eurovoc_concepts:
Community budget
Community loan
EU borrowing
budgetary reserve (EU)
report

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 05. 06. 1996 COM(96) 243 def. VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE BEGROTINGSAUTORITEIT OVER DE STAND VAN DE ALGEMENE-BEGROTINGSGARANTIES PER 31 DECEMBER 1995 A Dit verslag heeft betrekking op de stand van de algemene-begrotingsgaranties per 31 december 1995. Het is opgesteld naar aanleiding van de verklaring van de Commissie bij de goedkeuring van GAB nr. 1/91, waarin zij toezegde "tweemaal per jaar aan de Begrotingsautoriteit verslag uit te brengen over de situatie in verband met de begrotingsgaranties en de overeenkomstige 118100*s". De Commissie heeft reeds negen van dergelijke verslagen bij de Begrotingsautoriteit ingediend. Dit verslag bestaat uit drie delen : 1. Gebeurtenissen sedert het vorige verslag, situatie inzake risico's en toepassing van de begrotingsgarantie. 2. Beschrijving van de in de begroting opgenomen operaties. 3. Evaluatie van de economische en financiële toestand in de derde landen waarop de voornaamste operaties betrekking hadden. l e- INHOUD DEEL EEN: GEBEURTENISSEN SEDERT HET VERSLAG VAN 3 0. 0 6. 9 5, SITUATIE INZAKE RISICO'S EN TOEPASSING VAN DE BEGROTTNGSGARANTTE I. LA. Macro-financiële bijstand aan Oekraïne I. B. Door de algemene begroting gegarandeerde GEBEURTENISSEN SEDERT HET VERSLAG VAN 30. 06. 95 leningen van de Europese Investeringsbank aan landen van het Middellandse-Zeegebied DE SITUATIE INZAKE RISICO'S n. n. A. Totaal n. B. Risico op de operaties in de Lid-Staten U. C. Risico op de operaties in derde landen m. DÖLA. Leningen van de Europese Investeringsbank aan derde landen IILB. Leningsoperaties of leningsgaranties ten behoeve van derde landen TOEPASSING VAN DE BEGROTINGSGARANTIE risico 1 1 1 1 2 3 4 5 5 5 D E EL T W E E: REEDS IN DE BEGROTING OPGENOMEN OPERATIES I. LENINGEN DIE WERDEN OPGENOMEN OM LENINGEN TE VERSTREKKEN BINNEN DE GEMEENSCHAP LA. Communautaire leningen ter ondersteuning van de betalingsbalansen I. B. I. C. n. Euratom-leningen Leningen ter bevordering van de investeringen in de Gemeenschap LENINGEN DDE WERDEN OPGENOMEN OM AAN DERDE LANDEN LENINGEN TE VERSTREKKEN n. A. Euratom-leningen ten behoeve van bepaalde derde landen II. B. Door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van macrofinanciële bijstand aan de landen van Midden- en Oost-Europa II. C. Door de Gemeenschap opgenomen toekenning van macrofinanciële bijstand aan de nieuwe onafhankelijke staten die zijn voortgekomen uit de voormalige Sowjetunie leningen voor de n. D. Door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Baltische staten ILE. Door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van macrofinanciële bijstand aan de Middellandse-Zeelanden D O OR DE GEMEENSCHAP AAN DERDEN VERLEENDE GARANTIES HL UI. A. Door de algemene begroting gegarandeerde leningen van de Europese Investeringsbank in Middellandse-Zeelanden 8 8 8 9 9 9 10 14 , 17 18 18 18 m. B. Door de Europese Investeringsbank in derde landen van Midden- en Oost-Europa verstrekte leningen , ITJ. C. Door de Europese Investeringsbank in andere derde landen verstrekte leningen III. D. Leningen van de Europese Investeringsbank aan Zuid-Afrika 20. 21 22 D E EL DRIE: BEOORDELING VAN DE POTENTEËLE RISICO'S AARD VAN DE OPERATBES I. LA. Operaties met een macro-economisch doel I. B. Operaties met een micro-economisch doel II. ALGEMENE ECONOMISCHE SITUATIE VAN DE DERDE LANDEN 23 23 23 24 A \h- ** STATISTISCHE BULAGE STATISTISCHE TABELLEN TOELICHTING BULAGE: IN HET VERSLAG GEBRUIKTE KWANTITATIEVE GEGEVENS 1 c. DEEL EEN : GEBEURTENISSEN SEDERT HET VERSLAG VAN 30. 06. 95, SITUATIE INZAKE RISICO'S EN TOEPASSING VAN DE BEGROTINGSGARANTIE I. GEBEURTENISSEN SEDERT HET VERSLAG VAN 30. 06. 1995 A. MACRO-FINANCIËLE BIJSTAND AAN OEKRAÏNE In het kader van een algemeen steunprogramma ten behoeve van Oekraïne is de Commissie namens de Gemeenschap bij besluit van de Raad van 23 oktober 1995 gemachtigd leningen op te nemen voor 200 miljoen ecu en voor maximaal tien jaar ten einde Oekraïne leningen te verstrekken in twee tranches. Op 31 december 1995 was nog geen van beide tranches uitbetaald. B. DOOR DE ALGEMENE BEGROTING GEGARANDEERDE LENINGEN VAN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK AAN LANDEN VAN HET MTDDELLANDSE-ZEEGEBIED Besluiten van de Raad van 30 oktober 1995 betreffende de sluiting van de Protocollen betreffende de financiële en technische samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en de republieken Cyprus en Malta. Krachtens deze protocollen kan de EIB leningen uit haar eigen middelen verstrekken van respectievelijk 30 en 50 miljoen ecu op 3 jaar. H. SITUATIE INZAKE RLSICO'S De risico's voor de Gemeenschapsbegroting kunnen aan de hand van twee criteria worden beoordeeld : het vaak door de banken gehanteerde criterium van de totale uitstaande hoofdsom op een bepaalde datum; het meer specifiek budgettaire criterium van het maximale risico van uitbetaling voor de begroting van een bepaald jaar. Dit tweede criterium werd zelf op twee wijzen toegepast : alleen op de uitbetalingen per 31 december 1995 ; dit vormt het minimumrisico voor de Gemeenschap bij afwezigheid van vervroegde aflossingen (tabel 2, blz. 2 van de statistische bijlage); in prospectieve zin, op alle operaties ten aanzien waarvan de Raad een besluit heeft genomen of de Commissie een voorstel heeft ingediend, ten einde de weerslag ervan op toekomstige begrotingen te ramen, hetgeen het maximumrisico voor de Gemeenschap vormt in de veronderstelling dat de voorstellen van de Commissie worden aanvaard (tabel 3, blz. 3 van de statistische bijlage). Uiteraard dient voor de laatste berekening een aantal veronderstellingen te worden gemaakt over de data van uitbetaling, de aflossingsvoorwaarden, de rentevoeten, de wisselkoersen, enz. , voor de bijzonderheden waarvan wordt verwezen naar de bijlage. Deze werkwijze geeft echter een orde van grootte van de ontwikkeling van de risico's die aan de lopende voorstellen verbonden zijn. De uitkomsten zijn weergegeven in de bijgaande tabellen (blz. 1 t/m 3), waarin ten aanzien van het risico onderscheid is gemaakt naar landen in en landen buiten de Gemeenschap. Voorts kan worden opgemerkt dat de genoemde totale bedragen risico's van uiteenlopende aard dekken : lening aan een enkel land wanneer het gaat om macrofinanciële bijstand, leningen voor projecten die door de leningnemers worden gegarandeerd in het geval van NCI- of EIB-leningen bij voorbeeld. In de volgende analyse wordt onderscheid gemaakt tussen het totale risico, het risico op operaties in de Lid-Staten en het risico op operaties in derde landen. A. TOTAAL RISICO UITSTAAND BEDRAG OP 31 DECEMBER 1995 (tabel 1, blz. 1 van de statistische bijlage) Het totale risico bedroeg op 31 december 1995 13. 114 miljoen ecu, hetgeen niet meer is dan op 30 juni 1995. M A X I M A AL GEMEENSCHAPSBEGROTING : UITBETALINGEN PER 31 DECEMBER 1995 (tabel 2, blz. 2 van de statistische bijlage) J A A R L I J KS R I S I CO V O OR DE Het totale risico, dat in 1996 3. 149 miljoen ecu bedraagt, zal zich als volgt ontwikkelen : — Jaar Jaarlijks risico (in miljoen ecu) 1 1997 3049 1998 3238 1999* 2000 2001 994 3481 776 2002 600 2003 360 Ontwikkeling -3 % + 6 % -69 % +250% -78 % - 23 % -40% >\ * geen aflossingen van hoofdsom voor de betalingsbalansleningen aan de Lid-Staten en einde van de aflossingen in 1998 op de leningen aan Hongarije, Tsjechië, Slowakije en Bulgarije. THEORETISCH MAXIMAAL JAARUTKS RISICO YOOR_BE GEMEENSCHAPSBEGROTING (tafrei 3) Dit risico, dat in 1996 3. 500 miljoen ecu bedraagt, stijgt regelmatig tot in 2000 (behalve in 1999 : 2. 508 miljoen ecu) : Jaar Jaarlijks risico (in miljoen ecu) 1997 3858 1998 4425 1999 2508 2000 5267 2001 2716 2002 4617 2003 4783 Ontwikkeling + 10% + 15 % -43 % + 110% -48 % +70 % +4 % B. RISICO OP DE OPERATIES IN DE LIDSTATEN UITSTAAND BEDRAG OP 31 DECEMBER 1995 (tabel 1, blz. statistische bijlage) 1 van Het uitstaande bedrag in hoofdsom van de operaties ten gunste van de Lid-Staten bedroeg 7. 263 miljoen ecu op 31 december 1995, hetgeen 3,7 % minder is dan op 30 juni 1995. Deze vermindering is vooral toe te schrijven aan de afname van het uitstaande bedrag van de Euratom- en de NCI-leningen. Bij de overige operaties blijft het uitstaande bedrag onveranderd. M A X I M A AL GEMEENSCHAPSBEGROTING : UITBETALINGEN PER 31 DECEMBER 1995 (tabel 2, blz. 2 van de statistische bijlage) J A A R L I J KS R I S I CO V O OR DE Het bedrag beloopt 2. 068 miljoen ecu voor 1996. Het bedrag van het maximale jaarlijkse risico voor de Gemeenschapsbegroting (tabel 2) volgt het tempo van de aflossingen (om de twee jaar) van de betalingsbalansleningen aan Griekenland en Italië. Voor de even jaren tot 2000 is het maximale risico dus hoger; in 2000 bedraagt het 2. 821 miljoen ecu. A 3. THEORETISCH MAXIMAAL GEMEENSCHAPSBEGROTING (tabel 3, blz. 3 van de statistische bijlage) JAARLITKS RISICO VOOR DE De ontwikkeling is ongeveer dezelfde als die van tabel 2. In 2000 bedraagt het risico 3. 215 miljoen ecu, in 2002 2. 370 miljoen ecu en in 2003 2. 196 miljoen ecu. C. RISICO'S OP DE OPERATIES IN DERDE LANDEN 1. UITSTAAND BEDRAG OP 31 DECEMBER 1995 (tabel 1, blz. 1 van de statistische bijlage) Het uitstaande bedrag van de risico's in hoofdsom bedroeg op 31 december 1995 5. 851 miljoen ecu, hetgeen 5 % meer is dan op 30 juni 1995. 2. M A X I M A AL GEMEENSCHAPSBEGROTING : UITBETALINGEN PER 31 DECEMBER 1995 (tabel 2, blz. 2 van de statistische bijlage) J A A R L I J KS R I S I CO V O OR DE Het risico bedraagt in 1996 1. 081 miljoen ecu. Vervolgens neemt het risico toe tot 1. 586 miljoen ecu in 1997. De volgende aflossingen moeten plaatsvinden : - Hongarije : 80 miljoen, - de Tsjechische Republiek : 127 miljoen, - de Slowaakse Republiek : 63 miljoen, - Bulgarije : 140 miljoen, - Algerije : 250 miljoen, - Israël : 160 miljoen, - Republieken van de voormalige Sowjetunie : 143 miljoen. Jaar Jaarlijks risico (in miljoen ecu) 1997 1586 1998 1178 1999 2000 2001 2002 695 660 670 570 2003 334 3. THEORETISCH MAXIMAAL GEMEENSCHAPSBEGROTING (tabel 3, blz. 3 van de statistische bijlage) JAARLIIKS RISICO VOOR DE Het risico neemt af van 1. 263 miljoen ecu in 1996 tot 2. 057 miljoen in 1997. Jaar Jaarlijks risico (in miljoen ecu) 1997 2057 1998 1942 1999 1817 2000 2053 2001 2269 2002 2247 2003 2587 | Hl. TOEPASSING VAN DE BEGROTINGSGARANTIE A. LENINGEN VAN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK AAN DERDE LANDEN Op 5 juli 1995 heeft de EIB een beroep op de begrotingsgarantie gedaan voor leningen aan republieken van het voormalige Joegoslavië (Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, VJRM, en Servië) voor een bedrag van 8,6 miljoen ecu. De betaling aan de EIB heeft op 11 oktober 1995 plaatsgevonden. Op 18 oktober 1995 heeft de EIB nogmaals een beroep op de begrotingsgarantie gedaan voor leningen aan republieken van het voormalige Joegoslavië (Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, VJRM, en Servië) voor een bedrag van ongeveer 5,2 miljoen ecu. De betaling aan de EIB heeft op 26 januari 1996 plaatsgevonden. Op 31 december 1995 beliep het totale bedrag van de door de Gemeenschap betaalde vorderingen die door de in gebreke gebleven debiteuren nog niet waren terugbetaald, 68,2 miljoen ecu. Deze vorderingen betreffen alle republieken van het voormalige Joegoslavië, behalve Slovenië en Kroatië, die hun aflossingsverplichtingen tot nu toe zijn nagekomen. De nog niet afgeloste 68,2 miljoen ecu is voor 28,6 miljoen in de begroting opgenomen voor wanbetalingen die van vóór 1994 dateren, terwijl voor 39,6 miljoen ecu een beroep is gedaan op het Garantiefonds : 5,3 miljoen op 11 januari 1995, 14,3 miljoen op 30 januari 1995 6,08 miljoen op 24 mei 1995, 8,6 miljoen op 11 oktober 1995 en 5,2 miljoen ecu op 26 januari 1996. B. LENINGSOPERATIES OF LENINGSGARANTIES TEN BEHOEVE VAN DERDE LANDEN 1. GEBRUIK VAN KASMIDDELEN De Commissie verricht betalingen uit haar kasmiddelen, hetgeen is toegestaan bij artikel 12 van Verordening nr. 1552/89 van de Raad 6 van 29 mei 1989 houdende toepassing van besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen. Door deze procedure vermijdt de Commissie vertragingen bij de dienst van de opgenomen leningen wanneer een debiteur van een verstrekte lening te laat betaalt. GEBRUIK VAN HET GARANTIEFONDS Wanneer de begunstigde van een door de Gemeenschap verstrekte of gegarandeerde lening in gebreke van betaling blijft, wordt binnen drie maanden na de vervaldag een beroep gedaan op het Garantiefonds. Rente wegens vertraging tussen de datum van terbeschikkingstelling van de kasmiddelen en de datum van gebruik van het Fonds leidt tot inschakeling van het Garantiefonds en wordt terug in de kas gestort. In de laatste zes maanden is op het Garantiefonds een beroep gedaan voor de volgende landen : Land Datum Bedrag (kapitaal + rente) Tadzjikistan Georgië Georgië Kazachstan Georgië Armenië Tadzjikistan Turkmenistan Totaal 20. 07. 95 20. 07. 95 17. 10. 95 17. 10. 95 21. 11. 95 21. 11. 95 21. 11. 95 21. 11. 95 1. 713. 431,10 2. 182. 277,63 1. 471. 300,30 835. 614,83 70. 931. 856,06 37. 996. 507,14 55. 692. 660,94 45. 850. 146,11 216. 673. 794,11 3. LAATTIJDIGE AFLOSSINGEN Het volgende land heeft tijdens de verslagperiode laattijdig aflossingen v«vient nadat een beroep was gedaan op het Garantiefonds. Het betrokken bedrag is in het Garantiefonds gestort overeenkomstig artikel 2 van Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 van de Raad van 31 oktober 1994 tot instelling van het Garantiefonds. _. Land I. I Datum. Bedrag (kapitaal 4 rente) _ __— Kazachstan 15. 11. 95 835. 614,83 UITSTAANDE AFLOSSINGEN PER 31. 12. 1995 Aan het einde van de periode moesten nog de volgende aflossingen worden verricht : Land • —• ~" " ' • • "> Bedrag (kapitaal + rente) Tadzjikistan Georgië Armenië Turkmenistan Totaal 63. 181. 389,89 81. 306. 915,94 37. 996. 507,14 45. 850. 146,11 228. 334. 959,08 A DEEL TWEE : REEDS IN DE BEGROTING OPGENOMEN OPERATIES De Begrotingsautoriteit heeft toegestaan in de begroting 1995 29 p. m. -begrotingsplaatsen op te nemen voor het registreren van eventuele betalingen in het kader van de garanties. Deze operaties kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld : opgenomen/verstrekte leningen binnen de Gemeenschap, leningen buiten de Gemeenschap en garanties aan financiële instellingen. I. LENINGEN DIE WERDEN OPGENOMEN OM LENINGEN TE VERSTREKKEN BINNEN DE GEMEENSCHAP A. COMMUNAUTAIRE LENINGEN TER ONDERSTEUNING VAN DE BETALINGSBALANSEN De Gemeenschap is gemachtigd op de kapitaalmarkten of bij financiële instellingen leningen op te nemen om aan Lid-Staten die tijdelijke betalingsbalansmoeilijkneden ondervinden leningen te verstrekken. Het uitstaand bedrag in hoofdsom van de leningen die aldus aan de Lid-Staten kunnen worden toegekend, is beperkt tot 14 miljard ecu. Op 31 december 1995 waren er de op 4 maart 1991 goedgekeurde lening aan Griekenland en een op 18 januari 1993 goedgekeurde lening aan Italië. Het uitstaand bedrag van de lening aan Griekenland beliep op 31 december 1995 1. 000 miljoen ecu en van die aan Italië 4. 045 miljoen ecu (zie tabel 1, blz. 1 van de statistische bijlage). B. EURATOM-LENINGEN In 1977 werd de Commissie gemachtigd leningen op te nemen om bij te dragen in de financiering van kerncentrales. De leningen zijn bestemd voor de elektriciteitsproducenten en dragen de gebruikelijke bankgaranties. De begunstigden zijn vaak overheidsbedrijven of bedrijven met staatsgarantie. Het maximale bedrag aan leningen dat mag worden opgenomen is vastgesteld op 4 miljard ecu, waarvan 500 miljoen werd toegestaan door het besluit van 1977, 500 miljoen in 1980, 1 miljard in 1982, 1 miljard in 1985 en 1 miljard in 1990. Het totale bedrag van de opgenomen leningen beloopt ongeveer 2. 900 miljoen ecu. Er kan derhalve nog 1. 100 miljoen ecu aan leningen worden opgenomen. Het uitstaand bedrag per 31 januari 1995 van de opgenomen 720 miljoen ecu. leningen beliep Op 9 december 1992 heeft de Commissie voorgesteld het bedrag dat niet voor de Lid-Staten is gebruikt aan te wenden voor de financiering van de verbetering van het rendement en de veiligheid van het kernenergiepark in Midden- en Oost-Europa alsmede het GOS. De Raad heeft op 21 maart 1994 een besluit in die zin aangenomen (zie hoofdstuk H Leningen die worden opgenomen om aan derde landen leningen te verstrekken). C. LENINGEN TER BEVORDERING VAN DE INVESTERINGEN IN DE GEMEENSCHAP De Commissie is bij een besluit van de Raad van 16 oktober 1978 gemachtigd leningen op te nemen ter bevordering van de investeringen in de Gemeenschap (Nieuw Communautair Instrument, NCI). Het maximale bedrag dat aan leningen mag worden opgenomen, werd door het besluit van 16 oktober 1978 vastgesteld op 1 miljard ecu, maar bij een besluit van 15 maart 1982 werd het verhoogd met 1 miljard. Bij een besluit van 19 april 1983 werd het maximum verder opgetrokken met 3 miljard en bij een besluit van 9 maart 1987 met 750 miljoen. De opbrengst van deze leningen wordt gebruikt voor het verstrekken van leningen door de EIB, die namens de Gemeenschap optreedt, voor de financiering van investeringsprojecten die bijdragen tot de convergentie en toenemende integratie en beantwoorden aan de prioritaire doelstellingen van de Gemeenschap in de sectoren energie, industrie en infrastructuurwerken, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de regionale effecten van de projecten en de noodzaak de werkloosheid te bestrijden. Door een besluit van 26 april 1982 is ook de ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf een prioritaire doelstelling geworden. De Gemeenschap werd voorts bij een besluit van 20 januari 1981 gemachtigd leningen op te nemen om een buitengewone bijstand van 1 miljard ecu te verstrekken voor de wederopbouw van de door de aardbeving van november 1980 in Italië getroffen gebieden. Een soortgelijk besluit voor een bedrag van 80 miljoen ecu werd op 14 december 1981 genomen ten behoeve van de gebieden die werden getroffen door de aardbevingen van februari/maart 1981 in Griekenland. In totaal kunnen dus leningen worden opgenomen voor 6. 830 miljoen ecu. Het uitstaande bedrag van de opgenomen leningen beliep op 31 december 1995 1. 113 miljoen ecu, d. i. 29,11 % minder dan op 31 december 1994. Het risico is gespreid over een groot aantal kredietnemers van de Europese Investeringsbank. Bovendien zijn de meeste leningen globale leningen van de EIB aan financiële instellingen, die aansprakelijk zijn voor de aflossing ervan. Jaarlijks zendt de EIB aan de Commissie een lijst van de debiteuren die, volgens de inlichtingen waarover zij beschikt, in het komende jaar in gebreke zouden kunnen blijven. Tot dusver is deze lijst altijd blanco geweest. H. LENINGEN DIE WORDEN OPGENOMEN OM AAN DERDE LANDEN LENINGEN TE VERSTREKKEN A. EURATOM-LENINGEN TEN BEHOEVE VAN BEPAALDE DERDE LANDEN De Raad heeft op 21 maart 1994 besloten Besluit 77/270/Euratom te wijzigen en de Commissie te machtigen Euratom-leningen op te nemen om bij te dragen in de financiering 10 van de verbetering van de veiligheid en het rendement van het kernenergiepark in bepaalde derde landen. Dank zij dit besluit kan een groot gedeelte van de beschikbare Euratom-leningscapaciteit (ongeveer 1. 100 miljoen ecu) worden gebruikt voor de financiering van projecten die : hetzij betrekking hebben op kerncentrales of installaties van de brandstofcyclus die al in gebruik of in opbouw zijn; hetzij de ontmanteling tot doel hebben van installaties die technisch of economisch niet meer kunnen worden gevaloriseerd. De volgende derde landen komen in aanmerking voor deze leningen : Republiek Bulgarije Republiek Hongarije Republiek Litouwen Roemenië Republiek Slovenië Tsjechische republiek Slowaakse republiek Russische Federatie Republiek Armenië Oekraïne Het principe van financiële bijstandsverlening op internationale schaal, met name met het oog op de sluiting van de kerncentrale van Tsjernobyl, is opgenomen in de conclusies van de Europese Raad van Korfoe van 24-25 juni 1994 en de Topconferentie van de G-7 te Napels van 7-8 juli 1994. B. PQQR PE GEMEENSCHAP OPGENOMEN MENINGEN VOOH PE TOEKENNING VAN MACROFINANCIËLE BLISTAND AAN DE LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST EUROPA 1. HONGARIJE a) Hongarije I De Gemeenschap heeft Hongarije in 1990 een lening op middellange termijn voor een hoofdsom van maximaal 870 miljoen ecu met een looptijd van ten hoogste 5 jaar toegekend. Deze lening is bedoeld om de aanpassing van de Hongaarse economie te vergemakkelijken, zodat deze alle voordelen kan genieten van een op de marktbeginselen gebaseerde economie. Zij wordt Hongarije tranchegewijs toegekend. De eerste tranche, van 350 miljoen ecu, is op 20 april 1990 uitbetaald. Een tweede tranche, van 260 miljoen ecu, werd overgemaakt op 14 februari 1991. De derde tranche, van maximaal 260 miljoen ecu, zou in de loop van 1992 worden uitbetaald. Deze tranche is niet uitbetaald omdat de toestand van de betalingsbalans van Hongarije gunstiger was dan verwacht. De uitbetaalde tranches moeten in één keer worden afgelost, vijfjaar na de overmaking, en de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. De eerste tranche (350 miljoen ecu) is op 20 april 1995 afgelost. b) Hongarije II 11 Door de ineenstorting van de Raad voor wederzijdse economische bijstand (Comecon) en de Golfcrisis dreigden de eerste, bemoedigende resultaten van de hervormingen in gevaar te komen. Daarom werd in juni 1991 in het kader van een algemeen programma van financiële bijstand vanwege de Groep van 24 industrielanden (G-24) tot een aanvullende macrofinanciële bijstand van door de Raad besloten 180 miljoen ecu ten gunste van Hongarije. Een eerste tranche van 100 miljoen ecu werd overgemaakt op 14 augustus 1991. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal, zeven jaar na de overmaking, en de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. De tweede tranche, van 80 miljoen ecu, is uitbetaald op 15 januari 1993; zij is terugbetaalbaar in januari 1997 en de vaste rente is jaarlijks betaalbaar. Op 31 december 1995 beliep het uitstaande bedrag van de voor Hongarije opgenomen leningen 440 miljoen ecu. 2. TSJECHISCHE REPUBLIEK EN SLOWAAKSE REPUBLIEK De Commissie werd in het kader van een algemene financiële bijstand van de Groep van 24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening in twee tranches op te nemen voor 375 miljoen ecu op maximaal zeven jaar. De opbrengst van deze lening moest tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan de Tsjechische en Slowaakse Federatieve Republiek. De eerste tranche, van 185 miljoen ecu, is uitbetaald op 14 augustus 1991. Zij is 7 jaar later aflosbaar in eenmaal; de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. De tweede tranche, van 190 miljoen ecu, is op 2 maart 1992 uitbetaald; zij is 6 jaar later in eenmaal aflosbaar. Wegens de splitsing in de Republiek Tsjechië en de Republiek Slowakije op 1 januari 1993 heeft de Commissie voorgesteld de lening te verdelen. A 12 Op grond van een besluit van de Raad van 24 januari 1994 heeft de Republiek Tsjechië twee derde, of 250 miljoen ecu, ontvangen, en de Republiek Slowakije een derde, of 125 miljoen ecu. Het uitstaande bedrag van deze leningen beliep op 31 december 1995 375 miljoen ecu. Slowaakse Republiek Op grond van een besluit van de Raad van 22 december 1994 is de Commissie in het kader van een nieuwe financiële bijstand aan Slowakije gemachtigd namens de Gemeenschap een lening in twee tranches op te nemen voor 130 miljoen ecu op maximaal 7 jaar. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan Slowakije. Deze bijstand is niet verleend vanwege de vertraging bij de structurele hervormingen in dit land. Bovendien is vanaf oktober 1995 de toestand van de betalingsbalans en de valutareserves van de Slowaakse republiek aanzienlijk verbeterd. De Commissie heeft daarom bij de Raad een voorstel ingediend tot annulering van de lening op middellange termijn die was toegekend bij besluit 94/939/EG van 22. 10. 1994. 3. BULGARIJE a) Bulgarije I De Commissie is in het kader van een algemene financiële bijstand van de Groep van 24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening op te nemen in twee tranches voor een bedrag van 290 miljoen ecu op maximaal 7 jaar. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Bulgarije worden geleend. De eerste tranche, van 150 miljoen ecu, is op 14 augustus 1991 uitbetaald. Zij is 7 jaar later aflosbaar in eenmaal; de variabele rente is per halfjaar betaalbaar. De tweede tranche, van 140 miljoen ecu, is op 2 maart 1992 uitbetaald; zij is 5 jaar later in eenmaal aflosbaar, en de variabele rente is per halfjaar betaalbaar. b) Bulgarije II In het kader van een nieuwe steunverlening van de G-24 voor het tijdvak 1992- 1993 is de Commissie gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 110 miljoen ecu op maximaal 7 jaar en in twee tranches op te nemen. De opbrengst van deze lening moet worden geleend aan Bulgarije. Wegens vertraging in het economisch hervormingsproces in Bulgarije is de tenuitvoerlegging van deze leningsoperatie uitgesteld tot december 1994, toen de eerste tranche van 70 miljoen ecu is uitbetaald. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal op 7 december 2001 en de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. A 13 Op 31 december 1995 beliep het uitstaande bedrag van de ten behoeve van Bulgarije opgenomen leningen 360 miljoen ecu. 4. ROEMENIË a) Roemenië I De Commissie is in het kader van een algemene financiële bijstand van de G-24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 375 miljoen ecu op maximaal 7 jaar in twee tranches op te nemen. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan Roemenië. De eerste tranche, van 190 miljoen ecu op 7 jaar, is op 22 januari 1992 uitbetaald. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal op 1 februari 1999 en de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. De tweede tranche, van 185 miljoen ecu op 6 jaar, is in april 1992 uitbetaald. Zij is in eenmaal terugbetaalbaar op 18 maart 1998 en de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. b) Roemenië II De Commissie is in het kader van een nieuwe bijstand van de G-24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 80 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Roemenië worden geleend. De lening is in eenmaal uitgekeerd op 26 februari 1993. Zij is in eenmaal terugbetaalbaar op 26 februari 2000 en de rente is halfjaarlijks betaalbaar. c) Roemenië III De Commissie is in het kader van een nieuwe macrofinanciële bijstand van de G-24 bij een besluit van de Raad van 20 juni 1994 gemachtigd een lening van 125 miljoen ecu op maximaal zeven jaar op te nemen in twee tranches (90 en 35 miljoen ecu). De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Roemenië worden geleend. De eerste tranche, van 55 miljoen ecu op 7 jaar, is op 20 november 1995 uitbetaald. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal op 20 november 2002 en de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. Op 31 december 1995 was de tweede tranche nog niet uitbetaald. Op die datum beliep het uitstaande bedrag van de voor Roemenië opgenomen leningen 510 miljoen ecu. C. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENINGEN VOOR DE TOEKENNING VAN MACROFINANCIËLE BIISTAND AAN DE NIEUWE ONAFHANKELIJKE STATEN DIE ZLIN VOORTGEKOMEN UIT DE VOORMALIGE SOW. IETUNIE 14 Lening op middellange termijn van 1. 250 miljoen ecu In december 1991 heeft de Raad besloten de USSR en haar republieken een kredietfaciliteit voor een bedrag van maximaal 1. 250 miljoen ecu toe te kennen voor de financiering van de invoer van landbouwprodukten, voedingsmiddelen en geneesmiddelen uit de Gemeenschap en Oost-Europa. De kredieten hebben een looptijd van maximaal drie jaar. Na de ineenstorting van de USSR is de lening begin 1992 verdeeld over de verschillende nieuwe onafhankelijke staten (NOS). 1. Leningscontracten op basis van de oorspronkelijke verdeling De meeste leningscontracten zijn in 1992 ondertekend : 10 juli : Armenië (38 miljoen ecu), Kirgizië (32 miljoen ecu), Turkmenistan (45 miljoen ecu) en Moldavië (27 miljoen ecu). Het bedrag voor Kirgizië is later op verzoek van de overheid teruggebracht tot 23,7 miljoen ecu; 13 juli : Oekraïne (130 miljoen ecu); 24 juli : Witrusland (102 miljoen ecu), Tadzjikistan (55 miljoen ecu) en Georgië (70 miljoen ecu); 9 september : Rusland (150 miljoen ecu); 9 december : Rusland (349 miljoen ecu); 15 december : Kazachstan (25 miljoen ecu). 2. Leningscontracten op basis van de gewijzigde verdeling Enkele leningscontracten werden in 1993 ondertekend op basis van de wijziging van de oorspronkelijke verdeling van het totale leningsbedrag : 5 mei 1993 : nieuw contract met Armenië (20 miljoen ecu) en Georgië (10 miljoen ecu). Beide leningen waren aanvankelijk bestemd voor Kazachstan; 6 december 1993 : nieuw contract met Georgië (40 miljoen ecu). Deze lening werd gefinancierd door een vermindering van de lening aan Oezbekistan; 14 september 1994: contract met Oezbekistan (59 miljoen ecu); 12 oktober 1994: contract met Azerbeidzjan (68 miljoen ecu). 15 3. Gebruik van de lening van 1. 250 milioen ecu I Lening Oorspronkelijke verdeling (1992) Verdeling op 31. 12. 1995 Werkelijk gebruik op 31. 12. 1995 1 Armenië a Armenië b Azerbeidzjan Witrusland Georgië a Georgië b Georgië c Kazachstan a Kazachstan b Kirgizië Moldavië Rusland a Rusland b Tadzjikistan Turkmenistan Oekraïne Oezbekistan 38 68 102 70 55 32 27 150 349 55 45 130 129 38 20 68 100,5 70 10 40 25 0 23,7 27 72,9 349 55 45 129,8 59 37,9 19,6 50,3 100,5 69,4 9,8 34,1 24,9 22,7 27 70,0 299,7 54,5 44,9 129,8 58,8 Totaal 1. 250 1. 132,9 1. 053,9 Op 31 december 1995 beliep het werkelijke gebruik van het krediet door de begunstigde landen 1. 053,9 miljoen ecu. 4. Vervaldagen voor aflossingen en rentebetalingen De vervaldagen van de aflossingen en de rentebetalingen van deze operatie verschillen volgens de datum van ondertekening van de leningscontracten en de bedragen : Armenië (38 miljoen), Witrusland, Georgië (70 miljoen), Kirgizië, Moldavië, Tadzjikistan, Turkmenistan, Oekraïne, Rusland (150 miljoen) : A 16 - rente : 20 april en 20 oktober, - aflossing van hoofdsom : 20 augustus 1995, behalve voor Witrusland, Oekraïne en Rusland : 20 augustus 1994 en 1995 in gelijke delen; Armenië (20 miljoen), Kazachstan, Rusland (349 miljoen), Georgië (10 en 40 miljoen) : - rente : 15 januari en 15 juli, - aflossing van hoofdsom : 15 januari 1996, behalve voor Rusland : 15 januari 1995 en 1996 in gelijke delen, en Georgië (40 miljoen) : 15 januari 1997; Azerbeidzjan en Oezbekistan: - rente: 28 maart en 28 september, - aflossing van de hoofdsom: 28 september 1997. Op 31 december 1995 beliepen de wanbetalingen 228,33 miljoen ecu; het betrof aflossing en rentebetalingen van Georgië, Armenië, Turkmenistan en Tadzjikistan (zie deel 2, hoofdstuk IV 'Toepassing van de garantiew). Macrofinanciële bijstand aan Moldavië De Commissie is in het kader van de deelname van de Gemeenschap in de internationale bijstand aan Moldavië bij besluit van 13 juni 1994 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 45 miljoen ecu op maximaal 10 jaar op te nemen in twee tranches. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Moldavië worden geleend. In december 1994 is de eerste tranche, van 25 miljoen ecu, aan Moldavië uitbetaald. De lening zal vanaf het zesde jaar worden afgelost in 5 gelijke annuïteiten. Zij moet op 7 december 2004 geheel zijn terugbetaald. De variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. De tweede tranche, van 20 miljoen ecu op 10 jaar, is op 8 augustus 1995 uitbetaald. De lening zal vanaf het zesde jaar worden afgelost in 5 gelijke annuïteiten en moet op 8 augustus 2005 geheel zijn terugbetaald. De variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. Het uitstaande bedrag van de voor Moldavië opgenomen lening beliep op 31 december 1995 45 miljoen ecu. Macrofinanciële bystand aan Oekraïne De Commissie is in het kader van een algemeen steunprogramma voor Oekraïne bij een besluit van de Raad van 22 december 1994 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 85 miljoen ecu op maximaal 10 jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening moet in één tranche aan Oekraïne worden geleend. De lening is in één tranche uitbetaald op 28 december 1995. Zij zal vanaf hçt zesde jaar worden afgelost in 5 gelijke annuïteiten en moet op 28 december 2005 geheel zijn terugbetaald. De variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. A 17 Het uitstaande bedrag van de voor Oekraïne opgenomen lening beliep op 31 december 1995 85 miljoen ecu. Macrofinanciële bijstand aan Wit-Rusland In het kader van een algemeen steunprogramma ten behoeve van Wit-Rusland is de Commissie namens de Gemeenschap bij besluit van de Raad van 10 april 1995 gemachtigd leningen op te nemen voor 75 miljoen ecu en maximaal tien jaar ten einde Wit-Rusland leningen te verstrekken in twee tranches. De eerste tranche van 30 miljoen ecu is op 28 december 1995 uitbetaald. Deze zal vanaf het zesde jaar worden afgelost in 5 gelijke annuïteiten en moet op 28 december 2005 geheel zijn terugbetaald. De variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. Het uitstaande bedrag van de voor Wit-Rusland opgenomen lening beliep op 31 december 1995 30 miljoen ecu. D. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENINGEN VOOR DE TOEKENNING VAN MACROFINANCIËLE BUST AND AAN DE BALTISCHE STATEN De Commissie is in het kader van een algemeen programma van financiële bijstand van de G-24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 220 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening moet tegen vergelijkbare voorwaarden en in twee tranches aan de drie betrokken staten worden geleend volgens onderstaande verdeling: - 40 miljoen ecu voor Estland, - 80 miljoen ecu voor Letland, - 100 miljoen ecu voor Litouwen. De eerste tranche voor Estland (20 miljoen ecu) en voor Letland (40 miljoen ecu) werden overgemaakt op 31 maart 1993. De leningen zijn aflosbaar in eenmaal op 31 maart 2000 en de halfjaarlijkse, variabele rente is betaalbaar op 31 maart en 30 september. De eerste tranche van 50 miljoen ecu voor Litouwen werd overgemaakt op 27 juli 1993; zij is in eenmaal op 27 juli 2000 aflosbaar en de vaste rente is op 27 juli betaalbaar. De helft van de tweede tranche, 25 miljoen ecu van de uitgetrokken 50 miljoen ecu, is op 16 augustus 1995 uitbetaald. Deze is aflosbaar in eenmaal op 16 augustus 2002 en de halfjaarlijkse, variabele rente is betaalbaar op 16 februari en 16 augustus. Op 31 december 1995 beliep het uitstaande bedrag van de voor de Baltische Staten opgenomen leningen 135 miljoen ecu. E. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENINGEN VOOR DE TOEKENNING VAN MACROFINANCIËLE BIISTAND AAN DE MIDDELLANDSE-ZEELANDEN 1. ISRAËL De Commissie is in juni 1991 uit hoofde van de financiële bijstand aan Israël en de bevolking in de bezette gebieden gemachtigd namens de Gemeenschap een lening in één A 18 tranche van 160 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van de lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Israël worden geleend, terwijl bovendien uit de communautaire begroting een rentesubsidie van 27,5 miljoen ecu werd toegestaan. De operatie is uitgevoerd op 2 maart 1992. De opgenomen lening is in haar geheel aflosbaar op 15 december 1997. Op 31 december 1995 beliep het uitstaande bedrag van de voor Israël opgenomen lening 160 miljoen ecu. 2. ALGERIJE In september 1991 is de Commissie gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 400 miljoen ecu in twee tranches op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan Algerije. De eerste tranche, van 250 miljoen ecu, is uitgekeerd op 23 december 1991 in de vorm van een overbruggingskrediet, dat werd afgelost met de netto-opbrengst van de op 14 januari 1992 opgenomen lening op 6 jaar. De lening is terugbetaalbaar in eenmaal op 15 december 1997; de rente is jaarlijks betaalbaar op 15 december. De uitbetaling van de tweede tranche, van 150 miljoen ecu, is opgeschort wegens vertraging in het economisch hervormingsprogramma van Algerije; zij is pas in augustus 1994 verricht in het kader van de hervatting van het proces van structurele aanpassing van de Algerijnse economie. De lening is in haar geheel aflosbaar op 17 augustus 2001; de rente is jaarlijks betaalbaar op 17 augustus. In dit verband heeft de Raad in december 1994 besloten tot een nieuwe macrofinanciële bijstand aan Algerije. De Commissie is gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 200 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening moet in twee tranches worden geleend aan Algerije. De eerste tranche van 100 miljoen ecu op 7 jaar is op 27 november 1995 uitbetaald. Deze is terugbetaalbaar in eenmaal op 27 november 2002; de variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. Op 31 december 1995 beliep het uitstaande bedrag van de voor Algerije opgenomen lening 500 miljoen ecu. ffl. DOOR DE GEMEENSCHAP AAN DERDEN VERLEENDE GARANTIES A. DOOR DE ALGEMENE BEGROTING GEGARANDEERDE LENINGEN VAN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN MIDDELLANDSE-ZEELANDEN Overeenkomstig het bepaalde in het besluit van de Raad van 8 maart 1977 garandeert de Gemeenschap de in het kader van de financiële verplichtingen van de Gemeenschap jegens de Middellandse-Zeelanden door de Europese Investeringsbank toe te kennen leningen. 19 Dit besluit ligt ten grondslag aan een waarborgcontract, dat op 30 oktober 1978 (Brussel) en op 10 november 1978 (Luxemburg) tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Europese Investeringsbank werd gesloten en waarbij een globale garantie werd ingevoerd ten belope van 75 % van alle kredieten in het kader van de leningsoperaties in de volgende landen: Portugal (financieel protocol, steun vóór de toetreding), Griekenland, Spanje (financiële samenwerking), Malta, Tunesië, Algerije, Marokko, Turkije, Cyprus, Egypte, Jordanië, Syrië, Israël, Joegoslavië en Libanon. Voorts geldt bij wijze van uitzondering een garantie van 100 % voor de leningen die in het kader van de spoedhulp aan Portugal worden toegekend op grond van het bepaalde in het besluit van de Raad van 7 oktober 1975. Voor elk nieuw financieel protocol wordt een nieuwe akte tot verlenging van het waarborgcontract opgesteld. Op 31 december 1995 waren in totaal leningen toegekend voor 7. 862 miljoen ecu, waarvan 1. 500 miljoen in Spanje, Griekenland en Portugal, en 6. 362 miljoen in de derde landen van het Middellandse-Zeegebied. Het uitstaande bedrag van de tot 75 % gegarandeerde kredieten beliep op 31 december 1995 2. 167 miljoen ecu, waarvan 385 miljoen ecu in Spanje, Griekenland en Portugal, en 1. 782 miljoen ecu in de derde landen aan de Middellandse Zee. Voorts kunnen ook leningen van de EIB buiten de protocollen om worden verstrekt in het kader van Verordening (EEG) nr. 1763/92 van de Raad van 29 juni 1992 betreffende de financiële samenwerking met de mediterrane derde landen. In het kader van deze operatie mag de EIB tot 1. 800 miljoen ecu aan leningen verstrekken (garantie : 75 %). Op 31 december 1995 waren kredieten geopend voor 1239 miljoen ecu, waarvan 98 miljoen is uitbetaald, hetgeen tot dusver het uitstaande bedrag is. A 20 Op 31 december 1995 waren de machtigingen als volgt verdeeld (uitsluitend niet-Lid-Staten) Toegestane leningen Algerije Cyprus Egypte Israël Jordanië Libanon Malta Marokko Slovenië Syrië Tunesië Turkije Joegoslavië1 Totaal protocollen Horizontale financiële samenwerking 640 142 802 215 198 222 85 517 150 323 418 90 760 4. 562 1. 800 Totaal Middellandse Zee 6. 362 De leningen hebben over het algemeen een looptijd van 15 jaar met een aflossingsvrije periode van 3 à 4 jaar. B. DOOR DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN DERDE LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA VERSTREKTE LENINGEN Op verzoek van de Raad van 9 oktober 1989 besloot de Raad van Gouverneurs van de Europese Investeringsbank op 29 november 1989 de Bank te machtigen voor maximaal 1 miljard ecu leningen uit eigen middelen toe te staan voor de financiering van investeringsprojecten in Hongarije en Polen. Deze leningen zijn bestemd voor de financiering van investeringsprojecten die voldoen aan de criteria welke normaal door de Bank worden toegepast bij de toekenning van leningen uit haar eigen middelen. Het waarborgcontract tussen de Gemeenschap en de EIB werd ondertekend op 24 april 1990 (Brussel) en 14 mei 1990 (Luxemburg); de garantie is toegestaan voor 100 % van de verstrekte leningen. Toen het tweede protocol met Joegoslavië werd opgezegd, kon nog 100 miljoen aan kredieten worden toegekend. 21 De begrotingsautoriteit heeft deze garantie van 100 % op 14 mei 1991 uitgebreid tot de leningen voor in totaal maximaal 700 miljoen ecu in Tsjechoslowakije, Bulgarije en Roemenië. De uitbreiding van het waarborgcontract werd ondertekend op 31 juli 1991. Op 23 oktober 1992 heeft de Commissie een voorstel voor een besluit van de Raad ingediend om deze garantie van de Gemeenschap ten belope van 100 % van de leningsoperaties uit te breiden tot de leningen van de EIB aan Estland, Letland en Litouwen, besluit dat door de Begrotingsautoriteit is goedgekeurd op 15 maart 1993 Het maximumbedrag van de leningen die de EIB in deze landen mag toekennen, is vastgesteld op 200 miljoen ecu voor een periode van drie jaar. Op 18 december 1992 heeft de Commissie ook voorgesteld deze garantie van 100 % uit te breiden tot verliezen van de EIB op leningen in Albanië. De Begrotingsautoriteit heeft op 13 december 1993 de 100 %-garantie van de Gemeenschap hernieuwd voor de leningen die in de loop van de komende drie jaar door de EIB zullen worden toegekend in de landen van Midden- en Oost-Europa, inclusief de Baltische landen en Albamë, zulks tot maximaal 3 miljard ecu. Het waarborgcontract is ondertekend op 22 juli 1994 te Brussel en 12 augustus 1994 te Luxemburg. De leningen hebben meestal een lange looptijd (gemiddeld 15 jaar) en een aflossingsvrije periode van 3 à 4 jaar. Op 31 december 1995 waren kredieten ten belope van 3. 541 miljoen ecu geopend in de landen van Midden- en Oost-Europa, maar was slechts 952 miljoen ecu uitbetaald. C. DOOR DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN ANDERE DERDE LANDEN VERSTREKTE LENINGEN De Raad ECOFIN van 19 mei 1992 heeft zijn goedkeuring gehecht aan de richtsnoeren die de Commissie had voorgesteld met betrekking tot de uitbreiding van de activiteiten van de EIB buiten de Gemeenschap en heeft haar verzocht overeenkomstig haar statuut en gebruikelijke criteria leningen te verstrekken voor projecten van wederzijds belang in bepaalde landen waarmee de Gemeenschap samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten (landen in Latijns- Amerika en Azië). Voor een periode van drie jaar is een maximum van 250 miljoen ecu per jaar vastgesteld. Het zal na die periode worden herzien. Deze leningen worden voor 100 % door de begroting van de Gemeenschap gegarandeerd. De Commissie heeft op 3 juni 1992 een voorstel voor een besluit in die zin ingediend, dat op 15 februari 1993 formeel door de Raad werd goedgekeurd. Het waarborgcontract tussen de Gemeenschap en de EIB werd op 4 november 1993 (Brussel) en 17 november 1993 (Luxemburg) ondertekend. Op 31 december 1995 beliep het bedrag van de ondertekende kredieten 607 miljoen ecu, maar was slechts 149 miljoen ecu uitbetaald. D. LENINGEN VAN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK AAN ZUID-AFRIKA 22 Op 1 juni 1995 heeft de Raad de door de Commissie voorgestelde richtsnoeren voor de uitbreiding van de activiteit van de EIB tot Zuid-Afrika aangenomen en de Bank verzocht overeenkomstig haar statuten en gebruikelijke criteria leningen te verstrekken voor projecten van wederzijds belang in dit land. Een algemeen maximum van 300 miljoen ecu is vastgesteld voor twee jaar, termijn die tot 2,5 jaar kan worden verlengd. Deze leningen worden voor 100 % gegarandeerd door de begroting van de Gemeenschap. De Commissie heeft op 5 december 1994 een voorstel voor een besluit in die zin ingediend, dat door de Raad op 1 juni 1995 formeel werd goedgekeurd. Het waarborgcontract tussen de Gemeenschap en de EIB is op 4 (Brussel) en 16 oktober (Luxemburg) ondertekend. Op 31 december 1995 beliepen de goedgekeurde kredieten 45 miljoen ecu. Op die datum is nog geen enkel bedrag uitbetaald. DEEL DRIE : BEOORDELING VAN DE POTENTIËLE RISICO'S 23 De in de voorafgaande delen genoemde bedragen verschaffen informatie over de kwantitatieve aspecten van de risico's voor de algemene begroting. Deze gegevens moeten echter worden gewogen met de kwalitatieve aspecten van dit risico, die worden bepaald door de aard van de operaties en de hoedanigheid van de kredietnemers. I. AARD VAN DE OPERATIES De in de genoemde bedragen begrepen risico's hebben betrekking op uiteenlopende interventies, die in twee categorieën kunnen worden ingedeeld : operaties met een macro-economisch doei en operaties met een micro-economisch doel. A. OPERATIES MET EEN MACRO-ECONOMISCH DOEL Dit zijn in de eerste plaats de betalingsbalansleningen, die bestemd zijn voor de Lid-Staten en waaraan normaal precieze economische voorwaarden en verbintenissen worden gekoppeld. De macrofinanciële-bijstandsoperaties vallen ook onder deze rubriek, maar zij zijn bedoeld voor derde- landen. Ten slotte kunnen in deze categorie de kredietgarantie van 500 miljoen ecu en de lening van 1. 250 miljoen ecu worden ondergebracht die bestemd zijn voor de financiering van de invoer van landbouwprodukten en voedingsmiddelen in de voormalige Sowjetunie, want het risico van deze operaties wordt grotendeels bepaald door de macro-economische en politieke ontwikkeling van de begunstigde landen. B. OPERATIES MET EEN MICRO-ECONOMISCH DOEL Dit zijn leningen voor de financiering van welbepaalde projecten, die normaal over een lange periode worden afgelost met de verwachte opbrengst van de projecten en die over het algemeen worden toegekend aan nationale ondernemingen of financiële instellingen; zij worden niet alleen door de garantie van de Gemeenschap maar ook de gebruikelijke bankgaranties gedekt. Het betreft hier de Euratom- en NCI-leningen in de Lid-Staten en de leningen van de EIB en Euratom in landen buiten de Gemeenschap (Middellandse-Zeegebied, Midden- en Oost-Europa, bepaalde derde landen - ontwikkelingslanden in Azië en Latijns-Amerika - en Zuid-Afrika). A 24 H. ALGEMENE ECONOMISCHE SITUATIE VAN DE DERDE LANDEN 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND A. ALGERUE Ofschoon zowel in 1994 als in 1995 enige vooruitgang is geboekt op het gebied van stabilisatie en structurele aanpassingen, blijft de algemene sociale en economische toestand van Algerije problematisch. Voor het toekomstige tempo van de economische groei, het opleven van de produktie, de stijging van de binnenlandse en buitenlandse investeringen, de structurele hervormingen en de tenuitvoerlegging van effectief sociaal en arbeidsmarktbeleid, is voortzetting van het democratiseringsproces in combinatie met een gunstige afloop van het huidige maatschappelijke conflict van cruciaal belang. In 1994 steeg het reële BBP met een bescheiden 1,1% (hetgeen overigens nog gunstig afsteekt tegen de daling met 2% in 1993). Volgens voorlopige ramingen is het BBP in 1995 reëel met 5,3% toegenomen. In 1994-1995 was opnieuw sprake van sterke inflatoire druk in de Algerijnse economie (in april 1995 bedroeg de cpi-inflatie op jaarbasis 34%), het gevolg van de tenuitvoerlegging van het beleid om de prijzen te liberaliseren, in combinatie met het verlagen van subsidies en de scherpe devaluatie van de dinar (40,17%) waartoe in april 1994 besloten was. Volgens de prognoses zal de inflatie eind maart 1996 zijn afgenomen tot 10,3%. Het begrotingstekort van de totale overheid daalde aanmerkelijk van 8,7% in 1993 tot 2,8% in 1995 en zal in 1996 naar verwachting verder afnemen tot 1,3% van het BBP; de daling is het gevolg van hogere inkomsten uit indirecte belastingen en douanerechten, verbreding van de belastinggrondslag en extra bezuinigingen op lonen en salarissen bij de overheid, voedselsubsidies, prijsondersteuning voor landbouwprodukten, de financiering door de schatkist van het Fonds voor industrieel herstel en de overdrachten aan armen. In 1994-1995 hebben de Algerijnse autoriteiten een stringent monetair en begrotingsbeleid gevoerd, zulks in het kader van een beleidsprogramma dat werd ondersteund door een in mei 1994 goedgekeurde stand-by-overeenkomst met het IMF en daarna door een in mei 1995 goedgekeurde Extended Financing Facility voor de duur van drie jaar. In het economisch beleid wordt voorts de nadruk gelegd op loonmatiging. Er worden marktconforme instrumenten voor hét beheersen van de binnenlandse geldhoeveelheid ingevoerd. Dit beleid werd aangevuld met een sterke waardedaling van de Algerijnse dinar, de invoering van een wisselkoersstelsel op basis van een gestuurde zwevende koers, de versterking van de buitenlandse reserves, liberalisering van de prijzen en verlaging van subsidies. De is volledig geliberaliseerd en staatsmonopolies op de invoer worden geleidelijk ontmanteld. invoer Voorts is met name vooruitgang geboekt bij de structurele aanpassingen en de hervorming van het bankwezen. Er is nieuwe wetgeving voor buitenlandse 25 investeringen ingevoerd en er is een nieuwe overheidsinstantie opgericht om buitenlandse en binnenlandse particuliere investeringen te stimuleren. 2. DE BETALINGSBALANS Het vaststellen van een beleid van liberalisering van de invoer heeft, in combinatie met het voor ingezetenen vrij beschikbaar zijn van buitenlandse valuta's voor transacties op de lopende rekening, geleid tot een snelle verslechtering van het saldo op de lopende rekening van Algerije; van een overschot van 1,6% van het BBP in 1993 is dit omgeslagen in een tekort van 6,9% in het programmajaar 1994-1995. Verwacht wordt dat de toestand van de lopende rekening precair blijft, gezien de prognose van een tekort van 5,7% van het BBP in 1995-1996. De invoer is sterk toegenomen, hetgeen heeft bijgedragen tot verlichting van de schaarste aan industriële reserveonderdelen, grondstoffen en basis- en intermediaire consumptiegoederen; de inkomsten uit de export daarentegen zijn in 1994 en het eerste kwartaal van 1995 enigszins gedaald, hetgeen werd veroorzaakt door de onbevredigende ontwikkeling van de export van koolwaterstoffen (zowel qua hoeveelheid als qua prijs). De sterke nominale depreciatie van de dinar heeft de concurrentiekracht van de Algerijnse export vergroot en zal diversificatie van de uitvoer naar nieuwe produkten en nieuwe markten stimuleren. Volgens de ramingen is de toestand van de betalingsbalans als geheel in 1995 sterk verslechterd in vergelijking met het voorgaande jaar; oorzaken hiervan zijn het oplopende handelstekort en de "resterende" (na de met de Club van Parijs en de Club van Londen getroffen regelingen) rente en aflossing op buitenlandse schulden met middellange looptijd. In dit verband liggen nieuwe herschikkingen met de Club van Parijs en de Club van Londen in het voornemen, evenals nieuwe kredieten van het IMF, de overige IFI's, de Europese Unie en andere bilaterale crediteuren (met name Japan). De buitenlandse directe investeringen zijn in 1995 waarschijnlijk gering gebleven. In september 1995 waren de buitenlandse valutareserves van het land gedaald tot 1,9 miljard USD, de tegenwaarde van 2 maanden invoer (eind 1994 bedroegen de reserves nog 2,6 miljard USD, gelijk aan 2,9 maanden invoer). 3. DE BUITENLANDSE SCHULD De omvang van de buitenlandse schuld (eind 1995 ongeveer 33,8 miljard USD) is nog altijd een zware last voor de overheidsfinanciën en de betalingsbalans van Algerije. In 1994 en 1995 zijn herschikkingsregelingen getroffen met de officiële bilaterale crediteuren van de Club van Parijs. Deze regelingen zullen in het kader van het driejaar durende beleidsprogramma van het IMF waarschijnlijk blijven bestaan. De Algerijnse autoriteiten hebben voorts een regeling getroffen met de commerciële crediteuren (de Club van Londen), die een herschikking inhoudt van tussen I maart 1994 en 31 december 1997 vervallende verplichtingen tot terugbetalingen op leningen (3,2 miljard USD). De verhouding tussen buitenlandse schuld en BBP (eind 1995 ongeveer 78%) zal in de nabije toekomst waarschijnlijk betrekkelijk stabiel blijven. De verhouding tussen de schuldendienst en de exportinkomsten (die spectaculair is gedaaïd van A 26 82% in 1993 tot ongeveer 50% in 1995) zal door de positieve effecten van de afspraken over schuldverlichting met de Club van Londen en de Club van Parijs naar verwachting verder afnemen tcî ongeveer 40% in 1996. 27 B. WIT-RUSLAND 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Door conservatisme en twijfels over de aard van de toekomstige banden met Rusland maakte Wit-Rusland na de in 1992 verworven onafhankelijkheid een periode van grote onzekerheid door. Later dan de meeste landen in de regio begon het land met hervormingen en pas in april 1994 werd het gebied van de Russische roebel verlaten. In 1994 daalde de produktie aanzienlijk (-20%) en geraamd wordt dat het BBP in 1995 is gedaald met reëel 7%. De prijsstijgingen, die te wijten zijn aan de onbeperkte herfinanciering van het bankwezen door de centrale bank, bereikten in 1993 en 1994 het niveau van hyperinflatie. Vanaf begin 1995 werd een stringent stabilisatiebeleid gevoerd, waarbij de groei van de geldhoeveelheid strikt beheerst werd. Bijgevolg daalde de inflatie van 40% per maand in januari tot 3% in augustus. Voor de toewijzing van kredieten van de centrale bank werden marktconforme instrumenten ingevoerd. De autoriteiten voeren een beleid van flexibele rentevoeten, dat is gericht op een positieve en aantrekkelijke reële rente, zodat de roebel-deposito's bij de banken gemobiliseerd worden. Het begrotingstekort bleef in 1993 en 1994 onder de 2% en wordt voor 1995 geraamd op 3,2% van het BBP. De structurele hervormingen blijven een zwak punt van Wit-Rusland; de eerste stappen zijn pas recentelijk gezet. Eind 1994 en begin 1995 hebben omvangrijke prijsaanpassingen plaatsgevonden en de meeste prijzen zijn thans vrijgelaten. De meeste invoervergunningen en de verplichting afstand te doen van uit export ontvangen harde valuta's zijn inmiddels afgeschaft. Er bestaat echter nog een aantal beperkingen op de buitenlandse handel. De banken gaan gebukt onder slechte leningen en zijn over het algemeen nog altijd weinig efficiënt. De betalingsachterstanden tussen ondernemingen belopen meer dan 50% van het BBP. De privatisering bevindt zich nog in de beginfase: de waarde van reeds geprivatiseerde ondernemingen komt overeen met slechts 6% van de totale activa die voor privatisering zijn aangewezen. De hervorming van de landbouw verloopt uiterst traag en met de privatisering van de grond is nog geen begin gemaakt. Op 12 september 1995 heeft de Board van het IMF zijn goedkeuring gehecht aan een eerste stand-by-overeenkomst met Wit-Rusland, ter ondersteuning van het hervormingsprogramma en van de behoefte aan buitenlandse financiële middelen van het land. 2. DE BETALINGSBALANS In 1993 en 1994 was sprake van een tekort op de lopende rekening (ongeveer -10% van het BBP). Uit de eerste cijfers over 1995 bleek een duidelijke groei van in het eerste halfjaar. Verwacht wordt echter dat de reële de export waardestijging van de roebel, in combinatie met de door hogere invoertarieven afnemende concurrentiekracht, op korte termijn de groei van de export zal belemmeren; uit de ramingen voor 1995 en de prognoses voor 1996 blijkt een tekort op de lopende rekening van -4% van het BBP. 28 Vanwege de instroom van harde valuta's vertoonde de kapitaalrekening in de eerste helft van 1995 een overschot, maar in verband met de hoge aflossingsverplichtingen op de buitenlandse schuld wordt verwacht dat in de tweede helft van het jaar weer van een tekort sprake zal zijn. De internationale reserves in harde valuta's blijven met slechts ongeveer 1,5 maanden invoer (eind 1995) krap. Ondanks een in 1992 uitgevaardigde wet op de buitenlandse investeringen, die het vrij uitvoeren van winst garandeert, zijn de buitenlandse directe investeringen uiterst laag gebleven (slechts ongeveer 20 miljoen USD in 1995). De positieve reële rente heeft bijgedragen tot de nominale stabilisatie van de Witrussische roebel en heeft geleid tot een aanzienlijke reële waardestijging ten opzichte van de USD en de Russische roebel in 1995. Gegeven een inflatie die in de dubbele cijfers loopt, is de huidige wisselkoers echter moeilijk vol te houden zonder ernstige schade toe te brengen aan de concurrentiekracht van het land. Met het opheffen van de beperkingen op transacties in buitenlandse valuta's is Wit-Rusland in 1995 geleidelijk overgegaan tot convertibiliteit van de lopende rekening. Eind 1995 kwamen van zijde van de overheid evenwel tegenstrijdige signalen omtrent een herinvoering van beperkingen op interbancaire transacties in harde valuta's. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Wit-Rusland heeft zijn deel in de vorderingen en verplichtingen van de voormalige Sovjet-Unie aan Rusland overgedaan. De buitenlandse schulden van het land zijn dan ook geheel na 1 januari 1992 ontstaan. De totale buitenlandse schuld wordt geraamd op 2,1 miljard USD per eind 1995 (dat wil zeggen 22% van het BBP). De belangrijkste crediteur van het land is Rusland, dit vanwege de tot eind 1994 opgelopen achterstallige betalingen voor gasleveranties; hiervoor geldt thans in het kader van het lopende IMF-programma een maximum van 419 miljoen USD, dat eind 1995 echter werd overschreden. De achterstallige betalingen zullen waarschijnlijk geleidelijk worden ingelopen in het kader van een lange- termijnregeling, waarover momenteel door de Russische en Witrussische autoriteiten onderhandeld wordt. De schuldendienst is in 1995 aanmerkelijk gestegen vanwege terugbetalingen op leningen van Duitsland en de EG, maar bleef desondanks beperkt (7,6% van de uitvoer, exclusief de afwikkeling van de achterstallige betalingen voor gasleveranties). 29 C. BULGARIJE 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND In de Bulgaarse economie was in 1995 sprake van consolidatie van het in 1994 ingezette herstel. De positieve reële groei van het BBP met 2,5% was hoofdzakelijk het gevolg van het feit dat de uitvoer zich ondanks de voortdurende reële waardestijging van de lev gunstig ontwikkelde. In september 1995 bleek de werkloosheid verder te zijn afgenomen tot 11,1 % (hetgeen gunstig afsteekt bij de ongeveer 13% van eind 1994). Ondanks de stijging van bepaalde gereguleerde prijzen (met name van energie) nam de inflatie in 1995 af tot 33% op jaarbasis. De implementatie van een stringent monetair beleid in 1995 werd bemoeilijkt door de grote kapitaalinstroom, die opwaartse druk uitoefende op de wisselkoers van de lev. De Nationale Bank van Bulgarije intervenieerde om een nominale waardestijging van de munt te voorkomen. De officiële rentetarieven werden verlaagd om de rentegevoelige (korte-termijn) kapitaalinstroom te beperken. In weerwil van de inspanningen om de monetaire aggregaten onder controle te houden, werden de monetaire doelstellingen voor 1995 overschreden. De beleidsruimte voor de Nationale Bank van Bulgarije werd voorts beperkt door de nog immer enorme behoefte aan liquide middelen voor de overheidsbegroting, noodlijdende banken en verlieslijdende staatsbedrijven. Een betrekkelijk gematigd inkomensbeleid droeg bij tot de inspanningen van de regering om de inflatie te bestrijden. In mei 1995 werd een nieuwe begrotingswet aangenomen, die een begrotingstekort van 5,5% van het BBP in 1995 impliceerde. Voorlopige gegevens wijzen echter uit dat het tekort afgelopen jaar 6,7% van het BBP bedroeg en daarmee vrijwel onveranderd was ten opzichte van 1994 (6,6%). Op het gebied van sectorale aanpassingen en hervormingen werden in 1995 uiteenlopende resultaten geboekt. Negatief was de herinvoering van een aantal beperkingen op de verkoop van landbouwgronden aan particulieren en van nieuwe prijsmaatregelen. Anderzijds zijn bepaalde gereguleerde prijzen verhoogd, zijn maatregelen ter hervorming van twee noodlijdende banken genomen en is een lijst van meer dan 1200 staatsbedrijven opgesteld, die vanaf maart 1996 en masse geprivatiseerd moeten worden (door het uitgeven van vouchers). Nog eens 200 middelgrote staatsbedrijven zijn aangewezen voor privatisering in 1996 (via rechtstreekse verkoop). Het huidige beleid om de financiële problemen van het bankwezen aan te pakken lijkt nog geen tastbare resultaten te hebben opgeleverd. Volgens de officiële prognoses stijgt het reële BBP in 1996 met 3%, neemt de inflatie af tot 20-25%, daalt het begrotingstekort enigszins tot 5-5,5% en zal de externe positie van het land (handelsbalans en lopende rekening, buitenlandse valutareserves, enz. ) naar verwachting verbeteren. Zowel het streefcijfer voor de inflatie als de prognose voor de verbetering van de handelsbalans en de lopende A 30 rekening lijken echter met betrekkelijk grote onzekerheid te zijn omgeven en zijn waarschijnlijk niet realistisch. 2. DE BETALINGSBALANS In september 1995 vertoonde de handelsbalans van Bulgarije een overschot van 300 miljoen USD. Het land bleef profiteren van de verbeterde toegang tot de markt van de EU, het economisch herstel in West-Europa, de hervatting van de handel met de Oosteuropese partnerlanden en de positieve gevolgen van de in 1994 opgetreden aanpassingen van de reële wisselkoers. Eveneens in september 1995 vertoonde de lopende rekening een klein overschot van ongeveer 100 miljoen USD. In 1995 waren er enige signalen dat de buitenlandse directe investeringen weer toenamen (165 miljoen USD tegen 105 miljoen USD in 1994). Eind oktober 1995 beliepen de bruto officiële reserves een bedrag van 1,8 miljard USD, de tegenwaarde van ongeveer 3,6 maanden invoer (eind 1994 bedroegen de reserves 3 maanden invoer). 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Het principe-akkoord dat in november 1993 bereikt werd met de commerciële crediteuren van de Club van Londen over een programma voor reductie van schulden en schuldendienst, werd in juli 1994 definitief gesloten. Geraamd wordt dat de overeenkomst de in aanmerking komende schulden van Bulgarije aan westerse commerciële banken, ten bedrage van 8,2 miljard USD, als geheel met rond 46% zal verminderen. In april 1994 werd tussen Bulgarije en de officiële crediteuren in de Club van Parijs een derde regeling inzake herschikking van schulden getroffen, die betrekking heeft op alle verplichtingen die vanaf de vorige herschikking tot 30 april 1995 vervallen. Doordat zij de externe positie van Bulgarije verbeteren, moeten deze schuldenregelingen ertoe bijdragen dat het land meer buitenlandse directe investeringen kan aantrekken en weer toegang krijgt tot de internationale financiële markten. Eind 1995 bedroeg de verhouding tussen buitenlandse schuld en BBP 83,0% (tegen 109,3% in 1994) en was de schuldendienstratio gedaald tot 17,5% (18,4% in 1994). 31 DE NIEUWE ONAFHANKELIJKE STATEN IN CENTRAAL-AZIË 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND Volgens ramingen is het BBP van Kazachstan in 1995 met meer dan 10% gedaald; het herstel van de industriële produktie zet echter door en de uitvoer leeft op. Begin oktober was de begroting vrijwel in evenwicht. Het monetaire en kredietverleningsbeleid is gericht op bestrijding van de inflatie. Bijgevolg is de inflatie afgenomen tot ongeveer 2,4% per maand in september en is ruimschoots voldaan aan alle streefcijfers uit het IMF-programma dat deel uitmaakt van de lopende stand-by-overeenkomst. Bij de structurele hervorming van de economie, vooral de liberalisering van de buitenlandse handel, is grote vooruitgang geboekt. Het BBP van Tadzjikistan is in 1994 met 12% gedaald en voorlopige ramingen wijzen uit dat ook in 1995 sprake was van een daling, zij het in geringere mate dan in 1994. Het begrotingstekort (13,8% van het BBP in 1994) moet in 1995- 1996 lager zijn. De positieve effecten van het stringente begrotingsbeleid werden in 1995 in gevaar gebracht door de excessieve bancaire kredietverlening, die leidde tot het zeer snel oplopen van het maandelijkse inflatietempo (70% in augustus) en een voortdurende waardevermindering van de Tadzjiekse roebel. Gelijktijdig met de invoering van de Tadzjiekse roebel werden in 1995 de rentevoeten gedereguleerd, de beperkingen op bankdeposito's afgeschaft, de broodprijzen aangepast en de buitenlandse handel geliberaliseerd. In Toerkmenië, dat zich vanwege herhaalde gevallen van wanbetaling gedwongen zag de uitvoer van gas naar de buurlanden te beperken, was in 1995 sprake van een daling van het BBP met 15%. Het bedrag van door het buitenland niet- betaalde gasleveranties liep in 1995 tot kritieke hoogte op, de industriële produktie nam met 20% (op jaarbasis) af en de katoen- en graanoogsten bleven achter bij de streefcijfers. De inflatie in Toerkmenië bedroeg in 1995 meer dan 2. 000%, hetgeen werd veroorzaakt door een sterke groei van de geldhoeveelheid en de kredietverlening. Geraamd wordt dat de inflatie in 1995 is opgelopen tot ongeveer 2. 500%. De overheid heeft zich in 1995 grote inspanningen getroost om te voorkomen dat het begrotingstekort zou stijgen, maar dit was onvoldoende om de inflatieproblematiek te verlichten. Op het gebied van de hervormingen wordt slechts zeer langzaam vooruitgang geboekt. Het reële BBP van Oezbekistan is in 1995 volgens ramingen met ongeveer 2% gekrompen en zal in 1996 waarschijnlijk opnieuw een bescheiden daling vertonen. De overheid heeft haar financiële beleid in 1995 aanmerkelijk aangescherpt, ten gevolge waarvan de inflatie van 1,280% in 1994 is gedaald tot ongeveer 250% op jaarbasis in september 1995, en in de laatste maanden van het jaar naar het schijnt verder is afgenomen. In het eerste halfjaar van 1995 was het begrotingstekort zeer laag (1% van het BBP); door aanzienlijke verhogingen van de salarissen bij de overheid en van de sociale uitkeringen steeg het tekort in het najaar van 1995 echter tot 4% van het BBP. In vergelijking met het tekort in 1994 (7% van het BBP) is echter nog steeds sprake van een grote verbetering. Ondanks een grote toename van het netto buitenlands actief ontwikkelden de hoeveelheid basisgeld en de geldhoeveelheid in ruime zin zich bij benadering overeenkomstig de planning, hetgeen mogelijk werd gemaakt door een stringent beleid ten aanzien van de binnenlandse kredietverlening. Op het gebied van de A 32 structurele hervormingen Werden een snelle liberalisering van de prijzen en een ingrijpende liberalisering van de deviezenregelgeving doorgevoerd; vertraging trad op bij de hervorming van het bankwezen en de privatisering van middelgrote en grote ondernemingen. 2. DE BETALINGSBALANS De lopende rekening van Kazachstan vertoonde in 1995 volgens de ramingen een tekort van ongeveer 600 miljoen USD (3% van het BBP). Vanwege een groot overschot op de kapitaalrekening stegen de bruto officiële reserves van 1,2 miljard USD per eind 1994 tot ongeveer 1,7 miljard USD in september 1995. De netto officiële reserves kwamen in september 1995 overeen met 2,7 maanden invoer. Ondanks een nominale depreciatie van 16% in 1995 is de reële wisselkoers van de tenge ten opzichte van de USD met ongeveer 20% geapprecieerd, hetgeen veroorzaakt wordt door de hogere inflatie. Kazachstan heeft een structurele aanpassingslening van de Wereldbank ontvangen en een stand-by-overeenkomst met het IMF gesloten. Een recent, omvangrijk economisch en financieel programma voor de middellange termijn kon begin 1996 worden ondersteund door een regeling in het kader van de uitgebreide faciliteit van het IMF. Ondanks een verbetering van de ruilvoet en een sterke daling van het volume van de invoer is het tekort op de lopende rekening van Tadzjikistan in 1994 zeer hoog gebleven (15% van het BBP). In combinatie met een klein tekort op de kapitaalrekening heeft dit geleid tot een tekort op de betalingsbalans als geheel van 16% van het BBP; de bruto officiële reserves waren vrijwel uitgeput. In 1995 vertoonde de lopende rekening een opvallende omslag, hetgeen het gevolg was van de verbetering van de ruilvoet en een sterke daling van het volume van de invoer. Desalniettemin is de behoefte aan buitenlandse financiële middelen nog steeds zeer groot. Door een toenemend tekort op de handelsbalans en het vervallen van omvangrijke rentebetalingen zal het tekort op de lopende rekening in 1996 waarschijnlijk 9% van het BBP belopen. Het daaruit voortvloeiende tekort op de betalingsbalans wordt naar verwachting ten dele gedekt door een omvangrijke verlichting van de schuldendienst en door uitkeringen van het IMF en de Wereldbank. Begin 1996 zou de Board van het IMF de eerste krediettranche van een nieuwe stand-by-overeenkomst kunnen goedkeuren, mits er aanvullende financiële steun komt van de officiële donoren. Ontoereikend financieel beleid en het niet betalen voor gasleveranties hebben de afgelopen jaren grote druk gelegd op de lopende rekening van Toerkmenië. De Toerkmeense autoriteiten hebben de toegang tot buitenlandse valuta's sterk beperkt om daarmee de invoer te doen afnemen. In weerwil van deze maatregelen is het tekort op de lopende rekening op kasbasis verder opgelopen, van 8% van het BBP in 1993 tot 14% van het BBP in 1994. De uitvoer van gas heeft zich in 1995 zeer slecht ontwikkeld. Desondanks zijn de bruto officiële reserves gestegen tot een zeer hoo« peil (eind 1995 1,2 miljard USD, de tegenwaarde van 10 maanden invoer). De manat is in de twee jaar sinds zijn invoering in november 1993 nominaal met 2. 500% in waarde gedaald. Om de kosten van de invoer laag te houden is de officiële wisselkoers aanzienlijk overgewaardeerd in vergelijking met de parallelle marktkoers. Er bestaat geen overeenkomst met het IMF, maar 33 de voortdurende onderhandelingen tussen de autoriteiten en het IMF kunnen leiden tot een door het IMF ondersteund stabilisatieprogramma. De handelsbalans van Oezbekistan was in 1995 vrijwel in evenwicht en het tekort op de lopende rekening was gering (ongeveer 2,5% van het BBP). Nieuwe overeenkomsten over leningen, buitenlandse directe investeringen en een omvangrijke onvoorziene kapitaalinstroom leidden tot een aanmerkelijke stijging van de bruto officiële reserves van ongeveer 500 miljoen USD tot 1,8 miljard USD (6 maanden invoer). In 1996 verslechtert de lopende rekening wellicht vanwege de toenemende investeringen in de infrastructuur. Het daaruit voortvloeiende tekort op de betalingsbalans kan grotendeels worden gedekt door een beroep op middelen van het IMF en de Wereldbank. De wisselkoers van de sum is in 1995 nominaal aanzienlijk gedaald, doch reëel (ten opzichte van de USD) gestegen. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Eind september 1995 werd de buitenlandse schuld van Kazachstan geraamd op 3,3 miljard USD (ongeveer 19% van het BBP), waarvan 1,4 miljard USD bestond uit schulden aan Rusland; de dienst op de buitenlandse schuld kwam overeen met ongeveer 10% van de uitvoer. In 1995 deden zich opnieuw problemen voor bij het tijdig terugbetalen op de schuld. Een recente herverdeling van de verantwoordelijkheden tussen de instellingen die met het beheer van de schuld belast zijn, moet voorkomen dat dit weer gebeurt. Het totale bedrag aan achterstallige betalingen was eind oktober 1995 verminderd tot 6 miljoen USD. De buitenlandse schuld van Tadzjikistan (800 miljoen USD) was eind 1995 groter dan het BBP van het land; het merendeel bestond uit leningen zonder gunstige voorwaarden en met betrekkelijk korte looptijden. Het grootste deel ervan was verschuldigd aan landen van de voormalige Sovjet-Unie. In 1996 zal de situatie tot de betalingen aan het buitenland waarschijnlijk zeer met betrekking problematisch zijn, omdat terugbetalingen van omvangrijke hoofdsommen ven'allen en respijtperioden op uitgestelde betalingen aflopen. De totale buitenlandse schuld van Toerkmenië steeg in 1994 scherp tot 18% van het BBP, voornamelijk vanwege leningen ter financiering van het tekort op de lopende rekening; de schuldendienst kwam overeen met 23% van de uitvoer. De korte looptijd van de meeste leningen is aanleiding tot grote zorg. De buitenlandse schuld van Oezbekistan kwam in 1995 overeen met iets meer dan 15% van het BBP (ongeveer 1,3 miljard USD) en de schuldendienst was iets hoger dan 15% van de uitvoer. In het kader van het lopende IMF-programma (stand-by-overeenkomst en STF) hebben de autoriteiten zich verplicht om voor het bedrag van afgesloten en gegarandeerde nieuwe leningen cumulatieve maxima per kwartaal in acht te nemen. 34 D. TSJECHIË 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Het in 1994 ingezette herstel van de Tsjechische economie heeft in 1995 duidelijk aan kracht gewonnen: de reële groei van het BBP versnelde tot 5,2% op jaarbasis. De stuwende kracht achter de hogere groei is de binnenlandse vraag, met name de investeringen. De industriële produktie bleek in november 1995 met 12,9% te zijn toegenomen ten opzichte van dezelfde maand van het voorgaande jaar. De werkloosheid is met 2,9% in december 1995 nog steeds zeer laag. In 1996 wordt een reële groei van het BBP van 5 tot 6% verwacht. Ondanks het krachtige herstel is de cpi-inflatie afgenomen van 10,2% eind 1994 tot 7,9% in november 1995. De Tsjechische Nationale Bank acht echter een gemiddelde inflatie van 9,5% over het hele jaar waarschijnlijk; dit houdt in dat de officiële doelstelling, het terugbrengen van de gemiddelde inflatie tot minder dan 9% in 1995, waarschijnlijk niet gehaald wordt. Bovendien zullen de sterke groei van de binnenlandse vraag, de destabiliserende effecten van de grote kapitaaltoevloed op de geldhoeveelheid en de krappe arbeidsmarkt (waardoor de reële lonen in 1995 met ongeveer 7,5% zijn gestegen) het voor de autoriteiten moeilijk maken de komende twee jaar het streefcijfer voor de inflatie te halen. De geldhoeveelheid is in 1995 met 20,2% gegroeid, hetgeen moet worden vergeleken met de oorspronkelijke officiële doelstelling van 14-17%. De snelle groei van de liquiditeitenmassa is het gevolg van de omvangrijke instroom van kapitaal uit het buitenland. De Tsjechische Nationale Bank heeft dit effect slechts gedeeltelijk kunnen neutraliseren door middel van open-markttransacties, verhoging van de minimale reserveverplichtingen voor de banken en door deposito's van het Nationaal Eigendomsfonds bij de commerciële banken over te brengen naar de centrale bank. Ten aanzien van de begroting wijzen voorlopige cijfers uit dat de begroting van de centrale overheid in 1995 is afgesloten met een overschot van 8,6 miljard CZK (ongeveer 331 miljoen USD). In december 1995 heeft het Parlement een begroting voor 1996 goedgekeurd die in evenwicht is. Op het gebied van de structurele hervormingen is in november 1994 de tweede reeks grootschalige voucher-privatiseringen afgesloten. Het tempo van de privatisering van de resterende, door de Staat gecontroleerde ondernemingen is in 1995 opgevoerd: een belang van 27% in het nationale telefoonmonopolie SPT is voor een bedrag van 1,32 miljard USD verkocht aan een Nederlands-Zwitsers telecommunicatieconsortium, besloten is een belang van 49% in de Tsjechische Raffinaderijen te verkopen en de regering heeft een plan bekendgemaakt om belangen in nog eens 53 grote staatsondernemingen te privatiseren. 2. DE BETALINGSBALANS Het overschot o\, 'M lopende rekening (in 1993 2,2% van het BBP) is in 1994 verdwenen en omgeslagen in een tekort van naar verwachting 3,5% van het BBP (ongeveer 1,5 miljard USD) in 1995. Deze verslechtering van de lopende rekening wordt veroorzaakt door de stijging van de binnenlandse vraag, de reële waardestijging van de Tsjechische kroon en de door Slowakije ingevoerde handelsbeperkingen. Van januari tot september 1995 beliep het tekort op de 35 handelsbalans en de lopende rekening respectievelijk 2,7 miljard USD en 1 miljard USD. Het tekort op de lopende rekening wordt echter ruimschoots gedekt door de enorme instroom van buitenlands kapitaal. De kapitaalrekening vertoonde van januari tot september 1995 een overschot van 6 miljard USD. Dit cijfer is samengesteld uit bijna 2 miljard USD aan netto buitenlandse directe investeringen, 0,7 miljard USD aan beleggingen, 2,1 miljard USD aan overig lang kapitaal en 1,2 miljard USD aan kort kapitaal. Het recordbedrag aan buitenlandse directe investeringen is hoofdzakelijk het gevolg van de SPT- transactie. De grote toevloed van kort kapitaal wordt vooral veroorzaakt door arbitragetransacties, waarmee getracht wordt te profiteren van een relatief hoog écart tussen de binnenlandse en de buitenlandse rente in combinatie met de kracht van de Tsjechische kroon. De toegang van Tsjechië tot de internationale kapitaalmarkten is verbeterd, doordat de kredietwaardigheidsbeoordeling van het land verscheidene malen verhoogd is. In augustus 1995 gaf IBCA in Londen Tsjechië een A-beoordeling, in september 1995 verhoogde Moody's de beoordeling van het land van Baa2 tot Baal, en in november 1995 verhoogde Standard & Poor's haar beoordeling van BBB+ tot A. Tsjechië is daarmee een van de weinige landen buiten de ontwikkelde wereld die kunnen bogen op een " A "-beoordeling. De officiële toelating van Tsjechië tot de OESO per 21 december 1995 moet bijdragen tot een verdere verbetering van het imago van het land in het buitenland. De enorme kapitaalinstroom oefent opwaartse druk op de nominale wisselkoers tot een snelle groei van de officiële buitenlandse uit en heeft geleid valutareserves; deze bedroegen in november 1995 12,9 miljard USD (ongeveer 8 maanden invoer), tegen 6,2 miljard USD eind 1994. Om de kapitaalinstroom ten dele te compenseren en te beperken hebben de autoriteiten alle nog uitstaande schulden aan het IMF (ten bedrage van 1,1 miljard USD) vervroegd afgelost en hebben zij eind juni 1995 beperkingen gesteld aan het totale bedrag aan kortlopend buitenlands krediet dat Tsjechische banken mogen opnemen. Voorts is op 1 oktober 1995 een nieuwe wet op buitenlandse valuta's in werking getreden, die de Tsjechische kroon volledig convertibel maakt voor transacties op de lopende rekening (met onmiddellijke beëindiging van de Tsjechisch-Slowaakse clearingregeling) en waarin geleidelijke invoering van volledige convertibiliteit van de kapitaalrekening bepaald is. Ook overweegt de Tsjechische Nationale Bank mogelijkheden om de flexibiliteit van haar wisselkoersbeleid te vergroten, waaronder het verbreden van de fluctuatieband rond de koers ten opzichte van de DM/USD en een revaluatie van de spilkoers. Over het wisselkoersbeleid zal echter tot de algemene verkiezingen van juni 1996 waarschijnlijk geen besluit worden genomen. DE BUITENLANDSE SCHULD Hoofdzakelijk vanwege omvangrijke buitenlandse leningen van Tsjechische ondernemingen en banken is de buitenlandse schuld sinds 1993 aanmerkelijk toegenomen; het tempo van deze toename is in 1995 nog versneld. Desondanks is de buitenlandse schuldenlast van Tsjechië nog altijd gering. De totale schuld in convertibele valuta's is gestegen van 6,9 miljard USD eind 1992 tot 15 miljard , 36 USD in juni 1995, maar de verhouding tussen schuld en BBP van 31% is nog immer betrekkelijk gering. De verhouding tussen schuldendienst en uitvoer is met minder dan 15% nog steeds laag. Hoewel de ramingen voor 1995 en 1996 wijzen op een voortgezette stijging van de schuld en de schuldendienst, blijven de desbetreffende verhoudingsgetallen betrekkelijk laag. A 37 E. ESTLAND 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND Na een duidelijke inzinking in 1992 en begin 1993 kwam de economie van Estland eind 1993 uit de recessie. In 1994 groeide het BBP met 4%, in 1995 waarschijnlijk met een vergelijkbaar percentage. De werkloosheid blijft met 5,4% van de beroepsbevolking betrekkelijk laag. De macro-economische stabilisatie werd in hoge mate bewerkstelligd door de invoering van een "currency board "-systeem, in het kader waarvan de groei van de hoeveelheid basisgeld gekoppeld is aan het bedrag aan harde valuta's en goud waarover de centrale bank beschikt. Tegelijkertijd werd een nieuwe munt, de Estse kroon, ingevoerd. Langs deze weg bleek de economie met succes te kunnen worden gestabiliseerd: de inflatie is in 1995 blijven afnemen tot 29% aan het einde van het jaar (tegen 47% eind 1994). In het kader van de currency board is kredietverlening van de centrale bank aan de Staat verboden, hetgeen de begrotingsdiscipline bevordert. In 1995 was sprake van een vorderingenoverschot bij de overheid (0,8% van het BBP). Toenemende deposito's van de overheid bij het bankwezen hebben geleid tot een iets lager begrotingsoverschot (0,3% van het BBP). Volgens de begroting voor 1996 zal dit jaar sprake zijn van vrijwel evenwicht op de begroting. Estland heeft het overgrote deel van de structurele hervormingen die tot een markteconomie leiden, reeds ten uitvoer gelegd. De prijzen en de buitenlandse handel zijn geliberaliseerd. De kleinschalige privatisering van ongeveer 1. 000 kleine bedrijven is thans vrijwel afgerond. Van de 500 middelgrote en grote ondernemingen zijn er nog ongeveer 100 in handen van de Staat. De privatisering van de grond, die aanvankelijk langzaam verliep, wint vaart. Het meest gevoelige terrein is waarschijnlijk de hervorming van de financiële sector. De Bank van Estland heeft uitgebreidere bevoegdheden op het gebied van het toezicht gekregen en heeft zijn aandeel in het kapitaal van de Spaarbank teruggebracht tot 25%. De Staat heeft zijn minderheidsbelangen in commerciële banken teruggebracht tot minder dan 10%. De voorschriften inzake de toereikendheid van het eigen vermogen van banken worden geleidelijk aangescherpt. De Estse wetgeving op het gebied van buitenlandse investeringen is liberaal gebleven. De vrijhandelsovereenkomst met de Europese Unie is op 1 januari 1995 in werking getreden. 2. DE BETALINGSBALANS De buitenlandse handel is in hoog tempo blijven toenemen, vooral de invoer (waarvan een groot deel betrekking heeft op investeringsgoederen) die in 1995 met 33% ten opzichte van 1994 is gestegen. De handel van Estland met de Europese Unie is na de onafhankelijkheid duidelijk toegenomen. Er is echter sprake van een groot tekort aan Estse zijde. Het bilaterale handelstekort beliep in 1994 1,3 miljard USD en is in 1995 nog sneller toegenomen tot 1,2 miljard USD over de eerste zeven maanden1. Het totale handelstekort is aanmerkelijk De gegevens over 1994 en 1995 zijn niet volledig vergelijkbaar. De gegevens over 1995 zijn A 38 gestegen tot een geraamde 620 miljoen USD, gelijk aan 17% van het BBP in 1995. Ook het tekort op de lopende rekening is sterk toegenomen tot ongeveer 10% van het BBP (exclusief officiële overdrachten). In het kader van de currency board is de Estse kroon gekoppeld aan de DM tegen een vaste koers van 8 op 1. Omdat de inflatie met dubbele cijfers geschreven wordt, heeft dit geleid tot een relatieve achteruitgang van het buitenlandse concurrentievermogen; een en ander zal in het licht van de toekomstige ontwikkeling van de buitenlandse handel moeten worden beoordeeld. In maart 1995 heeft het IMF een nieuwe, vijftien maanden lopende stand-by- overeenkomst ten bedrage van 14 miljoen SDR (21 miljoen USD) goedgekeurd. De autoriteiten zijn echter voornemens hierop geen beroep te doen, tenzij de betalingsbalans onverwacht verslechtert. Voor het derde achtereenvolgende jaar vertoonde de kapitaalrekening een overschot, hetgeen vooral te danken was aan een grote instroom van buitenlandse directe investeringen ten bedrage van ongeveer 200 miljoen USD (ongeveer 5,9% van het BBP). De officiële buitenlandse valutareserves zijn blijven toenemen en bedroegen eind 1995 580 miljoen USD, de tegenwaarde van ongeveer 3 maanden invoer. 3. DE BUTTENLANDSE SCHULD Estland heeft geen buitenlandse schulden van de voormalige Sovjet-Unie geërfd. In 1995 liep de totale buitenlandse schuld op van 271 miljoen USD tot naar schatting 353 miljoen USD (9,9% van het BBP). De schuldendienst blijft laag, getuige de verhouding van ongeveer 1 % voor de schuldendienst ten opzichte van de uitvoer van goederen en niet-factordiensten. Een aanzienlijk deel van de buitenlandse schuld van Estland bestaat uit schulden aan internationale financiële instellingen. Het IMF heeft Estland een STF van 35 miljoen USD toegekend en heeft 59 miljoen USD uitgekeerd ingevolge de achtereenvolgende stand-by-overeenkomsten sinds 1992. inclusief de handel met Zweden en Finland, twee zeer belangrijke handelspartners van Estland. 39 F. HONGARIJE 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Ondanks de stabilisatiemaatregelen die de Hongaarse regering in maart 1995 genomen heeft, is het reële BBP in 1995 volgens de ramingen gegroeid met ongeveer 2%, slechts iets minder dan de 2,9% van 1994. Het tempo van de economische groei is in de tweede helft van 1995 weliswaar afgenomen, maar volgens de prognoses groeit het BBP in 1996 met 2 tot 3%. De werkloosheid heeft begin 1993 met 11,8% haar top bereikt en is daarna afgenomen tot 10,4% aan het einde van 1995. Vooral ten gevolge van de snellere waardedaling van de forint, de invoering van een extra invoerheffing van 8% en de verhoging van de indirecte belastingen, die onderdeel waren van het "bezuinigingspakket" van de regering uit maart 1995, is de inflatie in 1995 aanmerkelijk opgelopen. De cpi-inflatie is gestegen van 21,2% in december 1994 tot 28,5% in december 1995. De nominale loonstijging in 1995 was echter betrekkelijk bescheiden (19%), zodat de reële lonen met ongeveer 10% gedaald zijn. De autoriteiten streven ernaar de inflatie in 1996 terug te dringen tot ongeveer 20%, een ambitieuze doelstelling. Dankzij hoger dan verwachte inkomsten uit privatiseringen (zie hierna) en uit de vennootschapsbelasting en douanerechten werd het jaar afgesloten met een tekort van de centrale overheid dat aanmerkelijk lager was dan de doelstelling van het aanvullende pakket uit maart 1995. De begrotingen van de sociale- zekerheidsfondsen lijkt zich echter slechter te hebben ontwikkeld dan verwacht en het tekort van de totale overheid exclusief privatiseringsopbrengsten blijft hoog (6% van het BBP). Onenigheid binnen de regeringscoalitie die begin juli 1994 aantrad, zorgde aanvankelijk voor een impasse in het privatiseringsproces. In de tweede helft van 1995 en vooral tegen het einde van het jaar is het tempo van de privatiseringen echter weer toegenomen. De verkoop van belangrijke delen van de elektriciteits- en gasvoorziening, het bankwezen, de telecommunicatie en de chemie aan merendeels buitenlandse investeerders heeft ongeveer 3,3 miljard USD opgebracht, aanzienlijk meer dan het oorspronkelijke streefcijfer van de regering. 2. DE BETALINGSBALANS Het tekort op de lopende rekening, dat in 1994 was opgelopen tot 3,9 miljard USD (9,5% van het BBP), reageerde positief op het bezuinigingspakket van maart 1995. De lopende rekening is in 1995 afgesloten met een tekort van ongeveer 2,3 tot 2,5 miljard USD (ongeveer 6% van het BBP) en was in de laatste maanden van het jaar in evenwicht. Ook de kapitaalrekening heeft zich in 1995 duidelijk beter ontwikkeld. De Nationale Bank van Hongarije heeft in de eerste helft van 1995 opnieuw een omvangrijk bedrag aan internationale obligaties geplaatst (1,8 miljard USD), ingezeten bedrijven en banken leenden aanzienlijke bedragen en de buitenlandse directe investeringen zijn volgens de ramingen toegenomen van 1,2 miljard USD in 1994 tot een recordbedrag van meer dan 3 miljard USD in 1995. In het vierde A 40 kwartaal van 1995 werd een groot deel van de kapitaalinstroom veroorzaakt door kortlopende arbitragetransacties, waarmee beleggers trachten te profiteren van het hoge écart tussen de binnenlandse en de buitenlandse rente in combinatie met de betrekkelijk bescheiden, vooraf aangekondigde maandelijkse devaluatie van de forint in het kader van het stelsel met een kruipende spilkoers. De toename van de kapitaalinstroom heeft Hongarije niet alleen in staat gesteld het nog steeds hoge tekort op de lopende rekening te financieren, maar heeft ook geleid tot een sterke groei van de buitenlandse valutareserves. De officiële reserves zijn van 6,8 miljard USD eind 1993 gestegen tot bijna 12 miljard USD eind 1995, de tegenwaarde van ongeveer 12 maanden invoer. Na meer dan een jaar van moeizame onderhandelingen hebben de Hongaarse autoriteiten in december 1995 een voorlopig akkoord met het IMF gesloten over de voorwaarden voor een achttien maanden lopende stand-by-overeenkomst. Deze overeenkomst is echter bedoeld als "voorzorgsmaatregel": de autoriteiten zijn voornemens hier in principe geen beroep op te doen. In november 1995 heeft Hongarije zelfs besloten tot vervroegde aflossing van ongeveer 600 miljoen USD aan schulden aan het IMF die voor het einde van 1998 zouden vervallen. Ten gevolge van de nieuwe wet op de buitenlandse valuta en flankerende maatregelen die op 1 januari 1996 in werking zijn getreden, is de Hongaarse munt volledig convertibel geworden voor transacties op de lopende rekening. In maart 1995 werd de forint met 8,3% gedevalueerd en werd het systeem met de kruipende spilkoers ingevoerd, in het kader waarvan de munt elke maand met een vooraf bekendgemaakt percentage wordt gedevalueerd. In het tweede halfjaar van 1995 werd deze maandelijkse devaluatie verlaagd van 1,9% tot 1,3%, in januari 1996 opnieuw tot 1,2%. De wisselkoers van de forint wordt vastgesteld ten opzichte van een mand van valuta's, die bestaat uit de Ecu (70%) en de Amerikaanse dollar (30%). 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Doordat het tekort op de lopende rekening aanmerkelijk groter was dan de netto instroom van buitenlandse directe investeringen, stegen tussen eind 1992 en het derde kwartaal van 1995 zowel de bruto als de netto buitenlandse schuld, die reeds hoog waren, aanzienlijk. De bruto buitenlandse schuld in convertible valuta's steeg van 21,5 miljard USD eind 1992 tot 31,7 miljard USD (74,1% van het BBP) in november 1995. In hetzelfde tijdvak steeg de netto buitenlandse schuld van 13,1 miljard USD tot 20,4 miljard USD. Ook de schuldendienst (inclusief vervroegde aflossing) is sinds 1992 gestegen en wordt voor 1995 geraamd op ongeveer 50% van de jaarlijkse export. Een positief aspect is dat de looptijdstructuur van de schuld sinds 1992 aanmerkelijk is verbeterd en momenteel zeer gunstig is (de schulden op middellange en lange termijn bedragen ongeveer 90% van de totale schulden). Ook de daling van het tekort op de lopende rekening en de sterke stijging van de buitenlandse directe investeringen die door de privatiseringen veroorzaak wordt, moeten ertoe geleid hebben dat de netto buitenlandse schuld in het tweede halfjaar van 1995 aanzienlijk is gedaald. De Nationale Bank van Hongarije heeft bekendgemaakt de omvangrijke reserves te zullen aanwenden om in de eerste vier A 41 maanden van 1996 buitenlandse schulden ten bedrage van ongeveer 3 miljard USD af te lossen (waaronder 1 miljard USD aan vervroegde aflossingen); hierdoor moet de totale bruto schuld in het genoemde tijdvak afnemen. A 42 G. ISRAËL 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Volgens de eerste ramingen is de Israëlische economie in 1995 met 6,9% gegroeid, de hoogste groei van de afgelopen drieëntwintig jaar. De versnelling van de groei is te danken aan de investeringen. Ook het, vredesproces heeft tot de economische groei bijgedragen, omdat dit heeft geleid tot een gedeeltelijke opheffing van de Arabische boycot op handel met Israël. De werkloosheid is van 7,8% in 1994 gedaald tot naar schatting 6,3%. Desondanks heeft de Israëlische economie te kampen met een aantal ernstige problemen, met name op het gebied van de handel. Verwacht wordt dat de inflatie in 1995 ongeveer 8,0% bedragen heeft, het laagste peil sinds een generatie en aan de ondergrens van het aanvankelijke streefcijfer van 8 tot 11 % dat de regering zich gesteld had. De Bank van Israël is echter van mening dat, vanwege de krachtige binnenlandse vraag, de dalende werkloosheid en het grote tekort op de lopende rekening, de economische omstandigheden nog steeds nopen tot een zeer behoedzaam monetair beleid. Het bedrijfsleven klaagt over de sterke shekel, die de export treft en het tekort op de lopende rekening heeft doen oplopen. Na besprekingen over bezuinigingen op de begroting, die waarschijnlijk in januari bekend zullen worden gemaakt en voor de centrale bank aanleiding kunnen zijn de rente te verlagen, begon de shekel in de laatste weken van 1995 te verzwakken Het begrotingstekort van de centrale overheid is van 2% van het BBP in 1994 toegenomen tot 3,5% in 1995; de oorzaak hiervan waren lager dan verwachte inkomsten voor de fiscus, hoofdzakelijk vanwege belastinghervormingen en hoger dan verwachte overdrachtsbetalingen aan de Palestijnse Autoriteit. De opbrengsten van privatiseringen beliepen in 1995 in totaal 600 miljoen USD en waren daarmee lager dan het streefcijfer van 1,5 miljard USD. Er bestaat een plan om verhandelbare vouchers te gebruiken om investeringen in privatisering te subsidiëren en onder het publiek meer steun voor het privatiseringsproces te winnen. Dit plan beoogt een billijke verdeling van de opbrengst onder de gehele bevolking, hetgeen moet bijdragen tot het overwinnen van de tegenwerking van invloedrijke lobby's en de weerstand bij bepaalde politieke groeperingen. Bovendien moet het plan bijdragen tot de ontwikkeling van de Israëlische kapitaalmarkt. 2. DE BETALINGSBALANS Het geraamde tekort op de goederen- en dienstenbalans, exclusief de invoer voor defensiedoeleinden, schoot omhoog van 7,9 miljard USD in 1994 tot 10,2 miljard USD in 1995. Ook het tekort op de lopende rekening liep sterk op. Hoewel Israël nog 1 miljard USD aan civiele steun van de VS verwacht, die vertraagd is door de begrotingscrisis in Washington, komt het totale tekort op de lopende rekening uit op 5,2 miljard USD, ongeveer 6% van het BBP. Dit is een sterke stijging ten opzichte van de 2,5 miljard USD (3% van het BBP) uit 1994. A 43 /H De buitenlandse investeringen in Israël zijn met 1,5 miljard USD in de eerste negen maanden van 1995, bijna een verdubbeling ten opzichte van het hele jaar 1994, aanmerkelijk toegenomen. De buitenlandse directe investeringen beliepen 826 miljoen USD, de beleggingen van buitenlanders 358 miljoen USD en de buitenlandse beleggingen in Israëlische aandelen die in het buitenland verhandeld worden, 329 miljoen USD; deze bedragen moeten worden vergeleken met respectievelijk 241 miljoen USD, 146 miljoen USD en 242 miljoen USD in dezelfde periode van 1994. De officiële buitenlandse valutareserves zijn het afgelopen jaar aanzienlijk toegenomen tot een bevredigend peil van 8,2 miljard USD (de tegenwaarde van 2,6 maanden invoer) aan het eind van 1995. De Bank van Israël hanteert een wisselkoersstelsel met een "kruipende spilkoers", in het kader waarvan een jaarlijkse waardedaling is bepaald (momenteel 6%) en een fluctuatieband van 7 procentpunten boven en onder de spilkoers. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD De netto buitenlandse schuld van Israël is toegenomen van 16,5 miljard USD eind 1994 tot 18,5 miljard USD eind 1995. Uitgedrukt als percentage van het BBP is het netto buitenlands passief echter opnieuw afgenomen, tot 22% in 1995 (aan het begin van de jaren negentig was dit nog 28,6%). In november 1995 heeft de Amerikaanse regering haar goedkeuring gehecht aan een verzoek van Israël om een beroep te doen op alle financiële garanties voor 1996, ten bedrage van in totaal 2 miljard USD, ter financiering van het begrotingstekort van de overheid. Voorheen bestond een clausule, waardoor de financiering van begrotingstekorten was beperkt tot 900 miljoen USD en het resterende bedrag gebruikt moest worden voor infrastructuurprojecten, zoals de watervoorziening, wegen, scholen en ziekenhuizen. In november 1995 heeft Moody's een A3-beoordeling toegekend aan de schuld van Israël en in december heeft Standard & Poor's haar beoordeling van de Israëlische schuld verhoogd van BBB+ tot A". Zowel Moody's als S&P hebben aangegeven dat deze verhoogde kredietwaardigheidsbeoordeling het gevolg is van de toenemende binnenlandse politieke consensus over een terughoudend begrotingsbeleid, dat voldoende solide is om ervoor te zorgen dat de schuldenlast van de overheid, die dit jaar geraamd wordt op 114% van het BBP, een neerwaartse trend zal blijven vertonen. De hogere waardering wordt voorts ondersteund door de veiliger wordende geopolitieke situatie van Israël, die de groei vooruitzichten op lange termijn verbetert en het hoge BBP per hoofd (voor dit jaar geraamd op 15. 000 USD, vergelijkbaar met dat van een aantal Europese landen). In december 1995 heeft Israël voor de eerste maal internationale schuld geëmitteerd zonder een garantie van de Amerikaanse regering. De transactie, die uiteindelijk Vh maal was overtekend, wordt algemeen beschouwd als een indicatie van de vastbeslotenheid van Israël om vóór de afloop van het door de VS gesteunde garantieprogramma in 1998 als officiële kredietnemer een positie op de internationale kapitaalmarkten te verwerven. Voor de eerste helft van 1996 zijn nieuwe emissies zonder Amerikaanse leninggaranties gepland. A 45 H. LETLAND 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Na een scherpe daling van de produktie in 1992 en 1993 is de algemene economische situatie van Letland in 1994 met een groei van 2% van het BBP sterker geworden. In april 1995 heeft het IMF opnieuw zijn steun uitgesproken voor het beleid van de regering door zijn goedkeuring te hechten aan een tweede stand-by-overeenkomst met een looptijd van dertien maanden. Het begrotingstekort over 1995 moest volgens de oorspronkelijke planning evenals in 1994 niet meer dan 2% van het BBP bedragen en diende hoofdzakelijk te worden gefinancierd door de uitgifte van schatkistpapier. Begin 1995 verslechterde de begrotingspositie van Letland echter en het tekort steeg tot 92 miljoen lats (184 miljoen USD) in 1995, gelijk aan 4% van het BBP. Ook brak in april 1995 een omvangrijke crisis in het bankwezen uit, waarbij de grootste commerciële bank van Letland, Banka Baltija (die alleen al 20% van de deposito's in het land beheerde), insolvent verklaard werd. Medio 1995 zijn acht andere banken insolvent verklaard. Ten gevolge van de financiële crisis daalde in het tweede kwartaal de geldhoeveelheid in ruime zin met 10%; verwacht wordt dat de economie hierdoor gekrompen is (er bestaan onvoldoende complete gegevens om de werkelijke gevolgen van de crisis te kunnen beoordelen). Het hoge percentage besparingen dat contant in vreemde valuta's wordt aangehouden, dempt dit contractie-effect echter. De werkloosheid was stabiel op ongeveer 6,3% eind 1995. Volgens de huidige ramingen bedroeg de economische groei van Letland in 1995 nul. De Bank van Letland houdt vast aan haar conservatieve monetaire beleid en daardoor is de inflatie blijven vertragen van 26% in 1994 tot ongeveer 23% in 1995. De autoriteiten hebben een pakket maatregelen vastgesteld om de directe en lange-termijnbehoeften van de financiële sector aan te pakken; de prudentiële regelgeving wordt aangescherpt en er wordt een depositogarantieregeling ingevoerd. In 1995 zijn andere structurele hervormingen voortgezet. Het Bureau voor privatisering is inmiddels volledig operationeel en 230 bedrijven zijn in 1995 geprivatiseerd. In het derde kwartaal van het jaar is een begin gemaakt met de verkoop van de aandelen van Universal Bank, een van de drie grote overheidsbanken. De vrijhandelsovereenkomst die met de Europese Unie gesloten is, is op 1 januari 1995 in werking getreden. 2. DE BETALINGSBALANS Invoer en uitvoer zijn in 1995 met ongeveer 200 miljoen USD toegenomen en de verschuiving van de buitenlandse handel naar het Westen heeft zich voortgezet. Na een sterke verslechtering in 1994 heeft het tekort op de lopende rekening zich op ongeveer 4% van het BBP gestabiliseerd. Dit tekort bestaat uit een tekort op de handelsbalans van ongeveer 8% van het BBP, dat ten dele wordt gecompenseerd door een overschot bij de diensten, vooral in de transportsector. A 46 De autoriteiten hebben met succes een beleid van een stabiele, informeel aan de SDR gekoppelde wisselkoers gevoerd. Ondanks speculatieve aanvallen, waardoor in het voorjaar een bedrag van 90 miljoen USD aan buitenlandse valuta's is weggevloeid, bleef de wisselkoers van de lats in 1995 over het algemeen op het peil van het jaar daarvoor. Gegeven een inflatie in de dubbele cijfers heeft dit geleid tot een stijging van de reële wisselkoers. De concurrentiekracht van de economie handhaafde zich als geheel echter op een aanvaardbaar peil. Voor de dekking van het tekort op de lopende rekening is Letland afhankelijk van de instroom van particulier kapitaal, die in 1995 in weerwil van de financiële crisis omvangrijk bleef. De schade van crisis kon daarmee beperkt worden en de reservepositie van Letland was eind 1995 met ongeveer 600 miljoen USD aan netto reserves (de tegenwaarde van bijna 5 maanden invoer) nog steeds betrekkelijk sterk. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Letland heeft geen buitenlandse schulden van de voormalige Sovjet-Unie geërfd en de buitenlandse schuld van het land is derhalve van recente datum. In 1995 is de totale buitenlandse schuld opgelopen van 360 miljoen USD tot ongeveer 540 miljoen USD, gelijk aan 12% van het BBP. De schuldendienstratio (dit is de schuldendienst als percentage van de export) blijft met 2,6% zeer laag. Ongeveer de helft van de buitenlandse schuld van Letland staat uit bij internationale financiële instellingen. Letland heeft een schuld van 163 miljoen USD bij het IMF (95 miljoen uit hoofde van de stand-by-overeenkomsten uit 1992 en 1993 en 68 miljoen in verband met de Systemic Transformation Facility uit 1993-1994). In augustus 1995 hebben de autoriteiten op de Japanse markt het equivalent van 45 miljoen USD geleend ter financiering van de oplopende begrotingsbehoeften. A 47 I. LITOUWEN 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND Na vier jaren van recessie vertoonde de economie van Litouwen in 1994 tekenen van herstel met een BBP-groei van 2%. Ondanks een daling van het BBP in het eerste kwartaal van 1995 wordt de groei over dat jaar geraamd op ongeveer 3%. De werkloosheid blijkt in 1995 echter sterk te zijn gestegen tot ongeveer 7% van de beroepsbevolking aan het eind van het jaar, tegen 4% eind 1994. De inflatie, die in 1992 haar piek bereikte met percentages op het niveau van hyperinflatie, vertraagde in 1993 en begin 1994. Op 1 april 1994 werd een "currency board "-stelsel ingevoerd, waarbij de groei van de hoeveelheid basisgeld wordt afgestemd op de toename van de marktwaarde van het goud en de harde valuta's die de Bank van Litouwen in bezit heeft. De daling van de inflatie na de invoering van de "currency board" is opvallend: de prijsstijgingen namen in 1994 aanmerkelijk af en het jaar werd afgesloten met een stijging van 45%. In 1995 bleef echter sprake van inflatoire druk, die werd aangewakkerd door de lage wisselkoers van de litas, de stijging van de prijzen bij de overheid en de instroom van kapitaal. Bijgevolg was de inflatie met een geraamde 35% (ultimo 1995) in 1995 hoger dan de aanvankelijke officiële doelstelling van 25%. Aan het streefcijfer voor het begrotingstekort in 1995 (3,4% van het BBP) werd globaal voldaan. Verdere structurele hervormingen zijn ten uitvoer gelegd. De enige zaken waarvan de prijzen onder controle van de overheid blijven, houden verband met monopolistische situaties. De privatisering van woningen en kleine bedrijven is thans vrijwel afgerond; door vertraging bij de oprichting van het Bureau voor privatisering zal de grootschalige privatisering pas in 1996 daadwerkelijk beginnen. De hervorming van de financiële sector is het gevoeligste gebied. Na de uitvaardiging begin 1995 van wetgeving inzake de centrale bank en de commerciële banken en de daaropvolgende aanscherping van de prudentiële regelgeving, vonden in 1995 ingrijpende aanpassingen in het bankwezen plaats. Daarbij werden 14 kleine banken (op een totaal van 28), met overigens slechts 1,6% van de totale activa van de bancaire sector, insolvent verklaard; in de meeste gevallen zal sprake zijn van liquidatie. In december zijn ook twee particuliere banken, Litimpeks en Innovative Bank, insolvent verklaard. De autoriteiten werken momenteel met steun van het IMF en de Wereldbank aan een nieuwe reeks maatregelen ter consolidering van de bancaire sector. Op 1 januari 1995 is de Vrijhandelsovereenkomst met Europese Unie in werking getreden. Litouwen handhaaft zijn liberale wetgeving op het gebied van buitenlandse handel en investeringen. 2. DE BETALINGSBALANS Het aandeel van het Westen in de buitenlandse handel van Litouwen is blijven stijgen. Ongeveer 50% van de uitvoer van het land vond in 1994 zijn weg naar westerse markten. In de eerste helft van 1995 is de export volgens de gegevens toegenomen met 19,7% bij een stabiel peil van de invoer. Dit heeft bijgedragen tot de stabilisatie van het tekort op de lopende rekening in de buurt van het peil A 48 van 1994 (278 miljoen USD, ongeveer 4% van het BBP, exclusief officiële overdrachten). In het kader van de currency board is de litas gekoppeld aan de Amerikaanse dollar tegen een koers van 4 op 1. Toenemend vertrouwen in de currency board, dat wordt bevorderd door de lage wisselkoers van de litas, heeft zich tot eind november vertaald in een stijgende toevloed van particulier kapitaal. Voorts leidde het afsluiten van omvangrijke middellang- en langlopende leningen in 1995 tot een aanzienlijk overschot op de kapitaalrekening ten bedrage van ongeveer 300 miljoen USD. De insolventieverklaring van twee banken in december (Litimpeks en Innovative Bank) heeft evenwel geleid tot het wegvloeien van grote hoeveelheden buitenlandse valuta's. Ultimo 1995 werden de officiële reserves geraamd op ongeveer 800 miljoen USD, de tegenwaarde van 3,5 maanden invoer. In oktober 1994 keurde het IMF een drie jaar lopende uitgebreide faciliteit ten bedrage van 134,55 miljoen SDR goed, waarop reeds voor een bedrag van 51,75 miljoen SDR (75 miljoen USD) een beroep is gedaan. Dit moet bijdragen tot consolidatie van de reserves en tot de financiering van de cruciale invoer van energie en investeringsgoederen. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Litouwen heeft geen buitenlandse schulden van de voormalige Sovjet-Unie geërfd. De totale buitenlandse schuld is in 1995 met meer dan 300 miljoen USD toegenomen tot 860 miljoen USD. Ondanks deze sterke stijging blijft de schuld uitgedrukt als percentage van het BBP betrekkelijk laag (14%). De schuldendienst van het land, uitgedrukt als percentage van de uitvoer, blijft eveneens laag (ongeveer 2%). In december 1995 heeft Litouwen voor het eerst een beroep gedaan op de particuliere kapitaalmarkt om een bedrag van 60 miljoen USD te lenen. A 49 J. MOLDAVIE 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND Nadat door slechte weersomstandigheden en door de voortdurende ontwrichting van de produktie en de handel in verband met de ineenstorting van de centrale planning in 1994 het BBP met 31% gedaald was, heeft de economie van Moldavië zich in 1995 volgens de ramingen enigszins hersteld (een groei van 1%). Deze verbetering wordt ten dele veroorzaakt door het herstel van de belangrijke landbouwsector (de klimatologische omstandigheden zijn weer normaal), maar ook door de geringere daling van de industriële produktie, die volgens de ramingen met "slechts" 10% is afgenomen. Officieel is de werkloosheid nog altijd laag (2% ultimo 1995), maar veel werknemers zijn met onbetaald verlof gestuurd en het werkelijke werkloosheidspercentage overschrijdt wellicht de 10%. Na een halfjaar met lage inflatie - een maandelijks percentage van minder dan 0,75%, in vergelijking met een inflatie op jaarbasis van ongeveer 800% in 1993 en 120% in 1994 - was in het najaar van 1995 opnieuw sprake van inflatoire druk door een omvangrijke kapitaalinstroom. Met een gemiddeld maandelijks percentage van 3,5% in de periode van september tot en met december liep de inflatie over het gehele jaar genomen op tot 24%. In het vierde kwartaal verkrapte de centrale bank haar monetaire beleid, waardoor opwaartse druk op de rente ontstond. Volgens de ramingen is het begrotingstekort gedaald van 8% in 1994 tot ongeveer 4% in 1995, hetgeen niet veel hoger is dan de officiële doelstelling van 3,5%. Deze tekortreductie kon alleen mogelijk worden gemaakt door stringente beheersing van de uitgaven. De belastinginning is nog steeds onbevredigend en de privatiseringsopbrengsten bleven vanwege het gebrek aan binnenlands kapitaal ver achter bij de verwachtingen. Op het gebied van de structurele hervormingen zijn in 1995 belangrijke maatregelen geëntameerd. Het privatiseringsproces liep begin 1995 vertraging op, maar won weer aan kracht, nadat het Parlement in maart het nieuwe privatiseringsprogramma voor 1995-1996 goedgekeurd had. De regering raamt dat het aandeel van de particuliere sector in de economie in november 1995 (aan het einde van het voucher-programma) was gestegen tot ongeveer 2/3. Bij de herstructurering van ondernemingen werd grote vooruitgang geboekt door de liquidatie van een reeks in moeilijkheden verkerende staatsbedrijven en de herziening van de faillissementswetgeving. 2. DE BETALINGSBALANS In het eerste halfjaar van 1995 bleef de betalingsbalans onder zware druk staan vanwege met name de doorwerking van de ruilvoetschok, waarvan de oorzaak was gelegen in het feit dat de prijzen voor ingevoerde energie stegen tot het peil op de wereldmarkt. In het tweede halfjaar zorgde een beter dan verwachte ontwikkeling van de export in combinatie met een belangrijke vermindering van tot vrijwel evenwicht op de de import, vooral van de energie-invoer, A 50 handelsbalans. Geraamd wordt dat het tekort op de lopende rekening daarom scherp is gedaald, van de bijgestelde 13% van het BBP in 1994 tot 3,5% in 1995. Middellang- en langlopende leningen vormden ook in 1995 het hoofdbestanddeel van de kapitaalinstroom. De directe investeringen blijven gering. De bruto reserves van de centrale bank liepen op tot ongeveer 265 miljoen USD eind 1995, de tegenwaarde van 4,8 maanden invoer (te vergelijken met 3 maanden invoer aan het einde van 1994 en 1,4 maanden invoer eind 1993). 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Moldavië is met de Russische Federatie de nul-optie overeengekomen en is derhalve niet aansprakelijk voor de buitenlandse schuld van de voormalige Sovjet- Unie. Volgens de ramingen was de buitenlandse schuld van Moldavië eind 1995 opgelopen tot ongeveer 650 miljoen USD (ongeveer 42% van het BBP); schuldeisers zijn hoofdzakelijk Rusland, het IMF en de Wereldbank. De schuldendienst als percentage van de uitvoer is volgens de ramingen gestegen van 2% in 1994 tot ongeveer 13% in 1995. A 51 K. ROEMENIË 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND De opvallende verbetering van de economische groei en ontwikkeling in Roemenië, die in 1994 inzette, duurde voort tot ver in 1995; de stuwende kracht erachter waren vooral de uitvoer en het herstel van de binnenlandse consumptie en investeringen. De reële groei van het BBP versnelde tot ongeveer 5% (in vergelijking met 3,4% in 1994) door een betere ontwikkeling in de landbouw en een indrukwekkend herstel van de industriële produktie (+14% in de eerste elf maanden van 1995). Ook de investeringen herstelden zich in hoog tempo en waren in de eerste negen maanden van 1995 6,3% hoger dan in dezelfde periode van het voorgaande jaar. Bemoedigend is vooral de stijging van de particuliere investeringen (+9,3% over de genoemde periode). De inflatie op jaarbasis vertraagde van 62% in 1994 tot 24,3% in oktober 1995. De werkloosheid nam af van ongeveer 11% eind 1994 tot ongeveer 9% in oktober 1995. Na de positieve resultaten op het stuk van de inflatie en waarschijnlijk ook in het zicht van de parlementsverkiezingen van 1996 is in het tweede en derde kwartaal van 1995 het in 1994 ten uitvoer gelegde stringente monetaire, budgettaire en inkomensbeleid enigszins verslapt. Verwacht wordt dat het BBP in 1996 met reëel 4% zal stijgen en de investeringen met reëel 8,8%; de werkloosheid zal oplopen tot 11,2%. Het begrotingstekort, uitgedrukt als percentage van het BBP daalt verder tot 2,2 à 2,4% en de inflatie op jaarbasis neemt volgens de prognoses af tot 20%. Bij de voortgaande structurele hervormingen worden uiteenlopende resultaten geboekt. De parlementaire goedkeuring in maart 1995 van een reeds lang vertraagde faillissementswet moet de regering thans in staat stellen de sluiting en liquidatie van inefficiënte staatsondernemingen te bespoedigen. In 1995 zijn de autoriteiten via de uitgifte van privatiseringsvouchers begonnen met de tenuitvoerlegging van een massaal privatiseringsprogramma. Op basis van de huidige wetgeving moeten zo'n 3. 900 staatsondernemingen verkocht worden. De aandelenhandel wordt bevorderd door de oprichting op 20 november 1995 van de effectenbeurs. Het Parlement heeft momenteel wetsontwerpen inzake de privatisering van banken in behandeling. 2. DE BETALINGSBALANS Het in 1995 opgetreden herstel van de economische activiteit heeft geleid tot een sterke stijging van de invoer, hetgeen in combinatie met de enigszins lagere groei van de uitvoer geleid heeft tot een verslechtering van de lopende rekening. In september 1995 bedroeg het tekort op de lopende rekening bijna 1 miljard USD, tegen een tekort van 430 miljoen USD over 1994. De autoriteiten geven in toenemende mate uiting aan hun bezorgdheid over de slechter wordende externe positie en overwegen nieuwe en meer effectieve plannen ter bevordering van de export. In dit verband wordt van de uitvoer van A 52 landbouwprodukten, die in de tweede helft van 1994 is geliberaliseerd, een zekere verbetering van de handelsbalans verwacht. De overwogen instrumenten ter ondersteuning van de uitvoer zijn onder meer rentesubsidies en tijdelijke belastingvrijstellingen. Het Roemeense handelscentrum voor exportbevordering moet begin 1996 met zijn werkzaamheden starten. De associatie-overeenkomst met de EU, die Roemenië meer toegang tot de markt van de EU geeft, is op 1 februari 1995 in werking getreden. Wat de kapitaalrekening betreft, de buitenlandse directe investeringen en beleggingen zijn in de eerste tien maanden van 1995 gedaald tot 306 miljoen USD (tegen 341 miljoen USD in 1994). Medio 1995 bedroegen de cumulatieve buitenlandse directe investeringen in totaal 1,4 miljard USD. Uitbetalingen van leningen van officiële crediteuren blijven de belangrijkste bron van buitenlandse financiële middelen. In december 1995 heeft het IMF een verlenging van de huidige stand-by-overeenkomst tot april 1997 goedgekeurd en is besloten het ingevolge deze overeenkomst beschikbare bedrag met 188,5 miljoen SDR te verhogen (tot 320,5 miljoen SDR, ongeveer 475 miljoen USD). De FESAL van de Wereldbank (280 miljoen USD) kan binnen afzienbare tijd beschikbaar worden gesteld. Na een afwezigheid van zo'n vijftien jaar heeft Roemenië zich in 1995 weer op de internationale kapitaalmarkt begeven, met twee aan de Roemeense centrale bank verstrekte consortiale leningen ten bedrage van 150 miljoen USD en 110 miljoen USD. De centrale bank heeft toestemming gekregen om in 1996 1 miljard USD te lenen en met het verbeteren van de kredietwaardigheid van het land kunnen ook banken en bedrijven toegang krijgen tot de internationale kapitaalmarkt. In oktober 1995 bedroegen de totale buitenlandse valutareserves van het bankwezen 2,5 miljard USD, de tegenwaarde van 2 maanden invoer. Iets meer dan 695 miljoen USD, de tegenwaarde van 0,6 maanden invoer, waren in bezit van de centrale bank. Momenteel kent Roemenië een stelsel met een zwevende wisselkoers en een interbancaire valutamarkt, die zich sinds 1994 ontwikkeld heeft. In 1995 kwam de leu door het oplopende tekort op de betalingsbalans onder druk te staan. Dit leidde uiteindelijk tot een nieuwe daling met 10% van de referentie-wisselkoers die de Nationale Bank opgeeft. Het verschil tussen de referentiekoers en de wisselkoers die particuliere wisselkantoren hanteren, is in november 1995 tot 20% opgelopen, terwijl dit écart normaliter 3-5% beloopt; dit wijst op een hernieuwde segmentering van de valutamarkt. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD In oktober 1995 was de totale buitenlandse (middellang- en langlopende) schuld gestabiliseerd op 4,8 miljard USD, gelijk aan 18,7% van het BBP (18,9% in 1994). De ratio van de dienst op de buitenlandse schuld steeg tot 13% (8,9% in 1994) en zal naar verwachting verder oplopen tot bijna 22% in 1996. Ondanks deze snelle stijging blijven de schuld- en schuldendienstratio's redelijk beheersbaar. A 53 L. RUSLAND 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND Na enkele jaren een diepe recessie te hebben doorgemaakt is de produktie in 1995 weliswaar opnieuw gedaald, maar nu in minder snel tempo (-4% BBP). De industriële produktie daalde ten opzichte van het voorgaande jaar met slechts 3%, waar de daling in 1994 nog 24% was. De werkloosheid steeg tot 8,2% aan het eind van 1995, tegen 7% ultimo 1994. De prijsstijgingen, die in 1992-1993 een piek bereikten met percentages op het niveau van hyperinflatie, bleven in 1994 en tot begin 1995 (een stijging van 18% op maandbasis in januari) hoog. 1995 was een keerpunt in de macro-economische stabilisatie. In maart nam de Doema een begroting aan met als streefcijfer een tekort van 5,5% van het BBP (in 1994 nog 11%). In april hechtte de Board van het IMF zijn goedkeuring aan een twaalf maanden lopende stand-by-overeenkomst met Rusland; deze was aanvankelijk gericht op een vermindering van de inflatie tot 1 % per maand aan het einde van het jaar, hetgeen moest worden bereikt door stringent monetair beleid. In de eerste helft van 1995 groeide de hoeveelheid basisgeld met 7% per maand, in de tweede helft van het jaar met 6% per maand. Met ongeveer 4% van het BBP bleef het begrotingstekort onder het streefcijfer van 5,5%. De begrotingsinkomsten stegen ondanks oplopende achterstallige belastingbetalingen, terwijl op de uitgaven in 1994 17% bezuinigd werd. De inflatie nam echter slechts langzaam af tot 3,2% per maand in december, hetgeen weliswaar lager was dan het hoge peil aan het begin van het jaar, maar ruimschoots hoger dan het aanvankelijke streefcijfer. In december heeft het Parlement de begroting voor 1996 goedgekeurd; het daarin voorziene tekort bedraagt 3,85%. De buitenlandse handel, die tot begin 1995 werd beïnvloed door administratieve belemmeringen, werd geliberaliseerd. De in voervrijstellingen werden beperkt tot voucher- de gevallen. Na enkele privatiseringsprogramma, in het kader waarvan eind 1994 112. 000 ondernemingen in particuliere handen waren overgegaan, verliep de privatisering in 1995 langzamer dan in voorgaande jaren. het massale afronding van 2. DE BETALINGSBALANS Nadat de roebel in het eerste kwartaal ten opzichte van de dollar aanzienlijk in waarde gedaald was, stabiliseerde de munt zich in juni ruimschoots onder het niveau van 5. 000 roebel per dollar en was gedurende de rest van het jaar sprake van een reële appreciatie. De kracht van de roebel, die het resultaat was van het stringente monetaire beleid dat in het kader van de stand-by-overeenkomst ten uitvoer werd gelegd, werd bevorderd door de hoge rente op de markt voor schatkistpapier en ging vergezeld van een omvangrijke instroom van harde valuta's (inclusief het verkopen van dollars die ingezetenen contant hadden aangehouden). Om de inflatieverwachtingen te temperen stelden de autoriteiten in juli een wisselkoersband van 4. 300 tot 4. 900 RUR per USD vast, die tot het einde van het jaar met succes functioneerde. In november werd een nieuwe bandbreedte voor de wisselkoers vastgesteld, van 4. 550 tot 5. 150 RUR per USD. A 54 Dankzij de toenemende inkomsten uit de export, die gedurende de eerste negen maanden van het jaar in USD gemeten met 23% stegen, vertoonde de handelsbalans in 1995 een groot overschot van naar schatting 17,4 miljard USD (tegen 14 miljard USD in 1994). Dit wijst erop dat de roebel aanvankelijk ondergewaardeerd was en dat dit slechts ten dele werd gecompenseerd door de reële waardestijging in 1995 (+72% aan het einde van het jaar). Ondanks een negatieve dienstenbalans was opnieuw sprake van een overschot op de lopende rekening, ten bedrage van ongeveer 6 miljard USD (1,5% van het BBP). De kapitaalrekening, die de last van omvangrijke aflossingen (ongeveer 12 miljard USD) droeg, vertoonde ondanks een omvangrijk beroep op het IMF (5,4 miljard USD) een tekort. Het uitstellen van betalingen op schulden aan particulieren en een herschikking met de Club van Parijs zorgden voor een buitengewone schuldverlichting ten bedrage van 24 miljard USD. De buitenlandse reservepositie is aanmerkelijk verbeterd. Aan het einde van het jaar beliepen de netto buitenlandse reserves 8 miljard USD, de tegenwaarde van 1,2 maanden invoer, waar dit bedrag in het jaar daarvoor slechts 2,3 miljard USD geweest was. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Volgens de overeenkomsten die met de nieuwe onafhankelijke Staten gesloten zijn, is Rusland de rechtsopvolger van de voormalige Sovjet-Unie ten aanzien van vorderingen op en verplichtingen aan het buitenland. De omvang van de schuld van Rusland, die ook de gekapitaliseerde opgelopen betalingsachterstanden omvat, vormt gezien de recessie een toenemende last voor het land. Eind 1995 kwam de buitenlandse schuld, die geraamd wordt op 130 miljard USD,overeen met ongeveer 33 % van het BBP. Het merendeel hiervan is verschuldigd aan officiële bilaterale crediteuren (ongeveer 80 miljard USD), een aanzienlijk deel aan commerciële banken (ongeveer 33 miljard USD), en een klein doch snel oplopend deel aan de internationale financiële instellingen. Het overgrote deel van de schulden van Rusland bestaat uit schulden die van de voormalige Sovjet-Unie geërfd zijn (ongeveer 115 miljard USD). Het onvermogen van Rusland om rente en aflossing op haar schulden te betalen is sinds 1992 aanleiding geweest voor verschillende vergaderingen van de Club van Parijs. Op 3 juni 1995 heeft Rusland een akkoord bereikt met de crediteuren van de Club van Parijs over een nieuwe herschikking van schuldtermijnen die in 1995 vervallen. Daarna bedroeg de totale schuldendienst in 1995 ongeveer 17,6 miljard USD (inclusief 5 miljard USD aan rentebetalingen), gelijk aan 22% van de geraamde export. De crediteuren van de Club van Parijs hebben ermee ingestemd besprekingen te gaan voeren over een meer algemene herschikking van de Russische schulden, zodra begin 1996 een overeenkomst kan worden gesloten over een drie jaar lopende Extended Fund Facility (EFF). Hierdoor moet de schuldenlast worden teruggebracht tot een in de komende jaren houdbaar niveau. In november is ook een beginselakkoord bereikt met de crediteuren van de Club van Londen over een omvangrijke herstructurering van de schulden aan particulieren. Momenteel worden de precieze voorwaarden van deze overeenkomst afgestemd met ongeveer 600 banken, ten einde eind juni 1996 de definitieve overeenkomst te kunnen sluiten. A 55 M. SLOWAKIJE 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Na een groei van 4,8% in 1994 is de Slowaakse economie ook in 1995 sterker geworden. Het tempo van de groei van het BBP nam toe tot 7,4% in de periode van januari tot september (op jaarbasis) en de industriële produktie was in november gestegen met 10,1% (op jaarbasis). De binnenlandse vraag heeft de plaats van de export overgenomen als stuwende kracht achter de economische expansie. De werkloosheid vertoont een neerwaartse tendens en is afgenomen van 15,2% in januari 1995 tot 12,8% in november van dat jaar. Ondanks de krachtige groei is de inflatie blijven dalen, van 11,7% eind 1994 tot 7,2% eind 1995. Slowakije is daarmee een van de weinige landen in het overgangsproces, die kunnen bogen op een inflatie met één cijfer voor de komma. Het tempo van de reële loonstijging nam toe tot ongeveer 5% in 1995, maar wordt naar het schijnt in hoge mate gecompenseerd door de toename van de produktiviteit. De daling van de inflatie wordt nog steeds bevorderd door een restrictief macro- economisch beleid. Vanwege hoger dan verwachte inkomsten uit de BTW en de inkomstenbelasting werd 1995 afgesloten met een tekort van 8,3 miljard SKK op de begroting van de centrale overheid, ruimschoots onder de 21 miljard SKK die was gepland. Het monetaire beleid bleef ook in 1995 krap: de geldhoeveelheid in ruime zin groeide met 7,9% in de eerste negen maanden van het jaar, slechts iets meer was dan de inflatie. Voor 1996 is in het monetaire beleidsprogramma van de Nationale Bank van Slowakije een streefcijfer van 13,2% opgenomen voor de groei van de geldhoeveelheid in ruime zin, hetgeen consistent is met een daling van de inflatie tot 6 à 7,5% en een reële groei van het BBP met 5,8%. De nieuwe regering die in december 1994 geformeerd is, heeft in juni 1995 besloten het voucher-privatiseringsprogramma af te schaffen. In plaats van aandelen in staatsondernemingen hebben de 3,5 miljoen Slowaakse burgers die in 1994 vouchers gekocht hadden, rentedragende obligaties met een looptijd van vijfjaar gekregen, die zijn uitgegeven door het Nationaal Eigendomsfonds. De privatisering langs gebruikelijke wegen (vaak in de vorm van rechtstreekse verkoop aan managers en werknemers) heeft sinds medio 1995 aan snelheid gewonnen, maar wordt bekritiseerd vanwege de geringe doorzichtigheid. 2. DE BETALINGSBALANS De betalingsbalans is sinds het tweede kwartaal van 1994 duidelijk verbeterd. Het tekort op de lopende rekening van 0,6 miljard USD (5,4% van het BBP) in 1993 sloeg om in een overschot van 0,7 miljard USD (6% van het BBP) in 1994 en 0,4 miljard USD over de eerste zeven maanden van 1995. Het beloop van de handelsbalans aar. het einde van het jaar wijst er evenwel op dat het overschot op de lopende rekening wellicht terugloopt ten gevolge van de krachtige binnenlandse vraag. Ook de kapitaalrekening is verbeterd, hoewel de netto instroom van buitenlandse directe investeringen laag blijft. Sedert medio 1994 is ongeveer 300 miljoen USD A 56 aan officiële macro-financiële bijstand (IMF, economisch-herstellening van de Wereldbank, Exim Bank uit Japan) uitgekeerd. Voorts heeft de Nationale Bank van Slowakije in juli 1994 een obligatielening van 250 miljoen USD op de Samoerai-markt geëmitteerd en is een aantal ondernemingen en banken in staat geweest in het buitenland leningen met betrekkelijk lange looptijden op te nemen. Het stringente toezicht van de Nationale Bank van Slowakije op de interbancaire liquiditeit heeft in combinatie met de gebleken stabiliteit van de Slowaakse kroon (en in de eerste helft van 1995 de verwachte revaluatie ten opzichte van de Tsjechische kroon) geleid tot de instroom van een zekere hoeveelheid kort kapitaal. Doordat Standard & Poor's in april 1995 de kredietwaardigheid van het land heeft verhoogd van BB- tot BB+ en Moody's in mei 1995 een "investment grade" (Baa3) kredietwaardigheidsbeoordeling toegekend heeft, heeft Slowakije meer toegang gekregen tot de internationale kapitaalmarkten. Deze positieve ontwikkeling van de lopende rekening en de kapitaalrekening hebben zich vertaald in een aanzienlijke stijging van de reserves. De officiële buitenlandse valutareserves (exclusief die welke uit goudswaps verkregen zijn) zijn van 416 miljoen USD eind 1993 gestegen tot 2,8 miljard USD in oktober 1995, de tegenwaarde van 3,5 maanden invoer. Na de devaluatie met 10% in juli 1993 is de wisselkoers van de Slowaakse kroon ten opzichte van een mand van westerse valuta's stabiel gebleven. In juli 1994 is het aantal valuta's in de mand verminderd van vijf tot twee (de Duitse mark en de Amerikaanse dollar). In januari 1996 is de fluctuatieband rond de spilkoers verbreed van +/- 1,5% tot +/-3%. Ondanks de verbetering van de betalingsbalans zijn de Slowaakse autoriteiten voornemens de extra importheffing, die in maart 1994 is ingevoerd, tot eind 1996 te handhaven. Met ingang van oktober 1995 is de Slowaakse kroon volledig convertibel voor transacties op de lopende rekening en is de clearingregeling met Tsjechië afgeschaft. Verder zijn de autoriteiten voornemens een deel van het kapitaalverkeer te liberaliseren. De halftijdse beoordeling van de stand-by-overeenkomst met het IMF, die oorspronkelijk voor februari 1995 gepland stond, is niet afgerond. Overigens hebben de autoriteiten in april 1995 bekendgemaakt dat zij, gezien de verbetering van de betalingsbalans en de reservepositie, voornemens zijn geen beroep meer te doen op deze IMF-faciliteit. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD Slowakije heeft van de Tsjechoslowaakse Federatie een betrekkelijk geringe buitenlandse schuld geërfd. Hoewel de schuld- en schuldendienstratio's sinds de onafhankelijkheid van het land zijn verslechterd, is het peil van beide nog altijd redelijk. De buitenlandse schuld, uitgedrukt als percentage van het BBP, is toegenomen van 25,7% eind 1993 tot 33,7% in juli 1995. De schuldendienst uitgedrukt als percentage van de export is gestegen van 3,3% in 1992 tot naar schatting 9,5% in 1995. A 57 N. DE TRANSKAUKASÏCHE REPUBLIEKEN 1. DE A L G E M E NE E C O N O M I S C HE T O E S T A ND Na een scherpe daling in 1990-1993 (-75%) heeft het BBP van Armenië zich in 1994 hersteld (+5,4%). Verwacht wordt dat deze positieve ontwikkeling van de groei zich in 1995 heeft doorgezet, met naar schatting 5 %, ten dele dankzij betere resultaten bij de industriële produktie, die in 1994 met 10% en in de eerste helft van 1995 met 13% is gestegen. Door verkrapping van het monetaire beleid kon in de tweede helft van 1994 de hyperinflatie tot staan worden gebracht. In 1995 zal de inflatie ongeveer 30% bedragen (tegen 1900% in 1994), dankzij een verdere verkrapping van het monetaire beleid en een toenemend aanbod van landbouwprodukten. De afgelopen twee jaar is Armenië van een uiterst expansief begrotingsbeleid met extreem hoge tekorten, die door kredieten van de centrale bank gefinancierd werden, overgeschakeld op een beleid met veel geringere tekorten die hoofdzakelijk met buitenlandse middelen gefinancierd worden. Het begrotingstekort na giften is volgens ramingen gedaald tot ongeveer 10% van het BBP in 1995, tegen 16% in 1994 en ongeveer 50% in 1993. Op het gebied van structurele hervormingen, met name bij de liberalisering van prijzen, de herstructurering van ondernemingen en de kleinschalige privatisering, is aanzienlijke vooruitgang geboekt. In Azerbeidzjan heeft de daling van het BBP - ongeveer 20% per jaar in de periode 1992 tot en met 1994 - zich in de eerste helft van 1995 in lager tempo voortgezet (-15%); de statistieken houden echter geen rekening met de activiteit in de opkomende informele sector, met name in handel en diensten. Monetaire stabiliteit was het hoofddoel van het financiële beleid in 1995 en de gemiddelde maandelijkse inflatie is gedaald tot 1,5% in de periode van april tot oktober 1995 (de inflatie over het hele jaar 1994 bedroeg 1700%). De daling van de inflatie werd mogelijk gemaakt door de in 1995 begonnen begrotingsconsolidatie: bezuinigingen op de uitgaven brachten het begrotingstekort van 11% in 1994 omlaag tot naar schatting 8% van het BBP. Het grootste deel hiervan worden gefinancierd met buitenlandse middelen, die verband houden met het sluiten van een oliewinningsovereenkomst met westerse oliemaatschappijen. Op het gebied van de structurele hervormingen is vooruitgang geboekt ten aanzien van de liberalisering van prijzen en handel; met betrekking tot de herstructurering van ondernemingen en de privatisering moet echter nog veel worden gedaan. Na de scherpe daling van de produktie in Georgië in de jaren 1990-1994 (70%) had de economie ook in 1995 te maken met ernstige knelpunten, vooral in verband met energietekorten. Er waren in 1995 echter wel tekenen van herstel; de agrarische produktie steeg, ondanks een gebrek aan basisgrondstoffen en slecht geregelde eigendomsrechten. Officieel is de werkloosheid in 1995 betrekkelijk laag (ongeveer 4%) gebleven, maar een recente informele enquête wijst op meer dan 11%. Met s:* agent financieel beleid is de hyperinflatie tot staan gebracht (in de eerste acht maanden van 1995 een gemiddelde van 2,5% per maand, tegen 66% per maand in de eerste negen maanden van 1994) en is de wisselkoers van de coupon, die in oktober 1995 is vervangen door de lari, gestabiliseerd. Het begrotingstekort na giften daalde tot een geraamde 7% in 1995, vooral door ingrijpende bezuinigingen op de uitgaven en de verkoop ter plaatse van A 58 buitenlandse voedselhulp. De inkomsten blijven echter laag. Verscheidene structurele hervormingen zijn doorgevoerd (liberalisering van prijzen, afschaffing van het systeem van staatsaankopen, privatiseringen). Omvangrijke extra inspanningen zijn echter nog noodzakelijk, vooral bij de privatisering, de landhervorming en de ontwikkeling van een adequaat rechtskader voor een markteconomie. 2. DE BETALINGSBALANS Door een stijging van de invoer in verband met overdrachten uit officiële bron is gedurende het eerste halfjaar van 1995 het tekort op de lopende rekening van Armenië (vóór overdrachten) in dollars uitgedrukt verder gestegen. Als percentage van het BBP is het tekort echter teruggelopen van 35% in 1994 tot ongeveer 25% in de eerste helft van 1995. Door een beroep op IMF-programma's en kredieten van de Wereldbank waren de officiële reserves in november 1995 opgelopen tot ongeveer 100 miljoen USD (2 maanden invoer). In de eerste helft van 1995 was de wisselkoers van de dram stabiel ten opzichte van de dollar, terwijl de reële effectieve wisselkoers met ongeveer 4% apprecieerde, omdat de waardedaling ten opzichte van de munten van de voormalige Sovjet-Unie meer dan gecompenseerd werd door de appreciatie ten opzichte van de munten van landen daarbuiten. De recente verslechtering van de lopende rekening van Azerbeidzjan is goeddeels te wijten aan de verslechtering van de ruilvoet (de prijzen voor de import uit GOS-landen zijn gestegen tot het peil op de wereldmarkt en de transportkosten zijn gestegen door de oorlog in het naburige Tsjetsjenië). Uitgedrukt in percentages van het BBP zijn de tekorten op de handelsbalans en de lopende rekening gestegen van respectievelijk 7% en 8,5% in 1994 tot respectievelijk 12,5% en 16,9% in 1995. In 1995 was sprake van een omvangrijke instroom van kapitaal, die teweeg werd gebracht door het gebruik van de EG-lening voor voedsel en medicijnen, maar ook door de sluiting van een overeenkomst over gezamenlijke oliewinning tussen de regering en een consortium van internationale oliemaatschappijen. Deze instroom leidde er in combinatie met uitkeringen van het IMF toe dat de internationale reserves aangroeiden tot ongeveer 140 miljoen USD (2 maanden invoer) eind juni 1995; verwacht werd dat zij tot eind 1995 verder zouden oplopen. Door het restrictieve beleid dat begin 1995 op het gebied van het kredietverlening gevoerd werd en de daarmee verband houdende stijging van de rente tot een positief reëel peil, bleef de wisselkoers van de manat ten opzichte van de dollar in 1995 over het geheel genomen stabiel, na een waardedaling met meer dan 90% in 1994. Ten dele vanwege de scherpe daling van het gasverbruik is in de eerste helft van 1995 het tekort op de handelsbalans van Georgië volgens de ramingen gedaald met 28%. De lopende rekening geeft, vóór overdrachten, een zelfde beeld als de handelsbalans: het voor 1995 geraamde tekort bedraagt 410 miljoen USD (16% van het BBP), tegen 450 miljoen USD (35% van het BBP) in 1994. Officiële overdrachten zijn een belangrijke bron van middelen voor de financiering van de tekorten op de lopende rekening die de afgelopen jaren zijn ontstaan. De kapitaalrekening, die wordt gedomineerd door officiële transacties, vertoont sinds 1994 een tekort vanwege de omvangrijke aflossingstermijnen die vervallen. Het hieruit resulterende tekort op de betalingsbalans als geheel werd hoofdzakelijk A 59 gefinancierd door het laten oplopen van de betalingsachterstanden, hetgeen veroorzaakt werd door de vrijwel uitgeputte officiële reserves. Deze reserves zijn in 1995 echter snel toegenomen tot 165 miljoen USD, de tegenwaarde van ongeveer 3 maanden invoer (eind november). Deze stijging was ten dele het gevolg van geplande trekkingen uit IMF-kredieten, maar ook van de succesvolle invoering van een nieuwe munteenheid, de lari. De wisselkoersontwikkelingen in 1995 werden sterk beïnvloed door interventies van de centrale bank, waarmee de gevolgen van de oplopende kredietverlening aan de centrale overheid werden geneutraliseerd. Dit heeft geleid tot een betrekkelijk stabiele officiële wisselkoers van de munt en tot een aanzienlijke stijging van de reële effectieve wisselkoers. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD De drie landen zijn met de Russische Federatie de nul-optie overeengekomen en hadden na hun onafhankelijkheid dus bescheiden buitenlandse verplichtingen. Sindsdien is de toestand aanmerkelijk verslechterd: Armenië en Georgië hebben achterstanden bij het betalen van rente en aflossing op hun schulden en Azerbeidzjan heeft reeds een akkoord over een herschikking van schulden gesloten. De buitenlandse schuld van Armenië is in snel tempo gestegen tot 310 miljoen USD eind juni 1995 (ongeveer 25% van het BBP) en is volgens ramingen verder opgelopen tot 350 miljoen USD eind 1995. De totale schuldendienst loopt wellicht op tot meer dan 20% van de waarde van uitvoer van goederen en niet- factordiensten. Azerbeidzjan had eind 1994 buitenlandse schulden ten bedrage van 230 miljoen USD opgebouwd, die in 1995 wellicht zijn toegenomen tot 277 miljoen USD (ongeveer 15% van het BBP). Het land was in 1995 niet in staat vervallende schulden terug te betalen, maar de crediteuren (Rusland, Toerkmenië en Turkije) hebben ingestemd met een herschikking. De hele schuld van het land heeft thans een korte tot middellange looptijd en moet tussen 1996 en 1999 worden afgelost. Eind 1994 had Georgië een buitenlandse schuld van bijna 1 miljard USD (80% van het BBP) opgebouwd. Het overgrote deel hiervan, hoofdzakelijk aangegaan om de invoer te financieren, is inmiddels omgezet in betalingsachterstanden. In de eerste helft van 1995 bedroegen de vervallende betalingen aan rente en aflossing ongeveer 119 miljoen USD (meer dan 50% van de waarde van goederen en niet-factordiensten). Gezien deze enorme schuldenlast hebben de Georgische autoriteiten hun crediteuren benaderd met verzoeken om financiële hulp, ten einde de buitenlandse verplichtingen van het land beter in overeenstemming te brengen met de zeer beperkte mogelijkheden om rente en aflossing te betalen. 60 O. OEKRAÏNE 1. DE ALGEMENE ECONOMISCHE TOESTAND Na de scherpe contractie van de produktie in de jaren 1990-1994 was het tempo van de daling van het BBP in 1995 duidelijk lager (een gemiddelde daling van 13%, te vergelijken met een negatieve groei van 23% in 1994). De industriële produktie is het afgelopen jaar met naar schatting 20% afgenomen, na een daling met 36% in 1994. Het officiële werkloosheidscijfer van 0,4% is nog altijd niet in overeenstemming met de langdurige daling van de produktie. De Internationale Arbeidsorganisatie raamt dat de verborgen werkloosheid thans is opgelopen tot zo'n20%. In het eerste halfjaar van 1995 hebben de Oekraïense autoriteiten de tenuitvoerlegging van hun stabilisatiebeleid voortgezet, aanvankelijk in het kader van de Systemic Transformation Facility van het IMF uit oktober 1994 en vervolgens in het kader van een stand-by-overeenkomst met het IMF uit april 1995. Een betrekkelijk stringent monetair en kredietverleningsbeleid leidde tot een snelle afname van de inflatie tot 5% per maand medio 1995. De versoepeling van het beleid gedurende de zomermaanden maakte in de tweede helft van 1995 een verdere daling van de inflatie tot het streefcijfer van 1-2% onmogelijk. Gemiddeld daalde de inflatie van 401% in 1994 tot 180% in 1995. Het begrotingstekort op kasbasis werd met meer dan de helft verminderd, van 8,6% van het BBP in 1994 tot 4,1% in 1995. Het streefcijfer voor het tekort, 3,3% van het BBP, werd echter niet gehaald. Debet hieraan was vooral het besluit van de regering om de begrotingsgaranties voor gas dat door de Oekraïne uit Rusland ingevoerd wordt, te verlengen tot na de overeengekomen uiterste termijn van september 1995. Dit was een belangrijke reden voor het besluit van het IMF om de afronding van de beoordeling van het derde kwartaal, in het kader van de stand-by-overeenkomst, uit te stellen tot het programma weer op schema ligt. De overschrijdingen bij de overheidsuitgaven werden echter ook veroorzaakt door grote loonstijgingen voor ambtenaren en door subsidies aan de plaatselijke mijnbouwindustrie. In de periode van najaar 1994 tot voorjaar 1995 werden belangrijke resultaten op het gebied van de hervormingen bereikt, met name de liberalisering van de prijzen en de valutamarkt, alsmede een duidelijke daling van staatsaankopen van landbouwprodukten. Daarna raakte echter de vaart uit het hervormingsproces en in sommige gevallen werden de eerder bereikte resultaten zelfs teruggedraaid. Onbevredigend was vooral de vooruitgang bij de privatiseringen, maar ook het beleid ten aanzien van de buitenlandse handel werd onvoldoende geliberaliseerd, zodat de import van met name landbouwprodukten nog steeds belemmerd wordt. 2. DE BETALINGSBALANS De betalingsbalanspositie van de Oekraïne bleef ook in 1995 moeilijk. Het tekort op de lopende rekening stabiliseerde zich op 1,4 miljard USD (ongeveer 4,5% van het BBP). Het tekort op de goederenbalans bleef eveneens bij benadering onveranderd op 2,1 miljard USD. De eerdere contractie van het handelsvolume (in de orde van grootte van 1 % in 1994) werd echter tot staan gebracht. De totale A 61 uitvoer steeg in bescheiden mate (3%), de export naar het Westen ontwikkelde zich daarentegen dynamisch (15%). Ook de invoer uit westerse landen steeg sterk (ongeveer 10%), maar als geheel daalde de invoer enigszins door de sterke vermindering van de import van energie. toegezegd geen verdere betalingsachterstanden In het kader van het door het IMF ondersteunde programma hebben de ten Oekraïense autoriteiten opzichte van Rusland en Toerkmenië meer te zullen oplopen. Deze toezegging vormde ook de basis voor de instemming van Rusland in maart 1995 met een herschikking van de betalingsachterstanden op gasleveranties aan de Oekraïne. In de loop van 1995, met name aan het begin van het stookseizoen, zijn echter toch weer betalingsachterstanden opgelopen (merendeels ten opzichte van Rusland). Dit was een belangrijke reden voor het opschorten van de stand-by-overeenkomst. Eind 1995 beliepen de betalingsachterstanden ten opzichte van het buitenland 236 miljoen USD. Vooral door de moeilijkheden bij de tenuitvoerlegging van het IMF-programma was de instroom van buitenlandse financiële middelen was in 1995 enigszins geringer dan verwacht. Desondanks stegen de bruto buitenlandse reserves tot de tegenwaarde van één maand invoer. 3. DE BUITENLANDSE SCHULD De totale buitenlandse schuld van de Oekraïne is van 7,1 miljard USD in 1993 gestegen tot 8,1 miljard USD in 1995. Uitgedrukt als percentage van het BBP komt dit overeen met een daling van 29% tot 24%. De verhouding tussen de dienst op de buitenlandse schulden en de uitvoer van goederen en diensten zakte van 12% tot 10%. De Oekraïense autoriteiten onderhandelen momenteel met Rusland over de mogelijkheid van een herschikking van recentelijk opgebouwde Oekraïense schulden die met gasleveranties verband houden. A Statistische Bijlage STATISTISCHE TABELLEN TOELICHTING ,, BIJLAGE: IN HET VERSLAG GEBRUIKE KWANTITATIEVE GEGEVENS 1 18 23 TABEL 1 UITSTAAND BEDRAG IN HOOFDSOM VAN DE GARANTIES OP DE OPERATIES WAARVOOR UITBETALING PLAATSVOND (in miljoen ecu) Operatie Toegestaan maximumbedrag Uitstaand bedrag in hoofdsom per 30. 06. 95 Uitstaand bedrag in hoofdsom per 31. 12. 95 Nog uit te betalen per 31. 12. 95 LID-STATEN A Betalingsbalansen 1. Griekenland 2. Italie B. Andere 3. Euratom 4. NCI en NCI-aardbevingen 5. EIB Middellandse-Zeelanden: Spanje, Griekenland, Portugal TOTAAL LID-STATEN DERDE LANDEN A. Financiële bijstand 1. Hongarije 2. Tsjechië 3. Slowakije 4. Bulgarije 5. Roemenie 6. Algerije 7. Israel 8. Baltische Staten 9. Moldavië 10. Oekraïne 11. Witrusland 12. Ex-USSR B. Andere 13. EIB Middellandse-Zeelanden 14. EIB Midden- en Oost-Europa I 15. EIB Midden- en Oost-Europa II 16. EiB Ontwikkelingslanden-ALA 17. EIB Zuid Afrika 2200 6000 14000 4000 6830 1500 26330 1050 250 255 400 580 600 160 220 45 285 75 1250 6362 1700 3000 750 300 1000 4071 741 1289 439 7540 440 250 125 360 455 400 160 110 25 702 1756 658 24 107 1000 4045 720 1113 385 7263 440 250 125 360 510 500 160 135 45 85 30 347 1782 837 96 149 1200 4000 0 0 0 5200 260 0 130 40 70 100 0 85 0 200 45 18 3647 844 2905 601 300 TOTAAL DERDE LANDEN 17282 5572 5851 9245 TOTAAL-GENERAAL I TJTGëëïïënkeie uitbetaling gepland 2) De derde en de vierde tranche waren op 31. 12. 95 nog niet uitbetaald, omdat de Italiaanse Regering er niet om heeft verzocht 43612 13111 13114 14445 PMLAOEBM TABEL 1 STAND VAN DE EIB-OPERATIES OP 31. 12. 95 Operatie Toegestane kredieten Geopende kredieten - annuleringen Uitbetaald oorspronkelijk bedrag Uitstaand bedrag per 31. 12. 95 EIB Middellandse-Zeelanden : 1500 Spanje, Griekenland, Portugal 6362 Derde landen EIB Middellandse-Zeegebied 1700 Midden- en Oost-Europa I 3000 Midden- en Oost-Europa II 750 Ontwikkelingslanden ALA 300 Zuid Afrika Opm. : Het feit dat het uitbetaalde oorspronkelijke bedrag soms meer beloopt dan net toegestane bedrag van de leningen, komt voort uit de schommelingen van de wisselkoers van de ecu tussen de dag van de ondertekening van de contracten en 31. 12. 95. 1465 4972 1647 1894 607 45 1576 2715 856 96 149 385 1782 837 96 149 8 2- MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR OE GEMEENS (Ramlnfl In miljoen ecu op baste van de uttbetelir» CHAPSBEGROTING en per 31. 12. 95) TABEL 2 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 TOTAL LID-STATEN HOOFDSOM A Betalingsbalansen 1 Griekenland 2 Italie B. Structurele leningen 3. Euratom 4. NO en NCI-Aardbevingen 5. EIB/oude Middellandse-Zee- pratocoüen Spanje, Griekenland, Portugal Subtotaal hoofdsom RENTE A. Betalingsbalansen 1. Griekenland 2. Italte B. Structurele leningen 3. Euratom 4. NCI en NCI-Aardbevingen 5 EIB/oude Middellandse-Zee- protocollen Spanje, Griekenland, Portugal 500 500 153 306 73 500 1006 94 91 57 444 547 72 2539 13 42 45 16 42 50 1533 1063 1747 109 2639 95 255 57 95 33 48 215 42 69 27 48 215 10 20 20 160 160 3 12 15 1 10 11 Subtotaal rente 535 400 313 190 182 71 21 92 7 7 14 23 23 21 21 2 5 7 2 3 5 1000 4045 720 1100 362 7226 190 1005 113 216 123 1647 TOTAAL LID-STATEN 2068 1463 2060 299 2821 106 30 26 8873 DERDE LANDEN HOOFDSOM A Financiële bijstand 6 Hongarije 7 Tsjechië 8 Slowakije 9. Bulgarije 10. Roemenie 11 Israel 12. Algerije 13. Ex-USSR 14. Baltische Staten 15. Moldavie 16. Oekraïne 17. Witrusland B Garanties 18. EIB/MiddeUandse-Zeelanden 19. EIB/Midden- en Oost-Europa I en II 20 EIB/Ontwikkelingslanden ALA Subtotaal hoofdsom RENTE A. Financiële bijstand 6. Hongarije 7. Tsjechië 8. Slowakije 9 Bulgarije 10. Roemenie 11. Israël 12. Algerije 13. Ex-USSR 14. Baltische Staten 15 Moldavie 16. Oekraïne 17. Witrusland B Garanties 18. EIB/Middellandse-Zeelanden 19. EIB/Midden- en Oost-Europa I en II 20. EIB/öntwikkelinqslanden ALA Subtotaal rente 260 204 134 30 80 127 63 140 160 250 143 141 44 12 628 1161 26 25 13 36 51 16 50 14 14 5 9 3 123 63 6 453 18 25 13 36 51 16 50 7 14 5 9 3 114 61 6 426 100 123 62 150 185 157 63 16 856 10 12 6 22 51 25 14 5 9 3 103 57 6 322 190 80 110 5 153 87 18 452 7 14 25 14 5 -9 3 81 47 5 162 83 16 451 7 33 25 14 5 9 3 92 53 6 70 150 9 17 6 142 87 18 499 7 6 25 3 4 9 3 70 41 5 55 100 25 9 17 6 134 87 19 451 6 10 3 3 7 2 50 35 4 244 208 171 119 440 250 125 360 510 160 500 347 135 32 51 18 1155 560 105 9 17 6 133 80 6 252 4749 54 62 32 115 210 32 210 21 73 32 63 1 672 385 41 2004 2 5 2 40 29 4 82 TOTAAL DERDE LANDEN 1081 1586 1178 695 660 670 570 334 6753 TOTAAL-GENERAAL 3149 3049 3238 994 3481 776 600 360 15626 (waarvan Oost-Europa) (waarvan andere derde landen) 751 330 837 749 871 307 394 300 378 281 261 409 254 316 151 184 3876 2876 B TABEL 3 THEORETISCH MAXIMAAL RISICO PER JAAR VOOR DE GEMEENSCHAPSBEGROTING fRamino in miljoen ecu op basis van ultbetalinoen, besluiten en voorstellen van de Commissie) 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 TOTAL UO-STATEN HOOFDSOM A Betalingsbalansen 1. Griekenland 2 Italie B. Structurele leningen 3. Euratom en NCI 4. EIB/Spanje. Griekenland. Portugal 500 500 459 73 « 991 72 500 1006 185 57 2539 55 45 58 50 2000 2000 71 21 23 21 1000 8045 1820 362 Subtotaal toofdsorn 1532 1063 1748 108 2639 92 2023 2021 11227 RENTE A Betalingsbalansen 1. Griekenland 2. Kalle B. Structurele leningen 3. Euratom en NCI 4. EIB/Spanje, Griekenland. Portuoal 95 425 152 33 48 553 111 27 48 638 30 20 553 553 340 340 170 15 15 11 11 7 7 2 5 2 3 190 3571 329 123 Subtotaal rente 705 738 735 583 575 354 347 175 4212 TOTAAL LID-STATEN 2237 1801 2483 691 3215 447 2370 2196 15439 DERDE LANDEN HOOFDSOM A. Financiële bijstand 5. Hongarije 6 Tsjechië 7. Slowakije 8. Bulgarije 9. Roemenie 10. Israel 11. Algerije 12. Ex-USSR 13. Baltische Staten 14. Moldavie 15. Oekraïne 16. Witrusland 17 Euratom/Midden- en Oost-Europa B. Garanties 18. EIB/Mkklellandse-Zeelanelen 19. EIB/Midden- en Oost-Europa I en II 20. EIEWOntwikkelinoslanden ALA 21. EIB/Zukl Afrika 1 100 123 62 150 185 260 204 80 127 63 140 160 250 161 190 80 55 70 260 80 70 110 5 134 30 141 44 12 157 63 16 236 164 30 3 327 269 48 11 150 100 100 9 17 6 13 420 371 65 19 25 12 37 11 27 459 399 69 25 85 12 57 11 40 473 393 69 25 Subtotaal hoofdsom' 628 1178 856 623 850 1140 1219 1675 8169 ' RENTE A. Financiële bijstand 5. Hongarije 6. T&jechtó 7. Slowakije 8. Bulgarije 9. Roemenie 10. Israel 11. Aigerije 12. Ex-USSR 13. Baltische Staten 14. Moldavie 15 Oekraïne 16 Witrusland 17. Euratom/Midden- en Oost-Europa B. Garanties 18. EIB/Middellarxfce-Zeelanden 19. EIB/Midden- en Oost-Europa I en II 20 EIB/ontwikke(ingslanden ALA 21 EIB/Zuid Afrika 57 25 20 40 55 16 55 14 18 5 19 5 10 168 112 15 2 44 25 26 44 58 16 60 7 22 6 29 8 30 262 219 33 9 36 12 20 30 58 35 22 6 29 8 50 374 337 52 18 26 14 15 40 35 22 6 29 8 70 447 402 62 20 26 13 15 21 35 22 6 29 8 88 456 395 61 29 26 - 26 26 8 7 10 11 3 23 6 87 13 15 13 35 11 6 29 8 94 436 361 56 28 13 8 13 20 11 5 27 7 91 408 324 50 26 376 287 45 23 2927 2437 374 155 700 250 125 440 580 160 600 365 220 38 111 28 80 2347 1733 309 83 267 62 118 175 263 32 285 21 139 43 211 55 520 Subtotaal rente 635 897 " 1086 1194 1203 1129 1028 912 8083 TOTAAL DERDE LANDEN 1263 2075 1942 1817 2053 2269 2247 2587 16252 TOTAAL-GENERAAL 3500 3876 4425 2508 5267 2716 4617 4783 31691 (waarvan Oost-Europa) (waarvan andere derde landen) 873 390 1132 943 1290 652 984 833 1086 967 1060 1209 1090 1157 1466 1121 8980 7272 B A Indicatoren van het tandanriaico Land: Algerije Reele groat van hat BBP («n%) Product* van koolwaterstoffen ( %-mutatle) Inflatie (Dacambar/Docamber) Wlssrtkoers (dinars per USD) (ultimo ttfrak) Nominale effectieve wissekoers (mutatta Q4A34) (- « waardedaling) Reéle effecteve wissekoers (mutatie Q4/Q4) (- • waardedaling) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -2,0 -0,6 16,1 24,0 -7,9 12,8 1. 1 •2,5 34,9 42,9 -78,6 -40,4 5,3 1,5 22. 2 (R) 52. 2 -21,7 -34,5 Bagrotfngsaaldo v an da t o t a l* overheid (In % van hat BBP) -8,7 -4,4 -2,8 Betalingebalans BuMenianda* s c h u ld M F - « v e r a * n k o m a t en Uitvoer van goederen an diensten (in mifard USD) Saldo lopende rekening (In % van het BBP) Netto-tnslroom van buitenlandse directe investeringen (In miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljard USD In maanden Invoer van goederen en diensten 11,0 1,6 0,0 1. 5 1,9 9,5 -6,9 0,0 2,6 2,9 10,5 - 57 100,0 19 (nov) 2 0 (nov) Buitenlandse schuld 25,7 29,6 33,8 (R) (In converVbete munteenheden, In miljard USD, ultimo tijdvak) middelange en lange termijn (> 1 Jaar) korte termijn (*< 1 Jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljard USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schukJAJtvoer van goederen en diensten (%) SchutdendienstAjItvoer van goederen en diensten (%) Achterstalge betalingen (zowel rentebetalngen als aflossingen, In miljoen USD) SchuldverichUngscvereenkomsteri an herschikkingen (miljard USD) 25,0 0,7 9,1 7,2 1. 9 51,8 206,8 82,2 Geen Geen 28,9 0,7 4. 6 (3) 3,2 1,4 67,7 252,0 48. 7 (3) Geen 4,5 onbekend onbekend 3. 8 (3) 22 (3) 1. 6 (3) 78 5 (R) 264. 4 (R) 49,1 Geen 4,8 TypeAr. ( D a t u m / -) Op schematolet op schema Geen SBO SBO ( 5. 9 4 - 5. 9 5) (5. 94 - 6. 95) Op schema EFF Indicatoren van de kredietwaardigheid volgen» da markt Lange-termljnkredietwaardigheldsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Geen rating Geen rating Lange-termijnkredletwaardlgheidsbeoordellng door Standard and Poor's (ultime tijdvak) Geen rating Geen rating Euromoney Positie op de lijst (1) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de ranglijst ( 1 ) (aantal landen) Kredietvraardigheldsbeoordeling (2) ( 5. 9 5 - 5. 9 8) Op schema Geen rating Geen rating mrt sept 102 107 mrt sept 68 79 mrt sept 92 96 (169)(170) (167)(167) (187)(181) mrt sept mrt sept 62 69 75 78 (127)(133) (135)(135) 28. 2 27 1 26. 3 2 46 mrt sept 89 91 (135)(135) 23. 5 22. 8 (1) (2) (3) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestate. Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert Na herschikking A B » = •» Indicatoren van het landenrlalco L a n d: WH-ftueland R*W* groei van hat BBP (In %) industrial* produktie ( %-mutatle) Werkloosheid (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (BYB per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (dec/dec; (gemiddelde) (mutatie, Q4/Q4) (- » waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (• « waardedaling) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -11,6 -10. 0 1,5 1990 932 onbekend onbekend -20,0 -35,0 2,0 2220 2202 onbekend onbekend -7. 0 (R) 4-10. 0 (R) onbekend 290 (R) 11500 onbekend onbekend B e g r o t l n g s s a l do v an de totale o varheid (In % van het BBP) 8,3 -1,7 -3,2 Betalingsbalans Goederenultvoer (In miljoen USD) Saldo lopende rekening (In % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe Investeringen (In miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljoen USD In maanden invoer 2941 -8,7 18 75. 0 0,3 3138 -11. 4 10 108,0 0. 3 3135 (R) -4. 1 (R) 20 (R) 426 0 ( R) 1. 5 Buitenlandse s c h u ld Buitenlandse schuld (in convertibele munteentteden+B57, in miljoen USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn («< 1 jaar) Dienst op schulden ki convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuid/goederenuitvoer (%) Schuldendlenst/goederenuitvoer (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, In miljard USD) Overeenkomst inzake herschikking van schulden IMF-overeenkomsten Type/nr (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid v o l g e ns de markt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (1) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) 964,0 1500,0 2085. 0 (R) onbekend onbekend 14,7 onbekend onbekend 25,0 33,0 0,5 onbekend onbekend onbekend 197,0 onbekend onbekend 20,0 48,0 5,7 493 onbekend onbekend 239 0 (R) 178. 0 (R) 61. 0 (R) 22. 0 (R) 66. 0 (R) 7,6 (R) 460 met Rusland met Rusland betreffende achterstallige betreffende achterstallige betalingen voor gas betalingen voor gas STF (08. 93 - 8. 94) STF (01. 95) Niet op schema Zie voetnoot Zie voetnoot (3) (3) SBO (07. 95 - 06. 95) Niet op schema (4) Geen rating Geen rating mrt sept 148 139 (169) (170) mrt sept 100 (127) (133) Geen rating Geen rating mrt sept 145 138 (167)(167) mrt sept 109 109 (135) (135) 1 55 15. 7 Geen rating Geen rating mrt sept 135 134 (187)(181) mrt sept 112 112 (135) (135) 15 2 15 5 (1) (2) (3) (4) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie. Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert Begin 1994 raakte het STF-progratnma van het IMF uit 1993 uit de koers IMF-functlonarissen geven echter een positief oordeel over het in het najaar van 1994 vastgestelde programma van de regering, dat eind Januari 1995 werd ondersteund vla de uitkering van de tweede STF-tranche. De eerste kwartaalbeoordeling van het programs?, die voor december 1995 gepland was. Kon niet worden afgerond B " "" Indicatoren van hat laiidenrlclco L a n d: Bulgarij» fc Reéle groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (lev per USD) Kkxninale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (ultimo tijdvak) (ultimo tijdvak) (mutatie, Q4/Q4) (• = waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (• = waardedaling) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -2,4 -8,5 16,3 63,8 32,7 -33,5 59,2 1,4 4,0 12,9 2,5 2,8 11,1 (R) (R) 121,9 66,0 -101,8 onbekend 33,0 69,8 •5,7 onbekend Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) -15,7 -6,6 -6,7 (R) Betalingsbalans Uitvoer van goederen en diensten (in miljard USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële reserves, inclusief goud (ultimo tijdvak) in miljard USD in maanden invoer van goederen en diensten 3,7 -12,8 40 1,0 2,0 4,2 -0,2 105 1,3 3,0 Buitenlandse schuld Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, middellange en lange termijn (> 1 jaar) in miljard USD, ultimo tijdvak) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljard USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/uitvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljard USD) Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen 12,5 10,4 7,3 5,2 1,6 1,1 0,5 120,5 266,5 33,7 onbekend Club van Londen (verlengingen en beginselakkoord over vermindering van schuld en schuldendienst) 8,9 1. 5 1,0 0,5 0,5 109,3 202,2 18,4 onbekend Club van Londen vermindering van schuld en schuldendienst üuli) Club van Parijs herschikking (april) (R) (R) (R) (okt) (okt) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) 4,8 2,2 165 1,8 3,6 10,7 9,2 1,5 1,1 0,5 0,6 83,0 159,6 17,5 0,0 Geen IMF-overeenkomsten Type/nr (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de m a r kt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (1 ) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) - SBO+STF (3/94-3/95) SBO opgeschort in sept 94 - Geen rating Geen rating mrt sept 122 125 (169) (170) mrt sept 91 89 (127) (133) 18 9 19 5 Geen rating Geen rating mrt sept 88 98 (167) (167) mrt sept 91 95 (135) (135) 1 98 2 08 Geen rating Geen rating mrt sept 90 90 (187) (181) mrt sept 93 94 (135) (135) 21. 9 2 22 (1 ) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land (2) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert 6 l indicatoren van het landenrlslco L a n d: Tsjechië Reéte groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (% van de beroepsbevolking) (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (CZK per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (dec/dec) tijdvak) (ultimo (mutatie, Q4/Q4) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) (- - waardedaling) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -0,9 -5,4 3,5 18,2 29,9 4,2 19,3 2,6 2,3 2,8 10,2 28,2 0,0 6,8 5,2 12,9 2,9 7,9 26,3 onbekend onbekend (nov) (okt) Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) 0,5 0,1 0,5 (R) Betalingsbalans Uitvoer van goederen en diensten (in miljoen USD) SakJo lopende rekening (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljard USD in maanden invoer van goederen en diensten 16728 0,5 542 3,9 2,8 18837 0,0 749 6,2 4,2 22195 -3,5 1965 12,9 8,0 (R) (R) (jan-sept) (nov) (nov) Buitenlandse schuld (ultimo tijdvak) Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljard USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/uitvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen IMF-overeenkomsten Type/nr (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de m a r kt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeiing door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdva Euromoney Positie op de lijst (1) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) 8,5 10. 7 15,0 (juni) (juni) (Jur,i) (Jun0 (Juni) (Jun0 (R) 9,6 5,4 3,1 onbekend onbekend 31,0 67,6 14,0 Geen Geen - 6,5 2,0 1. 4 0,9 0,5 27,0 50,8 8,4 Geen Geen 7,8 2,9 2,5 onbekend onbekend 29,6 54,7 13,0 Geen Geen SBO (3/93-3/94) Op schema SBO (3/93-3/94) Op schema Alle schulden aan IMF vervroegd afgelost Baa3 BBB mrt sept 43 48 (169) (170) mrt sept 40 42 (127) (133) 44 6 46 6 Baa2 (juni) BBB+ Quit) mrt sept 40 39 (167) (167) mrt sept 40 39 (135) (135) 49 7 52 8 Baal (sept) A (nov) mrt sept 35 41 (187) (181) mrt sept 33 30 (135) (135) 5 58 58. 4 (1 ) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land (2) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert •• - - Indicatoren van het landwnrliico Land: Estland Reek* groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (ultimo tijdvak) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of raminqen (R) -3,5 -27,0 1,7 4,0 10,0 4,0 4,0 onbekend 5,4 (R) Inflatie Wisselkoers (EEK per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (ultimo tijdvak) (ultimo tijdvak) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) 35,7 13,2 onbekend onbekend 41,6 13,0 onbekend onbekend 28. 0 11,5 25,0 Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) Vorderingensaldo (1) Begrotingssaldo (1 ) Betalingsbalans Goederenuitvoer (in miljoen USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) (excl officiële overdrachten) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljoen USD in maanden goederenmvoer Buitenlandse schuld 1,4 -0,7 0,9 0,0 0,8 0,3 801 -5,7 160. 0 388 4,0 1328 -9,0 212,0 447 3,2 1913 -10,6 190,0 584 2. 8 (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/goederenuitvoer (%) Schuldendienst/goederenuitvoer (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen US Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen 135,5 271 353 (R) onbekend onbekend 13,5 onbekend onbekend 8,6 17,0 1,7 Geen Geen onbekend onbekend 2,1 0 2. 1 7,7 17,1 1. 5 Geen Geen onbekend onbekend 23 0 23 9,9 13,5 1,2 Geen Geen (R) (R) (R) (R) (R) (R) IMF-ovareenkomsten Type/nr (Datum / - ) Op schema'niet op schema ( • / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt Lange-termijnkredietwaardighetdsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (2) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (2) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (3) SBO/STF (10/93-3/95) Op sch9ma SBO/STF (10/93-3/95) Op schema SBO (4/95-4/96) Op schema Geen rating Geen rating mrt sept 126 122 (169) (170) mrt sept 81 84 (127) (133) 21. 4 2 09 Geen rating Geen rating mrt sept 105 102 (167) (167) mrt sept 88 86 (135) (135) 20. 7 23. 6 Geen rating Geen rating mrt sept 66 76 (187) (181) mrt sept 79 79 (135) (135) 25 4 26 3 In het vorderingensaldo wordt geen rekening gehouden met netto-kredietverlening door de overheid, in het begrotingssaldo wel (1 ) (2) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land (3) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie. Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert 0> •• - - Indicatoren van het landanrlslco L a n d: Hongarije Reële groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (% van de beroepsbevolking) (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (forint per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (dec/dec) (ultimo tijdvak) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -0,8 4,0 12,1 21,1 100,7 -3,1 10,2 2,9 9,0 10,9 21,2 111,0 -14,3 0,0 2,0 6,0 10,4 28,5 134,6 -25,4 -6,4 (R) (okt) (Q3) (Q3) Geconsolideerd begrotingssaldo van de overheid (in % van het BBP) (GFS-deflnitie) -7,5 -6,1 -3,0 (R) Betalingsbalans Uitvoer van goederen en diensten (in miljoen USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële reserves (ultimo tijdvak) in miljard USD in maanden goedereninvoer Buitenlandse schuld Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljard USD) hoofdsoml (1) rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/uitvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldveriichtingsovereenkomsten en herschikkingen 10371 -9,6 2328 6,7 7,1 24,6 22,6 2,0 4,9 3,3 1,6 68,0 237,2 47,4 Geen Geen 10219 -9,5 1100 7,0 7,4 28,5 26,1 2,4 6,2 4,3 1,9 69,5 278,9 60,8 Geen Geen (R) (R) (R) 16759 -6,0 3300 11,9 12,0 31,7 (nov) (nov) (nov) (R) (R) (R) (R) 28,5 3,2 8,4 onbekend onbekend 74,1 189,2 50,0 Geen Geen IMF-overeenkomsten Type/nr (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdv Euromoney Positie op de lijst (1 ) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (2) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (3) SBO (9/93-12/94) Op schema SBO Eerste beoordeling niet afgerond Ba1 BB+ mrt sept 47 46 (169) (170) mrt sept 43 43 (127) (133) 44. 3 4 48 Ba1 BB+ mrt sept 44 46 (167) (167) mrt sept 43 44 (135) (135) 46 1 46 2 Ba1 BB+ mrt sept 50 44 (187) (181) mrt sept 45 48 (135) (135) 46 4 45. 0 (1) (2) (3) Inclusief vervroegde terugbetalingen Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert ö \o " r " Indicatoren van het Isndenrialco L a n d: lerael Reel» groei van het BBP (ki %) Industriële produMe (%-mutafle) (kt prijzen van 1990) Werkloosheid (gemiddeld) Consumentenprltsindex Wissekoers (shekel per USD) (dec/dec) (ultimo tijdvak) Nominale effectieve wtesekoers (ten opzichte van USD) (mutatie, Q4/Q. 4) (- « waardedaling) Reële effectieve wtssekoers (ten opzichte van USD) (mutatie, Q4/Q. 4) (- • waardedaling) 1993 1994 1995 Me test recente gegeve of ramingen (R) 3. 5 6. 5 10,0 11,3 2. 986 -6,1 1. 8 6. 5 7,2 7. 8 14. 5 3,018 -8,1 2,4 6. 9 (R) onbekend 6. 3 (R) 8. 0 (R) 3,140 -4. 0 (R) 0. 9 (R) Tekort van de centrale overheid (In % van het BBP) -2,5 -2,0 -3. 5 (R) Betalingsbalans Goederenultvoer (in mifard USO) Saldo lopende rekening (In % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Bruto officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) (in maanden totale invoer) in mifard USD in maanden invoer goederen en diensten 14,9 -1. 8 0 6. 382 2,4 16,5 -3,0 406 6. 689 2,5 1 7 8 ( R) -6. 2 (R) 1,350 (R) 8. 158 (R) 2. 6 (R) Buitenlandse s c h u ld Buitenlandse schuld (bruto buitenlands passief) 36,1 40,0 46. 8 (R) (in miljard USD, ultimo tijdvak) middelange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Schuldendienst (in miljard USD) hoofdsom * rente (bruto) Buitenlandse schuM/BBP (%) Buitenlandse schukttJtvoer (%) SchuldendienstAJtvoer van goederen en diensten (%) Achterstaige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, In miljoen USD) Schuloverf chtngsovereenkomsten en herschikkingen IMF-overeenkomstsn TypeAr ( D a t u m / -) Op schemaAtiet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 4. 1 1,9 2,2 55. 8 242,3 14. 0 Geen Geen 4,6 2,2 2,4 54,2 226. 7 14,9 Geen Geen onbekend onbekend onbekend 58. 9 (R) 262. 9 (R) 13. 0 (R) Geen Geen Geen Geen Geen Lange-termijnkredtetwaardlgheidsbeoordeling door M o o d /s (ultimo tijdvak) Geen rating Geen rating Lange-termijr*redietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) BBB+ BBB+ A3 A- Euromoney Positie op de Hjst(1) (aantal landen) The Institutional Investor Posit e op de ranglijst (1) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordelng (2) mrt sept mrt sept mrt sept 29 29 30 33 31 31 (169)(170) (167)(167) (187)(181) mrt sept mrt sept mrt sept 46 46 46 43 43 42 (127)(133) (135)(135) (135)(135) 39. 6 4 05 43. 4 4 65 47. 9 49 2 (1) 12) Hoe hoger tiet rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie. Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen als de gemiddelde globale beoordeling voor ale beoordeelde landen verbetert Exclusief kortlopende schulden 6 Indicatoren van het landenrisico Land: Letland 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -12,0 -32,6 5,8 2,0 -2,2 7. 0 (R) 0,0 onbekend 6,3 Reéle groei van het BBP (in %) Industriële produktie { %-mutatie) Werkloosheid (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (lats per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reéle effectieve wisselkoers (ultimo tijdvak) (mutatfe, Q4/Q4) (- * waardedaling) (mutatie, Q4VQ4) (- • waardedaling) 34,8 0,595 onbekend onbekend 26,0 0,548 onbekend onbekend 23,0 0,512 0,0 20. 0 Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) Vorderingensaldo (1) Begrotingssaldo (1) Betalingsbalans Uitvoer (in miljoen USD) Saldo lopende rekening, exclusief officiële overdrachten (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljoen USD in maanden invoer van goederen en diensten Buitenlandse schuld Buitenlandse schuld (In convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (3< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/goederenuitvoer (%) Schuldendienst/goederenuitvoer (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen IMF-ovtreenkorn sten Type/nr. (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) 1,0 0,6 998 4,6 51 510 5,6 225 225 0 20 onbekend onbekend 10,0 24,0 2,0 Geen Geen -1,7 -4,1 951 -4,6 155 620 5,5 359 359 0 27 20 7 10,0 38,0 3,0 Geen Geen -3,8 -4,4 (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) 1204 -4,0 153 600 4,8 540 540 0 31 16 15 12,0 45,0 2. 6 Geen Geen SBO/STF (12/93-3/95) Op schema SBO/STF (12/93-3/95) Op schema SBO (4/95-4/96) Niet op schema ' Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (2) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (2) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (3) Geen rating Geen rating mrt sept 133 132 (169) (170) mrt sept 89 87 (127) (133) 19. 5 20. 0 Geen rating Geen rating mrt sept 104 125 (167) (167) mrt sept 94 92 (135) (135) 19. 6 21. 3 Geen rating Geen rating mrt sept 106 116 (187) (181) mrt sept 91 89 (135) (135) 22. 6 23. 4 In het vorderingensaldo wordt geen rekening gehouden met netto-kredietveriening door de overheid, in het begrotingssaldo wel. (1) (2) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. (3) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie. Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de rr> -jlij^t zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert fh a Indicatoren van het landenrisico L a n d: Litouwen 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) Raéle groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (ultimo tijdvak) -16,2 -47,0 1,6 1,5 1,0 4,0 Inflatie Wisselkoers (litas per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers tijdvak) (ultimo (ultimo tijdvak; voor 1994 met ingang van 1. 04 vast) (mutatie, Q4/Q4) (• = waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) 188,6 3,9 onbekend onbekend 45 4,0 onbekend onbekend (R) (R) 3,0 15,0 6,1 35 4,0 0,0 30,0 Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) Vorderingensaldo (1 ) Begrotingssaldo (1) Betalingsbalans 0,9 -4,6 -1,5 -4. 2 -1,5 -3,4 (R) (R) Uitvoer (in miljoen USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) (exclusief overdrachten van de overheid) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) (bruto buitenlands actief) in miljoen USD in maanden invoer van goederen en diensten 1877 -8,3 23 410 2,4 1930 -4,3 60 588 2,7 (R) (R) (R) 2250 -3,4 55 800 3,5 Buitenlandse schuld Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/uitvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldveriichtingsovereenkomsten en herschikkingen 345,3 530 860 (R) onbekend onbekend 15,0 onbekend onbekend 11,2 16,3 0,7 Geen Geen onbekend onbekend 25,4 onbekend onbekend 9,7 25,0 1,0 Geen Geen onbekend onbekend 43,0 38 5 11,0 35,0 2,0 Geen Geen (R) (R) (R) (R) (R) (R) IMF-overeenkomsten Type/nr (Datum/ - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de m a r kt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (2) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (2) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (3) SBO+H27/STF (10/93-3/94) Op schema STF (10/93-3/94) EFF (10/94-11/97 Op schema EFF (10/94-10/97) Op schema Geen rating Geen rating mrt sept 134 130 (169) (170) mrt sept 91 93 (127) (133) 18. 9 19. 0 Geen rating Geen rating mrt sept 110 121 (167) (167) mrt sept 97 96 (135) (135) 1 84 20. 0 Geen rating Geen rating mrt sept 108 118 (187) (181) mrt sept 95 90 (135) (135) 21. 7 22. 9 In het vorderingensaldo wordt geen rekening gehouden met netto-kredietverlening door de overheid, in het begrotingssaldo wel (1 ) (2) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land (3) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert 5 I " " ' Indicatoren van het landenrisico L a n d: Moldavie \-h Reeks groei van het BBP (In %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (% van de beroepsbevolking) (ultimo tijdvak) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -8,7 -7,2 onbekend -31,2 -30,0 1,0 1,0 -10,0 2,0 (R) (R) (R) ••nflatie Wisselkoers (leu per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reete effectieve wisselkoers (ultimo tijdvak) (ultimo tijdvak) (mutatie, Q4/04) (- = waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (• = waardedaling) 837 3,64 onbekend onbekend 116 4,27 onbekend onbekend 24 4,50 onbekend onbekend Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) -6,8 -8,1 -4,0 (R) Betalingsbalans Goederenuitvoer (in miljoen USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) m miljoen USD in maanden goedereninvoer 451 -9,3 14,0 76,6 1,4 617 -12,9 23,0 178,8 3,0 (R) (R) (R) 653 -3,5 19,7 265 4,8 Buitenlandse schuldt Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaai) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/goederenuitvoer (%) Schuldendienst/goederenuitvoer (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen 168,0 343,0 652,0 (R) onbekend onbekend 5,0 onbekend onbekend 23,0 37,3 1,1 Geen Geen onbekend onbekend 12,3 onbekend onbekend 26,0 55,6 2,0 Geen Geen onbekend onbekend 84,9 onbekend onbekend 42,0 99,8 13,0 Geen Geen (R) (R) (R) (R) IMF-overeenkomsten Type/nr. (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt Ljjnge-temiijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) t ^ n gc temiijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak Euromoney Positie op de lijst (1 ) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1 ) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) , „. SBO (3/93-3/94) Op schema SBO (12/93-3/95) Op schema SBO (3/95-3/96) Op schema Geen rating Geen rating mrt sept 159 160 (169) (170) Geen rating Geen rating mrt sept 148 155 (167) (167) Geen rating Geen rating mrt sept 157 141 (187) (181) Geen rating Geen rating Geen rating ( 1 ) Hoe hoger het rangnummer, des te iager de kredietwaardigheid van het land. (2) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert. B IA Indicatoren van het landenrisico Land: Roemenië Reële groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (lei per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (dec/dec) (ultimo tijdvak) (mutatie, Q4VQ4) (- - waardedaling) (mutatie, Q4VQ4) (- = waardedaling) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) 1,3 7,7 10,2 295,5 1276 -56,9 39,7 3,9 9,9 11,0 5,0 14,0 9,0 61,7 1767 -29,4 onbekend 24,3 2547 onbekend onbekend (R) (R) (R) (R) (okt) Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het BBP) -0,1 -1,0 -2,8 (R) Betalingsbalans Uitvoer van goederen en diensten (in miljard USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljoen USD in maanden invoer van goederen en diensten Buitenlandse schuld Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/urtvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen IMF-overeenkomsten Type/nr. (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) 4,9 -4,8 48 52 0,1 6,1 -1,8 416 591 1,1 4,4 5,5 3,4 1,0 330 147 183 21,4 81,0 6,4 Geen Geen 4,5 1,0 586 393 193 18,9 81,0 8,9 Geen Geen (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) (R) 7,4 -4,7 306 695 0,6 6,0 4,8 1,2 653 428 225 18,7 80,0 13,0 Geen Geen Geen SBO/STF (5/94-12/95) Op schema SBO verlengd tot en met 1997 en verhoogd Op schema Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (1) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) Geen rating Geen rating mrt sept 66 75 (169) (170) mrt sept 73 75 (127) (133) 24. 2 24. 4 Geen rating Geen rating mrt sept 74 77 (167) (167) mrt sept 76 74 (135) (135) 25. 4 26. 2 Geen rating Geen rating mrt sept 68 64 (187) (181) mrt sept 73 71 (135) (135) 28. 1 29. 7 (1 ) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. (2) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie. Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde b 1-5 kKSc4lor*n van he* landenrtslco Lmvi: Rusland Reet» groei van het BBP On H) IndustrMMe produkfle (H-rnutatk) WwMooahsid (UHmo t#dv»X) loftatte Wissekoers (RUR per USD) Nominale wlssekoers Reële wissekoers (1) (deaVac) (uWmo tt)Ovtk) (mutatie. Q4A34) (• » waardedaling (mutatie, dec/dec) (• » waardedaling) hrgrotlngssakto van de totale overheid (ki % van het BBP) IB*taïngsO*Éarw Uitvoer van goederen en dtonsten (in mi|ard USO) Saldo lopende rekening (in H van het BBP) Netto-instroom van buMenlendse directe Investeringen (in mi|ard USD) Officiële buitenlandse valutareserves (utimo tijdvak) (exclusief goud) (nettobedragen) In mi|oen USO in maanden invoer van goederen en diensten teutenlands» schuld Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljard USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (,%) Buitenlandse schuldAatvoer van goederen en diensten (%) SchuidendienstAjitvoer van goederen en diensten (%/ (voor herschikking) Achterstatge betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in mi|ard USD) Scnuldvertchtlngsovereenkomsten en herschikkingen •MF-o vereenkomst en Type/hr (Datum/-) Op schema/met op schema i - / Datum) IrMlcatrrten van de kredetwaarclgheld volgens de markt Lange-termljnkredietwaerdlgheidsbeoordelng door Moody's (ultimo tijdvak) Lenge-termijnkredietwaardigheldsbeoordelng door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) fcuromoney Positie op de Ijst (2) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de rangijst (2) (aantal landw. ) Kredetwaardgheictsbeoordeing (3) 1 9 9 4 | 1 9 95 Meest recente gegev of ramingen (R) -15,3 -21,0 7. 1 315 3571 onbekend -2. 2 -0,4 -0,2 2,3 0,4 -4. 2 (R) -3. 0 (R) 8. 2 231 4640 -30 72,0 -3. 9 (R) 81 (R) 16 (R) onbekend 6. 1 (R) 12 (R) -12,0 -16,4 5. 1 MO 1247 -«2,5 -66. 9 6. 4 1. 3 104,0 119,0 130 0(R) onbekend onbekend. 19 4(4) 14. 7 4. 7 31. 0 178,0 34. 0 (6) Club van Parijs (herschikking) onbekend onbekend 19 6(5) 15,3 4. 3 40. 0 180,0 31,0 (6) Club van Parijs (herschikking) onbekend onbekend 17. 6(5) 12. 3 5. 3 33 0 (R) 160. 0 (R) 22. 0 (R) (6) Club van Parijs (herschikking) STF (07. 93 - 07. 94) Niet op schema STF (07. 93 - 07. 94) Niet op schema SBO (04. 95 - 04. 96) Op schema Niet bekend Niet bekend nvt sept 141 137 (169) (170) mrt sept 87 92 (127) (133) 20. 2 19. 0 Niet bekend Niet bekend mrt sept 138 136 (167) (167) mrt sept 98 100 (135) (135) 18. 1 18. 4 Niet bekend Niet bekend mrt sept 141 142 (187)(181) mrt sept 98 97 (135) (135) 19. 5 19. 4 Reële wissekoers: (USDAoebefcoers x prijspeil VS) / (prijspeil Rusland). Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringst* Ions op wanprestatie. Een bepaald land kan zijn beoordeing zien verbeteren en tegetkertijd zijn plaats op de rangijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeing voor ale beoordeelde landen verbetert. Voor herscfflMng Na herschikking Sinds 1992 heeft Rusland geen rente en aflossing meer betaald op schulden aan partlculere Instelingen die door de voormaige Sovjet-Unie waren aangegaan. 5 •• - - Indicatoren van het landenrisico L a n d: Slowakije tu Reële groei van het BBP (in %) Industriële produktie ( %-mutatie) Werkloosheid {% van de beroepsbevolking) (ultimo tijdvak) 1993 1994 1995 Meest recente gegevens of ramingen (R) -4,1 -8,6 14,4' 4,8 7,0 14,6 7,4 10,1 12,8 (jan-sept) (nov) (nov) Inflatie Wisselkoers (SKK per USD) Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers (dec/dec) tijdvak) (ultimo (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) (mutatie, Q4/Q4) (- = waardedaling) 25,1 33,2 onbekend -1,8 11,7 31,3 onbekend 2,4 7,2 29,5 onbekend onbekend (sept) Begrotingssaldo van de totale overheid (in % van het B8P) -7,6 -2,7 -2,5 (R) Betalingsbalans Uitvoer van goederen en diensten (in miljoen USD) Saldo lopende rekening (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljoen USD) Officiële buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljoen USD in maanden invoer van goederen en diensten 7568 -5,4 134 416 0,6 8983 6,0 184 1691 2,3 11000 6,0 150 (R) (R) (R) 2799 3,4 (okt) (okt) Buitenlandse schuld Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/uitvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldverlichtingsovereenkomsten en herschikkingen 3,4 3,9 4,9 (juli) 2,7 0,7 674 490 184 30,8 44,5 8,9 Geen Geen 3,2 0,7 791 onbekend onbekend 31,1 43,4 8,8 Geen Geen onbekend onbekend 1045 onbekend onbekend 33,7 44,5 9,5 Geen Geen (R) (juli) (juli) IMF-over eenkomsten Type/nr. (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de m a r kt Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (1 ) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1 ) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) STF (7/93 - 7/94) Op schema STF (7/93 -7/94) SBO (7/94-3/96) SBO (7/94-3/96) (3) (mei) (apr) Geen rating Geen rating mrt spt 56 63 (169) (170) mrt spt 57 57 (127) (133) 31 30. 6 Baa3 (mei) BB- (feb) mrt spt 64 66 (167) (167) mrt spt 59 59 (135) (135) 31. 6 33. 1 Baa3 BB+ mrt spt 53 51 (187) (181) mrt spt 61 59 (135) (135) 33. 2 35 7 (1 ) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. (2) Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst zien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert (3) De halftijdse beoordeling van het programma, die volgens plan in februari 1995 had moeten plaatsvinden, is niet afgerond 6 n " r » Indicatoren van het landenrisico Land: Oekraïne Reële groei van het BBP (in %) Industriële produktie (%-mutatie) Werkloosheid (ultimo tijdvak) Inflatie Wisselkoers (UAK per USD) - veiling/interbancair - contant Nominale effectieve wisselkoers Reële effectieve wisselkoers 1993 1994 M 1995 sest recente gegeve of ramingen (R) -17,1 -8,5 0,3 23,0 -35,6 0,3 -13. 0 (R) -20. 0 (R) 0. 4 (R) (dec/dec) (ultimo tijdvak) (mutatie, Q4/Q4) (• « waardedaling (mutatie, Q4/Q4) (- - waardedaling 10155 401 180 12610 25000 onbekend onbekend 108196 128000 onbekend 2% 179400 186000 onbekend 60% Begrotrngssaldo van de totale overheid (In % van het BBP) -10,1 -8,6 -4,1 Betalingsbalans Buitenlandse schuld Uitvoer van goederen en diensten (in miljard USO) Saldo lopende rekening (excl. overdrachten) (in % van het BBP) Netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (in miljard USD) Bruto officièle buitenlandse valutareserves (ultimo tijdvak) in miljoen USD in maanden invoer van goederen en diensten 14,4 -5,9 0,2 193 0,2 14,8 -6,0 0,09 646 0,5 15. 1 (R) -4 5 (R) 0. 12 (R) 1100 1 Buitenlandse schuld (in convertibele munteenheden, in miljard USD, ultimo tijdvak) middellange en lange termijn (> 1 jaar) korte termijn (=< 1 jaar) Dienst op schulden in convertibele munteenheden betaald (in miljoen USD) hoofdsom rente Buitenlandse schuld/BBP (%) Buitenlandse schuld/uitvoer van goederen en diensten (%) Schuldendienst/urtvoer van goederen en diensten (%) Achterstallige betalingen (zowel rentebetalingen als aflossingen, in miljoen USD) Schuldvertichtingsovereenkomsten en herschikkingen IMF-overeenkomsten Type/nr (Datum / - ) Op schema/niet op schema ( - / Datum) Indicatoren van de kredietwaardigheid volgens de markt 4,1 onbekend onbekend 202 onbekend onbekend 12,1 28,5 1,3 548 7,1 onbekend onbekend 1794 onbekend onbekend 29,2 48. 0 12,4 2722 herschikking van schulden aan Rusland en Toerkmenië 8,1 onbekend onbekend 1531 986 545 24. 1 (R) 53. 6 (R) 10. 2 (R) 236 herschikking van schulden aan Rusland en Toerkmenië STF 26 okt 94 Op schema SBO dec. 1995 Niet op schema Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Moody's (ultimo tijdvak) Lange-termijnkredietwaardigheidsbeoordeling door Standard and Poor's (ultimo tijdvak) Euromoney Positie op de lijst (1) (aantal landen) The Institutional Investor Positie op de lijst (1) (aantal landen) Kredietwaardigheidsbeoordeling (2) Geen rating Geen rating mrt sept 142 146 (169) (170) mrt sept 96 95 (127) (133) 182 18. 2 Geen rating Geen rating mrt sept 149 147 (167) (167) mrt sept 111 113 (135) (135) 15. 1 14. 5 Geen rating Geen rating mit sept 145 138 (187) (181) mrt sept 109 111 (135) (135) 15. 5 15. 7 (1) (2) Hoe hoger het rangnummer, des te lager de kredietwaardigheid van het land. Landen worden beoordeeld op een schaal van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor de geringste kans op wanprestatie Een bepaald land kan zijn beoordeling zien verbeteren en tegelijkertijd zijn plaats op de ranglijst lien dalen, als de gemiddelde globale beoordeling voor alle beoordeelde landen verbetert TOELICHTING De tabellen 1 t/m 3 geven een schematisch beeld van de jaarlijkse aflossingen en rentebetalingen op opgenomen en verstrekte leningen die een risico voor de communautaire begroting inhouden. De bedragen geven het maximaal mogelijke risico van deze operaties voor de Gemeenschap weer; dit betekent niet dat zij ook werkelijk ten laste van de begroting zullen komen, en wat tabel 3 betreft is het zelfs niet zeker dat alle operaties tot betalingen zullen leiden. Rente wegens vertraagde overmaking is buiten beschouwing gelaten, evenals eventuele bijkomende kosten (zoals rechtshulp). I. AARD VAN DE OPERATIES EN WUZE VAN BETALING VAN DE BEGROTINGSGARANTIE A. AARD VAN DE OPERATIES Het risico dat betalingen ten laste van de begroting moeten plaatsvinden, is met twee soorten operaties verbonden : - opgenomen/verstrekte leningen, en - garanties aan derden. a) Opgenomen/verstrekte leningen In dit geval neemt de Commissie op de kapitaalmarkt leningen op om daarmee leningen tegen dezelfde voorwaarden qua looptijd en rentevoet te kunnen verstrekken aan Lid-Staten (betalingsbalansleningen), derde landen (financiële bijstand op middellange termijn) of ondernemingen (NCI, Euratom). De aflossingen van de door de Gemeenschap opgenomen leningen worden betaald met de aflossingen van de door haar verstrekte leningen. Bij laattijdige betaling door een begunstigde van een verstrekte lening moet de Commissie de opgenomen lening op de vervaldag uit haar middelen aflossen. b) Garanties aan derden Bij garantieverstrekking staat de Gemeenschap borg voor de leningen die zijn verstrekt door een financiële instelling (EIB of handelsbanken in het geval van de voormalige Sowjetunie). Wanneer de EIB vaststelt dat de begunstigde van een gegarandeerde lening niet op de vastgestelde vervaldag betaalt, vraagt zij de Gemeenschap, op grond van de waarborgcontracten, de door de in gebreke gebleven debiteur verschuldigde bedragen te betalen. Dit moet uiterlijk drie maanden na ontvangst van het verzoek van de EIB geschieden. De EIB beheert de verstrekte lening met alle zorgvuldigheid van de gebruiken in het bankwezen en moet de verschuldigde betalingen opeisen nadat het garantiebeding is toegepast. fb B. VRUMAKING VAN DE MIDDELEN VOOR DE BETALING VAN DE GARANTIE De middelen die voor de betaling van de begrotingsgarantie nodig zijn in geval een begunstigde van een door de Gemeenschap toegestane of gegarandeerde lening te laat betaalt, kunnen als volgt worden vrijgemaakt : a) opgenomen/verstrekte leningen 1) door voorlopig gebruik van de kasmiddelen overeenkomstig artikel 12 van het Financieel Reglement. Deze methode is ingevoerd om de Gemeenschap in staat te stellen opgenomen leningen tijdig af te lossen in geval van laattijdige betaling door de begunstigde van een verstrekte lening; 2) als de betalingsachterstand drie maanden na de vervaldag wordt bevestigd, maakt de Commissie gebruik van het Garantiefonds om de kasmiddelen terug te kunnen betalen; 3) door de overschrijvingsprocedure, om de begrotingslijn te voorzien van de nodige kredieten voor de betaling van de geconstateerde wanbetaling. Deze methode wordt gevolgd wanneer de middelen van het Garantiefonds ontoereikend zijn en moet vooraf door de begrotingsautoriteit worden goedgekeurd; 4) door hergebruik van voorheen bij in gebreke gebleven debiteuren teruggevorderde bedragen, in wier plaats de Gemeenschap uit haar begroting als garant heeft betaald. Deze methode maakt betaling binnen korte termijnen mogelijk, mits er uiteraard middelen zijn teruggevorderd; b) garanties van de Gemeenschap op leningen van de EIB uit haar eigen middelen Sedert de inwerkingtreding van de verordening tot instelling van een Garantiefonds voor externe maatregelen bepaalt de overeenkomst tussen de Gemeenschap en de EIB over het beheer van het Fonds dat de Commissie, wanneer de EIB bij een wanbetaling een beroep doet op de garantie, de Bank toestaat binnen drie maanden de met de wanbetalingen overeenkomende bedragen van de rekening van het Garantiefonds op te nemen. Als het Fonds ontoereikend is, zijn de bepalingen betreffende de garanties op opgenomen/verstrekte leningen van toepassing. DL BEREKENINGSHYPOTHESEN Sommige van de genoemde bedragen zijn het resultaat van ramingen, die tot stand kwamen zoals hieronder wordt weergegeven. Als regel werden de wisselkoersen voor in andere valuta's dan de ecu verstrekte leningen verondersteld stabiel te zijn sedert 31 december 1995. Op te merken valt echter dat de leningsoperaties geen wisselkoersrisico voor de Gemeenschap mogen meebrengen. Tenzij anders vermeld is de gemiddelde rente gesteld op 10 %. Dit tarief ligt vermoedelijk aan de hoge kant voor de leningen van de EIB in het kader van de protocollen, want de rente daarop wordt vaak gesubsidieerd. A. Lid-Staten 1. Griekenland : De toegestane betalingsbalanslening bedraagt 2. 200 miljoen ecu. Hiervan is 2. 1. 000 miljoen uitbetaald ir, '. -vee tranches van 500 miljoen, die respectievelijk in 1996 en 1998 moeten worden afgelost. Voor de nog uit te betalen 1. 200 miljoen ecu is verondersteld dat in de komende jaren geen uitbetalingen zullen plaatsvinden. Italië : Bij beschikking van de Raad van 18 januari 1993 werd een betalingsbalanslening ten bedrage van 8 miljard ecu verstrekt aan Italië. De lening zal worden uitbetaald in vier tranches van telkens 2 miljard ecu en wordt - met uitzondering van de eerste tranche - afhankelijk gesteld van het bereiken van overeengekomen doelstellingen in verband met de overheidsschuld en het financieringstekort van Italië. e> io De eerste twee tranches werden in 1993 betaald. In de beschikking van de Raad is bepaald dat de derde en vierde tranches respectievelijk per 1 februari 1994 en 1 februari 1995 kunnen worden vrijgegeven. De Italiaanse regering heeft niet verzocht om uitbetaling van deze twee tranches, waarvan de uitkering niet meer is geprogrammeerd. 3. EIB Oude Middellandse-Zeeprotocollen : Spanje. Griekenland. Portugal : Het betreft hier garanties van de Gemeenschap op operaties van de EIB in deze landen vóór hun toetreding. De bedragen zijn thans definitief, want alle toegekende leningen zijn uitbetaald. B. Derde landen a. Financiële bijstand 1. Hongarije I : De bedragen van de eerste twee tranches zijn bekend en definitief. De derde tranche van de macrofinanciële bijstand waartoe in 1990 is besloten is niet uitbetaald wegens de situatie van de betalingsbalans van Hongarije, die veel gunstiger was dan was voorzien. Hongarije heeft de eerste tranche afgelost op 20 april 1995. 2. Hongarije II : 180 miljoen ecu is toegekend en volledig uitbetaald. 3. Tsjechië en Slowakije : 375 miljoen is toegekend met een maximale looptijd van 7 jaar (bullet) in twee tranches, de eerste van 185 miljoen ecu, de tweede van 190 miljoen ecu op 6 jaar. Aan de Slowaakse Republiek is 130 miljoen ecu toegestaan, met een maximale looptijd van 7 jaar (bullet), in twee tranches. De Commissie heeft bij de Raad een voorstel ingediend tot annulering van deze lening aan de Slowaakse Republiek. 4. Bulgarije I : 290 miljoen ecu is toegekend op maximaal 7 jaar (bullet) in twee tranches, de eerste van 150 miljoen ecu op 7 jaar, de tweede van 140 miljoen ecu op 5 jaar. 5. Bulgarije II : Een financiële bijstand van 110 miljoen ecu op maximaal 7 jaar waartoe in 1992 was besloten, is Bulgarije toegestaan in twee tranches. Op 7 december 1994 is een eerste tranche van 70 miljoen ecu uitbetaald en er wordt van uitgegaan dat in de tweede helft van 1996 40 miljoen ecu zal worden uitbetaald. 6. Roemenië I : Geraamd bedrag van 375 miljoen ecu op maximaal 7 jaar (bullet) in twee tranches, de eerste van 190 miljoen ecu met een looptijd van 7 jaar, de tweede met een looptijd van 6 jaar. Beide tranches zijn uitbetaald in 1992. 7. Roemenië II : De nieuwe operatie van 80 miljoen ecu op maximaal 7 jaar is uitbetaald in 1993. 8. Roemenië III : Het betreft een lening van 125 miljoen ecu op 7 jaar, die in twee tranches zal worden uitbetaald. De eerste tranche van 55 miljoen ecu is uitbetaald in november 1995. Er wordt van uitgegaan dat de tweede tranche in de tweede helft van 1996 zal worden uitbetaald. 9. Moldavië : Het betreft een lening van 45 miljoen ecu op 10 jaar, die in twee tranches zal worden uitbetaald. De eerste tranche, van 25 miljoen ecu, is uitbetaald op 7 december 1994, de tweede tranche, van 20 miljoen ecu, is in augustus 1995 overgemaakt aan Moldavië. 10 Oekraïne I : Het betreft een lening van 85 miljoen ecu op maximaal 10 jaar die in een tranche op 28 december 1995 is uitbetaald. 11 Oekraïne II: Het betreft een lening van 200 miljoen ecu op maximaal 10 jaar, die in twee tranches zal worden uitbetaald. Verondersteld wordt dat de eerste tranche van 100 miljoen ecu in de tweede helft van 1996 zal worden uitbetaald, en de tweede tranche, eveneens van 100 miljoen ecu, in de eerste helft van 1997. f5 2-\ 12 Wit-Rusland: Het betreft een lening van 75 miljoen ecu op maximaal 10 jaar, die in twee tranches zal worden uitbetaald. De eerste tranche van 30 miljoen ecu is in december 1995 uitbetaald. Voor de tweede tranche wordt verondersteld dat 25 miljoen ecu zal worden uitbetaald in de eerste helft van 1996. 13 Baltische Staten : Van deze leningen van in totaal 220 miljoen ecu op 7 jaar is de eerste tranche van 110 miljoen ecu uitbetaald in 1993. De tweede tranches voor Estland en Letland kunnen in 1996 worden uitbetaald. Aan Litouwen is de helft van de tweede tranche, 25 miljoen ecu van de uitgetrokken 50 miljoen ecu, uitbetaald in augustus 1995. Voor de tweede tranches voor Estland en Letland wordt ervan uitgegaan dat respectievelijk 20 en 40 miljoen ecu zal worden uitbetaald in de tweede helft van 1996. Voor de tweede helft van de tweede tranche voor Litouwen wordt verondersteld dat 25 miljoen ecu zal worden uitbetaald in de eerste helft van 1996. 14 Algerije I : Toegekend werd 400 miljoen ecu in twee tranches, van 250 en 150 miljoen ecu, waarvan de eerste is uitbetaald in december 1991 en een looptijd heeft van 6 jaar. De tweede tranche is op 17 augustus 1994 uitbetaald. 15 Algeriie II : Toegestaan is 200 miljoen ecu in twee tranches met een maximale looptijd van 7 jaar (bullet). De eerste tranche van 100 miljoen ecu is in november 1995 uitbetaald. Verondersteld wordt dat de tweede tranche van 100 miljoen ecu zal worden uitbetaald in de tweede helft van 1996. 16 Israël : Deze lening van 160 miljoen ecu is volledig uitbetaald en is terugbetaalbaar in 1997. b. Garanties 1. EIB De gegevens op basis waarvan de veronderstellingen van tabel 3 over de leningen uit de eigen middelen van de EIB aan derde landen zijn berekend, werden verstrekt door de EIB. Voor de nog niet uitbetaalde leningen is de veronderstelling dat in het jaar van ondertekening gemiddeld 10 % wordt uitbetaald en in de volgende driejaren telkens 30 %. De gemiddelde looptijd van de verstrekte leningen is 15 jaar met een vrijgestelde periode van 3 jaar. 2. Voedselhulp aan de ex-USSR Operatie van 1. 250 miljoen ecu met een maximale looptijd van 3 jaar. Deze lening is tussen de verschillende republieken van de voormalige Sowjetunie verdeeld. Leningen van minder dan 100 miljoen ecu worden in een keer, drie jaar na de opening van de dispositieperiode, afgelost, grotere leningen in twee tranches, respectievelijk na 2 en 3 jaar. Naar gelang van het contract zijn de aflossingsdata vastgesteld op 15 januari, 20 augustus en 28 september. Het op 31 december 1995 nog op te nemen saldo 13,93 miljoen ecu heeft betrekking op Azerbeidzjan. 3. EURATOM Landen van Midden- en Oost-Europa 12. Verondersteld is dat 200 van de 1. 100 miljoen ecu wordt uitbetaald in 1996, 200 miljoen in elk van de volgende driejaren en 150 miljoen in 2000 en in 2001. Uitgegaan is van een gemiddelde looptijd van 20 jaar met een vrijgestelde periode van 5 jaar. 23 BULAGE IN HET VERSLAG GEBRUIKTE KWANTITATIEVE GEGEVENS A. MAXIMAAL BEDRAG VAN DE VERSTREKTE LENINGEN Som van de toegestane maximumbedragen aan hoofdsom voor elke door de Raad goedgekeurde operatie (zie tabel 1). Om het risico voor de begroting volledig te kunnen beoordelen moet rekening worden gehouden met de volgende elementen : verhoging van het risico : bij het maximumbedrag van de toegekende hoofdsom komt de rente op de lening; verlaging van het risico : de beperking van de aan de EIB gegeven garantie tot 75 % van de in de landen aan de Middellandse Zee verstrekte leningen; de reeds afgeloste operaties, in zover het, uitgezonderd de betalingsbalansleningen, om maximumbedragen aan toegekende leningen gaat en niet om toegestane uitstaande bedragen; het feit dat de machtigingen niet noodzakelijk volledig worden gebruikt. De machtigingen zijn als volgt verdeeld : Lid-Staten Betalingsbalansen NCI Euratom EIB Spanje, Griekenland, Portugal Totaal Lid-Staten 14. 0002 6. 830 4. 0003 1. 500 26. 330 2 Machtiging uitstaand bedrag : wanneer dit bed™,» ie t w ^u bedra, van de aflossingen op v r ^ e" „^ ' ""*". ''"'"^ """** ****** '°< h" Waarvan. 00 m^oen ecu kan worden ,oegekend in de landen van o„st-Eur„pa en he, GOS. ^ Derde landen Hongarije I Hongarije II Tsjechië Slowakije I Slowakije E Bulgarije I Bulgarije II Roemenië I Roemenië II Roemenië Hl Israël Algerije I Algerije H ex-USSR Baltische Staten Moldavië Oekraïne Witrusland EIB Oude protocollen EIB Landen van Oost-Europa I EIB Landen van Oost-Europa II EIB Nieuwe protocollen EIB Horizontale financiële samenwerking Andere derde landen Zuid-Afrika Totaal derde landen Totaal-generaal ZH 870 180 250 125 130 290 110 375 80 125 160 400 200 1. 250 220 45 85 75 3. 032 1. 700 3. 000 1. 530 1. 800 750 300 16. 674 43. 004 B. UITSTAAND BEDRAG VAN DE VERSTREKTE/OPGENOMEN LENINGEN Dit is de hoofdsom op een bepaalde datum die nog op uitbetaalde operaties moet worden afgelost (zie tabel 1). In tegenstelling tot het vorige aggregaat omvat dit bedrag niet de verstrekte leningen die nog niet werden uitbetaald, noch het reeds afgeloste gedeelte van de uitbetaalde leningen. Het gaat met andere woorden om het bedrag van de "levende" leningen op een bepaalde dag. C. BEDRAG VAN DE JAARLUKSE RISICO'S Raming van de aflossingen en rentebetalingen in elk begrotingsjaar. 5 Dit bedrag wordt berekend : 15 hetzij alleen voor de uitbetaalde leningen (tabel 2), in welk geval de af te lossen hoofdsom overeenkomt met die welke is opgenomen in het uitstaande bedrag; hetzij voor de leningen die zijn uitbetaald, de leningen die zijn goedgekeurd maar nog niet uitbetaald en de leningen waarvoor de Commissie een voorstel heeft ingediend dat nog niet is goedgekeurd (tabel 3). In dit geval is de af te lossen hoofdsom gelijk aan het maximum van de toegestane leningen, waaraan eventueel de bedragen moeten worden toegevoegd van de operaties die door de Commissie zijn voorgesteld maar die nog niet zijn goedgekeurd. 5 ISSN 0254-1513 COM(96) 243 def. DOCUMENTEN NL 01 Catalogusnummer : CB-CO-96-252-NL-C ISBN 92-78-04577-2 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg