title: Rozporządzenie Rady (WE) nr 2223/96 z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych we Wspólnocie

eurovoc_concepts:
EU statistics
Economic and Monetary Union
European accounting system
confidentiality
data transmission
regional accounting

text: 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 3 31996R2223 30. 11. 1996 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH L 310/1 ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 2223/96 z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych we Wspólnocie RADA UNII EUROPEJSKIEJ, (4) Komisja musi stosować agregaty rachunków narodo- wych, w szczególności dla wspólnotowych kalkulacji administracyjnych i budżetowych. uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 213, uwzględniając projekt Komisję, rozporządzenia przedstawiony przez uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1), uwzględniając opinię Europejskiego Instytutu Walutowego (2), uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Spolecznego (3), a także mając na uwadze, co następuje: Urzeczywistnianie i nadzór Unii Gospodarczej i Waluto- wej wymaga porównywalnej, aktualnej i wiarygodnej informacji o strukturze i rozwoju sytuacji gospodarczej każdego kraju i regionu. Komisja musi uczestniczyć w zarządzaniu Unia Gospo- darczą i Walutową, w szczególności informować Radę o postępie Państw Czlonkowskich w wypelnianiu ich zobowiązań dla osiągnięcia Unii Gospodarczej i Waluto- wej. (1) (2) (3) (5) W 1970 r. opublikowano dokument urzędowy pod tytu- lem „Europejski system zintegrowanych rachunków gos- podarczych” (ESA), obejmujący dziedzinę regulowaną niniejszym rozporządzeniem, który zostal sporządzony wylącznie przez Urząd Statystyczny Wspólnot Europej- skich i na jego wylączną odpowiedzialność; dokument ten byl wynikiem kilkuletnich prac Urzędu Statystycz- nego Wspólnot Europejskich przy wspólpracy krajo- wych instytucji statystycznych Państw Czlonkowskich, którego celem bylo zaprojektowanie systemu rachunków narodowych, spelniającego wymagania gospodarczej i spolecznej polityki Wspólnot Europejskich; stanowi on wspólnotową wersję Systemu Rachunków Narodowych Organizacji Narodów Zjednoczonych, która do tego momentu byla stosowana przez Wspólnotę; (6) W celu uaktualnienia oryginalnego tekstu opublikowano jako „Drugie w 1979 r. drugie wydanie (zwane dalej wydanie ESA”) (4). (7) Komisja Statystyczna ONZ przyjęla w lutym 1993 r. nowy System rachunków narodowych (SRN), umożli- wiający porównywanie w skali międzynarodowej wyników we wszystkich Państwach Czlonkowskich. Rachunki gospodarcze są podstawowym narzędziem analizy sytuacji gospodarczej kraju lub regionu pod warunkiem, że są one sporządzane na podstawie jed- nego zestawu zasad, które nie są przedmiotem różnych interpretacji. (8) W przypadku rachunków dotyczących ochrony środowi- ska, należy zwrócić uwagę na informację przekazaną przez Komisję Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w dniu 21 grudnia 1994 r. pod tytulem „Wskazówki dla Unii Europejskiej w sprawie wskaźników ochrony środo- wiska i nowej rachunkowości krajowej”. (1) Dz. U. C 287 z 30. 10. 1995, str. 114. (2) Opinia wydana dnia 21 czerwca 1995 r. (dotychczas nieopubliko- wana w Dzienniku Urzędowym). (3) Dz. U. C 133 z 31. 5. 1995, str. 2. (4) Eurostat: „Europejski System Zintegrowanych Rachunków Gospo- (ESA), drugie wydanie, Urząd Statystyczny Wspólnot darczych” Europejskich, Luksemburg, 1979 r. 4 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 (9) Wspólnota wspólpracuje z państwami trzecimi dla osiągnięcia wzajemnych korzyści, szczególnie z pań- stwami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). (17) W późniejszym terminie podjęta zostanie decyzja w sprawie sposobu podzialu uslug pośrednictwa finanso- wego mierzonych pośrednio (FISIM). (10) Należy stworzyć Europejski System Rachunków, który sprosta wymaganiom Unii Gospodarczej i Walutowej i będzie stosowany dla sporządzania rachunków krajo- wych i regionalnych przewidzianych przez ustawodaw- stwo wspólnotowe. (18) Zgodnie z zasadą subsydiarności stworzenie wspólnych standardów statystycznych, umożliwiających porówny- wanie informacji, jest zadaniem, które można skutecznie rozwiązać na poziomie wspólnotowym; standardy takie będą stosowane w każdym Państwie Czlonkowskim pod egidą organizacji i instytucji odpowiedzialnych za opra- cowywanie oficjalnych danych statystycznych. (11) Wyniki rachunków i tabel dotyczących wszystkich Pań- stw Czlonkowskich sporządzonych zgodnie z systemem ustanowionym niniejszym rozporządzeniem, muszą być udostępnione przez Komisję użytkownikom w dokladnie określonych terminach, w szczególności w odniesieniu do monitorowania konwergencji ekonomicznej i osiąg- nięcia najściślejszej koordynacji polityki gospodarczej Państw Czlonkowskich. (12) System ustanowiony niniejszym rozporządzeniem będzie stopniowo zastępowal wszystkie inne systemy jako punkt odniesienia dla wspólnych standardów, defi- nicji, klasyfikacji i zasad rachunkowości przy sporządza- niu rachunków Państw Czlonkowskich zgodnie z wymo- gami Wspólnoty dla uzyskania wyników, które będą porównywalne między Państwami Czlonkowskimi. (13) Wyniki statystyczne muszą być dostępne dla obywateli zgodnie z zasadą przejrzystości. (14) System ustanowiony niniejszym rozporządzeniem, sta- nowiący wersję SRN przyjętą dla struktur gospodarek Państw Czlonkowskich, musi odpowiadać ukladowi SRN dla zapewnienia porównywalności danych wspólnoto- wych z danymi opracowanymi przez jej glównych part- nerów międzynarodowych. (15) Dane należy grupować wedlug szerokiej kategorii dla rachunków i wymogów Wspólnoty musi być przetworzona i przeka- zana Komisji w dokladnych terminach. tylko informacja istotna tabel; (16) i Jednakże z punktu widzenia objętości rozmiaru rachunków, poziomu szczególowości i zakresu geogra- ficznego jak również sytuacji w tym zakresie w Pań- stwach Czlonkowskich, dodatkowe terminy przekazywa- nia danych zostaną przyznane wyjątkowo i tymczasowo niektórym Państwom Czlonkowskim, które nie są, obiektywnie rzecz biorąc, w stanie sprostać nieprzekra- czalnym terminom ustalonym niniejszym rozporządze- niem. (19) Niezbędne jest stworzenie procedury stosowania i uak- tualniania przepisów niniejszego rozporządzenia we wspólpracy z Komitetem Programu Statystycznego Wspólnoty Europejskiej (SPC), utworzonego decyzją Rady 89/382/EWG, Euratom (1); niniejsza procedura dostosowania zostanie ograniczona do zmian, które nie powodują zwiększenia przychodów wlasnych. (20) Komitet Programu Statystycznego i Komitet ds. statys- tyki pieniężnej, finansowej i bilansu platniczego (CMFB), ustanowione decyzją 91/115/EWG (2), opowiedzialy się na rzecz projektu niniejszego rozporządzenia. brutto w cenach (21) Dyrektywa Rady 89/130/EWG, Euratom z dnia 13 lutego 1989 r. w sprawie harmonizacji obliczania pro- rynkowych duktu narodowego (GNPmp) (3) określa, że GNPmp może być porówny- walny tylko wówczas, jeśli stosowane są definicje i zasady rachunkowości Europejskiego Systemu Zintegro- wanych Rachunków Gospodarczych; rozporządzenie Rady (EWG, Euratom) nr 1553/89 z dnia 29 maja 1989 r. w sprawie ostatecznych jednolitych warunków poboru środków wlasnych pochodzących z podatku od wartości dodanej (4) stanowi, iż w celu obliczenia średniej ważo- nej stawki VAT, podzial transakcji podlegających opodat- kowaniu zostanie dokonany przy pomocy rachunków narodowych przygotowanych zgodnie z Europejskim Systemem Zintegrowanych Rachunków Gospodarczych; dla tych instrumentów i w kontekście rozporządzenia Rady (WE) nr 3605/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie stosowania Protokolu w sprawie procedury nad- miernego deficytu (5), decyzji Rady 94/728/WE, Eura- tom z dnia 31 października 1994 r. w sprawie systemu przychodów wlasnych Wspólnot Europejskich (6) i decyzji Rady 94/729/WE z dnia 31 października 1994 r. w sprawie dyscypliny budżetowej (7), ustala się okres (1) Dz. U. L 181 z 28. 6. 1989, str. 47. (2) Dz. U. L 59 z 6. 3. 1991, str. 19. (3) Dz. U. L 49 z 21. 2. 1989, str. 26. Dyrektywa ostatnio zmieniona Aktem Przystąpienia z 1994 r. (4) Dz. U. L 155 z 7. 6. 1989, str. 9. (5) Dz. U. L 332 z 31. 12. 1993, str. 7. (6) Dz. U. L 293 z 12. 11. 1994, str. 9. (7) Dz. U. L 293 z 12. 11. 1994, str. 14. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5 przejściowy dla stosowania niniejszym rozporządzeniem, systemu ustanowionego Dodatkowe terminy przyznane niektórym Państwom Czlon- kowskim zgodnie z zalącznikiem B wygasają nie później niż dnia 1 stycznia 2005 r. PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykul 1 Cel 1. Celem niniejszego rozporządzenia jest ustanowienie Euro- pejskiego Systemu Rachunków 1995 r. , zwanego dalej „ESA 95”, który przewiduje: a) metodologię wspólnych standardów, definicji, klasyfikacji i zasad księgowości, które należy stosować przy sporządza- niu rachunków i tabel na porównywalnych podstawach dla celów Wspólnoty lącznie z wynikami wymaganymi na podstawie warunków art. 3; b) program przekazywania do celów Wspólnoty dokladnych danych o rachunkach i tabelach sporządzonych zgodnie z ESA 95. 2. Uwzględniając art. 7 i 8, niniejsze rozporządzenie stosuje się do wszystkich aktów prawnych Wspólnoty, które odnoszą się do ESA lub jego definicji. 3. Niniejsze rozporządzenie nie zobowiązuje żadnego Pań- stwa Czlonkowskiego do stosowania ESA przy sporządzaniu rachunków do jego wlasnych celów. Artykul 2 Metodologia 1. Metodologia ESA 95, określona w art. 1 ust. 1 lit. a), jest wymieniona w zalączniku A. 2. Zmiany metodologii ESA 95, których celem jest wyjaś- nienie i poprawa jej treści zostaną przyjęte decyzją Komisji zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 4 przy zalożeniu, że nie zmieniają one podstawowych koncepcji, nie wymagają dodatkowych środków dla ich stosowania i nie powodują wzrostu przychodów wlasnych. Zgodnie z odnośnymi postanowieniami Traktatu, Rada, 3. nie później niż do dnia 31 grudnia 1997 r. , podejmie decyzję w sprawie wprowadzenia systemu podzialu uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio (FISIM) opisanych w zalączniku I do zalącznika A i przyjmie, w miarę potrzeb, nie- zbędne środki dla jego stosowania. Komisja, po konsultacji z Komitetem Programu Statystycznego, przekaże Radzie sprawozdanie nie później niż do dnia 1 lipca 2003 r. w sprawie stosowania przyznanych dodatkowych ter- minów celem ustalenia. , czy są one nadal uzasadnione. Do tego sprawozdania należy, w miarę potrzeb, dolączyć propozycję Komisji w sprawie ponownego przyznania dodatkowych ter- minów tym Państwom Czlonkowskim, które o to wystąpią. Państwa Czlonkowskie przekażą wyniki 2. zawarte w zalączniku B, wlączając dane, które zostaly uznane jako poufne przez Państwa Czlonkowskie zgodnie z ustawodawstwem kra- jowym lub praktyką dotyczącą poufności danych statystycz- nych na podstawie przepisów rozporządzenie Rady (Euratom, EWG) nr 1588/90 z dnia 11 czerwca 1990 r. w sprawie prze- kazywania do Urzędu Statystycznego Wspólnot Europejskich danych statystycznych objętych zasadą poufności (1), który ustala zasady poufność w traktowaniu informacji. W granicach ustalonych w art. 2 ust. 2, wszelkie zmiany — nowe tabele, zainteresowane państwa lub regiony — dotyczące danych wymaganych od Państw Czlonkowskich mogą być przedmiotem decyzji Komisji zgodnie z procedurą przewi- dzianą w art. 4. Artykul 4 Procedura Komisja jest wspomagana przez Komitet ds. Programu 1. Statystycznego zwany dalej „Komitetem”. 2. Przedstawiciel Komisji przekaże Komitetowi projekt środków, które należy podjąć. Komitet wyda opinię w sprawie projektu w terminie określonym przez przewodniczącego zgodnie z pilnością sprawy. Opinia zostanie podjęta na podsta- wie większości określonej w art. 148 ust. 2 Traktatu w przy- padku decyzji, które Rada musi podjąć w sprawie wniosku Komisji. Glosy przedstawicieli Państw Czlonkowskich w Komi- tecie są ważone w sposób określony w niniejszym artykule. Przewodniczący nie bierze udzialu w glosowaniu. Artykul 3 Przekazywanie do Komisji Komisja przyjmie środki, które stosuje się bezzwlocznie. 3. jeśli środki te są niezgodne z opinią Komitetu, są Jednakże, one niezwlocznie przekazywane Radzie przez Komisję. W takim przypadku: Państwa Czlonkowskie przekażą Komisji 1. (Urząd Statys- tyczny) rachunki i tabele wymienione w zalączniku B w termi- nach określonych dla każdej tabeli. (1) Dz. U. L 151 z 15. 6. 1990, str. 1. Rozporządzenie zmienione Aktem Przystąpienia z 1994 r. 6 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a) Komisja odroczy stosowanie środków, o których zdecydo- wala, na okres trzech miesięcy od daty takiego powiado- mienia; b) Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może podjąć inną decyzję w terminie ustanowionym w lit. a). Z zastrzeżeniem przepisów art. 19 rozporządzenia Rady 4. (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. (1) wyko- nującego decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu zasobów wlasnych Wspólnot, Komisja i zainteresowane Pań- stwo Czlonkowskie sprawdzą, czy niniejsze rozporządzenie jest stosowane i przekażą wyniki tej kontroli Komitetowi zgodnie z art. 4 ust. 1 niniejszego rozporządzenia. Artykul 5 Zadania Komitetu Komitet bada wszelkie kwestie zgloszone przez przewodniczą- cego odnośnie stosowania niniejszego rozporządzenia z inicja- tywy wlasnej lub na żądanie Państwa Czlonkowskiego. Artykul 6 Wspólpraca z innymi Komitetami 1. We wszystkich kwestiach podlegających kompetencji Komitetu ds. Statystyki Pieniężnej, Finansowej i Bilansu Platni- czego (CMFB), Komisja zwróci się do tego Komitetu o wydanie opinii zgodnie z art. 2 decyzji 91/115/EWG. 2. Komisja przekaże Komitetowi ds. Produktu Krajowego Brutto, ustanowionego dyrektywą 89/130/EWG, Euratom, wszelkie informacje dotyczące stosowania niniejszego roz- porządzenia, które są niezbędne dla wykonywania jego obo- wiązków. Artykul 7 Termin stosowania i pierwsze przekazanie danych 1. ESA 95 stosuje się po raz pierwszy do danych sporządzo- nych zgodnie z zalącznikiem B, które winny być przekazane w kwietniu 1999 r. Dane zostaną przekazane Komisji 2. zgodnie z terminami ustanowionymi w zalączniku B. (Urząd Statystyczny) Artykul 8 Przepisy przejściowe Do celów zasobów budżetowych i wlasnych oraz na zasa- 1. dzie odstępstwa od art. 1 ust. 2 i art. 7, obowiązujący Europej- ski system zintegrowanych rachunkowości gospodarczych w rozumieniu art. 1 ust. 1 dyrektywy 89/130/EWG, Euratom i aktów prawnych odnoszących się do niniejszego, w szczegól- ności rozporządzenia (EWG, Euratom) nr 1552/89 i nr 1553/ 89 oraz decyzji 94/728/WE, Euratom i 94/729/WE, oznacza drugie wydanie ESA, natomiast decyzja 94/728/EWG, Euratom nadal pozostaje w mocy. Do celów sprawozdań Państw Czlonkowskich przekazy- 2. wanych do Komisji w ramach procedury nadmiernego deficytu publicznego ustanowionej rozporządzeniem (WE) nr 3605/93, stosuje się Europejski system zintegrowanych rachunkowości gospodarczych, drugie wydanie ESA do sprawozdań sklada- nych do dnia 1 września 1999 r. 3. Stosowanie drugiego wydania ESA, jak ustalono w ust. 1 i 2 niniejszego artykulu, jest zapewnione przez dostosowanie danych otrzymanych na mocy art. 7 ust. 1 na podstawie ESA 95 celem uwzględnienia zmian wynikających z jakichkolwiek różnic w pojęciach, definicjach czy nomenklaturach między drugim wydaniem ESA a ESA 95. Wprowadzenie niniejszej zasady nastąpi zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 6 dyrektywy Rady 89/130/EWG, Euratom najpóźniej do grudnia 1996 r. Artykul 9 Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Euro- pejskich. Niniejsze rozporządzenie wiąże w calości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Czlonkowskich. Sporządzono w Brukseli, dnia 25 czerwca 1996 r. 3. Zgodnie z ust. 1, do momentu pierwszego przekazania danych na podstawie ESA 95, Państwa Czlonkowskie będą nadal przesylać do Komisji i tabele opracowane na podstawie drugiego wydania ESA. (Urząd Statystyczny) rachunki W imieniu Rady M. PINTO Przewodniczący (1) Dz. U. L 155 z 7. 6. 1989, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (EWG, Euratom) 2729/94 (Dz. U. L 293 z 12. 11. 1994, str. 5). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 7 ZALĄCZNIK A EUROPEJSKI SYSTEM RACHUNKÓW ESA 1995 SPIS TREŚCI ROZDZIAL 1. ZASADY OGÓLNE. STOSOWANIA ESA. Ramy dla analiz i polityki. Osiem cech charakterystycznych koncepcji ESA. ESA 95 a SRN 93. ESA 95 a ESA 70. ESA JAKO SYSTEM. Jednostki statystyczne i ich grupowanie. Jednostki i sektory instytucjonalne. Lokalne jednostki rodzaju dzialalności oraz galęzie. Rezydenci i nierezydenci, gospodarka ogólem i zagranica. Przeplywy i zasoby. Przeplywy. Transakcje. Wlasności transakcji. Wspólpraca a transakcje wewnętrzne. Transakcje pieniężne i niepieniężne. Transakcje z i bez odpowiednika. Korygowanie transakcji. Zmiana zaklasyfikowania transakcji. Podzial transakcji na części. Uznanie podstawowego partnera transakcji. Przypadki graniczne. Inne zmiany aktywów. Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów. Zyski i straty z tytulu posiadania aktywów. Zasoby. System rachunków i agregaty. Zasady księgowe. Terminologia opisu obu stron rachunków. Zapis podwójny/poczwórny. Wycena. Szczególne zasady wyceny produktów. Wycena w cenach stalych. Strona 18 18 18 19 25 25 26 26 27 27 27 28 28 28 29 29 29 29 29 29 30 30 30 30 30 31 31 31 31 31 32 32 32 33 8 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAL 1. (ciąg dalszy) Czas rejestracji. Konsolidacja i saldowanie. Konsolidacja. Saldowanie. Rachunki, pozycje bilansujące i agregaty. Kolejność rachunków. Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug. Rachunek rozliczeń z zagranicą. Pozycje bilansujące. Agregaty. Uklad przeplywów międzygalęziowych. ROZDZIAL 2. JEDNOSTKI I ICH GRUPOWANIE. GRANICE GOSPODARKI NARODOWEJ. JEDNOSTKI INSTYTUCJONALNE. SEKTORY INSTYTUCJONALNE. Spólki niefinansowe (S. 11). Podsektor: Spólki niefinansowe publiczne (S. 11001). Podsektor: Spólki niefinansowe prywatne krajowe (S. 11002). Podsektor: Spólki niefinansowe kontrolowane przez podmioty zagraniczne (S. 11003). Spólki finansowe (S. 12). Podsektor: Bank Centralny (S. 121). Podsektor: Pozostale finansowe instytucje pieniężne (S. 122). Podsektor: Pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy. emerytalnych (S. 123) Podsektor: Pomocnicze spólki finansowe (S. 124). Podsektor: Instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne (S. 125). Instytucje rządowe i samorządowe (S. 13). Podsektor: Instytucje rządowe na poziomie centralnym (S. 1311). Podsektor: Instytucje rządowe i samorządowe na poziomie regionalnym (S. 1312). Podsektor: Instytucje samorządowe na poziomie lokalnym (S. 1313). Podsektor: Fundusze zabezpieczenia spolecznego (S. 1314). Gospodarstwa domowe (S. 14). Podsektor: Pracodawcy w tym pracujący na wlasny rachunek (S. 141 + S. 142). Podsektor: Osoby fizyczne pracujące najemnie (S. 143). Podsektor: Osoby fizyczne uzyskujące dochody z tytulu wlasności (S. 1441). Podsektor: Emeryci i renciści (S. 1442). Podsektor: Osoby fizyczne uzyskujące dochody z innych niezarobkowych źródel (S. 1443). Podsektor: Pozostale osoby (S. 145). Instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe (S. 15). Zagranica (S. 2). Klasyfikacja jednostek producentów wedlug sektorów i wedlug glównych form organizacyjno-prawnych. 10/t. 2 Strona 33 33 33 34 34 34 35 35 35 35 35 37 37 39 40 42 43 44 44 44 46 47 48 48 49 50 50 50 50 51 51 52 52 52 52 52 52 53 53 54 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAL 2. (ciąg dalszy) LOKALNA JEDNOSTKA RODZAJU DZIALALNOŚCI ORAZ GALĘZIE. Lokalna jednostka rodzaju dzialalności. Galąź. KLASYFIKACJA GALĘZI. JEDNOSTKI JEDNORODNEJ PRODUKCJI I JEDNORODNE BRANŻE. Jednostka jednorodnej produkcji. Jednorodna branża. KLASYFIKACJA JEDNORODNYCH BRANŻ. ROZDZIAL 3. TRANSAKCJE DOTYCZĄCE PRODUKTÓW. PRODUKCJA I PRODUKCJA GLOBALNA. Dzialalność podstawowa, drugorzędna i pomocnicza. Produkcja globalna (P. l). Czas rejestracji i wycena produkcji globalnej. ZUŻYCIE POŚREDNIE (P. 2). Czas rejestracji i wycena zużycia pośredniego. SPOŻYCIE OSTATECZNE (P. 3, P. 4). Wydatki na spożycie (P. 3). Spożycie ostateczne skorygowane (P. 4). Czas rejestracji i wycena wydatków na spożycie. Czas rejestracji i wycena spożycia skorygowanego. INWESTYCJE BRUTTO (P. 5). Środki trwale brutto (P. 51). Czas rejestracji i wycena środków trwalych brutto. Zmiany zapasów (P. 52). Czas rejestracji i wycena rzeczowych środków obrotowych. Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości (P. 53). PRZYWÓZ I WYWÓZ TOWARÓW I USLUG (P. 6 i P. 7). Przywóz i wywóz towarów (P. 61 i P. 71). Przywóz i wywóz uslug (P. 62 i P. 72). TRANSAKCJE DOTYCZĄCE TOWARÓW UŻYWANYCH. ROZDZIAL 4. TRANSAKCJE PODZIALU. WYNAGRODZENIE PRACOWNICZE (D. l). Wynagrodzenia (D. 11). Wynagrodzenia pieniężne. Wynagrodzenia platne w naturze. Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 12). Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 121). Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 122). 9 Strona 56 57 57 58 58 58 58 59 60 61 62 62 68 73 75 75 75 76 78 78 79 79 81 82 83 84 84 85 87 89 91 91 91 91 91 93 93 93 10 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAL 4. (ciąg dalszy) PODATKI ZWIĄZANE Z PRODUKCJĄ I PRZYWOZEM (D. 2). Podatki od produktów (D. 21). Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) (D. 211). Podatki i cla przywozowe z wyjątkiem VAT (D. 212). Podatki od produktów z wyjątkiem VAT podatków związanych z przywozem) (D. 214). Pozostale podatki od produkcji (D. 29). Podatki związane z produkcją i przywozem placone do Instytucji Unii Europejskiej. SUBSYDIA (D. 3). Subsydia do produktów (D. 31). Subsydia związane z przywozem (D. 311). Pozostale subsydia do produktów (D. 319). Pozostale subsydia produkcyjne (D. 39). DOCHODY Z TYTULU WLASNOŚCI (D. 4). Odsetki (D. 41). Odsetki od depozytów, pożyczek i należności oraz zobowiązań zaplacenia. Odsetki od papierów wartościowych. Odsetki od bonów i podobnych instrumentów krótkoterminowych. Odsetki od obligacji i skryptów dlużnych. Stopy odsetkowe i terminowe kontrakty finansowe dotyczące przyszlych stóp procentowych. Odsetki od leasingu finansowego. Pozostale odsetki. Czas rejestracji. Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych (D. 42). Dywidendy (D. 421). Wyplaty z dochodu spólek ulomnych (D. 422). Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich (D. 43). Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych (D. 44). Renty (D. 45). Renty gruntowe. Oplaty za korzystanie z zasobów zlóż naturalnych. PODATKI OD DOCHODÓW, MAJĄTKU ITP. (D. 5). Podatek dochodowy (D. 51). Pozostale podatki (D. 59). SKLADKI NA ZABEZPIECZENIA SPOLECZNE I ŚWIADCZENIA SPOLECZNE (D. 6). Skladki na zabezpieczenia spoleczne (D. 61). Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne (D. 611). Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne (D. 612). Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze (D. 62). Świadczenia pieniężne z tytulu zabezpieczenia spolecznego (D. 621). Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego (D. 622). 10/t. 2 Strona 94 95 95 95 96 96 97 98 98 99 99 99 101 101 101 101 101 101 102 102 102 103 103 103 104 105 105 106 106 106 106 107 107 108 110 110 111 112 112 113 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAL 4. (ciąg dalszy) Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego (D. 623). Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne (D. 624). Transfery socjalne w naturze (D. 63). Świadczenia spoleczne w naturze (D. 631). Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego, refundowane (D. 6311). Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze (D. 6312). Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze (D. 6313). Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug (D. 632). POZOSTALE TRANSFERY BIEŻĄCE (D. 7). Skladki ubezpieczeniowe netto na ubezpieczenia inne niż na życie (D. 71). Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie (D. 72). Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych (D. 73). Bieżąca wspólpraca międzynarodowa (D. 74). Różne transfery bieżące (D. 75). Transfery bieżące do INKgd. Transfery bieżące pomiędzy gospodarstwami domowymi. Grzywny i kary. Gry loteryjne i hazardowe. Wyplaty kompensat. Czwarta część środków wlasnych określona na bazie PNB. Pozostale. KOREKTA Z TYTULU ZMIANY UDZIALÓW NETTO GOSPODARSTW DOMOWYCH W REZERWACH FUNDUSZY. EMERYTALNYCH (D. 8) TRANSFERY KAPITALOWE (D. 9). Podatki od kapitalu (D. 91). Dotacje do inwestycji (D. 92). Pozostale transfery kapitalowe (D. 99). ROZDZIAL 5. TRANSAKCJE FINANSOWE. KLASYFIKACJA TRANSAKCJI FINANSOWYCH. Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) (F. l). Zloto monetarne (F. 11). Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) (F. 12). Gotówka i depozyty (F. 2). Gotówka (F. 21). Depozyty zbywalne (F. 22). Pozostale depozyty (F. 29). Papiery wartościowe inne niż akcje (F. 3). Papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 33). Krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi (F. 331). Dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 332). Instrumenty pochodne (F. 34). 11 Strona 113 113 113 113 114 114 114 114 115 115 116 116 117 118 118 118 118 119 119 119 119 120 121 121 122 123 125 127 129 129 130 130 130 131 131 132 132 133 133 134 12 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Strona ROZDZIAL 5. (ciąg dalszy) Pożyczki (F. 4). 135 Pożyczki krótkoterminowe (F. 41). Pożyczki dlugoterminowe (F. 42). 135 135 Akcje i inne udzialy kapitalowe (F. 5). 137 Akcje i inne udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 51). Akcje notowane, poza udzialami w funduszach wspólnego inwestowania (F. 511), oraz akcje nienotowane, poza udzialami w funduszach wspólnego inwestowania (F. 512). 138 138 Pozostale udzialy kapitalowe (F. 513). 139 Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania (F. 52). 139 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (F. 6). 139 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych. (F. 61) 140 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (F. 611). 140 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (F. 611). 141 Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia (F. 62). 142 Pozostale należności/zobowiązania (F. 7). 142 Kredyty kupieckie i zaliczki (F. 71). Pozostale należności/zobowiązania, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek(F. 79). 143 143 Pozycja uzupelniająca: inwestycje zagraniczne bezpośrednie (F. m). 144 ZASADY KSIĘGOWANIA TRANSAKCJI FINANSOWYCH. 144 Wycena. 144 Czas rejestracji. 147 Zestawianie transakcji finansowych na podstawie zmian w bilansach. 147 Zalącznik 5. 1: Powiązania z miernikami pieniądza. 147 ROZDZIAL 6. POZOSTALE PRZEPLYWY. 149 ZUŻYCIE ŚRODKÓW TRWALYCH (K. l). NABYCIE POMNIEJSZONE O SPRZEDAŻ NIEFINANSOWYCH AKTYWÓW NIEWYTWORZONYCH (K. 2). POZOSTALE ZMIANY AKTYWÓW (K. 3-K. 12). POZOSTALE ZMIANY WOLUMENU (K. 3-K. 10 i K. 12). GOSPODARCZE POJAWIENIE SIĘ AKTYWÓW NIEWYTWORZONYCH (K. 3). GOSPODARCZE POJAWIENIE SIĘ AKTYWÓW WYTWORZONYCH (K. 4). NATURALNY WZROST NIEKULTYWOWANYCH ZASOBÓW BIOLOGICZNYCH (K. 5). GOSPODARCZE ZANIKANIE AKTYWÓW NIEWYTWORZONYCH (K. 6). STRATY Z TYTULU KLĘSK ŻYWIOLOWYCH (K. 7). WYWLASZCZENIE BEZ WYNAGRODZENIA (K. 8). 149 149 150 150 151 151 151 152 152 152 POZOSTALE ZMIANY WOLUMENU AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH, GDZIE INDZIEJ NIESKLASYFIKOWANE (K. 9) 152 POZOSTALE ZMIANY WOLUMENU AKTYWÓW I PASYWÓW FINANSOWYCH, GDZIE INDZIEJ NIESKLASYFIKO-. WANE (K. 10) 153 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAL 6. (ciąg dalszy) ZMIANY W KLASYFIKACJI I STRUKTURZE (K. 12). Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora (K. 12. 1). Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów (K. 12. 2). NOMINALNE ZYSKI / STRATY Z TYTULU POSIADANIA AKTYWÓW (K. 1). Neutralne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów (K. 11. 1). Realne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów (K. 11. 2). Zyski z tytulu posiadania aktywów wedlug typów aktywów finansowych. Gotówka i depozyty (AF. 2). Pożyczki (AF. 4) i pozostale należności/zobowiązania (AF. 7). Papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3). Akcje i pozostale udzialy kapitalowe (AF. 5). Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6). Aktywa finansowe w walucie obcej. 13 Strona 154 154 154 155 156 156 157 157 157 157 158 158 158 ROZDZIAL 7. BILANSE. 159 RODZAJE AKTYWÓW. Niefinansowe aktywa wytworzone (AN. l). Niefinansowe aktywa niewytworzone (AN. 2). Aktywa i pasywa finansowe (AF). WYCENA POZYCJI W BILANSACH. Ogólne zasady wyceny. AKTYWA NIEFINANSOWE (AN). Aktywa wytworzone (AN. 1). Środki trwale (AN. 11). Rzeczowe aktywa trwale (AN. 111). Wartości niematerialne i prawne wytworzone (AN. 112). Rzeczowe środki obrotowe (AN. 12). Aktywa o wyjątkowej wartości (AN. 13). Aktywa niewytworzone (AN. 2). Rzeczowe aktywa niewytworzone (AN. 21). Grunty (AN. 211). Zasoby zlóż naturalnych (AN. 212). Inne aktywa naturalne (AN. 213 i AN. 214). Wartości niematerialne i prawne niewytworzone (AN. 22). Aktywa i pasywa finansowe (AF). Zloto monetarne i SDR-y (AF. l). Gotówka i depozyty (AF. 2). Papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3). Pożyczki (AF. 4). Akcje i pozostale kapitalowe (AF. 5). 160 160 160 161 163 163 164 164 164 164 164 164 165 165 165 165 165 165 165 166 166 166 166 167 167 14 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAL 7. (ciąg dalszy) Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6). Pozostale należności/zobowiązania (AF. 7). 10/t. 2 Strona 167 168 Pozycje uzupelniające. 168 Towary konsumpcyjne trwalego użytku (AN. m). Inwestycje zagraniczne bezpośrednie (AF. m). 168 168 Bilanse finansowe. 169 Zalącznik 7. 1: Definicje poszczególnych kategorii aktywów. Zalącznik 7. 2: Mapa zapisów z bilansu otwarcia do bilansu zamknięcia. 170 178 ROZDZIAL 8. KOLEJNOŚĆ RACHUNKÓW ORAZ POZYCJE BILANSUJĄCE. 181 KOLEJNOŚĆ RACHUNKÓW. 184 Rachunki bieżące. 184 Rachunek produkcji (I). Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów (II). 184 184 Rachunki podzialu pierwotnego dochodów (II. 1). 186 Rachunek tworzenia dochodów (II. 1. 1). Pierwotny podzial na koncie dochodów (II. 1. 2). 186 186 Rachunek dochodu przedsiębiorcy (II. 1. 2. 1). 186 Rachunek podzialu pozostalych dochodów pierwotnych (II. 1. 2. 2). 192 Rachunek wtórnego podzialu dochodu (II. 2). 192 Rachunek redystrybucji dochodów w naturze (II. 3). 200 Rachunek wykorzystania dochodów (II. 4). 200 Rachunek wykorzystania dochodów do dyspozycji (II. 4. 1). Rachunek wykorzystania skorygowanych dochodów do dyspozycji (II. 4. 2). 200 200 Rachunki akumulacji (III). 202 Bilans platności kapitalowych (III. l). 202 Rachunek zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych (III. 1. 1). 202 Rachunek nabycia aktywów niefinansowych (III. 1. 2). 202 Rachunek finansowy (III. 2). Rachunek innych zmian aktywów (III. 3). 202 202 Rachunek innych zmian wolumenu aktywów (III. 3. 1). 209 Rachunek przeszacowań (III. 3. 2). 209 Rachunek neutralnych zysków i strat z tytulu posiadania aktywów (III. 3. 2. 1). Rachunek realnych zysków i strat z tytulu posiadania aktywów (III. 3. 2. 2). 209 209 Bilanse (IV). 218 Bilans otwarcia (IV. 1). Zmiany w bilansie (IV. 2). Bilans zamknięcia (IV. 3). 218 218 218 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15 Strona ROZDZIAL 8. (ciąg dalszy) RACHUNKI ROZLICZEŃ Z ZAGRANICĄ (V). 218 Rachunki bieżące. 223 Rachunek zewnętrzny towarów i uslug (V. I). Rachunek zewnętrzny dochodów pierwotnych i transferów bieżących (V. II). 223 223 Rachunki zewnętrzne akumulacji (V. III). 223 Bilans platności kapitalowych (V. III. l). Rachunek finansowy (V. III. 2). Rachunek innych zmian aktywów (V. III. 3). 223 223 223 Bilanse (V. IV). 224 BILANS PLATNOŚCI BIEŻĄCYCH WEDLUG TOWARÓW I USLUG (0). ZINTEGROWANE RACHUNKI EKONOMICZNE. AGREGATY. 232 233 243 Produkt krajowy brutto w cenach rynkowych (PKB). 243 Nadwyżka operacyjna gospodarki ogólem. 243 Dochód mieszany gospodarki ogólem. 243 Dochód przedsiębiorcy gospodarki ogólem. 243 Dochód narodowy (w cenach rynkowych). 243 Dochód narodowy do dyspozycji. 244 Oszczędności. 244 Zewnętrzne saldo bieżące. 244 Wierzytelności (+) lub zadlużenie (-) netto gospodarki ogólem. 244 Wartość netto gospodarki ogólem. 244 PREZENTACJA MACIERZOWA. 244 Prezentacja macierzowa rachunków ESA. 245 Wlasności macierzy rachunkowych. 248 Zastosowanie macierzy w zredukowanym formacie do specyficznych rodzajów analiz. 249 ROZDZIAL 9. UKLAD PRZEPLYWÓW MIĘDZYGALĘZIOWYCH. 264 TABELE PODAŻY I WYKORZYSTANIA. TABELE LĄCZĄCE TABELE PODAŻY I WYKORZYSTANIA Z RACHUNKAMI SEKTORÓW. SYMETRYCZNE TABELE PRZEPLYWÓW MIĘDZYGALĘZIOWYCH. 268 282 282 ROZDZIAL 10. POMIARY CEN I WOLUMENU. 287 ZAKRES INDEKSÓW CEN I WOLUMENU W SYSTEMIE RACHUNKÓW. 288 Zintegrowany system indeksów cen i wolumenu. 288 Indeksy cen i wolumenu dla pozostalych agregatów. 289 OGÓLNE ZASADY POMIARÓW INDEKSÓW CEN I WOLUMENU. 290 Definicja cen i wolumenu produktów rynkowych. 290 Rozbieżności w jakości i różnicach cen. 290 16 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Strona ROZDZIAL 10. (ciąg dalszy) Zasady dotyczące uslug nierynkowych. 291 Zasady dotyczące wartości dodanej i PKB. 292 PROBLEMY Z ZASTOSOWANIEM ZASAD OGÓLNYCH. 292 Stosowanie ogólne. 293 Stosowanie do konkretnych przeplywów. 293 Przeplywy towarów i uslug rynkowych. 293 Przeplywy uslug nierynkowych. 294 Podatki od produktów i subsydia do produktów i subwencje przywozowe. 295 Zużycie środków trwalych. 296 Wynagrodzenie pracownicze. 296 Zasoby aktywów trwalych produkowanych i zapasy. 296 Pomiary realnych dochodów dla gospodarki ogólem. 297 WYBÓR FORMULY INDEKSU I ROKU BAZOWEGO. 298 MIĘDZYPRZESTRZENNE INDEKSY CEN I WOLUMENU. 298 ROZDZIAL 11. LUDNOŚĆ I NAKLADY PRACY. 300 LUDNOŚĆ OGÓLEM. 300 LUDNOŚĆ CZYNNA GOSPODARCZO. 301 ZATRUDNIENIE. 302 Pracownicy. 302 Osoby pracujące na wlasny rachunek. 303 Zatrudnienie i stale miejsce zamieszkania. 303 BEZROBOCIE. 304 KONTRAKTY. 305 Praca kontraktowa i stale miejsce zamieszkania. 305 GODZINY PRZEPRACOWANE OGÓLEM. 305 RÓWNOWAŻNOŚĆ PELNEGO ETATU. 306 NAKLAD PRACY PRACOWNIKA WYRAŻONY STALYM WYNAGRODZENIEM. 307 ROZDZIAL 12. KWARTALNE RACHUNKI EKONOMICZNE. 308 ROZDZIAL 13. RACHUNKI REGIONALNE. 310 TERYTORIUM REGIONALNE. JEDNOSTKI I SIEDZIBA. METODY REGIONALIZACJI. AGREGATY WEDLUG GALĘZI. RACHUNKI SEKTORA GOSPODARSTW DOMOWYCH. 310 310 311 312 314 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ZALĄCZNIKI I. USLUGI POŚREDNICTWA FINANSOWEGO MIERZONE POŚREDNIO (FISIM). Zmiany, jakie należy dokonać w rozdzialach ESA, jeżeli FISIM ma być rozdzielony. II. LEASING I KUPNO NA RATY TOWARÓW TRWALEGO UŻYTKU. Definicje. Leasing. Leasing operacyjny. Leasing finansowy. Kupno na raty. Ujmowanie w rachunkach. Leasing operacyjny. Leasing finansowy. Kupno na raty. III. UBEZPIECZENIA. Wstęp. Definicje. Zabezpieczenia spoleczne. Systemy zabezpieczenia spolecznego gwarantowane przez rząd. Prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego. Niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego zorganizowane przez pracodawców. Pozostale ubezpieczenia. Pozostale ubezpieczenia na życie. Pozostale ubezpieczenia inne niż na życie. Reasekuracja. Pomocnicze instytucje ubezpieczeniowe. Sposób ujęcia w rachunkach. Zabezpieczenia spoleczne. Systemy zabezpieczenia spolecznego gwarantowane przez rząd. Prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego. Niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego zorganizowane przez pracodawców. Pozostale ubezpieczenia. Pozostale ubezpieczenia na życie. Pozostale ubezpieczenia inne niż na życie. Reasekuracja. Pomocnicze uslugi ubezpieczeniowe. Ubezpieczenia: przyklady liczbowe. IV. KLASYFIKACJE I RACHUNKI. Klasyfikacje. Klasyfikacja sektorów instytucjonalnych (S). 17 Strona 315 315 321 321 321 321 321 322 322 322 322 323 325 325 325 325 325 326 326 326 326 326 327 327 327 327 327 328 329 330 331 331 333 333 334 339 339 339 18 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Klasyfikacja transakcji i innych przeplywów. Klasyfikacja pozycji bilansujących (B). 10/t. 2 Strona 340 343 Klasyfikacja aktywów (A). 344 Grupowanie i kodowanie galęzi (A), produktów (P) oraz inwestycji (nakladów na środki trwale) (Pi). Klasyfikacja Spożycia Indywidualnego wedlug przeznaczenia (Coicop). Klasyfikacja Funkcji Wladz Rządowych i Samorządowych (Cofog). Rachunki. Tabele 2. 1 2. 2 2. 3 3. 1 3. 2 Sektory i podsektory. Typy producentów, podstawowe dzialalności i funkcje wedlug sektorów. Klasyfikacja jednostek producentów wedlug sektorów i wedlug glównych form organizacyjno — prawnych. Rozróżnienie pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi będącymi producentami rynkowymi, producentami na ostateczne wykorzysta- nie na wlasne cele a pozostalymi producentami nierynkowymi. Jednostki instytucjonalne, lokalne JRD i produkcja globalna oraz odpowiednie podzialy na rynkowe, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostale nierynkowe. 3. 3 Wyróżnienie rynkowych, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalych nierynkowych lokalnych JRD oraz ich produkcji globalnej. Ujęcie transportu towarów przeznaczonych na wywóz. Ujęcie transportu towarów przeznaczonych do przywozu. Klasyfikacja transakcji finansowych. 128 Zbiorcza prezentacja rachunków, pozycji bilansujących oraz glównych agregatów. Rachunek I: Rachunek produkcji. Rachunek II. 1. 1: Rachunek tworzenia dochodów. Rachunek II. 1. 2: Pierwotny podzial na koncie dochodów. Rachunki II. 1. 2. 1: Dochód przedsiębiorcy oraz II. 1. 2. 2: Podzial pozostalych dochodów pierwotnych. Rachunek II. 2: Rachunek wtórnego podzialu dochodu. Rachunek II. 3: Rachunek redystrybucji dochodów w naturze. Rachunek II. 4. 1: Rachunek wykorzystania dochodów do dyspozycji. Rachunek II. 4. 2: Rachunek wykorzystania skorygowanych dochodów do dyspozycji 8. 10 Rachunek III. 1. 1: Rachunek zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych 8. 11 Rachunek III. 1. 2: Rachunek nabycia aktywów niefinansowych. 8. 12 Rachunek III. 2: Rachunek finansowy. 8. 13 Rachunek III. 3. 1: Rachunek innych zmian wolumenu aktywów. 8. 14 Rachunek III. 3. 2: Rachunek przeszacowań. 8. 15 Rachunek IV: Bilanse. 8. 16 Pelna kolejność rachunków dla zagranicy (rachunek transakcji zewnętrznych). 8. 17 Rachunek O: Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug. 8. 18 Zintegrowane rachunki ekonomiczne. 8. 19 Prezentacja macierzowa pelnej kolejności rachunków i pozycji bilansujących dla gospodarki ogólem. 8. 20 Schemat Macierzy Rachunkowości Spolecznej. 8. 21 Przyklad bardziej szczególowej Macierzy Rachunkowości Spolecznej. 8. 22 Przyklad szczególowej sub-macierzy: wartość dodana netto (ceny bazowe). 346 354 355 357 40 42 55 64 67 68 88 89 182 185 187 189 193 196 199 201 203 204 205 207 210 214 219 224 232 234 250 257 260 262 3. 4 3. 5 5. 1 8. 1 8. 2 8. 3 8. 4 8. 5 8. 6 8. 7 8. 8 8. 9 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 9. 1 9. 2 9. 3 9. 4 9. 5 9. 6 9. 7 9. 8 9. 9 9. 10 9. 11 9. 12 9. 13 A. I. 1 A. I. 2 A. III. 1 A. III. 2 A. III. 3 A. III. 4 A. III. 5 A. IV. 1 A. IV. 2 A. IV. 3 A. IV. 4 A. IV. 5 A. IV. 6 A. IV. 7 Uproszczona tabela podaży. Uproszczona tabela wykorzystania. Uproszczona polączona tabela podaży i wykorzystania. Uproszczona symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych (w ukladzie produkt na produkt). Tabela podaży w cenach bazowych, lącznie z przejściem na ceny nabycia. Tabela wykorzystania w cenach nabycia. Prosta tabela marży: handlowej i transportowej. Prosta tabela podatków od produktów pomniejszonych o subsydia do produktów. Tabela wykorzystania dla przywozu. Tabela wykorzystania w cenach bazowych dla produkcji globalnej krajowej. Tabela lącząca tabele podaży i wykorzystania z rachunkami sektorów. Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych w cenach bazowych (w ukladzie produkt na produkt). Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla produkcji globalnej krajowej (w ukladzie produkt na produkt). Skutki przydzielenia FISIM-u do sektorów instytucjonalnych, lącznie ze zmianami dla producentów nierynkowych. Skutki przydzielenia FISIM-u tylko do umownego sektora. Systemy zabezpieczenia spolecznego gwarantowane przez rząd. Prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego. Niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego zorganizowane przez pracodawców. Pozostale ubezpieczenia na życie. Pozostale ubezpieczenia inne niż na życie. Rachunek O: Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug. Pelna kolejność rachunków dla gospodarki ogólem. Pelna kolejność rachunków dla spólek niefinansowych. Pelna kolejność rachunków dla spólek finansowych. Pelna kolejność rachunków dla instytucji rządowych i samorządowych. Pelna kolejność rachunków dla gospodarstw domowych. Pelna kolejność rachunków dla instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe 19 Strona 264 264 265 266 269 270 274 275 279 280 282 284 286 318 319 334 335 336 337 338 357 357 371 380 390 401 412 20 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ROZDZIAL l ZASADY OGÓLNE 1. 01. Europejski System Rachunków Narodowych i Regionalnych (ESA 95 lub po prostu: ESA) stanowi zgodny międzynarodowy standard metodo- logiczny i rachunkowy dla szczególowego opisu gospodarki (tzn. regionów, krajów czy grup krajów), jej skladowych oraz relacji z innymi gos- podarkami. ESA 95 zastępuje Europejski system zintegrowanych rachunkowości ekonomicznych wydany w 1970 r. (ESA 1970; druga edycja, nieznacznie zmodyfikowana, ukazala się w 1978 r. ). ESA 95 jest w pelni zgodny ze zrewidowanymi światowymi wytycznymi w sprawie rachunków narodowych, Systemem Rachunków Narodo- wych (SRN 93 lub po prostu: SRN; wytyczne opracowane w wyniku wspólpracy Organizacji Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Komisji Wspólnot Europejskich, Organizacji Wspólpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Banku Światowego). ESA jest jednak bardziej zorientowany na warunki i dane wymagane przez Unię Europejską. Podobnie jak SRN, ESA jest zharmonizowany w zakresie pojęć i klasyfikacji stosowanych w wielu innych statystykach spolecznych i gospodarczych. Dotyczy to zwlaszcza statystyki zatrudnienia, pro- dukcji i handlu zagranicznego. ESA może dzięki temu slużyć za glówną podstawę odniesienia dla statystyki spolecznej i gospodarczej Unii Europejskiej i jej Państw Czlonkowskich. 1. 02. Podstawowy schemat ESA obejmuje dwa glówne zestawy tabel: a) rachunki sektorów (1); b) uklad przeplywów międzygalęziowych (2) i rachunki wedlug rodzajów dzialalności (3). Rachunki sektorów dostarczają, wedlug sektorów instytucjonalnych, systemowego opisu różnych etapów procesów gospodarczych: produkcji, tworzenia dochodów, podzialu pierwotnego dochodów, podzialu wtórnego dochodów, wykorzystania dochodów oraz akumulacji finansowej i niefinansowej. Rachunki sektorów obejmują również bilanse dla opisu stanów aktywów, pasywów i wartości netto na początek i koniec okresu sprawozdawczego. Uklad przeplywów międzygalęziowych i rachunki wedlug rodzajów dzialalności opisują z większą szczególowością procesy produkcji (struk- turę kosztów, wytworzony dochód oraz zatrudnionych) oraz przeplywy towarów i uslug (produkcję globalną, przywóz, wywóz, spożycie osta- teczne, zużycie pośrednie oraz akumulację wedlug grup produktów). ESA obejmuje pojęcie ludności i zatrudnienia (4). Pojęcia te odnoszą się zarówno do rachunków sektorów jak i ukladu przeplywów międzyga- lęziowych. ESA nie ogranicza się tylko do rocznych rachunków narodowych, ale ma zastosowanie także do rachunków kwartalnych (5) i regionalnych (6). ZASTOSOWANIA ESA Schemat dla analiz i polityki 1. 03. Schemat ESA może być wykorzystywany dla analiz i oceny: a) Struktury gospodarki ogólem. W szczególności: 1. wartości dodanej i zatrudnionych wedlug podzialu na branże; 2. wartości dodanej i zatrudnionych wedlug regionów; (1) Patrz rozdzial 8: „Kolejność rachunków oraz pozycje bilansujące”. (2) Patrz rozdzial 9: „Uklad przeplywów międzygalęziowych”. (3) Patrz rozdzial 8: „Kolejność rachunków i pozycje bilansujące”. (4) Patrz rozdzial 11: „Ludność i naklady pracy”. (5) Patrz rozdzial 12: „Kwartalne rachunki ekonomiczne”. (6) Patrz rozdzial 13: „Rachunki regionalne”. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 21 3. podzialu dochodów wedlug sektorów; 4. przywozu i wywozu wedlug grup produktów; 5. wydatków na spożycie wedlug grup produktów; 6. nakladów na środki trwale i stanów środków trwalych wedlug podzialu na branże; 7. struktury zasobów i przeplywów aktywów finansowych wedlug rodzajów aktywów i wedlug sektorów. b) Szczególnych części lub aspektów gospodarki ogólem. W szczególności: 1. 2. 3. bankowości i finansów w gospodarce narodowej; roli rządu; gospodarki wybranego regionu (w porównaniu z gospodarką calego kraju). c) Rozwoju gospodarki ogólem. W szczególności: 1. 2. 3. 4. analiz wskaźników wzrostu PKB; analiz inflacji; analiz sezonowości zmian struktury wydatków gospodarstw domowych na bazie rachunków kwartalnych; analiz zmian dotyczących znaczenia poszczególnych rodzajów instrumentów finansowych, np. rosnącego znaczenia opcji; 5. porównania struktury przemyslowej gospodarki narodowej w dlugim okresie, np. w ciągu trzydziestu lat. d) Gospodarki ogólem w odniesieniu do innych gospodarek ogólem. W szczególności: 1. porównania roli rządów w Państwach Czlonkowskich Unii Europejskiej; 2. 3. analiz wspólzależności pomiędzy gospodarkami Unii Europejskiej; analiz struktury i miejsc przeznaczenia towarów Unii Europejskiej przeznaczonych do wywozu; 4. porównań wskaźników wzrostu PKB lub dochodów do dyspozycji na jednego mieszkańca Unii Europejskiej a w Stanach Zjednoczo- nych i Japonii. 1. 04. Dane liczbowe uzyskiwane na bazie ESA mają zasadnicze znaczenie dla Unii Europejskiej i jej Państw Czlonkowskich w określaniu i kontroli realizacji polityki spolecznej i gospodarczej. Co więcej istnieje kilka szczególnie ważnych zastosowań: a) b) dla kontroli realizacji i prowadzenia europejskiej polityki pieniężnej: kryteria zbieżności Europejskiej Unii Walutowej zostaly zdefiniowane z uwzględnieniem rachunków narodowych (deficyt publiczny, dlug publiczny i PKB); dla celów udzielania wsparcia finansowego określonym regionom Unii Europejskiej: wydatki z Funduszy Strukturalnych Unii Europejskiej są częściowo oparte na określonych danych liczbowych wynikających z regionalnych rachunków narodowych; c) dla określenia zasobów wlasnych Unii Europejskiej. Zasoby te zależą od liczb wynikających z rachunków narodowych w trojaki sposób: 1. 2. lączne zasoby Unii Europejskiej są określane jako odsetek produktu narodowego brutto Państw Czlonkowskich (PNB); trzecia część zasobów wlasnych Unii Europejskiej pochodzi z zasobów wlasnych uzyskanych z podatku od towarów i uslug (VAT). Udzialy Państw Czlonkowskich w tym zakresie są w dużym stopniu uzależnione od liczb wynikających z rachunków narodowych, gdyż te są wykorzystywane do obliczeń średniej stawki VAT; 3. względne rozmiary udzialów Państw Czlonkowskich w czwartej części zasobów wlasnych Unii Europejskiej bazują na wielkościach ich produktów narodowych brutto. Osiem cech charakterystycznych koncepcji ESA 1. 05. W celu osiągnięcia wlaściwej równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem na dane a możliwością ich dostarczenia, koncepcja ESA posiada osiem ważnych cech charakterystycznych. Są to: a) zgodność międzynarodowa; b) harmonizacja z innymi statystykami spolecznymi i gospodarczymi; c) spójność; 22 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 d) operacyjność; e) odmienność od większości koncepcji administracyjnych; f) ugruntowanie i stalość w dlugim okresie; g) koncentrowanie na opisie procesów gospodarczych w wyrażeniu pieniężnym i w jasno określonych warunkach; h) elastyczność i możliwość zastosowań do wielu celów. 1. 06. Koncepcja jest zgodna w skali międzynarodowej, ponieważ: a) b) dla Państw Czlonkowskich Unii Europejskiej ESA stanowi standard dostarczania danych z zakresu rachunków narodowych do wszystkich organizacji międzynarodowych. Ścisle stosowanie ESA nie jest obowiązkowe jedynie w publikacjach krajowych; koncepcje ESA są pod każdym względem zgodne z zasadami przyjętymi w światowych wytycznych z zakresu rachunków narodowych, tzn. SRN. Międzynarodowa zgodność zasad ma decydujące znaczenie dla porównywalności statystyk opracowywanych w różnych krajach. 1. 07. Koncepcja jest zharmonizowana z innymi statystykami spolecznymi i gospodarczymi, ponieważ: a) ESA stosuje wiele pojęć i klasyfikacji (np. NACE wersja 1), które są także wykorzystywane w innych statystykach spolecznych i gospodar- czych Państw Czlonkowskich Unii Europejskiej, np. w statystyce produkcji, handlu zagranicznego czy zatrudnienia; różnice metodolo- giczne zostaly zredukowane do minimum. Co więcej, pojęcia te i klasyfikacje Unii Europejskiej są także zharmonizowane z pojęciami i klasyfikacjami stosowanymi przez ONZ; b) podobnie jak SRN, zasady ESA są także zharmonizowane z zasadami stosowanymi w glównych wytycznych międzynarodowych dotyczą- cych innych statystyk gospodarczych, w szczególności w Podręczniku Bilansu Platniczego (BPM) MFW, w Statystyce Finansów Rządowych (GFS) MFW, w Statystyce Przychodów OECD oraz w rezolucjach MOP w odniesieniu do zatrudnienia, liczby przepracowanych godzin i kosztów pracy. Harmonizacja zasad ESA z innymi statystykami spolecznymi i gospodarczymi w dużym stopniu pomaga w lączeniu i porównywaniu danych liczbowych opracowywanych w różnych systemach statystycznych. W rezultacie, uzyskuje się wyższą jakość danych opracowywanych w syste- mie rachunków narodowych. Ponadto, informacje zawarte w tych szczególnych statystykach mogą być lepiej powiązane z ogólną statystyką dotyczącą gospodarki narodowej, tzn. takich wielkości z systemu rachunków narodowych jak PNB czy wartość dodana wedlug rodzajów dzia- lalności i sektorów. 1. 08. Tożsamości w przyjętym standardzie rachunkowym wzmacniają spójność pojęć stosowanych do opisu różnych części procesów gospodar- czych (produkcji, podzialu dochodów, wykorzystania dochodów, akumulacji). W rezultacie tej wewnętrznej spójności, statystyki uzyskiwane z różnych części standardu mogą być porównywalne między sobą. Można na przyklad obliczać następujące wskaźniki: a) wskaźniki wydajności, jak wartość dodana na godzinę pracy (ten wskaźnik wymaga spójności koncepcji przyjętych w zakresie wartości dodanej i liczby przepracowanych godzin); b) dochód narodowy do dyspozycji na jednego mieszkańca (ten wskaźnik wymaga spójności koncepcji dochodu narodowego do dyspozycji i zaludnienia); c) naklady na środki trwale w relacji do zasobu środków trwalych (ten wskaźnik wymaga spójności definicji przeplywów i zasobów); d) deficyt publiczny i dlug publiczny w relacji do produktu krajowego brutto (te wskaźniki wymagają spójności koncepcji deficytu publicz- nego, dlugu publicznego oraz produktu krajowego brutto). Wewnętrzna spójność koncepcji pozwala także na uzyskiwanie niektórych szacunków metodą reszty, np. oszczędności mogą być oszacowane jako różnica pomiędzy dochodem do dyspozycji a wydatkami na spożycie (7). 1. 09. Koncepcje zawarte w ESA są koncepcjami operacyjnymi, ponieważ są one określane z uwzględnieniem możliwości ich pomiaru. Operacyjny charakter tych koncepcji jest wskazany w różny sposób: a) pewne dzialalności lub pozycje są opisywane tylko wtedy, gdy ich wielkość jest znacząca. Odnosi się to, na przyklad do produkcji towarów przez gospodarstwa domowe na wlasny rachunek: tkanie sukna i wytwarzanie towarów garncarskich nie są rejestrowane jako (7) Patrz rozdzial 8 „Kolejność rachunków oraz pozycje bilansujące”. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 23 produkcja, gdyż te rodzaje produkcji są uznane za nieistotne dla państw Unii Europejskiej. Innym przykladem może być rejestracja drob- nych, niedrogich narzędzi i urządzeń jako nakladów na środki trwale tylko wtedy, gdy wydatki związane z ich nabyciem przekraczają 500 ECU (w cenach z 1995 r. ) za jednostkę (lub, w przypadku zakupu na wagę — za lączną kwotę); gdy wydatki te nie przekraczają usta- lonego progu — są rejestrowane jako zużycie pośrednie; b) pewnym pojęciom towarzyszą jasne wskazówki dotyczące sposobu ich szacunku. Na przyklad przy definiowaniu zużycia środków trwa- lych zalecane jest stosowanie metody amortyzacji liniowej, a dla szacunku środków trwalych — zalecana jest metoda ciąglej inwentaryza- cji (PIM). Innym przypadkiem jest wycena produkcji na wlasny rachunek: z zasady powinna to być wycena w cenach bazowych, jednak gdy jest to konieczne, ceny bazowe mogą być oszacowane w sposób przybliżony poprzez dodanie odpowiednich pozycji kosztów; c) d) przyjęto pewne konwencje upraszczające. Na przyklad, zwyczajowo, uslugi ogólnospoleczne dostarczane przez jednostki rządowe i samo- rządowe stanowią w calości wydatki na spożycie; stosowane pojęcia są zharmonizowane z odpowiednimi statystykami spolecznymi i gospodarczymi wykorzystywanymi jako dane slużące do sporządzania rachunków narodowych. 1. 10. Jednakże, z drugiej strony, nie zawsze latwo jest zastosować określone pojęcia, z uwagi na fakt, iż różnią się one zwykle pod pewnymi wzglę- dami od stosowanych w systemach danych administracyjnych. Dotyczy to zwlaszcza rachunków przedsiębiorstw, danych o różnych rodzajach podatków (VAT, podatku dochodowego od osób fizycznych, oplat przywozowych itp. ), danych z zakresu zabezpieczenia spolecznego oraz danych z instytucji nadzoru bankowego i ubezpieczeniowego. Wymienione dane administracyjne często slużą do zestawiania rachunków naro- dowych. Dane te muszą być, na ogól, przeksztalcane dla uzyskania zgodności z wymaganiami ESA. Koncepcje stosowane w ESA różnią się zwykle pod pewnymi względami od ich administracyjnych odpowiedników, ponieważ: a) koncepcje administracyjne różnią się między krajami. W rezultacie międzynarodowa zgodność nie może być osiągnięta za ich pośrednic- twem; b) koncepcje administracyjne są zmienne w czasie. Stąd porównywalność w czasie nie może być poprzez te zasady osiągnięta; c) koncepcje leżące u podstaw administracyjnych źródel danych są zwykle niezgodne pomiędzy sobą. Lączenie i porównywanie danych, co ma istotne znaczenie dla opracowywania rachunków narodowych, możliwe jest jednak tylko w przypadku zgodnego zestawu pojęć; d) koncepcje administracyjne nie są w zasadzie optymalne dla prowadzenia analiz ekonomicznych i oceny polityki gospodarczej. Tym niemniej, w niektórych przypadkach, dane ze źródel administracyjnych spelniają bardzo dobrze potrzeby rachunków narodowych i innych statystyk, ponieważ: a) b) koncepcje i klasyfikacje przeznaczone pierwotnie do celów statystycznych mogą być przyjęte do celów administracyjnych, np. klasyfikacja wydatków rządowych wedlug rodzajów; źródla danych administracyjnych mogą brać pod uwagę (oddzielnie) potrzeby statystyki; odnosi się to np. do systemu INTRASTAT dostar- czającego dane o dostawach towarów między Państwami Czlonkowskimi Unii Europejskiej. 1. 11. Glówne koncepcje ESA są wlaściwie określone i stale w dlugim okresie, ponieważ: a) zostaly uznane jako standard międzynarodowy na następne dziesięciolecia; b) bardzo trudno jest zmienić podstawowe koncepcje w kolejnych międzynarodowych wytycznych z zakresu rachunków narodowych. Ta ciąglość metodologiczna zmniejsza potrzebę przeliczania szeregów chronologicznych i nauki nowych zasad. Co więcej, ogranicza to pod- atność metodologii na zmiany pod naciskiem krajowych i międzynarodowych polityków. Z tych powodów, opracowania z zakresu rachunków narodowych slużą jako obiektywna baza danych dla polityki gospodarczej i analiz obejmujących dziesięciolecia. 1. 12. Koncepcje ESA koncentrują się na opisie procesów gospodarczych wyrażonych w ujęciu pieniężnym i w jasno określonych warunkach. W większości przypadków zasoby i przeplywy, których nie można jasno określić w wyrażeniu pieniężnym, lub, które nie mają wyraźnego odpo- wiednika w ujęciu pieniężnym, nie są uwzględnione. Zasada ta nie jest ściśle stosowana, gdyż należy brać pod uwagę również konieczność zapewnienia spójności oraz rozmaite zapotrzebowania na dane. Na przyklad, zasada spójności wymaga, aby wartość uslug ogólnospolecznych świadczonych przez jednostki rządowe byla rejestro- 24 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 wana jako produkcja globalna, ponieważ wyplaty wynagrodzeń dla pracowników oraz zakupy towarów i uslug realizowane przez jednostki rządowe są jasno określone w wyrażeniu pieniężnym. Ponadto, dla celów analiz ekonomicznych i polityki, opis uslug ogólnospolecznych świadczonych przez jednostki rządowe w stosunku do pozostalej części gospodarki narodowej podnosi dodatkowo użyteczność rachunków narodowych jako calość. 1. 13. Zakres pojęciowy ESA można zilustrować biorąc pod uwagę kilka ważnych przypadków granicznych. Następujące przypadki mieszczą się w granicach produkcji określonych w ESA (patrz ust. 3. 07. -3. 09. ): a) wytwarzanie uslug indywidualnych i ogólnospolecznych przez jednostki rządowe i samorządowe; b) wytwarzanie na wlasny rachunek uslug mieszkaniowych przez wlaścicieli mieszkań; c) produkcja towarów na wlasne spożycie ostateczne, np. produktów rolnych; d) produkcja budowlana prowadzona na wlasny rachunek, lącznie z wykonywaną przez gospodarstwa domowe; e) uslugi wytwarzane w gospodarstwach domowych przez zatrudnionych pracowników; f) hodowla ryb w gospodarstwach hodowlanych; g) dzialalność zakazana przez prawo, np. prostytucja i wytwarzanie narkotyków; h) produkcja, z której przychody w calości nie są deklarowane wladzom fiskalnym, np. nielegalna produkcja materialów wlókienniczych. Następujące przypadki znajdują się poza granicami produkcji: a) uslugi domowe i osobiste wytwarzane i konsumowane w ramach tego samego gospodarstwa domowego, np. sprzątanie, przygotowywa- nie posilków, opieka nad osobami chorymi lub starymi; b) nieodplatne uslugi wykonywane przez wolontariuszy nie prowadzące do wytworzenia towarów np. opieka czy sprzątanie; c) naturalna hodowla ryb w otwartych morzach. Ogólnie rzecz biorąc, ESA rejestruje wszystkie rezultaty dzialalności produkcyjnej w ramach granic produkcji. Istnieje jednak kilka wyjątków od tej zasady: a) produkcja wytwarzana w ramach dzialalności pomocniczej nie jest rejestrowana — wszystkie naklady poniesione na dzialalność pomoc- niczą — materialy, robocizna, zużycie środków trwalych itp. — są traktowane jako naklady na dzialalność podstawową lub drugorzędną, którą ta dzialalność wspomaga; b) produkcja wytworzona i jednocześnie wykorzystana jako zużycie pośrednie w tej samej lokalnej jednostce rodzaju dzialalności (JRD, patrz ust. 1. 29. ) nie jest rejestrowana; jednak gdy produkcja ta przekazywana jest do innej lokalnej JRD należącej do tej samej jednostki instytu- cjonalnej — wtedy jest ona rejestrowana jako produkcja globalna. Z logiki księgowej ESA wynika, że jeśli dana dzialalność uznana jest za produkcję, a jej wynik rejestrowany jako produkcja globalna, to zwią- zane z nią dochody, zatrudnienie, spożycie ostateczne itp. — także są rejestrowane w systemie. Ponieważ na przyklad świadczenie uslug mieszkaniowych na wlasny rachunek przez wlaścicieli mieszkań jest rejestrowane jako produkcja, to jest rejestrowany także dochód i wydatki na spożycie, które ta produkcja generuje. To samo dotyczy odwrotnego przypadku, gdy produkcja nie jest rejestrowana: uslugi domowe świad- czone i wykorzystywane w ramach gospodarstwa domowego — nie generują dochodu ani spożycia ostatecznego i zgodnie w koncepcją ESA nie pociąga za sobą zatrudnienia. ESA zawiera też wiele szczególnych konwencji, np. : a) wycena produkcji globalnej jednostek rządowych i samorządowych; b) wycena produkcji globalnej uslug ubezpieczeniowych oraz uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio; c) d) rejestracja calości uslug ogólnospolecznych świadczonych przez jednostki rządowe i samorządowe jako wydatki na spożycie ostateczne a nie jako zużycie pośrednie; rejestracja wykorzystania uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio jako zużycie pośrednie w umownym sektorze lub w umownym rodzaju dzialalności. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 25 1. 14. Koncepcje ESA slużyć mogą do wielu celów: dla większości zastosowań koncepcje ESA mogą być dopuszczalne, jednakże dla niektórych celów wymagają uzupelnienia (patrz ust. l. 18. ). 1. 15. Szczególowość koncepcji metodologicznej ESA stwarza możliwość elastycznego wykorzystania: niektóre pojęcia nie są w ESA prezentowane bezpośrednio, tym niemniej w latwy sposób można je uzyskać. Na przyklad wartość dodana wedlug kosztów czynników produkcji może być obliczona przez odjęcie salda innych podatków nakladanych na produkcję od wartości dodanej w cenach bazowych. Innym stosownym przy- kladem może być tworzenie nowych sektorów poprzez odpowiednie przeklasyfikowanie podsektorów zdefiniowanych w ESA. 1. 16. Elastyczne wykorzystanie jest także możliwe poprzez wprowadzenie dodatkowych kryteriów nie będących w sprzeczności z logiką systemu. Takim kryterium może być na przyklad wielkość liczby pracujących dla jednostek produkcyjnych czy też wielkość dochodów dla gospodarstw domowych. W odniesieniu do pracujących mogą być także wprowadzone klasyfikacje wedlug poziomu wyksztalcenia, wieku czy plci. 1. 17. Elastyczność systemu może też znaleźć odzwierciedlenie w postaci Macierzy Rachunkowości Spolecznej (SAM). SAM ukazuje w postaci macie- rzowej związki między tabelami podaży i wykorzystania a rachunkami sektorów (patrz ust. 8. 133 — 8. 155). SAM dostarcza dodatkową infor- mację o poziomie i strukturze zatrudnienia (bezrobocia) poprzez podzial kosztów związanych z zatrudnieniem wedlug rodzajów pracujących. Podzial ten stosuje się zarówno do wykorzystania nakladów pracy wedlug rodzajów dzialalności, co jest pokazane w tabelach wykorzystania, jak też do podaży sily roboczej wedlug podgrup spoleczno-gospodarczych, co jest pokazane na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla podsektorów sektora gospodarstw domowych. W ten sposób, podaż i wykorzystanie różnych kategorii sily roboczej są prezentowane w sposób systematyczny. 1. 18. Dla niektórych szczególnych zapotrzebowań na dane najlepszym rozwiązaniem jest sporządzanie oddzielnych rachunków satelitarnych. Doty- czy to w szczególności: a) analiz roli turystyki w gospodarce narodowej; b) analiz kosztów i źródel finansowania ochrony zdrowia; c) analiz znaczenia dzialalności badawczo-rozwojowej i kapitalu ludzkiego dla gospodarki narodowej; d) analiz dochodów i wydatków gospodarstw domowych na podstawie badań „mikro”; e) analiz zależności między środowiskiem naturalnym a gospodarką; f) analiz produkcji wytwarzanej przez gospodarstwa domowe; g) analiz zmian dobrobytu; h) analiz różnic między rachunkami narodowymi a danymi z księgowości przedsiębiorstw oraz ich wplywu na gieldę i rynki walutowe; i) szacunków przychodów podatkowych. 1. 19. Rachunki satelitarne zaspokajają zapotrzebowanie na dane: a) pokazując więcej potrzebnych szczególów a eliminując zbędne; b) c) zwiększając zakres danego schematu rachunkowego poprzez dodanie informacji w charakterze niepieniężnym, np. o zanieczyszczeniu środowiska oraz zasobach naturalnych; zmieniając pewne podstawowe pojęcia, np. poszerzenie zakresu akumulacji poprzez dolączenie do tej kategorii wydatków na dzialalność badawczo-rozwojową lub wydatków na edukację. 1. 20. Istotną cechą rachunków satelitarnych jest fakt, iż z zasady, wszystkie podstawowe pojęcia i klasyfikacje systemu są zachowane. Modyfikacje są wprowadzane do systemu jedynie w przypadkach, gdy wymaga tego definitywnie zaspokojenie szczególnego celu rachunku satelitarnego. W takich przypadkach rachunek satelitarny powinien zawierać także tabelę prezentującą związek między glównymi agregatami rachunku sate- litarnego a kategoriami z podstawowego standardu ESA. Dzięki temu ESA zachowuje swoją rolę jako standard odniesienia, a jednocześnie są zaspokojone szczególne potrzeby. 1. 21. ESA, w swym podstawowym schemacie, nie poświęca wiele uwagi zasobom i przeplywom nie dającym się wyrazić w ujęciu pieniężnym (lub nie posiadającym wyraźnych pieniężnych odpowiedników). Analiza tych zasobów i przeplywów, z natury rzeczy, jest możliwa poprzez obli- czenie odpowiednich danych w ujęciu niepieniężnym, np. : 26 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a) produkcja wytwarzana w ramach gospodarstw domowych może być opisana najlatwiej poprzez wyrażenie jej w godzinach poświęconych na alternatywne zajęcia; b) edukacja może być opisana poprzez rodzaje ksztalcenia, liczbę uczniów, średnią liczbę lat nauki przed uzyskaniem dyplomu itp. ; c) wplyw zanieczyszczenia środowiska naturalnego najlepiej można opisać poprzez zmiany w liczbie żyjących gatunków zwierząt, zdro- wotność drzew w lasach, ilość odpadów, emisję tlenku węgla, poziom promieniowania itp. Rachunki satelitarne umożliwiają powiązanie tego rodzaju statystyk w ujęciu niepieniężnym ze standardowym schematem rachunków narodo- wych. To polączenie jest możliwe dzięki zastosowaniu do tych statystyk, na tyle na ile jest to możliwe, klasyfikacji stosowanych w standardo- wym schemacie, np. klasyfikacji rodzajów gospodarstw domowych lub klasyfikacji wedlug rodzajów dzialalności. W ten sposób uzyskuje się spójny rozszerzony schemat. Może on następnie slużyć jako baza danych dla analiz i ocen wszelkiego rodzaju wspólzależności między zmien- nymi schematu standardowego a zmiennymi schematu rozszerzonego. 1. 22. Schemat standardowy oraz jego glówne agregaty nie opisują zmian dobrobytu. Można zatem skonstruować schemat rozszerzony, do którego wlączone będą umowne wartości pieniężne dotyczące np. : a) uslug domowych i osobistych świadczonych i wykorzystywanych w ramach tego samego gospodarstwa domowego; b) zmian czasu wolnego od pracy; c) udogodnień i niedogodności życia w mieście; d) nierówności w podziale dochodów. Można także przeklasyfikować tzw. wydatki konieczne (np. na obronę narodową) jako zużycie pośrednie, tzn. nieprzyczyniające się do dobro- bytu. Podobnie, szkody wyrządzone przez powodzie czy inne klęski żywiolowe mogą być zaklasyfikowane jako zużycie pośrednie, tzn. jako zmniejszenie (absolutnych rozmiarów) dobrobytu. Można w ten sposób próbować skonstruować bardzo przybliżony i niedoskonaly wskaźnik zmian dobrobytu. Jednak dobrobyt ma wiele wymiarów, z których większość jest lepiej wyrażona w ujęciu niepieniężnym. Dlatego lepszym rozwiązaniem dla pomiaru dobrobytu jest wykorzystanie, dla każdego wymiaru, oddzielnych wskaźników i jednostek pomiaru. Takimi wskaźnikami mogą być np. : umieralność nie- mowląt, przeciętna dlugość życia, liczba osób doroslych umiejących czytać i pisać oraz dochód narodowy na jednego mieszkańca. Wskaźniki te mogą być wlączone do rachunku satelitarnego. 1. 23. Celem uzyskania spójnego i kompatybilnego w skali międzynarodowej standardu metodologicznego i księgowego — nie zastosowano w ESA pojęć administracyjnych. Jednak dla wszelkiego rodzaju celów krajowych, pożyteczne jest uzyskiwanie danych bazujących na tych pojęciach. Na przyklad dla oszacowania przychodów podatkowych, potrzebne są statystyki dotyczące dochodów do opodatkowania. Statystyki takie można uzyskać poprzez pewne modyfikacje statystyk rachunków narodowych. Podobne podejście można zastosować w przypadku niektórych pojęć wykorzystywanych w krajowej polityce gospodarczej, np. dla: a) pojęcia inflacji wykorzystywanego dla waloryzacji emerytur, zasilków dla bezrobotnych czy wynagrodzeń urzędników slużby cywilnej; b) pojęcia podatków, skladek na zabezpieczenia spoleczne, sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz sektora ogólnospolecznego wykorzystywanych dla określenia optymalnej wielkości sektora ogólnospolecznego; c) pojęcia sektorów czy galęzi „strategicznych” wykorzystywanych w krajowej polityce gospodarczej czy w polityce gospodarczej Unii Euro- pejskiej; d) pojęcia „dzialalności inwestycyjnej” wykorzystywanego w krajowej polityce gospodarczej. Rachunki satelitarne lub proste dodatkowe tabele mogą spelnić takie zapotrzebowanie na dane statystyczne zazwyczaj szczególnie na pozio- mie krajowym. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 27 ESA 95 a SRN 93 1. 24. ESA (ESA 95) jest w pelni zgodny ze zrewidowanym Systemem Rachunków Narodowych (SRN 93), który sluży jako wytyczne dla rachunków narodowych wszystkich krajów świata. Tym niemniej, jest kilka różnic między ESA 95 a SRN 93: a) różnice w sposobie prezentacji, np. : 1. w ESA znajdują się oddzielne rozdzialy poświęcone transakcjom dotyczącym produktów, transakcjom podzialu i transakcjom finanso- wym. Natomiast w SRN, te same transakcje wyjaśnione są w siedmiu rozdzialach uporządkowanych wedlug kolejności rachunków, np. rozdzialy dotyczące rachunku produkcji, podzialu pierwotnego dochodów, rachunku kapitalowego czy rachunku rozliczeń z zagranicą; 2. ESA opisuje poszczególne pojęcia poprzez podanie ich definicji oraz specyfikację pozycji wlączonych i wylączonych z danej kategorii. SRN zwykle opisuje poszczególne pojęcia w sposób bardziej ogólny i jednocześnie podaje uzasadnienie przyjęcia określonych kon- wencji; 3. ESA zawiera także rozdzialy poświęcone rachunkom regionalnym i kwartalnym; 4. SRN zawiera także rozdzial poświęcony rachunkom satelitarnym; b) niektóre pojęcia w ESA określone są bardziej dokladnie i precyzyjnie niż w SRN, np. : 1. SRN nie zawiera dostatecznie precyzyjnych definicji dotyczących rozróżnienia pomiędzy producentami rynkowymi, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalymi nierynkowymi w odniesieniu do jednostek instytucjonalnych, lokalnych JRD oraz ich pro- dukcji globalnej. Oznacza to, że wycena produkcji globalnej czy klasyfikowanie poszczególnych sektorów nie są zdefiniowane dosta- tecznie precyzyjnie. Dlatego ESA wprowadza szereg dodatkowych wyjaśnień, a także, w określonych przypadkach, dodaje kryterium stanowiące, że przychód ze sprzedaży dokonywanej przez producenta klasyfikowanego jako producent rynkowy powinien pokrywać co najmniej 50 % kosztów produkcji (patrz tabela 3. 1); 2. ESA określa dokladne progi rejestracji, np. dla rejestracji drobnych narzędzi i urządzeń jako konsumpcja pośrednie; 3. 4. 5. 6. ESA zaklada, że produkcja niektórych rodzajów towarów wytwarzanych przez gospodarstwa domowe, jak tkanie sukna czy towar mebli, nie jest znacząca dla Państw Czlonkowskich Unii Europejskiej i dlatego nie jest ona rejestrowana; ESA dokonuje konkretnych odniesień do szczególnych rozwiązań instytucjonalnych w Unii Europejskiej, takich jak system INTRAS- TAT (rejestrujący wewnątrzeuropejskie przewozy towarów) oraz wklady Państw Czlonkowskich do budżetu Unii Europejskiej; ESA zawiera szczególne klasyfikacje Unii Europejskiej, np. : klasyfikację CPA dla produktów i NACE wersja l dla rodzajów dzialalności; są one szczególne, jednak zharmonizowane z odpowiednimi klasyfikacjami ONZ; ESA zawiera dodatkową klasyfikację dla wszystkich transakcji z zagranicą: powinny one być dzielone na transakcje między rezyden- tami Unii Europejskiej oraz z rezydentami spoza Unii Europejskiej. ESA może mieć bardziej szczególny charakter niż SRN, gdyż jego pierwotne zastosowanie odnosi się do Państw Czlonkowskich Unii Europej- skiej. ESA jest także bardziej szczególny z uwagi na określone zapotrzebowanie na dane ze strony Unii Europejskiej. ESA 95 a ESA 70 1. 25. ESA 95 różni się od ESA 70 zarówno zakresem jak i przyjętymi zasadami. Większość tych różnic odpowiada różnicom między SRN 68 a SRN 93. Niektóre glówne różnice z punktu widzenia zakresu są następujące: a) wlączenie bilansów; b) wlączenie rachunków innych zmian aktywów, tzn. wprowadzenie pojęć innych zmian wolumenu, nominalnych oraz realnych zysków z tytulu posiadania aktywów; c) wprowadzenie podzialu sektora gospodarstw domowych na podsektory; 28 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 d) wprowadzenie nowej koncepcji spożycia ostatecznego: spożycie ostateczne skorygowane; e) wprowadzenie nowej koncepcji dochodu skorygowanego oceny: realny dochód narodowy do dyspozycji; f) wlączenie koncepcji parytetu sily nabywczej. Niektóre rozbieżności dotyczące przyjętych zasad są następujące: a) dzialalność literacka i artystyczna (pisanie książek, komponowanie muzyki) jest teraz uznawana za produkcję; oplaty za te prace są zatem oplatami za uslugi a nie dochodem z wlasności; b) wycena produkcji globalnej uslug ubezpieczeniowych zmienila się pod pewnymi względami, np. przychody pochodzące z inwestowania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych są teraz także uwzględniane przy wycenie produkcji globalnej ubezpieczeń majątkowych i osobo- wych; c) bardziej szczególowe ujęcie marży handlowej i transportowej; d) wprowadzenie metody powiązań porównania ruchów dla obliczeń w cenach stalych; e) wprowadzenie pojęcia leasingu finansowego (SRN 68 i ESA 70 zawieraly tylko pojęcie leasingu operacyjnego); f) wydatki na poszukiwanie zlóż oraz na oprogramowanie komputerowe są obecnie rejestrowane jako akumulacja (a nie jako zużycie pośrednie); g) zużycie kapitalu powinna być także rejestrowana dla prac wykonywanych przez jednostki rządowe i samorządowe w zakresie infrastruk- tury (drogi, tamy itp. ); h) zidentyfikowano nowe instrumenty finansowe, takie jak umowa odkupu i pochodne instrumenty finansowe, np. opcje. Istnieją również różnice nie wynikające ze zmian w SRN, np. : a) wprowadzenie tabel podaży i wykorzystania (tabele te byly już zawarte w SRN 68); b) wprowadzenie określonych progów rejestracji oraz odniesienia do szczególnych rozwiązań instytucjonalnych w Unii Europejskiej (patrz ust. 1. 24. ); c) wyraźny wybór na rzecz metody wyceny produkcji globalnej wedlug cen bazowych (ESA 70, SRN 68 oraz SRN 93 dopuszczają także wycenę w cenach producenta); d) wprowadzenie pojęć ludności aktywnej zawodowo oraz bezrobocia (pojęcia te nie występują w SRN 68 i SRN 93). ESA JAKO SYSTEM 1. 26. Glównymi cechami systemu są: a) jednostki statystyczne i ich grupowanie; b) przeplywy i zasoby; c) system rachunków i agregaty; d) uklad przeplywów międzygalęziowych. JEDNOSTKI STATYSTYCZNE I ICH GRUPOWANIE (8) 1. 27. Charakterystyczną cechą systemu jest wykorzystanie dwóch rodzajów jednostek oraz dwóch sposobów podzialu gospodarki, calkiem odmien- nych i slużącym odrębnym potrzebom analitycznym. (8) Patrz rozdzial 2: „Jednostki i ich grupowanie”. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 29 W celu opisu dochodów, wydatków i przeplywów finansowych oraz bilansów, system grupuje jednostki instytucjonalne w sektory na podsta- wie ich podstawowych funkcji, zachowań i innych celów. Do celu opisu procesów produkcji oraz analiz przeplywów międzygalęziowych, system grupuje lokalne jednostki rodzaju dzialalności (lokalne JRD) w określone galęzie na podstawie rodzaju ich dzialalności. Dzialalność jest charakteryzowana poprzez naklady, procesy produkcji oraz produkcję globalną towarów i uslug. Jednostki i sektory instytucjonalne 1. 28. Jednostki instytucjonalne są to podmioty mające uprawnienia do wlasności towarów i aktywów, zaciągania zobowiązań oraz angażowania się w dzialalność gospodarczą i dokonywanie transakcji z innymi jednostkami we wlasnym imieniu. Do celów systemu, jednostki instytucjonalne grupowane są w pięciu wzajemnie wykluczających się sektorach instytucjonalnych skladających się z następujących typów jednostek: a) spólek niefinansowych; b) spólek finansowych; c) instytucji rządowych i samorządowych; d) gospodarstw domowych; e) instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe. Pięć wymienionych sektorów tworzy w sumie gospodarkę ogólem. Każdy sektor jest również dzielony na podsektory. System zaklada pelne opracowywanie rachunków przeplywów i bilansów dla każdego z sektorów i podsektorów, jeśli istnieje taka potrzeba oraz dla gospodarki ogólem. Lokalne jednostki rodzaju dzialalności oraz galęzie 1. 29. Większość jednostek instytucjonalnych jako producenci, prowadzi więcej niż jedną dzialalność; dla wyrażenia określonych wspólzależności techniczno-ekonomicznych, jednostki te muszą być podzielone odpowiednio do rodzajów prowadzonej dzialalności. W podejściu operacyjnym, wymagania takiego podzialu spelniają lokalne jednostki rodzaju dzialalności (lokalne JRD). JRD grupuje te wszyst- kie części jednostki instytucjonalnej jako producenta, które znajdują się w jednym lub blisko siebie polożonych miejscach i które prowadzą dzialalność określoną na poziomie klasy (4-cyfrowym) klasyfikacji NACE wersja l. Z zasady należy rejestrować tyle lokalnych JRD, ile jest dzialalności drugorzędnych jednakże, jeżeli brak jest odpowiednich dokumentów księ- gowych, które opisywalyby takie dzialalności, wtedy jako lokalna JRD może być przyjęta jednostka prowadząca jedną bądź kilka dzialalności drugorzędnych. Grupa wszystkich lokalnych JRD prowadzących ten sam bądź podobne rodzaje dzialalności tworzy daną galąź. Istnieje zależność hierarchiczna między jednostkami instytucjonalnymi a lokalną JRD. W sklad jednostki instytucjonalnej wchodzi jedna bądź więcej lokalnych JRD; natomiast lokalna JRD należy do jednej i tylko jednej jednostki instytucjonalnej. Dla potrzeb bardziej dokladnej analizy procesu produkcji, stosuje się tzw. analityczną jednostkę produkcji. Jednostka taka, z reguly nie pod- dająca się obserwacji (z wyjątkiem przypadku, gdy lokalna JRD wytwarza tylko jeden rodzaj produktu), jest jednostką jednorodnej produkcji, z definicji nie prowadzącą dzialalności drugorzędnych. W wyniku grupowania tych jednostek tworzone są jednorodne branże. Rezydenci i nierezydenci; gospodarka ogólem i zagranica 1. 30. Gospodarka ogólem definiowana jest w odniesieniu do jednostek krajowych. O jednostce mówi się, że jest jednostką krajową, jeżeli na obsza- rze gospodarczym danego kraju posiada ona swój ośrodek zainteresowania gospodarczego — tzn. , kiedy angażuje się w dzialalność ekono- miczną na tym terytorium przez okres jednego roku lub dluższy. Sektory instytucjonalne, o których mowa wyżej, są grupami krajowych jed- nostek instytucjonalnych. 30 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Jednostki krajowe angażują się w transakcje z jednostkami zagranicznymi (tzn. z jednostkami, które są rezydentami innych krajów). Transakcje te stanowią transakcje zewnętrzne danej gospodarki i grupowane są w rachunku rozliczeń z zagranicą. Tak, więc w strukturze księgowej sys- temu, zagranica pelni podobną rolę jak sektor instytucjonalny, z tym, że jednostki będące nierezydentami wlączone są do systemu tylko wtedy, gdy zaangażowane są w transakcje z krajowymi jednostkami instytucjonalnymi. W rezultacie, w odniesieniu do kodowania klasyfikacji na końcu klasyfikacji sektorów zostaje wlączona odrębna pozycja dla zagranicy. Umowne jednostki krajowe, uznawane w systemie za jednostki instytucjonalne, definiowane są jako: a) te części jednostek zagranicznych, które posiadają ośrodek zainteresowania gospodarczego (tzn. w większości przypadków, które wyko- nują transakcje gospodarcze przez jeden rok lub dlużej lub które prowadzą dzialalność budowlaną przez okres krótszy niż rok, o ile ich produkcja globalna stanowi środki trwale brutto) na obszarze gospodarczym danego kraju; b) jednostki zagraniczne jako wlaściciele gruntów lub budynków na obszarze gospodarczym danego kraju, ale jedynie w odniesieniu do transakcji dotyczących tych gruntów lub budynków. PRZEPLYWY I ZASOBY 1. 31. System rejestruje dwa podstawowe rodzaje informacji: przeplywy i zasoby. Przeplywy odnoszą się do dzialań i efektów zdarzeń mających miejsce w ramach danego okresu czasu, podczas gdy zasoby odnoszą się do sytuacji w określonym momencie czasu. Przeplywy 1. 32. Przeplywy odzwierciedlają tworzenie, przeksztalcanie, wymianę, transfery bądź niszczenie wartości ekonomicznych. Powodują one zmiany wartości aktywów lub pasywów jednostki instytucjonalnej. Wyróżnia się dwa rodzaje przeplywów gospodarczych: transakcje oraz inne zmiany aktywów. Transakcje pojawiają się na wszystkich rachunkach i w tabelach, w których występują przeplywy, z wyjątkiem rachunku innych zmian wolumenu aktywów i rachunku przeszacowań. Inne zmiany aktywów występują jedynie na tych dwóch rachunkach. Ilość transakcji podstawowych i innych przeplywów jest nieograniczona. W zależności od ich charakteru system grupuje je w stosunkowo malą liczbę rodzajów transakcji. Transakcje 1. 33. Transakcja jest przeplywem gospodarczym stanowiącym wzajemne oddzialywanie między jednostkami instytucjonalnymi na zasadzie porozu- mienia lub dzialaniem wewnątrz jednostki instytucjonalnej, które użytecznie jest traktować jako transakcję, ponieważ często dana jednostka występuje w podwójnym charakterze. Wygodnie jest podzielić transakcje na cztery glówne grupy: a) b) c) transakcje dotyczące produktów: opisujące pochodzenie (produkcja globalna krajowa czy przywóz) oraz wykorzystanie (zużycie pośrednie, spożycie ostateczne, akumulacja kapitalu czy wywóz) produktów (9); transakcje podzialu: opisujące, w jaki sposób wartość dodana wytworzona w procesie produkcji jest dzielona między pracę, kapital oraz instytucje rządowe i samorządowe, a także redystrybucję dochodów i majątku (podatki od dochodów i majątku oraz inne transfery) (10); transakcje finansowe: opisujące nabycie aktywów finansowych netto lub zaciągnięcie zobowiązań finansowych netto dla każdego typu instrumentów finansowych. Transakcje te pojawiają się często jako odpowiedniki transakcji niefinansowych, mogą jednak występować również jako transakcje dotyczące jedynie instrumentów finansowych (11); d) transakcje nie wlączone do trzech powyższych grup: zużycie środków trwalych oraz nabycie pomniejszone o sprzedaż niewytworzonych aktywów niefinansowych (12). (9) Patrz rozdzial 3: „Transakcje dotyczące produktów”. (10) Patrz rozdzial 4: „Transakcje podzialu”. (11) Patrz rozdzial 5: „Transakcje finansowe”. (12) Patrz rozdzial 6: „Inne przeplywy”. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 31 Wlasności transakcji Wspólpraca a transakcje wewnętrzne 1. 34. Większość transakcji jest wynikiem oddzialywania pomiędzy dwiema bądź większą liczbą jednostek instytucjonalnych. Jednak system rejestruje jako transakcje także pewne dzialania wewnątrz jednostek instytucjonalnych. Rejestracja tych wewnętrznych transakcji ma na celu przekazanie bardziej przydatnego dla analiz obrazu produkcji globalnej, ostatecznego wykorzystania i kosztów. Zużycie środków trwalych, rejestrowana w systemie jako koszt, jest ważną transakcją wewnętrzną. Większość innych transakcji wewnętrznych są to transakcje dotyczące produktów, rejestrowane zwykle wtedy, gdy jednostki instytucjonalne dzialające jednocześnie jako producenci i kon- sumenci decydują się na spożycie części wytworzonej przez siebie produkcji globalnej. Sytuacja ta dotyczy najczęściej gospodarstw domowych oraz instytucji rządowych i samorządowych. 1. 35. Rejestrowana jest cala produkcja globalna jednostki instytucjonalnej wytworzona i wykorzystana przez nią na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. Produkcja globalna wytworzona i wykorzystana przez tę samą jednostkę instytucjonalną na cele zużycia pośredniego jest rejestro- wana tylko wtedy, gdy produkcja i zużycie pośrednie odbywają się w innych lokalnych jednostkach rodzaju dzialalności należących do tej jed- nostki. Nie jest rejestrowana produkcja wytworzona i wykorzystana jako zużycie pośrednie w tej samej lokalnej jednostce rodzaju dzialalności. Transakcje pieniężne i niepieniężne 1. 36. Większość transakcji rejestrowanych w systemie jest transakcjami pieniężnymi, w ramach, których, zaangażowane jednostki dokonują lub otrzymują platności, lub zaciągają zobowiązania lub otrzymują aktywa wyrażone w jednostkach pieniężnych. Transakcje, które nie pociągają za sobą wymiany gotówki czy aktywów lub pasywów wyrażonych w jednostkach pieniężnych, są transakcjami niepieniężnymi. Transakcjami niepieniężnymi są zwykle transakcje wewnętrzne. Transakcje niepieniężne, w które zaangażowane jest więcej niż jedna jednostka instytucjonalna, występują wśród transakcji dotyczących produktów (wymiana barterowa), transakcji podzialu (wynagrodzenia w naturze, transfery w naturze itp. ) oraz innych transakcji (wymiana barterowa niewytworzonych aktywów niefinansowych). System rejestruje wszystkie transakcje w wyrażeniu pieniężnym. Zatem wartości, które zostaną zarejestrowane w odniesieniu do transakcji nie- pieniężnych, muszą być zmierzone pośrednio lub oszacowane w inny sposób. Transakcje z odpowiednikiem i niemające odpowiednika 1. 37. Transakcje dotyczące więcej niż jedną jednostkę są albo transakcjami typu „coś za coś”, albo „coś za nic”. W pierwszym przypadku jest to wymiana między jednostkami instytucjonalnymi, tzn. dostawa towarów, uslug lub aktywów i otrzymanie w zamian odpowiednika, np. pienię- dzy. W drugim przypadku jest to zwykle platność w gotówce lub w naturze od jednej jednostki instytucjonalnej dla innej, bez uzyskania w zamian odpowiednika. Transakcje typu „coś za coś” występują we wszystkich czterech grupach transakcji, natomiast transakcje typu „coś za nic” pojawiają się glównie w grupie transakcji podzialu, w formie np. podatków, świadczeń z pomocy spolecznej lub darów. Korygowanie transakcji 1. 38. System rejestruje większość transakcji w sposób bezpośredni, oznacza to, że transakcje są księgowane w taki sam sposób przez zaangażowane jednostki instytucjonalne. Niekiedy jednak niektóre transakcje są korygowane w celu bardziej wyraźnego pokazania związków ekonomicznych leżących u ich podstaw. Transakcje mogą być korygowane trzema sposobami: poprzez zmianę zaklasyfikowania transakcji, podzial transakcji na części oraz uznanie glównego partnera transakcji. Zmiana zaklasyfikowania transakcji 1. 39. Transakcja, która w rzeczywistości miala miejsce bezpośrednio pomiędzy jednostkami A i C, jest rejestrowana z uwzględnieniem jednostki pośredniej B. To znaczy, pojedyncza transakcja między A i C jest rejestrowana jako dwie transakcje: jedna między A i B oraz druga między B i C. W tym przypadku dokonana zostala zmiana zaklasyfikowania transakcji. Dobrze znanym przykladem zmiany zaklasyfikowania transakcji są platności skladek na zabezpieczenia spoleczne, dokonywane bezpośrednio przez pracodawców do funduszy zabezpieczenia spolecznego. System rejestruje te platności jako dwie transakcje: pracodawcy wyplacają tę 32 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 część skladki swoim pracownikom, a następnie pracownicy wplacają ją do funduszy zabezpieczenia spolecznego. Jak we wszystkich przypad- kach zmiany zaklasyfikowania transakcji, także w przypadku platności skladek na zabezpieczenia spoleczne, celem zmiany jest ukazanie eko- nomicznej treści leżącej u podstawy tej transakcji. W tym przypadku prowadzi to do pokazania skladek placonych przez pracodawców jako skladek placonych na korzyść pracowników. Innym rodzajem zmiany zaklasyfikowania transakcji jest rejestrowanie transakcji pomiędzy dwiema bądź większą liczbą jednostek instytucjo- jednostkami nie miala miejsca. Przyklad stanowi sposób ujęcia nalnych, podczas gdy w rzeczywistości żadna transakcja pomiędzy tymi dochodów z tytulu wlasności uzyskiwanych z określonych funduszy ubezpieczeniowych, zatrzymywanych przez instytucje ubezpieczeniowe. System rejestruje te dochody jako wyplacane posiadaczom polis ubezpieczeniowych, którzy następnie wplacają je z powrotem do instytucji ubezpieczeniowych jako uzupelnienia skladek ubezpieczeniowych. Podzial transakcji na części 1. 40. Podzial transakcji na części występuje wówczas, gdy transakcja, która w rzeczywistości jest postrzegana jako pojedyncza przez podmioty w nią zaangażowane, jest rejestrowana jako dwie lub więcej różnie klasyfikowanych transakcji. W przypadkach podzialu transakcji nie są zwykle wlączone dodatkowe jednostki. Typowym przykladem podzialu transakcji na części są wplaty skladek na ubezpieczenia inne niż na życie. Chociaż posiadacze polis ubezpie- czeniowych i ubezpieczyciele traktują te platności jako jedną transakcję, system dzieli je na dwie calkowicie odrębne transakcje: oplatę za uslugę świadczoną przez firmę ubezpieczeniową oraz skladkę ubezpieczeniową netto. Innym ważnym przykladem podzialu transakcji na części jest sposób rejestracji marży handlowych. Uznanie podstawowego partnera transakcji 1. 41. W przypadku, gdy jednostka dokonuje transakcji w imieniu innej jednostki, w systemie jest ona rejestrowana wylącznie na rachunku glów- nego podmiotu. Niedopuszczalne są próby ewentualnego obejścia tej zasady, np. przez przypisanie podatków czy dotacji do ostatecznych plat- ników czy świadczeniobiorców poprzez przyjęcie określonych zalożeń. Przypadki graniczne 1. 42. Definicja transakcji wymaga, aby dzialanie między jednostkami instytucjonalnymi bylo oparte na wzajemnym porozumieniu. Gdy transakcja podejmowana jest za wzajemnym porozumieniem oznacza to, że dana jednostka instytucjonalna wiedziala o niej i wyrazila na nią zgodę. Nie znaczy to jednak, że wszystkie jednostki przystępują do transakcji dobrowolnie, ponieważ niektóre transakcje są wymuszone przez prawo. Dotyczy to glównie określonych transakcji podzialu, takich jak oplaty podatków, kar i grzywien. Należy zaznaczyć, że odebranie aktywów wlaścicielowi bez żadnej rekompensaty nie jest uznawane za transakcję, nawet, jeśli bylo wymuszone przez prawo. Nielegalne dzialania gospodarcze są transakcjami tylko wtedy, gdy wszystkie uczestniczące w nich jednostki zaangażowaly się dobrowolnie. Stąd nabycie, sprzedaż czy wymiana barterowa nielegalnych narkotyków lub skradzionej wlasności są transakcjami, podczas gdy sama kra- dzież nie jest transakcją. Inne zmiany aktywów 1. 43. Inne zmiany aktywów rejestrują zmiany, które nie są wynikiem transakcji (13). Są to albo: a) inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów; albo b) zyski i straty z tytulu posiadania aktywów. Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów 1. 44. Zmiany te mogą być z grubsza podzielone na trzy glówne kategorie: a) pojawienie się lub zanikanie aktywów w wyniku normalnego biegu zdarzeń, innych niż transakcje; b) zmiany aktywów i pasywów na skutek wyjątkowych, nieprzewidzianych zdarzeń; c) zmiany w klasyfikacji i strukturze. (13) Patrz rozdzial 6: „Inne przeplywy”. 10/t. 2 1. 45. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 33 Przykladami zmian w odniesieniu do kategorii a) są odkrycia lub wyczerpanie zasobów zlóż naturalnych oraz naturalny wzrost niekultywowa- nych zasobów biologicznych. Kategoria b) obejmuje zmiany (zwykle straty) aktywów na skutek klęsk żywiolowych, wojen czy poważnych zbrodni (14). Do kategorii b) należą też jednostronne umorzenie dlugu oraz konfiskata aktywów bez rekompensaty. Kategoria c) odnosi się do zmian aktywów i pasywów będących wynikiem przeklasyfikowania lub restrukturyzacji jednostek instytucjonalnych lub aktywów i pasywów. Zyski i straty z tytulu posiadania aktywów 1. 46. Zyski i straty z tytulu posiadania aktywów są wynikiem zmian cen posiadanych aktywów. Zmiany te dotyczą wszystkich rodzajów aktywów finansowych i niefinansowych oraz pasywów. Zyski i straty wlaściciela aktywów i pasywów narastają wylącznie w wyniku ich posiadania w ciągu danego okresu czasu, bez jakiejkolwiek ich transformacji. Zyski i straty z tytulu posiadania aktywów wycenione w bieżących cenach rynkowych określone są jako nominalne zyski i straty z tytulu posiadania aktywów. Mogą być one podzielone na neutralne — odzwierciedlające zmiany ogólnego poziomu cen i realne — odzwierciedlające zmiany cen danego aktywu w stosunku do ogólnego poziomu cen. Zasoby 1. 47. Zasoby są stanami aktywów i pasywów w określonym momencie czasu. Są one rejestrowane na początek i koniec okresu sprawozdawczego. Rachunki przedstawiające zasoby nazywane są bilansami (15). Zasoby są rejestrowane także dla ludności i dla zatrudnionych. Zasoby te są jednak rejestrowane jako wartości przeciętne w okresie sprawoz- dawczym. Zasoby rejestrowane są dla wszystkich aktywów w granicach określonych przez system, tzn. , dla aktywów i pasywów finansowych oraz dla aktywów niefinansowych zarówno wytworzonych jak i niewytworzonych. Rejestracja jest jednak ograniczona do tych aktywów, które wyko- rzystywane są w dzialalności gospodarczej i co, do których istnieją prawa wlasności. Dlatego też nie są rejestrowane zasoby takich aktywów, jak kapital ludzki czy zasoby naturalne, które nie podlegaj ą prawu wlasności. System, w swoich granicach, jest wystarczający zarówno w odniesieniu do przeplywów jak i do zasobów. Oznacza to, że wszelkie zmiany w zasobach mogą być w pelni wyjaśnione poprzez zarejestrowane przeplywy. SYSTEM RACHUNKÓW I AGREGATY (16) Zasady księgowe 1. 48. Rachunek jest środkiem slużącym rejestracji, dla danego aspektu życia gospodarczego, rozchodów i przychodów lub zmian aktywów i zmian pasywów w ciągu okresu sprawozdawczego, lub też stanów aktywów i pasywów na początek i koniec tego okresu. Terminologia opisu obu stron rachunków 1. 49. System używa terminu „przychody” dla prawej strony rachunków bieżących, gdzie pojawiające się transakcje są dodawane do sumy wartości ekonomicznej jednostki lub sektora. Lewa strona rachunków, odnosząca się do transakcji zmniejszających sumę wartości ekonomicznej jed- nostki lub sektora, określona jest terminem „rozchody”. (14) Konsekwencje mniej ważnych przestępstw, np. kradzieży w sklepach, mogą być rejestrowane jako część przyrostu zapasów, a zatem jako transakcje. (15) Patrz rozdzial 7: „Bilanse”. (16) Patrz rozdzial 7: „Bilanse” oraz rozdzial 8: „Kolejność rachunków oraz pozycje bilansujące”. 34 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Prawa strona rachunków akumulacji nosi nazwę „zmiany pasywów i wartości netto”, a ich lewa strona jest określona terminem „zmiany aktywów”. W bilansach stosowany jest termin „pasywa i wartość netto” (różnica pomiędzy aktywami i pasywami) po prawej stronie oraz — „aktywa” — po stronie lewej. Porównanie dwóch kolejnych bilansów pokazuje zmiany pasywów i wartości netto oraz zmiany aktywów. Zapis podwójny/poczwórny 1. 50. Rachunki narodowe oparte są dla jednostek czy sektorów na zasadzie podwójnego księgowania. Każda transakcja musi być rejestrowana pod- wójnie — raz jako przychód (lub zmiana pasywów) i raz jako rozchód (lub zmiana aktywów). Calkowita suma transakcji zarejestrowanych jako przychody lub zmiany pasywów oraz calkowita suma transakcji zarejestrowanych jako rozchody lub zmiany aktywów muszą być sobie równe, co pozwala na kontrolę spójności rachunków. W praktyce jednak, rachunki narodowe — w odniesieniu do wszystkich jednostek i sektorów — oparte są na zasadzie poczwórnego księgowa- nia, gdyż większość transakcji obejmuje dwie jednostki instytucjonalne. Zatem każda tego typu transakcja musi być zapisana podwójnie przez obie jednostki w nią zaangażowane. Na przyklad świadczenia spoleczne pieniężne, dokonywane przez jednostki rządowe i samorządowe na rzecz gospodarstw domowych, rejestrowane są na rachunkach instytucji rządowych i samorządowych jako rozchód w postaci transferu oraz jako zmniejszenie aktywów w postaci gotówki i depozytów; natomiast na rachunkach sektora gospodarstw domowych rejestrowane są jako przychód w postaci transferu oraz jako nabycie aktywów w postaci gotówki i depozytów. Z drugiej strony, transakcje dokonywane w ramach jednej jednostki (takie jak spożycie produkcji przez tę samą jednostkę, która ją wytworzyla) wymagają tylko dwóch zapisów, których wartości muszą być oszacowane. Wycena 1. 51. Z wyjątkiem kilku zmiennych dotyczących ludności i zasobów pracy, system pokazuje wszystkie przeplywy i zasoby w wyrażeniu pieniężnym. System nie podejmuje próby określenia użyteczności tych przeplywów i zasobów. Zamiast tego, przeplywy i zasoby są wyceniane zgodnie z ich wartością wymienną, tzn. taką wartością, za którą są one lub mogą być wymieniane na środki pieniężne. Stąd podstawowym zaleceniem ESA odnośnie wyceny — jest wycena rynkowa. 1. 52. W przypadku transakcji pieniężnych oraz w związku z posiadaniem zasobów pieniężnych i pasywów, wszystkie potrzebne wartości są dostępne bezpośrednio. W większości innych przypadków, zalecaną metodą wyceny jest odniesienie do cen rynkowych analogicznych towarów, uslug lub aktywów. Metoda ta wykorzystywana jest np. do wyceny wymiany barterowej oraz uslug mieszkaniowych wytwarzanych na wlasny rachunek przez wlaścicieli mieszkań. Kiedy nie jest możliwe uzyskanie cen rynkowych dla analogicznych produktów, na przyklad dla uslug nierynkowych wytwarzanych przez jednostki rządowe i samorządowe, wycena powinna być dokonywana kosztów produkcji. Jeżeli żadna z tych dwóch metod nie jest możliwa, przeplywy i zasoby mogą być wyceniane na podstawie zdyskontowanej obecnej wartości przewi- dywanych stóp zwrotu w przyszlości. Jednak z uwagi na dużą niepewność takiego szacunku, metoda ta zalecana jest tylko w ostateczności. 1. 53. Zasoby powinny być wyceniane w cenach bieżących w momencie, do którego odnosi się bilans a nie w cenach wytworzenia lub nabycia towarów czy aktywów tworzących te zasoby. Czasem konieczna jest wycena zasobów poprzez oszacowanie ich bieżącej ceny nabycia pomniejszonej o wartość odpisów amortyzacyjnych lub na podstawie kosztów produkcji. Szczególne zasady wyceny produktów (17) 1. 54. Producent i użytkownik danego produktu mają zwykle różne wyobrażenie o jego wartości z uwagi na istnienie kosztów transportu, marży handlowej oraz podatków od produktów pomniejszonych o subsydia do produktów. Celem jak największego zbliżenia do punktu widzenia każdego z podmiotów uczestniczących w transakcji, system rejestruje każde wykorzystanie produktu w cenach nabycia, w które wlączone są koszty transportu, marża handlowa oraz podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów, podczas gdy produkcja rejestrowana jest w cenach bazowych, które wylączają powyższe elementy. (17) Patrz rozdzial 3: „Transakcje dotyczące produktów”. 10/t. 2 1. 55. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 35 Przywóz i wywóz produktów rejestrowane są w wartościach na granicy. Ogólem przywóz i wywóz towarów wyceniane są na granicy celnej eksportera lub franco burta statku (f. o. b). Oplaty transportowe i uslugi ubezpieczeniowe powstające między granicą importera a granicą eks- portera nie są zaliczane do wartości towarów; są one rejestrowane jako uslugi. Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie wartości f. o. b. dla określonej struktury produktów, tabele zawierające szczególowe informacje z zakresu handlu zagranicznego pokazują wartości przywozu na granicy cel- nej importera (wartość c. i. f. ). Wszystkie uslugi transportowe i ubezpieczeniowe powstale do granicy importera są wlączone do wartości przy- wożonych towarów. W zakresie, w jakim uslugi te odnoszą się do uslug krajowych, w systemie dokonywane jest ogólne dostosowanie do warunków f. o. b. /c. i. f. Wycena w cenach stalych (18) 1. 56. Wycena w cenach stalych oznacza wycenę przeplywów i zasobów w danym okresie sprawozdawczym w cenach okresu poprzedniego. Celem wyceny w cenach stalych jest rozlożenie zmian zachodzących w czasie w wartości przeplywów i zasobów na zmiany z tytulu zmian cen oraz z tytulu zmian wolumenu. Przeplywy i zasoby w cenach stalych wyrażają zmiany wolumenu. Wiele przeplywów i zasobów, np. dochody, nie może być, z uwagi na ich charakter, wyrażone w ujęciu cenowym i ilościowym. Jednak silę nabywczą tych zmiennych uzyskać można poprzez skorygowanie ich bieżącej wartości odpowiednim wskaźnikiem cen, np. o indeks cen koń- cowego popytu krajowego, z wylączeniem przyrostu zapasów. Tak skorygowane przeplywy i zasoby uznaje się za wyrażone w ujęciu realnym. Przykladem może być realny rozporządzalny dochód. Czas rejestracji 1. 57. System rejestruje przeplywy w ujęciu memorialowym; to znaczy w momencie, w którym wartość ekonomiczna jest tworzona, przeksztalcana lub niszczona, albo, gdy należności i zobowiązania powstają, są przeksztalcane lub umarzane. Oznacza to, że produkcja jest rejestrowana w momencie jej wytworzenia a nie w momencie dokonania oplaty przez nabywcę, a sprzedaż aktywów jest rejestrowana w momencie, gdy dane aktywa „przechodzą w inne ręce” a nie w momencie dokonania odpowiedniej platności. Odsetki rejestrowane są jako narastające w okresie sprawozdawczym, bez względu na to czy są, czy nie są wyplacone w tym okresie. Zasada ujęcia memorialowego ma zastosowanie do wszystkich przeplywów, tak pieniężnych jak i niepieniężnych, jak też przeplywów wewnętrznych oraz między jednostkami. Jednakże, w niektórych przypadkach potrzebna jest elastyczność w odniesieniu do czasu rejestracji. Dotyczy to zwlaszcza podatków i innych przeplywów w odniesieniu do jednostek rządowych i samorządowych, które często rejestrowane są w księgach rachunkowych tych jednostek w ujęciu kasowym. Dokonanie dokladnej transformacji tych przeplywów z ujęcia kasowego na memorialowe jest czasem bardzo trudne. Konieczne jest wtedy dokonanie pewnych uproszczeń. Każdy przeplyw powinien być rejestrowany w tym samym momencie czasu dla wszystkich jednostek instytucjonalnych i rachunków mających z nim związek. Sama zasada wydaje się prosta, natomiast jej zastosowanie nie jest już takie proste. Jednostki instytucjonalne nie zawsze sto- sują te same zasady księgowe. Nawet wtedy, gdy stosują te same zasady, różnice w rzeczywistym czasie rejestracji mogą wystąpić z przyczyn praktycznych, takich jak opóźnienie w lączności. W związku z powyższym, jednostki zaangażowane w daną transakcję mogą ją zarejestrować w różnych momentach czasu. Powstale z tego tytulu rozbieżności muszą być wyeliminowane poprzez odpowiednie dostosowanie. Konsolidacja i saldowanie Konsolidacja 1. 58. Konsolidacja odnosi się do eliminowania, zarówno z rozchodów jak i z przychodów, transakcji zachodzących pomiędzy jednostkami należą- cymi do tej samej grupy oraz do eliminowania wzajemnych należności i zobowiązań finansowych. W systemie przyjęto jako zasadę, że przeplywy i zasoby odnoszące się do jednostek skladowych podsektorów lub sektorów nie podlegają kon- solidacji. (18) Patrz rozdzial 10: „Pomiary cen i wolumenu”. 36 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Jednakże, skonsolidowane sprawozdania finansowe mogą być jednak sporządzane dla celów uzupelniającej prezentacji i analiz. Dla niektórych rodzajów analiz, informacja o transakcjach tych podsektorów czy sektorów z innymi sektorami i o odpowiedniej do tego „zewnętrznej” pozy- cji finansowej jest ważniejsza niż calkowite wielkości w ujęciu brutto. Ponadto, rachunki i tabele pokazujące wzajemne relacje pomiędzy wierzycielami i dlużnikami dostarczają szczególowy obraz sposobu finanso- wania gospodarki i uważane są za bardzo użyteczne dla poznania kanalów, którymi są przekazywane nadwyżki finansowe od ostatecznych kredytodawców do pożyczkobiorców. Saldowanie 1. 59. Dla poszczególnych jednostek albo sektorów, ten sam rodzaj transakcji może być jednocześnie rejestrowany jako rozchód i jako przychód (np. odsetki mogą być jednocześnie placone i otrzymywane), a w odniesieniu do tych samych instrumentów finansowych jako aktywa i jako pasywa. System zaleca rejestrację brutto, niezależnie od stopnia saldowania, który jest związany z samą klasyfikacją. Saldowanie jest w istocie, w różnych kategoriach transakcji, rozumiane samo przez się; najlepszym przykladem jest „przyrost zapasów”, który podkreśla znaczący dla analiz aspekt calości akumulacji kapitalu a nie kolejnych przyrostów i odpisów tych środków. Podobnie, z nielicznymi wyjątkami, rachunek finansowy i rachunki innych zmian aktywów rejestrują zwiększenie netto aktywów i pasywów, podając na koniec okresu sprawozdawczego ostateczny efekt tego typu przeplywów. Rachunki, pozycje bilansujące i agregaty 1. 60. Różne rachunki rejestrują transakcje czy inne przeplywy związane z określonymi aspektami życia gospodarczego (np. produkcji), zarówno dla jednostek (jednostek instytucjonalnych; lokalnych jednostek rodzaju dzialalności) jak i dla grup jednostek (sektorów instytucjonalnych, a także — poprzez rozszerzenie — zagranicy; galęzi). Zwykle takie zestawy transakcji nie są zbilansowane; lączne kwoty rejestrowane jako placone oraz jako otrzymane najczęściej różnią się od siebie. Z tego powodu musi być wprowadzona pozycja bilansująca. Pozycja bilansująca musi być też zwykle wprowadzona dla aktywów i pasywów ogólem jednostki instytucjonalnej czy sektora. Pozycje bilansujące same w sobie są istotnymi miernikami rozwoju gospodarczego. Zsumowane dla calej gospodarki tworzą znaczące agregaty. Kolejność rachunków 1. 61. System zbudowany jest na zasadzie wzajemnie powiązanych rachunków. Pelna kolejność rachunków jednostek instytucjonalnych i sektorów sklada się z rachunków bieżących, rachunków akumulacji i bilansów. Rachunki bieżące odnoszą się do produkcji, tworzenia, podzialu pierwotnego i wtórnego dochodów oraz wykorzystania dochodów w postaci spożycia ostatecznego. Rachunki akumulacji dotyczą zmian aktywów i pasywów oraz wartości netto (różnice pomiędzy aktywami i pasywami dla każdej jednostki instytucjonalnej lub grupy jednostek). Bilanse przedstawiają zasoby aktywów i pasywów oraz wartość netto. 1. 62. Nie jest możliwe opracowanie pelnego zestawu rachunków, lącznie z bilansami, dla lokalnych JRD, ponieważ zazwyczaj jednostki te nie mają uprawnień do posiadania w swoim imieniu towarów czy aktywów, ani też do otrzymywania czy wyplacania dochodów. Kolejność rachunków dla lokalnych jednostek rodzaju dzialalności oraz dla galęzi jest ograniczona do dwóch pierwszych rachunków bieżących: rachunku produkcji oraz rachunku tworzenia dochodów, którego pozycją bilansującą jest nadwyżka operacyjna. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 37 Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug 1. 63. Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug pokazuje podaż (produkcję globalną i przywóz) oraz wykorzystanie towarów i uslug (zuży- cie pośrednie, spożycie ostateczne, przyrost zapasów, środki trwale brutto, nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości oraz wywóz) dla gospodarki jako calości lub dla grup produktów. Rachunek rozliczeń z zagranicą 1. 64. Rachunek rozliczeń z zagranicą obejmuje transakcje między instytucjonalnymi jednostkami krajowymi i zagranicznymi oraz odpowiadające im zasoby aktywów i pasywów. Z uwagi na fakt, że zagranica pelni podobną rolę w strukturze księgowej systemu jak sektory instytucjonalne, rachunek rozliczeń z zagranicą jest opracowywany z punktu widzenia zagranicy. Przychód zagranicy stanowi rozchód dla gospodarki ogólem i odwrotnie. Jeżeli pozycja bilansująca w rachunku rozliczeń z zagranicą jest dodatnia, oznacza to nadwyżkę zagranicy a deficyt dla gospodarki ogólem, i odwrotnie, gdy pozycja bilansująca jest ujemna. Pozycje bilansujące 1. 65. Pozycja bilansująca jest konstrukcją księgową, otrzymywaną przez odjęcie lącznej wartości pozycji występujących na jednej stronie rachunku od lącznej wartości pozycji występujących na drugiej stronie. Pozycja ta nie może być obliczana niezależnie od pozostalych; jako pozycja wyprowadzana z rachunku w powyżej opisany sposób, odzwierciedla ona generalne zasady księgowe zastosowane do określonych pozycji po obu stronach rachunku. Pozycje bilansujące nie zostaly wprowadzone wylącznie dla zapewnienia zbilansowania rachunków. Zawierają one wiele informacji i wlączają kilka najważniejszych pozycji na rachunkach, co obrazują następujące przyklady pozycji bilansujących: wartość dodana, nadwyżka operacyjna, dochód do dyspozycji, oszczędności, wierzytelności/zadlużenie netto. Agregaty 1. 66. Agregaty są wartościami zlożonymi, wyrażającymi pomiar rezultatów dzialalności gospodarki ogólem rozpatrywany z różnych punktów widzenia; są to na przyklad: produkcja globalna, wartości dodana, dochód do dyspozycji, spożycie ostateczne, oszczędności, akumulacja kapi- talu, itp. Chociaż obliczanie agregatów nie jest ani jedynym, ani glównym celem systemu, to jednak system uznaje ich znaczenie jako wskaź- ników zbiorczych i wielkości kluczowych do celów analiz makroekonomicznych oraz porównań w czasie i przestrzeni. Można wyróżnić dwa typy agregatów: a) b) agregaty odnoszące się bezpośrednio do transakcji w systemie, takie jak produkcja globalna towarów i uslug, skorygowane spożycie osta- teczne, środki trwale brutto, wynagrodzenie pracowników itp; agregaty reprezentujące pozycje bilansujące na rachunkach, takie jak produkt krajowy brutto (PKB), nadwyżka operacyjna gospodarki ogólem, dochód narodowy, dochód narodowy do dyspozycji, oszczędności, zewnętrzne saldo obrotów bieżących z zagranicą, wartość netto gospodarki ogólem (bogactwo narodowe). 1. 67. Większą użyteczność wielu danych z rachunków narodowych uzyskuje się w wyniku ich przeliczenia na jednego mieszkańca. Dla takich zbiorczych agregatów jak PKB, dochód narodowy lub spożycie w sektorze gospodarstw domowych mianownikiem jest zwykle ludność kraju ogólem. W przypadku rachunków wedlug podsektorów czy części rachunków sektora gospodarstw domowych niezbędne są także dane dotyczące liczby gospodarstw domowych oraz liczby osób należących do każdego podsektora (19). UKLAD PRZEPLYWÓW MIĘDZYGALĘZIOWYCH (20) 1. 68. Uklad przeplywów międzygalęziowych sklada się z tabel podaży i wykorzystania wedlug galęzi, tabel lączących tabele podaży i wykorzystania z rachunkami sektorów oraz z symetrycznych tabel przeplywów międzygalęziowych wedlug jednorodnych branż (produktów). (19) Patrz rozdzial 11: „Ludność i naklady pracy”. (20) Patrz rozdzial 9: „Uklad przeplywów międzygalęziowych”. 38 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 1. 69. Tabele podaży i wykorzystania są macierzami (w wierszach znajdują się produkty, w kolumnach — galęzie) pokazującymi, w jaki sposób pro- dukcja wedlug galęzi jest dzielona na rodzaje produktów oraz w jaki sposób podaż krajowa i przywóz towarów i uslug są rozdzielone między popyt pośredni i końcowy, lącznie z wywozem. Tabela wykorzystania pokazuje również strukturę kosztów produkcji i wytworzonego dochodu wedlug galęzi. Tabele podaży i wykorzystania stanowią uklad koordynujący dla wszystkich tabel wedlug galęzi i (lub) wedlug produktów, które uwzględniają dane o nakladach pracy, środkach trwalych brutto, zasobach aktywów trwalych, szczególowych indeksach cen i w ten sposób opisują szczegó- lowo strukturę kosztów, wytworzony dochód, zatrudnionych, wydajność pracy, kapitalochlonność. 1. 70. Polączenie tabel podaży i wykorzystania z rachunkami sektorów jest możliwe przez podmiotowo — przedmiotową klasyfikację produkcji glo- balnej, zużycia pośredniego i skladowych wartości dodanej wedlug sektorów oraz wedlug galęzi. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 39 ROZDZIAL 2 JEDNOSTKI I ICH GRUPOWANIE 2. 01. Gospodarka kraju stanowi rezultat dzialalności wielkiej liczby jednostek realizujących liczne, różnego rodzaju transakcje do celów produkcji, finansów, ubezpieczeń, redystrybucji i spożycia. 2. 02. Definicja jednostek i sposób ich grupowania w rachunkach narodowych muszą odnosić się do rodzajów analiz ekonomicznych, dla potrzeb, których są one przeznaczone a nie do rodzajów jednostek zwykle wykorzystywanych w badaniach statystycznych. Te ostatnie jednostki (przedsiębiorstwa, grupy kapitalowe, jednostki rodzaju dzialalności, jednostki lokalne, slużby rządowe i samorządowe, instytucje nie nasta- wione na przynoszenie dochodu, gospodarstwa domowe itp. ) nie zawsze mogą być przydatne dla potrzeb rachunków narodowych, gdyż zwykle bazują one na tradycyjnych kryteriach natury prawnej, administracyjnej czy księgowej. Dla uzyskania pewności, że do prowadzonych badań, w których zbierane są podstawowe dane, stopniowo wprowadzane są wszystkie informa- cje potrzebne do zestawienia danych na podstawie jednostek analitycznych stosowanych w ESA, statystycy powinni brać pod uwagę definicje tych jednostek. 2. 03. Cechą charakterystyczną systemu jest stosowanie trzech typów jednostek odpowiadających dwu calkiem różnym sposobom podzialu gospo- darki. Dla analizy procesu produkcji istotny jest wybór jednostek, które ujawniają relacje natury techniczno — ekonomicznej; dla analizy prze- plywów oddzialywujących na dochody, transakcje kapitalowe i finansowe oraz bilanse — istotny jest wybór jednostek, które umożliwią bada- nie wzajemnych zachowań podmiotów gospodarczych. Biorąc pod uwagę te dwa różne cele, w dalszej części niniejszego rozdzialu zostaly zdefiniowane — jednostki instytucjonalne — odpowiednie dla analiz zachowań ekonomicznych oraz — jednostki lokalne rodzaju dzialalności i jednostki jednorodnej produkcji — odpowiednie dla ana- liz relacji techniczno — ekonomicznych. W praktyce, te trzy rodzaje jednostek tworzone są przez lączenie lub podzial podstawowych jedno- stek stosowanych w badaniach statystycznych lub czasem uzyskiwane bezpośrednio z tych badań statystycznych. Przed podaniem dokladnych definicji tych trzech rodzajów jednostek stosowanych w ESA, konieczne jest zdefiniowanie granic gospodarki narodowej. GRANICE GOSPODARKI NARODOWEJ 2. 04. Jednostki, zarówno instytucjonalne, lokalnego rodzaju dzialalności, czy też jednorodnej produkcji, które stanowią gospodarkę kraju i których transakcje są rejestrowane w ESA, są takimi jednostkami, które posiadają ośrodek zainteresowania gospodarczego na obszarze gospodarczym danego kraju. Jednostki te, określane jako jednostki krajowe, są jednostkami, których wlaściciele mogą, lecz nie muszą mieć narodowości tego kraju, i które mogą, lecz nie muszą posiadać osobowości prawnej, a także mogą, lecz nie muszą być obecne na obszarze gospodarczym kraju w momencie dokonywania transakcji. Przy tak zdefiniowanych granicach gospodarki narodowej w postaci jednostek krajowych, konieczne jest zdefiniowanie pojęcia obszar gospodarczego oraz ośrodka zainteresowania ekonomicznego. 2. 05. Pojęcie obszar gospodarczy oznacza: a) terytorium geograficzne administrowane przez rząd, w ramach którego osoby, towary, uslugi i kapital przemieszczają się swobodnie; b) wszelkie strefy wolnoclowe, w tym sklady celne i zaklady produkcyjne znajdujące się pod kontrolą celną; c) d) przestrzeń powietrzną państw, wody terytorialne oraz szelf kontynentalny leżący na wodach międzynarodowych, do którego dane pań- stwo posiada wylączne prawo (1); enklawy terytorialne {tzn. terytorium geograficzne polożone za granicą i wykorzystywane, na podstawie traktatów i porozumień między państwami, przez agencje rządowe tego państwa (ambasady, konsulaty, bazy militarne, ośrodki naukowe itp. )}; (1) Lodzie rybackie, inne statki, platformy plywające i samoloty są traktowane w ESA tak, jak każde inne obiekty ruchome, zarówno będące wlasnością lub używane przez rezydentów w kraju, jak też będące wlasnością nierezydentów i używane przez rezydentów. Transakcje mające związek z wlasnością (naklady brutto na środki trwale) i wykorzystywanie (dzierżawa, ubezpieczenia itp. ) tego typu sprzętu są przypisane do gospodarki kraju, którego rezydentem jest odpowiednio — wlaściciel lub użytkow- nik. W przypadku leasingu finansowego — zaklada się zmianę prawa wlasności. 40 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 e) zloża ropy, gazu ziemnego itp. , znajdujące się na wodach międzynarodowych poza szelfem kontynentalnym, eksploatowane przez jed- nostki będące rezydentami terytorium określonego w poprzednich punktach. 2. 06. Obszar gospodarczy nie obejmuje enklaw eksterytorialnych (np. części obszar gospodarczego będące wlasnością kraju wykorzystywane przez agencje rządowe innych państw, instytucji Unii Europejskiej lub przez organizacje międzynarodowe na podstawie traktatów międzynarodo- wych i porozumień między państwami (2)). 2. 07. Pojęcie ośrodka zainteresowania gospodarczego oznacza, że istnieje miejsce wewnątrz obszar gospodarczego kraju, w którym lub, z którego jednostka prowadzi, i zamierza kontynuować, dzialalność gospodarczą i transakcje na znaczącą skalę przez nieograniczony lub ograniczony, ale dlugi okres czasu (rok lub dlużej). Z powyższego wynika, że jednostka dokonująca takich transakcji na obszarze gospodarczym kilku pań- stw posiada ośrodki zainteresowania gospodarczego w każdym z nich. Uznaje się ponadto, że posiadanie prawa wlasności gruntów i budynków wewnątrz obszar gospodarczego, samo w sobie jest wystarczające dla wlaściciela, aby posiadal on ośrodek zainteresowania gospo- darczego w tym państwie. 2. 08. Na podstawie powyższych definicji, jednostki uznawane za rezydentów danego kraju, mogą być podzielone na: a) b) jednostki zaangażowane glównie w produkcję, finanse, ubezpieczenia lub redystrybucję, w odniesieniu do wszystkich realizowanych przez nie transakcji, z wyjątkiem dotyczących wlasności gruntów i budynków; jednostki zaangażowane glównie w konsumpcję (3), w odniesieniu do wszystkich realizowanych przez nie transakcji, z wyjątkiem dotyczą- cych wlasności gruntów i budynków; c) wszystkie jednostki występujące w charakterze wlaścicieli gruntów i budynków, z wyjątkiem wlaścicieli enklaw eksterytorialnych, które stanowią część obszar gospodarczego innych państw lub są państwami sui generis (patrz ust. 2. 06. ). 2. 09. W przypadku jednostek zaangażowanych glównie w produkcję, finanse, ubezpieczenia lub redystrybucję, w odniesieniu do wszystkich realizo- wanych przez nie transakcji, z wyjątkiem dotyczących wlasności gruntów i budynków, można wyróżnić dwa następujące przypadki: a) b) dzialalność prowadzona wylącznie na obszarze gospodarczym kraju: jednostki prowadzące taką dzialalność są jednostkami krajowymi tego państwa; dzialalność prowadzona przez okres jednego roku lub dlużej na obszarze gospodarczym kilku państw: tylko ta część jednostki, która posiada ośrodek zainteresowania gospodarczego na obszarze gospodarczym danego państwa, jest uznawana za jednostką krajową. Mogą to być: 1. krajowa jednostka instytucjonalna (patrz ust. 2. 12. ), której dzialalność prowadzona za granicą przez okres jednego roku lub dlużej jest wylączona i traktowana odrębnie (4); albo 2. umowna jednostka krajowa (patrz ust. 2. 15. ), w odniesieniu do dzialalności prowadzonej w kraju przez okres jednego roku lub dlużej przez jednostkę będącą rezydentem innego państwa (4). 2. 10. W przypadku jednostek zaangażowanych glównie w konsumpcję, z wyjątkiem sytuacji, gdy występują one w charakterze wlaścicieli gruntów i budynków, gospodarstwa domowe posiadające ośrodek zainteresowania gospodarczego w danym państwie są uznawane za jednostki krajowe, nawet, jeśli wyjeżdżają one za granicę na krótki okres czasu (mniej niż jeden rok). Do kategorii tej zalicza się w szczególności: a) pracowników obszarów przygranicznych, tzn. osoby przekraczające granicę codziennie w celu podjęcia pracy w państwie sąsiednim; (2) Terytoria wykorzystywane przez instytucje Unii Europejskiej i organizacje międzynarodowe stanowią terytoria krajów sui generis. Cechą takich państw jest to, że jedy- nymi rezydentami są w nich same instytucje (patrz ust. 2. 10. e). (3) Konsumpcja nie jest jedynym możliwym rodzajem dzialalności gospodarstw domowych. Gospodarstwa domowe jako przedsiębiorcy, mogą prowadzić dowolny rodzaj dzialalności gospodarczej. (4) Tylko wtedy, gdy taka dzialalność prowadzona jest przez okres krótszy niż jeden rok, nie musi być ona wyodrębniana z dzialalności produkcyjnej jednostki instytucjo- nalnej. Można także nie wyodrębniać takiej dzialalności, nawet, jeśli prowadzona byla przez okres jednego roku lub dlużej, gdy nie osiągnęla znaczącego poziomu oraz we wszystkich przypadkach dotyczących montażu wyposażenia za granicą. Z kolei jednostka będąca rezydentem innego państwa i która prowadzi dzialalność budow- laną w danym państwie w okresie krótszym niż jeden rok, uznawana jest za posiadającą ośrodek zainteresowania gospodarczego na obszarze gospodarczym tego pań- stwa, jeżeli produkcja globalna będąca wynikiem tej dzialalności tworzy naklady brutto na środki trwale. Jednostka taka powinna być zatem traktowana jako umowna jednostka krajowa. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 41 b) pracowników sezonowych, tzn. osoby opuszczające kraj na kilka miesięcy, ale na okres krótszy niż jeden rok, w celu podjęcia pracy w innym państwie w sektorach, które okresowo wymagają dodatkowej sily roboczej; c) turystów, pacjentów, studentów (5), urzędników skladających oficjalne wizyty, przedsiębiorców, handlowców, artystów i czlonków zalóg podróżujących za granicę; d) personel zatrudniony w danym państwie do pracy w eksterytorialnych enklawach rządów zagranicznych; e) f) personel instytucji Unii Europejskiej oraz cywilnych i wojskowych organizacji międzynarodowych posiadających swoje siedziby w enkla- wach eksterytorialnych; urzędnicy, cywilni lub wojskowi, przedstawicielstw dyplomatycznych danego państwa (lącznie z ich rodzinami) ustanowionych w enkla- wach terytorialnych. 2. 11. Wszystkie jednostki występujące w charakterze wlaścicieli gruntów i/lub budynków stanowiących część obszar gospodarczego, uznawane są za jednostki krajowe (patrz ust. 2. 15. ) tego państwa, na którego terytorium dane grunty lub budynki się znajdują. JEDNOSTKI INSTYTUCJONALNE 2. 12. Definicja: Jednostka instytucjonalna jest elementarnym ośrodkiem podejmowania decyzji ekonomicznych charakteryzującym się ujednolico- nymi zachowaniami i autonomią podejmowania decyzji w odniesieniu do wykonywania przez nią jej podstawowej funkcji. Jed- nostka krajowa jest uważana za jednostkę instytucjonalną, jeżeli posiada autonomię podejmowania decyzji w odniesieniu do jej podstawowej funkcji i albo prowadzi pelny plan kont, albo jest w stanie, zarówno pod względem ekonomicznym jak i prawnym, sporządzić, w razie potrzeby, pelna dokumentacja księgowa. Jednostka musi spelniać następujące warunki, aby mogla zostać uznana za posiadającą autonomię podejmowania decyzji w odniesieniu do jej podstawowej funkcji: a) jest uprawniona do posiadania towarów lub aktywów w swoim wlasnym imieniu; ma zatem prawo do zmiany tytulów wlasności towarów lub aktywów w ramach transakcji z innymi jednostkami instytucjonalnymi; b) ma prawo podejmowania decyzji ekonomicznych i prowadzenia dzialalności gospodarczej, w ramach których ponosi bezpośrednią odpo- wiedzialność prawną; c) może zaciągać zobowiązania na wlasny rachunek oraz być stroną w kontraktach. Jednostka prowadzi pelną dokumentację księgową, w której rejestruje wszystkie transakcje gospodarcze i finansowe zrealizowane w okresie sprawozdawczym, jak również bilans aktywów i pasywów. 2. 13. W każdym przypadku, gdy jednostka nie posiada wyraźnie obu cech charakterystycznych jednostki instytucjonalnej, znajdują zastosowanie następujące zasady: a) b) gospodarstwa domowe zawsze posiadają autonomię podejmowania decyzji w odniesieniu do ich podstawowej funkcji i dlatego muszą być jednostkami instytucjonalnymi, nawet jeżeli nie prowadzą pelnej księgowości; jednostki nie prowadzące pelnej księgowości i dla których nie będzie możliwe i sensowne sporządzenie, w razie potrzeby, pelnego zes- tawu rachunków, są lączone z jednostkami instytucjonalnymi, których rachunki zostaly uzupelnione częściowymi rachunkami tych jedno- stek; c) jednostki prowadzące pelnej księgowości, ale nie posiadające autonomii podejmowania decyzji w odniesieniu do ich podstawowej funkcji, są lączone z jednostkami, które je kontrolują; d) jednostki spelniające definicję jednostki instytucjonalnej są za takie uważane, nawet jeśli nie publikują swoich rachunków; e) jednostki tworzące część grupy jednostek zaangażowanych w produkcję i prowadzących pelny plan kont są uznawane za jednostki insty- tucjonalne, nawet jeżeli częściowo przekazaly swoje uprawnienia w zakresie autonomii podejmowania decyzji na rzecz jednostki central- nej (jednostki dominującej) odpowiedzialnej za ogólne kierowanie grupą; sama jednostka dominująca jest uważana za jednostkę instytu- cjonalną oddzieloną od jednostek, które kontroluje, chyba że ma zastosowanie zasada z lit. b); (5) Studenci są zawsze uznawani za rezydentów, bez względu na to, jak dlugo studiują za granicą. 42 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 f) spólki ulomne prowadzą pelny plan kont i nie posiadają odrębnej osobowości prawnej. Jednak ich funkcjonowanie, ekonomiczne oraz finansowe, różni się od sposobu funkcjonowania ich wlaścicieli i jest podobne do sposobu funkcjonowania przedsiębiorstw. Dlatego też są one uważane za posiadające autonomię podejmowania decyzji i uznawane za odrębne jednostki instytucjonalne. 2. 14. Jednostki dominujące są jednostkami instytucjonalnymi, których podstawową funkcją jest sprawowanie kontroli i kierowanie grupą jednostek zależnych. 2. 15. Umowne jednostki krajowe są definiowane jako: a) te części jednostek zagranicznych, które posiadają ośrodek zainteresowania gospodarczego (co w większości przypadków oznacza, że pro- wadzą transakcje gospodarcze na okres jednego roku lub dlużej, lub prowadzą dzialalność budowlaną przez okres krótszy niż jeden rok, a produkcja będąca wynikiem tej dzialalności tworzy środki trwale brutto) na obszarze gospodarczym danego kraju; b) jednostki zagraniczne występujące w charakterze wlaścicieli gruntów lub budynków na obszarze gospodarczym danego kraju, ale tylko w odniesieniu do transakcji dotyczących tych gruntów lub budynków. Umowne jednostki krajowe, nawet, jeśli prowadzą tylko uproszczoną księgowość i nie zawsze posiadają autonomię podejmowania decyzji, są traktowane jako jednostki instytucjonalne. 2. 16. W rezultacie, za jednostki instytucjonalne uznawane są następujące: a) jednostki prowadzące pelny plan kont i posiadające autonomię podejmowania decyzji: 1. spólki niefinansowe i spólki finansowe prywatne i publiczne; 2. spóldzielnie i spólki uznane za niezależne podmioty prawne; 3. jednostki będące producentami publicznymi, które na mocy specjalnych aktów prawnych są uznane za niezależne podmioty prawne; 4. jednostki nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za niezależne podmioty prawne; 5. instytucje rządowe i samorządowe; b) jednostki prowadzące pelny plan kont i uznawane za posiadające autonomię podejmowania decyzji: spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. lit. f); c) jednostki, które nie muszą prowadzić pelnej księgowości, ale które, zgodnie z przyjętą konwencją, uznawane są za posiadające autonomię podejmowania decyzji; 1. gospodarstwa domowe; 2. umowne jednostki krajowe (patrz ust. 2. 15. ). SEKTORY INSTYTUCJONALNE 2. 17. Potrzeba agregacji oznacza, że nie jest możliwe oddzielne rozpatrywanie indywidualnych jednostek instytucjonalnych; muszą one być polą- czone w grupy, zwane sektorami instytucjonalnymi lub po prostu — sektorami, przy czym niektóre z nich dzielone są na podsektory. Tabela 2. 1 — Sektory i podsektory Sektory i podsektory Publiczne Prywatne krajowe Kontrolowane przez podmioty zagraniczne Spólki niefinansowe Spólki finansowe Bank centralny Pozostale finansowe instytucje pieniężne Pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczenio- wych i funduszy emerytalnych Pomocnicze spólki finansowe Instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne S. 11 S. 12 S. 121 S. 122 S. 123 S. 124 S. 125 S. 11001 S. 11 002 S. 11003 S. 12201 S. 12202 S. 12203 S. 12301 S. 12401 S. 12501 S. 12302 S. 12402 S. 12502 S. 12303 S. 12403 S. 12503 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 43 Sektory i podsektory Publiczne Prywatne krajowe Kontrolowane przez podmioty zagraniczne Instytucje rządowe i samorządowe S. 13 Instytucje rządowe na poziomie centralnym Instytucje rządowe i samorządowe na poziomie regionalnym Instytucje samorządowe na poziomie lokalnym Fundusze zabezpieczenia spolecznego Gospodarstwa domowe S. 1311 S. 1312 S. 1313 S. 1314 S. 14 Pracodawcy (w tym pracujący na wlasny rachunek) S. 141 + S. 142 Osoby fizyczne pracujące najemnie Osoby fizyczne uzyskujące dochody z tytulu wlas- ności Emeryci i renciści Osoby fizyczne uzyskujące dochody z innych nie- zarobkowych źródel Pozostale osoby Instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu dzialające na rzecz gospodarstw domowych Zagranica Unia Europejska Państwa Czlonkowskie UE Instytucje UE Inne kraje i organizacje międzynarodowe S. 143 S. 1441 S. 1442 S. 1443 S. 145 S. 15 S. 2 S. 21 S. 211 S. 212 S. 22 2. 18. Każdy sektor i podsektor grupuje razem jednostki instytucjonalne o podobnym typie zachowań ekonomicznych. Jednostki instytucjonalne grupowane są w odpowiednich sektorach instytucjonalnych na podstawie typów producentów, jakie sobą reprezen- tują oraz w zależności od ich podstawowej dzialalności i funkcji, która określa ich zachowania ekonomiczne. Dany sektor podzielony jest na podsektory na podstawie kryteriów odpowiednich dla tego sektora; pozwala to na bardziej precyzyjny opis zachowań ekonomicznych jednostek. Rachunki sektorów i podsektorów rejestrują wszystkie dzialalności jednostek instytucjonalnych zaliczonych do tych sektorów i podsektorów, zarówno podstawowe jak i drugorzędne. Każda jednostka instytucjonalna należy tylko do jednego sektora lub podsektora. 2. 19. Dla zaklasyfikowania do odpowiedniego sektora jednostki instytucjonalnej, której podstawową funkcją jest wytwarzanie towarów i uslug, konieczne jest przede wszystkim określenie typu producenta, jakim jest ta jednostka. W ESA wyróżnione są trzy typy producentów: a) producenci rynkowi prywatni i publiczni (patrz ust. 3. 24. i tabela 3. 1 w rozdziale 3); b) prywatni producenci na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (patrz ust. 3. 25 i tabela 3. 1 w rozdziale 3); c) prywatni i publiczni pozostali producenci nierynkowi (patrz ust. 3. 26 i tabela 3. 1 w rozdziale 3). Jednostki (S. 12) lub gospodarstw domowych (S. 14). instytucjonalne będące producentami rynkowymi są klasyfikowane do sektorów: przedsiębiorstw (S. 11), instytucji finansowych Jednostki instytucjonalne będące prywatnymi producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele są klasyfikowane do sektora gospodar- stw domowych (S. 14), lącznie z wylącznymi wlaścicielami i spólkami nie posiadającymi osobowości prawnej, będącymi wlasnością gospodar- stw domowych (patrz ust. 3. 30). Jednostki instytucjonalne będące pozostalymi producentami nierynkowymi są klasyfikowane do sektorów instytucji rządowych i samorządo- wych (S. 13) lub instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe (S. 15). 44 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2. 20. Tabela 2. 2 wskazuje typy producentów, podstawowe dzialalności i funkcje charakterystyczne dla każdego sektora. Tabela 2. 2 — Typy producentów, podstawowe dzialalności i funkcje wedlug sektorów Sektor Typ producenta Podstawowa dzialalność i funkcja Spólki niefinansowe (S. 11) (patrz ust. 2. 21) Spólki finansowe (S. 12) (patrz ust. 2. 32) Instytucje rządowe i samorządowe (S. 13) (patrz ust. 2. 68) Gospodarstwa domowe (S. 14) — jako konsumenci — jako przedsiębiorcy (patrz ust. 2. 75) Instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe (S. 15) (patrz ust. 2. 87) Producent rynkowy Wytwarzanie towarów i uslug niefinansowych Producent rynkowy Pośrednictwo finansowe, lącznie z dzialalnością ubezpieczeniową Pomocnicza dzialalność finansowa Pozostali publiczni producenci nierynkowi Wytwarzanie i dostarczanie pozostalej produkcji nierynkowej na cele spożycia ogólnospolecznego i indywidualnego oraz prowadzenie transakcji redystrybucji dochodu i majątku narodowego Producent rynkowy lub pry- watny producent na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Spożycie Wytwarzanie produkcji rynkowej i produkcji na ostateczne wyko- rzystanie na wlasne cele Prywatny pozostaly producent nierynkowy Wytwarzanie i dostarczanie pozostalej produkcji nierynkowej na cele spożycia indywidualnego Zagranica (S. 2) stanowi polączenie jednostek instytucjonalnych (patrz ust. 2. 89. ) nie posiadających wspólnych cech charakterystycznych i pod- obnych zachowań ekonomicznych; grupuje ona jedynie zagraniczne jednostki instytucjonalne w takim zakresie, w jakim są one zaangażowane w transakcje z krajowymi jednostkami instytucjonalnymi. SPÓLKI NIEFINANSOWE (S. 11) 2. 21. Definicja: Sektor spólek niefinansowych (S. 11) obejmuje jednostki instytucjonalne, w odniesieniu do których transakcje podzialu i transakcje finansowe są oddzielone od tych transakcji, które dotyczą ich wlaścicieli oraz które są producentami rynkowymi (patrz ust. 3. 31, 3. 32 i 3. 37) i których podstawową dzialalnością jest wytwarzanie towarów i uslug niefinansowych (6). 2. 22. Do sektora spólek niefinansowych należą także niefinansowe spólki ulomne. 2. 23. Pojęciem „spólki niefinansowe” określa się wszystkie podmioty uznane za niezależne podmioty prawne, będące producentami rynkowymi i których podstawową dzialalnością jest wytwarzanie towarów i uslug niefinansowych. Są to następujące jednostki instytucjonalne: a) prywatne i publiczne spólki niefinansowe będące producentami rynkowymi produkującymi glównie towary i uslugi niefinansowe; b) c) d) spóldzielnie i spólki uznane za niezależne podmioty prawne, będące producentami rynkowymi produkującymi glównie towary i uslugi niefinansowe; producenci publiczni, którzy na mocy specjalnych aktów prawnych są uznani za niezależne podmioty prawne i którzy są producentami rynkowymi produkującymi glównie towary i uslugi niefinansowe; instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu lub stowarzyszenia dzialające na rzecz spólek niefinansowych, uznane za niezależne podmioty prawne i będące producentami rynkowymi produkującymi glównie towary i uslugi niefinansowe (7); (6) Zgodnie z przyjętą konwencją, agencje rynkowe utworzone dla potrzeb regulacji rynku, których jedyną lub podstawową dzialalnością jest zakup, magazynowanie i sprzedaż produktów rolnych lub innych produktów spożywczych, klasyfikowane są do sektora S. 11 {(patrz ust. 2. 69. a) przypis (11)}. (7) Lącznie z instytucjami finansowanymi z dobrowolnych skladek natury zbliżonej do fiskalnej, nakladanych na producentów przez jednostki, których podstawową dzia- lalnością jest świadczenie w zamian uslug. Skladki te są uznawane za wydatki na zakup uslug rynkowych. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 45 e) jednostki dominujące, kontrolujące (patrz ust. 2. 26) grupę jednostek zależnych będących producentami rynkowymi, jeśli przeważający rodzaj dzialalności calej grupy — mierzony na podstawie wartości dodanej — stanowi produkcję towarów i uslug niefinansowych; f) prywatne i publiczne niefinansowe spólki ulomne będące producentami rynkowymi produkującymi glównie towary i uslugi niefinansowe. 2. 24. Terminem „niefinansowe spólki ulomne” określa się podmioty nie posiadające osobowości prawnej, będące producentami rynkowymi wytwa- rzającymi glównie towary i uslugi niefinansowe i spelniające warunki uznania ich za spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. lit. f). Spólki ulomne muszą prowadzić pelny plan kont i dzialać tak, jakby byly spólki niefinansowe mi lub spólkami finansowymi. Stosunek de facto tych jednostek do ich wlaścicieli jest analogiczny jak przedsiębiorstw czy instytucji finansowych do ich udzialowców. Stąd, niefinansowe spólki ulomne stanowiące wlasność gospodarstw domowych, instytucji rządowych i samorządowych lub instytucji nienas- tawionych na przynoszenie dochodu są grupowane ze spólkami niefinansowymi w sektorze spólek niefinansowych. Prowadzenie pelnej księ- gowości, lącznie z bilansami, nie stanowi wystarczającego warunku do uznania producenta rynkowego za spólkę ulomną. Dlatego, spólki i producenci publiczni, inni niż objęci ust. 2. 23. lit. a), b), c) i f) oraz wylączni wlaściciele — nawet, jeśli prowadzą księgi rachunkowe — nie są, na ogól, wyróżniani jako jednostki instytucjonalne, ponieważ nie posiadają autonomii podejmowania decyzji, gdyż zarządzanie nimi znajduje się pod kontrolą gospodarstw domowych, instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu lub instytucji rządowych i samorządowych posiadających te jednostki. 2. 25. Do sektora spólek niefinansowych są także zaliczone wszystkie umowne jednostki krajowe (patrz ust. 2. 15), które, zgodnie z przyjętą kon- wencją, traktowane są tak, jakby byly niefinansowymi spólkami ulomnymi. 2. 26. Sprawowanie kontroli nad przedsiębiorstwem czy instytucją finansową jest definiowane jako zdolność do ustalania ogólnej polityki przedsię- biorstwa czy spólki finansowej, poprzez wybór, w razie potrzeby, odpowiednich czlonków zarządu. Pojedyncza jednostka instytucjonalna (inne przedsiębiorstwo, instytucja finansowa, gospodarstwo domowe czy jednostka rządowa lub samo- rządowa) zapewnia sobie kontrolę nad przedsiębiorstwem czy instytucją finansową poprzez posiadanie ponad polowy calkowitej liczby glosów lub w inny sposób kontroluje ponad polowę calkowitej liczby glosów. Ponadto, rząd zapewnia sobie kontrolę nad przedsiębiorstwem czy instytucją finansową w wyniku specjalnych regulacji prawnych lub regulacji uprawniających go do określania polityki przedsiębiorstwa czy spólki finansowej i mianowania zarządu. Dla uzyskania kontroli nad ponad polową calkowitej liczby glosów, dana jednostka instytucjonalna nie musi sama posiadać żadnych udzialów. Wystarczy np. , aby przedsiębiorstwo C bylo zależne od przedsiębiorstwa B, w którym z kolei przedsiębiorstwo A posiada większość calkowitej liczby glosów. Przedsiębiorstwo C jest uznawane za zależne od przedsiębiorstwa B, gdy: przedsiębiorstwo B kontroluje ponad polowę calkowitej glosów w przedsiębiorstwie C lub posiada udzialy w C z prawem do wyboru lub usunięcia większości czlonków zarządu C. liczby 2. 27. Sektor spólek niefinansowych jest dzielony na trzy podsektory: a) spólki niefinansowe publiczne (S. 11001); b) spólki niefinansowe prywatne krajowe (S. 11002); c) spólki niefinansowe kontrolowane przez podmioty zagraniczne (S. 11003). Podsektor: Spólki niefinansowe publiczne (S. 11001) 2. 28. Definicja: Podsektor spólek niefinansowych publicznych sklada się ze wszystkich spólek niefinansowych i niefinansowych spólek ulomnych, które podlegają kontroli (patrz ust. 2. 26) sprawowanej przez jednostki rządowe i samorządowe. 2. 29. Publiczne spólki ulomne są spólkami ulomnymi stanowiącymi wlasność jednostek rządowych i samorządowych. 46 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Podsektor: Spólki niefinansowe prywatne krajowe (S. 11002) 2. 30. Definicja: Podsektor spólek niefinansowych prywatnych krajowych sklada się ze wszystkich spólek niefinansowych i niefinansowych spólek ulomnych, które nie są kontrolowane przez jednostki rządowe i samorządowe lub przez jednostki zagraniczne. Do tego podsektora wlączone są wszystkie instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu, które zostaly zaliczone do sektora spólek niefinanso- wych (patrz ust. 2. 23. lit. d). W podsektorze tym znajdują się też spólki niefinansowe i spólki ulomne powstale w wyniku bezpośrednich inwestycji zagranicznych (patrz ust. 4. 65. ), niezaklasyfikowane do podsektora spólek niefinansowych kontrolowanych przez podmioty zagraniczne (S. 11003). Podsektor: Spólki niefinansowe kontrolowane przez podmioty zagraniczne (S. 11003) 2. 31. Definicja: Podsektor spólek kontrolowanych przez podmioty zagraniczne sklada się ze wszystkich przedsiębiorstw i niefinansowych spólek ulomnych, które są kontrolowane (patrz ust. 2. 26) przez zagraniczne jednostki instytucjonalne. Do tego podsektora zaliczono: a) wszystkie spólki niefinansowe zależne od zagranicznych jednostek instytucjonalnych; b) wszystkie spólki niefinansowe kontrolowane przez zagraniczne jednostki instytucjonalne, które same nie są przedsiębiorstwem: na przy- klad przedsiębiorstwo kontrolowane przez zagraniczny rząd; wlącznie z przedsiębiorstwami kontrolowanymi przez grupę jednostek będą- cych nierezydentami, dzialających wspólnie; c) wszystkie oddzialy lub pozostale agencje nie posiadające osobowości prawnej, należące do zagranicznych przedsiębiorstw lub zagraniczni producenci nieposiadający osobowości prawnej — będący umownymi jednostkami krajowymi traktowanymi jako niefinansowe spólki ulomne (patrz ust. 2. 25). SPÓLKI FINANSOWE (S. 12) 2. 32. Definicja: Sektor instytucji finansowych (S. 12) obejmuje wszystkie instytucje i spólki ulomne, które glównie dokonują pośrednictwa finanso- wego (pośrednicy finansowi) lub prowadzą pomocniczą dzialalność finansową (tzw. pomocnicy finansowi) (7). Pośrednictwo finansowe jest dzialalnością, w ramach której jednostka instytucjonalna nabywa aktywa finansowe i jednocześnie zaciąga zobowiązania (patrz ust. 2. 34) na swój wlasny rachunek (patrz ust. 2. 33) poprzez dokonywanie transakcji finansowych na rynku (patrz ust. 2. 37-2. 38. ). Aktywa i pasywa pośredników finansowych posiadają różne charakterystyki, polegające na tym, że fundusze są przeksztalcane lub „przepakowywane” ze względu na termin platności, skalę, ryzyko i podobieństwo w procesie pośrednictwa finansowego. Pomocnicza dzialalność finansowa jest dzialalnością ściśle związaną z pośrednictwem finansowym, ale w istocie sama tym pośred- nictwem nie jest (patrz ust. 2. 39). 2. 33. W ramach procesu pośrednictwa finansowego fundusze przeplywają pomiędzy trzema uczestnikami tego procesu — od tych, którzy posiadają nadwyżki funduszy, do tych, którym ich brakuje. Pośrednik finansowy nie dziala po prostu jako agent dla tych pozostalych jednostek instytu- cjonalnych, ale naraża się na ryzyko poprzez nabywanie aktywów finansowych i zaciąganie zobowiązań na swój wlasny rachunek. 2. 34. W proces pośrednictwa finansowego mogą być wlączone wszystkie kategorie pasywów, z wyjątkiem kategorii pozostale zobowiązania (AF. 7). Aktywa finansowe wlączone w proces pośrednictwa finansowego mogą być zaliczone do każdej kategorii tych aktywów, z wyjątkiem kategorii rezerw techniczno-ubezpieczeniowych (AF. 6), ale z uwzględnieniem kategorii pozostalych należności (factoring). Ponadto, pośrednicy finan- sowi mogą inwestować swoje fundusze w aktywa niefinansowe, lącznie z nieruchomościami. Jednakże, aby dana jednostka mogla być uznana za pośrednika finansowego, powinna ona, na dodatek, zaciągać zobowiązania na rynku i przeksztalcać fundusze. Stąd, spólki niefinansowe obrotu nieruchomościami (dzial 70, NACE rev. l) są wylączone z pośrednictwa finansowego. (8) Zgodnie z przyjętą konwencją, do sektora S. 12 zaliczono jednostki dominujące, sprawujące jedynie kontrolę, zarządzające grupą jednostek zależnych, których podsta- wową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa (patrz ust. 2. 43) oraz instytucje non profit uznane za posiadające osobowość prawną i dzialające na rzecz instytucji finansowych (patrz ust. 2. 44). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 47 2. 35. Zasadnicza funkcja instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych polega na gromadzeniu funduszy dla ochrony przed ryzykiem. Glównymi zobowiązaniami tych instytucji są rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6). Odpowiednikami tych rezerw są inwestycje dokony- wane przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne, które, z tego powodu, dzialają jako pośrednicy finansowi. 2. 36. Fundusze wspólnego inwestowania zaciągają glównie zobowiązania przez emitowanie akcji (AF. 52). Przeksztalcają one zebrane fundusze poprzez nabywanie aktywów finansowych lub nieruchomości. Stąd, fundusze wspólnego inwestowania są klasyfikowane jako pośrednicy finansowi. Podobnie jak w przypadku innych przedsiębiorstw i instytucji finansowych, każda zmiana wartości ich aktywów i pasywów, inna niż wlasnych jednostek uczestnictwa, jest odzwierciedlona w ich funduszach wlasnych (patrz ust. 7. 05). Z uwagi na fakt, że suma funduszy wlasnych jest zwykle równa wartości akcji funduszu wspólnego inwestowania, każda zmiana wartości aktywów i pasywów funduszu będzie odzwierciedlona w rynkowej wartości tych akcji. Fundusze wspólnego inwestowana inwestujące wylącznie w nieruchomości są także uznawane za pośredników finansowych. 2. 37. Pośrednictwo finansowe jest generalnie ograniczone do transakcji finansowych dokonywanych na rynku. Innymi slowy, nabywanie aktywów i zaciąganie zobowiązań powinno dotyczyć calego spoleczeństwa lub dokladnie w tym celu określonych i relatywnie dużych podgrup. Gdy dzialalność jest ograniczona do malych grup osób lub rodzin, wtedy żadne pośrednictwo finansowe nie ma miejsca. W szczególności, do pośrednictwa finansowego nie są zaliczane jednostki instytucjonalne świadczące uslugi obslugi finansowej dla grupy spólek. Jednostki instytu- cjonalne świadczące takie uslugi są zaliczane do określonego sektora zgodnie z przeważającą funkcją grupy spólek w ramach obszaru gospo- darczego. Jednak w przypadkach, gdy jednostki te podlegają nadzorowi finansowemu — wtedy zgodnie z przyjętą konwencją — klasyfiko- wane są do sektora instytucji finansowych. 2. 38. Mogą istnieć wyjątki od ogólnego ograniczenia pośrednictwa finansowego do transakcji finansowych dokonywanych na rynku. Jako przyklady można wskazać banki gminne i banki oszczędnościowe silnie uzależnione od zaangażowanych w nie gmin. Inny przyklad stanowią spólki nie- finansowe zajmujące się leasingiem finansowym zależne od macierzystej grupy spólek przy pozyskiwaniu funduszy lub przy ich inwestowa- niu. Jednak udzielanie przez te instytucje pożyczek lub przyjmowanie oszczędności, powinno być niezależne od — odpowiednio — zaangażo- wanych gmin lub macierzystej grupy, jeśli mają być zaklasyfikowane jako pośrednicy finansowi. 2. 39. Pomocnicza dzialalność finansowa obejmuje dzialalność wspomagającą realizację transakcji dokonywanych na aktywach i pasywach finanso- wych lub transformowanie czy „przepakowywanie” funduszy. Pomocnicy finansowi nie narażają się na ryzyko związane z nabywaniem aktywów finansowych czy zaciąganiem zobowiązań. Ulatwiają oni jedynie pośrednictwo finansowe. 2. 40. Jednostki instytucjonalne zaliczone do sektora instytucji finansowych (S. 12) są następujące: a) prywatne lub publiczne instytucje, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa; b) c) d) e) f) spóldzielnie i spólki uznane za niezależne podmioty prawne, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe lub pomoc- nicza dzialalność finansowa; producenci publiczni, którzy na mocy specjalnych aktów prawnych są uznani za niezależne podmioty prawne i których podstawową dzia- lalnością jest pośrednictwo finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa; instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za niezależne podmioty prawne, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa, lub które dzialają na rzecz instytucji finansowych; jednostki dominujące (patrz ust. 2. 14), jeżeli podstawową dzialalnością calej grupy jednostek zależnych w ramach obszaru gospodarczego, jest pośrednictwo finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa; fundusze wspólnego inwestowania nie posiadające osobowości prawnej, obejmujące inwestycje portfelowe, będące wlasnością grupy uczestników i których zarządzaniem, z zasady, zajmują się inne spólki finansowe. Fundusze te są, zgodnie z przyjętą konwencją, jednost- kami instytucjonalnymi oddzielonymi od zarządzających nimi instytucji finansowych; g) finansowe spólki ulomne: 1. jednostki nie posiadające osobowości prawnej, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe i które podlegają regu- lacjom i nadzorowi (w większości przypadków klasyfikowane do podsektora pozostalych finansowych instytucji pieniężnych lub do podsektora instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych), uznawane są za jednostki posiadające autonomię podejmowania 48 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 decyzji i mające zarząd niezależny od swoich wlaścicieli. Ich zachowanie ekonomiczne i finansowe jest podobne do zachowania insty- tucji finansowych. Z powyższych powodów jednostki te traktowane są jako odrębne jednostki instytucjonalne. Przykladem takich jed- nostek są oddzialy zagranicznych instytucji finansowych; 2. inne jednostki nieposiadające osobowości prawnej, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe, ale które nie są poddane regulacji i nadzorowi, uznawane są za finansowe spólki ulomne tylko wtedy, gdy spelniają warunki zakwalifikowania ich jako spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. f); 3. jednostki nieposiadające osobowości prawnej, których podstawową dzialalnością jest pomocnicza dzialalność finansowa, uznawane są za finansowe spólki ulomne tylko wtedy, gdy spelniają warunki zakwalifikowania ich jako spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. f)). 2. 41. Sektor instytucji finansowych dzielony jest na pięć następujących podsektorów: a) bank centralny (S. 121); b) pozostale finansowe instytucje pieniężne (S. 122); c) pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (S. 123); d) pomocnicze spólki finansowe (S. 124); e) instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne (S. 125). Podsektor pozostalych finansowych instytucji pieniężnych jest uważany za równoważny podsektorowi pozostalych instytucji depozytowych, zgodnie z definicją w SRN 93 w ust. 4. 88-4. 94. O ile intencją zdefiniowania podsektora pozostalych finansowych instytucji pieniężnych obję- cie tych pośredników finansowych, poprzez których efekty polityki pieniężnej banku centralnego są przekazywane do innych podmiotów gos- podarczych, to sektor pozostalych instytucji depozytowych w SRN 93 określono w odniesieniu do miar bazy szerokiego pieniądza. Suma pod- sektorów S. 121 i S. 122 jest zbieżna z definicją finansowych instytucji pieniężnych ustaloną dla celów statystycznych przez EIW (patrz ust. 2. 49). 2. 42. Z wyjątkiem podsektora S. 121, każdy z pozostalych podsektorów może być podzielony na: a) publiczne spólki finansowe; b) prywatne krajowe spólki finansowe; c) spólki finansowe pod kontrolą zagraniczną. Kryteria stosowane do powyższego podzialu są analogiczne jak dla jednostek sektora przedsiębiorstw (patrz ust. 2. 26-2. 31). 2. 43. Jednostki dominujące, sprawujące jedynie kontrolę i zarządzające grupą jednostek zależnych, których podstawową dzialalnością jest pośrednic- two finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa, są klasyfikowane do podsektora pozostalych instytucji pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (S. 123) (9). Jednak te jednostki dominujące, które są jednocześnie spólkami finansowymi — zaliczane są do odpowiednich podsektorów zgodnie z podstawowym rodzajem dzialalności finansowej. 2. 44. Instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za podmioty prawne, dzialające na rzecz instytucji finansowych, ale nie będące pośrednikami finansowymi bądź nieprowadzące pomocniczej dzialalności finansowej, są zaliczane do podsektora pomocniczych instytucji finansowych (S. 124). Podsektor: Bank centralny (S. 121) 2. 45. Definicja: Podsektor banku centralnego (S. 121) sklada się ze wszystkich finansowych instytucji i spólek ulomnych, których glówną funkcją jest emisja pieniądza, utrzymywanie wewnętrznej i zewnętrznej wartości pieniądza oraz utrzymywanie calości lub części rezerw walutowych państwa. (9) Sposób zaklasyfikowania jednostek dominujących w ramach sektora instytucji finansowych różni się od zastosowanego w ust. 4. 100 w SRN 93. Rozwiązanie to przy- jęto dla zachowania spójności z definicją finansowych instytucji pieniężnych dla celów statystycznych określoną przez EIW oraz z oficjalną statystyką instytucji ubez- pieczeniowych. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 49 2. 46. Do podsektora S. 121 zaliczeni są następujący pośrednicy finansowi: a) krajowy bank centralny, także w przypadku, jeśli stanowi część Europejskiego Systemu Banków Centralnych; b) centralne agencje pieniężne o istotnym znaczeniu dla spoleczeństwa (np. agencje zarządzające wymianą walut lub emitujące pieniądz), prowadzące pelną księgowosci i posiadające autonomię podejmowania decyzji w odniesieniu do rządu. Tego rodzaju dzialalności są naj- częściej prowadzone albo w ramach rządu, albo przez bank centralny. W takich przypadkach nie występują odrębne jednostki instytucjo- nalne. 2. 47. Do podsektora S. 121 nie są wlączone agencje i inne jednostki, inne niż bank centralny, regulujące lub sprawujące nadzór finansowy nad spólkami finansowymi lub nad rynkami finansowymi. Jednostki te zaliczone są do podsektora S. 124 (patrz ust. 2. 58. g) (10). Podsektor: Pozostale pieniężne spólki finansowe (S. 122) 2. 48. Definicja: Podsektor pozostalych pieniężnych instytucji finansowych (S. 122) sklada się ze wszystkich finansowych instytucji i spólek ulom- nych, z wyjątkiem zaliczonych do podsektora banku centralnego, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe i które zajmują się przyjmowaniem depozytów od jednostek instytucjonalnych innych niż finansowe instytucje pieniężne oraz, we wlasnym imieniu, udzielają pożyczek i/lub dokonują inwestycji w papiery wartościowe. 2. 49. Pieniężne spólki finansowe (PIF) obejmują podsektor banku centralnego (S. 121) i podsektor pozostalych pieniężnych instytucji finansowych (S. 122) i są zbieżne z definicją pieniężnych instytucji finansowych dla celów statystycznych określoną przez EIW (patrz ust. 2. 4 L). 2. 50. PIF nie mogą być opisane po prostu jako „banki”, ponieważ możliwe jest, aby obejmowaly one pewne spólki finansowe , które same nie nazy- wają siebie bankami, a także może to nie być dozwolone w pewnych krajach, ponadto też, niektóre inne spólki finansowe określające się jako banki mogą nie być w istocie PIF. Następujący pośrednicy finansowi są z zasady zaliczani do podsektora S. 122: a) banki komercyjne, banki „powszechne”, banki „uniwersalne”; b) banki oszczędnościowe (wlączając powiernicze banki oszczędnościowe, banki oszczędnościowe oraz stowarzyszenia pożyczkowe); c) żyrowe instytucje pocztowe, banki pocztowe, banki żyrowe; d) wiejskie banki kredytowe, rolne banki kredytowe; e) spóldzielcze banki kredytowe, związki kredytowe; f) banki specjalistyczne (np. banki kupieckie, domy emisyjne, banki prywatne). 2. 51. Następujący pośrednicy finansowi, mogą być także zaliczeni do podsektora S. 122, jeżeli zajmują się przyjmowaniem lokat od ludności zarówno w formie depozytów jak i w innych postaciach, takich jak ciągla emisja obligacji lub inne, porównywalne papiery wartościowe (w przeciwnym razie zaliczani są do podsektora S. 123): a) b) instytucje zajmujące się udzielaniem pożyczek hipotecznych (wlączając towarzystwa budowlane, banki hipoteczne i hipoteczne instytucje kredytowe); fundusze wspólnego inwestowania (wlączając fundusze inwestycyjne, powiernicze i inne zbiorowe formy inwestowania, np. przedsięwzię- cia wspólnego inwestowania w przenoszalne papiery wartościowe — UCITS); c) samorządowe instytucje kredytowe. 2. 52. Do podsektora S. 122 nie są zaliczone: a) jednostki dominujące, sprawujące jedynie kontrolę i zarządzające grupą skladającą się w przeważającym stopniu z pozostalych pienięż- nych instytucji finansowych, ale które same nie są finansowymi instytucjami pieniężnymi. Są one zaliczone do podsektora S. 123 (patrz ust. 2. 43); b) instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za podmioty prawne, dzialające na rzecz pozostalych pieniężnych instytucji finansowych, ale nie zajmujące się pośrednictwem finansowym. Są one zaliczone do podsektora S. 124 (patrz ust. 2. 44). (10) Jest to odstępstwo od zasad określonych w ust. 4. 86. i 4. 101 SRN 93, mające na celu zachowanie spójności z definicją finansowych instytucji pieniężnych dla celów statystycznych określoną przez EIW. 50 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Podsektor: Pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (S. 123) 2. 53. Definicja: Definicja: Podsektor pozostalych instytucji pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emery- talnych (S. 123) obejmuje wszystkie finansowe instytucje i spólki ulomne, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe realizowane poprzez zaciąganie zobowiązań w formach innych niż gotówka, depozyty lub substytuty depozytów od jed- nostek instytucjonalnych innych niż finansowe instytucje pieniężne czy rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe. 2. 54. Podsektor S. 123 obejmuje różne rodzaje pośredników finansowych, zwlaszcza tych, którzy w glównej mierze zajmują się dlugoterminowymi transakcjami finansowymi. W większości przypadków, te odlegle terminy platności stanowią podstawę dla odróżnienia tego podsektora od podsektora pozostalych finansowych instytucji pieniężnych. Biorąc pod uwagę nieistnienie bądź istnienie zobowiązań w formie rezerw tech- niczno-ubezpieczeniowych, można określić granice tego podsektora w stosunku do podsektora instytucji ubezpieczeniowych i funduszy eme- rytalnych. 2. 55. W szczególności, następujące finansowe instytucje i spólki ulomne są zaliczone do podsektora S. 123 (jeżeli nie są PIF): a) spólki niefinansowe zajmujące się leasingiem finansowym; b) instytucje zajmujące się kupnem na raty oraz uslugami finansowymi dla osób fizycznych i prawnych; c) spólki niefinansowe handlujące dlugami (factoringowe); d) maklerzy papierów wartościowych i instrumentów pochodnych (dzialający na wlasny rachunek); e) specjalistyczne spólki finansowe, takie jak towarzystwa inwestycji kapitalowych o wysokim stopniu ryzyka, towarzystwa finansowania wywozu i przywozu; f) instytucje powiernicze utworzone dla celów przechowywania aktywów w formie papierów wartościowych; g) pośrednicy finansowi przyjmujący depozyty lub substytuty depozytów jedynie od PIF; h) jednostki dominujące, sprawujące jedynie kontrolę i zarządzające grupą jednostek zależnych, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe lub pomocnicza dzialalność finansowa, ale które same nie są spólkami finansowymi (patrz ust. 2. 43). 2. 56. Do podsektora S. 123 nie są zaliczone jednostki nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za niezależne podmioty prawne, dzialające na rzecz pozostalych instytucji pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych, ale nie pro- wadzące pośrednictwa finansowego. Są one zaliczone do podsektora S. 124 (patrz ust. 2. 44). Podsektor: Pomocnicze spólki finansowe (S. 124) 2. 57. Definicja: Definicja: Podsektor pomocniczych instytucji finansowych (S. 124), obejmuje wszystkie finansowe instytucje i spólki ulomne, których podstawową dzialalnością jest pomocnicza dzialalność finansowa, ściśle związana z pośrednictwem finansowym, ale nie będąca sama tym pośrednictwem (patrz ust. 2. 39). 2. 58. Następujące finansowe instytucje i spólki ulomne są, w szczególności, zaliczone do podsektora S. 124: a) brokerzy ubezpieczeniowi, administratorzy ds. ratownictwa i awarii, doradcy ubezpieczeniowi i emerytalni itp. ; b) brokerzy pożyczkowi, maklerzy papierów wartościowych, doradcy inwestycyjni itp. ; c) instytucje zajmujące się prowadzeniem emisji papierów wartościowych; d) instytucje, których podstawową funkcją jest udzielanie gwarancji poprzez indosowanie weksli i podobnych instrumentów; e) instytucje zajmujące się operacjami w zakresie instrumentów pochodnych i zabezpieczających, takich jak swapy, opcje i terminowe kon- trakty finansowe typu futures (bez ich wydawania); 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 51 f) instytucje zabezpieczające infrastrukturę dla funkcjonowania rynków finansowych; g) centralne urzędy nadzoru pośrednictwa finansowego i rynków finansowych, jeżeli są odrębnymi jednostkami instytucjonalnymi; h) instytucje zarządzające funduszami emerytalnymi, funduszami wspólnego inwestowania itp. ; i) j) instytucje prowadzące gieldy papierów wartościowych i gieldy ubezpieczeniowe; instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za niezależne podmioty prawne, dzialające na rzecz instytucji finansowych, ale nie prowadzące dzialalności pośrednictwa finansowego lub pomocniczej dzialalności finansowej (patrz ust. 2. 44). 2. 59. Do podsektora S. 124 nie są zaliczone jednostki dominujące, sprawujące jedynie kontrolę i zarządzające grupą jednostek zależnych, których podstawową dzialalnością jest pomocnicza dzialalność finansowa, ale które same nie są pomocnikami finansowymi. Są one zaliczone do pod- sektora S. 123 (patrz ust. 2. 43). Podsektor: Instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne (S. 125) 2. 60. Definicja: Podsektor instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (S. 125) obejmuje wszystkie finansowe instytucje i spólki ulomne, których podstawową dzialalnością jest pośrednictwo finansowe jako konsekwencja gromadzenia funduszy dla ochrony przed ryzy- kiem (patrz ust. 2. 35). 2. 61. Zawierane umowy ubezpieczeniowe mogą być kontraktami indywidualnymi lub grupowymi, bez względu na to czy udzial w ubezpieczeniu wynika, czy nie, z obowiązku nalożonego przez rząd. Ponadto, umowy w zakresie zabezpieczenia spolecznego (patrz ust. 4. 83-4. 91), stanowią czasem znaczną część zawartych kontraktów. 2. 62. Podsektor S. 125 obejmuje zarówno instytucje ubezpieczeń obowiązkowych jak i instytucje ubezpieczeń reasekuracyjnych. 2. 63. Podsektor S. 125 nie obejmuje: a) jednostki instytucjonalne spelniające oba kryteria wymienione w ust. 2. 74. Są one zaliczone do podsektora S. 1314; b) jednostki dominujące, sprawujące jedynie kontrolę i zarządzające grupą skladającą się w przeważającym stopniu z instytucji ubezpiecze- niowych i funduszy emerytalnych, ale które same nie są instytucjami ubezpieczeniowymi lub funduszami emerytalnymi. Są one zaliczone do podsektora S. 123 (patrz ust. 2. 43); c) instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za podmioty prawne, dzialające na rzecz instytucji ubezpieczeniowych i fun- duszy emerytalnych, ale niezaangażowane w pośrednictwo finansowe. Są one zaliczone do podsektora S. 124 (patrz ust. 2. 44). 2. 64. Podsektor instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych może być podzielony na: a) instytucje ubezpieczeniowe; b) fundusze emerytalne (autonomiczne). Autonomiczne fundusze emerytalne są funduszami emerytalnymi posiadającymi autonomię podejmowania decyzji oraz prowadzącymi pelny plan kont. Są one zatem jednostkami instytucjonalnymi. Nieautonomiczne fundusze emerytalne nie są jednostkami instytucjonalnymi i pozos- tają częścią jednostek instytucjonalnych, które je utworzyly. 2. 65. Dzialalność instytucji ubezpieczeń na życie oraz ubezpieczeń innych niż na życie może obejmować zarówno ryzyko związane z ubezpiecze- niami indywidualnymi jak i grupowymi. Pewne instytucje ubezpieczeniowe mogą ograniczać swoją dzialalność tylko do umów grupowych. Instytucje te mogą ubezpieczać wszelkie grupy. 2. 66. Fundusze emerytalne mogą być opisane jako instytucje, które ubezpieczają określone grupy przed ryzykiem wynikającym z zaistnienia okreś- lonych zdarzeń spolecznych lub okoliczności (patrz ust. 4. 84. ) dotyczących osoby ubezpieczonej. Typowe grupy uczestników takich ubezpie- czeń obejmują pracowników pojedynczego spólki niefinansowe lub grupy przedsiębiorstw, pracowników tej samej branży czy galęzi oraz osoby wykonujące ten sam zawód. Świadczenia uwzględnione w umowie ubezpieczeniowej mogą obejmować świadczenia wyplacane po śmierci ubezpieczonego wdowie (wdowcowi) lub dzieciom (glównie w przypadku śmierci podczas wykonywania obowiązków slużbowych), świadczenia wyplacane po przejściu na emeryturę oraz świadczenia wyplacane w przypadku utraty przez ubezpieczonego zdolności do pracy. 52 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2. 67. Ubezpieczenia od wszystkich tych rodzajów ryzyka mogą być w niektórych państwach prowadzone zarówno przez instytucje ubezpieczeń na życie jak i przez fundusze emerytalne. Z kolei w innych państwach, ubezpieczenia od niektórych z tych rodzajów ryzyka mogą być prowa- dzone tylko przez instytucje ubezpieczeń na życie. W odróżnieniu od instytucji ubezpieczeń na życie, fundusze emerytalne są ograniczone (z mocy prawa) do określonych grup pracowników i osób pracujących na wlasny rachunek. INSTYTUCJE RZĄDOWE I SAMORZĄDOWE (S. 13) 2. 68. Definicja: Sektor instytucji rządowych i samorządowych (S. 13) obejmuje wszystkie jednostki instytucjonalne będące pozostalymi producen- tami nierynkowymi (patrz ust. 3. 26. ), których produkcja przeznaczona jest na spożycie indywidualne i ogólnospoleczne oraz które są finansowane glównie z obowiązkowych platności dokonywanych przez jednostki należące do pozostalych sektorów lub wszyst- kie jednostki instytucjonalne, których podstawową dzialalnością jest redystrybucja dochodu i majątku narodowego. 2. 69. Sektor S. 13 obejmuje następujące jednostki instytucjonalne: a) jednostki rządowe i samorządowe (z wylączeniem producentów publicznych zorganizowanych jako spólki niefinansowe lub spólki finan- sowe publiczne lub, na mocy specjalnych aktów prawnych, uznane za niezależne podmioty prawne lub spólki ulomne, jeżeli zostaly zali- czone do sektora przedsiębiorstw lub do sektora instytucji finansowych), które administrują i finansują grupę dzialalności polegających glównie na dostarczaniu towarów i uslug nierynkowych, przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb spoleczeństwa (11); b) instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu uznane za podmioty prawne, będące pozostalymi producentami nierynkowymi oraz kontrolowanymi i glównie finansowanymi przez jednostki rządowe i samorządowe; c) autonomiczne fundusze emerytalne, jeżeli spelnione są oba warunki z ust. 2. 74. 2. 70. Sektor instytucji rządowych i samorządowych dzielony jest na cztery podsektory: a) instytucji rządowych na poziomie centralnym (S. 1311); b) instytucji rządowych i samorządowych na poziomie regionalnym (S. 1312); c) instytucji samorządowych na poziomie lokalnym (S. 1313); d) funduszy zabezpieczenia spolecznego (S. 1314); Podsektor: Instytucje rządowe na poziomie centralnym (S. 1311) 2. 71. Definicja: Podsektor instytucji rządowych na poziomie centralnym obejmuje wszystkie ministerstwa i inne instytucje centralne, których kom- petencje obejmują zwykle cale obszar gospodarczy, z wyjątkiem zarządzania funduszami zabezpieczenia spolecznego. Do podsektora S. 1311 zaliczone są te instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu, które podlegają kontroli i są glównie finansowane przez rząd oraz których kompetencje obejmują cale obszary gospodarcze. Podsektor: Instytucje rządowe i samorządowe na poziomie regionalnym (S. 1312) 2. 72. Definicja: Podsektor instytucji rządowych i samorządowych na poziomie regionalnym obejmuje jednostki rządowe i samorządowe będące odrębnymi jednostkami instytucjonalnymi, spelniającymi pewne funkcje rządu i samorządów na poziomie poniżej poziomu cen- tralnego a powyżej jednostek instytucjonalnych istniejących na poziomie lokalnym, z wyjątkiem zarządzania funduszami zabezpie- czenia spolecznego. Do podsektora S. 1312 zaliczone są te instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu, które podlegają kontroli i są glównie finansowane przez regionalne instytucje rządowe i samorządowe oraz których kompetencje są ograniczone do obszaru gospodarczego regionów. Podsektor: Instytucje samorządowe na poziomie lokalnym (S. 1313) 2. 73. Definicja: Podsektor instytucji samorządowych na poziomie lokalnym obejmuje te rodzaje administracji publicznej, których kompetencje obejmują tylko lokalne części obszaru gospodarczego, z wyjątkiem lokalnych oddzialów funduszy zabezpieczenia spolecznego. (11) Zgodnie z przyjętą konwencją, instytucje regulujące rynek, które albo wylącznie, albo glównie zajmują się dystrybucją dotacji, są zaliczone do sektora S. 13, podsektor S. 1311. Jednak te instytucje, które wylącznie lub glównie zajmują się dokonywaniem zakupów, magazynowaniem i sprzedażą produktów rolnych lub innych pro- duktów spożywczych, są zaliczone do sektora S. 11 (patrz ust. 2. 21, przypis 6). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 53 Do podsektora S. 1313 zaliczone są te instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu, które podlegają kontroli i są glównie finansowane przez instytucje samorządowe na poziomie lokalnym oraz których kompetencje są ograniczone do lokalnych terytoriów gospodarczych. Podsektor: Fundusze zabezpieczenia spolecznego (S. 1314) 2. 74. Definicja: Podsektor funduszy zabezpieczenia spolecznego obejmuje wszystkie centralne, regionalne i których podstawową dzialalnością jest zabezpieczenie świadczeń spolecznych i które spelniają oba następujące kryteria: lokalne jednostki instytucjonalne, a) b) z mocy prawa lub na podstawie odpowiednich regulacji, określone grupy ludności są zobowiązane do uczestnictwa w planie emerytalnym lub do oplaty skladek; instytucje krajowe i samorządowe są odpowiedzialne za zarządzanie instytucją w odniesieniu do rozliczania lub zatwierdzania wysokości skladek i świadczeń, niezależnie od ich roli jako organu nadzorującego lub pracodawcy (patrz ust. 4. 89). Pomiędzy kwotą wplaconych skladek a ryzykiem, na jakie jest narażony indywidualny uczestnik, nie występuje zwykle bezpośredni związek. GOSPODARSTWA DOMOWE (S. 14) 2. 75. Definicja: Sektor gospodarstw domowych (S. 14) obejmuje osoby lub grupy osób będące i ewentualnie jako przedsiębiorcy wytwarzające ryn- kowe towary oraz uslugi niefinansowe i finansowe (producenci rynkowi) pod warunkiem, że odpowiednie dzialalności nie są odrębnymi jednostkami traktowanymi jako quasi-przedsiębiorstwa. Sektor ten obejmuje również osoby lub grupy osób, które są producentami towarów i uslug niefinansowych przeznaczonych wylącznie na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (patrz ust. 3. 20, 3. 25 i 3. 30). Gospodarstwa domowe jako konsumenci, mogą być zdefiniowane jako male grupy osób mających wspólne miejsce zamieszkania, rozporządzających wspólnie częścią lub calością swoich dochodów i majątku oraz konsumujących wspólnie określone rodzaje towarów i uslug, glównie uslug mieszkaniowych i żywności. Dodatkowo mogą być uwzględnione kryteria istnienia rodziny lub więzi emocjonalnych. Podstawowe przychody tych jednostek uzyskiwane są z wynagrodzeń, dochodów z tytulu wlasności, transferów otrzymywanych z innych sektorów oraz ze sprzedaży produktów rynkowych lub z przypisanych umownie przychodów z produkcji towarów na wlasne spożycie. 2. 76. Sektor gospodarstw domowych obejmuje: a) osoby lub grupy osób, których podstawową funkcją jest konsumpcja; b) osoby przebywające na stale w instytucjach posiadających niewielką lub nie posiadających autonomii dzialania czy podejmowania decyzji w kwestiach ekonomicznych (np. czlonkowie wspólnot religijnych żyjący w klasztorach, pacjenci przebywający przez dlugi okres czasu w szpitalach, więźniowie odbywający dlugotrwale kary więzienia, osoby stare stale zamieszkale w domach opieki). Osoby te są traktowane jako tworzące wspólnie pojedynczą jednostkę instytucjonalną, to znaczy, jedno gospodarstwo domowe; c) osoby lub grupy osób, których podstawową funkcją jest konsumpcja i które wytwarzają towary i niefinansowe uslugi wylącznie na wlasne spożycie ostateczne; w ramach systemu wlączone są tylko dwie kategorie uslug wytwarzanych na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele: uslugi wlaścicieli mieszkań oraz uslugi domowe wytwarzane przez pracowników najemnych; d) wylączni wlaściciele i spólki nie posiadające osobowości prawnej — inne niż te, które są traktowane jako quasi-przedsiębiorstwo — będący producentami rynkowymi; e) instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe nieposiadające osobowości prawnej lub posia- dające osobowość prawną, ale ich znaczenie jest nieistotne (patrz ust. 2. 88). 2. 77. Sektor gospodarstw domowych dzielony jest na sześć podsektorów: a) pracodawców (w tym pracujących na wlasny rachunek) (S. 141 + S. 142); b) osób fizycznych pracujących najemnie (S. 143); c) osób fizycznych uzyskujących dochody z tytulu wlasności (S. 1441); 54 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 d) emerytów i rencistów (S. 1442); e) osób fizycznych uzyskujących dochody z innych niezarobkowych źródel (S. 1443); f) pozostalych osób (S. 145). 2. 78. Gospodarstwa domowe są zaliczane do podsektorów na podstawie największej, co do wartości kategorii dochodów (dochodu pracodawcy, wynagrodzeń pracowników itp. ) w gospodarstwie domowym jako calości. W przypadkach, gdy więcej niż jeden czlonek gospodarstwa domo- wego uzyskuje dochód z danej kategorii dochodów, jako kryterium przyjmuje się lączną wartość dochodów w ramach każdej kategorii. Podsektor: Pracodawcy (w tym pracujący na wlasny rachunek) (S. 141 + S. 142) 2. 79. Definicja: Podsektor pracodawców (w tym pracujących na wlasny rachunek) obejmuje grupę gospodarstw domowych, w których podstawowe źródlo dochodów gospodarstwa domowego jako calości, nawet, jeśli nie przekracza polowy lącznych dochodów gospodarstwa, sta- nowi dochód mieszany (B. 3) wylącznych wlaścicieli i spólek nie posiadających osobowości prawnej należących do gospodarstw domowych, zatrudniających lub nie zatrudniających pracowników, uzyskany z ich dzialalności jako producentów towarów i uslug rynkowych. Podsektor: Pracownicy najemni (S. 143) 2. 80. Definicja: Podsektor gospodarstw domowych pracowników najemnych obejmuje grupę gospodarstw domowych, w których podstawowe źródlo dochodów gospodarstwa domowego jako calości, stanowi dochód uzyskany w ramach kategorii kosztów związanych z zatrudnieniem (D. l). Podsektor: Osoby fizyczne uzyskujące dochody z tytulu wlasności (S. 1441) 2. 81. Definicja: Podsektor osób fizycznych uzyskujących dochody z tytulu wlasności obejmuje grupę gospodarstw domowych, w których podsta- wowe źródlo dochodów gospodarstwa domowego jako calości, stanowi dochód z tytulu wlasności (D. 4). Podsektor: Emeryci i renciści (S. 1442) 2. 82. Definicja: Podsektor emerytów i rencistów obejmuje grupę gospodarstw domowych, w których podstawowe źródlo dochodów gospodarstwa domowego jako calości, stanowi dochód uzyskany z emerytur i rent. Gospodarstwa domowe emerytów i rencistów są gospodarstwami, w których kategoria dochodu o najwyższej wartości obejmuje emerytury, renty i inne świadczenia tego typu. Podsektor: Osoby fizyczne uzyskujące dochody z innych niezarobkowych źródel (S. 1443) 2. 83. Definicja: Podsektor osób fizycznych uzyskujących dochody z innych niezarobkowych źródel obejmuje grupę gospodarstw domowych, w których podstawowe źródlo dochodów gospodarstwa domowego jako calości, stanowi dochód uzyskany z innych transferów bieżą- cych. Inne transfery bieżące są to wszystkie transfery bieżące, inne niż dochody z tytulu wlasności, emerytur i rent oraz dochody osób przebywają- cych w zbiorowych gospodarstwach domowych. Podsektor: Pozostale osoby (S. 145) 2. 84. Definicja: Podsektor pozostalych osób obejmuje osoby przebywające na stale w instytucjach. Osoby przebywające na stale w instytucjach ujmowane są oddzielnie, ponieważ kryterium podstawowego źródla dochodów nie jest wystar- czające dla zaliczenia tych osób do poprzednich podsektorów. 2. 85. Jeżeli podstawowe źródlo dochodów gospodarstwa domowego jako calości nie jest dostępne do celów podzialu na podsektory, drugim z kolei kryterium dla celów podzialu na podsektory jest dochód osoby odniesienia. Osobą odniesienia w danym gospodarstwie domowym jest zwykle 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 55 osoba osiągająca najwyższy dochód. Jeśli i ta informacja nie jest dostępna, do celów podzialu na podsektory można wykorzystać dochód osób, która twierdzi, że on/ona jest osobą odniesienia. 2. 86. Dla różnych rodzajów analiz oraz jako baza dla konstruowania zalożeń polityki, mogą być odpowiednie i potrzebne także inne kryteria, np. podzial gospodarstw domowych jako przedsiębiorców wedlug rodzaju dzialalności: rolne gospodarstwa domowe; poza rolne gospodarstwa domowe (przemysl; uslugi). INSTYTUCJE NIENASTAWIONE NA PRZYNOSZENIE DOCHODU OBSLUGUJĄCE GOSPODARSTWA DOMOWE (S. 15) 2. 87. Definicja: Sektor instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe (INKgd) (S. 15) obejmuje instytu- cje nie nastawione na przynoszenie dochodu stanowiące odrębne jednostki prawne, obslugujące gospodarstwa domowe i będące prywatnymi pozostalymi producentami nierynkowymi (patrz ust. 3. 32). Ich podstawowe przychody, niezależnie od uzyskiwanych z okazjonalnej sprzedaży, pochodzą z dobrowolnych wplat pieniężnych lub wkladów w naturze od gospodarstw domowych jako konsumentów, z platności dokonywanych przez instytucje rządowe i samorządowe (12) oraz z dochodów z tytulu wlasności. 2. 88. W przypadku, gdy instytucje te nie mają istotnego znaczenia, nie są zaliczone do tego sektora; ich transakcje są polączone z transakcjami sek- tora gospodarstw domowych (S. 14). Sektor INKgd obejmuje następujące glówne rodzaje INKgd dostarczające gospodarstwom domowym towary i uslugi nierynkowe: a) b) związki zawodowe, towarzystwa i stowarzyszenia zawodowe i naukowe, stowarzyszenia konsumentów, partie polityczne, kościoly lub sto- warzyszenia religijne (lącznie z finansowanymi, ale nie kontrolowanymi przez rząd) oraz kluby spoleczne, kultury, rekreacyjne i sportowe; instytucje dobroczynne, organizacje humanitarne i pomocy finansowane z dobrowolnych transferów pieniężnych lub w naturze od innych jednostek instytucjonalnych. Sektor S. 15 obejmuje instytucje dobroczynne, organizacje humanitarne i pomocy dzialające na rzecz nierezydentów oraz nie obejmuje jedno- stek, czlonkostwo w których daje prawo do uzyskania określonego wcześniej zestawu towarów i uslug. ZAGRANICA (S. 2) 2. 89. Definicja: Definicja: Zagranica (S. 2) stanowi zgrupowanie jednostek nieposiadających żadnych charakterystycznych funkcji ani przychodów; obejmuje jednostki zagraniczne, o ile dokonują transakcje z krajowymi jednostkami instytucjonalnymi lub mają inne powiązania gospodarcze z rezydentami (13). Rachunki rozliczeń z zagranicą przedstawiają ogólny przegląd stosunków gospodarczych lączących gospodarkę narodową z zagranicą. 2. 90. Zagranica nie jest sektorem, dla którego opracowywany jest pelna dokumentacja księgowa, chociaż często wygodnie jest opisywać zagranicę w taki sposób, jakby stanowila sektor. Sektory uzyskiwane są poprzez dezagregację gospodarki ogólem dla osiągnięcia bardziej jednorodnych grup krajowych jednostek instytucjonalnych, charakteryzujących się podobnym zachowaniem ekonomicznym, podobnymi cechami i funk- cjami. Nie dotyczy to zagranicy: w tym przypadku rejestrowane są transakcje i inne przeplywy zachodzące między spólkami niefinansowymi, spólkami finansowymi, instytucjami nienastawionymi na przynoszenie dochodu, gospodarstwami domowymi oraz instytucjami rządowymi i samorządowymi a jednostkami zagranicznymi, a także inne powiązania gospodarcze między rezydentami a nierezydentami, np. roszczenia rezydentów w stosunku do nierezydentów. 2. 91. Należy zaznaczyć, że występują następujące wyjątki od reguly stanowiącej, iż rachunki rozliczeń z zagranicą obejmują tylko transakcje doko- nywane między jednostkami będącymi rezydentami i nierezydentami: a) uslugi transportowe (do granicy kraju eksportera) świadczone przez jednostki będące rezydentami, związane z przywożonymi towarami, są pokazywane na rachunkach zagranicy w ujęciu przywozu f. o. b. , nawet jeśli towary te byly wytworzone przez jednostki będące rezy- dentami (patrz ust. 3. 144); (12) Instytucje non profit (INK) kontrolowane i glównie finansowane przez instytucje rządowe i samorządowe zaliczone są do sektora instytucji rządowych i samorządo- wych (patrz ust. 2. 69b). (13) Lącznie z Instytucjami UE i organizacjami międzynarodowymi (patrz także ust. 2. 06). 56 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) c) transakcje dokonywane na zagranicznych aktywach między jednostkami będącymi rezydentami należącymi do różnych sektorów, są poka- zywane na szczególowym rachunku finansowym zagranicy; chociaż transakcje te nie mają wplywu na pozycję finansową kraju w sto- sunku do zagranicy, to jednak wplywają na powiązania finansowe indywidualnych sektorów z zagranicą; transakcje dokonywane na krajowych pasywach między jednostkami będącymi nierezydentami należącymi do różnych stref geograficz- nych, są pokazywane w przekroju geograficznym rachunków rozliczeń z zagranicą. Chociaż transakcje te nie mają wplywu na ogólną wielkość zobowiązań kraju w stosunku do zagranicy, to jednak zmieniają wielkość tych zobowiązań w odniesieniu do różnych części świata. 2. 92. Sektor zagranicy (S. 2) dzielony jest na: a) Unię Europejską (S. 21): 1. 2. Państwa Czlonkowskie Unii Europejskiej (S. 211); Instytucje Unii Europejskiej (S. 212); b) państwa trzecie i organizacje międzynarodowe (S. 22). KLASYFIKACJA JEDNOSTEK PRODUCENTÓW WEDLUG SEKTORÓW I WEDLUG GLÓWNYCH FORM ORGANIZACYJNO-PRAWNYCH 2. 93. Podsumowanie zasad klasyfikacji jednostek producentów do sektorów na podstawie glównych form organizacyjno-prawnych, przedstawiono w poniższym przeglądzie i ust. 2. 94-2. 101. 2. 94. Prywatne i publiczne spólki niefinansowe będące producentami rynkowymi są klasyfikowane następująco: a) b) z dzialalnością podstawową — produkcja towarów i uslug niefinansowych: do sektora S. 11, spólki niefinansowe (patrz ust. 2. 23. a); z dzialalnością podstawową — pośrednictwo finansowe i pomocnicza dzialalność finansowa: do sektora S. 12, spólki finansowe (patrz ust. 2. 40. a) i 2. 40. f). 2. 95. Spóldzielnie i spólki uznane za niezależne podmioty prawne będące producentami rynkowymi są klasyfikowane następująco: a) b) z dzialalnością podstawową — produkcja towarów i uslug niefinansowych: do sektora S. 11, spólki niefinansowe (patrz, ust. 2. 23. b); z dzialalnością podstawową — pośrednictwo finansowe i pomocnicza dzialalność finansowa: do sektora S. 12, spólki finansowe (patrz ust. 2. 40. b). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 57 ) 9 2 3. t s u z r t a p ( i n t a w y r p i c n e c u d o r P i c n e c u d o r P i n z c i l b u p i c n e c u d o r P ) 8 2 3. t s u z r t a p ( o w t c i n d e r ś o p i w o k n y r e i n i l a t s o z o P e w o s n a n i f a j c k u d o r p i w o k n y r i c n e c u d o r P h c y w o s n a n i f e i n g u l s u i w ó r a w o t a m r o f a n w ó l G h c y n w a r p - o n j y c a z i n a g r o m r o f h c y n w ó l g g u l d e w i w ó r o t k e s g u l d e w w ó t n e c u d o r p k e t s o n d e j a j c a k i f y s a l K —. 3 2. a l e b a T f. 0 4 2. i a. 0 4 2. t s u z r t a p ( e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. ) a. 3 2 2. t s u z r t a p ( a n w a r p - o n j y c a z i n a g r O a n w a r p - o n j y c a z i n a g r O e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. ) c. 0 4 2. t s u z r t a p (. ) b 0 4 2. t s u z r t a p ( e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. ) b 3 2 2. t s u z r t a p ( ą n w a r p ć ś o w o b o s o e c ą j a d a i s o p a z e n a n z u i k l ó p s i e i n l e i z d l ó p S a n e n w a r p i y t o m d o p e n ż e l a z e i n a z i n a n z u i n z c i l b u p i c n e c u d o r P. ) b 3 2 2. t s u z r t a p ( h c y n w a r p w ó t k a h c y n l a j c e p s y c o m i e w o d ą z r e j c u t y t s n i , 3 1 S. ) a. 9 6 2. t s u z r t a p ( e w o d ą z r o m a s i e n o w a t s a n e i n e j c u t y t s n i , 5 1 S. i e w o d ą z r e j c u t y t s n i , 3 1 S. e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. ) g 0 4 2. t s u z r t a p ( ) f. 3 2 2. t s u z r t a p ( - u l s b o u d o h c o d e i n e z s o n y z r p a n e w o d ą z r o m a s. ) d 0 4 2. t s u z r t a p (. ) d 3 2 2. t s u z r t a p ( ) 1 ( e w o m o d a w t s r a d o p s o g e c ą j u g ) 7 8 2. t s u z r t a p (. ) b 9 6 2. t s u z r t a p ( e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. ) g 0 4 2. t s u z r t a p ( ) f. 3 2 2. t s u z r t a p ( i l a t s o z o p i m y n m o l u i m a k l ó p s y c ą d ę b i n a n z u e i n i n z c i l b u p i c n e c u d o r P e n w a r p i y t o m d o p e n ż e l a z e i n a z a z e n a n z u u d o h c o d e i n e z s o n y z r p a n i e n o w a t s a n e i n i k t s o n d e J e n w a r p i y t o m d o p e n ż e l a z e i n i m y n m o l u i m a k l ó p s y c ą d ę b e n ż e l a z e i n a z e n a n z u e i n i k l ó p S e l e i c i c ś a l w i n z c ą l y W e n w a r p i y t o m d o p e w o m o d a w t s r a d o p s o g , 4 1 S. e w o m o d a w t s r a d o p s o g , 4 1 S. ) 5 7 2. t s u z r t a p (. ) 5 7 2. t s u z r t a p ( i l a t s o z o p z r t a p ( e w o s n a n i f i k l ó p s , 2 1 S. ) e. 0 4 2. t s u ) e. 3 2 2. t s u z r t a p ( e w o s n a n i f e i n i k l ó p s , 1 1 S. g u l s u i w ó r a w o t h c y w o s n a n i f e i n h c y w o s n a n i f g u l s u t s e j h c y n ż e l a z k e t s o n d e j y p u r g a l d , e c ą j u n m o d i i k t s o n d e J m y c ą j a ż a w e z r p h c y r ó t k j e l a c i c ś o n l a l a i z d m e j a z d o r a j c k u d o r p. ) 8 8 2. t s u z r t a p ( i u n e z c a n z m y n t o t s i e i n o u d o h c o d e i n e z s o n y z r p a n i h c y n o w a t s a n e i n i j c u t y t s n i m e i k t ą j y w Z ) 1 ( 58 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2. 96. Producenci publiczni, którzy na mocy szczególnego ustawodawstwa są uznani za niezależne podmioty prawne i będący producentami ryn- kowymi są klasyfikowani następująco: a) z dzialalnością podstawową — produkcja towarów i uslug niefinansowych: do sektora S. 11, spólki niefinansowe (patrz ust. 2. 23. c); b) z dzialalnością podstawową — pośrednictwo finansowe i pomocnicza dzialalność finansowa: do sektora S. 12, spólki finansowe (patrz ust. 2. 40. c). 2. 97. Publiczni producenci nieuznani za niezależne podmioty prawne i będący producentami rynkowymi są klasyfikowani następująco: a) spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. f): 1. z dzialalnością podstawową — produkcja towarów i uslug niefinansowych: do sektora S. 11, spólki niefinansowe (patrz ust. 2. 23. f); 2. z dzialalnością podstawową — pośrednictwo finansowe i pomocnicza dzialalność finansowa: do sektora S. 12, spólki finansowe (patrz ust. 2. 40. c). b) nie będący spólkami ulomnymi: do sektora S. 13, instytucje rządowe i samorządowe, gdyż pozostają integralną częścią jednostek spra- wujących nad nimi kontrolę (patrz ust. 2. 69. a). 2. 98. Instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu (stowarzyszenia, fundacje) uznane za podmioty prawne są klasyfikowane następująco: a) b) producenci rynkowi, z dzialalnością podstawową — produkcja towarów i uslug niefinansowych: do sektora S. 11, spólki niefinansowe (patrz ust. 2. 23. d); z dzialalnością podstawową — pośrednictwo finansowe i pomocnicza dzialalność finansowa: do sektora S. 12, spólki finansowe (patrz ust. 2. 40. d); c) producenci nierynkowi: 1. 2. do sektora S. 13, instytucje rządowe i samorządowe, jeżeli są producentami publicznymi kontrolowanymi i glównie finansowanymi przez jednostki rządowe i samorządowe (patrz ust. 2. 69. b); do sektora S. 15, instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe, jeżeli są producentami prywatnymi (patrz ust. 2. 87). 2. 99. Wylączni wlaściciele oraz spólki nieuznane za podmioty prawne, będący producentami rynkowymi, są klasyfikowani następująco: a) spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. f): 1. z dzialalnością podstawową — produkcja towarów i uslug niefinansowych: do sektora S. 11, spólki niefinansowe (patrz ust. 2. 23. f); 2. z dzialalnością podstawową — pośrednictwo finansowe i pomocnicza dzialalność finansowa: do sektora S. 12, spólki finansowe (patrz ust. 2. 40. g); b) nie będący spólkami ulomnymi: do sektora S. 14, gospodarstwa domowe (patrz ust. 2. 75). 2. 100. Jednostki dominujące (tzn. spólki niefinansowe czy spólki finansowe nadzorujące grupę spólek) są klasyfikowane następująco: a) b) do sektora S. 11, spólki niefinansowe, jeżeli przeważający rodzaj dzialalności calej grupy jednostek zależnych będących producentami rynkowymi, stanowi produkcję towarów i uslug niefinansowych (patrz ust. 2. 23. e); do sektora S. 12, spólki finansowe, jeżeli przeważający rodzaj dzialalności calej grupy jednostek zależnych stanowi pośrednictwo finan- sowe (patrz ust. 2. 40. e). 2. 101. Tabela 2. 3 w sposób schematyczny ilustruje różne przypadki wyszczególnione powyżej. LOKALNA JEDNOSTKA RODZAJU DZIALALNOŚCI ORAZ BRANŻE 2. 102. Większość jednostek instytucjonalnych jest w praktyce zaangażowana w różne dzialalności w tym samym czasie. Mogą one prowadzić dzialalność podstawową, kilka dzialalności drugorzędnych i pewne dzialalności pomocnicze (patrz ust. 3. 10-3. 13). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 59 2. 103. Dzialalność ma miejsce wtedy, gdy lączy się takie środki jak sprzęt, praca, technologie produkcji, sieć lączności lub produkty celem wytwo- rzenia określonych towarów lub uslug. Dzialalność jest charakteryzowana za pomocą poniesionych nakladów (towarów i uslug), procesem produkcyjnym oraz produkcją towarów i uslug. Rodzaje dzialalności mogą być określone przez odniesienie do szczególnego poziomu klasyfikacji NACE rev. l (14). 2. 104. Jeżeli jednostka prowadzi więcej niż jedną dzialalność, wówczas wszystkie dzialalności, z wyjątkiem pomocniczych, są szeregowane zgod- nie z wartością dodaną brutto. Odróżnienie dzialalności podstawowej od dzialalności drugorzędnych dokonywane jest na podstawie poziomu wytworzonej wartości dodanej brutto, który przewyższa pozostale. Dzialalności pomocnicze nie są wyodrębniane jako oddzielne jednostki ani też nie są oddzielone od dzialalności podstawowej lub dzialalności drugorzędnych jednostek, które wspomagają. 2. 105. Do celów analizy przeplywów powstających w procesie produkcji i przy wykorzystaniu towarów i uslug, konieczny jest wybór jednostek, które podkreślają znaczenie zależności techniczno-ekonomicznych. Wymaganie to oznacza, że jednostka instytucjonalna musi być — z zasady — podzielona na niniejsze i bardziej jednorodne jednostki w zależności od rodzaju produkcji. Pierwszym praktycznym podejściem operacyjnym dla spelnienia powyższego wymagania jest lokalna jednostka rodzaju dzialalności. LOKALNA JEDNOSTKA RODZAJU DZIALALNOŚCI 2. 106. Definicja: Lokalna jednostka rodzaju dzialalności (lokalna JRD) jest częścią jednostki rodzaju dzialalności (15) (JRD) odpowiadającą jed- nostce lokalnej. JRD grupuje wszystkie części jednostki instytucjonalnej jako producenta, prowadzące dzialalność określoną na poziomie klasy (4 cyfry) w klasyfikacji NACE rev. l i odpowiadające jednemu lub więcej operacyjnych podzialów jednostki insty- tucjonalnej. System informacyjny jednostki instytucjonalnej musi być zdolny do wskazania lub oszacowania dla każdej lokalnej JRD przynajmniej wartości produkcji, zużycia pośredniego, kosztów związanych z zatrudnieniem, nadwyżki operacyjnej oraz pracujących i środków trwalych brutto. Jednostka lokalna jest jednostką instytucjonalną, lub jej częścią, wytwarzającą towary i uslugi w miejscu wyodrębnionym geograficznie. Lokalna JRD odpowiada jednostce instytucjonalnej rozumianej jako producent lub części tej jednostki; z drugiej strony — nigdy nie może należeć do dwóch różnych jednostek instytucjonalnych. 2. 107. Jednostka instytucjonalna wytwarzająca towary i uslugi, prowadząca dzialalność podstawową i kilka dzialalności drugorzędnych, powinna być podzielona na tyle jednostek rodzaju dzialalności, ile dzialalności prowadzi, a dzialalności drugorzędne powinny być klasyfikowane odrębnie od dzialalności podstawowej. Z drugiej strony, dzialalności pomocnicze nie są oddzielane od dzialalności podstawowej czy od drugorzędnych. Jednak jednostki rodzaju dzialalności zaliczone do tej samej pozycji w klasyfikacji dzialalności, mogą wytwarzać produkty nie stanowiące jednorodnej grupy, z uwagi na związane z nimi dzialalności drugorzędne, których na bazie dostępnych dokumentów księ- gowych nie można bylo oddzielić. Dlatego, jednostki rodzaju dzialalności mogą prowadzić jedną lub więcej dzialalności drugorzędnych. GALĄŹ 2. 108. Definicja: Galąź tworzona jest przez grupę lokalnych JRD prowadzących ten sam lub podobny rodzaj dzialalności. Na najniższym pozio- mie klasyfikacji, galąź obejmuje wszystkie lokalne JRD należące do pojedynczej klasy (4 znaki) w klasyfikacji NACE rev. l i które, zgodnie z definicją przyjętą w NACE rev. l, prowadzą tę samą dzialalność. Galęzie obejmują zarówno lokalne JRD wytwarzające towary i uslugi rynkowe jak też lokalne JRD wytwarzające towary i uslugi nieryn- kowe. Galąź, z definicji, sklada się z grupy lokalnych JRD prowadzących ten sam rodzaj dzialalności produkcyjnej, bez względu na to czy jednostka instytucjonalna, do której one należą, wytwarza produkcję rynkową czy nierynkową. (14) NACE Rev. l: Nomenklatura Dzialalności we Wspólnocie Europejskiej, zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3037/90 z dnia 9 października 1990 r. (15) W SRN i w Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Rodzajów Dzialalności (ISIC Rev. 3) stosowanej w SRN, lokalna jednostka rodzaju dzialalności nazywana jest zakladem. 60 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2. 109. Wyróżnione są trzy kategorie galęzi: a) galęzie wytwarzające towary i uslugi rynkowe (galęzie rynkowe) oraz towary i uslugi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (16); b) c) galęzie wytwarzające towary i uslugi nierynkowe w sektorze instytucji rządowych i samorządowych: galęzie nierynkowe instytucji rządowych i samorządowych; galęzie wytwarzające towary i uslugi nierynkowe w sektorze instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gos- podarstwa domowe: galęzie nierynkowe instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe. KLASYFIKACJA GALĘZI 2. 110. Klasyfikacją wykorzystywaną do grupowania lokalnych JRD w galęzie jest NACE rev. l. JEDNOSTKI JEDNORODNEJ PRODUKCJI I JEDNORODNE BRANŻE 2. 111. Lokalna JRD tylko w przybliżeniu spelnia wymagania analiz procesów produkcyjnych (patrz ust. 2. 105. i 2. 107. ). Jednostką optymalną dla tego rodzaju analiz, tzn. analizy przeplywów międzygalęziowych jest jednostka jednorodnej produkcji. JEDNOSTKA JEDNORODNEJ PRODUKCJI 2. 112. Definicja: Cechą wyróżniającą jednostki jednorodnej produkcji jest prowadzenie tylko jednego rodzaju dzialalności, identyfikowanego za pomocą poniesionych nakladów, szczególnego procesu produkcyjnego oraz wytworzonej produkcji. Produkty skladające się na naklady i wytworzoną produkcję są odróżniane nie tylko poprzez ich cechy fizyczne oraz stopień przetworzenia, ale także poprzez zastosowaną technologię produkcji: mogą być one identyfikowane przez odniesienie do klasyfikacji produktów (patrz ust. 2. 118). 2. 113. Jeżeli jednostka instytucjonalna wytwarzająca towary i uslugi prowadzi dzialalność podstawową i także kilka dzialalności drugorzędnych, będzie ona podzielona na tyle jednostek jednorodnej produkcji ile dzialalności prowadzi. Dzialalności pomocnicze nie są wyodrębniane z dzialalności podstawowej i z dzialalności drugorzędnych. Analogicznie jak lokalna JRD, jednostka jednorodnej produkcji może odpowiadać calej jednostce instytucjonalnej lub jej części; z drugiej strony nie może nigdy należeć do dwóch różnych jednostek instytucjonalnych. JEDNORODNA BRANŻA 2. 114. Definicja: Jednorodna branża sklada się z grupy jednostek jednorodnej produkcji. Zestaw dzialalności objętych jednorodną branżą jest identyfikowany przez odniesienie do klasyfikacji produktów. Jednorodna branża wytwarza te i tylko te towary i uslugi, które są dokladnie określone w klasyfikacji. 2. 115. Jednorodne branże są jednostkami przeznaczonymi dla analiz ekonomicznych. Jednostki jednorodnej produkcji zwykle nie mogą być anali- zowane bezpośrednio; dane zbierane od jednostek w badaniach statystycznych muszą być odpowiednio przeliczone dla uzyskania danych dotyczących jednorodnej branży. 2. 116. Wyróżnia się trzy kategorie jednorodnych branż: a) b) jednorodne branże wytwarzające towary i uslugi rynkowe (branże rynkowe) oraz towary i uslugi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (17); jednorodne branże wytwarzające towary i uslugi nierynkowe w sektorze instytucji rządowych i samorządowych: branże nierynkowe instytucji rządowych i samorządowych; (16) Uslugi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele dotyczą tylko uslug mieszkaniowych wytwarzanych przez wlaścicieli mieszkań oraz uslug domowych wytwarza- nych przez zatrudnionych pracowników (patrz ust. 3. 21). (17) Uslugi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele dotyczą tylko uslug mieszkaniowych wytwarzanych przez wlaścicieli mieszkań oraz uslug domowych wytwarza- nych przez zatrudnionych pracowników (patrz ust. 3. 21). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 61 c) jednorodne branże wytwarzające towary i uslugi nierynkowe w sektorze instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslu- gujących gospodarstwa domowe: branże nierynkowe instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodar- stwa domowe. 2. 117. Jednorodne branże wytwarzające towary i uslugi rynkowe oraz towary i uslugi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele obejmują wszystkie jednostki jednorodnej produkcji dowolnego sektora instytucjonalnego, zaangażowane wylącznie w produkcję towarów i uslug rynkowych lub towarów i uslug na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. Wytwarzanie towarów i uslug rynkowych w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych lub sektora instytucji nienastawionych na przynoszenie dochodu(lącznie z produkcją na wlasne cele) traktowane jest jako jednostki jednorodnej produkcji i klasyfikowane do odpowiednich branż rynkowych. Jednorodne branże nierynkowe instytucji rządowych i samorządowych wytwarzających towary i uslugi nierynkowe obejmują wszystkie jed- nostki jednorodnej produkcji w sektorze instytucji rządowych i samorządowych, które wytwarzają towary i uslugi nierynkowe. Jednorodne branże nierynkowe instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu, obslugujących gospodarstwa domowe obejmują wszystkie jednostki jednorodnej produkcji w sektorze instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe, które wytwarzają towary i uslugi nierynkowe. KLASYFIKACJA JEDNORODNYCH BRANŻ 2. 118. Klasyfikację jednorodnych branż stosowaną w tabelach przeplywów międzygalęziowych opracowano na podstawie Klasyfikacji Produktów wedlug Rodzajów Dzialalności (CPA) (18). CPA jest klasyfikacją produktową, której struktura zostala opracowana zgodnie z kryterium pochodzenia produktu zdefiniowanym w NACE rev. l. (18) CPA: Klasyfikacja Produktów wedlug Rodzajów Dzialalności zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3696/93 z dnia 29 października 1993 r. 62 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ROZDZIAL 3 TRANSAKCJE DOTYCZĄCE PRODUKTÓW 3. 01. Definicja: Produktami są wszystkie towary i uslugi wytworzone w ramach przyjętych granic produkcji. Produkcja zostala zdefiniowana w ust. 3. 07. 3. 02. W ESA zostaly wyróżnione następujące glówne kategorie transakcji dotyczących produktów: Kategorie transakcji Produkcja globalna Zużycie pośrednie Wydatki na spożycie Spożycie skorygowane Inwestycje brutto Wywóz towarów i uslug Przywóz towarów i uslug Kod P. 1 P. 2 P. 3 P. 4 P. 5 P. 6 P. 7 3. 03. Transakcje dotyczące produktów rejestrowane są na następujących rachunkach: a) bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug; produkcja globalna i przywóz są rejestrowane jako przychody, a pozostale transakcje dotyczące produktów — jako rozchody; b) rachunku produkcji; produkcja globalna jest rejestrowana jako przychód, a zużycie pośrednie jako rozchód; c) rachunku wykorzystania dochodów do dyspozycji; wydatki na spożycie są rejestrowane jako rozchód; d) rachunku wykorzystania skorygowanych dochodów do dyspozycji; spożycie skorygowane ostateczne jest rejestrowane jako rozchód; e) bilans platności kapitalowych; inwestycje brutto są rejestrowane jako rozchód (zmiana aktywów); f) rachunku transakcji z zagranicą towarów i uslug; przywóz towarów i uslug jest rejestrowany jako przychód, a wywóz towarów i uslug jako rozchód. 3. 04. W tabeli podaży — produkcja globalna i przywóz są rejestrowane jako podaż. W tabeli wykorzystania — zużycie pośrednie, inwestycje brutto, wydatki na spożycie ostateczne i wywóz są rejestrowane jako wykorzystanie. W symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych — pro- dukcja globalna i przywóz są rejestrowane jako podaż, a pozostale transakcje dotyczące produktów — jako wykorzystanie. 3. 05. Podaż produktów jest wyceniana w cenach bazowych (patrz ust. 3. 48). Wykorzystanie produktów jest wyceniane w cenach nabycia (patrz ust. 3. 06). Dla pewnych rodzajów podaży i wykorzystania stosowane są bardziej szczególowe zasady wyceny, np. dla przywozu towarów i uslug. 3. 06. Definicja: Cena nabycia jest ceną faktycznie placoną przez nabywcę za produkt w momencie zakupu; lącznie z wszelkimi podatkami od pro- duktów pomniejszonymi o subsydia do produktów (z wyjątkiem podlegających odliczeniu podatków od produktów, takich jak pod- atek od towarów i uslug VAT); lącznie z wszelkimi kosztami transportu placonymi oddzielnie przez nabywcę w celu dostarczenia produktu w wymaganym czasie i miejscu; po odjęciu ewentualnych rabatów od standardowych cen czy obciążeń za zakupy hur- towe lub poza sezonem; z wylączeniem odsetek lub oplat za uslugi dodawanych przy umowach kredytowych; z wylączeniem wszelkich dodatkowych obciążeń powstalych w wyniku nie dokonania zaplaty w ciągu okresu ustalonego w momencie dokonywa- nia zakupu. Jeżeli moment wykorzystania nie pokrywa się z momentem zakupu, powinno być przeprowadzone dostosowanie cen w taki sposób, aby uwz- ględnić zmiany cen spowodowane uplywem czasu (w sposób symetryczny ze zmianami cen zapasów). Takie modyfikacje mają szczególne zna- czenie, jeżeli ceny produktów zmienialy się drastycznie w ciągu roku. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 63 PRODUKCJA I PRODUKCJA GLOBALNA 3. 07. Definicja: Produkcja jest dzialalnością prowadzoną pod kontrolą i na odpowiedzialność jednostki instytucjonalnej celem wytworzenia towarów i uslug, przy wykorzystaniu nakladów pracy, kapitalu oraz zużyciu towarów i uslug. Produkcja nie obejmuje naturalnych procesów odbywających się bez żadnej ludzkiej ingerencji czy kontroli, takich jak niekontrolowany przyrost zasobów ryb w mię- dzynarodowych wodach (natomiast hodowla ryb stanowi produkcję). 3. 08. Produkcja obejmuje: a) wytwarzanie wszystkich towarów i uslug, zarówno indywidualnych jak i ogólnospolecznych, które są dostarczane (lub przeznaczone do dostarczenia) do jednostek innych niż ich producenci; b) wytwarzanie na wlasny rachunek wszystkich towarów zatrzymywanych przez ich producentów z przeznaczeniem do wlasnego spożycia ostatecznego lub na środki trwale brutto. Produkcja na wlasny rachunek celem powiększenia wlasnych środków trwalych brutto obejmuje dzialalność dotyczącą produkcji środków trwalych brutto, taką jak budownictwo oraz rozwój oprogramowania czy poszukiwania zlóż mineralnych (pojęcie środki trwale brutto omówiono w ust. 3. 100-3. 127). Produkcja towarów na wlasny rachunek przez gospodarstwa domowe odnosi się na ogól do: 1. budowy budynków mieszkalnych na wlasny rachunek; 2. produkcji i skladowania produktów rolnych; 3. przetwórstwa produktów rolnych, takiego jak wytwarzanie mąki w wyniku mielenia, przechowywanie owoców poprzez suszenie i konserwowanie, wytwarzanie produktów mleczarskich, jak maslo i ser oraz produkcja piwa , wina i spirytusu; 4. produkcji innych podstawowych produktów, jak wydobycie soli, wydobywanie torfu i rozwożenie wody; 5. innych rodzajów procesów przetwórstwa, jak tkanie sukna, produkcja towarów garncarskich i towar mebli. Produkcja towarów na wlasny rachunek przez gospodarstwa domowe powinna być rejestrowana wtedy, gdy dany rodzaj produkcji jest znaczący, tzn. jeśli zasadne jest przypuszczenie, że ilość wytwarzanego wyrobu jest ważna w stosunku do ogólnej podaży tego wyrobu w kraju. Zgodnie z przyjętą konwencją, w ESA uwzględniono wylącznie: budowę budynków mieszkalnych na wlasny rachunek oraz produkcję, skladowania i przetwórstwo produktów rolnych; wszystkie pozostale rodzaje produkcji towarów na wlasny rachunek uważane są za nieis- totne dla państw Unii Europejskiej; c) wytwarzanie na wlasny rachunek uslug mieszkaniowych przez wlaścicieli mieszkań; d) domowe i osobiste uslugi wykonywane przez zatrudnionych pracowników; e) dzialalności wykonywane przez wolontariuszy prowadzące do wytworzenia towarów, np. budowa budynków mieszkalnych, kościolów lub innych budynków, które powinny być zarejestrowane jako produkcja. Dzialalności wykonywane przez wolontariuszy nie prowadzące do wytworzenia towarów, np. nie odplatna opieka i sprzątanie, są wylączone. Wszystkie wymienione dzialalności są wlączone do kategorii produkcji, nawet jeśli są nielegalne lub nie zgloszone organom podatkowym, zabezpieczenia spolecznego, statystycznym i innym tego typu wladzom publicznym. 3. 09. Produkcja nie obejmuje świadczenia domowych i osobistych uslug świadczonych i wykorzystywanych w ramach tego samego gospodarstwa domowego (z wyjątkiem uslug świadczonych przez zatrudnionych pracowników oraz uslug mieszkaniowych świadczonych na wlasny rachu- nek przez wlaścicieli mieszkań). Przykladami są tu: a) sprzątanie, malowanie i utrzymanie mieszkania, o ile dzialalności te są także wspólne dla lokatorów; b) czyszczenie, konserwacja i naprawa dóbr trwalego użytku należących do gospodarstwa domowego; c) przygotowanie i podawanie posilków; d) opieka nad dziećmi oraz ich szkolenie i nauczanie; e) opieka nad ludźmi chorymi, niedolężnymi i starymi; f) przewożenie czlonków gospodarstwa domowego lub ich rzeczy. 64 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 DZIALALNOŚĆ PODSTAWOWA, DRUGORZĘDNA I POMOCNICZA 3. 10. Definicja: Podstawową dzialalnością lokalnej JRD jest dzialalność, której wartość dodana przewyższa wartość związaną z każdym innym rodzajem dzialalności tej samej jest określona przez odniesienie do NACE rev. l, najpierw na najwyższym poziomie klasyfikacji, a następnie na bardziej szczególowych poziomach. jednostki. Klasyfikacja podstawowego rodzaju dzialalności 3. 11. Definicja: Dzialalność drugorzędna jest to dzialalność prowadzona w ramach pojedynczej Rezultatem dzialalności drugorzędnej jest produkt drugorzędny. lokalnej JRD obok dzialalności podstawowej. 3. 12. Definicja: Produkty dzialalności pomocniczej, nie są przeznaczone do wykorzystywania poza przedsiębiorstwem. Dzialalność pomocnicza jest dzialalnością podjętą wewnątrz przedsiębiorstwa, mającą na celu stworzenie warunków do prowadzenia dzialalności podstawo- wej lub drugorzędnej przez lokalne JRD. Typowym przykladem dzialalności pomocniczej są produkty, które powszechnie znajdują się jako naklady w prawie każdym rodzaju dzialalności produkcyjnej, zarówno malym jak i dużym. Dzialalnością pomocniczą mogą być np. : zaopatrzenie, sprzedaż, marketing, księgowość, przetwarzanie danych, transport, magazynowanie, konserwacja, sprzątanie i ochrona. Spólki niefinansowe mogą dokonywać wyboru między prowadzeniem dzialalności pomocniczej a zakupem takich uslug na rynku od wyspecjalizowanych producentów uslug. Akumulacja kapitalu realizowana na wlasny rachunek nie jest dzialalnością pomocniczą. 3. 13. Dzialalności pomocnicze traktowane są jako integralne części dzialalności podstawowej lub drugorzędnych, z którymi są one powiązane. W rezultacie: a) produkcja realizowana w ramach dzialalności pomocniczej nie jest wyraźnie rozpoznawalna i oddzielnie rejestrowana. Zatem użycie tej produkcji nie jest rejestrowane oddzielnie; b) wszystkie naklady wykorzystywane w dzialalności pomocniczej — materialy, sila robocza, zużycie środków trwalych itp. , są traktowane jako naklady na dzialalność podstawową lub drugorzędną, które dana dzialalność pomocnicza wspiera. PRODUKCJA GLOBALNA (P. 1) 3. 14. Definicja: Produkcję globalną stanowią produkty wytworzone w okresie sprawozdawczym. Produkcja globalna obejmuje w szczególności: a) towary i uslugi, które jedna lokalna JRD dostarcza innej lokalnej JRD należącej do tej samej jednostki instytucjonalnej; b) towary wytworzone w lokalnej JRD i pozostawione w zapasach do końca okresu, bez względu na rodzaj ich późniejszego wykorzystania. Jednakże towary i uslugi wytworzone i wykorzystywane w tym samym okresie sprawozdawczym i w tej samej lokalnej JRD, nie są odrębnie identyfikowane. Dlatego też, nie są one rejestrowane jako część produkcji globalnej lub zużycie pośrednie tej lokalnej JRD. 3. 15. Produkcja globalna jednostki instytucjonalnej skladającej się z więcej niż jednej lokalnej JRD, stanowi sumę produkcji globalnej każdej z jej skladowych lokalnych JRD, lącznie z produkcją dostarczaną pomiędzy lokalnymi JRD. 3. 16. W ESA wyróżnione zostaly trzy rodzaje produkcji globalnej: a) produkcja globalna rynkowa (P. 11); b) produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (P. 12); c) pozostala produkcja globalna nierynkowa (P. 13). Podzial ten ma również zastosowanie do lokalnych JRD oraz jednostek instytucjonalnych: a) producenci rynkowi; b) producenci na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele; c) pozostali producenci nierynkowi. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 65 Rozróżnienie między produkcją rynkową, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele oraz pozostalą produkcją nierynkową ma podstawowe znaczenie, ponieważ określa zasady stosowane do wyceny produkcji globalnej: produkcja globalna rynkowa, produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele oraz calkowita produkcja globalna producentów rynkowych i producentów na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele wyceniane są w cenach bazowych, podczas gdy calkowita produkcja globalna pozostalych producentów nierynkowych (lokalnych JRD) jest wyceniana od strony kosztów. Calkowita wartość produkcji globalnej jednostki instytucjonalnej obliczana jest jako suma calkowitej produkcji globalnej jej lokalnych JRD i w ten sposób zależy też od rozróżnienia między produkcją rynkową, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele a pozostalą nierynkową (patrz ust. 3. 54-3. 56). Ponadto, rozróżnienie to jest także stosowane przy klasyfikacji jednostek instytucjo- nalnych do sektorów (patrz ust. 3. 27-3. 37). Rozróżnienia definiowane są metodą „z góry na dól”, tzn. najpierw określane są dla jednostki instytucjonalnej, następnie dla lokalnych JRD i na końcu — dla ich produkcji globalnej. W konsekwencji, dokladne znaczenie tego rozróżnienia na poziomie produktu (tzn. definicje pojęć: produkcji globalnej rynkowej, produkcji globalnej na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele oraz pozostalej produkcji globalnej nierynko- wej) może być zrozumiale jedynie przez poznanie także cech charakteryzujących jednostkę instytucjonalną i lokalne JRD wytwarzające daną produkcję globalną. Po określeniu ogólnych definicji trzech rodzajów produkcji globalnej oraz trzech rodzajów producentów (patrz ust. 3. 17-3. 26), przedstawiono zasady rozróżnienia między producentami rynkowymi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalymi nierynkowymi metodą „góry na dól”. 3. 17. Definicja: Produkcję globalną rynkową stanowią towary i uslugi sprzedawane lub przeznaczone do sprzedaży na rynku (patrz ust. 3. 18). 3. 18. Produkcja globalna rynkowa obejmuje: a) produkty sprzedane po cenach ekonomicznie uzasadnionych; b) produkty przekazane w ramach wymiany barterowej; c) produkty wykorzystane jako platności w naturze (wlączając wynagrodzenia w naturze i dochód mieszany w naturze); d) produkty dostarczone przez jedną lokalną JRD do drugiej (w ramach tej samej jednostki instytucjonalnej), z przeznaczeniem na zużycie pośrednie lub na ostateczne wykorzystanie; e) przyrost zapasów towarów gotowych i produkcji niezakończonej przeznaczonych do wykorzystania w jednym lub innych przypadkach wymienionych wyżej wlączając inwentarz żywy i produkty roślinne będące w fazie wzrostu oraz budynki i niedokończone budowle, których nabywca nie jest znany). 3. 19. Definicja: Przyjęta w ESA definicja ceny ekonomicznie uzasadnionej danego produktu określana jest częściowo w odniesieniu do jednostki instytucjonalnej i lokalnej JRD, które wytworzyly ten produkt (patrz ust. 3. 27-3. 40. ). Na przyklad, zgodnie z przyjętą konwencją, wszystkie towary i uslugi wytworzone przez jednostki wylącznych wlaścicieli oraz spólki nie posiadające osobowości prawnej należące do gospodarstw domowych i sprzedane innym jednostkom instytucjonalnym, są sprzedawane po cenach ekonomicznie uzasadnionych, tzn. uważane są za produkcję globalną rynkową. W przypadku pozostalych jednostek instytucjonalnych, ich pro- dukcja globalna sprzedawana jest po cenach ekonomicznie uzasadnionych tylko wtedy, gdy przychód ze sprzedaży pokrywa ponad 50 % kosztu produkcji. 3. 20. Definicja: Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele obejmuje towary i uslugi zatrzymane w jednostce instytucjonalnej, która je wytworzyly, z przeznaczeniem na spożycie ostateczne, albo na środki trwale brutto. 3. 21. Produkty przeznaczone na wlasne spożycie ostateczne mogą być wytwarzane tylko w sektorze gospodarstw domowych. Typowymi przykla- dami są: a) produkty rolne wytwarzane i konsumowane w rolnych gospodarstwach domowych; b) uslugi mieszkaniowe świadczone przez wlaścicieli mieszkań; c) uslugi domowe świadczone w gospodarstwach domowych przez zatrudnionych pracowników. 3. 22. Produkty wykorzystywane na wlasne środki trwale brutto mogą być wytwarzane we wszystkich sektorach. Przykladami są: a) specjalne maszyny wytwarzane przez spólki niefinansowe przemyslu maszynowego; b) budynki mieszkalne lub ich rozbudowa budowane przez gospodarstwa domowe; 66 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 c) budownictwo wykonywane we wlasnym zakresie, wlączając wspólne przedsięwzięcia budowlane grup gospodarstw domowych. 3. 23. Definicja: Pozostala produkcja globalna nierynkowa obejmuje towary i uslugi przekazywane do innych jednostek nieodplatnie lub po cenach, które nie są ekonomicznie uzasadnione. 3. 24. Definicja: Producentami rynkowymi są lokalne JRD lub jednostki instytucjonalne, których przeważająca część produkcji jest produkcją glo- balną rynkową. Należy zaznaczyć, że jeśli lokalna JRD lub jednostka instytucjonalna jest producentem rynkowym, to przeważająca część jej produkcji global- nej jest z definicji produkcją globalną rynkową, ponieważ pojęcie produkcji globalnej rynkowej określane jest po przeprowadzeniu rozróżnie- nia pomiędzy producentami rynkowymi, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele a pozostalymi producentami nierynkowymi w odniesie- niu do lokalnych JRD i jednostek instytucjonalnych , które tę produkcję wytworzyly. 3. 25. Definicja: Producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele są lokalne JRD lub jednostki instytucjonalne, których przeważająca część produkcji jest produkcją globalną przeznaczoną na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. 3. 26. Definicja: Pozostalymi producentami nierynkowymi są lokalne JRD lub jednostki instytucjonalne, których przeważająca część produkcji jest przekazywana nieodplatnie lub po cenach , które nie są ekonomicznie uzasadnione. Jednostki instytucjonalne: rozróżnienie między producentami rynkowymi, producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele a pozostalymi producentami nierynkowymi 3. 27. Rozróżnienie między jednostkami instytucjonalnymi będącymi producentami rynkowymi na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele a pozos- talymi producentami nierynkowymi przedstawiono w tabeli 3. 1. Pokazane są także konsekwencje związane klasyfikowaniem tych jednostek do sektorów. Tabela 3. 1 — Rozróżnienie między jednostkami instytucjonalnymi będącymi producentami rynkowymi, producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele a pozostalymi producentami nierynkowymi Rodzaj jednostki instytucjonalnej Klasyfikacja INK czy nie? Przychód ze sprzedaży pokrywa ponad 50 % kosztu produkcji Rodzaj producenta Sektor(y) 1. 1 = Rynkowy lub na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Gospodarstw domowych Prywatna czy Publiczna? 1. Producenci prywatni 1. 1. Wylączni wlaściciele oraz spólki nieposiadające osobowości prawnej będące wlasnością gospodarstw domowych (z wylączeniem spólek ulomnych) 1. 2. Pozostali 1. 2. 1. Prywatne INK 1. 2. 1. 1. Tak 1. 2. 1. 1. = Rynkowy producenci prywatn (wlączając spólki ulomne będące wlasnością gospodarstw domowych) 1. 2. 1. 2. Nie 1. 2. 1. 2. = Pozostaly nierynkowy Przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych INKgd 1. 2. 2. Pozostali prywatni producenci niebędący INK 1. 2. 2. = Rynkowy Przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych 2. 1. Tak 2. 1. = Rynkowy Przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych 2. 2. Nie 2. 2. = Pozostaly nierynkowy instytucji rządowych i samorządowych 2. Producenci publiczni 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 67 Tabela pokazuje, że aby określić czy dana jednostka instytucjonalna powinna być zaklasyfikowana jako producent rynkowy, producent na osta- teczne wykorzystanie na wlasne cele czy pozostaly producent nierynkowy, należy kolejno zastosować różne kategorie rozróżnienia. 3. 28. Na początku dokonywane jest rozróżnienie między producentami prywatnymi a publicznymi. Producent publiczny jest producentem kontro- lowanym przez instytucje rządowe i samorządowe. W odniesieniu do INK, producentem publicznym jest INK kontrolowana i finansowana glównie przez instytucje rządowe i samorządowe. Wszyscy pozostali producenci są producentami prywatnymi. Kontrolowanie zdefiniowane jest istnieje taka konieczność, wlaściwego zarządu lub dyrektorów. Posiadanie ponad polowy udzialów w danym przedsiębiorstwie czy spólce finansowej jest wystarczającym, ale niekoniecznym warunkiem sprawowania kontroli (patrz ust. 2. 26). jako możliwość określania ogólnej instytucjonalnej poprzez wybór, lub programu jednostki (wspólnej) polityki jeśli 3. 29. Jak pokazuje tabela 3. 1, producenci prywatni znajdują się we wszystkich sektorach, z wyjątkiem sektora instytucji rządowych i samorządo- wych. Natomiast — producenci publiczni znajdują się tylko w sektorze spólek nie finansowych i w sektorze spólek finansowych oraz w sekto- rze instytucji rządowych i samorządowych. 3. 30. Szczególną kategorię producentów prywatnych stanowią wylączni wlaściciele oraz spólki nie posiadające osobowości prawnej będące wlas- nością gospodarstw domowych. Jednostki te są zawsze producentami rynkowymi lub producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. Ta ostatnia kategoria pojawia się w przypadku świadczenia uslug mieszkaniowych przez wlaścicieli mieszkań oraz produkcji towarów na wlasny rachunek. Wszystkie te jednostki są zaliczane do sektora gospodarstw domowych. Wyjątek powinien być zrobiony jedynie dla tych, które zostaly uznane za spólki ulomne. Są one producentami rynkowymi zaliczanymi do sektora przedsiębiorstw lub do sektora instytucji finansowych. 3. 31. Dla innych producentów prywatnych powinno być dokonywane rozróżnienie między prywatnymi instytucjami nienastawionymi na przyno- szenie dochodu a pozostalymi producentami prywatnymi. Definicja: INK jest określana jako jednostka prawna lub spoleczna, utworzona celem wytwarzania towarów i świadczenia uslug oraz, której statut nie zezwala na uzyskiwanie przez nią dochodów, zysków czy innych przychodów finansowych jednostki, która ją utworzyla, kontroluje lub finansuje. W praktyce, dzialalność produkcyjna tych jednostek przynosić może zarówno nadwyżkę jak i deficyt, ale w żadnym przypadku uzyskane nadwyżki, nie mogą być przejmowane przez inne jednostki instytucjonalne. Wszyscy pozostali producenci prywatni niebędący INK są producentami rynkowymi. Są oni zaliczani do sektora przedsiębiorstw lub do sek- tora instytucji finansowych. 3. 32. Dla określenia rodzaju producenta oraz sektora dla prywatnych INK powinno być zastosowane kryterium 50 %: a) jeśli ponad 50 % kosztu produkcji jest pokryte przez przychód ze sprzedaży –jednostka instytucjonalna jest producentem rynkowym i zaliczana jest do sektorów: przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych; b) jeśli mniej niż 50 % kosztu produkcji jest pokryte przez przychód ze sprzedaży — jednostka instytucjonalna jest pozostalym producentem nierynkowym i zaliczana jest do sektora INKgd. Jednak inne nierynkowe INK, kontrolowane i finansowane glównie przez instytucje rządowe i samorządowe, są zaliczane do sektora instytucji rządowych i samorządowych. 3. 33. Przychód ze sprzedaży oraz koszt produkcji wykorzystywane przy odróżnianiu producentów nierynkowych za pomocą kryterium 50 %, są zdefiniowane w sposób następujący: a) przychód ze sprzedaży obejmuje wartość zrealizowanej sprzedaży, z wylączeniem podatków od produktów, ale z uwzględnieniem wszyst- kich platności dokonanych przez instytucje rządowe i samorządowe lub instytucje Unii Europejskiej, przyznanych dowolnym rodzajom producentów dokonującym sprzedaży, tzn. wszystkie platności związane z wolumenem lub wartością produkcji są uwzględnione, a wylączone są platności mające na celu pokrycie ogólnego deficytu. Niniejsza definicja przychodu ze sprzedaży odpowiada pojęciu produkcji globalnej w cenach bazowych z wyjątkiem tego, że: 1) produkcja globalna wyceniana jest w cenach bazowych dopiero rozstrzygnięciu czy jest ona rynkowa czy nierynkowa: przychód ze sprzedaży jest wykorzystywany tylko do oszacowania rynkowej produkcji globalnej; pozostala produkcja globalna nierynkowa jest szacowana na podstawie poniesionych kosztów; 68 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2) platności dokonywane przez instytucje rządowe i samorządowe celem pokrycia ogólnego deficytu spólek publicznych lub spólek ulomnych, są częścią innych subsydiów do produktów, określonych w ust. 4. 35. c. W rezultacie, produkcja globalna w cenach bazo- wych obejmuje także platności dokonane przez instytucje rządowe i samorządowe celem pokrycia ogólnego deficytu; b) koszt produkcji stanowi sumę zużycia pośredniego, kosztów związanych z zatrudnieniem, zużycia środków trwalych oraz podatków od produkcji. Do celów omawianego kryterium, subsydia produkcyjne nie są potrącone od podatków. Dla zapewnienia spójności pojęcia przychodu ze sprzedaży z pojęciem kosztu produkcji przy stosowaniu kryterium 50 %, z kategorii kosztu produkcji powinny być usunięte wszystkie koszty poniesione w ramach akumulacji na wlasny rachunek. Kryterium 50 % powinno być stosowane biorąc pod uwagę wieloletni horyzont czasowy: powinno być stosowane ściśle tylko wtedy, gdy utrzymuje się przez kilka lat lub jest spelnione dla badanego roku i oczekuje się, że utrzyma się w bliskiej przyszlości. Nieznaczne odchylenia, występujące z roku na rok, w wielkości przychodu ze sprzedaży nie stwarzają konieczności przeklasyfikowania jednostki instytucjonalnej (ani jej lokalnych JRD i produkcji globalnej). 3. 34. Przychód ze sprzedaży może obejmować wiele elementów. Na przyklad, w przypadku uslug ochrony zdrowia świadczonych przez szpitale, przychód ze sprzedaży może odpowiadać: a) wydatkom poniesionym przez pracodawców na rzecz wlasnych pracowników, rejestrowanym jako dochód w naturze przekazywany pra- cownikom i jako ich spożycie ostateczne; b) zakupom dokonanym przez prywatne firmy ubezpieczeniowe; c) zakupom dokonanym przez fundusze zabezpieczenia spolecznego oraz instytucje rządowe i samorządowe, klasyfikowanym jako świad- czenia spoleczne w naturze; d) zakupom dokonanym przez gospodarstwa domowe bez refundacji (wydatki na spożycie ostateczne). Jedynie pozostale subsydia produkcyjne oraz dary (np. od instytucji dobroczynnych) nie są uznawane za przychód ze sprzedaży. Podobnie, przychód ze sprzedaży przez przedsiębiorstwo uslug transportowych może odpowiadać spożyciu pośredniemu producentów, dochodowi w naturze przekazywanemu przez pracodawców, świadczeniom spolecznym w naturze przekazywanym przez instytucje rządowe i samorządowe oraz zakupom gospodarstw domowych bez refundacji. 3. 35. Prywatne instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu dzialające na rzecz przedsiębiorstw i instytucji finansowych stanowią szczególny przypadek. Są one zwykle finansowane z wplat i skladek grup przedsiębiorstw i instytucji finansowych, na których rzecz dane instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu dzialają. Platności te nie są traktowane jako transfery, ale jako oplata za świadczoną uslugę, tzn. jako przychód ze sprzedaży. Instytucje te są zatem producentami rynkowymi i zaliczane są do sektora przedsiębiorstw oraz do sektora instytucji finansowych. 3. 36. Wlączenie do przychodu ze sprzedaży wszystkich platności związanych z wielkością produkcji, przy zastosowaniu kryterium 50 % do przy- chodu ze sprzedaży i do kosztu produkcji prywatnych czy publicznych INK może, w pewnych szczególnych przypadkach, prowadzić do nie- porozumień. Może się to odnosić, np. do finansowania produkcji globalnej prywatnych i publicznych szkól: platności dokonywane przez instytucje rządowe i samorządowe mogą być związane z liczbą uczniów, ale jednocześnie być przedmiotem negocjacji z tymi instytucjami. W takim przypadku, platności te nie muszą zostać uznane za przychód ze sprzedaży, mimo iż mają wyraźny związek z wielkością produkcji glo- balnej, np. z liczbą uczniów. Oznacza to, że szkola finansowana glównie przez takie platności, jest pozostalym producentem nierynkowym. Szkola będąca producentem publicznym, tzn. glównie finansowana i kontrolowana przez instytucje rządowe i samorządowe, powinna być zaliczona do sektora instytucji rządowych i samorządowych. Szkola będąca prywatnym pozostalym producentem nierynkowym, powinna być zaliczona do sektora INKgd. 3. 37. Producenci publiczni mogą być producentami rynkowymi lub pozostalymi producentami nierynkowymi. Jeżeli w wyniku zastosowania kryte- rium 50 %, jednostka instytucjonalna powinna być uznana za producenta rynkowego, wówczas klasyfikowana jest do sektora przedsiębiorstw lub do sektora instytucji finansowych. Kryterium 50 % jest wykorzystywane również do uznawania jednostki rządowej czy samorządowej za spólkę ulomną: tylko w przypadku spelnienia kryterium 50 % może być utworzona spólka ulomna. Jednostka instytucjonalna będąca pozosta- lym producentem nierynkowym zaliczana jest do sektora instytucji rządowych i samorządowych. Rozróżnienie pomiędzy INK a pozostalymi producentami jest zatem nieistotne dla klasyfikowania producentów publicznych. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 69 Lokalne JRD i ich produkcja globalna: podzial produkcji na rynkową, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalą nierynkową 3. 38. Po określeniu podzialu jednostek instytucjonalnych na producentów rynkowych, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalych nie- rynkowych, to rozróżnienie można zastosować do lokalnych JRD i ich produkcji globalnej. Ten stosunek przedstawiono w tabeli 3. 2. Tabela 3. 2 — Jednostki instytucjonalne, lokalne JRD i produkcja globalna oraz odpowiednie podzialy na rynkowe, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostale nierynkowe Jednostka instytucjonalna Podstawowa lokalna JRD Drugorzędna lokalna JRD Podstawowa produk- cja globalna podsta- wowej lokalnej JRD Drugorzędna produk- cja globalna podsta- wowej lokalnej JRD Podstawowa produk- cja globalna drugo- rzędnej lokalnej JRD Drugorzędna produk- cja globalna drugo- rzędnej lokalnej JRD Producent rynkowy Producent rynkowy Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Producent rynkowy Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna Producent na osta- teczne wykorzysta- nie na wlasne cele Producent na osta- teczne wykorzystanie na wlasne cele Producent na osta- teczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostaly producent nierynkowy Pozostaly producent nierynkowy Produkcja globalna na ostateczne wyko- rzystanie na wlasne cele Pozostala produkcja globalna nierynkowa Producent rynkowy Pozostaly producent nierynkowy Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostala produkcja globalna nierynkowa Rynkowa produk- cja globalna na wlasne cele finalne Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna rynkowa Pozostala produkcja globalna nierynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostala produkcja globalna nierynkowa 3. 39. Podstawowa lokalna JRD jednostki instytucjonalnej określonej jako producent rynkowy, jest oczywiście także producentem rynkowym. Drugo- rzędna lokalna JRD może być producentem rynkowym, ale także — producentem na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. Zgodnie z przyjętą konwencją, (drugorzędna) lokalna JRD jednostki instytucjonalnej będącej producentem rynkowym, nie może być pozostalym produ- centem nierynkowym. Oznacza to, że wszystkie drugorzędne lokalne JRD w sektorach: spólek niefinansowych oraz spólek finansowych są producentami rynkowymi lub producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. 70 3. 40. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Podstawowa lokalna JRD jednostki instytucjonalnej będącej pozostalym producentem nierynkowym, będzie także pozostalym producentem nierynkowym. Drugorzędne lokalne JRD mogą być producentami rynkowymi lub pozostalymi producentami nierynkowymi. Oznacza to, że sektory: instytucji rządowych i samorządowych oraz INKgd mogą obejmować niewielką liczbę (drugorzędnych) lokalnych JRD będących pro- ducentami rynkowymi (chociaż wszystkie jednostki instytucjonalne w tych sektorach są pozostalymi producentami nierynkowymi). Dla okreś- lenia czy dana drugorzędna lokalna JRD jest producentem rynkowym czy pozostalym nierynkowym, powinno być zastosowane kryterium 50 %. 3. 41. Po określeniu podzialu jednostek instytucjonalnych i ich lokalnych JRD na producentów rynkowych, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalych nierynkowych, rozróżnienie to może być zastosowane dla produkcji globalnej lokalnych JRD. Opis odpowiednich relacji przedstawiono w tabeli 3. 3. Tabela 3. 3 — Lokalne JRD i ich produkcja globalna: rozróżnienie na rynkową, na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i pozostalą nierynkową Producenci rynkowi Producenci na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostali producenci nierynkowi Ogólem Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostala produkcja globalna nierynkowa Ogólem X x 0 x X 0 x x X Produkcja globalna producentów rynkowych ogólem Produkcja globalna producentów na osta- teczne wykorzystanie na wlasne cele ogólem Produkcja globalna pozostalych producentów nierynkowych ogólem Produkcja globalna rynkowa ogólem Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele ogólem Pozostala produkcja globalna nierynkowa ogólem Produkcja globalna ogólem X = znaczna wartość produkcji globalnej; x = mala wartość produkcji globalnej; 0 = brak produkcji globalnej (zgodnie z przyjetą konwencją). 3. 42. Zgodnie z przyjętą konwencją, lokalne JRD będące producentami rynkowymi oraz producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele, nie mogą dostarczać pozostalej produkcji globalnej nierynkowej. Ich produkcja globalna może być zatem rejestrowana tylko jako produkcja globalna rynkowa lub produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele oraz odpowiednio do tego wyceniana (patrz ust. 3. 46- 3. 52). 3. 43. Lokalne JRD będące pozostalymi producentami nierynkowymi mogą dostarczać jako drugorzędną produkcję globalną — produkcję globalną rynkową oraz produkcję globalną na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele sklada się z akumulacji na wlasny rachunek. Wystąpienie produkcji globalnej rynkowej powinno być w zasadzie określane przez zastosowanie kryterium 50 % do indywidualnych produktów: produkcją globalną rynkową jest produkcja sprzedana za przynajmniej 50 % wartości kosztów jej wytworzenia. Dotyczyć to może na przyklad przypadków, kiedy szpitale rządowe ustalają ceny ekonomicznie uzasadnione na pewne swoje uslugi. Inne przyklady stanowią: sprzedaż reprodukcji przez muzea rządowe oraz sprzedaż prognoz pogody przez instytuty meteorologiczne. 3. 44. W praktyce statystycznej, dokonanie wyraźnego podzialu na różne produkty w lokalnych JRD instytucji rządowych i samorządowych oraz w INKgd, może być trudne. Co więcej, jest to także prawdziwe dla kosztu produkcji w odniesieniu do różnych produktów. W takim przypadku, prostym rozwiązaniem jest uznanie wszystkich przychodów pozostalych producentów nierynkowych z ich dzialalności drugorzędnej (drugo- rzędnych) za przychody z jednego rodzaju produkcji globalnej rynkowej. Odnosi się to na przyklad do przychodów uzyskiwanych przez muzea ze sprzedaży plakatów i pocztówek (1). 3. 45. Pozostali producenci nierynkowi mogą także uzyskiwać przychody ze sprzedaży ich pozostalej produkcji globalnej nierynkowej po cenach, które nie są ekonomicznie uzasadnione, np. przychody uzyskiwane przez muzeum ze sprzedaży biletów wejściowych. Przychody te należą do pozostalej produkcji globalnej nierynkowej. Jeśli jednak trudne jest rozróżnienie obu rodzajów tych przychodów (ze sprzedaży biletów od tych ze sprzedaży plakatów i pocztówek), wtedy przychody te mogą być uznane lącznie — albo za przychody uzyskane z produkcji globalnej ryn- kowej, albo z pozostalej produkcji globalnej nierynkowej. Wybór między tymi dwoma alternatywnymi sposobami rejestracji powinien zależeć od zalożonej relatywnej ważności każdego z tych rodzajów przychodów (z biletów w porównaniu z przychodem ze sprzedaży plakatów i pocztówek). CZAS REJESTRACJI I WYCENA PRODUKCJI GLOBALNEJ 3. 46. Produkcja globalna jest rejestrowana i wyceniana w momencie jej wytworzenia w procesie produkcji. (1) Jednak przychody te mogą być niewystarczające do pokrycia 50 % wszystkich kosztów poniesionych przez sklep muzealny, np. ponieważ obejmują również koszty związane z zatrudnieniem pracowników sklepu. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 71 3. 47. Cala produkcja globalna powinna być wyceniana w cenach bazowych, przyjęto jednak szczególne konwencje dla: a) wyceny pozostalej produkcji globalnej nierynkowej; b) wyceny lącznej produkcji globalnej pozostalego producenta nierynkowego (lokalnej JRD); c) wyceny lącznej produkcji globalnej jednostki instytucjonalnej, której lokalna JRD jest pozostalym producentem nierynkowym. (Patrz ust. 3. 53-3. 56. ). 3. 48. Definicja: Cena bazowa jest ceną otrzymywaną przez producenta od nabywcy za jednostkę wyrobu lub uslugę pomniejszoną o wszelkie pod- atki placone od tej jednostki w rezultacie wyprodukowania lub sprzedaży (tzn. podatki od produktów) i powiększoną o wszelkie subsydia otrzymane do tej jednostki w rezultacie wyprodukowania lub sprzedaży (tzn. subsydia do produktów). Cena ta nie obej- muje żadnych obciążeń transportowych fakturowanych oddzielnie przez producenta, obejmuje natomiast wszelkie marże transpor- towe obciążające producenta na tej samej fakturze, nawet jeśli są wyszczególnione w oddzielnej pozycji. 3. 49. Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (P. 12) powinna być wyceniana w cenach bazowych podobnych produktów sprzedawanych na rynku; w konsekwencji, dla takiej produkcji globalnej może wystąpić nadwyżka operacyjna netto. Ta zasada wyceny ma również zastosowanie do uslug mieszkaniowych wytwarzanych przez wlaścicieli mieszkań (patrz ust. 3. 64). Jednak dla wyceny produkcji glo- balnej w odniesieniu do dzialalności budowlanej wykonywanej we wlasnym zakresie, konieczna jest zwykle wycena na podstawie kosztów produkcji. 3. 50. Produkcja niezakończona jest wyceniana w proporcji do oszacowanej bieżącej ceny bazowej gotowego wyrobu. 3. 51. Jeśli wartość produkcji uznanej za produkcję niezakończona musi być oszacowana z góry, to podstawą szacunku powinny być faktycznie poniesione koszty, powiększone o odpowiednią wartość narzutu na oszacowaną nadwyżkę operacyjną lub dochód mieszany. Następne oceny powinny być następnie zastępowane przez oceny uzyskiwane z podzialu część wartości rzeczywistej (kiedy jest już znana) towarów gotowych. Rzeczywista wartość towarów gotowych stanowi sumę wartości: a) produktów gotowych sprzedanych lub przekazanych w ramach wymiany barterowej; b) przyrostu zapasów produktów gotowych; c) produktów gotowych na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele. 3. 52. Wartość budynków i budowli nabytych w stanie niezakończonym jest szacowana na podstawie kosztów ich produkcji, z uwzględnieniem narzutu na nadwyżkę operacyjną lub dochód mieszany. Przyjęcie tego narzutu wynika z jego uwzględnienia w wartości szacowanej na podsta- wie cen podobnych budynków i budowli. Dla przybliżonego oszacowania wartości środków trwalych brutto można też wykorzystać wartości kwot kolejnych platności dokonywanych przez nabywcę na poszczególnych etapach realizacji inwestycji (zakladając brak zaliczek i zaleglości). Wartość budowli i odpowiadających jej środków trwalych brutto wznoszonej we wlasnym zakresie, której budowa nie zostala zakończona w ciągu jednego okresu sprawozdawczego, powinna być oszacowana przy wykorzystaniu udzialu lącznego kosztu produkcji, poniesionego w odpowiednim okresie, do wartości oszacowanej bieżącej ceny bazowej. Gdy oszacowanie ceny bazowej gotowej budowli nie jest możliwe, wtedy oszacowanie musi być dokonane na podstawie lącznych kosztów produkcji tej budowli. Jeśli część lub calość nakladu pracy jest świad- czona nieodplatnie, co może się zdarzyć przy wspólnych budowach prowadzonych przez gospodarstwa domowe, oszacowanie odpowiednika kosztu oplaconej sily roboczej, który powinien być uwzględniony w lącznym koszcie produkcji, dokonywane jest przy wykorzystaniu stawek wynagrodzeń za podobne rodzaje pracy w najbliższej okolicy lub regionie. 3. 53. Lączna produkcja globalna pozostalego producenta nierynkowego (lokalnej JRD) powinna być wyceniana na podstawie lącznych kosztów pro- dukcji, tzn. sumy: a) zużycia pośredniego (P. 2); b) kosztów związanych z zatrudnieniem (D. l); c) zużycia środków trwalych (K. l); d) pozostalych podatków od produkcji (D. 29) pomniejszonych o subsydia produkcyjne (D. 39). Pozostale subsydia produkcyjne powinny być odjęte. W praktyce subsydia produkcyjne udzielane pozostalym producentom nierynkowym zazwyczaj nie wystąpią lub ograniczone będą do niewielkich kwot (patrz ust. 4. 36). 72 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Platności odsetek, zgodnie z przyjętą konwencją, nie są uwzględnione w kosztach produkcji pozostalych producentów nierynkowych (chociaż, w niektórych przypadkach mogą dotyczyć podstawowej części kosztów produkcji, np. w przedsiębiorstwach budownictwa mieszkaniowego). Koszty produkcji pozostalych producentów nierynkowych nie uwzględniają także przypisanej umownie wartości czynszów budynków nie- mieszkalnych będących wlasnością tych producentów i przez nich wykorzystywanych. 3. 54. Lączna produkcja globalna jednostki instytucjonalnej jest sumą lącznych produkcji globalnych lokalnych JRD wchodzących w sklad tej jed- nostki. Odnosi się to również do jednostek instytucjonalnych będących pozostalymi producentami nierynkowymi. 3. 55. Wycena pozostalej produkcji globalnej nierynkowej pozostalych producentów nierynkowych (lokalnych JRD) niewytwarzających drugorzędnej produkcji globalnej rynkowej, powinna być dokonywana na podstawie kosztów produkcji. Jeżeli pozostali producenci nierynkowi wytwarzają drugorzędną produkcję globalną rynkową, wtedy pozostala produkcja globalna nierynkowa obliczana jest jako pozycja końcowa, tzn. jako różnica pomiędzy lącznym kosztem produkcji pozostalych producentów nierynkowych a ich przychodami z produkcji globalnej rynkowej. 3. 56. W zasadzie, produkcja globalna rynkowa pozostalych producentów nierynkowych powinna być wyceniana w cenach bazowych. Należy zazna- czyć, że nawet jeśli pozostala nierynkowa lokalna JRD może uzyskać przychody ze sprzedaży, to jej lączna produkcja globalna obejmująca oba rodzaje produkcji globalnej, tzn. rynkową i pozostalą nierynkowa, a czasem także produkcję globalną na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele jest w dalszym ciągu wyceniana na podstawie kosztów produkcji. Wartość produkcji globalnej rynkowej tej lokalnej JRD podana jest w postaci przychodu ze sprzedaży produktów rynkowych; wartość pozostalej produkcji globalnej nierynkowej otrzymywana jest rezydual- nie, jako różnica pomiędzy wartością lącznej produkcji globalnej z jednej strony a wartością produkcji globalnej rynkowej i na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele z drugiej strony. Wartość przychodów tej jednostki ze sprzedaży pozostalych towarów i uslug nierynkowych po cenach, które nie są ekonomicznie uzasadnione, pozostaje częścią wartości jej pozostalej produkcji globalnej nierynkowej. 3. 57. Czas rejestracji i wycena produkcji globalnej pewnych szczególnych rodzajów produkcji, stanowią temat poniższych wyjaśnień w kolejności wedlug sekcji CPA. 3. 58. A. Produkty rolne, lowiectwa i leśnictwa; Produkty rybolówstwa. B. Produkcja globalna produktów rolnych powinna być rejestrowana w sposób ciągly, w calym okresie wzrostu (a nie tylko w momencie zebrania plonów lub uboju zwierząt rzeźnych). Uprawy roślinne w okresie wzrostu, lasy przeznaczone na wyrąb oraz zasoby ryb i zwierząt hodowanych z przeznaczeniem na żywność, powinny być uznawane za zapasy produkcji niezakończonej w trakcie procesu wzrostu, a następnie, w momencie zakończenia tego procesu, przeksztalcone w zapasy produktów gotowych. 3. 59. D. Produkty przetwórstwa przemyslowego; F. Roboty budowlane. Kiedy umowa sprzedaży dotycząca budowy budynku czy innej budowli wykonywanych w ciągu kilku okresów sprawozdawczych, jest zawarta „z góry”, wtedy produkcja globalna wytworzona w każdym z okresów, jest uznawana za sprzedaną nabywcy w końcu danego okresu: tzn. jako naklady na środki trwale nabywcy a nie produkcja niezakończona w budownictwie. W efekcie, wytworzona produkcja globalna jest uznawana za sprzedaną nabywcy w etapach wtedy, gdy ten ostatni dokonal formalnego jej przejęcia. Jeżeli w umowie zawarte jest żądanie dokonywania platności za poszczególne etapy, wtedy wartość produkcji globalnej może być często szacowana za pomocą wartości platności etapowych dokonywanych w każdym okresie. W przypadku gdy nie zostala zawarta umowa sprzedaży wartość globalna części produktów wytworzonych w każdym okresie jest rejestrowana jako produkcja niezakończona. 3. 60. G. Uslugi w zakresie handlu hurtowego i detalicznego; naprawa pojazdów mechanicznych, motocykli oraz artykulów użytku osobistego i domowego. Produkcja globalna uslug handlu detalicznego i hurtowego mierzona jest wartością marży handlowej realizowanej na towarach zakupionych celem ich odsprzedaży. Definicja: Marża handlowa stanowi różnicę pomiędzy faktyczną lub oszacowaną umownie ceną realizowaną na towarze a ceną, która musia- laby być zaplacona przez pośrednika handlowego dla zastąpienia tego towaru w momencie sprzedaży lub innego nim zadyspono- wania. Zgodnie z przyjętą konwencją, zyski i straty z tytulu posiadania zapasów nie są zawarte w marży handlowej. W praktyce jednak, posiadane źródla danych mogą nie pozwalać na calkowite oddzielenie zysków i strat z tytulu posiadania zapasów. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 73 3. 61. H. Uslugi hotelarskie i restauracyjne. Wartość produkcji globalnej uslug hoteli, restauracji i kawiarni obejmuje wartość skonsumowanej żywności, napojów, itp. 3. 62. I. Uslugi transportowe, magazynowania oraz komunikacji. Produkcja globalna uslug transportowych mierzona jest wartością kwot uzyskanych za przewóz towarów lub osób. Transport na wlasny użytek wewnątrz lokalnej JRD jest uważany za dzialalność pomocniczą i nie jest oddzielnie identyfikowany i rejestrowany. Produkcja globalna uslug magazynowania mierzona jest jako wartość wytworzona podczas przechowywania zapasów, tzn. albo jako dodat- kowa produkcja w sensie „transportu w czasie” (np. skladowanie na rzecz innej lokalnej JRD), albo w sensie zmiany fizycznej (np. w przy- padku dojrzewania wina). Produkcja globalna uslug biur turystycznych jest mierzona jako wartość platności za uslugi, pobieranych przez agencje (oplat czy prowizji), a nie wartością pelnych wydatków poniesionych przez podróżnych w biurze turystycznym. Wydatki te mogą np. obejmować także oplaty za transport wykonywany przez strony trzecie. Produkcja globalna w zakresie organizowania wycieczek jest mierzona wartością pelnych wydatków poniesionych przez podróżnych na rzecz organizatorów wycieczek. Różnica pomiędzy uslugami biur turystycznych a uslugami organizatora wycieczek jest taka, że uslugi biur turystycznych stanowią tylko pośrednictwo na rzecz podróżnego, podczas gdy uslugi organizatora wycieczek tworzą nowy produkt, tj: wycieczka jest tak zorganizowana, że ceny jej poszczególnych elementów (np. podróży, zakwaterowania i rozrywek) nie są w pelni rozpoznawalne przez podróżnego. 3. 63. J. Uslugi pośrednictwa finansowego (wlączając uslugi ubezpieczeniowe i funduszy emerytalnych). Produkcja globalna uslug pośrednictwa finansowego, dla których nie są wyraźnie określone oplaty, jest mierzona, zgodnie z przyjętą kon- wencją, jako lączny dochód z tytulu wlasności uzyskiwany przez jednostki wykonujące uslugi, pomniejszony o ich lączne platności odset- kowe, z wylączeniem wartości wszelkich dochodów uzyskanych z inwestowania wlasnych funduszy (jako że taki dochód nie powstaje w wyniku pośrednictwa finansowego) oraz, w przypadku drugorzędnej dzialalności ubezpieczeniowej prowadzonej przez pośrednika finanso- wego — z wylączeniem dochodu z inwestowania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Zyski i straty z tytulu posiadania aktywów powinny być pomijane przy mierzeniu tej produkcji globalnej, ponieważ zyski te nie są rejestrowane przez system na rachunku produkcji, ale na oddzielnym rachunku (rachunek innych zmian wolumenu aktywów). Odnosi się to również do zysków z tytulu posiadania aktywów uzyska- nych z wymiany zagranicznej i papierów wartościowych przez wyspecjalizowane jednostki (chociaż na ogól jednostki te uzyskują zyski z tego tytulu i są one przez same jednostki uważane za część ich normalnych przychodów). Należy przy tym zaznaczyć, że marże handlowe realizo- wane z wymiany zagranicznej i papierów wartościowych (tzn. lączne różnice pomiędzy cenami nabycia dla danej jednostki a cenami nabycia dla kupującego) — powinny być wlączone do produkcji globalnej, podobnie jak dla pośredników handlu detalicznego i hurtowego. Analogicz- nie, mogą także wystąpić problemy z danymi odnośnie oddzielenia takich marż handlowych od zysków z tytulu posiadania aktywów; powinno to być przezwyciężone najlepiej jak to będzie możliwe. Produkcja globalna uslug pośrednictwa finansowego świadczonych przez banki centralne powinna być mierzona w ten sam sposób jak uslugi świadczone przez innych pośredników finansowych. Dzialalność pożyczkodawców, którzy pożyczają tylko wlasne fundusze, nie jest uważana za produkcję uslug. Pośrednicy finansowi mogą także świadczyć różne uslugi finansowe i uslugi związane z prowadzeniem dzialalności gospodarczej, dla których są wyraźnie ustalone oplaty lub prowizje. Stosowne przyklady mogą stanowić: wymiana walut i doradztwo inwestycyjne, zakup nierucho- mości lub doradztwo podatkowe. Produkcja globalna takich uslug jest wyceniana na podstawie pobieranych oplat czy prowizji. Produkcja globalna uslug ubezpieczeniowych (oplata za uslugę) jest mierzona następująco: faktycznie uzyskane skladki ubezpieczeniowe ogólem plus uzupelnienia do skladek ubezpieczeniowych (równe dochodowi z inwestowania rezerw techniczno — ubezpieczeniowych) minus należne odszkodowania ogólem 74 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 minus zmiany rezerw ubezpieczonych oraz rezerw w zakresie ubezpieczeń przynoszących zysk po uplywie określonego w umowie ter- minu. Przy pomiarze produkcji globalnej uslug ubezpieczeniowych zyski i straty z tytulu posiadania aktywów powinny być pominięte: nie powinny być one uważane za dochód z inwestowania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych i nie powinny być brane pod uwagę jako przyrost rezerw w zakresie ubezpieczeń od różnego rodzaju ryzyka oraz rezerw w zakresie ubezpieczeń przynoszących zysk po uplywie określonego w umo- wie terminu. Należy odnotować, że rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe mogą być inwestowane w dzialalność drugorzędną instytucji ubezpieczeniowej, np. wynajem mieszkań lub biur. W takim przypadku nadwyżka operacyjna netto, uzyskana z tych drugorzędnych dzialalności, jest dochodem z inwestowania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Podobnie, produkcja globalna uslug funduszy emerytalnych jest mierzona jako: faktycznie uzyskane skladki emerytalne ogólem plus uzupelnienia do skladek emerytalnych ogólem (równe dochodowi z inwestowania technicznych rezerw funduszy emerytalnych) minus należne świadczenia minus zmiany rezerw ubezpieczeniowych. 3. 64. K. Uslugi związane z nieruchomościami, wynajem, nauka i prowadzenie dzialalności gospodarczej Produkcja globalna uslug mieszkaniowych w odniesieniu do mieszkań zajmowanych przez ich wlaścicieli powinna być wyceniana wedlug sza- cowanej wartości czynszu, który musialby zaplacić najemca podobnego mieszkania uwzględniając zarówno takie czynniki jak lokalizacja, udo- godnienia związane z sąsiedztwem itd. , jak też wielkość i jakość samego mieszkania. Podobny szacunek umownego czynszu powinien być dokonany w odniesieniu do garaży umiejscowionych poza budynkiem mieszkalnym, wykorzystywanych przez wlaściciela na cele spożycia ostatecznego w związku z posiadaniem mieszkania. Nie muszą być szacowane czynsze umowne w odniesieniu do garaży wykorzystywanych przez ich prywatnych wlaścicieli jedynie do parkowania blisko miejsca pracy. Wartość czynszu uslug mieszkaniowych z tytulu zajmowania mieszkań za granicą np. domów letniskowych nie powinna być rejestrowana jako część produkcji globalnej krajowej, ale jako przywóz uslug i odpowiednia do tego nadwyżka operacyjna netto jako dochód pierwotny otrzymany z zagranicy. Analogiczne zapisy powinny być dokonane w odniesieniu do mieszkań zajmowanych przez nierezydentów. W przypadku lokali wynajmowanych na godziny, powinna być zarejestrowana odpowiednia proporcja oplaty za uslugę. Produkcja globalna uslug związanych z nieruchomościami w odniesieniu do budynków niemieszkalnych — mierzona jest wartością należnych czynszów. Produkcja globalna uslug leasingu operacyjnego (wynajem maszyn lub urządzeń itp. ) jest mierzona wartością oplaty dzierżawnej, którą leasin- gobiorca placi leasingodawcy. Jest to wyraźnie odróżnione od leasingu finansowego będącego metodą finansowania nabycia środków trwalych, tzn. poprzez udzielenie leasingobiorcy pożyczki przez leasingodawcę. W przypadku leasingu finansowego oplaty dzierżawne skladają się (glównie) ze splat kapitalu i platności odsetkowych, a wartość uslug jest w niewielkim stopniu porównywalna z oplatami dzierżawnymi zapla- conymi ogólem (patrz zalącznik II „Leasing i kupno na raty towarów trwalego użytku”). Dla dzialalności w zakresie badań i rozwoju (R&D) jeśli jest to możliwe powinna być wydzielana odrębna lokalna JRD. Kiedy nie jest to możliwe, wszystkie R&D o znaczącym poziomie (w porównaniu do dzialalności podstawowej) powinny być rejestrowane jako dzialalność dru- gorzędna lokalnej JRD. Produkcja globalna uslug R&D jest mierzona jak następuje: a) b) c) gdy dzialalność R&D prowadzona jest przez wyspecjalizowane laboratoria lub instytuty badawcze wyceniana jest w zwykly sposób w wysokości przychodów ze sprzedaży, kontraktów, prowizji, oplat itp. ; gdy dzialalność R&D prowadzona jest i wykorzystywana w tym samym przedsiębiorstwie, powinna być, zgodnie z przyjętą zasadą, wyce- niana na podstawie oszacowanych cen bazowych, które musialyby być zaplacone, gdyby badanie bylo zamówione na rynku. Prawdopo- dobne jest jednak, że w praktyce, będzie ona musiala być wyceniona na podstawie poniesionych ogólem kosztów; gdy dzialalność R&D prowadzona jest przez jednostki rządowe, wyższe uczelnie, nie nastawione na przynoszenie dochodu instytuty bada- cze itp. — wtedy jest ona zwykle pozostalą produkcją nierynkową, a zatem wyceniana jest na podstawie kosztów produkcji. Przychody ze sprzedaży uslug R&D przez pozostalych producentów nierynkowych wytwarzający te uslugi, powinny być rejestrowane jako przychody z drugorzędnej produkcji globalnej rynkowej. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 75 Wydatki ponoszone na R&D powinny być odróżnione od wydatków na edukację i szkolenia. Wydatki ponoszone na R&D nie obejmują kosztów dzialalności podstawowej lub drugorzędnej związanej z rozwojem oprogramowania. Jednak sposób ujęcia księgowego tej dzialalności jest prawie taki sam; jedyną różnicą jest to, że oprogramowanie jest uważane jako wytwarzane aktywa niematerialne, nie objęte patentem. 3. 65. L. Uslugi w zakresie administracji publicznej, obrony narodowej, obowiązkowych zabezpieczeń spolecznych Uslugi administracji publicznej, obrony narodowej oraz obowiązkowych zabezpieczeń spolecznych są zawsze świadczone jako uslugi pozos- tale nierynkowe i powinny być odpowiednio do tego wyceniane. 3. 66. M. Uslugi w zakresie edukacji; N. Uslugi socjalne i zdrowotne Dla uslug w zakresie edukacji i ochrony zdrowia często może być konieczne dokladne rozgraniczenie między producentami rynkowymi a pozostalymi nierynkowymi oraz pomiędzy ich rynkową a pozostalą nierynkową produkcją globalną. Na przyklad, za niektóre rodzaje uslug związanych z edukacją i leczeniem, jednostki rządowe (lub inne instytucje — dzięki otrzymywaniu specjalnych subsydiów) pobierają tylko symboliczne oplaty, natomiast za inne rodzaje uslug związanych z edukacją i leczeniem — mogą pobierać oplaty rynkowe. Innym powszech- nym przypadkiem jest świadczenie tej samej uslugi (np. szkolnictwa wyższego), z jednej strony przez jednostki rządowe (lub ich pośredników) i przez instytuty rynkowe z drugiej strony. W takim przypadku istnieją często duże różnice pomiędzy pobieranymi cenami i jakością tych uslug. Z uslug związanych z edukacją i ochroną zdrowia wylączona jest dzialalność R&D; z uslug ochrony zdrowia wylączone są uslugi związane z edukacją prowadzoną w ochronie zdrowia, np. przez szpitale akademickie. 3. 67. O. Pozostale uslugi komunalne, spoleczne i indywidualne Produkcja książek, nagrań, filmów, oprogramowania, taśm, plyt itp. , jest procesem dwuetapowym i odpowiednio do tego mierzonym: 1. produkcja globalna związana z tworzeniem oryginalów (wartości niematerialne i prawne) jest mierzona wedlug ceny, po której zostala sprzedana lub, gdy nie zostala sprzedana wedlug ceny bazowej placonej za podobne oryginaly, kosztu ich produkcji lub wedlug zdyskon- towanej wartości od przyszlych przychodów oczekiwanych z ich wykorzystania w produkcji; 2. wlaściciel takiego aktywu może go wykorzystywać bezpośrednio lub do produkcji kopii w następnych okresach. Jeśli wlaściciel udzielil zezwolenia innym producentom na wykorzystywanie oryginalu w produkcji, to otrzymywane przez niego, za udzielone zezwolenie, oplaty, prowizje, honoraria autorskie, itp. , stanowią produkcję globalną jego uslug. Jednak sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych produkowanych stanowi ujemne naklady na środki trwale. 3. 68. P. Uslugi świadczone w gospodarstwach domowych zatrudniających pracowników najemnych Produkcja globalna uslug domowych wytwarzanych przez zatrudnionych pracowników jest, zgodnie z przyjętą konwencją, wyceniana w wyso- kości wyplaconych wynagrodzeń; uwzględnione są wszelkie wynagrodzenia w naturze, takie jak żywność lub zakwaterowanie. ZUŻYCIE POŚREDNIE (P. 2) 3. 69. Definicja: Zużycie pośrednie obejmuje wartość towarów i uslug zużytych jako naklady w procesie produkcji, wylączając środki trwale, których zużycie jest rejestrowane jako zużycie środków trwalych. Towary i uslugi mogą być albo przeksztalcone, albo wykorzysty- wane w procesie produkcji. 3. 70. Zużycie pośrednie obejmuje następujące przypadki graniczne: a) wartość wszystkich towarów i uslug zużytych ako naklady w dzialalności pomocniczej. Powszechnymi przykladami takiej dzialalności są: zaopatrzenie, sprzedaż, marketing, rachunkowość, przetwarzanie danych, transport, skladowanie, konserwacja, ochrona itp. Towary i uslugi te nie są oddzielane od tych, które wykorzystywane są w dzialalności podstawowej (lub drugorzędnej) lokalnej JRD; 76 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) wartość towarów i uslug otrzymanych z innej lokalnej JRD tej samej jednostki instytucjonalnej (tylko wtedy, gdy odpowiadaj ą ogólnej definicji ust. 3. 69); c) koszty użytkowania wynajmowanych środków trwalych, tzn. leasingu operacyjnego maszyn lub pojazdów; d) skladki, wplaty lub należności placone na rzecz nie nastawionych na przynoszenie dochodu stowarzyszeń gospodarczych; e) pozycje nie zaliczane do akumulacji brutto, takie jak: 1. drobne, niedrogie narzędzia wykorzystywane do stosunkowo prostych czynności, takie jak pily, mlotki, śrubokręty i inne narzędzia ręczne; male urządzenia, takie jak podręczne kalkulatory. Zgodnie z przyjętą w ESA konwencją, wszystkie wydatki na takie towary trwalego użytku, nieprzekraczające 500 ECU (w cenach 1995 r. ) za jednostkę (lub za lączną wartość zakupionej partii przy zakupie na wagę), powinny być rejestrowane jako zużycie pośrednie; 2. codzienne, regularne konserwacje i naprawy środków trwalych wykorzystywanych w produkcji; 3. urządzenia wojskowe oraz inny sprzęt dostawczy (ale nie broń lekka i pojazdy opancerzone nabyte przez policję i slużby bezpieczeń- stwa, które są zaliczane do środków trwalych brutto); 4. uslugi badawcze i rozwojowe, szkolenia pracowników, badania rynku i podobne dzialalności zakupione od agencji zewnętrznych lub świadczone przez odrębną lokalną JRD tej samej jednostki instytucjonalnej; f) oplaty za wykorzystanie wartości niematerialnych i prawnych, takich jak patenty, znaki towarowe itp. (wylączając oplaty za zakup takich praw wlasności: są one traktowane jako nabycie nie wytworzonych wartości niematerialnych i prawnych); g) wydatki poniesione przez pracowników, refundowane przez pracodawców, na przedmioty niezbędne dla wykorzystania w produkcji, takie jak uzgodnione z pracodawcą zakupy na wlasny rachunek narzędzi lub odzieży ochronnej; h) wydatki pracodawców, z których korzystają zarówno oni sami jak i ich pracownicy, gdy jest to niezbędne dla wykonywania produkcji. Przykladami są tu: 1. zwrot kosztów poniesionych przez pracowników w trakcie pelnienia obowiązków slużbowych w związku z podróżą, rozląką, prze- prowadzką i reprezentacją; 2. zabezpieczenie urządzeń socjalnych w miejscu pracy; (bardziej wyczerpujący wykaz przedstawiono w ustępach dotyczących kosztów związanych z zatrudnieniem (D. 1); i) oplaty za uslugi w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie, placone przez lokalne JRD (patrz także zalącznik III „Ubezpieczenia”): w celu zarejestrowania jako zużycie pośrednie, jedynie oplaty za uslugę, zaplacone skladki ubezpieczeniowe powinny być pomniejszone o, np. wyplacone odszkodowania i przyrost (netto) rezerw ubezpieczeniowych. Pozostala wartość może być przydzielona do danej lokalnej JRD w proporcji do zaplaconych skladek; j) wszystkie uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio (FISIM) świadczone przez producentów będących rezydentami — tylko dla gospodarki ogólem. 3. 71. Zużycie pośrednie nie obejmuje: a) pozycji traktowanych jako tworzące akumulację brutto, takich jak: 1. aktywa o wyjątkowej wartości; 2. naklady na poszukiwanie zlóż; 3. znaczące ulepszenia prowadzone poza potrzebami związanymi z utrzymaniem środków trwalych w dobrym stanie, tzn. bieżący remont, przebudowa lub rozbudowa; 4. oprogramowanie zakupione lub wytworzone we wlasnym zakresie; b) wydatków pracodawców, traktowanych jako wynagrodzenia w naturze (patrz ust. 4. 05); c) zużycia uslug ogólnospolecznych przez producentów rynkowych lub producentów na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele, świadczo- nych przez jednostki rządowe i samorządowe (uslugi te są traktowane jako spożycie ogólnospoleczne w sektorze instytucji rządowych i samorządowych); 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 77 d) towarów lub uslug wytworzonych i zużytych w tym samym okresie sprawozdawczym i w tej samej lokalnej JRD (nie są one także rejes- trowane jako produkcja globalna); e) oplat na rzecz instytucji rządowych za licencje i zezwolenia, traktowanych jako podatki od produkcji (patrz ust. 4. 79-4. 80). CZAS REJESTRACJI I WYCENA ZUŻYCIA POŚREDNIEGO 3. 72. Produkty wykorzystane do zużycia pośredniego powinny być rejestrowane i wyceniane w momencie wejścia do procesu produkcji. Powinny one być wyceniane w cenach nabycia obowiązujących w tym momencie dla podobnych produktów. 3. 73. W praktyce, producenci nie rejestrują zwykle bezpośrednio faktycznego wykorzystania towarów w produkcji. Rejestrują oni zakupy towarów przeznaczonych na wykorzystanie — jako naklady oraz przyrost zapasów tych towarów. Zużycie pośrednie musi być zatem oszacowana poprzez odjęcie wartości zmian zapasów od wartości zakupów (patrz ust. 3. 120-3. 124 dotyczące prawidlowej wyceny przyrostu zapasów). SPOŻYCIE OSTATECZNE (P. 3, P. 4) 3. 74. Wykorzystywane są dwie koncepcje spożycia ostatecznego: a) wydatki na spożycie ostateczne (P. 3); b) spożycie ostateczne skorygowane (P. 4). Koncepcja wydatków na spożycie ostateczne odnosi się do wydatków na spożycie towarów i uslug poniesionych przez sektory. Spożycie osta- teczne skorygowane odnosi się natomiast do nabycia towarów i uslug. Różnica pomiędzy tymi koncepcjami polega na sposobie traktowania określonych towarów i uslug finansowanych przez jednostki rządowe i samorządowe lub INKgd, ale dostarczanych gospodarstwom domowym jako transfery socjalne w naturze. WYDATKI NA SPOŻYCIE OSTATECZNE (P. 3) 3. 75. Definicja: Wydatki na spożycie obejmują wydatki poniesione przez jednostki instytucjonalne będące rezydentami na towary i uslugi wyko- rzystywane do zaspokojenia bezpośrednich, indywidualnych i zbiorowych potrzeb danego spoleczeństwa. Wydatki na spożycie ostateczne mogą zostać poniesione na terytorium kraju lub za granicą. 3. 76. Wydatki na spożycie ostateczne w sektorze gospodarstw domowych obejmuje następujące przypadki graniczne: a) uslugi mieszkaniowe wlaścicieli mieszkań; b) dochody w naturze, takie jak: 1. towary i uslugi otrzymane jako dochód w naturze przez pracujących najemnie; 2. towary i uslugi wytworzone jako produkcja globalna przez wylącznych wlaścicieli oraz spólki nieposiadające osobowości prawnej będące wlasnością gospodarstw domowych, zatrzymane na cele spożycia przez czlonków gospodarstwa domowego. Przykladami są tu: żywność i inne produkty rolne, uslugi mieszkaniowe wlaścicieli mieszkań oraz uslugi domowe wytwarzane przez zatrudnionych pracowników (slużących, kucharzy, ogrodników, kierowców itp. ); c) pozycje nie traktowane jako zużycie pośrednie, takie jak: 1. materialy na cele drobnych remontów i malowania wnętrz mieszkań, przeprowadzanych zwykle zarówno przez najemców jak i przez wlaścicieli; 2. materialy na cele napraw i konserwacji trwalych dóbr konsumpcyjnych, wlączając pojazdy; d) pozycje nie traktowane jako akumulacja kapitalu, w szczególności dobra konsumpcyjne trwalego użytku, które pelnią swoją funkcję przez wiele okresów sprawozdawczych; pozycja ta obejmuje też przeniesienie prawa wlasności niektórych dóbr trwalego użytku z przedsiębior- stwa na gospodarstwo domowe (patrz transakcje dotyczące towarów używanych, ust. 3. 148); e) uslugi finansowe oplacane bezpośrednio; f) uslugi ubezpieczeniowe w kwocie oszacowanej oplaty za uslugę (patrz ust. 3. 63); 78 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 g) uslugi funduszy emerytalnych w kwocie oszacowanej oplaty za uslugę (patrz ust. 3. 63); h) platności gospodarstw domowych za udzielone licencje, zezwolenia itp. , które uważane są za wydatki na uslugi (patrz ust. 4. 79-4. 80); i) wydatki na nabycie produkcji globalnej po cenach, które nie są ekonomicznie uzasadnione, np. oplaty za wejście do muzeum (patrz ust. 3. 45). 3. 77. Spożycie ostateczne w sektorze gospodarstw domowych nie obejmuje: a) transferów socjalnych w naturze, takich jak wydatki poniesione początkowo przez gospodarstwa domowe, ale następnie refundowane przez opiekę spoleczną, np. niektóre wydatki medyczne; b) pozycji traktowanych jako zużycie pośrednie lub tworzące akumulację brutto, takich jak: 1. wydatki gospodarstw domowych będących wlaścicielami spólek nie posiadających osobowości prawnej lub wylącznych wlaścicieli, jeżeli są one związane z prowadzoną dzialalnością gospodarczą — np. na towary trwalego użytku, takie jak pojazdy, meble lub urzą- dzenia elektryczne (środki trwale brutto), a także na towary niebędące towarami trwalego użytku, takie jak paliwo (zużycie pośred- nie); 2. wydatki ponoszone przez wlaściciela mieszkania na malowanie, utrzymanie i remonty mieszkania, które nie są zwykle ponoszone przez najemców (traktowane jako zużycie pośrednie w produkcji uslug mieszkaniowych); 3. zakup mieszkań (traktowane jako środki trwale brutto); 4. wydatki na aktywa o wyjątkowej wartości (traktowane jako środki trwale brutto); c) pozycji traktowanych jako nabycie aktywów niewytworzonych, w szczególności zakupu ziemi; d) wszystkich tych platności dokonywanych przez gospodarstwa domowe, które powinny być uważane za podatki, takich jak licencje na posiadanie pojazdów, lodzi czy samolotów, a także licencje na polowanie, odstrzal czy rybolówstwo (patrz ust. 4. 79-4. 80); e) f) skladek, wplat i należności placonych przez gospodarstwa domowe na rzecz INKgd, takich jak związki zawodowe, towarzystwa zawo- dowe, stowarzyszenia konsumentów, kościoly oraz kluby spoleczne, kultury, rekreacyjne i sportowe; dobrowolnych transferów pieniężnych lub w naturze dokonywanych przez gospodarstwa domowe na rzecz organizacji dobroczynnych, humanitarnych i pomocy. 3. 78. Wydatki na spożycie ostateczne w sektorze INKgd obejmuje dwie odrębne kategorie: a) wartość towarów i uslug wytworzonych przez INKgd, innych niż na cele wlasnej akumulacji i innych niż zakupione przez gospodarstwa domowe i pozostale jednostki; b) wydatki poniesione przez INKgd na towary i uslugi wytworzone przez producentów rynkowych, które są dostarczane gospodarstwom domowym na cele spożycia — bez żadnego ich przeksztalcenia — jako transfery socjalne w naturze. 3. 79. Wydatki na spożycie ostateczne w sektorze instytucji rządowych i samorządowych obejmuje dwie kategorie wydatków, podobnych do ponie- sionych przez INKgd: a) wartość towarów i uslug wytworzonych przez jednostki rządowe i samorządowe, innych niż na cele wlasnej akumulacji i na sprzedaż; b) wydatki poniesione przez instytucje rządowe i samorządowe na towary i uslugi wytworzone przez producentów rynkowych, które są dostarczane gospodarstwom domowym — bez żadnego przeksztalcenia — jako transfery socjalne w naturze. Oznacza to, że jednostki rządowe i samorządowe tylko placą za towary i uslugi, które sprzedający dostarczają gospodarstwom domowym. 3. 80. Spólki niefinansowe oraz spólki finansowe nie ponoszą wydatków na spożycie ostateczne. Towary i uslugi tego samego rodzaju co wykorzys- tywane przez gospodarstwa domowe na spożycie, nabywane przez te jednostki, są albo wykorzystywane w zużyciu pośrednim albo dostar- czane pracownikom jako wynagrodzenia w naturze, tzn. spożycie przypisane umownie gospodarstwom domowym. Nawet wtedy, gdy na przyklad poprzez dzialalność reklamową finansują spożycie indywidualne, wydatki te są traktowane jako zużycie pośrednie. SPOŻYCIE OSTATECZNE SKORYGOWANE (P. 4) 3. 81. Definicja: Spożycie ostateczne skorygowane obejmuje towary i uslugi nabyte przez jednostki instytucjonalne będące rezydentami, dla zaspo- kojenia bezpośrednich indywidualnych czy zbiorowych ludzkich potrzeb. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 79 3. 82. Definicja: Towary i uslugi przeznaczone na cele spożycia indywidualnego („towary i uslugi indywidualne”) są nabywane przez gospodarstwo domowe i wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb czlonków tego gospodarstwa. Towary i uslugi indywidualne posiadają nastę- pujące cechy charakterystyczne: a) musi być możliwa obserwacja i rejestracja nabycia towarów i uslug przez indywidualne gospodarstwo domowe lub jego czlonka i to w momencie, gdy nabycie mialo miejsce; b) c) gospodarstwo domowe musi wyrazić zgodę na zaopatrzenie go w dane dobro czy uslugę i przedsięwziąć każde niezbędne dzialanie umożliwiające to zaopatrzenie, np. poprzez uczęszczanie do szkoly czy pobyt w klinice; towar lub usluga muszą być takie, że ich nabycie przez jedno gospodarstwo domowe czy osobę, a także przez niewielką, ogra- niczoną grupę osób, uniemożliwia ich nabycie przez inne gospodarstwa domowe czy osoby. 3. 83. Definicja: Uslugi na cele spożycia ogólnospolecznego („uslugi ogólnospoleczne”) są równocześnie świadczone wszystkim czlonkom spole- czeństwa lub wszystkim czlonkom określonych grup spoleczeństwa, takich jak wszystkie gospodarstwa domowe żyjące w określo- nym regionie. Uslugi ogólnospoleczne posiadają następujące cechy charakterystyczne: a) mogą być świadczone równocześnie każdemu czlonkowi spoleczeństwa lub określonym grupom spoleczeństwa, w określonym regionie czy miejscowości; b) c) sposób wykorzystania takich uslug jest zwykle pasywny i nie wymaga wyraźnej zgody czy aktywnego uczestnictwa wszystkich jednostek, których uslugi te dotyczą; zaopatrzenie danej samego spoleczeństwa czy grupie spoleczeństwa. Nie istnieje rywalizacja w zaopatrzeniu. jednostki w uslugę ogólnospoleczną nie zmniejsza wielkości uslugi dostępnej innym jednostkom tego 3. 84. Ogól wydatków na spożycia w sektorze gospodarstw domowych stanowi spożycie indywidualne. Wszystkie towary i uslugi świadczonych przez INKgd są, zgodnie z przyjętą konwencją, traktowane jako indywidualne. 3. 85. Granica między towarami i uslugami indywidualnymi a ogólnospolecznymi dla towarów i uslug świadczonych przez jednostki rządowe i samorządowe, jest wytyczona na podstawie Klasyfikacji Funkcji Instytucji Rządowych i Samorządowych (Cofog). Wszystkie wydatki na spożycie ostateczne ponoszone przez instytucje rządowe i samorządowe w ramach każdej z niżej wymienionych kate- gorii, powinny być, zgodnie z przyjętą konwencją, traktowane jako wydatki na spożycie indywidualnych uslug, z wyjątkiem wydatków na administrację, zarządzanie, badania itp. ponoszone w ramach każdej kategorii: a) 04 Edukacja; b) 05 Ochrona zdrowia; c) 06 Zabezpieczenie spoleczne i opieka spoleczna; d) 08. 01 Sport i rekreacja; e) 08. 02 Kultura. Ponadto, wydatki ponoszone w ramach następujących podgrup, powinny być także traktowane jako indywidualne, jeżeli ich znaczenie jest istotne: a) 07. 11 (część) gospodarka mieszkaniowa; b) 07. 31 (część ) wywóz odpadów z gospodarstw domowych; c) 12. 12 (część) dzialalność systemu transportu. Wydatki na spożycie ogólnospoleczne stanowią pozostalą część spożycia ostatecznego w sektorze instytucji rządowych i samorządowych. W szczególności obejmują one: a) dzialalność ogólnopaństwową; b) zapewnienie bezpieczeństwa i obrona narodowa; c) utrzymanie prawa i porządku, ustawodawstwo i regulacje prawne; d) utrzymanie zdrowia publicznego; e) f) ochronę środowiska; badania i rozwój; g) infrastrukturę i rozwój gospodarczy. 80 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 3. 86. Stosunki pomiędzy różnymi przyjętymi koncepcjami spożycia obrazuje poniższa tabela. Instytucje rządowe i samorządowe Sektor ponoszący wydatki Instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe Spożycie indywidualne X (= transfery socjalne w naturze) X (= transfery socjalne w naturze) Spożycie ogólnospoleczne X 0 Ogólem Wydatki na spożycie w sektorze instytucji rządowych i samorządowych Wydatki na spożycie w sektorze instytucji nienastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe Gospodarstwa domowe Nabycie ogólem X 0 Ogólne spożycie w sektorze gospodarstw domowych (indywidualne) Spożycie ogólnospoleczne skorygowane Wydatki na spożycie w sektorze gospodarstw domowych (indywidualne) Spożycie ostateczne skorygowane = spożycie ogólem 3. 87. Spożycie w sektorze INKgd jest, zgodnie z przyjętą konwencją, w calości spożyciem indywidualnym. W rezultacie, spożycie ostateczne skory- gowane ogólem jest równe sumie spożycia ostatecznego skorygowanego w sektorze gospodarstw domowych oraz spożycia ostatecznego sko- rygowanego w sektorze instytucji rządowych i samorządowych. 3. 88. Zgodnie z przyjętą konwencją, w systemie nie występują transfery socjalne z udzialem sektora zagranicy (chociaż, w rzeczywistości, są to transfery w wyrażeniu pieniężne). W rezultacie, spożycie wydatków na skorygowane ogólem jest równe wydatkom na spożyciu ogólem. CZAS REJESTRACJI I WYCENA WYDATKÓW NA SPOŻYCIE OSTATECZNE 3. 89. Jak zostalo wyjaśnione w rozdziale l, towary i uslugi powinny być na ogól rejestrowane, gdy powstają zobowiązania do platności, tzn. gdy nabywca zaciąga zobowiązanie wobec sprzedającego. Oznacza to, że wydatek poniesiony na dany towar powinien być zarejestrowany w momencie przeniesienia prawa wlasności tego towaru; wydatek na uslugę jest rejestrowany wówczas, gdy świadczenie uslugi zostalo zrealizo- wane. 3. 90. Wydatek poniesiony na nabycie towaru na podstawie umowy kupna na raty lub podobnej umowy pożyczki (a także umowy leasingu finanso- wego), powinien być rejestrowany w momencie dostawy towaru, nawet jeśli w momencie tym nie nastąpila formalna zmiana prawa wlas- ności. 3. 91. Spożycie na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele powinno być rejestrowane wtedy, gdy zatrzymywana na te cele produkcja globalna zos- taje wytworzona. 3. 92. Spożycie ostateczne w sektorze gospodarstw domowych jest rejestrowane w cenach nabycia. Cena ta jest ceną faktycznie placoną przez nabywcę za produkty w momencie ich zakupu. Szczególową definicję znaleźć można w ust. 3. 06. 3. 93. Towary i uslugi dostarczone jako wynagrodzenie w naturze, są wyceniane w cenach bazowych, jeżeli zostaly wytworzone przez pracodawcę, oraz w cenach nabycia zaplaconych przez pracodawcę, jeżeli zostaly przez niego zakupione. 3. 94. Towary i uslugi zatrzymane na cele wlasnego spożycia są rejestrowane w cenach bazowych. 3. 95. Wydatki na spożycie ostateczne produktów wytworzonych w sektorze instytucji rządowych i samorządowych lub w sektorze INKgd, są rejes- trowane w momencie wyprodukowania, który jest także momentem dostawy takich uslug przez te sektory. W przypadku wydatków na spoży- cie ostateczne towarów i uslug dostarczanych przez te sektory za pośrednictwem producentów rynkowych — momentem rejestracji jest moment dostawy. 3. 96. Wydatki na spożycie ostateczne w sektorze instytucji rządowych i samorządowych lub w sektorze INKgd jest równe sumie produkcji globalnej tych sektorów, powiększonej o wydatki poniesione na produkty dostarczane gospodarstwom domowym za pośrednictwem producentów ryn- kowych (tzn. transfery socjalne w naturze) i pomniejszonej o platności dokonane przez inne jednostki oraz o produkcję globalną przezna- czoną na wlasną akumulację. CZAS REJESTRACJI I WYCENA SPOŻYCIA OSTATECZNEGO SKORYGOWANEGO 3. 97. Towary i uslugi są nabywane przez jednostki instytucjonalne wtedy, gdy jednostki te stają się nowymi wlaścicielami towarów lub, gdy dostawa towarów czy uslug do tych jednostek zostaje zrealizowana. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 81 3. 98. Nabycie (spożycie ostateczne skorygowane) jest wyceniane w cenach nabycia zaplaconych przez jednostki, które poniosly wydatki. Transfery w naturze, inne niż transfery socjalne w naturze otrzymywane od instytucji rządowych i samorządowych oraz od INKgd, są trakto- wane tak, jakby byly transferami pieniężnymi. Odpowiednio, wartości towarów i uslug są faktycznie rejestrowane jako wydatki poniesione przez jednostki instytucjonalne, które te towary i uslugi nabyly. 3. 99. Wartości obu agregatów, wydatki na spożycie i spożycie ostateczne skorygowane, są takie same. Towary i uslugi nabyte przez gospodarstwa domowe rezydentów poprzez transfery socjalne w naturze są zatem wycenione w tych samych cenach, w których są one wycenione w agrega- tach dotyczących wydatków. INWESTYCJE BRUTTO (P. 5) 3. 100. Inwestycje brutto obejmują: a) b) c) środki trwale brutto (P. 51); zmiany zapasów (P. 52); nabycie pomniejszone o rozdysponowanie aktywów o wyjątkowej wartości (P. 53). 3. 101. Inwestycje brutto oznaczają, że kategoria ta obejmuje wartość zużycia środków trwalych. Akumulacja netto uzyskiwana jest poprzez odjęcie zużycia środków trwalych od akumulacji brutto. ŚRODKI TRWALE BRUTTO (P. 51) 3. 102. Definicja: Środki trwale brutto (P. 51) obejmują nabycie pomniejszone o rozdysponowanie środków trwalych przez krajowych producentów w ciągu danego okresu, powiększone o określone wartości wynikające z podniesienia walorów aktywów niewytworzonych zreali- zowane w wyniku dzialalności produkcyjnej producentów czy jednostek instytucjonalnych. Środki trwale stanowią rzeczowe aktywa trwale lub wartości niematerialne i prawne wytworzone w wyniku procesów produkcji, które same są wykorzystywane w procesie produkcji w sposób powtarzalny lub ciągly przez okres dluższy niż jeden rok. 3. 103. Środki trwale brutto obejmują zarówno wartości dodatnie jak i ujemne: a) wartości dodatnie: 1. nowe lub istniejące nabyte środki trwale; 2. środki trwale wytworzone i zatrzymane przez producenta na cele wlasnego wykorzystania (wlączając produkcję środków trwalych na wlasny rachunek nie w pelni ukończoną lub dojrzalą); 3. nowe lub istniejące środki trwale nabyte w ramach wymiany barterowej; 4. nowe lub istniejące środki trwale otrzymane jako transfery kapitalowe w naturze; 5. nowe lub istniejące środki trwale nabyte przez użytkownika na podstawie umowy leasingu finansowego; 6. 7. znaczące ulepszenia środków trwalych i obiektów zabytkowych; naturalny wzrost tych aktywów naturalnych, z których uzyskiwana jest powtarzalna produkcja; b) wartości ujemne, tzn. rozdysponowanie środków trwalych rejestrowane jako ujemne nabycie: 1. 2. 3. sprzedane istniejące środki trwale; istniejące środki trwale przekazane w ramach wymiany barterowej; istniejące środki trwale przekazane jako transfery kapitalowe w naturze. 3. 104. Elementy skladowe rozdysponowania środków trwalych nie obejmują: a) zużycia środków trwalych (która obejmuje przewidywane naturalne zniszczenia); b) nadzwyczajnych strat, takich jak wynikające z suszy lub innych klęsk żywiolowych (rejestrowanych jako inne zmiany wolumenu aktywów). 3. 105. Można wyróżnić następujące rodzaje środków trwalych brutto: a) nabycie pomniejszone o rozdysponowanie rzeczowych aktywów trwalych: 1. 2. budynków mieszkalnych; innych budynków i budowli; 3. maszyn i urządzeń; 4. oraz aktywów kultywowanych, np. drzew i inwentarza żywego; 82 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) nabycie pomniejszone o rozdysponowanie wartości niematerialnych i prawnych: 1. nakladów na poszukiwanie zlóż; 2. oprogramowania komputerowego; 3. oryginalów przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich lub artystycznych; 4. pozostalych wartości niematerialnych i prawnych; c) d) znaczące ulepszenia rzeczowych aktywów niewytworzonych, w szczególności odnoszące się do gruntów (chociaż samo nabycie aktywów niewytworzonych nie jest uwzględnione); koszty związane z przeniesieniem praw wlasności aktywów niewytworzonych, takich jak grunty i patenty (chociaż samo nabycie tych aktywów nie jest uwzględnione). 3. 106. Podstawowe ulepszenia wprowadzane na terenie gospodarstwa obejmują: a) pozyskiwanie gruntów z morza za pomocą budowanych w tym celu tam, murów oporowych lub zapór; b) oczyszczanie gruntów z zalesienia, kamieni itp. , dla umożliwienia rozpoczęcia ich wykorzystania w produkcji po raz pierwszy; c) osuszanie bagien lub nawadnianie terenów pustynnych za pomocą budowy grobli, rowów melioracyjnych i kanalów nawadniających; d) zapobieganie powodzi lub erozji morskiej czy rzecznej za pomocą budowy falochronów, murów oporowych czy walów przeciwpowo- dziowych. Dzialalności te mogą prowadzić do stworzenia rzeczywistych nowych budowli, takich jak mury oporowe, waly przeciwpowodziowe i zapory, które same w sobie nie są wykorzystywane bezpośrednio do produkcji innych towarów i uslug w sposób, w jaki jest wykorzystywana więk- szość budowli. Ich budowa zostala podjęta w celu uzyskania dodatkowej powierzchni gruntów lub gruntów lepszych i są to grunty — aktywa niewytworzone, potrzebne do produkcji. Na przyklad zapora wybudowana dla produkcji energii elektrycznej pelni calkiem odmienną rolę od zapory wybudowanej dla odgrodzenia morza. Jako udoskonalenie gruntu, powinna być rejestrowana jedynie budowa tego drugiego rodzaju zapory. 3. 107. Środki trwale brutto obejmują takie przypadki graniczne jak: a) nabycie przez gospodarstwa domowe na cele zamieszkania: lodzi, barek, wozów mieszkalnych i przyczep kempingowych oraz wszelkich związanych z nimi obiektów, takich jak np. garaże; b) budowle i urządzenia wykorzystywane przez wojsko (podobne do tych, które są wykorzystywane przez producentów cywilnych), takie jak lotniska, doki, drogi i szpitale; c) broń lekką i pojazdy opancerzone wykorzystywane przez jednostki niezmilitaryzowane; d) przyrost inwentarza żywego wykorzystywanego do produkcji przez wiele lat, takiego jak zwierzęta hodowlane, bydlo mleczne, owce hodowane dla uzyskania welny i zwierzęta pociągowe; e) f) przyrost zasobów zasadzeń wieloletnich, tzn. drzew owocowych, winorośli, drzew oliwkowych, drzew palmowych itp. ; udoskonalenia używanych środków trwalych wykonywane poza normalnym trybem ich konserwacji i naprawy; g) nabycie środków trwalych na podstawie umowy leasingu finansowego. 3. 108. Środki trwale brutto nie obejmują: a) transakcji ujętych w zużyciu pośrednim, takich jak: 1. zakup drobnych narzędzi wykorzystywanych do celów produkcji (patrz ust. 3. 70. e); 2. zwykle konserwacje i naprawy środków trwalych; 3. zakup uzbrojenia i systemów ich obslugi; 4. nabycie środków trwalych na podstawie umowy leasingu operacyjnego (patrz także zalącznik II „Leasing i kupno na raty towarów trwalego użytku”); b) transakcji rejestrowanych jako przyrost zapasów: 1. zwierząt hodowanych na ubój, wlączając drób; 2. rosnących drzew przeznaczonych na budulec (produkcja niezakończona); 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 83 c) maszyn i urządzeń nabytych przez gospodarstwa domowe na cele spożycia ostatecznego (wydatki); d) zysków i strat z tytulu posiadania środków trwalych (inne zmiany aktywów); e) strat w środkach trwalych z tytulu klęsk żywiolowych (inne zmiany aktywów), np. zniszczeń zasadzeń wieloletnich i stada podstawowego przez epidemie chorób (i zwykle nie objętych ubezpieczeniem) lub szkód z tytulu katastrofalnych powodzi, wiatrów czy pożarów lasów (patrz rozdzial 6). 3. 109. Środki trwale brutto w formie udoskonaleń istniejących środków trwalych, powinny być klasyfikowane lącznie z nabyciem nowych środków trwalych tego samego rodzaju. 3. 110. Wartości niematerialne i prawne skladają się zwykle z nowych informacji, wiedzy specjalistycznej itp. i obejmują: a) naklady na poszukiwanie zlóż obejmujące koszty wierceń próbnych, badań podloża i innych, koszty transportu itp. ; b) oprogramowanie komputerowe i duże bazy danych przeznaczone do wykorzystania w produkcji przez okres dluższy niż jeden rok; c) literackie i artystyczne oryginaly w postaci rękopisów, przedstawień, modeli, filmów, nagrań dźwiękowych itp. 3. 111. Koszty przeniesienia prawa wlasności poniesione przez nowego wlaściciela, zarówno w odniesieniu do środków trwalych jak i niefinansowych aktywów niewytworzonych, obejmują: a) obciążenia poniesione w związku z przyjęciem dostawy aktywów (nowych lub istniejących) w wymaganym miejscu i czasie, takie jak oplaty za transport, montaż, wzniesienie itp. ; b) oplaty lub prowizje na rzecz profesjonalistów czy pośredników, takie jak oplaty osób nadzorujących, mechaników, prawników, rzeczo- znawców itp. oraz prowizje placone agentom nieruchomości, sprzedawcom aukcyjnym itp. ; c) podatki placone przez nowego wlaściciela za przeniesienie prawa wlasności aktywów. Wszystkie te koszty powinny być rejestrowane przez nowego wlaściciela jako środki trwale brutto. Należy odnotować, że podatki powinny być traktowane jako podatki za uslugi pośrednictwa a nie jako podatki od zakupionych aktywów. CZAS REJESTRACJI I WYCENA ŚRODKÓW TRWALYCH BRUTTO 3. 112. Środki trwale brutto są rejestrowane w momencie przeniesienia prawa wlasności środków trwalych do jednostki instytucjonalnej, która zamie- rza je wykorzystać w produkcji. Wprowadzenie zmian do tej ogólnej zasady potrzebne jest w przypadku: a) leasingu finansowego (zmiana wlasności jest wtedy przypisywana umownie); b) nakladów na środki trwale realizowanych we wlasnym zakresie. Aktywa nabyte na podstawie umowy leasingu finansowego są rejestrowane tak, jakby użytkownik stawal się wlaścicielem w momencie wejścia w posiadanie danych towarów. Naklady na akumulację realizowane we wlasnym zakresie są rejestrowane w momencie wytworzenia aktywów. 3. 113. Środki trwale brutto są rejestrowane w cenach nabycia, lącznie z kosztami związanymi z montażem i innymi kosztami przeniesienia prawa wlasności. Gdy naklady są ponoszone we wlasnym zakresie, wtedy wyceniane są w cenach bazowych podobnych środków trwalych (co ozna- cza uwzględnienie narzutu na nadwyżkę operacyjną netto lub dochód mieszany) lub wedlug kosztów produkcji, jeśli takie ceny nie są dostępne. 3. 114. Nabycie wartości niematerialnych i prawnych jest wyceniane w różny sposób: a) w odniesieniu do nakladów na poszukiwanie zlóż: wedlug kosztów przeprowadzonych wierceń próbnych i odwiertów oraz kosztów zwią- zanych z umożliwieniem podjęcia tych dzialań, takich jak badania podloża czy inne; b) w odniesieniu do oprogramowania komputerowego: wedlug cen nabycia — w przypadku zakupu na rynku lub wedlug oszacowanej ceny bazowej tego oprogramowania (lub wedlug kosztów jego produkcji, gdy oszacowanie ceny nie jest możliwe) — gdy zostalo opracowane we wlasnym zakresie; c) w odniesieniu do oryginalów przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich czy artystycznych: wedlug ceny placonej przez nabywcę, gdy są sprzedane lub — jeśli nie zostaly sprzedane — wedlug ceny bazowej placonej za podobne oryginaly, ich kosztów produkcji lub wedlug zdyskontowanej wartości przyszlych przychodów oczekiwanych z ich wykorzystania w produkcji. 84 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 3. 115. Rozdysponowanie istniejących środków trwalych poprzez ich sprzedaż jest wyceniane w cenach (bazowych) po odjęciu wszelkich kosztów związanych z przeniesieniem prawa wlasności poniesionych przez sprzedającego. 3. 116. Koszty przeniesienia prawa wlasności mogą dotyczyć zarówno aktywów wytworzonych, wlączając środki trwale jak i aktywów niewytworzo- nych, takich jak grunty. W przypadku aktywów wytworzonych — koszty te są wlączone w ceny nabycia. W przypadku gruntów i innych aktywów niewytworzonych, koszty te muszą być rozdzielone na poniesione przy zakupie oraz przy sprzedaży i rejestrowane w oddzielnej pozycji klasyfikacji środków trwalych brutto. ZMIANY ZAPASÓW (P. 52) 3. 117. Definicja: Zmiany zapasów mierzy się wartością pozycji wprowadzonych do zapasów, pomniejszoną o wartość pozycji wycofanych z zapasów oraz o wartość wszelkich okresowych strat towarów będących na stanie. 3. 118. Z uwagi na uszkodzenia fizyczne, albo przypadkowe zniszczenia czy drobne kradzieże, okresowe straty mogą powstawać w odniesieniu do wszystkich towarów będących w zapasach i będą to: a) straty w materialach i dostawach; b) straty w produkcji niezakończonej; c) straty w produktach końcowych; d) straty w towarach do odsprzedaży (np. kradzieże w sklepach). 3. 119. Rzeczowe środki obrotowe skladają się z następujących kategorii: a) materialy i dostawy: materialy i dostawy obejmują wszystkie rodzaje towarów utrzymywanych w magazynie z zamiarem ich wykorzystania jako naklady pośrednie w produkcji; kategoria ta obejmuje towary utrzymywane w magazynie przez jednostki rządowe i samorządowe. Pozycje takie jak zloto, diamenty itp. , są uwzględnione, jeżeli są przeznaczone na wykorzystanie przemyslowe lub inną produkcję; b) produkcja niezakończona: produkcja niezakończona obejmuje produkcję globalną wytworzoną, ale jeszcze niezakończoną. Jest ona rejestrowana w zapasach u jej producenta. Może ona przyjmować wiele różnych form, np. : 1. uprawy roślinne w okresie wzrostu; 2. drzewa przed osiągnięciem dojrzalości i inwentarz żywy; 3. obiekty w trakcie budowy (z wyjątkiem tych, wytwarzanych na podstawie umowy sprzedaży zawartej „z góry” lub przeznaczonych na wlasne cele, które są traktowane jako naklady na środki trwale); 4. inne, nieukończone środki trwale, np. statki i platformy wiertnicze; 5. częściowo ukończone badania dla potrzeb ocen prawnych i ekspertyz; 6. częściowo ukończone produkcje filmowe; 7. częściowo ukończone programy komputerowe; Produkcja niezakończona musi być rejestrowana dla wszelkich procesów produkcyjnych, które nie są zakończone na koniec danego okresu. W szczególności, jest to istotne w rachunkach kwartalnych, np. zbiory niezebrane w ciągu danego kwartalu roku. Zmniejszenia produkcji niezakończonej mają miejsce wtedy, gdy proces produkcji jest zakończony. W tym momencie cala produkcja nie- zakończona jest przeksztalcana w towar gotowy; c) towary gotowe: towary gotowe stanowią część rzeczowych środków obrotowych skladającą się z produkcji globalnej, której ich producenci nie zamierzają dalej przetwarzać przed ich dostawą (także wtedy, gdy dostarczone będą na cele zużycia pośredniego w innym procesie produkcji); d) towary do odsprzedaży: towary do odsprzedaży stanowią towary nabyte w celu ich odsprzedaży w obecnym stanie. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 85 CZAS REJESTRACJI I WYCENA PRZYROSTU ZAPASÓW 3. 120. Czas rejestracji i wycena zmian zapasówpowinny być spójne z czasem rejestracji i wyceną pozostalych transakcji dotyczących produktów. Odnosi się to szczególnie do zużycia pośredniego (np. do materialów i dostaw), produkcji globalnej (np. produkcji niezakończonej i produkcji globalnej z magazynowania produktów rolnych) oraz środków trwalych brutto (np. produkcji niezakończonej). Spójność jest także wymagana dla przeplywów dotyczących obrotu uszlachetniającego. Jeśli na przyklad towar jest przetwarzany za granicą i proces ten obejmuje jego znaczącą zmianę fizyczną, to powinien on być wlączony do wywozu (i, później, do przywozu) (patrz ust. 3. 135. ). Wywóz ten jest odzwier- ciedlony przez równoczesne zmniejszenie zapasów, a odpowiadający temu przywóz jest później rejestrowany jako zwiększenie zapasów (jeśli nie byl niezwlocznie wykorzystany lub sprzedany). 3. 121. Zmiany zapasów powinny być wyceniane w momencie wejścia do zapasów (dla towarów wprowadzanych) lub w momencie wyjścia (dla towarów wycofywanych). 3. 122. Stosowane ceny powinny być spójne z cenami tych pozostalych przeplywów, które wyceniane byly w sposób bardziej szczególny: a) produkcja globalna w postaci produktów końcowych przekazywanych do zapasów producenta jest wyceniana tak, jakby byla sprzedana w tym momencie — w bieżących cenach bazowych; b) zwiększenia produkcji niezakończonej wycenia się w proporcji do oszacowanej bieżącej ceny bazowej produktu gotowego; c) zmniejszenie produkcji niezakończonej związane z wycofywaniem z zapasów, gdy produkcja ta jest zakończona, wycenia się w bieżących cenach bazowych niezakończonego produktu; d) towary wyprowadzane z zapasów w celu ich sprzedaży wycenia się w cenach bazowych; e) f) towary do odsprzedaży wprowadzane do zapasów pośredników w handlu hurtowym i detalicznym itp. wycenia się wedlug faktycznych lub oszacowanych cen ich nabycia przez handlowca; towary do odsprzedaży wycofywane z zapasów wycenia się w cenach nabycia, po których mogą być one odtworzone w momencie wyco- fywania z zapasów (a nie w momencie ich nabycia). 3. 123. Straty wynikle z uszkodzeń fizycznych, nieubezpieczonych przypadkowych uszkodzeń lub drobnych kradzieży, są rejestrowane i wyceniane następująco: a) w odniesieniu do materialów i dostaw: jako materialy faktycznie wycofywane z zapasów w celu ich zużycia w produkcji (zużycie pośred- nie); b) w odniesieniu do produkcji niezakończonej: jako zmniejszenie przyrostu produkcji powstalego w tym samym okresie; c) w odniesieniu do towarów gotowych i towarów do odsprzedaży: są traktowane jako odpisy od bieżącej ceny towarów nieuszkodzonych. 3. 124. W poprzednich ustępach zostaly opisane poprawne pod względem koncepcji zasady wyceny każdej indywidualnej transakcji dotyczącej wejś- cia i wyjścia z zapasów, konieczne dla zachowania spójności z wyceną produkcji globalnej, zużycia pośredniego i ostatecznego wykorzystania. W praktyce, zastosowanie tych zasad może często okazywać się zbyt trudne i wtedy powinny być wykorzystane metody przybliżenia: a) gdy przyrosty wolumenu rzeczowych środków obrotowych są dostatecznie regularne, wtedy praktyczną metodą, zbliżoną do teoretycznej zasady wyceny, jest mnożenie przyrostu wolumenu rzeczowych środków obrotowych przez średnie ceny danego okresu (ceny nabycia — dla zapasów przechowywanych przez użytkowników lub przez pośredników handlu hurtowego czy detalicznego, ceny bazowe, dla zapasów przechowywanych przez ich producentów); b) w przypadku, gdy ceny omawianych towarów pozostają prawie stale, nawet silne wahania wolumenu zapasów nie muszą powodować zmniejszenia przydatności metody prostego przybliżenia, tzn. mnożenia przyrostu wolumenu przez średnią cenę; c) d) gdy zarówno zmiany wolumenu jak i ceny zapasów, są istotne w ciągu okresu księgowego, wtedy wymagane są bardziej wyszukane metody przybliżenia. Może to być, na przyklad, kwartalna wycena przyrostu wolumenu zapasów lub wykorzystanie informacji, a priori, o rozkladzie wahań w okresie sprawozdawczym (wahania mogą być silniejsze pod koniec roku kalendarzowego, w okresie żniw itp. ); jeżeli dostępne są jedynie informacje o wartościach na początek i koniec okresu (np. w sprzedaży hurtowej lub w handlu detalicznym, w przypadku których występuje wiele różnych produktów), wtedy powinien być także oszacowany przyrost wolumenu między początkiem i końcem okresu. Może to być wykonane przy zastosowaniu oszacowanych (zalożonych) wskaźników rotacji wedlug rodzajów produktów. Należy zwrócić uwagę, że sezonowe zmiany cen mogą częściowo odzwierciedlać różnice jakości, np. ceny wyprzedaży czy posezonowe ceny owoców i warzyw. Te zmiany jakości powinny być traktowane jako zmiany wolumenu. 86 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 NABYCIE POMNIEJSZONE O SPRZEDAŻ AKTYWÓW O WYJĄTKOWEJ WARTOŚCI (P. 53) 3. 125. Definicja: Aktywa o wyjątkowej wartości są towarami niefinansowymi, które nie są pierwotnie wykorzystywane do celów produkcji czy spożycia, w normalnych warunkach, wraz z uplywem czasu, nie pogarszają się ich wlasności fizyczne oraz są one nabywane i przechowywane glównie jako lokata wartości. 3. 126. Aktywa o wyjątkowej wartości obejmują następujące rodzaje towarów: a) kamienie i metale szlachetne, takie jak diamenty, zloto niemonetarne, platyna, srebro itp. ; b) antyki i inne obiekty artystyczne, takie jak obrazy, rzeźby itp. ; c) inne aktywa o wyjątkowej wartości, takie jak biżuteria z kamieni i metali szlachetnych, pozycje kolekcjonerskie. Te rodzaje towarów powinny być rejestrowane jako nabycie lub rozdysponowanie aktywów o wyjątkowej wartości w przypadkach: a) nabycia lub sprzedaż zlota niemonetarnego, srebra itp. przez banki (centralne) i innych pośredników finansowych; b) nabycia lub sprzedaż tych towarów przez spólki niefinansowe , których podstawowa lub drugorzędna dzialalność nie obejmuje produkcji lub handlu takimi towarami; w rezultacie, to nabycie lub sprzedaż nie jest uwzględnione w zużyciu pośrednim lub w środkach trwalych brutto tych przedsiębiorstw; c) nabycia lub sprzedaż takich towarów przez gospodarstwa domowe; w rezultacie, takie nabycia nie są uwzględnione w spożyciu gospodar- stw domowych. Zgodnie z przyjętą w ESA konwencją, następujące przypadki są również rejestrowane jako nabycie lub sprzedaż aktywów o wyjątkowej war- tości: a) nabycie lub sprzedaż tych towarów przez jubilerów i agentów artystycznych (w ślad za przyjętą ogólną definicją aktywów o wyjątkowej wartości — nabycie tych towarów przez jubilerów i agentów artystycznych powinno być rejestrowane jako przyrost zapasów); b) nabycie lub sprzedaż tych towarów przez muzea (zgodnie z ogólną definicją aktywów o wyjątkowej wartości — nabycie tych towarów przez muzea powinno być rejestrowane jako środki trwale brutto). Konwencja ta pozwala na uniknięcie częstych reklasyfikacji pomiędzy trzema glównymi rodzajami akumulacji, tzn. pomiędzy nabyciem pomniejszonym o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości, środkami trwalymi brutto oraz przyrostem rzeczowych środków obrotowych, tzn. w przypadku transakcji dotyczących tych towarów pomiędzy gospodarstwami domowymi a pośrednikami w handlu dzielami sztuki. 3. 127. Produkcja globalna aktywów o wyjątkowej wartości jest wyceniana w cenach bazowych (patrz ust. 3. 67 w odniesieniu do produkcji orygi- nalów). Wszystkie pozostale rodzaje nabycia aktywów o wyjątkowej wartości są wyceniane w cenach ich nabycia, wlączając wszelkie oplaty czy prowizje zaplacone agentom. Ceny te obejmują także marże handlowe, gdy zakupu dokonano od pośredników handlowych. Sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości jest wyceniane w cenach uzyskanych przez sprzedających, po odjęciu wszelkich oplat czy prowizji zaplaco- nych agentom i innym pośrednikom. Pomijając produkcję aktywów o wyjątkowej wartości, nabycie pomniejszone o sprzedaż (lącznie) — pomiędzy sektorami rezydentów — znosi się, pozostają tylko marże agentów lub pośredników handlowych. PRZYWÓZ I WYWÓZ TOWARÓW I USLUG (P. 6 i P. 7) 3. 128. Definicja: Wywóz towarów i uslug obejmuje transakcje dotyczące towarów i uslug (sprzedaż, wymianę barterową, dary lub darowizny) doko- nywane między rezydentami a nierezydentami. 3. 129. Definicja: Przywóz towarów i uslug obejmuje transakcje dotyczące towarów i uslug (zakup, wymianę barterową, dary lub darowizny) doko- nywane między nierezydentami a rezydentami. 3. 130. Przywóz i wywóz towarów i uslug nie obejmują: a) handlu zakladowego, tzn. : 1. 2. dostaw do nierezydentów dokonywanych przez oddzialy nierezydentów przedsiębiorstw będących rezydentami, tzn. sprzedaży doko- nywanej za granicą przez zagraniczne oddzialy wielonarodowych przedsiębiorstw posiadanych/kontrolowanych przez rezydentów; dostaw do rezydentów dokonywanych przez oddzialy rezydentów przedsiębiorstw będących nierezydentami, tzn. sprzedaży dokony- wanej przez krajowe oddzialy wielonarodowych przedsiębiorstw zagranicznych; b) przeplywów dochodów pierwotnych do lub od zagranicy, takich jak wynagrodzenie pracownicze, odsetki i przychody z inwestycji bez- pośrednich. Przychody z inwestycji bezpośrednich mogą obejmować jawną część dotyczącą prowizji placonych za różne uslugi, np. szko- lenie pracowników, uslug w zakresie zarządzania oraz wykorzystanie patentów i znaków towarowych; c) sprzedaży lub zakupu aktywów finansowych lub aktywów niewytworzonych, jak grunty i patenty. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 87 3. 131. Przywóz i wywóz towarów i uslug powinny być podzielone na: a) dostawy wewnątrz Unii Europejskiej; b) przywóz i wywóz poza Unią Europejską. Dla wygody, obie te kategorie będą odnoszone do przywozu i wywozu. PRZYWÓZ I WYWÓZ TOWARÓW (P. 61 i P. 71) 3. 132. Przywóz i wywóz towarów dokonuje się wtedy, gdy następuje przekazanie prawa wlasności towarów pomiędzy rezydentami a nierezydentami (bez względu na to czy występują, czy nieodpowiadające temu fizyczne przemieszczenia towarów przez granice). 3. 133. W czterech przypadkach zasada przekazania prawa wlasności w odniesieniu do rejestracji przywozu i wywozu towarów jest jednak korygo- wana: a) b) c) leasing finansowy: przekazanie prawa wlasności od leasingodawcy do leasingobiorcy powinno być przypisane umownie do towarów obję- tych umową leasingu finansowego; należy to zarejestrować w momencie, kiedy leasingobiorca przejmuje towar w posiadanie (patrz zalącznik II „Leasing i kupno na raty towarów trwalego użytku”); dostawy pomiędzy przedsiębiorstwami stowarzyszonymi (branżowe lub zależne, czy oddzialy zagraniczne): przekazanie prawa wlasności powinno być przypisane umownie w każdym przypadku dostaw towarów pomiędzy tymi przedsiębiorstwami; towary będące przedmiotem znaczącego obrotu uszlachetniającego są rejestrowane zarówno w przywozie jak i w wywozie, chociaż nie nastąpilo przekazanie prawa wlasności; d) wyspecjalizowany obrót handlowy: nie jest rejestrowany ani przywóz ani wywóz, w przypadku, gdy wyspecjalizowane jednostki obrotu handlowego (będące rezydentami) dokonują zakupu towarów od nierezydentów i następnie sprzedają je nierezydentom w tym samym okresie sprawozdawczym. Podobne podejście powinno być zastosowane w odniesieniu do wyspecjalizowanego obrotu handlowego doko- nywanego przez nierezydentów. 3. 134. W następujących przypadkach rejestrowany jest wywóz towarów, pomimo nie przekroczenia granicy krajów przez: a) b) towary wytworzone przez jednostki rezydentów dzialających na wodach międzynarodowych, sprzedawane bezpośrednio jednostkom zagranicznym (ropa naftowa, gaz ziemny, produkty rybne, ratownictwo morskie itp. ); środki transportu lub pozostale wyposażenie ruchome nie związane z żadną określoną lokalizacją , które nie muszą przekroczyć granicy kraju eksportera w wyniku ich sprzedaży nierezydentom przez rezydentów; c) towary, które zostaly utracone lub zniszczone po przekazaniu praw wlasności, ale zanim przekroczyly granicę kraju eksportera. Analogiczne przypadki mają odniesienie do przywozu towarów. 3. 135. Przywóz i wywóz towarów obejmują transakcje dokonywane między rezydentami a nierezydentami, dotyczące: a) zlota niemonetarnego, tzn. zlota nie wykorzystywanego do celów polityki pieniężnej; b) srebra w sztabach, diamentów oraz innych metali i kamieni szlachetnych; c) banknotów i monet wycofanych z obiegu oraz nieemitowanych papierów wartościowych (wycenionych jako towary, a nie wedlug war- tości nominalu); d) energii elektrycznej, gazu i wody; e) inwentarza żywego przewożonego przez granice; f) paczek pocztowych; g) wywozu rządowego obejmującego towary finansowane w formie darowizn i pożyczek; h) towarów przekazywanych na wlasność do lub z organizacji zajmujących się gromadzeniem zapasów interwencyjnych; i) j) towarów dostarczanych przez przedsiębiorstwa rezydentów do ich oddzialów zagranicznych (nierezydentów); towarów otrzymywanych przez przedsiębiorstwa rezydentów od ich oddzialów zagranicznych (nierezydentów); k) towarów przemycanych; 88 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 l) pozostalych nierejestrowanych na granicy przesylek, takich jak dary i te przekazy, które nie przekraczają ustalonej minimalnej wartości; m) towarów poddawanych znaczącemu uszlachetnianiu dokonywanemu za granicą. Analogicznych towarów poddawanych uszlachetnianiu na terytorium kraju realizowanemu na zamówienie jednostek zagranicznych; n) towarów inwestycyjnych remontowanych na zamówienie za granicą, w przypadku ich istotnej rekonstrukcji czy przetworzenia. Analo- gicznych towarów remontowanych na terytorium kraju na rzecz nierezydentów. 3. 136. Następujące towary nie są zaliczane do przywozu i wywozu, mimo że mogly przekroczyć granicę państwową innego kraju: a) towary przewożone przez kraj tranzytem; b) c) towary przekazywane do lub z ambasad będących wlasnością kraju, baz militarnych lub innych enklaw wewnątrz granic państwowych innego kraju; środki transportu i inne rodzaje wyposażenia ruchomego, czasowo przekraczające granicę, bez żadnej zmiany prawa wlasności (np. urzą- dzenia budowlane używane do celów montażu lub budowy za granicą); d) urządzenia i inne towary wyslane za granicę do nieznacznego przetworzenia, konserwacji, napraw i drobnych remontów; e) pozostale towary czasowo przekraczające granicę, które na ogól powracają do kraju przed uplywem roku, w stanie oryginalnym i bez zmiany prawa wlasności (np. towary wyslane za granicę na cele wystawiennicze i rozrywkowe, towary będące przedmiotem leasingu ope- racyjnego, lącznie z leasingiem wieloletnim, towary sprowadzone do kraju z powrotem z uwagi na fakt, że ich oczekiwana sprzedaż nie doszla do skutku); f) towary przeznaczone do sprzedaży Komisowej, które zostaly utracone lub zniszczone po przekroczeniu granicy, ale przed przekazaniem praw wlasności. 3. 137. Przywóz i wywóz towarów powinny być rejestrowane, zgodnie z przyjętą zasadą, w momencie przekazania praw wlasności towarów. W prak- tyce uznaje się, że przekazanie prawa wlasności następuje w momencie, w którym jednostki zaangażowane w transakcję rejestrują ją w swoich dokumentach księgowych lub rachunkach. Może to nie być zbieżne z różnymi etapami procesu będącego przedmiotem umowy, jak: a) moment porozumienia (data zawarcia umowy); b) moment dostarczenia towarów i uslug oraz zaciągnięcia zobowiązania platności (data dostawy); c) moment wygaśnięcia tego zobowiązania (data platności). 3. 138. Przywóz i wywóz towarów powinny być wyceniane franco na granicy kraju eksportera (fob). Wartość ta sklada się z: a) wartości towarów w cenach bazowych; b) plus odnośne koszty transportu i innych uslug związanych z dostawą poniesione do granicy kraju eksportera, lącznie z kosztami zala- dunku poniesionymi przez przewoźnika dokonującego dalszego transportu (gdy jest to stosowne) (patrz tabela 3. 4, druga kolumna w dru- giej części tabeli); c) plus wszelkie podatki od wywożonych towarów pomniejszone o dotacje do wywożonych towarów; dla dostaw wewnątrz Unii Europej- skiej — pozycja ta obejmuje VAT i inne podatki od towarów placone w kraju eksportera. W tabelach podaży i wykorzystania oraz w symetrycznych tabelach przeplywów międzygalęziowych, przywóz towarów wedlug poszczegól- nych grup produktów musi być wyceniany w inny sposób: wedlug ceny (cif) „kosztów, ubezpieczenia, frachtu” na granicy kraju importera. Definicja: Cena cif jest ceną wyrobu dostarczonego do granicy kraju importera lub ceną uslugi dostarczonej rezydentowi, przed oplatą wszel- kich cel i innych podatków związanych z przywozem lub marży handlowej i transportowej wewnątrz kraju (2). 3. 139. W pewnych sytuacjach, może być konieczne określenie przybliżonych lub zastępczych miar wartości fob, to jest: a) towary będące przedmiotem wymiany barterowej, powinny być wyceniane w cenach bazowych, które moglyby być otrzymane, gdyby towary te sprzedano za Ugotówkę; (2) Uwzględnienie marży handlowej i transportowej — patrz także w tabeli 3. 5, trzecia kolumna w drugiej części tabeli. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 89 b) dla wyceny transakcji pomiędzy przedsiębiorstwami stowarzyszonymi powinny być wykorzystane, zgodnie z przyjętą zasadą, faktyczne transfery wartości. Jeżeli jednak wartości te różnią się znacznie od cen obserwowanych na rynku, to powinny być one zastąpione przez oszacowany odpowiednik ceny rynkowej lub, w ostateczności, powinny być oddzielnie identyfikowane do celów analitycznych; c) towary przekazywane w ramach umowy leasingu finansowego powinny być wyceniane na podstawie cen nabycia placonych przez leasin- godawcę (a nie wedlug skumulowanej wartości oplat dzierżawnych); d) przywóz towarów szacowany na podstawie danych celnych (dla handlu poza Unią Europejską) lub informacji z systemu Intrastat (dla handlu wewnątrz Unii Europejskiej). Zasada wyceny fob nie jest stosowana w tych źródlach danych, wykorzystują one odpowiednio: wartość cif na granicy Unii Europejskiej oraz wartości cif na granicach państwowych. Z uwagi na fakt, że wartości fob są wykorzystywane tylko na wysokim poziomie agregacji, a wartości cif są wykorzystywane na poziomie grupy produktów, zmiany sposobu wyceny muszą być zastosowane jedynie na najwyższym poziomie agregacji, tzn. tylko dla dostosowania cif/fob; e) przywóz i wywóz towarów szacowane na podstawie informacji otrzymywanych z badań lub różnego rodzaju informacji otrzymywanych ad hoc. W takich przypadkach, zwykle może być uzyskana tylko wartość sprzedaży ogólem w podziale wedlug produktów. W rezultacie, szacunek będzie przeprowadzony na podstawie cen nabycia a nie na podstawie wartości fob. PRZYWÓZ I WYWÓZ USLUG (P. 62 i P. 72) 3. 140. Definicja: Wywóz uslug obejmuje wszystkie uslugi świadczone przez rezydentów na rzecz nierezydentów. 3. 141. Definicja: Przywóz uslug obejmuje wszystkie uslugi świadczone przez nierezydentów na rzecz rezydentów. 3. 142. Wywóz uslug obejmuje następujące przypadki graniczne: a) transport towarów wywożonych po przekroczeniu przez te towary granicy kraju eksportera, wykonywany przez przewoźnika będącego rezydentem (przypadki 2 i 3 w tabeli 3. 4); b) transport towarów przywożonych wykonywany przez przewoźnika będącego rezydentem: 1. 2. do granicy kraju eksportera, gdy towary są wycenione fob, dla skompensowania wartości transportu ujętej w wartości fob (przypadek 3 w tabeli 3. 5); do granicy kraju importera, gdy towary są wycenione cif, dla skompensowania wartości transportu ujętej w wartości cif (przypadki 3 i 2 cif w tabeli 3. 5); c) transport towarów wykonywany przez rezydentów na rzecz nierezydentów niezwiązany z przywozem lub wywozem towarów (np. trans- port towarów, które nie opuszczają kraju jako wywóz lub transport towarów poza terytorium kraju); d) międzynarodowy lub krajowy transport pasażerski wykonywany na rzecz nierezydentów przez przewoźników będących rezydentami; e) dzialalności związane z drobnym przetworzeniem i naprawami wykonywane na rzecz nierezydentów; f) uslugi budowlane, gdy biuro budowy polożone za granicą, nie jest traktowane jako spólka ulomna. Odnosi się to do przedsięwzięć budowlanych trwających krócej niż jeden rok i których produkcja globalna nie stanowi środków trwalych brutto (patrz ust. 2. 09 i w szczególności odnośny przypis (4); g) montaż urządzeń wykonywany za granicą, gdy przedsięwzięcie, ze swej natury, jest ograniczone w czasie; h) uslugi finansowe w kwocie wyraźnie określonych prowizji i oplat; i) uslugi ubezpieczeniowe w kwocie oplaty za uslugę; j) wydatki ponoszone przez turystów i podróżujących slużbowo nierezydentów (zgodnie z przyjętą konwencją klasyfikowane jako uslugi; chociaż może być niezbędne dokonanie ogólnego podzialu wedlug produktów dla potrzeb tabeli podaży i wykorzystania oraz symetrycz- nych tabeli przeplywów międzygalęziowych); k) wydatki ponoszone przez nierezydentów na uslugi ochrony zdrowia i na edukację, wykonywane przez rezydentów pozycja ta obejmuje uslugi świadczone zarówno na terytorium kraju jak i za granicą; l) uslugi mieszkaniowe nierezydentów będących wlaścicielami domów letniskowych (patrz ust. 3. 64); m) honoraria i oplaty licencyjne, których otrzymywanie jest związane z autoryzowanym wykorzystaniem niefinansowych wartości niemate- rialnych i prawnych niewytworzonych oraz z prawami wlasności, takimi jak patenty, prawa do kopiowania, znaki handlowe, technologie 90 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 produkcyjne, koncesje itp. , a także z wykorzystaniem, w formie umów licencyjnych, wytworzonych oryginalów lub prototypów, takich jak rękopisy, obrazy itp. 3. 143. Większość przypadków granicznych, w odniesieniu do przywozu uslug, stanowi lustrzane odbicie przypadków wymienionych dla wywozu uslug; stąd w odniesieniu do przywozu uslug, niezbędna jest jedynie ograniczona liczba specjalnych wyjaśnień. 3. 144. Przywóz uslug transportowych obejmuje następujące przypadki graniczne: a) transport towarów wywożonych wykonywany przez przewoźnika będącego nierezydentem do granicy kraju eksportera — dla skompen- sowania wartości transportu ujętej w wartości fob wywożonych towarów (przypadek 4 w tabeli 3. 4); b) transport towarów przywożonych wykonywany przez przewoźnika będącego nierezydentem: 1. od granicy kraju eksportera jako oddzielna usluga transportu, gdy przywożone towary są wycenione fob (przypadki 4 i 5 fob w tabeli 3. 5); 2. od granicy kraju importera jako oddzielna usluga transportu, gdy przywożone towary są wycenione cif (w tym przypadku wartość uslugi transportu pomiędzy granicami krajów: wywożącego i przywożącego jest już wlączona w wartość cif wyrobu; przypadek 4 w tabeli 3. 5); c) transport towarów wykonywany przez nierezydentów na rzecz rezydentów niezwiązany z przywozem lub wywozem towarów (np. trans- port towarów tranzytem wykonywany poza terytorium kraju); d) międzynarodowy lub krajowy transport pasażerski wykonywany na rzecz rezydentów przez przewoźników niebędących rezydentami. Przywóz uslug transportowych nie obejmuje transportu towarów wywożonych wykonywanego przez przewoźników niebędących rezydentami, po przekroczeniu przez nie granicy kraju eksportera (przypadki 5 i 6 w tabeli 3. 4). Wywóz towarów jest wyceniany fob, zatem, wszystkie takie uslugi transportu odnoszą się do transakcji dokonywanych pomiędzy nierezydentami, tzn. pomiędzy przewoźnikiem a importerem będą- cymi nierezydentami. Ma to zastosowanie nawet wtedy, gdy te uslugi transportu oplacane są przez eksportera na podstawie umów wywozo- wych cif. 3. 145. W odniesieniu do bezpośrednich zakupów dokonywanych przez rezydentów za granicą, przywóz obejmuje wszystkie zakupy towarów i uslug dokonane przez rezydentów podczas podróży za granicę w celach slużbowych lub turystycznych. Z uwagi na różny sposób ujęcia, muszą być wyodrębnione dwie kategorie: a) wydatki poniesione w ramach podróży slużbowej, stanowią zużycie pośrednie; b) wydatki poniesione przez pozostalych podróżnych w trakcie wyjazdów indywidualnych, stanowią spożycie w sektorze gospodarstw domowych. 3. 146. Przywóz i wywóz uslug są rejestrowane w momencie ich świadczenia, który pokrywa się ściśle z momentem ich wytworzenia. Przywóz uslug powinien być wyceniany w cenach nabycia, a wywóz uslug — w cenach bazowych. Tabela 3. 4 — Ujęcie transportu towarów wywożonych Wyjaśnienia do tabeli: pierwsza część tabeli wskazuje, że występuje sześć różnych możliwości transportu towarów wywożonych, które zależą od tego czy przewoźnik jest rezydentem, czy nie oraz od tego, gdzie odbywa się transport: z miejsca na terytorium kraju do granicy państwo- wej, od granicy państwowej do granicy kraju importera lub od granicy kraju importera do miejsca wewnątrz kraju importera. W drugiej części tej tabeli, dla każdej z tych sześciu możliwości, wskazano czy powinny one być rejestrowane jako wywóz towarów, wywóz uslug, przywóz towarów czy przywóz uslug. Terytorium kraju Terytorium pomiędzy Terytorium kraju importera 1. przewoźnik-rezydent ⇒ 2. przewoźnik-rezydent ⇒ 3. przewoźnik-rezydent ⇒ 4. przewoźnik-nierezydent ⇒ 5. przewoźnik-nierezydent ⇒ 6. przewoźnik-nierezydent ⇒ 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 91 Wywóz towarów (fob) Wywóz uslug Przywóz towarów (c. i. f. /f. o. b) Przywóz uslug 1 2 3 4 5 6 X — — X — — — X X — — — — — — — — — — — — X — — Tabela 3. 5 — Ujęcie transportu towarów przywożonych Wyjaśnienia do tabeli: pierwsza część tabeli wskazuje, że występuje sześć różnych możliwości transportu towarów przywożonych, które zależą od tego czy przewoźnik jest rezydentem, czy nie oraz od tego, gdzie odbywa się transport: z miejsca w kraju eksportera do granicy tego kraju, od granicy kraju eksportera do granicy kraju importera oraz od granicy kraju importera do miejsca wewnątrz kraju importera. W drugiej części tej tabeli, dla każdej z tych sześciu możliwości, wskazano czy powinny one być rejestrowane jako przywóz towarów, przywóz uslug, wywóz towarów lub wywóz uslug. W kilku przypadkach (przypadek 2 i 5), sposób rejestracji zależy też od zasad wyceny zastosowanych dla towarów przywożonych. Terytorium kraju Terytorium pomiędzy Terytorium kraju importera 1. przewoźnik-rezydent ⇐ 2. przewoźnik-rezydent ⇐ 3. przewoźnik-rezydent ⇐ 4. przewoźnik-nierezydent ⇐ 5. przewoźnik-nierezydent ⇐ 6. przewoźnik-nierezydent ⇐ Wycena przywożonych towarów Przywóz towarów Przywóz uslug (fob) Wywóz towarów Wywóz uslug 1 2 3 4 5 6 cif/fob fob cif cif/fob cif/fob fob cif cif/fob — — X X — — X X — — — — X X — — — — — — — — — — — — X X — — — — Należy odnotować, że przejście od wyceny towarów przywożonych na bazie cif do fob polega na: a) dostosowaniu cif/fob, tzn. z 2 cif-2 fob (co zmniejsza przywóz i wywóz ogólem); b) reklasyfikacji cif/fob, tzn. z 5 cif na 5 fob (co pozostawia przywóz i wywóz ogólem bez zmiany). TRANSAKCJE DOTYCZĄCE TOWARÓW UŻYWANYCH 3. 147. Definicja: Definicja: Towary używane są towarami, które byly już posiadane przez użytkownika (wykorzystującego je inaczej niż w formie w zapasów). 3. 148. Towary używane obejmują: a) istniejące budynki i inne towary będące środkami trwalymi, które są sprzedawane przez jednostkę producenta innym jednostkom: 92 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 1. 2. dla ponownego ich użytkowania; dla ich zniszczenia lub rozbiórki; uzyskane produkty stają się zwykle surowcami (np. zlom żelazny) wykorzystywanymi na cele pro- dukcji nowych towarów (np. stali); b) c) aktywa o wyjątkowej wartości, które są sprzedawane przez jedną jednostkę drugiej jednostce; używane towary konsumpcyjne trwalego użytku, które są sprzedawane przez gospodarstwa domowe lub wladze wojskowe innym jed- nostkom: 1. 2. dla ponownego ich użytkowania; dla ich rozbiórki i przeksztalcenia w materialy rozbiórkowe; d) używane towary nietrwale (np. makulatura, szmaty, stare ubrania, butelki itp. ), które są sprzedawane przez dowolną jednostkę, albo dla ich ponownego wykorzystania, albo dla ich zastosowania jako surowiec przetwarzany w produkcji nowych towarów (surowce wtórne). 3. 149. Przekazanie towarów używanych jest rejestrowane jako ujemny wydatek (nabycie) dla sprzedającego i jako dodatni wydatek (nabycie) dla kupującego. 3. 150. Konsekwencje powyższego sposobu rejestracji są następujące: a) b) gdy sprzedaż istniejącego środka trwalego odbywa się pomiędzy dwoma producentami będącymi rezydentami, wtedy dodatnie i ujemne wartości rejestrowane w środkach trwalych brutto znoszą się dla gospodarki jako calości, z wyjątkiem kosztów przekazania prawa wlas- ności; gdy istniejący środek trwaly o charakterze nieruchomości (np. budynek) jest sprzedawany nierezydentowi, wtedy zgodnie z przyjętą kon- wencją, nierezydent ten jest traktowany jako kupujący aktywa finansowe, tzn. udzial kapitalowy w umownej jednostce krajowej. Ta umowna jednostka krajowa jest następnie uznawana jako nabywająca środek trwaly. W rezultacie sprzedaż i kupno środka trwalego doko- nują się pomiędzy rezydentami; c) gdy istniejący środek trwaly o charakterze ruchomym, taki jak statek czy samolot, jest wywożony, wtedy nigdzie w gospodarce nie jest dokonywana dodatnia rejestracja środków trwalych brutto dla zrównoważenia ujemnych środków trwalych brutto sprzedającego; d) pewne towary trwalego użytku, takie jak pojazdy, mogą być klasyfikowane jako środki trwale lub jako towary konsumpcyjne trwalego użytku, w zależności od wlaściciela i celu, dla którego towary te są wykorzystywane. Stąd, jeśli prawo wlasności takiego wyrobu jest prze- kazywane z przedsiębiorstwa do gospodarstwa domowego dla wykorzystania na cele spożycia, wtedy dla przedsiębiorstwa są rejestrowane ujemne środki trwale brutto, a dla gospodarstwa domowego — dodatnie spożycie. W przypadku mniej powszechnym, prawo wlasności takiego wyrobu jest przekazywane z gospodarstwa domowego do przedsiębiorstwa, wtedy dla gospodarstwa domowego powinno być zarejestrowane ujemne spożycie, a dla przedsiębiorstwa — dodatnie środki trwale brutto; e) f) transakcje dotyczące istniejących aktywów o wyjątkowej wartości, powinny być rejestrowane jako nabycie aktywów o wyjątkowej wartości (dodatnie inwestycje brutto) przez kupującego oraz jako sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości (ujemne inwestycje brutto) przez sprze- dającego. W przypadku transakcji dokonywanej z zagranicą powinien być rejestrowany przywóz lub wywóz towarów (patrz ust. 3. 135. ). Sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości przez gospodarstwo domowe nie powinna być rejestrowana jako ujemne spożycie; gdy używane wojskowe towary trwalego użytku są sprzedawane za granicę przez rząd, powinno to być zarejestrowane jako wywóz towarów i jako ujemne zużycie pośrednie lub spożycie w jednostce rządowej. 3. 151. W odniesieniu do kosztu sprzedaży poniesionego przez poprzedniego wlaściciela (koszt przeniesienia prawa wlasności), musi być zarejestro- wana strata z tytulu posiadania aktywów. Analogiczna pozycja powinna być zapisana dla części jego początkowych kosztów nabycia, która nie zostala odpisana jako zużycie środków trwalych. 3. 152. Transakcje dotyczące używanych towarów powinny być rejestrowane w momencie przekazania prawa wlasności. Zasady wyceny, które należy zastosować, powinny być odpowiednie do rodzaju (rodzajów) transakcji. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 93 ROZDZIAL 4 TRANSAKCJE PODZIALU 4. 01. Definicja: Transakcje podzialu są to transakcje, za pomocą których wytworzona w procesie produkcji wartość dodana jest dzielona pomiędzy pracę, kapital i instytucje rządowe i samorządowe oraz transakcje związane z redystrybucją dochodów i majątku. System rozróżnia dwa typy transferów: bieżące i kapitalowe, z których te ostatnie odnoszą się raczej do redystrybucji oszczędności lub majątku, niż do redystrybucji dochodów. WYNAGRODZENIE PRACOWNICZE (D. 1) 4. 02. Definicja: Wynagrodzenie pracownicze (D. l) definiowane są jako pelne wynagrodzenie, pieniężne lub w naturze, placone przez pracodawcę na rzecz pracownika, w zamian za wykonaną przez niego pracę w okresie sprawozdawczym. Wynagrodzenie pracownicze obejmują: a) place i wynagrodzenia (D. 11): — pieniężne i w gotówce; — pieniężne i w naturze; b) skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 12): — skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 121); — zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 122). PLACE I WYNAGRODZENIA (D. 11) Place i wynagrodzenia pieniężne 4. 03. Place i wynagrodzenia pieniężne obejmują wartości wszelkich skladek na zabezpieczenia spoleczne, podatek dochodowy itp. , placone przez pracownika nawet, jeżeli są one faktycznie zatrzymane przez pracodawcę i placone bezpośrednio do systemów zabezpieczenia spolecznego, do urzędów skarbowych itp. , w imieniu pracownika: Place i wynagrodzenia pieniężne obejmują następujące rodzaje wynagrodzeń: a) place i wynagrodzenia zasadnicze placone za pracę w normalnym wymiarze czasu pracy; b) dodatki do wynagrodzeń albo specjalne doplaty za nadgodziny, pracę w godzinach nocnych, w dni wolne od pracy, pracę w szkodliwych lub niebezpiecznych warunkach; c) doplaty z tytulu wzrostu kosztów utrzymania, dodatki lokalne i przesiedleńcze; d) premie powiązane z wydajnością pracy lub zyskami przedsiębiorstwa, premie świąteczne i noworoczne, z wylączeniem pracowniczych świadczeń socjalnych (patrz ust. 4. 07. c), wyplaty tzw. trzynastek i czternastek (platne dodatkowo corocznie); e) doplaty do kosztów podróży do pracy i z pracy, wylączając diety podróżne, dodatki za rozląkę, koszty przeprowadzki oraz koszty repre- zentacyjne poniesione w trakcie wypelniania obowiązków pracowniczych (patrz ust. 4. 07. a); f) platne dni wolne z tytulu świąt urzędowych oraz urlopy; g) prowizje, napiwki, zaplaty za uczestnictwo w zjazdach, sesjach i premie dyrektorskie, platne pracownikom; h) premie lub inne wyplaty nadzwyczajne, powiązane z wynikami dzialalności przedsiębiorstwa, uzyskane w ramach systemów motywacyj- nych; i) j) platności dokonywane przez pracodawców na rzecz swoich pracowników w ramach systemów oszczędzania; jednorazowe wyplaty dla pracowników opuszczających przedsiębiorstwo, o ile wyplaty te nie są objęte umową zbiorową o pracę; k) dodatki mieszkaniowe platne w gotówce przez pracodawców swoim pracownikom. Place i wynagrodzenia platne w naturze 4. 04. Definicja: Place i wynagrodzenia platne w naturze obejmują towary i uslugi bądź inne świadczenia dostarczane przez pracodawców swoim pracownikom nieodplatnie lub po obniżonych cenach, które mogą być wykorzystane przez pracowników i czlonków ich rodzin, 94 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 wedlug wlasnego uznania i wlasnych upodobań, dla zaspokojenia potrzeb osobistych, i które nie są konieczne do wykonywania pracy. Dla pracowników, place i wynagrodzenia w naturze są dodatkowym dochodem: gdyby te towary i uslugi byly zakupywane przez samych pracowników, musieliby oni za nie placić po cenach rynkowych. 4. 05. Do plac i wynagrodzeń w naturze zaliczane są: a) posilki i napoje, lącznie ze spożywanymi w trakcie podróży slużbowych (z wyjątkiem tych, które są niezbędne z uwagi na wykonywaną pracę w wyjątkowych warunkach), posilki lub napoje dostarczane pracownikom bezplatnie lub po obniżonych cenach, w stolówkach lub posilki otrzymywane za kwity obiadowe; b) uslugi mieszkaniowe (wykonane na wlasny rachunek lub zakupione) lub zakwaterowanie takiego rodzaju, z którego mogą korzystać wszyscy czlonkowie gospodarstwa domowego, do którego należy pracownik; c) umundurowanie lub inne formy odzieży specjalnej, które pracownicy gotowi są, z wlasnego wyboru, nosić nie tylko w miejscu pracy, lecz także poza nim; d) uslugi środków transportu i innych towarów trwalego użytku dostarczane na osobisty użytek pracowników; e) towary i uslugi pochodzące z wlasnego procesu produkcyjnego pracodawcy, takie jak: bezplatne przejazdy dla pracowników kolei czy linii lotniczych, deputat węglowy dla górników lub bezplatna żywność dla pracowników galęzi rolno — spożywczej; f) udostępnienie urządzeń sportowych, rekreacyjnych i obiektów wczasowych dla pracowników i ich rodzin; g) transport do pracy i z pracy, z wyjątkiem organizowanego przez pracodawcę, parkowanie samochodów; h) opieka w żlobkach dla dzieci pracowników; i) j) platności dokonywane przez pracodawców na rzecz związków zawodowych lub innych podobnych organizacji; bezplatne akcje rozdzielane pracownikom; k) wynagrodzenia w naturze mogą obejmować ponadto: wartość odsetek z góry przesądzoną przez pracodawców od pożyczek udzielonych swoim pracownikom, po obniżonej lub nawet zerowej stopie procentowej. Wartość ta może zostać oszacowana jako kwota, którą pra- cownik musialby zaplacić, o ile odsetki w wysokości przeciętnej stopy procentowej od zaciągniętej przez niego pożyczki hipotecznej (w przypadku zakupu mieszkań, domów) lub pożyczki konsumpcyjnej (w przypadku zakupu różnych towarów i uslug konsumpcyjnych) podlegalyby zaplacie, pomniejszona o kwotę odsetek faktycznie zaplaconych. Ta przypisana umownie platność dokonywana przez pra- cownika przechodzi na koncie pierwotnego podzialu dochodów ponownie do dochodów pracodawcy. 4. 06. Towary i uslugi lub inne świadczenia w naturze mogą być wyceniane albo w cenach bazowych, w przypadku, gdy są wyprodukowane przez pracodawcę, (albo w cenach nabycia, w przypadku gdy są nabywane przez pracodawcę). W przypadku towarów i uslug dostarczanych pracownikom bezplatnie — wartość ogólem wynagrodzeń w naturze wyceniana jest w cenach bazowych (lub w cenach nabycia, w przypadku zakupu towarów i uslug przez pracodawcę). W przypadku towarów i uslug dostarczanych pracownikom po obniżonych cenach -wartość wynagrodzeń w naturze jest różnicą pomiędzy wartością towarów i uslug wycenionych zgodnie z zasadami opisanymi wyżej a kwotą zaplaconą przez pracownika. 4. 07. Place i wynagrodzenia nie obejmują: a) wydatków ponoszonych przez pracodawców na potrzeby wlasne i ich pracowników, które są niezbędne w procesie produkcyjnym praco- dawców: 1. diety lub zwroty wydatków poniesionych przez pracowników za podróżowanie, rozląkę, koszty przeprowadzki oraz koszty repre- zentacyjne poniesione w trakcie wypelniania obowiązków pracowniczych; 2. wydatki na poprawę warunków pracy, na badania lekarskie wynikające z charakteru pracy, odzież roboczą noszoną wylącznie lub glównie w miejscu pracy; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 95 3. koszty uslug zakwaterowania w miejscu pracy, z których nie korzystają czlonkowie gospodarstwa domowego, do którego należy pra- cownik (kajuty, domy akademickie, baraki itp. ); 4. specjalne posilki lub napoje niezbędne w wyjątkowych warunkach pracy; 5. dodatki wyplacane na rzecz pracowników na zakup narzędzi, wyposażenia lub odzieży specjalnej potrzebnej wylącznie lub glównie do pracy, lub ta część ich wynagrodzeń którą, zgodnie z umowami o pracę, pracownicy są zobowiązani przeznaczyć na te zakupy. Tego rodzaju wydatki na towary i uslugi, które pracodawcy są zobowiązani zapewnić swoim pracownikom, aby mogli oni wykonywać swoją pracę, są traktowane jako zużycie pośrednie pracodawcy; kwot wynagrodzeń które pracodawcy placą swoim pracownikom doraźnie, np. w przypadku choroby, macierzyństwa, wypadków przy pracy, inwalidztwa, redukcji etatów. Platności te traktowane są jako świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego (D. 623) i w takiej samej kwocie wykazywane jako zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 122); innych świadczeń z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, takich jak: wychowawcze, na wspólmalżonków, rodzinne lub inne dodatki na osoby będące na utrzymaniu oraz w formie bezplatnych uslug medycznych (innych, niż te wymagane ze względu na charakter pracy) dla pracowników lub ich rodzin; b) c) d) wszelkich podatków placonych przez pracodawcę od wynagrodzeń np. podatek od wynagrodzeń. Takie podatki są traktowane jak pozos- tale podatki od produkcji. SKLADKI NA ZABEZPIECZENIA SPOLECZNE PLACONE PRZEZ PRACODAWCÓW (D. 12) 4. 08. Wartość skladek na zabezpieczenia spoleczne placonych przez pracodawców, w celu zapewnienia ich pracownikom uprawnień do świadczeń z zabezpieczenia spolecznego, musi być rejestrowana w pozycji wynagrodzenie pracownicze. Skladki te mogą być faktycznie placone lub przypisane umownie. Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 121) 4. 09. Definicja: Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 121) obejmują wplaty dokonywane przez praco- dawców do funduszy zabezpieczenia spolecznegoi prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, na rzecz ich pracowników. Wplaty te obejmują ustawowe, tradycyjne, kontraktowe i dobrowolne skladki w odniesieniu do ubezpieczenia od ryzyka spolecznego lub określonych potrzeb (patrz ust. 4. 92. a). Wprawdzie są one wplacane przez pracodawców bezpośrednio do instytucji ubezpieczeniowych, to jednak są traktowane jako skladnik kate- gorii kosztów związanych z zatrudnieniem i traktowane tak jakby byly placone pracownikom. Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 122) 4. 10. Definicja: Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 122) stanowią odpowiednik świadczeń z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego (pomniejszone o ewentualne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników), placonych bezpośrednio przez pracodawców swoim pracownikom lub bylym pracownikom czy innym oso- bom (1), bez angażowania instytucji ubezpieczeniowej lub autonomicznych funduszy emerytalnych oraz tworzenia specjalnego funduszu czy, wyodrębnionej na te cele, rezerwy. Fakt, iż pewne świadczenia socjalne są placone przez pracodawców bezpośrednio, a nie poprzez fundusze zabezpieczenia spolecznego lub inne instytucje ubezpieczeniowe, w żaden sposób nie umniejsza ich charakteru jako świadczeń z opieki spolecznej. Ponieważ jednak, koszty tych świadczeń stanowią części kosztów pracy ponoszonych przez pracodawcę, powinny być one również wlączone do kategorii kosztów związanych z zatrudnieniem. 4. 11. W rachunkach wedlug sektorów instytucjonalnych, koszty bezpośrednich świadczeń spolecznych po raz pierwszy pojawiają się po stronie rozchodów na rachunku tworzenia dochodów, jako skladnik kosztów związanych z zatrudnieniem i, po raz drugi, po stronie rozchodów na jako świadczenia spoleczne. Aby zbilansować ostatni rachunek, zaklada się, że gospodarstwa rachunku podzialu wtórnego dochodów, (1) Skladki przypisane umownie na ubezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców obejmują kwotę równą co do wartości wynagrodzeniom, które pracodawcy doraźnie placą w przypadku choroby, macierzyństwa, inwalidztwa, redukcji etatów itp. swoim pracownikom, o ile kwota ta może być wydzielona. 96 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 domowe pracowników wplacają ponownie do sektora pracodawcy zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawcę, które lącznie z ewentualnie uzyskiwanymi skladkami na zabezpieczenia spoleczne placonymi przez pracownika, finansują bez- pośrednio świadczenia spoleczne dostarczane pracownikom przez ich pracodawców. Ten umowny obieg jest podobny do obiegu w przy- padku skladek faktycznych na zabezpieczenia spoleczne placonych przez pracodawców, które przechodzą przez rachunki gospodarstw domo- wych i następnie są uważane za zaplacone przez te gospodarstwa do instytucji ubezpieczeniowych. W celu oszacowania skladek przypisanych umownie na zabezpieczenia spoleczne placonych przez pracodawców, kwota, która niekoniecznie jest zbieżna z kwotą dotyczącą bezpośrednich świadczeń spolecznych, powinna być odniesiona do kategorii D. 612. 4. 12. Czas rejestracji kosztów związanych z zatrudnieniem: a) b) place i wynagrodzenia (D. 11) są rejestrowane w okresie, w którym praca jest wykonywana. Jednak, premie specjalne lub inne jednora- zowe wyplaty, trzynastki itp. są rejestrowane w okresie, w którym mają być placone; skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 121) są rejestrowane w okresie, w którym praca jest wyko- nywana; c) zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 122): 1. 2. stanowiące odpowiednik obowiązkowych bezpośrednich świadczeń spolecznych są rejestrowane w okresie, w którym praca jest wykonywana; stanowiące odpowiednik dobrowolnych bezpośrednich świadczeń spolecznych są rejestrowane w okresie, w którym świadczenia te są dostarczane. 4. 13. Wynagrodzenie pracownicze obejmują: a) wynagrodzenia pracowników rezydentów placone przez pracodawców rezydentów; b) wynagrodzenia pracowników rezydentów placone przez pracodawców nierezydentów; c) wynagrodzenia pracowników nierezydentów placone przez pracodawców rezydentów. Te różne pozycje są rejestrowane w ESA w następujący sposób: 1. wynagrodzenia pracowników rezydentów i nierezydentów placone przez pracodawców rezydentów (lit. a) i c)) są rejestrowane po stronie rozchodów na rachunku tworzenia dochodów tych sektorów i galęzi, do których należą pracodawcy; 2. wynagrodzenia pracowników rezydentów placone przez pracodawców rezydentów i nierezydentów (lit. a) i b)) są rejestrowane po stronie przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów w sektorze gospodarstw domowych; 3. wynagrodzenia pracowników rezydentów placone przez pracodawców nierezydentów (lit. b)) są rejestrowane po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących; 4. wynagrodzenia pracowników nierezydentów placone przez pracodawców rezydentów (lit. c)) są rejestrowane po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. PODATKI ZWIĄZANE Z PRODUKCJĄ I PRZYWOZEM (D. 2) 4. 14. Definicja: Podatki od produkcji i przywozu (D. 2) są obowiązkowymi, bezzwrotnymi platnościami w gotówce lub w naturze, jednostek insty- tucjonalnych na rzecz instytucji rządowych i samorządowych lub instytucji Unii Europejskiej, z tytulu prowadzonej produkcji, przywozu towarów i uslug, zatrudnienia, wlasności lub użytkowania gruntów, budynków czy innych aktywów wykorzystywanych w procesie produkcyjnym. Podatki te są placone bez względu na to czy zyski są wypracowywane, czy też nie. 4. 15. Podatki od produkcji i przywozu obejmują: a) podatki od produktów (D. 21): 1. podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) (D. 211); 2. podatki i cla przywozowe z wyjątkiem VAT (D. 212); — cla przywozowe (D. 2121); — podatki od przywozu z wyjątkiem VAT i cla (D. 2122); 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 97 3. inne podatki od produktów z wyjątkiem VAT i podatków od przywozu (D. 214). b) pozostale podatki od produkcji (D. 29). PODATKI OD PRODUKTÓW (D. 21) 4. 16. Definicja: Podatki od produktów (D. 21) są to podatki placone od jednostki wyrobu lub uslugi, wyprodukowanej lub będącej przedmiotem transakcji. Podatek może być konkretną kwotą pieniędzy przypadającą na jednostkę wyrobu lub uslugi lub może być obliczony jako określony procent od ceny jednostkowej albo od lącznej wartości wyprodukowanych lub będących przedmiotem transakcji, towarów i uslug. Zasadą generalną jest, iż podatki faktycznie wyliczone od produktów, niezależnie od tego, która jednostka insty- tucjonalna je placi, mają być wlączone do podatków od produktów, chyba że sklasyfikowano je w innej kategorii. Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) (D. 211) 4. 17. Definicja: Podatek typu podatku od towarów i uslug (VAT) jest podatkiem pobieranym na poszczególnych etapach, począwszy od przedsię- biorstwa, które produkuje produkty aż do ostatecznego odbiorcy, który, w efekcie, jest obciążany tym podatkiem. Podatki typu podatek od towarów i uslug (VAT) (D. 211) obejmują: podatek od wartości dodanej pobierany przez instytucje rządowe i samo- rządowe, którym to podatkiem obciążane są produkty pochodzące zarówno z produkcji krajowej jak i z przywozu, jak też inne podatki nali- czone nakladane wedlug podobnych zasad, jak te, wedlug których oblicza się podatek VAT. Producenci, są zobowiązani zaplacić tylko różnicę pomiędzy podatkiem VAT należnym od sprzedaży a podatkiem VAT naliczonym od zakupów towarów i uslug, przeznaczonych na wlasną zużycie pośrednie lub środki trwale brutto. Podatek VAT, w ujęciu netto, jest rejestrowany w następujący sposób: a) produkcja globalna towarów i uslug oraz przywóz są wyceniane bez podatku VAT należnego; b) zakupy towarów i uslug są rejestrowane lącznie z podatkiem VAT nie podlegającym odliczeniu. Podatek VAT jest rejestrowany jako poniesiony przez tych nabywców, którzy mogą go odliczyć od swoich zobowiązań, a nie przez sprzedających. Zatem, większa część pod- atku VAT jest rejestrowana w systemie jako podatek zaplacony od ostatecznego wykorzystania, tzn. glównie w spożyciu gospodarstw domowych. Część podatku VAT może być placona również przez przedsiębiorstwa, glównie przez te, zwolnione z placenia tego pod- atku. Dla gospodarki ogólem, podatek VAT równa się różnicy między podatkiem VAT należnym ogólem a podatkiem VAT naliczonym ogólem. Podatki i cla przywozowe z wyjątkiem VAT (D. 212) 4. 18. Definicja: Podatki i cla przywozowe z wyjątkiem VAT (D. 212) obejmują obowiązkowe oplaty, pobierane przez instytucje rządowe i samo- rządowe lub instytucje Unii Europejskiej, od towarów przywożonych z wyjątkiem podatku VAT, w celu dopuszczenia ich do wol- nego obrotu na obszarze gospodarczym oraz od uslug świadczonych przez jednostki zagraniczne na rzecz jednostek krajowych. Oplaty te obejmują: a) cla przywozowe (D. 2121): są to oplaty celne lub inne oplaty związane z przywozem, w wysokości wyszczególnionej w taryfach celnych od określonych towarów, w momencie wwiezienia ich na obszar gospodarczy kraju wykorzystania; b) podatki od przywozu z wyjątkiem VAT i cel przywozowych (D. 2122); Pozycja ta obejmuje: 1. oplaty od przywożonych produktów rolnych; 2. pieniężne kwoty wyrównawcze pobierane od przywozu; 3. podatek akcyzowy i podatki specjalne od określonych przywożonych produktów, pod warunkiem, iż takie cla i podatki są placone od podobnych produktów pochodzenia krajowego przez samego producenta danej branży; 4. ogólne podatki od sprzedaży placone od towarów i uslug pochodzących z przywozu; 98 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. podatki od określonych uslug świadczonych przez jednostki zagraniczne na rzecz jednostek krajowych na obszarze gospodarczym; 6. zyski spólek publicznych, pelniących rolę monopolisty w zakresie przywozu niektórych towarów i uslug, transferowane na rzecz Państwa. Podatki i cla przywozowe z wyjątkiem VAT w ujęciu netto obliczane są jako różnica kwoty podatków i cel związanych z przywozem z wyjątkiem VAT (D. 212) i kwoty dotacji związanych z przywozem (D. 311). Inne podatki od produktów z wyjątkiem VAT i podatków od przywozu (D. 214) 4. 19. Definicja: Podatki od produktów z wyjątkiem VAT i podatków związanych z przywozem (D. 214) obejmują podatki od towarów i uslug, które stają się platne w wyniku produkcji, wywozu, sprzedaży, transferu, najmu lub dostawy tych towarów lub uslug, albo w wyniku ich wykorzystania na cele wlasnego spożycia lub wlasne naklady na środki trwale. 4. 20. Pozycja ta obejmuje w szczególności: a) podatek akcyzowy i podatki konsumpcyjne (inne niż te zaliczane do podatków i cel przywozowych); b) oplaty stemplowe od sprzedaży określonych produktów, takich jak alkohole lub tytoń oraz od dokumentów prawnych lub czeków; c) podatki od transakcji finansowych i kapitalowych, placonych od zakupu lub sprzedaży aktywów niefinansowych i finansowych, lącznie z obrotem dewizowym. Podlegają one zaplacie w momencie przeniesienia praw wlasności do ziemi lub innych aktywów, poza przeniesie- niem praw wlasności jako efektu transferu kapitalowego (glównie spadki i darowizny). Taki transfer jest traktowany jako podatek od uslug świadczonych przez pośredników; d) podatki od rejestracji samochodów; e) podatki od rozrywki; f) podatki od gier liczbowych, loterii, gier hazardowych i zakladów, inne niż te od wygranych; g) podatki od skladek ubezpieczeniowych; h) pozostale podatki od określonych uslug: hotele i zakwaterowanie, uslugi domowe, restauracyjne, transportowe, lącznościowe, reklamy; i) j) podatki od sprzedaży lub obrotowe (poza podatkiem typu podatku od towarów i uslug (VAT)): podatki od sprzedaży wytwórców hurto- wych i detalicznych, podatek od nabycia praw majątkowych, podatek obrotowy; zyski z monopoli fiskalnych, które są transferowane na rzecz Państwa, poza zyskami z monopoli fiskalnych, które pelnią rolę monopo- listy w zakresie przywozu określonych towarów lub uslug (wlączonych do kategorii D. 2122). Monopole fiskalne są przedsiębiorstwami publicznymi, którym nadano prawnie monopol na produkcję lub dystrybucję określonych towarów lub uslug w celu podniesienia dochodu państwa, a nie dzialania w interesie publicznej polityki gospodarczej lub spolecznej. Jeżeli przedsiębiorstwu publicznemu nadaje się rangę monopolu w wyniku zamierzonej polityki gospodarczej lub dystrybucji określonych towarów lub uslug albo z uwagi na specyfikę technologii produkcji, przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, poczta, telekomunikacja, koleje itp. to takiego przedsiębiorstwa nie należy traktować jak monopolu fiskalnego. Jako podstawową, przyjmuje się zasadę, iż mono- pole fiskalne są typowo zaangażowane w produkcję towarów lub uslug, które mogą być wysoko opodatkowane w innych krajach; takimi towarami są glównie towary konsumpcyjne (alkohole, tytoń, zapalki itp. ) lub paliwa; jako efekt produkcji lub spolecznej, k) cla wywozowe i pieniężne kwoty wyrównawcze pobierane od wywozu. 4. 21. Podatki od produktów w ujęciu netto są otrzymywane jako różnica podatków od produktów (D. 21) i subsydiów do produktów (D. 31). POZOSTALE PODATKI OD PRODUKCJI (D. 29) 4. 22. Definicja: Pozostale podatki od produkcji (D. 29) obejmują wszystkie podatki ponoszone przez przedsiębiorstwa wynikające z ich zaangażo- wania się w proces produkcyjny, niezależnie od ilości lub wartości wytworzonych lub sprzedanych towarów i uslug. Mogą one być placone od gruntu, środków trwalych lub zaangażowanej pracy w procesie produkcyjnym czy też od określonej dzialalności lub transakcji. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 99 4. 23. Pozostale podatki od produkcji (D. 29) obejmują w szczególności: a) podatki od wlasności lub wykorzystania gruntów, budynków czy budowli użytkowanych przez przedsiębiorstwa w procesie produkcyj- nym (lącznie z wlaścicielami mieszkań); b) podatki od wykorzystywanych w procesie produkcyjnym środków trwalych (pojazdów, maszyn, sprzętu), bez względu na to, czy środki te są wlasnością przedsiębiorcy, czy też są wynajmowane; c) podatki od funduszu plac i wynagrodzeń; d) podatki od transakcji międzynarodowych (podróże zagraniczne, przelewy zagraniczne lub podobne transakcje z nierezydentami) związa- nych z procesem produkcyjnym; e) f) oplaty za wydane zezwolenia, w formie licencji lub innego dokumentu, na prowadzenie określonej dzialalności, pod warunkiem, że zez- wolenia te są udzielane automatycznie po zaplaceniu należnej kwoty. Jeżeli, wladze państwowe przeprowadzają kontrole przydatności czy bezpieczeństwa pomieszczeń w przedsiębiorstwach, efektywności lub bezpiecznego funkcjonowania używanych urządzeń, kompeten- cji lub kwalifikacji zatrudnionych osób, czy też jakości lub standardu wyprodukowanych towarów lub uslug jako warunku udzielenia takiej licencji, dokonane platności powinny być traktowane jako zakup świadczonych uslug, chyba że kwoty pobierane za zezwolenia są nie proporcjonalne w stosunku do kosztów kontroli przeprowadzanych przez wladze państwowe; podatki od zanieczyszczania środowiska wynikającego z dzialalności produkcyjnej. Skladają się one z podatków nalożonych na przedsię- biorstwa za emisję lub wypuszczanie do środowiska szkodliwych gazów, cieczy lub innych szkodliwych substancji. Nie obejmują one natomiast platności za zbieranie i usuwanie śmieci lub szkodliwych substancji przez wladze publiczne. Platności te są zaliczane do zuży- cia pośredniego przedsiębiorstw; g) niepelny zwrot podatku VAT wynikający ze zryczaltowanego systemu stawek, często stosowany w rolnictwie. 4. 24. Do kategorii tej nie zalicza się podatków od środków transportu wykorzystywanych do celów prywatnych itp. przez gospodarstwa domowe, które są rejestrowane w pozycji podatki od dochodów, majątku itp. PODATKI ZWIĄZANE Z PRODUKCJĄ I PRZYWOZEM PLACONE DO INSTYTUCJI UNII EUROPEJSKIEJ 4. 25. Podatki od produkcji i przywozu placone do instytucji Unii Europejskiej obejmują w szczególności: a) podatki placone bezpośrednio przez jednostki krajowe producenta do instytucji Unii Europejskiej oplata EWWiS pobierana od przedsię- biorstw galęzi górnictwa, żelaza i stali); b) podatki pobierane przez narodowe instytucje rządowe w imieniu instytucji Unii Europejskiej, a mianowicie: 1. wplywy ze wspólnej polityki rolnej: oplaty od przywożonych produktów rolnych, pieniężne kwoty wyrównawcze pobierane od wywozu i przywozu, oplaty od produkcji cukru, podatki od wspólodpowiedzialności za jakość mleka i zboża; 2. wplywy z handlu z państwami trzecimi: należności celne pobierane na podstawie Zintegrowanej Taryfy Celnej Unii Europejskiej (TARIC); 3. wplywy z podatku VAT w każdym Państwie Czlonkowskim. 4. 26. Podatki od produkcji i przywozu są rejestrowane w momencie powstania zobowiązania do zaplaty na skutek prowadzonej dzialalności, trans- akcji lub innych zdarzeń itp. 4. 27. Jednakże pewne rodzaje dzialalności, transakcje lub inne zdarzenia itp. , na które, zgodnie z prawem podatkowym powinien być nalożony podatek, uchodzą stale uwadze organów podatkowych Byloby nierealne zakladać, że tego rodzaju dzialalność, transakcje lub zdarzenia powo- dują powstanie aktywów finansowych lub pasywów w formie zobowiązań lub należności. Z tego względu, rejestrowane w systemie kwoty należne odnoszą się wylącznie do tych potwierdzonych przez organy podatkowe, na podstawie rzeczywistych deklaracji podatkowych lub innych dokumentów skladanych przez podatników. System nie przypisuje umownie podatków z dzialalności ukrytej przed organami podatko- wymi. Podatki potwierdzone przez organy podatkowe, lecz nigdy niezaplacone przez przedsiębiorstwa (np. z powodu bankructwa) są traktowane jakby byly zaplacone; w takim przypadku możliwe jest: 100 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a) odpisanie należności nieściągalnej przez instytucje rządowe uznające, że jego roszczenie nie będzie moglo już być pobrane; odpisanie to jest rejestrowane na rachunku innych zmian wolumenu aktywów dla instytucji rządowych i samorządowych oraz dlużnika nie wywią- zującego się ze zobowiązania; b) umorzenie dlugu za obopólną umową pomiędzy instytucją rządową i dlużnikiem. Umorzenie to jest traktowane jako transfer kapitalowy z instytucji rządowej do dlużnika na bilansie platności kapitalowych, z jednoczesnym przedlużeniem roszczenia na rachunku finanso- wym. 4. 28. Wartość podatków ogólem, rejestrowanych w systemie, obejmuje wszystkie odsetki od zaleglości podatkowych oraz wszystkie kary pieniężne nalożone przez organy podatkowe, o ile nie jest możliwe zarejestrowanie tych odsetek i kar osobno. Wartość ta obejmuje również wszystkie obciążenia, które mogą być nalożone w związku z pobieraniem lub odzyskiwaniem nieuregulowanych podatków. Z kolei wartość ta jest pomniejszona o kwotę wszelkich rabatów podatkowych uzyskiwanych od instytucji rządowych i samorządowych, w związku z prowadzoną polityką gospodarczą, oraz o wszelkie zwroty podatków z tytulu dokonanych nadplat. 4. 29. W systemie rachunków, podatki związane z produkcją i przywozem (D. 2) są rejestrowane w następujący sposób: a) po stronie rozchodów na rachunku tworzenia dochodów dla gospodarki ogólem; b) po stronie przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów w sektorze instytucji rządowych i samorządowych oraz na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Podatki od produktów są rejestrowane jako przychody na bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug dla gospodarki ogólem. Zapis taki pozwala zbilansować przychody towarów i uslug, szacowanych z wylączeniem podatków od produktów, z rozchodami, które są szaco- wane lącznie z tymi podatkami. Pozostale podatki od produkcji (D. 29) są rejestrowane po stronie rozchodów na rachunku tworzenia dochodów dla galęzi lub sektorów, które je placą. SUBSYDIA (D. 3) 4. 30. Definicja: Subsydia (D. 3) są bieżącymi transferami bezzwrotnymi, których dokonują instytucje rządowe i samorządowe lub instytucje Unii Europejskiej na rzecz producentów krajowych (2), w celu wywarcia wplywu na ich poziom produkcji, poziom cen lub wynagro- dzenie czynników produkcji. Zasady przyznawania subsydiów dla pozostalych producentów nierynkowych są takie same jak w przypadku producentów rynko- wych. Jednak, zgodnie ze zwyczajem, subsydia do produktów nie są rejestrowane w pozostalej produkcji globalnej nierynkowej (P. 13). 4. 31. Subsydia przyznawane przez instytucje Unii Europejskiej obejmują tylko transfery bieżące dokonywane bezpośrednio przez te instytucje do jednostek krajowych producenta. 4. 32. Subsydia dzielą się na: a) subsydia do produktów (D. 31): 1. subsydia związane z przywozem (D. 311); 2. pozostale subsydia do produktów (D. 319); b) pozostale subsydia produkcyjne (D. 39). SUBSYDIA DO PRODUKTÓW (D. 31) 4. 33. Definicja: Subsydia do produktów (D. 31) są subsydiami placonymi do jednostki wyrobu lub uslugi, wyprodukowanej lub przywożonej. Sub- sydia te mogą być określoną kwotą pieniędzy przypadającą na jednostkę wyrobu lub uslugi, lub mogą być obliczane jako okreś- lony procent ceny jednostkowej, albo jako różnica pomiędzy określoną ceną „docelową” a ceną rynkową, faktycznie zaplaconą przez kupującego. Subsydia do produktu zwykle stają się platne, kiedy produkt jest wyprodukowany, sprzedany lub przywożony. Z zasady, subsydia do produktów odnoszą się wylącznie do produkcji globalnej rynkowej (P. 11) lub produkcji globalnej na osta- teczne wykorzystanie na wlasne cele (P. 12). (2) Subsydia są przyznawane przez instytucje Unii Europejskiej jednostkom krajowym na calym obszarze Wspólnoty. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 101 Subwencje przywozowe (D. 311) 4. 34. Definicja: Subwencje przywozowe (D. 311) obejmują subwencje do towarów i uslug, które są wyplacane, gdy towary przekraczają granicę w celu wykorzystania ich na obszarze gospodarczym lub, gdy uslugi są świadczone krajowym jednostkom instytucjonalnym. Mogą one także pokrywać straty ponoszone w wyniku celowej polityki państwowych organizacji handlowych lub agencji, których funk- cja polega na kupowaniu produktów od jednostek zagranicznych, a następnie odsprzedawaniu ich jednostkom krajowym, po niższych cenach. Pozostale subsydia do produktów (D. 319) 4. 35. Pozostale subsydia do produktów (D. 319) obejmują: a) b) c) subsydia do produktów wykorzystywanych w kraju: skladają się one z subsydiów placonych producentom krajowym w odniesieniu do ich produkcji, która jest wykorzystywana lub spożywana obszarze gospodarczym; subsydia na wyrównanie strat państwowych organizacji handlowych, których funkcje polegają na kupnie produktów wytworzonych przez producentów krajowych, a następnie odsprzedaniu ich po niższych cenach jednostkom krajowym lub zagranicznym, gdy są one pono- szone w wyniku celowej polityki gospodarczej lub spolecznej rządu; subsydia dla spólek publicznych i spólek ulomnych, w celu wyrównania strat ponoszonych przez te przedsiębiorstwa w dzialalności pro- dukcyjnej, jako rezultat ustalenia cen poniżej średnich kosztów produkcji, w wyniku określonej polityki gospodarczej i spolecznej rządu lub Unii Europejskiej; d) bezpośrednie subwencje wywozowe wyplacane bezpośrednio jednostkom krajowym producentów, w czasie gdy towary opuszczają obszar gospodarczy lub, gdy uslugi są świadczone jednostkom zagranicznym — z wyjątkiem zwrotu na granicy podatków od produktów wcześniej oplaconych i zaniechania poboru podatków, które należaloby oplacić, gdyby towary byly sprzedane lub wykorzystane na obszarze gospodarczym. POZOSTALE SUBSYDIA PRODUKCYJNE (D. 39) 4. 36. Definicja: Pozostale subsydia produkcyjne (D. 39) obejmują subsydia, które jednostki krajowe producentów mogą otrzymywać z tytulu pro- wadzenia produkcji, a nie zostaly one zaliczone do kategorii subsydia do produktów. Producenci pozostalej produkcji globalnej nierynkowej mogą otrzymywać pozostale subsydia produkcyjne, wyplacane przez insty- tucje rządowe i samorządowe, na takich samych zasadach i wedlug takich samych przepisów, jakie stosowane są w odniesieniu do producentów produkcji globalnej rynkowej. 4. 37. Ta kategoria obejmuje w szczególności: a) b) c) subsydia do wynagrodzenia lub sily roboczej: obejmują one subsydia wyplacane od calej kwoty wynagrodzeń i innych kosztów związa- nych z zatrudnieniem lub silą roboczą, lub też subsydia na zatrudnienie określonych osób, np. osób niepelnosprawnych lub bezrobot- nych, przez dluższy okres czasu, oraz subsydia na pokrycie kosztów szkoleń, organizowanych i finansowanych przez przedsiębiorstwa; subsydia na zmniejszenie zanieczyszczeń: obejmują subsydia bieżące mające na celu pokrycie częściowo lub w calości kosztów dodatko- wego przetworzenia, podjętych w celu zmniejszenia lub wyeliminowania emisji substancji zanieczyszczających środowisko; premie na ulgi odsetkowe dla jednostek krajowych producenta, w celu zachęcenia tych jednostek do tworzenia kapitalu (3). W rezultacie, są to transfery bieżące przeznaczone na zmniejszenie kosztów operacyjnych producenta. Są one traktowane w rachunkach jako subsydia produkcyjne osiągających z nich korzyści, nawet, gdy różnica w odsetkach jest, w praktyce, placona bezpośrednio przez instytucję rządową do instytucji kredytowej udzielającej pożyczki; d) nadplata podatku VAT wynikające ze zryczaltowanego systemu stawek, często stosowanego w rolnictwie. (3) Jeżeli subsydia mają na celu sfinansowanie zarówno umorzenia dlugu jak i zaplatę odsetek od tego dlugu, i kiedy nie jest możliwe rozdzielenie jej pomiędzy te dwa ele- menty, wówczas cala kwota dotacji jest traktowana jak dotacje do inwestycji. 102 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 4. 38. Nie należy traktować jako subsydiów: a) b) transferów bieżących z instytucji rządowych i samorządowych do gospodarstw domowych występujących w charakterze konsumentów. Transfery te są traktowane jako świadczenia spoleczne, albo różne transfery bieżące (D. 75); instytucji rządowych i samorządowych, występujących w charakterze producenta transferów bieżących pomiędzy różnymi stronami towarów i uslug nierynkowych, o ile nie zostaly one wcześniej uznane za subsydia produkcyjne (D. 39). Transfery bieżące są wykazywane w pozycji bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych (D. 73); c) premii inwestycyjnych (D. 92); d) nadzwyczajnych platności do funduszy zabezpieczenia spolecznego, tak dlugo jak są one przeznaczone na zwiększenie rezerw ubezpie- czeniowych tych funduszy. Platności są wykazywane w pozycji inne transfery kapitalowe (D. 99); e) f) transferów dokonywanych przez instytucje rządowe i samorządowe na rzecz spólek niefinansowych i spólek ulomnych, w celu pokrycia strat nagromadzonych przez kilka lat finansowych, lub strat nadzwyczajnych spowodowanych czynnikami będącymi poza kontrolą przedsiębiorstwa; są one ujęte w pozycji inne transfery kapitalowe (D. 99); umarzania dlugów, które jednostki produkcyjne zaciągnęly wobec rządu (wynikające np. z pożyczek przekazanych przez agencję rządową dla przedsiębiorstwa, które akumulowalo straty handlowe przez kilka lat finansowych). Transakcje te są traktowane w rachunkach jako inne transfery kapitalowe (D. 99) (patrz ust. 4. 165. f); g) wyplat dokonywanych przez instytucje rządowe i samorządowe lub przez zagranicę z tytulu szkód lub strat w środkach trwalych, na skutek dzialań wojennych, innych zdarzeń politycznych lub klęsk żywiolowych, które są wykazywane w pozycji inne transfery kapitalowe (D. 99); h) akcji i innych udzialów kapitalowych w przedsiębiorstwach, zakupionych przez instytucje rządowe i samorządowe, które są ujmowane w pozycji „akcje i inne udzialy kapitalowe” (AF. 5); i) j) platności dokonywanych przez agencję rządową i samorządową, która przyjęla odpowiedzialność za nieprawidlowe obciążenia emery- talne, mające wplyw na kondycję spólki publicznej. Platności te muszą być zarejestrowane w pozycji różne transfery bieżące (D. 75); platności dokonywanych przez instytucje rządowe i samorządowe na rzecz producentów rynkowych, aby w calości lub częściowo zaplacić za towary i uslugi, dostarczane bezpośrednio przez tych producentów gospodarstwom domowym, w kontekście ryzyka spolecz- nego lub potrzeb (patrz ust. 4. 84), i do których to produktów gospodarstwa domowe mają prawnie zapewniony dostęp. Platności te są wlączone do spożycia indywidualnego instytucji rządowych i samorządowych (P. 31) a następnie do świadczeń spolecznych w naturze (D. 631) oraz do spożycia indywidualnego skorygowanego gospodarstw domowych (P. 41). 4. 39. Czas rejestracji: Subsydia są rejestrowane w momencie, kiedy ma miejsce transakcja lub zdarzenie (produkcja, sprzedaż, przywóz itp. ) powo- dujące pojawienie się subsydiów. Przypadki szczególne: a) b) subsydia, przybierające formę różnicy między ceną nabycia a ceną sprzedaży pobieraną przez państwową agencję handlową, są rejestro- wane w momencie zakupu towarów przez tę agencję, o ile cena sprzedaży jest w tym czasie znana; subsydia na pokrycie strat ponoszonych przez producenta są rejestrowane w czasie, gdy państwowa agencja handlowa podejmuje decyzję o ich pokryciu. 4. 40. W systemie rachunków subsydia są rejestrowane: a) po stronie rozchodów, ze znakiem ujemnym, na rachunku tworzenia dochodów dla gospodarki ogólem; b) po stronie przychodów, ze znakiem ujemnym, na koncie pierwotnego podzialu dochodów w sektorze instytucji rządowych i samorządo- wych oraz na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Subsydia do produktów są rejestrowane jako ujemne przychody na bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug dla gospodarki ogólem. Taki zapis pozwala na zbilansowanie strony przychodów ze stroną rozchodów dla towarów i uslug. Pozostale subsydia produkcyjne (D. 39) pojawiają się jako ujemne rozchody na rachunku tworzenia dochodów dla galęzi lub sektorów, które je otrzymują. Skutki systemu zróżnicowanych kursów walut w odniesieniu do podatków od produkcji , przywozu oraz dotacji: zróżnicowane kursy walut nie mają obecnie zastosowania w Państwach Czlonkowskich Unii Europejskiej. W takim systemie: 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 103 a) podatki od przywozu, nieokreślone wyraźnie, są traktowane jako podatki od przywozu z wyjątkiem VAT i cel przywozowych (D. 2122); b) podatki od wywozu, nieokreślone wyraźnie, są traktowane jako inne podatki od produktów z wyjątkiem VAT i podatków od przywozu (D. 214); c) subwencje przywozowe, nieokreślone wyraźnie, są traktowane jako subwencje przywozowe (D. 311); d) subwencje wywozowe, nieokreślone wyraźnie, są traktowane jako pozostale subwencje wywozowe (D. 319). DOCHODY Z TYTULU WLASNOŚCI (D. 4) 4. 41. Definicja: Dochody z tytulu wlasności (D. 4) są to dochody uzyskiwane przez wlaścicieli aktywów finansowych lub rzeczowych aktywów nie- wytworzonych, w zamian za środki pieniężne lub oddanie rzeczowych aktywów niewytworzonych do dyspozycji innej jednostce instytucjonalnej. Dochody z tytulu wlasności klasyfikowane są w systemie w następujący sposób: a) odsetki (D. 41); b) dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych (D. 42): 1. dywindendy (D. 421); 2. wyplaty z dochodu spólek ulomnych (D. 422); c) reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich (D. 43); d) dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych (D. 44); e) renty (D. 45). ODSETKI (D. 41) 4. 42. Definicja: Zgodnie z warunkami umów dotyczącymi instrumentów finansowych, odsetki (D. 41) są kwotą, którą dlużnik jest zobowiązany zaplacić wierzycielowi w danym okresie, bez pomniejszania kwoty kapitalu do splacenia. 4. 43. Wierzyciele pożyczają fundusze dlużnikom, co prowadzi do powstania różnych dokumentów finansowych wymienionych poniżej. Dochody z tytulu wlasności otrzymywane przez wlaścicieli pewnych rodzajów aktywów finansowych występują w formie: a) depozytów (AF. 2); b) papierów wartościowych innych niż akcje (AF. 3); c) pożyczek (AF. 4); d) pozostalych należności (AF. 7). Odsetki od depozytów, pożyczek i należności oraz zobowiązań 4. 44. Odsetki otrzymane i do zaplaty od tych finansowych aktywów i zobowiązań są ustalane w wysokości odpowiedniej stopy procentowej od niesplaconego kapitalu, w każdym momencie przyjętym dla danego okresu sprawozdawczego. Odsetki od papierów wartościowych Odsetki od bonów i podobnych instrumentów krótkoterminowych 4. 45. Różnica między wartością nominalną a ceną zaplaconą w czasie emisji (tzn. dyskonto) jest miarą oprocentowania platnego w czasie ważności bonu. Zwiększenie wartości bonu z powodu akumulacji narastających odsetek nie stanowi zysku z tytulu jego posiadania, ponieważ jest spo- wodowane zwiększeniem niesplaconego kapitalu, a nie zmianą ceny tego aktywu. Pozostale zmiany wartości bonu są traktowane jako zyski/ straty z tytulu posiadania tych aktywów finansowych. Odsetki od obligacji i skryptów dlużnych 4. 46. Obligacje i skrypty dlużne są dlugoterminowymi papierami wartościowymi dającymi posiadaczowi bezwarunkowe prawo do stalego lub, ustalonego umową, zmiennego dochodu pieniężnego w formie platności kuponowych lub stalej kwoty, w określonym terminie lub terminach, w których papiery wartościowe podlegają wykupieniu, lub w obu tych terminach: 104 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a) obligacje o zerowej stopie kuponu: bez kuponów odsetkowych. Odsetki, oparte na różnicy między ceną wykupu a ceną emisyjną, muszą zostać rozdzielone na lata, do czasu terminu platności obligacji. Odsetki narastające w każdym roku są ponownie inwestowane w obliga- cje przez jej posiadacza, tak więc odpowiedniki zapisów równych wartości naroslych odsetek, muszą być wykazane na rachunku finanso- wym jako nabycie większej ilości obligacji przez posiadacza oraz jako kolejne emisje większej ilości obligacji przez emitenta lub dlużnika (to znaczy jako wzrost „wartości” początkowej obligacji); b) pozostale obligacje, lącznie z obligacjami z dużym dyskontem. Odsetki skladają się z dwóch elementów: 1. kwoty dochodu pieniężnego otrzymywanego od splat kuponów odsetkowych każdego okresu; 2. kwoty odsetek narastających za każdy okres, przypisywane różnicy między ceną wykupu a ceną emisyjną, obliczane podobnie jak dla obligacji zero kuponowych. c) indeksowane papiery wartościowe: kwoty kuponów odsetkowych lub niesplacony kapital, są powiązane z indeksem cen. Zmiana wartości niesplaconego kapitalu pomiędzy początkiem i końcem danego okresu księgowego, wynikająca z wahań odnośnego indeksu, jest trakto- wana jak odsetki narastające za ten okres, dodatkowo występujące obok zwyklych należnych do zaplaty za ten sam okres. Narastające, w wyniku indeksacji, odsetki są ponownie inwestowane w papiery wartościowe i ta dodatkowa inwestycja musi być rejestrowana na rachun- kach finansowych zarówno posiadacza jak i emitenta. Swapy odsetkowe i terminowe kontrakty finansowe dotyczące przyszlych stóp procentowych 4. 47. Transakcje swapowe są umowami między dwiema jednostkami instytucjonalnymi, które zgadzają się wymienić strumienie platności w tej samej kwocie zadlużenia, w danym czasie. Typowymi odmianami swapów są swapy odsetkowe i walutowe. Strumienie platności odsetkowych wynikające z umów swapowych powinny być rejestrowane w ujęciu netto z platności pomiędzy dwiema stronami transakcji swapowej; natomiast wszelkie platności na rzecz stron trzecich, takich jak brokerzy, organizujących umowy swapowe, są rejestrowane jako zakupy uslug. Ta sama zasada odnosi się do transakcji podlegających umowom na przyszlą stopę procentową. Odsetki od leasingu finansowego 4. 48. Leasing finansowy jest alternatywą dla pożyczania jako metody finansowania zakupu maszyn i sprzętu. Jest to rodzaj umowy za pomocą, której przekazywane są fundusze od pożyczkodawcy do pożyczkobiorcy: leasingodawca zakupuje sprzęt, a leasingobiorca uiszcza oplatę za lub prawie wszystkich jego kosztów, lącznie z odsetkami, w czasie trwania najem umożliwiający leasingodawcy odzyskanie wszystkich, umowy. Leasingodawca jest traktowany jako udzielający pożyczkę dla leasingobiorcy, równą co do wartości cenie nabycia środka, która to pożyczka jest stopniowo splacana w calości, w czasie okresu najmu. Oplata za najem placona w każdym okresie przez leasingobiorcę jest więc trakto- wana jako skladająca się z: kapitalu podstawowego i odsetek przypadających do zaplaty. Stopa procentowa przypisanej umownie pożyczki jest z zalożenia określona przez calą kwotę zaplaconą w czasie trwania najmu, w stosunku do ceny nabycia środka. Udzial oplaty za najem, w części dotyczącej odsetek, stopniowo zmniejsza się, w miarę uplywu czasu najmu i w miarę splaty kapitalu podstawowego. Pożyczka początkowa leasingobiorcy, razem z kolejnymi splatami kapitalu podstawowego jest rejestrowana na rachunku finansowym leasingodawcy i leasingobiorcy. Odsetki przypadające do zaplaty są rejestrowane odpowiednio na koncie pierwotnego podzialu dochodów. Pozostale odsetki 4. 49. Za odsetki należy uważać również: a) procenty obliczane od przekroczenia konta bankowego, dodatkowe procenty placone od depozytów pozostawionych na dlużej niż zakla- dala umowa, i platności dla wylonionych losowo posiadaczy obligacji; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 105 b) odsetki otrzymane przez fundusze wspólnego inwestowania (patrz ust. 2. 51. b) z tytulu dokonanych inwestycji, i które to odsetki są przy- pisane akcjonariuszom, nawet gdy są kapitalizowane. Nie zalicza się do nich zysków lub strat z tytulu posiadania instrumentów finanso- wych, należących do jednostek powierniczych, które nie są rejestrowane jako dochody z tytulu wlasności. Czas rejestracji 4. 50. Odsetki są rejestrowane na zasadzie memorialowej: to znaczy jako narastające wierzycielowi w sposób ciągly od kwoty niesplaconego kapi- talu. Odsetki narastające w każdym okresie sprawozdawczym muszą być rejestrowane bez względu na to, czy są faktycznie placone, czy też dodawane do kwoty niesplaconego kapitalu. Jeżeli nie są faktycznie zaplacone, zwiększenie kapitalu podstawowego musi być również rejes- trowane na rachunku finansowym, jako dodatkowe nabycie tego rodzaju aktywa finansowego przez wierzyciela i równe nabyciu pasywa przez dlużnika. 4. 51. Odsetki należy rejestrować przed potrąceniem wszelkich pobranych podatków. Odsetki otrzymane i zaplacone są zawsze rejestrowane z wlączeniem premii udzielonych na zwolnienia z odsetek, nawet jeżeli premie te są bezpośrednio placone dla instytucji finansowych, a nie beneficjentów (patrz „subsydia”). Wartość uslug świadczonych przez pośredników finansowych nierozdzielana pomiędzy różnych klientów, tzn. faktyczne odsetki zaplacone pośrednikom finansowym lub otrzymane od pośredników finansowych, nie jest korygowana w celu wyeliminowania marży, na którą skladają się pośrednie oplaty pobierane przez pośredników finansowych. Pozycja korygująca musi być uwzględniona na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla pośredników finansowych oraz w umownej galęzi, do której, zgodnie z zasadą, przydzielona jest, jako zużycie pośrednie, cala produkcja globalna pośredników finansowych. 4. 52. W systemie rachunków odsetki są wykazywane: a) po stronie przychodów i rozchodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów wedlug sektorów (4); b) po stronie przychodów i rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. DOCHÓD PODZIELONY PRZEDSIĘBIORSTW (D. 42) Dywidendy (D. 421) 4. 53. Definicja: Dywidendy (D. 421) są formą dochodu z tytulu wlasności otrzymywanego przez wlaścicieli akcji (AF. 5), do którego nabywają oni uprawnienia wskutek przekazania środków finansowych do dyspozycji przedsiębiorstw i instytucji finansowych. Powiększenie kapitalu wlasnego poprzez emisję akcji jest sposobem pozyskiwania kapitalu, alternatywnym wobec zaciągania dlugów. Jednakże, w odróżnieniu do kapitalu pożyczkowego, kapital wlasny nie pociąga za sobą powstania zobowiązania określonego w formie pie- niężnej i nie uprawnia wlaścicieli akcji przedsiębiorstwa czy spólki finansowej do z góry określonego stalego dochodu. 4. 54. Dywidendy obejmują również: a) akcje wyemitowane akcjonariuszom w formie zaplaty za dywidendę za rok finansowy. Nie są zaliczane do tej kategorii emisje akcji grati- sowych, które reprezentują kapitalizację funduszy wlasnych w formie rezerw i niepodzielonych zysków, i które powodują powstanie nowych akcji dla akcjonariuszy, w proporcji do ich pakietów; b) dywidendy otrzymane przez fundusze wspólnego inwestowania (patrz ust. 2. 51. b) z tytulu dokonanych inwestycji, i które są przypisane akcjonariuszom, nawet jeśli są skapitalizowane. Nie są zaliczane do tej kategorii zyski lub straty z tytulu posiadania instrumentów finan- sowych należących do jednostek powierniczych, które nie są rejestrowane jako dochód z tytulu wlasności; c) dochód wyplacony na rzecz instytucji rządowych i samorządowych przez przedsiębiorstwa publiczne, uznawane za niezależne jednostki uznane za podmioty prawne, choć formalnie nie są one tworzone na zasadach analogicznych dla przedsiębiorstw. 4. 55. Czas rejestracji: dywidendy są rejestrowane w momencie, w którym przypadają do zaplaty, jak zostalo to ustalone przez przedsiębiorstwo lub spólkę finansową. (4) Praktyka ta różni się od zasad przyjętych w rachunkowości, zgodnie z którymi odsetki zaplacone są wykazywane na rachunku operacyjnym jako stale obciążenie, pod- obne do innych kosztów produkcji. 106 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 W systemie rachunków dywidendy są wykazywane: a) po stronie rozchodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla sektorów, do których są zaklasyfikowane przedsiębiorstwa lub spólki finansowe; b) po stronie przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla sektorów, do których są zaklasyfikowani akcjonariusze; c) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Wyplaty z dochodu spólek ulomnych (D. 422) 4. 56. Definicja: Wyplaty z dochodu spólek ulomnych (D. 422) obejmuje kwoty, które przedsiębiorcy faktycznie wycofują, do wykorzystania na wlasne cele, z zysków zarobionych przez spólki ulomne, których są wlaścicielami. 4. 57. Kwoty te są rejestrowane przed potrąceniem wszelkich podatków od dochodu, majątku itp. , które są zawsze uważane za zaplacone przez wlaścicieli tych jednostek. 4. 58. Spólka ulomna, która osiąga zysk handlowy, może dokonać wyboru, czy zostawić część lub calość zysków w przedsiębiorstwie, przede wszystkim z przeznaczeniem na inwestycje. Dochód pozostawiony w przedsiębiorstwie uważany jest za oszczędności tego przedsiębiorstwa, i tylko zyski faktycznie wycofane przez wlaściciela są rejestrowane na rachunkach w pozycji wyplaty z dochodu spólek ulomnych. 4. 59. Jeżeli zysk jest zrealizowany za granicą przez filie, agencje itp. przedsiębiorstw krajowych, oraz dopóki te filie i agencje są traktowane jako jednostki zagraniczne, to zatrzymany dochód pojawia się jako reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich (D. 43). Tylko dochód faktycznie przekazany przedsiębiorstwu macierzystemu jest traktowany w rachunkach jako wyplaty z dochodu spólek ulom- nych, otrzymany z zagranicy. Te same zasady są stosowane w relacjach pomiędzy filiami, agencjami itp. , dzialającymi na obszarze gospodar- czym i zagranicznym przedsiębiorstwem macierzystym, do którego należą. 4. 60. Kategoria ta obejmuje nadwyżkę operacyjną netto otrzymaną przez rezydentów będących wlaścicielami ziemi i budynków znajdujących się za granicą, lub przez nierezydentów będących wlaścicielami ziemi i budynków na obszarze gospodarczym. W efekcie, w odniesieniu do wszyst- kich transakcji dotyczących ziemi i budynków, przeprowadzonych na obszarze gospodarczym kraju przez jednostki zagraniczne, to jednostki te, zgodnie z zasadami ESA, są uważane za umowne jednostki krajowe, w których wlaściciele nierezydenci posiadają kapital akcyjny. Wartość oplat czynszowych wlaścicieli mieszkań za granicą jest rejestrowana jako przywóz uslug zaś odpowiadająca im nadwyżka operacyjna netto jako otrzymany z zagranicy dochód pierwotny; wartość oplat czynszowych wlaścicieli mieszkań, będących nierezydentami, jest rejestro- wana jako wywóz uslug zaś odpowiadająca nadwyżka operacyjna netto jako placony dla zagranicy dochód pierwotny. 4. 61. Kategoria dochodu podzielonego spólek ulomnych nie obejmuje kwot otrzymywanych przez ich wlaścicieli: a) ze sprzedaży używanych środków trwalych; b) ze sprzedaży ziemi oraz wartości niematerialnych i prawnych; c) z wycofania kapitalu (np. calkowita lub częściowa likwidacja kapitalu akcyjnego). Kwoty te są traktowane jako wycofanie z kapitalu akcyjnego na rachunku finansowym. Odwrotnie, wszelkie fundusze tworzone przez wlaściciela spólki ulomne, w celu nabycia aktywów lub zmniejszenia jej zobowiązań pieniężnych, są traktowane jako podwyższenie kapitalu akcyjnego. Jednak, jeśli spólka ulomna stanowi wlasność jednostek rządowych i samorządowych i jeżeli wykazuje staly deficyt operacyjny, będący rezultatem określonej polityki gospodarczej i spolecznej rządu, jakiekolwiek regularne transfery funduszy przekazywane przez wladze do przedsiębiorstwa, w celu pokrycia jego strat powinny być traktowane jako subsydia. 4. 62. Czas rejestracji: wyplaty z dochodu spólek ulomnych jest rejestrowany w momencie, gdy jest wycofywany przez wlaścicieli. 4. 63. W systemie rachunków wyplaty z dochodu spólek ulomnych występuje: a) po stronie rozchodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla sektorów, do których spólki ulomne są zaklasyfikowane; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 107 b) po stronie przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla sektorów wlaścicieli; c) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. REINWESTOWANE DOCHODY Z INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH BEZPOŚREDNICH (D. 43) 4. 64. Definicja: Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich (D. 43) równają się: nadwyżce operacyjnej przedsiębiorstw powstalych z inwestycji zagranicznych bezpośrednich plus wszelkie dochody z tytulu wlasności lub transfery bieżące otrzymane minus wszelkie dochody z tytulu wlasności lub transfery bieżące zaplacone, lącznie z faktycznymi przelewami dla inwestorów zagranicznych bezpośrednich oraz wszelkie podatki od dochodów, majątku itp. , którymi obciążane są przedsiębiorstwa powstale z inwestycji zagranicznych bezpośrednich. 4. 65. Przedsiębiorstwo powstale z inwestycji zagranicznych bezpośrednich jest przedsiębiorstwem posiadającym osobowość prawną lub nieposia- dającym osobowości prawnej, w którym inwestor krajowy w innej gospodarce posiada 10 % lub więcej udzialów albo liczby glosów (w przy- padku przedsiębiorstw posiadających osobowość prawną) lub równoważność (w przypadku przedsiębiorstwa nie posiadającego osobowości prawnej). Przedsiębiorstwa powstale z inwestycji zagranicznych bezpośrednich skladają się z jednostek, które są identyfikowane jako przedsię- biorstwa zależne (inwestor posiada więcej niż 50 %), stowarzyszone (inwestor posiada 50 % lub mniej) i filie (w calości lub wspólnie posia- dane przedsiębiorstwa nie posiadające osobowości prawnej), będące bezpośrednio lub pośrednio wlasnością inwestora. W rezultacie, „przedsię- biorstwa powstale z inwestycji zagranicznych bezpośrednich” są szerszym pojęciem niż „przedsiębiorstwa i spólki finansowe pod kontrolą zagraniczną”. 4. 66. Faktyczny podzial może być dokonywany z dochodu przedsiębiorcy dla przedsiębiorstw powstalych z inwestycji zagranicznych bezpośrednich w formie dywidend lub dochodu podzielonego spólek ulomnych. Ponadto, zyski z lat ubieglych są traktowane, jak gdyby zostaly podzielone i przekazane inwestorom zagranicznym bezpośrednim, proporcjo- nalnie do ich udzialu w przedsiębiorstwie, a następnie przez nich reinwestowane. Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich mogą być ujemne lub dodatnie. 4. 67. Czas rejestracji: reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich są rejestrowane, kiedy są uzyskane. W systemie rachunków reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich występują: a) po stronie rozchodów i przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla sektorów; b) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. DOCHODY Z TYTULU WLASNOŚCI PRZYPISANE POSIADACZOM POLIS UBEZPIECZENIOWYCH (D. 44) 4. 68. Definicja: Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych odpowiadają dochodom pierwotnym ogólem otrzy- mywanym z inwestowania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe są inwestowane przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne w aktywa finansowe lub ziemię (z których otrzymywane są dochody z tytulu wlasności netto, tzn. po odjęciu wszelkich zaplaconych odsetek) albo budynki (które tworzą nadwyżkę operacyjną netto). Jakikol- wiek dochód netto otrzymany w rezultacie inwestowania funduszy wlasnych przez instytucje ubezpieczeniowe ma być wylączany proporcjonalnie do stosunku między funduszami wlasnymi a sumą funduszy wlasnych i rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. 4. 69. Ponieważ rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe są aktywami posiadaczy polis ubezpieczeniowych, wplywy z inwestowania tych rezerw są wykazywane na rachunkach jako kwoty wyplacane przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne na rzecz posiadaczy polis w for- mie dochodów z tytulu wlasności przypisanych posiadaczom polis ubezpieczeniowych. W praktyce, dochód ten jest zatrzymywany przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne i dlatego jest traktowany jako wplacony ponownie do instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych, w formie skladek i dodatkowych skladek ubezpieczeniowych, które są uzupelnieniem do skladek faktycznych i skladek placonych. 108 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Skladki i uzupelnienia do skladek ubezpieczeniowych na polisy ubezpieczeniowe inne niż na życie i polisy ubezpieczeniowe na życie, uzyski- wane w ramach systemu zabezpieczenia spolecznego, są rejestrowane ze skladkami i skladkami faktycznymi na rachunku podzialu wtórnego dochodów jednostek, których dotyczą. Uzupelnienia do skladek na indywidualne polisy ubezpieczeniowe na życie, dokonywane poza systemem zabezpieczenia spolecznego podob- nie jak skladki faktyczne, nie stanowią transferów bieżących i dlatego nie są rejestrowane na rachunku podzialu wtórnego dochodów. Są one bezpośrednio wlączone jako jeden z elementów przyczyniających się do zmiany „udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach ubez- pieczeniowych i rezerwach funduszy emerytalnych” i rejestrowane na rachunku finansowym jednostek, których dotyczą. 4. 70. Czas rejestracji: dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych są rejestrowane w miarę ich realizacji. 4. 71. W systemie rachunków, dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych występują: a) po stronie przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów posiadaczy polis; b) po stronie rozchodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów ubezpieczycieli; c) po stronie przychodów i rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. RENTY GRUNTOWE/CZYNSZE (D. 45) Renty gruntowe 4. 72. Renta gruntowa otrzymywana przez wlaściciela gruntu od dzierżawcy stanowi formę dochodu z tytulu wlasności. Kategoria ta obejmuje również renty placone na rzecz wlaścicieli śródlądowych zbiorników wodnych i rzek za prawo eksploatacji takich wód w celach rekreacyjnych lub innych, lącznie z rybolówstwem. Wlaściciel gruntu może być zobowiązany do placenia podatków gruntowych albo ponoszenia określonych kosztów związanych z utrzyma- niem jako konsekwencji posiadania ziemi. Zgodnie z zasadą, takie podatki i koszty są traktowane jako placone przez osobę upoważnioną do korzystania z gruntu, która ma prawo do potrącenia ich od renty, jaką inaczej bylaby zobowiązana zaplacić wlaścicielowi gruntu. 4. 73. Renty gruntowe nie obejmują czynszów od budynków lub mieszkań znajdujących się na nich; czynsze te są traktowane jako oplata za uslugę rynkową zapewnianą przez wlaściciela gruntu dzierżawcy budynku lub mieszkania i są wykazywane na rachunkach jako zużycie pośrednie lub spożycie ostateczne jednostki dzierżawiącej. Jeżeli brak jest obiektywnych podstaw do rozdzielenia oplaty pomiędzy rentę gruntową i czynsz za budynki umiejscowione na gruncie, zaleca się traktować calą kwotę jako rentę gruntową, w sytuacji, gdy wartość gruntu przewyż- sza wartość polożonych na niej budynków, a jako czynsz, w sytuacji odwrotnej. Oplaty za korzystanie z zasobów zlóż naturalnych 4. 74. Kategoria ta obejmuje oplaty za prawną eksploatację, należne wlaścicielom zlóż naturalnych (węgiel, ropa lub gaz ziemny) z tytulu wydzie- rżawienia innym jednostkom instytucjonalnym, pozwalając im na poszukiwania lub wydobycie tych zlóż w danym okresie. 4. 75. Czas rejestracji: renty są rejestrowane w okresie, w którym przypadają do zaplaty. 4. 76. W systemie rachunków renty są rejestrowane: a) po stronie przychodów i rozchodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów dla sektorów; b) po stronie przychodów i rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. PODATKI OD DOCHODÓW, MAJĄTKU ITP. (D. 5) 4. 77. Definicja: Podatki od dochodów, majątku itp. (D. 5) obejmują wszystkie obowiązkowe, bezzwrotne transfery pieniężne lub w naturze, doko- nywane okresowo przez jednostki instytucjonalne na rzecz instytucji rządowych i samorządowych oraz zagranicy. Kategoria ta obejmuje również niektóre okresowe podatki niezwiązane ani z dochodem ani z majątkiem jednostki instytucjonalnej. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 109 Podatki od dochodów, majątku itp. dzielą się na: a) podatek dochodowy (D. 51); b) pozostale podatki (D. 59). PODATEK DOCHODOWY (D. 51) 4. 78. Definicja: Podatek dochodowy (D. 51) obejmuje podatki od dochodu, zysków oraz zysków kapitalowych. Jest on nakladany na faktyczne lub przewidywane dochody osób prywatnych, gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub instytucji nienas- tawionych na przynoszenie dochodu (INK). Kategoria podatku dochodowego odnosi się do podatków z tytulu posiadania aktywów nieruchomości lub gruntów, pod warunkiem, że majątek ten jest wykorzystywany jako podstawa do oszacowania dochodu jego wlaściciela. Podatek dochodowy obejmuje: a) podatek dochodowy od osób indywidualnych lub od gospodarstw domowych (dochód z pracy, z tytulu wlasności, przedsiębiorczości, rent i emerytur) lącznie z podatkami potrącanymi przez pracodawców (zgodnie z zasadą „placisz, kiedy zarabiasz”). Kategoria ta obej- muje również podatek dochodowy wlaścicieli przedsiębiorstw nieposiadających osobowości prawnej; b) podatek od dochodów lub zysków spólek; c) podatek od zysków z tytulu posiadania aktywów; d) podatki od wygranych w grach loteryjnych, od hazardu, placone od kwot otrzymanych przez zwycięzców w odróżnieniu od podatku obrotowego placonego przez organizatorów loterii, hazardu itp. , który traktowany jest jako podatek od produktów. POZOSTALE PODATKI (D. 59) 4. 79. Pozostale podatki (D. 59) obejmują: a) podatek od kapitalu, na który sklada się podatek placony okresowo od wlasności lub użytkowania gruntu lub budynków przez wlaścicieli, oraz podatek od wzbogacenia i innych aktywów (biżuteria, inne zewnętrzne znamiona bogactwa), bez podatków wymienio- nych w kategorii kod D. 29 (placonych przez przedsiębiorstwa jako efekt dzialalności produkcyjnej) oraz bez podatków wymienionych w kategorii D. 51 (podatek dochodowy); b) podatek poglówny, nakladany na osoby dorosle lub gospodarstwa domowe, niezależnie od dochodu czy majątku; c) podatek od wydatków placony od wszystkich wydatków ponoszonych przez osoby lub gospodarstwa domowe; d) oplaty gospodarstw domowych, w formie zezwoleń na posiadanie lub użytkowanie pojazdów samochodowych, lodzi, samolotów do celów prywatnych oraz oplaty licencyjne na myślistwo, lowiectwo lub wędkarstwo itp. (5); e) podatki od transakcji międzynarodowych (podróże zagraniczne, przekazy zagraniczne, inwestycje zagraniczne itp. ), z wyjątkiem tych, które są placone przez producentów i cel przywozowych placonych przez gospodarstwa domowe. 4. 80. Podatki od dochodów, majątku itp. nie obejmują: a) podatków od spadku i darowizn między żyjącymi, pobieranych od kapitalu beneficjentów i wykazywanych w pozycji podatki od kapitalu (D. 91); b) podatków okazjonalnych lub szczególnych od kapitalu lub majątku, wykazywanych w pozycji podatki od kapitalu (D. 91); c) podatków od gruntu, budynków lub pozostalych aktywów posiadanych lub dzierżawionych przez przedsiębiorstwa i użytkowanych do celów produkcyjnych; takie podatki są traktowane jako podatki od produkcji (D. 29); (5) Granica między podatkami a zakupem uslug od instytucji rządowych i samorządowych jest określana zgodnie z tymi samymi kryteriami, co w przypadku oplat doko- nywanych przez przedsiębiorstwa: jeżeli pozwolenia są przyznawane automatycznie, to platności z tego tytulu są traktowane jako podatki. Jeżeli jednak rząd wykorzys- tuje pozwolenia do uregulowania pewnych kwestii (np. sprawdzenie kompetencji lub kwalifikacji określonych osób), wówczas dokonywane oplaty powinny być trakto- wane jako zaplata za uslugi świadczone przez instytucje rządowe, nie zaś jako oplata o charakterze podatku, o ile oczywiście, oplaty te są wyliczane proporcjonalnie do kosztów świadczonych uslug. 110 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 d) oplat dokonywanych przez gospodarstwa domowe, za pozwolenia inne niż pozwolenia na użytkowanie pojazdów samochodowych, lodzi, samolotów, licencje na uprawianie myślistwa, lowiectwa lub wędkarstwa; prawa jazdy lub licencje pilotów, oplaty telewizyjne i radiowe, pozwolenia na broń palną, karty wstępu do bibliotek i muzeów, oplaty za wywóz śmieci itp. , które są traktowane w większości przypadków jako zakupy uslug świadczonych przez instytucje rządowe i samorządowe (6). 4. 81. Rejestrowana na rachunkach, wartość podatków ogólem, powinna uwzględniać wszelkie odsetki naliczone od należności podatkowych oraz oplaty nakladane przez organy podatkowe pod warunkiem, gdy nie jest możliwe wykazanie tych wielkości osobno; wartość ta obejmuje ponadto wszelkie oplaty związane ze zwrotem zaleglych podatków. Odpowiednio, wartość ta jest obniżana o kwoty rabatów udzielanych przez instytucje rządowe i samorządowe, w ramach prowadzonej określonej polityki gospodarczej oraz o zwroty z tytulu nadplat. 4. 82. Czas rejestracji: podatki od dochodów, majątku itp. powinny być rejestrowane w momencie, kiedy dzialalność, transakcje lub inne zdarzenia powodują powstanie zobowiązania do zaplaty. Jednakże, niektóre dzialalności gospodarcze, transakcje lub zdarzenia, które na mocy ustawodawstwa podatkowego powinny nakladać na jed- nostki zobowiązanie do placenia podatków, stale wymykają się spod kontroli organów podatkowych, zatem, takie dzialania, transakcje lub zdarzenia nie dają podstaw do uznania powstania aktywów finansowych lub należności w formie zobowiązań lub wierzytelności. Stąd, kwoty rejestrowane w systemie są określone przez kwoty przypadające do zaplaty, potwierdzone deklaracjami podatkowymi lub innymi dokumen- tami, w oparciu o które powstaje zobowiązanie do zaplaty przez podatnika. System nie uznaje podatków nieewidencjowanych przez organy podatkowe. Podatki ewidencjowane przez organy podatkowe lecz nigdy niezaplacone (np. z powodu bankructwa) są traktowane jakby byly za zaplacone. W takim przypadku system proponuje dwa rozwiązania: a) odpisanie nieściągalnego dlugu przez instytucje rządowe i samorządowe, uznające ten dlug za niemożliwy do odebrania. Takie odpisanie jest rejestrowane na rachunku innych zmian wolumenu aktywów instytucji rządowych i samorządowych oraz dlużnika; b) umorzenie dlugu na podstawie wspólnego porozumienia między instytucjami rządowymi i samorządowymi a dlużnikiem. Takie umorze- nie jest traktowane jako transfer kapitalowy z instytucji rządowych i samorządowych do dlużnika i wykazywane na bilansie platności kapitalowych, z jednoczesnym wygaśnięciem roszczenia na rachunku finansowym. W niektórych przypadkach, zobowiązanie do zaplaty podatku dochodowego może być ustalone dla późniejszego okresu sprawozdawczego, niż ten, w którym powstal dochód. W takim przypadku należy zachować pewną elastyczność co do czasu rejestracji podatku. Podatek docho- dowy potrącony u źródla, na przyklad jak podatek PAYE (potrącenie podatku przy wyplacie) oraz regularne zaliczki na poczet podatku dochodowego mogą być rejestrowane w okresach, w których są zaplacone, a wszelki końcowe zobowiązanie podatkowe od dochodu może być zaliczony do okresu, na który zostala ustalona realizacja zobowiązania. W systemie rachunków, podatki od dochodów, majątku itp. są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektorów, do których zaklasyfikowano platników podatku; b) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla instytucji rządowych i samorządowych; c) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów i transferów bieżących. SKLADKI NA ZABEZPIECZENIA SPOLECZNE I ŚWIADCZENIA SPOLECZNE (D. 6) 4. 83. Definicja: Świadczenia spoleczne są to transfery dokonywane na rzecz gospodarstw domowych, pieniężne lub w naturze, w celu zwolnienia ich z obciążeń finansowych, jakie powstaly w wyniku pojawienia się ryzyka lub potrzeb, poprzez wspólnie zorganizowane sys- temy ubezpieczeń lub poza nimi, poprzez systemy tworzone przez instytucje rządowe i samorządowe oraz INKgd. Obejmują one wyplaty od instytucji rządowych i samorządowych na rzecz producentów, którzy indywidualnie zapewniają świadczenia spoleczne gospodarstwom domowym, w kontekście ryzyk spolecznych lub potrzeb. 4. 84. Wykaz ryzyka lub potrzeb dających podstawę do świadczeń spolecznych, przedstawia się następująco: a) choroba; b) kalectwo, inwalidztwo, niepelnosprawność; (6) Granica między podatkami a zakupem uslug od instytucji rządowych i samorządowych jest określana zgodnie z tymi samymi kryteriami, co w przypadku oplat doko- nywanych przez przedsiębiorstwa: jeżeli pozwolenia są przyznawane automatycznie, to platności z tego tytulu są traktowane jako podatki. Jeżeli jednak rząd wykorzys- tuje pozwolenia do uregulowania pewnych kwestii (np. sprawdzenie kompetencji lub kwalifikacji określonych osób), wówczas dokonywane oplaty powinny być trakto- wane jako zaplata za uslugi świadczone przez instytucje rządowe, nie zaś jako oplata o charakterze podatku, o ile oczywiście, oplaty te są wyliczane proporcjonalnie do kosztów świadczonych uslug. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 111 c) wypadki przy pracy; d) podeszly wiek; e) spadkobiercy; f) macierzyństwo; g) zobowiązania rodzinne; h) promocja zatrudnienia; i) bezrobocie; j) mieszkalnictwo (7); k) edukacja; l) potrzeby ogólne. 4. 85. Świadczenia spoleczne obejmują: a) bieżące i ryczaltowe transfery z systemów, do których wplacane są skladki na ubezpieczenia dotyczą spoleczeństwa ogólem lub dużą jego część i są nakladane oraz kontrolowane przez jednostki instytucji rządowych (systemy zabezpieczenia spolecznego); b) bieżące oraz ryczaltowe transfery z systemów zorganizowanych przez przedsiębiorstwa w imieniu pracowników, bylych pracowników lub osób od nich zależnych (systemy prywatnych kapitalowych i niekapitalowych przedsiębiorstw). Skladki mogą być placone przez pra- cowników, pracodawców lub przez osoby pracujące na wlasny rachunek; c) transfery bieżące z jednostek instytucji rządowych oraz INKgd, które nie są zależne od poprzednich wplat skladek (pomoc). 4. 86. Świadczenia spoleczne nie obejmują: a) b) roszczeń z tytulu ubezpieczeń opartych na polisach wykupionych wylącznie z wlasnej inicjatywy ubezpieczonego, niezależnie od jego pracodawcy lub instytucji rządowych; roszczeń z tytulu ubezpieczeń od polis wykupionych wylącznie w celu uzyskania rabatu, nawet jeśli polisy te są wykupywane w związku z ukladami zbiorowymi. 4. 87. Aby indywidualną polisę można bylo traktować jako część systemu zabezpieczenia spolecznego, zdarzenia lub okoliczności, od których uczestnicy są ubezpieczeni musi odpowiadać wykazowi ryzyka lub potrzeb, wymienionym w ust. 4. 84. powyżej, a ponadto, musi być spel- niony przynajmniej jeden z warunków: a) b) c) uczestnictwo w systemie jest obowiązkowe, ze względu na przepisy prawa dla określonej kategorii pracownika, czy pracujących lub osób pracujących na wlasny rachunek, albo osób niepracujących, czy też z uwagi na warunki zatrudnienia pracownika lub grupy pracow- ników; system ma charakter kolektywny i przeznaczony jest na świadczenia dla wyznaczonej grupy pracowników, osób pracujących na wlasny rachunek i osób niepracujących, których uczestnictwo jest ograniczone do czlonków tej grupy; pracodawca wnosi skladkę (faktyczną lub przypisaną umownie) do systemu, w imieniu pracownika, bez względu na to czy pracownik również wnosi taką skladkę czy też nie. 4. 88. Systemy zabezpieczenia spolecznego są systemami, w których pracownicy są zobowiązani lub zachęcani przez pracodawców lub instytucje rządowe i samorządowe, do ubezpieczenia się od niektórych zdarzeń lub okoliczności, które mogą mieć ujemny wplyw na ich majątek i majątek osób będących na ich utrzymaniu. Wyróżnia się następujące rodzaje systemów zabezpieczenia spolecznego: a) systemy zabezpieczenia spolecznego obejmujące cale spoleczeństwo, lub dużą jego część, tworzone, kontrolowane i finansowane przez instytucje rządowe; b) prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego, obejmujące: 1. systemy, w których skladki na zabezpieczenia spoleczne są placone na rzecz stron trzecich (instytucje ubezpieczeniowe, autono- miczne fundusze emerytalne); (7) W przypadku mieszkalnictwa, wszelkie oplaty dokonywane przez wladze publiczne na rzecz mieszkańców, które mają na celu obniżenie czynszów mieszkaniowych, są traktowane jako świadczenia spoleczne, z wyjątkiem określonych świadczeń placonych przez wladze publiczne występujące w charakterze pracodawców. 112 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2. systemy, w których pracodawcy tworzą specjalne, wyodrębnione z wlasnych, rezerwy, nawet jeśli takie systemy nie stanowią oddziel- nych jednostek instytucjonalnych od pracodawców. Odnoszą się one do nieautonomicznych funduszy emerytalnych. Utworzone tak rezerwy są traktowane jako aktywa należące do beneficjentów, a nie do pracodawców; c) niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego, w których pracodawcy wyplacają świadczenia spoleczne swoim pracownikom, bylym pracownikom lub osobom od nich zależnym, z wlasnych źródel bez tworzenia, do tego celu, specjalnych rezerw. 4. 89. Systemy zabezpieczenia spolecznego organizowane przez instytucje rządowe dla ich wlasnych. pracowników są zaliczone odpowiednio do prywatnych kapitalowych systemów lub niekapitalowych systemów, a nie do systemów zabezpieczenia spolecznego. 4. 90. Skladki na zabezpieczenia spoleczne mogą dzielić się na skladki faktyczne, placone zgodnie z dwoma pierwszymi kategoriami systemów, wymienionych w ust. 4. 88 powyżej, oraz na skladki przypisane umownie, placone zgodnie z niekapitalowymi systemami. 4. 91. Skladki na zabezpieczenia spoleczne można podzielić na obowiązkowe i dobrowolne. SKLADKI NA ZABEZPIECZENIA SPOLECZNE (D. 61) Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne (D. 611) 4. 92. Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne obejmują: a) skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 6111) odpowiadają przeplywowi D. 121. Skladki te są placone przez pracodawców na rzecz funduszy zabezpieczenia spolecznego, instytucji ubezpieczeniowych lub autonomicz- nych i nieautonomicznych funduszy emerytalnych, administrujących systemy zabezpieczenia spolecznego, w celu zapewnienia swoim pracownikom wyplat świadczeń spolecznych. Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców na rzecz ich pracowników, są rejestrowane jako jeden ze skladników kosztów związanych z zatrudnieniem, lącznie z wynagrodzeniami i innymi kosztami związanymi z zatrudnieniem, pienięż- nymi lub w naturze. Skladki na ubezpieczenie spoleczne są rejestrowane jako placone przez pracowników w formie transferów bieżących na rzecz funduszy zabezpieczenia spolecznego, instytucji ubezpieczeniowych lub autonomicznych i nieautonomicznych funduszy emery- talnych; b) skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników (D. 6112). Są to skladki placone przez pracowników na rzecz funduszy zabezpieczenia spolecznego, prywatnych kapitalowych systemów i niekapi- talowych systemów. Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników obejmują należne skladki faktyczne plus, w przy- padku prywatnych kapitalowych systemów, uzupelnienia do skladek placonych od dochodów z tytulu wlasności przypisanych posiada- czom polis ubezpieczeniowych, uzyskiwanych przez pracowników uczestniczących w systemach ubezpieczeń, minus koszty uslug. Wszelkie koszty uslug są traktowane jako koszty skladek wnoszonych przez pracownika a nie pracodawcę; c) skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące (D. 6113). Są to skladki placone w celu zapewnienia sobie świadczeń przez osoby, które nie są pracownikami, a mianowicie: pracodawcy lub pra- cujący na wlasny rachunek oraz osoby niepracujące. Obejmują one wartość uzupelnień do skladek placonych od dochodów z tytulu wlasności przypisanych posiadaczom polis ubezpieczeniowych, uzyskiwanych przez osoby indywidualne uczestniczące w systemach, które są rejestrowane jako zwracane do instytucji ubezpieczeniowych na powiększenie do innych skladek. 4. 93. Platności skladek faktycznych na zabezpieczenia spoleczne mogą być obowiązkowe z mocy prawa lub przepisów, albo mogą być placone w wyniku zawartych umów zbiorowych w ramach określonych galęzi lub między pracodawcą a pracownikami w danym przedsiębiorstwie, albo obowiązek ich placenia zostal wpisany do umowy o pracę. W niektórych przypadkach, skladki mogą być dobrowolne. Dobrowolne skladki obejmują: a) skladki na zabezpieczenia spoleczne, które osoby nie są zobowiązane dalej, z mocy prawa, wplacać na fundusz zabezpieczenia spolecz- nego; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 113 b) skladki na zabezpieczenia spoleczne wplacane do instytucji ubezpieczeniowych (lub towarzystw wzajemnej pomocy czy funduszy emery- talnych, zaliczonych do tego samego sektora), jako część uzupelniających systemów zabezpieczenia spolecznego zorganizowanych przez przedsiębiorstwa na świadczenia dla swoich pracowników, którzy lączą się dobrowolnie; c) skladki na rzecz towarzystw wzajemnej pomocy z czlonkostwem otwartym dla pracowników lub osób pracujących na wlasny rachunek. 4. 94. Do celów rozróżnienia pomiędzy skladkami na zabezpieczenia spoleczne placonymi obowiązkowo i dobrowolnie, do klasyfikacji wprowa- dzony zostal dodatkowy poziom: a) obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 61111); b) dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 61112); c) obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników (D. 61121); d) dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników (D. 61122); e) obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące (D. 61131); f) dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące (D. 61132). 4. 95. Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne wplacane do funduszy zabezpieczenia spolecznego lub innych agencji rządowych są rejestro- wane w ujęciu brutto jako transakcje podzialu. Z drugiej strony, skladki na zabezpieczenia spoleczne wplacane, w ramach prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, do instytucji ubezpieczeniowych, oraz do towarzystw wzajemnej pomocy i autonomicznych funduszy emerytalnych, zaliczanych do tego samego sektora, są rejestrowane w ujęciu netto, tzn. po potrąceniu tej części skladki, która stanowi wartość uslugi ubezpieczeniowej świad- czonej gospodarstwom domowym (rezydentów i nierezydentów). Na mocy przyjętych zasad, ta część skladki stanowi, w efekcie, oplatę za uslugę rynkową, i która jest jednocześnie częścią spożycia ostatecznego w sektorze gospodarstw domowych lub, w przypadku skladek placo- nych przez gospodarstwa domowe nierezydentów — jest częścią wywozu uslug. W przypadku nieautonomicznych prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, w których pracodawcy zachowują wlasne oddzielne rezerwy, od skladek placonych przez pracowników nie dokonuje się potrąceń oplat za uslugi. Systemy te nie stanowią osobnych jednostek instytucjonalnych, wydzielonych od pracodawców, zaś koszty utrzymania i administrowania funduszami upodobniają się do kosztów ogólnych produkcji pracodawcy. 4. 96. Czas rejestracji: skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 6111) oraz skladki na zabezpieczenia spo- leczne placone przez pracowników (D. 6112) są rejestrowane w momencie, w którym praca, dająca podstawę do powstania zobowiązania do zaplaty, jest wykonywana. Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące (D. 6. 113) są rejestrowane w momencie powstania zobowiązania do zaplaty. 4. 97. W systemie rachunków, skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla gospodarstw domowych; b) po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku gospodarstw domowych nierezydentów); c) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla ubezpieczycieli lub pracodawców, będących rezydentami; d) po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku ubezpieczycieli lub pra- codawców, nierezydentów). Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne (D. 612) 4. 98. 4. 99. Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne (D. 612) stanowią odpowiednik świadczeń spolecznych (pomniejszone o ewentualne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników) placonych bezpośrednio przez pracodawców (tzn. nie związanych ze sklad- kami faktycznymi na zabezpieczenia spoleczne placonymi przez pracodawców) na rzecz ich pracowników lub bylych pracowników i innych określonych osób. Odpowiadają one przeplywowi D. 122. Ich wartość powinna, w zasadzie, opierać się na kalkulacji ubezpieczeniowej. Jeżeli świadczenia spoleczne, dzielone bezpośrednio przez pracodawców, są wlączane w rachunkach do kategorii świadczeń spolecznych oraz jeżeli koszt tych świadczeń (w części, która nie jest uwzględniona w kwocie skladek faktycznych na zabezpieczenia spoleczne placonych przez pracowników) jest wlączony do kosztów związanych z zatrudnieniem, konieczne jest wówczas wprowadzenie kategorii skladek przypi- sanych umownie na zabezpieczenia spoleczne. 114 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 W przypadku, gdy pracodawcy sami bezpośrednio wyplacają świadczenia swoim pracownikom, bylym pracownikom lub osobom będącym na ich utrzymaniu, z wlasnych źródel bez udzialu funduszu zabezpieczenia spolecznego, instytucji ubezpieczeniowej lub autonomicznego funduszu emerytalnego i bez tworzenia specjalnego funduszu lub oddzielnych rezerw na ten cel, beneficjenci mogą być uważani za podlegają- cych ochronie przed różnymi potrzebami lub okolicznościami, nawet jeśli nie dokonano wplat na ich pokrycie. Wynagrodzenie powinno być więc przypisane umownie na rzecz pracowników, w wartości równej kwocie skladek na zabezpieczenia spo- leczne, niezbędnej do zabezpieczenia uprawnień do świadczeń spolecznych. Kwoty te zależą nie tylko od poziomu świadczeń placonych na bieżąco, lecz również od sposobu, w jaki zobowiązania pracodawców, w ramach określonych funduszy, uksztaltują się w przyszlości jako efekt takich czynników jak: spodziewane zmiany w liczbie, przedziale wiekowym czy przeciętnej dlugości życia obecnych lub bylych pracow- ników. Stąd wartości, które powinny być przypisane umownie jako skladki, w zasadzie, opierają się na takiej samej kalkulacji ubezpieczenio- wej, która określa poziom skladek pobieranych przez instytucje ubezpieczeniowe. Jeśli, w wyniku zdarzeń politycznych lub zmian gospodar- czych, stosunek między liczbą osób aktualnie pracujących oraz liczbą osób otrzymujących emeryturę, ksztaltuje się na nienormalnej wyso- kości, to wyliczona wartość skladek przypisanych umownie dla obecnych pracowników, powinna różnić się od faktycznej wartości wyplaca- nych emerytur. W tym celu należaloby zastosować uzasadnioną relację skladek do wynagrodzeń i innych kosztów związanych z zatrudnie- niem, placonych osobom aktualnie pracującym. Jednak, w praktyce, trudno zdecydować jak wysokie powinny być skladki przypisane umownie. Przedsiębiorstwo może samo wykonać takie szacunki, na przyklad na podstawie skladek wplaconych do podobnych funduszy, w celu obliczenia swoich prawdopodobnych zobowiązań w przyszlości. W przeciwnym razie, jedyną możliwą alternatywą będzie wykorzystanie świadczeń z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, placonych przez przedsiębiorstwo w czasie tego samego okresu sprawozdawczego (po odjęciu skladek faktycznych na zabezpie- czenia spoleczne placonych przez pracowników) jako szacunkową wartość przypisanego umownie wynagrodzenia potrzebnego do pokrycia skladek przypisanych umownie. Istnieje oczywiście wiele przyczyn, z powodu których wartość skladek przypisanych umownie może odbiegać od wartości faktycznie wyplaconych, w tym samym czasie, świadczeń z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, do których należą, między innymi, zmieniające się sklad oraz struktura wiekowa sily roboczej przedsiębiorstwa, to wartość faktycznie wyplaconych świadczeń w bieżącym okresie (pomniejszona o skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników), może wystarczyć do celów oszacowania skladek i związanych z nimi wynagrodzeń przypisanych umownie. 4. 100. Pracodawcy są rejestrowani na rachunku tworzenia dochodów, jako placący na rzecz swoich pracowników zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne, równe co do wartości oszacowanej kwocie skladek na zabezpieczenia spoleczne, która powinna zapewnić pokrycie świadczeń z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, do których stają się uprawnieni. Pracownicy są rejestrowani na rachunku podzialu wtórnego dochodów, jako zwracający swoim pracodawcom taką samą kwotę skladek przypisanych umownie na zabezpieczenia spo- leczne (tzn. w formie transferu bieżącego), jak gdyby byly wplacane do oddzielnego systemu zabezpieczenia spolecznego. 4. 101. Czas rejestracji: zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne, które stanowią odpowiednik obowiązkowych bezpośrednich świad- czeń spolecznych, są rejestrowane w momencie powstania obowiązku do wyplaty świadczenia. Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne, stanowiące odpowiednik dobrowolnych bezpośrednich świadczeń spolecznych, są rejestrowane w momencie, gdy świadczenie jest wyplacane. 4. 102. W systemie rachunków, zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla gospodarstw domowych i na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących; b) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektorów, do których należą pracodawcy i na rachunku zewnętrz- nym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. ŚWIADCZENIA SPOLECZNE INNE NIŻ TRANSFERY SOCJALNE W NATURZE (D. 62) 4. 103. Kategoria D. 62 sklada się z czterech podpozycji: Pieniężne świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego (D. 621) Wyplacane gospodarstwom domowym przez fundusze zabezpieczenia spolecznego (poza refundowanymi, patrz D. 6311). Świadczenia te są wyplacane w ramach systemów zabezpieczenia spolecznego. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 115 Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego (D. 622) Wyplacane gospodarstwom domowym (pieniężne lub w naturze) przez instytucje ubezpieczeniowe lub inne jednostki instytucjonalne admini- strujące prywatnymi kapitalowymi systemami zabezpieczenia spolecznego. Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego (D. 623) Wyplacane (pieniężne lub w naturze), pracownikom, osobom będącym na ich utrzymaniu albo spadkobiercom przez pracodawców, admini- strujących niekapitalowymi systemami zabezpieczenia spolecznego. Świadczenia tego typu obejmują zazwyczaj: a) stale wyplaty wynagrodzeń, w normalnej wysokości lub obniżone, za czas nieobecności w pracy, np. z powodu choroby, wypadku, urlopu macierzyńskiego itp. ; b) wyplaty zasilków rodzinnych lub na edukację oraz innych dla osób będących na trzymaniu pracowników; c) wyplaty świadczeń emerytalnych bylym pracownikom lub ich spadkobiercom oraz wplaty świadczeń pracownikom w przypadku redukcji etatów, śmierci, wypadku itp. (o ile są one zapewnione w ramach ukladów zbiorowych); d) uslugi medyczne nie związane z warunkami pracy pracownika; e) świadczenia na rekonwalescencje i odprawy emerytalne. Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego wyplacane przez pracodawców bylym pracownikom lub innym okreś- lonym osobom, powinny być rejestrowane lącznie ze skladkami faktycznymi na zabezpieczenia spoleczne placonymi przez pracodawców, tzn. wplatami dokonywanymi przez pracodawców na świadczenia dla osób związanych z ubezpieczycielami. Pieniężne świadczenia z pomocy spolecznej (D. 624) Wyplacane są gospodarstwom domowym przez instytucje rządowe i samorządowe, w celu zaspokojenia takich samych potrzeb, co w ramach świadczeń z systemu zabezpieczenia spolecznego, lecz poza nim, lączącym skladki na zabezpieczenie spoleczne i świadczenia z zabezpiecze- nia spolecznego. Takie świadczenia nie są elementem transferów bieżących, placonych w wyniku zdarzeń i okoliczności zazwyczaj nie obję- tych systemami zabezpieczenia spolecznego (tzn. transferów dokonywanych z tytulu zaistnialych klęsk żywiolowych, rejestrowanych w pozy- cjach: transfery bieżące lub inne transfery kapitalowe). TRANSFERY SOCJALNE W NATURZE (D. 63) 4. 104. Definicja: Transfery socjalne w naturze (D. 63) obejmują, dostarczane gospodarstwom domowym przez instytucje rządowe i samorządowe, w formie transferów w naturze, indywidualne towary i uslugi, zarówno zakupione na rynku jak i wyprodukowane w ramach produk- cji nierynkowej jednostek instytucji rządowych i samorządowych lub INKgd. Transfery socjalne w naturze mogą być finansowane z różnych źródel: z wplywów podatkowych, innych dochodów rządowych lub skladek na zabezpieczenia spoleczne, bądź też z darowizn lub dochodów z tytulu wlasności w przypadku INKgd. Pomimo faktu, że niektóre uslugi nierynkowe świadczone przez INKgd wykazują cechy wlaściwe dla uslug ogólnospolecznych, dla uproszcze- nia należy je traktować jako indywidualne w swoim charakterze. Uslugi nieodplatne bądź świadczone po cenach ekonomicznie uzasadnio- nych, na rzecz gospodarstw domowych, są określane jako uslugi indywidualne w odróżnieniu od uslug ogólnospolecznych świadczonych spo- leczeństwu jako calości. Uslugi indywidualne odnoszą się glównie do uslug edukacji, ochrony zdrowia, a także uslug mieszkaniowych, kultury i rekreacji. Kategoria transferów socjalnych w naturze (D. 63) obejmuje świadczenia socjalne w naturze oraz transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug: Świadczenia spoleczne w naturze (D. 631) 4. 105. Świadczenia spoleczne w naturze są transferami socjalnymi w naturze przeznaczonymi na zwolnienie gospodarstw domowych z obciążeń finansowych z tytulu ryzyk spolecznych lub potrzeb (patrz ust. 4. 84). Można je podzielić na takie, w ramach których gospodarstwo domowe samo zakupuje towary i uslugi, które są następnie refundowane, oraz na takie, gdzie uslugi są świadczone bezpośrednio gospodarstwom 116 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 domowym. W tym drugim przypadku, instytucje rządowe i samorządowe lub INKgd same produkują bądź kupują towary i uslugi, które potem bezpośrednio przekazują beneficjentom (gospodarstwom domowym). Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego, refundowane (D. 6311) Świadczenia te obejmują, refundowane w ramach funduszy zabezpieczenia spolecznego, uznane wydatki gospodarstw domowych na okreś- lone towary i uslugi. Jeżeli gospodarstwo domowe kupuje towar lub uslugę, za które otrzyma zwrot poniesionych kosztów, w calości lub częściowo, z funduszu zabezpieczenia spolecznego, to takie gospodarstwo domowe może być traktowane, jak gdyby dzialalo w imieniu tego funduszu. W efekcie, gospodarstwo domowe udziela niejako krótkoterminowego kredytu dla funduszu zabezpieczenia spolecznego, który zostaje uznany za spla- cony natychmiast po uzyskaniu zwrotu poniesionych kosztów przez gospodarstwo domowe. jest rejestrowana jako poniesiona bezpośrednio przez fundusz zabezpieczenia spolecznego, w Kwota wydatków podlegających zwrotowi momencie, kiedy gospodarstwo domowe dokonuje zakupu, podczas gdy wydatek rejestrowany dla gospodarstwa domowego stanowi różnicę między ceną nabycia a zwróconą kwotą. Zatem, kwota zwrócona z tytulu poniesionego wydatku nie jest traktowana jako transfer bieżący pie- niężny dokonany z funduszu zabezpieczenia spolecznego do gospodarstwa domowego. Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze (D. 6312) Kategoria ta obejmuje transfery socjalne w naturze, poza refundowanymi, dokonywane w ramach funduszu zabezpieczenia spolecznego, na rzecz gospodarstw domowych. Większość pozostalych świadczeń z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze odnosi się do opieki medycznej, dentystycznej, chirurgii, hospitalizacji, wydatków poniesionych na szkla optyczne lub kontaktowe, sprzętu medycznego lub pod- obnych towarów i uslug, w kontekście ryzyk spolecznych lub potrzeb. Usluga jest świadczona bezpośrednio przez producentów rynkowych lub nierynkowych na rzecz beneficjentów bez prawa do refundacji i powinna być odpowiednio wyceniona. Wszelkie oplaty dokonywane przez same gospodarstwa domowe powinny być odjęte. Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze (D. 6313) Kategoria ta obejmuje transfery w naturze świadczone na rzecz gospodarstw domowych przez instytucje rządowe i samorządowe lub INKgd, podobne w swoim charakterze do świadczeń z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze, lecz występujące poza systemem zabezpieczenia spolecznego. Glównie są to: budownictwo socjalne, dotacje mieszkaniowe, przedszkola, szkolenie zawodowe, obniżki cen uslug transporto- wych (wykorzystywanych wylącznie na cele socjalne) oraz inne podobne towary i uslugi, w kontekście ryzyk spolecznych lub potrzeb. Wszel- kie oplaty dokonywane przez same gospodarstwa domowe powinny być odjęte. Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug (D. 632) 4. 106. Definicja: Transfery indywidualnych nierynkowych towarów lub uslug (D. 632) obejmują towary lub uslugi świadczone na rzecz indywidual- nych gospodarstw domowych dokonanych nieodplatnie lub po cenach nieistotnych ekonomicznie, przez producentów nierynko- wych instytucji rządowych i samorządowych oraz INKgd. Odpowiadają one wydatkom na spożycie indywidualne INKgd oraz instytucji rządowych i samorządowych (patrz ust. 3. 85), pomniejszonym o świadczenia spoleczne w naturze (D. 631) świadczone gospodarstwom domowym w ramach zabezpieczenia spolecznegolub pomocy spolecznej. 4. 107. Czas rejestracji świadczeń spolecznych: a) pieniężne, są rejestrowane w momencie wystąpienia roszczenia do świadczeń; b) w naturze, są rejestrowane w momencie, gdy uslugi są świadczone lub w momencie przeniesienia prawa wlasności do towarów, dostar- czonych bezpośrednio gospodarstwom domowym przez producentów nierynkowych. 4. 108. W systemie rachunków, świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze (D. 62) są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektorów przyznających świadczenia; b) po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku świadczeń przyznawa- nych przez zagranicę); c) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla gospodarstw domowych; d) po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku świadczeń przyznawa- nych gospodarstwom domowym nierezydentów). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 117 Transfery socjalne w naturze (D. 63) są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku redystrybucji dochodów w naturze dla sektorów przyznających świadczenia; b) po stronie przychodów na rachunku redystrybucji dochodów w naturze dla gospodarstw domowych. Spożycie transferowanych towarów i uslug jest rejestrowane na rachunku wykorzystania skorygowanych dochodów do dyspozycji. Z zasady, transfery socjalne w naturze nie występują w sektorze zagranicy (są one rejestrowane w pozycji D. 62 jako świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze). POZOSTALE TRANSFERY BIEŻĄCE (D. 7) SKLADKI NETTO NA UBEZPIECZENIA INNE NIŻ ŻYCIE (D. 71) 4. 109. Definicja: Skladki netto na ubezpieczenia inne niż życie (D. 71) są skladkami placonymi w ramach polis wykupionych przez jednostki insty- tucjonalne. Polisy wykupione przez indywidualne gospodarstwa domowe są polisami uzyskanymi z wlasnej inicjatywy i na wlasne świadczenia, niezależnie od ich pracodawców lub instytucji rządowych oraz poza systemem zabezpieczenia spolecznego (8) Skladki netto na ubezpieczenia inne niż życie obejmują zarówno skladki faktyczne placone przez posiadaczy polis ubezpieczenio- wych, w celu uzyskania ubezpieczenia w okresie sprawozdawczym (skladki zarobione), jak też uzupelnienia do skladek placonych od dochodów z tytulu wlasności przypisanych posiadaczom polis ubezpieczeniowych, po odjęciu oplat za uslugi świadczone przez instytucje ubezpieczeniowe. Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie dotyczą ubezpieczeń od różnych zdarzeń lub wypadków powodujących zniszczenie towarów, majątku lub uszkodzenia ciala w wyniku przyczyn naturalnych lub spowodowanych przez ludzi (tzn. ognia, pożarów, powodzi, stluczek, kradzieży, aktów przemocy, wypadków lub chorób) lub od strat finansowych spowodowanych różnymi zdarzeniami, jak: choroby, bezrobocie, wypadki itp. 4. 110. Czas rejestracji: skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie są rejestrowane w momencie, gdy są zarobione. Skladki ubezpieczeniowe, od których odejmowane są oplaty za świadczone uslugi, są częścią skladek ogólem zaplaconych w bieżącym okresie lub okresach poprzednich, pokrywającą ryzyka występujące w bieżącym okresie. Konieczne jest rozróżnienie skladek zarobionych od skladek przypadających do zaplaty w bieżącym okresie, przeznaczonych na pokrycie ryzyk, zarówno w okresach przyszlych jak i bieżącym. 4. 111. W systemie rachunków skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów posiadaczy polis ubezpieczeniowych, będących rezydentami; b) po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku posiadaczy polis ubezpie- czeniowych nie będących rezydentami); c) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla instytucji ubezpieczeniowych krajowych; d) po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku instytucji ubezpieczenio- wych zagranicznych). (8) Skladki ubezpieczeniowe na życie nie pojawiają się jako takie w systemie rachunków. Dzielą się one na: skladki przyjmujące formę skladek na zabezpieczenie spo- leczne (placone do systemu zabezpieczenia spolecznego); indywidualne skladki ubezpieczeniowe na życie. Pierwsze są wlączone do skladek faktycznych na zabezpie- czenie spoleczne, natomiast drugie nie są wlączone do transakcji podzialu. Obie kategorie skladek ubezpieczeniowych na życie powiększają rezerwy techniczno-ubez- pieczeniowe, które pojawiają się na rachunku finansowym i w bilansie. 118 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ODSZKODOWANIA Z TYTULU UBEZPIECZENIA INNEGO NIŻ NA ŻYCIE (D. 72) 4. 112. Definicja: Odszkodowania z tytulu ubezpieczenia innego niż na życie (D. 72) obejmują odszkodowania należne na mocy umów zawieranych w ramach ubezpieczeń innych niż na życie (9) a więc kwoty, które instytucje ubezpieczeniowe są zobowiązane zaplacić, w celu pokrycia szkód osobowych lub szkód na towarach (lącznie z towarami zaliczanymi do środków trwalych). 4. 113. Odszkodowania z tytulu ubezpieczenia innego niż na życie nie obejmują wyplat będących świadczeniami spolecznymi. 4. 114. Ponieważ oplaty za uslugi w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie są obliczane poprzez odjęcie należnych roszczeń od lącznej wartości skladek uzyskanych oraz uzupelnień do skladek, to powoduje, że wszystkie należne roszczenia muszą być równe kwocie skladek ubezpiecze- niowych netto z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie otrzymywanych przez instytucje ubezpieczeniowe, w tym samym okresie sprawozda- wczym. Ten fakt podkreśla podstawową funkcję ubezpieczeń innych niż na życie, którą jest redystrybucja środków. Zaspokojenie roszczenia z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie jest traktowanie jako transfer dokonywany na rzecz zglaszającego roszcze- nie. Takie wyplaty odszkodowań są zawsze traktowane jako transfery bieżące, nawet wówczas, gdy są one związane ze zniszczeniem majątku trwalego lub poważnym uszkodzeniem ciala, co powoduje zaangażowanie dużych sum. Kwoty otrzymane przez zglaszającego roszczenie nie są zwyczajowo przeznaczone na określony cel, a towary lub środki, które ulegly zniszczeniu, niekoniecznie muszą być naprawione lub wymienione. Niektóre roszczenia powstają w wyniku zniszczeń wlasności lub obrażeń ciala spowodowanych przez osoby trzecie będące posiadaczami polis. W takich przypadkach, uzasadnione roszczenia są rejestrowane jako wyplacane bezpośrednio przez instytucję ubezpieczeniową na rzecz osoby poszkodowanej, a nie pośrednio poprzez posiadacza polisy. 4. 115. Czas rejestracji: odszkodowania z tytulu ubezpieczenia innego niż na życie są rejestrowane w momencie zaistnienia wypadku lub innych zda- rzeń. 4. 116. W systemie rachunków odszkodowania z tytulu ubezpieczenia innego niż na życie są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla instytucji ubezpieczeniowych krajowych; b) po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku instytucji ubezpieczenio- wych zagranicznych); c) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektorów, do których należą beneficjenci; d) po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku beneficjentów niebędą- cych rezydentami). BIEŻĄCE TRANSFERY WEWNĘTRZNE INSTYTUCJI RZĄDOWYCH I SAMORZĄDOWYCH (D. 73) 4. 117. Definicja: Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych (D. 73) obejmują transfery pomiędzy różnymi podsektorami instytucji rządowych i samorządowych (instytucje rządowe na poziomie centralnym, instytucje rządowe i samorządowe na pozio- mie regionalnym, instytucje samorządowe na poziomie lokalnym, fundusze zabezpieczenia spolecznego), z wyjątkiem podatków, dotacji oraz innych transferów kapitalowych. 4. 118. Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych nie obejmują transakcji dokonywanych w imieniu innej jednostki; są one rejestrowane tylko raz na rachunkach, po stronie przychodów beneficjenta, w którego imieniu dokonano transakcji. Taka sytuacja powstaje wówczas, gdy agencja rządowa (np. departament w instytucji rządowej na poziomie centralnym) pobiera podatki, które są automa- tycznie transferowane, w calości lub w części, do innej agencji rządowej (np. do instytucji samorządowych na poziomie lokalnym). W takim przypadku, wplywy podatkowe przeznaczone dla innej agencji są wykazywane, jak gdyby byly pobierane bezpośrednio przez tę agencję, a nie jako bieżący transfer wewnętrzny instytucji rządowych i samorządowych. Takie rozwiązanie stosuje się w przypadku podatków przezna- czonych dla innej agencji rządowej, przybierających formę dodatkowych stawek, nakladanych na podatki pobierane przez instytucje rządowe na poziomie centralnym. Zwloka w przekazywaniu podatków od pierwszej do drugiej instytucji rządowej daje podstawę do dokonania zapisu na rachunku finansowym w pozycji „pozostale kwoty do otrzymania/zaplacenia”. (9) Odszkodowania z tytulu ubezpieczenia na życie nie pojawiają się jako takie w systemie rachunków. Dzielą się one na: odszkodowania przyjmujące formę świadczeń spolecznych; indywidualne odszkodowania na życie. Pierwsze są wlączone do świadczeń spolecznych innych niż transfery socjalne w naturze, natomiast drugie nie są wlączone do transakcji podzialu. Obie kategorie odszkodowań z tytulu ubezpieczenia na życie pomniejszają rezerwy techniczno — ubezpieczeniowe, które pojawiają się na rachunku finansowym i w bilansie. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 119 Z drugiej strony, transfery wplywów podatkowych, stanowiących część pakietu transferu od instytucji rządowych na poziomie centralnym do innej agencji rządowej, są ujęte w bieżących transferach wewnętrznych instytucji rządowych i samorządowych. Transfery te nie odpowiadają określonej kategorii podatków i nie są dokonywane automatycznie lecz glównie poprzez, utworzone do tego celu, fundusze (powiatowe i lokalne) zgodnie z wyznaczoną ze skalą ustaloną przez instytucje rządowe na poziomie centralnym. 4. 119. Czas rejestracji: bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych są rejestrowane w momencie obowiązywania przepisów nakazujących ich dokonanie. 4. 120. W systemie rachunków bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych są rejestrowane po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów, w podsektorach sektora instytucji rządowych i samorządowych (10). BIEŻĄCA WSPÓLPRACA MIĘDZYNARODOWA (D. 74) 4. 121. Definicja: Bieżąca wspólpraca międzynarodowa (D. 74) obejmuje wszystkie transfery pieniężne lub w naturze między instytucjami rządowymi i samorządowymi a rządami lub organizacjami międzynarodowymi (11) za granicą, z wyjątkiem dotacji na inwestycje lub innych transferów kapitalowych. 4. 122. Kategoria (D. 74) obejmuje: a) niepodatkowe wplaty instytucji rządowych i samorządowych na rzecz instytucji Unii Europejskiej, z wyjątkiem czwartej części środków wlasnych określonej na bazie PNB (12); b) wplaty instytucji rządowych i samorządowych na rzecz organizacji międzynarodowych (poza podatkami placonymi przez rządy Państw Czlonkowskich do organizacji ponadnarodowych); c) wszelkie transfery bieżące na rzecz instytucji rządowych i samorządowych dokonywane przez instytucje lub organizacje, wymienione w pkt. a) i b) (13); d) transfery bieżące pomiędzy instytucjami rządowymi i samorządowymi, zarówno pieniężne np. wplaty przeznaczone na sfinansowanie deficytu budżetowego innych państw lub terytoriów zamorskich, jak i w naturze (np. odpowiednik darów żywnościowych, sprzętu woj- skowego, pomocy medycznej, dla obszarów objętych klęskami żywiolowymi w formie żywności, odzieży lekarstw itp. ); e) wynagrodzenia placone przez instytucje rządowe i samorządowe, instytucje Unii Europejskiej lub organizacje międzynarodowe, dla doradców i ekspertów, pracujących w państwach rozwijających się. Do bieżącej wspólpracy międzynarodowej należy również zaliczyć transfery dokonywane pomiędzy instytucjami rządowymi i samorządo- wymi a organizacjami międzynarodowymi z siedzibą w danym państwie, ponieważ organizacje międzynarodowe z siedzibą w danym pań- stwie nie są traktowane jako jednostki instytucjonalne krajowe tego państwa. 4. 123. Czas rejestracji: rejestracja dokonywana jest w czasie obowiązywania przepisów nakazujących realizację transferów (transfery obowiązkowe) lub w czasie, kiedy transfery są dokonywane (transfer dobrowolny). 4. 124. W systemie rachunków bieżąca wspólpraca międzynarodowa jest rejestrowana: a) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektora instytucji rządowych i samorządowych; b) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. (10) Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych są przeplywami wewnętrznymi w sektorze instytucji rządowych i samorządowych i nie są wyka- zywane na rachunku skonsolidowanym dla sektora jako calości. (11) Organizacje międzynarodowe, w rozumieniu systemu, wywodzą swoje wladze, albo bezpośrednio z państw będących ich czlonkami, albo pośrednio, poprzez inne organizacje międzynarodowe, których czlonkami są te państwa. (12) Podatki placone przez jednostki krajowe producenta do Instytucji Unii Europejskiej są rejestrowane na rachunkach jako podatki od producentów placone zagranicy. Czwarta część środków wlasnych określona na bazie PNB, ustanowiona decyzją Rady z dnia 24 czerwca 1988 r. , o systemie wspólnotowych środków wlasnych, jest ujęta w pozycji D. 75 „różne transfery bieżące”. (13) Transfery bieżące, które Instytucje Unii Europejskiej dokonują bezpośrednio do jednostek krajowych producentów rynkowych, są wykazywane jako dotacje placone przez zagranicę. 120 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 RÓŻNE TRANSFERY BIEŻĄCE (D. 75) Transfery bieżące do INKgd 4. 125. Transfery bieżące do INKgd obejmują wszelkie wplaty dobrowolne (inne niż spadek), skladki czlonkowskie oraz pomoc finansową, które INKgd otrzymuje od gospodarstw domowych (lącznie z gospodarstwami domowymi nierezydentów) oraz, w mniejszym zakresie, od innych jednostek. 4. 126. Transfery bieżące do INKgd obejmują: a) regularnie placone przez gospodarstwa domowe skladki czlonkowskie na rzecz związków zawodowych, organizacji politycznych, klubów sportowych, kulturalnych, organizacji religijnych itp. , zaliczanych do sektora INKgd; b) dobrowolne wplaty (inne niż spadek) od gospodarstw domowych, przedsiębiorstw oraz zagranicy na rzecz INKgd, lącznie z transferami w naturze w formie darów takich jak: żywność, odzież, lekarstwa itp. , na rzecz instytucji charytatywnych, których funkcją jest rozdzial tych darów pomiędzy gospodarstwa domowe rezydentów i nierezydentów; c) pomoc oraz dotacje od instytucji rządowych i samorządowych inne niż transfery dokonywane w celu sfinansowania określonych wydatków kapitalowych, które są ujęte w pozycji dotacje do inwestycji. Kategoria ta nie obejmuje oplat lub skladek czlonkowskich wplacanych do instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu rynkowych (INK), takich jak izby handlowe lub zrzeszenia zawodowe, które to kwoty są traktowane jako zaplata za świadczone uslugi. 4. 127. Czas rejestracji: transfery bieżące do INKgd są rejestrowane w momencie, gdy są dokonywane. 4. 128. W systemie rachunków transfery bieżące do INKgd są rejestrowane: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektorów dokonujących transfery; b) po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących; c) po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla sektora INKgd. Transfery bieżące pomiędzy gospodarstwami domowymi 4. 129. Definicja: Transfery bieżące pomiędzy gospodarstwami domowymi obejmują wszystkie transfery bieżące pieniężne lub w naturze, przekazy- wane lub otrzymywane przez gospodarstwa domowe rezydentów do lub od innych gospodarstw domowych rezydentów lub niere- zydentów. Są to, przede wszystkim, przekazy pieniężne dokonywane przez emigrantów lub pracowników stale przebywających za granicą (lub pracujących za granicą przez okres jednego roku lub dlużej), na rzecz czlonków ich rodzin mieszkających w kraju ich pochodzenia, albo przez rodziców na rzecz dzieci mieszkających w innym miejscu. 4. 130. Czas rejestracji: transfery są rejestrowane w momencie wystąpienia transferu. 4. 131. W systemie rachunków transfery bieżące pomiędzy gospodarstwami domowymi są rejestrowane: a) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla gospodarstw domowych; b) po stronie rozchodów i przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Grzywny i kary 4. 132. Definicja: Grzywny i kary nakladane na jednostki instytucjonalne przez sądy lub kolegia sądowe są traktowane jako obowiązkowe transfery bieżące. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 121 4. 133. Kategoria ta nie obejmuje: a) grzywien i kar nakladanych przez organy podatkowe z tytulu uchylenia się lub opóźnionych platności podatkowych, które zwykle nie mogą być wydzielone od samych podatków; b) oplat związanych z uzyskaniem pozwoleń, licencji, które są traktowane albo jako podatki (patrz ust. D. 29) albo jako oplaty za uslugi świadczone przez instytucje rządowe i samorządowe (patrz ust. D. 59). 4. 134. Czas rejestracji: grzywny i kary są rejestrowane w momencie pojawienia się zobowiązania. Gry loteryjne i hazardowe 4. 135. Kwoty placone na kupony loteryjne skladają się z dwóch elementów: z oplat za poniesione, przez jednostki organizujące gry loteryjne lub hazardowe, koszty uslug oraz z pozostalego transferu w postaci wyplat dla zwycięzców. Oplaty z tytulu ponoszonych kosztów uslug mogą być na tyle wysokie, że wystarczą na pokrycie podatków od produkcji gier hazardowych. Transfery są traktowane w systemie jako powstale bezpośrednio pomiędzy uczestnikami gier loteryjnych i hazardowych, tzn. pomiędzy gospodarstwami domowymi. W przypadku uczestnictwa gospodarstw domowych nierezydentów, powstale transfery netto pomiędzy sektorem gospodarstw domowych a zagranicą mogą być dość istotne. Transfery bieżące są rejestrowane w momencie ich wystąpienia. Wyplaty kompensat 4. 136. Definicja: Wyplaty kompensat obejmują transfery bieżące placone przez jednostki instytucjonalne na rzecz innych jednostek instytucjonal- nych jako kompensata za szkody cielesne osób lub uszkodzenie mienia, spowodowane przez wcześniejsze roszczenia, z wyjątkiem wyplaconych odszkodowań z tytulu ubezpieczenia inne niż na życie. Wyplaty kompensat mogą być albo obowiązkowe, zasądzone przez sąd, albo wzajemnie uzgodnione poza sądem tzw. „ex gratia” („z dobrej woli”). Kategoria ta obejmuje wyplaty typu „ex gra- tia”, dokonywane przez jednostki rządowe lub INKgd, jako kompensaty za obrażenia ciala lub zniszczenia powstale na skutek klęsk żywiolowych innych niż te sklasyfikowane jako transfery kapitalowe. 4. 137. Czas rejestracji: wyplaty rekompensat są rejestrowane w momencie, kiedy wyplata jest dokonywana (wyplaty typu „ex gratia”) lub w momen- cie, gdy mają być dokonane (wyplaty obowiązkowe). Czwarta część środków wlasnych określona na bazie PNB 4. 138. Czwarta część środków wlasnych określona na bazie PNB, ustanowiona decyzją Rady z dnia 24 czerwca 1988 r. , w sprawie systemu wspólno- towych środków wlasnych, jest transferem bieżącym platnym przez instytucje rządowe i samorządowe każdego z Państw Czlonkowskich do instytucji Unii Europejskiej. Jest to pozostala skladka do budżetu instytucji Unii Europejskiej, określana jako procent od poziomów PNB każdego z Państw Czlonkow- skich. Czas rejestracji: czwarta część środków wlasnych określona na bazie PNB jest rejestrowana w momencie, kiedy przypada do zaplaty. W systemie rachunków czwarta część środków wlasnych określona na bazie PNB jest rejestrowana: a) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla instytucji rządowych i samorządowych; b) po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Pozostale 4. 139. a) Transfery bieżące z INKgd do instytucji rządowych i samorządowych, które nie są podatkami. b) Platności dokonywane przez instytucje rządowe i samorządowe na rzecz spólek publicznych, zaklasyfikowanych do sektora przedsiębior- stw oraz spólek ulomnych, z zamiarem pokrycia nieprawidlowych oplat emerytalnych. c) Zaplacone przez instytucje rządowe i samorządowe oraz INKgd, na rzecz gospodarstw domowych rezydentów i nierezydentów, koszty podróży stypendystów oraz nagrody; 122 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 d) Wyplaty premii przyznawanych okresowo przez instytucje rządowe i samorządowe dla gospodarstw domowych, aby wynagrodzić ich oszczędności. e) Zwroty wydatków poniesionych na wlasny użytek przez gospodarstwa domowe, dokonywane przez organizacje opieki spolecznej. f) Transfery bieżące od INKgd dla zgranicy. g) Wydatki przedsiębiorstw na sponsorowanie różnych przedsięwzięć pod warunkiem, że nie są one traktowane jako zakupy reklamy lub innych uslug (np. transfery na cele charytatywne lub stypendia). h) Transfery bieżące od instytucji rządowych i samorządowych do gospodarstw domowych, uważanych za konsumentów, o ile nie są one rejestrowane jako świadczenia spoleczne. 4. 140. Czas rejestracji: wymienione wyżej transfery są rejestrowane w momencie powstania, poza transferami od lub do instytucji rządowych i samo- rządowych, rejestrowanych w momencie, gdy mają być wykonane. W systemie rachunków różne transfery bieżące są rejestrowane: a) po stronie przychodów i rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów dla wszystkich sektorów; b) po stronie przychodów i rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. KOREKTA Z TYTULU ZMIANY UDZIALÓW NETTO GOSPODARSTW DOMOWYCH W REZERWACH FUNDUSZY EMERYTALNYCH (D. 8) 4. 141. Definicja: Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (D. 8) stanowi korektę nie- zbędną do wykazania w oszczędnościach gospodarstw domowych zmian w rezerwach ubezpieczeniowych, w stosunku do których gospodarstwa domowe mają określone roszczenia (roszczenie, które ponownie pojawia się na poziomie finansowym jako aktywa w pozycji F. 61), i które są zasilane przez skladki i wplaty rejestrowane na rachunku podzialu wtórnego dochodów jako skladki na zabezpieczenia spoleczne. 4. 142. Ponieważ gospodarstwa domowe są traktowane w systemie na rachunku finansowym oraz w bilansach, jako posiadające rezerwy prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, zarówno autonomicznych jak i nieautonomicznych, pozycja korygująca jest niezbędna dla zapewnienia, iż wszelka nadplata skladek emerytalnych ponad otrzymane emerytury (tzn. „transfery” zaplacone ponad „transfery” otrzy- mane) nie wplywa na kwotę oszczędności gospodarstw domowych. W celu zneutralizowania tych skutków, korekta ma równać się: pelnej wartości skladek faktycznych na zabezpieczenia spoleczne, w odniesieniu do platności emerytalnych, wplaconych do prywat- nych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego plus pelna wartość uzupelnień do skladek placonych od dochodów z tytulu wlasności przypisanych posiadaczom polis ubezpieczenio- wych minus wartość oplat za uslugi ubezpieczeniowe minus pelna wartość emerytur wyplaconych w formie świadczeń z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego i jest dodawana do dochodu do dyspozycji lub dochodu skorygowanego do dyspozycji gospodarstw domowych na rachunku wykorzystania dochodów, przed pojawieniem się oszczędności. W ten sposób kwota oszczędności gospodarstw domowych jest taka sama, jaka bylaby, gdyby skladki emerytalne i otrzymane emerytury nie byly rejestrowane jako transfery bieżące na rachunku podzialu wtórnego dochodów. Taka pozycja korygująca jest niezbędna w celu uzgodnie- nia oszczędności gospodarstw domowych ze zmianami udzialów netto tych gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych, rejestrowanych na rachunku finansowym w systemie. Oczywiście, korekty przeciwne do powyższych należy uwzględnić na rachunku wyko- rzystania dochodów dla instytucji ubezpieczeniowych lub autonomicznych funduszy emerytalnych lub nieautonomicznymi funduszy emery- talnych zorganizowanych przez pracodawców. 4. 143. Czas rejestracji: korekta jest rejestrowana zgodnie z przeplywami, które się na nią skladają. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 123 4. 144. W systemie rachunków korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych emerytalnych rezerwach funduszy emerytalnych jest rejestrowana: a) po stronie rozchodów na rachunku wykorzystania dochodów dla sektora instytucji ubezpieczeniowych oraz innych sektorów admini- strujących nieautonomicznymi funduszami emerytalnymi; b) po stronie rozchodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku instytucji zagranicznych); c) po stronie przychodów na rachunku wykorzystania dochodów dla sektora gospodarstw domowych; d) po stronie przychodów na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących (w przypadku gospodarstw domowych nierezydentów). TRANSFERY KAPITALOWE (D. 9) 4. 145. Transfery kapitalowe różnią się od transferów bieżących tym, że powodują one nabycie lub sprzedaż aktywa lub aktywów, przez przynajm- niej jedną stronę transakcji. Bez względu na to, czy są dokonywane w gotówce czy w naturze, ich wynikiem powinna być zmiana aktywów finansowych lub niefinansowych, wykazana w bilansach jednej lub obu stron transakcji. 4. 146. Transfer kapitalowy w naturze obejmuje transfer prawa wlasności aktywów (innych niż rzeczowe środki obrotowe oraz gotówka) bądź umo- rzenie zobowiązań przez wierzyciela, bez jakiegokolwiek odpowiednika otrzymywanego tytulem zwrotu. Pieniężny transfer kapitalowy obejmuje transfer środków pieniężnych, przekazywanych przez jedną stronę transakcji, w celu umożliwienia jej sprzedaży aktywu lub aktywów (innych niż rzeczowe środki obrotowe), lub też, od drugiej strony transakcji oczekuje się, a nawet wymaga, wykorzystania uzyskanych funduszy na nabycie aktywu lub aktywów (innych niż rzeczowe środki obrotowe). Druga strona transakcji, tzn. odbiorca, ma często obowiązek wykorzystać gotówkę w celu nabycia aktywu lub aktywów, jako warunek dokonania transferu. 4. 147. Transfery kapitalowe obejmują podatki od kapitalu (D. 91), dotacje do inwestycji (D. 92) i pozostale transfery kapitalowe (D. 99). PODATKI OD KAPITALU (D. 91). 4. 148. Definicja: Podatki od kapitalu (D. 91) obejmują podatki pobierane w nieregularnych i rzadkich odstępach czasu od wartości aktywów lub wartości netto posiadanych przez jednostki instytucjonalne lub od wartości aktywów transferowanych pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi, w formie zapisów, darowizn między żyjącymi lub innych transferów. 4. 149. Na podatki od kapitalu skladają się: a) podatki od transferów kapitalowych: podatki od spadku, darowizny między żyjącymi, pobierane od kapitalu beneficjenta (poza podat- kami od sprzedaży aktywów, których nie należy traktować jako transfery); b) oplaty z tytulu przyrostu wartości kapitalu: oplaty okazjonalne i wyjątkowe od aktywów lub wartości netto, będących w posiadaniu jed- nostek instytucjonalnych (14). Obejmują one podatki od wzrostu wartości gruntów rolnych, z tytulu zmiany charakteru ich wykorzystania w przyszlości, np. na prowadzenie dzialalności handlowej czy pod budynki mieszkalne. 4. 150. Czas rejestracji: podatki od kapitalu są rejestrowane w momencie powstania zobowiązania. 4. 151. W systemie rachunków podatki od kapitalu są rejestrowane: a) w pozycji zmian pasywów i wartości netto, ze znakiem ujemnym, na bilansie platności kapitalowych dla sektorów, do których zaklasyfi- kowano podatników; b) w pozycji zmian pasywów i wartości netto, ze znakiem dodatnim, na bilansie platności kapitalowych dla instytucji rządowych i samo- rządowych; c) w pozycji zmian pasywów i wartości netto na bilansie platności kapitalowych dla zagranicy. (14) Natomiast podatki od zysków kapitalowych są wykazywane na rachunkach w pozycji „podatki od dochodów, majątku itp. ” 124 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 DOTACJE DO INWESTYCJI (D. 92) 4. 152. Definicja: Dotacje do inwestycji (D. 92) obejmują transfery kapitalowe pieniężne lub w naturze przekazywane przez instytucje rządowe lub zagranicę (15) na rzecz innych jednostek instytucjonalnych zagranicznych, na sfinansowanie w calości lub częściowo kosztów naby- cia środków trwalych. 4. 153. Dotacje do inwestycji mogą być dokonywane w gotówce lub w naturze. Dotacje do inwestycji w naturze obejmują transfery urządzeń trans- portowych, maszyn i innych urządzeń z jednostek rządowych i samorządowych do innych jednostek krajowych lub zagranicznych oraz bez- pośrednie udostępnienie budynków lub innych budowli dla jednostek krajowych lub zagranicznych. 4. 154. Dotacje do inwestycji nie obejmują transferów sprzętu wojskowego, takiego jak broń lub sprzęt, którego wylączną funkcją jest odpalenie tej broni. W systemie rachunków sprzęt wojskowy nie jest zaliczany do środków trwalych. 4. 155. Wartość kapitalu utworzonego przez instytucje rządowe i samorządowe na rzecz innych sektorów gospodarki musi być również wlączona do pozycji dotacji na inwestycje, jeśli tylko jednostka uzyskująca dotację jest możliwa do zidentyfikowania i stanie się posiadaczem kapitalu. W takich przypadkach, tworzenie kapitalu jest rejestrowane w pozycji zmian aktywów na bilansie platności kapitalowych beneficjenta oraz jest finansowana poprzez dotacje do inwestycji, które są wykazywane w pozycji zmian pasywów i wartości netto na tym samym rachunku. 4. 156. Dotacje do inwestycji D. 92 obejmują nie tylko pojedyncze, niepowtarzające się, platności przeznaczone na sfinansowanie tworzenia kapitalu w tym samym okresie, lecz również oplaty ratalne w odniesieniu do kapitalu tworzonego we wcześniejszym okresie. Stąd, te części rocznych wplat dokonywanych przez instytucje rządowe i samorządowe, będące formą odpisania dlugów, opartych na umowie zawartej z przedsiębior- stwami, za które rząd przejąl pelną lub częściową odpowiedzialność, należy również traktować jako dotacje do inwestycji. Nie zalicza się do tej kategorii, udzielanych przez instytucje rządowe i samorządowe, dotacji przeznaczonych na ulgi odsetkowe, nawet jeśli przedmiot objęty ulgą ma na celu doprowadzenie do utworzenia kapitalu. W praktyce, przejęcie przez wladze publiczne części kosztów odse- tek stanowi, podobnie jak sam przeplyw odsetek, element transakcji podzialu. Jeśli dotacja ma slużyć podwójnemu celowi, tzn. sfinansowaniu odpisania dlugów i splacie odsetek od pożyczonego kapitalu oraz, gdy nie jest możliwe rozdzielenie tych dwóch elementów, wówczas calość dotacji jest traktowana w rachunkach jako dotacja do inwestycji. 4. 157. Dotacje do inwestycji na rzecz sektora spólek niefinansowych oraz spólek ulomnych obejmują ponadto dotacje na rzecz przedsiębiorstw pry- watnych, dotacje kapitalowe na rzecz spólek publicznych, uznanych za jednostki niezależne posiadające osobowość prawną, pod warunkiem, że instytucje rządowe udzielające dotacji nie zatrzymują roszczeń wobec spólki publicznej. 4. 158. Dotacje do inwestycji na rzecz sektora gospodarstw domowych obejmują dotacje na sprzęt i na modernizację dzialalności gospodarczej inne niż dotacje udzielane przedsiębiorstwom oraz spólkom ulomnym. Ponadto, dotacje na rzecz gospodarstw domowych przeznaczane są na budowę, zakup oraz modernizację mieszkań. 4. 159. Dotacje do inwestycji na rzecz instytucji rządowych i samorządowych obejmują wszelkie platności (poza dotacjami na ulgi odsetkowe) prze- kazywane do podsektorów instytucji rządowych i samorządowych (16) do celów sfinansowania tworzenia kapitalu. Do najważniejszych należą transfery z instytucji rządowych na poziomie centralnym do instytucji rządowych na poziomie lokalnym, w celu sfinansowania środków trwa- lych brutto. Należy podkreślić, iż transfery o charakterze ogólnym, przeznaczone na różne, bliżej nieokreślone cele, są wykazywane w pozycji bieżących transferów wewnętrznych instytucji rządowych i samorządowych, nawet jeśli są częściowo wykorzystane w celu pokrycia wydatków na tworzenie kapitalu. 4. 160. Dotacje do inwestycji na rzecz instytucji non profit, dokonywane przez instytucje rządowe i samorządowe oraz zagranicę, różnią się od trans- ferów bieżących dokonywanych na rzecz INK, przy zastosowaniu tego samego kryterium. 4. 161. Dotacje do inwestycji na rzecz zagranicy powinny być również ograniczone do transferów, których szczególnym celem jest sfinansowanie tworzenia kapitalu przez jednostki zagraniczne. Obejmują one, na przyklad, bezzwrotne transfery na budowę mostów, dróg, fabryk, szpitali lub szkól w krajach rozwijających się lub na budowę gmachów dla organizacji międzynarodowych. Mogą one obejmować zarówno wplaty ratalne jak i pojedyncze platności. Pozycja ta obejmuje również nieodplatną dostawę środków trwalych. (15) Dotacje do inwestycji przekazywane przez zagranicę obejmują dotacje placone bezpośrednio przez instytucje Unii Europejskiej (np. niektóre transfery przekazywane przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych, Sekcja Orientacji). (16) Dotacje do inwestycji między instytucjami rządowymi i samorządowymi są przeplywami wewnętrznymi sektora instytucji rządowych i samorządowych i nie są wyka- zywane na rachunku skonsolidowanym dla tego sektora. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 125 4. 162. Czas rejestracji: pieniężne dotacje do inwestycji są rejestrowane w momencie, kiedy platność jest dokonywana. Dotacje do inwestycji w natu- rze są rejestrowane, kiedy dokonuje się transferu prawa wlasności aktywa. 4. 163. W systemie rachunków dotacje do inwestycji są rejestrowane: a) w pozycji zmian pasywów i wartości netto, ze znakiem ujemnym, na bilansie platności kapitalowych dla instytucji rządowych i samo- rządowych; b) w pozycji zmian pasywów i wartości netto, ze znakiem dodatnim, na bilansie platności kapitalowych dla sektorów otrzymujących dotacje; c) w pozycji zmian pasywów i wartości netto na bilansie platności kapitalowych dla zagranicy. POZOSTALE TRANSFERY KAPITALOWE (D. 99) 4. 164. Definicja: Pozostale transfery kapitalowe (D. 99) obejmują transfery inne niż dotacje do inwestycji i podatki od kapitalu, które same nie doko- nują redystrybucji dochodu, lecz redystrybucji oszczędności lub majątku pomiędzy różne sektory lub podsektory gospodarki lub zagranicę. 4. 165. Pozostale transfery kapitalowe obejmują następujące transakcje: a) wplaty dokonane przez instytucje rządowe i samorządowe lub przez zagranicę na rzecz wlaścicieli towarów zniszczonych lub uszkodzo- nych w wyniku dzialań wojennych, innych wydarzeń politycznych lub klęsk żywiolowych (powódź itp. ); b) c) d) e) f) transfery z instytucji rządowych i samorządowych na rzecz przedsiębiorstw i spólek ulomnych, w celu pokrycia strat nagromadzonych w ciągu kilku lat finansowych lub strat wyjątkowych niezależnych od przedsiębiorstwa; transfery pomiędzy podsektorami instytucji rządowych i samorządowych, przeznaczone na pokrycie niespodziewanych wydatków lub zakumulowanych deficytów (17); jednorazowe wplaty premii od oszczędności udzielonych przez instytucje rządowe i samorządowe do gospodarstw domowych, w celu nagrodzenia ich za oszczędności nagromadzone w ciągu kilku lat; spadki, duże darowizny między żyjącymi i dary między jednostkami należącymi do różnych sektorów, lącznie ze spadkami i darowiz- nami na rzecz INK (np. darowizny na rzecz uniwersytetów na pokrycie kosztów budowy nowych gmachów uczelni, bibliotek, laborato- riów itp. ); odpowiednik transakcji umorzenia dlugów na mocy umów między jednostkami instytucjonalnymi należącymi do różnych sektorów lub podsektorów (np. umorzenie przez rząd dlugu, który do niego należy, przez obce państwo; wplaty mające na celu wypelnienie gwarancji zwalniających dlużników z wykonania ich zobowiązań). Takie umorzenie, dokonane na mocy obopólnego porozumienia, jest traktowane jako transfer kapitalowy od wierzyciela do dlużnika, równy wartości należnego dlugu w momencie umorzenia. Taka transakcja przejęcia dlugu stanowi inny rodzaj transferu kapitalowego. Wykluczone są tutaj: 1. umorzenie roszczeń finansowych oraz przejęcie zobowiązań od spólek ulomnych przez wlaściciela spólki ulomnej. Ten przypadek jest traktowany jako transakcja w pozycji akcje i inne udzialy kapitalowe (patrz ust. 5. 16); 2. umorzenie dlugu oraz jego przejęcie od spólek publicznych przez rząd, przez co znikają one z systemu jako jednostka instytucjo- nalna. Ten przypadek jest rejestrowany na rachunku innych zmian wolumenu aktywów (patrz ust. 5. 16, 6. 29 i 6. 30); 3. umorzenie dlugu oraz jego przejęcie od spólek publicznych przez rząd jako część dokonującego się procesu prywatyzacji, który ma być osiągnięty w krótkim okresie czasu. Ten przypadek jest traktowany jako transakcja w pozycji akcje i inne udzialy kapitalowe (patrz ust. 5. 16). Odpisanie dlugu nie jest transakcją między jednostkami instytucjonalnymi i dlatego nie pojawia się ani na bilansie platności kapitalowych ,ani na rachunku finansowym w systemie. Jeśli wierzyciel podejmie decyzję o takim odpisaniu, to zostanie ono wykazane na rachunku (17) Transfery pomiędzy podsektorami instytucji rządowych i samorządowych są przeplywami wewnętrznymi sektora instytucji rządowych i samorządowych i nie są wyka- zywane na rachunku skonsolidowanym dla tego sektora. 126 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 innych zmian wolumenu aktywów wierzyciela i dlużnika (patrz ust. 6. 27. d). Rezerwy na pokrycie nieściągalnych dlugów są traktowane jako wpisy księgowe wewnętrzne dla jednostki instytucjonalnej producenta i nie są wykazywane w systemie. Jednostronna odmowa zaplaty dlugu przez dlużnika również nie jest transakcją i nie jest wykazywana w systemie. część zrealizowanych zysków (lub strat) kapitalowych, która podlega redystrybucji do innego sektora, jak np. zyski kapitalowe podle- gające redystrybucji przez instytucje ubezpieczeniowe do gospodarstw domowych. Jednakże, odpowiednik transakcji transferów na rzecz instytucji rządowych i samorządowych kontynuujących proces prywatyzacji, dokonywanych pośrednio (np. poprzez jednostki domi- nujące), muszą być wykazane jako transakcje finansowe w pozycji akcje i inne udzialy kapitalowe (F. 5) i nie maja bezpośredniego wplywu na poziom wierzytelności netto/zadlużenia netto instytucji rządowych i samorządowych; glówne platności z tytulu odszkodowania za poważne zniszczenia mienia lub obrażenia ciala nie objęte polisami ubezpieczeniowymi (oprócz wyplat dokonywanych przez instytucje rządowe i samorządowe lub przez zagranicę, opisanych w lit. a). Wyplaty mogą być uznane lub rozpatrzone przez sądy i obejmują one wyplaty odszkodowań z tytulu uszkodzeń spowodowanych glównie eksplozjami, wyciekami oleju, skutkami ubocznymi narkotyków itp. ; nadzwyczajne wplaty na rzecz funduszy zabezpieczenia spolecznego dokonywane przez pracodawców (lącznie z instytucjami rządo- wymi) lub instytucje rządowe (jako część funkcji spolecznej) w takim rozmiarze, w jakim platności są przeznaczone na powiększenie rezerw ubezpieczeniowych tych funduszy. Towarzysząca korekta z funduszu zabezpieczenia spolecznego do sektora gospodarstw domo- wych jest także rejestrowana jako inne transfery kapitalowe (D. 99) (patrz zalącznik III „Ubezpieczenia”, ust. 20). g) h) i) 4. 166. Czas rejestracji: a) pozostale transfery kapitalowe pieniężne są rejestrowane w momencie, gdy platność ma być dokonana; b) pozostale transfery kapitalowe w naturze są rejestrowane w momencie, gdy przenoszone jest prawo wlasności aktywów lub w momencie umorzenia zobowiązań przez wierzyciela. 4. 167. W systemie rachunków pozostale transfery kapitalowe są wykazywane w pozycji zmiany pasywów i wartości netto na bilansie platności kapi- talowych dla sektorów i zagranicy. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 127 ROZDZIAL 5 TRANSAKCJE FINANSOWE 5. 01. Definicja: Transakcje finansowe są transakcjami dokonywanymi na aktywach i pasywach finansowych pomiędzy jednostkami instytucjonal- nymi, oraz między nimi a zagranicą. 5. 02. Transakcja finansowa jest, uwzględniając definicję transakcji (patrz ust. 1. 33. ) oddzialywaniem pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi lub między jednostką instytucjonalną a zagranicą, odbywającym się na zasadzie porozumienia, równocześnie pociągającym za sobą tworzenie lub likwidowanie aktywów finansowych i ich odpowiedników w postaci pasywów, albo zmianę wlasności aktywów finansowych, albo przejęcie zobowiązań. 5. 03. Aktywa finansowe są aktywami gospodarczymi obejmującymi środki platnicze, należności finansowe oraz aktywa gospodarcze bliskie w swej naturze należnościom finansowym. 5. 04. Środki platnicze obejmują zloto monetarne, Specjalne Prawa Ciągnienia, gotówkę oraz depozyty zbywalne. Należności finansowe uprawniają ich wlaścicieli (wierzycieli) do otrzymania platności lub serii platności, bez wykonania żadnych dodatkowych dzialań, od innych jednostek instytucjonalnych (dlużników), które zaciągnęly odpowiadające tym należnościom zobowiązania. Przyklady aktywów gospodarczych, bliskich w swej naturze należnościom finansowym, stanowią akcje i inne udzialy kapitalowe oraz aktywa częściowo warunkowe. Jednostka instytucjonalna emitująca takie aktywa finansowe jest uważana za zaciągającą tym samym zobowiązania jako ich odpowiedniki. 5. 05. Aktywa warunkowe są uzgodnieniami kontraktowymi zawieranymi pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi oraz między nimi a zagranicą, określającymi jeden bądź więcej warunków, które muszą zostać spelnione zanim dojdzie do transakcji. Przykladami takich umów są gwarancje dokonania platności udzielone przez strony trzecie, akredytywy, linie kredytowe, instrumenty gwarancji emisji (NIF) oraz wiele instrumentów pochodnych. Aktywa warunkowe są aktywami finansowymi w systemie wtedy, gdy umowa prawna, sama w sobie, posiada wartość rynkową, ponieważ może być przedmiotem obrotu handlowego lub istnieje dla niej inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku. W przeciwnych przypadkach aktywa warunkowe nie są w systemie rejestrowane (1). 5. 06. Aktywa finansowe wyróżnione są w siedmiu kategoriach: zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (AF. l), gotówka i depozyty (AF. 2), papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3), pożyczki (AF. 4), akcje i inne udzialy kapitalowe (AF. 5), rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6) oraz pozostale należności / zobowiązania (AF. 7). 5. 07. Wszystkie aktywa finansowe wyróżnione w systemie posiadają swoje odpowiedniki w postaci pasywów, z wyjątkiem aktywów finansowych zaklasyfikowanych do kategorii zlota monetarnego i Specjalnych Praw Ciągnienia (AF. l). Wyróżnione jest sześć kategorii pasywów korespon- dujących z ich odpowiednikami po stronie aktywów finansowych. 5. 08. Klasyfikacja transakcji finansowych odpowiada klasyfikacji aktywów i pasywów finansowych. Wyróżnione jest siedem kategorii transakcji finansowych dotyczących: zlota monetarnego i Specjalnych Praw Ciągnienia (F. l), gotówki i depozytów (F. 2), papierów wartościowych innych niż akcje (F. 3), pożyczek (F. 4), akcji i innych udzialów kapitalowych (F. 5), rezerw techniczno-ubezpieczeniowych (F. 6) oraz pozostalych należ- ności/zobowiązania (F. 7). 5. 09. Posiadane w określonym momencie aktywa finansowe oraz zaciągnięte zobowiązania (sektora lub zagranicy), są rejestrowane w bilansie (patrz rozdzial 7). Transakcje finansowe znajdują swój wynik w zmianach w bilansie. Zmiany pomiędzy bilansem otwarcia a bilansem zamknięcia mogą jednak zawierać także inne przeplywy (patrz rozdzial 6). Nie są one spowodowane oddzialywaniem na zasadzie porozumienia pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi lub między nimi a zagranicą. Inne przeplywy podzielone są na przeszacowania aktywów i pasywów finanso- wych oraz zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych niepowstale w wyniku transakcji finansowych. Przeszacowania są rejestrowane na rachunku przeszacowań, a zmiany wolumenu na rachunku innych zmian wolumenu aktywów, w odniesieniu do kategorii: straty z tytulu klęsk żywiolowych, Wywlaszczenie bez wynagrodzenia, inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfiko- wane oraz zmiany w klasyfikacji i strukturze. (1) Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6) stanowią bezwarunkowe zobowiązania instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych. Jednak ich odpowiedniki aktywa finansowe posiadaczy indywidualnych polis ubezpieczeniowych oraz ich beneficjentów w wielu przypadkach są aktywami warunkowymi. 128 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 10. Transakcje finansowe pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi są rejestrowane na rachunkach finansowych zaangażowanych w te transakcje sektorów. Transakcje finansowe pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi a zagranicą są rejestrowane na rachunkach finansowych odpowied- nich sektorów i na zewnętrznym rachunku finansowym, to jest rachunku finansowym zagranicy (patrz rozdzial 8). Rachunek finansowy (sektora lub zagranicy) pokazuje, po swojej lewej stronie, nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów finansowych, pod- czas gdy jego prawa strona pokazuje zaciągnięcie zobowiązań pomniejszone o ich splatę. Pozycja bilansująca rachunku finansowego, to jest nabycie netto aktywów finansowych pomniejszona o zaciągnięcie netto zobowiązań, stanowi wierzytelności netto (+)/zadlużenie netto (–) (B. 9). 5. 11. Rachunek finansowy sektora może być skonsolidowany lub nieskonsolidowany. Nieskonsolidowany rachunek finansowy sektora pokazuje zmiany aktywów i pasywów finansowych wynikające ze wszystkich transakcji finansowych, w które zaangażowane są jednostki instytucjo- nalne zaliczone do danego sektora. Skonsolidowany rachunek finansowy sektora pokazuje zmiany aktywów i pasywów finansowych wyni- kające z transakcji finansowych pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi zaliczonymi do danego sektora a innymi jednostkami instytucjonal- nymi lub zagranicą. W porównaniu z rachunkiem finansowym nieskonsolidowanym transakcje finansowe pomiędzy jednostkami instytucjo- nalnymi zaliczonymi do danego sektora, są wylączone ze skonsolidowanego rachunku finansowego. Rachunek finansowy zagranicy jest skon- solidowany z definicji. 5. 12. Transakcja finansowa pomiędzy dwiema jednostkami instytucjonalnymi zwiększa wierzytelności netto/zadlużenie netto jednej jednostki insty- tucjonalnej oraz, w tej samej kwocie, zmniejsza wierzytelności netto/zadlużenie netto drugiej jednostki instytucjonalnej. Transakcje finansowe pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi zaliczonymi do tego samego sektora nie zmieniają wierzytelności netto/zadlużenia netto danego sek- tora. Rachunki finansowe sektora, skonsolidowany i nieskonsolidowany, pokazują tę samą wartość wierzytelności netto/zadlużenia netto. Oznacza to też, że transakcje finansowe pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi nie zmieniają wierzytelności netto/zadlużenia netto gospo- darki ogólem. Jest ono równe co do wartości, lecz z przeciwnym znakiem, wierzytelnościom netto/zadlużeniu netto na rachunku finansowym zagranicy. Stąd, wierzytelności netto/zadlużenie netto ogólem wszystkich jednostek instytucjonalnych i zagranicy, jest równe zero. 5. 13. Rachunek finansowy wedlug dlużników/wierzycieli (2) (sektora lub zagranicy) stanowi rozwinięcie rachunku finansowego pokazujące dodat- kowo podzial nabycia netto aktywów finansowych wedlug sektorów dlużników oraz podzial zaciągniętych netto zobowiązań wedlug sektorów wierzycieli. Dzięki temu, dostarcza on informacje o stosunkach dlużnik/wierzyciel i jest spójny z bilansem wedlug dlużników/wierzycieli (patrz ust. 7. 69). Jednak w przypadku transakcji finansowych dokonywanych na rynkach wtórnych, nie dostarcza on informacji o tym, do których jednostek instytucjonalnych aktywa finansowe zostaly sprzedane lub od których aktywa te zostaly zakupione; można zatem powiedzieć, że rachunek finansowy wedlug dlużników/wierzycieli nie dostarcza pelnej odpowiedzi na pytanie „kto kogo finansuję” w danym okresie sprawoz- dawczym. 5. 14. Rachunek finansowy jest rachunkiem kończącym calą kolejność rachunków rejestrujących transakcje (patrz rozdzial 8). Stąd, rachunek ten nie posiada pozycji bilansującej, która jest przenoszona do następnego rachunku. Pozycja bilansująca rachunku finansowego jest w systemie iden- tyczna z pozycją bilansującą rachunku kapitalowego. W praktyce można zwykle znaleźć rozbieżności pomiędzy nimi, z uwagi na fakt, że zes- tawiane są one na podstawie różnych danych statystycznych. 5. 15. Transakcje finansowe określone w systemie zawsze posiadają swoje odpowiedniki w postaci innych transakcji. Mogą to być inne transakcje finansowe lub transakcje niefinansowe. Równoczesne zwiększenie lub zmniejszenie zarówno aktywów jak i pasywów finansowych, albo zamiana jednych aktywów finansowych na inne, są rejestrowane w calości na rachunku finansowym (sektora albo zagranicy). W przypadkach, gdy zarówno transakcja jak jej odpowied- nik, są transakcjami finansowymi, zmieniają one portfel aktywów i pasywów finansowych oraz mogą zmienić zarówno aktywa jak i pasywa finansowe ogólem, zaangażowanej w daną transakcję jednostki instytucjonalnej czy zagranicy, nie zmieniają natomiast wierzytelności netto/ zadlużenia netto czy wartości netto. Odpowiednikami transakcji finansowych mogą też być transakcje dotyczące produktów (patrz rozdzial 3), transakcje podzialu (patrz rozdzial 4) lub transakcje dotyczące niefinansowych aktywów niewytworzonych (patrz ust. 6. 06). W przypadkach, gdy odpowiednik transakcji finanso- wej nie jest transakcją finansową, zmienią się wierzytelności netto/zadlużenie netto zaangażowanej w daną transakcję jednostki instytucjonal- nej czy zagranicy. 5. 16. Odpowiednikiem transakcji finansowej może być transfer (bieżący lub kapitalowy) (patrz rozdzial 4). W tym przypadku transakcja finansowa pociąga za sobą zmianę wlasności aktywów finansowych, albo przejęcie zobowiązań jako dlużnik (przejęcie dlugu), albo równoczesną likwida- (2) W SRN 93 (11. 103 — 11. 111) stosowany jest termin: szczególowy rachunek przeplywów finansowych. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 129 cję aktywów finansowych i ich odpowiedników w postaci zobowiązań (umorzenie dlugu lub darowanie dlugu). Odpowiednik transakcji przeję- cia dlugu i umorzenia dlugu jest klasyfikowany do kategorii transferów kapitalowych (D. 9) i rejestrowany na bilansie platności kapitalowych. Jeżeli wlaściciel spólki ulomnej przejmuje zobowiązania od lub umarza roszczenia finansowe wobec tej spólki, to odpowiednikiem transakcji przejęcia lub umorzenia dlugu jest transakcja dotycząca akcji i innych udzialów kapitalowych (F. 5). Jeżeli rząd umarza lub przejmuje dlug od przedsiębiorstwa czy spólki finansowej publicznej, które przestają istnieć w systemie jako jednostki instytucjonalne, to żadna transakcja nie jest rejestrowana ani na bilansie platności kapitalowych, ani na rachunku finansowym. Przeplyw jest w tym przypadku rejestrowany na rachunku innych zmian wolumenu aktywów (rozdzial 6, „Inne przeplywy”). Jeżeli rząd umarza lub przejmuje dlug od przedsiębiorstwa czy spólki finansowej publicznej jako część prowadzonego procesu prywatyzacji mającej się dokonać w krótkiej perspektywie, to odpowiednikiem tej transakcji jest transakcja dotycząca akcji i innych udzialów kapitalowych. Prywatyzacja oznacza rezygnację z kontroli sprawowanej nad tym przedsiębiorstwem czy instytucją finansową publiczną (patrz ust. 2. 26. ), poprzez rozporządzenie akcjami i innymi udzialami kapitalowymi. Takie umorzenia czy przejęcia prowadzą do zwiększenia funduszy wlas- nych (patrz ust. 7. 05. ), bez względu na to czy zwiększenie to wynika, czy nie, z emisji akcji i innych udzialów kapitalowych. Calkowite czy częściowe odpisanie „zlych” dlugów przez wierzycieli oraz jednostronne anulowanie zobowiązania przez dlużnika (odmowa zaplaty dlugu), nie są klasyfikowane jako transakcje finansowe, gdyż nie obejmują oddzialywania na zasadzie porozumienia pomiędzy jednost- kami instytucjonalnymi lub między tymi jednostkami a zagranicą. Calkowite czy częściowe odpisanie „zlych” dlugów przez wierzycieli jest rejestrowane na rachunku innych zmian wolumenu aktywów (patrz ust. 6. 27. d). Odmowa zaplaty dlugu nie jest uwzględniana w systemie. 5. 17. Odpowiednikiem transakcji finansowej mogą być odsetki (D. 41). Odsetki są otrzymywane przez wierzycieli i placone przez dlużników od określonych rodzajów należności finansowych klasyfikowanych do kategorii: gotówka i depozyty (AF. 2), papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3), pożyczki (AF. 4) oraz pozostale kwoty do należności / zobowiązania (AF. 7). Odsetki są rejestrowane w systemie w ujęciu memorialo- wym, a więc jako narastające wierzycielowi w sposób ciągly od kwoty niesplaconego kapitalu (patrz ust. 4. 50. ). Odpowiednikiem zapisu odse- tek (D. 41) jest zawsze transakcja finansowa tworząca dodatkowe roszczenia finansowe wierzyciela wobec dlużnika. Rezultatem tej transakcji jest reinwestycja odsetek. Faktyczne platności odsetkowe nie są rejestrowane w pozycji odsetki (D. 41), ale powodują transakcję odnoszącą się do zmiany wlasności środków platniczych. Odpowiednikiem tej transakcji jest transakcja finansowa zmniejszająca roszczenia finansowe netto wierzyciela wobec dlużnika. Jeżeli odsetki narosle nie zostają splacone w wymaganym terminie, to powstają wtedy zaleglości odsetkowe. Ponieważ narosle odsetki zostaly już w systemie zarejestrowane, to te zaleglości odsetkowe nie zmieniają aktywów czy pasywów finansowych ogólem, ale ewentualnie ich klasyfikację (patrz ust. 5. 131. ). 5. 18. Odpowiednikiem transakcji finansowej może być dochód z tytulu wlasności, przypisany ale niepodzielony. Przyklady takich dochodów sta- nowią odsetki (D. 41) i dywidendy (D. 421) otrzymane przez fundusze wspólnego inwestowania z dokonanych inwestycji, które zostaly przypi- sane, ale nierozdzielone wśród udzialowców (patrz ust. 4. 49. b i 4. 54. b), reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich (D. 43) oraz dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych (D. 44) (w przypadku indywidualnych polis ubezpie- czeniowych na życie, z wyjątkiem systemu zabezpieczenia spolecznego). Rezultatem odpowiadającej transakcji finansowej jest reinwestycja dochodu z tytulu wlasności (dodatniego lub ujemnego). KLASYFIKACJA TRANSAKCJI FINANSOWYCH 5. 19. Transakcje finansowe grupowane są w kategorie dzielone na podkategorie, a niektóre z nich są dalej dzielone na podpozycje. Klasyfikacja transakcji dotyczących aktywów i pasywów finansowych odpowiada klasyfikacji aktywów i pasywów finansowych (patrz ust. 5. 06-5. 08). Stąd, tylko raz w ESA w niniejszej części rozdzialu dotyczącego transakcji finansowych są przedstawione definicje kategorii, podkategorii i podpozy- cji oraz dodatkowe wyjaśnienia. W rozdziale dotyczącym bilansu, w glównej części tekstu, nie są powtarzane definicje i objaśnienia do nich, są one jednak uwzględnione w zalączniku 7. 1, przedstawiającym podsumowanie wszystkich aktywów i pasywów zdefiniowanych w systemie. 5. 20. Podstawowym kryterium przyjętym do klasyfikowania transakcji finansowych oraz aktywów i pasywów finansowych jest plynność oraz cha- rakterystyka prawna aktywów finansowych. Klasyfikacja nie obejmuje kategorii funkcjonalnych, z wyjątkiem pozycji uzupelniającej dotyczącej inwestycji zagranicznych bezpośrednich. Definicje kategorii, podkategorii i podpozycji są na ogól niezależne od klasyfikacji jednostek instytu- cjonalnych. Jednak, w razie potrzeby, klasyfikacja aktywów i pasywów finansowych może być bardziej uszczególowiona poprzez odpowiednie skrzyżowanie jej z klasyfikacją jednostek instytucjonalnych. Przykladem może być rodzaj depozytów pomiędzy spólkami finansowymi pienięż- nymi. Zakres szczególowości stosowanej klasyfikacji aktywów i pasywów finansowych zależy od rodzaju analizowanego sektora instytucjonal- nego. 130 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 5. 1 — Klasyfikacja transakcji finansowych Klasyfikacja transakcji finansowych Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Zloto monetarne Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych Krótkoterminowe Dlugoterminowe Finansowe instrumenty pochodne Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe Akcje i inne udzialy kapitalowe Akcje i inne udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania Akcje notowane Akcje nienotowane Pozostale udzialy kapitalowe Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania Rezerwy techniczno — ubezpieczeniowe Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na nie uregulowane roszczenia Pozostale kwoty należności/zobowiązania Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności/zobowiązania, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek Pozycja uzupelniająca: Inwestycje zagraniczne bezpośrednie F. 1 F. 2 F. 3 F. 4 F. 5 F. 6 F. 7 F. m Kod F. 11 F. 12 F. 21 F. 22 F. 29 F. 33 F. 34 F. 41 F. 42 F. 51 F. 52 F. 61 F. 62 F. 71 F. 79 F. 331 F. 332 F. 511 F. 512 F. 513 F. 611 F. 612 5. 21. Potrzeby wynikające z prowadzonych analiz kanalów transmisyjnych realizowanej polityki pieniężnej mogą powodować konieczność identyfi- kacji mierników pieniądza w bilansach, a także na rachunkach finansowych sektorów i zagranicy. Stosowane definicje mierników pieniądza różnią się jednak pomiędzy krajami i w czasie. Ponadto skladają się one z elementów, które w większości przypadków nie odpowiadają kate- goriom, podkategoriom czy podpozycjom aktywów i pasywów finansowych zdefiniowanych w systemie. Co więcej, sektory „tworzące pie- niądz”, „posiadające pieniądz”, i „neutralne w stosunku do pieniądza” zależą od definicji rozważanych agregatów pieniężnych. Stąd mierniki pieniądza nie są w systemie zdefiniowane. Tym niemniej, metoda pozwalająca na pokazanie dowolnego miernika pieniądza w bilansach i na rachunkach finansowych, przedstawiona jest w zalączniku 5. 1 do niniejszego rozdzialu. 5. 22. Innowacje na rynkach finansowych zmniejszają użyteczność podzialu aktywów i pasywów finansowych na krótko- i dlugoterminowe. Podzial taki może być jednak wymagany, gdy analiza terminów platności jest istotna, jak np. dla analiz stóp procentowych i stóp zwrotu z kapitalu. Stąd, w stosownych przypadkach podzial wedlug terminów platności jest uznawany za drugorzędne kryterium klasyfikacyjne. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 131 Definicja: Aktywa (pasywa) finansowe krótkoterminowe stanowią aktywa (pasywa) finansowe, których pierwotny termin platności obejmuje zwykle okres do jednego roku wlącznie, a w wyjątkowych przypadkach maksymalnie do dwóch lat (3). Aktywa (pasywa) finansowe dlugoterminowe stanowią aktywa (pasywa) finansowe, których pierwotny termin platności obejmuje zwykle okres dluższy niż jeden rok, a w wyjątkowych przypadkach dluższy niż dwa lata. 5. 23. Wiele kategorii, podkategorii i podpozycji aktywów finansowych może być podzielone wedlug rodzaju jednostek, w których są denomino- wane. Definicja: Aktywa (pasywa) finansowe w walucie krajowej stanowią aktywa (pasywa) finansowe denominowane w jednostce (jednost- kach) walutowej będącej prawnym środkiem platniczym kraju. Aktywa (pasywa) finansowe w walucie obcej stanowią aktywa (pasywa) finansowe, które nie są denominowane w jednostce (jednostkach) walutowej będącej prawnym środkiem platniczym kraju. Aktywa finansowe w walucie obcej obejmują aktywa finansowe denominowane wedlug koszyka walutowego, na przyklad ECU czy SDR-y, oraz aktywa finansowe denominowane w zlocie. Podzial na walutę krajową i waluty obce jest szczególnie użyteczny dla kategorii gotówki i depozytów (AF. 2). ZLOTO MONETARNE I SPECJALNE PRAWA CIĄGNIENIA (SDR-y ) (F. l) 5. 24. Kategoria F. l obejmuje dwie podkategorie transakcji finansowych: a) zloto monetarne (F. 11); b) Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y). 5. 25. Aktywa finansowe zaklasyfikowane do kategorii zlota monetarnego i SDR-ów (F. l) są jedynymi aktywami finansowymi w systemie, dla których nie istnieją odpowiadające im pasywa. Dlatego transakcje zlotem monetarnym i SDR-ami (F. l) zawsze powodują zmiany wlasności aktywów finansowych (patrz ust. 5. 02). Zloto monetarne (F. 11) 5. 26. Definicja: Podkategoria zlota monetarnego (F. 11) obejmuje wszystkie transakcje zlotem monetarnym (AF. 11), które jest zlotem będącym skladnikiem rezerw zagranicznych, utrzymywanym przez wladze monetarne lub przez inne jednostki podlegające efektywnej kon- troli tych wladz. 5. 27. Sektor wladz monetarnych, bazujący na koncepcji funkcjonalnej, obejmuje podsektor banku centralnego (S. 121) oraz centralne instytucje rządowe, które przeprowadzają operacje przypisane zwykle do banku centralnego. Operacje takie obejmują emisję pieniądza, utrzymanie i zarządzanie rezerwami międzynarodowymi oraz operacje funduszy stabilizacji kursu walutowego. Wobec powyższego, zloto może stanowić z reguly aktywa finansowe tylko dla banku centralnego lub rządu. W pewnych jednak okolicznoś- ciach inne spólki finansowe mogą posiadać tytul do utrzymywania zlota, które może być sprzedane za specjalną zgodą wladz monetarnych. W takich ograniczonych okolicznościach koncepcja efektywnej kontroli może być odniesiona do zapasów zlota instytucji finansowych innych niż bank centralny. 5. 28. Zloto monetarne przybiera zwykle formę sztab o zawartości czystego zlota przynajmniej 995/1000. 5. 29. Transakcje zlotem monetarnym to glównie sprzedaż i zakup zlota monetarnego pomiędzy wladzami monetarnymi. Zakupy zlota monetar- nego są rejestrowane na rachunkach finansowych krajowych wladz monetarnych jako zwiększenia aktywów finansowych. Pozycjami stanowią- cymi odpowiedniki są zmniejszenia aktywów finansowych zagranicy. 5. 30. Transakcje zlotem niemonetarnym, to jest na zlocie innym niż monetarne, są traktowane jako nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości (jeśli wylącznym celem transakcji jest lokata majątku) lub w innych przypadkach jako spożycie lub zużycie pośrednie i/ lub przyrost zapasów. Transakcje zlotem niemonetarnym obejmują transakcje dokonywane przez wladze monetarne realizowane w zlocie, które nie jest skladnikiem ich rezerw zagranicznych. 5. 31. Jeżeli wladze monetarne dodają zloto niemonetarne do swoich zasobów zlota monetarnego lub zwalniają z nich zloto monetarne na cele nie- monetarne, następuje odpowiednio monetyzacja i demonetyzacja zlota. Monetyzacja czy demonetyzacja zlota nie powodują zapisów na rachunkach finansowych; w zamian uwzględniana jest zmiana w pozycjach bilansu poprzez zapisy na rachunku innych zmian wolumenu aktywów jako reklasyfikacja, tzn. reklasyfikacja zlota jako aktywów o wyjątkowej wartości (AN. 13) na zloto monetarne (AF. 11) (patrz ust. 6. 32. ). Demonetyzacja zlota jest rejestrowana analogicznie. (3) W pewnych przypadkach — jako krótkoterminowe — mogą być klasyfikowane papiery wartościowe inne niż akcje emitowane przez sektor instytucji rządowych i samorządowych, z terminem platności do pięciu lat. 132 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 32. Depozyty, papiery wartościowe i pożyczki denominowane w zlocie traktowane są jako aktywa finansowe inne niż zloto monetarne i są klasy- fikowane wraz z podobnymi aktywami finansowymi wyrażonymi w walutach obcych do odpowiednich kategorii. Transakcje swapowe zlotem niemonetarnym, to jest umowy związane z czasową zamianą zlota niemonetarnego na depozyty, są traktowane jako pożyczki zabezpieczone w zlocie (patrz ust. 5. 81. e). Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) (F. 12) 5. 33. Definicja: Podkategoria Specjalnych Praw Ciągnienia (SDR-ów) (F. 12) obejmuje wszystkie transakcje w SDR-ach (AF. l2), to jest międzynarodo- wych aktywach rezerwowych tworzonych przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) i przydzielanych jego czlonkom dla uzupelnienia posiadanych przez nich aktywów rezerwowych. 5. 34. SDR-y nie są uważane za zobowiązania MFW, a czlonkowie MFW, którym zostaly przydzielone SDR-y, nie posiadają faktycznych (bezwarun- kowych) zobowiązań do splaty przydzielonych im SDR-ów. SDR-y utrzymywane są wylącznie przez oficjalnych posiadaczy, którymi z reguly są banki centralne oraz są wymienialne wśród uczestników Departamentu Specjalnych Praw Ciągnienia MFW i innych posiadaczy wyznaczo- nych przez MFW (inne banki centralne oraz określone agencje międzynarodowe). SDR-y reprezentują zagwarantowane i bezwarunkowe prawo każdego posiadacza do otrzymywania innych aktywów rezerwowych, w szczególności walut wymienialnych. 5. 35. Zmiany w zasobach SDR-ów posiadanych przez wladze monetarne mogą powstawać poprzez transakcje dokonywane na SDR-ach wywolujące wplaty SDR-ów do lub otrzymywanie SDR-ów z MFW, do lub od innych uczestników Departamentu Specjalnych Praw Ciągnienia MFW oraz do i od pozostalych posiadaczy. Zmiany te są rejestrowane — odpowiednio — na rachunkach finansowych wladz monetarnych i zagranicy. Zmiany w zasobach SDR-ów mogą także powstawać w wyniku zmian wartości SDR-ów i powinny być rejestrowane na rachunku przeszaco- wań lub w wyniku przydzialów i umorzeń SDR-ów i powinny być rejestrowane na rachunku innych zmian wolumenu aktywów (patrz ust. 6. 27. a). GOTÓWKA I DEPOZYTY (F. 2) 5. 36. Definicja: Kategoria gotówki i depozytów (F. 2) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane w gotówce i depozytach (AF. 2), to jest pieniądzu w obiegu i wszystkich rodzajach depozytów w walucie krajowej i w walucie obcej. 5. 37. Kategoria F. 2 podzielona jest na trzy podkategorie transakcji finansowych: a) gotówka (F. 21); b) depozyty zbywalne (F. 22); c) pozostale depozyty (F. 29). Podzialu na depozyty zbywalne i pozostale może być w niektórych krajach trudny i niezbyt użyteczny do celów analitycznych (patrz ust. 5. 74. -5. 76 dla odróżnienia depozytów od pożyczek). Gotówka (F. 21) 5. 38. Definicja: Podkategoria gotówki (F. 21) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane w gotówce (AF. 21), to jest banknotach i monetach w obiegu, wykorzystywanych powszechnie do dokonywania platności. 5. 39. Podkategoria AF. 21 obejmuje: a) banknoty i monety w obiegu emitowane przez krajowe wladze monetarne; b) banknoty i monety w obiegu emitowane przez zagraniczne wladze monetarne i posiadane przez rezydentów. 5. 40. Podkategoria AF. 21 nie obejmuje: a) banknotów i monet nie będących w obiegu, np. rezerwy wlasnych banknotów centralnego banku lub banknotów gromadzonych jako rezerwy specjalne; b) monet pamiątkowych, które nie są powszechnie wykorzystywane do dokonywania platności. 5. 41. Gotówka może być w posiadaniu wszystkich sektorów i zagranicy. Jest ona emitowana przez bank centralny, rząd, zagranicę oraz, w wyjątko- wych przypadkach, przez pozostale finansowe instytucje pieniężne. Gotówka uważana jest za pasywa emitującej ją jednostki instytucjonalnej. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 133 Depozyty zbywalne (F. 22) 5. 42. Definicja: Podkategoria depozytów zbywalnych (F. 22) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane w depozytach zbywalnych (AF. 22), to jest depozytach (w walucie krajowej lub w walucie obcej), które mogą być w każdej chwili zamienione na gotówkę lub być zbywalne w formie czeku, poprzez polecenie przelewu, zapis debetowy czy temu podobne, bez żadnych istotnych ograniczeń czy oplat. 5. 43. Podkategoria AF. 22 obejmuje depozyty zbywalne zlożone w krajowych i zagranicznych finansowych instytucjach pieniężnych. Zawiera ona instytucjami pieniężnymi, takie jak trzymane w banku centralnym przez pozostale finansowe depozyty zbywalne pomiędzy finansowymi instytucje pieniężne na zabezpieczenie rezerw obowiązkowych (jeśli pozostają depozytami zbywalnymi) lub salda środków obrotowych i depo- zyty w walucie obcej, utrzymywane na zabezpieczenie umów swapowych lub pomiędzy pozostalymi finansowymi instytucjami pieniężnymi. 5. 44. Posiadaczami depozytów zbywalnych mogą być wszystkie sektory instytucjonalne i zagranica. Depozyty te stanowią pasywa glównie finanso- wych instytucji pieniężnych i zagranicy, a czasem także administracji publicznej. Pozostale depozyty (F. 29) 5. 45. Definicja: Podkategoria pozostalych depozytów (F. 29) obejmuje wszystkie transakcje pozostalymi depozytami (AF. 29), to jest depozytach (w walucie krajowej lub w walucie obcej) innych niż depozyty zbywalne. Pozostale depozyty nie mogą być w dowolnym momencie wykorzystywane do dokonywania platności i nie są, bez żadnych istotnych ograniczeń czy oplat, zamienialne na gotówkę lub depozyty zbywalne. 5. 46. Podkategoria AF. 29 obejmuje: a) depozyty terminowe. Depozyty te nie mogą być udostępnione bezzwlocznie, gdyż dokonane są na staly okres lub objęte są okresowym terminem wypowiedzenia przed ich wycofaniem. Obejmują one, na przyklad, depozyty w banku centralnym w formie rezerw obowiązko- wych w tej części, w jakiej skladający depozyt nie może ich wycofać bez uprzedniego wypowiedzenia lub ograniczenia; b) wklady oszczędnościowe, książeczki oszczędnościowe, certyfikaty oszczędnościowe lub certyfikaty depozytowe, które nie są zbywalne, lub których zbywalność (o ile w ogóle teoretycznie możliwa) jest bardzo ograniczona; c) d) depozyty utrzymywane w związku z określonymi planami oszczędnościowymi czy umowami. Depozyty te często pociągają za sobą zobowiązanie depozytora do dokonywania regularnych wplat w ciągu danego okresu, a wplacony kapital i narosle odsetki nie są dostępne przed uplywem ustalonego terminu. Depozyty te lączone są niekiedy z udzieleniem, na koniec okresu oszczędzania, pożyczek (proporcjo- nalnych do zakumulowanych oszczędności) na cele zakupu lub budowy mieszkania; dowody depozytowe wydawane przez stowarzyszenia oszczędnościowe i pożyczkowe, towarzystwa budowlane, kasy kredytowe i pod- obne, niekiedy nazywane akcjami, które z mocy prawa lub w praktyce na można wykupić żądanie lub z relatywnie krótkim okresem wypowiedzenia; e) podlegające zwrotowi platności z tytulu depozytów zabezpieczających związanych z instrumentami pochodnymi, stanowiące zobowiąza- nia finansowych instytucji pieniężnych (patrz ust. 5. 81. c); f) krótkoterminowe umowy odkupu (repo), stanowiące zobowiązania finansowych instytucji pieniężnych (patrz ust. 5. 81. d) (4). 5. 47. Podkategoria AF. 29 nie obejmuje zbywalnych certyfikatów depozytowych i zbywalnych certyfikatów oszczędnościowych. Są one zaliczane do kategorii papierów wartościowych innych niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (AF. 33). 5. 48. Podkategoria AF. 29 obejmuje ponadto: a) oficjalne rezerwy ecu banku centralnego. Te aktywa finansowe skladają się z ecu wyemitowanych przez EIW na podstawie rezerw pienięż- nych banków centralnych Państw Czlonkowskich jako zabezpieczenie wykonania Umowy o Europejskim Systemie Walutowym (ESW). Rezerwy ecu mogą być wykorzystane przez EIW i banki centralne Państw Czlonkowskich jako środki wyrównywania należności i w trans- akcjach pomiędzy nimi a EIW. EIW może przyznać wladzom monetarnym państw trzecich oraz międzynarodowym instytucjom pienięż- nym status pozostalych posiadaczy ecu (5); (4) W SRN 93 (11. 32, 11. 72 i 11. 83) umowy odkupu zaklasyfikowane są do pożyczek, jeśli nie obejmują zobowiązań banku i nie są objęte krajową definicją szerokiego pieniądza w szerokim znaczeniu (w takim przypadku są zaliczane do pozostalych depozytów). (5) Art. 6. 2 oraz 6. 3 Protokolu w sprawie Statutu Europejskiego Instytutu Walutowego dolączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. 134 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) należności lub zobowiązania finansowe banku centralnego powstające z krótkoterminowego mechanizmu finansowego i z krótkotermino- wego mechanizmu wsparcia walutowego. Są one zarządzane przez EIW (6); c) d) należności finansowe od MFW będące skladnikiem rezerw międzynarodowych i niewykonane jako za pożyczki. Skladają się one z pozycji w transzy rezerwowej czlonków MFW, która powstaje w wyniku wplaty części udzialów subskrypcji czlonkowskiej w aktywach rezerwo- wych i z wykorzystania netto przez MFW walut Państw Czlonkowskich; zobowiązań wobec MFW, które nie zostaly wykonane jako pożyczki. Skladają się one z wykorzystania kredytu Funduszu udzielonego w ramach Generalnego Rachunku Zasobów MFW; mierzy on kwotę walut Państw Czlonkowskich w MFW, którą czlonkowie zobowiązani są odkupić. 5. 49. Posiadaczami pozostalych depozytów mogą być wszystkie sektory instytucjonalne i zagranica. Depozyty te stanowią pasywa glównie finanso- wych instytucji pieniężnych oraz zagranicy, ale także innych sektorów, np. instytucje rządowe i samorządowe (patrz ust. 5. 74-5. 76. ). PAPIERY WARTOŚCIOWE INNE NIŻ AKCJE (F. 3) 5. 50. Definicja: Kategoria papierów wartościowych innych niż akcje (F. 3) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane w papierach wartościowych innych niż akcje (AF. 3), to jest aktywach finansowych będących instrumentami na okaziciela, zwykle zbywalnymi i podlegającymi obrotowi na rynkach wtórnych lub dla których istnieje inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku, oraz które nie przyznają ich posiadaczowi żadnych praw wlasności do emitującej je jednostki instytucjonalnej. 5. 51. Kategoria AF. 3 obejmuje aktywa finansowe, będące zwykle w postaci dokumentów przeznaczonych do obiegu, z określoną w momencie emi- sji ich wartością nominalną. Do kategorii tej należą weksle, obligacje, certyfikaty depozytowe, weksle handlowe, skrypty dlużne, instrumenty pochodne i podobne instrumenty będące zwykle przedmiotem obrotu na rynkach finansowych (dla odróżnienia papierów wartościowych innych niż akcje od pożyczek, patrz ust. 5. 77-5. 80). 5. 52. Posiadaczami papierów wartościowych innych niż akcje jako aktywów finansowych mogą być wszystkie sektory i zagranica. Papiery te sta- nowią pasywa glównie sektorów: spólek niefinansowych, spólek finansowych, instytucji rządowych i samorządowych (wszystkich poziomów) oraz zagranicy. 5. 53. Kategoria F. 3 dzielona jest na dwie podkategorie transakcji finansowych (7): a) papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 33); b) instrumenty pochodne (F. 34). Papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 33) 5. 54. Definicja: Podkategoria papierów wartościowych innych niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 33) obejmuje wszystkie transak- cje dokonywane w papierach wartościowych innych niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (AF. 33), to jest papierach wartościowych innych niż akcje, które dają ich posiadaczowi bezwarunkowe prawo do otrzymania stalego lub określonego w umo- wie, zmiennego dochodu pieniężnego w formie kuponów odsetkowych (odsetek) i/lub ustanowionej stalej kwoty w określonym ter- minie lub terminach w przyszlości lub poczynając od daty ustalonej w momencie emisji. 5. 55. Podkategoria F. 33 może być dzielona, jeśli istnieje taka potrzeba, na dwie pozycje transakcji finansowych: a) krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 331); b) dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 332). (6) Art. 6. 1 tiret drugie Protokolu w sprawie Statutu Europejskiego Instytutu Walutowego dolączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. (7) SRN 93 (11. 79, 11. 80 i 11. 81) rekomenduje fakultatywny dodatkowy podzial transakcji dokonywanych w papierach wartościowych innych niż akcje wedlug terminu platności na: krótkoterminowe (F. 31) i dlugoterminowe (F. 32). Natomiast w pkt. 11. 82 SRN 93 przedstawiona jest dodatkowa opcja podzialu tych papierów z wyszczególnieniem instrumentów pochodnych, gdy mają one istotne znaczenie dla analiz i polityki. W ESA zostala przyjęta ta druga opcja. Ulatwia to także powiąza- nie z podkategorią papierów dlużnych zdefiniowanym w Podręczniku Bilansu Platniczego 1993, w którym papiery dlużne dzielone są na obligacje, skrypty dlużne, pie- niężne instrumenty rynkowe i instrumenty pochodne. Kody F. 31 i F. 32 nie są używane w ESA, dla uniknięcia nieporozumień w odniesieniu do kodów z SRN 93. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 135 Krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 331) 5. 56. Definicja: Podpozycja krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 331) obejmuje wszyst- kie transakcje dokonywane w krótkoterminowych papierach wartościowych innych niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochod- nych (AF. 331), to jest papierach wartościowych innych niż akcje z krótkim pierwotnym terminem platności (patrz ust. 5. 22), z wyjątkiem instrumentów pochodnych. 5. 57. Krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż instrumenty pochodne są na ogól emitowane z dyskontem. 5. 58. Podpozycja AF. 331 obejmuje: a) b) krótkookresowe obligacje Skarbu Państwa i inne krótkoterminowe papiery emitowane przez instytucje rządowe i samorządowe, lącznie z przyjmowanymi przez pozostale finansowe instytucje pieniężne dla zabezpieczenia koniecznych rezerw obowiązkowych; zbywalne krótkoterminowe papiery emitowane przez spólki niefinansowe oraz spólki finansowe. Papiery te określane są różnorodnymi terminami, jak np. : weksle handlowe, krótkoterminowe papiery dlużne, weksle wlasne, bony handlowe, traty oraz certyfikaty depozytowe; c) krótkoterminowe papiery wartościowe emitowane w ramach dlugoterminowych instrumentów gwarancji emisji (NIF); d) akcepty bankowe (AB). AB dotyczą potwierdzenia przez spólki finansowe polecenia wyplaty, weksli handlowych lub weksli emitowanych przez spólki niefinansowe oraz bezwarunkowego przyrzeczenia zaplaty określonej kwoty w określonym terminie. AB reprezentują bezwa- runkowe należności finansowe posiadaczy i bezwarunkowe zobowiązania akceptującej spólki finansowej. Odpowiednikiem tej transakcji dla spólki finansowej jest transakcja dotycząca krótkoterminowej pożyczki udzielanej przez spólkę finansową swemu klientowi. Z tego powodu rekomendowane jest traktowanie AB jako faktycznych zobowiązań akceptującej spólki finansowej i jako aktywów finansowych posiadacza, nawet jeśli nie dokonano wymiany żadnych funduszy. Dla uwzględnienia praktyk krajowych i różnego charakteru tych instru- mentów wymagane będzie elastyczne stosowanie tej rekomendacji. 5. 59. Podpozycja AF. 331 nie uwzględnia papierów wartościowych, których zbywalność, nawet jeśli teoretycznie możliwa, jest w praktyce bardzo ograniczona i które w związku z tym zaliczane są odpowiednio do podkategorii pozostalych depozytów (AF. 29) lub pożyczek krótkotermino- wych (AF. 41) (patrz ust. 5. 74-5. 76). Dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych. (F. 332) 5. 60. Definicja: Podpozycja dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 332) obejmuje wszyst- kie transakcje dokonywane w dlugoterminowych papierach wartościowych innych niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochod- nych (AF. 332), to jest papierach wartościowych innych niż akcje z dlugim pierwotnym terminem wykupu (patrz ust. 5. 22), z wyjątkiem instrumentów pochodnych. 5. 61. Dlugoterminowe papiery wartościowe są na ogól emitowane z kuponami odsetkowymi. 5. 62. Podpozycja AF. 332 obejmuje: a) obligacje na okaziciela; b) obligacje drugorzędowe, często określane jako dlug podporządkowany; c) obligacje z opcjonalnymi terminami zapadalności, z których najbardziej odlegly przekracza rok; d) obligacje bez ustalonego terminu wykupu lub wieczyste; e) obligacje o zmiennym oprocentowaniu (FRN); f) indeksowane papiery wartościowe, w których wartość kapitalu związana jest z indeksem cen, ceną towaru lub kursem walutowym; g) obligacje z dlużnym dyskontem lub obligacje zerokuponowe; h) euroobligacje. Jest to emisja obligacji odbywająca się równocześnie na rynkach przynajmniej dwóch krajów i jest denominowana nieko- niecznie w ich walucie, zwykle dokonywana przez międzynarodowe konsorcja instytucji finansowych kilku państw; i) j) obligacje emitowane prywatnie, to jest obligacje ograniczone dwustronnymi umowami do określonych inwestorów, jeśli są przynajmniej potencjalnie zbywalne; jeśli nie są traktowane jako pożyczki dlugoterminowe; pożyczki, które stają się zbywalne de facto. Powinno to być interpretowane tylko w znaczeniu dokonywania obrotu na zorganizowanym rynku wtórnym (patrz ust. 5. 79); k) papiery wartościowe wynikające z konwersji pożyczek. Zamiana powoduje dwie transakcje finansowe: likwidację pożyczki i stworzenie nowych papierów wartościowych; 136 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 l) skrypty dlużne i akcje pożyczkowe zamienne na akcje zarówno na akcje emitującego przedsiębiorstwa czy spólki finansowej jak też na akcje innego przedsiębiorstwa czy spólki finansowej, dopóki nie zostaną zamienione. Zamiana powoduje dwie transakcje finansowe: likwi- dację skryptu dlużnego lub akcji pożyczkowej oraz emisję akcji. Gdy opcja konwersji jest niezależna od obligacji podstawowej, powinna być uważana za odrębne aktywa finansowe i zaklasyfikowana do podkategorii instrumentów pochodnych (AF. 34) (patrz ust. 5. 67. a i ust. 5. 67. b); m) udzialy lub akcje przynoszące staly dochód, ale niezabezpieczające udzialu w podziale sumy pozostającej z majątku przedsiębiorstwa czy spólki finansowej po zaspokojeniu wszystkich innych wierzycieli, w przypadku likwidacji, lącznie z akcjami uprzywilejowanymi bez prawa udzialu. 5. 63. Podpozycja AF. 332 obejmuje też inne aktywa finansowe, emitowane w ramach operacji sekurytyzacji pożyczek, hipoteki, dlugów na kartach kredytowych, należności oraz pozostalych aktywów. Niekiedy nowy papier wartościowy jest emitowany w zamian za aktywa pierwotne, które zostaly faktycznie zlikwidowane. Alternatywną sytuacją jest przekazanie aktywów pierwotnych do innej jednostki instytucjonalnej i zastąpienie ich nowymi papierami wartościowymi w bilansie jednostki instytucjonalnej, która przekazala aktywa pierwotne. W tym przypadku aktywa pierwotne powinny być zarejestrowane w bilansie nowej jednostki instytucjonalnej, która je posiada. 5. 64. Podpozycja F. 332 nie obejmuje: a) transakcje na papierach wartościowych w ramach umów odkupu. Umowy odkupu są zaliczane do podkategorii pozostalych depozytów (patrz ust. 5. 46. f) lub do kategorii pożyczek (patrz ust. 5. 81. d), w zależności od zaangażowanych w nie jednostek instytucjonalnych. Akcje pożyczone lub będące przedmiotem odkupu nie zmieniają bilansu i pozostają w pozycji AF. 332; b) transakcji na niezbywalnych papierach wartościowych. Są one zaliczane do podkategorii pożyczek dlugoterminowych; c) transakcji na niezbywalnych pożyczkach, lącznie z tymi, które zostaly sprzedane stronie trzeciej, ale dla których nie istnieje zorganizo- wany rynek wtórny (patrz ust. 5. 79). Instrumenty pochodne (F. 34) 5. 65. Definicja: Podkategoria instrumentów pochodnych (F. 34) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na instrumentach pochodnych (AF. 34), to jest aktywach finansowych bazujących na lub pochodzących od różnych instrumentów bazowych. Instrument bazowy jest zazwyczaj innym aktywem finansowym, ale może też być towarem lub indeksem. 5. 66. Instrumenty pochodne są także określane jako instrumenty wtórne, a ponieważ uniknięcie ryzyka stanowi często motywację do ich stworze- nia, są również nazywane instrumentami zabezpieczającymi. Jedynie te instrumenty wtórne, które posiadają wartość rynkową, ponieważ mogą być przedmiotem obrotu handlowego lub dla których istnieje inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku, sta- nowią instrumenty pochodne w systemie i są zaliczane do podkategorii AF. 34 (patrz ust. 5. 05). 5. 67. Podkategoria AF. 34 obejmuje: a) opcje, zbywalne i pozagieldowe (OTC). Opcje są aktywami warunkowymi dającymi ich posiadaczom prawo, lecz nie obowiązek zakupu od (opcja kupna) lub sprzedaży (opcja sprzedaży) wydającemu opcję (wystawca opcji) finansowych lub niefinansowych aktywów (instru- ment bazowy) po z góry ustalonej cenie (cena wykonania opcji) w ramach określonego okresu (opcja amerykańska) lub w określonym momencie (opcja europejska). Nabywca opcji placi oplatę (cenę opcji) wystawcy opcji za jego przyrzeczenie dokonania sprzedaży lub nabycia określonej ilości instrumentu bazowego lub dostarczenia, na żądanie nabywcy, odpowiedniego wynagrodzenia. Zgodnie z przyjętą konwencją, przyrzeczenie to stanowi zobowiązanie wystawcy opcji, ponieważ cena opcji reprezentuje aktualny koszt wykupu przez wystawcę jego warunkowego zobowiązania; b) warranty. Stanowią one formę zbywalnych opcji dających ich posiadaczowi prawo do zakupu od wystawcy warrantu (zwykle przedsię- biorstwa lub spólki finansowej), na określonych warunkach i w określonym czasie, pewnej ilości akcji lub obligacji. Występują także war- ranty walutowe, których wartość ustalana jest na podstawie kwoty jednej waluty wymaganej do zakupu innej waluty w (lub przed) momencie wygaśnięcia warrantu oraz warranty walutowe „krzyżowe” przywiązane do walut trzecich. Zgodnie z przyjętą konwencją, wystawca warrantu jest uważany za zaciągającego zobowiązanie reprezentujące aktualny koszt wykupu warunkowego zobowiązania wystawcy; c) transakcje typu futures, ale jedynie posiadające wartość rynkową, tzn. będące przedmiotem obrotu handlowego lub, dla których istnieje inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku. Kontrakty te stanowią przyrzeczenie dostawy lub odbioru określonej 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 137 d) e) ilości standardowego gatunku towaru, waluty obcej lub papierów wartościowych o ustalonej cenie i na określony moment lub okres dostawy. Kontrakty terminowe typu futures mogą także bazować na indeksie zamiast na określonych finansowych lub niefinansowych aktywach; swapy, ale jedynie posiadające wartość rynkową, tzn. będące przedmiotem obrotu handlowego lub, dla których istnieje inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku. Swapy stanowią zobowiązania umowne między dwiema stronami, które zgadzają się dokonać wymiany strumieni platności związanych z tymi samymi kwotami naroslego zadlużenia, w czasie i na wcześniej ustalonych zasa- dach. Dwa przeważające rodzaje takich umów stanowią swapy odsetkowe i swapy walutowe. Swapy odsetkowe pociągają za sobą wymianę platności odsetkowych o odmiennym charakterze, takich jak stala stopa procentowa i stopa plynna, dwie różne stopy plynne, stala stopa procentowa jednej waluty i plynna drugiej itp. (patrz ust. 4. 47. ). Swapy walutowe pociągają za sobą wymianę określonych kwot dwóch różnych walut z późniejszymi splatami, które obejmują zarówno strumienie odsetek jak i strumienie splat, w czasie i na wcześniej uzgodnionych warunkach; umowy terminowe na stopę procentową dotyczące przyszlych stóp procentowych (FRA), ale jedynie posiadające wartość rynkową, tzn. będące przedmiotem obrotu handlowego lub dla których istnieje inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku. Sta- nowią one zobowiązania umowne, w których dwie strony, celem ochrony przed ryzykiem zmian stóp procentowych, uzgadniają poziom stopy procentowej wedlug której, w określonym w umowie momencie, zostaną splacone odsetki od dlugu, który nie jest przedmiotem wymiany. Platności odnoszą się do różnicy pomiędzy stopą procentową uzgodnioną w umowie terminowej na stopę procentową a stopą dominującą na rynku w momencie rozliczenia. Są one rejestrowane w systemie jako dochody z tytulu wlasności (patrz ust. 4. 47). 5. 68. Podkategoria AF. 34 nie obejmuje: a) instrumentu bazowego leżącego u podstaw instrumentu pochodnego; b) podlegających zwrotowi platności z tytulu depozytów zabezpieczających związanych z instrumentami pochodnymi. Są one zaliczane do kategorii pozostalych depozytów (AF. 29) (patrz ust. 5. 46. e) lub do kategorii pożyczek (AF. 4) (patrz ust. 5. 81. c), w zależności od zaangażo- wanych jednostek instytucjonalnych; c) instrumentów wtórnych niebędących przedmiotem obrotu handlowego lub, dla których nie istnieje inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku. POŻYCZKI (F. 4) 5. 69. Definicja: Kategoria pożyczek (F. 4) obejmuje wszystkie transakcje w pożyczkach (AF. 4), to jest aktywach finansowych tworzonych w momen- cie, gdy wierzyciele pożyczają fundusze dlużnikom bezpośrednio lub poprzez brokerów, które są udokumentowane poprzez nie- zbywalne dokumenty albo w ogóle nie są udokumentowane w dokumentach. 5. 70. Pożyczki posiadają następujące ogólne cechy charakterystyczne: a) warunki pożyczki są albo ustalone przez spólkę finansową udzielającą pożyczkę, albo negocjowane przez pożyczkodawcę i pożyczko- biorcę bezpośrednio lub poprzez brokera; b) inicjatywa dotycząca pożyczki leży na ogól po stronie pożyczkobiorcy; c) pożyczka stanowi bezwarunkowy dlug wobec wierzyciela, który musi być splacony w ustalonym terminie splaty i który jest oprocento- wany. 5. 71. Kategoria F. 4 może być dzielona, gdy zachodzi potrzeba, na dwie podkategorie transakcji finansowych: a) pożyczki krótkoterminowe (F. 41); b) pożyczki dlugoterminowe (F. 42). Pożyczki krótkoterminowe (F. 41) 5. 72. Definicja: Podkategoria pożyczek krótkoterminowych (F. 41) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane w pożyczkach krótkoterminowych (AF. 41), to jest pożyczkach z krótkim pierwotnym terminem splaty (patrz ust. 5. 22) oraz pożyczkach podlegających splacie na żądanie. Pożyczki dlugoterminowe (F. 42) 5. 73. Definicja: Podkategoria pożyczek dlugoterminowych (F. 42) obejmuje wszystkie transakcje w przedmiocie pożyczek dlugoterminowych (AF. 42), to jest pożyczek z dlugim pierwotnym terminem splaty (patrz ust. 5. 22). 138 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 74. Dla odróżnienia transakcji w przedmiocie pożyczek (F. 4) od transakcji w depozytach (F. 22, F. 29) może być często stosowane kryterium okreś- lające kto podejmuje inicjatywę odnośnie transakcji. W przypadkach, gdy inicjatywa jest podejmowana przez pożyczkobiorcę, transakcja jest klasyfikowana do kategorii pożyczek. W przypadkach, gdy inicjatywa jest podejmowana przez pożyczkodawcę, transakcja jest klasyfikowana do jednej z podkategorii depozytów. Jednakże, często samo kryterium dotyczące strony podejmującej inicjatywę stanowi przedmiot oceny. 5. 75. Zgodnie z przyjętą konwencją, pożyczki krótkoterminowe udzielone finansowym instytucjom pieniężnym będącym rezydentami lub nierezy- dentami, są z reguly zaliczane do jednej z podkategorii depozytów (AF. 22, AF. 29), a krótkoterminowe depozyty przyjmowane przez jednostki lub nierezydentami, są z reguly zaliczane do podkategorii instytucjonalne inne niż finansowe instytucje pieniężne będące rezydentami pożyczek krótkoterminowych (AF. 41). Wobec powyższego, depozyty stanowią w systemie pasywa glównie krajowych i zagranicznych finanso- wych instytucji pieniężnych (patrz ust. 5. 44. i ust. 5. 49), podczas gdy finansowe instytucje pieniężne z reguly nie posiadają w systemie pasywów w odniesieniu do pożyczek krótkoterminowych. 5. 76. Odejście od powyższych zasad może być użyteczne do celów analitycznych. Odnośne przyklady stanowią depozyty oszczędnościowe instytu- cji rządowych i samorządowych oraz swapy zlota niemonetarnego pomiędzy finansowymi instytucjami pieniężnymi (patrz ust. 5. 81. e) (8). 5. 77. Dla odróżnienia transakcji w pożyczkach (F. 4) od transakcji w papierach wartościowych innych niż akcje (F. 3) może być wykorzystany stopień urynkowienia aktywów finansowych i inne związane z tym uwarunkowania. 5. 78. Papiery wartościowe obejmują wielką liczbę identycznych dokumentów, z których każdy opiewa na zbliżoną sumę i które wspólnie tworzą pożyczoną ogólem kwotę. Pożyczki natomiast, w porównaniu z papierami, są udokumentowane w większości przypadków poprzez pojedyn- czy dokument, a transakcje w tych pożyczkach przeprowadzane są między jednym wierzycielem i jednym dlużnikiem. Jednakże, w przypadku pożyczek konsorcjonalnych, są one udzielane przez kilku wierzycieli. 5. 79. Dla pożyczek istnieje rynek wtórny. Jednak obrót pożyczkami indywidualnymi jest jedynie incydentalny. Pożyczki, które stają się zbywalne na rynku zorganizowanym, powinny być zaliczane do kategorii papierów wartościowych innych niż akcje. Z reguly jest w to wlączona konwersja pierwotnej pożyczki (patrz ust. 5. 62. j i 5. 62. k). 5. 80. Typowe pożyczki są oferowane w większości przypadków przez spólki finansowe i są one często udzielane gospodarstwom domowym. Warunki ustala instytucja finansowa a gospodarstwo domowe ma jedynie wybór czy przyjąć je, czy nie. Warunki pożyczek nietypowych, w porównaniu z poprzednią sytuacją, są zwykle wynikiem negocjacji między wierzycielem a dlużnikiem. Stanowi to istotne kryterium ulat- wiające odróżnienie pożyczek nietypowych od papierów wartościowych innych niż akcje. W przypadku publicznej emisji papierów wartościo- wych, warunki emisji są ustalane przez pożyczkobiorcę, po ewentualnej konsultacji z bankiem, menadżerem emisji. W przypadku jednak pry- watnych emisji papierów wartościowych, warunki emisji są przez wierzyciela i dlużnika negocjowane (patrz ust. 5. 62. i). 5. 81. Kategoria AF. 4 obejmuje: a) salda rachunków bieżących, na przyklad salda wewnętrzne pomiędzy spólkami niefinansowymi a ich zależnymi jednostkami zagranicz- nymi, jednak z wyjątkiem sald stanowiących zobowiązania finansowych instytucji pieniężnych, które są zaliczane do podkategorii depo- zytów; b) należności pracowników z tytulu ich udzialu w zyskach przedsiębiorstwa; c) d) e) podlegające zwrotowi platności z tytulu depozytów zabezpieczających związanych z instrumentami pochodnymi, stanowiące zobowiąza- nia jednostek instytucjonalnych innych niż finansowe instytucje pieniężne (patrz ust. 5. 46. e); krótkoterminowe operacje z przyrzeczeniem odkupu (repo), stanowiące zobowiązania jednostek instytucjonalnych innych niż finansowe instytucje pieniężne (patrz ust. 5. 46. f) oraz dlugo terminowe umowy odkupu; pożyczki powstające, ze swapów zlota niemonetarnego. Umowy te związane są z czasową wymianą zlota niemonetarnego na depozyty. Ich natura ekonomiczna jest podobna do istoty pożyczek zabezpieczonych w tym sensie, że przez okres umowy nabywca zlota dostarcza sprzedającemu kredyt zabezpieczony zlotem, a w momencie odkupienia zlota otrzymuje dochód wynikający ze stalej ceny zlota; f) pożyczki stanowiące odpowiedniki akceptów bankowych (patrz ust. 5. 58. d); (8) Do kategorii pożyczek nie są zaliczone swapy walutowe zagraniczne pomiędzy bankiem centralnym a pozostalymi finansowymi instytucjami pieniężnymi, to jest umowy obejmujące nabycie przez bank centralny waluty zagranicznej od innej finansowej instytucji pieniężnej w zamian za depozyt w banku centralnym i zobowiąza- nie do przeprowadzenia transakcji odwrotnej w późniejszym terminie. Stanowi to odejście od zasad SRN 93 (11. 33). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 139 g) umowy leasingu finansowego i umowy kupna na raty (9); h) pożyczki na sfinansowanie kredytów kupieckich; i) j) pożyczki hipoteczne; kredyty konsumenckie; k) kredyty odnawialne; l) pożyczki ratalne; m) pożyczki platne jako gwarancja spelnienia niektórych zobowiązań. 5. 82. Kategoria AF. 4 obejmuje ponadto: a) należności Czlonkowskich. Pożyczki te są administrowane przez EIW (10); lub zobowiązania finansowe powstające w wyniku średnioterminowej pomocy dla wsparcia bilansów platniczych Państw b) należności finansowe od MFW zapisane jako pożyczki w ramach Ogólnych Porozumień Pożyczkowych lub w ramach specjalnych umów pożyczkowych z czlonkami; Zobowiązania wobec MFW zapisane jako pożyczki w ramach Instrumentu Dostosowań Strukturalnych, Instrumentu Poszerzonej Pomocy Strukturalnej oraz Funduszu Powierniczego. 5. 83. Kategoria AF. 4 nie obejmuje: a) pozostalych należności/zobowiązań (AF. 7), lącznią z kredytami kupieckimi i zaliczkami (AF. 71); b) aktywów lub pasywów finansowych powstających z tytulu posiadania przez nierezydentów aktywów będących nieruchomościami, takimi jak grunty i budowle. Są one zaliczane do podpozycji pozostale udzialy kapitalowe (AF. 513) (patrz ust. 5. 95. f). 5. 84. Pożyczki mogą stanowić aktywa lub pasywa finansowe wszystkich sektorów i zagranicy. Finansowe instytucje pieniężne z reguly nie posiadają jednak w systemie zobowiązań z tytulu krótkoterminowych pożyczek. 5. 85. Podkategorie pożyczek krótkoterminowych i pożyczek dlugoterminowych nie są w systemie rozdzielane na podpozycje. Tym niemniej, do celów analitycznych, może być użyteczne podzielenie, w szczególności pożyczek dlugoterminowych, na kredyty konsumenckie (11), pożyczki hipoteczne (12) i pozostale pożyczki. AKCJE I INNE UDZIALY KAPITALOWE (F. 5) 5. 86. Definicja: Kategoria akcji i innych udzialów kapitalowych (F. 5) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na akcjach i innych udzialach kapitalowych (AF. 5), to jest aktywach finansowych reprezentujących prawa wlasności do przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulomnych. Aktywa te na ogól uprawniają posiadaczy do udzialu w zyskach przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulomnych oraz do udzialu w ich aktywach netto w przypadku likwidacji (13). Akcje oferowane do sprzedaży, ale nie przejęte w okresie emisji, nie są w systemie rejestrowane. Akcje i inne udzialy kapitalowe są odkupione wtedy, gdy zostaly zakupione przez emitujące przedsiębiorstwo czy spólkę finansową lub kiedy zostaly wymienione za aktywa netto przedsiębiorstwa czy spólki finansowej w przypadku likwidacji. Patrz zalącznik II „Leasing i kupno na raty wyrobów trwalego użytku”. (9) (10) Artykul 6. 1, tiret trzecie Protokolu w sprawie Statutu Europejskiego Instytutu Walutowego dolączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. (11) Kredyty konsumenckie to pożyczki udzielane gospodarstwom domowym, które w przypadku tych transakcji dzialają poza zakresem swojej dzialalności gospodarczej i zawodowej. Pożyczki hipoteczne na cele sfinansowania budowy lub kupna domu (między innymi pożyczki „pomostowe”) są wylączone. Intencją tego jest odniesie- nie kredytów konsumenckich wylącznie do tych, które są wykorzystywane na zakup wyrobów lub uslug, spożywanych przez gospodarstwa domowe indywidualnie. Praktyki krajowe mogą wymagać nieco odmiennej definicji. (12) Pożyczki hipoteczne stanowią pożyczki dlugoterminowe zabezpieczone na hipotece mieszkania wykorzystywanego przez pożyczkobiorcę na wlasne cele mieszkalne. Praktyki krajowe mogą wymagać nieco odmiennej definicji. (13) Aktywa netto w przypadku likwidacji, są definiowane jako kwota aktywów przedsiębiorstwa pomniejszona o zobowiązania inne niż zobowiązania samych wlaścicieli w zależności od ich zainwestowanego kapitalu. 140 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 87. Kategoria F. 5 dzielona jest na dwie podkategorie transakcji finansowych: a) akcje i inne udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 51); b) udzialy w funduszach wspólnego inwestowania (F. 52). Akcje i inne udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 51) 5. 88. Definicja: Podkategoria akcji i innych udzialów kapitalowych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 51) obejmuje wszystkie transakcje w akcjach i innych udzialach kapitalowych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 51), to jest aktywach finansowych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania, reprezentujących prawa wlasności do przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulomnych. Te aktywa finansowe na ogól uprawniają ich posiada- czy do udzialu w zyskach przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulomnych oraz do udzialu w ich aktywach netto w przypadku likwidacji. 5. 89. Podkategoria F. 51 może być podzielona, gdy zachodzi taka potrzeba, na trzy pozycje transakcji finansowych: a) akcje notowane, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 511); b) akcje nie notowane; z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 512); c) pozostale udzialy kapitalowe (F. 514). Akcje notowane, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 511), oraz akcje nie notowane, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 512) 5. 90. Definicja: Podpozycja akcji notowanych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 511) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na akcjach notowanych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 511), a pozycja akcji nie notowanych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 512) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na akcjach nie notowanych, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 512). Akcje obejmują korzyści z udzialu w majątku przedsiębiorstw i instytucji finansowych w formie papierów wartościowych, które z zasady są zbywalne. Podpo- zycja AF. 511 uwzględnia te akcje, których ceny są notowane na uznanej gieldzie lub innej formie rynku wtórnego, a podpozycja AF. 512 te, które nie są notowane. 5. 91. Podpozycje AF. 511 i AF. 512 obejmują: a) b) akcje kapitalowe emitowane przez spólki akcyjne: są to papiery wartościowe dające posiadaczom status wspólwlaścicieli i uprawniają ich zarówno do udzialu w calości rozdzielanych zysków jak i do udzialu w aktywach netto w przypadku likwidacji; akcje odkupione w spólkach akcyjnych: są to akcje, których kapital zostal splacony, ale które są zatrzymane przez posiadaczy pozostają- cych wspólnymi wlaścicielami, uprawnionymi do udzialu w zyskach pozostalych po wyplacie dywidend od pozostalego zarejestrowanego kapitalu oraz do udzialu w każdej nadwyżce, która może pozostać z likwidacji, tzn. aktywach netto pomniejszonych o pozostaly zarejes- trowany kapital; c) akcje dywidendowe emitowane przez spólki akcyjne: są to papiery wartościowe: 1. 2. 3. które, w zależności od kraju i okoliczności, w jakich są tworzone, posiadają wiele nazw, takich jak: akcje zalożycielskie, akcje z pra- wem udzialu w zyskach, akcje dywidendowe itp. oraz które nie są częścią zarejestrowanego kapitalu; które nie dają posiadaczom statusu wspólnych wlaścicieli w pelnym rozumieniu (prawa do udzialu w splacie zarejestrowanego kapi- talu, prawa do dochodu od tego kapitalu, prawa do glosowania na walnych zgromadzeniach akcjonariuszy itp. ); które uprawniają posiadaczy do proporcjonalnych udzialów we wszelkich zyskach pozostających po rozdzieleniu dywidend od zare- jestrowanego kapitalu oraz do części każdej nadwyżki pozostającej po likwidacji; d) udzialu lub akcje uprzywilejowane (preferencyjne), które zabezpieczają udzial w podziale wartości pozostalej po rozwiązaniu przedsiębior- stwa czy spólki finansowej. Mogą one być notowane na uznanej gieldzie lub nie notowane. 5. 92. Pozycje AF. 511 i AF. 512 nie obejmują: a) akcji oferowanych do sprzedaży, ale nie przejętych w okresie emisji. Nie są one rejestrowane w systemie; b) c) d) skryptów dlużnych i akcji pożyczkowych zamienialnych na akcje. Występują one w rachunkach w podkategorii AF. 33, do czasu aż zos- taną zamienione (patrz ust. 5. 62. l); udzialów wspólników z nieograniczoną odpowiedzialnością (komplementariuszy) w spólkach akcyjno — komandytowych. Są one zali- czane do pozycji AF. 513; rządowych inwestycji kapitalowych w organizacjach międzynarodowych utworzonych prawnie w formie spólek z kapitalem akcyjnym. Są one zaliczane do podpozycji AF. 513 (patrz ust. 5. 95. c). 10/t. 2 5. 93. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 141 Podpozycje F. 511 i F. 512 nie obejmują wydania akcji bezplatnych, to jest przekazania akcjonariuszom nowych akcji w proporcji do posiada- nych przez nich udzialów. Taka emisja nie zmienia pasywów przedsiębiorstwa czy spólki finansowej wobec jego akcjonariuszy ani proporcji aktywów posiadanych przez każdego z nich w przedsiębiorstwie czy spólce finansowej i nie jest rejestrowana w systemie (patrz ust. 6. 56). Ta sama zasada odnosi się do podzialu akcji. Pozostale udzialy kapitalowe (F. 513) 5. 94. Definicja: Podpozycja pozostale udzialy kapitalowe (F. 513) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na pozostalych udzialach kapitalo- wych (AF. 513), to jest wszystkich formach udzialów kapitalowych innych niż zaliczone do podpozycji AF. 511 i AF. 512 oraz do podkategorii AF. 52. 5. 95. Podpozycja AF. 513 obejmuje: a) wszystkie formy udzialów kapitalowych w przedsiębiorstwach i spólkach finansowych, które nie są akcjami: 1. udzialy kapitalowe w spólkach akcyjno-komandytowych w posiadaniu komplementariuszy; 2. udzialy kapitalowe w spólkach z ograniczoną odpowiedzialnością, których wlaściciele są partnerami a nie udzialowcami; 3. kapitaly zainwestowane w spólki jawne lub komandytowe uznane za podmioty prawne; 4. kapitaly zainwestowane w spóldzielnie uznane za podmioty prawne; b) c) inwestycje instytucji rządowych i samorządowych w majątek przedsiębiorstw czy instytucji finansowych publicznych, których kapital nie jest podzielony na akcje i które na mocy specjalnych aktów prawnych są uznane za podmioty prawne (patrz ust. 2. 16. c); inwestycje rządu w majątek organizacji międzynarodowych i ponadnarodowych z jednym wyjątkiem dotyczącym MFW, nawet jeśli są one utworzone prawnie w formie spólek z kapitalem akcyjnym (np. Europejski Bank Inwestycyjny); d) przychody finansowe EIW uzyskiwane z innych źródel niż wklady krajowych banków centralnych (14); e) kapital zainwestowany w finansowe i niefinansowe spólki ulomne (patrz ust. 2. 13. f). Wielkość takich inwestycji odpowiada nowym inwes- tycjom (pieniężnym lub w naturze) pomniejszonym o dokonane wyplaty kapitalowe (patrz ust. 4. 61); f) aktywa finansowe posiadane przez nierezydentów w stosunku do umownych jednostek krajowych (patrz ust. 2. 15) i na odwrót. Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania (F. 52) 5. 96. Definicja: Podkategoria udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 52) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na udzialach w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 52), to jest udzialach emitowanych przez szczególny rodzaj spólki finansowej, której wylącznym celem jest inwestowanie funduszy zebranych na rynku pieniężnym, rynku kapitalowym lub rynku nieruchomości. 5. 97. Podkategoria AF. 52 obejmuje udzialy emitowane przez spólki finansowe nazywane, w zależności od kraju, funduszami wspólnego inwestowa- nia, funduszami powierniczymi, funduszami inwestycyjnymi lub innymi programami wspólnego inwestowania, np. przedsięwzięcia wspólnego inwestowania w papiery wartościowe na żądanie (UCITS), bez względu na to czy są one otwarte, mieszane czy zamknięte. Udzialy te mogą być notowane lub nienotowane. Gdy są one nienotowane, wtedy zwykle podlegają splacie na żądanie, wedlug wartości odpowiadającej ich udzialowi w funduszach wlasnych spólki finansowej. Wartość tych funduszy jest regularnie aktualizowana na podstawie cen rynkowych ich poszczególnych skladników. REZERWY TECHNICZNO-UBEZPIECZENIOWE (F. 6) (15) 5. 98. Definicja: Kategoria rezerw techniczno-ubezpieczeniowych (F. 6) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na rezerwach techniczno-ubez- pieczeniowych (AF. 6), to jest technicznych zabezpieczeniach instytucji ubezpieczeniowych oraz funduszy emerytalnych (autono- micznych i nieautonomicznych) wobec posiadaczy polis lub beneficjentów, jak zostalo ustanowione w dyrektywie Rady 91/674/ EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakladów ubezpieczeń (16). (14) Artykul 16. 2 Protokolu w sprawie Europejskiego Instytutu Walutowego dolączonego Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. (15) Patrz zalącznik III dotyczący ubezpieczeń dla opisu sposobu ujęcia w systemie ubezpieczeń spolecznych i innych ubezpieczeń. (16) Dz. U. nr L 374 z 31. 12. 1991, str. 7-31. 142 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 99. Kategoria AF. 6 obejmuje: a) udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie; b) udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych; c) przedplaty skladek ubezpieczeniowych; d) rezerwy na nie wyplacone odszkodowania i świadectwa. 5. 100. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe stanowią aktywa finansowe: a) posiadaczy polis w odniesieniu do udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i rezerwach funduszy eme- rytalnych oraz w przedplatach skladek ubezpieczeniowych; b) beneficjentów w odniesieniu do rezerw na nieuregulowane roszczenia. 5. 101. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe stanowią pasywa: a) instytucji ubezpieczeń na życie lub ubezpieczeń innych niż na życie oraz autonomicznych funduszy emerytalnych zaliczonych do podsek- tora instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (S. 125); b) nieautonomicznych funduszy emerytalnych zaliczonych do sektorów, do których należą tworzące je jednostki instytucjonalne. Rezerwy lub podobne fundusze tworzone przez pracodawców na zaopatrzenie emerytalne pracowników (nieautonomiczne fundusze emery- talne) są zaliczane do kategorii AF. 6 jedynie wtedy, gdy są one kalkulowane zgodnie z kryteriami aktuarialnymi podobnymi do tych, które są stosowane przez instytucje ubezpieczeniowe i autonomiczne fundusze emerytalne. W przeciwnym razie, te rezerwy są pokryte akcjami lub innymi udzialami kapitalowymi emitowanymi przez jednostkę instytucjonalną, która je utworzyla. 5. 102. Kategoria AF. 6 nie obejmuje rezerw utworzonych przez jednostki instytucjonalne zaliczone do podsektora funduszy zabezpieczenia spolecz- nego (S. 1314). Rezerwy te nie stanowią w systemie zobowiązań podsektora funduszy zabezpieczenia spolecznego. 5. 103. Kategoria F. 6 podzielona jest na dwie podkategorie transakcji finansowych: a) udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 611); b) przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia (F. 62). Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 61) 5. 104. Definicja: Podkategoria udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 61) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na udzialach netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych (AF. 61), to jest rezerwach techniczno ubezpieczeniowych tworzonych w danym przedsiębior- stwie, spólce finansowej czy spólce ulomnej na cele zaspokojenia, gdy ustanowione warunki są spelnione, przewidywanych roszczeń i świadczeń. 5. 105. Podkategoria F. 61 podzielona jest na dwie pozycje transakcji finansowych: a) udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (F. 61); b) udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 612). Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (F. 611) 5. 106. Definicja: Podpozycja udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (F. 611) obejmuje wszystkie transakcje doko- nywane na udzialach netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (AF. 611), to jest techniczno — ubezpiecze- niowych na niepokryte ryzyka i techniczno — ubezpieczeniowych w odniesieniu do ubezpieczeń przynoszących zysk dodawany do zasobów po uplywie terminu platności określonego w ubezpieczeniu na dożycie lub w podobnych polisach. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 143 5. 107. Podpozycja AF. 611 obejmuje rezerwy związane z ubezpieczeniem na życie, rezerwy na premie i rabaty oraz techniczne rezerwy na polisy ubezpieczeń na życie, gdy ryzyko inwestycyjne ponoszone jest przez posiadacza polisy, jak zostaly zdefiniowane w art. 27, 29 i 31 dyrektywy Rady 91/674/EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakladów ubezpieczeń. 5. 108. Transakcje dokonywane na udzialach netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie obejmują zwiększenia pomniejszone o zmniejszenia, które powinny być oddzielone od nominalnych zysków lub strat z tytulu posiadania funduszy zainwestowanych przez instytucje ubezpieczeniowe (patrz ust. 6. 57). Zwiększenia obejmują: a) faktyczne skladki ubezpieczeniowe uzyskane w bieżącym okresie sprawozdawczym; b) plus uzupelnienia do skladek ubezpieczeniowych odpowiadające dochodowi uzyskanemu z inwestowania rezerw, który jest przypisany gospodarstwom domowym posiadającym polisy; c) minus oplaty z tytulu prowadzenia ubezpieczeń na życie. Zmniejszenia obejmują: a) kwoty należne posiadaczom ubezpieczeń na dożycie i podobnych polis ubezpieczeniowych w terminie zapadalności oraz kwoty należne beneficjentom z tytulu śmierci osób ubezpieczonych; b) plus platności należne w odniesieniu do polis wycofanych przed uplywem terminu zapadalności. 5. 109. Rezerwy ubezpieczeń na życie stanowią aktywa finansowe gospodarstw domowych rezydentów lub nierezydentów oraz pasywa instytucji ubezpieczeniowych będących rezydentami lub nierezydentami. W przypadku ubezpieczeń grupowych zawieranych, na przyklad przez przedsiębiorstwo czy spólkę finansową na rzecz pracowników, pracow- nicy a nie pracodawca są uznawani za wierzycieli, ponieważ są oni uważani za rzeczywistych posiadaczy polis. Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 612) 5. 110. Definicja: Podpozycja udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 612) obejmuje wszystkie transakcje dokonywane na udzialach netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (AF. 612), to jest technicznych rezer- wach utrzymywanych przez autonomiczne i nieautonomiczne fundusze emerytalne, utworzone przez pracodawców lub pracow- ników lub grupy osób pracujących na wlasny rachunek na cele zaopatrzenia emerytalnego pracowników lub osób pracujących na wlasny rachunek. 5. 111. Transakcje dokonywane na udzialach netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych obejmują zwiększenia pomniejszone o zmniejszenia, które powinny być oddzielone od nominalnych zysków lub strat z tytulu posiadania funduszy zainwestowanych przez fundu- sze emerytalne (patrz ust. 6. 57. ). Zwiększenia obejmują: a) faktyczne skladki ubezpieczeniowe wplacone do funduszy emerytalnych przez pracowników, pracodawców, osoby pracujące na wlasny rachunek lub inne jednostki instytucjonalne na rzecz osób indywidualnych lub gospodarstw domowych posiadających roszczenia wobec funduszy, uzyskane w bieżącym okresie sprawozdawczym; b) plus uzupelnienia do skladek ubezpieczeniowych odpowiadające dochodowi uzyskanemu z inwestowania rezerw funduszy emerytalnych, który jest przypisany do uczestniczących w tych funduszach gospodarstw domowych; c) minus oplaty za uslugi zaplacone zarządzającym funduszami w danym okresie sprawozdawczym. Zmniejszenia obejmują: a) świadczenia spoleczne równe kwotom wyplaconym emerytom lub osobom będącym na ich utrzymaniu, w formie regularnych wyplat lub innych świadczeń; 144 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) plus świadczenia spoleczne skladające się z wszelkich ryczaltowych sum platnych osobom przechodzącym na emeryturę. 5. 112. Transakcje dokonywane na udzialach netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych nie obejmują funduszy przekazywa- nych z funduszy emerytalnych nieautonomicznych do funduszy emerytalnych autonomicznych, zaliczonych do podsektora instytucji ubezpie- czeniowych i funduszy emerytalnych (S. 125), w wyniku przeksztalcenia jednego funduszu w drugi. Ten przypadek powinien być rejestrowany w kategorii zmiany w klasyfikacji i strukturze (K. 12. 1) na rachunku innych zmian wolumenu aktywów (patrz ust. 6. 30). 5. 113. Rezerwy funduszy emerytalnych stanowią aktywa finansowe gospodarstw domowych rezydentów i nierezydentów, a nie jednostek instytucjo- nalnych, które nimi zarządzają. Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia (F. 62) 5. 114. Definicja: Podkategoria przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerw niewyplacone odszkodowania i świadczenia (F. 62) obejmuje wszyst- kie transakcje dokonywane na przedplatach skladek i rezerwach nie wyplacone odszkodowania i świadczenia (AF. 62), to jest tech- nicznych rezerwach utworzonych przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne (autonomiczne i nieautonomiczne) w odniesieniu do: a) kwot reprezentujących tę część przypisanych skladek brutto, która powinna być przypisana do następnego okresu sprawozda- wczego (przedplaty skladek ubezpieczeniowych); b) oszacowanego lącznego ostatecznego kosztu uregulowania wszystkich roszczeń powstających w wyniku zdarzeń, które zajdą do końca okresu sprawozdawczego, zgloszonych czy nie, pomniejszonego o kwoty już zaplacone w odniesieniu do takich roszczeń (rezerwy na nie wyplacone odszkodowania i świadczenia). 5. 115. Przedplaty skladek ubezpieczeniowych wynikają z faktu, że są one na ogól należne do zaplaty na początku okresu objętego ubezpieczeniem, a okres ten z reguly nie pokrywa się z okresem sprawozdawczym. Tak więc na koniec okresu sprawozdawczego, w momencie zestawiania bilansu, część skladek ubezpieczeniowych platnych w ciągu tego okresu dotyczy pokrycia ryzyka w okresie następnym. Przedplaty skladek ubezpieczeniowych są określane na podstawie stopnia udzialu ryzyka w odniesieniu do czasu pozostającego do momentu wygaśnięcia umowy. Przedplaty skladek ubezpieczeniowych rejestrowane na rachunku finansowym między posiadaczami polis a instytucjami ubezpieczeniowymi obejmują te części skladek ubezpieczeniowych, które są platne w bieżącym okresie sprawozdawczym i które dotyczą pokrycia ryzyka w okresie następnym. 5. 116. Przedplaty skladek ubezpieczeniowych stanowią aktywa finansowe posiadaczy polis. Gdy przedplaty te odnoszą się do ubezpieczeń na życie, posiadaczami polis są gospodarstwa domowe rezydentów i nierezydentów. Gdy odnoszą się one do ubezpieczeń innych niż na życie posiada- cze polis mogą należeć do dowolnego sektora gospodarki lub do zagranicy. Skladki ubezpieczeniowe lub skladki na zabezpieczenia spoleczne wplacone przez posiadaczy polis mogą być przyjęte za kryterium rozdzielania przedplat skladek ubezpieczeniowych pomiędzy sektory gospo- darki i zagranicę. 5. 117. Rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia są utrzymywane przez instytucje ubezpieczeniowe na pokrycie kwot, które spodzie- wają się wyplacić w odniesieniu do roszczeń, które nie zostaly jeszcze zaspokojone, gdyż na przyklad, są sporne. Uzasadnione roszczenia uznawane przez instytucje ubezpieczeniowe uważane są za należne do zaplaty wtedy, gdy zaistnieje zdarzenie dające prawo do zgloszenia roszczenia, bez względu na to jak dlugo trwa rozstrzygnięcie spornych roszczeń. 5. 118. Rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia stanowią aktywa finansowe beneficjentów, którzy mogą należeć do dowolnego sek- tora gospodarki lub do zagranicy. 5. 119. Podkategoria AF. 62 obejmuje rezerwy w odniesieniu do nie ściągniętych skladek, pozostale rezerwy techniczno–ubezpieczeniowe, rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia i rezerwy wyrównawcze, jak zostaly zdefiniowane w art. 25, 26, 28 i 30 dyrektywy Rady 91/674/ EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. , w sprawie rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakladów ubez- pieczeń. POZOSTALE NALEŻNOŚCI/ZOBOWIĄZANIA (F. 7) 5. 120. Definicja: Kategoria pozostalych należności/zobowiązań (F. 7) obejmuje wszystkie transakcje dotyczące pozostalych należności/zobowiązań (AF. 7), to jest należnościach finansowych tworzonych jako odpowiedniki transakcji finansowej lub niefinansowej w przypadkach, w których występuje różnica w czasie pomiędzy tą transakcją a odpowiadającą jej platnością. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 145 5. 121. Kategoria F. 7 obejmuje transakcje dokonywane na należnościach finansowych wyniklych z wcześniejszej lub opóźnionej platności za transak- cje dotyczące towarów i uslug, transakcje podzialu lub wtórnego obrotu aktywami finansowymi. Stanowią one transakcje-odpowiedniki, w przypadkach gdy platność jest należna, ale jeszcze niezaplacona. Do tej kategorii są także klasyfikowane dlugi narosle w międzyczasie od dochodu oraz zaleglości. 5. 122. Kategoria F. 7 nie obejmuje: a) rozbieżności statystycznych innych niż różnice w czasie pomiędzy transakcjami dotyczącymi towarów i uslug, transakcjami podzialu lub transakcjami finansowymi a odpowiadającymi im platnościami; b) pozycji, co do których brak jest dostatecznych informacji dla ich zaklasyfikowania. Klasyfikacja powinna być dokonywana na podstawie jakiejkolwiek dostępnej informacji; c) pozycji, o których naturze nic nie wiadomo; d) różnych pozycji bilansu platniczego określonych jako blędy i pominięcia netto; e) wcześniejszych lub późniejszych platności (wlączając zaleglości) w przypadku tworzenia aktywów finansowych lub splaty zobowiązań innych niż zaliczone do kategorii F. 7. Pozostają one w kategorii, do której byly zaklasyfikowane. 5. 123. Kategoria F. 7 podzielona jest na dwie podkategorie transakcji finansowych: a) kredyty kupieckie i zaliczki (F. 71); b) pozostale należności/zobowiązania, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek (F. 79). Kredyty kupieckie i zaliczki (F. 71) 5. 124. Definicja: Podkategoria kredytów kupieckich i zaliczek (F. 71) obejmuje wszystkie transakcje dotyczące kredytów kupieckich i zaliczek (AF. 71), to jest należnościach powstających z bezpośredniego udzielenia kredytu przez dostawców i kupujących na transakcje dotyczące towarów i uslug oraz platności zaliczkowych za pracę będącą w toku lub zamierzoną do podjęcia i związanych z takimi transakcjami. 5. 125. Podkategoria AF. 71 obejmuje: a) należności finansowe odnoszące się do dostaw towarów i uslug, za które nie zostaly dokonane platności; b) kredyty kupieckie uznane przez przedsiębiorstwa handlujące dlugami (factoringowe), z wyjątkiem uznanych za pożyczki; c) narosle w czasie czynsze za budynki; d) zaleglości dotyczące splaty towarów i uslug, gdy nie są zapisane jako pożyczka. 5. 126. Podkategoria AF. 71 nie obejmuje pożyczek na sfinansowanie kredytów kupieckich. Są one klasyfikowane do kategorii AF. 4 (patrz ust. 5. 81. h). 5. 127. Kredyty kupieckie i zaliczki mogą stanowić aktywa lub pasywa finansowe wszystkich sektorów i zagranicy. Pozostale należności/zobowiązania, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek (F. 79) 5. 128. Definicja: Podkategoria pozostale należności/zobowiązania, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek (F. 79) obejmuje wszystkie transakcje dotyczące pozostalych należności/zobowiązań, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek (AF. 79), to jest należnościach finanso- wych powstających z różnic w czasie pomiędzy transakcjami podzialu lub transakcjami finansowymi dokonywanymi na rynku wtórnym a odpowiadającymi im platnościami. Zawiera ona także roszczenia finansowe z tytulu naroslego w czasie dochodu. 5. 129. Podkategoria AF. 79 obejmuje należności finansowe powstale w wyniku różnic w czasie pomiędzy dokonywanymi transakcjami a platnościami w odniesieniu do, na przyklad: a) podatków; b) skladek na zabezpieczenia spoleczne; c) wynagrodzeń; 146 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 d) rent gruntowych i z tytulu eksploatacji zlóż zasobów naturalnych; e) dywidend; f) odsetek; g) transakcji dokonywanych na aktywach finansowych na rynku wtórnym. 5. 130. Najbardziej odpowiednim sposobem rejestracji transakcji finansowej będącej odpowiednikiem odsetek naroslych od aktywów finansowych (patrz ust. 5. 17) powinna być jej rejestracja jako reinwestycji w te aktywa finansowe. Sposób rejestracji odsetek będzie jednak musial wynikać z praktyk krajowych. Jeśli odsetki narosle nie są rejestrowane jako reinwestowane w aktywa finansowe, powinny być zaliczone do podkatego- rii F. 79. 5. 131. W dniu, w którym odsetki stają się należne do zaplaty, rejestrowane są dwie transakcje finansowe (patrz ust. 5. 17): po pierwsze w przypadku wyplaty transakcja dokonywana na aktywach finansowych wykorzystywanych do wyplaty lub w przypadku nie dokonywania wyplaty zwięk- szenie zaleglości odsetkowych, do zarejestrowania w podkategorii F. 79; po drugie transakcja finansowa będąca odpowiednikiem, zmniejszająca roszczenia finansowe netto wierzyciela wobec dlużnika. POZYCJA MEMORIALOWA: INWESTYCJE ZAGRANICZNE BEZPOŚREDNIE (F. m) 5. 132. Definicja: Inwestycje zagraniczne bezpośrednie (F. m) obejmują wszystkie transakcje dotyczące inwestycji zagranicznych bezpośrednich (AF. m), tzn. inwestowania wywolującego dlugoterminowe wspólzależności odzwierciedlające trwale zaangażowanie jednostki insty- tucjonalnej będącej rezydentem jednej gospodarki („inwestor bezpośredni”) w jednostce instytucjonalnej będącej rezydentem gospo- darki innej niż gospodarka inwestora („przedsiębiorstwo inwestycji bezpośredniej”). Celem inwestora bezpośredniego jest wywarcie znaczącego wplywu na zarządzanie przedsiębiorstwem rezydującym w innej gospodarce. Inwestycja bezpośrednia pociąga za sobą zarówno początkową transakcję pomiędzy inwestorem bezpośrednim a przedsiębiorstwem inwestycji bezpośredniej jak i wszystkie późniejsze transakcje kapitalowe pomiędzy nimi i wśród stowarzyszonych przedsiębiorstw posiadających jak i nieposiadających osobowości prawnej (17). 5. 133. Transakcje dokonywane na aktywach i pasywach finansowych tworzące inwestycję zagraniczną bezpośrednią powinny być rejestrowane w odpowiednich kategoriach transakcji finansowych, tzn. pożyczek (F. 4), akcji i innych udzialów kapitalowych (F. 5) oraz pozostalych należności/ zobowiązań (F. 7). Jednak kwoty inwestycji zagranicznej bezpośredniej wlączone do poszczególnych kategorii powinny też być zarejestrowane oddzielnie jako pozycja memorialowa. ZASADY KSIĘGOWANIA TRANSAKCJI FINANSOWYCH WYCENA 5. 134. Transakcje finansowe rejestrowane są w wartościach transakcyjnych, to jest wartościach wyrażonych w walucie krajowej, wedlug których, jedy- nie na podstawie względów komercyjnych, aktywa i/lub pasywa finansowe wlączone w transakcję są tworzone, likwidowane, wymieniane lub przejmowane pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi lub między nimi a zagranicą. 5. 135. Transakcje oraz ich odpowiedniki w postaci transakcji finansowych lub niefinansowych są rejestrowane wedlug tej samej wartości transakcyj- nej. Mogą być rozpatrywane trzy możliwości: a) b) transakcja finansowa stanowi transakcję dokonywaną na środkach platniczych w walucie krajowej (patrz ust. 5. 04. i 5. 23. ): wartość trans- akcyjna jest równa kwocie wymienionych środków platniczych; transakcja finansowa stanowi transakcję dokonywaną na środkach platniczych w walucie zagranicznej (patrz ust. 5. 04. i 5. 23. ), a transak- cja będąca odpowiednikiem nie jest transakcją dokonywaną na środkach platniczych w walucie krajowej: wartość transakcyjna jest równa kwocie wymienionych środków platniczych, przeliczonych na walutę krajową przy zastosowaniu kursu rynkowego obowiązującego w momencie dokonywania platności; c) ani transakcja finansowa ani transakcja będąca jej odpowiednikiem, nie są transakcjami dokonywanymi na środkach platniczych (patrz ust. 5. 04. ): wartość transakcyjna jest utożsamiana z bieżącą wartością rynkową aktywów lub pasywów finansowych objętych transakcją. 5. 136. Wartość transakcyjna odnosi się do szczególnej transakcji finansowej i jej odpowiednika. Wartość transakcyjna powinna być, z zasady, wyraź- nie odróżniona od wartości bazującej na cenie notowanej na rynku, uczciwej cenie rynkowej lub jakiejkolwiek cenie przewidzianej do wyraże- nia ogólnych cen grupy podobnych, lub identycznych aktywów lub pasywów finansowych. W przypadkach jednak, gdy transakcją — odpo- wiednikiem transakcji finansowej, jest na przyklad transfer i z tego powodu, transakcja finansowa podjęta jest ze względów innych niż czysto komercyjne, wartość transakcyjna jest utożsamiana z bieżącą wartością rynkową aktywów lub pasywów finansowych objętych transakcją. (17) Ramowa definicja inwestycji zagranicznej bezpośredniej OECD, 3-cie wydanie. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 147 5. 137. Wartość transakcyjna nie obejmuje obciążeń za uslugę, oplat i prowizji oraz podobnych platności za uslugi wykonywane podczas przeprowa- dzania transakcji; powinny być one rejestrowane jako platności za uslugi. Wylączone są także podatki od transakcji finansowych i traktowane jako podatki od uslug w ramach podatków od produktów. W przypadku gdy transakcja finansowa obejmuje nową emisję pasywów, wartość transakcyjna jest równa kwocie zaciągniętych zobowiązań, z wylączeniem wszelkich placonych z góry odsetek. Podobnie, kiedy zobowiązanie wygasa, wartość transakcyjna, zarówno dla wierzyciela jak i dlużnika, musi odpowiadać zmniejszeniu zobowiązania. Szczególne kryteria wyceny wybranych podkategorii transakcji finansowych 5. 138. Papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (F. 33) a) b) Jeżeli papiery wartościowe wprowadzane są przez emitentów na rynek poprzez przejęcie emisji lub przez innych gwarantów emisji, a następnie sprzedawane ostatecznym inwestorom po wyższych cenach, aktywa i pasywa finansowe powinny być rejestrowane wedlug war- tości zaplaconych przez inwestorów. Różnice między kwotami zaplaconymi przez inwestorów a kwotami otrzymanymi przez emitentów powinny być traktowane jako platności za uslugę zaplacone przez emitentów gwarantom emisji. Papiery wartościowe są rejestrowane wedlug wartości emisyjnej. Jeżeli papiery wartościowe są emitowane z dyskontem lub z ażio, na jako rzeczywista wartość emisyjna, rejestrowany jest dochód emitenta w momencie sprzedaży, a nie wartość nominalu. rachunkach, Różnica między wartością emisyjną a wartością wykupu jest traktowana jako odsetki narosle od momentu emisji do wykupu papieru. c) Obligacje z dużym dyskontem lub obligacje zerokuponowe powinny być traktowane jako papiery wartościowe emitowane z dyskontem. Odsetki narosle do momentu wykupu obligacji są traktowane jako reinwestowane w takie obligacje (patrz ust. 4. 46). d) Jeżeli dlugoterminowe papiery wartościowe emitowane są z dyskontem, którego wielkość jest nieistotna, różnica między wartością emi- syjną a wartością wykupu może być przypisywana umownie w momencie emisji. e) W przypadku papierów wartościowych, których wartość jest powiązana z indeksem cen, ceną towaru lub kursem walutowym, cena emi- syjna papieru rejestrowana jest jako kapital, a platność indeksowana wyplacana okresowo lub w terminie platności jest traktowana jako odsetki narosle do momentu wykupu, natomiast odpowiednik jest rejestrowany na rachunku finansowym jako reinwestycja w papiery wartościowe inne niż akcje. f) Inwestycje w papiery wartościowe będące w obiegu na rynku wtórnym rejestrowane są wedlug notowań gieldowych lub ceny rynkowej. g) Papiery wartościowe, które osiągnęly termin wykupu rejestrowane są wedlug wartości w dniu wykupu, która obejmuje premie udzielane przy wykupie, ale wylącza platności dokonywane w drodze losowania oraz premie oszczędnościowe, które rejestrowane są jako odsetki. h) Zamiana obligacji na akcje powinna być traktowana jako sprzedaż obligacji i zakup akcji (patrz ust. 5. 62. l). Wartość transakcyjna uzyski- wana jest z wartości rynkowej sprzedanych obligacji, z ewentualnym odliczeniem, na rachunku przeszacowań, zysków lub strat z tytulu posiadania akcji (patrz ust. 6. 54). 5. 139. Instrumenty pochodne (F. 34) a) Obrót wtórny opcjami i zamknięcie opcji przed dokonaniem objętych nimi transakcji finansowych. Jeżeli opcja dotyczy dostawy, może ona być zrealizowana lub nie. W przypadkach gdy opcja zostaje zrealizowana, wystawca opcji może zaplacić jej posiadaczowi równo- wartość różnicy między dominującą na rynku ceną instrumentu bazowego a ceną wykonania opcji lub, alternatywnie, może to być naby- cie lub sprzedaż bazowego finansowego instrumentu lub aktywów niefinansowych, rejestrowanych wedlug dominującej na rynku ceny i platności wyrównawczej dokonanej między posiadaczem a wystawcą opcji — równa cenie uzgodnionej. Różnica między dominującą ceną rynkową instrumentu bazowego a ceną wykonania jest w obu przypadkach równa wartości likwidacyjnej opcji, to jest cenie opcji w momencie realizacji dostawy. W przypadkach, gdy opcja nie zostaje zrealizowana, nie ma miejsca żadna transakcja. Jednak wystawca opcji uzyskuje zysk holdingowy, a jej posiadacz — stratę z tytulu posiadania opcji i powinny one być zarejestrowane na rachunku przeszaco- wań. b) Instrumenty pochodne inne niż opcje obejmują na ogól umowy, w ramach których obie strony zgadzają się wymienić określone aktywa (realne lub finansowe) w określonym momencie lub momentach w przyszlości. Transakcje, które muszą być zarejestrowane na podstawie takich instrumentów pochodnych, obejmują obrót handlowy zrealizowany w ramach zawartej umowy oraz wartość netto dokonanych 148 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 rozliczeń. Może także wystąpić potrzeba rejestracji transakcji związanych z samym zawarciem umów dotyczących instrumentów pochod- nych. W wielu jednak przypadkach obie strony będą przystępować do takiej umowy bez żadnych wzajemnych platności; w tych przypad- kach wartość transakcji ustanowienia umowy nie występuje i żaden zapis na rachunku finansowym nie jest wymagany. c) Wszelkie jasno określone prowizje, zaplacone lub otrzymane od brokerów lub innych pośredników organizujących opcje, transakcje typu futures, swapy i inne umowy dotyczące instrumentów pochodnych są traktowane, na odpowiednich rachunkach, jako platności za uslugi. Przeplywy platności odsetkowych wynikające z umów swapowych powinny być rejestrowane jako dochody z tytulu wlasności, a splaty kapitalu powinny być rejestrowane na rachunku finansowym jako transakcje dokonywane na instrumentach bazowych. Strony umowy swapowej nie są uważane za świadczące sobie wzajemnie uslugi, ale każda platność realizowana na rzecz strony trzeciej, organizującej umowę, powinna być traktowana jako platność za uslugę (patrz ust. 4. 47). Podczas gdy w odniesieniu do samej koncepcji opcji, premie placone sprzedającemu ją mogą być uznawane za obejmujące oplatę za uslugę, to w praktyce nie jest zwykle możliwe wyróżnienie ele- mentu związanego z uslugą. Stąd jako nabycie aktywu finansowego przez kupującego i jako zaciągnięcie zobowiązań przez sprzedającego — powinna być rejestrowana cala zaplacona cena. d) W przypadku gdy umowy swapowe obejmują wymianę kwot kapitalu, na przyklad pojawiających się w odniesieniu do swapów waluto- wych, wymiana początkowa powinna być rejestrowana jako transakcja dokonywana na instrumencie bazowym a nie jako transakcja dotycząca instrumentów pochodnych (F. 34). Jest zatem oczywiste, że w tym momencie tworzony jest instrument pochodny z wartością początkową równą zero. Wartość instrumentu pochodnego będzie kolejno obejmować co najmniej następujące elementy: 1. bieżącą wartość rynkową różnicy między oczekiwaną przyszlą wartością rynkową kolejno wymienianych kwot kapitalu a kwotami kapitalu określonymi w umowie; oraz 2. bieżącą wartość rynkową przyszlego strumienia wszelkich odsetek i pozostalych przeplywów pieniężnych określonych w umowie. Zmiany wartości instrumentów pochodnych zachodzące w czasie powinny być rejestrowane na rachunku przeszacowań. Kolejne wymiany kapitalu będą podlegać terminom i warunkom umowy swapowej oraz mogą pociągać za sobą wymianę aktywów finanso- wych po cenie innej niż dominująca na rynku dla takich aktywów. W umowie będzie wtedy określony odpowiednik w postaci platności mię- dzy stronami umowy swapowej. Różnica między ceną rynkową a ceną określoną w umowie jest wtedy równa wartości likwidacji aktywów/ pasywów w momencie zapadalności i powinna być rejestrowana jako transakcja dokonywana na instrumentach pochodnych (F. 34). Ta koń- cowa transakcja na instrumentach pochodnych oraz wszelkie końcowe przeplywy odsetek netto muszą odpowiadać lącznym przeszacowaniom dotyczącym zysków lub strat z tytulu posiadania aktywów, zrealizowanym w czasie trwania umowy swapowej. Ujęcie to jest analogiczne jak zastosowane w odniesieniu do opcji, która prowadzi do dostawy (patrz lit. a) powyżej). 5. 140. Akcje i inne udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (F. 51) a) Nowe akcje rejestrowane są wedlug wartości emisyjnej, która na ogól odpowiada wartości nominalnej powiększonej o premię emisyjną. b) Transakcje dokonywane na akcjach znajdujących się w obrocie powinny być rejestrowane wedlug ich wartości transakcyjnej. Jeżeli wartość ta nie jest znana, można ją przybliżyć poprzez notowanie gieldowe czy cenę rynkową dla akcji notowanych oraz wartość księgo wadia akcji nienotowanych. c) Akcje uprawniające do dywidendy wyplaconej w formie krótkoterminowych weksli wlasnych są wyceniane wedlug ceny wynikającej z dywidendy proponowanej przez remitenta. d) Emisje akcji gratisowych nie są rejestrowane w systemie (patrz ust. 5. 93). Jednakże, jeżeli taka emisja zmienia calkowitą wartość rynkową akcji przedsiębiorstwa czy spólki finansowej, zmiany te powinny być zarejestrowane na rachunku przeszacowań (patrz ust. 6. 56). e) Wartość transakcyjna pozostalych udzialów kapitalowych (F. 513) stanowi kwotę funduszy przekazanych do przedsiębiorstwa, spólki finan- sowej lub spólki ulomnej przez wlaścicieli. W niektórych przypadkach fundusze mogą być przekazywane w drodze przejęcia zobowiązań przedsiębiorstwa, spólki finansowej lub spólki ulomnej. 5. 141. Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania (F. 52) a) Transakcje dotyczące udzialów w funduszach wspólnego inwestowania zawierają wartość wplat netto do funduszu. b) Dochody z tytulu wlasności otrzymane przez fundusze wspólnego inwestowania (po odliczeniu części związanej z kosztami zarządzania i przydzieleniu ich uczestnikom, nawet jeżeli nie są rozdzielone), posiadają na rachunku finansowym zapis swojego odpowiednika w udzia- lach w funduszach wspólnego inwestowania. Efekt jest taki, że dochody z tytulu wlasności są reinwestowane. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 149 CZAS REJESTRACJI 5. 142. Transakcje finansowe i transakcje będące ich odpowiednikami powinny być rejestrowane w tym samym momencie. 5. 143. Jeżeli odpowiednikiem transakcji finansowej jest transakcja niefinansowa, obie są rejestrowane w czasie, w jakim miala miejsce transakcja niefi- nansowa. Jeśli, na przyklad sprzedaż towarów lub uslug daje podstawę dla zaciągnięcia kredytu kupieckiego, to ta transakcja finansowa powinna być rejestrowana w momencie dokonania zapisów na odpowiednim rachunku niefinansowym. 5. 144. Jeżeli odpowiednik transakcji finansowej jest także transakcją finansową, mogą być rozważane trzy możliwości: a) b) c) obie transakcje finansowe są transakcjami w środkach platniczych (patrz ust. 5. 04): są one rejestrowane w momencie dokonania pierwszej platności; tylko jedna z dwóch transakcji finansowych jest transakcją w środkach platniczych (patrz ust. 5. 04): są one rejestrowane w momencie dokonania platności; żadna z dwóch transakcji finansowych nie jest transakcją w środkach platniczych (patrz ust. 5. 04): są one rejestrowane w czasie, w którym miala miejsce pierwsza transakcja finansowa. ZESTAWIANIE TRANSAKCJI FINANSOWYCH NA PODSTAWIE ZMIAN W BILANSACH 5. 145. W przypadkach, gdy podstawowe statystyki dotyczące transakcji finansowych nie są dostępne, transakcje te mogą być zestawione na podsta- wie zmian w bilansach finansowych, to jest zmian między bilansem zamknięcia a bilansem otwarcia, w wielkości posiadanych aktywów finan- sowych i zaciągniętych zobowiązań. Różnica między wielkością transakcji finansowych a wielkością zmian w bilansach finansowych obejmuje pozycje zapisane na rachunku przeszacowań i na rachunku innych zmian wolumenu aktywów. Zalącznik 5. 1 Powiązania z miernikami pieniądza 5. 146. Niniejszy zalącznik objaśnia metodę, która pozwala pokazać mierniki pieniądza w bilansach i na rachunkach finansowych. 5. 147. Stosowane definicje mierników są zróżnicowane pomiędzy krajami oraz w czasie. Ponadto, definicje te niekoniecznie bazują na klasyfikacji aktywów finansowych sektorów określonych w systemie. Stąd mierniki pieniądza nie są w systemie zdefiniowane. 5. 148. Przy wlączeniu mierników pieniądza do bilansów i na rachunki finansowe pojawiają się następujące problemy. Po pierwsze, mierniki pieniądza mogą być stworzone z elementów, które nie odpowiadają klasom, to jest kategoriom, podkategoriom i podpozycjom aktywów i pasywów finansowych zdefiniowanych w systemie. Na przyklad miernik pieniądza może obejmować jedynie podklasę kategorii gotówki i depozytów (AF. 2). Podklasa może być zdefiniowana poprzez odniesienie do terminu platności lub poprzez odniesienie do jednostek instytucjonalnych posiadających lub emitujących gotówkę i depozyty. Po drugie, mierniki pieniądza mogą określać sektory „tworzące pieniądz”, „posiadające pie- niądz” i „neutralne w stosunku do pieniądza”, które nie mogą tworzyć sektorów i podsektorów, takich jak zdefiniowane w systemie. Po trzecie, źródla danych wykorzystywane dla zestawienia agregatów pieniężnych mogą różnić się w praktyce od źródel danych wykorzystywanych dla zestawienia bilansów i rachunków finansowych sektorów i zagranicy. 5. 149. W celu identyfikacji miernika pieniądza MX w zestawieniach bilansowych lub na rachunkach finansowych może być konieczne rozdzielenie dowolnej klasy „i” aktywów i pasywów finansowych zdefiniowanej w systemie, na dwie podklasy: a) MXi: podklasa aktywów (pasywów) finansowych zaklasyfikowana do klasy „i” oraz zaliczona do miernika pieniądza MX; b) MX–i: podklasa aktywów (pasywów) finansowych zaklasyfikowana do klasy „i” ale niezaliczona do miary pieniądza MX. Niektóre klasy aktywów (pasywów) finansowych nie należą w praktyce nawet do miar szerokiej bazy pieniądza, na przyklad zloto monetarne i SDR-y (AF. l) czy rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6). Stąd MXi i MX6 będą równe zero, a więc, podzial AF. l na MX1 i MX–1 czy podzial AF. 6 na MX6 i MX-6 nie są konieczne. 150 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 150. Miernik pieniądza MX jest równy sumie wszystkich podklas aktywów finansowych MXi sektorów „posiadających pieniądz”, a MX jest równy sumie wszystkich podklas pasywów finansowych MXi sektorów „tworzących pieniądz”. 5. 151. Glówną zaletą tej metody jest jej elastyczność. W przypadkach gdy zmieniona jest definicja miernika pieniądza, muszą być dostosowane jedy- nie podzialy niektórych klas aktywów i pasywów finansowych na MXi oraz MX–i. Mierniki pieniądza w bilansach lub na rachunkach finansowych Aktywa finansowe sektorów posiadających pieniądz Pasywa sektorów tworzących pieniądz Ogólem Podzial wedlug sektorów Podzial wedlug sektorów Ogólem AF. 1 AF. 2 z tego: MX2 MX–2 AF. 3 AF. 33 z tego: MX33 MX–33 AF. 34 z tego: MX34 MX–34 AF. 4 AF. 41 z tego: MX41 MX–41 AF. 42 z tego: MX42 MX–42 AF. 5 AF. 51 z tego: MX51 MX–51 AF. 52 z tego: MX52 MX–52 AF. 6 AF. 7 AF. 71 z tego: MX71 MX–71 AF. 79 Aktywa i pasywa finan- sowe ogólem w tym: MX 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 151 ROZDZIAL 6 INNE PRZEPLYWY 6. 01. Inne przeplywy obejmują amortyzację środków trwalych (K. l), nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych (K. 2) oraz inne zmiany aktywów(K. 3 -K. 12). Inne zmiany aktywów skladają się z różnych rodzajów zmian aktywów, pasywów i wartości netto, które nie następują w formie transakcji rejestrowanych na rachunkach kapitalowym i finansowym. Obejmują one inne zmiany wolumenu (K. 3 — K. 10 i K. 12) oraz zyski i straty z tytulu posiadania aktywów (K. 11). ZUŻYCIE ŚRODKÓW TRWALYCH (K. l) 6. 02. Definicja: Zużycie środków trwalych (K. l) odpowiada ilości aktywów trwalych zużytych w badanym okresie, w rezultacie zwyklego zużycia i przewidywanego calkowitego zużycia moralnego, lącznie ze stratami w wyniku przypadkowych szkód, od których można się ubez- pieczyć. 6. 03. Zużycie środków trwalych powinna być obliczana dla wszystkich aktywów trwalych (z wyjątkiem zwierząt), wlączając zarówno rzeczowe aktywa trwale, jak i wartości niematerialne i prawne, takie jak koszty poszukiwań zlóż naturalnych, oprogramowanie komputerowe, moderni- zacje aktywów niewytworzonych oraz koszty związane z przeniesieniem praw wlasności do aktywów niewytworzonych. 6. 04. Zużycie środków trwalych (którą należy wyraźnie odróżnić od zużycia środków trwalych używanego do celów podatkowych lub zużycia wykazywanego w księgowości) powinna być szacowana w oparciu o zasoby aktywów trwalych i prawdopodobny przeciętny okres eksploatacji różnych kategorii środków trwalych. System zaleca, aby, w przypadku braku informacji bezpośrednich, szacować zasób aktywów trwalych metodą ciąglej inwentaryzacji (PIM). Zasób aktywów trwalych powinien być wyceniony w cenach nabycia z bieżącego okresu. Straty aktywów trwalych, będące rezultatem przypadkowych szkód, przed którymi można się ubezpieczyć, brane są pod uwagę w oblicze- niach przeciętnego okresu wykorzystania towarów. Można oczekiwać, że dla gospodarki ogólem, rzeczywiste normalne przypadkowe zni- szczenia, zaistniale w czasie okresu księgowego, będą równe lub zbliżone do średniej. Jednakże, w przypadku poszczególnych jednostek lub grup jednostek, rzeczywiste szkody przypadkowe będą odbiegać od średniej. W tym przypadku, dla sektorów, wszelkie różnice są rejestrowane jako inne zmiany wolumenu aktywów trwalych. Zużycie środków trwalych jest obliczana wedlug metody „liniowej”, w której odpisy od wartości aktywów trwalych dokonywane są wedlug stalej stawki, w czasie calej dlugości zużycia środka. Niemniej jednak, zależnie od charakteru spadku wydajności aktywów trwalych, do obliczenia jego zużycia należalo by wykorzystać metodę zużycia geometrycznego. 6. 05. W systemie rachunków zużycie środków trwalych jest rejestrowana pod każdą pozycją bilansującą, wykazywaną wedlug zapisu „brutto” i „netto”. Zapis „brutto” oznacza rejestrowanie przed odjęciem zużycia środków trwalych, zapis „netto” oznacza rejestrowanie pozycji bilansują- cej po odjęciu zużycia środków trwalych. NABYCIE POMNIEJSZONE O SPRZEDAŻ NIEFINANSOWYCH AKTYWÓW NIEWYTWORZONYCH (K. 2) 6. 06. Definicja: Niefinansowe aktywa niewytworzone (1) obejmują grunty i inne rzeczowe aktywa niewytworzone, które mogą być wykorzystane do produkcji towarów i uslug oraz wartości niematerialne i prawne. 6. 07. Grunty są definiowane jako sama ziemia, lącznie z glebą, i towarzyszącymi im wodami powierzchniowymi. Do wód powierzchniowych towa- rzyszących gruntom zaliczono: wody śródlądowe (zbiorniki wodne, jeziora, rzeki itp. ), do których może być ustanowione prawo wlasności. (1) Patrz definicja aktywów, zalącznik 7. l do rozdzialu 7. 152 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 6. 08. Grunty nie obejmują: a) budynków i innych budowli naziemnych i podziemnych (dróg, tuneli itp. ); b) winnic, sadów lub innych nasadzeń drzew i upraw itp. , zasadzeń wieloletnich; c) zasobów zlóż naturalnych; d) niekultywowanych zasobów biologicznych; e) zasobów wód podziemnych. Pozycje a) i b) są wytworzonymi środkami trwalymi, pozycje c), d) i e) należą do niewytworzonych wartości niematerialnych i prawnych. 6. 09. Nabycie i sprzedaż gruntów jest wyceniane w bieżących cenach rynkowych, obowiązujących w momencie nabycia / sprzedaży. Transakcje związane z gruntami są rejestrowane w takiej samej wartości na rachunkach zakupującego i sprzedającego. Wartość ta nie obejmuje kosztów związanych z przekazaniem praw wlasności gruntów, które są traktowane jako środki trwale brutto. 6. 10. Nabycie i sprzedaż innych rzeczowych aktywów niewytworzonych obejmuje zasoby zlóż naturalnych, niekultywowane zasoby biologiczne i zasoby wód podziemnych. Do zasobów zlóż naturalnych należą: zloża węgla, ropy naftowej, gazu ziemnego, zloża rud metali i pozostalych surowców mineralnych (1). 6. 11. Nabycie i sprzedaż innych rzeczowych aktywów niewytworzonych jest wyceniane w bieżących cenach rynkowych, obowiązujących w momen- cie nabycia / sprzedaży. Nabycie i sprzedaż nie obejmuje towarzyszących im kosztów przeniesienia praw wlasności. Koszty te są rejestrowane osobno jako środki trwale brutto. 6. 12. Niefinansowe niewytworzone wartości niematerialne i prawne obejmują patenty, dzierżawy lub inne zbywalne prawa, wartość firmy i inne niewytworzone wartości niematerialne i prawne. Dzierżawy dotyczą gruntów, zasobów zlóż naturalnych, budynków mieszkalnych i niemiesz- kalnych (2). Dalsze przyklady dotyczą innych zbywalnych praw nabytych w formie umów ze sportowcami i autorami. Wartość nabycia lub rozdysponowania dzierżawy lub innych zbywalnych praw obejmuje platności dokonywane pierwszym lub następnym najemcom lub dzie- rżawcom, kiedy dzierżawy lub koncesje są sprzedawane lub przekazywane innym jednostkom instytucjonalnym. Wartość nabycia i sprzedaży niewytworzonych wartości niematerialnych i prawnych nie obejmuje towarzyszących im kosztów przeniesienia praw wlasności. Koszty te są elementem środków trwalych brutto. 6. 13. Nabycia pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych są rejestrowane na bilansie platności kapitalowych dla sektorów, gospodarki ogólem i zagranicy. POZOSTALE ZMIANY AKTYWÓW (K. 3 — K. 12) 6. 14. Definicja: Inne zmiany aktywów są przeplywami, które nie są rezultatem transakcji rejestrowanymi na rachunkach kapitalowym i finanso- wym. Rozróżnia się dwa rodzaje pozostalych zmian aktywów. Pierwszy rodzaj dotyczy zmian wolumenu aktywów. Drugi rodzaj obejmuje zmiany wartości aktywów, pasywów i wartości netto, wynikające ze zmian poziomu i struktury cen prowadzących do powstania zysków lub strat z tytulu posiadania aktywów. POZOSTALE ZMIANY WOLUMENU (K. 3 — K. 10 i K. 12) 6. 15. Pozostale zmiany wolumenu są przeplywami wypelniającymi różne funkcje. Jedną z ważnych funkcji jest umożliwienie pewnym aktywom na wejście i opuszczenie systemu w normalnym przebiegu zdarzeń — np. wejścia i wyjścia naturalnie występujących aktywów. Ma to znaczenie w przypadku rejestracji odkryć, wyczerpania i degradacji aktywów naturalnych. Druga funkcja dotyczy rejestracji rezultatów wyjątkowych, nie- przewidzianych zdarzeń, które wplywają na korzyści gospodarcze uzyskiwane z aktywów. (1) Patrz definicja aktywów, zalącznik 7. l do rozdzialu 7. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 153 6. 16. Pozostale zmiany wolumenu obejmują dziewięć kategorii: a) gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych (K. 3); b) gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych (K. 4); c) naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych (K. 5); d) gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych (K. 6); e) straty z tytulu klęsk żywiolowych (K. 7); f) wywlaszczenie bez wynagrodzenia (K. 8); h) pozostale zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane (K. 9); i) j) pozostale zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane (K. 10); zmiany w klasyfikacji i strukturze (K. 12). GOSPODARCZE POJAWIENIE SIĘ AKTYWÓW NIEWYTWORZONYCH (K. 3) 6. 17. Gospodarcze pojawienie się niefinansowych aktywów niewytworzonych (K. 3) przedstawia wzrost wolumenu tych aktywów, który nie powstaje w wyniku procesu produkcji. Do kategorii tej należy: a) zwiększenia brutto wielkości zasobów zlóż naturalnych możliwych do eksploatacji: odkryte zloża węgla, ropy gazu ziemnego, rud metali i pozostalych surowców mineralnych, których eksploatacja jest oplacalna ekonomicznie. Pozycja ta obejmuje również zwiększenie wiel- kości zasobów zlóż, których eksploatacja staje się oplacalna ekonomicznie w wyniku postępu technologicznego czy zmian relatywnych cen; b) wprowadzenie pozostalych aktywów naturalnych do dzialalności gospodarczej: zmiana statusu naturalnie występujących obiektów, kwali- fikująca je jako aktywa gospodarcze, aktywa gospodarcze będące obiektami, w stosunku do których nadano prawa wlasności jednostkom instytucjonalnym i z których ustanowieni wlaściciele mogą czerpać korzyści gospodarcze (np. eksploatacja dziewiczych lasów, prze- ksztalcenie ugorów lub gruntów zdewastowanych, które mogą być gospodarczo użyteczne, rekultywacja ziemi); c) zmiany jakości aktywów niewytworzonych spowodowane zmianami ich gospodarczego przeznaczenia. Zmiany jakości są traktowane jak zmiany wolumenu. Zmiany jakości, rejestrowane w tej pozycji, pojawiają się jako przeciwwaga tych zmian w gospodarczym wykorzysta- niu, które są wykazywane jako zmiany w klasyfikacji (patrz ust. 6. 32) — np. z gruntów uprawnych na grunty pod budowę; d) pojawienie się niewytworzonych wartości niematerialnych i prawnych. Niefinansowe niewytworzone wartości niematerialne i prawne pojawiają się w momencie przyznania patentów lub sporządzenie innych zbywalnych praw. Również wtedy, gdy przedsiębiorstwa są sprzedawane po cenach przewyższających ich fundusze wlasne (patrz ust. 7. 05), nadwyżka ceny nabycia ponad fundusze wlasne jest akty- wem określonym jako „wartość firmy”. Wartość firmy niewykazana w transakcji sprzedaży/kupna nie jest aktywem gospodarczym. GOSPODARCZE POJAWIENIE SIĘ AKTYWÓW WYTWORZONYCH (K. 4) 6. 18. Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych (K. 4) występuje w przypadku towarów, które nie są wykazywane w bilansach. Za poja- wienie się aktywu wytworzonego, które powinno być zarejestrowane w pozycji „Pozostale zmiany wolumenu”, uważa się uznanie jego istotnej lub szczególnej wartości. Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych obejmuje: a) aktywa o wyjątkowej wartości, takie jak: kamienie szlachetne, dziela sztuki, gdy wysoka wartość lub znaczenie artystyczne, wcześniej nie- rejestrowane w bilansach, są po raz pierwszy uznane; b) obiekty zabytkowe, gdy wyjątkowa archeologiczna, historyczna czy kulturalna wartość budynku lub miejsca, wcześniej nierejestrowana w bilansach, jest po raz pierwszy uznana. NATURALNY WZROST NIEKULTYWOWANYCH ZASOBÓW BIOLOGICZNYCH (K. 5) 6. 19. Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych (K. 5) nie jest objęty bezpośrednią kontrolą, odpowiedzialnością i zarządzaniem przez jednostki instytucjonalne i dlatego nie jest efektem dzialalności produkcyjnej. Przyrost gospodarczych aktywów, takich jak przyrost natu- ralny lasów przeznaczonych do eksploatacji, czy ryb w rzekach, musi więc być uznany jako ich gospodarcze pojawienie się. 154 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 6. 20. Naturalny wzrost powinien być rejestrowany jako powiększenie (K. 5); wyczerpanie tych zasobów powinno być rejestrowane jako gospodarcze zaniknięcie (K. 61). Jednak, w praktyce, naturalny wzrost może być rejestrowany jedynie w ujęciu netto, ponieważ fizyczne pomiary, które prawdopodobnie są jedyną dostępną podstawą rejestracji, są faktycznie pomiarami netto. GOSPODARCZE ZANIKANIE AKTYWÓW NIEWYTWORZONYCH (K. 6) 6. 21. Gospodarcze zanikanie niefinansowych aktywów niewytworzonych (K. 6) obejmuje: a) wyczerpanie aktywów naturalnych (K. 61), takich jak zmniejszenie zasobów zlóż naturalnych i wyczerpanie niekultywowanych zasobów biologicznych, klasyfikowanych jako aktywa (patrz ust. 6. 19); b) pozostale rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych (K. 62): 1. pozostale zmniejszenia możliwych do eksploatacji zlóż naturalnych (ponowne oszacowanie zlóż możliwych do eksploatacji wynikają- cych ze zmian technologicznych lub zmian relatywnych cen); 2. jakościowe zmiany aktywów niewytworzonych z tytulu zmian w gospodarczym wykorzystaniu; 3. degradacja aktywów niewytworzonych spowodowana dzialalnością gospodarczą, obejmująca degradację gruntu, zasobów wodnych i innych aktywów naturalnych; 4. odpisanie wartości firmy, anulowanie innych zbywalnych praw i wygaśnięcie ochrony patentowej. STRATY Z TYTULU KLĘSK ŻYWIOLOWYCH (K. 7) 6. 22. Straty z tytulu klęsk żywiolowych (K. 7) rejestrowane jako pozostale zmiany wolumenu aktywów, są wynikiem pojedynczych, wyróżniających się i rozpoznawalnych zdarzeń na ogromną skalę, które mogą zniszczyć dowolne pozycje aktywów gospodarczych (niefinansowych czy finan- sowych). 6. 23. Zdarzenia te obejmują: większe trzęsienia ziemi, erupcje wulkaniczne, przyplywy i odplywy, szczególnie silne huragany, susze i pozostale klę- ski żywiolowe, wojny, powstania i pozostale zdarzenia polityczne oraz katastrofy technologiczne, takie jak wycieki substancji toksycznych czy emisja substancji radioaktywnych do środowiska. Pozycja ta obejmuje w szczególności: a) pogorszenie jakości gruntu spowodowane nietypowymi powodziami lub szkody spowodowane silnym wiatrem; b) zniszczenie aktywów kultywowanych na skutek suszy czy epidemii chorób; c) zniszczenia budynków, urządzeń czy aktywów o wyjątkowej wartości, spowodowane pożarami lasów lub trzęsieniami ziemi; d) przypadkowe zniszczenia pieniądza gotówkowego lub papierów wartościowych na okaziciela spowodowane katastrofami naturalnymi lub wydarzeniami politycznymi. WYWLASZCZENIE BEZ WYNAGRODZENIA (K. 8) 6. 24. Wywlaszczenie bez wynagrodzenia (K. 8) pojawia się wówczas, gdy instytucje rządowe i samorządowe lub pozostale jednostki instytucjonalne przejmują aktywa innych jednostek, w tym także nierezydentów, bez pelnej rekompensaty, z innych powodów niż platność podatków, ściąga- nie kar lub innych podobnych oplat. Niezrekompensowana część takiej jednostronnej konfiskaty nie jest transferem kapitalowym, w związku z tym nie jest rejestrowana na bilansie platności kapitalowych. POZOSTALE ZMIANY WOLUMENU AKTYWÓW NIEFINANSOWYCH, GDZIE INDZIEJ NIE SKLASYFIKOWANE (K. 9) 6. 25. W pozycji pozostalych zmian wolumenu aktywów niefinansowych (K. 9) są rejestrowane efekty nieoczekiwanych zdarzeń wplywających na korzyści gospodarcze osiągane z aktywów. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 155 Obejmują one: a) b) nieprzewidziane zużycie moralne. Zużycie środków trwalych nie obejmuje nieprzewidzianego moralnego zużycia środków trwalych, a kwota zaliczona na poczet ich zwyklego, oczekiwanego calkowitego zużycia moralnego, może być za mala w stosunku do faktycznego moralnego zużycia środków trwalych. Dlatego należy wprowadzić zapisy umożliwiające zmniejszenie wartości środka trwalego, wyni- kające z wprowadzenia usprawnionej technologii; różnice pomiędzy kwotami uwzględnionymi na cele normalnych zniszczeń w zużyciu środków trwalych a stratami rzeczywistymi. Zuży- cie środków trwalych nie obejmuje nieprzewidzianych zniszczeń, a wlączone kwoty, odnoszące się do normalnie przewidywanych zni- szczeń, mogą nie rekompensować w pelni (albo mogą przekraczać) skalę faktycznych zniszczeń. Dlatego konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich korekt z tytulu nieprzewidzianego spadku (lub wzrostu) wartości środków trwalych z powodu tych zdarzeń; c) degradacja środków trwalych nie stanowiąca zużycia środków trwalych: zmniejszenie wartości środków trwalych wynikające z nieprzewi- dzianych skutków, np. oddzialywania kwaśnych deszczów lub zanieczyszczeń powietrza na powierzchnie budowli lub pojazdów; d) opuszczenie urządzeń produkcyjnych przed ich ukończeniem lub przed oddaniem do użytku; e) straty nadzwyczajne w rzeczowych środkach obrotowych (np. wynikle wskutek pożaru, kradzieży czy spowodowane przez szkodniki w przypadku zapasów zbóż); f) rozbieżności statystyczne dotyczące aktywów niefinansowych między zamknięciem bilansu i odpowiadającym otwarciem bilansu. POZOSTALE ZMIANY WOLUMENU AKTYWÓW I PASYWÓW FINANSOWYCH, GDZIE INDZIEJ NIESKLASYFIKOWANE (K. 10) 6. 26. W tej kategorii powinny być zarejestrowane wszelkie zmiany aktywów i pasywów finansowych, które nie odnoszą się do transakcji finanso- wych, rejestrowanych na rachunku finansowym, które nie są zyskami / stratami z tytulu posiadania, rejestrowanymi na rachunku przeszaco- wań, i które nie są zmianami w klasyfikacji i strukturze oraz, które nie są spowodowane klęskami żywiolowymi i nierekompensowanymi kon- fiskatami. 6. 27. Kategoria K. 10 obejmuje: a) Przydzial i umarzanie SDR-ów (AF. 12) (patrz ust. 5. 33-5. 35); SDR-y są szczególnym aktywem, dla którego nie jest tworzone żadne, nawet umowne, zobowiązanie. Dlatego mechanizm kreowania SDR-ów (nazywany dalej przydzialem SDR-ów) oraz ich umarzania nie jest traktowany jako tworzący transakcje lecz zapisy na rachunku pozostalych zmian wolumenu aktywów. Przydzialy SDR-ów powiększają aktywa finansowe wladz monetarnych, natomiast umorzenie SDR-ów pomniejsza ich aktywa finansowe; b) pozostale zmiany wolumenu odnoszące się do świadczeń z funduszy emerytalnych. Systemy emerytalne ze zdefiniowanym świadczeniem ubezpieczeniowym są to takie systemy, w których gwarantowany jest poziom świad- czeń emerytalnych przyrzeczonych uczestniczącym w nich pracownikom. Świadczenia są odnoszone wedlug określonej formuly, do stażu pracy i wysokości wynagrodzenia i nie są calkowicie zależne od aktywów zgromadzonych w funduszu. W funduszach emerytalnych ze zdefiniowanym świadczeniem ubezpieczeniowym, zapis na rachunku pozostalych zmian wolumenu aktywów pokrywa zmiany należności z tytulu ubezpieczenia, będące rezultatem zmian struktury świadczeń, które należy odróżnić od zmian związanych z wiekiem i strukturą uslug świadczonych z funduszu beneficjenta. Przykladami zmian w strukturze świadczeń są między innymi: zmiany formuly, obniżenie wieku emerytalnego lub tworzenie funduszu na coroczny przyrost (zwykle definiowany jako staly x procent roczny) przyszlych emerytur lub wszystkich wyplacanych emerytur. c) Straty wyjątkowe pieniądza gotówkowego lub papierów wartościowych na okaziciela, spowodowane np. zniszczeniem w pożarze lub kra- dzieżą. d) Odpisanie lub częściowe odpisanie nieściągalnych dlugów przez kredytodawców. Powinno tu być rejestrowane jednostronne uznanie przez kredytodawcę, iż należność finansowa przestaje być ściągalna z powodu bank- ructwa lub pozostalych przyczyn i w konsekwencji, usunięcie tej należności przez kredytodawcę z jego bilansu wraz ze skreśleniem odpo- wiadającego zobowiązania z pasywów dlużnika. W sytuacji, gdy jednostka instytucjonalna będąca dlużnikiem, jest kontrolowana przez kredytodawcę, odpisanie lub częściowe odpisanie nieściągalnych dlugów (nie z powodu bankructwa) przez kredytodawców jest rejestro- wane na rachunkach akumulacji. e) Rozbieżności statystyczne odnoszące się do aktywów i pasywów finansowych pomiędzy bilansem zamknięcia i korespondującym bilan- sem otwarcia. 6. 28. Kategoria K. 10 nie obejmuje: a) umorzenia dlugów na podstawie dwustronnego porozumienia dlużnika z kredytodawcą (umorzenie lub darowanie dlugu): sytuacja ta jest traktowana jako transakcja pomiędzy kredytodawcą a dlużnikiem (patrz ust. 4. 165. 7. f i ust. 5. 16. ) a nie jako pozostale zmiany wolumenu; 156 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) odmowa zaplaty dlugu: system nie sankcjonuje sytuacji jednostronnego umorzenia zobowiązania przez dlużnika. ZMIANY W KLASYFIKACJI I STRUKTURZE (K. 12) 6. 29. Zmiany w klasyfikacji i strukturze (K. 12) obejmują zmiany w klasyfikacji sektora i w strukturze jednostek instytucjonalnych (K. 12. 1) oraz zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów (K. 12. 2). ZMIANY W KLASYFIKACJI I STRUKTURZE SEKTORA (K. 12. 1) 6. 30. Przeklasyfikowanie jednostki instytucjonalnej z jednego sektora do innego zmienia caly bilans tej jednostki, np. jednostka instytucjonalna zali- czona pierwotnie do sektora gospodarstw domowych staje się spólką ulomną i zostaje przeklasyfikowana do sektora przedsiębiorstw. Zmiany w strukturze jednostek instytucjonalnych obejmują pojawienie się i zanikanie niektórych aktywów i pasywów finansowych z powodu restrukturyzacji przedsiębiorstw. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo czy instytucja finansowa przestaje istnieć jako osoba prawna, z powodu wchlonięcia przez jedno lub więcej przedsiębiorstw lub instytucji finansowych, to wszystkie należności/zobowiązania, lącznie z aktywami i innymi udzialami kapitalowymi, które istnialy pomiędzy tym przedsiębiorstwem a tymi, które go przejęly, znikają z systemu. Jednakże zakupy akcji i pozostalych udzialów kapitalowych przedsiębiorstwa lub spólki finansowej jako część lączenia się, są rejestrowane jako transakcja finan- sowa pomiędzy kupującym a dawnym wlaścicielem. Zastąpienie istniejących akcji akcjami z tytulu przejęcia przedsiębiorstwa lub spólki finan- sowej albo akcjami nowego przedsiębiorstwa lub spólki finansowej jest rejestrowane jako wykup akcji powiązany z emisją nowych akcji. Należności/zobowiązania finansowe, które istnialy pomiędzy przejętym przedsiębiorstwem lub instytucją finansową a stronami trzecimi pozos- tają niezmienione i przechodzą na przejmujące przedsiębiorstwo lub spólkę finansową. Analogicznie, finansowe (pojawienie się aktywów finansowych) są rejestrowane w kategorii (K. 12. 1). jeżeli przedsiębiorstwo jest prawnie dzielone na dwie lub więcej jednostki instytucjonalne, nowe należności i zobowiązania ZMIANY W KLASYFIKACJI AKTYWÓW I PASYWÓW (K. 12. 2) 6. 31. Kategoria (K. 12. 2) obejmuje monetyzację/demonetyzację zlota (K. 12. 21) oraz zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów innych niż monety- zacja/demonetyzacja zlota (K. 12. 22). 6. 32. Monetyzacja/demonetyzacja zlota (K. 12. 21) jest rejestrowana na rachunku pozostalych zmian wolumenu aktywów wladz monetarnych, tzn. w podsektorze banku centralnego (S. 121) lub w podsektorze instytucji rządowych na poziomie centralnym (S. 1311). Monetyzacja zlota ma miejsce wówczas, gdy wladze monetarne zmieniają zaklasyfikowanie zlota z zasobów aktywów o wyjątkowej wartości na aktywa rezerwowe utrzymywane przez wladze monetarne. Rachunek pozostalych zmian wolumenu aktywów rejestruje zatem zmniejszenie stanu posiadania aktywów o wyjątkowej wartości i wzrost stanu posiadania zlota monetarnego. Zakupy zlota monetarnego bezpośrednio od pozostalych wladz monetarnych są klasyfikowane jako transakcje zlotem monetarnym (F. 11). Wszystkie pozostale zakupy, lącznie z zakupami od pośredników finansowych lub poprzez zorganizowany rynek zlota, muszą być rejestro- wane jako zakupy aktywów o wyjątkowej wartości, pociągające za sobą zmiany w klasyfikacji. Demonetyzacja zlota ma miejsce wówczas, gdy wladze monetarne transferują zloto z aktywów rezerwowych do aktywów o wyjątkowej war- tości. Stan posiadania zlota monetarnego wladz monetarnych zmniejsza się zaś aktywa o wyjątkowej wartości rosną. Sprzedaż zlota monetar- nego bezpośrednio do pozostalych wladz monetarnych jest klasyfikowana jako transakcje zlotem monetarnym (F. 11). Wszelka pozostala sprzedaż, lącznie ze sprzedażą pośrednikom finansowym lub na zorganizowanym rynku zlota, musi być rejestrowana jako sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości poprzedzona zmianami w klasyfikacji. 6. 33. Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów Inne niż monetyzacja / demonetyzacja zlota (K. 12. 22): są to zmiany w sposobie użytkowania gruntu czy zamiana pomieszczeń mieszkalnych na wykorzystywane do celów handlowych i odwrotnie. W przypadku gruntów, oba zapisy (zapis ze znakiem ujemnym dla starej kategorii, zapis ze znakiem dodatnim dla nowej kategorii) powinny być dokonywane w tej samej kwo- cie, dotyczącej kategorii K. 12. 22. Zmiany wartości gruntu, wynikające ze zmiany sposobu użytkowania, są rejestrowane w pozycji gospodar- cze pojawienie się (patrz ust. 6. 17. c) lub zaniknięcie aktywów niewytworzonych (patrz ust. 6. 21. c), uważane za zmiany wolumenu. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 157 Kategoria (K. 12. 22) nie obejmuje wymiany obligacji na akcje. Wymiana ta jest rejestrowana jako dwie transakcje finansowe (patrz ust. 5. 62. 1). 6. 34. Zapisy dla pozostalych zmian wolumenu (K. 3 — K. 10 i K. 12) są rejestrowane na rachunku pozostalych zmian wolumenu aktywów dla sek- torów, gospodarki ogólem i zagranicy. NOMINALNE ZYSKI/STRATY Z TYTULU POSIADANIA AKTYWÓW (K. 11) 6. 35. Nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów (2) stanowią kategorię pozostalych zmian wolumenu aktywów, pasywów, a zatem, i wartości netto, która wyraża zmiany w poziomie i strukturze ich cen. Nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów dzielą się na neutralne i realne. 6. 36. Definicja: Nominalne zyski z tytulu posiadania danych aktywów określonej ilości są definiowane jako zmiany wartości przypisane ich wlaścicielowi w wyniku zmiany ceny tych aktywów. Nominalne zyski z tytulu posiadania zobowiązań są definiowane jako zmiana wartości tych zobowiązań w wyniku zmian cen, ale z odwrotnym znakiem. 6. 37. Dodatni zysk z tytulu posiadania aktywów jest spowodowany wzrostem wartości danych aktywów lub spadkiem wartości danego zobowiąza- nia. Ujemne zyski z tytulu posiadania aktywów, tzn. straty z tytulu posiadania są spowodowane spadkiem wartości danych aktywów lub wzrostem wartości danego zobowiązania. 6. 38. Nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów rejestrowane na rachunku przeszacowań są zmianami związanymi z aktywami i zobowiąza- niami bez względu na to, czy zostaly zrealizowane czy też nie. Zyski z tytulu posiadania aktywów zostają zrealizowane wówczas, kiedy okreś- lone aktywa są sprzedane, wykupione lub w inny sposób rozdysponowane, albo zobowiązanie zostalo splacone. Niezrealizowany zysk jest zyskiem należnym od danych aktywów przynależnych wciąż wlaścicielowi lub wciąż nieuregulowanych zobowiązań na koniec okresu spra- wozdawczego. Zrealizowane zyski są zwykle rozumiane jako zyski realizowane przez caly okres, przez który aktywa są wlasnością lub zobo- wiązanie pozostaje nieuregulowane, niezależnie od tego, czy okres ten zbiega się z okresem sprawozdawczym czy też nie. Ponieważ zyski z tytulu posiadania aktywów są rejestrowane w systemie na bazie memorialowej, rozróżnienie pomiędzy zrealizowanymi i niezrealizowanymi zyskami, jakkolwiek użyteczne do pewnych celów, nie pojawia się w klasyfikacjach i na rachunkach. 6. 39. Zyski z tytulu posiadania aktywów obejmują zyski od różnego rodzaju aktywów niefinansowych aktywów wytworzonych i niewytworzonych, oraz aktywów finansowych. W ten sposób są również ujęte tutaj zyski z tytulu posiadania przez przedsiębiorców zapasów różnego rodzaju towarów, lącznie z produkcją niezakończoną. 6. 40. Nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów mogą przypadać na aktywa w posiadaniu przez dowolny odcinek czasu w okresie sprawozda- wczym, a nie tylko na aktywa pojawiające się w bilansie otwarcia lub w bilansie zamknięcia. Nominalny zysk z tytulu posiadania aktywów należny wlaścicielowi określonych aktywów lub określonej ilości aktywów, pomiędzy dwoma momentami czasu, są definiowane jako: bieżąca wartość tych aktywów w późniejszym momencie czasu, minus bieżąca wartość aktywów we wcześniejszym momencie czasu, przy zalożeniu, że same aktywa nie zmieniają się pod względem jakości i ilości w badanym okresie. Nominalny zysk z tytulu posiadania aktywów (G) przyrastający od danej ilości aktywów q pomiędzy dwoma punktami w czasie o i t, może być wyrażony w następujący sposób: G = (pt – po) × q gdzie po i pt są cenami danych aktywów odpowiednio w momencie czasu o i w momencie czasu t. Dla aktywów i pasywów finansowych o stalych wartościach w cenach bieżących, dla których obie ceny po i pt są jedynkami, nominalne zyski z tytulu posiadania są zawsze równe zeru. 6. 41. W celu oszacowania nominalnych zysków z tytulu posiadania aktywów, nabycie i sprzedaż aktywów powinno być wycenione w taki sam sposób jak na rachunkach kapitalowym i finansowym, natomiast zasoby aktywów powinny być wyceniane w taki sam sposób jak w bilansach. W przypadku środków trwalych, wartość nabycia jest kwotą zaplaconą przez kupującego producentowi lub sprzedawcy, powiększoną o (2) Określenie „nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów” odnosi się zarówno do zysków jak i strat z tytulu posiadania aktywów, ponieważ zyski mogą być zarówno dodatnie jak i ujemne. Podobnie, określenie „aktywa” odnosi się zarówno do aktywów jak i pasywów. 158 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 koszty przeniesienia praw wlasności poniesione przez zakupującego. Wartość sprzedaży używanych środków trwalych jest kwotą otrzymaną przez sprzedającego od kupującego, pomniejszoną o koszty przeniesienia praw wlasności poniesione przez sprzedawcę. Można wyróżnić cztery różne sytuacje, w których powstają nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów: 1. 2. 3. 4. dla aktywów w posiadaniu przez caly okres sprawozdawczy: nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów, należne w okresie sprawozda- wczym, są równe różnicy pomiędzy wartością zarejestrowaną w bilansie zamknięcia minus wartość zarejestrowana w bilansie otwarcia. Wartości te są oszacowanymi wartościami aktywów, jeżeli bylyby one nabyte w czasie sporządzania bilansu. Nominalny zysk jest zyskiem niezrealizowanym; dla aktywów w posiadaniu na początku okresu, które są sprzedane w czasie badanego okresu: należne nominalne zyski z tytulu posiada- nia aktywów są równe różnicy pomiędzy faktyczną lub oszacowaną wartością sprzedaży aktywów a wartością w bilansie otwarcia. Nomi- nalny zysk jest zyskiem zrealizowanym; dla aktywów nabytych w czasie badanego okresu i utrzymanych do końca okresu należne zyski z tytulu posiadania aktywów równe są różnicy pomiędzy wartością w bilansie zamknięcia a faktyczną lub oszacowaną wartością nabycia aktywów. Nominalny zysk z tytulu posiadania jest zyskiem niezrealizowanym; aktywa nabyte i sprzedane w okresu sprawozdawczym: pojawiające się nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów są równe różnicy pomiędzy faktyczną lub oszacowaną wartością sprzedanych aktywów a faktyczną lub oszacowaną wartością nabycia aktywów. Nominalny zysk z tytulu posiadania aktywów jest zyskiem zrealizowanym. 6. 42. Nominalne zyski z tytulu posiadania aktywów zawarte w systemie są to zyski należne od aktywów i zobowiązań bez względu na to, czy zos- taly zrealizowane czy też nie. Są one rejestrowane na rachunku przeszacowań dla sektorów, gospodarki ogólem oraz zagranicy. NEUTRALNE ZYSKI/STRATY Z TYTULU POSIADANIA AKTYWÓW (K. 11. 1) 6. 43. Definicja: Neutralne zyski z tytulu posiadania aktywów (K. 11. 1) są definiowane jako wartość zysków z tytulu posiadania aktywów, które bylyby należne, gdyby cena aktywów zmieniala się w czasie w tej samej proporcji co ogólny poziom cen. Neutralne zyski z tytulu posiadania aktywów identyfikuje się w celu ulatwienia obliczenia realnych zysków z tytulu posiadania aktywów, które rozdzielają realną silę nabywczą pomiędzy sektory. 6. 44. Neutralne zyski z tytulu posiadania aktywów (NG), należne od danych aktywów w ilości q pomiędzy okresem o i t, oblicza się w następujący sposób: NG = po × q (rt/ro – 1) gdzie r oznacza ogólny wskaźnik cen, „po × q” odpowiada bieżącej wartości aktywów w czasie „o” i „rt/ ro” odpowiada stopie zmian ogólnego indeksu cen pomiędzy okresem o i t. Tę samą stopę „rt/ ro” stosuje się do wszystkich rodzajów aktywów i zobowiązań. 6. 45. Nie istnieje idealny ogólny wskaźnik cen, wlaściwy do wyliczenia neutralnych zysków z tytulu posiadania aktywów. Umownie, do tych celów przyjmuje się wskaźnik cen wykorzystania krajowego z wylączeniem zmian zapasów. 6. 46. Neutralne zyski z tytulu posiadania aktywów są rejestrowane na rachunku neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów, który jest rachunkiem utworzonym w ramach rachunku przeszacowań dla sektorów, gospodarki ogólem oraz zagranicy. REALNE ZYSKI/STRATY Z TYTULU POSIADANIA AKTYWÓW (K. 11. 2) 6. 47. Definicja: Realny zysk z tytulu posiadania aktywów (K. 11. 2) jest definiowany jako różnica pomiędzy nominalnym a neutralnym zyskiem z tytulu posiadania aktywów. Realny zysk z tytulu posiadania aktywów (RG), w określonej ilości q pomiędzy okresem o i t, jest wyrażony następującymi formulami: RG = G – NG lub RG = (pt/po – rt/ro) × po × q 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 159 Wartości realnych zysków z tytulu posiadania aktywów, zależą od zmian cen jego skladników w badanym okresie, względem przeciętnych zmian pozostalych cen, mierzonych ogólnym wskaźnikiem cen. 6. 48. Realny zysk z tytulu posiadania aktywów jest rejestrowany na rachunku realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów, który jest rachun- kiem wchodzącym w sklad rachunku przeszacowań dla sektorów, gospodarki ogólem oraz zagranicy. ZYSKI Z TYTULU POSIADANIA AKTYWÓW WEDLUG TYPÓW AKTYWÓW FINANSOWYCH Gotówka i depozyty (AF. 2) 6. 49. Bieżąca wartość gotówki i depozytów, wyrażona w walucie narodowej, pozostaje stala w czasie. „cena” takich aktywów jest zawsze jednością podczas, gdy ich ilość jest określona poprzez liczbę jednostek waluty, w której są wyrażone. Nominalne zyski z tytulu posiadania takich aktywów są zawsze równe zero. Z tego powodu, różnica pomiędzy wartością, wykazaną w bilansach otwarcia i zamknięcia, z wyjątkiem pozostalych zmian wolumenu aktywów, wynika wylącznie z wartości transakcji tych aktywów. Jest to jedyny przypadek, gdy jest możliwe ustalenie wartości transakcji na podstawie danych z bilansów. 6. 50. W celu obliczenia neutralnych i realnych zysków z tytulu posiadania aktywów o stalej wartości nominalnej, obok danych wykazywanych w bilansach otwarcia i zamknięcia, konieczne są również informacje dotyczące wartości transakcji oraz czasu, w którym zostaly dokonane. Przy- puśćmy, że udzielenie i splata pożyczki nastąpily w ciągu tego samego okresu sprawozdawczego, gdy ogólny poziom cen w tym samym cza- sie wzrósl. Z punktu widzenia kredytodawcy, neutralny zysk z pożyczki byl dodatni a realny zysk ujemny i ich wysokość zależala od czasu, w jakim pożyczka pozostawala niesplacona oraz od stopy inflacji. Rejestracja tych realnych strat nie jest możliwa bez informacji o wartościach pożyczek udzielonych i splaconych w czasie tego samego okresu sprawozdawczego i o okresach, w których byly one udzielane i splacane. W zasadzie, można przypuszczać, że gdy ogólna absolutna wartość transakcji ze znakiem dodatnim i znakiem ujemnym jest duża w relacji do poziomów bilansów otwarcia i zamknięcia, to przybliżone szacunki neutralnych i realnych zysków z tytulu posiadania aktywów i zobowiązań finansowych o stalej wartości nominalnej, uzyskiwane z danych bilansowych, mogą nie być satysfakcjonujące. Nawet rejestrowanie wartości transakcji finansowych w ujęciu brutto, tzn. rejestrowanie osobno pożyczek udzielonych oraz splat, w odróżnieniu od ogólnej wartości pożyczek pomniejszonej o splaty, może być niewystarczające bez informacji o rozkladzie pożyczki w czasie. Pożyczki (AF. 4) i pozostale należności/zobowiązania (AF. 7) 6. 51. Te same zasady, przyjęte dla gotówki i depozytów, mają zastosowanie do pożyczek i pozostalych należności/zobowiązań. Jednak, w przypadku sprzedaży istniejącej pożyczki lub kredytu handlowego Pozostalej jednostce instytucjonalnej, wartość różnicy pomiędzy ceną wykupu a ceną transakcyjną, powinna być rejestrowana na rachunku przeszacowań sprzedającego i zakupującego w momencie dokonania transakcji. Papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3) 6. 52. Jeżeli obligacje są emitowane z premią lub dyskontem, lącznie z obligacjami z dużym dyskontem i zerokuponowymi, to różnica pomiędzy ich ceną emisyjną a wartością nominalną lub wartością w dniu wykupu, odzwierciedla oprocentowanie, jakie emitent jest zobowiązany wyplacić w okresie ważności obligacji. Takie oprocentowanie jest rejestrowane jako dochód z tytulu wlasności placony przez emitenta obligacji na rzecz jej posiadacza, w uzupelnieniu do odsetek kuponowych faktycznie zaplaconych przez emitenta w określonych terminach w okresie ważności obligacji. Odsetki narastające są rejestrowane na rachunku finansowym jako jednocześnie reinwestowane w obligacje przez posiadaczy obliga- cji (patrz ust. 5. 17). Są one rejestrowane na rachunku finansowym jako nabycie aktywów, które powiększają istniejące aktywa (3). W ten sposób stopniowy wzrost wartości rynkowej obligacji, wynikający z kumulowania naroslych reinwestowanych odsetek odzwierciedla wzrost wartości niesplaconego kapitalu — tzn. zwiększenie rozmiarów aktywów. Jest to więc wzrost ilościowy lub jakościowy obligacji, i nie wynika ze wzrostu ceny obligacji. Nie przynosi zatem dla posiadacza obligacji żadnych zysków z tytulu ich posiadania ani strat z tytulu posiadania dla emitenta obligacji. Taka sytuacja odnosi się również do pewnych towarów, jak np. wino, które dojrzewa w trakcie leżakowania. Wzrost ceny wina, który wynika z poprawy jego jakości, wyraża wzrost ilości a nie ceny. Obligacje zmieniają się jakościowo w czasie, aż do daty wykupu, i ważne jest uznanie, iż wzrost wartości obligacji odnosi się do gromadzenia naroslych odsetek a nie zmiany ceny, a zatem nie przy- nosi zysków z tytulu posiadania tych aktywów. 6. 53. Ceny obligacji o stalej stopie procentowej również zmieniają się zależnie od zmiany rynkowych stóp procentowych, przy czym zmiana ta ma kierunek przeciwny do zmian poziomu stóp procentowych. Wplyw określonej zmiany stóp procentowych na cenę danej obligacji jest tym mniejszy im bliższy jest termin jej wykupu. Zmiany wartości obligacji, które są spowodowane zmianami w poziomie stóp procentowych na rynku, stanowią zmiany ich cen a nie ilości. Zatem, przynoszą one nominalne zyski lub straty z tytulu posiadania, zarówno dla emitentów jak (3) System rekomenduje taki sposób podejścia, jednak dopuszcza również rejestrowanie tych odsetek w pozycji pozostale należności/zobowiązania (AF. 7), gdzie wymagane jest dostosowanie się do praktyk narodowych (patrz ust. 5. 130). 160 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 i posiadaczy. Wzrost stóp procentowych przynosi nominalny zysk z tytulu posiadania dla emitenta obligacji i równą mu nominalną stratę z tytulu posiadania dla posiadacza obligacji, i odwrotnie, w przypadku spadku stóp procentowych. Nominalne zyski lub straty z tytulu posiadania mogą być związane z bonami, w ten sam sposób jak z obligacjami. Ponieważ jednak bony są krótkoterminowymi papierami wartościowymi, z dużo krótszym okresem wykupu, to zyski z tytulu posiadania, przynoszone przez zmiany poziomu stóp procentowych, są na ogól dużo mniejsze niż w przypadku obligacji o takiej samej wartości nominalnej 6. 54. Konwersja obligacji na akcje jest wykazywana jako dwie transakcje finansowe (patrz ust. 5. 62. l). Zwykle jest ona dokonywana po cenie niższej od ceny rynkowej akcji, a powstale zyski z tytulu posiadania powinny być rejestrowane na rachunku przeszacowań jako zmiana ceny. 6. 55. Wartość instrumentów pochodnych (AF. 34) może zmieniać się w wyniku zmian wartości instrumentów podstawowych, czy zmian w zmien- ności cen instrumentów podstawowych, albo zbliżającej się daty realizacji lub wykupu instrumentu. Wszystkie te zmiany wartości powinny być uznawane jako zmiany cen i rejestrowane w pozycji K. 11. Akcje i pozostale instrumenty kapitalowe (AF. 5) 6. 56. Akcje gratisowe (patrz ust. 5. 93) powiększają liczbę akcji i wartość nominalną emitowanych akcji, ale, teoretycznie, nie zmieniają wartości rynkowej ogólu akcji. Z zalożenia, nie są one rejestrowane na rachunkach. Niemniej jednak ich emisje mają na celu poprawę plynności akcji na rynku, wskutek czego calkowita wartość rynkowa wyemitowanych akcji może wzrosnąć; każda taka zmiana powinna być rejestrowana jako wynik przeszacowań. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6) 6. 57. Zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych (AF. 61), które występują między początkiem i końcem okresu sprawozdawczego, a zatem, wynikają z nominalnych zysków lub strat z tytulu posiadania rezerw inwestowanych przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne i są rejestrowane na rachunku przeszacowań. To samo odnosi się do zmian w przedplatach skladek ubezpieczeniowych i rezerw na niezaspokojone roszczenia (AF. 62), wynikających z zysków lub strat z tytulu posiadania. AKTYWA FINANSOWE W WALUCIE OBCEJ 6. 58. Wartość aktywów finansowych w walucie obcej jest mierzona wedlug ich bieżącej wartości rynkowej w walucie obcej przeliczonej na walutę narodową po obowiązującym kursie wymiany. Zatem, nominalne zyski z tytulu posiadania tych aktywów mogą pojawiać się nie tylko z powodu zmiany ich ceny krajowej lecz również z powodu zmian kursów walutowych. Calkowita wartość nominalnych zysków z tytulu posia- dania tych aktywów, narastających w okresie sprawozdawczym, może być obliczona przez odjęcie wartości transakcji od różnicy pomiędzy wartościami wykazanymi w bilansach otwarcia i zamknięcia. W tym celu, transakcje dotyczące aktywów finansowych wyrażone w walutach obcych, muszą być przeliczone na walutę krajową, z wykorzystaniem kursów walutowych obowiązujących w momencie pojawienia się trans- akcji, podczas gdy wartości wykazane w bilansach otwarcia i zamknięcia muszą być przeliczone wedlug kursów walutowych dominujących w dniach, na które bilanse są sporządzane. To oznacza, że calkowita wartość transakcji — nabycie pomniejszone o sprzedaż — wyrażona w walucie obcej, jest w efekcie przeliczona wedlug ważonego, średniego kursu walutowego, gdzie wagami są określone wartości transakcji, doko- nane w różnych momentach czasu. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 161 ROZDZIAL 7 BILANSE 7. 01. Definicja: Bilans jest zestawieniem, sporządzonym w określonym momencie, wartości posiadanych aktywów oraz zaciągniętych zobowiązań. Pozycja bilansująca nazywana jest wartością netto (B. 90). Zasoby aktywów i pasywów zarejestrowane w bilansie wyceniane są w cenach rynkowych dominujących w momencie, do którego odnosi się bilans. 7. 02. Bilans sporządzany jest dla sektorów, dla gospodarki ogólem oraz dla zagranicy. Dla sektora bilans pokazuje wartość wszystkich aktywów — wytworzonych, niewytworzonych i finansowych — oraz wszystkich pasywów i wartości netto sektora. Dla gospodarki ogólem bilans dostarcza, w postaci pozycji bilansującej, często określanej jako bogactwo narodowe — sumę aktywów niefinansowych oraz aktywów finansowych netto w odniesieniu do zagranicy. Bilans dla zagranicy, nazywany rachunkiem zewnętrznym aktywów i pasywów, sklada się w calości z aktywów i pasywów finansowych. 7. 03. Spólki niefinansowe i spólki finansowe posiadają, poza wyemitowanymi akcjami i innymi udzialami kapitalowymi, także wartość netto. W przypadku spólek ulomnych, wartość netto jest równa zero, ponieważ przyjmuje się zalożenie, że wartość udzialów kapitalowych wlaścicieli jest równa ich aktywom pomniejszonym o pasywa. Stąd wartość netto przedsiębiorstw inwestycji bezpośrednich będących rezydentami, które stanowią oddzialy przedsiębiorstw zagranicznych i z tego powodu są traktowane jako spólki ulomne, jest równa zero. 7. 04. Różnica pomiędzy aktywami finansowymi ogólem a pasywami finansowymi ogólem nazywana jest aktywami finansowymi netto (patrz ust. 7. 67). 7. 05. Wyliczenie funduszy wlasnych dla sektorów przedsiębiorstw i instytucji finansowych stanowi użyteczny wskaźnik do analiz. Fundusze wlasne stanowią sumę wartości netto (B. 90) oraz wyemitowanych akcji i innych udzialów kapitalowych (AF. 5). 7. 06. Bilans kończy kolejność rachunków, pokazując ostateczny rezultat wynikający z zapisów dokonanych na rachunkach produkcji, podzialu i wykorzystania dochodów oraz akumulacji (patrz rozdzial 8: Kolejność rachunków oraz pozycje bilansujące). 7. 07. Bilans odnosi się do wartości aktywów i pasywów w określonym momencie czasu. Bilanse powinny być zestawiane na początek okresu spra- wozdawczego (identycznym z końcem poprzedniego okresu) oraz na jego koniec. 7. 08. Bilans otwarcia lączy z bilansem zamknięcia podstawowa tożsamość rachunkowa: wartość zasobów poszczególnych rodzajów aktywów w bilansie otwarcia; plus transakcje: lączna wartość aktywów nabytych pomniejszona o lączną wartość aktywów sprzedanych, w ramach transakcji mających miejsce w ciągu okresu sprawozdawczego: transakcje dotyczące aktywów niefinansowych są rejestrowane na bilansie platności kapita- lowych, a transakcje dotyczące aktywów finansowych — na rachunku finansowym; minus zużycie środków trwalych; plus pozostale zmiany wolumenu: wartość innych zmian (dodatnich lub ujemnych) wolumenu posiadanych aktywów (na przyklad jako rezultat odkrycia zlóż zasobów naturalnych lub zniszczenia aktywów w wyniku wojny lub klęski żywiolowej): zmiany te są rejestro- wane na rachunku pozostalych zmian wolumenu aktywów; 162 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 plus przeszacowania: wartość dodatnich lub ujemnych nominalnych zysków z tytulu posiadania aktywów naroslych w ciągu okresu, wyni- kających ze zmian cen aktywów: zmiany te są rejestrowane na rachunku przeszacowań; jest identyczna z wartością zasobów aktywów w bilansie zamknięcia. Powiązania rachunkowe między bilansami otwarcia i zamknięcia poprzez transakcje oraz pozostale zmiany aktywów (inne zmiany wolumenu i zyski z tytulu posiadania aktywów) zaprezentowane są schematycznie w zalączniku 7. 2. RODZAJE AKTYWÓW 7. 09. Aktywa rejestrowane w bilansach są aktywami ekonomicznymi. 7. 10. Definicja: Aktywa gospodarcze są jednostkami przechowującymi wartość, wobec których są ustanowione prawa wlasności jednostek instytu- cjonalnych (indywidualnie lub zbiorowo) i, z których ich wlaściciele mogą czerpać korzyści ekonomiczne poprzez ich posiadanie lub użycie w określonym czasie. 7. 11. 7. 12. Korzyści gospodarcze obejmują dochody pierwotne (nadwyżkę operacyjną — przy używaniu aktywów, dochód z wlasności — przy udostęp- nieniu ich do wykorzystania przez innych) osiągnięte w wyniku użycia aktywów oraz z wartości, z uwzględnieniem możliwych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów, które mogą być zrealizowane w wyniku sprzedaży aktywów lub ich ograniczenia. Przegląd klasyfikacji aktywów przedstawione są w zalączniku 7. 1 do niniejszego rozdzialu. i zakresu aktywów ekonomicznych prezentowany jest w tabeli 7. 1. Szczególowe definicje poszczególnych kategorii Z zakresu aktywów są wylączone: a) kapital ludzki; b) aktywa naturalne nie będące aktywami ekonomicznymi (np. powietrze, woda w rzece); c) aktywa warunkowe, które nie są aktywami finansowymi (patrz ust. 7. 22). 7. 13. Wyróżnione zostaly trzy rodzaje aktywów: a) niefinansowe aktywa wytworzone; b) niefinansowe aktywa niewytworzone; c) aktywa finansowe. NIEFINANSOWE AKTYWA WYTWORZONE (AN. 1) 7. 14. Definicja: Aktywa wytworzone (AN. l) są aktywami niefinansowymi, które powstaly jako rezultat procesów produkcji. 7. 15. Klasyfikacja aktywów wytworzonych umożliwia rozróżnienie tych aktywów na podstawie ich roli w produkcji. Obejmuje ona: środki trwale (1), które są używane w produkcji, w sposób powtarzalny lub ciągly, przez okres dluższy niż jeden rok; rzeczowe środki obrotowe, które są wykorzystywane w produkcji jako zużycie pośrednie, sprzedawane lub w inny sposób rozdysponowywane; oraz aktywa o wyjątkowej wartości. Te ostatnie nie są wykorzystywane pierwotnie do produkcji lub na spożycie, jednak są pierwotnie nabywane i posiadane jako lokata wartości. NIEFINANSOWE AKTYWA NIEWYTWORZONE (AN. 2) 7. 16. Definicja: Aktywa niewytworzone (AN. 2) są aktywami ekonomicznymi, które powstaly w inny sposób niż poprzez procesy produkcji. Obej- mują one aktywa rzeczowe oraz wartości niematerialne i prawne, jak zdefiniowane niżej. (1) Dwa rodzaje wyrobów trwalego użytku wykorzystywane przez producentów są wylączone z nakladów brutto na środki trwale: drobne narzędzia i określone rodzaje wyposażenia wojskowego. Stąd, nie występują odpowiednie aktywa. Ponadto, środki transportu oraz inne maszyny i urządzenia nabyte przez gospodarstwa domowe na cele spożycia nie są uważane za środki trwale. Są one ujęte w pozycji memorialowej „wyroby konsumpcyjne trwalego użytku” — w bilansie (patrz ust. 7. 63). 10/t. 2 7. 17. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 163 Klasyfikacja umożliwia rozróżnienie tych aktywów na podstawie sposobu, w jaki powstaly. Niektóre z nich pojawiają się w naturze, inne, które mogą być odniesione do konstrukcji wymyślonych przez spoleczeństwo, pojawiają się w wyniku aktu prawnego lub zapisów księgo- wych. 7. 18. Wszystkie rzeczowe aktywa niewytworzone są aktywami naturalnymi. O tym, które aktywa naturalne są uwzględnione w omawianej katego- rii, decyduje, w zgodności z ogólną definicją aktywów ekonomicznych, to czy aktywa te mogą podlegać prawu wlasności i czy mogą przy- nosić korzyści ekonomiczne ich wlaścicielom przy uwzględnieniu istniejącej technologii, wiedzy, możliwości ekonomicznych, dostępnych środków oraz relatywnych cen. Ponadto, aktywa naturalne, co do których nie istnieją bądź nie mogą być ustanowione prawa wlasności, takie jak otwarte morze czy powietrze, są wylączone. 7. 19. Wartości niematerialne i prawne niewytworzone obejmują patenty, umowy przeniesienia praw, wartość firmy itp. Jednostki nieudokumento- wane aktem prawnym czy zapisem księgowym — to jest takimi dzialaniami jak przekazanie patentu lub przeniesienie pewnych korzyści eko- nomicznych na stronę trzecią — są wylączone. AKTYWA I PASYWA FINANSOWE (AF. ) 7. 20. Definicja: Aktywa finansowe (AF. ) są aktywami ekonomicznymi obejmującymi środki platnicze, należności finansowe oraz aktywa ekono- miczne bliskie w swej naturze należnościom finansowym. 7. 21. Środki platnicze obejmują zloto monetarne, specjalne prawa ciągnienia, gotówkę oraz depozyty zbywalne. Należności finansowe uprawniają ich wlaścicieli (wierzycieli) do otrzymywania platności lub serii platności, bez wykonania żadnych dodatkowych dzialań, od innych jednostek instytucjonalnych (dlużników), które zaciągnęly odpowiadające tym należnościom zobowiązania. Przyklady aktywów ekonomicznych, które są bliskie w swej istocie należnościom finansowym, stanowią akcje i inne udzialy kapitalowe oraz aktywa częściowo warunkowe. Jednostka instytucjonalna emitująca takie aktywa finansowe jest uważana za zaciągającą tym samym zobowią- zania jako ich odpowiedniki. 7. 22. Aktywa warunkowe są uzgodnieniami kontraktowymi zawieranymi pomiędzy jednostkami instytucjonalnymi, oraz między nimi a zagranicą, określającymi jeden bądź więcej warunków, które muszą być spelnione zanim dojdzie do transakcji. Przykladami takich umów są gwarancje dokonania platności przez strony trzecie, akredytywy, linie kredytowe, instrumenty gwarancji emisji (NIF) oraz wiele instrumentów pochod- nych. Aktywa warunkowe są aktywami finansowymi w systemie wtedy, gdy umowa prawna, sama w sobie, posiada wartość rynkową, ponieważ może być przedmiotem obrotu handlowego lub istnieje dla niej inny instrument pochodny będący przedmiotem obrotu na rynku. W przeciwnych przypadkach, aktywa warunkowe nie są w systemie rejestrowane (2). 7. 23. Wszystkie aktywa finansowe w systemie posiadają swoje odpowiedniki w postaci pasywów, z wyjątkiem aktywów finansowych zaklasyfikowa- nych do kategorii zlota monetarnego i Specjalnych Praw Ciągnienia (AF. l). 7. 24. Klasyfikacja aktywów i pasywów finansowych odpowiada klasyfikacji transakcji finansowych. Stąd, definicje kategorii, podkategorii i podpozy- cji aktywów i pasywów finansowych oraz dodatkowe wyjaśnienia, są przedstawione w ESA tylko raz — w rozdziale dotyczącym transakcji finansowych. Rozdzial niniejszy nie powtarza definicji i objaśnień do nich w glównej części tekstu, ale w swoim zalączniku l przedstawia podsumowanie wszystkich aktywów i pasywów zdefiniowanych w systemie. (2) Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6) stanowią bezwarunkowe zobowiązania instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych. Jednak ich odpowiedniki — aktywa finansowe posiadaczy indywidualnych polis ubezpieczeniowych oraz ich beneficjentów — w wielu przypadkach są aktywami warunkowymi. 164 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 7. 1 — Klasyfikacja aktywów AN. AKTYWA NIEFINANSOWE (AN. l + AN. 2) AN. 1 AN. 11 AN. 111 Aktywa wytworzone Aktywa trwale (1) Rzeczowe aktywa trwale AN. 1111 Budynki mieszkalne AN. 1112 Inne budynki i budowle AN. 11121 Budynki niemieszkalne AN. 11122 Inne budowle AN. 1113 Maszyny i urządzenia AN. 11131 Środki transportu AN. 11132 Pozostale maszyny i urządzenia AN. 1114 Aktywa kultywowane AN. 11141 Inwentarz żywy hodowlany, mleczny, pociągowy itd. AN. 11142 Winnice, sady i inne plantacje drzew wydających powtarzalne produkty AN. 112 Wartości niematerialne i prawne AN. 1121 Naklady na poszukiwanie zlóż AN. 1122 Oprogramowanie komputerowe AN. 1123 Oryginaly przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich lub artystycznych AN. 1129 Pozostale wartości niematerialne i prawne AN. 12 AN. 121 AN. 122 Rzeczowe środki obrotowe Materialy i dostawy Produkcja niezakończona AN. 1221 Produkcja niezakończona w odniesieniu do aktywów kultywowanych AN. 1222 Pozostala produkcja niezakończona AN. 123 AN. 124 AN. 13 AN. 131 AN. 132 AN. 139 AN. 2 AN. 21 Towary gotowe Towary do odsprzedaży Aktywa o wyjątkowej wartości Metale i kamienie szlachetne Antyki i inne obiekty artystyczne Pozostale aktywa o wyjątkowej wartości Aktywa niewytworzone Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 211 Grunty AN. 2111 Grunty pod budynkami i budowlami AN. 2112 Grunty pod uprawami AN. 2113 Grunty rekreacyjne i towarzyszące im wody powierzchniowe AN. 2119 Pozostale grunty i towarzyszące im wody powierzchniowe AN. 212 Zasoby zlóż naturalnych AN. 2121 Zasoby węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego AN. 2122 Zasoby mineralów metalicznych AN. 2123 Zasoby mineralów niemetalicznych AN. 213 AN. 214 AN. 22 AN. 221 AN. 222 AN. 223 AN. 229 AF. AF. 1 AF. 11 AF. 12 Niekultywowane zasoby biologiczne Zasoby wodne Wartości niematerialne i prawne niewytworzone Patenty Umowy najmu i pozostale umowy związane z przeniesieniem praw Wartość firmy Pozostale wartości niematerialne i prawne nieprodukowane AKTYWA FINANSOWE (2) (AF. l + AF. 2 + AF. 3 +AF. 4 +AF. 5 + AF. 6 + AF. 7) Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR) Zloto monetarne Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR) 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 165 AF. 2 AF. 21 AF. 22 AF. 29 AF. 3 AF. 33 AF. 331 AF. 332 AF. 34 AF. 4 AF. 41 AF. 42 AF. 5 AF. 51 AF. 511 AF. 512 AF. 513 AF. 52 AF. 6 AF. 61 AF. 611 AF. 612 AF. 62 AF. 7 AF. 71 AF. 79 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych Krótkoterminowe Dlugoterminowe Instrumenty pochodne Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe Akcje i pozostale udzialy kapitalowe Akcje i pozostale udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania Akcje notowane Akcje nienotowane Pozostale udzialy kapitalowe Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania Rezerwy techniczno–ubezpieczeniowe Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie w rezerwach funduszy emery- talnych Udzialy gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia Pozostale należności/zobowiązania Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale (1) (2) Pozycja memorialowa AN. m. : towary konsumpcyjne trwalego użytku. Pozycja memorialowa AF. m. : inwestycje zagraniczne bezpośrednie. WYCENA POZYCJI W BILANSACH OGÓLNE ZASADY WYCENY 7. 25. Poszczególne pozycje w bilansie powinny być wyceniane jakby byly nabyte w dniu, do którego odnosi się bilans, wlącznie z kosztami związa- nymi z przeniesieniem praw wlasności aktywów niefinansowych. Stąd wynika, że aktywa i pasywa powinny być wyceniane przy użyciu bieżą- cych cen rynkowych, aktualnych na dzień zestawienia bilansu. Oznacza to, że aktywa powinny być wyceniane na podstawie: a) b) cen nabycia, jeśli zostaly zakupione; cen bazowych, jeżeli zostaly wytworzone na wlasny rachunek oraz na podstawie cen bazowych podobnych towarów lub sumy kosztów ich produkcji, gdy ceny bazowe nie są dostępne. 7. 26. Idealnie jest, gdy ceny te są cenami obserwowalnymi na rynku. Jeśli nie istnieją ceny obserwowalne na rynku — co może się zdarzyć, gdy dana pozycja nie byla ostatnio przedmiotem kupna / sprzedaży — należy podjąć próbę oszacowania, jakie bylyby ceny, gdyby dane aktywa byly nabyte na rynku w dniu, do którego odnosi się bilans. 7. 27. Ceny bieżące dla wyceny pozycji w bilansie mogą być oszacowane (poza wykorzystaniem cen obserwowanych na rynku lub oszacowanych na podstawie cen obserwowanych czy poniesionych kosztów) także poprzez: a) przeszacowanie i akumulowanie nabycia pomniejszonego o sprzedaż; lub b) obecną lub zdyskontowaną wartość przyszlych dochodów. 7. 28. Ceny rynkowe są zwykle dostępne dla wielu aktywów finansowych, istniejących nieruchomości (budynków i innych budowli, lącznie z grun- tem, na którym są wzniesione), istniejących środków transportu, upraw roślinnych oraz inwentarza żywego, a również dla nowowyproduko- wanych aktywów trwalych i rzeczowych środków obrotowych. 166 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 7. 29. Dla niektórych aktywów przeszacowane początkowe ceny ich nabycia podlegają odpisowi amortyzacyjnemu w ciągu oczekiwanego okresu ich użytkowania. Wartość takich aktywów w danym momencie ich używania jest otrzymana poprzez pomniejszenie ich bieżącej ceny nabycia o zakumulowaną wartość odpisów. Większość aktywów trwalych może być rejestrowana w bilansach wedlug bieżących cen nabycia pomniej- szonych o ich zużycie (odpisane koszty odtworzenia) (3). 7. 30. W przypadku aktywów, w odniesieniu do których dochody są albo opóźnione (jak z drzew przeznaczonych na budulec) albo rozlożone w dlugim okresie (jak ze zlóż naturalnych), musi być zastosowana stopa dyskontowa dla obliczenia obecnej wartości oczekiwanych przyszlych dochodów. Stopa dyskontowa powinna być raczej uzyskiwana z informacji bazującej na transakcjach dotyczących poszczególnych rodzajów rozważanych aktywów — lasów, kopalin, kamienia kopalnego — niż poprzez wykorzystanie ogólnej stopy procentowej. 7. 31. Wartość aktywów i pasywów denominowanych w walutach obcych powinna być przeliczona na walutę krajową wedlug rynkowego kursu wymiany obowiązującego w dniu zestawienia bilansu. Kurs ten powinien być kursem średnim dla transakcji kupna/sprzedaży w transakcjach walutowych. 7. 32. Wartości alternatywne do bieżących wartości rynkowych mogą być użyteczne do pewnych celów analitycznych i mogą być pokazane w zes- tawieniach bilansowych jako pozycje memorialowe. Przyklady alternatywnej wyceny obejmują m. in. wartość nominalną dla obligacji dlugoter- minowych oraz przeszacowane wplaty i wartości równoważne dla udzialów kapitalowych w przedsiębiorstwach i spólkach finansowych. AKTYWA NIEFINANSOWE (AN. ) AKTYWA WYTWORZONE (AN. 1) Aktywa trwale (AN. 11) Rzeczowe aktywa trwale (AN. 111) 7. 33. Rzeczowe aktywa trwale muszą być rejestrowane — jeśli jest to możliwe — wedlug cen rynkowych (lub cen bazowych w przypadku produk- cji na wlasny rachunek nowych środków trwalych) lub — jeśli nie jest to możliwe — wedlug bieżących cen nabycia pomniejszonych o wartość ich zużycia. Poniesione koszty przeniesienia praw wlasności w związku z nabyciem tych aktywów, odpowiednio umorzone, są wlączone do wartości tych aktywów w bilansie. Wartości niematerialne i prawne (AN. 112) 7. 34. Naklady na poszukiwanie zlóż powinny być wycenione albo na podstawie zakumulowanych kwot zaplaconych innej jednostce instytucjonal- nej w ramach przyznanego na ten cel kontraktu albo na podstawie kosztów powstalych w wyniku poszukiwań podjętych na wlasny rachu- nek. Ta część nakladów na poszukiwania, podjęte w przeszlości, która nie zostala jeszcze w pelni umorzona, powinna być przeszacowana wedlug cen i kosztów bieżącego okresu. 7. 35. Oprogramowanie komputerowe powinno być wyceniane na podstawie ceny nabycia zaplaconej na rynku, na podstawie oszacowanych cen bazowych, gdy jest wytworzone we wlasnym zakresie lub na podstawie kosztów produkcji, gdy ceny takie nie są dostępne. Oprogramowanie nabyte w latach poprzednich i jeszcze nie w pelni umorzone, powinno być przeszacowane wedlug bieżących cen lub kosztów (które mogą być niższe niż początkowa cena lub koszt). 7. 36. Oryginaly przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich lub artystycznych oraz pozostale wartości niematerialne i prawne powinny być wyce- nianie wedlug ceny nabycia, jeśli aktywa te są faktycznie przedmiotem obrotu na rynkach. W przypadku wytworzenia tych aktywów na wlasny rachunek, może być konieczna ich wycena na podstawie kosztu ich wytworzenia, odpowiednio przeszacowanych wedlug cen bieżą- cego okresu oraz umorzonych. W innych przypadkach może być niezbędne wykorzystanie szacunków obecnej wartości oczekiwanych przy- szlych dochodów wlaściciela takich aktywów. Rzeczowe środki obrotowe (AN. 12) 7. 37. Rzeczowe środki obrotowe powinny być wyceniane wedlug cen dominujących w okresie, do którego odnosi się bilans a nie wedlug cen, wed- lug których zostaly wycenione w momencie pojawienia się jako rzeczowe środki obrotowe. (3) Suma wartości wszystkich środków trwalych będących w użyciu pomniejszonych o ich zużycie jest opisywana jako wartość zasobów majątku netto. Wartość zasobów majątku brutto obejmuje wartość zużycia środków trwalych. 10/t. 2 7. 38. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 167 Zapasy materialów wyceniane są wedlug cen nabycia, a zapasy wyrobów gotowych i produkcji niezakończonej, w cenach bazowych. Zapasy wyrobów przeznaczonych do odsprzedaży bez żadnego dalszego ich przetworzenia przez pośredników handlu hurtowego i detalicznego są wycenianie wedlug cen dominujących w momencie, do którego odnosi się bilans, z wylączeniem wszelkich kosztów transportu poniesionych przez pośredników handlu hurtowego czy detalicznego. Dla zapasów produkcji niezakończonej, wartość do bilansu zamknięcia może być obliczona poprzez zastosowanie udzialu kosztu w lącznym koszcie produkcji poniesionego na koniec okresu do ceny bazowej podobnego produktu gotowego z momentu, do którego odnosi się bilans. Jeśli cena bazowa gotowego wyrobu nie jest dostępna, cena ta może być osza- cowana wedlug wartości kosztu produkcji z uwzględnieniem narzutu na oczekiwaną nadwyżkę operacyjną netto lub (oszacowany netto) dochód mieszany. Uprawy roślinne (na jednorazowy zbiór) w okresie wzrostu (z wyjątkiem drzew przeznaczonych na budulec) oraz inwentarz żywy przezna- czony na ubój mogą być wyceniane poprzez odniesienie do cen takich produktów będących w obrocie na rynku. Rosnący drzewostan jest wyceniany wedlug bieżących cen zdyskontowanych przyszlych przychodów ze sprzedaży drewna, po odjęciu wydatków przewidywanych na doprowadzenie drzewostanu do dojrzalości, jego wycinki itp. Aktywa o wyjątkowej wartości (AN. 13) 7. 39. Aktywa o wyjątkowej wartości (wyroby artystyczne, antyki, wyroby jubilerskie, kamienie szlachetne, zloto niemonetarne (patrz ust. 5. 30) i inne metale szlachetne) powinny być wyceniane w cenach bieżących. W zakresie, w jakim istnieją zorganizowane rynki dla tych aktywów, powinny być one wyceniane wedlug faktycznych lub oszacowanych cen, które moglyby być zaplacone przy ich sprzedaży na rynku, z uwz- ględnieniem wszelkich oplat i prowizji pośredników, na dzień, do którego odnosi się bilans. W przeciwnym razie, powinny być wycenione wedlug cen ich nabycia, przeszacowanych do poziomu cen bieżących. AKTYWA NIEWYTWORZONE (AN. 2) Rzeczowe aktywa niewytworzone (AN. 21) Grunty (AN. 211) 7. 40. Wydatki poniesione na podniesienie walorów gruntu oraz koszty związane z przeniesieniem prawa wlasności gruntu są rejestrowane jako środki trwale brutto, oddzielnie od samego gruntu. Jeżeli wartość gruntu nie może być oddzielona od wartości budynków czy innych budowli na nim wzniesionych, aktywa te muszą być zakla- syfikowane lącznie do tej kategorii aktywów, których wartość jest prawdopodobnie większa. Grunty są wyceniane w bilansie wedlug ich bieżącej ceny rynkowej. Cena ta niekoniecznie jest równa sumie wszystkich skladników tworzących koszty nabycia gruntu w momencie jego pozyskania. W szczegól- ności, bieżąca cena rynkowa może nie pokrywać kosztów przekazania prawa wlasności lub wydatków na udoskonalenia gruntu niecalkiem jeszcze umorzonych do zera. Tak więc może być konieczne wprowadzenie tych kwot (w calości lub w części) jako strat z tytulu posiadania aktywów na rachunek przeszacowań. Zasoby zlóż naturalnych (AN. 212) 7. 41. Udokumentowane zasoby zlóż naturalnych umiejscowione na lub pod powierzchnią ziemi, nadające się do gospodarczej eksploatacji biorąc pod uwagę istniejącą technologię i relatywne ceny, są wyceniane wedlug obecnej wartości oczekiwanych dochodów netto wynikających z komercyjnej eksploatacji tych aktywów. Pozostale aktywa naturalne(AN. 213 i AN. 214) 7. 42. Ponieważ raczej nie są dostępne ceny dla tych aktywów, muszą być one wyceniane wedlug obecnej wartości oczekiwanych z nich przyszlych dochodów. Wartości niematerialne i prawne niewytworzone (AN. 22) 7. 43. Wartości niematerialne i prawne niewytworzone (patenty, umowy najmu lub inne umowy przeniesienia praw i wartość firmy) powinny być jeśli są faktycznie przedmiotem obrotu na rynkach. W przeciwnym razie będą musialy być oszacowane wyceniane w cenach bieżących, obecne wartości przyszlych dochodów oczekiwanych przez wlaścicieli takich aktywów. 168 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 AKTYWA I PASYWA FINANSOWE (AF. ) 7. 44. Aktywa i pasywa finansowe powinny być z zasady wyceniane w cenach bieżących. Powinny mieć one wyznaczoną tę samą wartość, bez względu na to czy pojawiają się jako aktywa czy pasywa finansowe. Z cen powinny być wylączone obciążenia za uslugi, oplaty, prowizje i podobne platności, które są rejestrowane jako uslugi dostarczone w trakcie przeprowadzania transakcji. Zloto monetarne i SDR-y (AF. l) 7. 45. Zloto monetarne (AF. 11) powinno być wyceniane wedlug cen ustalonych na zorganizowanych rynkach zlota. Wartość SDR — ów (AF. l2) jest wyznaczana codziennie przez MFW, a kursy walut krajowych są otrzymywane z rynków walutowych. Gotówka i depozyty (AF. 2) 7. 46. Dla gotówki (AF. 21), wyceną jest wartość nominalna pieniądza. Dla depozytów (AF. 22 i AF. 29), wartości, które powinny być zapisane w bilansach, są kwotami kapitalu, które dlużnicy są na mocy zawartej umowy zobowiązani splacić wierzycielom w warunkach takich jak w umowie, w przypadku gdyby depozyty te byly likwidowane na dzień sporządzenia bilansu. Wartości te mogą zawierać narosle odsetki (patrz ust. 5. 130). Papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3) 7. 47. Wycena tych papierów musi być spójna ze sposobem ujęcia naroslych odsetek oraz ich zaklasyfikowaniem do poszczególnych pozycji (patrz ust. 5. 128, 5. 130, 5. 138). Jeśli narosle odsetki zostaly ujęte na rachunku finansowym jako reinwestowane w odpowiadające im papiery, wtedy papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (AF. 33), powinny być w bilansie wyceniane wedlug bieżących cen rynkowych, w taki sposób aby obejmowaly wartość naroslych odsetek. Bieżąca wartość rynkowa tych papierów wartościowych ogólem posiada dwa różne skladniki wolumenu, jeden reprezentujący kapital i drugi — narosle odsetki. Stąd, do lącznego wolumenu wlączone są narosle odsetki (tzn. liczba jednostek papierów wartościowych w emisji plus dodatkowy wolumen wynikający z naroslych odsetek, patrz ust. 6. 52); a z ceny, która powinna być zastosowana do każdej z tych jednostek wolumenu, są wylączone narosle odsetki. Jeśli wartość naroslych odsetek byla wlączona na rachunku finansowym do F. 79 „Pozostale kwoty do otrzymania/zaplacenia” a nie do F. 33 „Papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych”, to wartość naroslych odsetek powinna być także wlączona do AF. 79 w bilansie. 7. 48. Krótkookresowe papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi (AF. 331) powinny być wyceniane wedlug ich bieżą- cych wartości rynkowych. Jeśli bieżące wartości rynkowe nie są dostępne: a) krótkookresowe papiery wartościowe indeksowane powinny być wycenione wedlug wartości nominalu plus odsetki narosle niezapadle lub niezaplacone; b) papiery wartościowe z dyskontem powinny być wyceniane wedlug ceny emisyjnej plus narosle odsetki. Te przybliżone szacunki powinny być ograniczone do papierów, których początkowy termin zapadalności nie przekracza trzech miesięcy. 7. 49. Dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, z wyjątkiem instrumentów pochodnych (AF. 332) powinny być zawsze wyceniane wed- lug ich bieżących cen rynkowych, bez względu na to czy są to obligacje, od których odsetki są placone regularnie, czy z dużym dyskontem, czy zerokuponowe, od których są placone niewielkie odsetki lub w ogóle nie są one placone. 7. 50. Instrumenty pochodne (AF. 34) powinny być wlączone do bilansu wedlug ich bieżących cen rynkowych. W przypadku gdy nie istnieje noto- wana cena rynkowa (np. opcji OTC), instrument pochodny powinien być wyceniany albo wedlug kwoty wymaganej do jego odkupienia, albo do zrównoważenia umowy, albo kwoty zaplaconych premii. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 169 Zgodnie z przyjętą konwencją, emitent finansowego instrumentu pochodnego uważany jest za zaciągającego zobowiązanie. Pożyczki (AF. 4) 7. 51. Wartości, jakie powinny być zarejestrowane w bilansach, zarówno wierzycieli jak i dlużników, są to kwoty kapitalu, które dlużnicy są zobo- wiązani, na mocy umowy, zwrócić wierzycielom, nawet w przypadkach gdy pożyczka byla przedmiotem obrotu z dyskontem lub premią. Akcje i inne udzialy kapitalowe (AF. 5) 7. 52. Akcje i inne udzialy kapitalowe powinny być wyceniane wedlug ich bieżących cen. Ta sama cena bieżąca powinna być przyjęta zarówno dla strony aktywów jak i dla strony pasywów, chociaż akcje i inne udzialy kapitalowe nie są, od strony prawnej, zobowiązaniami emitenta, ale prawem wlasności do wartości likwidacyjnej przedsiębiorstwa czy spólki finansowej, której wielkość nie jest znana z góry. 7. 53. Akcje notowane (AF. 511) powinny być wycenione wedlug reprezentatywnej średniej ceny rynkowej obserwowanej na gieldzie lub innych zor- ganizowanych rynkach finansowych. 7. 54. Wartość akcji nienotowanych (AF. 512), które nie są przedmiotem regularnego obrotu handlowego na zorganizowanych rynkach, powinna być oszacowana w odniesieniu do wartości akcji notowanych. Jednak szacunki te powinny uwzględniać różnice między tymi dworna rodza- jami akcji, zwlaszcza ich plynność, a także powinny brać pod uwagę rezerwy zakumulowane w czasie istnienia spólki niefinansowej czy spólki finansowej oraz branżę prowadzonej dzialalności gospodarczej. 7. 55. Zastosowana metoda szacunku zależy w bardzo dużym stopniu od dostępnych statystyk bazowych. Może ona brać, na przyklad, pod uwagę dane o lączeniu się firm emitujących akcje nie notowane. Co więcej, w przypadkach gdy rezerwy przedsiębiorstw czy instytucji finansowych emitujących akcje nie notowane, różnią się co do przeciętnego poziomu i w stosunku do ich kapitalu nominalnego, od rezerw przedsiębior- stw czy instytucji finansowych emitujących akcje notowane, stosowne będzie uwzględnienie w obliczeniach bieżącej ceny akcji nie notowa- nych informacji dotyczącej rezerw, jak np. wartość netto podana w bilansie przedsiębiorstwa czy spólki finansowej albo jako fundusze wlasne obliczone zgodnie z zasadami ESA: cena bieżąca akcji nie notowanych = cena bieżąca akcji notowanych × fundusze wlasne (przedsiębiorstwa czy spólki finansowe nienotowane) fundusze wlasne (przedsiębiorstwa czy spólki finansowe notowane) Stosunek udzialu ceny bieżącej do funduszy wlasnych może zmieniać się w zależności od branży dzialalności gospodarczej. Stąd preferowane jest obliczanie ceny bieżącej akcji nie notowanych do poszczególnych branż. Mogą być też inne różnice między przedsiębiorstwami czy spólkami finansowymi notowanymi i nienotowanymi, które mogą wplywać na metodę szacunku. 7. 56. Pozostale udzialy kapitalowe (AF. 513) stanowią bardzo często zobowiązania szczególnych jednostek instytucjonalnych (spólek ulomnych, przedsiębiorstw czy instytucji finansowych będących wlasnością państwa, organizacji międzynarodowych, jednostek umownych itp. ). Muszą być one na ogól wyceniane wedlug szczególnych metod, takich jak fundusze wlasne czy wartość nominalna. Metoda funduszy wlasnych jest godna uwagi dla systematycznego wykorzystywania jej dla spólek ulomnych, gdyż ich wartość netto jest, zgodnie z przyjętą konwencją, równa zero. 7. 57. Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 52) powinny być wyceniane wedlug ich bieżącej ceny gieldowej, jeśli są notowane, lub wedlug ich bieżącej wartości wykupu, jeśli są odkupywane przez sam fundusz. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (AF. 6) 7. 58. W przypadku udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (AF. 611), obecna wartość roszczeń indywidualnych osób (określonych na podstawie kalkulacji zgodnej z kryteriami ryzyka ubezpieczeniowego) do platności kapitalu lub dochodu, może być ustalona. Wartość ta obejmuje zobowiązania instytucji ubezpieczeń na życie w odniesieniu do rezerw w zakresie zabezpieczenia przed 170 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 różnymi rodzajami ryzyka oraz rezerw w zakresie ubezpieczeń przynoszących zysk dodawany do zasobów po uplywie terminu platności określonego w ubezpieczeniu na dożycie lub w podobnych polisach. W przypadku ubezpieczeń przynoszących zysk po uplywie określonego w umowie terminu, rezerwy obejmują zyski z tytulu posiadania tych polis. 7. 59. W przypadku udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (AF. 612), rodzaj zobowiązań funduszy — i aktywów finansowych gospodarstw domowych — zależy od rodzaju systemu emerytalnego. Systemy emerytalne ze zdefiniowanym świadczeniem są to takie systemy, w których poziom świadczeń emerytalnych przyrzeczonych uczest- niczącym w nich pracownikom jest gwarantowany. Zobowiązania funduszy w odniesieniu do systemów emerytalnych ze zdefiniowanym świadczeniem są równe obecnej wartości przyrzeczonych świadczeń. Ponieważ system taki może czasowo posiadać nadmiar lub niedobór funduszy, system emerytalny ze zdefiniowanym świadczeniem może posiadać dodatnią lub ujemną wartość netto. Systemy emerytalne „zakupu za pieniądze” są to takie systemy, w których świadczenia są bezpośrednio zależne od aktywów funduszu. Zobo- wiązania systemu emerytalnego „zakupu za pieniądze” stanowi bieżąca wartość rynkowa aktywów funduszu. Wartość netto funduszu jest zawsze równa zero. 7. 60. Wartość przedplat skladek ubezpieczeniowych, która stanowi część AF. 62, jest określana na podstawie stopnia udzialu ryzyka w odniesieniu do czasu pozostającego do momentu zakończenia umowy. Wartość rezerw na niewyplacone odszkodowania i świadczenia, które są także częścią AF. 62, stanowi obecną wartość kwot, które oczekiwane są do wyplacenia w ramach zaspokojenia roszczeń, lącznie z roszczeniami spornymi. Pozostale należności/zobowiązania (AF. 7) 7. 61. Kredyty kupieckie i zaliczki (AF. 71) lub pozostale pozycje należności/zobowiązań (AF. 79) powinny być wyceniane, zarówno dla wierzycieli jak i dla dlużników, wedlug kwoty, którą dlużnicy są zobowiązani, na mocy umowy, zaplacić wierzycielom, kiedy ich zobowiązanie wygasa. POZYCJE MEMORIALOWE 7. 62. W celu pokazania pozycji o bardziej specjalistycznym znaczeniu analitycznym dla określonych sektorów, w bilansach powinny być ujęte dwie pozycje memorialowe: a) dobra konsumpcyjne trwalego użytku (AN. m); b) inwestycje zagraniczne bezpośrednie (AF. m). Dobra konsumpcyjne trwalego użytku (AN. m) 7. 63. 7. 64. Trwalymi dobrami konsumpcyjnymi są dobra trwale wykorzystywane na cele spożycia przez gospodarstwa domowe w sposób powtarzalny w okresach dluższych niż jeden rok. Są one wlączone do bilansów jedynie jako pozycje memorialowe. Ich wlączenie do bilansu jako jego skladnika, byloby odpowiednie, gdyby system zalecal, aby towary trwalego użytku byly stopniowo wykorzystywane w procesach produkcyj- nych, których rezultaty obejmują uslugi. Jednak towary konsumpcyjne trwalego użytku nie są w ten sposób traktowane. Zasoby trwalych dóbr konsumpcyjnych posiadane przez gospodarstwa domowe — środki transportu oraz inne maszyny i urządzenia — powinny być wyceniane w cenach bieżących, zarówno brutto jak i netto, tzn. przed i po potrąceniu zakumulowanej wartości obciążeń, równoważnej zużyciu środków trwalych. Wielkości pokazane jako pozycje memorialowe w bilansie powinny być netto, tzn. po odjęciu tych zakumulowanych obciążeń. 7. 65. Dobra konsumpcyjne trwalego użytku posiadane przez wylącznych wlaścicieli oraz spólki nie posiadające osobowości prawnej będące wlas- nością gospodarstw domowych mogą być wykorzystywane częściowo przez jednostkę produkcyjną na cele produkcji i częściowo przez czlonków gospodarstwa domowego na cele spożycia. Wartości wykazane w bilansie jednostki produkcyjnej powinny odzwierciedlać odpo- wiednią część wykorzystania, która jest przypisywana tej jednostce. Inwestycje zagraniczne bezpośrednie (AF. m). 7. 66. Inwestycje bezpośrednie obejmują aktywa finansowe a nie kapital rzeczowy, ponieważ przedsiębiorstwo inwestycji bezpośredniej jest przed- siębiorstwem, instytucją finansową lub spólką ulomną będącymi rezydentami innego kraju. Aktywa i pasywa finansowe skladające się na 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 171 inwestycję bezpośrednią, powinny być rejestrowane zgodnie z charakterem aktywów finansowych — do kategorii: akcje i inne udzialy kapita- lowe, pożyczki oraz pozostale należności/zobowiązania. Wielkości inwestycji bezpośrednich wlączone do każdej z tych kategorii, powinny być rejestrowane oddzielnie jako pozycja memorialowa. BILANSE FINANSOWE 7. 67. Bilans finansowy (sektora lub zagranicy) pokazuje po lewej stronie aktywa finansowe, a po prawej — pasywa. Pozycją bilansującą bilansu finansowego są aktywa finansowe netto (BF. 90). 7. 68. Bilans finansowy sektora może być skonsolidowany lub nieskonsolidowany. Nieskonsolidowany bilans finansowy pokazuje aktywa i pasywa finansowe jednostek instytucjonalnych zaklasyfikowanych do sektora. Z bilansu skonsolidowanego, w porównaniu z bilansem finansowym nieskonsolidowanym są eliminowane te aktywa i pasywa finansowe, których odpowiednikami są odpowiednio — pasywa lub aktywa finan- sowe jednostek instytucjonalnych zaliczonych do tego samego sektora. Rachunek zewnętrzny aktywów i pasywów, to jest bilans finansowy zagranicy (patrz ust. 8. 77. ), jest skonsolidowany z definicji. 7. 69. Bilans finansowy wedlug wierzycieli/dlużników (sektora lub zagranicy) stanowi rozwinięcie bilansu finansowego, pokazując dodatkowo podzial aktywów finansowych wedlug sektorów dlużników oraz podzial pasywów wedlug sektorów wierzycieli. Stąd dostarcza on informacje o relacjach dlużnik/wierzyciel oraz jest spójny z rachunkiem finansowym wedlug dlużników/wierzycieli (patrz ust. 5. 13. ). 172 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zalącznik 7. 1 Definicje poszczególnych kategorii aktywów Klasyfikacja aktywów Definicje AKTYWA NIEFINANSOWE (AN. ) Jednostki, wobec których są ustanowione prawa wlasności jednostek instytucjo- nalnych (indywidualnie lub zbiorowo) i z których ich wlaściciele mogą czerpać korzyści gospodarcze poprzez ich posiadanie lub użycie w określonym czasie, które obejmują aktywa rzeczowe (wytworzone i niewytworzone) oraz więk- szość wartości niematerialnych i prawnych, dla których nie są rejestrowane odpowiadające im pasywa. Aktywa wytworzone (AN. l) Aktywa niefinansowe, które powstaly jako rezultat procesów produkcji. Aktywa wytworzone obejmują aktywa trwale, rzeczowe środki obrotowe oraz aktywa o wyjątkowej wartości, jak zdefiniowane niżej. Aktywa trwale (AN. 11) Aktywa wytworzone, które są używane w procesach produkcji, w sposób powtarzalny lub ciągly, dlużej niż przez jeden rok. Środki trwale obejmują rze- czowe aktywa trwale oraz wartości niematerialne i prawne wytworzone, jak zdefiniowane niżej. Rzeczowe aktywa trwale (AN. 111) Budynki mieszkalne (AN. 1111) Środki trwale, które obejmują budynki mieszkalne, maszyny i urządzenia oraz aktywa kultywowane, jak zdefiniowane poniżej. inne budynki i budowle, Budynki, które są użytkowane w calości lub glównie na cele mieszkalne, lącznie z wszelkimi związanymi z nimi obiektami, takimi jak garaże i wszystkie trwale zabudowy zwyczajowo urządzane w miejscach zamieszkania. Wlączone są także lodzie mieszkalne, barki, wozy mieszkalne i przyczepy kempingowe używane jako glówne miejsca zamieszkania gospodarstw domowych, a także obiekty zabytkowe identyfikowane glównie jako budynki mieszkalne. Wlączone są także koszty oczyszczania i przygotowania terenu pod zabudowę. Przyklady obejmują budynki mieszkalne, takie jak jedno i dwumieszkaniowe budynki oraz inne budynki mieszkalne przeznaczone do stalego zamieszkania. Budynki mieszkalne w trakcie budowy są wlączone w zakresie, w jakim uważa się, że ostateczny użytkownik przejąl prawo wlasności, ponieważ budynek jest budowany na wlasny użytek, lub jest to udokumentowane istnieniem umowy kupna/sprzedaży. Uwzględnione są mieszkania nabyte dla personelu wojskowego, ponieważ są one używane tak jak mieszkania nabyte przez jednostki cywilne na cele produk- cji uslug mieszkaniowych. Inne budynki i budowle (AN. 1112) Budynki niemieszkalne oraz inne budowle, zdefiniowane jak niżej. Budynki niemieszkalne (AN. 11121) Budynki i budowle w trakcie budowy są wlączone w zakresie, w jakim uważa się, że ostateczny użytkownik przejąl prawo wlasności, ponieważ budowane są na wlasny użytek, lub jest to udokumentowane istnieniem umowy kupna / sprzedaży. Budynki i budowle nabyte na cele wojskowe są wlączone w zakresie, w jakim są podobne do budynków cywilnych, nabytych na cele produkcji i są używane w ten sam sposób. Budynki inne niż mieszkalne, lącznie ze stalymi zabudowaniami, środki i urzą- dzenia stanowiące integralną część obiektów oraz koszty oczyszczania i przygo- towania terenu. Wlączone są także obiekty zabytkowe identyfikowane glównie jako budynki niemieszkalne. Przyklady obejmują domy towarowe oraz budynki przemyslowe, budynki komercyjne, budynki przeznaczone na publiczne przedstawienia, hotele, restau- racje, budynki edukacyjne, budynki slużby zdrowia itp. Inne budowle (AN. 11122) Obiekty inne niż budynki, lącznie z kosztem oczyszczenia i przygotowania ulic, i terenu innych niż dla budynków mieszkalnych czy niemieszkal- kanalizacji 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 173 Klasyfikacja aktywów Definicje Maszyny i urządzenia (AN. 1113) nych. Wlączone są także obiekty zabytkowe, dla których nie jest możliwe doko- nanie ich rozpoznania jako budynków mieszkalnych czy niemieszkalnych oraz szyby, tunele i inne obiekty związane z wydobyciem zlóż naturalnych. (Podsta- wowe ulepszenia gruntów, takie jak zapory i waly przeciwpowodziowe, są wlączone do wartości gruntu). Przyklady obejmują drogi szybkiego ruchu, ulice, drogi, pomosty kolejowe i lot- niskowe, wiadukty, tunele i tunele podwodne, przystanie, zapory i inne prace inżynierii wodnej, rurociągi dalekiego zasięgu, linie telekomunikacyjne i energe- tyczne, rurociągi lokalne i linie kablowe, pomocnicze urządzenia budowlane w kopalnictwie i przetwórstwie oraz obiekty sportowe i rekreacyjne. Środki transportu oraz pozostale maszyny i urządzenia, zdefiniowane jak niżej, inne niż nabyte przez gospodarstwa domowe na cele spożycia. Mogą być wylączone narzędzia — stosunkowo niedrogie i zakupione w niewielkich iloś- ciach, takie jak narzędzia ręczne. Wylączone są także maszyny i urządzenia integralnie związane z budynkami, które są ujęte w budynkach mieszkalnych i niemieszkalnych. Nieukończone maszyny i urządzenia nie są objęte, jeśli nie są produkowane na wlasne cele, ponieważ ostateczny użytkownik jest uważany za przejmującego prawo wlasności dopiero w momencie dostawy aktywów. Maszyny i urządzenia nabyte na cele wojskowe są objęte w zakresie, w jakim są podobne do towarów nabytych przez jednostki cywilne na cele produkcji i używane przez wojsko w ten sam sposób. Maszyny i urządzenia nabyte przez gospodarstwa domowe na cele spożycia nie są traktowane jako aktywa. W zamian — są wlączone do bilansu gospodarstw domowych w pozycji uzupelniającej „towary konsumpcyjne trwalego użytku”. Lodzie mieszkalne, barki, wozy mieszkalne i przyczepy kempingowe używane przez gospodarstwa domowe jako glówne miejsca zamieszkania są wlączone do budynków mieszkalnych. Środki transportu (AN. 11131) Urządzenia do przemieszczania ludzi i obiektów. Przyklady obejmują produkty (poza częściami zamiennymi) wlączone w CPA (3) do podsekcji DM, sprzęt transportowy, taki jak pojazdy mechaniczne, przyczepy i naczepy, statki, loko- motywy kolejowe i tramwajowe, statki powietrzne i kosmiczne, motocykle, rowery itp. Pozostale maszyny i urządzenia (AN. 11132) Aktywa kultywowane (AN. 1114) Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane. Przyklady obejmują pro- dukty (poza częściami zamiennymi, uslugami montażu, naprawami i konserwa- cjami) wlączone w CPA do grup: 29. 1, maszyny do produkcji i wykorzystania energii mechanicznej, z wyjątkiem silników lotniczych, samochodowych i motocyklowych, 29. 2, maszyny ogólnego przeznaczenia pozostale, 29. 3, maszyny dla rolnictwa i leśnictwa, 29. 4, obrabiarki, 29. 5, maszyny i urządzenia specjalnego przeznaczenia pozostale, do dzialów CPA: 30, maszyny biurowe i komputery, 31, maszyny i aparatura elektryczna, gdzie indziej niesklasyfiko- wane, 32, sprzęt i wyposażenie radiowe, telewizyjne i telekomunikacyjne oraz 33, urządzenia oraz instrumenty medyczne, precyzyjne i optyczne, zegary i zegarki ręczne. Pozostale przyklady stanowią produkty (poza częściami zamien- nymi, uslugami montażu, naprawami i konserwacjami) wlączone w CPA do podklasy 23. 30. 2, zbiorniki na paliwo, nieradioaktywne dla reaktorów nuklear- nych, do grup CPA: 36. 1, meble, 36. 3, instrumenty muzyczne 36. 4, sprzęt spor- towy oraz 28. 3, wytwornice pary, z wyjątkiem kotlów centralnego ogrzewania. Inwentarz żywy hodowlany, mleczny, pociągowy itd. oraz winnice, sady i inne plantacje drzew wydających powtarzalne produkty, będące pod bezpośrednią jak kontrolą, odpowiedzialnością i zarządzaniem jednostek instytucjonalnych, zdefiniowane niżej. Aktywa kultywowane, które nie osiągnęly dojrzalości, są wylączone jeśli nie są wytwarzane na wlasne cele. 174 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Klasyfikacja aktywów Definicje Inwentarz żywy hodowlany, mleczny, pociągowy itd. (stado podstawowe) (AN. 11141) Inwentarz żywy utrzymywany dla otrzymywania produktów przez wiele lat. Obejmuje zasoby hodowlane (lącznie z rybami i drobiem), bydlo mleczne, zwierzęta pociągowe, owce lub inne zwierzęta hodowane dla wytwarzania welny i zwierzęta używane do transportu, wyścigów lub do celów rozrywko- wych. Winnice, sady i inne plantacje drzew wydających powtarzalne produkty (AN. 11142) Drzewa (lącznie z winoroślami i krzewami) kultywowane dla produktów wyda- wanych przez wiele lat, lącznie z kultywowanymi dla owoców, orzechów, na soki i żywicę oraz na korę i liście. Wartości niematerialne i prawne (AN. 112) Aktywa trwale obejmujące naklady na poszukiwanie zlóż, oprogramowanie komputerowe, oryginaly przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich lub artys- tycznych oraz pozostale wartości niematerialne i prawne, jak zdefiniowane niżej, przeznaczone do użytkowania dlużej niż przez jeden rok. Naklady na poszukiwanie zlóż (AN. 1121) Oprogramowanie komputerowe (AN. 1122) Oryginaly przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich lub artystycznych (AN. 1123) Wartość wydatków poniesionych na poszukiwanie ropy naftowej i gazu ziem- nego oraz innych zlóż. Wydatki te obejmują koszty przedlicencyjne, koszty licencji i nabycia, koszty wyceny oraz koszty przeprowadzonych wierceń i odwiertów, jak również koszty badań podloża i innych, koszty transportu itp. , poniesione dla umożliwienia przeprowadzenia prób. Programy komputerowe, opisy programów i materialy pomocnicze dla sys- temów jak i programów użytkowych. Wlączone jest oprogramowanie zaku- pione i opracowane na wlasny rachunek, jeśli wydatek jest wysoki. Wlączone są także duże wydatki na zakup, opracowanie lub rozwinięcie komputerowych baz danych o oczekiwanym okresie ich użytkowania dluższym niż jeden rok, bez względu na to czy podlegają sprzedaży, czy nie. Oryginaly filmów, nagrań dźwiękowych, itp. , na których są rejestrowane lub ucieleśniane przedstawienia teatralne, programy radiowe i telewizyjne, przedstawienia muzyczne, wydarzenia sportowe, produk- cja literacka i artystyczna itp. Wlączone są prace wykonane na wlasny rachu- nek. W niektórych przypadkach, takich jak filmy, może występować wiele ory- ginalów. taśm, modeli rękopisów, Pozostale wartości niematerialne i prawne (AN. 1129) Nowe informacje, wiedza specjalistyczna itp. , gdzie indziej niesklasyfikowane, których wykorzystanie w produkcji jest ograniczone do jednostek posiadających do nich prawa wlasności oraz do innych jednostek, które uzyskaly licencje od tych poprzednich. Rzeczowe środki obrotowe (AN. 12) Aktywa wytworzone obejmujące towary i uslugi, które zostaly wytworzone w okresie bieżącym lub w okresie wcześniejszym, przechowywane na sprzedaż, zużycie w produkcji lub inne wykorzystanie w okresie późniejszym. Obejmują one materialy, produkcję niezakończoną, towary gotowe oraz towary do odsprzedaży, jak zdefiniowane niżej. Wlączone są wszystkie rzeczowe środki obrotowe posiadane przez rząd, w tym, ale nie wylącznie zapasy materialów strategicznych, zbóż i innych towarów spe- cjalnego znaczenia dla narodu. Materialy (AN. 121) Towary, które ich wlaściciele zamierzają wykorzystać jako naklady pośrednie w ich wlasnych procesach produkcji, nie do odsprzedaży. Produkcja niezakończona (AN. 122) Towary i uslugi, które są częściowo ukończone, ale które nie są zwykle przeka- zywane do innych jednostek bez dalszego przetworzenia lub które nie osiągnęly dojrzalości i których proces produkcji będzie kontynuowany w następnym okresie przez tego samego producenta. Wylączone są częściowo ukończone obiekty, co do których uważa się, że ich ostateczny wlaściciel przejąl prawo wlasności, albo ponieważ produkcja jest na wlasny użytek albo ponieważ jest to udokumentowane istnieniem umowy kupna/sprzedaży. Produkcja niezakoń- czona obejmuje produkcję niezakończoną w odniesieniu do aktywów kultywo- wanych oraz pozostalą produkcję niezakończona, jak zdefiniowane niżej. Produkcja niezakończona w odniesieniu do aktywów kultywowanych (AN. 1221) Inwentarz żywy hodowany tylko na ubój, taki jak ptactwo domowe i ryby hodowane na cele handlowe, drzewa i inne rośliny wydające jednorazowe pro- dukty (i następnie niszczone) oraz aktywa kultywowane wydające powtarzalne produkty, które nie osiągnęly dojrzalości. Pozostala produkcja niezakończona (AN. 1222) Towary inne niż aktywa kultywowane oraz uslugi, które zostaly częściowo przetworzone, obrobione, zlożone przez producenta, ale zwykle nie są sprzeda- wane, wysylane lub przekazywane do innych bez dalszego przetworzenia. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 175 Klasyfikacja aktywów Definicje Towary gotowe (AN. 123) Towary, które są gotowe do sprzedaży lub wysylki przez producenta. Towary do odsprzedaży (AN. 124) Aktywa o wyjątkowej wartości (AN. 13) Towary nabyte przez spólki niefinansowe, takie jak przedsiębiorstwa handlu hurtowego i detalicznego, na cele ich odsprzedaży bez dalszego przetworzenia (to jest nieprzeksztalcane inaczej niż poprzez prezentowanie ich w sposób, w jaki stają się atrakcyjne dla klienta). Aktywa wytwarzane, które nie są wykorzystywane pierwotnie do produkcji lub na spożycie, co do których oczekuje się, że zyskają lub co najmniej nie stracą realnej wartości, w normalnych warunkach nie podlegają procesowi calkowi- tego zużycia moralnego z uplywem czasu oraz które są pierwotnie nabywane i przechowywane jako lokata wartości. Aktywa o wyjątkowej wartości obejmują metale i kamienie szlachetne, antyki i inne obiekty artystyczne oraz pozostale aktywa o wyjątkowej wartości, jak zdefiniowane niżej. Metale i kamienie szlachetne (AN. 131) Metale i kamienie szlachetne, które nie są przechowywane przez spólki niefi- nansowe na cele wykorzystania ich jako naklady do procesów produkcji. Antyki i inne obiekty artystyczne (AN. 132) Pozostale aktywa o wyjątkowej wartości (AN. 139) Aktywa niewytworzone (AN. 2) Rzeczowe aktywa niewytworzone (AN. 21) Grunty (AN. 211) Grunty pod budynkami i budowlami (AN. 2111) Obrazy, rzeźby itp. , uznane jako prace artystyczne i antyki. Aktywa o wyjątkowej wartości, gdzie indziej niesklasyfikowane, takie jak kolek- cje i towary jubilerskie o znaczącej wartości, wykonane z kamieni i metali szla- chetnych. Aktywa niefinansowe, które powstaly w inny sposób niż poprzez procesy pro- dukcji. Aktywa niewytworzone obejmują aktywa rzeczowe oraz wartości nie- materialne i prawne, jak zdefiniowane niżej. Wlączone są także koszty przeka- zania praw wlasności do nich i znaczące ulepszenia tych aktywów. Aktywa niewytworzone, które pojawiają się w naturze i wobec których może być ustanowione i przekazywane prawo wlasności. Wylączone są aktywa ist- niejące w środowisku naturalnym, co do których nie istnieją prawa wlasności lub nie mogą być ustanowione, takie jak otwarte morze czy powietrze. Rze- czowe aktywa niewytworzone obejmują grunty, zasoby zlóż naturalnych, nie- kultywowane zasoby biologiczne oraz zasoby wodne, jak zdefiniowane poniżej. lącznie z wierzchnią warstwą oraz towarzyszącymi Ziemia, jej wodami powierzchniowymi, wobec których może być ustanowione prawo wlasności. Wlączone są także podstawowe ulepszenia, których nie można fizycznie oddzielić od samego gruntu. Wylączone są wszelkie budynki i inne budowle usytuowane na tym gruncie lub przechodzące przez nie, uprawy roślin, drzew, inwentarz żywy, zasoby zlóż naturalnych, niekultywowane zasoby biologiczne oraz podziemne zasoby wodne. W pozycji tej ujęte są grunty leżące pod budyn- kami i budowlami, grunty pod uprawami, grunty rekreacyjne i towarzyszące im wody powierzchniowe oraz pozostale grunty i towarzyszące im wody powierz- chniowe, jak zdefiniowane niżej. Grunty, na których zbudowane są budynki mieszkalne i niemieszkalne oraz inne budowle lub w glębi których wykopano ich fundamenty, lącznie z tere- nami i ogródkami przydomowymi, uważanymi za integralną część budynków mieszkalnych w gospodarstwach rolnych i nierolnych oraz drogi dojazdowe do gospodarstw rolnych. Grunty pod uprawami (AN. 2112) Grunty, na których prowadzona jest produkcja rolna i ogrodnicza na cele hand- lowe lub na wlasne spożycie, wlączając, z zasady, grunty pod plantacjami, sadami i winnicami. Grunty rekreacyjne i towarzyszące im wody powierzchniowe (AN. 2113) Grunty, które są wykorzystywane jako będące wlasnością prywatną tereny wypoczynkowe, zespoly parkowe i tereny rozrywki oraz będące wlasnością publiczną parki im wodami i powierzchniowymi. tereny rekreacyjne, razem z towarzyszącymi Pozostale grunty i towarzyszące im wody powierzchniowe (AN. 2119) Grunty, gdzie indziej nie sklasyflkowane, wlączając prywatne ogródki i dzialki nieuprawiane na cele wlasnego spożycia lub handlowe, pastwiska będące wlas- nością wspólną, grunty otaczające budynki przekraczające te tereny i ogródki przydomowe, które są uważane za integralną część budynków mieszkalnych w gospodarstwach rolnych i nierolnych oraz towarzyszące im wody powierz- chniowe. 176 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Klasyfikacja aktywów Definicje Zasoby zlóż naturalnych (AN. 212) Udokumentowane zasoby zlóż naturalnych umiejscowionych na lub pod powierzchnią ziemi, nadające się do gospodarczej eksploatacji biorąc pod uwagę istniejącą technologię i relatywne ceny. Prawa wlasności do zasobów zlóż naturalnych są zwykle możliwe do oddzielenia od tych do samego gruntu. Zasoby zlóż naturalnych obejmują węgiel, zasoby ropy naftowej i gazu ziem- nego, zasoby mineralów metalicznych i mineralów niemetalicznych, jak zdefi- niowane niżej. Zasoby węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego (AN. 2121) Poklady węgla kamiennego antracytowego, bitumicznego i węgla brunatnego, zasoby i zloża ropy naftowej i gazu ziemnego. Zasoby mineralów metalicznych (AN. 2122) Poklady rudy żelaza, metali nieżelaznych i szlachetnych. Zasoby mineralów niemetalicznych (AN. 2123) Kamień naturalny, glina, piasek, mineraly chemiczne i mineraly do produkcji nawozów, sól, kwarc, gips, kamienie szlachetne, asfalt i bitumen, torf i pozos- tale mineraly niemetaliczne inne niż węgiel i ropa naftowa. Niekultywowane zasoby biologiczne (AN. 213) Zwierzęta i rośliny na jednorazowy zbiór lub wydające powtarzalne produkty, do których posiadane są prawa wlasności, ale których wzrost nie podlega bez- pośredniej kontroli, odpowiedzialności i zarządzaniu jednostek instytucjonal- nych. Przyklady stanowią puszcze i ryby na terytorium kraju. Powinny być wlączone tylko te zasoby, które nadają się (lub mogą się wkrótce nadawać) do ekonomicznej eksploatacji. Zasoby wodne (AN. 214) Wody glębinowe i inne wody podziemne do takiego stopnia, w jakim ich nie- dobór prowadzi do ustanowienia praw wlasności do ich wykorzystania, wyceny rynkowej i w pewnej mierze ich kontroli gospodarczej. Wartości niematerialne i prawne niewytworzone (AN. 22) Aktywa nie wytworzone, które są konstrukcjami mi przez spoleczeństwo. Są one udokumentowane aktami prawnymi lub zapisami księgowymi, takimi jak przyznanie patentu lub przekazanie pewnych gospodarczych korzyści stronie trzeciej. Niektóre upoważniają ich wlaścicieli do prowadzenia wybranych szczególnych dzialalności i do wylączenia innych jednostek instytucjonalnych z tych dzialań, z wyjątkiem udzielenia zgody przez wlaściciela. Wartości niemate- rialne i prawne niewytworzone obejmują patenty, umowy najmu i inne umowy przeniesienia praw, wartość firmy (aktywa idealne) i pozostale wartości niema- terialne i prawne niewytworzone. Patenty (AN. 221) Wynalazki w kategoriach technicznych nowości, które, na mocy aktu prawnego lub decyzji sądu, mogą uzyskać ochronę patentową. Przyklady obejmują ustano- wienie rzeczy, procesów, mechanizmów, obwodów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych, przepisów farmaceutycznych i nowych odmian tworzonych dzięki wynalazczości. Umowy najmu i inne umowy związane z przeniesieniem praw (AN. 222) Umowy najmu lub umowy prawne, w których wynajmujący posiada prawo przekazania najmu trzeciej stronie, niezależnie od najemcy. Przyklady obejmują dzierżawy gruntów, budynków i innych obiektów, koncesje lub prawa na wylączność eksploatacji kopalin mineralnych czy zasobów polowowych, umowy prawne ze sportowcami i autorami oraz opcje na zakup aktywów rze- czowych jeszcze niewytworzonych. Umowy dotyczące dzierżawy maszyn są wylączone z niefinansowych wartości niematerialnych i prawnych. Wartość firmy (AN. 223) Różnica pomiędzy wartością zaplaconą za dzialające przedsiębiorstwo a sumą jego aktywów pomniejszoną o sumę jego pasywów, z których każda pozycja byla oddzielnie zidentyfikowana i wyceniona. Stąd wartość firmy obejmuje wszelkie dlugoterminowe korzyści dla dzialalności gospodarczej, które nie byly oddzielnie zidentyfikowane jako aktywa, a także korzyści z faktu, że grupa aktywów jest wykorzystywana lącznie, a nie po prostu jako zbiór oddzielnych aktywów. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 177 Klasyfikacja aktywów Definicje Pozostale wartości niematerialne i prawne niewytworzone (AN. 229) Wartości niematerialne i prawne niewytworzone, gdzie indziej niesklasyfiko- wane. AKTYWA I PASYWA FINANSOWE (AF. ) Aktywa finansowe stanowią aktywa gospodarcze obejmujące środki platnicze, należności finansowe oraz aktywa ekonomiczne bliskie w swej naturze należ- nościom finansowym. Środki platnicze obejmują zloto monetarne, Specjalne Prawa Ciągnienia, gotówkę oraz depozyty zbywalne. finansowe uprawniają ich wlaścicieli Należności (wierzycieli) do otrzymania platności (lub serii platności), bez wykonania żadnych dodatkowych dzialań, od innych jednostek instytucjonalnych (dlużników), które zaciągnęly odpowiadające tym należnościom zobowiązania. Przyklady aktywów gospodarczych, które są bliskie w swej naturze należnoś- ciom finansowym, stanowią instrumenty pochodne oraz akcje i inne udzialy kapitalowe. Zloto monetarne i SDR-y (AF. l) Aktywa finansowe zaklasyfikowane do tej kategorii są jedynymi aktywami finansowym, dla których nie występują w systemie odpowiadające im pasywa. Zloto monetarne (AF. 11) Zloto utrzymywane jako skladnik rezerw zagranicznych przez wladze mone- tarne lub przez inne jednostki, podlegające efektywnej kontroli tych wladz. Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) (AF. l2) Międzynarodowe aktywa rezerwowe tworzone przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) i przydzielane jego czlonkom dla uzupelnienia posiadanych przez nich aktywów rezerwowych. Gotówka i depozyty (AF. 2) Pieniądz w obiegu i wszystkie rodzaje depozytów w walucie krajowej i w walu- cie obcej. Gotówka (AF. 21) Banknoty i monety w obiegu wykorzystywane powszechnie do dokonywania platności. Depozyty zbywalne (AF. 22) Pozostale depozyty (AF. 29) Depozyty (w walucie krajowej lub w walucie obcej), które mogą być w każdej chwili zamienione na gotówkę lub które mogą być przekazane w formie czeku, poprzez polecenie przelewu, zapis debetowy czy temu podobne, bez żadnych istotnych ograniczeń czy kar. Depozyty (w walucie krajowej lub w walucie obcej) inne niż depozyty zby- walne. Pozostale depozyty nie mogą być w dowolnym momencie wykorzysty- wane do dokonywania platności i nie są, bez żadnych istotnych ograniczeń czy oplat, zamienialne na gotówkę lub depozyty zbywalne. Papiery wartościowe inne niż akcje (AF. 3) Aktywa finansowe, które są instrumentami zbywalnymi i wystawianymi na oka- ziciela, zwykle podlegającymi obrotowi na rynkach wtórnych oraz które nie przyznają ich posiadaczowi żadnych praw wlasności do emitującej je jednostki instytucjonalnej. Papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi (AF. 33) Papiery wartościowe inne niż akcje, które dają ich posiadaczowi bezwarunkowe prawo do otrzymania stalego lub określonego w umowie, zmiennego dochodu pieniężnego w formie kuponów odsetkowych (odsetek) i/lub ustanowionej stalej kwoty w określonym terminie lub terminach w przyszlości lub poczynając od daty ustalonej w momencie emisji. Krótkoterminowe papiery wartoś- ciowe inne niż akcje, poza instru- mentami pochodnymi (AF. 331) Papiery wartościowe inne niż akcje, których pierwotny termin platności obej- muje zwykle okres do jednego roku wlącznie, a w wyjątkowych przypadkach — maksymalnie do dwóch lat, poza instrumentami pochodnymi. Dlugoterminowe papiery wartoś- ciowe inne niż akcje, poza instru- mentami pochodnymi (AF. 332) Papiery wartościowe inne niż akcje, których pierwotny termin platności jest zwykle dluższy niż rok, a wyjątkowych przypadkach — dluższy niż dwa lata, z wyjątkiem instrumentów pochodnych. Instrumenty pochodne (AF. 34) Aktywa finansowe oparte lub pochodzące od różnych instrumentów bazowych. Instrumenty bazowe są zwykle innymi aktywami finansowymi, ale mogą też być towarami lub indeksami. 178 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Klasyfikacja aktywów Definicje Pożyczki (AF. 4) Aktywa finansowe tworzone w momencie, gdy wierzyciel pożycza fundusze dlużnikowi bezpośrednio lub poprzez brokerów, udokumentowane jako niezby- walne dokumenty albo w ogóle nieewidencjowane w dokumentach. Pożyczki krótkoterminowe (AF. 41) Pożyczki, których pierwotny termin splaty obejmuje zwykle okres do jednego roku wlącznie, a w wyjątkowych przypadkach — maksymalnie do dwóch lat oraz pożyczki podlegające splacie na żądanie. Pożyczki dlugoterminowe (AF. 42) Pożyczki, których pierwotny termin splaty obejmuje zwykle okres dluższy niż jeden rok, a w wyjątkowych przypadkach — dluższy niż dwa lata. Akcje i inne udzialy kapitalowe (AF. 5) Aktywa finansowe, które reprezentują prawa wlasności do przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulomnych. Aktywa te na ogól uprawniają posiadaczy do udzialu w zyskach przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulomnych oraz do udzialów w ich aktywach netto w przypadku likwida- cji. Akcje i inne udzialy kapitalowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 51) Aktywa finansowe, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowa- nia, które reprezentują prawa wlasności do przedsiębiorstw i instytucji finanso- wych lub spólek ulomnych. Aktywa te na ogól upoważniają posiadaczy do udzialu w zyskach przedsiębiorstw i instytucji finansowych lub spólek ulom- nych oraz do udzialu w ich aktywach netto w przypadku likwidacji. Akcje notowane, z wyjątkiem udzialów w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 511) Akcje obejmujące korzyści z udzialu w majątku przedsiębiorstw i instytucji finansowych w formie papierów wartościowych, które z zasady są zbywalne. Akcje notowane obejmują akcje z cenami notowanymi na uznanej gieldzie lub innej formie rynku wtórnego. Akcje nienotowane, z wyjątkiem udzialami w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 512) Akcje nienotowane obejmują akcje, które nie są notowane. Pozostale udzialy kapitalowe (AF. 513) Wszystkie formy udzialów kapitalowych, AF. 511 i AF. 512 oraz do podkategorii AF. 52. inne niż zaliczone do podpozycji Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania (AF. 52) Udzialy emitowane przez szczególny rodzaj finansowych, których wylącznym celem jest inwestowanie funduszy zgromadzonych na rynku pie- niężnym, rynku kapitalowym lub rynku nieruchomości. instytucji Rezerwy techniczno- ubezpieczeniowe (AF. 6) Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych (AF. 61) Techniczne rezerwy instytucji ubezpieczeniowych oraz funduszy emerytalnych (autonomicznych i nieautonomicznych) wobec posiadaczy polis lub benefi- cjentów, jak zostalo ustanowione w dyrektywie Rady 91/674/EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. , w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finanso- wych zakladów ubezpieczeń. Rezerwy tworzone w danych przedsiębiorstwach i spólkach finansowych na cele zaspokojenia, gdy ustanowione warunki są spelnione, przewidywanych roszczeń i świadczeń. Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie (AF. 611) Rezerwy na różnego rodzaju ryzyka i rezerwy w odniesieniu do ubezpieczeń przynoszących zysk dodawany do zasobów po uplywie terminu platności określonego w ubezpieczeniach na życie lub w podobnych polisach. Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (AF. 612) Rezerwy posiadane przez autonomiczne i nieautonomiczne fundusze emery- talne, tworzone przez pracodawców i/lub pracowników lub grupy osób pracują- cych na wlasny rachunek na cele zaopatrzenia emerytalnego pracowników lub osób pracujących na wlasny rachunek. Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia (AF. 62) Rezerwy utworzone przez instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne (autonomiczne i nieautonomiczne) w odniesieniu do: — kwot reprezentujących tę część skladek przypisanych brutto, która powinna być odniesiona do następnego okresu sprawozdawczego (przedplaty skla- dek ubezpieczeniowych); 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 179 Klasyfikacja aktywów Definicje — oszacowanego lącznego ostatecznego kosztu uregulowania wszystkich roszczeń powstających w wyniku zdarzeń, które zajdą do końca okresu sprawozdawczego, zgloszonych czy nie, pomniejszonego o kwoty już zaplacone w odniesieniu do takich roszczeń (rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia). Pozostale należności/zobowiązania (AF. 7) Aktywa finansowe, które są tworzone jako odpowiedniki transakcji finansowej lub niefinansowej w przypadkach, w których występuje różnica w czasie pomiędzy tą transakcją a odpowiadającą jej platnością. Kredyty kupieckie i zaliczki (AF. 71) Aktywa finansowe powstające z bezpośredniego udzielenia kredytu (przez dostawców i kupujących) na transakcje dotyczące towarów i uslug oraz plat- ności zaliczkowe za pracę będącą w toku lub zamierzoną do podjęcia i zwią- zane z takimi transakcjami. Pozostale należności/zobowiązania, z wyjątkiem kredytów kupieckich i zaliczek (AF. 79) Aktywa finansowe, które powstają z różnic w czasie pomiędzy transakcjami podzialu lub transakcjami finansowymi dokonywanymi na rynku wtórnym a odpowiadającymi im platnościami. Ujęte są także roszczenia finansowe z tytulu naroslego w czasie dochodu. Pozycje memorialowe System wymaga wprowadzenia kilku pozycji memorialowych dla pokazania aktywów, nie identyfikowanych oddzielnie w podstawowym schemacie rachunków, a które mają znaczenie dla bardziej specjalistycznych analiz. Dobra konsumpcyjne trwalego użytku (AN. m) Dobra konsumpcyjne trwalego użytku nabyte przez gospodarstwa domowe na cele spożycia ostatecznego (tzn. takie, które nie są wykorzystywane przez gos- podarstwa domowe jako lokata wartości lub na cele produkcji realizowanej przez jednostki produkcyjne będące wlasnością gospodarstw domowych). Inwestycje zagraniczne bezpośrednie (AF. m) Inwestycja zagraniczna bezpośrednia wywoluje dlugoterminowe wspólzależ- ności odzwierciedlające trwale zaangażowanie jednostki instytucjonalnej będącej rezydentem jednej gospodarki („inwestor bezpośredni”) w jednostce instytucjo- nalnej będącej rezydentem gospodarki innej niż gospodarka inwestora („przed- siębiorstwo inwestycji bezpośredniej”). Celem inwestora bezpośredniego jest wywarcie znaczącego wplywu na zarządzanie przedsiębiorstwem rezydującym w innej gospodarce. (1) Klasyfikacja towarów wedlug rodzaju dzialalności (CPA), 1993. 180 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zalącznik 7. 2 Mapa zapisów z bilansu otwarcia do bilansu zamknięcia Klasyfikacja aktywów, pasywów i wartości netto IV. 1 Bilans otwarcia III. 1 i III. 2 Transakcje III. 3. 1 Pozostale zmiany wolumenu Aktywa niefinansowe AN. P. 5, K. 1, K. 2 Aktywa wytworzone AN. 1 P. 5, K. 1 Aktywa trwale (1) AN. 11 P. 51, K. 1 Rzeczowe aktywa trwale AN. 111 P. 511, K. 1 Budynki mieszkalne AN. 1111 P. 511, K. 1 Inne budynki i budowle AN. 1112 P. 511, K. 1 Maszyny i urządzenia AN. 1113 P. 511, K. 1 Aktywa kultywowane AN. 1114 P. 511, K. 1 Wartości niematerialne i prawne AN. 112 P. 512, K. 1 Rzeczowe środki obrotowe AN. 12 P. 52 Aktywa o wyjątkowej wartości AN. 13 P. 53 Aktywa niewytworzone AN. 2 K. 2, P. 51, K. 1 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 21 K. 21, P. 513, K. 1 K. 3, K. 4, K. 5, K. 6, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 4, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 4, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 4, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 4, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 4, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 4, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 3, K. 5, K. 61, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 2 K. 3, K. 5, K. 61, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 2 III. 3. 2 Zyski z tytulu posiadania aktywów III. 3. 2. 1 neutralne III. 3. 2. 2 realne IV. 3 Bilans zamknięcia K. 11. 1 K. 11. 2 AN. K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 1 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 11 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 111 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 1111 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 1112 K. 11. 1 K. 11. 1 K. 11. 1 K. 11. 1 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 1113 K. 11. 2 AN. 1114 K. 11. 2 AN. 112 K. 11. 2 AN. 12 K. 11. 2 AN. 13 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 2 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 21 Grunty AN. 211 K. 21, P. 513, K. 1 K. 3, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 211 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 181 Klasyfikacja aktywów, pasywów i wartości netto IV. 1 Bilans otwarcia III. 1 i III. 2 Transakcje III. 3. 1 Pozostale zmiany wolumenu Zasoby zlóż naturalnych AN. 212 K. 21, P. 513, Niekultywowane zasoby biologiczne AN. 213 K. 21, P. 513, Zasoby wodne AN. 214 K. 21, P. 513, Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AN. 22 K. 22, P. 513, Aktywa/pasywa finansowe (2) AF. F. Zloto monetarne i SDR-y (jedynie aktywa) AF. 1 F. 1 Gotówka i depozyty AF. 2 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno– ubezpieczeniowe Pozostale należności/ zobowiązania AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 F. 2 F. 3 F. 4 F. 5 F. 6 F. 7 K. 3, K. 61, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 3, K. 5, K. 61, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 3, K. 61, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 3, K. 62, K. 7, K. 8, K. 9, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 21, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 21, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1. K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 22 K. 7, K. 8, K. 10, K. 12. 1, K. 12. 22 III. 3. 2 Zyski z tytulu posiadania aktywów III. 3. 2. 1 neutralne III. 3. 2. 2 realne IV. 3 Bilans zamknięcia K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 212 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 213 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 214 K. 11. 1 K. 11. 2 AN. 22 K. 11. 1 K. 11. 2 AF. K. 11. 1 K. 11. 2 AF. 1 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 11. 1 K. 11. 2 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Wartość netto B. 90 B. 10. 1 B. 10. 2 B. 10. 31 B. 10. 32 B. 90 Pozycja memorialowa AN. m — Dobra konsumpcyjne trwalego użytku. Pozycja memorialowa AF. m — Inwestycje zagraniczne bezpośrednie. (1) (2) AN. …, AF. … są z klasyfikacji aktywów. 182 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Pozycje bilansujące. B. 10. 1 B. 10. 2 B. 10. 31 B. 10. 32 B. 90 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów Zmiany wartości neto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Wartość netto Transakcje dokonywane na aktywach i pasywach finansowych F. F. 1 F. 2 F. 3 F. 4 F. 5 F. 6 F. 7 Transakcje dokonywane na aktywach i pasywach finansowych Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności/zobowiązania Transakcje dotyczące towarów i uslug P. 5 P. 51 P. 511 P. 512 P. 513 P. 52 P. 53 Inwestycje brutto Środki trwale brutto Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Przyrost zapasów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pozostale transakcje i przeplywy K. 1 K. 2 K. 21 K. 22 K. 3 K. 4 K. 5 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 K. 10 K. 11 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 12 K. 12. 1 Zużycie środków trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Pozostale zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Pozostale zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Nominalne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów Neutralne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów Realne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów Zmiany w klasyfikacji i strukturze Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 21 Monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 22 Pozostale zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 183 ROZDZIAL 8 KOLEJNOŚĆ RACHUNKÓW ORAZ POZYCJE BILANSUJĄCE 8. 01. ESA rejestruje przeplywy i zasoby w uporządkowanym zestawie rachunków opisujących cykl ekonomiczny od tworzenia dochodu, poprzez jego podzial pierwotny i wtórny, aż do jego końcowej akumulacji w postaci aktywów. 8. 02. Każdy z rachunków obrazuje transakcje, które zostaly zbilansowane, albo z tytulu zastosowanych definicji albo z tytulu znaczącego salda przenoszonego na następny rachunek. 8. 03. Rejestrowanie transakcji w ukladzie wynikającym z logicznej analizy życia ekonomicznego dostarcza agregaty niezbędne dla badania sytuacji galęzi, sektora instytucjonalnego czy podsektora lub gospodarki ogólem. Podzial rachunków zostal zaprojektowany tak, aby ukazać najbardziej znaczące informacje ekonomiczne. 8. 04. Rachunki są grupowane w trzech kategoriach: a) b) c) rachunki bieżące; rachunki akumulacji; bilanse. Rachunki bieżące dotyczą produkcji, tworzenia i podzialu dochodów oraz ich wykorzystania w formie spożycia ostatecznego. Pozwalają one ostatecznie oszacować oszczędności stanowiące podstawowy czynnik finansowania akumulacji. Rachunki akumulacji analizują rozmaite skladniki zmian aktywów i pasywów różnych jednostek oraz umożliwiają zarejestrowanie zmian war- tości netto (różnica między aktywami a pasywami). Bilanse pokazują aktywa i pasywa ogólem różnych jednostek na początek i koniec okresu sprawozdawczego, lącznie z ich wartością netto. Przeplywy zarejestrowane na rachunkach akumulacji dla poszczególnych pozycji aktywów i pasywów są widoczne ponownie na rachunku zmian w bilansie. 8. 05. Kolejność rachunków ma zastosowanie w calości lub w części do jednostek instytucjonalnych, sektorów i podsektorów instytucjonalnych, galęzi i gospodarki ogólem. 8. 06. Pozycje bilansujące są określone zarówno w ujęciu brutto jak i netto. Ujecie brutto oznacza, że zostaly one obliczone przed odjęciem zużycia środków trwalych, a netto — po jej odjęciu. Bardziej istotne jest jednak wyrażenie dochodowych pozycji bilansujących w ujęciu netto. 8. 07. Rachunki są prezentowane w różnej postaci: a) w formie zintegrowanych rachunków ekonomicznych — pokazując rachunki dla wszystkich sektorów instytucjonalnych, gospodarki ogólem oraz dla zagranicy ujęte w jednej tabeli; b) w formie kolejności rachunków — dając bardziej szczególowe informacje. Tabele przedstawiające poszczególne rachunki zamieszczone są w sekcji „Kolejność rachunków” w niniejszym rozdziale; c) w formie macierzy, w której każdy rachunek reprezentowany jest poprzez parę wiersz/kolumna. 8. 08. Zbiorcza prezentacja rachunków, pozycji bilansujących oraz glównych agregatów: 184 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 w ó t a g e r g a h c y n w ó l g z a r o h c y c ą j u s n a l i b i j c y z o p , w ó k n u h c a r a j c a t n e z e r p a z c r o i b Z — 1 8. a l e b a T ) N K P / B K P ( y w o j a r k t k u d o r P a n a d o d ć ś o t r a W a n j y c a r e p o a k ż y w d a N y n a z s e i m d ó h c o D - ę i s d e z r p d ó h c o D y c r o b i ) N N D , B N D ( y w o d o r a n d ó h c o D w ó d o h c o d o d l a S o d y w o d o r a n d ó h c o D i j c y z o p s y d e w o d o r a n i c ś o n d ę z c z s O d ó h c o d y n a w o g y r o k S i j c y z o p s y d o d i c ś o n d ę z c z s O h c y n t o w r e i p o d d ó h c o D i j c y z o p s y d. 1 B. 2 B. 3 B. 4 B. 5 B. 6 B. 7 B. 8 B y t a g e r g a e n w ó l G e c ą j u s n a l i b e j c y z o P u d o h c o d k e n u h c a R i y c r o b ę i s d e z r p. 1 2 1. I I. u l a i z d o p k e n u h c a R. h c y l a t s o z o p w ó d o h c o d h c y n t o w r e i p. 2 2 1. I I. w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P. 2 1. I I w ó d o h c o d w ó d o h c o d o g e n t o w r e i p w ó d o h c o d a i n a t s y z r o k y w i j c u b y r t s y d e r k e n u h c a R. 3. I I e z r u t a n w w ó d o h c o d - a t s y z r o k y w k e n u h c a R. 4. I I u d o h c o d u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R. 2. I I a i n e z r o w t k e n u h c a R. 1 1. I I h c y n l a n o j c u t y t s n i w ó r o t k e s a l d w ó k n u h c a r ć ś o n j e l o k a n l e P i j c k u d o r p k e n u h c a R u l a i z d o p i k n u h c a R. 1. I I. I i j c k u d o r p k e n u h c a R i u l a i z d o p i k n u h c a R. I. I I e c ą j u s n a l i b e j c y z o P i k n u h c a R - s n a r t i i c ś o n d ę z c z s o h c y w o l a t i p a k w ó r e f z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z / o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W o t t e n e i n e ż u l d a z / o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W l - u o w n a i m z h c y n n i z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó w y t k a u n e m o t t e n e i n e ż u l d a z i c ś o t r a w y n a i m Z / w ó k s y z h c y n l a n m o n i - a d a i s o p u l u t y t z t a r t s z e c ą j a k i n y w o t t e n - a d a i s o p u l u t y t z t a r t s / w ó k s y z h c y n l a r t u e n w ó w y t k a a i n t a r t s / w ó k s y z h c y n l a e r a i n a d a i s o p u l u t y t z z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó w y t k a a i n w ó w y t k a. 3 0 1 B. y t a r t s / i k s y z e n l a r t u e N a i n a d a i s o p u l u t y t z w ó w y t k a. 1 2 3. I I I. 2 3 0 1 B. 1 3 0 1 B. a i n a d a i s o p u l u t y t z w ó w y t k a y t a r t s / i k s y z e n l a r t u e N 2 2 3. I I I. ń a w o c a z s e z r p i k n u h c a R. 2 3. I I I. 1 0 1 B. - r a w y n a i m z k e n u h c a R j e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t - s n a r t i i c ś o n d ę z c z s o z h c y w o l a t i p a k w ó r e f. 1 1. I I I. 9 B. 9 B - o s n a n i f e i n w ó w y t k a a i c y b a n k e n u h c a R. 2 1. I I I h c y w. 2 0 1 B. h c y n n i k e n u h c a R l u n e m u o w n a i m z w ó w y t k a. 1 3. I I I - a t s y z r o k y w k e n u h c a R o d w ó d o h c o d a i n w ó d o h c o d a i n i j c y z o p s y d. 1 4. I I y w o s n a n i f k e n u h c a R h c y n n i k e n u h c a R w ó w y t k a n a i m z. 2. I I I. 3. I I I h c y n a w o g y r o k s a i n o d w ó d o h c o d i j c y z o p s y d - a t s y z r o k y w k e n u h c a R. 2 4. I I h c y w o l a t i p a k i c ś o n t a l p s n a l i B. 1. I I I i j c a l u m u k a i k n u h c a R. I I I i j c a l u m u k a i k n u h c a R 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 185 o g e w o d o r a n u k t ą j a m y n a i m Z i c ś o t r a w y n a i m Z 0 1 B. m e l ó g o o t t e n a w o d o r a n ć ś o t r a W o t t e n ć ś o t r a W 0 9 B. y w o d o r a n k e t ą j a M o t t e n ć ś o t r a W 0 9 B. y t a g e r g a e n w ó l G e c ą j u s n a l i b e j c y z o P i w ó r a w o t e n z r t ę n w e z o d l a S g u l s u e n z r t ę n w e z o d l a S g u l s u i w ó r a w o t 1 1 B. i w ó r a w o t e n z r t ę n w e z o d l a S g u l s u o d l a s e n z r t ę n w e Z 2 1 B. e c ą ż e i b z e c ą j a k i n y w o t t e n a d l a s o g e n z r t ę n w e z - s n a r t i o g e c ą ż e i b h c y w o l a t i p a k w ó r e f i c ś o t r a w y n a i m Z. 1 0 1 B. - r a w n a i m z k e n u h c a R - ą j a k i n y w o t t e n i i c ś o n d ę z c z s o z i c ś o t h c y c - o l a t i p a k w ó r e f s n a r t h c y w. 1 1. I I I. V e i n e ż u l d a z / o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W / o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W. 9 B a i c y b a n k e n u h c a R. o t t e n o t t e n e i n e ż u l d a z - o s n a n i f e i n w ó w y t k a. 2 1. I I I. V l - u o w n a i m z h c y n n i z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó w y t k a u n e m / w ó k s y z h c y n l a n m o n i - a d a i s o p u l u t y t z t a r t s z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó w y t k a a i n o t t e n e i n e ż u l d a z / o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W. 9 B. 2 0 1 B. 3 0 1 B. ń a w o c a z s e z r p i k n u h c a R. 2 3. I I I. V h c y n n i k e n u h c a R l u n e m u o w n a i m z w ó w y t k a h c y w. 1 3. I I I. V o t t e n a w o s n a n i f a j c y z o p a n z r t ę n w e Z i c ś o t r a w y n a i m Z 0 1. B o t t e n o t t e n a w o s n a n i f a j c y z o p a n z r t ę n w e Z o t t e n ć ś o t r a W 0 9. B o t t e n ć ś o t r a W 0 9. B h c y w o l a t i p a k i j c a l u m u k a i c ś o n t a l p s n a l i B 1. I I I. V e n z r t ę n w e z i k n u h c a R. I I I. V i j c a l u m u k a i k n u h c a R e i s n a l i b w y n a i m Z. 2 V. I a i c ę i n k m a z s n a l i B. 3 V. I h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d h c y c ą ż e i b w ó r e f s n a r t i y n z r t ę n w e z k e n u h c a R. I I. V ) h c y n z r t ę n w e z i j c k a s n a r t k e n u h c a r ( ą c i n a r g a z z ń e z c i l z o r k e n u h c a R y n z r t ę n w e z k e n u h c a R. I. V z ń e z c i l z o r k e n u h c a R. V g u l s u i w ó r a w o t ą c i n a r g a z i k n u h c a R e c ą ż e i b g u l s u i w ó r a w o t g u l d e w h c y c ą ż e i b i c ś o n t a l p s n a l i B. 0 i w ó r a w o t g u l s u i j c k a s n a r t i k n u h c a R i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w s n a l i B. 0 y w o s n a n i f k e n u h c a R 2. I I I. V w ó w y t k a n a i m z h c y n n i k e n u h c a R 3. I I I. V e i s n a l i b w y n a i m Z 2 V. I. V a i c ę i n k m a z s n a l i B 3 V. I. V w ó w y s a p i w ó w y t k a a i c r a w t o s n a l i B. 1 V I. V y n z r t ę n w e z k e n u h c a R. V I. V e s n a l i B h c y n l a n o j c u t y t s n i w ó r o t k e s a l d w ó k n u h c a r ć ś o n j e l o k a n l e P i k n u h c a R a i c r a w t o s n a l i B. 1 V I e s n a l i B. V I e s n a l i B 186 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 KOLEJNOŚĆ RACHUNKÓW 8. 09. Kolejność rachunków zlożona jest z trzech glównych kategorii rachunków: a) rachunków bieżących: 1. rachunku produkcji (I); 2. rachunków podzialu i wykorzystania dochodów (II); b) rachunków akumulacji (III); c) bilansów (IV). RACHUNKI BIEŻĄCE Rachunek produkcji (I) (1) 8. 10. Rachunek produkcji (I) pokazuje transakcje odnoszące się ściśle do procesów produkcji. Zestawiany jest dla sektorów instytucjonalnych i dla galęzi. Przychody tego rachunku obejmują produkcję globalną, a rozchody — zużycie pośrednie. 8. 11. 8. 12. 8. 13. 8. 14. Rachunek produkcji może być wykorzystywany do uzyskania jednej z najważniejszych pozycji bilansujących w systemie — wartości dodanej, czyli wartości tworzonej przez dowolną jednostkę zaangażowaną w dzialalność produkcyjną — oraz istotnego agregatu: produktu krajowego brutto. Wartość dodana posiada istotne znaczenie gospodarcze zarówno dla sektorów instytucjonalnych jak i galęzi. Podobnie jak pozycje bilansujące następnych rachunków, wartość dodana (pozycja bilansująca rachunku) może być obliczana przed lub po odjęciu zużycia środków trwalych, tzn. brutto lub netto. Ponieważ produkcja globalna jest wyceniona w cenach bazowych, a zużycie pośred- nie — w cenach nabycia, to wartość dodana nie zawiera podatków od produktów pomniejszonych o subsydia do produktów. Rachunek produkcji na poziomie gospodarki ogólem obejmuje w przychodach — poza produkcją globalną towarów i uslug — podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów. Dzięki temu, produkt krajowy brutto (w cenach rynkowych) może być uzyskany jako pozycja bilansująca. Ponieważ uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio (FISIM) nie są zaliczone do sektorów użytkowników, cala wartość produkcji globalnej FISIM-u jest traktowana jako zużycie pośrednie w umownym sektorze, z produkcją globalną równą zero i ujemną wartością dodaną, równą co do wartości, ale z przeciwnym znakiem, spożyciu pośredniemu. W ten sposób, lączna wartość dodana wszystkich sektorów i galęzi jest zmniejszana ogólem o tę kwotę. Dla jasności prezentacji rachunków możliwe jest nie wstawianie dodatkowej kolumny dla tego umow- nego sektora, a w zamian — uwzględnienie odpowiedniej liczby w kolumnie gospodarki ogólem. Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów (II) 8. 15. Podzial i wykorzystanie dochodów są analizowane w czterech etapach: podzialu pierwotnego, podzialu wtórnego, podzialu dochodów w naturze oraz wykorzystania dochodów. Pierwszy etap dotyczy tworzenia dochodów wynikających bezpośrednio z procesów produkcji oraz ich podzialu między czynnikami produk- cji („praca”, „kapital”) oraz instytucjami rządowymi i samorządowymi (poprzez podatki związane z produkcją i przywozem oraz subsydia). Umożliwia to określenie nadwyżki operacyjnej (lub dochodu mieszanego w przypadku gospodarstw domowych) oraz dochodów pierwot- nych. Drugi etap przedstawia podzial dochodów dokonywany poprzez transfery inne niż transfery socjalne w naturze. Prowadzi to do uzyskania dochodów do dyspozycji. Trzeci etap opisuje podzial dochodów dokonywany poprzez transfery socjalne w naturze, co w efekcie prowadzi do uzyskania skorygowa- nych dochodów do dyspozycji. Czwarty etap opisuje, w jaki sposób dochody są konsumowane i oszczędzane, dając w efekcie oszczędności. (1) Patrz rozdzial 3, „Transakcje dotyczące produktów”. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 187 PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o 10/t. 2 i j c k u d o r p k e n u h c a R : I k e n u h c a R — 2 8. a l e b a T a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O y d o h c y z r P y d o h c z o R 5 9 5 3 8 4 0 3 1 7 1 6 7 3 5 9 5 3 7 3 9 6 2 1 4 3 4 2 0 1 3 5 7 1 a n l a b o l g a j c k u d o r P 8 4 0 3 1 2 9 2 1 1 4 7 2 0 1 2 2 7 1 / a w o k n y r a n l a b o l g a j c k u d o r P 1 7 1 0 0 4 1 0 0 1 3 - a t s o a n a n l a b o l g a j c k u d o r P a n e i n a t s y z r o k y w e n z c e t e l e c e n s a l w M I S I F 1 P. 1 1 P. 2 1 P. 6 7 3 6 1 0 6 3 a n l a b o l g a j c k u d o r p a l a t s o z o P 3 1 P. a w o k n y r e i n 4 0 9 1 4 0 9 1 3 3 1 3 3 1 o d a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P w ó t k u d o r p. 1 3 D - 1 2 D. 3 3 1 3 3 1 M I S I F / e i n d e r ś o p e i c y ż u Z 2 P. 1 8 8 9 2 6 4 2 4 9 6 6 4 0 9 1 4 0 9 1 ) 8 4 ( M I S I F s u n m i ) 3 3 1 ( w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o p s u p l ) 9 3 7 1 ( h c y n l a n o j c u t y t s n i w ó r o t k e s e i m u s a d a i w o p d o 4 2 8 1 : m e l ó g o a k r a d o p s o G o t t u r b y w o j a r k t k u d o r p / o t t u r b a n a d o d ć ś o t r a W b *. 1 B / b 1 B. 2 7 8 3 7 8 8 1 5 7 5 1 3 4 2 8 1 h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z. 1 K 7 3 1 o t t e n y w o j a r k t k u d o r p / o t t e n a n a d o d ć ś o t r a W n *. 1 B / n 1 B. 5 3 7 0 1 3 6 0 3 2 4 3 2 2 2 8 5 1 3 3 5 8 2 2 0 6 1 ) 8 4 ( u - M I S I F z a r o ) 6 5 8 1 ( h c y n l a n o j c u t y t s n i w ó r o t k e s e i m u s a d a i w o p d o 4 0 9 1 : m e l ó g o a k r a d o p s o G ) 9 1 1 P (. u - M I S I F — 8 4 z e i n z c ą l , 2 0 1 : e w o s n a n i f i k l ó p S 4 2 8 1 2 2 2 2 0 6 1 1 1 P. 2 P g 1 B. u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O 5 9 5 3 5 9 5 3 8 4 0 3 8 4 0 3 1 7 1 1 7 1 6 7 3 6 7 3 188 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rachunki podzialu pierwotnego dochodów (II. 1) Rachunek tworzenia dochodów (II. 1. 1) Uklad rachunku tworzenia dochodów wedlug sektorów instytucjonalnych przedstawiony jest w tabeli 8. 3: 8. 16. Rachunek tworzenia dochodów prezentowany jest także wedlug galęzi, w kolumnach tabeli podaży i wykorzystania. 8. 17. Rachunek tworzenia dochodów przedstawia sektory, podsektory i galęzie stanowiące źródlo a nie przeznaczenie dochodów pierwotnych. 8. 18. Rachunek bada zakres, w jakim wartość dodana może pokryć wynagrodzenie pracownicze oraz pozostale podatki od produkcji pomniej- szone o subsydia produkcyjne. Mierzy on nadwyżkę operacyjną, to jest nadwyżkę (deficyt) uzyskaną z dzialalności produkcyjnej przed uwz- ględnieniem odsetek, rent gruntowych i czynszów lub oplat, które jednostka produkcyjna: a) musi zaplacić od aktywów finansowych czy od rzeczowych aktywów niewytworzonych, które pożyczyla lub dzierżawi; b) musi otrzymać od aktywów finansowych lub od rzeczowych aktywów niewytworzonych, których jest wlaścicielem. Nadwyżka operacyjna odpowiada dochodowi, który jednostka uzyskuje z wlasnego wykorzystania swoich środków produkcji. Jest to ostatnia pozycja bilansująca, która może być obliczana zarówno dla galęzi jak i dla sektorów instytucjonalnych czy podsektorów. 8. 19. Pozycja bilansująca rachunku tworzenia dochodów w przypadku wylącznych wlaścicieli oraz spólek nie posiadających osobowości prawnej w sektorze gospodarstw domowych, zawiera ukryty element odpowiadający wynagrodzeniu za pracę wykonywaną przez wlaściciela lub czlonka jego rodziny, który nie może być oddzielony od jego dochodów jako przedsiębiorcy. Pozycja ta określana jest jako „dochód mieszany”. 8. 20. Pozycja bilansująca rachunku tworzenia dochodów w przypadku produkcji na wlasny rachunek uslug mieszkaniowych przez gospodarstwa domowe wlaścicieli mieszkań, stanowi nadwyżkę operacyjną. Pierwotny podzial na koncie dochodów (II. 1. 2) 8. 21. Pierwotny podzial na koncie dochodów, w przeciwieństwie do rachunku tworzenia dochodów, dotyczy jednostek będących rezydentami oraz sektorów instytucjonalnych jako odbiorców a nie producentów dochodów pierwotnych. 8. 22. „Dochód pierwotny” jest dochodem, który jednostka będąca rezydentem otrzymuje z racji swojego bezpośredniego uczestnictwa w procesach produkcji oraz dochodem otrzymywanym przez wlaściciela aktywów finansowych lub rzeczowych aktywów niewytworzonych w zamian za dostarczenie funduszy, albo oddanie rzeczowych aktywów niewytworzonych do dyspozycji innej jednostce instytucjonalnej. 8. 23. Pierwotny podzial na koncie dochodów (II. 1. 2) może być zestawiany tylko dla sektorów instytucjonalnych lub podsektorów, gdyż w przy- padku galęzi — nie jest możliwy podzial określonych przeplywów związanych z finansowaniem (pożyczek kapitalowych i zadlużenia) oraz aktywami. 8. 24. Z uwagi na nie rozdzielenie uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio (FISIM-u) między sektory użytkowników, zapisy poka- zujące odsetki dotyczą odsetek faktycznie zaplaconych i otrzymanych. Korekta dokonywana jest w przychodach w kolumnie instytucji finan- sowych (z ujemnym znakiem) oraz w kolumnie sektora umownego (ze znakiem dodatnim). Dla jasności prezentacji rachunków — możliwe jest nie wstawianie dodatkowej kolumny dla sektora umownego, a w zamian przedstawienie odpowiedniej liczby w kolumnie gospodarki ogólem. 8. 25. Pierwotny podzial na koncie dochodów dzielony jest na rachunek dochodu przedsiębiorcy (II. 1. 2. 1) oraz rachunek podzialu pozostalych dochodów pierwotnych (II. 1. 2. 2). Rachunek dochodu przedsiębiorcy (II. 1. 2. 1) 8. 26. Celem rachunku dochodu przedsiębiorcy jest określenie pozycji bilansującej odpowiadającej koncepcji bieżących zysków przed podzialem i oplatą podatków od dochodów, z reguly wykorzystywanej w księgowości przedsiębiorstw. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 189 m e l ó g O 4 2 8 1 2 0 6 1 u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z 0 0 0 0 4 2 8 1 1 3 5 7 5 8 8 1 3 7 2 7 8 / o t t u r b a n a d o d ć ś o t r a W o t t u r b y w o j a r k t k u d o r p. b * 1 B / b 1 B. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O 2 0 6 1 8 2 3 3 5 8 5 1 3 6 5 3 7 o t t e n y w o j a r k t k u d o r p / o t t e n a n a d o d ć ś o t r a W n *. 1 B / n 1 B. w ó t k u d o r p d o i k t a d o P 1 2 D. d o u k t a d o p u p y t i k t a d o P ) T A V ( g u l s u i w ó r a w o t 1 1 2 D. e w o z o w y z r p a l c i i k t a d o P 2 1 2 D. ) T A V a z o p ( e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W. 1 D 5 4 5 5 1 0 4 1 9 3 a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p 2 1 D. 4 2 1 5 a i n e z d o r g a n y W 1 1 D. 1 2 4 0 1 7 8 3 5 w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. 2 1 1 4 8 4 e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 2 1 D. 2 1 m e z o w y z r p i ą j c k u d o r p z e n a z ą i w z i k t a d o P. 2 D 6 8 1 3 5 2 9 3 0 0 0 3 3 2 2 1 1 1 2 6 7 9 6 5 3 9 1 0 1 4 7 1 1 0 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 0 0 0 0 2 6 7 9 6 5 3 9 1 4 7 1 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 w ó d o h c o d a i n e z r o w t k e n u h c a R :. 1 1. I I k e n u h c a R — 3 8. a l e b a T a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O y d o h c y z r P y d o h c z o R 190 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O y d o h c y z r P y d o h c z o R 0 0 0 0 0 0 0 0 0 ) m e l c i T A V a z o p ( m e z - o w y z r p z e n a z ą i w z i k t a d o P 2 2 1 2 D. i m a k t a d o p a z o p i T A V a z o p ( ) m e z o w y z r p z i m - y n a z ą i w z w ó t k u d o r p d o i k t a d o p e n n I 4 1 2 D. e w o z o w y z r p i c ś o n ż e l a N 1 2 1 2 D. - o w y z r p z e n a z ą i w z a i d y s b u S 1 1 3 D. m e z w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s e n n I 9 1 3 D. w ó t k u d o r p o d a i d y s b u S 1 3 D. o t t u r b a n j y c a r e p o a k ż y w d a N g 2 B. 6 7 2 5 5 6 4 2 9 o t t u r b y n a z s e i m d ó h c o D g 3 B. 2 4 4 e n j y c k u d o r p a i d y s b u S 9 3 D. 5 3 – 0 0 1 – i j c k u d o r p d o i k t a d o P 9 2 D. 6 8 a i d y s b u S. 3 D 5 3 – 3 0 2 0 3 1 – 0 0 0 8 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 0 8 – 6 3 – 9 2 4 2 4 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N n 2 B. 9 3 1 5 4 6 1 0 6 5 7 1 2 o t t e n y n a z s e i m d ó h c o D n 3 B. 2 3 4 2 3 4 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 0 8 – 6 3 – 9 2 4 2 4 4 7 1 2 2 3 4 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 191 w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P :. 2 1. I I k e n u h c a R — 4 8. a l e b a T a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R 9 2 4 2 4 4 7 1 2 2 3 4 8 6 7 5 7 5 3 9 1 4 7 1 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 2 2 0 0 0 0 0 0 0 9 2 4 2 4 4 7 1 2 2 3 4 6 6 7 3 7 5 3 9 1 4 7 1 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 2 3 4 6 6 7 3 7 5 3 9 1 4 7 1 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W o t t e n y n a z s e i m d ó h c o D a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p a i n e z d o r g a n y W e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c w ó c w a d o c a r p z e z r p - e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 2 1 D. ą j c k u d o r p z e n a z ą i w z i k t a d o P. 2 D m e z o w y z r p i d o u k t a d o p u p y t i k t a d o P ) T A V ( g u l s u i w ó r a w o t w ó t k u d o r p d o i k t a d o P 1 2 D. 1 1 2 D. e w o z o w y z r p a l c i i k t a d o P 2 1 2 D. ) T A V a z o p ( g 2 B. g 3 B. n 2 B. n 3 B. 1 D 1 1 D. 2 1 D. 8 5 2 9 6 4 5 5 6 7 2 o t t u r b a n j y c a r e p o a k ż y w d a N 2 4 4 o t t u r b y n a z s e i m d ó h c o D 0 6 6 1 5 4 9 3 1 o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N 6 6 0 0 0 0 6 6 192 y d o h c y z r P y d o h c z o R PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 0 8 – 6 3 – 6 4 4 2 2 2 0 0 2 1 0 6 0 6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 3 2 2 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 0 8 – 6 3 – 7 0 4 0 0 2 0 7 1 3 0 1 4 1 3 6 4 7 5 5 5 0 0 0 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 0 8 – 6 3 – 0 3 2 1 4 3 1 3 3 0 6 1 5 2 1 8 4 – 7 5 8 1 5 2 3 1 4 4 5 3 1 5 2 ) m e l c i T A V a z o p ( m e z - o w y z r p z e n a z ą i w z i k t a d o P 2 2 1 2 D. e w o z o w y z r p i c ś o n ż e l a N 1 2 1 2 D. i m a k t a d o p a z o p i T A V a z o p ( w ó t k u d o r p d o i k t a d o p e n n I ) m e z o w y z r p z i m y n a z ą i w z i j c k u d o r p d o i k t a d o P a i d y s b u S w ó t k u d o r p o d a i d y s b u S 4 1 2 D. 9 2 D. 3 D 1 3 D. w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s e n n I 9 1 3 D. e n j y c k u d o r p a i d y s b u S 9 3 D. m e z o w y z r p z e n a z ą i w z a i d y s b u S 1 1 3 D. 8 7 5 2 3 3 h c y n m o l u k e l ó p s u d o h c o d z y t a l p y W 2 2 4 D. 4 2 y d n e d w y D i 1 2 4 D. 4 2 6 3 0 u - M I S I F u l u t y t z a t k e r o K 9 1 1 P. i j c u t y t s n i i i w t s r o b ę i s d e z r p h c y w o s n a n i f y n o l e i z d o p d ó h c o D 2 4 D. 8 4 6 3 0 i c ś o n s a l w u l u t y t z a i d y s b u S. 4 D 5 4 1 8 3 1 i k t e s d O 1 4 D. 6 6 7 7 6 4 9 3 4 4 7 1 7 7 0 0 8 3 6 0 2 0 4 8 0 6 4 2 0 0 0 0 0 0 0 0 6 6 6 1 6 3 0 6 3 6 4 4 2 2 2 0 0 2 1 0 6 0 6 10/t. 2 y d o h c y z r P y d o h c z o R PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 193 4 1 5 2 5 6 0 0 4 1 0 3 0 5 2 0 0 2 0 5 6 0 1 2 0 7 0 3 4 5 z y d o h c o d e n a w o t s e w n i e R h c y n z c i n a r g a z i j c y t s e w n i h c i n d e r ś o p z e b s i l o p m o z c a d a i s o p e n a s i p y z r p i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D i h c y w o n e z c e i p z e b u 4 4 D. 5 2 5 2 3 4 D. 0 0 0 0 0 4 1 1 4 e z s n y z c / e w o t n u r g y t n e R 5 4 D. 1 3 0 7 7 2 0 5 6 4 1 5 2 5 6 y w o d o r a n d ó h c o D / o t t u r b h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S g * o t t u r b o t t e n y w o d o r a n d ó h c o D / o t t e n h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S n *. 5 B / g 5 B. 5 B / n 5 B. 9 0 2 9 2 1 2 2 0 9 3 1 6 5 5 8 1 5 5 8 1 2 7 9 1 1 9 1 8 4 3 1 3 3 3 6 1 3 3 6 1. ) 8 4 + ( m y n w o m u e z r o t k e s w z a r o ) 8 4 + ( h c y w o s n a n i f i j c u t y t s n i e z r o t k e s w u - M I S I F y t k e r o k ą m u s t s e j ) 0 ( m e l ó g o i k r a d o p s o g a l d u - M I S I L u l u t y t z a t k e r o K 194 8. 27. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rachunek ten, w odniesieniu do instytucji rządowych i samorządowych oraz instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugują- cych gospodarstwa domowe, dotyczy tylko ich dzialalności rynkowej. 8. 28. Dochód przedsiębiorcy odpowiada nadwyżce operacyjnej lub dochodowi mieszanemu (na stronie przychodów): plus minus dochód z tytulu wlasności otrzymywany w związku z finansowymi i innymi aktywami należącymi do przedsiębiorstwa (na stronie przychodów); odsetki od dlugów placone przez przedsiębiorstwo oraz renty gruntowe i czynsze placone za dzierżawione grunty i inne rze- czowe aktywa niewytworzone (na stronie rozchodów). Dochody z tytulu wlasności wyplacane w postaci dywidend lub reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich nie są odejmowane od dochodu przedsiębiorcy. Rachunek podzialu pozostalych dochodów pierwotnych (II. 1. 2. 2) 8. 29. Celem rachunku podzialu pozostalych dochodów pierwotnych jest powrót od koncepcji dochodu przedsiębiorcy do koncepcji dochodów pierwotnych. Stąd zawiera on elementy nie wlączone do rachunku dochodu przedsiębiorcy: a) w przypadku przedsiębiorstw i instytucji finansowych — rozdzielone dywidendy oraz reinwestowane dochody z inwestycji zagranicz- nych bezpośrednich (na stronie rozchodów); b) w przypadku gospodarstw domowych: 1. wyplaty z dochodów z tytulu wlasności, z wylączeniem rent gruntowych i czynszów oraz odsetek placonych w związku z dzialal- nością przedsiębiorcy (na stronie rozchodów); 2. wynagrodzenie pracownicze (na stronie przychodów); 3. otrzymywane dochody z tytulu wlasności, z wylączeniem otrzymywanych w związku z dzialalnością przedsiębiorstwa (na stronie przychodów); c) w przypadku instytucji rządowych i samorządowych: 1. wyplaty z dochodów z tytulu wlasności, z wylączeniem placonych w związku z dzialalnością rynkową (na stronie rozchodów); 2. podatki związane z produkcją i przywozem pomniejszone o subsydia (na stronie przychodów); 3. otrzymywane dochody z tytulu wlasności, z wylączeniem otrzymywanych w związku z dzialalnością rynkową (na stronie przy- chodów). Rachunek wtórnego podzialu dochodu (II. 2) 8. 30. Rachunek wtórnego podzialu dochodu pokazuje, w jaki sposób saldo dochodów pierwotnych sektora instytucjonalnego jest rozdzielane w drodze redystrybucji: podatków od dochodów, majątku itp. , skladek na zabezpieczenia spoleczne i świadczeń spolecznych (z wylączeniem transferów socjalnych w naturze) oraz pozostalych transferów bieżących. 8. 31. Pozycję bilansującą rachunku stanowi dochód do dyspozycji, który odzwierciedla transakcje bieżące, ale wyraźnie wylącza z tego rachunku transfery kapitalowe, realne zyski i straty z tytulu posiadania aktywów oraz konsekwencje takich zdarzeń jak klęski żywiolowe. 8. 32. Skladki na zabezpieczenia spoleczne są rejestrowane (2) po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów gospodarstw domowych oraz po stronie przychodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów sektorów instytucjonalnych odpowiadających za zarządzanie ubezpieczeniami spolecznymi. Kiedy placone są przez pracodawców na rzecz ich pracowników, są najpierw wlączone do kosztów związanych z zatrudnieniem — po stronie rozchodów na rachunku tworzenia dochodów pracodawców, gdzie stanowią część kosztów wynagrodzeń; są one także rejestrowane (jako wynagrodzenie pracownicze) po stronie przychodów na koncie pierwotnego podzialu dochodów gospodarstw domowych, gdzie odpowiadają przychodom gospodarstw domowych. (2) Skladki na zabezpieczenia spoleczne pokazane po stronie rozchodów na rachunku podzialu wtórnego dochodów gospodarstw domowych nie uwzględniają oplat za uslugi funduszy emerytalnych i innych instytucji ubezpieczeniowych, w których wszystkie bądź część przychodów tworzone jest z faktycznych skladek na zabezpiecze- nia spoleczne. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 195 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d h c y l a t s o z o p l a i z d o P : y d o h c y z r P. 2 2 1. I I z a r o y c r o i b ę i s d e z r p d ó h c o D :. 1 2 1. I I k e n u h c a R — 5 8. a l e b a T y d o h c z o R - e z r p d ó h c o D i y c r o b ę i s d. 1 2 1. I I. 9 2 4 2 4 4 7 1 2 2 3 4 8 6 2 6 6 1 0 2 4 2 4 0 1 1 5 4 4 9 2 4 8 2 9 6 4 5 5 6 7 2 a n j y c a r e p o a k ż y w d a N g 2 B. o t t u r b 2 4 4 2 4 4 o t t u r b y n a z s e i m d ó h c o D g 3 B. 7 1 2 5 0 6 6 1 5 4 9 3 1 o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N n 2 B. 2 3 4 2 3 4 o t t e n y n a z s e i m d ó h c o D n 3 B. 0 1 2 7 4 2 6 1 0 5 1 5 5 0 7 3 7 3 0 1 1 5 4 4 0 0 0 0 0 5 0 5 5 0 0 4 0 4 4 0 0 0 0 0 6 1 8 7 - s a l w u l u t y t z y d o h c o D. 4 D 7 9 2 0 1 i c ś o n 5 2 1 5 2 i k t e s d O 1 4 D. 6 6 7 7 9 2 7 0 2 2 7 1 2 7 2 0 7 4 1 3 1 8 4 – 5 2 5 2 0 7 0 3 3 3 0 4 5 u - M I S I F u l u t y t z a t k e r o K 9 1 1 D. i j c u t y t s n i i w t s r o b ę i s i h c y w o s n a n i f - d e z r p y n o l e i z d o p d ó h c o D 2 4 D. y d n e d w y D i 1 2 4 D. k e l ó p s u d o h c o d z y t a l p y W 2 2 4 D. h c y n m o l u - h c y n z c i n a r g a z i j c y t s e w n i z y d o h c o d e n a w o t s e w n i e R 3 4 D. h c i n d e r ś o p z e b - a d a i s o p e n a s i p y z r p i c ś o n i - o n e z c e i p z e b u s i l o p m o z c h c y w - s a l w u l u t y t z y d o h c o D 4 4 D. 5 2 1 4 e z s n y z c / e w o t n u r g y t n e R 5 4 D. 1 3 0 o t t u r b i y c r o b ę i s d e z r p d ó h c o D b 4 B. 7 5 2 5 6 7 1 4 7 2 3 5 o t t e n y c r o i b ę i s d e z r p d ó h c o D n 4 B. 0 2 1 5 5 1 1 0 9 4 0 6 3 5 2 5 4 1 0 9 9 7 6 4 1 4 4 2 0 0 6 1 4 1 5 2 5 4 1 0 9 9 7 6 - e z r p d ó h c o D i y c r o b ę i s d. 1 2 1. I I. 2 3 5 1 4 5 6 7 5 2 i y c r o b ę i s d e z r p d ó h c o D g 4 B. o t t u r b 1 1 5 5 0 2 1 o t t e n y c r o i b ę i s d e z r p d ó h c o D n 4 B. 196 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O y d o h c y z r P y d o h c z o R i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R PL. 2 2 1. I I. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 h c y l a t s o z o p w ó d o h c o d h c y n t o w r e i p l a i z d o P 1 0 9 9 7 6 8 6 7 5 7 5 3 9 1 4 7 1 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 9 9 7 6 6 6 7 3 7 5 3 9 1 6 3 0 9 4 6 6 7 3 7 5 3 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – 4 7 1 4 7 1 9 1 9 1 5 3 2 1 4 1 1 2 1 7 1 7 1 0 3 4 9 4 4 – 8 – z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S 2 1 D. w ó c w a d o c a r p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. z e z r p e n o c a l p w ó c w a d o c a r p a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k s z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 2 1 D. m e z o w y z r p i ą j c k u d - o r p z e n a z ą i w z i k t a d o P. 2 D w ó t k u d o r p d o i k t a d o P 1 2 D. i w ó r a w o t d o i k t a d o P 1 1 2 D. ) T A V ( g u l s u a z o p i T A V a z o p ( w ó t k u d z i m y n a z ą i w z i m a k t a d o p ) m e z o w y z r p e w o z o w y z r p a l c i i k t a d o P 2 1 2 D. ) T A V a z o p ( e w o z o w y z r p i c ś o n ż e l a N 1 2 1 2 D. ) m e l c i T A V a z o p ( m e z o w - y z r p z e n a z ą i w z i k t a d o P 2 2 1 2 D. - o r p d o i k t a d o p e n n I 4 1 2 D. i j c k u d o r p d o i k t a d o P 9 2 D. w ó t k u d o r p o d a i d y s b u S 1 3 D. a i d y s b u S. 3 D e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W. 1 D a i n e z d o r g a n y W 1 1 D. 6 6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 h c y l a t s o z o p w ó d o h c o d h c y n t o w r e i p l a i z d o P. 2 2 1. I I. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 197 0 8 – 6 3 – 8 7 1 6 5 8 7 8 1 0 6 3 0 2 1 2 0 0 0 8 1 6 2 1 9 3 0 8 – 6 3 – 0 6 1 0 5 6 6 9 7 5 3 0 2 5 5 0 0 0 0 0 9 2 1 3 3 2 5 8 4 4 3 0 2 0 8 – 6 2 6 3 – 2 1 4 1 1 3 1 e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T z e n a z ą i w z a i d y s b u S 1 1 3 D. m e z o w y z r p w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s e n n I 9 1 3 D. e n j y c k u d o r p a i d y s b u S 9 3 D. - a d a i s o p e n a s i p y z r p i c ś o n i - o n e z c e i p z e b u s i l o p m o z c h c y w - s a l w u l u t y t z y d o h c o D 4 4 D. i j c u t y t s n i i w t s r o b ę i s i h c y w o s n a n i f - d e z r p y n o l e i z d o p d ó h c o D 2 4 D. 8 4 6 3 y d n e d w y D i 1 2 4 D. 4 2 6 3 k e l ó p s u d o h c o d z y t a l p y W 2 2 4 D. 4 2 h c y n m o l u h c y n z c i n a r g a z i j c y t s e w n i h c i n d e r ś o p z e b z y d o h c o d e n a w o t s e w n i e R 3 4 D. 0 0 0 i c ś o n s a l w i k t e s d O 1 4 D. y l u t y t z y d o h c o D. 4 D 8 4 6 3 7 3 7 3 7 3 7 1 5 5 3 6 1 9 3 0 0 0 9 5 4 8 0 6 4 2 0 3 6 3 0 6 3 0 0 0 2 0 2 2 6 0 2 1 0 6 0 6 0 1 2 0 1 2 e z s n y z c / e w o t n u r g y t n e R 5 4 D. 0 2 - o r a n d ó h c o D / o t t u r b h c y n g *. 5 B o t t u r b y w o d - t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S / g 5 B. 9 0 2 9 2 1 2 2 0 9 3 1 0 6 0 2 5 5 8 1 0 2 5 5 8 1 o t t e n y w o d o r a n d ó h c o D / o t t e n n *. 5 B h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S / n 5 B. 2 7 9 1 1 9 1 8 4 3 1 3 3 3 6 1 3 3 6 1 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O y d o h c y z r P y d o h c z o R 198 y d o h c y z r P u d o h c o d u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R : 2. I I k e n u h c a R — 6 8. a l e b a T y d o h c z o R PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 3 1 2 4 0 2 9 2 2 3 3 0 3 4 7 1 0 6 1 4 1 7 9 5 5 8 1 5 5 8 1 6 0 9 3 1 1 2 2 9 2 9 0 2 h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S g * y w o d o r a n d ó h c o D / o t t u r b o t t u r b 3 3 6 1 3 3 6 1 3 8 4 3 1 1 9 1 9 1 2 7 h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S n * o t t e n y w o d o r a n d ó h c o D / o t t e n. 5 B / g 5 B. 5 B / n 5 B. 2 2 3 1 8 6 2 9 3 4 1 a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S 1 6 D. e n z c e l o p s 3 1 2 9 4 0 2 3 1 2 9 4 0 2. p t i u k t ą j a m , w ó d o h c o d d o i k t a d o P. 5 D 4 2 0 1 y w o d o h c o d k e t a d o P 1 5 D. 0 2 i k t a d o p e l a t s o z o P 9 5 D. 4 7 3 3 0 3 4 7 1 0 6 1 4 1 7 9 3 6 2 8 3 5 5 1 8 1 4 4 1 5 1 2 1 1 w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 1 1 6 D. e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 1 6 D. 1 1 3 e n z c y t k a f i k d a l k s l e n o w o r b o D 2 1 1 1 6 D. e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p 6 7 0 2 1 a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó k i n w o c a r p 2 1 1 6 D. 4 1 7 9 4 1 7 9 a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p i k d a l k s e w o k z ą i w o b O 1 1 1 1 6 D. 0 6 1 0 6 1 8 7 1 2 6 7 1 2 2 3 3 0 3 4 7 1 2 1 2 3 0 2 9 2 2 3 3 0 3 4 7 1 1 1 3 1 2 4 0 2 9 2 2 3 3 0 3 4 7 1 0 6 1 4 1 7 9 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 199 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R 5 8 2 1 2 3 2 2 0 1 9 1 2 3 3 2 3 2 9 2 5 8 2 1 2 3 2 2 0 1 2 3 2 2 0 1 7 5 9 6 5 1 1 w ó k i n w o c a r p z e z r p e n o c a l p a n i k d a l k s e w o k z ą i w o b O e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z - z e b a z a n i k d a l k s l e n o w o r b o D e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p w ó k i n w o c a r p z e z r p e c ą j u c a r p e i n y b o s o i k e n u h c a r a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s y n s a l w a n e c ą j u c a r p y b o s o 1 2 1 1 6 D. 2 2 1 1 6 D. 3 1 1 6 D. a n i k d a l k s e w o k z ą i w o b O 1 3 1 1 6 D. - a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z e c ą j u c a r p y b o s o z e z r p e n o c y b o s o i k e n u h c a r y n s a l w a n e c ą j u c a r p e i n - z e b a z a n i k d a l k s l e n o w o r b o D e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p a n e c ą j u c a r p y b o s o z e z r p y b o s o i k e n u h c a r y n s a l w e c ą j u c a r p e i n 2 3 1 1 6 D. 9 1 1 5 1 2 1 a n i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 1 6 D. 5 8 2 1 2 3 2 2 0 1 9 1 5 8 2 1 2 3 2 2 0 1 9 1 2 3 3 2 3 3 e n n i e n z c e l o p s a i n e z c d a i w Ś w e n l a j c o s y r e f s n a r t ż i n e z r u t a n e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z 2 6 D. 3 1 9 2 9 8 2 1 2 3 3 9 2 9 2 h c y n t a w y r p z a i n e z c d a i w Ś w ó m e t s y s h c y w o l a t i p a k o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p e n ż ę i n e i p 2 2 6 D. 1 8 2 2 3 2 2 3 2 - z e b a z u l u t y t z a i n e z c d a i w Ś 1 2 6 D. 2 3 2 2 3 2 9 2 5 8 2 1 2 3 2 2 0 1 9 1 2 3 3 2 3 2 9 2 200 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 9 1 2 5 8 7 2 5 4 5 4 6 9 2 3 6 5 m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O y d o h c y z r P y d o h c z o R e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o 9 1 2 5 9 1 2 5 - e z c e i p z e b a z w ó m e t s y s h c y w - o l a t i p a k e i n z a i n e z c d a i w Ś o g e n z c e l o p s a i n y c o m o p z a i n e z c d a i w Ś e n ż ę i n e i p j e n z c e l o p s 3 2 6 D. 2 1 1 5 1 9 1 4 2 6 D. 2 5 2 5 9 3 9 3 2 6 3 6 3 8 0 1 9 4 0 1 e c ą ż e i b y r e f s n a r t e n n I. 7 D 1 1 6 4 9 3 1 1 7 2 9 6 2 5 4 5 4 3 2 4 5 3 1 6 e n n i a i n e z c e i p z e b u a n o t t e n i h c y w o b o s O e i c y ż a n ż i n i e w o n e z c e i p z e b u i k d a l k S h c y w o k t ą j a m - e z c e i p z e b u a i n a w o d o k z s d O ń e z c e i p z e b u u l u t y t z e w o n i - o b o s O e i c y ż a n ż i n h c y n n i h c y w o k t ą j a m i h c y w 2 7 D. 5 4 1 7 D. 8 4 1 3 1 3 1 6 9 6 9 1 i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i h c y w o d ą z r o m a s e n z r t ę n w e w y r e f s n a r t e c ą ż e i B 3 7 D. a c a r p l ó p s w a c ą ż e i B a w o d o r a n y z d ę i m 4 7 D. 6 9 1 3 3 4 5 4 6 9 1 3 1 5 5 6 3 1 0 1 4 4 e c ą ż e i b y r e f s n a r t e n ż ó R 5 7 D. 3 1 8 0 4 2 4 5 9 2 1 2 o t t u r b i j c y z o p s y d o d d ó h c o D g 6 B. 5 8 1 2 3 2 8 3 7 8 1 1 0 4 6 2 8 1 o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D n 6 B. 8 4 2 2 2 5 3 5 4 1 1 7 3 4 0 6 1 u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O 9 1 2 5 8 7 2 5 4 5 4 6 9 2 3 6 5 6 2 8 1 4 0 6 1 10/t. 2 e z r u t a n w w ó d o h c o d i j c u b y r t s y d e r k e n u h c a R : 3. I I k e n u h c a R — 7 8. a l e b a T y d o h c y z r P y d o h c z o R PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 201 6 2 8 1 4 0 6 1 9 1 2 2 6 1 8 7 5 6 9 1 7 5 6 2 8 1 0 4 7 8 1 1 2 8 3 2 3 5 8 1 o t t u r b i j c y z o p s y d o d d ó h c o D g 6 B. 4 0 6 1 7 3 5 4 1 1 2 5 3 2 2 8 4 o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D n 6 B. 9 1 2 2 6 1 8 7 5 6 9 1 7 5 9 1 2 2 6 1 8 7 5 6 9 1 7 5 e z r u t a n w e n l a j c o s y r e f s n a r T 3 6 D. w e n z c e l o p s a i n e z c d a i w Ś 1 3 6 D. e z r u t a n a i n e z c e i p z e b a z z a i n e z c d a i w Ś e n a w o d n u f e r , o g e n z c e l o p s 1 1 3 6 D. u l u t y t z a i n e z c d a i w ś e l a t s o z o P w o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z 2 1 3 6 D. e z r u t a n y c o m o p z a i n e z c d a i w Ś e z r u t a n w j e n z c e l o p s 3 1 3 6 D. h c y n l a u d w y d n i i y r e f s n a r T w ó r a w o t h c y w o k n y r e i n g u l s u i 2 3 6 D. 6 0 2 2 6 1 8 7 5 6 9 1 4 4 3 1 9 1 2 0 2 6 1 8 7 5 6 0 9 1 3 1 7 5 o d d ó h c o d y n a w o g y r o k S b 7 B. 5 8 1 2 3 6 7 1 6 0 4 1 7 2 6 2 8 1 o d d ó h c o d y n a w o g y r o k S o t t e n i j c y z o p s y d o t t u r b i j c y z o p s y d n 7 B. 8 4 2 2 6 4 1 4 6 3 1 4 2 4 0 6 1 9 1 2 2 6 1 8 7 5 6 9 1 7 5 6 2 8 1 4 0 6 1 202 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rachunek redystrybucji dochodów w naturze (II. 3) 8. 33. Rachunek redystrybucji dochodów w naturze ukazuje szerszy obraz dochodów gospodarstw domowych poprzez wlączenie przeplywów odpowiadających wykorzystaniu towarów i uslug indywidualnych, które gospodarstwa otrzymują nieodplatnie, tzn. świadczeń spolecznych w naturze oraz transferów towarów i uslug nierynkowych; obie te kategorie przeplywów zostaly polączone w ramach koncepcji transferów socjalnych w naturze. Ulatwia to porównania w czasie, gdy występują różnice lub zmiany warunków gospodarczych i spolecznych oraz uzu- pelnia analizę roli instytucji rządowych i samorządowych w redystrybucji dochodów. 8. 34. Transfery socjalne w naturze są rejestrowane po stronie przychodów na rachunku redystrybucji dochodów w naturze w odniesieniu do gos- podarstw domowych, a po stronie rozchodów — w odniesieniu do instytucji rządowych i samorządowych oraz instytucji non profit obslu- gujących gospodarstwa domowe. 8. 35. Pozycją bilansującą rachunku redystrybucji dochodów w naturze jest skorygowany dochód do dyspozycji. Rachunek wykorzystania dochodów (II. 4) 8. 36. Rachunek wykorzystania dochodów dla sektorów instytucjonalnych, w których występuje spożycie ostateczne, pokazuje podzial dochodu do dyspozycji (lub skorygowane dochody do dyspozycji) na wydatki na spożycie ostateczne (lub spożycie ostateczne skorygowane) oraz oszczęd- ności. 8. 37. Spożycie jest rejestrowane w systemie tylko dla instytucji rządowych i samorządowych, INKgd oraz gospodarstw domowych. Ponadto, rachu- nek wykorzystania dochodów obejmuje — dla gospodarstw domowych i dla funduszy emerytalnych — pozycję korygującą (D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych), która odnosi się do sposobu, w jaki są rejestro- wane transakcje między gospodarstwami domowymi a funduszami emerytalnymi (3). Rachunek wykorzystania dochodów do dyspozycji (II. 4. 1) 8. 38. Rachunek wykorzystania dochodów do dyspozycji uwzględnia koncepcję wydatków na spożycie ostateczne finansowanych przez różne sek- tory: gospodarstw domowych, instytucji rządowych i samorządowych oraz instytucji non profit obslugujących gospodarstwa domowe. 8. 39. Pozycję bilansującą rachunku wykorzystania dochodów do dyspozycji stanowią oszczędności. Rachunek wykorzystania skorygowanych dochodów do dyspozycji (II. 4. 2) 8. 40. Rachunek wykorzystania skorygowanych dochodów do dyspozycji uwzględnia koncepcję spożycia ostatecznego skorygowanego, które odpo- wiada wartości towarów i uslug będących faktycznie do dyspozycji gospodarstw domowych na cele spożycia ostatecznego, nawet jeśli ich nabycie jest finansowane przez instytucje rządowe i samorządowe lub instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospo- darstwa domowe. W rezultacie, faktyczne spożycie ostateczne instytucji rządowych i samorządowych odpowiada jedynie spożyciu ogólnospo- lecznemu. Ponieważ spożycie instytucji non profit obslugujących gospodarstwa domowe jest w calości uznawane za indywidualne, ich fak- tyczne spożycie jest równe zero. 8. 41. Wydatki na spożycie i spożycie skorygowane są — na poziomie gospodarki ogólem — równe; różny jest jedynie podzial między sektorami instytucjonalnymi. Ta sama zależność jest prawdziwa dla dochodów do dyspozycji i skorygowanych dochodów do dyspozycji. 8. 42. Oszczędności stanowią pozycje bilansujące w obu wersjach rachunku wykorzystania dochodów. Ich wartość jest identyczna dla wszystkich sektorów, bez względu na to czy jest uzyskiwana poprzez odjęcie wydatków na spożycia od dochodów do dyspozycji, czy poprzez odjęcie spożycia skorygowanego od skorygowanych dochodów do dyspozycji. (3) Patrz rozdzial 4, „Transakcje podzialu. ” 10/t. 2 y d o h c y z r P i j c y z o p s y d o d w ó d o h c o d a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R :. 1 4. I I k e n u h c a R — 8 8. a l e b a T y d o h c z o R PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 203 6 2 8 1 4 0 6 1 1 7 3 1 1 7 3 1 5 1 2 1 5 1 2 1 6 5 1 6 5 1 1 1 0 1 1 1 1 6 2 8 1 0 4 7 8 1 1 2 8 3 2 3 5 8 1 o t t u r b i j c y z o p s y d o d d ó h c o D g 6 B. 4 0 6 1 7 3 5 4 1 1 2 5 3 2 2 8 4 o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D n 6 B. e i c y ż o p s a n i k t a d y W e n l a u d w y d n i i e i c y ż o p S e n z c e l o p s o n ó g o l e i c y ż o p S w t s r a d o p s o g o t t e n w ó l a i z d u y n a i m z u l u t y t z a t k e r o K h c a w r e z e r w h c y w o m o d h c y n l a t y r e m e y z s u d n u f 3 P. 1 3 P. 2 3 P. 2 6 3 6 9 9 3 1 1 7 3 1 6 0 2 6 9 9 3 1 5 1 2 1 6 5 1 6 5 1. 8 D 0 1 1 0 0 1 1 0 o t t u r b i c ś o n d ę z c z s O g 8 B. 5 8 1 1 2 0 2 2 0 2 7 2 5 5 4 o t t e n i c ś o n d ę z c z s O n 8 B. 8 4 1 1 0 1 – 0 6 1 4 2 3 3 2 e c ą ż e i b o d l a s e n z r t ę n w e Z 2 1 B. 1 4 – 1 7 3 1 5 1 2 1 6 5 1 1 1 5 5 4 3 3 2 1 4 – 204 8. 43. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Kwota oszczędności (dodatnich lub ujemnych) wynikająca z transakcji bieżących, stanowi o związku z akumulacją. Jeśli oszczędności są dodatnie — niewydatkowany dochód wykorzystywany jest na nabycie aktywów lub na splatę zobowiązań. Jeśli oszczędności są ujemne — pewne aktywa są likwidowane lub pewne zobowiązania narastają. RACHUNKI AKUMULACJI (III) (4) 8. 44. Rachunki akumulacji są rachunkami dotyczącymi przeplywów. Rejestrują one różne przyczyny zmian aktywów i pasywów posiadanych przez jednostki oraz zmianę ich wartości netto. 8. 45. Zmiany aktywów rejestrowane są na lewej stronie rachunków (ze znakiem plus lub minus), zmiany pasywów i wartości netto — na prawej stronie (ze znakiem plus lub minus). Rachunek kapitalowy (III. 1) 8. 46. Rachunek kapitalowy rejestruje nabycie pomniejszone o rozdysponowanie aktywów niefinansowych dokonywane przez jednostki będące rezydentami oraz mierzy zmianę wartości netto wynikającą z oszczędności (ostatnia pozycja bilansująca na rachunkach bieżących) oraz trans- ferów kapitalowych. 8. 47. Rachunek kapitalowy umożliwia określenie zakresu, w jakim nabycie pomniejszone o rozdysponowanie aktywów niefinansowych bylo finan- sowane z oszczędności oraz z transferów kapitalowych. Pokazuje on wierzytelności netto odpowiadające kwocie dostępnej jednostce czy sek- torowi na cele finansowania (bezpośrednio lub pośrednio) innych jednostek czy sektorów, albo zadlużenie netto odpowiadające kwocie, którą jednostka lub sektor zmuszone są pożyczyć od innych jednostek lub sektorów. Rachunek zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych (III. 1. 1) 8. 48. Rachunek ten umożliwia określenie zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych, która odpowiada oszczęd- nościom netto plus transfery kapitalowe otrzymane, minus wymagalne przelewy kapitalowe. Rachunek nabycia aktywów niefinansowych (III. 1. 2) 8. 49. Rachunek ten rejestruje nabycie pomniejszone o rozdysponowanie aktywów niefinansowych w celu powrotu od koncepcji zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych do wierzytelności czy zadlużenia netto. Rachunek finansowy (III. 2) 8. 50. Rachunek finansowy rejestruje (wedlug rodzajów instrumentów finansowych) zmiany aktywów i pasywów finansowych tworzące wierzytel- ności czy zadlużenie netto. 8. 51. Klasyfikacja aktywów i pasywów wykorzystana na rachunku finansowym jest identyczna z klasyfikacją stosowaną w bilansach. Rachunek innych zmian aktywów (III. 3) 8. 52. Rachunek innych zmian aktywów rejestruje zmiany aktywów i pasywów posiadanych przez jednostki, inne niż w związku z oszczędnościami i dobrowolnymi transferami majątku (te byly rejestrowane na rachunkach: kapitalowym i finansowym). Jest on podzielony na dwa rachunki: rachunek innych zmian wolumenu aktywów (III. 3. 1) oraz rachunek przeszacowań (III. 3. 2). (4) Patrz rozdzial 5: „Transakcje finansowe” oraz rozdzial 6: „Inne przeplywy. ” Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 205 6 2 8 1 4 0 6 1 1 7 3 1 1 7 3 1 5 1 2 1 5 1 2 1 6 5 1 6 5 1 1 1 0 1 1 1 1 4 0 6 1 4 2 4 6 3 1 6 4 1 2 2 8 4 10/t. 2 y d o h c y z r P i j c y z o p s y d o d w ó d o h c o d h c y n a w o g y r o k s a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R :. 2 4. I I k e n u h c a R — 9 8. a l e b a T y d o h c z o R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O PL m e l ó g O u k n u h c a r e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z 6 2 8 1 7 2 6 0 4 1 6 7 1 2 3 5 8 1 o d d ó h c o d y n a w o g y r o k S g 7 B. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r e w o s n a n i f e w o s n a n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S - i f e i n i k l ó p S i k l ó p S e w o s n a n e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O o d d ó h c o d y n a w o g y r o k S o t t e n i j c y z o p s y d e n z c e t a t s o e i c y ż o p S e n a w o g y r o k s o t t u r b i j c y z o p s y d n 7 B. 4 P. 6 5 1 5 1 2 1 1 7 3 1 e n z c e l o p s o n ó g o l e i c y ż o p S 2 4 P. 6 5 1 6 5 1 e n a w o g y r o k s e n l a u d w y d n i i e i c y ż o p S 1 4 P. 5 1 2 1 5 1 2 1 w t s r a d o p s o g o t t e n w ó l a i z d u y n a i m z u l u t y t z a t k e r o K h c a w r e z e r w h c y w o m o d h c y n l a t y r e m e y z s u d n u f e n a w o g y r o k s. 8 D 0 1 1 0 0 1 1 0 o t t u r b i c ś o n d ę z c z s O g 8 B. 5 8 1 1 2 0 2 2 0 2 7 2 5 5 4 o t t e n i c ś o n d ę z c z s O n 8 B. 8 4 1 1 0 1 – 0 6 1 4 2 3 3 2 e c ą ż e i b o d l a s e n z r t ę n w e Z 2 1 B. 1 4 – 1 7 3 1 5 1 2 1 6 5 1 1 1 5 5 4 3 3 2 1 4 – 206 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 3 3 2 1 4 – 6 6 2 7 2 7 3 6 6 – 2 – 7 2 – 7 3 – 1 4 – 4 2 6 3 2 4 2 3 2 7 3 6 2 3 2 4 3 3 , e w o l a t i p a k y r e f s n a r T. 9 D e n a m y z r t o 3 2 0 1 e n a m y z r t o , u l a t i p a k d o i k t a d o P 1 9 D. e n a m y z r t o , i j c y t s e w n i o d e j c a t o D 2 9 D. , e w o l a t i p a k y r e f s n a r t e n n I 9 9 D. e n a m y z r t o o d l a S ( e c ą ż e i b o d l a s e n z r t ę n w e Z ) ą c i n a r g a z z h c y c ą ż e i b w ó t o r b o n 8 B. 2 1 B. 3 3 2 4 2 0 6 1 0 1 – 1 1 8 4 o t t e n i c ś o n d ę z c z s O h c y w o l a t i p a k w ó r e f s n a r t i i c ś o n d ę z c z s o z j e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m z k e n u h c a R :. 1 1. I I I k e n u h c a R — 0 1 8. a l e b a T a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z 1 – 5 6 – 3 – 2 – 7 2 – 5 – 2 – 4 3 – 7 – 6 1 – e n o c a l p , e w o l a t i p a k y r e f s n a r T e n o c a l p , u l a t i p a k d o i k t a d o P 7 2 – e n o c a l p , i j c y t s e w n i o d e j c a t o D 1 – 6 3 – 3 – 3 – 7 – 7 – 6 1 – , e w o l a t i p a k y r e f s n a r t e n n I. 9 D 1 9 D. 2 9 D. 9 9 D. i i c ś o n d ę z c z s o z e c ą j a k i n y w h c y w o l a t i p a k w ó r e f s n a r t o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z e n o c a l p. 1 0 1 B. 5 6 4 8 3 – 8 7 1 1 2 0 3 2 8 3 – 2 9 1 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 207 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z h c y w o s n a n i f e i n w ó w y t k a a i c y b a n k e n u h c a R :. 2 1. I I I k e n u h c a R — 1 1 8. a l e b a T w ó w y t k a y n a i m Z 2 9 1 6 7 3 3 0 3 6 7 3 3 0 3 5 0 3 5 0 3 1 1 1 1 3 1 – 3 1 – 1 5 1 5 3 5 3 5 6 6 8 – 8 – 2 2 2 2 5 5 7 1 7 1 8 3 – 0 3 2 1 2 8 7 1 8 3 – 4 5 6 h c y w o z c e z r e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y l a w r t w ó w y t k a i i c ś o n d ę z c z s o z e c ą j a k i n y w h c y w o l a t i p a k w ó r e f s n a r t o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z o t t u r b e l a w r t i k d o r Ś. 1 0 1 B. 1 5 P. 1 1 5 P. 0 5 2 9 0 2 h c y w o z c e z r h c y w o n e i c y b a N 1 1 1 5 P. 1 1 2 w ó w y t k a h c y w o z c e z r h c y n a w y ż u e i c y b a N h c y l a w r t h c y l a w r t w ó w y t k a 2 1 1 5 P. 4 h c y n a w y ż u e i n a w o n o p s y d z o R 3 1 1 5 P. 6 – h c y n w a r p i h c y n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a w e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y n a w o k u d o r p h c y n w a r p i h c y n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a w h c y w o n e i c y b a N h c y n a w o k u d o r p i c ś o t r a w h c y n a w y ż u e i c y b a N h c y n w a r p i h c y n l a i r e t a m e i n h c y n a w o k u d o r p w ó w y t k a h c y w o z c e z r h c y l a w r t 2 1 5 P. 1 2 1 2 1 5 P. 1 2 2 2 1 5 P. 1 h c y n a w y ż u e i n a w o n o p s y d z o R 3 2 1 5 P. 1 – i h c y n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a w h c y n a w o k u d o r p h c y n w a r p w ó w y t k a h c y w o s n a n i f e i n i c ś o t r a w a i n a z s k ę i w Z h c y n a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a h c y w o s n a n i f e i n a i n e z s p e l u e c ą z c a n Z h c y n a w o k u d o r p e i n h c y n a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a h c y w o s n a n i f e i n i c ś o n s a l w w a r p m e i n e i s e i n e z r p z e n a z ą i w z y t z s o K 3 1 5 P. 0 2 1 3 1 5 P. 3 2 3 1 5 P. 7 1 9 8 7 1 1 1 7 3 3 2 4 2 1 1 6 9 4 0 5 4 9 1 4 1 3 1 1 6 7 3 3 0 3 5 0 3 1 1 2 – 5 – 3 1 – 2 1 2 1 5 1 5 2 1 2 2 – 2 2 9 3 0 1 3 5 6 5 – 8 – 2 2 5 7 1 6 7 3 3 0 3 5 0 3 1 1 3 1 – 1 5 3 5 6 8 – 2 2 5 7 1 208 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z. 1 K 7 3 1 – 0 1 – 0 3 – 2 4 – 3 – 2 2 2 – 2 2 2 – 8 2 0 1 8 2 0 1 o w ó w y t k a e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w - o s n a n i f e i n e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y n a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a h c y w i w ó t n u r g e i n a w o n o p s y d z o r w ó w y t k a h c y w o z c e z r h c y n n i o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y n a w o k u d o r p e i n h c y n w a r p i h c y n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a w e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y n a w o k u d o r p e i n / ) + ( o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W ) – ( o t t e n e i n e ż u l d a z 3 5 P. 2. 2 K 7 – 1 2 K. 6 – 2 2 K. 1 – w ó s a p a z t s o r y z r P 2 5 P. 6 2 3 2 2 2 5 4 3 1 1 1 8 2 0 1 8 2 0 1. 9 B 9 6 – 5 0 5 – 8 4 1 4 8 3 8 3 – 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 209 7 3 4 6 9 2 3 4 1 4 5 2 6 8 8 6 1 6 4 0 8 3 – 8 3 4 8 4 1 0 5 – 5 9 6 – / ) + ( o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W ) – ( o t t e n e i n e ż u l d a z. 9 B a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O y w o s n a n i f k e n u h c a R : 2. I I I k e n u h c a R — 2 1 8. a l e b a T o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z F 1 7 7 3 2 0 2 1 1 8 1 2 3 1 4 6 0 5 1 9 6 1 9 6 8 8 3 0 6 8 2 3 3 0 7 1 2 3 2 0 4 1 w ó w y t k a o t t e n e i c y b a N h c y w o s n a n i f o t t e n e i c ę i n g ą i c a Z ń a z ą i w o b o z y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z F 1 F. 0 3 1 2 – 2 3 1 2 5 3 1 – 5 6 3 – 2 3 2 2 0 3 1 5 3 3 6 2 3 y t y z o p e d i a k w ó t o G 2 F. 7 1 a k w ó t o G 1 2 F. 5 e i n a d ą ż a n y t y z o p e D 2 2 F. 0 1 y t y z o p e d e l a t s o z o P 9 2 F. 2 0 2 3 2 1 4 6 3 5 6 ż i n e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P 3 F. 8 1 3 5 6 2 9 2 2 1 8 3 1 e j c k a 7 3 0 1 7 2 3 7 1 2 4 2 8 2 4 9 6 7 7 1 1 4 1 3 4 7 4 1 1 7 1 2 3 2 6 3 1 1 7 6 1 5 5 6 2 i e w o n m r e t o k t ó r K 1 4 F. 6 1 3 6 1 i e w o n m r e t o g u l D 2 4 F. 1 1 4 0 1 4 4 i k z c y ż o P 4 F. 7 2 7 6 1 5 4 y l a i z d u e n n i i e j c k A e w o l a t i p a k 5 F. 2 3 6 3 5 3 2 3 4 4 2 0 1 3 8 1 6 1 4 4 3 7 2 1 – 5 1 5 1 7 2 4 1 0 1 1 4 7 1 2 7 3 4 3 2 6 3 2 3 2 6 5 1 – 1 8 6 2 1 9 1 1 1 1 0 3 1 7 3 4 6 9 2 3 4 1 4 5 2 6 8 8 6 1 6 4 210 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z 6 3 3 3 2 2 1 1 3 2 8 6 3 6 4 6 3 3 3 2 2 1 1 3 6 3 3 3 2 2 1 1 3 - e i p z e b u o n z c i n h c e t y w r e z e R 6 F. i e w o n e z c w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U h c a w r e z e r w h c y w o m o d w i e i c y ż a n ń e z c e i p z e b u y z s u d n u f h c a w r e z e r h c y n l a t y r e m e w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U h c a w r e z e r w h c y w o m o d e i c y ż a n ń e z c e i p z e b u w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U h c a w r e z e r w h c y w o m o d h c y n l a t y r e m e y z s u d n u f 1 6 F. 1 1 6 F. 2 1 6 F. y w r e z e r i i h c y w o n e z c e i p z e b u a i n e z c z s o r l e n a w o u g e r u e i n a n k e d a l k s y t a l p d e z r P 2 6 F. 6 3 3 3 2 2 1 1 3 6 3 3 3 2 2 1 1 3 0 3 2 5 8 1 2 1 8 1 4 3 5 4 1 0 1 6 4 7 3 8 9 2 i k z c i l a z i l e w o d n a h y t y d e r K a z o p , a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o i i m y w o d n a h l i m a t y d e r k o d y t o w k e l a t s o z o P i m a k z c i l a z a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o o d y t o w k e l a t s o z o P 7 F. 7 1 7 F. 9 7 F. 6 1 6 1 5 0 4 8 1 6 1 2 1 1 9 2 8 8 1 3 4 8 1 3 6 3 3 3 2 2 1 1 3 2 8 6 3 6 4 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 211 Rachunek innych zmian wolumenu aktywów (III. 3. 1) 8. 53. Przemieszczenia rejestrowane na rachunku innych zmian wolumenu aktywów powodują zmianę wartości netto w bilansach odnośnych jed- nostek, sektorów czy podsektorów. Zmiana ta, nazywana zmianą wartości netto wynikającą z innych zmian wolumenu aktywów, jest pozycją bilansującą tego rachunku. Rachunek przeszacowań (III. 3. 2) 8. 54. Rachunek przeszacowań rejestruje zmiany wartości aktywów i pasywów wynikające ze zmian ich cen. Dla danych aktywów czy pasywów, zmiana ta mierzona jest jako: a) b) albo różnica między jej wartością na koniec okresu sprawozdawczego a jej wartością na początek okresu sprawozdawczego lub na dzień wprowadzenia jej do bilansu po raz pierwszy; albo różnica między jej wartością na dzień, w którym zostala wypisana z bilansu a jej wartością na początek okresu sprawozdawczego lub na dzień wprowadzenia jej do bilansu po raz pierwszy. Różnica ta nazywana jest „nominalnymi zyskami (lub stratami) z tytulu posiadania majątku”. Nominalne zyski z tytulu posiadania majątku odpowiadają dodatnim przeszacowaniom aktywów lub ujemnym przeszacowaniom pasywów (finansowych). Nominalne straty z tytulu posiadania majątku odpowiadają ujemnym przeszacowaniom aktywów lub dodatnim przeszacowaniu pasywów (finansowych). 8. 55. Przeplywy rejestrowane na rachunku przeszacowań zmieniają wartość netto bilansów odnośnych jednostek. Zmiana ta, nazywana „zmianą wartości netto wynikającą z nominalnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku”, jest pozycją bilansującą tego rachunku. Jest ona rejes- trowana na stronie zmian pasywów i wartości netto. 8. 56. Rachunek przeszacowań rozdzielony jest na dwa sub-rachunki: rachunek neutralnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku (III. 3. 2. 1) oraz rachunek realnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku (III. 3. 2. 2). Rachunek neutralnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku (III. 3. 2. 1) 8. 57. Rachunek neutralnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku rejestruje zmiany wartości aktywów i pasywów w stosunku do zmian ogól- nego poziomu cen. Zmiany takie odpowiadają przeszacowaniu niezbędnemu dla zachowania ogólnej sily nabywczej aktywów i pasywów. Ogólny wskaźnik cen, jaki powinien być zastosowany dla tego przeszacowania, jest wskaźnikiem cen ostatecznego krajowego wykorzystania, z wylączeniem przyrostu zapasów. Rachunek realnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku (III. 3. 2. 2) 8. 58. Realne zyski i straty z tytulu posiadania majątku mierzą różnicę między nominalnymi zyskami i stratami z tytulu posiadania majątku a neu- tralnymi zyskami i stratami z tytulu posiadania majątku. 8. 59. Jeśli nominalne zyski z tytulu posiadania majątku, po odliczeniu nominalnych strat z tego tytulu w odniesieniu do danych aktywów, prze- wyższają neutralne zyski po odliczeniu strat z tytulu posiadania majątku — jednostka posiadająca dane aktywa uzyskuje realny zysk z tytulu ich posiadania. Zysk ten odzwierciedla fakt, że faktyczna cena aktywów wzrosla (średnio) szybciej niż ogólny poziom cen. Odwrotnie, spadek ceny aktywów w stosunku do ogólnego poziomu cen — wytwarza realną stratę dla posiadającej te aktywa jednostki. Natomiast w odniesieniu do pasywów — wzrost relatywnej ceny pasywów wytwarza realną stratę z tytulu posiadania pasywów, podczas gdy spadek relatywnej ceny pasywów tworzy realny zysk z tytulu posiadania pasywów. 212 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O w ó w y t k a l u n e m u o w n a i m z h c y n n i k e n u h c a R :. 1 3. I I I k e n u h c a R — 3 1 8. a l e b a T o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z k s ę l k u l u t y t z y t a r t S h c y w o l o w y ż i z e b e i n e z c z s a l w y W a i n e z d o r g a n y w , h c y w o s n a n i f e i n w ó w y t k a l u n e m u o w y n a i m z e n n I e i n j e i z d n i e i z d g e n a w o k i f y s a l k s ę i s e i n e i w a j o p e z c r a d o p s o G h c y n a w o k u d o r p w ó w y t k a. 4 K e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 2 1 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 2 – 2 – 2 –. 7 K 5 –. 9 K 1. 8 K 1 – 1 3 – 3 4 – i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z a r o t k e s e z r u t k u r t s i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z w ó w y s a p i w ó w y t k a e z r u t k u r t s a j c a z y t e n o m e d i a j c a z y t e n o M a t o l z e n n i w ó w y s a p b u l w ó w y t k a i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z a t o l z a j c a z y t e n o m e d / a j c a z y t e n o m ż i n. 1 2 1 K. 2 2 1 K. 1 2 2 1 K. 2 2 2 1 K. 2 – 3 3 – 2 – i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z 2 1 K. 3 2 – 3 – e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 2 1 N A 1 – : o g e t z e l a w r t a w y t k A. 1 1 N A 1 – 3 – 0 1 7 – 3 9 – 1 2 – 2 – 2 – 4 – 1 – 0 1 7 – 3 9 – 1 2 – 2 – 2 – 4 – 1 – 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 213 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z h c y n z c i g o o b i l h c y n a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a ę i s e i n e i w a j o p e z c r a d o p s o G w ó b o s a z h c y n a w o w y t l u k e i n t s o r z w y n l a r u t a N. 3 K. 5 K e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 4 1 4 2 i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 3 1 N A 2 – h c y n a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a e i n a k i n a z e z c r a d o p s o G. 6 K 7 – h c y n l a r u t a n w ó b o s a z e i n a p r e z c y W 1 6 K. 6 – o g e z c r a d o p s o g e j a z d o r e n n I e i n w ó w y t k a a i n a k i n a z h c y n a w o k u d o r p , h c y w o s n a n i f e i n w ó w y t k a l u n e m u o w y n a i m z e n n I e i n j e i z d n i e i z d g e n a w o k i f y s a l k s k s ę l k u l u t y t z y t a r t S h c y w o l o w y ż i z e b e i n e z c z s a l w y W a i n e z d o r g a n y w 2 6 K. 1 –. 7 K. 9 K. 8 K 4 – i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z a r o t k e s e z r u t k u r t s i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z w ó w y s a p i w ó w y t k a e n n i w ó w y s a p b u l w ó w y t k a i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z a t o l z a j c a z y t e n o m e d / a j c a z y t e n o m ż i n. 1 2 1 K. 2 2 1 K. 2 2 2 1 K. e z r u t k u r t s i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z 2 1 K. 1 1 3 4 2 – 2 – 2 – 4 1 – 1 – 2 – 7 1 4 2 4 9 – 8 – 1 – 2 – 2 – 7 1 4 2 4 9 – 8 – 1 – 2 – 214 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z e n a w o k u d o r p e n a w o k u d o r p e i n e n w a r p i e n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a W. 2 2 N A : o g e t z e i n a w y t k a e w o z c e z R. 1 2 N A 4 1 3 7 1 7 1 2 – 1 – 2 3 – e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 2 1 2 2 – 2 4 – 1 – 1 – 1 1 e i n j e i z d n i e i z d g , h c y w o s n a n i f l u n e m u o w y n a i m z e n n I w ó w y s a p / w ó w y t k a e n a w o k i f y s a l k s k s ę l k u l u t y t z y t a r t S h c y w o l o w y ż i z e b e i n e z c z s a l w y W a i n e z d o r g a n y w. 7 K. 8 K 0 1 K. e z r u t k u r t s i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z 2 1 K. a j c a z y t e n o m e d i a j c a z y t e n o M a t o l z e n n i w ó w y s a p b u l w ó w y t k a i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z a t o l z a j c a z y t e n o m e d / a j c a z y t e n o m ż i n i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z a r o t k e s e z r u t k u r t s i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z w ó w y s a p i w ó w y t k a. 1 2 1 K. 2 2 1 K. 1 2 2 1 K. 2 2 2 1 K. y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z y t y z o p e d i a k w ó t o G : o g e t z. 1 F A. 2 F A 3 – 3 2 2 1 2 2 2 7 2 – 2 – 2 5 3 2 2 2 7 5 3 2 2 2 7 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 215 7 1 2 2 4 – 7 1 n a i m z h c y n n i z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó w y t k a u n e m u l o w. 2 0 1 B. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O m e l ó g O u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z a k r a d o p s o G m e l ó g o d g K N I - r a d o p s o G a w t s e w o m o d e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r i k l ó p S e w o s n a n i f e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - i f e i n i k l ó p S e w o s n a n e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z r - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I a k r a d o p s o G m e l ó g o u k n u h c a r z ń e z c i l z o r ą c i n a r g a z u k n u h c a r i w ó b o r y w g u l s u g u l s u m e l ó g O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z i e w o n e z c a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o o d y t o w k e l a t s o z o P. 7 F A e j c k a ż i n e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 3 F A 3 – 3 4 – 2 1 – 3 – i k z c y ż o P. 4 F A 4 – 4 – e w o l a t i p a k y l a i z d u e n n i i e j c k A. 5 F A 2 2 – 2 - e i p z e b u o n z c i n h c e t y w r e z e R. 6 F A 2 2 4 – 2 216 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ń a w o c a z s e z r p k e n u h c a R. 2 3. I I I i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n ń a w o c a z s e z r p k e n u h c a R :. 2 3. I I I k e n u h c a R — 4 1 8. a l e b a T a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R 8 7 3 6 7 7 1 5 8 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 8 y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z. 1 F A y t y z o p e d i a k w ó t o G. 2 F A 7 5 1 1 2 1 6 1 1 4 4 2 2 4 7 4 3 1 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 3 F A 3 0 3 6 1 0 4 4 e j c k a ż i n i k z c y ż o P. 4 F A 4 3 4 3 7 1 6 1 y l a i z d u e n n i i e j c k A. 5 F A 5 6 1 0 1 1 1 3 3 4 3 - z e b u o n z c i n h c e t y w r e z e R. 6 F A i e w o n e z c e i p e w o l a t i p a k u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t z y t a r t s / i k s y z e n l a n m o N i 1 1 K. e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 4 4 1 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 3 6 e l a w r t a w y t k A. 1 1 N A 8 5 e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 2 1 N A 4 j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 3 1 N A 1 i c ś o t r a w e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 1 8 - o r p e i n a w y t k a e w o z c e z R. 1 2 N A 0 8 e n a w o k u d e n a w o k u d o r p e i n e n w a r p i e n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a W. 2 2 N A 1 4 2 2 2 1 4 4 0 2 8 1 1 1 3 2 3 2 0 8 5 3 8 2 2 5 5 4 5 4 8 5 5 3 3 0 8 2 6 2 1 1 1 1 7 8 4 5 1 2 5 1 2 4 8 2 1 7 0 8 2 6 2 1 1 1 1 7 8 4 5 1 2 5 1 2 1 9 2 1 4 4 k e n u h c a R - o c a z s e z r p. 2 3. I I I ń a w 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 217 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o o d y t o w k e l a t s o z o P. 7 F A h c y n l a r t u e n k e n u h c a R z w ó k s y z u k t ą j a m a i n a d - a i s o p u l u t y t. 1 2 3. I I I 2 9 2 4 8 8 2 0 1 6 9 8 3 0 1 4 3 1 h c y n l a r t u e n z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z u t u t y t z t a r t s / w ó k s y z u k t ą j a m a i n a d a i s o p u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t z y t a r t s / i k s y z e n l a e R. 3 0 1 B. 1 1 1 K. 2 3 2 9 2 1 2 6 2 1 y t y z o p e d i a k w ó t o G. 2 F A 8 2 3 1 6 6 2 1 2 6 4 1 8 6 6 3 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 8 1 0 7 y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z. 1 F A 4 1 e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 1 0 1 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 0 6 e l a w r t a w y t k A. 1 1 N A 8 5 e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 2 1 N A 2 j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 3 1 N A 1 i c ś o t r a w e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 1 4 e n a w o k u d o r p e i n e n w a r p i e n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a W. 2 2 N A 1 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k a e w o z c e z R. 1 2 N A 0 4 3 2 2 1 1 1 1 2 1 2 1 8 2 3 2 3 6 5 0 2 4 3 8 1 8 2 2 4 2 2 2 2 6 5 5 2 2 8 9 1 1 2 1 1 1 1 5 5 8 7 6 7 1 6 3 3 6 3 1 1 1 7 1 2 0 3 2 5 1 8 9 1 1 2 1 1 1 1 5 5 8 7 6 7 1 7 4 1 5 1 2 3 h c y n l a r t u e n k e n u h c a R z w ó k s y z - a i s o p u l u t y t u k t ą j a m a i n a d. 1 2 3. I I I 218 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z u k t ą j a m a i n a d - a i s o p u l u t y t k e n u h c a R h c y n l a e r z w ó k s y z. 2 2 3. I I I 8 2 9 2 8 2 8 7 4 1 2 2 6 2 1 1 6 9 2 8 2 7 6 8 0 2 1 8 2 3 o d y t o w k e l a t s o z o P. 7 F A 3 a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o 7 8 6 2 5 2 8 o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z 1 3 0 1 B. 1 3 4 7 4 1 7 8 1 4 1 i e w o n e z c e i p z e b u - o n z c i n h c e t y w r e z e R. 6 F A 1 1 e w o l a t i p a k y l a i z d u e n n i i e j c k A. 5 F A 4 e j c k a ż i n i k z c y ż o P. 4 F A 1 4 2 3 1 2 1 2 1 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 3 F A 2 9 1 4 1 5 2 8 6 1 8 2 6 2 7 5 h c y n l a e r z e c ą j a k i n y w u l u t y t z t a r t s / w ó k s y z u k t ą j a m a i n a d a i s o p a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o o d y t o w k e l a t s o z o P. 2 1 1 K. h c y n l a r t u e n z e c ą j a k i n y w u l u t y t z t a r t s / w ó k s y z u k t ą j a m a i n a d a i s o p u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t z y t a r t s / i k s y z e n l a e R. 1 N A 3 e w o s n a n i f e i n a w y t k A. 1 1 N A e n a w o k u d o r p a w y t k A. 2 1 N A 3 e l a w r t a w y t k A. 3 1 N A e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 2 N A 0 4 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 2 N A j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 1 2 N A 0 4 i c ś o t r a w 1 1 2 1 2 1 1 1 2 2 2 2 2 2 5 3 2 7 7 6 7 1 o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z N A 3 4 1 2 1 4 2 2 1 8 3 1 2 1 3 8 2 9 2 8 2 8 7 1 8 5 3 2 7 7 6 7 1 - a i s o p u l u t y t k e n u h c a R h c y n l a e r z w ó k s y z u k t ą j a m a i n a d. 2 2 3. I I I 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 219 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n 4 5 – 3 – 0 5 – 2 – 6 – 7 – 7 1 – 8 1 – e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T a w y t k a e w o z c e z R e n a w o k u d o r p e i n F A 0 1 – 3 1 – 6 – 0 2 – 2 – 2 5 – 5 – 7 5 – i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z 2 3 – 7 1 9 2 – 6 8 – 7 – 8 7 1 – 0 8 2 9 2 1 5 1 5 y w r e z e R 2 3 0 1 B. e w o i n e z c e i p z e b u o n z c i n h c e t 2 – 9 2 – 1 – 2 – 6 2 – 1 – e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A. 2 F A 8 – 3 – 7 1 – 2 – 0 3 – 2 – 1 – 6 – 1 – 2 – 3 – y l a i z d u e n n i i e j c k A. 7 F A 3 – e w o l a t i p a k 1 – 7 – 7 – i k z c y ż o P. 6 F A 1 – 1 – 6 3 3 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 5 F A 1 3 e j c k a ż i n 1 6 1 3 3 1 1 y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z. 3 F A 1 1 1 9 2 – 1 – 3 – 7 – 8 1 – y t y z o p e d i a k w ó t o G. 4 F A 1 – 4 2 – 2 – 2 2 6 – 1 – 5 5 1 1 8 2 – 1 – 7 – 1 – 5 – 3 – i e n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a W e n a w o k u d o r p e i n e n w a r p. 1 F A 3 – 3 – 3 – 2 3 – 7 1 9 2 – 6 8 – 7 – 220 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 BILANSE (IV) (5) 8. 60. Celem bilansu jest przekazanie obrazu aktywów, pasywów i wartości netto posiadanych przez jednostkę na początek i koniec okresu spra- wozdawczego oraz zmian między bilansami. Kolejność jest następująca: a) bilans otwarcia (IV. l); b) zmiany w bilansie (IV. 2); c) bilans zamknięcia (IV. 3). Bilans otwarcia (IV. 1) 8. 61. Bilans otwarcia rejestruje wartość aktywów i pasywów posiadanych przez jednostki na początek okresu sprawozdawczego. Pozycje te są zaliczane do odpowiednich kategorii na podstawie klasyfikacji aktywów i pasywów. Są one wyceniane w cenach bieżących na początek okresu księgowego. Różnica między aktywami a pasywami — pozycja bilansująca rachunku — jest wartością netto na początek okresu sprawozdawczego. Zmiany w bilansie (IV. 2) 8. 62. Rachunek zmian w bilansie rejestruje zmiany wartości aktywów i pasywów, jakie zaszly w ciągu okresu sprawozdawczego oraz agreguje kwoty zarejestrowane na różnych rachunkach akumulacji, tj. zmianę wartości netto wynikającą z oszczędności i transferów kapitalowych, zmianę wartości netto wynikającą z innych zmian wolumenu aktywów oraz zmianę wartości netto wynikającą z nominalnych zysków z tytulu posiadania majątku. Bilans zamknięcia (IV. 3) 8. 63. Bilans zamknięcia rejestruje wartość aktywów i pasywów posiadanych przez jednostki na koniec okresu sprawozdawczego. Pozycje te są zali- czane do odpowiednich kategorii na podstawie tej samej klasyfikacji, jaka byla zastosowana do bilansu otwarcia i są wyceniane w cenach bieżących na koniec okresu sprawozdawczego. Różnica między aktywami a pasywami jest wartością netto na koniec okresu sprawozdawczego. 8. 64. Wartość aktywów lub pasywów w bilansie zamknięcia jest równa sumie ich wartości w bilansie otwarcia oraz kwocie zarejestrowanej dla omawianych pozycji na rachunku zmian w bilansie. RACHUNKI ROZLICZEŃ Z ZAGRANICĄ (V) 8. 65. Rachunki rozliczeń z zagranicą rejestrują transakcje dokonywane między jednostkami będącymi rezydentami i nierezydentami. Zagranica nie tworzy sektora instytucjonalnego jako takiego, ale w strukturze systemu pelni podobną rolę. 8. 66. Kolejność rachunków rozliczeń z zagranicą jest analogiczna jak dla rachunków sektorów instytucjonalnych, tj. : a) rachunki bieżące; b) rachunki akumulacji; c) bilanse. 8. 67. Rachunki te zestawiane są z punktu widzenia zagranicy. Stąd, to co jest przychodem dla zagranicy, jest rozchodem dla gospodarki ogólem i odwrotnie. Innymi slowy, aktywa finansowe posiadane przez zagranicę stanowią pasywa gospodarki ogólem i odwrotnie (z wyjątkiem zlota monetarnego i Specjalnych Praw Ciągnienia). (5) Patrz rozdz. 7: „Bilanse”. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 221 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R e s n a l i B : V I k e n u h c a R — 5 1 8. a l e b a T a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z. 1 V I 5 9 5 6 7 9 2 8 9 2 6 1 2 1 9 8 2 7 8 6 4 8 3 3 7 1 8 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 7 9 8 8 0 5 3 6 9 3 9 1 8 1 2 7 1 2 9 7 6 3 7 5 e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 1 4 0 5 4 4 1 1 9 5 1 2 2 8 2 4 2 3 2 2 9 9 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 1 0 0 3 4 0 1 1 0 0 1 8 9 6 1 3 4 2 7 4 0 6 e l a w r t a w y t k A. 1 1 N A 8 7 8 2 9 9 3 1 9 3 2 4 1 1 3 2 4 4 5 5 e n a w o k u d o r p e i n e n w a r p i e n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a W. 2 2 N A 1 5 3 2 1 e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 2 1 N A 5 8 i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 3 1 N A 8 3 5 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 0 4 0 2 0 4 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k a e w o z c e z R. 1 2 N A 9 8 9 1 7 3 7 4 1 4 7 9 8 7 1 0 9 5 8 7 5 4 2 1 1 4 2 1 1 2 0 1 1 8 1 8 1 3 2 2 7 2 5 7 3 9 0 8 3 6 6 a i c r a w t o s n a l i B y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z. 1 F A 0 9 6 0 8 0 7 7 7 8 5 1 8 8 3 1 4 5 4 1 9 0 4 1 6 1 1 7 7 7 1 3 1 1 3 1 1 7 4 1 8 3 0 1 2 2 0 1 2 1 2 3 5 0 1 4 4 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 3 F A 0 9 0 5 9 e j c k a ż i n 1 8 2 1 0 4 y t y z o p e d i a k w ó t o G. 2 F A 2 8 3 0 5 1 0 4 8 8 9 1 0 1 1 2 8 4 1 5 0 1 5 2 3 6 2 1 5 2 1 7 3 4 1 3 4 9 6 1 8 2 3 6 0 4 1 4 5 1 7 7 9 8 7 8 6 e w o l a t i p a k y l a i z d u e n n i i e j c k A. 5 F A 0 0 2 1 5 6 2 1 1 1 4 i k z c y ż o P. 4 F A 0 5 7 8 1 1 5 1 1 4 2 8 2 2 4 8 3 1 0 7 6 9 2 1 3 1 1 2 2 9 9 7 4 0 6 4 4 5 5 1 3 2 2 7 2 5 7 8 3 9 0 8 3 6 6 0 7 7 5 6 3 7 7 8 5 1 8 8 3 1 4 5 4 1 9 0 4 1 6 9 3 5 2 1 7 3 5 9 1 5 3 3 2 1 - z e b u o n z c i n h c e t y w r e z e R. 6 F A 5 2 0 3 0 2 1 9 2 4 0 7 3 6 2 6 9 3 i e w o n e z c e i p a i c r a w t o s n a l i B. 1 V I 222 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z 2 9 6 0 1 6 7 2 6 1 4 0 1 5 7 3 2 5 3 4 0 0 3 1 8 6 2 1 2 1 4 o t t e n ć ś o t r a W 0 9 B. 1 6 3 9 5 2 0 3 5 3 8 0 1 2 2 7 3 1 o d y t o w k e l a t s o z o P. 7 F A 0 5 1 9 1 5 5 3 7 2 2 4 3 1 1 6 3 a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o w y n a i m Z e i s n a l i b 0 3 1 7 8 1 2 – 2 2 2 3 1 5 6 1 2 1 7 0 3 1 7 8 7 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 3 F A 1 2 e j c k a ż i n y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z. 1 F A y t y z o p e d i a k w ó t o G. 2 F A 7 1 7 1 5 1 0 8 1 7 9 2 8 6 5 3 2 1 3 1. 2 V. I 7 6 7 1 9 7 7 6 8 2 3 3 6 7 1 5 8 2 5 5 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 1 8 4 9 2 3 2 1 9 9 1 3 3 / w ó w y t k a y n a i m z m e l ó g O : w ó w y s a p e n a w o k u d o r p e i n e n w a r p i e n l a i r e t a m e i n i c ś o t r a W. 2 2 N A e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 0 9 2 1 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 2 8 1 1 – e l a w r t a w y t k A. 1 1 N A 0 5 1 1 e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 2 1 N A 9 2 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 8 0 1 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k a e w o z c e z R. 1 2 N A 8 0 1 2 1 i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 3 1 N A 3 2 – 6 5 5 2 0 2 1 4 0 3 0 3 0 1 1 1 6 7 4 4 0 1 9 4 8 4 1 5 2 1 2 1 2 4 4 2 8 4 9 8 2 9 3 2 4 3 6 1 3 9 1 1 9 1 2 0 3 7 8 1 9 1 1 8 7 1 7 5 1 1 1 9 2 8 4 9 8 2 9 3 2 4 3 6 1 3 9 1 1 9 1 2 7 8 7 9 1 0 3 1 7 8 1 w y n a i m Z e i s n a l i b. 2 V. I 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 223 8 7 1 – 0 8 2 9 2 1 4 6 8 0 2 8 7 8 6 2 8 8 2 0 1 6 9 8 3 0 1 4 3 1 u n e m u l o w n a i m z h c y n n I w ó w y t k a. 3 0 1 B. 5 5 2 8 t a r t s / w ó k s y z i h c y n l a n m o N 1 3 0 1 B. a i n a d a i s o p u l u t y t z u k t ą j a m 1 5 z t a r t s / w ó k s y z h c y n l a r t u e N 2 3 0 1 B. u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t 0 5 2 0 8 8 3 2 8 1 0 5 2 9 1 7 1 2 9 2 4 1 2 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z 8 3 – 0 3 2 1 2 8 7 1 8 3 – 4 7 1 2 2 4 – 5 6 7 1 w ó r e f s n a r t i i c ś o n d ę z c z s O h c y w o l a t i p a k : z e c ą j a k i n y w m e l ó g o. 1 0 1 B. 2 0 1 B. 4 3 – 5 3 5 1 3 6 7 2 2 0 1 6 1 2 o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z 0 1 B. a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o 7 3 3 3 1 2 7 7 8 3 4 2 4 8 2 3 9 0 3 8 3 8 6 2 4 i e w o n e z c e i p z e b u – o n z c i n h c e t y w r e z e R. 6 F A e w o l a t i p a k y l a i z d u e n n i i e j c k A. 5 F A 9 i k z c y ż o P. 4 F A 7 2 3 6 1 9 1 5 4 4 3 5 3 1 8 3 1 0 4 2 5 7 8 3 0 1 5 0 3 2 5 5 0 1 7 3 o d y t o w k e l a t s o z o P. 7 F A 7 6 0 4 8 1 6 1 2 0 5 2 0 8 8 3 2 8 224 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 i k n u h c a R m e l ó g O e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e w o s n a n i f e w o s i k l ó p S i k l ó p S - n a n i f e i n i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o u k n u h c a r ń e z c i l z o r - a r g a z z ą c i n e i s n a l i b i c ś o n t a l p h c y c ą ż e i b g u l d e w i w ó r a w o t g u l s u m e l ó g O i k n u h c a R a n y s i p a z e i n d e i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a n y s i p a z e i n d e i w o p d O o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z a i c ę i n k m a z s n a l i B 3 9 1 1 1 2 4 2 1 5 9 0 1 6 0 4 8 2 6 4 2 0 3 1 8 7 2 7 3 3 4 o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z 0 9 B. m e l ó g o 7 1 7 1 5 7 5 1 4 0 7 1 9 8 4 1 4 3 4 3 4 4 4 1 1 9 9 4 5 6 6 7 4 1 3 0 6 1 8 3 0 1 2 4 0 1 3 8 2 1 1 4 1 0 4 y t y z o p e d i a k w ó t o G. 2 F A 9 9 3 5 1 7 5 1 0 4 1 1 1 5 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P. 3 F A 1 1 1 0 3 0 1 9 2 8 0 9 3 3 2 2 2 1 1 0 6 1 6 1 1 8 3 1 4 4 1 4 3 1 e j c k a ż i n 0 5 6 1 7 6 7 9 1 1 2 4 3 8 4 1 4 4 5 4 7 5 6 9 9 2 7 e w o l a t i p a k y l a i z d u e n n i i e j c k A. 5 F A 9 0 2 0 7 6 6 4 4 2 4 i k z c y ż o P. 4 F A 7 7 0 5 3 1 0 6 1 9 2 8 3 2 4 2 6 1 0 8 1 7 1 8 1 1 5 2 9 0 4 5 9 1 3 7 3 2 1 – o n z c i n h c e t y w r e z e R. 6 F A 5 2 0 3 0 2 9 2 3 4 8 0 4 6 2 i e w o n e z c e i p z e b u 9 8 4 5 3 5 3 3 1 1 2 3 4 7 1 o d y t o w k e l a t s o z o P. 7 F A 7 5 1 5 2 5 9 1 1 8 8 2 5 5 1 a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z. 1 F A 7 0 7 1 8 8 8 7. 3 V. I 2 6 3 7 8 8 3 5 7 9 6 9 4 1 2 2 3 3 6 8 9 6 6 3 2 7 9 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 8 7 9 2 0 8 3 9 1 5 8 1 0 2 5 0 2 2 2 5 7 0 3 6 e w o t o r b o i k d o r ś e w o z c e z R. 3 1 N A 1 4 3 e l a w r t a w y t k A. 2 1 N A 4 1 1 8 4 5 4 1 0 1 8 8 1 2 0 1 5 6 2 8 8 2 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 1 N A 8 2 0 3 0 0 1 3 3 9 0 7 4 1 2 5 2 3 8 7 5 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 1 2 N A 7 9 0 2 8 3 8 0 6 2 7 1 1 5 8 0 0 0 4 i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o a w y t k A. 2 N A 8 4 1 2 2 4 0 2 6 3 7 1 1 5 8 8 6 0 4 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k a e w o z c e z R. 2 2 N A 1 5 3 2 1 1 8 6 e w o s n a n i f e i n a w y t k A. 1 N A 3 8 1 3 3 0 1 6 2 0 1 9 5 7 1 4 6 2 6 3 3 6 6 3 3 6 3 8 7 5 5 6 2 8 8 2 8 6 0 4 8 6 0 0 0 4 8 8 7 2 5 1 8 7 1 7 1 5 7 5 1 4 0 7 1 9 8 4 1 4 3 4 3 4 4 u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t z t a r t s / w ó k s y z h c y n l a e R N A 1 3 3 5 5 4 1 7 4 6 1 2 3 9 2 9 4 3 4 0 4 0 1 4 0 4 0 1 a i c ę i n k m a z s n a l i B. 3 V. I 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 225 RACHUNKI BIEŻĄCE Rachunek zewnętrzny wyrobów i uslug (V. I) 8. 68. Przywóz wyrobów i uslug jest rejestrowany na stronie przychodów na rachunku, a wywóz wyrobów i uslug — na stronie rozchodów. Różnica między przychodami a rozchodami stanowi pozycję bilansującą rachunku, nazywaną „saldem zewnętrznym wyrobów i uslug”. Jeśli saldo jest dodatnie, występuje nadwyżka dla zagranicy i deficyt dla gospodarki ogólem oraz odwrotnie, jeśli jest ujemne. 8. 69. Dla zachowania zgodności z pomiarem produkcji globalnej jednostek krajowych, przywóz jest wyceniany wedlug równoważnika ceny bazo- wej, tj. po odjęciu podatków związanych z przywozem, ale lącznie z subwencjami. Przywóz wyrobów rejestrowany na rachunku zewnętrznym wyrobów i uslug jest wyceniany f. o. b. , tj. na granicy kraju eksportera. Wywóz wyrobów także jest wyceniany f. o. b. Jeśli uslugi transportu i ubezpieczeniowe wlączone w wartość f. o. b. przywożonych wyrobów (tj. między fabryką a granicą kraju eksportera) są dostarczane przez jednostkę krajową — muszą być wlączone w wartość wywozu uslug w gospodarce dokonującej przywozu tych wyrobów. Odwrotnie, jeśli uslugi transportu i ubezpieczeniowe wlączone w wartość f. o. b. wywożonych wyrobów są dostarczane przez jed- nostki zagraniczne -muszą być wlączone w wartość przywozu uslug gospodarki dokonującej wywozu tych wyrobów. Rachunek zewnętrzny dochodów pierwotnych i transferów bieżących (V. II) 8. 70. Celem rachunku zewnętrznego dochodów pierwotnych i transferów bieżących jest określenie zewnętrznego salda bieżącego, które w struktu- rze systemu odpowiada oszczędnościom sektorów instytucjonalnych. Rachunek ten stanowi skondensowaną wersję kolejności — dla sektora instytucjonalnego — rozciągającej się od rachunku podzialu pierwotnego dochodów do rachunku wykorzystania dochodów. 8. 71. Na prawej stronie rachunku zewnętrznego dochodów pierwotnych i transferów bieżących pokazane jest saldo zewnętrzne wyrobów i uslug (saldo wymiany wyrobów i uslug z zagranicą). Rachunek ten rejestruje także (na stronie przychodów lub rozchodów) wszystkie transakcje podzialu, które mogą angażować zagranicę, pomijając transfery kapitalowe. RACHUNKI ZEWNĘTRZNE AKUMULACJI (V. III) Rachunek kapitalowy (V. III. l) 8. 72. Rachunek kapitalowy zagranicy rejestruje nabycie pomniejszone o rozdysponowanie niefinansowych aktywów nieprodukowanych przez jed- nostki będące nierezydentami oraz dokonuje pomiaru zmian wartości netto wynikających z oszczędności i transferów kapitalowych. 8. 73. Pozycję bilansującą rachunku kapitalowego stanowią wierzytelności lub zadlużenie netto zagranicy. Pozycja ta jest równa, ale z przeciwnym znakiem, sumie wierzytelności lub zadlużenia netto krajowych sektorów instytucjonalnych. Rachunek finansowy (V. III. 2) 8. 74. Struktura rachunku finansowego zagranicy jest identyczna jak rachunku finansowego sektora instytucjonalnego. Rachunek innych zmian aktywów (V. III. 3) 8. 75. Podobnie jak dla sektorów instytucjonalnych, zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów oraz wynikające z nominalnych zysków i strat z tytulu posiadania majątku są kolejno określane, a zyski i straty z tytulu posiadania majątku — rozdzielane na neutralne i realne. 8. 76. Na rachunkach akumulacji i w bilansach zagranicy nie występują aktywa produkowane, co wynika z przyjętej konwencji dotyczącej tworze- nia umownej jednostki — wtedy uznaje się, że zagranica nabywa aktywa finansowe, i odwrotnie — dla aktywów posiadanych w innych gos- podarkach przez jednostki krajowe. 226 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 BILANSE (V. IV) 8. 77. Bilanse zagranicy zawierają aktywa i pasywa finansowe. Na stronie aktywów rejestrowane jest nabycie pomniejszone o rozdysponowanie (ogólem) zlota monetarnego i SDR-ów między jednostkami krajowymi a zagranicznymi. Tabla 8. 16 — Pelna kolejność rachunków dla zagranicy (rachunek transakcji zewnętrznych) V. I: Zewnętrzny rachunek wyrobów i uslug (rachunek wymiany wyrobów i uslug z zagranicą) Rozchody Przychody P. 6 P. 61 P. 62 B. 11 Wywóz wyrobów i uslug Wywóz wyrobów Wywóz uslug 536 462 74 P. 7 P. 71 P. 72 Przywóz wyrobów i uslug Przywóz wyrobów Przywóz uslug 497 392 105 Saldo zewnętrzne wyrobów i uslug (Saldo wymiany wyrobów i uslug z zagranica) – 39 V. II: Rachunek zewnętrzny dochodów pierwotnych i transferów bieżących Rozchody Przychody D. 1 Wynagrodzenie pracownicze 6 B. 11 Saldo zewnętrzne wyrobów i uslug (Saldo wymiany wyrobów i uslug z zagranicą) – 39 D. 11 D. 2 Wynagrodzenia i inne koszty związane z zatrudnieniem Podatki związane z produkcją i przywozem D. 21 Podatki od produktów D. 211 D. 212 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) Podatki i cla związane z przywozem (poza VAT) D. 2121 Cla D. 2122 D. 21 D. 214 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) Podatki od produktów Inne podatki od produktów (poza VAT i poza podatkami związanymi z przywozem) D. 29 Podatki od produkcji D. 3 Subwencje / Subsydia D. 31 D. 311 Subsydia do produktów Subwencje przywozowe D. 319 D. 39 D. 4 D. 41 D. 42 Inne subsydia do produktów Subsydia produkcyjne Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 66 16 36 6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 Koszty związane z zatrudnieniem Wynagrodzenia i inne koszty związane z zatrudnieniem Skladki na ubezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na ubezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki przypisane umownie na zabezpiecznie spoleczne placone przez pracodawców D. 2 Podatki związane z produkcją i przywozem D. 211 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) D. 212 Podatki i cla przywozowe(poza VAT) D. 2121 Cla D. 2122 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) D. 214 Inne podatki od produktów (poza VAT i poza podatkami związanymi z przywozem) D. 29 Podatki od produkcji D. 3 D. 31 Subwencje/Subsydia Subsydia do produktów D. 311 Subwencje przywozowe D. 319 Inne subsydia do produktów 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 227 Dywidendy 0 D. 39 Subsydia produkcyjne Przychody Rozchody D. 421 D. 422 D. 43 Dochód podzielony jednostek typu przedsiębiorstwo Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich D. 5 Podatki od dochodów, majątku itp. D. 51 D. 59 Podatek dochodowy Pozostale podatki 36 14 1 1 0 D. 4 Dochody z tytulu wlasności D. 41 D. 42 Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 D. 43 Dochód podzielony jednostek typu przedsiębiorstwo Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne 0 D. 44 Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 611 D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 612 Skladki przypisane umownie na zabezpieczenia spoleczne D. 62 Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze D. 622 D. 623 Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego D. 7 Inne transfery bieżące D. 71 Skladki ubezpieczeniowe netto w zakresie pozostalych ubezpieczeń osobowych i majątkowych D. 74 Bieżąca wspólpraca międzynarodowa D. 75 Różne transfery bieżące D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 2 1 2 0 D. 5 Podatki od dochodów, majątku itp. D. 51 Podatek dochodowy placone przez pracodawców D. 59 Pozostale podatki D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61122 Dobrowolne skladki na ubezpieczania spoleczne placone przez pracowników D. 612 Skladki przypisane umownie na zabezpieczenia spoleczne D. 62 D. 621 D. 622 D. 624 Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z zabezpieczenia spolecznego pieniężne Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów ubezpieczeń spolecznych Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne 0 39 22 17 14 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 D. 7 Inne transfery bieżące 39 228 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rozchody Przychody D. 72 D. 74 D. 75 D. 8 Odszkodowania ubezpieczeniowe w zakresie pozostalych ubezpieczeń osobowych i majątkowych Bieżąca wspólpraca międzynarodowa Różne transfery bieżące Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 3 31 1 0 B. 12 Zewnętrzne saldo bieżące (saldo obrotów bieżących z zagranica) – 41 V. III: Rachunki akumulacji V. III. 1: Rachunki kapitalowe V. III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Rozchody Przychody B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych – 38 B. 12 Zewnętrzne saldo bieżące (Saldo obrotów bieżących z zagranicą) – 41 D. 9 Transfery kapitalowe, otrzymane D. 91 Podatki od kapitalu, otrzymane D. 92 Dotacje do inwestycji, otrzymane D. 99 Inne transfery kapitalowe, otrzymane D. 9 Transfery kapitalowe, placone D. 91 Podatki od kapitalu, placone D. 92 Dotacje do inwestycji, placone 4 0 4 0 – 1 0 0 D. 99 Inne transfery kapitalowe placone – 1 V. III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 2 K. 21 K. 22 B. 9 Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie niefinansowych aktywów nieprodukowanych Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie gruntów i innych rzeczowych Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie wartości niematerialnych Wierzytelności netto (+)/ zadlużenie netto (–) 0 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych – 38 0 0 – 38 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 229 V. III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F Nabycie netto aktywów finansowych 50 F Zaciągniecie netto zobowiązań 88 F. 1 Zloto monetarne i SDR-y 1 F. 2 F. 21 F. 22 F. 29 Gotówka i depozyty 11 F. 2 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty na żądanie Pozostale depozyty 3 2 6 F. 21 Gotówka F. 22 Depozyty na żądanie F. 29 Pozostale depozyty – 2 2 – 1 – 3 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcie 5 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcie 20 F. 4 F. 41 F. 42 Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe 10 F. 4 Pożyczki 3 7 F. 41 Krótkoterminowe F. 42 Dlugoterminowe F. 5 Akcie i inne udzialy kapitalowe 2 F. 5 Akcie i inne udzialy kapitalowe Rezerwy technicznoubezpieczeniowe 0 F. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe F. 6 F. 61 F. 611 F. 62 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niezaspokojone roszczenia F. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia F. 71 Kredyty handlowe i zaliczki F. 79 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia, poza kredytami handlowymi i zaliczkami F. 61 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach funduszy emerytalnych F. 612 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych F. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia F. 71 Kredyty handlowe i zaliczki F. 79 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia, poza kredytami handlowymi i zaliczkami 0 0 0 21 18 3 37 10 27 3 0 0 0 30 18 12 B. 9 Wierzytelności netto (+)/ zadlużenie netto (–) – 38 230 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 V. III. 3: Rachunek innych zmian aktywów V. III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF K. 7 K. 8 K. 10 Pasywa Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/ demonetyzacja zlota z tego: AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy technicznoubezpieczeniowe Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia AN AN. 2 K. 8 K. 12 K. 12. 2 K. 12. 22 Z tego: AN. 21 Aktywa niefinansowe Aktywa nieprodukowane Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Zmiany w klasyfikacji i struktura Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/ demonetyzacja zlota Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niematerialne i prawne nieprodukowane AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, odzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 2 K. 12. 22 z tego: AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/ demonetyzacja zlota Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno–ubezpieczeniowe Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów V. III. 3. 2: R a c h u n e k p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania majątku: K. 11 Nominalne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania majątku: AN. 2 Aktywa nieprodukowane 0 AF Pasywa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 231 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AN. 21 Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niematerialne i prawne nieprodukowane AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy technicznoubezpieczeniowe Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia 0 0 7 0 0 4 0 3 0 AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia B. 10. 3. Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku V. III. 3. 2. 1: Rachunek neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania majątku: K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania majątku: AN. 2 Aktywa nieprodukowane AN. 21 Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niematerialne i prawne nieprodukowane 0 0 0 AF Pasywa AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe 11 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF. 4 Pożyczki AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy technicznoubezpieczeniowe Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia 0 2 3 1 2 1 3 B. 10. 31 Zmiany wartości netto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku 0 2 0 0 0 0 4 6 2 2 0 0 1 1 6 232 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 V. III. 3. 2. 2: Rachunek realnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania majątku: K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania majątku: AN. 2 Aktywa nieprodukowane AN. 21 Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niematerialne i prawne nieprodukowane 0 0 0 AF Pasywa AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje Aktywa finansowe – 5 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF. 4 Pożyczki – 3 – 2 1 0 0 Zloto monetarne i SDR-y 0 AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe – 1 Gotówka i depozyty – 2 AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania / zaplacenia – 1 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe 1 – 1 0 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe – 1 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia – 3 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku 4 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 V. IV: Rachunek zewnętrzny aktywów i pasywów V. IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa AN Aktywa niefinansowe AN. 2 Aktywa nieprodukowane AN. 21 Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niematerialne i prawne nieprodukowane 0 0 0 0 Pasywa i wartość netto AF Pasywa AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF Aktywa finansowe 573 AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe AF. 1 Zloto monetarne i SDR-y 0 AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia AF. 2 AF. 3 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcie 105 125 297 116 77 17 3 25 59 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 233 Pasywa i wartość netto Aktywa AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Pożyczki Akcie i inne udzialy kapitalowe Rezerwy technicznoubezpieczeniowe Pozostale kwoty do otrzymania z zaplacenia 70 113 26 134 B. 90 Wartość netto 276 V. IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN Aktywa niefinansowe AN. 2 Aktywa nieprodukowane AN. 21 Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niematerialne i prawne nieprodukowane 0 0 0 0 AF Pasywa AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF Aktywa finansowe 57 AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe AF. 1 Zloto monetarne i SDR-y 1 AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy technicznoubezpieczeniowe Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia 11 9 10 5 0 21 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania majątku 91 – 2 22 37 3 0 30 – 34 – 38 0 4 6 – 1 234 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 V. IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa AN Aktywa niefinansowe AN. 2 Aktywa nieprodukowane AN. 21 Rzeczowe aktywa nieprodukowane AN. 22 Wartości niemalerialne i prawne nieprodukowane 0 0 0 0 Pasywa i wartość netto AF Pasywa AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF Aktywa finansowe 630 AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe AF. 1 Zloto monetarne i SDR-y 0 AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia 388 114 99 54 6 25 89 AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AF. 6 Rezerwy technicznoubezpieczeniowe AF. 7 Pozostale kwoty do otrzymania/ zaplacenia 116 134 80 118 26 155 B. 90 Wartość netto 242 Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug (0) 8. 78. Celem bilansu platności bieżących wedlug towarów i uslug jest pokazanie — wedlug grup produktów i dla gospodarki ogólem — jak wyko- rzystywane są dostępne produkty. 8. 79. Pokazuje on — wedlug grup produktów i dla gospodarki ogólem — podaż (produkcję globalną i przywóz) oraz wykorzystanie wyrobów i uslug (zużycie pośrednie, spożycie ostateczne, środki trwale brutto, przyrost rzeczowych środków obrotowych, nabycie pomniejszone o roz- dysponowanie aktywów o wyjątkowej wartości, wywóz). 8. 80. Z uwagi na sposób wyceny produkcji globalnej wedlug cen bazowych oraz wykorzystania — wedlug cen nabycia — w części dotyczącej przychodów muszą być uwzględnione podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów. 8. 81. Rozchody są rejestrowane na prawej stronie rachunku wyrobów i uslug, a przychody — na lewej, tj. na przeciwnych stronach niż te, które są wykorzystywane na rachunkach bieżących sektorów instytucjonalnych, gdyż przeplywy produktów stanowią odpowiedniki strumieni pie- niężnych. 8. 82. Rachunek wyrobów i uslug jest zbilansowany z definicji, stąd nie posiada pozycji bilansującej. Przychody Rozchody Table 8. 17 — Rachunek 0: Rachunek wyrobów i uslug P. 1 P. 11 P. 12 P. 13 Produkcja globalna 3 595 P. 2 Zużycie pośrednie Produkcja globalna rynkowa 3 048 Produkcja globalna na wlasne wykorzystanie 171 P. 3/P. 4 Spożycie ostateczne/Spożycie skorygowane Pozostala produkcja nierynkowa 376 P. 31/P. 41 Spożycie indywidualne/Spożycie indywidualne skorygowane 1 904 1 371 1 215 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 235 Przychody Rozchody D. 21 Podatki od produktów 141 P. 32/P. 42 Spożycie ogólnospoleczne / Spożycie 156 ogólnospoleczne skorygowane D. 31 Subsydia do produktów – 8 P. 7 Przywóz wyrobów i uslug 497 P. 511 Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie rzeczowych aktywów trwalych P. 51 Środki trwale brutto 376 303 P. 71 Przywóz wyrobów 392 P. 5111 Nabycie nowych rzeczowych aktywów 305 trwalych P. 72 Przywóz uslug 105 P. 5112 Nabycie używanych rzeczowych P. 5113 P. 512 aktywów trwalych Rozdysponowanie używanych wartości niematerialnych i prawnych produkowanych Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie wartości niematerialnych i prawnych produkowanych P. 5121 Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych produkowanych P. 5122 Nabycie istniejących wartości niematerialnych i prawnych produkowanych P. 5123 Rozdysponowanie istniejących wartości niematerialnych i prawnych produkowanych P. 513 Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów nieprodukowanych P. 5131 Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów nieprodukowanych P. 5132 Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów nieprodukowanych P. 52 P. 53 P. 6 P. 61 P. 62 Przyrost zapasów Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie aktywów o wyjątkowej wartości Wywóz wyrobów i uslug Wywóz wyrobów Wywóz uslug 11 – 13 51 53 6 – 8 22 5 17 28 10 536 462 74 ZINTEGROWANE RACHUNKI EKONOMICZNE 8. 83. Zintegrowane rachunki ekonomiczne podają zwięzly przegląd rachunków gospodarki: rachunków bieżących, rachunków akumulacji oraz bilansów. Przedstawiają one razem, w tej samej tabeli, rachunki wszystkich sektorów instytucjonalnych i zagranicy, bilansują wszystkie przeplywy oraz wszystkie aktywa i pasywa. Umożliwiają też bezpośrednie odczytanie agregatów. 8. 84. 8. 85. 8. 86. Na lewej stronie zintegrowanych rachunków ekonomicznych rejestrowane są rozchody, aktywa i zmiany aktywów, natomiast przychody, pasywa oraz zmiany pasywów i wartości netto — rejestrowane są na prawej stronie. Aby tabela ta — dająca obraz calości procesów gospodarczych — byla czytelna, przyjęty w niej poziom agregacji jest najwyższym pozio- mem, na jakim możliwe jest zrozumienie struktury systemu. Kolumny tabeli reprezentują sektory instytucjonalne, tj. sektory: spólek niefinansowych, spólek finansowych, instytucji rządowych i samo- rządowych, instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe oraz gospodarstw domowych. Są także kolumny dla: gospodarki ogólem i zagranicy oraz kolumna bilansująca rozchody i przychody wyrobów i uslug. 8. 87. Wiersze tabeli reprezentują różne kategorie transakcji, aktywów i pasywów, pozycje bilansujące oraz określone agregaty. 236 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 y n z r t ę n w e z i w ó b o r y w k e n u h c a r - u h c a r ( g u l s u y n a i m y w k e n i w ó b o r y w - a r g a z z g u l s u / a j c k u d o r P. I 7 9 4 7 9 4 i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z 6 3 5 6 3 5 5 9 5 3 5 9 5 3 7 3 9 6 2 1 4 3 4 2 0 1 3 5 7 1 a n l a b o l g a j c k u d o r P g u l s u i w ó b o r y w z ó w y z r P g u l s u i w ó b o r y w z ó w y W 7 P. 6 P. 1 P. y d o h c y z r P e n z c i m o n o k e i k n u h c a r e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o ) ą c i n 3 3 1 3 3 1 a i n e z r o w t k e n w ó d o h c o d - u h c a R. 1 1. I I 4 2 8 1 4 2 8 1 1 3 5 7 5 8 8 1 3 7 2 7 8 a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P w ó t k u d o r p o d / o t t u r b a n a d o d ć ś o t r a W o t t u r b y w o j a r k t k u d o r P. 1 3 D - 1 2 D. g * 1 B / g 1 B. 2 7 8 3 7 8 8 1 5 7 5 1 3 4 2 8 1 9 3 – 9 3 – ) ą c i n a r g a z z g u l s u i w ó b o r y w y n a i m y w o d l a S ( g u l s u i w ó b o r y w e n z r t ę n w e z o d l a S 1 1 B. 2 0 6 1 2 0 6 1 8 2 3 3 5 8 5 1 3 6 5 3 7 / o t t e n a n a d o d ć ś o t r a W o t t e n y w o j a r k t k u d o r P. n * 1 B / n 1 B. 5 3 7 3 6 8 5 1 3 3 5 8 2 2 0 6 1 h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z. 1 K 7 3 1 0 1 0 3 2 4 3 2 2 2 3 3 1 3 3 1 4 2 8 1 2 2 2 2 0 6 1 9 3 – 9 3 – 4 0 9 1 4 0 9 1 e i n d e r ś o p e i c y ż u Z 2 P. 1 8 8 9 2 6 4 2 4 9 6 6 4 0 9 1 4 0 9 1 6 3 5 6 3 5 5 9 5 3 5 9 5 3 a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R 7 9 4 7 9 4 / a j c k u d o r P. I E C Ą Ż E I B I K N U H C A R y d o h c z o R y n z r t ę n w e z i w ó b o r y w k e n u h c a r - u h c a r ( g u l s u y n a i m y w k e n i w o b o r y w - a r g a z z g u l s u ) ą c i n - u h c a R. 2 1. I I 8 6 7 u l a i z d o p k e n o g e n t o w r e i p w ó d o h c o d 1 9 1 3 3 1 8 5 9 2 4 2 0 0 0 6 6 7 1 9 1 3 3 1 8 5 6 6 7 1 9 1 3 3 1 8 5 e j c n e w b u s o e n o z s j e i n m o p m e z o w y z r p i ą j c k u d o r p z e n a z ą i w z i k t a d o P a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p i j c k u d o r p d o i k t a d o P e n j y c k u d o r p e i n e z d o r g a n y W e z c i n w o c a r p 9 2 4 8 2 9 6 4 5 5 6 7 2 a n j y c a r e p o a k ż y w d a N g 2 B. 9 7 2 5 5 6 4 2 9 o t t u r b. 9 3 D - 9 2 D. 1 5 3 2 2 0 8 8 5 0 8 5 9 2 4 9 2 4. 3 D - 2 D. 1 5 3 2 2 0 1 9 1. 1 D 5 4 5 5 1 0 4 1 9 3 3 2 2 6 7 6 0. 1 3 D - 1 2 D. 3 3 1 0 8 6 7 - u h c a R. 1 1. I I 1 9 1 3 3 1 a i n e z r o w t k e n w ó d o h c o d 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 237 i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. 2 4 4 7 1 2 2 3 4 2 4 4 2 4 4 o t t u r b y n a z s e i m d ó h c o D g 3 B. 2 4 4 2 4 4 7 1 2 5 0 6 6 1 5 4 9 3 1 o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N n 2 B. 9 3 1 5 4 6 1 0 6 5 7 1 2 2 3 4 2 3 4 o t t e n y n a z s e i m d ó h c o D n 3 B. 2 3 4 2 3 4 ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r y d o h c y z r P e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R E C Ą Ż E I B I K N U H C A R y d o h c z o R 2 4 4 7 1 2 2 3 4 k e n u h c a R. 2. I I 5 5 8 1 5 5 8 1 6 0 9 3 1 1 2 2 9 2 9 0 2 w ó d o h c o d o d l a S g 5 B. 9 0 2 9 2 1 2 2 0 9 3 1 6 5 5 8 1 5 5 8 1 6 4 4 9 3 7 0 4 5 4 3 1 0 3 0 6 1 8 7 i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D. 4 D 5 4 1 8 3 1 6 4 4 4 7 0 8 3 6 6 6 4 4 o g e n r ó t w u l a i z d o p u d o h c o d 3 3 6 1 3 3 6 1 3 8 4 3 1 1 9 1 9 1 2 7 d ó h c o D / o t t u r b h c y n t o w r e i p o t t u r b y w o d o r a n h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d o d l a S o t t e n y w o d o r a n d ó h c o D / o t t e n. n * 5 B / n 5 B. 2 7 9 1 1 9 1 8 4 3 1 3 3 3 6 1 3 3 6 1 8 7 2 9 3 9 3 2 6 3 6 3 8 0 1 9 4 0 1 e c ą ż e i b y r e f s n a r t e n n I. 7 D 1 1 6 4 9 3 1 1 7 3 1 2 2 2 3 2 3 3 0 0 0 2 3 3 2 3 3 e n n i e z c e l o p s a i n e z c d a i w Ś w e n l a j c o s y r e f s n a r t ż i n e z r u t a n e n z c e l o p s 2 6 D. 3 1 9 2 9 8 2 0. p t i u k t ą j a m 3 1 2 3 1 2. w ó d o h c o d d o i k t a d o P. 5 D 4 2 0 1 0 8 7 1 0 2 1 2 1 3 1 2 2 2 3 1 0 8 6 2 9 3 4 1 a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S 1 6 D. 2 2 3 2 2 3 0 2 2 3 1 2 2 3 3 0 2 3 3 9 6 2 9 8 7 2 - u h c a R. 2 1. I I u l a i z d o p k e n o g e n t o w r e i p w ó d o h c o d - u h c a R. 2. I I - r ó t w k e n u l a i z d o p u d o h c o d o g e n 238 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. k e n u h c a R. 3. I I 6 2 8 1 6 2 8 1 0 4 7 8 1 1 2 8 3 2 3 5 8 1 i j c y z o p s y d o d d ó h c o D g 6 B. 5 8 1 2 3 2 8 3 7 8 1 1 0 4 6 2 8 1 i j c u b y r t s y d e r w w ó d o h c o d e z r u t a n 4 0 6 1 4 0 6 1 7 3 5 4 1 1 2 5 3 2 2 8 4 o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D n 6 B. 8 4 2 2 2 5 3 5 4 1 1 7 3 4 0 6 1 o t t u r b ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r y d o h c y z r P e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R E C Ą Ż E I B I K N U H C A R y d o h c z o R 6 2 8 1 4 0 6 1 6 2 8 1 6 2 8 1 0 4 7 8 1 1 2 8 3 2 3 5 8 1 i j c y z o p s y d o d d ó h c o D g 6 B. o t t u r b 4 0 6 1 4 0 6 1 7 3 5 4 1 1 2 5 3 2 2 8 4 o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D n 6 B. a i n a t s y z r o k y w w ó d o h c o d k e n u h c a R. 4. I I 6 2 8 1 6 2 8 1 7 2 6 0 4 1 6 7 1 2 3 5 8 1 o d d ó h c o d y n a w o g y r o k S g 7 B. 5 8 1 2 3 6 7 1 6 0 4 1 7 2 6 2 8 1 o t t u r b i j c y z o p s y d 4 0 6 1 4 0 6 1 4 2 4 6 3 1 6 4 1 2 2 8 4 o d d ó h c o d y n a w o g y r o k S n 7 B. 8 4 2 2 6 4 1 4 6 3 1 4 2 4 0 6 1 o t t e n i j c y z o p s y d 6 2 8 1 4 0 6 1 9 1 2 9 1 2 9 1 2 w e n l a j c o s y r e f s n a r T 3 6 D. 6 0 2 3 1 9 1 2 9 1 2 e z r u t a n - y r t s y d e r k e n - u h c a R. 3. I I w w ó d o h c o d e z r u t a n i j c u b - u h c a R. 4. I I - o k y w k e n w ó d o h c o d a i n a t s y z r 1 7 3 1 1 7 3 1 1 7 3 1 1 7 3 1 e n a w o g y r o k s e i c y ż o p S 4 P. 6 5 1 5 1 2 1 1 7 3 1 1 7 3 1 e n z c e t a t s o e i c y ż o p S 3 P. 2 6 3 6 9 9 3 1 1 7 3 1 1 7 3 1 1 1 0 1 1 1 1 y n a i m z u l u t y t z a t k e r o K w t s r a d o p s o g w ó l a i z d u h c a w r e z e r w h c y w o m o d h c y n l a t y r e m e y z s u d n u f. 8 D 0 1 1 0 0 1 1 0 1 1 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 239 i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą ż e i b o d l a s e n z r t ę n w e Z z. ż e i b w ó t o r b o o d l a S ( ) ą c i n a r g a z 2 1 B. o t t u r b i c ś o n d ę z c z s O g 8 B. 5 8 1 1 2 0 2 2 0 2 7 2 5 5 4 o t t e n i c ś o n d ę z c z s O n 8 B. 8 4 1 1 0 1 – 0 6 1 4 2 3 3 2 ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r y d o h c y z r P e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T 1 4 – 1 4 – 5 5 4 3 3 2 a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R E C Ą Ż E I B I K N U H C A R y d o h c z o R I J C A L U M U K A I K N U H C A R h c a w y t k a w y n a i m Z - u h c a R. 1 1. I I I - u h c a R. 1 1. I I I o t t e n i c ś o t r a w z j e c ą j a k i n y w i i c ś o n d ę z c z s o h c y w o l a t i p a k w ó r e f s n a r t y n a i m z k e n 3 3 2 1 4 – 1 4 – o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z 3 3 2 4 2 0 6 1 0 1 – 1 1 8 4 o t t e n i c ś o n d ę z c z s O z h c y c ą ż e i b w ó t o r b o o d l a S ( e c ą ż e i b o d l a s e n z r t ę n w e Z ) ą c i n a r g a z n 8 B. 2 1 B. 6 6 4 2 6 0 3 2 6 0 3 3 e w o l a t i p a k y r e f s n a r T. 9 D e n a m y z r t o 6 6 – 1 – 5 6 – 3 – 5 – 4 3 – 7 – 6 1 – y w e l e z r p e n l a g a m y W. 9 D - e i n w ó w y t k a h c y w o s n a n i f a i c y b a n k e n 6 7 3 6 7 3 - u h c a R. 2 1. I I I 2 9 1 8 3 – 0 3 2 1 2 8 7 1 8 3 – 4 5 6 i i c ś o n d ę z c z s o z e c ą j a k i n y w h c y w o l a t i p a k w ó r e f s n a r t o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z ) – ( e w o l a t i p a k. 1 0 1 B. 5 6 4 8 3 – 8 7 1 1 2 0 3 2 8 3 – 2 9 1 o t t e n i c ś o t r a w y n a i m z k e n z j e c ą j a k i n y w i c ś o n d ę z c z s o h c y w o l a t i p a k w ó r e f s n a r t i ) – ( h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z. 1 K 7 3 1 – 0 1 – 0 3 – 2 4 – 3 – 2 2 2 – 2 2 2 – - e i n w ó w y t k a h c y w o s n a n i f a i c y b a n k e n o t t u r b e l a w r t i k d o r Ś 1 5 P. 0 5 2 9 7 3 1 6 9 1 6 7 3 6 7 3 - u h c a R. 2 1. I I I 240 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 8 2 0 1 8 2 0 1 y w o s n a n i f k e n - u h c a R. 2. I I I 8 3 – 8 3 4 8 4 1 0 5 – 5 9 6 – w ó w y t k a e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o - n a n i f e i n e i n a w o n o p s y d z o r o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y n a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a h c y w o s / ) + ( o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W ) – ( o t t e n e i n e ż u l d a z w ó s a p a z t s o r y z r P 2 5 P. 6 2 3 5 P. 2 0 0. 2 K 7 – 0 0 3 2 2 5 4 0 0 1 8 2 0 1 0 0. 9 B 9 6 – 5 0 5 – 8 4 1 4 8 3 8 3 – 8 2 0 1 0 0 o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R I J C A L U M U K A I K N U H C A R h c a w y t k a w y n a i m Z 0 3 1 2 – 2 3 1 0 3 4 1 0 2 3 2 1 0 0 0 2 0 3 1 0 y t y z o p e d i a k w ó t o G 2 F. 7 1 5 1 7 8 6 2 1 9 1 1 1 1 0 3 1 e j c k a ż i n 4 6 3 5 6 e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P 3 F. 8 1 3 5 6 2 9 2 2 1 8 3 1 5 3 4 1 4 5 2 7 3 7 1 2 4 2 8 2 4 9 0 1 7 i k z c y ż o P 4 F. 7 2 7 6 1 5 4 6 4 3 3 4 4 0 3 1 6 2 y l a i z d u e n n i i e j c k A 5 F. 2 3 6 3 e w o l a t i p a k 5 3 0 0 4 4 2 0 1 4 5 2 4 4 2 6 4 1 9 6 8 8 3 0 6 8 2 3 3 0 7 1 2 3 2 0 4 1 h c y w o s n a n i f o t t e n e i c ę i n g ą i c a Z ń a z ą i w o b o z F w ó w y t k a o t t e n e i c y b a N F 1 7 7 3 2 0 2 1 1 8 1 2 3 1 4 6 0 5 1 9 6 - u h c a R. 2. I I I - n a n i f k e n y w o s y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z 1 F. 1 – 0 1 – 1 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 241 o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R I J C A L U M U K A I K N U H C A R h c a w y t k a w y n a i m Z 2 – 0 2 – 0 0 0 2 4 – - u h c a R. 1 3. I I I l - u o w n a i m z h c y n n i k e n w ó w y t k a u n e m 6 3 2 8 0 6 3 0 3 2 5 2 – 0 2 – 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 0 0 0 0 1 1 – 0 2 0 6 3 0 - z e b u o n z c i n h c e t y w r e z e R 6 F. 0 i e w o n e z c e i p 7 3 a i n e c a l p a z / a i n a m y z r t o o d y t o w k e l a t s o z o P 7 F. 7 3 – , l u n e m u o w y n a i m z e n n I i 0 1 - 3 K. 4 1 2 – m e l ó g o 2 1 K. ę i s e i n e i w a j o p e z c r a d o p s o G - a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a h c y n. 3 K 4 2 0 ę i s e i n e i w a j o p e z c r a d o p s o G h c y n a w o k u d o r p w ó w y t k a. 4 K 0 w ó b o s a z h c y n a w o w y t l u k e i n t s o r z w y n l a r u t a N. 5 K 0 0 0 h c y n z c i g o o b i l 0 0 0 6 1 0 3 4 6 3 0 4 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - a w o k u d o r p e i n w ó w y t k a e i n a k i n a z e z c r a d o p s o G h c y n. 6 K 7 – 0 2 – 0 h c y w o s n a n i f e i n w ó w y t k a l u n e m u o w y n a i m z e n n I e n a w o k i f y s a l k s e i n j e i z d n i e i z d g j e i z d n i e i z d g , h c y w o s n a n i f l u n e m u o w y n a i m z e n n I w ó w y s a p i w ó w y t k a e n a w o k i f y s a l k s e i n z e b e i n e z c z s a l w y W a i n e z d o r g a n y w h c y w o l o w y ż i. 8 K 5 – 3 –. 9 K 1 0 0 1 K. 0 1 8 0 0 k s ę l k u l u t y t z y t a r t S. 7 K 5 – 0 6 – 0 0 0 2 0 8 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 3 0 1 6 1 2 5 1 4 2 3 4 9 – 1 1 – 0 1 3 0 0 0 6 3 2 8 5 1 4 2 3 4 9 – 1 1 – 0 1 3 - u h c a R. 1 3. I I I l - u o w n a i m z h c y n n i k e n w ó w y t k a u n e m 242 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R I J C A L U M U K A I K N U H C A R h c a w y t k a w y n a i m Z 0 0 0 0 0 1 – 0 1 i i j c a k i f y s a l k w y n a i m Z 2 1 K. 6 0 6 – 0 0 0 0 0 - u h c a R. 2 3. I I I - a z s e z r p k e n ń a w o c 2 – 7 1 8 7 2 9 2 0 0 3 4 2 – 7 1 0 0 0 2 1 – 2 3 – e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 2 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 4 1 2 4 – 7 1 n a i m z h c y n n i z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó w y t k a u n e m u l o w. 2 0 1 B. u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t z y t a r t s / i k s y z e n l a n m o N i 1 1 K. e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 4 4 1 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 1 8 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 3 6 0 0 4 2 2 8 8 2 0 1 6 9 8 3 0 1 4 3 1 u l u t y t z ) – ( t a r t s / ) + ( w ó k s y z h c y n l a n i m o n z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z u k t ą j a m a i n a d a i s o p. 3 0 1 B. 6 7 0 0 7 1 5 8 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 8 7 5 2 6 1 3 1 0 0 0 2 4 4 0 8 0 2 5 3 3 2 5 4 0 0 0 0 8 5 3 1 0 1 0 7 – 7 1 5 0 0 0 8 2 0 6 2 1 4 5 1 4 8 0 7 0 1 7 – 7 1 5 0 8 2 6 2 1 4 5 1 1 9 - u h c a R. 2 3. I I I - a z s e z r p k e n ń a w o c e z r u t k u r t s : o g e t z e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 2 1 2 – 0 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 2 – 2 – 3 – 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 243 2 9 1 8 3 – 0 3 2 1 2 8 7 1 8 3 – 4 5 6 : z e c ą j a k i n y w. 1 0 1 B. 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r a w y s a P e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T E S N A L I B a w y t k A 2 9 6 0 1 6 7 2 6 1 4 0 1 5 7 3 2 5 3 4 0 0 3 1 8 6 2 1 2 1 4 o t t e n ć ś o t r a W 0 9 B. 5 9 5 6 7 9 2 8 9 2 6 1 2 1 9 8 2 7 8 6 4 8 3 3 7 1 8 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 7 9 8 8 0 5 3 6 9 3 9 1 8 1 2 7 1 2 9 7 6 3 7 5 5 6 3 7 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 0 4 0 2 0 4 0 9 5 4 2 1 1 1 8 5 7 8 3 0 5 7 8 3 a i c r a w t o e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 1 0 0 3 4 0 1 1 0 0 1 8 9 6 1 3 4 2 7 4 0 6 7 4 0 6 a i c r a w t o y n a i m Z. 2 V. I e i s n a l i b w s t e s s a n i s e g n a h c m e l ó g O e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 0 9 2 1 6 5 0 1 1 5 2 2 8 4 0 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 2 8 1 1 – 5 2 1 6 1 2 9 8 2 e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 8 0 1 2 0 3 9 4 4 3 9 1 0 1 0 5 4 3 – 5 3 5 1 3 6 7 2 2 0 1 6 1 2 , o t t e n ć ś o t r a W n i s e g n a h C 0 1 B. m e l ó g O 7 6 7 1 9 7 7 6 8 2 3 3 6 7 1 5 8 2 5 5 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 1 8 4 9 2 3 2 1 9 9 1 3 3 0 3 7 7 5 2 8 4 9 8 2 3 9 1 7 8 7 y n a i m Z. 2 V. I e i s n a l i b w s n a l i B. 1 V I e w o s n a n i f e i n a w y t k A. N A 1 4 0 5 4 4 1 1 9 5 1 2 2 8 2 4 2 3 2 2 9 9 0 2 2 9 9 s n a l i B. 1 V I 244 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. i k n u h c a R m e l ó g O i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c a c i n a r g a Z - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d - r a d o p s o G a w t s e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e w o s n a n i f i y b o s a z , y w y l p e z r p e n n i i e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p d o K e j c u t y t s n I - n a n i f e i n e w o s e j c u t y t s n I e w o s n a n i f e j c u t y t s n I i e w o d ą z r - o m a s e w o d ą z - r a d o p s o G a w t s e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o a c i n a r g a Z i y b o r y W i g u l s u - z o r ( ) y d o h c m e l ó g O i k n u h c a R ) y z s l a d g a i c ( e n z c i m o n o k e i k n u h c a r a w y s a P e n a w o r g e t n Z — 8 1 8 i. a l e b a T E S N A L I B a w y t k A s n a l i B. 3 V. I a i c ę i n k m a z 7 1 2 9 2 0 4 7 1 0 2 2 4 – 7 1 w ó r e f s n a r t i i c ś o n d ę z c z s O 8 8 2 0 1 6 9 8 3 0 1 4 3 1 z y t a r t s / i k s y z e n l a n i m o N u k t ą j a m a i n a d a i s o p u l u t y t h c y w o l a t i p a k. 2 0 1 B. 3 0 1 B. e n a w o k u d o r p e i n a w y t k A. 2 N A 8 4 1 2 2 4 0 2 6 3 7 1 1 5 8 8 6 0 4 0 8 6 0 4 e w o s n a n i f e i n a w y t k A N A 1 3 3 5 5 4 1 7 4 6 1 2 3 9 2 9 4 3 4 0 4 0 1 0 e n a w o k u d o r p a w y t k A. 1 N A 3 8 1 3 3 0 1 6 2 0 1 9 5 7 1 4 6 2 6 3 3 6 6 3 3 6 s n a l i B. 3 V. I a i c ę i n k m a z 3 9 1 1 1 2 4 2 1 5 9 0 1 6 0 4 8 2 6 4 2 0 3 1 8 7 2 7 3 3 4 o t t e n ć ś o t r a W 0 9 B. 2 6 3 7 8 8 3 5 7 9 6 9 4 1 2 2 3 3 6 8 9 6 6 3 2 7 9 1 e w o s n a n i f a w y s a p / a w y t k A F A 8 7 9 2 0 8 3 9 1 5 8 1 0 2 5 0 2 2 2 5 7 0 3 6 2 5 1 8 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 245 AGREGATY 8. 88. Agregaty stanowią lączne wskaźniki wyników dzialalności gospodarki ogólem i kluczowe wielkości do celów analiz makroekonomicznych oraz porównań w czasie i przestrzeni. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W CENACH RYNKOWYCH (PKB) 8. 89. Produkt krajowy brutto w cenach rynkowych stanowi końcowy rezultat dzialalności produkcyjnej krajowych jednostek produkcyjnych. Może on być zdefiniowany trzema sposobami: a) b) c) PKB stanowi sumę wartości dodanych poszczególnych sektorów instytucjonalnych lub poszczególnych galęzi plus podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów (które nie są przydzielone do sektorów czy galęzi). Jest on też pozycją bilansującą rachunku pro- dukcji gospodarki ogólem. PKB stanowi sumę końcowego popytu krajowego (ostatecznego wykorzystania wyrobów i uslug przez krajowe jednostki instytucjonalne, tj. spożycia ostatecznego i akumulacji brutto) plus wywóz i minus przywóz wyrobów i uslug. PKB stanowi sumę rozchodów na rachunku tworzenia dochodów gospodarki ogólem (koszty związane z zatrudnieniem, podatki zwią- zane z produkcją i przywozem pomniejszone o subsydia, nadwyżka operacyjna brutto oraz dochód mieszany gospodarki ogólem). 8. 90. Poprzez odjęcie zużycia środków trwalych od PKB otrzymujemy produkt krajowy netto w cenach rynkowych (PKN). NADWYŻKA OPERACYJNA GOSPODARKI OGÓLEM 8. 91. Nadwyżka operacyjna brutto (lub netto) gospodarki ogólem stanowi sumę nadwyżek operacyjnych brutto (lub netto) poszczególnych galęzi lub poszczególnych sektorów instytucjonalnych. DOCHÓD MIESZANY GOSPODARKI OGÓLEM 8. 92. Dochód mieszany brutto (lub netto) gospodarki ogólem jest identyczny jak dochód mieszany brutto (lub netto) sektora gospodarstw domo- wych. DOCHÓD PRZEDSIĘBIORCY GOSPODARKI OGÓLEM 8. 93. Dochód przedsiębiorcy brutto (lub netto) gospodarki ogólem stanowi sumę dochodów przedsiębiorcy brutto (lub netto) poszczególnych sek- torów. DOCHÓD NARODOWY (W CENACH RYNKOWYCH) 8. 94. Dochód narodowy brutto (lub netto) (w cenach rynkowych) reprezentuje dochody pierwotne otrzymywane przez krajowe jednostki instytu- cjonalne: koszty związane z zatrudnieniem, podatki związane z produkcją i przywozem pomniejszone o subsydia, dochody z tytulu wlas- ności (otrzymywane pomniejszone o placone), nadwyżkę operacyjną (brutto lub netto) oraz dochód mieszany (brutto lub netto). Dochód narodowy brutto (w cenach rynkowych) jest równy PKB minus dochody pierwotne placone przez jednostki krajowe jednostkom zagranicznym plus dochody pierwotne otrzymywane przez jednostki krajowe z zagranicy. Dochód narodowy brutto (w cenach rynkowych) jest co do koncepcji identyczny z produktem narodowym brutto (PNB) (w cenach rynko- wych), tak jak byl dotychczas rozumiany zgodnie z zasadami rachunków narodowych. 246 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Jednakże PNB byl w ESA 79 obliczany odmiennie (6) 99. Dochód narodowy nie jest koncepcją produkcyjną ale dochodową, co jest bardziej istotne w ujęciu netto, tj. po odjęciu zużycia środków trwalych. DOCHÓD NARODOWY DO DYSPOZYCJI 8. 95. Dochód narodowy do dyspozycji brutto (lub netto) stanowi sumę dochodów do dyspozycji brutto (lub netto) sektorów instytucjonalnych. Dochód narodowy do dyspozycji brutto (lub netto) jest równy dochodowi narodowemu brutto (lub netto) (w cenach rynkowych) minus trans- fery bieżące (podatki od dochodów, majątku itp. , skladki na ubezpieczenia spoleczne, świadczenia spoleczne i inne transfery bieżące) placone jednostkom zagranicznym plus transfery bieżące otrzymywane przez jednostki krajowe z zagranicy. OSZCZĘDNOŚCI 8. 96. Ten agregat mierzy tę część dochodu narodowego do dyspozycji, która nie jest wykorzystywana na spożycie ostateczne. Oszczędności brutto (lub netto) stanowią sumę oszczędności brutto (lub netto) poszczególnych sektorów instytucjonalnych. ZEWNĘTRZNE SALDO BIEŻĄCE 8. 97 Pozycja bilansująca rachunku zewnętrznego dochodów pierwotnych i transferów bieżących reprezentuje nadwyżkę (jeśli jest ujemna) lub defi- cyt (jeśli jest dodatnia) gospodarki ogólem w jej bieżących transakcjach (handel wyrobami i uslugami, dochody pierwotne, transfery bieżące) z zagranicą. WIERZYTELNOŚCI (+) LUB ZADLUŻENIE (–) NETTO GOSPODARKI OGÓLEM 8. 98. Wierzytelności (+) lub zadlużenie (–) netto gospodarki ogólem stanowią sumę wierzytelności lub zadlużenia netto sektorów instytucjonal- nych. Reprezentują one przychody netto, które gospodarka ogólem udostępnia zagranicy (jeśli są dodatnie) lub otrzymuje z zagranicy (jeśli są ujemne). Wierzytelności (+) lub zadlużenie (–) netto gospodarki ogólem są równe, ale z przeciwnym znakiem, zadlużeniu (–) lub wierzytel- nościom (+) netto zagranicy. WARTOŚĆ NETTO GOSPODARKI OGÓLEM 8. 99. Wartość netto gospodarki ogólem stanowi sumę wartości netto sektorów instytucjonalnych. Reprezentuje ona wartość aktywów niefinanso- wych gospodarki ogólem minus saldo aktywów i pasywów finansowych zagranicy. PREZENTACJA MACIERZOWA 8. 100. Poprzednie części niniejszego rozdzialu prezentowaly kolejność kont podstawowych. Przyjęte w systemie koncepcje i definicje pozwalają jed- nocześnie na inne metody prezentacji. Sluży to uzyskaniu dodatkowych informacji o zagadnieniu i umożliwia odmiennego rodzaju analizy. 8. 101. Tabela przeplywów międzygalęziowych jest szeroko wykorzystywanym macierzowym schematem dla dostarczania szczególowych i zgodnie uporządkowanych informacji o przeplywach wyrobów i uslug oraz o strukturze kosztów produkcji. Macierz ta zawiera więcej informacji niż konta podstawowe dla wyrobów i uslug, produkcji oraz tworzenia dochodów; na przyklad spożycie ostateczne jest pokazane wedlug grup (6) 99 PNB (w cenach rynkowych) byl obliczany w ESA 79 poprzez dodanie do produktu krajowego brutto (w cenach rynkowych) wynagrodzenia pracowniczego i dochodów z tytulu wlasności otrzymanych z zagranicy oraz odjęcie odpowiednich przeplywów wyplaconych zagranicy. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 247 produktów czy galęzi pochodzenia, a zużycie pośrednie jest pokazane zarówno wedlug grup produktów czy galęzi pochodzenia jak i wedlug grup produktów czy galęzi przeznaczenia. Rozbite powiązania między tymi rachunkami są w ESA dalej rozwinięte w tabelach podaży i wykorzystania poprzez wyszczególnienie produkcji globalnej grup produktów wedlug galęzi. 8. 102. Pozostala część niniejszej sekcji wykaże, po pierwsze — że pelna kolejność rachunków i pozycji bilansujących może też być zaprezentowana w postaci macierzy. W macierzy tej prezentowane są wszystkie transakcje — odpowiednio — dla gospodarki ogólem i zagranicy. Dodatkowo wlączony jest też zagregowany rachunek wyrobów i uslug. 8. 103. Następnie — omówione będą ogólne cele, którym może slużyć macierz rachunkowa. Zasadniczą cechą takiej macierzy jest szeroki zakres możliwości jej rozszerzania lub kondensowania w zależności od specyficznych okoliczności i potrzeb. Na koniec — zostanie zilustrowane — jak macierz ta jest wykorzystywana w praktyce. W szczególności, zostaną zaprezentowane związki między tabelami podaży i wykorzystania a rachunkami sektorowymi poprzez dodanie rachunków pracy i ukazanie ich w schemacie Macierzy Przeplywów Spolecznych (SAM). SAM sluży, m. in. umożliwieniu bardziej zintegrowanych analiz zagadnień polityki gospodarczej i spolecznej, wlączając bezrobocie. PREZENTACJA MACIERZOWA RACHUNKÓW ESA 8. 104. Tabela 8. 19 odzwierciedla pelną sekwencję rachunków i pozycji bilansujących w postaci macierzy. Uwzględnione w niej rachunki podzialu pierwotnego dochodów, wykorzystania dochodów oraz innych zmian aktywów nie zostaly wewnętrznie podzielone. Poza tym, pozostawione jest do wyboru, lączenie bądź nie, w jeden rachunek, redystrybucji dochodów w naturze z wtórnym podzialem dochodów. I na koniec — wlączony zostal rachunek rejestrujący wartość netto. 8. 105. Dane liczbowe prezentowane w tabelach niniejszej sekcji odpowiadają dokladnie przykladowi numerycznemu opracowanemu w poprzedniej części niniejszego rozdzialu. Zapisy dotyczące pozycji bilansujących zostaly obwiedzione wyraźnymi liniami. 8. 106. Zapis macierzowy pozwala, aby każda transakcja byla reprezentowana przez pojedynczy zapis, a o charakterze transakcji można wnioskować na podstawie jej pozycji. Każdy rachunek jest reprezentowany przez parę wiersza i kolumny oraz — zgodnie z przyjętą konwencją — przy- chody pokazane są w wierszach, a rozchody — w kolumnach. Dla przykladu, produkt krajowy netto (1602) jest oplacany przez producentów gospodarki i otrzymywany na rachunku podzialu pierwotnego dochodów. Tabela 8. 19 pokazuje to w komórce (3,2), to jest na przecięciu wiersza 3 i kolumny 2. Ponieważ transakcje dokonywane z zagranicą są w tabeli tej wydzielone na odrębnym rachunku, stąd jej pozycje na przekątnej, to jest komórki (3,3), (4,4), (5,5), (6,6), (7,7) i (8,8), zawierają jedynie transakcje dokonywane wśród jednostek krajowych. 8. 107. Wiersz i kolumna „ogólem” nie zostaly nazwane. Ich glówną funkcją w macierzy rachunkowej jest zapewnienie, że wszystkie rachunki są fak- tycznie calkowicie bilansowane, w sensie równości dochodów ogólem (suma wierszy) z wydatkami ogólem (suma kolumn). Z kolei, znaczące pozycje bilansujące, które lączą kolejne rachunki, mogą być wyprowadzone tylko wtedy, gdy powyższy warunek jest spelniony. 8. 108. Wiersz l pokazuje wykorzystanie wyrobów i uslug w cenach nabycia: spożycie pośrednie (1904) — na przecięciu z kolumną 2, spożycie osta- teczne(1371) — na przecięciu z kolumną 5, akumulację kapitalu brutto (414) — na przecięciu z kolumną 7 oraz wywóz (536) — na przecię- ciu z kolumną 14. 8. 109. Elementy w wierszu l sumują się na wykorzystanie wyrobów i uslug ogólem w cenach nabycia (4225). Kolumna l prezentuje podaż wyrobów i uslug (także, oczywiście, ogólem równą 4225). Produkcja globalna (w cenach bazowych) plus podatki od produktów pomniejszone o subsy- dia do produktów (3728) jest pokazana na przecięciu z wierszem 2. Przywóz (497) pochodzi z rachunku zewnętrznego wyrobów i uslug (wiersz 14). 8. 110. Wiersz 2 pokazuje produkcję globalną (w cenach bazowych) plus podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów. Z uwagi na tę wycenę, suma wiersza 2 (3728) oraz odpowiadająca jej suma kolumny 2, zawierają w sobie podatki od produktów pomniejszone o sub- sydia do produktów. Gwarantuje to wlączenie tych podatków w pozycję bilansującą kolumny 2 — produkt krajowy netto (PKN) — patrz komórka (3,2). Większość pozycji bilansujących może być obliczana w ujęciu brutto lub netto. W macierzy tej wszystkie pozycje bilansujące są pokazane w ujęciu netto. Zużycie środków trwalych (222) umieszczona jest bezpośrednio na sub-rachunku kapitalowym rejestrującym nabycie aktywów niefinansowych (wiersz 7 na przecięciu z kolumną 2). 248 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 8. 111. Wiersz 3 pokazuje uzyskane przez gospodarkę ogólem dochody pierwotne: produkt krajowy netto — w komórce (3,2), dochody z tytulu wlasności od pozostalych sektorów krajowych (341) — na przekątnej oraz przeplywy dochodów pierwotnych z zagranicy (72) — w komórce (3,15). W macierzy tej nie jest rozdzielony rachunek podzialu pierwotnego dochodów — wartość dodana oplacana przez producentów nie jest rozdzielona na poszczególne kategorie, tak jak jest to rejestrowane na rachunku tworzenia dochodów. 8. 112. Pomijając pozycję na przekątnej, kolumna 3 zawiera dochody pierwotne placone zagranicy (41) — w komórce (15,3) oraz pozycję bilan- sującą — dochód narodowy netto (1633), który lączy ten rachunek z rachunkiem następnym. 8. 113. W macierzy tej pozostawiono do wyboru, lączenie bądź nie, w jeden rachunek, redystrybucji dochodów w naturze z wtórnym podzialem dochodów. Jeśli redystrybucja dochodów w naturze nie jest pokazana, wtedy pozycja na przekątnej zawiera transfery bieżące, z wylączeniem (1096). Transfery te obejmują podatki od transferów socjalnych w naturze dokonywanych między sektorami będącymi rezydentami dochodów, majątku itp. , skladki na zabezpieczenia spoleczne i świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze oraz pozostale transfery bieżące. Jeśli redystrybucja dochodów w naturze jest wlączona, wtedy pozycja na przekątnej rachunku 4 rejestruje także transfery socjalne w naturze: zagregowane z przeplywami pozostalych transferów bieżących i jest równa 1315. W obu przypadkach wiersz 4 otwiera się dochodem narodowym netto, podczas gdy transfery bieżące z zagranicy (10) rejestrowane są w komórce (4,15). W dodatku do pozycji na przekątnej, kolumna 4 pokazuje bieżące transfery przekazywane zagranicy (39) — w komórce (15,4), podczas gdy pozycja bilansująca — (skorygowany) dochód narodowy do dyspozycji (1604) — jest umieszczony na rachunku wykorzystania (skorygowanego) dochodu do dyspo- zycji. 8. 114. Jeśli redystrybucja dochodów w naturze jest wlączona, wtedy rachunek 5 jest rachunkiem skorygowanego dochodu do dyspozycji. W prze- ciwnym przypadku — rachunek ten jest rachunkiem dochodu do dyspozycji. Na poziomie zagregowanym jest to tylko kwestia terminologii, gdyż dochód do dyspozycji ogólem jest równy skorygowanemu dochodowi do dyspozycji ogólem, a spożycie ostateczne ogólem jest równe spożyciu skorygowanemu ogólem. Pomijając dochód do dyspozycji, wiersz tego rachunku rejestruje korektę z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach krajowych funduszy emerytalnych (l1) — na przekątnej oraz korektę z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach zagranicznych funduszy emerytalnych (0) — w kolumnie 15. Kolumna tego rachunku zawiera, w dodatku do spożycia (1371) i pozycji na przekątnej — korektę z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach zagra- nicznych funduszy emerytalnych (0) — patrz komórka (15,5) oraz pozycję bilansującą- oszczędności netto — które są umieszczone na pierw- szym sub-rachunku kapitalowym (rachunek 6). 8. 115. Dla rachunku kapitalowego zostaly wydzielone dwa sub-rachunki. Pierwszy — w wierszu rachunku zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych — oszczędności netto, jest powiększony o transfery kapitalowe otrzymywane od sektorów krajowych (61) — patrz komórka (6,6) oraz — z zagranicy (1) -patrz komórka (6,16). W kolumnie tego rachunku są pokazane wymagalne przelewy kapitalowe sektorom krajowym i zagranicy (4) — patrz komórka (16,6). Pro- wadzi to do uzyskania pozycji bilansującej — zmiany wartości netto wynikającej z oszczędności i transferów kapitalowych (230), która jest przenoszona na rachunek zmian w bilansie (rachunek 11). 8. 116. Drugi — w wierszu rachunku nabycia aktywów niefinansowych — prezentuje amortyzację środków trwalych (komórka 7,2), nabycie pomniejszone o rozdysponowanie niefinansowych aktywów nieprodukowanych przez jednostki będące rezydentami (0) — patrz komórka (7,7) i przez jednostki niebędące rezydentami (0) — patrz komórka (7,17) oraz zmiany aktywów wynikające z oszczędności i transferów kapi- talowych (833) — patrz komórka (7,12). Prowadzi to do uzyskania lącznej sumy, która jest dostępna dla rezydentów na nabycie aktywów. Nabycie to jest pokazane w dwóch etapach: najpierw — nabycie aktywów niefinansowych — w kolumnie tego rachunku, a następnie — nabycie aktywów finansowych (lącznie z aktywami zewnętrznymi) — w kolumnie następnego rachunku. Stąd, kolumna tego rachunku (rachunku 7) zawiera inwestycje brutto (komórka 1,7), pozycję na przekątnej (7,7) — omówioną wyżej, zmiany pasywów wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych (603) — patrz komórka (12,7) oraz pozycję bilansującą- wierzytelności netto gospodarki narodowej (38), która jest umieszczona na następnym rachunku (transakcji finansowych). 8. 117. Rachunek 8 — rachunek finansowy — otwiera się wierzytelnościami netto gospodarki ogólem (komórka 8,7) i dodaje transakcje finansowe dokonywane między sektorami krajowymi (553) — na przekątnej oraz także zaciągnięcie netto zobowiązań zewnętrznych (50) — patrz komórka (8,18). Kolumna zawiera pozycję na przekątnej oraz nabycie netto aktywów finansowych zewnętrznych (88) — w komórce (18,8). Oczywiście zaciągnięcie netto zobowiązań zewnętrznych plus wierzytelności netto gospodarki ogólem jest równe nabyciu netto aktywów finansowych zewnętrznych — tak więc także i na tym rachunku jest osiągnięte zbilansowanie wiersza z kolumną. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 249 8. 118. Rachunek innych zmian aktywów (rachunek 9) rejestruje w wierszu — zmiany aktywów wynikające z innych zmian (379) — patrz komórka (9,12), a w kolumnie — zmiany pasywów wynikające z innych zmian (74) — patrz komórka (12,9) oraz pozycję bilansującą — zmiany war- tości netto wynikające z innych zmian (305) — patrz komórka (11,9). 8. 119. Ostatnie cztery rachunki gospodarki ogólem odnoszą się do bilansów i zmian w nich. Pierwszy — bilans otwarcia — podaje w wierszu zasoby aktywów na otwarcie (16714) — patrz komórka (10,12), a w kolumnie — zasoby pasywów na otwarcie (6298) — patrz komórka (12,10) oraz wartość netto na otwarcie (10416) — patrz komórka (13,10). Następny — rachunek zmian w bilansie — rejestruje w wierszu oba skladniki tych zmian — patrz komórki (l 1,6) i (l 1,9) oraz w kolumnie — zmiany wartości netto ogólem (535) — patrz komórka (13,11). Kolejny — bilans zamknięcia — prezentuje w wierszu: zasoby pasywów na otwarcie (komórka 12,10), oba skladniki zmian pasywów (komórki 12,7 i 12,9) oraz wartość netto na zamknięcie (10951) — patrz komórka (12,13). Oczywiście suma tych elementów równa się zaso- bom aktywów w dniu zamknięcia, które są również obliczane w kolumnie tego rachunku: zasoby aktywów na otwarcie (komórka 10,12) plus oba skladniki zmian aktywów — patrz komórki (7,12) i (9,12). Ostatni — specjalny rachunek wartości netto — podaje w wierszu wartość netto na otwarcie (komórka 13,10) i zmiany wartości netto ogólem (komórka 13,11) oraz — w kolumnie — wartość netto na zaniknięcie (komórka 12,13). 8. 120. Te same rachunki, chociaż w nieco większej agregacji, jakie byly uwzględnione dla gospodarki ogólem, są wykazane dla zagranicy. Pierwszy — rachunek zewnętrzny wyrobów i uslug (wymiany wyrobów i uslug z zagranicą) — prezentuje w wierszu — przywóz dokonywany przez gospodarkę ogólem (komórka 14,1) oraz w kolumnie — wywóz (komórka 1,14) i pozycję bilansującą (komórka 15,14) — saldo zewnętrzne wyrobów i uslug (saldo wymiany wyrobów i uslug z zagranicą) (– 39). Należy zwrócić uwagę, że wszystkie pozycje bilansujące rachunków zagranicy są widziane z perspektywy zagranicy. Dlatego, dla uzyskania odpowiednich agregatów dla gospodarki ogólem — należy odwrócić znak. 8. 121. Drugi — rachunek zewnętrzny dochodów pierwotnych i transferów bieżących — rejestruje pozycję bilansującą poprzedniego rachunku, a także dochody pierwotne, transfery bieżące i korektę z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emery- talnych odpowiednio — dla i z zagranicy. Pozycje te zostaly już omówione powyżej. Prowadzą one do uzyskania zewnętrznego salda bieżą- cego (salda obrotów bieżących z zagranicą) (– 41) — pokazanego w komórce (16,15). 8. 122. Trzeci — rachunek kapitalowy zagranicy — także zostal podzielony na dwa sub-rachunki: jeden — dla zewnętrznego salda bieżącego (salda obrotów bieżących z zagranicą), transferów kapitalowych dla i z zagranicy oraz pozycji bilansującej — zmian zewnętrznej pozycji finansowej netto wynikających z zewnętrznego salda bieżącego (salda obrotów bieżących z zagranicą) i transferów kapitalowych (– 38) — patrz komórka (21,16); drugi — dla zmian aktywów wynikających z zewnętrznego salda bieżącego (salda obrotów bieżących z zagranicą) i transferów kapita- lowych (50) — patrz komórka (17,22), nabycia pomniejszonego o rozdysponowanie niefinansowych aktywów nieprodukowanych dokonywa- nego przez jednostki nie będące rezydentami — patrz komórka (7,17), zmian pasywów wynikających z zewnętrznego salda bieżącego (salda obrotów bieżących z zagranicą) i transferów kapitalowych (88) — patrz komórka (22,17) oraz pozycji bilansującej — wierzytelności netto zagranicy (– 38) — przenoszonej na następny rachunek. 8. 123. Czwarty — rachunek finansowy — podaje w wierszu: nabycie netto aktywów finansowych zewnętrznych (komórka 18,8) oraz wierzytelności netto zagranicy (komórka 18,17), a w kolumnie — zaciągnięcie netto zobowiązań zewnętrznych (komórka 8,18). Piąty — rachunek innych zmian aktywów — prezentuje takie zmiany aktywów w wierszu (7) — patrz komórka (19,22) oraz — w kolumnie — takie zmiany pasywów (3) — patrz komórka (22,19), a także pozycję bilansującą — zmiany zewnętrznej pozycji finansowej netto wynikające z innych zmian (4) — patrz komórka (21,19). 8. 124. Ostatnie — bilanse zagranicy — są analogiczne jak bilanse gospodarki ogólem. Elementy nie wspomniane jeszcze powyżej to: zasoby aktywów zewnętrznych na otwarcie (573) — patrz komórka (20,22), zasoby pasywów zewnętrznych na otwarcie (297) — patrz komórka (22,20), zewnętrzna pozycja finansowa netto zagranicy wobec gospodarki ogólem na otwarcie (276) — patrz komórka (23,20), zmiany ogólem zewnętrznej pozycji finansowej netto zagranicy (– 34) — patrz komórka (23,21) oraz pozycja finansowa zagranicy wobec gospodarki ogólem na zamknięcie (242) — patrz komórka (22,23). 8. 125. Ten zredukowany format macierzy może być, następnie, zdezagregowany dla pokazania pelnej kolejności rachunków, lącznie ze szczególami dla podmiotów realizujących transakcje oraz dla kategorii transakcji. Należy jednak zwrócić uwagę, że pelne potencjalne możliwości takiej 250 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 macierzy rachunkowej będą wykorzystane, jeśli nie wszystkie rachunki zostaną uszczególowione w ten sam sposób, ale dla każdego z nich wybrana będzie najbardziej odpowiednia klasyfikacja. Kwestia ta omówiona jest szerzej w następnej sekcji niniejszego rozdzialu. WLASNOŚCI MACIERZY RACHUNKOWYCH 8. 126. Każdy zapis w macierzy zagregowanej, takiej jak tabela 8. 19, może być uważany za lączną sumę ogólem sub-macierzy, w której prezento- wane są wlączone w nią kategorie podmiotów realizujących transakcje albo wynik realizacji zestawu odnośnych transakcji. Bardzo użyteczna przy prezentacji rachunków w postaci macierzy jest możliwość wyboru różnych rodzajów podmiotów realizujących transakcje i ich grupowa- nia dla poszczególnych rachunków, bez potrzeby rezygnacji ze zgodności i integracji pelnego systemu rachunkowego. Oznacza to, że można stosować „wielokrotne upodmiotowienie i usektorowienie” poprzez wybór na każdym rachunku najbardziej odpowiednich — dla zestawu rozważanych przeplywów ekonomicznych — jednostek i ich klasyfikacji. 8. 127. Każdy rachunek może być podzielony — z zasady — dwoma odmiennymi sposobami: poprzez rozdzielenie gospodarki ogólem na grupy jednostek lub poprzez określenie kategorii transakcji pokazywanych na rachunku dla różnych sub-rachunków. Dla przykladu, podzial gospo- darki ogólem na pierwszych pięciu rachunkach, może przebiegać następująco: a) wydzielenie produktów w bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug oraz prezentowanie go wedlug grup produktów; b) wydzielenie lokalnych jednostek rodzaju dzialalności na rachunku produkcji oraz prezentowanie go wedlug galęzi; c) wydzielenie jednostek instytucjonalnych na rachunkach podzialu pierwotnego i wtórnego dochodów oraz wykorzystania dochodów i prezentowanie ich wedlug sektorów (podsektorów) instytucjonalnych. 8. 128. Podzialy te mają dwie poważne konsekwencje. Po pierwsze — dla wszystkich kategorii transakcji wyróżnionych w pojedynczej komórce tych rachunków — staje się jasne, która grupa jednostek placących wymienila co, z którą grupą jednostek otrzymujących. Po drugie — wew- nętrzne związki wśród różnych przeplywów ekonomicznych są ukazywane poprzez szczególową tzw. krzyżową klasyfikację. Dla przykladu, w przykladzie podanym w poprzednim punkcie — pojedynczy obieg dochodu jest prezentowany, na pośrednim poziomie, w następujących miejscach: a) b) sub-macierz (3,2) pokazuje, który podsektor instytucjonalny otrzymuje i od jakich galęzi — wartość dodaną netto (naturalnie, na rachun- kach podzialu dochodów i rachunku wykorzystania dochodów mogą być zastosowane odmienne klasyfikacje i stąd te sub-macierze prze- stają być diagonalne); sub-macierze (4,3) i (5,4) pokazują, który podsektor instytucjonalny otrzymuje i od jakich podsektorów instytucjonalnych — dochody pierwotne i dochody do dyspozycji (naturalnie, na rachunkach podzialu dochodów i rachunku wykorzystania dochodów mogą być zasto- sowane odmienne klasyfikacje i stąd te sub-macierze przestają być diagonalne); c) sub-macierz (1,5) pokazuje, która grupa produktów i przez które podsektory instytucjonalne jest konsumowana; oraz (d) sub-macierz (2,1) pokazuje, które galęzie wytwarzają i jakie grupy produktów. 8. 129. Wygodne jest, przy zestawianiu takiej macierzy, rozpoczęcie od zaprojektowania struktury rachunkowej, która będzie odpowiednia dla prze- widywanych zastosowań. Następnie, wybierane są odpowiednie, dla poszczególnych rachunków, jednostki i klasyfikacje tych jednostek. W praktyce jednak, będzie to proces wspólzależny. Zalóżmy na przyklad, że występuje kategoria transakcji, dla której znane są tylko przychody i platności ogólem podmiotów ją realizujących (wiersze i kolumna ogólem w sub — macierzy), a nie wiadomo kto komu placi (wewnętrzna struktura sub — macierzy). Problem ten może być rozwiązany poprzez dodanie niepodzielonego, pozornego rachunku. 8. 130. Można wyróżnić następujące ogólne wlasności prezentacji macierzowej rachunków: a) b) szczególowa prezentacja macierzowa jest odpowiednia dla podejścia matematycznego wykorzystującego macierze algebraiczne; może to również być pomocne przy bilansowaniu rachunków; szczególowa macierz prezentuje jednocześnie podzial powiązanych transakcji wedlug jednostek placących i otrzymujących; w rezultacie, jest to odpowiednia forma dla ukazania (na poziomie pośrednim) wzajemnych związków między przeplywami ekonomicznymi; obejmuje 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 251 to te przeplywy, które angażują dwa różne rodzaje jednostek (np. spożycie ostateczne różnych kategorii wyrobów i uslug wedlug podsek- torów gospodarstw domowych); c) prezentacja macierzowa — dla danego zestawu rachunków podających przekrój transakcji wedlug jednostek placących i otrzymujących — jest bardziej zwięzla niż inne metody prezentacji; platność dokonywana przez jedną jednostkę oraz otrzymanie przez inną jednostkę, zaangażowane w każdą transakcję — są reprezentowane przez pojedynczy zapis. 8. 131. Macierz zagregowana dla gospodarki ogólem może slużyć jako tabela odniesienia dla kolejnych, bardziej szczególowych tabeli. Wkrótce po tym, jak czytelnik jest wprowadzony w szczególową prezentację części systemu (tabele podaży i wykorzystania, rachunki sektorów itd. ), rela- cje szczególowych sub-macierzy do macierzy zagregowanej powinny być jasne dzięki systemowi kodów. Forma macierzy jest szczególnie korzystna jeśli nie jest możliwe, lub nie jest pożądane, pokazywanie tej samej szczególowości na wszystkich rachunkach systemu. 8. 132. Prezentacja macierzowa stanowi odpowiednie narzędzie dla wykorzystania elastyczności systemu. Na przyklad, można dalej przedstawić wza- jemne związki między aspektami spolecznymi i ekonomicznymi systemu ukazując je w Macierzy Przeplywów Spolecznych (skrót ang. — SAM). Ujęcie w postaci macierzy SAM jest przedstawione i zilustrowane w następnej sekcji niniejszego rozdzialu. ZASTOSOWANIE MACIERZY W ZREDUKOWANYM FORMACIE DO SPECYFICZNYCH RODZAJÓW ANALIZ 8. 133. Tabele podaży i wykorzystania mogą stosować takie klasyfikacje wedlug wierszy i kolumn, które są najbardziej odpowiednie dla opisu anali- zowanych procesów ekonomicznych, konkretnie procesów produkcji i wykorzystania produktów. Macierze te jednak nie wlączają wzajem- nych związków między wartością dodaną a końcowymi wydatkami. Rozszerzenie tabeli podaży i wykorzystania (czy tabeli przeplywów mię- dzygalęziowych) dla pokazania pelnego obiegu przeplywu dochodów na poziomie pośrednim, stanowi zasadniczą cechę Macierzy Prze- plywów Spolecznych (SAM). 8. 134. SAM jest tu definiowana jako: Prezentacja rachunków ESA w postaci macierzy, która pokazuje związki między tabelą podaży i wykorzystania a rachunkami sektorów. Macierze SAM zwykle koncentrują się na roli czlowieka w gospodarce, która może być odzwierciedlona m. in. poprzez wprowadzenie specjalnego przekroju sektora gospodarstw domowych oraz rozbite przedstawienie rynków pracy (tzn. wyróżnienie różnych kategorii pracujących). 8. 135. Szczególną kwestią spoleczną jest poziom i struktura zatrudnienia (bezrobocia). SAM dostarcza na ten temat lączną dodatkową informację — poprzez podzial kosztów związanych z zatrudnieniem wedlug rodzajów pracujących. Podzial ten stosowany jest zarówno do wykorzysta- nia pracy wedlug galęzi (jak jest to pokazane w tabelach podaży i wykorzystania) jak i do podaży pracy wedlug podgrup spoleczno — gos- podarczych (jak jest to pokazane na rachunku podzialu pierwotnego gospodarstw domowych). Wynika stąd, że macierz odzwierciedla nie tylko podaż i wykorzystanie różnych grup produktów, ale także podaż i wykorzystanie różnych kategorii uslug pracy. 8. 136. Klasyfikacja pracujących (lącznie z osobami pracującymi na wlasny rachunek) może bazować na polączeniu pochodzenia i (glównych) cha- rakterystyk pracy, takich jak pleć, wyksztalcenie, wiek oraz miejsce zamieszkania — z jednej strony, a zawód, rodzaj umowy o pracę (w pel- nym / niepelnym wymiarze czasu pracy, stala / tymczasowa) oraz region i podsektor pracujących — z drugiej. Przy ustalaniu takiej klasyfika- cji powinno być również wzięte pod uwagę to, że zmiany zróżnicowania wewnątrzgrupowego relatywnej stawki wynagrodzenia są mniejsze niż zróżnicowania międzygrupowego. Klasyfikacja pracujących wedlug galęzi jest mniej istotna, gdyż jest już ona pokazana w macierzy SAM poprzez tzw. krzyżową klasyfikację wartości dodanej. 8. 137. Zarówno rezydenci pracujący w przedsiębiorstwach zagranicznych jak i nierezydenci pracujący w przedsiębiorstwach krajowych oraz pra- cownicy tymczasowo pracujący za granicą — powinni być rozdzieleni. W ten sposób, zatrudnienie może być oszacowane poprzez obliczenie liczby (narodowych) jednostek osób zatrudnionych. Oczywiste jest, że liczba ta obejmuje pracujących na wlasny rachunek, dla których przy- pisane umownie wynagrodzenie za pracę może być, w macierzy SAM, oddzielone od reszty dochodu mieszanego netto. 252 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 253 Rachunki 0. Towarów i uslug I. Produkcji II. 1. Podzialu pierwotnego dochodów II. 2. /3. Podzialu wtórnego dochodów i redystrybucji dochodów w naturze II. 4. Wykorzystania (skorygowa- nyych) dochodów do dyspozycji I. -IV. GOSPODARKA OGÓLEM III. 1. 1. Oszczędności i transferów kapitalowych III. 1. 2. Nabycia aktywów niefinansowych III. 2. Finansowy III. 3. Innych zmian aktywów IV. 1. Bilans otwarcia IV. 2. Zmiany w bilansie Wartość netto IV. 3. Bilans zamknięcia V. 1. Zewnętrzny towarów i uslug V. 3. 1. 1. Oszczędności i transferów kapitalowych V. 3. 1. 2. Nabycia aktywów niefinansowych V. 2. Zewnętrzny dochodów pierwotnych i transferów bieżących V. 3. 2. Finansowy V. 3. 3. Innych zmian aktywów V. 4. 1. Bilans otwarcia V. 4. 2. Zmiany w bilansie V. 4. 3. Bilans zamknięcia Wartość netto Ogólem V. ZAGRANICA Tabela 8. 19 — Prezentacja macierzowa pelnej kolejności rachunków i pozycji bilansujących dla gospodarki ogólem 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 1 2 3 4 0. Towarów i uslug 1 Towarów i uslug (produktów) Marże hand- lowe i transportowe 5 Spożycie pośrednie Środki trwale brutto 0 1 904 1 371 414 I. Produkcji 2 Produkcja glo- balna i podatki od produktów pomniejszone o dotacje do produktów 3 728 G O S P O D A R K A O G Ó L E M II. 1. Podzialu pierw- otnego dochodów II. 2. /3. Podzialu wtórnego dochodów i redy- strybucji dochodów w naturze II. 4. Wykorzystania (skorygowanyych) dochodów do dyspozycji III. 1. 1. Oszczędności i transferów kapitalowych III. 1. 2. Nabycia aktywów niefinansowych 3 4 5 6 7 III. 2. Finansowy 8 III. 3. Innych zmian aktywów 9 IV. 1. Bilans otwarcia 10 IV. 2. Zmiany w bilansie 11 IV. 3. Bilans zamknięcia 12 Wartość netto 13 Produkt krajowy netto Dochody z tytulu wlasności 1 602 341 Dochód narodowy netto Transfery bieżące (1 315) 1 633 1 096 Skorygowany dochód do dyspozycji Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 1 604 11 Oszczędności netto Transfery kapitalowe 233 61 Zużycie środków trwalych 222 Nabycie pomniejszone o sprzedaż nie finansowych aktywów nie wytworzonych 0 Wierzytelności netto gospo- darki ogólem Nabycie netto aktywów finansowych (-zaciągniecie netto zobowią- zań) 38 553 Zmiana wartość netto wynikająca z oszczędności i transferów kapitalowych 230 Zmiany pasywów wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 603 Zmiany aktywów wynikające z oszczędności i transakcji kapitalowych 833 Zmiany aktywów wynikające z innych zmian 379 Zasoby aktywów na otwarcie 16 714 Wartość netto na zamknięcie Zmiana war- tości netto wynikająca z innych zmian 305 Zmiany pasywów wynikające z innych zmian Zasoby pasywów na otwarcie 74 6 298 10 951 Wartość netto na otwarcie Zmiana war- tości netto. ogólem 10 416 535 Wywóz towarów i uslug 536 Dochody pierwotne z zagranicy Transfery bieżące z zagranicy 72 10 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach fun- duszy emery- talnych z zagranicy 0 Transfery kapi- talowe z zagranicy 1 Nabycie pomniejszone o sprzedaż nie finansowych aktywów nie wytworzonych 0 Zaciągniecie netto zobowią- zań zewnętrz- nych 50 4 225 3 728 2 015 2 739 1 615 295 1 055 641 379 16 714 535 17 926 10 951 254 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 255 Rachunki 0. Towarów i uslug I. Produkcji II. 1. Podzialu pierwotnego dochodów II. 2. /3. Podzialu wtórnego dochodów i redystrybucji dochodów w naturze II. 4. Wykorzystania (skorygowa- nyych) dochodów do dyspozycji I. -IV. GOSPODARKA OGÓLEM III. 1. 1. Oszczędności i transferów kapitalowych III. 1. 2. Nabycia aktywów niefinansowych III. 2. Finansowy III. 3. Innych zmian aktywów IV. 1. Bilans otwarcia IV. 2. Zmiany w bilansie Wartość netto IV. 3. Bilans zamknięcia V. 1. Zewnętrzny towarów i uslug V. 3. 1. 1. Oszczędności i transferów kapitalowych V. 3. 1. 2. Nabycia aktywów niefinansowych V. 2. Zewnętrzny dochodów pierwotnych i transferów bieżących V. 3. 2. Finansowy V. 3. 3. Innych zmian aktywów V. 4. 1. Bilans otwarcia V. 4. 2. Zmiany w bilansie V. 4. 3. Bilans zamknięcia Wartość netto Ogólem V. ZAGRANICA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Tabela 8. 19 — Prezentacja macierzowa pelnej kolejności rachunków i pozycji bilansujących dla gospodarki ogólem V. 1. Zewnętrzny towarów i uslug V. 2. Zewnętrzny dochodów pierwot- nych i transferów bieżących V. 3. 1. 1. Oszczęd- ności i transferów kapitalowych V. 3. 1. 2. Nabycia aktywów nie finansowych 14 Przywóz towarów i uslug 497 15 16 17 Dochody pierwotne dla zagranicy Transfery bieżące dla zagranicy Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach fun- duszy emery- talnych 41 39 0 Transfery kapitalowe dla zagranicy 4 Z A G R A N I C A V. 3. 2. Finansowy 18 V. 3. 3. Innych zmian aktywów 19 V. 4. 1. Bilans otwarcia V. 4. 2. Zmiany w bilansie 20 21 V. 4. 3. Bilans zamknięcia 22 Wartość netto 23 Nabycie netto aktywów finansowych zewnętrznych 88 Saldo zewnętrzne towarów i uslug – 39 Zmiany aktywów zewnętrznych wynikające z innych 41 Wierzytelności netto zagranicy – 38 Zmiany pasywów zew- nętrznych wynikające z zewnętrznego salda bieżą- cego i trans- ferów kapitalo- wych 88 Zmiany zew- nętrznej pozy- cji finansowej netto wyni- kające z zew- nętrznego salda bieżą- cego i trans- ferów kapitalo- wych – 38 Ogólem 4 225 3 728 2 015 2 739 1 615 295 1 055 641 379 16 714 535 17 926 10 951 497 41 – 37 50 50 497 41 – 37 50 50 7 573 – 34 Zmiany aktywów zew- nętrznych wynikające z zewnętrznego salda bieżą- cego i trans- ferów kapitalo- wych 50 Zmiany aktywów zew- nętrznych wynikające z innych zmian 7 Zasoby aktywów zew- nętrznych na otwarcie 573 Zmiany zew- nętrzne. pozy- cji finansowej netto na zamknięcie 242 630 630 242 242 Zmiany zew- nętrznej pozy- cji finansowej netto wyni- kające z innych zmian 4 Zmiany pasywów zew- nętrznych wynikające z innych zmian Zasoby pasywów zew- nętrznych na otwarcie 3 7 297 Zmiany zew- nętrznej pozy- cji finan sowej netto na otwarcie Zmiany zew- nętrznej pozy- cji finansowej ogólem 276 573 – 34 – 34 256 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 8. 138. W szczególności, porównanie: (1) dochodów z pracy wszystkich pracujących, jak jest pokazane w macierzy SAM, (2) dekompozycji tych dochodów na godziny przepracowane i średnie stawki wynagrodzeń na godzinę oraz (3) potencjalnej podaży pracy wedlug rodzajów osób i grup gospodarstw domowych (w przeliczeniu na pelnozatrudnionych) dostarcza szczególową informację o strukturze bezrobocia oraz zagre- gowany wskaźnik (wskaźnik bezrobocia w przeliczeniu na pelnozatrudnionych), który jest spójny, zarówno pod względem koncepcji jak i licz- bowo, z innymi wskaźnikami makroekonomicznymi; można to także uzyskać ze schematu SAM. Ponadto, ustawienie obok siebie — w tym zbiorze danych — obliczonej liczby zatrudnionych (z wylączeniem cudzoziemców) oraz potencjalnej sily roboczej — ukazuje bezrobocie, jak jest ono zwyczajowo definiowane. 8. 139. Na tym etapie, może być użyteczne zaprezentowanie przykladu ilustrującego macierz SAM. Tabela 8. 20 przedstawia, dla tego celu, przyklad konstrukcji macierzy SAM, która rejestruje wszystkie wyróżnione w systemie transakcje (to jest, wszystkie przeplywy, z wylączeniem „innych zmian aktywów”). Glówna nowość odnosi się do nowego znaczenia, które jest nadane rachunkowi tworzenia dochodów celem ulatwienia powiązania szczególowych analiz rynku pracy z rachunkami narodowymi. Pokazana tu zagregowana macierz SAM rozumiana jest jako tabela zbiorcza, do której następnie można odnosić tabele bardziej szczególowe. Możliwe rodzaje klasyfikacji, jakie mogą być zastosowane na poszczególnych rachunkach, są wskazane w nawiasach przy tytulach wierszy i kolumn. 8. 140. Kolejność rachunków zamieszczona w tej macierzy jest taka sama jak w tabeli 8. 19. Ze wstawienia tej tabeli w zagregowaną macierz SAM, wynika: a) usunięcie rachunku innych zmian aktywów, bilansu otwarcia, zmian w bilansie, bilansu zamknięcia i rachunku wartości netto, zarówno dla gospodarki ogólem jak i dla zagranicy, oraz usunięcie rachunku finansowego zagranicy; b) podzial rachunku podzialu pierwotnego dochodów i drugiego sub-rachunku kapitalowego; oraz c) polączenie obu sub-rachunków kapitalowych (z wylączeniem środków trwalych brutto) oraz polączenie rachunku zewnętrznego wyrobów i uslug z rachunkiem zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. 8. 141. Dwa pierwsze wiersze i kolumny tabeli 8. 20 zawierają zagregowaną wersję tabeli podaży i wykorzystania, polączonej tu wyraźnie z innymi rachunkami systemu. Należy zwrócić uwagę, że wiersze i kolumny tabeli podaży (komórka 11,1) zostaly transponowane. 8. 142. Trzeci rachunek rejestruje tworzenie dochodów i odgrywa istotną rolę. Jest on klasyfikowany wedlug kategorii nakladów pierwotnych: (1) wynagrodzeniem pracowniczym różnych rodzajów zatrudnionych, (2) podatków od produkcji pomniejszonych o subsydia produkcyjne, (3) nadwyżki operacyjnej netto i (4) dochodów mieszanych netto. 8. 143. Rachunek ten umieszcza tu transakcje dokonywane między dwoma różnymi rodzajami jednostek. W szczególności, odnosi się to do kosztów związanych z zatrudnieniem, które są rejestrowane jako transakcja (praca w zamian za wynagrodzenie) zachodząca między jednostką instytu- cjonalną (pracodawcą) a osobą (pracownikiem). W tej macierzy SAM, osoby pracujące są uznawane za oddzielne jednostki, które otrzymują wynagrodzenie i dochody z tytulu innych kosztów związanych z zatrudnieniem na rachunku tworzenia dochodów i przekazują ten dochód do ich gospodarstw domowych na rachunku podzialu pierwotnego dochodów. Jednostki te są następnie klasyfikowane do grup pracujących (w tym także osób pracujących na wlasny rachunek). Prezentacja ta sluży zintegrowaniu analiz rynku pracy z rachunkami narodowymi. 8. 144. Dochód mieszany (pozostaly) i nadwyżka operacyjna pozostają w jednostce produkcyjnej, ale klasyfikacja jednostek produkcyjnych nie musi być taka sama jak na rachunku produkcji. W efekcie, zastosowanie pewnej klasyfikacji wedlug podsektorów instytucjonalnych jest szczególnie stosowne dla nadwyżki operacyjnej i dochodu mieszanego. Pociąga to za sobą zastosowanie w macierzy SAM tzw. Krzyżowej klasyfikacji tych elementów wartości dodanej wedlug galęzi i podsektorów instytucjonalnych. 8. 145. Ponieważ pozycja bilansująca w komórce (III, II) jest równa krajowej wartości dodanej ogólem, to kategorie nakladów pierwotnych obejmują wszystkich pracujących w przedsiębiorstwach krajowych. Wynagrodzenia i dochody z tytulu innych kosztów związanych z zatrudnieniem nie- rezydentów pracujących w przedsiębiorstwach krajowych są zatem, w kolumnie III, przekazywane zagranicy. Na rachunku III tylko wtedy jeśli najpierw dodane są wynagrodzenia i dochody z tytulu innych uzyskiwana jest znacząca pozycja bilansująca w ujęciu narodowym, kosztów związanych z zatrudnieniem rezydentów pracujących w przedsiębiorstwach zagranicznych. Jest to dokonywane w wierszu III i dla 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 257 tego celu może być utworzona oddzielna kategoria — rezydentów pracujących w przedsiębiorstwach zagranicznych. Dodatkową korzyścią z wlączenia tej kategorii jest ulatwienie szacunku zatrudnienia, jak jest to zwyczajowo definiowane. 8. 146. W rezultacie powyższego, rachunek tworzenia dochodów jest zamknięty nową pozycją bilansującą (l 473) znajdującą się między wartością dodaną netto ogólem a dochodem narodowym netto (DNN). Pozycja ta, nazwana dochodem wytworzonym netto ogólem, w cenach bazo- wych, podaje lączny dochód uzyskany przez jednostki instytucjonalne, będące rezydentami, w wyniku ich zaangażowania się w produkcję. 8. 147. Rachunek podzialu pierwotnego dochodów, w szczególowej macierzy SAM, prezentuje dochód (dochody) z pracy gospodarstw domowych jako wklad jednego bądź kilku pracujących (w tym także pracujących na wlasny rachunek) czlonków gospodarstwa domowego. Będzie to wskazywać m. in. w jakim zakresie każda grupa gospodarstw domowych polega na zwielokrotnionych źródlach dochodów (pracy). Pomijając powyższe, kategorie transakcji na rachunkach podzialu i wykorzystania dochodów są takie same jak w poprzedniej tabeli. 8. 148. Przy projektowaniu macierzy SAM rachunek kapitalowy i finansowy zostaly przemieszane z rachunkiem finansowym klasyfikowanym nie wedlug sektorów instytucjonalnych, ale wedlug rodzajów aktywów finansowych. W rezultacie, dezagregacja tej macierzy SAM może odzwier- ciedlać, wedlug sektorów instytucjonalnych, zarówno nabycie pomniejszone o rozdysponowanie różnych rodzajów aktywów finansowych — patrz komórka (IX, VII) jak i zaciągnięcie pomniejszone o splatę różnych rodzajów zobowiązań — patrz komórka (VII, IX). Obie te kategorie transakcji zostaly powiązane na tyle, na ile uczestniczy w nich zagranica. Sluży to wlączeniu w tabelę 8. 20 pozycji bilansującej — wierzytel- ności netto, chociaż z odwrotnym znakiem, gdy jest postrzegana z punktu widzenia gospodarki narodowej (komórka IX, XI). 8. 149. Duża część lącznego wolumenu zmian wartości netto prawdopodobnie obejmuje zwiększenie aktywów trwalych. Dla szczególnie zaintereso- wanych dynamiką gospodarki, istotne jest pokazanie, w jakich galęziach produkcji zostaly rozszerzone zdolności wytwórcze. Jest to cel, wlączonego do macierzy SAM, rachunku środków trwalych (rachunek VIII). Bardziej szczególowa tabela będzie wtedy odzwierciedlać: a) w wierszach tego rachunku — kto i gdzie inwestuje — komórka (VIII, VII); oraz b) w kolumnach — gdzie kto inwestuje i w co — komórka (I, VIII). W tym przypadku — „kto” odnosi się do podsektora instytucjonalnego, „gdzie” — do galęzi, a „co” — do grupy produktów. Poprzez ten rachunek środków trwalych macierz SAM pokazuje, na pośrednim poziomie, związki jakie istnieją między nakladami na środki trwale wedlug sektorów instytucjonalnych (jak jest to prezentowane na rachunku kapitalowym) a nakladami na środki trwale wedlug grup produktów (jak jest to zawarte w tabelach podaży i wykorzystania). 8. 150. Tabela 8. 21 sluży ilustracji, jakiego rodzaju informacja może być uzyskana z bardziej szczególowej macierzy SAM. Jej glównym celem jest pokazanie: a) obiegu przeplywu dochodów, wlączając podzial dochodów z pracy wedlug kilku kategorii pracujących; umożliwia to bardziej szczegó- lowe analizy związków między wartością dodaną galęzi a dochodem pierwotnym podgrup gospodarstw domowych; b) wspólzależności między podzialem dochodu a strukturą produkcji; wynika to m. in. z różnych wzorców popytu różnych podgrup gospo- darstw domowych; c) podzialu oszczędności między podsektory, lącznie z podpodzialem środków trwalych wedlug galęzi inwestujących; umożliwia to bardziej szczególowe analizy związków między środkami trwalymi podsektorów a środkami trwalymi wedlug grup produktów. Liczba grup na każdym rachunku jest, do celów prezentacji, ograniczona do minimum. Oczywiście, w pelni rozwinięta macierz SAM powinna wyróżniać więcej kategorii dla poszczególnych rachunków. 8. 151. Macierz SAM może slużyć jako format do szacunku szerokiego zestawu rachunków, z uwagi na fakt, że integruje zarówno przeplywy dochodów i wydatków jak i tabele podaży i wykorzystania na pośrednim poziomie. Stosowanie macierzy SAM jest szczególnie użyteczne, gdy zachodzi potrzeba pogodzenia szczególowych informacji o, na przyklad produkcji i handlu międzynarodowym z danymi bazowymi z, na 258 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 przyklad badania aktywności ekonomicznej ludności, badania budżetów gospodarstw domowych i badania inwestycji wedlug galęzi. Dodat- kowo, wstawienie rachunków w schemat macierzy SAM oznacza, że do ich zbilansowania mogą być zastosowane macierze algebraiczne. 8. 152. Zintegrowanie większej liczby danych bazowych pociąga za sobą możliwość dokonywania ocen i analiz określonych kwestii polityki w ujęciu kompleksowym. Ponadto, za pomocą macierzy SAM można powiązać kwestie pracujących i podzialu dochodów ze wskaźnikami zorientowa- nymi bardziej makroekonomicznie; takimi jak wzrost produktu krajowego netto (PKN), równowaga bilansu platniczego, stale poziomy cen itp. Dodatkowo, macierz SAM dostarcza schemat oraz spójne (rok bazowy) dane dla modeli makroekonomicznych (równowagi ogólnej) ze szczególowymi klasyfikacjami podmiotów realizujących transakcje, lącznie z galęziami, rodzajami pracy i podgrupami gospodarstw domo- wych. 8. 153. Tabela 8. 22 pokazuje część informacji zawartych w rozwiniętej macierzy SAM. Pozwala ona na analizę lącznej wartości dodanej netto, tj. komórki (3,2) zagregowanej tabeli 8. 20, za pomocą szkla powiększającego. Dla ulatwienia tzw. krzyżowego odniesienia do tabeli podaży i wykorzystania — galęzie zaklasyfikowane są jedynie wedlug sekcji NACE rev. l. Dochody z pracy kobiet i mężczyzn są pogrupowane wedlug kategorii zawodów i miejsca zamieszkania pracujących. Nadwyżka operacyjna netto jest pokazana zgodnie z sektorem (podsektorem) przedsię- biorstwa, do którego należy zaklad, a dochód mieszany netto — zgodnie z lokalizacją przedsiębiorstwa należącego do gospodarstwa domo- wego. W przykladzie tym, dochód mieszany zawiera jeszcze wynagrodzenie przypisane umownie pracującym na wlasny rachunek. Oczywiś- cie, liczby w tej tabeli sumują się na odpowiadające im kwoty ogólem pokazane w tabeli 8. 20 i 8. 21. Na przyklad, lączna wartość dodana netto pojawia się w prawym dolnym rogu. 8. 154. Dodatkowe informacje jakie można uzyskać z takiej tabeli, obejmują następujące zagadnienia: a) b) c) d) e) udzial dochodów z pracy kobiet wedlug galęzi i regionów; stopień koncentracji dochodów z pracy kobiet w określonych kategoriach zawodów, wedlug galęzi i regionów; struktura dochodów z pracy wedlug zawodów w każdej galęzi i regionie, dla obu plci; regionalny podzial dochodów mieszanych wedlug galęzi; udzial przedsiębiorstw publicznych oraz przedsiębiorstw i każdej galęzi. instytucji finansowych pod kontrolą zagraniczną w nadwyżce operacyjnej 8. 155. Szczególowe informacje o wynagrodzeniu pracowniczym, zamieszczone w tej tabeli, pochodzą ze statystyki pracy; ich wlączenie w schemat rachunków narodowych poprawi przydatność jak i wiarygodność zarówno tego źródla danych jak i rachunków narodowych. Dochody z pracy, jak przedstawiono w tej tabeli, mogą być rozdzielone na skladnik wolumenu oraz cen wedlug rodzajów pracy i galęzi — odpowiednio: pracujących w przeliczeniu na pelnozatrudnionych oraz stawki wynagrodzeń (ważone, w przeliczeniu na pelne etaty). Poza tym, w pelni rozwinięta macierz SAM zawiera także tabelę pokazującą alokację tych dochodów z pracy i odpowiadających im pracujących, do grup gospodarstw domowych. Podobne transakcje mogą być pokazane dla dochodów z pracy przypisanych umownie osobom pracującym na wlasny rachunek. Zestaw danych zawierający oszacowane dochody z pracy przypisane umownie osobom pracującym na wlasny rachunek, jak również rozdzie- lenie wszystkich dochodów z pracy na skladnik wolumenu oraz cen, stanowi szczególowe dane z zakresu pracy, które są niezmiernie użyteczne dla wszelkiego rodzaju analiz oraz bezpośrednio związane ze wszystkimi istotnymi agregatami makroekonomicznymi, wlączając zatrudnionych (to jest, lączną liczbę jednostek osób zatrudnionych) oraz pracujących w przeliczeniu na pelnozatrudnionych (to jest, lączny wolumen nakladów pracy). 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 259 I A C N A R G A Z M E L Ó G O A K R A D O P S O G j e n z c e l o p S i c ś o w o k n u h c a R y z r e i c a M u t a m e h c S e i n e i w a t s d e z r P — 0 2 8. a l e b a T 5 2 2 4 6 3 5 6 7 3 8 3 1 7 3 1 4 0 9 1 0 M E L Ó G O y w o l a t i p a K y c ą ż e i B - n a n i f a w y t k a ( o t t u r b h c y l - y t s n i y r o t k e s ( y w o s n a n i F 2. I I I - a w r t w ó k d o r Ś y w o l a t i p a K ) e w o s ) e i z ę l a g ( ) e n l a n o j c u t 7 1 / 6 1 = I X 5 1 / 4 1 = X 8 = X I b 7 = I I I V a 7 / 6 = I I V i w ó r a w o t z ó w y W g u l s u e l a w r t i k d o r Ś o t t u r b ) 1 ( t s o r y z r P w ó s a p a z - s y z r o k y W 4. I I a i n a t o d w ó d o h c o d - k e s ( i j c y z o p s y d - o j c u t y t s n i y r o t ) e n l a n 5 = I V e i c y ż o p S 4 = V b 3 = V I a 3 = I I I 2 = I I 1 = I - k e s ( w ó d o h c o d - k e s ( w ó d o h c o d - o j c u t y t s n i y r o t - o j c u t y t s n i y r o t e i r o g e t a k ( w ó d a l k a n u l a i z d o P 2. I I o g e n r ó t w u l a i z d o P 1. I I o g e n t o w r e i p - e z r o w T. 1 1. I I w ó d o h c o d a i n ) e n l a n ) e n l a n ) h c y n t o w r e i p i j c k u d o r P. I ) e i z ę l a g ( i w ó r a w o T. 0 g u l s u ) w ó t k u d o r p ( K E N U H C A R e i c y ż o p S e i n d e r ś o p - d n a h - s n a r t e ż r a M i e w o l e w o t r o p 1 = I i w ó r a w o T. 0 ) w ó t k u d o r p ( g u l s u 3 1 0 2 6 6 1 4 3 3 7 4 1 3 3 1 5 9 5 3 5 7 4 1 6 - ą i w z y t z s o K — m e m e i n y c i n a g r a z z - e i n d u r t a z z e n a z - s a l w u l u t y t - d o p i i c ś o n z y d o h c o D e n a z ą i w z i k t a ą j c k u d o r p z e n o z s j e i n m o p — ę j c a t o d y c i n a r g a z o z z y d o h c o D - s a l w u l u t y t i c ś o n D Ó H C O D - O W T Y W Y N O Z R O T T E N Y N E C ( ) E W O Z A B e n o z s j e i n m o p o d a i d y s b u s o w ó t k u d o r p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P b 3 = V I 9 6 4 1 Ć Ś O T R A W A N A D O D ) E W O Z A B Y N E C ( 5 9 5 3 a 3 = I I I a i n e z r o w T w ó d o h c o d e i r o g e t a k ( w ó d a l k a n. 1 1. I I ) h c y n t o w r e i p o g e n t o w r e i p w ó d o h c o d - o j c u t y t s n i y r o t k e s ( ) e n l a n u l a i z d o P. 2 1. I I G O S P O D A R K A O G Ó L E M a j c k u d o r P a n l a b o l g 2 = I I i j c k u d o r P. I ) e i z ę l a g ( 260 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej I A C N A R G A Z M E L Ó G O A K R A D O P S O G M E L Ó G O y w o l a t i p a K y c ą ż e i B - n a n i f a w y t k a ( o t t u r b h c y l - y t s n i y r o t k e s ( y w o s n a n i F 2. I I I - a w r t w ó k d o r Ś y w o l a t i p a K ) e w o s ) e i z ę l a g ( ) e n l a n o j c u t 7 1 / 6 1 = I X 5 1 / 4 1 = X 8 = X I b 7 = I I I V a 7 / 6 = I I V - s y z r o k y W 4. I I a i n a t o d w ó d o h c o d - k e s ( i j c y z o p s y d - o j c u t y t s n i y r o t ) e n l a n 5 = I V 4 = V b 3 = V I a 3 = I I I 2 = I I 1 = I - k e s ( w ó d o h c o d - k e s ( w ó d o h c o d - o j c u t y t s n i y r o t - o j c u t y t s n i y r o t e i r o g e t a k ( w ó d a l k a n ) e n l a n ) e n l a n ) h c y n t o w r e i p u l a i z d o P 2. I I o g e n r ó t w u l a i z d o P 1. I I o g e n t o w r e i p - e z r o w T. 1 1. I I w ó d o h c o d a i n i j c k u d o r P. I ) e i z ę l a g ( i w ó r a w o T. 0 g u l s u ) w ó t k u d o r p ( K E N U H C A R 8 9 8 1 3 0 6 1 6 3 3 2 z e w o l a t i p a k ) 3 ( y c i n a r g a z y r e f s n a r T e i c ę i n g ą i c a Z - o b o z o t t e n ń a z ą i w ) 2 ( e w o l a t i p a k I C Ś O N O T T E N y r e f s n a r T - D Ę Z C Z S O 5 1 6 1 0 1 1 4 0 6 1 - o m o d w t s r a d - o p s o g o t t e n h c y n l a t y r e m e - a r g a z z — y c i n h c a w r e z e r y z s u d n u f w h c y w z a t k e r o K y n a i m z u l u t y t w ó l a i z d u - o m o d w t s r a d - o p s o g o t t e n h c y n l a t y r e m e h c a w r e z e r y z s u d n u f w h c y w z a t k e r o K y n a i m z u l u t y t w ó l a i z d u - O P S Y D O D D Ó H C O D O T T E N I J C Y Z 9 3 7 2 0 1 6 9 0 1 3 3 6 1 y r e f s n a r T z e c ą ż e i b y c i n a r g a z y r e f s n a r T D Ó H C O D e c ą ż e i b Y W O D O R A N O T T E N 10/t. 2 3 0 6 8 3 – 6 7 3 - L E T Y Z R E I W I Y C N A R G A Z I C Ś O N O T T E N a j c a l u m u k A o t t e n 4 5 1 o t t e n e i c y b a N h c y w o s n a n i f w ó w y t k a 1 4 6 2 2 2 e i c y ż u Z w ó k d o r ś h c y l a w r t 4 = V u l a i z d o P 2. I I 5 = I V w ó d o h c o d o g e n r ó t w y r o t k e s ( - o j c u t y t s n i ) e n l a n o d w ó d o h c o d - o k y W 4. I I a i n a t s y z r i j c y z o p s y d y r o t k e s ( - o j c u t y t s n i ) e n l a n = I I V a 7 / 6 e l a w r t i k d o r ś ) e i z ę l a g ( w ó d a l k a N a n o t t u r b b 7 = I I I V e l a w r t i k d o r ś ) e i z ę l a g ( w ó d a l k a N a n o t t u r b 8 = X I a w y t k a ( y w o s - n a n i F 2. I I I ) e w o s n a n i f G O S P O D A R K A O G Ó L E M 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 261 M E L Ó G O y w o l a t i p a K y c ą ż e i B - n a n i f a w y t k a ( o t t u r b h c y l - y t s n i y r o t k e s ( y w o s n a n i F 2. I I I - a w r t w ó k d o r Ś y w o l a t i p a K ) e w o s ) e i z ę l a g ( ) e n l a n o j c u t 7 1 / 6 1 = I X 5 1 / 4 1 = X 8 = X I b 7 = I I I V a 7 / 6 = I I V - s y z r o k y W 4. I I a i n a t o d w ó d o h c o d - k e s ( i j c y z o p s y d - o j c u t y t s n i y r o t ) e n l a n 5 = I V - o m o d w t s r a d - o p s o g o t t e n h c y n l a t y r e m e - a r g a z a l d — y c i n h c a w r e z e r y z s u d n u f w h c y w z a t k e r o K y n a i m z u l u t y t w ó l a i z d u 7 7 5 7 3 – - Z R T Ę N W E Z O D L A S E N E C Ą Ż E I B 7 3 – 1 4 – 7 7 5 3 0 6 6 7 3 4 8 9 8 y c i n a r g a z a l d e w o l a t i p a k y r e f s n a r T I A C N A R G A Z M E L Ó G O A K R A D O P S O G a l d e c ą ż e i b y c i n a r g a z y r e f s n a r T e n a z ą i w z i k t a - d o p i i c ś o n ą j c k u d o r p z e n o z s j e i n m o p — e j c a t o d o y c i n a r g a z a l d - s a l w u l u t y t - i n w o c a r p z y d o h c o D - e z d o r g a n y W a l d — y c i n a r g a z e i n e z c 4 = V b 3 = V I a 3 = I I I 2 = I I 1 = I - k e s ( w ó d o h c o d - k e s ( w ó d o h c o d - o j c u t y t s n i y r o t - o j c u t y t s n i y r o t e i r o g e t a k ( w ó d a l k a n ) e n l a n ) e n l a n ) h c y n t o w r e i p u l a i z d o P 2. I I o g e n r ó t w u l a i z d o P 1. I I o g e n t o w r e i p - e z r o w T. 1 1. I I w ó d o h c o d a i n i j c k u d o r P. I ) e i z ę l a g ( i w ó r a w o T. 0 g u l s u ) w ó t k u d o r p ( K E N U H C A R g u l s u i w ó r a w o t 5 1 / 4 1 z ó w y z r P = X y c ą ż e i B = I X 7 1 / 6 1 y w o l a t i p a K Z A G R A N I C A 0 9 3 9 3 2 7 9 4 5 1 6 1 9 3 7 2 3 1 0 2 5 7 4 1 5 9 5 3 5 2 2 4 m e l ó g O. h c y n o z r o w t y w e i n w ó w y t k a h c y w o s n a n i f e i n ż a d e z r p s o m y n o z s j e i n m o p m e i c y b a n. i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o w ó w y t k a ż a d e z r p s o m y n o z s j e i n m o p m e i c y b a n z z e i n z c ą L e i n z c ą L ) 4 ( ) 5 ( 262 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 263 Tabla 8. 21 — Przyklad bardziej szczególowej Macierzy Rachunkowości Spolecznej RACHUNKI 0. Towarów i uslug GOSPODARKA OGÓLEM ZAGRANICA OGÓ- LEM I. Produkcji II. 1. 1. Tworzenia dochodów II. 1. Podzialu dochodów pierwotnego II. 2. Podzialu wtórnego dochodów II. 4. Wykorzystania dochodów do Kapitalowy dyspozycji Nakladów brutto na środki trwale III. 2. Finansowy Bieżący Kapita- lowy (produktów) (galęzie) (kategorie nakladów pierwotnych) (sektory instytucjonalne) (sektory instytucjonalne) (sektory instytucjonalne) (sektory instytucjonalne) (galęzie) (aktywa finansowe) Ia Ib Ic IIa IIb IIc IIIa IIIb IIIc IIId IIIe IIIf IIIg IVa IVb IVc IVd Va Vb Vc Vd VIa VIb VIc VId VIIa VIIb VIIc VIId VIIIa VIIIb VIIIc IXa IXb IXc X XI 0. Towarów i uslug Produkty rolne, leśnictwa, rybolówst. (0) Rudy i mineraly, energia elektryczna gaz i woda przetwórstwo prze- myslowe oraz budownictwo (1-5) (produktów) Uslugi (6-9) I. Produkcji Rolnictwo, lowiectwo, leśnictwo, rybolówstwo (A-B) Górnictwo i kopalnictwo, przetwórstwo przemyslowe wytwarzanie i zaopatrzenie w en elektr, gaz i wodę oraz budownictwo (C-F) (galęzie) Uslugi (G-P) II. 1. 1. Tworzenia dochodów (kategorie nakladów pierwotnych) Koszty związane z zatrudnieniem Pracowników krajowych Rezydentów- mężczyzn Rezydentówkobiet Nierezydentów Rezydentów pracujących za granicą Podatki od produkcji pomniejszone o subsydia produkcyjne Nadwyżka operacyjna netto Dochód mieszany netto II. 1. 2. Podzialu pierwotnego dochodów (sektory instytucjonalne) Gospodarstwa domowe — pracowników Gospodarstwa domowe — pozostale Spólki niefinansowe, spólki finansowe i INKgd II. 2. Podzialu wtórnego dochodów (sektory instytucjonalne) II. 4. Wykorzystania dochodów do dyspozycji (sektory instytucjonalne) Instytucje rządowe i samorządowe Gospodarstwa domowe — pracowników Gospodarstwa domowe — pozostale Spólki niefinansowe, instytucie finansowe i INKgd Instytucje rządowe i samoządowe Gospodarstwa domowe — pracowników Gospodarstwa domowe — pozostale Spólki niefinansowe, spólki finansowe i INKgd Instytucje rządowe i samorządowe Kapitalowy (sektory instytucjonalne) Gospodarstwa domowe — pracowników Gospodarstwa domowe — pozostale Spólki niefinansowe, spólki finansowe i INKgd Instytucje rządowe i samoządowe Rolnictwo, lowiectwo, leśnictwo, rybolówstwo i (A-B) Górnictwo i kopalnictwo, przetwórstwo przem. wytwarzanie i zaopa- trzenie w energię elektryczną, gaz i wodę oraz budownictwo (C-F) Uslugi (G-P) Gotówka i depozyty Pożyczki Pozostale aktywa finansowe Środków trwalych brutto (galęzie) III. 2. Finansowy (aktywa finansowe) Bieżący Kapitalowy G O S P O D A R K A O G Ó L E M Z A G R A N I C A Ia Ib Ic IIa IIb IIc IIIa IIIb IIIc IIId IIIe IIIf IIIg IVa IVb IVc IVd Va Vb Vc Vd VIa VIb VIc VId VIIa VIIb VIIc VIId VIIIa VIIIb VIIIc IXa IXb IXc X XI 3 71 14 36 969 246 76 – 78 7 209 349 16 12 339 269 – – 2 3 208 152 13 357 – 2 – 1 4 – – 28 – – 3 – 2 9 – – – 109 233 23 – 2 87 2 – 2 112 – 11 – – – – 16 60 416 141 58 16 – – – 39 1 344 8 1 – 311 153 95 192 1 1 – 2 11 14 49 64 11 142 262 156 452 278 20 10 – – – – – – – – 6 – – – 2 111 20 11 92 119 – – 3 – 771 – – 28 – 577 15 52 174 23 11 24 11 – – – – – 94 58 59 191 320 134 646 499 56 23 16 37 107 197 92 12 92 352 – – – – 85 – – – – 75 2 9 – – 83 – – – – – 10 37 345 115 2 4 9 26 – – – 4 35 – – – – – – 130 2 – 28 95 94 1 4 175 74 – – – 1 – – 1 56 – 26 – – 4 4 – 4 14 12 5 82 – 16 4 – – 36 92 44 – 7 25 – – – 7 7 194 102 45 68 – – – 4 7 435 94 6 – 32 27 7 – – 4 6 – – – – 128 2 685 1 412 89 2 123 1 383 472 288 2 6 58 217 432 778 614 384 237 1 024 692 243 780 648 508 107 352 86 130 516 166 11 132 233 132 217 – – – 1 13 – 27 – 24 254 577 – 41 – 37 Ogólem 128 2 685 1 412 89 2 123 1 383 472 288 2 6 58 217 432 778 614 384 237 1 024 692 243 780 648 508 107 352 86 130 516 166 11 132 233 132 217 254 577 – 37 264 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 265 Tabela 8. 22 — Przyklad szczególowej sub-macierzy: wartość dodana netto (ceny bazowe) GALĘZIE PRZEMYSLU (wedlug sekcji NACE) Ogólem Rolnictwo, lowiectwo i leśnictwo Rybolówstwo i rybactwo Górnictwo i kopalnictwo Przetwórstwo przemyslowe Elektryczność, gaz i zaopatrze- nie w wodę Budownictwo Handel i naprawy Hotele i restauracje Transport gosp. magazynowa i lączność Pośrednictwo finansowen Obsluga nieru- chomości i firm Administracja publiczna i obrona naro- dowa; obowiąz- kowe ubezpiecze- nie spoleczne Edukacja Ochrona zdrowia i opieka spol. Pozostala dzialalność uslugowa komunalna, spoleczna i indywidualna Uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio (Tabela 8. 20, komórka 3,2) Rolników Rezy- dentów mężczyzn Robotników P R A C O W N I K K R A J O W Y. Koszty związa ne z zatrud- nieniem Urzędników, sprzedawców, pracowników uslug osobistych Specjalistów, kierownictwa itp. Rezy- dentów kobiet Rolników Robotników Urzędników, sprzedawców, pracowników uslug osobistych Specjalistów, kierownictwa itp. Wieś Miasto Wieś Miasto Wieś Miasto Wieś Miasto Wieś Miasto Wieś Miasto Wieś Miasto Wieś Miasto Nierezydentów Rezydentów pracujących w przedsiębiorstwach zagranicznych Podatki od produkcji pomniejszone o subsydia produkcyjne Gospodarstw domowych (wlaścicieli mieszkań) Nadwyżka opera- cyjna netto INKgd i zakladów instytucji rządowych i samorząd, niebędących spólkami ulomnymi Przedsiębiorstw i instytucji finansowych Publicznych Prywatnych krajowych Foreign Pod kontrolą zagraniczną Sumy pośrednie: Wieś Miasto Koszty zwiąane z zatrudnieniem (placone przez producentów krajowych) — Rezydentów — mężczyzn — Rezydentów — kobiet — Nierezydentów Dochód mieszany i nadwyżka operacyjna — Nadwyżka operacyjna netto — Dochód mieszany netto Wartość dodana netto, ogólem IIIa1 IIIa2 IIIa3 IIIa4 IIIa5 IIIa6 IIIa7 IIIa8 IIIb1 IIIb2 IIIb3 IIIb4 IIIb5 IIIb6 IIIb7 IIIb8 IIIc IIId IIIe IIIf1 IIIf2 IIIf3 IIIf4 IIIf5 IIIg1 IIIg2 IIIa IIIb IIIc IIIf IIIg III IIa1 6,2 0,2 0,2 0,0 0,2 0,0 0,1 0,0 1,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 – 2,0 0,0 0,1 10,7 0,0 12,3 0,2 8,0 6,9 1,0 0,1 23,2 10,8 12,4 29,2 IIa2 0,5 0,2 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,2 0,0 1,4 0,2 1,0 0,8 0,1 0,1 1,8 0,2 1,6 2,8 IIb1 0,0 0,0 3,2 1,8 0,5 1,5 1,7 2,5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,4 1,2 0,0 0,1 0,1 IIb2 0,0 0,0 21,1 105,3 5,9 35,6 17,7 47,7 0,0 0,0 5,7 13,6 5,6 49,6 1,3 7,3 0,9 – 2,0 41,1 0,0 2,7 0,4 1,4 0,0 0,0 13,0 11,1 1,7 0,1 4,5 4,5 0,0 15,5 0,0 8,0 13,0 6,0 65,4 161,6 317,3 233,3 83,1 0,9 254,0 27,0 227,0 612,4 IIb3 0,0 0,0 0,6 9,8 0,0 2,1 0,2 2,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 2,9 0,0 0,1 0,0 4,9 0,0 9,0 0,1 0,0 0,0 0,0 18,5 15,4 3,0 0,0 9,1 9,1 0,0 32,5 IIb4 0,0 0,0 12,4 27,4 0,9 3,7 2,6 4,4 0,0 0,0 0,0 0,1 1,3 4,6 0,1 0,3 0,2 5,0 0,0 1,1 21,9 0,4 9,4 25,6 58,0 51,4 6,4 0,2 58,4 23,4 35,0 121,4 IIc1 0,0 0,0 1,9 4,0 3,0 6,6 0,7 1,3 0,0 0,0 0,1 0,2 6,2 14,3 0,2 0,3 0,2 0,0 0,0 – 12,1 6,0 0,5 10,7 20,4 39,0 17,5 21,3 0,2 25,5 – 5,6 31,1 64,5 IIc2 0,0 0,0 0,1 0,4 0,2 0,5 0,2 0,4 0,0 0,0 0,1 0,2 0,6 2,5 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,1 2,7 0,3 0,5 4,3 5,3 1,8 3,5 0,0 8,0 3,1 4,9 13,3 IIc3 0,0 0,0 2,8 7,9 0,5 1,8 0,3 1,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,4 1,0 0,0 0,0 0,1 – 6,0 0,0 3,6 7,1 1,8 0,5 2,5 15,9 14,3 1,5 0,1 15,5 12,5 3,0 25,4 IIc4 0,0 0,0 0,6 1,5 3,7 6,9 1,8 5,6 0,0 0,0 0,1 0,3 1,6 8,8 1,0 3,6 0,0 8,3 0,0 1,5 14,8 2,2 3,0 2,0 35,5 20,1 15,4 0,0 23,5 18,5 5,0 67,3 IIc5 0,0 0,0 0,1 0,4 0,6 3,0 1,3 5,9 0,0 0,0 0,0 0,2 0,8 4,7 0,3 1,1 0,0 3,7 60,0 0,0 1,0 49,0 1,5 32,9 61,1 18,4 11,3 7,1 0,0 205,5 111,5 94,0 227,6 IIc6 0,1 0,1 0,2 0,9 1,5 5,8 2,7 10,6 0,0 0,0 0,1 0,3 1,8 9,0 0,9 4,8 0,3 1,0 0,0 0,0 0,0 39,1 21,9 16,9 0,3 0,0 0,0 0,0 IIc7 0,0 0,0 0,8 1,0 0,6 0,6 14,0 20,1 0,0 0,0 0,4 0,4 4,3 4,9 9,3 10,6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 67,0 37,1 29,9 0,0 0,0 0,0 0,0 40,1 67,0 IIc8 0,0 0,0 0,2 0,8 0,0 0,4 1,0 4,1 0,0 0,0 0,2 0,8 0,6 2,0 2,4 9,8 0,0 0,0 0,0 6,2 1,3 0,0 3,4 7,6 22,3 6,5 15,8 0,0 18,5 7,5 11,0 40,8 IIc9 0,0 0,0 1,8 4,7 2,4 7,3 1,8 4,7 0,0 0,0 0,8 2,6 24,2 36,6 5,5 11,2 0,0 4,0 21,0 10,1 11,5 0,0 2,1 4,9 103,6 22,7 80,9 0,0 49,6 42,6 7,0 IIc10 – 5,0 – 35,0 – 8,0 – 48,0 – 48,0 II 6,8 0,5 46,0 165,9 20,0 75,9 46,1 111,0 1,1 0,0 7,5 18,8 47,8 142,1 21,0 49,3 2,0 58,0 60,0 21,0 26,3 103,7 6,1 141,6 290,4 761,8 472,2 287,6 2,0 649,1 217,1 432,0 157,2 – 48,0 1 468,9 266 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ROZDZIAL 9 UKLAD PRZEPLYWÓW MIĘDZYGALĘZIOWYCH 9. 01. Uklad przeplywów międzygalęziowych sklada się z trzech rodzajów tabel: a) tabele podaży i wykorzystania; b) tabele lączące tabele podaży i wykorzystania z rachunkami sektorów; c) symetryczne tabele przeplywów międzygalęziowych 9. 02. Tabele podaży i wykorzystania mają postać macierzy w ukladzie wedlug galęzi i produktów, opisujących szczególowo procesy produkcji kra- jowej i transakcje dotyczące produktów w gospodarce narodowej. Tabele podaży i wykorzystania pokazują: a) strukturę kosztów produkcji i dochód wytworzony w procesie produkcji; b) przeplywy towarów i uslug wytworzonych w ramach gospodarki narodowej; c) przeplywy towarów i uslug między krajem a zagranicą. 9. 03. Tabela podaży pokazuje podaż towarów i uslug wedlug produktów i wedlug rodzaju dostawcy, w podziale na produkcję globalną galęzi kra- jowych i z przywozu. Uproszczony przyklad tabeli podaży przedstawia tabela 9. l. Tabela 9. 1 — Uproszczona tabela podaży Podaż Galęzie (1) Zagranica (2) Ogólem (3) Produkty Ogólem (1) (2) Produkcja globalna wedlug produktów i wedlug galęzi Produkcja globalna ogólem wedlug galęzi Przywóz wedlug produktów Podaż wedlug produktów ogólem Przywóz ogólem Podaż ogólem 9. 04. Tabela wykorzystania pokazuje wykorzystanie towarów i uslug wedlug produktów i wedlug rodzaju wykorzystania, tzn. jako zużycie pośred- nie(wedlug galęzi), spożycie ostateczne, akumulację brutto i wywóz. Ponadto, tabela pokazuje skladniki wartości dodanej brutto, tzn. wyna- grodzenie pracownicze, podatki od produkcji pomniejszone o subsydia produkcyjne, dochód mieszany netto, nadwyżkę operacyjną netto i amortyzację środków trwalych. Uproszczony przyklad tabeli wykorzystania przedstawia tabela 9. 2. Tabela 9. 2 — Uproszczona tabela wykorzystania Zagranica Spożycie ostateczne Inwestycje brutto Ogólem (2) (3) (4) (5) Wywóz Spożycie Inwestycje brutto Wykorzystanie ogólem wedlug produktów Wykorzystanie Produkty (1) Galęzie (1) Zużycie pośrednie wedlug produktów i wedlug galęzi Skladniki wartości dodanej (2) Wartość dodana wedlug skladników i wedlug galęzi Ogólem (3) Naklady ogólem wedlug galęzi 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 267 9. 05. Między tabelami podaży i wykorzystania zachodzą dwa rodzaje tożsamości (pod warunkiem, że zostala zapewniona zgodność wyceny strony podaży i strony wykorzystania, patrz tabele 9. 5 i 9. 6): a) tożsamość wedlug galęzi: Produkcja globalna wedlug galęzi = Naklad wedlug galęzi. We wzorach uproszczonych tabel, podaży i wyko- rzystania, oznacza to, iż wektor wierszowy w komórce (2,1) w Tabeli 9. 1 powinien być równy wektorowi wierszowemu w komórce (3,1) w Tabeli 9. 2. Zatem, dla każdej galęzi: Produkcja globalna = Zużycie pośrednie + Wartość dodana. b) Tożsamość wedlug produktów: Podaż wedlug produktów ogólem = Wykorzystanie wedlug produktów ogólem. W ukladzie uproszczonych tabel, wektor kolumnowy w komórce (1,3) w tabeli 9. 1 powinien być równy wektorowi kolumnowemu w komórce (1,5) w tabeli 9. 2. Zatem, dla każdego produktu: Produkcja globalna + Przywóz = Zużycie pośrednie + Wywóz + Wydatki na spożycie + Inwestycje brutto. Tożsamości wedlug galęzi i produktów mogą być użyte do sprawdzenia oraz poprawy zgodności i spójności szacunków (patrz ust. 9. 11. ). 9. 06. Tabele podaży i wykorzystania są centralnym ukladem odniesienia dla wszystkich tabel zestawianych wedlug galęzi, np. dla takich jak: pra- cujący, środki trwale brutto czy zasoby aktywów trwalych. 9. 07. Tabele podaży i wykorzystania obejmują wszystkie przeplywy na następujących rachunkach: a) bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug; b) rachunku produkcji; c) rachunku tworzenia dochodów. 9. 08. Tabela podaży i tabela wykorzystania mogą być również polączone i prezentowane w formie jednej tabeli. Można to uzyskać poprzez doda- nie dwóch wierszy i jednej kolumny dla produkcji globalnej i przywozu do tabeli wykorzystania (patrz tabela 9. 3). Należy zaznaczyć, że w tym celu wiersze i kolumny z tabeli podaży, prezentowane w pkt. 9. 03, zostaly przetransponowane. Tabela 9. 3 — Uproszczona polączona tabela podaży i wykorzystania Produkty Galęzie Zagranica Spożycie ostateczne Inwestycje brutto Ogólem Produkty Galęzie Skladniki wartości dodanej (1) (2) (3) (1) — Produkcja globalna (2) Zużycie pośrednie — Wywóz (3) — — Wartość dodana Zagranica (4) Przywóz — Ogólem (5) Podaż ogólem wedlug produktów Naklady ogólem wedlug galęzi (4) (5) (6) Wydatki na spożycie Inwestycje brutto Wykorzystanie ogólem wedlug produktów — — Produkcja glo- balna ogólem wedlug galęzi 9. 09. Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych jest macierzą w ukladzie produkt na produkt lub galąź na galąź, opisującą procesy pro- dukcji krajowej i transakcje dotyczące produktów w gospodarce narodowej na najwyższym poziomie szczególowości. Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych ujmuje zarówno podaż jak i wykorzystanie w jednej tabeli. Między symetryczną tabelą przeplywów między- galęziowych a polączoną tabelą podaży i wykorzystania zachodzi zasadnicza różnica pojęciowa: w tabeli podaży i wykorzystania statystyka lączy produkty z galęziami, podczas gdy, w symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych statystyka lączy produkty z produktami lub galęzie z galęziami. Zatem, w symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych, zarówno w stosunku do wierszy jak i kolumn stosuje się albo klasyfikację produktową albo klasyfikację galęziową (patrz tabela 9. 4. ). 268 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 9. 4 — Uproszczona symetryczna tabela przeplywów między galęziowych (w ukladzie produkt na produkt) Produkty Zagranica Wydatki na spożycie Inwestycje brutto Ogólem Produkty (1) Zużycie pośrednie Wywóz (1) Skladniki wartości dodanej (2) Wartość dodana Zagranica Ogólem (3) (3) Przywóz Podaż ogólem wedlug produktów (2) — — — (3) (4) (5) Wydatki na spożycie Inwestycje brutto — — — — — — Wykorzystanie wedlug produktów ogólem — — Podaż ogólem = Wykorzystanie ogólem 9. 10. Większość informacji statystycznych pozyskiwanych od jednostek producenta wykazuje, jakie rodzaje produktów zostaly przez nich tworzone czy sprzedane oraz, zazwyczaj mniej szczególowo, jakie rodzaje produktów zostaly przez nich zakupione czy wykorzystane. Format tabel podaży i wykorzystania jest dostosowany do tego rodzaju informacji statystycznych (np. w ukladzie galąź na produkt). I przeciwnie, informa- cje w ukladzie produkt na produkt lub galąź na galąź, jakich wymaga budowa symetrycznych tabel przeplywów międzygalęziowych, nie zawsze są dostępne. Na przyklad, badania ankietowe przedsiębiorstw wedlug galęzi zwykle dostarczają informacji o rodzajach zużytych pro- duktów i produktów wywożonych. Natomiast informacje o nakladach w odniesieniu do produktów i skladników wartości dodanej, przypa- dającej na każdy wytworzony produkt, zwykle nie są do uzyskania. Najlepiej byloby, gdyby przedsiębiorstwo moglo wykazywać wszystkie koszty rozliczone między różne rodzaje produkcji, i jednocześnie, pokazywać skladniki zużycia pośredniego wedlug rodzajów produktów. W praktyce, informacje zorganizowane w formie tabel podaży i wykorzystania są więc praktycznie punktem wyjścia do budowania bardziej ana- litycznych informacji w symetrycznych tabelach międzygalęziowych. Informacje w ukladzie galąź na produkt z tabel podaży i wykorzystania mogą być przeksztalcone na uklady produkt na produkt lub galąź na galąź, poprzez dodanie dodatkowych informacji statystycznych o struk- turze nakladów lub przyjęcie zalożenia o stalej strukturze nakladów, wedlug produktów lub wedlug galęzi (patrz ust. 9. 54. -9. 60. ). 9. 11. Tabele podaży i wykorzystania slużą zarówno celom statystycznym jak i analitycznym. Ważne cele statystyczne to: a) identyfikacja luk i niezgodności w źródlach danych pierwotnych; b) ważenie i obliczanie indeksów liczbowych, cen i wolumenów; c) dokonywanie szacunków metodą rezydualną (szacowanie zmiennych na podstawie oszacowań wszystkich pozostalych zmiennych w tożsamości), np. dla produkcji lub spożycia ostatecznego niektórych produktów; d) sprawdzanie i poprawianie zgodności, wiarygodności i kompletności liczb w tabelach podaży i wykorzystania oraz liczb wprowadzonych na tej podstawie (jak np. liczby na rachunku produkcji). W tym celu, proces bilansowania nie powinien ograniczać się do tabel podaży i wykorzystania w cenach bieżących: 1. poprzez zestawianie tabel podaży i wykorzystania w cenach bieżących i w cenach stalych dla dwóch lub więcej lat, umożliwia równoczesne bilansowanie szacunków zmian wolumenu, wartości i cen: w porównaniu z integrowaniem tabel podaży i wykorzysta- nia dla jednego tylko roku, jest to zasadnicze rozszerzenie decydujące o poprawie efektywności tego schematu integrowania informa- cji; 2. przy pomocy tabel pokazujących powiązania z rachunkami sektorów, można dokonywać bezpośrednich porównań z informacjami uzyskiwanymi z rachunków sektorów, np. z informacjami o podziale dochodów, o oszczędnościach i o wierzytelnościach netto (otrzymywane jako wynik transakcji finansowych). To stwarza gwarancję, iż po procesie bilansowania, uzyskujemy zgodność między tabelami podaży i wykorzystania a rachunkami sektorów; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 269 3. konstruując symetryczne tabele przeplywów międzygalęziowych na podstawie tabel podaży i wykorzystania, można ujawnić niezgod- ności i slabości tabel podaży i wykorzystania. W ten sposób dochodzimy do sprzężenia zwrotnego: od symetrycznych tabel prze- plywów międzygalęziowych do tabel podaży i wykorzystania; e) szacowanie liczb dla okresów, dla których dostępne dane są mniej wiarygodne, np. szacowanie rocznych danych na bazie szczególowych liczb z tabel podaży i wykorzystania dla roku wyjściowego lub szacowanie danych kwartalnych na bazie rocznych tabel podaży i wyko- rzystania. 9. 12. Tabele podaży i wykorzystania oraz symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dają szczególowy obraz wielkości i struktury podaży i wykorzystania towarów, uslug, pracy oraz wytworzonych dochodów pierwotnych. Tabele te oraz otrzymywane z nich wspólczynniki, takie jak produktywność, są ważnym przedmiotem analiz ekonomicznych. 9. 13. Tabele podaży i wykorzystania oraz symetryczna tabela przeplywów między galęziowych mogą również slużyć jako narzędzia do prowadze- nia analiz ekonomicznych. Oba rodzaje tabel mają różne zalety. Do obliczenia efektów bezpośrednich i pośrednich na podstawie tabel podaży i wykorzystania trzeba przyjąć pewne specyficzne zalożenia lub wykorzystać dodatkowe informacje statystyczne. Najmocniejsze zalożenia i wymagania informacyjne potrzebne są do wyliczenia efektów ciągnionych. W rzeczywistości, wymagania informacyjne niezbędne do oblicze- nia efektów ciągnionych na podstawie liczb z tabeli podaży i wykorzystania sprowadzają się do zbudowania symetrycznej tabeli przeplywów między galęziowych. Zatem, symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych jest lepszym narzędziem do obliczenia efektów ciągnionych niż tabele podaży i wykorzystania. Natomiast, do obliczenia bezpośrednich efektów i efektów pierwszego stopnia, w zasadzie preferowane są tabele podaży i wykorzystania skorygowane ograniczoną liczbą zalożeń (lub dodatkowymi informacjami statystycznymi) ponieważ: a) obliczenia w mniejszym stopniu zależą od zalożeń; b) tabela podaży i wykorzystania dostarcza więcej szczególowych informacji niż symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych; c) informacje zawarte w tabeli podaży i wykorzystania mogą być lepiej powiązane z różnymi rodzajami danych statystycznych. Wlaściwości te są również użyteczne, gdy tabele podaży i wykorzystania są zintegrowane z modelem makroekonomicznym: wynikowy ogólny model jest bardziej zbliżony do rzeczywistości statystycznej, może pokazywać wiele szczególów i może być względnie latwo powią- zany z obszarami, w których dostępne są różne dane statystyczne, np. w zakresie rynku pracy czy środowiska naturalnego. 9. 14. Tabele podaży i wykorzystania oraz symetryczne tabele przeplywów międzygalęziowych mogą slużyć obliczeniom: a) wplywu zmian cen lub stawek podatkowych na wartość podaży czy wykorzystania; b) wplywu zmian wolumenów na wartość podaży czy wykorzystania; c) wplywu zmian cen podaży na ceny wykorzystania; d) wplywu zmian wolumenu wykorzystania na wolumen podaży; e) wplywu zmian wolumenu podaży na wolumen wykorzystania. Obliczenia te mogą pokazywać zarówno efekty pośrednie jak i bezpośrednie. Na przyklad, istotny wzrost cen energii będzie wplywal nie tylko na te galęzie, które zużywają energię intensywnie, ale również na te galęzie, które używają produkcję galęzi energochlonnych. Oszaco- wanie skali takich pośrednich efektów może być wydedukowane na podstawie tabel podaży i wykorzystania oraz symetrycznych tabel prze- plywów międzygalęziowych, przy wprowadzeniu pewnych zalożeń. Do takich ogólnie stosowanych zalożeń należą: a) stala struktura nakladów w odniesieniu do wartości; b) stala struktura wartości produkcji globalnej wedlug galęzi i wedlug produktów; c) stala struktura wartości wydatków na spożycie ostateczne przez gospodarstwa domowe wedlug produktów. Zalożenia te są raczej sztywne, ponieważ zakladają, że: relatywne ceny nie zmieniają się, proces produkcji pozostaje technicznie taki sam, oraz że nie ma substytucji między kategoriami spożycia przez gospodarstwa domowe. Jednakże, te zalożenia ogólne mogą być modyfiko- wane, po pierwsze, poprzez dopuszczenie do zmian relatywnych cen, jak np. w modelu cen Leontiewa. Dalsze rozszerzenie może uwzględ- 270 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 niać ekonometryczne lub inne szacunki wplywu relatywnych cen i innych zmiennych na wspólczynniki techniczne lub wydatki na spożycie ostateczne przez gospodarstwa domowe. Obliczenia te muszą być ograniczane do podaży i wykorzystania towarów i uslug. Moglyby one mieć również zastosowanie do podaży i wykorzystania pracy i skladników wartości dodanej. 9. 15. Tabele podaży i wykorzystania oraz symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych mogą być polączone z modelami makroekonomicz- nymi, w celu dostarczenia tym ostatnim szczególowych podstaw mezoekonomicznych. Do określonych rodzajów analiz prowadzonych na podstawie tabel podaży i wykorzystania oraz symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych należą, na przyklad: a) b) c) d) e) f) g) h) analizy produkcji, struktury kosztów i wydajności; analizy cen; analizy pracujących; analizy struktury inwestycji, spożycia ostatecznego, wywozu, itp. ; analizy zależności między produkcją krajową i środowiskiem (np. dotyczące zużycia szczególnych produktów, takich jak paliwa, papier, szklo); analizy potrzeb w zakresie przywozu energii; analizy wplywu nowych technologii; analizy wrażliwości na zmiany stawek podatkowych i przepisów prawnych. TABELE PODAŻY I WYKORZYSTANIA 9. 16. Tabele 9. 5 i 9. 6 prezentują tabele podaży i wykorzystania w bardziej szczególowym ujęciu. 9. 17. Klasyfikacją stosowaną dla galęzi jest Europejska Klasyfikacja Rodzajów Dzialalności Gospodarczej (NACE, rev. l), a dla produktów stosowana jest Klasyfikacja Towarów wedlug Rodzajów Dzialalności (CPA); klasyfikacje te są calkowicie zgodne ze sobą: na każdym poziomie agregacji, CPA pokazuje glówne produkty galęzi zgodnych z NACE, rev. l. 9. 18. W tabelach podaży i wykorzystania, klasyfikacja dla produktów jest przynajmniej tak szczególowa jak klasyfikacja dla galęzi, np. trzycyfrowy poziom CPA i dwucyfrowy poziom NACE, rev. l. 9. 19. 9. 20. Rozróżnienie między produkcją globalną rynkową, produkcją globalną na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele oraz pozostalą produkcją globalną nierynkową jest wymagane tylko dla calkowitej produkcji globalnej wedlug galęzi; rozróżnienie to nie jest wymagane dla każdej grupy produktów. Rozróżnienie między producentami rynkowymi i producentami na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele, z jednej strony, a pozostalymi producentami nierynkowymi, z drugiej strony, powinno być stosowane tylko dla galęzi, w której występują równocześnie obie kategorie pro- ducentów. Na ogól, rozróżnienie to jest wykorzystywane tylko do podzialu na podgrupy bardzo ograniczonej liczby galęzi, np. ochrona zdro- wia i edukacja (patrz ust. 3. 66. ). 9. 21. Przywóz i wywóz powinny być podzielone na: a) dostawy wewnątrz Unii Europejskiej; b) obroty z pozostalymi państwami. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 271 ) 7 ( ) 6 ( ) 5 ( ) 4 ( ) 3 ( ) 2 ( ) 1 ( ż a d o p m e l ó g O h c a n e c w a i c y b a n d o i k t a d o P w ó t k u d o r p e n o z s j e i n m o p o d a i d y s b u S o w ó t k u d o r p : e ż r a M i l a w o d n a h a w o t r o p s n a r t w ż a d o P h c a n e c h c y w o z a b m e l ó g o f i c z ó w y z r P ) 1 ( Σ n … ) E C A N ( e i z ę l a G … 4 3 2 1 a i c y b a n y n e c a n m e i c ś j e z r p z e i n z c ą l , h c y w o z a b h c a n e c w y ż a d o p a l e b a T — 5 9. a l e b a T 0 0 0 0 0 h c a n e c w i w ó t k u d o r p g u l d e w a n l a b o l g a j c k u d o r P h c y w o z a b ) 1 ( i z ę l a g g u l d e w m e l ó g o a n l a b o l g a j c k u d o r P ) 2 ( 1 2 3 4. m y t k u d o r P ) A P C ( a w o k n y r a n l a b o l g a j c k u d o r P ) e c ą j u g y r o k e j c y z o P ( : m y t w m e l ó g O ) 1 ( Σ ) 3 ( a n e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s o a n a n l a b o l g a j c k u d o r P a w o k n y r e i n a n l a b o l g a j c k u d o r p a l a t s o z o P e l e c e n s a l w 272 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 1 ( Σ ) 2 ( n … ) 1 ( ) E C A N ( e i z ę l a G … 3 2 1 a i c y b a n h c a n e c w a i n a t s y z r o k y w a l e b a T — 6 9. a l e b a T m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W g u l d e w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O i z ę l a g g u l d e w m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( w ó j a z d o r h c a n e c w e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O : b o f a i c y b a n : e i c y ż o p S - o m a s i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p d g K N I z e z r p ) a ) b ) c e w o d ą z r : o t t u r b e j c y t s e w n I o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w w ó s a p a z t s o r y z r p. ). b o. f ( z ó w y w ) e ) f a i c y b a n h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z i z ę l a g i w ó t k u d o r p g u l d e w ) 1 ( 1 2 3 4. m i z ę l a g g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S ) 3 ( h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P i z ę l a g g u l d e w i z ę l a g g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W ) 4 ( ) 5 ( ) 6 ( y t k u d o r P ) A P C ( e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W o t t e n , i j c k u d o r p d o i k t a d o P o t t e n , a n j y c a r e p o a k ż y w d a N o t t e n , a n j y c a r e p o a k ż y w d a N ) e c ą j u g y r o k e j c y z o P ( ) 1 ( Σ ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 3 ( Σ h c y l a w r t w ó w y t k a y b o s a Z : e j c a m r o f n i e w o k t a d o D o t t u r b e l a w r t i k d o r Ś y c a r p y d a l k a N 10/t. 2 9. 22. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 273 Przeplywy towarów i uslug w tabeli podaży są wyceniane w cenach bazowych. Przeplywy towarów i uslug w tabeli wykorzystania są wyce- niane w cenach nabycia. W celu uzyskania tożsamości między podażą i wykorzystaniem, tabela 9. 5 pokazuje również przejście od podaży w cenach bazowych do podaży w cenach nabycia. ponieważ podaż powinna równać się wykorzystaniu, tabela pokazuje również przejście od wykorzystania w cenach nabycia do wykorzystania w cenach bazowych. W konsekwencji, z takiego przejścia, można uzyskać dwie tożsa- mości: a) podaż w cenach nabycia równa jest wykorzystaniu w cenach nabycia; b) podaż w cenach bazowych równa jest wykorzystaniu w cenach bazowych. 9. 23. Wartość dodana jest rejestrowana w cenach bazowych. Jest ona różnicą między produkcją globalną wycenioną w cenach bazowych a spoży- ciem pośrednim wycenianym w cenach nabycia. 9. 24. Wartość dodana wyceniana w cenach czynników produkcji nie jest koncepcją przyjętą w ESA. Niemniej jednak, tak wyceniona wartość dodana moglaby być otrzymana poprzez odjęcie od wartości dodanej w cenach bazowych podatków od produkcji pomniejszonych o subsydia produkcyjne. 9. 25. PKB jest wyceniany w cenach rynkowych. Są trzy możliwości uzyskania tego agregatu z tabel podaży i wykorzystania: a) agregat produkcji globalnej w cenach bazowych wedlug galęzi minus agregat zużycia pośredniego w cenach nabycia wedlug galęzi plus podatki od produktów netto (podejście od strony produkcji); zużycie pośrednie wedlug galęzi obejmuje uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio, które są rejestrowane w umownej galęzi (patrz ust. 9. 33. ); b) agregaty różnych skladników wartości dodanej w cenach bazowych wedlug galęzi minus uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio (rejestrowanych w umownej galęzi, patrz ust. 9. 33. ) plus podatki od produktów netto (podejście od strony dochodów); c) suma kategorii wykorzystania ostatecznego minus przywóz: wywóz — przywóz + wydatki na spożycie ostateczne + inwestycje brutto (wszystkie w cenach nabycia) (podejście od strony wydatków). 9. 26. Tabela wykorzystania 9. 6 zawiera również kilka dodatkowych informacji, takich jak: środki trwale brutto, zasoby aktywów trwalych i naklady pracy wedlug galęzi. Są to kluczowe informacje wykorzystywane w analizach wydajności, jak również mogą być użyte w różnych innych ana- lizach, np. zatrudnienia. 9. 27. W ESA, zasoby aktywów trwalych są wyceniane w cenach rynkowych, obowiązujących w dniu sporządzania bilansu. W przypadku środków trwalych, zakupionych we wcześniejszych latach, oznacza to, że ich wartość jest ustalana przez odjęcie od bieżących cen rynkowych nowych środków, tego samego rodzaju i jakości, wartości zużycia środków trwalych w latach poprzednich. Taka koncepcja netto zasobów aktywów trwalych moglaby być wykorzystana w obliczeniach kapitalochlonności. Niemniej jednak, do celów analizy produktywności, częściej wyko- rzystywana jest specyficzna koncepcja brutto zasobów aktywów trwalych. Zgodnie z tą koncepcją, wszystkie środki trwale powinny być wyceniane w bieżących cenach rynkowych nowych środków trwalych, tego samego rodzaju i jakości; ich wartość nie powinna być pomniej- szona o zużycie kapitalu w ostatnim i wcześniejszych latach. Ta koncepcja brutto zasobów aktywów trwalych nie jest standardem przyjętym w ESA, ale może być latwo wyliczona przy użyciu metody ciąglej inwentaryzacji (PIM). Ze względu na ogromną przydatność takich kategorii brutto, zaleca się wlączenie obu koncepcji, brutto i netto, zasobów aktywów trwalych jako dodatkową informację. 9. 28. Do celów analizy produktywności, najbardziej preferowaną zmienną spośród charakterystyk nakladów pracy jest liczba godzin przepracowa- nych. Dla wyciągnięcia wniosków o osobach zatrudnionych, również liczba miejsc pracy może być wlaściwa. Obie zmienne można podzielić na podgrupy, np. w podziale na zatrudnionych i osoby pracujące na wlasny rachunek. 9. 29. Dla wlaściwego zestawienia i zrozumienia tabel podaży i wykorzystania, ważne jest przypomnienie kilku standardów rachunkowości zastoso- wanych w ESA: a) produkcja pochodząca z dzialalności pomocniczej nie jest rejestrowana oddzielnie; wszystkie naklady poniesione na dzialalność pomoc- niczą są traktowane jako naklady w dzialalność podstawową lub drugorzędną, którym sluży dzialalność pomocnicza. Dzialalnościami pomocniczymi mogą być np. : marketing, księgowość, magazynowanie, sprzątanie (patrz ust. 3. 12. i 3. 13. ); 274 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) towary i uslugi produkowane i wykorzystywane w tym samym okresie sprawozdawczym i wewnątrz tej samej lokalnej JRD nie są oddzielnie identyfikowane. Nie są one więc rejestrowane jako część produkcji globalnej czy zużycia pośredniego tej lokalnej JRD. Może to na przyklad dotyczyć: 1. nasion i sadzonek z przeznaczeniem do siewu i sadzenia roślin; 2. węgla wykorzystywanego w produkcji brykietów przez kopalnie węgla; 3. energii elektrycznej wykorzystywanej przez elektrownie; c) d) e) drobne przetwórstwo, obsluga, uslugi lub naprawa na rzecz innych lokalnych JRD są rejestrowane w ujęciu netto, tzn. z wylączeniem wartości zaangażowanych towarów. Natomiast w sytuacji, gdy towary podlegają istotnym zmianom fizycznym, transakcja powinna być rejestrowana w ujęciu brutto, tzn. jako zakup i sprzedaż zaangażowanych towarów; towary trwalego użytku mogą być wynajmowane lub być przedmiotem leasingu operacyjnego. W takich przypadkach, są one rejestro- wane jako inwestycje w środki trwale i zasoby aktywów trwalych w galęzi ich wlaściciela; w galęzi użytkownika wartość najmu jest rejes- trowana jako jego zużycie pośrednie; osoby zaangażowane do pracy przez agencje sezonowego zatrudnienia są rejestrowane jako pracujące w galęziach, do których zaliczone są te agencje, a nie w tych galęziach, w których faktycznie pracują. W konsekwencji, dla tych ostatnich galęzi, wyplaty dla osób w nich pracujących są rejestrowane jako zużycie pośrednie, a nie jako wynagrodzenie pracownicze. Praca na zlecenie jest traktowana podobnie; f) zatrudnieni i wynagrodzenie pracownicze są w ESA koncepcjami określonymi szeroko: 1. 2. zatrudnionymi są również osoby pracujące z powodów czysto spolecznych i odnosi się to np. do miejsc pracy dla inwalidów, pro- gramów zatrudniania osób bezrobotnych w dluższym okresie czasu oraz programów dotyczących zatrudniania mlodych osób poszu- kujących pracy. W konsekwencji, uwzględnione osoby są pracownikami otrzymującymi wynagrodzenia (nie transfery socjalne), mimo że ich wydajność może być (o wiele) niższa niż pozostalych pracowników; kategoria zatrudnionych obejmuje również przypadki, w których od uwzględnionych osób nie oczekuje się wykonywania żadnej pracy, np. osoby zwolnione ale otrzymujące przez pewien okres wynagrodzenie od dawnego pracodawcy. Naklady pracy w wyraże- niu godzin przepracowanych nie są jednak znieksztalcone przez tę zasadę, jako że w podanym przykladzie żadna godzina nie zostala faktycznie przepracowana. 9. 30. W celu uzgodnienia wyceny przywozu w tabelach podaży i wykorzystania i w rachunkach sektorów, do tabel podaży i wykorzystania należa- loby wprowadzić dwie pozycje korygujące (patrz również tabele 9. 5 i 9. 6). W tabeli podaży, przywóz towarów jest wyceniany na bazie cif. W przypadku, gdy uslugi transportu i uslugi ubezpieczeniowe, wliczane do wartości cif, są świadczone przez rezydentów, dochodzi do zawyżenia kosztów przywozu (np. transport na wlasny rachunek lub transport wyspecjalizowanych przewoźników krajowych). Aby uzyskać poprawną wartość salda handlowego, należaloby o tę kwotę zawyżenia kosztów przywozu, powiększyć również wywóz uslug. W rachunkach sektorów, przywóz towarów jest wyceniany na bazie fob. I w tym przypadku, podobnie jak w przypadku wyceny na bazie cif, następuje zawyżenie kosztu przywozu. Jednakże, w przypadku wyceny na bazie fob, zawyże- nie to jest mniejsze, co oznacza, że umowne kompensujące zwiększenie wywozu jest również mniejsze. Efektem wprowadzenia różnych zasad wyceny jest to, że przywóz netto w obu wycenach jest taki sam, ale zarówno calkowity przywóz jak i calkowity wywóz są większe, w przypadku wyceny na bazie cif. Obie zasady wyceny mogą być uzgodnione w tabelach podaży i wykorzystania poprzez wprowadzenie pozy- cji korygujących zarówno dla przywozu jak i wywozu. Pozycje korygujące powinny być równe wartości uslug transportowych i ubezpiecze- niowych świadczonych przez rezydentów i zaliczanych do wartości na bazie cif, ale nie do wartości na bazie fob tzn. odnoszące się do trans- portu i ubezpieczenia od granicy kraju dokonującego wywozu do granicy kraju dokonującego przywozu. Te pozycje korygujące, po wprowa- dzeniu ich do tabel podaży i wykorzystania, nie wymagają specjalnego traktowania w obliczeniach nakladów i wyników. Transfer towarów używanych jest rejestrowany w tabeli wykorzystania jako ujemny wydatek po stronie sprzedawcy oraz jako dodatni wyda- tek po stronie nabywcy. Dla odnośnych grup produktów, transfer towarów używanych sprowadza się do ich przeklasyfikowania między kate- goriami wykorzystania. Tylko koszty transakcji nie podlegają reklasyfikacji: są one rejestrowane jako uslugi handlowe lub uslugi wolnych zawodów. Do celów opisu i analiz, użyteczne może być pokazanie, dla niektórych grup produktów, względnych rozmiarów transferu towarów używanych oddzielnie np. znaczenie obrotu używanymi samochodami lub papierom wtórnym. Bezpośrednie zakupy rezydentów za granicą i zakupy nierezydentów na terytorium krajowym są zwykle szacowane jako specjalne zadanie w procesie zestawień statystycznych. Są one wprowadzone jako korekty do wyjściowych szacunków przywozu, wywozu i wydatków na spoży- cie ostateczne w części dotyczącej zakupów na cele konsumpcji dokonywanych za granicą. W celu uzyskania zbilansowania między podażą a wykorzystaniem wedlug produktów, zakupy te powinny być rozdzielone między różne odnośne grupy produktów. Dla grup produktów, dla których te rodzaje zakupów są ważne, można by je wykazywać osobno jako podkategorię, np. wydatki na zakwaterowanie. 9. 31. 9. 32. 10/t. 2 9. 33. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 275 Tabele podaży i wykorzystania poszerzają klasyfikację NACE, rev. l wedlug galęzi, o umowną galąź dla uslug pośrednictwa finansowego mie- rzonych pośrednio. W tabeli podaży nie dokonuje się rejestracji transakcji dla tej galęzi. Calość uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio jest rejestrowana w tabeli wykorzystania jako zużycie pośrednie w tej umownej galęzi. Ponieważ ta galąź umowna nie dokonuje żadnych innych transakcji, jej nadwyżka operacyjna jest ujemna i równa co do wartości bezwzględnej spożyciu pośredniemu; wszystkie pozostale skladniki wartości dodanej są równe zero. W efekcie, calkowita wartość dodana brutto tej umownej galęzi jest równa jej (ujemnej) nadwyżce operacyjnej netto. 9. 34. Przejście od tabel podaży i wykorzystania w cenach bazowych do tabel w cenach nabycia obejmuje: a) ponowne rozdzielenie marży handlowej; b) ponowne rozdzielenie marży transportowej; c) dodanie podatków od produktów (z wyjątkiem VAT — podlegający potrąceniu); d) odjęcie subsydiów do produktów. Oszacowanie elementów tego przejścia stanowi ważną część procesu bilansowania. Oddzielne tabele mogą pokazywać bardziej szczególowo to przejście (patrz tabele 9. 7 i 9. 8). Tabele te mogą również być wykorzystane do celów analitycznych np. do analiz cen oraz analiz konsek- wencji zmian stawek podatków od produktów. 9. 35. Przy przygotowywaniu tabel podaży i wykorzystania i dokonywaniu wlaściwego bilansowania obu stron, istnieje zawsze wybór między dwoma przeciwstawnymi sposobami korygowania danych statystycznych: a) b) podaż każdego produktu w cenach bazowych może być korygowana w cenach nabycia, aby umożliwić zbilansowanie ze stroną wyko- rzystania w cenach nabycia; każdy element wykorzystania w cenach nabycia może być korygowany w cenach bazowych, aby umożliwić zbilansowanie ze stroną podaży w cenach bazowych. 9. 36. W praktyce, obydwa typy bilansów mogą być potrzebne przy budowaniu tabeli podaży i wykorzystania. Obydwa sposoby bilansowania dotyczą lub wymagają podobnych rodzajów korekt, tzn. w zakresie podatków od produktów pomniejszonych o subsydia do produktów oraz marży: handlowej i transportowej wedlug produktów. Wlaściwie, pierwszy sposób bilansowania nie może być zastosowany bez uwzględnienia tego drugiego, ponieważ w tabeli podaży zwykle nie można wyodrębnić kolumn dotyczących podatków od produktów, subsydiów do pro- duktów oraz marży: handlowej i transportowej, rozdzielonych wedlug produktów, jeżeli nie mamy informacji o dystrybucji indywidualnych produktów między różne kategorie wykorzystania, zawartej w tabeli wykorzystania, wycenionej w cenach nabycia (Tabela 9. 6). 9. 37. Następujące tabele są zatem wlączone w proces bilansowania: a) tabele podaży i wykorzystania, pokazujące końcowe wyniki calego bilansowania podaży i wykorzystania wedlug produktów wycenianych w cenach nabycia i w cenach bazowych (tabele 9. 5 i 9. 6); b) tabele marż: handlowej i transportowej oraz podatków od produktów pomniejszonych o subsydia do produktów (tabele 9. 7 i 9. 8). 9. 38. Przeliczenie podaży i wykorzystania z cen bazowych na ceny nabycia (patrz ust 9. 34. ) sprowadza się do ponownego rozdzielenia marży handlowej: wycena w cenach bazowych oznacza, że marża handlowa jest rejestrowana jako część handlu produktami, podczas gdy wycena w cenach nabycia oznacza, że marża handlowa jest rozdzielana między te produkty, których dotyczy. Podobna sytuacja dotyczy marży transpor- towej. 9. 39. Marża handlowa ogólem wedlug produktów równa jest marży handlowej ogólem wedlug galęzi handlu plus dodatkowe marże handlowe wedlug pozostalych galęzi. Analogiczne równanie dotyczy marży transportowej. 276 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 2 ( ) 1 ( Σ n … ) 1 ( ) E C A N ( e i z ę l a G … 3 2 1 j e w o t r o p s n a r t i l j e w o d n a h : ż r a m a l e b a t a t s o r P — 7 9. a l e b a T h c a n e c w e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O : b o f / a i c y b a n e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p d g K N I z e z r p ) a ) b ) c : e i c y ż o p s a n i k t a d y W e w o d ą z r o m a s : o t t u r b e j c y t s e w n I o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w w ó s a p a z t s o r y z r p. ). b o. f ( z ó w y w ) e ) f a n a w o t r o p s n a r t i l a w o d n a h : a ż r a M i w ó t k u d o r p g u l d e w m n d e r ś o p i u i c y ż u z ) 1 ( i z ę l a g g u l d e w 1 2 3. m y t k u d o r P ) A P C ( m e l ó g o a w o t r o p s n a r t i l a w o d n a h a ż r a M w ó j a z d o r g u l d e w m y w o c ń o k e i c y p o p a n a w o t r o p s n a r t i l a w o d n a h : a ż r a M i z ę l a g g u l d e w m n d e r ś o p i u i c y ż u z a n a w o t r o p s n a r t i l a w o d n a h : a ż r a M ) 2 ( ) 1 ( Σ 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 277 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 2 ( ) 1 ( Σ n … ) 1 ( ) E C A N ( e i z ę l a G … 3 2 1 w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s o h c y n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o w ó k t a d o p a l e b a t a t s o r P — 8 9. a l e b a T o g e n z c e t a t s o a l d w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P : e i c y ż o p s a n i k t a d y W : a i n a t s y z r o k y w e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p e w o d ą z r o m a s d g K N I z e z r p ) a ) b ) c : o t t u r b e j c y t s e w n I o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w w ó s a p a z t s o r y z r p z ó w y w ) e ) f i z ę l a g i w ó t k u d o r p g u l d e w o g e i n d e r ś o p o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P a i c y ż o p s w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s ) 1 ( 1 2 3. m y t k u d o r P ) A P C ( - j e i n m o p w ó t k u d o r p d o m e l ó g o i k t a d o P w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s o e n o z s o g e n z c e t a t s o a l d w ó t k u d o r p o d a i d y s b u s o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P w ó j a z d o r g u l d e w a i n a t s y z r o k y w o e n o z s j e i n m o p w ó t k u d o r p d o i k t a d o P ) 2 ( a i c y ż o p s w ó t k u d o r p o d a i d y s b u i z ę l a g g u l d e w o g e i n d e r ś o p ) 1 ( Σ 278 9. 40. a) b) PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Marża transportowa obejmuje koszty transportu platne oddzielnie przez kupujących i wlączone do wartości wykorzystania produktów w cenach nabycia, ale nie uwzględnione w produkcji globalnej wedlug producentów czy w marży handlowej hurtowników i detalistów. Marża transportowa obejmuje w szczególności: transport towarów z miejsca, gdzie są wyprodukowane do miejsca, gdzie kupujący przyjmuje dostawę tych towarów w przypadku, gdy pro- ducent placi za transport stronie trzeciej i kwota ta jest fakturowana osobno dla kupującego; transport towarów zorganizowany przez producenta lub hurtownika czy detalistę w ten sposób, że kupujący musi oplacić osobno koszty transportu, nawet gdy usluga transportu jest świadczona przez tego producenta, hurtownika czy detalistę. Wszystkie pozostale koszty transportowania towarów nie są rejestrowane jako marża transportowa, np. : a) b) c) d) jeżeli producent transportuje towary samodzielnie, wówczas poniesione koszty transportu będą wlączone do cen bazowych produkcji glo- balnej tego producenta; taki transport reprezentuje produkcję pomocniczą, a indywidualne koszty przewozu nie będą identyfikowane jako koszty transportu; jeżeli producent organizuje transport towarów bez oddzielnej faktury na uslugi transportowe, wówczas poniesione koszty transportu będą wlączone do cen bazowych produkcji globalnej danego producenta; takie koszty transportu będą identyfikowane jako koszty transportu i rejestrowane jako część zużycia pośredniego producenta; jeżeli hurtownicy lub detaliści organizują transport towarów z miejsca, gdzie sami przyjmują dostawę, do miejsca, gdzie inny kupujący przy- jmuje dostawę, koszty te będą wlączone do marży handlowej, o ile nie dokonano osobnej oplaty za transport do kupującego. Podobnie, jak w przypadku producentów, koszty te mogą stanowić dzialalność pomocniczą hurtowników i detalistów lub zakup uslug pośrednich, zatem wchodzą one do marży handlowej a nie marży transportowej; jeżeli gospodarstwo domowe zakupuje towary na cele spożycia ostatecznego i angażuje do przewozu tych towarów stronę trzecią, ponie- sione koszty transportu są rejestrowane jako wydatki konsumpcyjne na uslugi transportowe, a nie jako marża handlowa lub transportowa. 9. 41. Tabela 9. 7 pokazuje nieco uproszczony obraz macierzy marży: handlowej i transportowej, ponieważ: a) nie ma wyraźnego rozróżnienia między marżą: handlową i transportową. Oba rodzaje marż moglyby być wykazywane dla każdej grupy produktów. Innym rozwiązaniem jest posiadanie oddzielnych tabel: jednej dla marży handlowej i drugiej dla marży transportowej; b) dla marży handlowej powinno być dokonane rozróżnienie między handlem hurtowym i handlem detalicznym ze względu na różnice w ich cenach. Przy zestawianiu tabel należy wziąć pod uwagę to, iż hurtownicy mogą również prowadzić sprzedaż bezpośrednio dla gos- podarstw domowych (np. meble), jak również detaliści mogą prowadzić bezpośrednią sprzedaż dla galęzi dzialalności (np. do kawiarni i restauracji); c) w obliczaniu i analizowaniu marży handlowej na produktach przeznaczonych do spożycia ostatecznego przez gospodarstwa domowe, dla każdej grupy produktów, należy wyróżnić najważniejsze kanaly dystrybucji, z powodu różnic w ich cenach; rozróżnienie między handlem hurtowym i handlem detalicznym, w rzeczywistości, nie jest wystarczającym przybliżeniem. Na przyklad, towary i uslugi mogą być nabywane przez gospodarstwa domowe w supermarkecie, w sklepie spożywczym, w kwiaciarni, w domu towarowym, za gra- nicą lub otrzymywane jako dochód w naturze. Co więcej, dla pewnych produktów sprzedaż uboczną może być bardzo ważna, np. w przypadku papierosów, dotyczy to sprzedaży w kawiarniach, restauracjach czy na stacjach benzynowych. Oczywiście, warunkiem wpro- wadzenia tak szczególowego rozróżnienia jest dostępność do danych źródlowych, dostarczających wystarczających informacji dla przy- najmniej przybliżonych szacunków znaczenia każdego z kanalów dystrybucji; d) przy obliczeniach marży transportowej, bardzo pomocny bylby podzial wedlug rodzajów transportu (np. na kolejowy, lotniczy, morski, śródlądowy czy samochodowy). 9. 42. Podatki związane z produkcją i przywozem obejmują: a) podatki od produktów (D. 21): 1. podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) (D. 211); 2. podatki i cla przywozowe (poza VAT) (D. 212); 3. inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem) (D. 214); b) pozostale podatki od produkcji (D. 29). Podobne rozróżnienie stosuje się w przypadku subsydiów produkcyjnych i subwencji przywozowych. Subsydia lub subwencje są traktowane tak, jakby byly podatkami ujemnymi od producentów i przywozu. Definicje wszystkich tych kategorii są podane w ust. 4. 14. -4. 39. 10/t. 2 9. 43. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 279 Podaż w cenach bazowych obejmuje podatki od produkcji, w ujęciu netto, tzn. pomniejszone o subsydia produkcyjne. W celu przejścia od cen bazowych do cen nabycia (lub odwrotnie; patrz ust. 9. 34), należaloby dodać wyróżnione podatki od produktów i odjąć subsydia do pro- duktów (lub na odwrót). 9. 44. Podatek od towarów i uslug (VAT) może być potrącalny, niepotrącalny lub nie mieć zastosowania: a) VAT — potrącalny dotyczy przede wszystkim zużycia pośredniego, środków trwalych brutto i części przyrostu zapasów; b) VAT — niepotrącalny dotyczy najczęściej wydatków na spożycie ostateczne, a także, częściowo, środków trwalych brutto, zmian zapasów i zużycia pośredniego; c) podatku VAT na ogól nie stosuje się w odniesieniu do: 1. wywozu (przynajmniej do wywozu do państw nie będących czlonkami Unii Europejskiej); 2. wszelkich towarów i uslug podlegających zerowej stawce VAT, bez względu na ich wykorzystanie; 3. producentów zwolnionych z rejestracji do celów VAT; np. drobna dzialalność czy organizacje religijne. 9. 45. VAT jest rejestrowany w ESA w ujęciu netto: wszystkie dostawy są wyceniane w cenach bazowych, tzn. z wyjątkiem VAT, zużycie pośrednie i ostateczne wykorzystanie są rejestrowane w cenach nabycia, tzn. bez potrąconego VAT. 9. 46. Tabela 9. 8 dotycząca podatków od produktów pomniejszonych o subsydia do produktów, ma charakter uproszczony, ponieważ: a) nie zostaly wyróżnione różne rodzaje podatków od produktów oraz nie wyodrębniono subsydiów; b) dla różnych kanalów dystrybucji mogą być stosowane różne stawki podatkowe i subsydia; z tego powodu należy wyodrębnić subsydia, o ile tylko dysponuje się odpowiednimi informacjami. 9. 47. Podatki od produktów i subsydia do produktów są kwotami przypadającymi do zaplaty tylko wtedy, gdy informacja na ich temat pochodzi z ewidencji wymiaru podatkowego, deklaracji podatkowych itp. lub kwotami faktycznie placonymi (patrz ust. 4. 27. ). Podatki (i subsydia) od produktów są zwykle szacowane wedlug produktów przez zastosowanie oficjalnych stawek podatkowych (subsydium) do różnych prze- plywów. Następnie powinna być przeprowadzona analiza różnic między podatkami należnymi i kwotami faktycznie zaplaconymi. a) Pewne różnice wskazują, że wstępne szacunki podatków od produktów nie odpowiadają definicjom przyjętym w ESA: 1. w przypadku zwolnień, wstępny szacunek podatków od produktów powinien być więc obniżony; 2. w przypadku uchylania się od zaplaty podatków od produktów (np. zaplata podatków jest obowiązkowa, ale nie ma ustalonego wymiaru podatkowego), szacunek tych podatków od produktów powinien być obniżony; 3. w przypadku nalożonych kar, szacunki podatków od produktów powinny być podwyższone. Zmiany w szacunkach podatków od produktów wywierają wplyw na zmienne szacowane przez dodawanie lub odejmowanie oszacowanych kwot podatków od produktów. Na przyklad, produkcja globalna w cenach bazowych dla szczególnej grupy produktów może być oszaco- wana przez odjęcie, między innymi, podatków od produktów od wykorzystania oszacowanego w cenach nabycia. Jednakże, szacunek pro- dukcji globalnej w cenach bazowych może być również wykorzystany, między innymi, wraz z szacunkami podatków od produktów do osza- cowania wykorzystania w cenach nabycia. b) Kilka innych rodzajów różnic nie powinno się uwzględniać w tabelach podaży i wykorzystania: 1. różnic czasowych, np. platności mogą odnosić się do wymiarów podatkowych z kilku lat; 2. przedsiębiorstwa będące w stanie niewyplacalności (np. z powodu bankructwa): taki przypadek powinien być rejestrowany jako inne zmiany wolumenu aktywów finansowych i pasywów finansowych, a więc nie w tabeli podaży i wykorzystania. c) W pewnych przypadkach różnice mogą wskazywać na poważne blędy popelnione we wstępnych szacunkach podatków od produktów i subsydiów do produktów np. z powodu niedoszacowania produkcji globalnej pewnych produktów. Wówczas, uzasadnione jest dokona- nie zmian w szacunkach przeplywów towarów i uslug. W procesie przejścia od wykorzystania wedlug produktów, wycenionego w cenach nabycia, do wykorzystania wedlug produktów, wycenio- nego w cenach bazowych, zmiany wstępnego szacunku podatków od produktów i subsydiów do produktów mogą być wykazywane w oddzielnej pozycji. Jednak dla wszystkich obliczeń przeplywów międzygalęziowych, konieczny jest podzial tych zmian między poszczególne produkty nawet, jeżeli podzial ten może być dokonywany wylącznie przy użyciu prostych regul matematycznych, jak np. proporcjonalny podzial. 280 9. 48. PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 9. 6. dotycząca wykorzystania towarów i uslug nie pokazuje, w jakim zakresie wykorzystywane towary i uslugi pochodzily z produk- cji krajowej czy z przywozu. Informacja taka jest niezbędna do wszelkich analiz, w których istotną rolę odgrywają powiązania między podażą a wykorzystaniem towarów i uslug wewnątrz gospodarki narodowej. Takim przypadkiem są analizy wplywu zmian wywozu lub wydatków konsumpcyjnych na przywóz, produkcję krajową i związane z nimi zmienne, takie jak zatrudnienie. W rzeczywistości, odnosi się to do większości analiz wspomnianych w ust. 9. 14. i 9. 15. Dlatego uklad przeplywów międzygalęziowych zawiera również tabelę wykorzys- tania dla produktów pochodzących z przywozu i tabelę wykorzystania dla towarów i uslug pochodzących z produkcji krajowej (patrz tabele 9. 9 i 9. 10). 9. 49. Tabela wykorzystania dla produktów pochodzących z przywozu powinna być zestawiana przy użyciu wszystkich dostępnych informacji o wykorzystaniu przywozu, np. dla niektórych produktów mogą być znane przedsiębiorstwa dokonujące przywozu większości tych pro- duktów, z kolei, dla pewnej grupy producentów, mogą być dostępne informacje o wartości przywozu. Jednak, z reguly, bezpośrednie infor- macje statystyczne o wykorzystaniu przywozu rzadko występują. Dlatego są one zwykle uzupelniane zalożeniami wedlug grupy produktów. 9. 50. Tabelę wykorzystania dla towarów i uslug pochodzących z produkcji krajowej można otrzymać jako różnicę między ogólną tabelą wyko- rzystania a tabelą wykorzystania dla produktów pochodzących z przywozu. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 281 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 1 ( Σ ) 2 ( n … ) 1 ( ) E C A N ( e i z ę l a G … 3 2 1 e n z c e t a t s o : h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p a l D. f i c / a i c y b a n h c a n e c w e i n a t s y z r o k y w e i c y ż u z : h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p a l D g u l d e w f i c i c ś o t r a w w e i n d e r ś o p i z ę l a g i w ó t k u d o r p u z o w y z r p a l d a i n a t s y z r o k y w a l e b a T — 9 9. a l e b a T e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p d g K N I z e z r p ) a ) b ) c : e i c y ż o p s a n i k t a d y W e w o d ą z r o m a s : o t t u r b e j c y t s e w n I o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w w ó s a p a z t s o r y z r p z ó w y w ) e ) f ) 1 ( 1 2 3. m y t k u d o r P ) A P C ( m e l ó g o z ó w y z r P w ó j a z d o r g u l d e w m e l ó g o h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O m e l ó g o w ó t k u d o r p e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( i z ę l a g g u l d e w h c y n o ż o w y z r p ) 1 ( Σ 282 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 2 ( ) 1 ( Σ n … ) 1 ( ) E C A N ( e i z ę l a G … 3 2 1 j e w o j a r k j e n l a b o l g i j c k u d o r p a l d h c y w o z a b h c a n e c w a i n a t s y z r o k y w a l e b a T — 0 1 9. a l e b a T - y b a n h c a n e c w e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O : e i c y ż o p s a n i k t a d y W :. b o. f / a i c - o m a s i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p d g K N I z e z r p ) a ) b ) c e w o d ą z r : o t t u r b e j c y t s e w n I - o t o r b o w ó k d o r ś h c y w o z c e z r t s o r y z r p ) e o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w h c y w z ó w y w ) f e i c y ż u z : j e w o j a r k j e n l a b o l g i j c k u d o r p a l D g u l d e w h c y w o z a b h c a n e c w e i n d e r ś o p ) 1 ( i z ę l a g i w ó t k u d o r p 1 2 3. m y t k u d o r P ) A P C ( m e l ó g o a w o j a r k a n l a b o l g a j c k u d o r P - o l g i j c k u d o r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W j e n l a b o l g i j c k u d o r p e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( ) 1 ( Σ h c y w o z a b h c a n e c w j e n l a b h c a n e c w m e l ó g o j e w o j a r k m e l ó g o z ó w y z r P w ó t k u d o r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W h c y w o z a b h c a n e c w h c y n o ż o w y z r p i z ę l a g g u l d e w m e l ó g o h c y n - o ż o w y z r p w ó t k u d o r p e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 3 ( h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p e i n a t s y z r o k y W m e l ó g o o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P a i c y ż o p s a l d o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P a i c y ż u z a l d o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P ) 4 ( o t t e n , w ó t k u d o r p d o i k t a d o P o g e n z c e t a t s o i z ę l a g g u l d e w o g e i n d e r ś o p m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W g u l d e w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O a i c y b a n h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 5 ( ) 4 ( + ) 3 ( + ) 1 ( Σ w ó j a z d o r i z ę l a g g u l d e w m e l ó g o i z ę l a g g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S ) 6 ( h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P i z ę l a g g u l d e w i z ę l a g g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W ) 7 ( ) 8 ( ) 9 ( e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W o t t e n , i j c k u d o r p d o i k t a d o P h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N ) 6 ( Σ + ) 4 ( + ) 3 ( + ) 1 ( Σ ) 6 ( Σ o g e l a w r t u k t ą j a m e i n e z r o w T o g e l a w r t u k t ą j a m y b o s a Z y c a r p y d a l k a N 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 283 9. 51. Niektóre szczególne zastosowania mogą wymagać modyfikacji tabel podaży i wykorzystania poprzez wprowadzenie alternatywnych i dodat- kowych klasyfikacji. Do takich przypadków należą: a) b) bardziej szczególowe klasyfikacje produktów i galęzi, opierające się na klasyfikacjach narodowych lub biorących pod uwagę szczególne cele, np. analizy dotyczące roli badań i rozwoju w gospodarce narodowej; bardziej szczególowy podzial geograficzny przywozu i wywozu np. handel wewnątrz Unii Europejskiej, klasyfikowany wedlug krajów, czy handel poza Unią Europejską, klasyfikowany wedlug ekonomicznych regionów i pewnych szczególnych krajów jak np. Stany Zjednoczone czy Japonia; c) klasyfikacja przywozu w podziale na: 1. przywóz produktów, które są również wytworzone w kraju („przywóz konkurencyjny”); 2. przywóz produktów, które nie są wytworzone w kraju („przywóz uzupelniający”). Oba rodzaje przywozu mają różne znaczenie i są w różny sposób powiązane z gospodarką narodową. Przywóz konkurencyjny może być przedmiotem analiz i polityki gospodarczej jako mogący zastępować krajową produkcję; dlatego móglby być wlączony jako osobna kategoria (potencjalnego) wykorzystania ostatecznego w tabeli wykorzystania. Analizy dotyczące przywozu uzupelniającego będą glównie skupiać się na wplywie zmian jego cen i wolumenu na gospodarkę narodową (np. w sytuacji kryzysu paliwowego); d) klasyfikacja kosztów związanych z zatrudnieniem wedlug kryteriów takich jak: poziom wyksztalcenia, niepelny wymiar/pelny wymiar czasu pracy, wiek i pleć. Klasyfikacja ta moglaby mieć również zastosowanie do informacji uzupelniających o pracujących. W ten sposób, tabele podaży i wykorzystania mogą być również wykorzystywane do wszelkiego rodzaju analiz rynku pracy; (e) podzial kosztów związanych z zatrudnieniem na: 1. wynagrodzenia, w tym: — skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników (1); 2. skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców. f) g) h) Taki podzial pozwala na analizę znaczenia skladek ubezpieczeniowych dla ceny nakladów pracy i przesuwanie tych obciążeń do nadwyżki operacyjnej brutto; klasyfikacja spożycia ostatecznego wedlug przeznaczenia (dla gospodarstw domowych: COICOP a dla instytucji rządowych i samorządowych: COFOG). Klasyfikacja funkcjonalna tych wydatków umożliwia oszacowanie wplywu każdej pozycji na resztę gospodarki. Na przyklad, można oszacować wplyw wydatków publicznych i prywatnych na ochronę zdrowia, transport, i edukację. Innym przykladem są analizy wplywu wydatków rządowych na obronę dla niektórych krajowych przemyslów, w szczególności producentów samolotów, samochodów ciężarowych i broni; przeklasyfikowanie środków trwalych i zasobów aktywów trwalych w aktywa trwale, które są wynajmowane przez ich wlaścicieli, np. w for- mie leasingu operacyjnego: aktywa trwale mogą być rejestrowane jak gdyby byly wlasnością użytkownika (inaczej niż jest to standardowo przyjmowane w ESA). Celem takiego przeklasyfikowania jest doprowadzenie do porównywalności struktury kosztów galęzi, które wynajmują środki trwale i tych, które posiadają podobne środki trwale. W celu uzyskania zgodności rachunkowej, przeklasyfikowanie to wymaga doko- nania korekty zużycia pośredniego u leasingobiorcy i produkcji globalnej u leasingodawcy, o kwotę najmu środka trwalego; przeklasyfikowanie pracujących i kosztów związanych z zatrudnieniem z wyjątkiem pracy na zlecenie i osób zaangażowanych do pracy przez agencje sezonowego zatrudnienia: celem tego przeklasyfikowania jest sporządzenie porównywalnej struktury kosztów dla galęzi przez rejestrowanie osób jako pracowników w galęziach „w których faktycznie pracują”. Przeklasyfikowanie to prowadzi również do modyfikacji zużycia pośredniego i produkcji globalnej odnośnych galęzi. (1) W przypadku, gdy skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracownika zależą nie tylko od wynagrodzenia, lecz również od np. innych dochodów pracow- nika, wieku czy stanu cywilnego, może być konieczne dokonanie zbiorczego szacunku tej kategorii. 284 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 TABELE LĄCZĄCE TABELE PODAŻY I WYKORZYSTANIA Z RACHUNKAMI SEKTORÓW 9. 52. Informacje zawarte w tabelach podaży i wykorzystania powinny być polączone z rachunkami sektorów dla zapewnienia zgodności między nimi. Celowi temu sluży wprowadzenie tabeli ze zmiennymi klasyfikowanymi krzyżowo wedlug galęzi i wedlug sektora (patrz tabela 9. 11). Tabela 9. 11. — Tabela lącząca tabele podaży i wykorzystania z rachunkami sektorów 1 2 3 … … n Galęzie (NACE) (1) Σ (1) (2) I. Spólki niefinansowe Produkcja globalna ogólem Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostala produkcja globalna nierynkowa Zużycie pośrednie (1) Wartość dodana brutto Wynagrodzenie pracownicze Pozostale podatki od produkcji, netto Zużycie środków trwalych Nadwyżka operacyjna, netto Środki trwale brutto II. Spólki finansowe Produkcja globalna ogólem … Środki trwale brutto III. Instytucje rządowe i samorządowe IV. Gospodarstwa domowe V. INKgd Sektory ogólem Produkcja globalna … Środki trwale brutto (2) SYMETRYCZNE TABELE PRZEPLYWÓW MIĘDZYGALĘZIOWYCH 9. 53. W ESA, najważniejszą symetryczną tabelą przeplywów międzygalęziowych jest tabela przeplywów międzygalęziowych w ukladzie produkt na produkt, którą przedstawiono poniżej. 9. 54. Tabela przeplywów międzygalęziowych w ukladzie produkt na produkt (patrz tabele 9. 4 i 9. 12) może być zestawiana przez przeksztalcenie tabel podaży i wykorzystania wycenionych w cenach bazowych. To powoduje zmianę formy tabeli, tzn. z dwóch asymetrycznych tabel na jedną symetryczną (patrz ust. 9. 09). Proces przeksztalcania można podzielić na 3 etapy: a) przydzielenie produktów drugorzędnych w tabeli podaży do galęzi, w których produkty te są traktowane jako podstawowe; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 285 b) przemieszczenie kolumn tabeli wykorzystania z nakladów w galęziach do nakladów w jednorodnych branżach (bez agregacji wierszy); c) lączenie szczególowych produktów (wierszy) nowej tabeli wykorzystania odpowiednio do jednorodnych branż pokazanych w odpowied- nich kolumnach. 9. 55. 9. 56. Etap a) obejmuje transfery produkcji w postaci produktów drugorzędnych w tabeli podaży. Ponieważ produkty drugorzędne pojawiają się jako zapisy „poza przekątną” w tabeli podaży, ten rodzaj transferu jest stosunkowo prosty. Te produkty drugorzędne traktowane są jako uzu- pelnienie produkcji w galęziach, dla których są produktami podstawowymi, przy równoczesnym usunięciu ich z galęzi, w których byly pro- dukowane. Etap b) jest bardziej skomplikowany, dlatego że dane bazowe o nakladach odnoszą się do galęzi a nie do każdego indywidualnego produktu wyprodukowanego przez każdą galąź. Rodzaj przetworzenia jaki ma być dokonany, pociąga za sobą transfer nakladów dotyczących produkcji drugorzędnej z galęzi, w której ta produkcja drugorzędna zostala faktycznie wytworzona, do galęzi, do których zasadniczo powinna należeć. Transfer ten można przeprowadzić dwoma sposobami: 1. przy pomocy dodatkowych informacji statystycznych i technicznych; 2. przy pomocy zalożeń. 9. 57. Zaleca się wykorzystanie w maksymalnym stopniu dodatkowych informacji statystycznych i technicznych. Na przyklad, możliwe mogloby być otrzymanie szczególowych informacji o nakladach wymaganych do wytworzenia pewnego rodzaju produkcji. Jednak tego rodzaju infor- macje są zwykle niekompletne. W ostateczności, konieczne staje się przyjęcie zazwyczaj prostych zalożeń, które pozwolą na dokonanie tych transferów. 286 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) t k u d o r p a n t k u d o r p e i z d a l k u w ( h c y w o z a b h c a n e c w h c y w o i z ę l a g y z d ę i m w ó w y l p e z r p a l e b a t a n z c y r t e m y S — 2 1 9. a l e b a T ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 1 ( Σ ) 2 ( n … y t k u d o r P ) A P C ( ) 1 ( … 3 2 1 - o z a b h c a n e c w e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O h c y w o z a b h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 1 ( - o m a s i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p d g K N I z e z r p ) a ) b ) c e w o d ą z r : o t t u r b e j c y t s e w n I o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w w ó s a p a z t s o r y z r p z ó w y w ) e ) f : e i c y ż o p s a n i k t a d y W :. b o. f / h c y w w ó t k u d o r p g u l d e w 1 2 3. n y t k u d o r P ) A P C ( m e l ó g o o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P a i n a t s y z r o k y w o g e n z c e t a t s o w ó j a z d o r g u l d e w o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P i z ę l a g g u l d e w o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P ) 3 ( ) – ( w ó t k u d o r p o d a i d y s b u S w ó t k u d o r p d o i k t a d o P h c a n e c w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W h c y w o z a b h c a n e c w e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O w ó j a z d o r g u l d e w h c y w o z a b h c a n e c w m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( w ó t k u d o r p g u l d e w h c y w o z a b ) 1 ( Σ a i c y b a n h c a n e c w m e l ó g o o t t e n i k t a d o P g u l d e w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O h c a n e c w m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 4 ( ) 3 ( + ) 1 ( Σ a i c y b a n h c a n e c w w ó j a z d o r w ó t k u d o r p g u l d e w a i c y b a n g u l d e w g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S ) 5 ( w ó t k u d o r p h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P ) 7 ( w ó t k u d o r p g u l d e w w ó t k u d o r p g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W ) 6 ( g u l d e w h c y w o z a b h c a n e c w ż a d o P ) 9 ( w ó t k u d o r p w ó t k u d o r p g u l d e w f i c z ó w y z r P ) 8 ( e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W o t t e n , i j c k u d o r p d o i k t a d o P h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N ) 5 ( Σ + ) 3 ( + ) 1 ( Σ ) 5 ( Σ z ó w y z r P ) 8 ( + ) 7 ( ) 0 1 ( o g e l a w r t u k t ą j a m y b o s a Z y c a r p y d a l k a N e l a w r t i k d o r Ś 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 287 9. 58. Zalożenia, przyjęte do transferów produkcji i towarzyszących jej nakladów opierają się na dwóch rodzajów zalożeń dotyczących technologii: a) b) technologia galęziowa, zakladająca że wszystkie produkty wytworzone przez lokalną JRD w galęzi są wytwarzane wedlug tej samej struktury nakladów; technologia produktowa, zakladająca że wszystkie produkty w grupie produktów mają tę samą strukturę nakladów, niezależnie od tego, w której galęzi są wyprodukowane. Wybór najlepszego zalożenia do zastosowania w każdym przypadku nie jest latwy. Faktycznie musi to zależeć od struktury krajowych galęzi, np. stopnia specjalizacji i jednorodności technologicznej w wytwarzaniu produktów w ramach tej samej grupy produktów. Na przyklad, buty można wyprodukować zarówno ze skóry jak i z plastiku. Przyjęcie takiej samej technologii produktowej dla wszystkich rodzajów butów (lub, gdy używamy najwyższego poziomu agregacji, np. dla obuwia) może być problematyczne; przyjęcie technologii galęziowej może być zatem lepszym rozwiązaniem. Proste zastosowanie zalożenia technologii produktowej często prowadzi do wyników, które są nie do zaakceptowania, ponieważ uzyskiwane wspólczynniki techniczne charakteryzujące międzygalęziowe wspólzależności przyjmują nieprawdopodobne lub nawet niemożliwe wartości, na przyklad wspólczynniki ze znakiem ujemnym. Nieprawdopodobne wartości wspólczynników mogą być spowodowane blędami w pomia- rach i niejednorodnością zagregowanego produktu w galęzi, dla której transferowany produkt jest produktem podstawowym. Tę trudność można pokonać dokonując korekt opartych na dodatkowych informacjach lub maksymalnie wykorzystując opinie ekspertów. Oczywiście, można przyjąć inne alternatywne zalożenie dotyczące technologii galęziowej. W praktyce, najlepszym rozwiązaniem dla zestawienia syme- trycznych tabel przeplywów międzygalęziowych jest przyjęcie zalożeń o technologii mieszanej w powiązaniu z informacjami dodatkowymi. 9. 59. 9. 60. Znaczenie roli, jaką odgrywają zalożenia, zależy od skali produkcji drugorzędnej, która z kolei zależy nie tylko od tego, jak jest zorganizo- wana produkcja w gospodarce, ale również od tego, jak klasyfikujemy produkty. Im bardziej szczególowa jest klasyfikacja produktów, tym wyższej należy oczekiwać produkcji drugorzędnej. Etap c) obejmuje agregację produktów, w nowej tabeli wykorzystania, w galęzie, które tworzą je zgodnie z etapem a), a to prowadzi do symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych z krzyżową klasyfikacją produktów na produkty. O ile korekty rozpoczynają się od danych opartych na lokalnych JRD, to zapisy wynikowe są podporządkowane Jednostkom jednorodnej produkcji. 9. 61. Klasyfikacje przyjęte w symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych są zbieżne z tymi przyjętymi w tabelach podaży i wykorzystania, jako że te pierwsze wynikają z przeksztalcenia tych drugich (poza, oczywiście, klasyfikacją wedlug galęzi / jednorodnych branż). 9. 62. Symetrycznej tabeli przeplywów międzygalęziowych (tabela 9. 12) powinny towarzyszyć przynajmniej dwie tabele: a) macierz pokazująca wykorzystanie przywozu; format tej tabeli jest taki sam jak tabeli importowej wspomagającej tabele podaży i wyko- rzystania (patrz tabela 9. 10), z tą różnicą, że wykorzystano klasyfikację w ukladzie produkt na produkt; b) symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla produkcji globalnej krajowej (9. 13). Ta ostatnia tabela powinna być wykorzystana w obliczeniach skumulowanych wspólczynników tzn. odwrotnej macierzy Leontiewa. W odnie- sieniu do tabeli 9. 13, odwrotna macierz Leontiewa jest odwróceniem różnicy między macierzą jednostkową I i macierzy wspólczynników technicznych otrzymywanych z macierzy ((1), (1)). Odwrotna macierz Leontiewa może być również obliczana dla produkcji globalnej krajo- wej i przywozu konkurencyjnego (patrz ust. 9. 51). Powinno się więc zalożyć, że przywóz konkurencyjny powinien być tworzony w ten sam sposób jak konkurencyjna produkcja krajowa. 288 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) t k u d o r p a n t k u d o r p e i z d a l k u w ( j e w o j a r k j e n l a b o l g i j c k u d o r p a l d h c y w o i z ę l a g y z d ę i m w ó w y l p e z r p a l e b a t a n z c y r t e m y S — 3 1 9. a l e b a T ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O ) f ) e ) d ) c ) b ) a ) 3 ( ) 1 ( Σ ) 2 ( n … y t k u d o r P ) A P C ( ) 1 ( … 3 2 1 - o k y w e n z c e t a t s O : j e n l a b o l g i j c k u d o r p a l D e i c y ż u Z : j e w o j a r k j e n l a b o l g i j c k u d o r p a l D ) 1 ( : h c y w o z a b h c a n e c w e i n a t s y z r e i z d a l k u w h c y w o z a b h c a n e c w e i n d e r ś o p - o m a s i e w o d ą z r e j c u t y t s n i z e z r p e w o m o d a w t s r a d o p s o g z e z r p d g K N I z e z r p ) a ) b ) c : e i c y ż o p s a n i k t a d y W e w o d ą z r : o t t u r b e j c y t s e w n I o a w y t k a i o t t u r b e l a w r t i k d o r ś ) d i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w w ó s a p a z t s o r y z r p z ó w y w ) e ) f t k u d o r p a n t k u d o r p 1 2 3. n y t k u d o r P ) A P C ( m e l ó g o a w o j a r k a n l a b o l g a j c k u d o r P - o l g i j c k u d o r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W h c y w o z a b h c a n e c w j e w o j a r k j e n l a b h c y w o z a b h c a n e c w m e l ó g o j e w o j a r k j e n l a b o l g i j c k u d o r p e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( ) 1 ( Σ w ó t k u d o r p g u l d e w m e l ó g o z ó w y z r P w ó t k u d o r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W h c y w o z a b h c a n e c w h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p g u l d e w m e l ó g o h c y n - o ż o w y z r p w ó t k u d o r p e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 3 ( h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p e i n a t s y z r o k y W m e l ó g o o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P - z c e t a t s o a l d o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P a i c y ż u z a l d o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P ) 4 ( o t t e n w ó t k u d o r p d o i k t a d o P a i n a t s y z r o k y w o g e n w ó t k u d o r p g u l d e w o g e i n d e r ś o p a i n a t s y z r o k y w w ó j a z d o r w ó t k u d o r p g u l d e w a i c y b a n m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W g u l d e w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s O h c a n e c w m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 5 ( ) 4 ( + ) 3 ( + ) 2 ( Σ g u l d e w g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S ) 6 ( w ó t k u d o r p h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P w ó t k u d o r p g u l d e w w ó t k u d o r p g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W ) 7 ( ) 8 ( e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W o t t e n i j c k u d o r p d o i k t a d o P h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N ) 6 ( Σ + ) 4 ( + ) 3 ( + ) 1 ( Σ 6 Σ o g e l a w r t u k t ą j a m y b o s a Z y c a r p y d a l k a N e l a w r t i k d o r Ś 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 289 ROZDZIAL 10 POMIARY CEN I WOLUMENU 10. 01. W systemie rachunków ekonomicznych wszystkie przeplywy i zasoby są wyrażane w jednostkach pieniężnych. Jednostka pieniężna jest jedy- nym wspólnym mianownikiem, który można stosować do wyceny bardzo zróżnicowanych transakcji rejestrowanych w rachunkach oraz do wyprowadzenia istotnych pozycji bilansujących. Problem przy korzystaniu z jednostki pieniężnej jako jednostki pomiaru polega na tym, że jednostka taka nie jest ani stabilna ani nie jest normą międzynarodową. Glównym celem analizy ekonomicznej jest zmierzenie wzrostu gospodarczego między różnymi okresami poprzez wskaźnik wolumenu. Konieczne jest wtedy, dla niektórych agregatów ekonomicznych, wydzielenie w zmianach wartości zmian powstalych wylącznie w wyniku zmian cen oraz pozostalych, które są nazywane zmianą „wolumenu”. Analizy ekonomiczne zajmują się również porównaniami przestrzennymi, to znaczy między różnymi gospodarkami narodowymi. Koncen- trują się one na porównaniach międzynarodowych poziomu produkcji i dochodu, czyli wolumenu, choć również poziom cen jest przedmio- tem analiz. Jest więc konieczne określenie mierników różnic w skladnikach porównywanych wolumenów agregatów ekonomicznych, które odzwierciedlają różnice w wolumenie i w cenach, między dwoma krajami lub grupą krajów. 10. 02. W przypadku, gdy chodzi o porównania przeplywów i zasobów, to samo znaczenie należy przykladać do dokladnego pomiaru zmian cen i wolumenu. W krótkim okresie obserwacja zmian cen jest równie ważna jak pomiar wolumenu podaży i wykorzystania towarów i uslug. W dluższym okresie czasu, przy badaniu wzrostu gospodarczego, należy brać pod uwagę zmiany względnych cen różnych rodzajów towarów i uslug. Podstawowym celem nie jest przedstawienie pelnego zestawu mierników zmian cen i wolumenu dla glównych agregatów w systemie, lecz przedstawienie zestawu wzajemnie powiązanych mierników umożliwiających prowadzenie systematycznych i szczególowych analiz zjawisk inflacyjnych, wzrostu gospodarczego i wahań koniunkturalnych. 10. 03. Generalna zasada porównań przestrzennych polega na dokladnym pomiarze zarówno skladników wolumenu, jak i ceny agregatów ekono- micznych. O ile różnica między formulami Laspeyres'a i Paasche'go przy porównaniach przestrzennych jest często istotna, formula Fisher'a jest jedyną możliwą do wykorzystania dla tego celu. 10. 04. Rachunki ekonomiczne mają tę zaletę, że zapewniają odpowiednie ramy dla tworzenia systemu indeksów wolumenu i cen, jak również zapewniają zgodność danych statystycznych. Zalety podejścia rachunkowego można podsumować w następujący sposób: a) na poziomie pojęciowym, stosowanie rachunków obejmujących caly system gospodarczy wymaga by ceny i jednostki fizyczne dla różnych produktów i przeplywów w ramach systemu zostaly konsekwentnie wyszczególnione. W tego typu podejściu konieczne jest np. to, aby pojęcia ceny i wolumenu dla danej grupy produktów byly zdefiniowane identycznie zarówno dla przychodów jak i rozchodów; b) na poziomie statystycznym, wykorzystanie kompleksowych rachunków ekonomicznych naklada ograniczenia, które muszą być przestrze- gane w rachunkach narodowych, zarówno w przypadku cen bieżących jak i cen stalych i które zwykle będą wymagaly dokonywania pewnego dostosowania, aby zapewnić zgodność danych dotyczących cen i wolumenu; c) ponadto, tworzenie zintegrowanego systemu indeksów cen i wolumenu zapewnia rachunkom narodowym możliwość dodatkowej kon- troli. Zakladając istnienie zbilansowanego systemu tabel podaży i wykorzystania towarów i uslug w cenach bieżących, zbudowanie tabel bilansowych w cenach stalych oznacza, iż system wewnętrznych indeksów cen może być automatycznie wyprowadzony. Sprawdzenie wiarygodności tych indeksów może doprowadzić do rewizji i korekty danych w cenach stalych, a w niektórych przypadkach nawet war- tości w cenach bieżących; d) ostatecznie, stosowane podejście pozwala na pomiar zmian cen i wolumenu dla niektórych pozycji bilansujących w rachunkach, a te ostatnie, z definicji, pochodzą z innych elementów występujących w rachunkach. 10. 05. Pomimo zalet zintegrowanego systemu opartego na bilansie, zarówno ogólem, jak i dla transakcji związanych z towarami i uslugami, trzeba przyjąć, iż tak otrzymane indeksy cen i wolumenu nie spelniają wszystkich potrzeb, ani też nie dają odpowiedzi na wszystkie możliwe pyta- nia na temat zmian cen lub wolumenu. Ograniczenia w rachunkach i wybór formuly indeksów cen i wolumenu, chociaż istotne dla budowy spójnego systemu, mogą czasem być przeszkodą. Istnieje też potrzeba informacji dotyczących krótkich okresów, takich jak miesiąc lub kwar- tal. W takich przypadkach, inne formuly indeksów cen i wolumenu mogą się okazać użyteczne. 290 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ZAKRES INDEKSÓW CEN I WOLUMENU W SYSTEMIE RACHUNKÓW 10. 06. Między przeplywami pojawiającymi się w rachunkach ekonomicznych w cenach bieżących są też takie (glównie dotyczące produktów), w których rozróżnienie między zmianami cen i wolumenu jest podobne do dokonywanych na poziomie mikroekonomicznym. W przypadku wielu innych przeplywów występujących w systemie, rozróżnienie takie jest dużo mniej oczywiste. W pierwszym przypadku, przeplywy obejmują grupę podstawowych transakcji dotyczących towarów i uslug, a wartość każdej z nich jest równa iloczynowi liczby jednostek fizycznych i odpowiadającej im ceny jednostkowej. W tym przypadku wystarczy znać podzial określonego przeplywu między podstawowe transakcje w celu określenia przeciętnej zmiany ceny i wolumenu. W drugim przypadku, dotyczącym transakcji odnoszących się do podzialu i pośrednictwa finansowego, jak też do pozycji bilansujących, takich jak wartość dodana, faktycznie niemożliwe jest wydzielenie, w przyroście wartości bieżących, wplywu skladnika cenowego i wolumenu i dlatego należy przyjąć inne rozwiązania. Istnieje również potrzeba wyrażenia realnej sily nabywczej dla pewnej liczby agregatów, takich jak wynagrodzenie pracownicze, dochód do dyspozycji gospodarstw domowych lub dochód narodowy. Można tego dokonać np. poprzez korygowanie tych agregatów o odpowiedni indeks cen towarów i uslug. 10. 07. Należy pokreślić, że cel i procedura, jakie należy zastosować przy mierzeniu realnej sily nabywczej, różnią się fundamentalnie od stosowanych przy korygowaniu wartości towarów i uslug oraz pozycji bilansujących. Dla tych ostatnich powinien być opracowany zintegrowany system indeksów cen i wolumenu, przydatny między innymi w dokonywaniu pomiarów wzrostu gospodarczego. Wycena w ujęciu realnym pozycji bilansujących innych niż te, które są przedmiotem rozważań w niniejszym rozdziale, może się różnić w zależności od celów analizy: może to być jedynie określona konwencja i jednocześnie nie może to być zrobione w sposób jednolity, w ramach zintegrowanego systemu indeksów cen i wolumenu. ZINTEGROWANY SYSTEM INDEKSÓW CENY I WOLUMENU 10. 08. Systematyczny podzial zmian w wartościach bieżących na skladniki „zmian cen” i „zmian wolumenu” jest ograniczony do przeplywów repre- zentujących transakcje ujęte w bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug (0) i w rachunku produkcji (1); jest przeprowadzany zarówno dla danych odnoszących się do pojedynczych galęzi, jak też dla danych odnoszących się do gospodarki ogólem. Przeplywy reprezen- tujące pozycje bilansujące, np. wartość dodana, nie mogą być bezpośrednio rozlożone na skladniki ceny i wolumenu; można to zrobić tylko pośrednio, poprzez przeliczenia dotyczące przeplywów, czyli transakcji. Stosowanie ogólnych zasad systemu rachunków naklada na obliczanie danych podwójne ograniczenie: a) obliczenia w ramach rachunku produktów, dla jakiejkolwiek kolejności dwóch lat, muszą być prowadzone zarówno w cenach stalych jak i bieżących; b) każdy przeplyw na poziomie gospodarki ogólem musi być równy sumie odpowiadających mu przeplywów dla różnych galęzi. Trzecie ograniczenie, nie wynikające ze stosowania ogólnych zasad systemu, lecz ze świadomego wyboru, polega na tym, że każda taka zmiana wartości transakcji musi być przypisana albo zmianie ceny albo zmianie wolumenu lub kombinacji obydwu zmian. Jeżeli te trzy wymagania są spelnione, wycena rachunków towarów i uslug oraz produkcji w cenach stalych oznacza uzyskanie zintegrowa- nego systemu indeksów cen i wolumenu. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 291 10. 09. Pozycje, które należy wziąć pod uwagę przy konstruowaniu takiego zintegrowanego systemu są następujące: Transakcje dotyczące produktów Produkcja globalna Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (nierynkowa) Pozostala produkcja globalna nierynkowa Zużycie pośrednie Wydatki na spożycie ostateczne Spożycie ostateczne indywidualne Spożycie ostateczne ogólnospoleczne Spożycie ostateczne skorygowane Spożycie indywidualne skorygowane Spożycie ogólnospoleczne skorygowane Środki trwale brutto Inwestycje brutto Zmiany zapasów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Wywóz towarów i uslug Wywóz towarów Wywóz uslug Przywóz towarów i uslug Przywóz towarów Przywóz uslug Podatki od produktów i subsydia do produktów Podatki od produktów (poza VAT) Subsydia do produktów Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) Zużycie środków trwalych Pozycje bilansujące Wartość dodana Produkt krajowy brutto P. 11 P. 12 P. 13 P. 31 P. 32 P. 41 P. 42 P. 51 P. 52 P. 53 P. 61 P. 62 P. 71 P. 72 D. 212 i D. 214 D. 31 D. 211 P. 1 P. 2 P. 3 P. 4 P. 5 P. 6 P. 7 K. 1 B. 1 B. 1*g INDEKSY CEN I WOLUMENU DLA POZOSTALYCH AGREGATÓW 10. 10. Niezależnie od pomiarów cen i wolumenu kategorii omawianych wyżej, następujące agregaty mogą być dzielone na ich wlasne skladniki cen i wolumenu. Cele tych pomiarów są różne. Rzeczowe środki obrotowe Zasób wytworzonych środków trwalych Wynagrodzenie pracownicze AN. 12 AN. 11 D. 1 Rzeczowe środki obrotowe na początek i na koniec każdego okresu muszą być obliczane w cenach stalych w celu oszacowania zmian wolu- menu zapasów w danym okresie. Zasób środków trwalych wytworzonych musi być obliczony w cenach stalych, aby możliwe bylo oszacowanie wspólczynników kapitalowych, jak też uzyskać podstawę do oszacowania zużycia środków trwalych w cenach stalych. Wynagrodzenie pracownicze muszą być obliczane w cenach stalych do celów mierzenia wydajności oraz również wtedy, gdy produkcja glo- balna musi być oszacowana poprzez wykorzystanie danych dotyczących nakladów pracy wyrażonych w cenach stalych. 10. 11. Wynagrodzenie pracownicze jest elementem dochodu. Do celów pomiaru sily nabywczej można je wycenić w ujęciu realnym poprzez skory- gowanie o wskaźnik zmian cen produktów nabywanych przez pracowników. Również inne elementy dochodu, takie jak dochód do dyspozy- cji gospodarstw domowych i dochód narodowy, można zmierzyć w ten sam ogólny sposób w ujęciu realnym. 292 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 OGÓLNE ZASADY POMIARÓW INDEKSÓW CEN I WOLUMENU DEFINICJA CEN I WOLUMENU PRODUKTÓW RYNKOWYCH 10. 12. Tworzenie zintegrowanego systemu indeksów cen i wolumenu opiera się na zalożeniu, że na poziomie pojedynczego, jednorodnego wyrobu lub uslugi, wartość (v) równa się iloczynowi ceny za jednostkę ilości (p) i liczby jednostek ilości produktu (q), to znaczy: v = p × q 10. 13. Definicja: Cena jest zdefiniowana jako wartość jednej jednostki produktu, dla której ilości są idealnie jednorodne nie tylko w sensie fizycz- nym, ale również w odniesieniu do innych cech charakterystycznych opisanych w ust. 10. 16. Aby być dodatkowym w sensie eko- nomicznym, ilości muszą posiadać jednorodne cechy fizyczne i tę samą cenę jednostkową. Dla każdego agregatu transakcji towarów i uslug pokazanych w rachunkach, pomiar cen i wolumenu musi być tak skonstruowany, aby indeks wartości = indeks ceny × indeks wolumenu Oznacza to, że każda jakakolwiek zmiana wartości danego przeplywu musi być przypisana albo zmianie ceny albo zmianie wolu- menu albo kombinacji obydwu. 10. 14. Jeśli chodzi o transakcje dotyczące towarów, w wielu przypadkach latwo jest zdefiniować jednostkę fizyczną zaangażowaną w transakcję i stąd cenę za jednostkę. W pewnych przypadkach, np. dla nietypowych środków trwalych jest to trudniejsze, należy zatem przyjąć specjalne rozwiązania. Jeśli chodzi o transakcje dotyczące uslug, w wielu wypadkach trudno jest wyszczególnić cechy, które określają jednostkę fizyczną i mogą powstać różnice zdań w opiniach na temat zastosowanych kryteriów. Może to dotyczyć ważnych galęzi, takich jak uslugi pośrednictwa finan- sowego, uslugi w zakresie handlu hurtowego i detalicznego, uslugi dla przedsiębiorstw, uslugi w zakresie edukacji, badania i rozwoju, ochrony zdrowia lub rekreacji. Z uwagi na rosnącą wagę galęzi uslugowych, ważne jest znalezienie wspólnych rozwiązań dotyczących wyboru jednostek fizycznych, nawet jeśli są one jedynie umowne. ROZBIEŻNOŚCI W JAKOŚCI I RÓŻNICACH CEN 10. 15. Fizyczne i inne cechy charakterystyczne, które należy wziąć pod uwagę przy identyfikowaniu produktów dotyczą różnic w jakości. Odgrywają one ważną rolę, stwarzając jednocześnie problemy natury statystycznej. Faktem jest, że nawet dla towarów i uslug przeznaczonych na konkretny cel, istnieje wiele odmian różniących się jakościowo i każda posiada swoją wlasną cenę. 10. 16. Następujące czynniki odzwierciedlają różnice dotyczące jakości: a) cechy fizyczne; b) dostawy do różnych miejsc; c) dostawy w różnych porach dnia lub okresach roku; d) różnice dotyczące warunków sprzedaży, okoliczności lub środowiska, w których towary lub uslugi są dostarczane. Przyjmując cechy fizyczne za dane, różnice innych czynników oznaczają, że jednostki fizyczne nie są identyczne w sensie gospodarczym oraz, że wartość różni się między jednostkami. Różnice te uważane są za różnice wolumenu a nie ceny. W rzeczywistości, zaplata dokonywana przy zakupie wyrobu obejmuje nie tylko cenę tego wyrobu, ale również cenę uslug związanych z jego dostawą. Oznacza to, iż identyczne towary, które sprzedawane są po różnych cenach i w różnych okolicznościach powinny być traktowane jak różne produkty. Rozstrzygnięcie to ma swoje odzwierciedlenie w tabelach podaży i wykorzystania towarów i uslug, w których wartości marży handlowej i transportowej (reprezentujące glówne uslugi związane z dostawą towarów), są rejestrowane oddzielnie od cen odpowied- nich towarów i uslug. 10. 17. W ramach danego rynku i danego okresu, wspólistnienie kilku jednostek wartości może, z wyjątkiem przypadków opisanych w ust. 10. 19, być uważane za dowód istnienia różnic jakościowych. Zatem, różne modele samochodów, a nawet różne wersje tego samego modelu muszą być traktowane jak różne produkty. Podobnie należy rozróżniać podróże koleją pierwszą i drugą klasą. Dla wyznaczenia miary cen i wolumenu, niezbędne jest stosowanie jak najdokladniejszej klasyfikacji towarów tak, aby każdy identyfikowany produkt byl maksymalnie jednorodny, niezależnie od stopnia szczególowości przy prezentacji wyników. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 293 10. 18. Przy rejestrowaniu zmian w czasie należy również wziąć pod uwagę zmiany jakości. Zmiana jakości spowodowana np. modyfikacją cech fizycznych produktu musi być uznana za zmianę wolumenu, a nie ceny. Nie można również pominąć wplywu agregacji. Zmiany skladu określonego przeplywu oznaczające np. relatywny przyrost towarów o wyższej jakości muszą być zarejestrowane jako wzrost wolumenu a nie ceny. Oznacza to, że w przypadku produkcji, wplyw przesunięć między rynkami, które różnią się cenami, np. krajowy w odróżnieniu od zewnętrznego, lub na cele produkcyjne w odróżnieniu od rynku produktów konsumenckich, będą traktowane jako zmiany wolumenu a nie ceny. Tak więc, zmiana ceny dla danego przeplywu może mieć miejsce tylko w wyniku zmian cen na poziomie pojedynczych transakcji. 10. 19. Definicja: Istnienia obserwowalnych różnic w jednostce wartości nie należy traktować jako różnic w jakości w sytuacji, gdy mają miejsce następujące okoliczności: brak informacji, dyskryminacja cenowa odzwierciedlająca ograniczenia wolności wyboru oraz występo- wania rynków równoleglych. W takich przypadkach, różnice w jednostce wartości są uważane za różnice w cenie. 10. 20. Brak informacji oznacza, że nabywcy nie zawsze mogą być wlaściwie poinformowani o istniejących różnicach cen, tak więc nieumyślnie kupują po wyższych cenach. Taka lub odwrotna sytuacja może mieć miejsce w przypadku, gdy indywidualni nabywcy i sprzedający negocjują lub targują się o cenę. Z drugiej strony, różnice między średnią ceną wyrobu zakupionego na rynku czy bazarze, w których to miejscach takie targowanie często ma miejsce, i cen tego samego wyrobu sprzedawanego w różnych punktach sprzedaży detalicznej, takich jak dom towa- rowy, powinny być normalnie traktowane jako odzwierciedlające różnice w jakości, spowodowane różnymi warunkami sprzedaży. 10. 21. Dyskryminacja cenowa oznacza, że sprzedający mogą znajdować się w sytuacji, w której dyktują różne ceny różnym kategoriom nabywców za identyczne towary i uslugi sprzedawane dokladnie w tych samych okolicznościach. W takich przypadkach, nie ma żadnej lub ograniczonej wolności wyboru ze strony nabywcy należącego do specjalnej kategorii. Przyjmuje się zasadę, że różnice cen mają być uważane za dyskrymi- nację cenową wówczas, kiedy różne ceny są oferowane za identyczne jednostki sprzedawane dokladnie w tych samych okolicznościach na wyraźnie wydzielonym rynku. Różnice cen z powodu takiej dyskryminacji nie są traktowane jako różnice wolumenu. Możliwość ponownego obrotu handlowego towarami na danym rynku oznacza, że dyskryminacja cenowa dla tych rodzajów produktów, w większości przypadków, może być uznana za nieistniejącą. Ewentualne różnice w cenach towarów mogą być interpretowane jako spowodo- wane brakiem informacji lub istnieniem rynków równoleglych. W galęziach uslugowych, np. w transporcie, producenci mogą pobierać niższe ceny od grup jednostek z zalożenia dysponujących niższymi dochodami, takich jak emeryci lub studenci. Jeżeli grupy te mogą przemieszczać się swobodnie w dowolnym czasie, wówczas mamy do czy- nienia z dyskryminacją cenową. Jednakże, jeżeli pobiera się od nich niższe oplaty pod warunkiem, że udadzą się w podróż tylko w określo- nym czasie, np. poza sezonem, oferuje im się transport niższej jakości. 10. 22. Istnienie rynków równoleglych wynika z kilku powodów. Nabywcy mogą nie być w stanie nabyć tak wiele, jakby chcieli, po niższej cenie, ponieważ po tej cenie rozmiary dostaw nie są wystarczające. Może też istnieć drugi rynek, na którym podawane są wyższe ceny. Również w takich przypadkach możliwe jest istnienie rynków równoleglych, na których sprzedający mogą oferować niższe ceny, gdyż unikają w ten sposób pewnych podatków. W takich przypadkach, różnica cen stanowi również różnicę w cenie, a nie różnicę wolumenu. 10. 23. Zmiana w strukturze przeplywu mająca wplyw na jego pelną wartość może mieć miejsce wtedy, kiedy w sytuacji braku informacji, dyskrymi- nacji cenowej oraz istnienia rynków równoleglych, identyczne produkty są sprzedawane po różnych cenach. Przypuśćmy, że pewna ilość konkretnych towarów lub uslug jest sprzedawana po niższej cenie szczególnej grupie nabywców, niezależnie od różnic wynikających z charakteru oferowanego wyrobu lub uslugi, miejsca, czasu lub warunków sprzedaży, czy też innych czynników. Dalszy spadek w udziale sprzedaży po niższej cenie podnosi średnią cenę placoną przez nabywców towarów lub uslug. Musi to być traktowane jako wzrost ceny, a nie wolumenu. ZASADY DOTYCZĄCE USLUG NIERYNKOWYCH 10. 24. Stwarzanie ogólnego systemu indeksów cen i wolumenu obejmującego podaż i wykorzystanie wszystkich towarów i uslug napotyka na szczególną trudność przy mierzeniu produkcji globalnej uslug nierynkowych. Uslugi te różnią się od uslug rynkowych tym, że nie są one sprzedawane po cenie rynkowej, a ich wartość w cenach bieżących jest obliczana umownie, jako suma poniesionych kosztów. Na koszty te skladają się zużycie pośrednie, wynagrodzenie pracownicze, różne podatki związane z produkcją pomniejszone o subsydia produkcyjne oraz amortyzacja środków trwalych. 10. 25. W przypadku braku jednostkowej ceny rynkowej, zmiana „kosztu jednostkowego” dla uslugi nierynkowej może być traktowana jako przy- bliżona zmiana ceny. Jeżeli uslugi nierynkowe są konsumowane indywidualnie, w zasadzie możliwe jest oszacowanie ilości, które są jedno- 294 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 rodne i które odzwierciedlają wykorzystanie tych uslug i zastosować koszt jednostkowy z roku bazowego, aby otrzymać dane w cenach sta- lych. Stosując taki sposób mierzenia produkcji globalnej możliwe, jest analizowanie zmian w wydajności dla indywidualnych uslug nierynko- wych. W przypadku uslug ogólnospolecznych, generalnie nie jest możliwe ustalenie kosztów jednostkowych i ilości odzwierciedlających ich wykorzystanie. Jeżeli próbuje się uwzględnić zmiany w wydajności dla uslug ogólnospolecznych przy pomocy metod pośrednich, to użytkow- nicy powinni być tego świadomi. 10. 26. W kontekście rachunków ekonomicznych, niezwykle ważne jest przyjęcie zasady, że produkcja i wykorzystanie uslug nierynkowych, tak jak produkcja i wykorzystanie towarów i uslug rynkowych, musi być zdefiniowana w kategoriach faktycznych przeplywów tych towarów i uslug a nie w kategoriach wyników końcowych uzyskanych z tytulu ich wykorzystania. Ponieważ te wyniki zależą od kilku innych czynników, nie jest możliwe np. zmierzenie wolumenu wykorzystywanych uslug w zakresie nauczania wzrostem jego poziomu lub wolumenu uslug ochrony zdrowia poprawą zdrowia ludności. ZASADY DOTYCZĄCE WARTOŚCI DODANEJ I PKB 10. 27. Wartość dodana, pozycja bilansująca w rachunku produkcji, jest jedyną pozycją bilansującą stanowiącą część zintegrowanego systemu indeksów cen i wolumenu. Należy podkreślić bardzo szczególne cechy tej pozycji, tak jak i odnośnych indeksów cen i wolumenu. Inaczej niż w przypadku różnych przeplywów towarów i uslug, wartość dodana nie reprezentuje żadnej ściśle określonej kategorii transakcji. Nie może więc być bezpośrednio rozdzielona na skladnik cen i wolumenu. 10. 28. Definicja: Wartość dodana w cenach stalych jest zdefiniowana jako różnica między produkcją globalną w cenach stalych a spożyciem pośred- nim w cenach stalych. VA = ΣP(0)Q(1) – Σp(0)q(1) gdzie P i Q oznaczają ceny i ilości dla produkcji globalnej, natomiast p i q wyrażają ceny i ilości dla zużycia pośredniego. Teore- tycznie, prawidlową metodą obliczania wartości dodanej w cenach stalych jest metoda podwójnego korygowania wskaźnikiem cen, to znaczy oddzielne korygowanie dwóch przeplywów rachunku produkcji (produkcja globalna i zużycie pośrednie), a następnie obliczane jest saldo tych dwóch przeszacowanych przeplywów. 10. 29. W niektórych przypadkach, gdy dane statystyczne są niekompletne lub niewystarczająco wiarygodne, konieczne będzie zastosowanie pojedyn- czego wskaźnika. Jeżeli istnieją dane o wartości dodanej w cenach bieżących, jedną z alternatyw w stosunku do metody podwójnego korygo- wania wskaźnikiem cen jest korygowanie bieżącej wartości dodanej bezpośrednio o indeks cen dla produkcji globalnej. Oznacza to przyjęcie zalożenia, że wskaźniki cen dla zużycia pośredniego zmieniają się w takim samym stopniu jak dla produkcji globalnej. Inna możliwa proce- dura polega na ekstrapolacji wartości dodanej z roku bazowego przez indeks wolumenu wyliczony dla produkcji globalnej. Ten indeks wolu- menu może być obliczony albo bezpośrednio z danych ilościowych, albo przez deflację bieżącej wartości produkcji globalnej o odpowiedni indeks cen. Metoda ta w rzeczywistości zaklada, że zmiany wolumenu są takie same dla produkcji globalnej i zużycia pośredniego. Dla pewnych galęzi uslug rynkowych i nierynkowych, takich jak uslugi finansowe, uslugi związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, uslugi edukacji lub obrony narodowej, osiągnięcie zadowalających szacunków zmian cen i wolumenu dla produkcji globalnej może okazać się nie- możliwe. W takich przypadkach, zmiany wartości dodanej w cenach stalych mogą być obliczone poprzez zmiany wynagrodzenia pracowni- czego wedlug stalych ważonych indeksów wynagrodzeń i zużycia środków trwalych w cenach stalych. Osoby opracowujące te dane mogą być zmuszone do przyjęcia zalożenia, nawet w sytuacji braku jakiejkolwiek zasadności, iż wydajność pracy nie zmienia się w krótkim bądź w dlugim okresie czasu. 10. 30. Z natury rzeczy, indeksy wolumenu i cen dla wartości dodanej różnią się od odpowiadających im indeksów dla przeplywów towarów i uslug. To samo dotyczy indeksów cen i wolumenu pozycji bilansującej, jaką jest produkt krajowy brutto. Ten ostatni równa się sumie wszystkich wartości dodanych minus FISIM, plus podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów. Z innego punktu widzenia równa się to różnicy między ostatecznym wykorzystaniem i przywozem. PROBLEMY Z ZASTOSOWANIEM ZASAD OGÓLNYCH 10. 31. Zastosowanie zasad zmian cen i wolumenu do różnych przeplywów w systemie wymaga określenia możliwych do przyjęcia rozwiązań w przypadkach powstających w praktyce problemów. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 295 OGÓLNE ZASTOSOWANIE 10. 32. Potrzeba ustalenia, które z różnych czynników opisanych w poprzedniej sekcji wyjaśniają różnice cen, powstaje ilekroć badane są szeregi cza- sowe danych wartościowych, w których należy rozdzielić zmiany cen i wolumenu. Pamiętać też trzeba, że nawet na odpowiednio niskim poziomie szczególowości, szeregi danych ilościowych mogą dać tylko przybliżone pomiary zmian wolumenu, gdyż nie odzwierciedlają one prawidlowo zmian, które mogly mieć miejsce z tytulu różnic jakości. Oznaczać to może np. , sytuację, gdy brak zmian w ilości jednostek fizycznych, zarejestrowanych dla pewnego przeplywu, niewlaściwie przedstawia zmianę wolumenu, jeżeli struktura zmienila się na korzyść jednostek o wyższej jakości. Przesunięcie to oznacza zmianę średniej jakości i musi zostać zarejestrowane jako zwiększenie indeksu wolu- menu. Ogólnie rzecz biorąc, najlepszą metodą oszacowania zmian wolumenu dla przeplywów towarów i uslug jest korygowanie danych war- tościowych o indeks cen. Ponieważ wszystkie zmiany w średniej jakości są prawidlowo odzwierciedlone w szeregach odnoszących się do war- tości, dzielenie wartości przez odpowiedni indeks cen, uwzględniający zmiany jakościowe, daje prawidlowy indeks wolumenu. 10. 33. W praktyce, korygowanie o indeks cen nie zawsze jest najlepsze. Należy wówczas przyjąć inne metody. Np. szeregi wartości mogą zostać ustalone poprzez przemnożenie ceny i ilości, można wówczas otrzymać dane w cenach stalych przez użycie cen z roku bazowego. Alterna- tywnie, niektóre szeregi wartości mogą posiadać gorszą jakość lub też mogą istnieć trudności w obliczeniu wiarygodnych indeksów cen. W takiej sytuacji szacunki mogą być dokonywane w oparciu o wskaźniki ilościowe, zwracając przy tym uwagę, aby ilości odnosily się do pro- duktów jak najbardziej jednorodnych. Jeżeli żadna z opisanych wyżej metod nie może być zastosowana, wówczas szacunki produkcji global- nej w cenach stalych powinny opierać się na szacunkach nakladów w cenach stalych. 10. 34. Ponieważ dla uslug nierynkowych nie istnieje możliwość korygowania ich wartości wskaźnikami cen, należy wtedy zastosować inne rozwiąza- nia. Są one opisane poniżej w ust. 10. 41. -10. 46. ZASTOSOWANIE DO KONKRETNYCH PRZEPLYWÓW Przeplywy towarów i uslug rynkowych 10. 35. Ze wszystkich przeplywów w gospodarce, zmiany wartości przeplywów towarów i uslug rynkowych najlatwiej dają się podzielić na zmiany dotyczące cen i wolumenu. W tym kontekście należy dokonać wyraźnego rozróżnienia między: a) przeplywami przedstawiającymi transakcje faktycznie przeprowadzane na rynku po określonej cenie; b) przeplywami przedstawiającymi produkcję na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele (np. produkcja produktów rolnych na wlasny rachunek i uslugi mieszkaniowe wytwarzane na wlasny rachunek przez wlaścicieli mieszkań); c) przeplywami, których wartość jest zdefiniowana jako saldo między transakcjami dotyczącymi towarów i uslug (np. marże handlowe); d) przeplywami, których wartość jest zdefiniowana jako różnica między transakcjami redystrybucyjnymi i (lub) finansowymi (np. uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio i uslugi ubezpieczeniowe). 10. 36. Przeplywy kategorii a) są najliczniejsze i najczęściej spotykane. Zmiany w wartościach tych przeplywów, ze względu na ich charakter, mogą zostać rozdzielone na zmiany wolumenu i zmiany cen. Ogólna metoda korygowania wartości bieżącej tych przeplywów wskaźnikami cen jest stosowana we wszystkich przypadkach, w których towary i uslugi mogą być wyrażone w jednostkach, z których większość pozostaje jedno- rodna z jednego roku na drugi. 10. 37. Przeplywy kategorii b), są transakcjami umownymi i brak jest faktycznej ceny dla produktów stanowiących przedmiot transakcji. Tak jest w przypadku takich towarów jak produkty rolne na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele i towary powiększające wlasne środki trwale. W przypadku uslug, najważniejsze rodzaje odnoszą się do uslug mieszkaniowych świadczonych na wlasny rachunek przez wlaścicieli mieszkań. Wartości dla tych umownych przeplywów są otrzymywane poprzez zastosowanie cen podobnych produktów wprowadzanych na rynek, zatem deflatory powinny być takie same. W przypadku produkcji budowlanej na wlasny rachunek, jej wartość ustalana jest po kosztach a nie z wykorzystaniem wskaźnika ceny. Zatem deflator musi być odpowiednio dostosowany. 10. 38. Najważniejsze przeplywy kategorii c) są przeplywami, których wartość w cenach bieżących uzyskuje się jako różnicę między wartościami dwóch przeplywów dotyczących towarów. Ma to miejsce w przypadku marży handlowej, której wartość w cenach bieżących jest określona jako różnica między faktyczną ceną realizowaną przy sprzedaży towarów nabywanych w celu odsprzedaży w handlu hurtowym i detalicznym a ceną, którą dystrybutor musialby zaplacić, aby odkupić ten sam towar w czasie, w którym jest on sprzedawany lub w inny sposób rozdys- ponowywany. Zatem, jedną z metod szacowania marży handlowej w cenach stalych może być obliczenie różnicy poprzez odjęcie wartości wyrobu w cenach stalych, kupionego celem dalszej sprzedaży od wartości wyrobu w cenach stalych odsprzedanych przez te jednostki hand- lowe. Alternatywną metodą pomiaru jest ekstrapolacja marż handlowych roku bazowego na podstawie wielkości sprzedaży lub zakupów poczynionych przez handel hurtowy i detaliczny. Przy czym, przy metodzie tej należy wziąć pod uwagę fakt, że marże handlowe różnią się zależnie od produktów i ich wykorzystania. Jest to wyraźnie pokazane w tabelach podaży i wykorzystania towarów i uslug. 296 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 10. 39. Kategoria c) obejmuje też produkcję uslug agencji turystycznych mierzonych wartością kosztów uslug (oplaty i prowizje). Uslugi te mogą być również mierzone jako różnica między dwoma przeplywami, zaplatą w calości dokonaną przez nabywcę i wydatkiem dokonanym przez pro- ducenta uslugi na transport i zakwaterowanie. Miernik wolumenu można otrzymać jako różnicę między tymi przeplywami obliczonymi w cenach stalych. Alternatywnie, oplata lub prowizja może być zdefiniowana jako cena za jednostkę rodzaju transportu lub zakwaterowania. 10. 40. Przeplywy kategorii d) obejmują uslugi pośrednictwa finansowego: oplaty za uslugi ubezpieczeniowe oraz uslugi funduszy emerytalnych. Uslugi pośrednictwa finansowego są prowadzone przez banki i inne spólki finansowe, które zajmują się pożyczaniem pieniędzy przedsiębior- stwom lub gospodarstwom domowym, zapewniając bezpieczny i wygodny sposób oszczędzania, zabezpieczają pieniądze i inne aktywa o wyjątkowej wartości, prowadzą skup i sprzedaż walut zagranicznych, wystawiają czeki, dostarczają informacje gospodarcze, zajmują się akcjami i obligacjami, oferują doradztwo inwestycyjne. W niektórych przypadkach uslugi te można latwo określić i ściśle oplacić np. w przy- padku wynajmowania miejsca w skrytkach bankowych lub kiedy oplaty są wymagane w związku z emisjąakcji, obligacji lub udzielania kre- dytów. Bieżąca wartość transakcji może być wtedy określona, podobnie jak ceny i ilości konieczne do pomiaru cen i wolumenu. W przy- padku uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio i dla uslug ubezpieczeniowych, podzial na skladniki cen i wolumenu może być dokonany jedynie arbitralnie w sposób umowny. Przeplywy uslug nierynkowych 10. 41. Uslugi nierynkowe wytworzone przez instytucje rządowe i samorządowe oraz instytucje nienastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe (INKgd) obejmują szeroki zakres uslug koniecznych i pożytecznych dla spoleczeństwa. Można je podzielić na dwie glówne kategorie: a) uslugi świadczone na rzecz konkretnych odbiorców, tzn. będących konsumentami lub beneficjentami, którzy mogą być indywidualnie zidentyfikowani. Wykorzystanie tych uslug wymaga indywidualnej inicjatywy ze strony osób nimi zainteresowanych; b) uslugi ogólnospoleczne, to znaczy takie, które są wykorzystywane wspólnie przez ludność ogólem. 10. 42. Uslugi świadczone na rzecz konkretnych odbiorców mogą być dostarczane poszczególnym osobom (np. opieka lekarska) lub grupom osób (np. nauczanie). Uslugi te, z ich natury, mogą być świadczone na zasadach rynkowych lub nierynkowych; w wielu przypadkach osoba może uzyskać uslugi tego typu bądź to w drodze zgloszenia się do jednostki rynkowej (placąc określoną cenę), bądź też zwracając się do jednostki nierynkowej należącej do instytucji rządowej i samorządowej lub INKgd (otrzymując uslugę za darmo lub prawie za darmo). Do przeliczeń produkcji globalnej jednostek rynkowych na ceny stale powinna być użyta metoda korygowania wartości bieżących wskaźni- kami cen, wówczas różnice w różnorodnych produktach o różnych cenach są pokazane prawidlowo jako oddzialywanie raczej wolumenu niż ceny. Dla uslug nierynkowych świadczonych na rzecz konkretnych osób, oszacowanie produkcji globalnej może opierać się na wskaźnikach ilościowych. Dla edukacji mogą one odnosić się do ilości godzin spędzonych przez uczniów w klasach lub w nauczaniu indywidualnym, a dla nierynkowych uslug ochrony zdrowia, wskaźniki powinny odzwierciedlać leczenie szpitalne, wizyty u lekarzy lub pielęgniarek. W obu przypadkach istnieje wymiar jakościowy odzwierciedlony w wartości przychodów przypadających na jednego ucznia lub pacjenta. Wykorzys- tując dane szczególowe należy postępować bardzo ostrożnie tak, aby każdy wskaźnik, dla którego dokonuje się obliczenia byl jak najbardziej jednorodny w odniesieniu do kosztów. Tylko wtedy zmiany w różnorodnych produktach mogą być prawidlowo pokazane jako zmiany wolu- menu. W przypadku uslug świadczonych na rzecz konkretnych osób, zmiany wolumenu ich produkcji globalnej oraz spożycia powinny być z zasady mierzone na podstawie wykorzystania tych uslug; pozwala to na uniknięcie stosowania różnych kryteriów dla tych samych uslug, w zależności od tego, czy są one rynkowe czy nierynkowe. Oczywiście, jakakolwiek zmiana w jakości musi być traktowana jako zmiana wolu- menu; dotyczy to zarówno uslug rynkowych, jak i nierynkowych świadczonych na rzecz konkretnych osób. 10. 43. Uslugi ogólnospoleczne są produkowane przez instytucje rządowe i samorządowe na zaspokojenie potrzeb ogólnospolecznych. Obejmują one szeroki zakres dzialalności takich jak: ogólne uslugi publiczne, obronę narodową, sprawy zagraniczne, wymiar sprawiedliwości i bezpie- czeństwo publiczne, planowanie urbanistyczne, ochronę środowiska naturalnego, politykę gospodarczą itd. Ponieważ uslugi te są wykorzysty- wane grupowo, pośrednio i w sposób ciągly, wolumen ich produkcji globalnej nie może być mierzony poprzez stopień ich wykorzystania. 10. 44. W praktyce, otrzymanie wiarygodnych wskaźników ilości dla uslug nierynkowych świadczonych na rzecz konkretnych osób może być nie- możliwe, tak więc uslugi te mogą być mierzone w kategoriach wolumenu, poprzez wykorzystanie tych samych metod jak w przypadku uslug ogólnospolecznych. Należy wtedy dokonać szacunku w cenach stalych różnych elementów kosztów, z których sklada się produkcja tych uslug, tzn. : a) zużycie pośrednie; b) wynagrodzenie pracownicze; 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 297 c) podatki od produkcji pomniejszone o subsydia produkcyjne; d) zużycie środków trwalych. Wykorzystanie mierników od strony nakladów jako wyznacznika dla produkcji oznacza, że analiza wydajności nie jest możliwa. 10. 45. Obliczanie zużycia pośredniego w cenach stalych nie stwarza szczególnych problemów, gdyż zużycie pośrednie odnosi się do towarów i uslug rynkowych. Może być ono dokonane albo przez korygowanie wartości bieżących przy użyciu wskaźników cen dla zużycia pośredniego, albo na podstawie ilości wycenionych w cenach roku przyjętego za bazowy. 10. 46. Obliczanie w cenach stalych kosztów związanych z zatrudnieniem i zużyciem środków trwalych dla galęzi uslug nierynkowych jest dokony- wane z wykorzystaniem metod opisanych w ust. 10. 53 i 10. 54. Pozostale podatki od produkcji często odnoszą się do wskaźników wolumenu, np. liczby pracujących, liczba używanych samochodów. Podatki od produktów i subsydia do produktów i przywozu 10. 47. Zintegrowany system indeksów cen i wolumenu nie ogranicza się tylko do transakcji dotyczących towarów i uslug, lecz umożliwia również obliczanie zmian cen i wolumenu dla pewnych innych transakcji. Możliwość ta istnieje, w szczególności w przypadku podatków i subsydiów bezpośrednio powiązanych z ilością lub wartością towarów i uslug, które są przedmiotem transakcji. W tabelach podaży i wykorzystania towarów i uslug wartości te są wyraźnie pokazane. Stosując zasady przedstawione poniżej, możliwe jest otrzymanie mierników cen i wolu- menu dla kategorii podatków i subsydiów, które są rejestrowane w bilansie platności bieżących wedlug towarów i uslug, mianowicie: a) podatki od produktów (poza VAT) (D. 212 i D. 214); b) subsydia od produktów (D. 31); c) podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) (D. 211). 10. 48. Najprostszym przypadkiem są podatki związane z jednostką produktu, który jest przedmiotem transakcji. Wartość przychodu z takiego pod- atku zależy od: a) liczby produktów występujących w transakcji; b) kwoty pobieranej od jednostki produktu, to jest stawki podatkowej. Podzial zmiany wartości na jej dwa skladniki nie przedstawia praktycznie żadnych trudności. Zmiany wolumenu są wyznaczane poprzez zmianę ilości opodatkowanych produktów; zmiany ceny odpowiadają zmianie w kwocie pobieranej od jednostki produktu, tzn. do zmiany stawki podatkowej. 10. 49. Częściej spotykanym przypadkiem jest pobieranie podatku stanowiącego pewien procent wartości transakcji. Wartość wplywu od takiego podatku zależy wtedy od: a) ilości produktów występujących w transakcji; b) ceny produktów występujących w transakcji; c) stawki podatkowej (w wyrażeniu procentowym). Cena podatkowa jest wówczas ustalana jako stosunek stawki podatkowej do ceny produktu. Zmiana wartości wplywów od podatku tego typu może być również rozdzielona na zmianę wolumenu, określonego przez zmianę ilości opodatkowanych produktów i zmianę ceny odpowia- dającej zmianie stawki podatkowej (b × c). 10. 50. Kwota podatków od produktów (poza VAT) (D. 215 i D. 214) jest mierzona w kategoriach wolumenu poprzez zastosowanie do wartości pro- duktów wywytworzonych lub przywożonych, stawek podatkowych z roku bazowego lub poprzez zastosowanie do wartości produkcji lub przywozu produktów wycenianych w cenach roku bazowego, stawek podatkowych z roku bazowego. Należy zwrócić uwagę na fakt, że stawki podatkowe mogą się różnić. Jest to uwzględniane w tabelach podaży i wykorzystania towarów i uslug. 10. 51. Podobnie, wielkość subsydiów do produktów (D. 31) jest mierzona wolumenem poprzez zastosowanie do ilości produktów wytworzonych lub przywożonych stawek subwencyjnych z roku bazowego lub poprzez zastosowanie do wartości produkcji lub przywozu, wycenionych w cenach roku bazowego, stawek subwencyjnych z roku bazowego, biorąc pod uwagę różne stawki subwencyjne dla różnych zastosowań. 298 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 10. 52. Podatek typu podatku od towarów i uslug (VAT) (D. 211) jest, zarówno dla gospodarki ogólem jak i pojedynczych galęzi oraz innych użytkow- ników, obliczany na bazie „netto” i odnosi się wylącznie do niepotrącalnego VAT. Jest to zdefiniowane jako różnica między VAT fakturowa- nym od produktów i VAT potrącanym przez użytkowników tych produktów. Alternatywnie, możliwe jest też zdefiniowanie podatku od towarów i uslug (VAT) jako sumy wszystkich potrącalnych kwot, które muszą być zaplacone przez użytkowników. Niepotrącalny VAT w cenach stalych może być obliczony poprzez zastosowanie stawek VAT obowiązujących w roku bazowym do prze- plywów wyrażonych w cenach roku bazowego. Jakakolwiek zmiana stawek VAT dla roku bieżącego będzie więc odzwierciedlona w indeksie cen, a nie w indeksie wolumenu niepotrącalnego VAT. Udzial potrącanego VAT w VAT fakturowanym a w konsekwencji VAT niepotrącalny może się zmieniać: a) b) albo z powodu zmiany w prawie do odliczania VAT, wynikającym ze zmiany prawa podatkowego lub przepisów, ze skutkiem natych- miastowym lub z opóźnieniem czasowym; lub z powodu zmian w strukturze wykorzystania produktu (np. zwiększenia udzialu wykorzystania, od którego VAT może zostać odli- czony). Zmiana kwoty potrącanego VAT wynikająca ze zmiany w prawie do odliczenia VAT będzie, przez opisaną metodę, traktowana jako zmiana stawki podatkowej jak również zmiana w stawce fakturowanego VAT. Z drugiej strony, zmiana kwoty potrącanego VAT wynikająca ze zmiany w strukturze wykorzystania produktu, stanowi zmianę wolu- menu potrącanego VAT do odzwierciedlenia w indeksie wolumenu VAT od produktów. Zużycie środków trwalych 10. 53. Pomiar wolumenu zużycia środków trwalych stwarza kilka problemów, nawet gdy dostępne są wiarygodne dane o strukturze zasobów aktywów trwalych. Stosowana w większości krajów metoda ciąglej inwentaryzacji zaklada, że dla oszacowania zużycia środków trwalych w cenach bieżących, istnieje potrzeba dokonywania obliczeń zasobów majątku trwalego najpierw w cenach stalych. Na to bowiem, aby przejść od wyceny wedlug kosztów historycznych do wyceny wedlug kosztów odtworzenia, należy najpierw oszacować wartość środków trwalych nabytych w różnych okresach wedlug jednolitej bazy cen, to znaczy w cenach roku bazowego. Indeksy cen i wolumenu użyte w tych szacun- kach mogą być stosowane do obliczenia wartości zużycia środków trwalych w cenach stalych i odnośnego indeksu cen. W przypadku, gdy nie jest stosowana metoda ciąglej inwentaryzacji zasobów aktywów trwalych, zmiany zużycia środków trwalych w cenach stalych mogą być otrzymywane poprzez korygowanie danych w cenach bieżących o indeks cen pochodzącymi od danych z zakresu środków trwalych brutto wedlug produktów. Należy wziąć przy tym pod uwagę strukturę wieku nabytych środków trwalych. Wynagrodzenie pracownicze 10. 54. Do celów mierzenia wolumenu nakladów pracy pracowników, za jednostkę ilości wynagrodzenia pracowniczego można uznać godzinę pracy danego rodzaju i o danym poziomie kwalifikacji. Podobnie, jak w przypadku towarów i uslug, musi być uwzględniona różna jakość pracy oraz obliczone względne ilości każdego rodzaju pracy. Cena przypisana każdemu rodzajowi pracy jest wynagrodzeniem placonym za godzinę pracy i może być ona różna, zależnie on rodzaju wykonanej pracy. Wartość wolumenu wykonanej pracy może być obliczona jako średnia ważona względnych ilości różnego rodzaju prac ważonych wartością kosztów związanych z zatrudnieniem w roku poprzednim lub w roku bazowym. Alternatywnie, wskaźnik wynagrodzeń może być obliczony przez skalkulowanie średniej ważonej proporcjonalnych zmian w staw- kach godzinnych wynagrodzeń za różnego rodzaju pracę, stosując ponownie jako wagi wynagrodzenie pracownicze. Jeżeli indeks wolumenu typu Laspeyres'a jest obliczony pośrednio przez skorygowanie zmian w wynagrodzeniu pracowniczym w wartościach bieżących indeksem średniej zmiany wynagrodzenia za godzinę pracy, to ten ostatni powinien być indeksem typu Paasche'go. 10. 55. Do celów pomiaru realnej sily nabywczej wynagrodzeń pracowniczych, przeplyw dotyczący tych kategorii może być korygowany indeksem odzwierciedlającym wykorzystanie tych dochodów. Zwykle wybieranym do tego celu indeksem cen jest deflator spożycia indywidualnego albo indeks cen towarów konsumpcyjnych. Zasoby aktywów trwalych wytworzonych i zapasy 10. 56. Zarówno zasoby wytworzonych aktywów trwalych jak i zapasy muszą być obliczane w cenach stalych. W przypadku pierwszych dane, jakie są niezbędne do obliczenia nakladów na środki trwale, są dostępne poprzez wykorzystanie metody ciąglej inwentaryzacji. W innych przypad- kach, informacje na temat zasobów aktywów mogą pochodzić od producentów, wówczas korygowanie dokonywane jest z wykorzystaniem indeksów cen użytych w przeliczeniach na ceny stale nakladów brutto na środki trwale, biorąc pod uwagę strukturę wieku zasobów. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 299 Zmiany zapasów są mierzone wartością początkowych zapisów na koncie zapasów pomniejszoną o wartość wycofania z zapasów i wartością jakichkolwiek powtarzających się strat w towarach trzymanych w zapasie w danym okresie. Szacunki w cenach stalych mogą być uzyskiwane poprzez korygowanie skladników zapasów. Kiedy zmiany wolumenu i zmiany cen zapasów są regularne, szacunki zmian zapasów mogą być uzyskiwane również przez pomnożenie zmiany wolumenu zapasów przez średnie ceny z roku bieżącego lub bazowego. Alternatywą i spraw- dzianem jest oszacowanie zmian zapasów jako różnicę między zapasami na końcu i na początku okresu. W tym celu wartość zapasów minus przeszacowanie, zgodnie z rachunkami producentów, muszą zostać ponownie zwaloryzowane i wyrażone w średnich cenach, odnoszących się albo do roku bieżącego, albo bazowego. Wartości wolumenu zmian zapasów mierzone są w cenach bieżących, jeżeli odnoszą się do roku bieżącego. Wartości wolumenu zmian zapasów mierzone są w cenach roku bazowego, w przypadku gdy średnie ceny odnoszą się do roku bazowego. Pomiary realnych dochodów dla gospodarki ogólem 10. 57. Ponieważ nie jest możliwe podzielenie przeplywów dochodów na skladniki cen i wolumenu, zatem obliczenie cen i wolumenu nie mogą być zdefiniowane w taki sam sposób, jak dla przeplywów i zasobów opisanych wcześniej. Przeplywy dochodów mogą być mierzone w ujęciu real- nym tylko na podstawie indeksów cen wybranej grupy towarów i uslug, na zakupy których zazwyczaj przeznaczony jest dochód i stosuje się indeks cen dla tej grupy jako deflator dochodów bieżących. Wybór jest zawsze arbitralny w tym sensie, że dochód rzadko jest wydawany w calości na zakupy w danym okresie. Pewna kwota dochodu może być zaoszczędzona na zakupy w późniejszych okresach, albo zakupy doko- nywane w danym okresie mogą być częściowo finansowane z oszczędności dokonanych wcześniej. 10. 58. Produkt krajowy brutto w cenach stalych mierzy produkcję globalną ogólem (pomniejszoną o zużycie pośrednie) w wolumenie dla gospo- darki ogólem. Na dochód narodowy w ujęciu realnym rezydentów wplywa nie tylko wolumen produkcji, ale również tempo, w jakim wywóz może być dokonywany w stosunku do przywozu z zagranicy. Jeżeli poprawia się wskaźnik „terms of trade”, potrzebny będzie mniejszy wywóz do oplacenia danego wolumenu przywozu, a zatem, na danym poziomie produkcji krajowej, towary i uslugi mogą być przesunięte z wywozu na spożycie lub naklady na środki trwale. 10. 59. Dochód narodowy brutto w ujęciu realnym otrzymuje się poprzez dodanie tzw. Zysku handlowego do wolumenu produktu krajowego brutto. Zysk handlowy — lub, w zależności od przypadku, strata -jest zdefiniowany w następujący sposób: T = X – M P (cid:1) X Px – – (cid:2) M Pm tzn. saldo bieżącej wymiany produktów z zagranic, skorygowane o odpowiedni indeks cen P, pomniejszone o różnicę między zdeflowaną wartością wywozu i skorygowane wartością przywozu. Wybór odpowiedniego deflatora P dla salda bieżącej wymiany produktów z zagranicą powinien należeć do wladz zajmujących się danymi statystycznymi danego kraju, z uwzględnieniem specyfiki kraju. W sytuacji, w której ist- nieją wątpliwości przy wyborze deflatora, średnie indeksy cen przywozu i wywozu mogą stanowić odpowiedni deflator. 10. 60. Różne agregaty dochodów w ujęciu realnym są identyfikowane i definiowane w następujący sposób: Produkt krajowy brutto w cenach stalych Plus Handlowy zysk lub strata wynikające ze zmian w „terms of trade” Równa się Realny dochód krajowy brutto Plus Minus Realny dochód pierwotny z zagranicy Realny dochód pierwotny placony dla zagranicy Równa się Realny dochód narodowy brutto Plus Minus Realne bieżące transfery zagraniczne otrzymane Realne bieżące transfery zagraniczne zaplacone Równa się Realny dochód narodowy do dyspozycji brutto Minus Zużycie środków trwalych w cenach stalych Równa się Realny dochód narodowy do dyspozycji netto 300 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Dla wyrażenia różnych agregatów dochodu narodowego w ujęciu realnym zaleca się, aby należności i zobowiązania dotyczące dochodów pierwotnych oraz transfery zagranicy i za granicę byly korygowane o indeks krajowych wydatków końcowych brutto. Dochód narodowy do dyspozycji, realny ma być wyrażony w ujęciu netto, tzn. po odliczeniu od jego wartości brutto zużycia środków trwalych w cenach stalych. WYBÓR FORMULY INDEKSU I ROKU BAZOWEGO 10. 61. Utworzenie zintegrowanego systemu indeksów cen i wolumenu pociąga za sobą konieczność wyboru typów indeksów, które mają być wyko- rzystane. 10. 62. Do pomiaru corocznych zmian wolumenu preferowany jest indeks wolumenu Fisher'a definiowany jako średnia geometryczna indeksów Las- peyres'a i Paasche'go. Zmiany wolumenu w dluższych okresach oblicza się metodą porównania ruchów z roku na rok. 10. 63. Do pomiaru corocznych zmian cen wykorzystywany jest indeks cen Fisher'a. Zmiany cen w dluższych okresach oblicza się metodą porówna- nia ruchów z roku na rok. 10. 64. Indeksy porównania ruchów wykorzystujące indeksy wolumenu wedlug formuly Laspeyres'a do mierzenia zmian wolumenu i indeksy cen wedlug formuly Paasche'go do mierzenia corocznych ruchów cen, są alternatywą w stosunku do indeksów wedlug formuly Fisher'a. 10. 65. Jakkolwiek preferowanym do pomiaru wolumenu i cen jest indeks porównania ruchów, to należy uznać, iż brak spójności dodatkowej może być poważnym problemem dla wielu analiz. Agregat jest definiowany jako suma jego skladników. Addytywność wymaga zachowania tej tożsamości, również wówczas, gdy wartości zarówno agregatu jak i jego skladników dla jakiegoś okresu są ekstrapolowane w czasie, z wykorzystaniem pewnej liczby indeksów porówna- nia ruchów wolumenu. 10. 66. Tak więc zaleca się, aby rozbite dane w cenach stalych, tzn. bezpośrednia wycena bieżących ilości w cenach roku bazowego, byly zestawiane jako dodatkowe wyliczenie obok indeksów porównania ruchów dla glównych agregatów. Szacunki danych, uzyskiwanych w rachunkach w cenach stalych, muszą być prowadzone na poziomie możliwie najbardziej szczególowym, jeżeli mają być one zgodne wewnątrz kompleksowego zintegrowanego systemu pomiarów cen i wolumenu. Tabele podaży i wykorzystania towarów i uslug ksztaltują glówny, pojęciowy i statystyczny schemat dla wszystkich pomiarów w cenach stalych. Dane dodatkowe znajdują się w tabelach uzupelniających. Wraz z uplywem czasu, musi być dokonywana zmiana roku bazowego dla szeregów wyrażonych w cenach stalych. ESA przyjęlo zasadę zmiany roku bazowego co pięć lat, począwszy od 1995 r. Przy zmianie roku bazowego, dane ze starej bazy lączy się z danymi z nowej bazy. Nie dokonuje się raczej przeliczeń wstecz. Przy uaktualnianiu roku bazowego tracona jest addytywność jako efekt nawiązań porównania ruchów. 10. 67. Kiedy wartości roku bazowego poddawane są ekstrapolacji, z wykorzystaniem indeksów porównania ruchów wolumenu, użytkownicy danych muszą być poinformowani o braku addytywności danych prezentowanych w tabelach oraz o jej przyczynach. Nieaddytywne „ceny stale” są publikowane bez jakichkolwiek dostosowań. Metoda prezentacji jest przejrzysta i wskazuje użytkownikom roz- miar problemu. Nie wyklucza to możliwości eliminowania, w pewnych okolicznościach, rozbieżności w celu poprawienia ogólnej zgodności danych. MIĘDZYPRZESTRZENNE INDEKSY CEN I WOLUMENU 10. 68. Przy porównaniach cen i wolumenu między różnymi krajami należy pokonać trudności związane z porównaniem różnych walut krajowych. Skoro kursy wymiany nie są ani wystarczająco stabilne w tym celu, ani nie odzwierciedlają we wlaściwy sposób różnic w sile nabywczej, konieczne jest użycie metodologii podobnej do tej wykorzystywanej dla międzyczasowych porównań między różnymi okresami wewnątrz danego kraju. Indeksy cen i wolumenu muszą być obliczane między dwoma krajami, stosując te same formuly indeksów jak przy mierzeniu zmian między okresami. Dane każdego z dwóch krajów A i B mogą być użyte jako system wag i, patrząc z punktu widzenia kraju A, indeks typu Laspeyres'a z wagami kraju A, może zostać obliczony równie dobrze, jak indeks typu Paasche'go przy użyciu wag kraju B. 10. 69. Jeżeli gospodarki dwóch krajów różnią się znacząco między sobą, rozpiętość między tymi dwoma indeksami może być duża, a wyniki nad- miernie zależalyby od tego, który z nich zostanie wybrany. Tak więc, dla porównań dwustronnych, ESA zaleca przyjmowanie uśrednionego indeksu w postaci indeksu Fisher'a. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 301 10. 70. Bezpośrednie porównania ilościowe między systemami gospodarczymi, które różnią się wyraźnie między sobą, są z natury trudne, a zatem metoda korygowania wartości bieżących o indeks cen jest najlepszą z możliwych. Odnosi się to bardziej do porównań międzynarodowych niż międzyczasowych. Poprzez dokladną specyfikację i identyfikację produktów, relacje cen można obliczyć na podstawie informacji zebra- nych przy badaniach cen w każdym z krajów. Skoro ceny są podawane w narodowych walutach, dla interpretacji relacji cen wprowadza się pojęcie parytetu sily nabywczej (PPP). Dla danego produktu PPP między dwoma środkami platniczymi krajów A i B jest definiowany jako liczba jednostek walutowych kraju B, niezbędna do zakupienia tej samej ilości produktu w kraju B, co za jedną jednostkę walutową kraju A można zakupić w kraju A. PPP dla grup produktów i kolejno wyższych poziomów agregacji, aż do PKB, są otrzymywane poprzez ważenie PPP dla produktów ich udzialem w wydatkach. Aby obliczyć indeksy poziomu cen między dwoma krajami, indeks parytetu sily nabywczej musi zostać podzielony przez bieżący kurs wymiany między walutami porównywanych krajów. 10. 71. Dla uslug nierynkowych, porównania międzynarodowe napotykają na te same problemy co porównania międzyczasowe. Przypomnijmy, że produkcja globalna jest mierzona jako suma nakladów. Stosowana obecnie metoda w porównaniach międzyprzestrzennych polega na wylicza- niu PPP na bazie relacji cen dla ważnych elementów nakladów. Metoda ta, sugerująca porównania wolumenu nakladów, nie bierze pod uwagę różnic wydajności w produkcji uslug nierynkowych w porównywanych krajach. Ważne jest, aby rozwinąć metody porównań międzynarodo- wych, które doprowadzą do porównań wolumenu produkcji globalnej uslug nierynkowych. Powinno to, w zasadzie, być wykonalne dla indy- widualnych uslug nierynkowych, w ten sam ogólny sposób, jak przy porównaniach międzyczasowych. 10. 72. ESA uznaje potrzebę dokonywania międzynarodowych porównań cen i wolumenu między wieloma krajami. Glównym celem są porównania wolumenu PKB oraz jego wykorzystania i musi być spelniony warunek przechodniości. Przechodniość oznacza, że bezpośredni indeks dla kraju C w stosunku do kraju A równa się pośredniemu indeksowi otrzymanemu w wyniku pomnożenia bezpośredniego indeksu dla kraju B w stosunku do kraju A przez bezpośredni indeks dla kraju C w stosunku do kraju B. 10. 73. Zgodnie z ESA, obliczanie zestawu wielostronnych mierników wolumenu i PPP, rozpoczyna się od porównań dwustronnych między wszyst- kimi możliwymi parami krajów. Indeksy Fisher'a użyte do tego celu nie są przechodnie, ale możliwe jest otrzymanie, na ich podstawie, zes- tawu przechodnich indeksów zbliżonych do indeksów Fisher'a tak dalece, jak to tylko możliwe stosując w tym celu kryterium najmniejszych kwadratów. Minimalizacja odchyleń między indeksami Fisher'a a wyliczonymi przechodnimi indeksami prowadzi do tak zwanej formuly EKS. 10. 74. Indeks EKS wykorzystuje wszystkie indeksy pośrednie wiążące kraj „i” z krajem „k”, jak też bezpośredni indeks między nimi. Dla wyliczenia indeksu między krajami „i” oraz „k” wykorzystuje się średni geometryczny bezpośredni indeks między krajami „i” oraz „k” oraz każdy możliwy pośredni indeks lączący te kraje. Bezpośredniemu indeksowi daje się podwójne ważenie w stosunku do każdego indeksu pośred- niego. Przechodniość w indeksie EKS otrzymuje się, przez uwzględnienie, dla jakiejkolwiek pary krajów, indeksów dotyczących relacji z każdym innym krajem. 302 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ROZDZIAL 11 LUDNOŚĆ I NAKLADY PRACY 11. 01. Niektóre porównania między krajami, galęziami czy sektorami w ramach tej samej gospodarki nabierają znaczenia jedynie wówczas, gdy agregaty występujące w rachunkach narodowych (na przyklad: produkt krajowy brutto, spożycie w sektorze gospodarstw domowych, wartość dodana dla galęzi, wynagrodzenie pracownicze) rozważane są w relacji do liczby mieszkańców oraz zmiennych odnoszących się do nakladów pracy. Dlatego też konieczne jest dokladne zdefiniowanie następujących pojęć: ludność ogólem, zatrudnieni, praca, godziny przepracowane ogólem, równoważność pelnego etatu oraz naklad pracy pracownika wyrażony stalym wynagrodzeniem, które są bardzo ściśle powiązane z koncepcjami stosowanymi w rachunkach narodowych. 11. 02. Pojęcia te definiowane są w systemie na podstawie koncepcji obszaru gospodarczego oraz ośrodka zainteresowania. 11. 03. Naklady pracy muszą być klasyfikowane na podstawie tych samych jednostek statystycznych jakie są stosowane w analizie produkcji, a mia- nowicie lokalnej jednostki rodzaju dzialalności oraz jednostki instytucjonalnej. 11. 04. Agregaty, do których odnoszone są liczby dotyczące ludności i nakladów pracy są wielkościami rocznymi. Dlatego też, należy stosować kate- gorię przeciętnej w roku liczby ludności oraz przeciętnego w roku nakladu pracy. W przypadku badań przeprowadzanych kilkakrotnie w ciągu roku przyjmuje się średnią z wyników uzyskanych dla poszczególnych okresów. W przypadku przeprowadzenia jednego badania istotne jest, aby przyjęty okres byl w pelni reprezentatywny; ostatnia dostępna informacja o zmianach w ciągu roku powinna być wykorzystana w szacunkach danych za caly rok. Na przyklad, przy szacowaniu przeciętej liczby pra- cujących należy wziąć pod uwagę fakt, iż nie wszystkie osoby pracowaly przez caly rok (pracownicy pracujący dorywczo lub sezonowo). LUDNOŚĆ OGÓLEM 11. 05. Definicja: Na dany dzień, ludność kraju ogólem sklada się ze wszystkich osób, obywateli tego kraju lub obcokrajowców, którzy na stale prze- bywają na obszarze gospodarczym kraju, nawet jeżeli czasowo są poza nim. Dla niektórych celów, przeciętna w roku liczba lud- ności będzie stanowila odpowiednią bazę do szacowania zmiennych w rachunkach narodowych albo posluży jako mianownik przy porównaniach. 11. 06. Ludność ogólem w rachunkach narodowych jest definiowana zgodnie z koncepcją podstawowego miejsca pobytu czyli rezydencji (patrz roz- dzial dotyczący jednostek i ich grupowania). Osoba, która przebywa lub zamierza przebywać na obszarze gospodarczym danego kraju przez okres jednego roku lub dlużej jest uważana za mającą podstawowe miejsce pobytu w tym kraju. Osoba jest uważana za czasowo nieobecną, jeśli ma podstawowe miejsce pobytu w kraju lecz przebywa lub ma zamiar przebywać poza kra- jem przez okres krótszy niż jeden rok. Wszystkie osoby należące do tego samego gospodarstwa domowego (1) mają podstawowe miejsce pobytu tam, gdzie jest zlokalizowany ośro- dek zainteresowania gospodarczego tego gospodarstwa domowego, czyli tam, gdzie gospodarstwo domowe utrzymuje mieszkanie albo szereg mieszkań, które czlonkowie gospodarstwa traktują i używają jako podstawowej rezydencji. Czlonek rezydującego gospodarstwa domowego pozostaje rezydentem nawet, jeśli często odbywa podróże poza obszar gospodarczy, ponieważ jego ośrodek zainteresowania gospodarczego pozostaje w tej gospodarce, w której ma podstawowe miejsce pobytu jego gospodarstwo domowe. 11. 07. Na ludność kraju ogólem skladają się: a) obywatele zamieszkujący dany kraj; b) cywilni obywatele danego państwa pozostający poza jego granicami przez okres poniżej jednego roku (pracownicy w strefie przygranicz- nej, pracownicy sezonowi, turyści, pacjenci itp. ); (1) Pojęcie gospodarstwa domowego zdefiniowane zostalo w rozdziale „Jednostki i ich grupowanie”. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 303 c) d) e) cywilne osoby zagraniczne, zamieszkujące terytorium danego państwa przez okres co najmniej jednego roku bądź dlużej (lącznie z pra- cownikami (2) instytucji Wspólnot Europejskich oraz cywilnych organizacji międzynarodowych, zlokalizowanych na terytorium geogra- ficznym danego państwa); zagraniczny personel wojskowy (2) pracujący dla wojskowych organizacji międzynarodowych, zlokalizowanych na terytorium geograficz- nym danego państwa; zagraniczny personel pomocy technicznej (2) na kontraktach dlugoterminowych, który pracuje w kraju i jest traktowany jako zatrudniony przez rząd państwa przyjmującego, w imieniu tego rządu, czy tej organizacji międzynarodowej, która faktycznie finansuje jego pracę. Umownie, do ludności ogólem zalicza się również następujące osoby, bez względu na okres, przez jaki przebywają poza krajem: a) studenci, bez względu na okres przez jaki studiują poza granicami kraju; b) czlonkowie (2) sil zbrojnych danego państwa, stacjonujący poza jego granicami; c) obywatele (2) danego państwa pracujący w bazach naukowych znajdujących się pozaterytorium geograficznym tego państwa; d) obywatele (2) danego państwa zatrudnieni w misjach dyplomatycznych za granicą; e) obywatele (2) będący czlonkami zalóg statków rybackich, innych statków, samolotów, plywających platform częściowo lub calkowicie eks- ploatowanych, zlokalizowanych poza obszarze gospodarczym danego państwa. 11. 08. Odwrotnie, do ludności kraju ogólem nie zalicza się: a) zagranicznych osób cywilnych przebywających na terytorium danego państwa przez okres krótszy niż jeden rok (pracownicy w strefie przygranicznej, pracownicy sezonowi, turyści, pacjenci itp. ); b) obywateli danego państwa pozostających poza granicami kraju przez okres; jednego roku bądź dlużej; c) narodowego personelu wojskowego pracującego w organizacjach międzynarodowych poza granicami kraju; d) narodowego personelu pomocy technicznej na kontraktach dlugoterminowych, który pracuje za granicą i jest traktowany jako zatrud- niony przez rząd kraju przyjmującego, w imieniu tego rządu, czy tej organizacji międzynarodowej, która faktycznie finansuje jego pracę, a także, zgodnie z konwencją: a) studentów zagranicznych, bez względu na czas trwania ich studiów w danym państwie; b) czlonków sil zbrojnych innego państwa, stacjonujących w danym kraju; c) pracowników zagranicznych baz naukowych zlokalizowanych na terytorium danego państwa; d) czlonków zagranicznych misji dyplomatycznych znajdujących się w danym państwie. 11. 09. Podana wyżej definicja różni się od obecnej (lub de facto) ludności ogólem, na którą skladają się osoby faktycznie przebywające na terytorium geograficznym danego państwa w danym momencie czasu. LUDNOŚĆ CZYNNA GOSPODARCZO 11. 10. Definicja: Ludność czynna gospodarczo stanowią wszystkie osoby obojga plci, powyżej określonego wieku, dostarczające silę roboczą dla prowadzenia dzialalności produkcyjnej (w ramach przyjętych przez system granic produkcji) w określonym czasie stanowiącym punkt odniesienia. Na ludność czynną gospodarczo skladają się wszystkie osoby spelniające wymogi zaliczenia ich do grupy zatrudnionych (zatrudnieni lub osoby pracujące na wlasny rachunek) lub niezatrudnieni. (2) Lącznie z towarzyszącymi czlonkami gospodarstw domowych. 304 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 „Pracownicy” i „osoby pracujące na wlasny rachunek” definiowane są w ramach pojęcia „zatrudnieni”. Osoby „niezatrudnione” definiowane są w ramach pojęcia „bezrobocie”. ZATRUDNIENI 11. 11. Definicja: Zatrudnieni są to wszystkie osoby — zarówno pracownicy jak i osoby pracujące na wlasny rachunek zaangażowane w jakąś dzia- lalność produkcyjną w ramach przyjętych przez system granic produkcji. PRACOWNICY (3) 11. 12. Definicja: Pracownicy to wszystkie osoby, które na podstawie umowy wykonują pracę dla innej jednostki instytucjonalnej, będącej rezyden- tem i otrzymują za tę pracę wynagrodzenie (rejestrowane jako D. l — wynagrodzenie pracownicze). Pracodawca i pracownik pozostają w stosunku pracy, gdy istnieje umowa o charakterze formalnym lub nieformalnym, na ogól zaakceptowana dobrowolnie przez obie strony, gdzie dana osoba pracuje na rzecz przedsiębiorstwa, w zamian za wynagrodzenie pieniężne lub w naturze. Zatrudnieni są zaklasyfikowani do tej kategorii, o ile równocześnie nie pracują na wlasny rachunek w zakresie stanowiącym ich podstawową dzialalność: wówczas byliby oni zaklasyfikowani do osób pracujących na wlasny rachunek. 11. 13. Do zatrudnionych zalicza, się: a) osoby (pracownicy fizyczni bądź umyslowi, kadry kierownicze, slużby, osoby wykonujące oplacaną dzialalność produkcyjną w ramach programów zatrudnienia), zaangażowane przez pracodawcę w ramach umowy o pracę; b) slużba cywilna i pozostali pracownicy rządowi, dla których warunki zatrudnienia ustanowione są prawem publicznym; c) sily zbrojne, skladające się z osób zwerbowanych krótko- bądź dlugoterminowo, lącznie z poborowymi (także poborowi odbywający slużbę w instytucjach cywilnych); d) osoby duchowne, jeżeli oplacane są bezpośrednio przez rząd albo instytucję nienastawioną na przynoszenie dochodu; e) wlaściciele przedsiębiorstw i spólek ulomnych, jeżeli pracują w tych przedsiębiorstwach; f) studenci zaangażowani formalnie, którzy wnoszą swoją wlasną pracę jako wklad w proces produkcji w przedsiębiorstwie w zamian za wynagrodzenie lub możliwość ksztalcenia się; g) osoby wykonujące pracę nakladczą (4) o ile istnieje wyraźna umowa, iż osoby te są wynagradzane na podstawie wykonanej pracy, tzn. ilości pracy wlożonej w proces produkcji; h) inwalidzi, pod warunkiem istnienia formalnego bądź nieformalnego stosunku pracy między pracodawcą i pracownikiem; i) osoby zatrudnione przez agencje tymczasowego zatrudnienia; osoby te muszą być zaliczane do zatrudnionych w tym rodzaju dzialal- ności, do którego jest zaliczona agencja zatrudniająca, a nie w tym, do którego jest zaliczone przedsiębiorstwo, w którym aktualnie pra- cują. Niemniej jednak, do celów przeplywów między galęziowych można dokonać przeklasyfikowania tych osób i wszelkich kosztów związanych z ich dzialalnością (patrz: ust. 9. 51). 11. 14. Za zatrudnionych uważa się także osoby czasowo niepracujące, pod warunkiem, iż mają one oficjalny przydzial pracy. Taki oficjalny przy- dzial pracy powinien być określony zgodnie z jednym z następujących kryteriów: a) kontynuacja pobierania wynagrodzeń; (3) Pojęcie „zatrudnieni” odpowiada definicji Międzynarodowej Organizacji Pracy „zatrudnienia za wynagrodzeniem”: (4) Osoba wykonująca pracę nakladczą to osoba, która wykonuje pracę dla danego przedsiębiorstwa, bądź dostarcza pewną ilość towarów lub uslug dla danego przedsię- biorstwa, na podstawie uprzednio podpisanej umowy kontraktu z tym przedsiębiorstwem, aczkolwiek jej miejsce pracy znajduje się poza tym przedsiębiorstwem. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 305 b) c) zapewnienie powrotu do pracy w przypadku ustania nieprzewidzianych okoliczności lub posiadania umowy określającej datę powrotu do pracy; określony czas trwania nieobecności w pracy; w niektórych sytuacjach może to być taki okres, w którym pracownik może otrzymywać świadczenia kompensacyjne bez obowiązku akceptowania innych prac. Ta kategoria obejmuje osoby czasowo niezatrudnione z powodu choroby lub wypadku, urlopu, strajku lub strajku okupacyjnego, urlopu szkoleniowego, urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego, ograniczeń w dzialalności gospodarczej, czasowej dezorganizacji bądź zawiesze- nia pracy w związku z takimi przyczynami jak zla pogoda, awaria techniczna czy elektryczna, niedobór surowca lub paliwa oraz innych, cza- sowych nieobecności w pracy, z urlopem lub bez urlopu. OSOBY PRACUJĄCE NA WLASNY RACHUNEK 11. 15. Definicja: Osoby pracujące na wlasny rachunek to osoby, które są wylącznymi wlaścicielami lub wspólwlaścicielami spólek nie posiadających osobowości prawnej, w których pracują, z wylączeniem tych spólek nie posiadających osobowości prawnej, które są zaliczane do spólek ulomnych. Osoby pracujące na wlasny rachunek zalicza się do tej kategorii, o ile równocześnie nie pracują za wynagrodze- niem w zakresie stanowiącym ich podstawową dzialalność; wówczas byliby oni zaklasyfikowani jako zatrudnieni. Osoby te mogą w okresie sprawozdawczym czasowo nie pracować z jakichkolwiek określonych przyczyn. Wynagrodzenie osób pracujących na wlasny rachunek stanowi dochód mieszany. 11. 16. Do osób pracujących na wlasny rachunek zalicza się także: a) nieoplacanych, pracujących czlonków rodziny, lącznie z tymi, którzy pracują w spólkach nie posiadających osobowości prawnej, zaan- gażowanych calkowicie bądź częściowo w produkcję rynkową; b) osoby wykonujące pracę nakladczą, których dochód obliczany jest na podstawie wartości produkcji wytworzonej w procesie produkcyj- nym, za który te osoby odpowiadają, bez względu na ilość wlożonej przez nie pracy; c) pracownicy zaangażowani indywidualnie lub zbiorowo w produkcję podjętą wylącznie z przeznaczeniem na wlasne spożycie ostateczne lub powiększenie wlasnych środków trwalych. Do osób pracujących na wlasny rachunek zaliczani są również nieoplacani dobrowolni pracownicy, w przypadkach, gdy ich dobrowolna dzia- lalność prowadzi do powstawania dóbr, np. budowa mieszkań, kościolów albo innych budowli. Natomiast, w przypadku, gdy ich dobrowolna dzialalność polega na świadczeniu uslug, np. nieodplatne opieka lub sprzątanie, wówczas nie są oni zaliczani do pracujących ogólem, ponieważ takie uslugi, dobrowolnie świadczone, są wylączone z produkcji (patrz: ust. 3. 08). Nie występuje naklad pracy w produkcję uslug mieszkaniowych świadczonych sobie przez wlaścicieli mieszkań; wlaściciele ci nie są uważani za osoby pracujące na wlasny rachunek. PRACUJĄCY I STALE MIEJSCE ZAMIESZKANIA 11. 17. Wyniki dzialalności jednostek produkujących mogą być porównywane z liczbą zatrudnionych wylącznie wtedy, jeżeli kategoria ta obejmuje zarówno rezydentów jak i nierezydentów, którzy pracują w jednostkach produkujących będących rezydentami. Dlatego też do zatrudnionych zalicza, się następujące kategorie: a) pracowników ze strefy przygranicznej nie będących rezydentami, tzn. osoby przekraczające granicę każdego dnia w celu wykonywania pracy na danym obszarze gospodarczym; b) pracowników sezonowych nie będących rezydentami, tzn. osoby które przeprowadzają się na dane obszar gospodarczy i pozostają na nim przez okres poniżej jednego roku, celem wykonywania pracy w galęziach, w których istnieje czasowe zapotrzebowanie na dodat- kową pracę; c) czlonków sil zbrojnych państwa stacjonujących poza granicami kraju; d) obywateli danego państwa pracujących w bazach naukowych znajdujących się poza terytorium geograficznym tego państwa; e) obywateli danego państwa zatrudnionych w misjach dyplomatycznych poza granicami państwa; 306 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 f) obywateli będących czlonkami zalóg statków rybackich, innych statków, samolotów bądź plywających platform eksploatowanych przez jednostki będące rezydentami; g) miejscowych pracowników organów rządowych usytuowanych poza danym obszarze gospodarczym. 11. 18. Do zatrudnionych nie zalicza się: a) rezydentów, którzy są pracownikami w strefie przygranicznej lub pracownikami sezonowymi, tzn. wykonujących pracę na innym obsza- rze gospodarczym; b) obywateli będących czlonkami zalóg statków rybackich, innych statków, samolotów bądź plywających platform eksploatowanych przez jednostki nierezydenta; c) miejscowych pracowników agend zagranicznych rządów, które są ulokowane na terytorium geograficznym państwa; d) pracowników instytucji Wspólnot Europejskich oraz cywilnych organizacji międzynarodowych, usytuowanych na terytorium geograficz- nym danego państwa (lącznie z miejscowymi pracownikami bezpośrednio werbowanymi); e) czlonkowie sil zbrojnych pracujący dla międzynarodowych organizacji wojskowych usytuowanych na terytorium geograficznym danego państwa; f) obywatele danego państwa pracujący w zagranicznych bazach naukowych znajdujących się na obszarze gospodarczym tego państwa. 11. 19. W celu stworzenia możliwości przejścia do koncepcji ogólnie stosowanych w statystyce sily roboczej (podejście narodowe do kategorii zatrud- nienia), ESA specjalnie określa następujących pozycji, które należy wykazywać odrębnie: a) poborowi (wylączeni ze statystyki sily roboczej, ale w ESA zaliczani do slużb instytucji rządowych i samorządowych); b) c) rezydenci pracujący dla jednostek produkcyjnych nierezydenta (uwzględniani w statystyce sily roboczej, lecz niezaliczani do zatrudnio- nych, definiowanych wedlug ESA); nierezydenci pracujący z jednostkami produkcyjnymi rezydenta (wylączeni ze statystyki sily roboczej, lecz zaliczani do zatrudnionych, definiowanych wedlug ESA); d) pracownicy będący rezydentami, mieszkającymi na stale w instytucjach zbiorowych; e) pracownicy będący rezydentami poniżej wieku branego pod uwagę w statystyce sily roboczej. BEZROBOCIE 11. 20. Definicja: Zgodnie z normami ustanowionymi przez Międzynarodową Organizację Pracy (trzynasta Międzynarodowa Konferencja Statys- tyków Pracy), „bezrobotny” to każda osoba powyżej określonego wieku, która w danym okresie byla: a) „bez pracy”, tzn. nie byla zatrudniona za wynagrodzeniem ani nie pracowala na wlasny rachunek; b) „aktualnie zdolna i gotowa do podjęcia pracy”, tzn. do podjęcia pracy za wynagrodzeniem albo na wlasny rachunek; oraz c) „w trakcie poszukiwania pracy”, tzn. podjęla określone kroki w ostatnim czasie, zmierzające do znalezienia zatrudnienia za wynagrodzeniem albo pracy na wlasny rachunek. Określone kroki mogą obejmować zarejestrowanie się w publicznej bądź prywatnej agencji zatrudnienia; zlożenie wniosku u pracodawców; sprawdzanie w miejscach pracy, w gospodarstwach rolnych, fabrykach, na rynku i innych miejscach zgromadzeń; umieszczanie albo odpowia- danie na ogloszenia prasowe; poszukiwanie pracy przez przyjaciól bądź krewnych; poszukiwanie ziemi, budynków, maszyn lub wyposażenia, w celu zalożenia wlasnego przedsiębiorstwa; organizowanie środków finansowych; występowanie o zezwolenia i licencje itp. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 307 11. 21. Definicja: Stopy bezrobocia są stosunkiem liczby bezrobotnych do liczby ludności czynnej gospodarczo, wyrażone w procentach. Wskaźniki ten zazwyczaj oblicza się dla plci i grup wieku, a czasami również w przekrojach definiowanych wedlug innych cech demograficz- nych takich jak stan cywilny, kwalifikacje czy narodowość. KONTRAKTY 11. 22. Definicja: Zadanie jest definiowane jako kontrakt zawarty formalnie albo w sposób domniemany (5) między daną osobą i jednostką instytu- cjonalną rezydenta na wykonanie (6) pracy w zamian za wynagrodzenie (7) na określony okres lub aż do odwolania. Definicja ta obejmuje zarówno kontraktowe zatrudnienie jak i pracę na wlasny rachunek: z kontraktowym zatrudnieniem mamy do czynienia, jeśli dana osoba należy do innej jednostki instytucjonalnej niż pracodawca, a z kontraktową pracą na wlasny rachunek, gdy dana osoba należy do tej samej jednostki instytucjonalnej co pracodawca. 11. 23. Pojęcie kontraktu różni się od pojęcia zatrudnienia określonego powyżej: a) b) uwzględnia ono drugi, trzeci i dalsze kontrakty wykonywane przez tę samą osobę. Te drugie, trzecie i dalsze kontrakty danej osoby mogą, albo następować kolejno po sobie w danym okresie (zwykle jest to tydzień) albo, gdy dana osoba pracuje na kontrakcie równo- legle, tzn. i wieczorem i w ciągu dnia; z drugiej strony, pojęcie kontraktu nie dotyczy osób czasowo niepracujących a „formalnie związanych ze swoją pracą”, na przyklad w postaci „zapewnienia o powrocie do pracy bądź umowy dotyczącej daty powrotu”. Takie Porozumienie między pracodawcą i osobą prze- bywającą na zwolnieniu bądź na szkoleniu, nie jest uważane w systemie za kontrakt. PRACA KONTRAKTOWA I STALE MIEJSCE ZAMIESZKANIA 11. 24. Praca kontraktowa na obszarze gospodarczym państwa to formalna lub domniemana umowa między osobą (która może być rezydentem innego obszaru gospodarczego) a jednostką instytucjonalną będącą rezydentem w danym państwie. Do celów mierzenia nakladów pracy w dzialalności gospodarczej, ponieważ tylko producenci będący rezydentami wytwarzają produkt krajowy brutto. istotna jest wylącznie siedziba jednostki instytucjonalnej producenta, 11. 25. Ponadto: a) b) kontrakt jest zaliczany do ogólnej liczby kontraktów na obszarze gospodarczym, jeżeli pracownicy producenta rezydenta pracują czasowo na innym obszarze gospodarczym oraz, kiedy charakter i czas trwania ich dzialalności nie pozwalają traktować ich jako jednostki umowne rezydujące na tym innym terytorium; kontrakt jest wylączony z ogólnej liczby kontraktów na obszarze gospodarczym, jeżeli wykonywany jest na rzecz jednostek instytucjonal- nych nie będących rezydentami, tzn. dla jednostek posiadających ośrodek zainteresowania w innym kraju, i które nie zamierzają uaktyw- niać się na terytorium krajowym przez okres jednego roku bądź dluższy; c) kontrakty personelu organizacji międzynarodowych i personelu lokalnego zaangażowanego przez ambasady zagraniczne są wylączone z ogólnej liczby kontraktów, ponieważ zatrudniające je jednostki nie są rezydentami danego państwa. GODZINY PRZEPRACOWANE OGÓLEM 11. 26. Definicja: Godziny przepracowane ogólem stanowią zagregowaną liczbę godzin faktycznie przepracowanych przez pracownika lub pracują- cego na wlasny rachunek w danym okresie sprawozdawczym, gdy ich produkt mieści się w ramach przyjętych granic produkcji. (5) (6) Formalna lub domniemana umowa odnosi się do zapewnienia nakladu pracy, a nie do zapewnienia produkcji towarów i uslug. Praca oznacza wszelką dzialalność przyczyniającą się do wyprodukowania towarów i uslug w ramach przyjętych granic produkcji. Legalność pracy i wiek pracow- ników są, w zasadzie, nieistotne: (7) Wynagrodzenie należy tu interpretować w szerokim tego slowa znaczeniu, lącznie z dochodem mieszanym osób pracujących na wlasny rachunek. 308 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Z uwagi na szeroką definicję zatrudnionych, która obejmuje również osoby czasowo nie przebywające w pracy, lecz formalnie przypisane do niej, jak i zatrudnionych w niepelnym wymiarze, ESA zaleca, aby wydajności pracy nie mierzyć na osobę lecz na liczbę godzin przepracowa- nych ogólem. Godziny przepracowane ogólem są w systemie ESA preferowaną miarą nakladu pracy. 11. 27. Zgodnie z normami ustanowionymi przez Międzynarodową Organizację Pracy (Dziesiąta Międzynarodowa Konferencja Statystyków Pracy), godziny faktycznie przepracowane ogólem obejmują: a) godziny faktycznie przepracowane w czasie normalnych godzin pracy; b) godziny przepracowane poza normalnym czasem pracy i generalnie oplacane powyżej zwyklej stawki (nadgodziny); c) d) czas spędzony w miejscu pracy przeznaczony na wykonywanie zadań polegających na przygotowaniu miejsca pracy, naprawach i konser- wacji, przygotowaniu i czyszczeniu narzędzi oraz wypisywaniu pokwitowań, faktur, rejestracji czasu trwania pracy i innych sprawozdań; czas przestoju w miejscu pracy w oczekiwaniu, na przyklad z powodu czasowego braku pracy, awarii maszyn lub wypadków, albo czas spędzony w miejscu pracy bezczynnie, za który przyznawane jest wynagrodzenie w myśl warunków zagwarantowanych umową o pracę; e) czas krótkich odpoczynków na stanowisku pracy, lącznie z przerwami na regenerację. 11. 28. Do godzin faktycznie przepracowanych nie zalicza się: a) godzin oplaconych lecz nie przepracowanych, np. platne coroczne urlopy, dni ustawowo wolne od pracy lub zwolnienia lekarskie; b) przerw na posilki; c) czasu spędzonego na dojazdach z domu do miejsca pracy i odwrotnie, nawet jeżeli jest on platny (pracownicy budowlani). Niemniej jed- nak, dojazd taki organizowany w czasie pracy jest wliczany do godzin pracy. 11. 29. Godziny przepracowane ogólem są agregatem określającym liczbę godzin faktycznie przepracowanych w danym okresie sprawozdawczym przez zatrudnionych i osoby pracujące na wlasny rachunek na obszarze gospodarczym: a) lącznie z pracą wykonywaną w danym okresie poza obszarze gospodarczym na rzecz pracodawców będących jednostkami instytucjonal- nymi rezydentami, które nie posiadają tam miejscu swojego ośrodka zainteresowania ekonomicznego; b) bez pracy wykonywanej na rzecz zagranicznych jednostek instytucjonalnych, których ośrodek zainteresowania gospodarczego nie znaj- duje się na obszarze gospodarczym. 11. 30. W wielu badaniach przedsiębiorstw rejestrowane są godziny oplacone a nieprzepracowane. W takich przypadkach, godziny przepracowane należy szacować dla każdej grupy zawodowej, korzystając z wszelkich dostępnych informacji na temat platnych urlopów itp. 11. 31. W przypadku analiz cyklu koniunkturalnego przydatne może okazać się dostosowanie godzin przepracowanych ogólem poprzez przyjęcie standardowej liczby dni roboczych w roku. RÓWNOWAŻNOŚĆ PELNEGO ETATU 11. 32. Definicja: Liczba pracujących w przeliczeniu na zatrudnionych w pelnym wymiarze czasu, równa liczbie kontraktów przeliczonych na pelne etaty, jest zdefiniowana jako liczba godzin przepracowanych ogólem, podzielona przez przeciętną w roku liczbę godzin przepraco- wanych na pelnym etacie na danym obszarze gospodarczym. 11. 33. Definicja ta nie opisuje, jaki jest sposób szacowania tego agregatu: ponieważ dlugość czasu pracy w pelnym wymiarze zmienia się w zależ- ności od galęzi i trzeba korzystać z metod ustalających przeciętną proporcję i przeciętną liczbę godzin dla prac wykonywanych na część etatu, w każdej grupie zawodowej. Najpierw należy oszacować normalny tygodniowy wymiar czasu pracy dla każdej grupy zawodowej. W miarę możliwości, grupa zawodowa powinna być określona w ramach danej galęzi wedlug plci lub wykonywanego rodzaju pracy. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 309 Wlaściwymi kryteriami dla określenia tych liczb są zakontraktowane godziny pracy. Równoważność pelnego etatu obliczana jest oddzielnie dla każdej grupy zawodowej, a następnie jest sumowana. 11. 34. Oprócz faktu, iż godziny przepracowane ogólem są najlepszą metodą mierzenia nakladów pracy, metoda z wykorzystaniem równoważności pelnego etatu ma również swoje dobre strony: szacunki mogą być prowadzone w latwiejszy sposób, jak również latwiejsze może być prowa- dzenie porównań międzynarodowych z państwami które prowadzą jedynie szacunki pracujących w przeliczeniu na zatrudnionych w pelnym wymiarze. NAKLAD PRACY PRACOWNIKA WYRAŻONY STALYM WYNAGRODZENIEM 11. 35. Definicja: Naklad pracy pracownika wyrażony stalym wynagrodzeniem mierzy bieżące naklady pracy, wyceniane wedlug poziomów wynagra- dzania kontraktów pracy, obowiązujących w wybranym okresie, uznanym za bazowy. 11. 36. Wynagrodzenie pracownicze w cenach bieżących podzielone przez naklad pracy pracownika w cenach stalych daje domniemany indeks cen wynagrodzeń, porównywalny z domniemanym wskaźnikiem cen ostatecznego wykorzystania. 11. 37. Koncepcja nakladu pracy pracownika, wyrażonego stalym wynagrodzeniem, ma na celu wyeksponowanie zmian w strukturze sily roboczej, np. od niżej do wyżej oplacanych pracowników. Aby analiza byla skuteczna, powinna być prowadzona na poziomie galęzi. 310 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ROZDZIAL 12 KWARTALNE RACHUNKI EKONOMICZNE 12. 01. Kwartalne rachunki ekonomiczne stanowią integralną część systemu rachunków narodowych i slużą wielu celom, z których najważniejsze to prowadzenie analiz gospodarczych dla bieżącego roku oraz wstępnych szacunków za ostatni rok. Kwartalne rachunki ekonomiczne stanowią spójny zbiór transakcji, rachunków i pozycji bilansujących, w dziedzinie niefinansowej i finansowej, rejestrowanych w ujęciach kwartalnych. Rachunki kwartalne prowadzone są wedlug tych samych zasad i definicji oraz struktury jak rachunki roczne, z uwzględnieniem pewnych modyfikacji związanych z przyjętym okresem obserwacji. 12. 02. Znaczenie kwartalnych rachunków ekonomicznych w zasadzie polega na tym, iż są one jedynym spójnym zbiorem wskaźników, dostępnych z niewielkim opóźnieniem, dających krótkoterminowy ogólny obraz niefinansowej i finansowej dzialalności gospodarczej. 12. 03. Okres, którego dotyczą rachunki kwartalne oraz potrzeba posiadania wiarygodnych informacji w jak najszybszym czasie, decydują o pewnych typowych cechach. Cechy te odnoszą się do statystycznych metod opracowywania rachunków, postępowania ze zjawiskiem sezonowości, zgodności rachunków kwartalnych z rocznymi oraz pewnych szczególnych cech rachunków związanych z okresem odniesienia. Te typowe cechy będą szeroko omówione w podręczniku opisującym metodologię prowadzenia rachunków kwartalnych, który Eurostat zamierza opubli- kować przed zastosowaniem tej metodologii. 12. 04. Statystyczne metody stosowane w zestawieniach rachunków kwartalnych mogą różnić się znacznie od metod stosowanych w rocznych spra- wozdaniach finansowych. Metody te można podzielić na dwie grupy: procedury bezpośrednie i procedury pośrednie. Procedury bezpośrednie opierają się na dostępności w okresach kwartalnych, odpowiednio uproszczonych źródel danych, podobnych do tych, jakie są wykorzysty- wane przy sporządzaniu rachunków rocznych. Z drugiej strony, procedury pośrednie opierają się na dezagregacji w czasie danych z rachunków rocznych, zgodnie z metodami matematycznymi bądź statystycznymi, z wykorzystaniem odniesienia wskaźników pozwalających na ekstrapolację danych na rok bieżący. Wybór między różnymi procedurami pośrednimi musi przede wszystkim uwzględniać minimalizację blędu prognozy na rok bieżący, aby wstępne szacunki roczne byly jak najbardziej zbliżone do szacunków ostatecznych. Wybór między tymi podejściami zależy, między innymi, od dostępności informacji w okresach kwartalnych. 12. 05. Dane z rachunków kwartalnych dosyć często pokazują krótkookresowe zmiany spowodowane pogodą, zwyczajami, ustawodawstwem itp. , zwykle nazywane wahaniami sezonowymi. Pomimo, iż sezonowość stanowi integralną skladową danych kwartalnych, to bardzo często utrud- nia poprawną identyfikację i analizę cyklicznej skladowej trendu. Z tego też powodu rodzi się potrzeba prowadzenia równolegle dwóch typów rachunków, surowych i korygowanych sezonowo. Należy przy tym zapewnić rachunkową zgodność danych korygowanych sezonowo. Problem ściśle związany z korektami z tytulu sezonowości, polegający na skorygowaniu danych o zmiany w liczbie dni roboczych, zostanie omówiony w podręczniku Eurostatu. 12. 06. Ponieważ rachunki kwartalne prowadzone są wedlug tych samych schematów co rachunki roczne, zatem muszą być z nimi zgodne także w wymiarze czasu. Oznacza to, iż w przypadku zmiennych będących strumieniami, suma danych kwartalnych powinna być równa danym licz- bowym dla każdego roku. W zasadzie nie ma problemu ze spelnieniem tego warunku w odniesieniu do lat ubieglych. Niemniej jednak, w przypadku roku bieżącego istnieje problem priorytetu czasowego między danymi kwartalnymi i rocznymi jako że, dane kwartalne są zwyczaj- nie dostępne wcześniej niż dane dla calego roku. Problem ten można rozwiązać przyjmując zalożenie, iż wstępne dane roczne są otrzymy- wane w wyniku zsumowania danych kwartalnych. Gdy pojawią się nowe roczne informacje powodujące zmianę danych wstępnych, należy również odpowiednio skorygować dane kwartalne. Wewnątrz samego systemu rachunków narodowych, rachunki roczne są produktem ubocznym rachunków kwartalnych i oddzielne szacunki roczne nie mają miejsca. 12. 07. Spójność czasowa musi być zapewniona dla danych surowych i, zgodnie z procedurami dostosowań sezonowych, także dla danych skorygo- wanych. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 311 12. 08. Pomimo, iż większość operacji i pozycji bilansujących jest rozlożona między wszystkie kwartaly z pewną regularnością, jednakże, niektóre operacje, koncentrują się w jednym lub dwóch kwartalach w roku. Dotyczy to między innymi podatku dochodowego, dywidend, odsetek itp. Postępowanie w takich przypadkach zależy zasadniczo od natury procesu tworzącego te operacje. 12. 09. Z teoretycznego punktu widzenia, nie ma żadnych przeszkód, by uklad rachunków kwartalnych byl taki sam jak przyjęty w rachunkach rocz- jednak, w praktyce, przydatne okazuje się uproszczenie i zagregowanie tego schematu w celu otrzymania wiarygodnych nych. Niemniej danych kwartalnych, tak szybko, jak jest to możliwe (patrz plan tabeli i danych przyjętych w schemacie wedlug ESA 1995). 312 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ROZDZIAL 13 RACHUNKI REGIONALNE 13. 01. Rachunki regionalne są regionalnym odpowiednikiem rachunków dotyczących gospodarki ogólem. W rachunkach regionalnych wykorzystuje się takie same pojęcia jak stosowane w rachunkach dla gospodarki ogólem, chyba że przyjęto inne rozwiązanie, opisane w niniejszym rozdziale. 13. 02. Pelna dokumentacja księgowa na poziomie regionalnym zaklada traktowanie każdego regionu jako oddzielnej jednostki gospodarczej. W tym kontekście, transakcje przeprowadzane z innymi regionami są rodzajem transakcji zewnętrznych. Transakcje zewnętrzne danego regionu powinny, oczywiście, być rozdzielone na transakcje przeprowadzane z innymi regionami oraz transakcje z zagranicą. 13. 03. Trudności pojęciowe (patrz ust. 13. 10. -13. 14. ) wyjaśniają częściowo, dlaczego rachunki regionalne ograniczają się do rejestrowania dzialal- ności produkcyjnej wedlug galęzi oraz do rachunków tylko dla niektórych sektorów instytucjonalnych, takich jak sektor gospodarstw domowych. TERYTORIUM REGIONALNE 13. 04. Gospodarka regionalna kraju stanowi część gospodarki ogólem tego kraju. Gospodarka ogólem definiowana jest w kategoriach jednostek instytucjonalnych. Skladają się na nią wszystkie jednostki instytucjonalne, które posiadają ośrodek zainteresowania na obszarze gospodarczym państwa (patrz ust. 2. 04. ). Obszar gospodarczy, pomimo iż sklada się zasadniczo z terytorium geograficznego, nie musi się koniecznie z nim pokrywać (patrz ust. 2. 05. ). Obszar gospodarczy państwa może dzielić się na terytoria regionalne oraz pozaregionalne. 13. 05. Terytorium regionalne obejmuje: a) dany region stanowiący część terytorium geograficznego państwa; b) strefy wolnoclowe, w tym sklady wolnoclowe i zaklady produkcyjne znajdujące się pod kontrolą celną w danym regionie. 13. 06. Na terytorium pozaregionalne skladają się części obszar gospodarczego kraju, które nie mogą zostać bezpośrednio przypisane do pojedyn- czego regionu. Sklada się ono z: a) b) przestrzeni powietrznej państwa, wód terytorialnych oraz szelfu kontynentalnego leżącego na wodach międzynarodowych, do którego dane państwo posiada wylączne prawo; enklawy terytorialne, tzn. terytoria geograficzne znajdujące się w pozostalej części świata i wykorzystywane, na podstawie Traktatów mię- dzynarodowych i Porozumień między państwami, przez agencje rządowe tego państwa (ambasady, konsulaty, bazy militarne, ośrodki naukowe, etc. ); c) zasobów ropy naftowej, gazu ziemnego itp. , na terytorium wód międzynarodowych, poza szelfem kontynentalnym danego państwa, obslugiwanych przez jednostki będące rezydentami. 13. 07. Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) zapewnia pojedynczy, jednolity podzial obszaru gospodarczego Unii Europejskiej. NUTS jest klasyfikacją terytorialną dla zestawiania rachunków regionalnych. JEDNOSTKI I SIEDZIBA 13. 08. Rozróżnia się dwa typy jednostek. Pierwszy, to lokalna jednostka rodzaju dzialalności (lokalna JRD), stosowana w analizach strumieni poja- wiających się w procesie produkcji oraz wykorzystania towarów i uslug. Drugi to, jednostka instytucjonalna, stosowana w analizach strumieni wplywających na dochód, kapital oraz transakcje finansowe i bilanse. 13. 09. Lokalna JRD stanowi część JRD, która odpowiada jednostce lokalnej. Jednostka lokalna jest jednostką instytucjonalną produkującą towary i świadczącą uslugi, albo jej częścią, usytuowaną w określonym miejscu geograficznym (patrz ust. 2. 106. ). Dlatego też, w zasadzie, regionalna siedziba lokalnej JRD może być jednoznacznie określona. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 313 W przypadku transakcji związanych z dzialalnością produkcyjną konieczne jest rejestrowanie przeplywów między lokalnymi JRD, należącymi do tej samej jednostki instytucjonalnej, a usytuowanymi w różnych regionach. ESA zaleca wlączenie dostaw między lokalnymi JRD do pro- dukcji globalnej, co jest szczególnie ważne w rachunkach regionalnych. 13. 10. W przypadku jednostek instytucjonalnych, w kontekście rachunków regionalnych, należy wziąć pod uwagę dwa rodzaje tych jednostek. Przede wszystkim, istnieją jednostki ograniczone do jednego regionu, których ośrodek ekonomicznego zainteresowania znajduje się w jednym regionie i przeważająca część ich dzialalności ma miejsce w tym regionie. Do jednostek ograniczonych do jednego regionu należą, między innymi, gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, których wszystkie lokalne JRD są zlokalizowane w tym samym regionie, instytucje samo- rządowe i wladze państwowe i, przynajmniej część zabezpieczenia spolecznego oraz wiele instytucji non profit obslugujących gospodarstwa domowe. Po drugie, istnieją jednostki wieloregionalne, które posiadają ośrodek swojego zainteresowania w więcej niż jednym regionie. Sytuacja taka dotyczy wielu przedsiębiorstw i instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu. W większym stopniu, ma to miejsce także w przy- padku jednostek instytucjonalnych, obejmujących swoją dzialalnością caly kraj, takich jak rząd centralny oraz nieliczne przedsiębiorstwa, będące monopolistami bądź też quasi-monopolistami, jak np. koleje państwowe lub państwowe sieci elektryczne. 13. 11. Wszystkie transakcje należących do jednego regionu jednostek instytucjonalnych przypisane są do regionu, w którym znajduje się ich ośrodek ekonomicznego zainteresowania. W przypadku gospodarstw domowych, ośrodkiem ekonomicznego zainteresowania jest ten region, w którym gospodarstwo żyje, a nie ten, w którym pracuje. Pozostale jednostki należące do jednego regionu posiadają ośrodek ekonomicznego zainteresowania w regionie, w którym są zlokalizowane. 13. 12. Niektóre transakcje jednostek wieloregionalnych nie poddają się regionalizacji. Dotyczy to większości transakcji podzialowych i finansowych. W konsekwencji, w przypadku jednostek wieloregionalnych, pozycje bilansujące tych jednostek mogą nie być jednoznacznie definiowane na poziomie regionalnym. 13. 13. Przy rozdzielaniu wszystkich transakcji jednostek wieloregionalnych między regionami nie należy kierować się wylącznie doświadczeniem, czy też dokonywać rozdzielenia w przybliżeniu. Oznacza to przyjęcie koncepcyjnego sposobu adaptacji ESA, ponieważ przyczyny zapobie- gające wlączeniu pelnej kolejności rachunków dla lokalnych JRD i galęzi do ogólnego schematu rachunków, w zasadzie, również zabraniają calkowitego rozdzielania wszystkich jednostek instytucjonalnych i ich rachunków między regiony; oznaczaloby to w zasadzie zbudowanie pel- nej dokumentacji księgowej dla lokalnych JRD. 13. 14. Mając na uwadze powyższe, system rachunków regionalnych ogranicza się do: a) regionalnych agregatów dzialalności produkcyjnej wedlug galęzi: (1) wartość dodana brutto; (2) wynagrodzenie pracownicze; (3) zatrudnienie; (4) pracownicy; (5) środki trwale brutto; b) produkt krajowy brutto wedlug regionów (PKBR); c) rachunki regionalne gospodarstw domowych. METODY REGIONALIZACJI 13. 15. Rachunki regionalne opierają się na transakcjach jednostek rezydujących na terytorium danego regionu. W zasadzie, regionalizację można przeprowadzić przy zastosowaniu następujących metod: „z dolu do góry”, „z góry na dól” lub mieszanych. Metody te można opisać w nastę- pujący sposób: a) metody „z dolu do góry”: stosowanie metod „z dolu do góry” wymaga korzystania z informacji na temat jednostek rezydujących w danym regionie i sumowania ich, do momentu uzyskania wartości agregatu dla danego regionu. Wartości regionalne muszą się sumować do odpowiedniej wartości krajowej; 314 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 b) metody „z góry na dól”: metody „z góry na dól” polegają na podziale danych ogólnokrajowych między regiony, bez próby wyodrębnienia jednostek rezydujących, za pomocą klucza podzialu odzwierciedlającego w możliwie jak najdokladniejszy sposób szacowaną cechę. Metody te nazywane są „z góry na dól”, ponieważ agregat jest przypisywany do danego regionu, a nie do pojedynczej jednostki. Niemniej jednak, pojęcie jednostki rezydującej jest konieczne w celu określenia wlaściwego zakresu regionalnego wykorzystywanego klucza; c) metody mieszane: metody „z dolu do góry” są rzadko spotykane w czystej formie. Dlatego też, wykorzystywane są metody mieszane. Na przyklad, może okazać się, że regionalizacji zmiennej lub grupy zmiennych można dokonać jedynie przy pomocy metod „z dolu do góry”, na poziomie NUTS-1. Dalsza regionalizacja, na poziomach NUTS-2 lub NUTS-3, musi być przeprowadzona z zastosowaniem metody „z góry na dól”. 13. 16. Zaletą stosowania metod „z dolu do góry” jest bezpośrednie wykorzystywanie odpowiednich źródel na poziomie regionalnym. Zaletą stoso- wania metod „z góry na dól” jest zagwarantowanie liczbowej spójności między rachunkami gospodarki narodowej i regionalnymi. Wadą nato- miast jest fakt, iż szacunki nie są prowadzone z wykorzystaniem danych bezpośrednich, lecz przy użyciu klucza, który jest przypuszczalnie skorelowany ze zjawiskiem podlegającym mierzeniu. 13. 17. W każdym przypadku, gdy będzie możliwe, wartości regionalne, odpowiadające bezpośrednio wartości ogólem dla kraju, powinny być szaco- wane bezpośrednio z wykorzystaniem metod „z dolu do góry”. Procedury „z góry na dól” nie stwarzają solidnej, wiarygodnej bazy danych do określenia dokladności szacowanych wielkości, podczas gdy w metodach oddolnych uwaga skupia się na prawdopodobnych rozbieżnościach z wartościami ogólnokrajowymi. AGREGATY WEDLUG GALĘZI 13. 18. Galąź w danym regionie sklada się z grupy lokalnych JRD zaangażowanych w ten sam bądź podobny rodzaj dzialalności (patrz ust. 2. 108. ). Lokalna JRD jest jednostką, której dotyczą dane odnoszące się do dzialalności produkcyjnej (produkcja globalna, zużycie pośrednie itd. ). 13. 19. Zasadniczo, agregaty dotyczące dzialalności produkcyjnej powinny być przypisywane do regionu, w którym miejsce zamieszkania lub sie- dzibę ma jednostka przeprowadzająca stosowne transakcje. Siedziba lokalnej JRD jest zasadniczym kryterium rozdzielenia tych agregatów między regiony. 13. 20. Generalną zasadą alokacji środków trwalych brutto w danym regionie jest kryterium wlasności, tak jak to ma miejsce w przypadku rachunków dla gospodarki ogólem (patrz ust. 2. 05. , przypis 1). Środki trwale będące w posiadaniu jednostki wieloregionalnej przypisywane są do lokalnej JRD, w której są używane. Podobnie, jak w przypadku rachunków gospodarki narodowej, środki trwale uzyskane w drodze lea- singu operacyjnego, rejestrowane są w regionie wlaściciela, a te uzyskane w drodze leasingu finansowego — w regionie użytkownika. 13. 21. W praktyce może okazać się, iż informacje dostępne są jedynie na poziomie jednostek zawierających kilka lokalnych JRD, zaangażowanych w różne formy dzialalności lub w różnych regionach. W takim przypadku, w celu przeprowadzenia regionalizacji danych liczbowych wedlug galęzi, konieczne jest zastosowanie dostępnych wskaźników (np. wynagrodzenie pracownicze, bądź zatrudnienie w regionie). 13. 22. Podczas określania lokalnej JRD, należy rozróżnić trzy sytuacje: a) dzialalność produkcyjna, z istotnym (1) nakladem pracy w ustalonej lokalizacji nie stwarza żadnych problemów. Niemniej jednak, w nie- których przypadkach konieczne jest dodatkowe wyjaśnienie (patrz ust. 13. 24. –13. 27. ); b) dzialalność produkcyjna bez istotnego nakladu pracy w ustalonej lokalizacji nie jest uznawana za oddzielną lokalną JRD; produkcja powinna być przypisana do jednostki lokalnej, odpowiedzialnej za kierowanie tą produkcją; (1) Za istotny naklad pracy należy uważać, w tym kontekście, minimum rocznego ekwiwalentu jednej osoby pracującej pól dnia roboczego. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 315 c) w przypadku dzialalności produkcyjnej bez ustalonej lokalizacji, należy stosować się do koncepcji rezydenta na poziomie krajowym. 13. 23. Dzialalności pomocnicze nie są wyodrębniane w celu utworzenia oddzielnych jednostek, ani też nie są wydzielane z dzialalności podstawowej bądź drugorzędnej, czy też z jednostek, które obslugują (patrz ust. 2. 104. ). W związku z powyższym, dzialalności pomocnicze powinny być zintegrowane z lokalną JRD, którą obslugują. Dzialalności pomocnicze mogą być prowadzone w oddzielnym miejscu, w innym regionie niż lokalna JRD, której slużą. Ścisle stosowanie się do wspomnianej powyżej reguly geograficznego podzialu dzialalności pomocniczych powodowaloby niedoszacowanie agregatów w regio- nach, w których koncentrują się dzialalności pomocnicze. Dlatego też, zgodnie z zasadą siedziby, należy je przypisać do regionu, w którym dzialalności pomocnicze mają miejsce; pozostają one w tej samej galęzi, co lokalna JRD, której slużą. 13. 24. W przypadku niektórych galęzi, metody regionalizacji wymagają dodatkowych wyjaśnień. Dotyczy to galęzi: a) budownictwa; b) transportu, skladowania i lączności; c) pośrednictwa finansowego. 13. 25. W przypadku budownictwa, miejsca budowy należy traktować jako niezależne, lokalne JRD, o ile skala dzialalności jest znacząca (patrz ust. 2. 09. , przypis 4). Biorąc pod uwagę mobilność niektórych sprzętów, np. kafarów i dźwigów, między jednostkami lokalnymi tej samej JRD, jak również brak informacji w miejscu budowy, zaleca się, aby naklady brutto na tego rodzaju środki trwale, jak wymieniony sprzęt, byly przydzielone glównej siedzibie JRD. 13. 26. W przypadku galęzi transportu, lącznie z transportem rurociągowym, zasadnicze znaczenie ma określenie tych lokalnych JRD, którym powinny być przypisane produkcja i środki trwale. W przypadku galęzi transportu lądowego (poza kolejowym), produkcja i środki trwale powinny być przydzielone zajezdniom albo podobnym lokalnym JRD, gdzie znajduje się baza sprzętu. W przypadku galęzi transportu wodnego, produkcja oraz sprzęt ruchomy powinny być przydzielone do bazy macierzystej danej jednostki. Sieci rurociągów powinny być przydzielone do lokalnej JRD, która je eksploatuje. W przypadku transportu kolejowego i powietrznego należy stosować metody „z góry do dolu”, rozdzielające agregaty narodowe na regiony, z wykorzystaniem odpowiednich wskaźników slużących regionalizacji. Wynagrodzenie pracownicze powinny być przypisywane do regionu, w którym pracownicy są zatrudnieni. Nadwyżka opera- cyjna brutto powinna być przydzielana do regionów zgodnie ze wskaźnikami dotyczącymi dzialalności trakcji kolejowych i dróg powietrz- nych. W przypadku lączności, budki telefoniczne, centrale telefoniczne, linie telekomunikacyjne, itp. pelnią jedynie rolę wspomagającą. Dlatego też, nie stanowią one odrębnych jednostek i powinny być przypisane do lokalnej JRD, która sprawuje nad nimi kontrolę. Inwestycje w infrastruk- turę powinny być również przypisane do tych jednostek lokalnych. 13. 27. W przypadku pośrednictwa finansowego, wartość dodana powinna być rozdzielana zgodnie z ujęciem dochodu. Wynagrodzenie pracownicze powinny być przydzielone do lokalnych JRD, które zatrudniają pracowników. Nadwyżka operacyjna brutto instytucji kredytowych powinna być rozdzielona między lokalne JRD, proporcjonalnie do sumy pożyczek i depozytów, a nadwyżka operacyjna instytucji ubezpieczeniowych — proporcjonalnie do otrzymanych skladek. Środki trwale brutto dotyczą glównie budynków; dlatego też powinny one być przypisane do regionu, w którym się znajdują. 13. 28. Produkcję globalną należy wyceniać w cenach bazowych (patrz pkt 3. 47). Produkty wykorzystane do zużycia pośredniego należy wyceniać w cenach nabycia z okresu, w którym wchodzą one do procesu produkcji (patrz ust. 3. 72). W konsekwencji, wartość dodana brutto dla każdej galęzi wyceniania jest w cenach bazowych. Środki trwale brutto są wyceniane w cenach nabycia, lącznie z kosztami zainstalowania i innymi kosztami związanymi z przeniesieniem wlas- ności. W przypadku środków trwalych wyprodukowanych i używanych przez tę samą jednostkę, ich wartość jest wyceniana w cenach bazo- wych podobnych środków trwalych lub, w przypadku braku takich cen, po kosztach produkcji (patrz ust. 3. 113). 13. 29. Regionalnym odpowiednikiem PKB jest PKBR (produkt krajowy brutto wedlug regionów). PKBR wyceniany jest w cenach rynkowych, poprzez dodanie do wartości dodanej brutto w regionie w cenach bazowych, zregionalizowanych podatków pomniejszonych o subsydia do produktów i subwencje przywozowe. Suma PKBR w cenach rynkowych w regionie, lącznie z PKBR na terytorium poza regionalnym, równa jest PKB w cenach rynkowych. 316 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 RACHUNKI SEKTORA GOSPODARSTW DOMOWYCH 13. 30. Produkt krajowy brutto w regionie jest wynikiem dzialalności produkcyjnej lokalnych JRD, mających siedzibę w danym regionie. Procesy podzialu i redystrybucji dochodu wplywają na inne znaczące pozycje bilansujące, a mianowicie na dochód pierwotny i dochód do dyspozycji. Na podstawie rozważań dokonanych w ust. 13. 10-13. 14, w rachunkach regionalnych, te kategorie dochodów ograniczają się wylącznie do gospodarstw domowych. 13. 31. Rachunki regionalne dla gospodarstw domowych są regionalnym wykazem odpowiadających im rachunków gospodarki narodowej. Z przy- czyn praktycznych, rachunki ograniczają się do: a) pierwotnego podzialu na koncie dochodów; b) rachunku podzialu wtórnego dochodów. Rachunki te, najogólniej, mają na celu zmierzenie dochodu pierwotnego i dochodu do dyspozycji dla gospodarstw domowych, które są rezy- dentami w danym regionie. 13. 32. Rachunki regionalne gospodarstw domowych dotyczą gospodarstw domowych, które są rezydentami na terytorium danego regionu. Definicja gospodarstw domowych jako jednostek instytucjonalnych oraz definicja instytucjonalnego sektora gospodarstw domowych zostala podana w ust. 2. 13, 2. 16, 2. 75 i 2. 76. Liczba osób, czlonków gospodarstw domowych będących rezydentami, równa się ogólnej liczbie mieszkańców, rezydentów danego regionu. 13. 33. Zasady określające siedzibę gospodarstw domowych na poziomie krajowym, mają swoje zastosowanie również w rachunkach regionalnych gospodarstw domowych. przyjmujący ich region znajduje się w tym samym kraju. W rachunkach regionalnych, traktowani są oni jako rezy- denci przyjmującego ich regionu, o ile przebywają w nim dlużej niż rok. 13. 34. W rachunkach regionalnych gospodarstw domowych należy poczynić dwie uwagi dotyczące gospodarstw domowych obejmujących wylącz- nych wlaścicieli oraz spólki nie posiadające osobowości prawnej, a także wlaścicieli ziemi lub drugich i kolejnych mieszkań w innym regio- nie: a) gospodarstwo domowe wylącznych wlaścicieli oraz spólki nieposiadające osobowości prawnej (nie uznawane na poziomie krajowym za spólkę ulomną) w innym regionie, uważane jest za rezydenta (jednostkę umowną) w przyjmującym regionie. W konsekwencji, dochód mieszany, wynikający z obliczeń agregatów wedlug galęzi, jest częścią dochodu mieszanego przyjmującego regionu. Jednakże, dochód mieszany, jaki zostal zarejestrowany w pierwotnym podziale na koncie dochodów gospodarstw domowych w regionie, powinien być równy dochodowi mieszanemu ogólem, otrzymywanemu przez gospodarstwa domowe rezydujące w regionie, bez względu na region, w którym dochód ten jest wytwarzany; b) w przypadku gospodarstwa domowego obejmującego wlaścicieli ziemi lub drugiego i kolejnych mieszkań w innym regionie: zarówno ziemia lub drugie i kolejne, mieszkania również są uznawane jako umowne jednostki rezydenta, usytuowane w przyjmującym regionie. W konsekwencji, czynsze i oplaty dzierżawne dokonywane przez najemców ziemi lub mieszkania, placone są tej jednostce umownej. Jeżeli drugie mieszkanie jest wykorzystywane przez wlaściciela na wlasne spożycie ostateczne, wartość oplat powinna być rejestrowana jako „wywóz” międzyregionalny z regionu, w którym znajduje się mieszkanie do regionu, w którym rezyduje wlaściciel. Tak, więc, ten drugi region „dokonuje przywozu” uslugi i wykorzystuje ją jako spożycie przez gospodarstwa domowe. Tak jak w przy- padku dochodu mieszanego, nadwyżka operacyjna, wytworzona w wyniku tego procesu produkcji, będzie się różnila od nadwyżki opera- cyjnej w pierwotnym podziale na koncie dochodów gospodarstw domowych; dla gospodarki ogólem, obie wartości są sobie równe. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 317 ZALĄCZNIK I USLUGI POŚREDNICTWA FINANSOWEGO MIERZONE POŚREDNIO ZMIANY, JAKIE NALEŻY DOKONAĆ W ROZDZIALACH ESA, JEŻELI FISIM MA BYĆ ROZDZIELONY Rozdzial 1. 1. 13. lit. d) 1. 25. Rozdzial 3 Po zdaniu „ESA zawiera też wiele szczególnych konwencji, np. :” należy skreślić: Zastąpić przez: „rejestracja wykorzystania uslug pośrednic- twa finansowego mierzonych pośrednio jako zużycie pośrednie w umownym sekto- rze lub w umownym rodzaju dzialalności” „przydzielanie wykorzystania uslug pośred- nictwa finansowego mierzonych pośrednio (FISIM) między sektory (galęzie) użytkow- ników” Po zdaniu „Niektóre glówne różnice dotyczące przyjętych zasad są następujące:” należy dodać: „i) wykorzystanie uslug pośrednictwa finan- sowego mierzonych pośrednio (FISIM) przydzielane jest obecnie do sektorów (galęzi) użytkowników, a nie do umow- nego sektora (galęzi). W konsekwencji, wykorzystanie FISIM-u nie jest już rejes- trowane w calości w zużyciu pośrednim, lecz może być również ujęte w spożyciu ostatecznym i wywozie. A to oznacza, że FISIM może pojawiać się także w przywozie. ” 3. 70. lit. j) Należy skreślić: Zastąpić przez: „wszystkie uslugi pośrednictwa finanso- wego mierzone pośrednio (FISIM) dostar- czone przez producentów będących rezy- dentami -tylko w agregacji dla gospodarki ogólem. ” „wykorzystanie uslug pośrednictwa finanso- wego mierzonych pośrednio przez produ- centów będących rezydentami. ” 3. 76. lit. e) 3. 142. lit. h) Należy dodać do „uslugi bezpośrednio;” finansowe oplacane „oraz część uslug pośrednictwa finanso- wego mierzonych pośrednio, wykorzysta- nych do celów spożycia ostatecznego przez gospodarstwa domowe;” finansowe w kwocie i oplat;” należy Zaraz po zdaniu „uslugi wyraźnie określonych prowizij dodać: „h) część uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio wykorzystanych przez nierezydentów;” 318 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rozdzial 4. 4. 51 Należy skreślić: Zastąpić przez: tzn. uslug świadczonych „Wartość przez pośredników finansowych, nierozdzielana między różnych klientów, faktyczne odsetki zaplacone pośrednikom finanso- wym lub otrzymane od pośredników finan- sowych, nie jest korygowana w celu wyeli- minowania marży, na którą skladają się pośrednie oplaty pobierane przez pośred- ników finansowych. Pozycja korygująca musi być uwzględniona na koncie pierwot- nego podzialu dochodów dla pośredników finansowych oraz w umownej galęzi, do której zgodnie z zasadą, przydzielona jest, jako zużycie pośrednie, cala produkcja glo- balna pośredników finansowych. ” tzn. uslug świadczonych różnych klientów, „Wartość przez pośredników finansowych, rozdzielana mię- dzy faktyczne odsetki zaplacone pośrednikom finanso- wym lub otrzymane od pośredników finan- sowych, muszą być skorygowane w celu wyeliminowania marży, na którą skladają się pośrednie oplaty ponoszone przez pośredników finansowych. Kwoty odsetek zaplaconych przez pożyczkobiorców na rzecz pośredników finansowych muszą być pomniejszone o oszacowaną wartość zapla- conych kosztów, podczas gdy kwoty odse- tek otrzymanych przez depozytariuszy, muszą być podobnie zwiększone. Wartość oplat traktowana jest jako zaplata za uslugi świadczone przez pośredników finanso- wych na rzecz ich klientów, a nie jako splata odsetek. ” Rozdzial 8. 8. 09. Należy dodać do prezentowanych liczb: Tabele A. I. l oraz A. I. 2, dla pokazania skutków przydzielania FISIM-u na liczbach prezentowanych w rozdziale 8, „Kolejność rachunków oraz pozycje bilansujące” (przy- klad liczbowy). 8. 14. Należy skreślić: Zastąpić przez: do „Ponieważ uslugi pośrednictwa finanso- wego mierzone pośrednio (FISIM) są przy- dzielone sektorów użytkowników, pewna część odsetek zaplaconych jest prze- klasyfikowana na oplaty za uslugi. Przekla- syfikowanie to wplywa na wartości produk- cji globalnej i zużycia pośredniego (jak również na wartości przywozu, wywozu oraz spożycia). ” „Ponieważ uslugi pośrednictwa finanso- wego mierzone pośrednio (FISIM) nie są przydzielone do sektorów użytkowników, cala wartość produkcji globalnej FISIM-u jest traktowana jako zużycie pośredniew umownym sektorze, z produkcją globalną równą zero i ujemną wartością dodaną, równą co do wartości, ale z przeciwnym znakiem, spożyciu pośredniemu. W ten sposób, lączna wartość dodana wszystkich sektorów i galęzi jest zmniejszana ogólem o tę jasności prezentacji rachunków, możliwe jest nie wstawianie dodatkowej kolumny dla tego umownego sektora, a w zamian — uwzględnienie odpowiedniej liczby w kolumnie gospo- darki ogólem. ” kwotę. Dla 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 319 8. 24. Należy skreślić: Zastąpić przez: »odsetki« „Ponieważ uslugi pośrednictwa finanso- wego (FISIM) są przydzielone do sektorów w pozycja użytkowników, rachunku podzialu pierwotnego dochodów odpowiada odsetkom zaplaconym i otrzy- manym, po odjęciu FISIM-u od odsetek fak- tycznie pożyczko- biorców i dodaniu do odsetek faktycznie otrzymanych przez pożyczkodawców. ” zaplaconych przez „Z uwagi na nie rozdzielenie uslug pośred- nictwa finansowego mierzonych pośrednio (FISIM-u) między sektory użytkowników, zapisy pokazujące odsetki dotyczą odsetek zaplaconych i otrzymanych. faktycznie Korekta dokonywana jest w przychodach w kolumnie instytucji finansowych (z ujem- nym znakiem) oraz w kolumnie sektora umownego (ze znakiem dodatnim). Dla jas- ności prezentacji rachunków — możliwe jest nie wstawianie dodatkowej kolumny dla sektora umownego, a w zamian — liczby w odpowiedniej przedstawienie kolumnie gospodarki ogólem. ” Rozdzial 9 9. 25. lit. a) Należy skreślić: „zużycie pośrednie wedlug galęzi obejmuje zużycie uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio, które są rejestro- wane w umownej galęzi (patrz ust. 9. 33)”. 9. 25. lit. b) Należy skreślić: „minus wykorzystanie uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio (rejes- trowanych w umownej galęzi, patrz ust. 9. 33)”. 9. 33. Należy skreślić: „Tabele podaży i wykorzystania poszerzają klasyfikację wedlug galęzi, NACE, Rev. 1, o umowną galąź dla uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio. W tabeli podaży nie dokonuje się rejestracji tej galęzi. Calość uslug transakcji dla pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio jest rejestrowana w tabeli wyko- rzystania jako zużycie pośrednie w tej galąź umownej umowna, nie dokonuje żadnych innych transakcji, jej nadwyżka operacyjna jest ujemna i równa co do wartości bezwzględ- pośredniemu; wszystkie nej pozostale skladniki wartości dodanej są równe zero. W efekcie, calkowita wartość dodana brutto tej umownej galęzi jest równa jej (ujemnej) nadwyżce operacyjnej netto. ” Ponieważ spożyciu galęzi. ta 320 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 i k n u h c a R m e l ó g O y r a w o T i g u l s u i - a r g a Z a c i n - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r o m a s i i k l ó p S - n a n i f e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o - a r g a Z a c i n k e n u h c a. R I i j c k u d o r p k e n u h c a r / y n z r t ę n - w e z k e n u h c a R a i n e z r o w t w ó d o h c o d. 1 1. I I 2 4 7 5 0 3 0 3 4 2 7 5 3 6 8 4 g u l s u z ó w y z r P 2 7 P. g u l s u z ó w y W 2 6 P. a j c k u d o r P a n l a b o l g 1 P. 4 0 3 0 3 8 4 8 1 – e n z r t ę n w e Z o d l a s a k ż y w d a N a n j y c a r e p o. 2 B 8 1 – 8 4 0 3 8 4 8 1 – / a n a d o d ć ś o t r a W. 1 B 8 1 – 8 4 0 3 2 – e i n d e r ś o p e i c y ż u Z 2 P. 8 1 0 6 0 3 7 2 2 y r a w o T i g u l s u i - a r g a z a c i n h c y w o k n y r e i n w ó t n e c u d o r p a l d i m a n a i m z e z e i n z c ą l , h c y n l a n o j c u t y t s n i w ó r o t k e s o d u - M I S I F a i n e l e i z d y z r p i k t u k S — 1. I. A a l e b a T y d o h c y z r P 2 S. 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. 1 S. 2 S. k e n u h c a R u l a i z d o p o g e n r ó t w w ó d o h c o d. 2. I I 2 2 2 2 1 5 3 1 2 – 8 4 1 4 – o d d ó h c o D i j c y z o p s y d. 6 B 1 4 – 8 4 1 2 – 5 3 1 2 2 k e n u h c a R u l a i z d o p - t o w r e i p o g e n w ó d o h c o d 2 2 2 2. 2 1. I I 0 3 2 1 2 9 0 2 7 1 9 4 5 3 4 1 6 0 1 3 3 i k t e s d O 1 4 D. 6 5 6 0 1 5 3 4 1 1 2 – 8 4 1 4 – w ó d o h c o d o d l a S h c y n t o w r e i p. 5 B 1 4 – 8 4 1 2 – 5 3 6 1 2 2 7 1 2 3 1 m e l ó g O i k n u h c a R y d o h c z o R 2 4 7 2 0 3 0 3 0 3 2 2 2 2 2 k e n u h c a. R I / i j c k u d o r p k e n u h c a r y n z r t ę n - w e z k e n u h c a R a i n e z r o w t w ó d o h c o d k e n u h c a R u l a i z d o p - t o w r e i p. 2 1. I I o g e n w ó d o h c o d k e n u h c a R u l a i z d o p o g e n r ó t w w ó d o h c o d 2. I I. 1 1. I I 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 321 k e n u h c a R a i n e z r o w t w ó d o h c o d. 1 1. I I 8 4 8 4 8 4 – / a n a d o d ć ś o t r a W o d l a s e n z r t ę n w e Z. 1 B 8 4 – 8 4 – a n j y c a r e p o a k ż y w d a N. 2 B 8 4 – 8 4 8 4 h c y w o k n y r e i n w ó t n e c u d o r p a l d i m a n a i m z e z e i n z c ą l , h c y n l a n o j c u t y t s n i w ó r o t k e s o d u - M I S I F a i n e l e i z d y z r p i k t u k S — 1. I. A a l e b a T i k n u h c a R m e l ó g O y r a w o T i g u l s u i - a r g a Z a c i n - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r o m a s i i k l ó p S - n a n i f e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s e j c k a s n a r T e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o - a r g a Z a c i n y r a w o T i g u l s u i - a r g a z a c i n m e l ó g O i k n u h c a R 2 S. 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. 1 S. 2 S. y d o h c y z r P y d o h c z o R k e n u h c a R - s y z r o k y w a i n a t w ó d o h c o d. 4. I I e n z r t ę n w e Z / o t t e n o d l a s i c ś o n d ę z c z s O n 8 B. 1 4 – 8 4 7 2 – 6 1 2 – 6 – 6 e n z c e t a t s o e i c y ż o p s a n i k t a d y W 3 P. 6 9 1 3 8 2 8 2 k e n u h c a R - s y z r o k y w a i n a t w ó d o h c o d. 4. I I a r o t k e s o g e n w o m u o d o k l y t u - M I S I F a i n e l e i z d y z r p i k t u k S — 2. I. A a l e b a T 2 S. 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. 2 S. y d o h c y z r P y d o h c z o R k e n u h c a. R I i j c k u d o r p 8 4 8 4 8 4 8 4 i k n u h c a R - ó g O m e l y r a w o T i g u l s u i - a r g a Z a c i n - o p s o G a k r a d - e l ó g o - r a d a w t s - o m o d m d g K N I e w i e w - o m a s - o d ą z r e w - o p s o G - o d ą z r - y t s n I e j c u t i k l ó p S - n a n i f e w o s 8 4 i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s - w o m U - k e s y n r o t e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - w o m U - k e s y n r o t - y t s n I e j c u t - o d ą z r - o p s o G i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s i e w - o m a s - o d ą z r e w - r a d a w t s - o m o d e w d g K N I - o p s o G a k r a d - ó g o m e l - a r g a Z a c i n y r a w o T i g u l s u i - ó g O m e l i k n u h c a R a n l a b o l g a j c k u d o r P 1 P. e i n d e r ś o p e i c y ż u Z 2 P. 8 4 8 4 8 4 k e n u h c a. R I i j c k u d o r p k e n u h c a R a i n e z r o w t w ó d o h c o d. 1 1. I I 322 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 a r o t k e s o g e n w o m u o d o k l y t u - M I S I F a i n e l e i z d y z r p i k t u k S — 2. I. A a l e b a T i k n u h c a R - ó g O m e l y r a w o T i g u l s u i - a r g a Z a c i n - o p s o G a k r a d - e l ó g o - r a d a w t s - o m o d m d g K N I e w i e w - o m a s - o d ą z r e w i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s - o p s o G - o d ą z r - y t s n I e j c u t - w o m U - k e s y n r o t e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T - w o m U - k e s y n r o t - y t s n I e j c u t - o d ą z r - o p s o G i k l ó p S - e i n - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s i e w - o m a s - o d ą z r e w - r a d a w t s - o m o d e w d g K N I - o p s o G a k r a d - ó g o m e l - a r g a Z a c i n y r a w o T i g u l s u i - ó g O m e l i k n u h c a R 2 S. 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. 2 S. y d o h c y z r P y d o h c z o R k e n u h c a R u l a i z d o p - t o w r e i P o g e n w ó d o h c o d k e n u h c a R u l a i z d o p o g e n r ó t w w ó d o h c o d. 2. I I k e n u h c a R - s y z r o k y w a i n a t w ó d o h c o d. 4. I I 8 4 – 8 4 M I S I F a t k e r o K 9 1 1 P. 6 – 2 – 6 1 7 2 – 8 4 1 4 – - w r e i p w ó d o h c o d o d l a S. 5 B 1 4 – 8 4 7 2 – 6 1 2 – 6 – h c y n t o 6 – 2 – 6 1 7 2 – 8 4 1 4 – i j c y z o p s y d o d d ó h c o D. 6 B 1 4 – 8 4 7 2 – 6 1 2 – 6 – o d l a s e n z r t ę n w e Z / o t t e n i c ś o n d ę z c z s O n 8 B. 1 4 – 8 4 7 2 – 6 1 2 – 6 – 6. 2 1. I I 2 2 2 2 2 0 0 2 5 3 3 2 1 5 2 1 5 2 i k t e s d O 1 4 D. 6 6 7 7 9 3 7 1 7 6 0 2 6 1 2 2 2 k e n u h c a R u l a i z d o p - t o w r e i P. 2 1. I I o g e n w ó d o h c o d k e n u h c a R u l a i z d o p o g e n r ó t w w ó d o h c o d. 2. I I k e n u h c a R - s y z r o k y w a i n a t w ó d o h c o d. 4. I I 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 323 ZALĄCZNIK II LEASING I KUPNO NA RATY TOWARÓW TRWALEGO UŻYTKU DEFINICJE 1. Poza zakupem towarów trwalego użytku za gotówkę, jednostki instytucjonalne mogą otrzymać je w użytkowanie również na następujących zasadach: leasing operacyjny, leasing finansowy oraz kupno na raty. We wszystkich tych trzech przypadkach, dana jednostka instytucjonalna nabywa prawo użytkowania wyrobu trwalego użytku jednakże, zgodnie z prawem, towar pozostaje wlasnością innej jednostki. Leasing 2. Kiedy jednostka instytucjonalna A jest wlaścicielem wyrobu trwalego użytku i przekazuje prawo do użytkowania tego wyrobu innej jednostce B, to A jest „leasingodawcą” a B „leasingobiorcą”. Platności uiszczane przez stronę B na rzecz strony A, w zamian za przekazanie prawa użytkowania nazywane są „oplatą dzierżawną”. Leasingodawcą może być producent lub sprzedawca danego wyrobu trwalego użytku albo jednostka od niego zależna, ale może nim być również jednostka calkowicie niezależna, nie związana ani z producentem ani ze sprzedawcą. Wszystkie rodzaje wytworzonych towarów trwalego użytku, począwszy od budynków i budowli a kończąc na trwale dobra konsumpcyjne, mogą być przedmiotem leasingu, a każda jednostka instytucjonalna może korzystać z leasingu, w celu uzyskania praw do korzystania z towarów trwalego użytku. Dwa typy leasingu — leasing operacyjny i leasing finansowy — są calkiem odmiennie ujmowane w systemie. Leasing operacyjny 3. i niekoniecznie ustalony z góry. Kiedy uplywa okres leasingu, Leasingobiorca nabywa prawo użytkowania dobra trwalego użytku w ustalonym okresie czasu, który może być dlugi bądź krótki leasingodawca spodziewa się zwrotu swojego wyrobu, w mniej więcej tym samym stanie w jakim go wynająl, z uwzględnieniem normalnego zużycia w eksploatacji. Leasingodawcą może wówczas wynająć towar innemu leasingobiorcy, bądź użytkować go w inny sposób. Tak, więc, okres leasingu nie obejmuje calej ani też dominującej części gospodarczej dlugości życia wyrobu. Jednostki zaangażowane w leasing operacyjny posiadają wiedzę specjalistyczną na temat wynajmowanych przez nie towarów trwalego użytku. Utrzymują zapas tych towarów, aby móc je w każdej chwili wynająć. Zwykle oferują różne modele do wyrobu. W celu utrzymania swoich towarów trwalego użytku w dobrym stanie technicznym, lea- singodawcy muszą przeprowadzać konserwację i uslugi naprawcze towarów oczekujących na wynajęcie. Leasingo- dawcy biorą także na siebie odpowiedzialność za naprawy i konserwację wyrobu, jak również jego wymianę w razie awarii podczas użytkowania tego wyrobu przez leasingobiorcę. Leasing operacyjny nie dotyczy sytuacji, kiedy wlaściciel sprzętu zapewnia także obslugę operatorską bądź wynajmu środków trwalych niewytworzonych. Dzialalności te są klasyfikowane gdzie indziej (patrz ust. 7). Leasing finansowy 4. Leasingobiorca nabywa prawo użytkowania wyrobu trwalego użytku w zamian za oplaty dzierżawne na ustalonych z góry i odnawialnych warunkach. Jeżeli wszelkie ryzyko i korzyści z tytulu wlasności są, w rzeczywistości, ale nie prawnie, przeniesione z leasingodawcy na leasingobiorcę, to taki leasing określany jest jako leasing finansowy. W leasingu finansowym, okres leasingu obejmuje caly bądź większą część okresu gospodarczej dlugości życia danego wyrobu trwalego użytku. Na koniec okresu leasingu, leasingobiorca często ma możliwość zakupu danego wyrobu po nominalnej cenie. Leasingodawca nie jest zobowiązany do posiadania żadnych ekspertyz danego wyrobu. Nie oferuje leasingobiorcy żadnych napraw, konserwacji ani uslug związanych z leasingiem. Zwykle towar jest wybie- rany przez leasingobiorcę i dostarczany mu bezpośrednio przez producenta albo sprzedającego. Rola leasingodawcy ma, więc charakter czysto finansowy. ESA uznaje rzeczywistość gospodarczą tkwiącą w leasingu finansowym, rejestrując to w następujący sposób: leasin- godawca udziela leasingobiorcy pożyczki, umożliwiając mu zakup wyrobu trwalego użytku, a leasingobiorca staje się, w rzeczywistości, jego wlaścicielem. Tak, więc, system traktuje towar trwalego użytku jak gdyby byl on wlas- nością leasingobiorcy od początku okresu leasingu. Dokonywane przez leasingobiorcę oplaty na rzecz leasingo- dawcy muszą być podzielone na zwrot kapitalu wraz z odsetkami związanymi z przypisaną umownie pożyczką. 324 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Kupno na raty 5. Towar trwalego użytku zostaje sprzedany nabywcy w zamian za ustalone przyszle platności. Nabywca bierze towar w posiadanie bezzwlocznie, pomimo, iż prawnie pozostaje on wlasnością sprzedającego lub osoby finansującej, jako zabezpieczenie/gwarancja, do czasu uiszczenia wszystkich uzgodnionych platności. Kupno na raty ogranicza się zwykle do trwalych dóbr konsumenckich, a większość nabywców stanowią gospodarstwa domowe. Finansują- cymi umowy kupna na raty są zazwyczaj wyodrębnione jednostki instytucjonalne, ściśle wspólpracujące ze sprze- dawcami towarów trwalego użytku. UJMOWANIE W RACHUNKACH Leasing operacyjny 6. Towar trwalego użytku zakupiony przez leasingodawcę w celu leasingu, stanowi część środków trwalych brutto lea- singodawcy (P. 51) i wykazywany jest w bilansie leasingodawcy jako rzeczowy środek trwaly (AN. III), w czasie calego ekonomicznego okresu życia tego wyrobu. Postępująca w czasie amortyzacja (K. 1) w odniesieniu do wyrobu trwalego użytku, jest rejestrowana na rachunkach leasingodawcy. Oplaty dzierżawne, otrzymywane przez leasingodawcę, wykazywane są w jego rachunku produkcji jako produkcja globalna (P. 1) uslug leasingowych. Jeżeli leasingobiorca jest producentem, wówczas oplaty dzierżawne są częścią jego zużycia pośredniego (P. 2). Jeżeli leasingobiorcą jest gospodarstwo domowe, występujące jako konsument osta- teczny, oplata dzierżawna jest częścią jego wydatków na spożycie ostateczne (P. 3). 7. W klasyfikacji NACE, Rev. l, leasing operacyjny nieruchomości klasyfikowany jest w klasie 70. 20. „Wynajem nieru- chomości na wlasny rachunek”. Leasing operacyjny innych towarów trwalego użytku klasyfikowany jest w dziale 71 „Wynajem maszyn i urządzeń bez obslugi oraz wypożyczanie artykulów użytku osobistego i domowego”. Lea- sing operacyjny nie obejmuje wynajmu maszyn i sprzętu z obslugą operatorską, co jest klasyfikowane zgodnie z uslugami świadczonymi przez sprzęt i personel. Na przyklad, wynajem ciężarówki z kierowcą zaliczany jest do klasy 60. 24. C „Wynajem samochodów ciężarowych z kierowcą”. W ukladzie instytucjonalnym, przedsiębiorstwa zajmujące się leasingiem operacyjnym są klasyfikowane w sektorze S. 11 „Spólki niefinansowe”, lecz leasingo- dawców operacyjnych można także znaleźć w sektorze S. 14 „Gospodarstwa domowe”. Jeżeli leasingodawca jest rezydentem a leasingobiorca — nierezydentem, wówczas oplata dzierżawna wykazywana jest jako wywóz uslug (P. 62). Ponieważ towar oddany w leasing pozostaje w bilansie jednostki rezydenta (leasingo- dawca), towar nie jest wykazywany na żadnych rachunkach rozliczeń z zagranicą. Jeżeli leasingodawca jest nierezy- dentem, a leasingobiorca jest rezydentem, wówczas oplata dzierżawna rejestrowana jest jako przywóz uslug (P. 72). W tym przypadku, towar nie przekracza obszar gospodarczego (a jedynie uslugi świadczone przy pomocy tego wyrobu). Tak, więc, towar przyjęty w leasing nie jest wykazywany ani na rachunkach rozliczeń z zagranicą, ani na żadnym innym rachunku. Leasing finansowy 8. 9. Jeżeli leasingobiorcą jest producentem, towar trwalego użytku wykazywany jest w pozycji środki trwale brutto (P. 51) leasingobiorcy na początku okresu leasingu. W ciągu calego okresu leasingu (chyba, że, leasingobiorca nie wywiązuje się z oplat dzierżawnych), towar jest wykazywany w bilansie leasingobiorcy jako rzeczowe aktywa trwale (AN. III). Postępujące zużycie kapitalu (K. 1) wykazywane jest na rachunkach leasingobiorcy. Na koniec okresu leasingu, leasingobiorca albo (i) zakupuje towar za jego pozostalą wartość, wówczas pozostaje ona w jego bilansie, albo (ii) towar powraca do leasingodawcy wówczas jest wykazywany w pozycji środki trwale brutto leasingobiorcy, ze znakiem ujemnym a więc zostaje wyksięgowany z bilansu leasingobiorcy, i może być wprowadzony do bilansu leasingodawcy bądź do bilansu strony trzeciej, której towar zostal sprzedany. Jeżeli leasingobiorcą jest gospodarstwo domowe, pelniące rolę konsumenta ostatecznego, towar trwalego użytku traktowany jest jakby byl zakupiony przez leasingobiorcę do celów spożycia ostatecznego, na początku okresu lea- singu. Oznacza to, iż cena nabycia oddanego w leasing wyrobu stanowi część wydatków na spożycie ostateczne (P. 3) leasingobiorcy na początku okresu leasingu oraz, że towar pojawia się jedynie jako towar konsumpcyjny trwa- lego użytku w pozycji memorialowej jego bilansu. Pożyczka (F. 4) jest przypisana umownie leasingobiorcy jako zaciągnięta u leasingodawcy. Kapitalem tej pożyczki jest cena nabycia wyrobu oddanego w leasing, plus koszty przekazania (jeżeli takie mają miejsce). Kwota przypisa- leasingobiorcy odpowiednio jako nej umownie pożyczki (AF. 4) wykazywana jest w bilansach leasingodawcy i 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 325 aktywa i zobowiązanie finansowe. Oplatę dzierżawną rozpatruje się w podziale na dwa skladniki: splata kapitalu (F. 4) oraz odsetki (D. 41), ze splatą końcową zbiegającą się w czasie z zakończeniem leasingu finansowego. 10. Stopa procentowa od przypisanej umownie pożyczki ustalona jest w sposób pośredni tak, aby skumulowane w okresie leasingu splaty byly równe kapitalowi. Kiedy oplata dzierżawna pozostaje niezmieniona z okresu na okres, część oplaty dzierżawnej, przypadająca na odsetki, będzie się zmniejszala z każdym okresem, podczas gdy część dotycząca splat kapitalu będzie odpowiednio wzrastala, tak jak w przypadku pożyczki splacanej w równych ratach. Gdy, dla każdej umowy leasingu, znana jest suma kapitalu, oplata dzierżawna oraz dlugość okresu leasingu, stopa procentowa, splaty odsetek zaplacone i splaty rat kapitalu mogą być obliczone w prosty sposób, z zastosowaniem standardowego wzoru. W przypadku braku szczególowych danych na temat każdej umowy leasingu, co często zda- rza się w praktyce, przeprowadzenie tych obliczeń należy oprzeć na uzasadnionych zalożeniach. W wielu krajach rachunkowość traktuje leasing finansowy w sposób podobny do opisanego, powyżej, co znacznie ulatwia pozyski- wanie danych. 11. Dzialalność produkcyjna leasingodawców finansowych jest pośrednictwem finansowym. Zazwyczaj leasingodawcy nie pobierają w sposób bezpośredni oplat za świadczone uslugi pośrednictwa. Dlatego też ich produkcja globalna jest przeważnie bądź wylącznie zaliczana do uslug pośrednictwa finansowego mierzonych pośrednio (FISIM) i jest podobnie obliczana jak w przypadku innych rodzajów pośrednictwa finansowego: należy dochód z tytulu wlas- ności pomniejszony o naliczone odsetki, z wylączeniem wszelkich dochodów z tytulu wlasności należnych z tytulu inwestowania swoich wlasnych funduszy (1). W przypadku leasingu finansowego, niektórzy leasingodawcy przy- jmują zobowiązania w stosunku do innych niezależnych jednostek. Wówczas występują, należne odsetki, a oblicze- nie FISIM-u nie stwarza trudności. Inni leasingobiorcy przyjmują zobowiązania wylącznie w stosunku do ich firm macierzystych i wówczas, odsetki do zaplaty są trudne do zaobserwowania. W tym drugim przypadku może zaist- nieć konieczność oszacowania kwoty odsetek do zaplaty z wykorzystaniem odpowiedniej stopy procentowej. Instytucje leasingu finansowego klasyfikowane są w podsektorze instytucjonalnym S. 123 „Pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych”. Wedlug klasyfika- cji dzialalności NACE Rev. l, jest to klasa 65. 21. Z „Leasing finansowy”. 12. Podejście ESA do leasingu finansowego oznacza, iż towar podlegający leasingowi nie jest ujmowany w żadnym rachunku leasingodawcy. Nie ma, zatem znaczenia dla sposobu traktowania samego wyrobu to, czy leasingodawca jest rezydentem czy też nie jest. Jeżeli producent lub sprzedający towar jest rezydentem, podczas gdy leasingobiorca jest nierezydentem, leasingowany towar traktowany jest jakby byl wywożony (P. 61), w momencie, gdy leasingo- biorca przejmuje go w posiadanie, tzn. na początku okresu leasingu. Jeżeli producent (sprzedawca) jest nierezyden- tem, zaś leasingobiorca jest rezydentem, towar uważany jest za przywożony (P. 71) w momencie rozpoczęcia okresu leasingu. Jeżeli leasingodawca jest rezydentem, a leasingobiorca jest nierezydentem, wówczas pożyczka (F. 4/AF. 4) jest przypi- sana umownie jako udzielona przez jednostkę rezydenta (leasingodawca) na rzecz jednostki nierezydenta (leasingo- biorca). leasingodawca jest nierezydentem, a leasingobiorca nim jest, wówczas pożyczka jest przypisana umownie jako udzielona przez jednostkę nierezydenta (leasingodawca) na rzecz jednostki rezydenta (leasingo- biorca). Tak samo, jak w przypadku transakcji leasingowej między rezydentami, oplaty dzierżawne są dzielone na odsetki (D. 41) i splaty kapitalu (F. 4). Jeżeli Kupno na raty 13. Towar trwalego użytku jest rejestrowany jakby byl zakupiony przez nabywcę, w dniu objęcia go w posiadanie, po jaką nabywca by zaplacil, gdyby placil gotówką. Jednocześnie nabywca otrzymuje przypisaną umownie cenie, pożyczkę (F. 4/AF. 4) o równorzędnej wartości. ESA dzieli oplaty dokonywane przez nabywcę na rzecz jednostki finansującej na splaty kapitalu (F. 4) i odsetki (D. 41), stosując tę samą metodę jak w przypadku leasingu finanso- wego. Dzialalność produkcyjna prowadzona przez jednostki finansujące umowy kupna na raty jest pośrednictwem finan- sowym. Ponieważ jednostki te na ogól nie pobierają wprost oplat za świadczone uslugi, ich produkcja globalna jest uslugą pośrednictwa finansowego mierzoną pośrednio (FISIM), obliczaną jako należny dochód z tytulu wlasności, pomniejszony o naliczone odsetki, z wylączeniem wszelkich dochodów z tytulu wlasności należnych z tytulu inwestowania swoich wlasnych funduszy. Tak jak w przypadku leasingu finansowego, kwota odsetek zaplaconych może być trudna do zaobserwowania i dlatego też musi być oszacowana. 14. W klasyfikacji NACE Rev. l, jednostki finansujące umowy kupna na raty klasyfikowane są w klasie 65. 22. „Pozostale formy udzielania kredytów”. Przedsiębiorstwa kupna na raty klasyfikowane są w podsektorze instytucjonalnym (1) Dalsze szczególy w rozdziale 3 pkt 3. 63. 326 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 S. 123 „Pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i funduszy eme- rytalnych”, ale jednostki finansujące umowy kupna na raty można również napotkać w sektorze S. 14 „Gospodar- stwa domowe”. Jeżeli nabywca jest nierezydentem, podczas gdy jednostka finansująca jest rezydentem, wówczas, towar traktowany jest jako wywożony (P. 61) w momencie przejęcia w posiadanie przez nabywcę. W tym przypadku, jednostka finan- sująca udziela jednostce nierezydenta (nabywcy) pożyczkę (F. 4/AF. 4). Jeżeli nabywca jest jednostką rezydenta, pod- czas gdy jednostka finansująca nie jest nią, wówczas towar rejestrowany jest jako przywożony(P. 71), w momencie dostarczenia go do nabywcy, który w tym samym czasie otrzymuje pożyczkę (F. 4/AF. 4) od jednostki finansującej, nie będącej rezydentem. Splaty kapitalu (F. 4) oraz platności odsetek traktuje się w ten sam sposób, jak w przypadku leasingu finansowego dotyczącego jednostek nierezydenta. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 327 ZALĄCZNIK III UBEZPIECZENIA WSTĘP 1. Istnieją dwa glówne rodzaje ubezpieczeń: zabezpieczenia spoleczne i pozostale ubezpieczenia. Zabezpieczenia spoleczne można podzielić na: a) systemy zabezpieczenia spolecznego gwarantowane przez rząd; b) prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego; c) niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego zorganizowane przez pracodawców. Pozostale ubezpieczenia można podzielić na: a) pozostale ubezpieczenia na życie; b) pozostale ubezpieczenia inne niż na życie. Reasekuracja oraz pomocnicze instytucje ubezpieczeniowe są omówione w oddzielnej sekcji niniejszego zalącznika. Tematy te dotyczą glównie pozostalych ubezpieczeń, ale mogą również odnosić się do zabezpieczenia spolecznego. DEFINICJE Zabezpieczenia spoleczne 2. 3. Systemy zabezpieczenia spolecznego są systemami, w których skladki placone są przez pracowników lub inne osoby, lub przez pracodawców w imieniu ich pracowników w celu zabezpieczenia uprawnień do świadczeń z zabezpieczenia spolecznego przypadających pracownikom lub innym osobom placącym skladki oraz osobom będą- cym na ich utrzymaniu lub ich spadkobiercom. Systemy zabezpieczenia spolecznego obejmują ryzyka oraz potrzeby spoleczne (1). W przeciwieństwie do świadczeń z pomocy spolecznej, świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego uwarunkowane są uczestnictwem w systemie. Systemy zabezpieczenia spolecznego są często organizowanie wspólnie tak, aby ci, którzy w nich uczestniczą nie musieli zawierać indywidualnych polis ubezpieczeniowych we wlasnym imieniu. Jednak niektóre systemy zabezpie- czenia spolecznego pozwalają, lub wręcz wymagają od uczestników, aby ci zawierali polisy we wlasnym imieniu. Indywidualne polisy ubezpieczeniowe traktowane są jako część systemu zabezpieczenia spolecznego pod warun- kiem, że obejmują one ryzyko i potrzeby spoleczne oraz, jeden z warunków wymienionych poniżej: jeśli spelniony jest przynajmniej a) uczestnictwo w systemie jest obowiązkowe prawnie lub wynika z warunków umowy o pracę; b) system prowadzony jest w imieniu grupy i ogranicza się do czlonków tej grupy; c) pracodawca placi skladkę do systemu zabezpieczenia spolecznego w imieniu pracownika. Systemy zabezpieczenia spolecznego gwarantowane przez rząd 4. Systemy zabezpieczenia spolecznego tworzone, kontrolowane i finansowane przez jednostki rządowe obejmują cale spoleczeństwo, lub też jego dużą część. Rządowe systemy zabezpieczenia spolecznego mogą być kapitalowe i nie- kapitalowe. Jeżeli możliwe jest określenie oddzielnych funduszy, pozostają one wlasnością rządu a nie benefi- cjentów systemu. Wplywy do systemów zabezpieczenia spolecznego opierają się glównie na skladkach placonych przez osoby prywatne i przez pracodawców w imieniu ich pracowników, ale mogą również opierać się na transfe- rach z innych jednostek rządowych. Uczestnictwo w systemach zabezpieczenia spolecznego jest zazwyczaj chociaż nie zawsze obowiązkowe. Świadczenia placone osobom prywatnym niekoniecznie wynikają z kwot placonych uprzednio w formie skladek. (1) Definicja ryzyka lub potrzeb spolecznych — patrz rozdzial 4 ust. 4. 83. — 4. 86. 328 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Należy odnotować, że systemy zabezpieczenia spolecznego, organizowane przez jednostki rządowe dla wlasnych pracowników, nie są zaklasyfikowane do systemów zabezpieczenia spolecznego, lecz do prywatnych kapitalowych lub niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego. Prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego 5. Wydziela się dwie kategorie prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego. Pierwszy obejmuje systemy, w których skladki na zabezpieczenia spoleczne placone są do instytucji ubezpieczeniowych lub do autono- micznych funduszy emerytalnych, które są jednostkami instytucjonalnymi, niezależnymi zarówno od pracodawców jak i pracowników. Instytucje ubezpieczeniowe lub autonomiczne fundusze emerytalne odpowiadają za zarządzanie wynikowymi funduszami i wyplacanie świadczeń spolecznych. Druga kategoria dotyczy systemów, w których pra- codawcy tworzą specjalne rezerwy przeznaczone na pokrycie świadczeń spolecznych. Rezerwy te są oddzielone od innych rezerw, ale nie stanowią one odrębnych jednostek instytucjonalnych niezależnych od pracodawców i są określane jako nieautonomiczne fundusze emerytalne. Niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego zorganizowane przez pracodawców 6. Są to systemy, w których pracodawcy wyplacają świadczenia spoleczne swoim pracownikom, bylym pracownikom lub osobom będącym na ich utrzymaniu, ze środków wlasnych, bez tworzenia do tego celu specjalnych rezerw. Pozostale ubezpieczenia 7. Pozostale ubezpieczenia zapewniają indywidualnym jednostkom instytucjonalnym, narażonym na określone typy ryzyka, zabezpieczenie finansowe przed konsekwencjami pojawienia się szczególnych zdarzeń. Jest to także forma pośrednictwa finansowego, w której fundusze są gromadzone od posiadaczy polis ubezpieczeniowych, a następnie inwestowane w finansowe lub inne aktywa, które są utrzymywane jako rezerwy techniczne przeznaczone na pokry- cie przyszlych roszczeń powstających w wyniku pojawienia się zdarzeń, określonych w polisach ubezpieczenio- wych. Pozostale polisy ubezpieczeniowe będące w posiadaniu gospodarstw domowych mogą obejmować te same rodzaje ryzyk lub potrzeb, jakie obejmują systemy zabezpieczenia spolecznego. Pozostale polisy ubezpieczeniowe będące w posiadaniu gospodarstw domowych różnią się od tych z zabezpieczenia spolecznego tym, iż są one zawierane z wlasnej inicjatywy gospodarstw domowych i z myślą o wlasnej korzyści, niezależnie od ich pracodawców czy insty- tucji rządowych. Pozostale ubezpieczenia na życie 8. Posiadaczami różnych polis ubezpieczeniowych na życie są wylącznie gospodarstwa domowe rezydentów i nierezy- dentów. Posiadacz polisy dokonuje regularnych wplat na rzecz ubezpieczyciela, w zamian za co, ubezpieczyciel gwarantuje wyplatę świadczenia w danym dniu, lub wcześniej jeśli posiadacz polisy umrze przed uplywem określo- nego terminu. Jeśli posiadacz polisy anuluje polisę przed ustaloną datą uplywu jej ważności, wówczas jest on uprawniony do częściowego świadczenia ze strony ubezpieczyciela. Świadczenie jest więc zawsze wyplacone posia- daczowi polisy lub jego spadkobiercom. Polisy, które zapewniają świadczenie w przypadku śmierci w czasie trwania polisy, ale w żadnym innym przypadku (nazywane zazwyczaj ubezpieczeniem terminowym jednorazowo), nie są zaliczane do pozostalych ubezpieczeń na życie, lecz są ujmowane w ubezpieczeniach innych niż na życie. W prak- tyce, ze względu na sposób prowadzenia kont przez instytucje ubezpieczeniowe, nie zawsze możliwe jest oddziele- nie ubezpieczenia terminowego od różnych ubezpieczeń na życie. W tych okolicznościach, ubezpieczenie termi- nowe może być, z czysto praktycznych powodów, traktowane tak samo jak ubezpieczenie na życie. Roszczenie z tytulu ubezpieczenia na życie może być wyplacone lub w formie rocznej renty. Roszczenie może być stale lub może zmieniać w zależności od dochodu uzyskanego z inwestowania skladek ubezpieczeniowych w czasie na jaki opiewa polisa (polisy przynoszące zysk). Szczególnym rodzajem polisy przynoszącej zysk jest polisa ubez- pieczeniowa z funduszem inwestycyjnym, gdzie roszczenia różnią się w zależności od wartości jednostki uczestnic- twa w wybranym funduszu. Pozostale ubezpieczenia inne niż na życie 9. Wszystkie rodzaje jednostek instytucjonalnych mogą być posiadaczami polis w zakresie pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie. Pozostale ubezpieczenia inne niż na życie obejmują ubezpieczenia terminowe oraz ubezpiecze- nia od każdego ryzyka innego niż śmierć, np. wypadki, choroba czy pożar. Roszczenia są zwykle wyplacane jedno- razowo, choć mogą również być placone w formie rocznych rent. W przypadku pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie świadczenia nie zawsze są wyplacane. Zazwyczaj liczba występujących z roszczeniem jest o wiele mniejsza niż liczba posiadaczy polisy. W przypadku indywidualnego posiadacza polisy nie ma zależności między placonymi skladkami a otrzymanymi roszczeniami, nawet w dlugim okresie. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 329 Reasekuracja 10. Instytucja ubezpieczeniowa gwarantująca ubezpieczenie posiadaczom polis, często przenosi część ryzyka na inne instytucje ubezpieczeniowe. Takie transakcje między instytucjami ubezpieczeniowymi są określane jako rease- kuracja. W transakcje związane z reasekuracją są zaangażowani zarówno ubezpieczyciele zawierający umowy w zakresie ubezpieczeń na życie jak i ubezpieczyciele w zakresie pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie. Instytucje ubezpieczeniowe, które uznają reasekurację, mogą prowadzić dzialalność reasekuracyjną jak i ubezpieczeniową, lub mogą specjalizować się w reasekuracji. Pomocnicze instytucje ubezpieczeniowe 11. Pomocnicze instytucje ubezpieczeniowe są jednostkami glównie zaangażowanymi w dzialalność ściśle związaną z ubezpieczeniami, ale które nie ponoszą ryzyka. Pomocnicze instytucje ubezpieczeniowe glównie obejmują: a) brokerów ubezpieczeniowych; b) prywatne instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu dzialające na rzecz instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych; c) jednostki, których dzialalność polega glównie na nadzorowaniu instytucji ubezpieczeniowych i funduszy eme- rytalnych oraz rynków ubezpieczeniowych. SPOSÓB UJĘCIA W RACHUNKACH 12. Dla ulatwienia, opisane poniżej różne rodzaje ubezpieczeń odnoszą się do przypadków, gdy w ubezpieczenie zaan- gażowani są wylącznie rezydenci. Na końcu każdej sekcji, rozpatrzono szczególne wlaściwości w przypadku zaan- gażowania nierezydentów. Zabezpieczenia spoleczne Systemy zabezpieczenia spolecznego gwarantowane przez rząd 13. Produkcja globalna, wytworzona przez jednostki zaangażowane w dzialalność ubezpieczeniową w ramach sys- temów gwarantowanych przez rząd, jest częścią produkcji globalnej instytucji rządowych i samorządowych, wyce- nianą na podstawie kosztów produkcji. A zatem, nie są obliczane oplaty za uslugi świadczone w ramach tych sys- temów. Skladki placone przez pracodawców do systemów zabezpieczenia spolecznego, gwarantowanych przez rząd (D. 121) traktowane są jako część kosztów związanych z zatrudnieniem i wykazywane jako platne przez sektor praco- dawców na rachunku tworzenia dochodów i otrzymywane przez sektor gospodarstw domowych na koncie pierw- otnego podzialu dochodów. Skladki placone przez pracodawców ponownie pojawiają się na rachunku wtórnego podzialu dochodów jako część skladek faktycznych na zabezpieczenia spoleczne placona przez pracodawców (D. 6111), platnych przez sektor gospodarstw domowych i otrzymywanych przez rząd. Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników (D. 6112) oraz skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pra- cujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące (D. 6113) są również rejestrowane na rachunku podzialu wtórnego jako platne przez sektor gospodarstw domowych i otrzymywane przez rząd. Świadczenia z tytulu dochodów, zabezpieczenia spolecznego pieniężne (D. 621) wykazywane są na rachunku podzialu wtórnego dochodów, jako platne przez rząd i otrzymywane przez sektor gospodarstw domowych, podczas gdy świadczenia z tytulu zabezpie- czenia spolecznego w naturze są wykazywane w pozycjach D. 6311 i D. 6312, jako platne przez rząd i otrzymywane przez gospodarstwa domowe na rachunku redystrybucji dochodów w naturze. 14. Jednostki zarządzające systemami zabezpieczenia spolecznego gwarantowanymi przez rząd są zaklasyfikowane do podsektora S. 1314 „Fundusze zabezpieczenia spolecznego”. Dzialalność ta, wedlug klasyfikacji NACE Rev. l, zali- czona jest do klasy 75. 30 „Obowiązkowe zabezpieczenia spoleczne”. Jeżeli rezydent pracuje na rzecz pracodawcy będącego nierezydentem, to skladki placone przez tego pracodawcę są wykazywane jako platne przez zagranicę na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżą- cych. Jeśli pracownik będący rezydentem jest objęty systemem zabezpieczenia spolecznego prowadzonym przez rząd zagranicy, wszystkie należności i zobowiązania, normalnie dotyczące sektora rządowego i samorządowego, są otrzymywane lub platne przez zagranicę, i są rejestrowane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Jednak, w systemie ESA, transfery socjalne w naturze, zachodzą jedynie między jednostkami krajowymi. Zatem, wszelkie świadczenia z zagranicznych systemów zabezpieczenia spolecznego na rzecz rezy- dentów są z definicji świadczeniami z tytulu zabezpieczenia spolecznego innymi niż transfery socjalne w naturze (D. 62). Jeżeli nierezydent pracuje na rzecz pracodawcy będącego rezydentem, to skladki placone przez tego pracodawcę są rejestrowane jako otrzymywane przez zagranicę na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów 330 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 bieżących. Jeżeli pracownik, będący nierezydentem, objęty jest krajowym systemem zabezpieczenia spolecznego, to transakcje zachodzące między tym pracownikiem a sektorem instytucji rządowych i samorządowych są rejestro- wane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Zgodnie z definicją, wszelkie świadczenia należne pracownikom będącym nierezydentami są świadczeniami z tytulu zabezpieczenia spolecznego innymi niż transfery socjalne w naturze (D. 62). Tabela A. III. l prezentuje przyklad rejestrowania przeplywów w systemach zabezpieczenia spolecznego gwarantowa- nych przez rząd. Prywatne kapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego 15. ESA odmiennie traktuje systemy finansowane przez fundusze autonomiczne od systemów finansowanych przez fundusze nieautonomiczne. W przypadku funduszy autonomicznych, oplata za uslugę jest liczona jako: zarobione skladki faktyczne ogólem plus uzupelnienia do skladek ogólem minus należne świadczenia minus zwiększenie (plus zmniejszenie) w rezerwach funduszy emerytalnych 16. Powyższe cztery pozycje są rejestrowane z wylączeniem zysków lub strat z tytulu posiadania aktywów. Uzupelnie- nia do skladek ogólem są identyczne z dochodami z tytulu wlasności przypisanymi posiadaczom polis ubezpiecze- niowych i stanowią dochody uzyskane przez prywatne fundusze zabezpieczenia spolecznego z inwestowania ich rezerw technicznych i emerytalnych. ESA traktuje te rezerwy jako będące wlasnością posiadaczy polis, w następ- stwie czego otrzymują oni wytworzony przez te rezerwy dochód. Oplata za uslugi jest rejestrowana jako produkcja globalna (P. l) dla funduszy autonomicznych oraz jako spożycie (P. 3) w sektorze gospodarstw domowych. Oplaty za uslugi świadczone przez fundusze nieautonomiczne nie są obliczane. Koszty związane z zarządzaniem tymi funduszami są zaliczone do pozostalych elementów kosztów w rachunku produkcji pracodawcy. 17. Pozostale transakcje dotyczą zarówno funduszy autonomicznych, jak i funduszy nieautonomicznych. Skladki fak- tyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców (D. 121) wykazywane są jako część kosztów zwią- zanych z zatrudnieniem, platne przez sektor pracodawców na rachunku tworzenia dochodów i otrzymywane przez gospodarstwo domowe pracownika na koncie pierwotnego podzialu dochodów. Pracodawcy mogą stanowić część różnych sektorów instytucjonalnych, nawet sektorów instytucji rządowych i samorządowych oraz gospodarstw domowych. Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych (część D. 4) są wykazy- wane na koncie pierwotnego podzialu dochodów jako platne przez sektor funduszu i otrzymywane przez sektor gospodarstw domowych. Krajowe fundusze autonomiczne są zaliczone do podsektora instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych (S. 125). Fundusze nieautonomiczne zaliczane są do tego samego podsektora co praco- dawcy. Wedlug klasyfikacji NACE Rev. l, dzialalność funduszy emerytalnych jest ujęta w klasie 66. 02 „Fundusze emerytalno — rentowe”. 18. Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców są ponownie rejestrowane na rachunku podzialu wtórnego dochodów jako część pozycji D. 6111, platne przez gospodarstwa domowe i otrzymywane przez sektor funduszu. Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników (D. 6112) oraz skladki na zabez- pieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące (D. 6113) są również rejestrowane na rachunku podzialu wtórnego dochodów jako platne przez sektor gospodarstw domowych i otrzy- mywane przez sektor funduszu. Skladki wniesione przez pracowników oraz osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące równają się dokonanym bezpośrednim platnościom plus dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych minus oplata za uslugę (w przypadku funduszy nieautonomicznych, oplata za uslugę jest równa zeru). Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego, lącznie z emeryturami, są wykazywane na rachunku podzialu wtórnego dochodów, jako platne przez fundusze i otrzymy- wane przez gospodarstwa domowe. Z definicji, wszystkie świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabez- pieczenia spolecznego są częścią pozycji D. 62, świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego inne niż transfery socjalne w naturze. 19. Zapis na rachunku finansowym obejmuje dwa elementy: a) przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia (F. 62), które stanowią różnicę między platnymi skladkami a skladkami uzyskanymi oraz między świadczeniami należnymi i 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 331 świadczeniami platnymi (1). Przyjmuje się, że ten element wykazywany jest jako zmiana (jeśli jest to konieczne, również ze znakiem ujemnym) na pasywach funduszu i aktywach gospodarstw domowych; b) udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (F. 612), są wykazywane jako zmiana (jeśli jest to konieczne, również ze znakiem ujemnym) na pasywach funduszu i rezerwach gospodarstw domowych. Element ten równa się skladkom placonym przez pracodawców i pracowników na poczet ich eme- rytur i jest rejestrowany na rachunku podzialu wtórnego dochodów, pomniejszonym o emerytury, które przy- padają do zaplaty. 20. Konsekwencją zapisu na rachunku finansowym jest pojawienie się pozycji F. 612 i F. 62 w bilansach sektora gospo- darstw domowych (jako aktywa) i sektora funduszu (jako pasywa). Na rachunku wykorzystania dochodów do dyspozycji, rejestrowana jest korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych (D. 8), jako otrzymywana przez gospodarstwa domowe i platna przez fundusze. Zapis ten równa się drugiemu elementowi zapisu na rachunku finansowym. Pracodawcy oraz instytucje rządowe i samorządowe czasem dokonują nadzwyczajne wplaty do prywatnych fundu- szy zabezpieczenia spolecznego w celu powiększenia rezerw tych funduszy. Takie wplaty są rejestrowane na bilan- sie platności kapitalowych w pozycji pozostale transfery kapitalowe (D. 99), platne przez sektor pracodawców lub sektor instytucji rządowych i samorządowych i otrzymywane przez sektor funduszu. Ponieważ rezerwy funduszy zabezpieczenia spolecznego traktowane są jako posiadane przez sektor gospodarstw domowych, konieczna jest korekta między sektorem funduszu i sektorem gospodarstw domowych. Korekta ta jest rejestrowana w pozycji pozostale transfery kapitalowe (D. 99), platne przez sektor funduszu i otrzymywane przez sektor gospodarstw domowych. 21. Jeśli pracownik będący rezydentem pracuje na rzecz pracodawcy nierezydenta, to skladki faktyczne na zabezpiecze- nia spoleczne placone przez pracodawcę (D. 121) są rejestrowane jako część kosztów związanych z zatrudnieniem, platne przez zagranicę i otrzymywane przez gospodarstwa domowe. Jeśli pracodawca jest nierezydentem, wówczas jakiekolwiek fundusze zabezpieczenia spolecznego nie autonomiczne, są funduszami zagranicznymi, podczas gdy fundusze autonomiczne mogą być zarówno funduszami krajowymi jak i zagranicznymi. Jeśli pracownik objęty jest funduszem zagranicznym, wszystkie przeplywy między sektorem gospodarstw domowych i sektorem funduszu są wykazywane jako transakcje dokonywane między sektorem gospodarstw domowych a zagranicą. Oplata za uslugę (w przypadku funduszy zagranicznych autonomicznych) wykazywana jest jako przywóz uslug (P. 72). Zmiany w udzialach netto rezerw techniczno-ubezpieczeniowych (F. 6) są wykazywane na rachunku finansowym zagranicy, podczas gdy pozostale przeplywy są wykazywane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. 22. Jeśli pracownik będący nierezydentem pracuje na rzecz pracodawcy rezydenta, to skladki faktyczne na zabezpiecze- nia spoleczne placone przez pracodawcę (D. 121) są częścią wynagrodzenia pracowniczego, platnych przez sektor pracodawców i otrzymywanych przez zagranicę. Jeśli pracownik będący nierezydentem objęty jest funduszem zabezpieczenia spolecznego krajowym, wówczas oplata za uslugę jest rejestrowana jako wywóz uslug (P. 62). Wszel- kie inne przeplywy między funduszem a pracownikiem są wykazywane jako zachodzące między sektorem funduszu a zagranicą. Szczególnie w przypadku nierezydentów nie będzie stalego dostępu do wszystkich potrzebnych danych. W nie- których przypadkach obliczenia będą musialy być oparte na przypuszczeniach. Tabela A. III. 2 prezentuje przyklad rejestrowania przeplywów w prywatnych kapitalowych systemach zabezpieczenia spolecznego. Niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego zorganizowane przez pracodawców 23. Podobnie, jak w przypadku systemów finansowanych przez fundusze nieautonomiczne, koszty zarządzania niekapi- talowymi systemami zabezpieczenia spolecznego są wlączone do pozostalych elementów kosztów na rachunku produkcji pracodawcy. W związku z tym, oplata za uslugę nie jest obliczana. Ponieważ niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego nie tworzą, oddzielonych od pracodawców, jednostek instytucjonalnych, zatem wszystkie transakcje zachodzą między sektorem pracodawców a sektorem gospodarstw domowych. (1) Skladki faktyczne uzyskane, które pokrywają ryzyka ponoszone w bieżącym okresie, zwykle różnią się od skladek faktycznych plat- nych. Te ostatnie pokrywają ryzyka, zarówno okresu bieżącego jak i następnych okresów. Podobnie, świadczenia należne nie zawsze są równe świadczeniom platnym. Świadczenia należne, ze względu na zdarzenia zachodzące w jednym okresie sprawozdawczym mogą nie być platne aż do następnego okresu. 332 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 24. ESA uznaje pracodawcę prowadzącego niekapitalowy system jako wnoszącego zakladane wstępnie skladki do sys- temu w imieniu jego pracowników. Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne (D. 122) są częścią kosztów związanych z zatrudnieniem i są wykazywane na rachunku tworzenia dochodów jako platne przez praco- dawcę i otrzymywane przez sektor gospodarstw domowych na koncie pierwotnego podzialu dochodów. Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców, są ponownie wykazywane na rachunku podzialu wtórnego dochodów w pozycji D. 612, jako platne przez gospodarstwa domowe i otrzymywane przez pra- codawcę. Kwota tych skladek powinna być określona w odniesieniu do przyszlych zobowiązań pracodawcy związa- jednak, skladka ta jest równa świadczeniom platnym w bieżącym nych z zapewnieniem świadczeń. Zazwyczaj okresie (pomniejszonym o skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników). 25. Skladki faktyczne placone przez pracowników, o ile istnieją, wykazywane są jako część pozycji D. 6112, platne przez gospodarstwa domowe i otrzymywane przez sektor pracodawców. Na rachunku podzialu wtórnego dochodów wykazywane są również emerytury i inne świadczenia jako część pozycji D. 62, otrzymywane przez gos- podarstwa domowe i platne przez pracodawcę. Niekapitalowe systemy zabezpieczenia spolecznego są ujmowane w tym samym sektorze instytucjonalnym co pra- codawca. Wedlug klasyfikacji NACE Rev. l jest to dzialalność pomocnicza związana z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno-rentowymi. 26. Jeżeli rezydent pracuje na rzecz pracodawcy będącego nierezydentem, prowadzącego niekapitalowy system zabez- pieczenia spolecznego, to wszystkie transakcje zachodzą między sektorem gospodarstw domowych a zagranicą i są rejestrowane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Jeżeli nierezydent pracuje na rzecz pracodawcy będącego rezydentem, prowadzącego taki system, wszystkie transakcje zachodzą między zagranicą a sektorem pracodawcy, są wykazywane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Tabela A. III. 3 prezentuje przyklad rejestrowania przeplywów na rzecz niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego prowadzonych przez pracodawców. Pozostale ubezpieczenia 27. Produkcja globalna pozostalych uslug ubezpieczeniowych, zarówno dotyczących ubezpieczeń na życie jak i pozos- talych ubezpieczeń innych niż na życie, jest obliczana w następujący sposób: zarobione skladki faktyczne plus uzupelnienia do skladek minus należne roszczenia minus powiększenie (plus zmniejszenie) rezerw technicznych na niewygasle ryzyka i technicznych rezerw na ubez- pieczenia przynoszące zysk 28. Zarobione faktyczne skladki ubezpieczeniowe są skladkami pokrywającymi ryzyka poniesione w bieżącym okresie. Zarobione skladki faktyczne, zazwyczaj, nie są równe otrzymywanym skladkom faktycznym, ponieważ te ostatnie często pokrywają ryzyka poniesione zarówno w bieżącym, jak i w kolejnych okresach. Uzupelnienia do skladek odpowiadają dochodom z tytulu wlasności przypisanym posiadaczom polis, które sta- nowią calkowity dochód uzyskany przez instytucje ubezpieczeniowe z inwestowania rezerw techniczno-ubezpie- czeniowych, z wylączeniem dochodów uzyskiwanych z funduszy wlasnych instytucji ubezpieczeniowych. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe skladają się z: a) przedplat skladek ubezpieczeniowych i rezerw na pokrycie niewypla- conych odszkodowań i świadczeń, wynikających z różnicy między skladkami zebranymi a skladkami należnymi oraz między zobowiązaniami niewymagalnymi a wymagalnymi, oraz b) technicznych rezerw na niewygasle ryzy- i technicznych rezerw w odniesieniu do ubezpieczeń przynoszących zysk. Ten ostatni element dotyczy kami wylącznie ubezpieczenia na życie. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe są zazwyczaj inwestowane w aktywa finansowe, które przynoszą dochód w formie odsetek lub dywidend. Rezerwy te mogą być również inwestowane np. w nieruchomości a uzyskiwany dochód, w tym przypadku, jest nadwyżką operacyjną. 29. Należne roszczenia obejmują zdarzenia powstale w bieżącym okresie. Często, platności roszczeń nie są dokony- wane w tym samym okresie, w którym zaistnialy zdarzenia uprawniające do nich. W związku z tym, należne roszczenia nie są równe platnym roszczeniom. Zmiany w technicznych rezerwach na niewygasle ryzyka i w technicznych rezerwach w odniesieniu do ubezpie- czeń przynoszących zysk obejmują środki wydzielone na techniczne rezerwy na niewygasle ryzyka i rezerwy w 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 333 odniesieniu do ubezpieczeń celem uzyskania sum kapitalowych, zagwarantowanych w polisach. Zabezpieczenia te dotyczą wylącznie ubezpieczeń na życie. Wszystkie cztery elementy równania (B) powinny być mierzone z wylączeniem zysków i strat z tytulu posiadania aktywów. Pozostale ubezpieczenia na życie 30. Produkcja globalna pozostalych ubezpieczeń na życie jest obliczana zgodnie z równaniem (B) i wykazywana w pozycji P. l na rachunku produkcji w podsektorze instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych. Z wyjątkiem konsumpcji przez gospodarstwa domowe nierezydentów, jej wartość jest w calości wykorzystywana na spożycie ostateczne gospodarstw domowych rezydentów. Produkcja globalna uslug ubezpieczeniowych na życie powinna być rozdzielona między sektor gospodarstw domowych i zagranicę, proporcjonalnie do skladek placonych przez gospodarstwa domowe rezydentów i nierezydentów. Uslugi ubezpieczeniowe na życie, przez rezydentów, są wykazywane jako część spożycia ostatecznego przez gospodarstwa domowe (P. 3), natomiast uslugi wykorzystane przez nierezydentów, są częścią wywozu uslug (P. 62). 31. Dla pozostalych ubezpieczeń na życie są rejestrowane dwie dalsze transakcje. Dochody z tytulu wlasności przypi- sane posiadaczom polis ubezpieczeniowych (część pozycji D. 4) są wykazywane na koncie pierwotnego podzialu dochodów jako platne przez instytucje ubezpieczeniowe i otrzymywane przez gospodarstwa domowe. Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie, są wykazywane na rachunku finansowym jako zmiany (o ile jest to konieczne, ze znakiem ujemnym) na aktywach gospodarstw domowych i pasywach instytucji ubezpieczeniowych. Zmiany udzialów netto gospodarstw domowych wynikają ze zmian w rezerwach ubezpieczeń na życie, tzn. technicznych rezerwach na niewygasle ryzyka i technicznych rezerw w odniesieniu do ubezpieczeń przynoszących zysk (F. 611). Zmiany udzialów netto równają się więc platnym skladkom faktycznym (nie skladkom zarobionym) plus uzupelnienia do skladek pomniejszone o otrzymywane roszczenia (nie roszczenia należne) oraz pomniejszone o oplaty za uslugi. 32. Konsekwencją zapisu, jak wyżej, na rachunku finansowym, jest wykazywanie pozycji F. 611 również w bilansach sektora gospodarstw domowych (jako aktywa) i sektora ubezpieczycieli (jako pasywa). Tak jak w przypadku oplat za uslugi, dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych (= uzupelnienia do skladek) powinny być rozdzielone między sektor gospodarstw domowych i zagranicę, propor- cjonalnie do skladek. Od strony klasyfikacji sektorów instytucjonalnych, instytucje ubezpieczeniowe dzialające w zakresie ubezpieczeń na życie są zaliczone do podsektora S. 125 „Instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne”. Wedlug klasyfikacji dzialalności, NACE Rev. l, są one zaliczone do klasy 66. 01 „Ubezpieczenia na życie”. 33. Uslugi ubezpieczeniowe na życie, świadczone przez instytucje ubezpieczeniowe krajowe na rzecz gospodarstw domowych nierezydentów są rejestrowane jako wywóz uslug (P. 62). Dochody z tytulu wlasności przypisane posia- daczom polis są wykazywane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących jako platne przez sektor ubezpieczeń i otrzymywane przez zagranicę. Zmiany udzialów netto gospodarstw domowych nierezy- dentów w rezerwach ubezpieczeń na życie są wykazywane na rachunku finansowym zagranicy jako zmiany aktywów zagranicy oraz pasywów sektora ubezpieczeń. Jeżeli gospodarstwa domowe wykupują polisy od ubezpieczycieli na życie, będących nierezydentami, procedura jest w zasadzie prosta: oplaty za uslugi są rejestrowane jako przywóz uslug (P. 72), przypisane dochody z tytulu wlas- ności są wykazywane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących jako platne przez zagranicę i otrzymywane przez gospodarstwa domowe, natomiast zmiany udzialów netto są wykazywane jako zmiany aktywów gospodarstw domowych i pasywów zagranicy. Jednak dane niezbędne do wyliczenia tych pozycji są zazwyczaj niedostępne; zwykle znane są jedynie platne skladki. Konieczne jest więc przyjęcie pewnych zalożeń np. zastosowanie relacji oplat za uslugi do skladek oraz przypisanych dochodów z tytulu wlasności do skladek dla ubezpieczycieli na życie, będących rezydentami, do skladek placonych przez gospodarstwa domowe rezydentów na rzecz ubezpieczycieli na życie, będących nierezydentami. Tabela A. III. 4 przedstawia przyklady rejestrowania przeplywów dla pozostalych ubezpieczeń na życie. Pozostale ubezpieczenia inne niż na życie 34. Produkcja globalna (P. l) pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie jest obliczana zgodnie z równaniem (B) i wykazywana na rachunku produkcji podsektora instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych. Uslugi w zakresie pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie mogą być zaliczone do zużycia pośredniego (P. 2), któregokol- wiek sektora krajowego, do spożycia w sektorze ostatecznego gospodarstw domowych, w przypadku, gdy są częścią 334 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 wydatków na spożycie ostateczne przez gospodarstwa domowe (P. 3) lub do wywozu uslug (P. 62). Pozostale ubez- pieczenia inne niż na życie zaliczone do zużycia pośredniego powinny być rozdzielone między galęzie produkcji. Równanie (B) powinno slużyć oszacowaniu wartości produkcji globalnej ogólem dla pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie. Produkcja globalna powinna być następnie podzielona między sektory użytkowników i galęzie, proporcjonalnie do skladek faktycznych placonych przez każdy sektor. Wszystkie sektory krajowe, poza gospodar- stwami domowymi, wykorzystują uslugi pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie wylącznie na cele zużycia pośredniego, podczas gdy gospodarstwa domowe wykorzystują je zarówno na cele spożycia jak i na zużycie pośrednie. Wykorzystanie uslug w zakresie pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie przez gospodarstwa domowe, powinno być podzielone między zużycie pośrednie i spożycie, w proporcji do skladek faktycznie placo- nych. Skladki ściśle związane z dzialalnością produkcyjną przedsiębiorstw nie posiadających osobowości prawnej traktowane są jako związane ze spożyciem pośrednim, podczas gdy pozostale skladki placone przez gospodarstwa domowe powinny być uznane za związane ze spożyciem. 35. Na koncie pierwotnego podzialu dochodów, dochód z tytulu wlasności przypisany posiadaczom polis ubezpiecze- niowych jest rejestrowany jako część pozycji (D. 4), platny przez sektor ubezpieczeń i otrzymywany przez sektory, do których zaliczani są posiadacze polis. W warunkach idealnych, dochody z tytulu wlasności przypisane posiada- czom polis, powinny być podzielone między sektory proporcjonalnie do rezerw przypisanych do każdego sektora posiadaczy polis, w praktyce jest to jednak niewykonalne. Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis powinny być więc podzielone proporcjonalnie do skladek faktycznych placonych przez każdy sektor posiada- czy polis. 36. Na rachunku podzialu wtórnego dochodów, uzyskane skladki netto są wykazywane jako platne przez wszystkie sektory posiadaczy polis i otrzymywane przez sektor ubezpieczeń. Uzyskane skladki netto są obliczane jako uzys- kane skladki faktyczne plus dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis pomniejszone o wartość wykorzystanych uslug. Zgodnie z równaniem (B) zarobione skladki netto, równają się należnym roszczeniom (1). Na rachunku podzialu wtórnego dochodów wykazywane są również należne roszczenia, jako platne przez sektor ubezpieczeń i otrzymywane przez sektory posiadaczy polis. Obie pozycje, tzn. zarobione skladki netto jak i należne roszczenia są częścią pozycji D. 7, Pozostale transfery bieżące. Niektóre roszczenia powstają w wyniku szkód lub uszkodzeń, spowodowanych przez posiadaczy polis ubezpiecze- niowych, względem wlasności lub osób trzecich. W takich przypadkach, ważne roszczenia są rejestrowane jako platne bezpośrednio przez instytucje ubezpieczeniowe stronom poszkodowanym, a nie pośrednio przez posiadaczy polis. 37. Udzialy netto posiadaczy polis w rezerwach pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie są wykazywane na rachunku finansowym jako zmiany aktywów sektora posiadaczy polis i zmiany pasywów sektora ubezpieczeń. Zmiany udzialów netto, klasyfikowane w pozycji F. 62, powstają w wyniku przedplat skladek i rezerw na niewypla- cone odszkodowania i świadczenia. Pozycja F. 62 pojawia się również jako zobowiązanie w bilansie ubezpieczyciela w zakresie pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie i jako aktywa w bilansach posiadacza polis. Wedlug klasyfikacji NACE, Rev. l, instytucje ubezpieczeń innych niż na życie, są zaliczane do klasy 66. 03 „Ubezpie- czenia inne niż na życie”. Wedlug klasyfikacji sektorów instytucjonalnych są one zaliczone do sektora S. 125 „Insty- tucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne”. 38. Jeżeli jednostki będące nierezydentami zaliczone od ubezpieczycieli będących rezydentami polisy w zakresie ubez- pieczeń innych niż na życie, to oplaty za uslugi są wykazywane jako wywóz uslug (P. 62). Dochody z tytulu wlas- ności przypisane posiadaczom polis, zarobione skladki netto oraz należne roszczenia są rejestrowane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących, podczas gdy, udzialy netto posiadaczy polis w rezer- wach ubezpieczeń innych niż na życie są wykazywane na rachunku finansowym zagranicy. W tym przypadku kal- kulację dla zagranicy nie są trudniejsze niż dla dowolnego sektora posiadaczy polis. Jeżeli jednostki będące rezydentami są ubezpieczone przez zagranicznych ubezpieczycieli w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie, dostępność do danych jest ograniczona; jedynie dane o platnych skladkach i otrzymywanych roszczeniach są możliwe do uzyskania. Uproszczona metoda, pomijająca rezerwy w ubezpieczeniach innych niż na życie i związane z nimi dochody z tytulu wlasności, przedstawia się następująco: oplata za uslugę, rejestrowana (1) Należne roszczenia oznaczają kwoty, należne osobom występującym z roszczeniem. Należne roszczenia nie są więc takie same jak „poniesione roszczenia” na rachunkach instytucji ubezpieczeniowych, ponieważ te ostatnie obejmują również wydatki wynikające z zarządzania roszczeniami, które w rachunkach gospodarki narodowej są częścią albo zużycia pośredniego, albo wynagrodzenia pracowniczego. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 335 jako przywóz uslug (P. 72), jest obliczana jako platne skladki pomniejszone o otrzymywane roszczenia (1) Platne skladki netto są obliczane jako skladki pomniejszone o oplaty za uslugi, równe otrzymywanym roszczeniom. Obie pozycje, platne skladki netto i otrzymywane roszczenia, są wykazywane na rachunku zewnętrznym dochodów pierwotnych i transferów bieżących. Tabela A. III. 5 przedstawia przyklad rejestrowania przeplywów dla pozostalych ubezpieczeń innych niż na życie. Reasekuracja 39. Transakcje w zakresie reasekuracji są rejestrowane w ESA w prostszy sposób niż bezpośrednie transakcje ubezpie- czeniowe (tzn. transakcje między instytucjami ubezpieczeniowymi a zwyklymi posiadaczami polis). Transakcje w zakresie reasekuracji są wykazywane jako uslugi dostarczane przez reasekuranta do bezpośredniego ubezpieczyciela a nie jako oddzielne przeplywy (skladka zarobiona, należne roszczenia, prowizje itp. ). Wartość tych uslug jest mie- rzona jako saldo wszystkich przeplywów zachodzących między reasekurantem a bezpośrednim ubezpieczycielem. Dla instytucji ubezpieczeniowych będących rezydentami dzialających w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie, oferowane uslugi reasekuracyjne są wykazywane jako produkcja globalna (P. l), podczas gdy uslugi reasekuracyjne wykorzystane są wykazywane jako zużycie pośrednie (P. 2). Uslugi reasekuracyjne świadczone przez reasekurantów będących rezydentami ubezpieczycielom będącymi nierezydentami są wykazywane jako wywóz uslug (P. 62), pod- czas gdy, uslugi świadczone przez reasekurantów będących nierezydentami ubezpieczycielom będącymi rezyden- tami, są rejestrowane jako przywóz uslug (P. 72). 40. Dane o produkcji globalnej i zużyciu pośrednim dla instytucji ubezpieczeniowych rezydentów mogą być pozyski- wane ze statystyki w zakresie ubezpieczeń. Obliczenia przywozu i wywozu uslug reasekuracyjnych zależą od dostępności i jakości bilansu platniczego, choć dane o saldzie uslug reasekuracyjnych są możliwe do uzyskania również ze statystyki w zakresie ubezpieczeń. Transakcje w zakresie reasekuracji między instytucjami ubezpieczeniowymi rezydentów są zwykle skonsolidowane. Jednakże, w celu zachowania zgodności z dyrektywami UE w zakresie ubezpieczeń, ESA zaleca, aby uslugi reaseku- racyjne byly rejestrowane bez konsolidacji. Konsolidacja lub też brak konsolidacji w zakresie uslug reasekuracyjnych dla instytucji ubezpieczeniowych rezydentów wplywają na produkcję globalną uslug ubezpieczeniowych, natomiast nie zmieniają się pozycje bilansujące takie jak: wartość dodana, nadwyżka operacyjna i oszczędności. Pomocnicze uslugi ubezpieczeniowe 41. Produkcja globalna pomocniczych uslug ubezpieczeniowych jest wyceniana w oparciu o naliczone oplaty lub pro- wizje. W przypadku instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu dzialających jako towarzystwa gospodar- cze dla instytucji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych, produkcja globalna jest wyceniana wedlug kwot subskrypcji zaplaconych przez czlonków towarzystwa. Ta produkcja globalna jest w calości wykorzystywana na cele zużycia pośredniego przez czlonków towarzystw. Jednostki instytucjonalne z zasady zaangażowane w pomocniczą dzialalność ubezpieczeniową, są zaklasyfikowane do podsektora S. 124 „Pomocnicze spólki finansowe”. Wedlug klasyfikacji dzialalności NACE, Rev. 1 pomocnicze instytucje ubezpieczeniowe są zaliczone do klasy 67. 20 „Dzialalność pomocnicza związana z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno-rentowymi”. (1) Jeżeli jest to możliwe, zarobione skladki i należne roszczenia powinny być raczej wykorzystane niż platne skladki i otrzymane roszczenia. 336 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 E W O B Z C I L Y D A L K Y Z R P : I A N E Z C E I P Z E B U d ą z r z e z r p e n a w o t n a r a w g o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z y m e t s y S — 1. I I I. A m e l ó g O e c ą j a d a i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą j a d a i w o p d O m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c - u t y t s n I e j c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r - o m a s i i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p w ó d o h c o d a i n e z r o w t k e n u h c a R a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. 8 9 4 5 4 0 8 5 5 1 0 5 5 1 5 5 1 0 5 5 1 5 5 1 a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. 5 5 1 6 7 2 3 2 3 2 8 7 5 6 0 0 0 0 5 5 1 6 7 2 3 5 5 1 6 7 2 3 u d o h c o d u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 1 1 6 D. 5 5 1 5 5 1 e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S 2 1 1 6 D. w ó k i n w o c a r p z e z r p e n o c a l p a n e c ą j u c a r p y b o s o z e z r p e n o c a l p y b o s o i k e n u h c a r y n s a l w e c ą j u c a r p e i n e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S 3 1 1 6 D. z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó c w a d o c a r p 6 7 2 3 6 7 2 3 0 0 5 5 1 6 7 2 3 8 7 5 6 8 7 5 6 w w ó d o h c o d i j c u b y r t s y d e r k e n u h c a R e z r u t a n e n ż ę i n e i p o g e n z c e l o p s e n a w o d n u f e r , o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z z a i n e z c d a i w Ś 1 1 3 6 D. w o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z u l u t y t z a i n e z c d a i w ś e l a t s o z o P 2 1 3 6 D. e z r u t a n 8 7 5 6 8 7 5 6 8 7 5 6 2 3 2 2 3 2 a i n e z c e i p z e b a z u l u t y t z a i n e z c d a i w Ś 1 2 6 D. 2 3 2 2 3 2 0 2 3 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 337 0 0 3 9 1 2 1 9 1 1 2 9 2 0 3 1 1 0 3 0 0 0 0 0 0 3 9 1 2 1 9 1 1 2 9 2 0 0 9 1 2 1 0 0 9 2 0 1 1 1 1 3 g u l s u i w ó r a w o t z ó w y W g u l s u i w ó r a w o t z ó w y z r P y n z r t ę n w e z k e n u h c a R i j c k u d o r p k e n u h c a R a n l a b o l g a j c k u d o r P w ó d o h c o d a i n e z r o w t k e n u h c a R 6 P. 7 P. 1 P. 0 0 8 1 0 2 1 1 u d o h c o d u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. h c y n t a w y r p o d w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó m e t s y s h c y w o l a t i p a k e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S 2 1 1 6 D. w ó k i n w o c a r p z e z r p e n o c a l p o d w ó d o h c o d a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R w ó m e t s y s h c y w o l a t i p a k e i c y ż o p s a n i k t a d y W i j c y z o p s y d w ó l a i z d u y n a i m z u l u t y t z a t k e r o K h c y n l a t y r e m e y z s u d n u f h c a w r e z e r w h c y w o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n 3 P. 8 D 0 1 0 1 0 h c y n t a w y r p z a i n e z c d a i w Ś 2 2 6 D. 1 8 2 0 h c y n t a w y r p o d w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó m e t s y s h c y w o l a t i p a k w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. h c y n t a w y r p o d w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó m e t s y s h c y w o l a t i p a k s i l o p m o z c a d a i s o p e n a s i p y z r p i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D i h c y w o n e z c e i p z e b u 4 4 D. 2 1 9 1 1 2 0 3 0 0 2 1 9 1 1 2 9 2 3 1 1 0 0 0 0 0 a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S 1 2 1 D. 4 1 0 3 0 2 9 1 0 : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r - o m a s i - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z y m e t s y s e w o l a t i p a k e n t a w y r P —. 2. I I I. A m e l ó g O e c ą j a d a i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą j a d a i w o p d O m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i 0 0 3 0 0 3 9 1 2 1 9 1 1 2 9 2 3 1 1 338 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O e c ą j a d a i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą j a d a i w o p d O m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c - u t y t s n I e j c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r - o m a s i i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i 1 1 1 0 1 1 0 0 0 1 1 - o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U 2 1 6 F. - y r e m e y z s u d n u f h c a w r e z e r w h c y w h c y n l a t 1 1 i - o n e z c e i p z e b u k e d a l k s y t a l p d e z r P 2 6 F. e n o c a l p y w e i n a n y w r e z e r i h c y w a i n e z c d a i w ś i a i n a w o d o k z s d o y w o s n a n i f k e n u h c a R 1 1 1 1 1 1 y d o h c y z r P w ó c w a d o c a r p z e z r p e n a w o z i n a g r o z o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z y m e t s y s e w o l a t i p a k e i N — 3. I I I. A 1 1 1 y d o h c z o R m e l ó g O e c ą j a d a i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą j a d a i w o p d O m e l ó g O : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c - u t y t s n I e j c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r - o m a s i i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p s - n a n i f e i n e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i w ó d o h c o d a i n e z r o w t k e n u h c a R a n i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 2 1 D. 2 1 1 5 0 1 9 1 0 9 1 9 1 9 1 9 1 0 0 0 9 1 9 1 e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z w ó c w a d o c a r p z e z r p w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P u d o h c o d u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 2 1 D. w ó c w a d o c a r p z e z r p 9 1 1 0 5 1 2 1 a n i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z 2 1 6 D. 9 1 e n o c a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z w ó c w a d o c a r p z e z r p 9 1 9 1 - s y s h c y w o l a t i p a k e i n z a i n e z c d a i w Ś 3 2 6 D. 2 1 1 5 0 1 o g e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z w ó m e t 9 1 9 1 0 0 9 1 9 1 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 339 e i c y ż a n a i n e z c e i p z e b u e l a t s o z o P — 4. I I I. A m e l ó g O e c ą j a d a i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą j a d a i w o p d O m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r - o m a s i - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i 0 4 7 0 0 4 4 0 0 4 7 7 2 2 0 2 2 2 2 4 a n l a b o l g a j c k u d o r P 1 P. w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P - e z c e i p z e b u s i l o p m o z c a d a i s o p e n a s - i p y z r p i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D 4 4 D. 7 h c y w o n i y n z r t ę n w e z k e n u h c a R g u l s u i w ó r a w o t z ó w y W g u l s u i w ó r a w o t z ó w y z r P 6 P. 7 P. i j c k u d o r p k e n u h c a R o d w ó d o h c o d a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R i j c y z o p s y d y z s u d n u f h c a w r e z e r w h c y w o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U 1 1 6 F. h c y n l a t y r e m e y w o s n a n i f k e n u h c a R e i c y ż o p s a n i k t a d y W 3 P. 4 2 2 7 4 2 2 0 0 0 0 4 0 0 4 7 4 2 2 340 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 e i c y ż a n ż i n e n n i a i n e z c e i p z e b u e l a t s o z o P — 5. I I I. A m e l ó g O e c ą j a d a i w o p d O 1 S. 5 1 S. 4 1 S. 3 1 S. 2 1 S. 1 1 S. e c ą j u s n a l i b e j c y z o p i e j c k a s n a r T 1 1 S. 2 1 S. 3 1 S. 4 1 S. 5 1 S. 1 S. e c ą j a d a i w o p d O m e l ó g O y d o h c y z r P y d o h c z o R : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i - o p s o G a k r a d m e l ó g o d g K N I e w o m o d e w o d ą z r - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r - o m a s i - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - u t y t s n I e j c i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s i k l ó p S - n a n i f e w o s e w o d ą z r - o m a s i - o p s o G a w t s r a d e w o d ą z r e w o m o d d g K N I - o p s o G a k r a d m e l ó g o : a n y s i p w - u h c a R - z o r k e n z ń e z c i l - a r g a z ą c i n s n a l i B - t a l p i c ś o n - ą ż e i b h c y c g u l d e w w ó r a w o t g u l s u i 0 0 6 4 6 5 4 5 4 2 2 0 4 2 0 0 3 6 6 5 4 2 4 2 0 1 0 0 5 3 1 6 0 5 4 0 2 5 - i p y z r p i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D - e z c e i p z e b u s i l o p m o z c a d a i s o p e n a s 4 4 D. h c y w o n i w ó d o h c o d e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P u d o h c o d u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R e n n i a i n e z c e i p z e b u a n o t t e n i k d a l k S 1 7 D. 8 e i c y ż a n ż i n g u l s u i w ó r a w o t z ó w y W g u l s u i w ó r a w o t z ó w y z r P y n z r t ę n w e z k e n u h c a R i j c k u d o r p k e n u h c a R a n l a b o l g a j c k u d o r P e i n d e r ś o p e i c y ż u Z 6 P. 7 P. 1 P. 2 P. 1 0 6 0 0 3 0 4 1 3 0 o d w ó d o h c o d a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R i j c y z o p s y d e i c y ż a n ż i n h c y n n i ń e z c y w o s n a n i f k e n u h c a R e n z c e t a t s o e i c y ż o p S 3 P. 6 - e i p z e b u u l u t y t z a i n a w o d o k z s d O 2 7 D. 5 4 i - o n e z c e i p z e b u k e d a l k s y t a l p d e z r P e n o c a l p y w e i n a n y w r e z e r i h c y w a i n e z c d a i w ś i a i n a w o d o k z s d o 2 6 F. 0 0 0 2 2 0 4 6 3 4 5 4 2 2 0 0 2 0 0 0 6 0 0 6 4 6 5 4 5 4 2 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 341 ZALĄCZNIK IV KLASYFIKACJE I RACHUNKI KLASYFIKACJE KLASYFIKACJA SEKTORÓW INSTYTUCJONALNYCH (S) S. 1 S. 11 S. 11001 S. 11002 S. 11003 S. 12 S. 121 S. 122 S. 12201 S. 12202 S. 12203 S. 123 S. 12301 S. 12302 S. 12303 S. 124 S. 12401 S. 12402 S. 12403 S. 125 S. 12501 S. 12502 S. 12503 S. 13 S. 1311 S. 1312 S. 1313 S. 1314 S. 14 Gospodarka ogólem Spólki niefinansowe Spólki niefinansowe publiczne Spólki niefinansowe prywatne krajowe Spólki niefinansowe pod kontrolą zagraniczną Spólki finansowe Bank centralny Pozostale finansowe instytucje pieniężne Publiczne Prywatne krajowe Pod kontrolą zagraniczną Pozostale instytucje pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem instytucji ubezpieczeniowych i fun- duszy emerytalnych Publiczne Prywatne krajowe Pod kontrolą zagraniczną Pomocnicze spólki finansowe Publiczne Prywatne krajowe Pod kontrolą zagraniczną Instytucje ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne Publiczne Prywatne krajowe Pod kontrola zagraniczną Instytucje rządowe i samorządowe Instytucje rządowe na poziomie centralnym Instytucje rządowe i samorządowe na poziomie regionalnym Instytucje samorządowe na poziomie lokalnym Fundusze zabezpieczenia spolecznego Gospodarstwa domowe S. 141 + S. 142 Pracodawcy w tym pracujący na wlasny rachunek S. 143 S. 1441 S. 1442 S. 1443 S. 145 S. 15 S. 2 S. 21 S. 211 S. 212 S. 22 Osoby fizyczne pracujące najemnie Osoby fizyczne uzyskujące dochody z tytulu wlasności Emeryci i renciści Osoby fizyczne uzyskujące dochody z innych niezarobkowych źródel Pozostale osoby Instytucje nie nastawione na przynoszenie dochodu obslugujące gospodarstwa domowe Zagranica Unia Europejska Państwa Czlonkowskie UE Instytucje UE Państwa trzecie i organizacje międzynarodowe 342 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 KLASYFIKACJA TRANSAKCJI I INNYCH PRZEPLYWÓW Transakcje dotyczące towarów i uslug (produkty) (P) P. 1 P. 11 P. 119 P. 12 P. 13 P. 2 P. 3 P. 31 P. 32 P. 4 P. 41 P. 42 P. 5 P. 51 P. 511 P. 5111 P. 5112 P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 P. 513 P. 5131 P. 5132 P. 52 P. 53 P. 6 P. 61 P. 62 P. 7 P. 71 P. 72 Produkcja globalna Produkcja globalna rynkowa Uslugi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio (FISIM) Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Pozostala produkcja globalna nierynkowa Zużycie pośrednie Wydatki na spożycie ostateczne Spożycie indywidualne Spożycie ogólnospoleczne Spożycie ostateczne skorygowane Spożycie indywidualne skorygowane Spożycie ogólnospoleczne skorygowane Inwestycje brutto Środki trwale brutto Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie istniejących rzeczowych aktywów trwalych Sprzedaż istniejących rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie istniejących wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Sprzedaż istniejących wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych Przyrost zapasów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Wywóz towarów i uslug Wywóz towarów Wywóz uslug Przywóz towarów i uslug Przywóz towarów Przywóz uslug Transakcje podzialu (D) D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 2 D. 21 D. 211 Wynagrodzenie pracownicze Wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Podatki związane z produkcją i przywozem Podatki od produktów Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 343 D. 212 D. 2121 D. 2122 D. 214 D. 29 D. 3 D. 31 D. 311 D. 319 D. 39 D. 4 D. 41 D. 42 D. 421 D. 422 D. 43 D. 44 D. 45 D. 5 D. 51 D. 59 D. 6 D. 61 D. 611 D. 6111 D. 61111 D. 61112 D. 6112 D. 61121 D. 61122 D. 6113 D. 61131 D. 61132 D. 612 D. 62 D. 621 D. 622 D. 623 D. 624 D. 63 D. 631 D. 6311 D. 6312 D. 6313 D. 632 D. 7 D. 71 D. 72 D. 73 Podatki i cla przywozowe (poza VAT) Należności przywozowe Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) Inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem) Pozostale podatki od produkcji Dotacje Subsydia do produktów Dotacje związane z przywozem Inne subsydia do produktów Pozostale subsydia produkcyjne Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych Dywidendy Wyplaty z dochodu spólek ulomnych Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych Renty gruntowe/czynsze Podatki od dochodów, majątku itp. Podatek dochodowy Pozostale podatki Skladki na zabezpieczenia spoleczne i świadczenia spoleczne Skladki na zabezpieczenia spoleczne Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego pieniężne Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne Transfery socjalne w naturze Świadczenia spoleczne w naturze Świadczenia z zabezpieczenia spolecznego, refundowane Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug Inne transfery bieżące Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych 344 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 D. 74 D. 75 D. 8 D. 9 D. 91 D. 92 D. 99 Bieżąca wspólpraca międzynarodowa Różne transfery bieżące Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Transfery kapitalowe Podatki od kapitalu Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe Transakcje na instrumentach finansowych (F) (Nabycie netto aktywów finansowych/zaciągnięcie netto zobowiązań) F. 1 F. 11 F. 12 F. 2 F. 21 F. 22 F. 29 F. 3 F. 33 F. 331 F. 332 F. 34 F. 4 F. 41 F. 42 F. 5 F. 51 F. 511 F. 512 F. 513 F. 52 F. 6 F. 61 F. 611 F. 612 F. 62 F. 7 F. 71 F. 79 Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Zloto monetarne Specjalne prawa ciągnienia Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi Krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi Dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi Instrumenty pochodne Pożyczka (a) Pożyczki krótkoterminowe Pożyczki dlugoterminowe Akcje i inne udzialy kapitalowe (a) Akcje i inne udzialy kapitalowe, poza udzialami w funduszach wspólnego inwestowania Akcje notowane Akcje nie notowane Pozostale udzialy kapitalowe Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania Rezerwy techniczno–ubezpieczeniowe Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach fundu- szy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na nie wyplacone odszkodowania i świadczenia Pozostale należności/zobowiązania (a) Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami. Zużycie środków trwalych K. 1 K. 2 K. 21 K. 211 K. 212 Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów Niewytworzonych Nabycie gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych (a) Pozycja uzupelniająca: F. m Inwestycje zagraniczne bezpośrednie. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 345 K. 22 K. 221 K. 222 K. 3 K. 4 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 K. 10 K. 11 K. 11. 1 K. 11. 2 K. 12 K. 12. 1 K. 12. 2 K. 12. 21 K. 12. 22 Nabycie pomniejszone o rozdysponowanie wartości niematerialnych i prawnych niewytworzo- nych Nabycie wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych Sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych Naturalny wzrost nie kultywowanych zasobów biologicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Pozostale rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfiko- wane Nominalne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów Neutralne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów Realne zyski/straty z tytulu posiadania aktywów Zmiany w klasyfikacji i strukturze Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów Monetyzacja/demonetyzacja zlota Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota KLASYFIKACJA POZYCJI BILANSUJĄCYCH (b) (B) B. 1 B. 2 B. 3 B. 4 B. 5 B. 6 B. 7 B. 8 B. 9 B. 10 B. 10. 1 B. 10. 2 Wartość dodana/B. 1* Produkt krajowy Nadwyżka operacyjna Dochód mieszany Dochód przedsiębiorcy Saldo dochodów pierwotnych/B. 5* Dochód narodowy Dochód do dyspozycji Skorygowany dochód do dyspozycji Oszczędności Wierzytelności netto/zadlużenie netto Zmiany wartości netto Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych (c), (d) Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów (c) (b) Wszystkie pozycje bilansujące mogą być mierzone w ujęciu brutto lub netto w odniesieniu do amortyzacji środków trwalych. Kod pozycji bilansującej brutto sklada się z kodu pozycji plus litera „b”. Analogicznie, dolączona do kodu litera „n” wskazuje wartość netto. „Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych” nie stanowią pozycji bilansującej w strukturze sys- temu. Jest to wartość ogólem prawej strony rachunku kapitalowego. Jednak jako znaczący skladnik zmian wartości netto, pozycja ta jest kodowana z pozostalymi skladnikami tych zmian. „Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych” dla zagranicy dotyczą zmian wartości netto wynikają- cych z zewnętrznego salda bieżącego i transferów kapitalowych. (d) 346 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 B. 10. 3 B. 10. 31 B. 10. 32 B. 11 B. 12 B. 90 BF. 90 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany wartości netto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Saldo zewnętrze towarów i uslug Zewnętrzne saldo bieżące Wartość netto Aktywa finansowe netto KLASYFIKACJA AKTYWÓW (A) Aktywa niefinansowe (AN) AN. 1 AN. 11 AN. 111 AN. 1111 AN. 1112 AN. 11121 AN. 11122 AN. 1113 AN. 11131 AN. 11132 AN. 1114 AN. 11141 AN. 11142 AN. 112 AN. 1121 AN. 1122 AN. 1123 AN. 1129 AN. 12 AN. 121 AN. 122 AN. 1221 AN. 1222 AN. 123 AN. 124 AN. 13 AN. 131 AN. 132 AN. 139 AN. 2 AN. 21 AN. 211 AN. 2111 AN. 2112 AN. 2113 AN. 2119 AN. 212 Aktywa wytworzone Środki trwale Rzeczowe aktywa trwale Budynki mieszkalne Inne budynki i budowle Budynki niemieszkalne Pozostale budowle Maszyny i urządzenia Środki transportu Pozostale maszyny i urządzenia Aktywa kultywowane Inwentarz żywy hodowlany, mleczny, pociągowy itd. Winnice, sady i inne plantacje drzew wydających powtarzalne produkty Wartości niematerialne i prawne Naklady na poszukiwanie zlóż Oprogramowanie komputerowe Oryginaly przedsięwzięć kulturalnych, dziel literackich lub artystycznych Pozostale wartości niematerialne i prawne Rzeczowe środki obrotowe Materialy i dostawy Produkcja niezakończona Produkcja niezakończona w odniesieniu do aktywów kultywowanych Pozostala produkcja niezakończona Towary gotowe Towary do odsprzedaży Aktywa o wyjątkowej wartości Metale i kamienie szlachetne Antyki i inne obiekty artystyczne Pozostale aktywa o wyjątkowej wartości Aktywa niewytworzone Rzeczowe aktywa niewytworzonych Grunty Grunty pod budynkami i budowlami Grunty pod uprawami Grunty rekreacyjne i towarzyszące im wody powierzchniowe Pozostale grunty i towarzyszące im wody powierzchniowe Zasoby zlóż naturalnych 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 347 AN. 2121 AN. 2122 AN. 2123 AN. 213 AN. 214 AN. 22 AN. 221 AN. 222 AN. 223 AN. 229 Zasoby węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego Zasoby rudy metali Zasoby mineralów niemetalicznych Niekultywowane zasoby biologiczne Zasoby wodne Wartości niematerialne i prawne niewytworzonych Patenty Umowy najmu i inne umowy związane z przeniesieniem praw Wartość firmy Pozostale wartości niematerialne i prawne niewytworzonych Aktywa/pasywa finansowe (AF) AF. 1 AF. 11 AF. 12 AF. 2 AF. 21 AF. 22 AF. 29 AF. 3 AF. 33 AF. 331 AF. 332 AF. 34 AF. 4 AF. 41 AF. 42 AF. 5 AF. 51 AF. 511 AF. 512 AF. 513 AF. 52 AF. 6 AF. 61 AF. 611 AF. 612 AF. 62 AF. 7 AF. 71 AF. 79 Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Zloto monetarne Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi Krótkoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi Dlugoterminowe papiery wartościowe inne niż akcje, poza instrumentami pochodnymi Instrumenty pochodne Pożyczki (e) Pożyczki krótkoterminowe Pożyczki dlugoterminowe Akcje i inne udzialy kapitalowe (e) Akcje i inne udzialy kapitalowe, poza udzialami w funduszach wspólnego inwestowania Akcje notowane Akcje nienotowane Pozostale udzialy kapitalowe Udzialy w funduszach wspólnego inwestowania Rezerwy techniczno–ubezpieczeniowe Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i w rezerwach fundu- szy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na nie wyplacone odszkodowania i świadczenia Pozostale należności/zobowiązania Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami (e) Pozycja uzupelniająca: AF. m Inwestycje zagraniczne bezpośrednie. 348 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 GRUPOWANIE I KODOWANIE GALĘZI (A), PRODUKTÓW (P) ORAZ INWESTYCJI (NAKLADÓW NA ŚRODKI TRWALE) (PI) Kod Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 A60 01 02 05 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 Rolnictwo i lowiectwo, lącznie z dzialalnością uslugową Leśnictwo, lącznie z dzialalnością uslugową Rybolówstwo i rybactwo, lącznie z dzialalnością uslugową Górnictwo węgla kamiennego i brunatnego; wydobywanie torfu Wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego, lącznie z dzialalnością uslugową Kopalnictwo rud uranu i toru Kopalnictwo rud metali Pozostale górnictwo i kopalnictwo Produkcja artykulów spożywczych i napojów Produkcja towarów tytoniowych Wlókiennictwo Produkcja odzieży i towarów futrzarskich Produkcja skór wyprawionych i towarów ze skór wyprawionych Produkcja drewna i towarów z drewna oraz z korka (oprócz mebli), artykulów ze slomy i materialów używanych do wyplatania Produkcja masy celulozowej, papieru oraz towarów z papieru Dzialalność wydawnicza; poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników Informacji Wytwarzanie koksu, produktów rafinacji ropy naftowej i paliw jądrowych Produkcja towarów chemicznych Produkcja towarów gumowych i z tworzyw sztucznych Produkcja towarów z surowców niemetalicznych pozostalych Produkcja metali Produkcja metalowych towarów gotowych, z wyjątkiem maszyn i urządzeń Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana Produkcja maszyn biurowych i komputerów Produkcja maszyn i aparatury elektrycznej, gdzie indziej niesklasyfikowana Produkcja sprzętu i urządzeń radiowych, telewizyjnych i telekomunikacyjnych Produkcja instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, zegarów i zegarków Produkcja pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep Produkcja pozostalego sprzętu transportowego Produkcja mebli; dzialalność produkcyjna, gdzie indziej niesklasyfikowana Zagospodarowanie odpadów Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę Pobór, uzdatnianie i rozprowadzanie wody Budownictwo Sprzedaż, obsluga i naprawa pojazdów mechanicznych i motocykli; sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów samochodowych 01 02 05 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 349 Kod Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93 95 99 Kod AA BB CA CB DA DB DC DD DE DF DG Handel hurtowy i komisowy, z wyjątkiem handlu pojazdami mechanicznymi i motocy- klami Handel detaliczny, z wyjątkiem sprzedaży pojazdów mechanicznych i motocykli; naprawa artykulów użytku osobistego i domowego Hotele i restauracje Transport lądowy; transport rurociągowy Transport wodny Transport lotniczy Dzialalność wspomagająca transport; dzialalność związana z turystyką Poczta i telekomunikacja Pośrednictwo finansowe, z wyjątkiem ubezpieczeń i funduszy emerytalno–rentowych Ubezpieczenia oraz fundusze emerytalno-rentowe, z wyjątkiem obowiązkowych zabez- pieczenia spolecznego Dzialalność pomocnicza związana z pośrednictwem finansowym i z ubezpieczeniami Obsluga nieruchomości Wynajem maszyn i urządzeń bez obslugi oraz wypożyczanie artykulów użytku osobis- tego i domowego Informatyka Nauka Pozostale uslugi związane z prowadzeniem dzialalności gospodarczej Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia spoleczne Edukacja Ochrona zdrowia i opieka spoleczna Gospodarka ściekami oraz wywóz i unieszkodliwianie odpadów, uslugi sanitarne i pokrewne Dzialalność organizacji czlonkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana Dzialalność związana z kulturą, rekreacją i sportem Pozostala dzialalność uslugowa Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników Organizacje i zespoly eksterytorialne 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93 95 99 A31 Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 Rolnictwo, lowiectwo i leśnictwo Rybolówstwo i rybactwo Górnictwo i kopalnictwo surowców energetycznych Górnictwo i kopalnictwo surowców innych niż energetyczne Produkcja artykulów spożywczych; napojów i towarów tytoniowych Produkcja towarów wlókienniczych i odzieży Produkcja skór wyprawionych i towarów ze skór wyprawionych Produkcja drewna i towarów z drewna Produkcja masy celulozowej, papieru oraz towarów z papieru; dzialalność publikacyjna i poligraficzna Wytwarzanie koksu, produktów rafinacji ropy naftowej i paliw jądrowych Produkcja towarów chemicznych A B CA CB DA DB DC DD DE DF DG 350 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Kod DH DI DJ DK DL DM DN EE FF GG HH II JJ KK LL MM NN OO PP QQ Kod A B C D E F G H I J K L M N O P Q Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 Produkcja towarów gumowych i z tworzyw sztucznych Produkcja towarów z surowców niemetalicznych pozostalych Produkcja metali i towarów z metali Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana Produkcja urządzeń elektrycznych i optycznych Produkcja sprzętu transportowego Produkcja, gdzie indziej niesklasyfikowana Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę Budownictwo Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów mechanicznych, motocykli oraz arty- kulów użytku osobistego i domowego Hotele i restauracje Transport, gospodarka magazynowa i lączność Pośrednictwo finansowe Obsluga nieruchomości, wynajem, nauka i uslugi związane z prowadzeniem dzialal- ności gospodarczej Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia spoleczne Edukacja Ochrona zdrowia i opieka spoleczna Pozostala dzialalność uslugowa komunalna, spoleczna i indywidualna Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników Organizacje i zespoly eksterytorialne DH DI DJ DK DL DM DN E F G H I J K L M N O P Q A17 Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 Rolnictwo, lowiectwo i leśnictwo Rybolówstwo i rybactwo Górnictwo i kopalnictwo Przetwórstwo przemyslowe Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę Budownictwo Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów mechanicznych, motocykli oraz arty- kulów użytku osobistego i domowego Hotele i restauracje Transport, gospodarka magazynowa i lączność Pośrednictwo finansowe Obsluga nieruchomości, wynajem, nauka i uslugi związane z prowadzeniem dzialal- ności gospodarczej Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia spoleczne Edukacja Ochrona zdrowia i opieka spoleczna Pozostala dzialalność uslugowa komunalna, spoleczna i indywidualna Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników Organizacje i zespoly eksterytorialne A B C D E F G H I J K L M N O P Q 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 351 Kod Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 P60 01 02 05 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 Produkty rolne, lowiectwa Produkty gospodarki leśnej i uslugi związane z leśnictwem Ryby i inne produkty rybolówstwa i rybactwa Węgiel kamienny i brunatny; torf Ropa naftowa i gaz ziemny; uslugi związane z wydobywaniem ropy naftowej i gazu, z wyjątkiem poszukiwań zlóż tych surowców Rudy i koncentraty uranu i toru Rudy metali Produkty kopalne pozostale Produkty spożywcze i napoje Towary tytoniowe Towary wlókiennicze Odzież; towary futrzarskie Skóry wyprawione i towary ze skór wyprawionych Drewno i towary z drewna oraz z korka (oprócz mebli); artykuly ze slomy i mate- rialów używanych do wyplatania Masa celulozowa, papier i towary z papieru Druki i zapisane nośniki informacji Koks, produkty rafinacji ropy naftowej l paliwo jądrowe Chemikalia, towary chemiczne i wlókna sztuczne Towary z gumy i tworzyw sztucznych Towary z pozostalych surowców niemetalicznych Metale Towary metalowe gotowe, oprócz maszyn i urządzeń Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane Maszyny biurowe i komputery Maszyny i aparatura elektryczna, gdzie indziej niesklasyfikowana Sprzęt i wyposażenie Radiowe, telewizyjne i telekomunikacyjne Urządzenia oraz instrumenty medyczne, precyzyjne i optyczne, zegary i zegarki Pojazdy mechaniczne, przyczepy i naczepy Sprzęt transportowy pozostaly Meble; produkty pozostale, gdzie indziej niesklasyfikowane Uslugi odzyskiwania materialów z odpadów Energia elektryczna, gaz, para wodna i gorąca woda Woda zgromadzona w zbiornikach i woda oczyszczona, uslugi w zakresie rozprowa- dzania wody Roboty budowlane Uslugi w zakresie handlu hurtowego i detalicznego; naprawa pojazdów mechanicz- nych, motocykli oraz artykulów użytku osobistego i domowego Uslugi w zakresie handlu hurtowego i komisowego, z wyjątkiem handlu pojazdami mechanicznymi i motocyklami Uslugi w zakresie handlu detalicznego, z wyjątkiem sprzedaży pojazdów mechanicz- nych i motocykli; naprawa artykulów użytku osobistego i domowego Uslugi hoteli i restauracji Uslugi transportu lądowego i rurociągowego Uslugi transportu wodnego Uslugi transportu lotniczego 01 02 05 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 352 PL Kod Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Wyszczególnienie Odniesienie do NACE Rev. 1 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93 95 99 Kod AA BB CA CB DA DB DC DD DE DF DG DH DI DJ DK DL DM Uslugi wspomagające na rzecz transportu; uslugi agencji turystycznych Uslugi pocztowe i telekomunikacyjne Uslugi pośrednictwa finansowego, z wyjątkiem ubezpieczeń i funduszy emerytalno– rentowych Uslugi ubezpieczeniowe oraz funduszy emerytalno — rentowych, z wyjątkiem obo- wiązkowych zabezpieczenia spolecznego Uslugi pomocnicze związane z pośrednictwem finansowym i z ubezpieczeniami Uslugi związane z nieruchomościami Uslugi wynajmu maszyn i urządzeń bez obslugi operatorskiej oraz wypożyczanie arty- kulów użytku osobistego i domowego Uslugi informatyczne Uslugi naukowo — badawcze Uslugi związane z prowadzeniem dzialalności gospodarczej pozostale Uslugi w zakresie administracji publicznej, obrony narodowej, obowiązkowych zabez- pieczenia spolecznego Uslugi w zakresie edukacji Uslugi w zakresie ochrony zdrowia i opieki spolecznej Uslugi w zakresie gospodarki ściekami oraz wywozu i unieszkodliwiania odpadów, uslugi sanitarne i pokrewne Uslugi świadczone przez organizacje czlonkowskie, gdzie indziej niesklasyfikowane Uslugi związane z rekreacją, kulturą i sportem Uslugi pozostale Uslugi świadczone w gospodarstwach domowych Uslugi świadczone przez organizacje i zespoly eksterytorialne 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93 95 99 P31 Wyszczególnienie Odniesienie do CPA Produkty rolne, lowiectwa i leśnictwa Produkty rybolówstwa i rybactwa Produkty energetyczne górnictwa i kopalnictwa Produkty nieenergetyczne górnictwa i kopalnictwa Produkty spożywcze; napoje i towary tytoniowe Towary wlókiennicze i odzież Skóry wyprawione i towary ze skór wyprawionych Drewno i towary z drewna Masa celulozowa, papier oraz towary z papieru; zapisane nośniki informacji; uslugi poligraficzne Koks, produkty rafinacji ropy naftowej i paliwo jądrowe Towary chemiczne Towary z gumy i tworzyw sztucznych Towary z pozostalych surowców niemetalicznych Metale i podstawowe towary z metali Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane Urządzenia elektryczne i optyczne Sprzęt transportowy A B CA CB DA DB DC DD DE DF DG DH DI DJ DK DL DM 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 353 Kod DN EE FF GG HH II JJ KK LL MM NN OO PP QQ Wyszczególnienie Produkty wytworzone, gdzie indziej niesklasyfikowane Produkcja i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę Roboty budowlane Uslugi w zakresie handlu hurtowego i detalicznego; naprawa pojazdów mechanicz- nych, motocykli oraz artykulów użytku osobistego i domowego Uslugi hoteli i restauracji Uslugi transportowe, magazynowe oraz lączności Uslugi pośrednictwa finansowego Uslugi związane z nieruchomościami, wynajem, nauka i prowadzenie dzialalności gos- podarczej Uslugi w zakresie administracji publicznej, obrony narodowej, obowiązkowych zabez- pieczenia spolecznego Uslugi w zakresie edukacji Uslugi w zakresie ochrony zdrowia i opieki spolecznej Pozostala okoliczność uslugowa komunalna, spoleczne i indywidualne Uslugi świadczone w gospodarstwach domowych Uslugi świadczone przez organizacje i zespoly eksterytorialne Odniesienie do CPA DN E F G H I J K L M N 0 P Q Kod Wyszczególnienie Odniesienie do CPA P17 A B C D E F G H I J K L M N O P Q Produkty rolne, lowiectwa i leśnictwa Produkty rybolówstwa i rybactwa Produkty górnictwa i kopalnictwa Produkty przetwórstwa przemyslowego Produkcja i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę Roboty budowlane Uslugi w zakresie handlu hurtowego i detalicznego; naprawa pojazdów mechanicz- nych, motocykli oraz artykulów użytku osobistego i domowego Uslugi hoteli i restauracji Uslugi transportowe, magazynowe oraz lączności Uslugi pośrednictwa finansowego Uslugi związane z nieruchomościami, wynajem, nauka i prowadzenie dzialalności gos- podarczej Uslugi w zakresie administracji publicznej, obrony narodowej, obowiązkowych zabez- pieczenia spolecznego Uslugi w zakresie edukacji Uslugi w zakresie ochrony zdrowia i opieki spolecznej Pozostale uslugi komunalne, spoleczne i indywidualne Uslugi świadczone w gospodarstwach domowych Uslugi świadczone przez organizacje i zespoly eksterytorialne A B C D E F G H I J K L M N O P Q 354 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 A6—A3 A6 Wyszczególnienie Rolnictwo, lowiectwo i leśnictwo; rybolówstwo i rybactwo Przemysl Budownictwo Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów mechanicznych, motocykli oraz arty- kulów użytku osobistego i domowego; hotele i restauracje; transport, gospodarka magazynowa i lączność Dzialalność finansowa, obsluga nieruchomości, wynajem, nauka i uslugi związane z prowadzeniem dzialalności gospodarczej Pozostala dzialalność uslugowa A3 Wyszczególnienie Rolnictwo, lowiectwo i leśnictwo; rybolówstwo i rybactwo Przemysl i budownictwo Uslugi P6—P3 P6 Wyszczególnienie Produkty rolne, lowiectwa i leśnictwa oraz rybolówstwa i rybactwa Produkty górnictwa i kopalnictwa, produkty przetwórstwa przemyslowego oraz pro- dukcja i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę Roboty budowlane Uslugi w zakresie handlu hurtowego i detalicznego, naprawy, uslugi hoteli i restauracji, uslugi transportowe, magazynowe oraz lączności Uslugi pośrednictwa finansowego, uslugi związane z nieruchomościami, wynajem, nauka i prowadzenie dzialalności gospodarczej Pozostale uslugi P3 Wyszczególnienie Produkty rolne, lowiectwa i leśnictwa oraz rybolówstwa i rybactwa Produkty górnictwa i kopalnictwa, produkty przetwórstwa przemyslowego, produkcja i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę oraz roboty budowlane Uslugi Odniesienie do NACE Rev. 1 A+B C+D+E F G+H+I J+K L do P Odniesienie do NACE Rev. 1 A+B C+D+E+F G-P Odniesienie do CPA A+B C+D+E F G+H+I J+K L-P Odniesienie do CPA A+B C+D+E+F G-P Kod 1 2 3 4 5 6 Kod 1 2 3 Kod 1 2 3 4 5 6 Kod 1 2 3 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 355 Pi6—Pi3 Pi6 Wyszczególnienie Produkty rolne, lowiectwa i leśnictwa oraz rybolówstwa i rybactwa Urządzenia: Towary metalowe i maszyny Sprzęt transportowy: Budownictwo: z tego: Budownictwo mieszkaniowe Pozostale budownictwo Pozostale produkty Pi3 Wyszczególnienie Towary metalowe i maszyny, sprzęt transportowy Budownictwo Pozostale produkty Kod 1 2 3 4 5 6 Kod 1 2 3 Odniesienie do CPA 01+02+05 — 28 do 33+36 34+35 45 — — Pozostale dzialy Odniesienie do CPA 28-36 45 Pozostale dzialy 356 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 KLASYFIKACJA SPOŻYCIA INDYWIDUALNEGO WEDLUG PRZEZNACZENIA (Coicop) (*) (Jedno- i dwu-cyfrowe poziomy) 1. 1. 1. 1. 2. 1. 3. 2. 2. 1. 2. 2. 3. 3. 1. 3. 2. 3. 3. 3. 4. 4. 4. 1. 4. 2. 4. 3. 4. 4. 4. 5. 4. 6. 5. 5. 1. 5. 2. 5. 3. 5. 4. 6. 6. 1. 6. 2. 6. 3. 7. 7. 1. 7. 2. 7. 3. 8. 8. 1. 8. 2. 8. 3. 9. 9. 1. 9. 2. Żywność, napoje i towary tytoniowe Żywność Napoje Towary tytoniowe Odzież i obuwie Odzież Obuwie Użytkowanie mieszkania lub domu, zaopatrzenie w wodę, nośniki energii oraz centralne ogrzewanie Czynsze brutto Utrzymanie mieszkania lub domu Pozostale uslugi związane z użytkowaniem mieszkania lub domu Nośniki energii oraz centralne ogrzewanie Wyposażenie mieszkania i prowadzenie gospodarstwa domowego Meble, wyposażenie mieszkania i artykuly dekoracyjne, dywany i inne wykladziny podlogowe oraz ich naprawa Artykuly wlókiennicze dla gospodarstwa domowego Urządzenia grzewcze i kuchenne; chlodziarki, pralki i podobny sprzęt gospodarstwa domowego, lącznie z zainstalowaniem i naprawami Zastawa szklana, stolowa i naczynia domowe Narzędzia i sprzęt dla domu i ogrodu Artykuly użytku domowego oraz uslugi związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego Zdrowie Artykuly medyczno-farmaceutyczne, urządzenia i sprzęt terapeutyczny Uslugi medyczne pozaszpitalne i paramedyczne Uslugi szpitalne Uslugi w zakresie ubezpieczeń chorobowych i wypadkowych Transport Zakup środków transportu Eksploatacja prywatnych środków transportu Uslugi transportowe Rekreacja, rozrywka i kultura Sprzęt i akcesoria lącznie z naprawami Uslugi rekreacji i kultury Gazety, czasopisma, książki i materialy piśmienne Edukacja Uslugi edukacji Pomoce naukowe Dodatkowe uslugi w zakresie edukacji Hotele, kawiarnie i restauracje Uslugi gastronomii(catering) Uslugi zakwaterowania (*) Klasyfikacja ta obecnie podlega rewizji. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 357 10. Inne towary i uslugi 10. 1. Higiena osobista 10. 2. Artykuly użytku osobistego, gdzie indziej niesklasyfikowane 10. 3. Lączność 10. 4. Uslugi socjalne 10. 5. Uslugi finansowe, gdzie indziej niesklasyfikowane 10. 6. Pozostale uslugi, gdzie indziej niesklasyfikowane KLASYFIKACJA INSTYTUCJI RZĄDOWYCH I SAMORZĄDOWYCH WEDLUG FUNKCJI (Cofog) (*) 01. Dzialalność ogólnopaństwowa 01. 1. Organy wykonawcze i ustawodawcze, sprawy finansowe i skarbowe, sprawy zagraniczne, inne niż pomoc zagraniczna 01. 2. Pomoc gospodarcza dla zagranicy 01. 3. Podstawowe prace naukowo-badawcze 01. 4. Uslugi ogólnopaństwowe 01. 5. Uslugi ogólnopaństwowe, gdzie indziej niesklasyfikowane 02. Sprawy i uslugi związane z obroną narodową 02. 1. Administracja i dzialalność w zakresie obrony wojskowej i cywilnej 02. 2. Pomoc wojskowa dla zagranicy 02. 3. Prace związane z badaniami i rozwojem (w tym eksperymentalne) w dziedzinie obrony narodowej 02. 4. Pozostala dzialalność w dziedzinie obrony narodowej, gdzie indziej niesklasyfikowana 03. Sprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego 03. 1. Policji i straż pożarna 03. 2. Sądownictwo 03. 3. Administracja i dzialalność w zakresie więziennictwa 03. 4. Sprawy dotyczące bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdzie indziej niesklasyfikowane 04. Sprawy i uslugi związane z dzialalnością w zakresie edukacji 04. 1. Edukacja przedszkolna i w zakresie szkoly podstawowej (ISCED poziom 0 i 1) 04. 2. Edukacja w zakresie szkoly średniej (ISCED Poziom 2 i 3) 04. 3. Szkolnictwo wyższe (ISCED poziom 5-7) 04. 4. Uslugi edukacji nie przyporządkowane do konkretnego poziomu (ISCED poziom 9) 04. 5. Dodatkowe uslugi w zakresie edukacji 04. 6. Sprawy i uslugi związane z dzialalnością w zakresie edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane 05. Sprawy i uslugi związane z dzialalnością w zakresie ochrony zdrowia 05. 1. Uslugi szpitalne 05. 2. Kliniki, i lekarze praktykujący w zakresie uslug lekarskich, dentystycznych i paramedycznych 05. 3. Uslugi w zakresie publicznej opieki zdrowotnej 05. 4. Leki, protezy i sprzęt medyczny lub inne niezbędne produkty odnoszące się do opieki zdrowotnej 05. 5. Prace związane z badaniami i rozwojem (w tym eksperymentalne) w zakresie ochrony zdrowia i systemu dostaw medycznych 05. 6. Uslugi w zakresie ochrony zdrowia, gdzie indziej niesklasyfikowane 06. Sprawy i uslugi związane z ubezpieczeniami spolecznymi i opieką spoleczną 06. 1. Uslugi w zakresie zabezpieczenia spolecznego 06. 2. Uslugi w zakresie opieki spolecznej 06. 3. Zabezpieczenia spoleczne i opieka spoleczna, gdzie indziej niesklasyfikowane (*) Klasyfikacja ta obecnie podlega rewizji. 358 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 07. 07. 1. 07. 2. 07. 3. 07. 4. 07. 5. Sprawy i uslugi związane z gospodarką mieszkaniową i komunalną Rozwój gospodarki mieszkaniowej i komunalnej Uslugi związane z zaopatrzeniem w wodę Uslugi sanitarne, lącznie z redukcją i kontrolą zanieczyszczeń Uslugi związane z oświetleniem ulic Sprawy i uslugi związane z gospodarką mieszkaniową i komunalną, gdzie indziej niesklasyfikowane 08. Sprawy i uslugi związane z rekreacja, kulturą i religią 08. 0. Sprawy i uslugi związane z rekreacja, kulturą i religią 09. Sprawy i uslugi związane z gospodarką paliwowo — energetyczną 09. 1. Sprawy i uslugi związane z gospodarką paliwową 09. 2. Energia elektryczna i inne źródla energii 09. 3. Sprawy i uslugi związane z gospodarką paliwowo-energetyczną, gdzie indziej niesklasyfikowane 10. Sprawy i uslugi związane z dzialalnością rolną, leśnictwem, rybolówstwem, lowiectwem 10. 1. Uslugi związane z rolnictwem 10. 2. Uslugi związane z leśnictwem 10. 3. Uslugi związane z rybolówstwem i lowiectwem 10. 4. 10. 5. 11. 11. 1. 11. 2. 11. 3. 11. 4. Badania i rozwój (w tym eksperymentalne) w zakresie dzialalności rolnej, gdzie indziej niesklasyfikowane Sprawy i uslugi związane z rolnictwem, leśnictwem, rybolówstwem, lowiectwem, gdzie indziej niesklasyfikowane Sprawy i uslugi związane z górnictwem, kopalnictwem (poza paliwami); sprawy i uslugi związane z dzialalnością produkcyjną, budownictwem Uslugi związane z górnictwem, kopalnictwem (poza paliwami) Uslugi związane z dzialalnością produkcyjną Uslugi związane z budownictwem Sprawy i uslugi związane z górnictwem, kopalnictwem (poza paliwami), gdzie indziej nie sklasyfikowane; sprawy i uslugi zwią- zane z dzialalnością produkcyjną, budownictwem, gdzie indziej niesklasyfikowane 12. Sprawy i uslugi związane z transportem i lącznością 12. 1. Uslugi w zakresie transportu samochodowego 12. 2. Uslugi w zakresie transportu wodnego 12. 3. Uslugi w zakresie transportu kolejowego 12. 4. Uslugi w zakresie transportu lotniczego 12. 5. 12. 6. 12. 7. Sprawy i uslugi w zakresie transportu rurociągowego i innych rodzajów transportu Sprawy i uslugi związane z systemem transportowym, gdzie indziej niesklasyfikowane Uslugi w zakresie lączności 12. 8. Sprawy i uslugi związane z transportem i lącznością, gdzie indziej niesklasyfikowane 13. 13. 1. 13. 2. 13. 3. Pozostale sprawy i uslugi związane z dzialalnością gospodarczą Uslugi związane z handlem zaopatrzeniowym, lącznie z gospodarką magazynową; sprawy i uslugi związane z hotelami i res- tauracjami Sprawy i uslugi związane z turystyką Sprawy i uslugi związane z wielobranżowymi pracami w zakresie rozwoju 13. 4. Dzialalność ogólnogospodarcza i komercyjna, inna niż dotycząca ogólnej organizacji pracy 13. 5. Uslugi związane z ogólną organizacją pracy 13. 6. Inne sprawy i uslugi związane z dzialalnością gospodarczą, gdzie indziej niesklasyfikowane 14. Inne wydatki, niezaklasyfikowane do glównych grup 14. 0. Inne wydatki niezaklasyfikowane do glównych grup 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 359 RACHUNKI Tabela A. IV. 1 — Rachunek 0: Bilans platności bieżących wedlug towarów i uslug Przychody P. 1 P. 11 P. 12 Produkcja globalna Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele Rozchody 3 595 P. 2 Zużycie pośrednie 3 048 171 P. 3/P. 4 Wydatki na spożycie/Spożycie ostateczne skorygowane P. 31/P. 41 Spożycie indywidualne/Spożycie indywidualne skorygowane P. 13 Pozostala produkcja globalna nierynkowa 376 P. 32/P. 42 Spożycie ogólnospoleczne Spożycie D. 21 D. 31 Podatki od produktów Subsydia do produktów ogólnospoleczne skorygowane 141 –8 P. 51 Środki trwale brutto P. 511 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych P. 7 P. 71 P. 72 Przywóz towarów i uslug 497 P. 5111 Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych Przywóz towarów Przywóz uslug 392 P. 5112 Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych 105 P. 5113 Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 P. 513 P. 5131 P. 5132 Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niema- terialnych i prawnych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych produkowanych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych P. 52 Przyrost zapasów P. 53 P. 6 P. 61 P. 62 Nabycie pomniejszone o sprzedaż o wyjątkowej wartości Wywóz towarów i uslug Wywóz towarów Wywóz uslug Tabela A. IV. 2 — Pelna kolejność rachunków dla gospodarki ogólem I: Rachunek produkcji Rozchody Przychody P. 2 Zużycie pośrednie 1 904 P. 1 Produkcja globalna P. 11 P. 12 Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele 1 904 1 371 1 215 156 376 303 305 11 –13 51 53 6 –8 22 5 17 28 10 536 462 74 3 595 3 048 171 360 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody Przychody P. 13 D. 21- D. 31 Pozostala produkcja globalna nierynkowa Podatki od produktów pomniejszone o subsydia do produktów 10/t. 2 376 133 B. 1*g K. 1 B. 1*n Produkt krajowy brutto Zużycie środków trwalych Produkt krajowy netto 1 824 222 1 602 II: Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów II. 1: Pierwotny podzial na koncie dochodów II. 1. 1: R a c h u n e k t w o r z e n i a d o c h o d ó w Rozchody Przychody Wynagrodzenie pracownicze 762 B. 1* Produkt krajowy 1602 D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 2 D. 21 Wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Podatki związane z produkcją i przywozem Podatki od produktów D. 211 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) D. 212 Podatki i cla przywozowe (poza VAT) D. 2121 Należności przywozowe D. 2122 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) D. 214 Inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem) D. 29 Pozostale podatki od produkcji D. 3 D. 31 Dotacje Subsydia do produktów D. 311 Dotacje związane z przywozem D. 319 Inne subsydia do produktów D. 39 Pozostale subsydia produkcyjne B. 2 B. 3 Nadwyżka operacyjna Dochód mieszany 569 193 174 19 235 141 121 17 17 0 3 94 – 44 –8 0 – 8 – 36 217 432 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 361 II. 1. 2: P i e r w o t n y p o d z i a l n a k o n c i e d o c h o d ó w Rozchody D. 4 D. 41 D. 42 Dochody z tytulu wlasności 380 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki 206 B. 3 Dochód mieszany Przychody Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 84 D. 421 Dywidendy 60 D. 1 Wynagrodzenie pracownicze D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych 24 D. 11 Wynagrodzenia D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicz- nych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiada- czom polis ubezpieczeniowych D. 12 D. 121 0 25 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 45 Renty gruntowe/czynsze 65 D. 122 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 2 Podatki związane z produkcją i przywozem D. 21 Podatki od produktów D. 211 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) D. 212 Podatki i cla przywozowe (poza VAT) D. 2121 Należności przywozowe D. 2122 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) D. 214 Inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem) D. 29 Pozostale podatki od produkcji D. 3 Dotacje D. 31 Subsydia do produktów D. 311 Dotacje związane z przywozem D. 319 Inne subsydia do produktów D. 39 Pozostale subsydia produkcyjne D. 4 D. 41 P. 119 D. 42 Dochody z tytulu wlasności Odsetki Korekta z tytulu FISIM — u Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicz- nych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiada- czom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 5* Dochód narodowy 1 633 217 432 766 573 193 174 19 235 141 121 17 17 0 3 94 –44 –8 0 –8 –36 407 200 0 103 46 57 14 25 65 362 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 II. 1. 2. 1: R a c h u n e k d o c h o d u p r z e d s i ę b i o r c y Rozchody D. 4 D. 41 D. 44 Przychody Dochody z tytulu wlasności 217 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki 147 B. 3 Dochód mieszany Dochody z tytulu wlasności przypisane posiada- czom polis ubezpieczeniowych 25 D. 45 Renty gruntowe/czynsze 45 D. 4 Dochody z tytulu wlasności D. 41 P. 119 D. 42 Odsetki Korekta z tytulu FISIM-u Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 4 Dochód przedsiębiorcy 679 II. 1. 2. 2: R a c h u n e k p o d z i a l u p o z o s t a l y c h d o c h o d ó w p i e r w o t n y c h Rozchody D. 4 D. 41 D. 42 Przychody Dochody z tytulu wlasności 163 B. 4 Dochód przedsiębiorcy Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 59 84 D. 1 Wynagrodzenie pracownicze D. 421 Dywidendy 60 D. 11 Wynagrodzenia D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych 24 D. 12 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 43 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicz- nych bezpośrednich D. 121 0 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 45 Renty gruntowe/czynsze 20 D. 122 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 2 Podatki związane z produkcją i przywozem D. 21 Podatki od produktów D. 211 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) D. 212 Podatki i cla przywozowe (poza VAT) D. 2121 Należności przywozowe D. 2122 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) D. 214 Inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem D. 29 Pozostale podatki od produkcji 217 432 247 150 0 37 37 0 11 5 44 679 766 573 193 174 19 235 141 121 17 17 0 3 94 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody B. 5* Dochód narodowy 1 633 II. 2: R a c h u n e k w t ó r n e g o p o d z i a l u d o c h o d u Przychody D. 3 D. 31 Dotacje Subsydia do produktów D. 311 Dotacje związane z przywozem D. 319 Inne subsydia do produktów D. 39 Pozostale subsydia produkcyjne D. 4 D. 41 D. 42 Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze 363 –44 –8 0 –8 –36 160 50 66 9 57 3 20 21 Podatki od dochodów, majątku itp. 212 B. 5* Dochód narodowy 1 633 Przychody Podatek dochodowy Pozostale podatki 203 9 D. 5 Podatki od dochodów, majątku itp. D. 51 Podatek dochodowy Skladki na zabezpieczenia spoleczne 322 D. 59 Pozostale podatki Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne 303 D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61122 D. 6113 D. 61131 D. 61132 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne 174 160 14 97 85 12 32 22 10 19 D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne pla- cone przez pracodawców D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 6113 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące D. 61131 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące D. 61132 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Rozchody D. 5 D. 51 D. 59 D. 61 D. 611 D. 6111 D. 61111 D. 61112 D. 6112 213 204 9 322 303 174 160 14 97 85 12 32 22 10 364 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rozchody Przychody D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 62 D. 621 D. 622 D. 623 Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego pieniężne Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego 332 232 29 19 D. 62 D. 621 D. 622 Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego pieniężne Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego D. 624 Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne 52 D. 623 Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego D. 624 Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne D. 7 D. 71 D. 72 D. 73 Inne transfery bieżące 269 Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie 43 D. 7 Inne transfery bieżące Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych 45 96 D. 71 Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie D. 72 Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie D. 74 Bieżąca wspólpraca międzynarodowa 31 D. 73 Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych D. 75 Różne transfery bieżące 54 D. 74 Bieżąca wspólpraca międzynarodowa B. 6 Dochód do dyspozycji 1 604 D. 75 Różne transfery bieżące II. 3: R a c h u n e k r e d y s t r y b u c j i d o c h o d ó w w n a t u r z e Rozchody D. 63 D. 631 D. 6311 D. 6312 Transfery socjalne w naturze Świadczenia spoleczne w naturze Świadczenia z zabezpieczenia spolecznego, refundowane Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze Przychody 219 B. 6 Dochód do dyspozycji 162 78 65 D. 63 Transfery socjalne w naturze D. 631 Świadczenia spoleczne w naturze D. 6313 Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze 19 D. 6311 Świadczenia z zabezpieczenia spolecznego, refun- dowane D. 632 Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug D. 6312 Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze 57 D. 6313 Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze D. 632 Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 1 604 II. 4: Rachunek wykorzystania dochodów II. 4. 1: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody P. 3 P. 31 P. 32 D. 8 Wydatki na spożycie Spożycie indywidualne Spożycie ogólnospoleczne Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych B. 8 Oszczędności Przychody 1 371 B. 6 Dochód do dyspozycji Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 1 215 156 D. 8 11 233 19 332 232 29 19 52 239 45 42 96 1 55 1 604 219 162 78 65 19 57 1 604 11 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 365 II. 4. 2: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a s k o r y g o w a n y c h d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody Przychody Spożycie ostateczne skorygowane 1371 B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 1 604 Spożycie indywidualne skorygowane Spożycie ogólnospoleczne skorygowane 1 215 156 D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodar- stw domowych w rezerwach funduszy emerytal- nych 11 P. 4 P. 41 P. 42 D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 11 233 B. 8 Oszczędności III: Rachunki akumulacji III. 1: Bilans platności kapitalowych III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto B. 10. Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 230 B. 8n Oszczędności netto D. 9 Transfery kapitalowe otrzymane D. 91 Podatki od kapitalu D. 92 Dotacje do inwestycji D. 99 Pozostale transfery kapitalowe D. 9 Wymagalne przelewy kapitalowe D. 91 Podatki od kapitalu D. 92 Investment grants D. 99 Pozostale transfery kapitalowe III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów P. 51 Środki trwale brutto Zmiany pasywów i wartości netto 376 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych P. 511 P. 5111 P. 5112 P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych 303 305 11 –13 51 53 6 –8 233 62 2 23 37 –65 –2 –27 –36 230 366 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto P. 513 P. 5131 P. 5132 Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych 22 5 17 K. 1 Zużycie środków trwalych – 222 P. 52 Przyrost zapasów P. 53 K. 2 K. 21 K. 22 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych B. 9 Wierzytelności netto (+) Zadlużenie netto (–) 28 10 0 0 0 38 III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto Nabycie netto aktywów finansowych 641 F Zaciągnięcie netto zobowiązań 603 F F. 1 F. 2 F. 21 F. 22 F. 29 Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) – 1 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty 119 F. 2 Gotówka i depozyty 34 F. 21 Gotówka 62 F. 22 Depozyty zbywalne 23 F. 29 Pozostale depozyty F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 138 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje F. 4 F. 41 F. 42 Pożyczki Pożyczki krótkoterminowe Pożyczki dlugoterminowe 244 F. 4 Pożyczki 83 F. 41 Pożyczki krótkoterminowe 161 F. 42 Pożyczki dlugoterminowe F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 44 F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe F. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 36 F. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 132 35 65 32 123 217 76 141 43 36 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 367 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F. 61 F. 611 F. 612 F. 62 F. 7 F. 71 F. 79 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i rezerwach funduszy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia F. 61 F. 611 F. 612 F. 62 33 22 11 3 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i rezerwach funduszy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia Pozostale należności/zaplacenia 61 F. 7 Pozostale należności/zaplacenia Kredyty kupieckie i zaliczki 18 F. 71 Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami F. 79 43 Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami B. 9 Wierzytelności netto (+) Zadlużenie netto (–) III. 3: Rachunek innych zmian aktywów III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AN Aktywa niefinansowe 10 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone – 7 K. 7 Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 4 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzo- nych Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 8 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 3 – 9 K. 10 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finan- sowych, gdzie indziej niesklasyfikowan Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane 1 K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze – 2 K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora 0 K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów – 2 K. 12. 21 Monetyzacja/demonetyzacja zlota – 2 z tego: K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 11 Środki trwale AF. 2 AF. 3 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 0 – 4 AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe – 1 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości – 2 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 2 Aktywa niewytworzone 17 33 22 11 3 52 18 34 38 – 2 0 0 – 2 0 0 0 0 0 0 – 4 0 2 0 368 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 3 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 21 Monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AF. 1 Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 24 4 –9 –8 –1 –2 0 0 0 0 0 0 17 0 5 0 0 3 2 0 2 2 0 7 0 0 –4 0 2 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolu- menu aktywów 17 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 369 III. 3. 2: R a c h u n k i p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+) / straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11 Nominalne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe 280 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 126 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 111 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 7 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 8 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 154 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 152 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia 76 0 42 0 34 0 0 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 2 84 12 0 40 0 31 0 0 B. 10. 3 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 288 III. 3. 2. 1: R a c h u n e k n e u t r a l n y c h z y s k ó w / s t r a t z t y t u l u p o s i a d a n i a a k t y w ó w Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów K. 11. 1 Neutralne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów AN Aktywa niefinansowe 198 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 121 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 111 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 5 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 5 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 78 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 76 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 1 126 29 26 29 28 7 6 AF Aktywa finansowe 136 370 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 15 30 25 28 26 7 5 B. 10. 31 Zmiany wartość/netto wynikające z neutralnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 208 III. 3. 2. 2: R a c h u n e k r e a l n y c h z y s k ó w / s t r a t z t y t u l u p o s i a d a n i a a k t y w ó w Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów K. 11. 2 Realne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów AN Aktywa niefinansowe 81 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 5 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 0 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 3 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 2 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 77 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 76 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 1 – 50 – 29 16 – 29 6 – 7 – 6 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności – 52 – 3 – 30 15 – 28 5 – 7 – 5 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 80 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 371 IV: Bilanse IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 9 922 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 6 047 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 5 544 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 231 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 272 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 3 875 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 3 809 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 66 6 298 1 471 1 311 1 437 1 406 371 302 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 6 792 770 1 482 1 263 1 384 1 296 370 227 B. 10. 32 Wartość netto 10 416 IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN Aktywa niefinansowe 482 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 289 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 239 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 34 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 16 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 193 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 191 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 2 677 132 165 213 77 38 52 AF AF. 1 Aktywa finansowe Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) AF. 2 Gotówka i depozyty 730 18 119 372 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Pasywa i wartość netto Aktywa AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 178 240 75 38 61 535 230 17 288 208 80 6 975 1 603 1 476 1 650 1 483 409 354 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 10 404 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 6 336 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 5 783 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 265 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 288 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 4 068 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 4 000 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 68 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR-y) Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 7 522 788 1 601 1 441 1 624 1 371 408 288 B. 90 Wartość netto 10 951 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 373 Tabela A. IV. 3 — Pelna kolejność rachunków dla przedsiębiorstw I: Rachunek produkcji Rozchody P. 2 Zużycie pośrednie Przychody 881 P. 1 Produkcja globalna P. 11 P. 12 Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele 1 753 1 722 31 B. 1g K. 1 B. 1n Wartość dodana brutto Zużycie środków trwalych Wartość dodana netto 872 137 735 II: Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów II. 1: Pierwotny podzial na koncie dochodów II. 1. 1: R a c h u n e k t w o r z e n i a d o c h o d ó w Wynagrodzenie pracownicze 545 B. 1n Wartość dodana netto 735 Przychody Rozchody D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 Wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki przypisane na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 29 D. 39 Pozostale podatki od produkcji Pozostale subsydia produkcyjne B. 2 Nadwyżka operacyjna 421 124 112 12 86 – 35 139 II. 1. 2: P i e r w o t n y p o d z i a l n a k o n c i e d o c h o d ó w Rozchody D. 4 D. 41 D. 42 D. 421 D. 422 D. 43 Przychody Dochody z tytulu wlasności 145 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 66 48 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Dywidendy 24 D. 41 Odsetki Wyplaty z dochodu spólek ulomnych 24 D. 42 Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich D. 421 Dywidendy 0 D. 45 Renty gruntowe/czynsze 31 D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 72 D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze 139 78 25 3 3 0 4 5 41 374 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 II. 1. 2. 1: Rachunek dochodu przedsiębiorcy Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności 97 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki 66 Renty gruntowe/czynsze 31 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Przychody D. 41 D. 42 Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 4 Dochód przedsiębiorcy 120 II. 1. 2. 2: Podzial pozostalych dochodów pierwotnych Dochody z tytulu wlasności 48 B. 4 Dochód przedsiębiorcy Przychody Rozchody D. 4 D. 42 Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 48 24 24 0 72 II. 2: Rachunek wtórnego podzialu dochodu Rozchody Przychody D. 5 D. 51 D. 59 D. 62 D. 622 D. 623 Podatki od dochodów, majątku itp. 24 B. 5 Saldo dochodów pierwotnych Podatek dochodowy Pozostale podatki 20 4 D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów ubezpieczali spolecznych Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego 13 1 12 D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 7 Inne transfery bieżące 11 D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 71 Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie 8 D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 75 Różne transfery bieżące placone przez pracowników 3 D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne 139 78 25 3 3 0 4 5 41 120 72 14 2 1 1 1 1 1 0 12 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody Przychody D. 7 D. 72 Inne transfery bieżące Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie D. 75 Różne transfery bieżące B. 6 Dochód do dyspozycji 48 II. 4: Rachunek wykorzystania dochodów II. 4. 1: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych B. 8 Oszczędności 0 48 Przychody B. 6 Dochód do dyspozycji III: Rachunki akumulacji III. 1: Bilans platności kapitalowych III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Zmiany aktywów B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 65 Zmiany pasywów i wartości netto B. 8n Oszczędności netto D. 9 D. 92 D. 99 D. 9 D. 91 D. 99 Transfery kapitalowe, otrzymane Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe Transfery kapitalowe, placone Podatki od kapitalu Pozostale transfery kapitalowe 375 10 6 4 48 48 33 23 10 – 16 0 – 16 III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów P. 51 Środki trwale brutto Zmiany pasywów i wartości netto 250 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 65 P. 511 P. 5111 P. 5112 P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych 209 211 4 – 6 21 21 1 – 1 376 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto P. 513 P. 5131 P. 5132 Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych 20 3 17 K. 1 Zużycie środków trwalych – 137 P. 52 Przyrost zapasów P. 53 K. 2 K. 21 K. 22 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych 26 2 – 7 – 6 – 1 B. 9 Net lending(+)/net borrowing(–) – 69 III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F Nabycie netto aktywów finansowych 71 F Zaciągnięcie netto zobowiązań 140 F. 2 F. 21 F. 22 F. 29 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Pożyczki krótkoterminowe Pożyczki dlugoterminowe Akcje i inne udzialy kapitalowe Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe F. 4 F. 41 F. 42 F. 5 F. 5 F. 6 F. 6 F. 62 17 F. 2 Gotówka i depozyty 5 F. 22 Depozyty zbywalne 10 F. 29 Pozostale depozyty 2 18 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje F. 4 Pożyczki 27 F. 41 Krótkoterminowe 16 F. 42 Dlugoterminowe 11 26 2 0 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 0 F. 61 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia F. 612 0 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 0 0 0 6 71 16 55 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 377 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F. 7 F. 71 F. 79 Pozostale należności 7 F. 7 Pozostale należności/zaplacenia Kredyty kupieckie i zaliczki 6 F. 71 Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami F. 79 1 Pozostale należności/zaplacenia, except trade credits and advances B. 9 Net lending (+)/net borrowing(–) III. 3: Rachunek innych zmian aktywów III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AN Aktywa niefinansowe 12 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone – 2 K. 7 Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 4 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 8 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 – 5 K. 10 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Wywlaszczenie bez wynagrodzenia – 1 K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane 1 K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze 3 K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora 3 K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 11 Środki trwale 0 0 – 1 z tego: AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe – 1 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 14 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia 37 8 29 –69 – 3 0 0 – 4 1 1 0 0 0 0 – 3 0 0 0 K. 3 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane 24 0 – 7 – 6 – 1 0 – 4 0 378 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 1 1 0 0 14 0 2 0 0 0 2 2 0 0 0 0 0 2 0 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów III. 3. 2: R a c h u n e k p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+) / straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11 Nominalne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 144 AF Pasywa finansowe 63 AF. 2 Gotówka i depozyty 58 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 4 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 1 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 81 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 80 AF. 7 Pozostale zobowigzania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 1 17 18 0 1 0 16 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 379 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 8 0 3 0 5 0 0 B. 10. 3 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 134 III. 3. 2. 1: Rachunek neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów K. 11. 1 Neutralne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów AN Aktywa niefinansowe 101 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 60 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 58 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 2 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 1 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 41 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 40 AF. 7 Pozostale zobowigzania 36 1 1 18 14 0 3 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 1 18 8 2 1 4 1 3 B. 10. 31 Zmiany wartości netto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 82 III. 3. 2. 2: Rachunek realnych zysków / strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów K. 11. 2 Realne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów AN Aktywa niefinansowe 43 AF Pasywa finansowe –18 380 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AN. 1 Aktywa wytworzone 3 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 0 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 3 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 40 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 40 AF. 7 Pozostale zobowigzania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 – 1 1 – 18 3 0 – 3 AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności – 10 – 8 1 – 1 1 – 1 – 3 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 51 IV: Bilanse IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 5 041 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 3 001 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 2 878 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 85 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 38 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 2 040 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 1 989 AF. 7 Pozostale zobowigzania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 51 1 817 40 44 897 687 12 137 AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 897 382 90 50 200 25 150 B. 90 Wartość netto 4 121 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN AN. 1 Aktywa niefinansowe Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 290 AF Pasywa finansowe 182 AF. 2 Gotówka i depozyty 150 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 29 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 3 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 108 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 108 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 81 17 21 27 9 0 7 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 5 331 AF Pasywa finansowe AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 1 Aktywa wytworzone 3 183 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 11 Środki trwale 3 028 AF. 4 Pożyczki AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 114 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 41 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 2 148 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 2 097 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 51 381 155 0 7 68 42 0 37 216 65 17 134 82 51 1 972 40 51 965 729 12 174 382 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Pasywa i wartość netto Aktywa AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 978 389 111 77 209 25 157 I: Rachunek produkcji Rozchody P. 2 Zużycie pośrednie B. 90 Wartość netto 4 337 Table A. IV. 4 — Pelna kolejność rachunków dla instytucji finansowych Przychody 29 P. 1 Produkcja globalna P. 11 P. 12 Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele 102 102 0 B. 1g K. 1 B. 1n Wartość dodana brutto Zużycie środków trwalych Wartość dodana netto 73 10 63 II: Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów II. 1: Pierwotny podzial na koncie dochodów II. 1. 1: R a c h u n e k t w o r z e n i a d o c h o d ó w Rozchody Przychody Wynagrodzenie pracownicze 15 B. 1n Wartość dodana netto 63 D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 29 D. 39 Wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne pla- cone przez pracodawców Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spo- leczne placone przez Pozostale podatki od produkcji Pozostale subsydia produkcyjne B. 2 Nadwyżka operacyjna II. 1. 2: P i e r w o t n y p o d z i a l n a k o n c i e d o c h o d ó w 10 5 4 1 3 0 45 Rozchody D. 4 D. 41 D. 42 Dochody z tytulu wlasności 138 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 77 36 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Przychody 45 160 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody D. 421 Dywidendy Przychody 36 D. 41 Odsetki D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze P. 119 Korekta z tytulu FISIM — u 0 D. 42 Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy 0 25 D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych 0 D. 43 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich D. 44 Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 19 II. 1. 2. 1: Rachunek dochodu przedsiębiorcy Rozchody D. 4 D. 41 D. 44 Przychody Dochody z tytulu wlasności 102 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych 77 25 D. 4 Dochody z tytulu wlasności D. 45 Renty gruntowe/czynsze 0 D. 41 Odsetki P. 119 D. 42 Korekta z tytulu FISIM — u Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 4 Dochód przedsiębiorcy 55 II. 1. 2. 2: Rachunek podzialu pozostalych dochodów pierwotnych Dochody z tytulu wlasności 36 B. 4 Dochód przedsiębiorcy Przychody Rozchody D. 4 D. 42 Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 36 36 0 0 19 383 125 – 48 25 25 0 7 0 3 45 160 125 – 48 25 25 0 7 0 3 55 384 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 II. 2: Rachunek wtórnego podzialu dochodu Rozchody Przychody D. 5 D. 51 D. 59 D. 62 D. 622 D. 623 Podatki od dochodów, majątku itp. 10 B. 5 Saldo dochodów pierwotnych Podatek dochodowy Pozostale podatki Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego 7 3 D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne 29 28 1 D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 7 Inne transfery bieżące 46 D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 71 Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie 0 D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 72 Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie D. 75 Różne transfery bieżące B. 6 Dochód do dyspozycji placone przez pracowników D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 7 D. 71 D. 72 Inne transfery bieżące Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie D. 75 Różne transfery bieżące 45 1 22 II. 4: Rachunek wykorzystania dochodów II. 4. 1: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych B. 8 Oszczędności III: Rachunki akumulacji III. 1: Bilans platności kapitalowych Przychody B. 6 Dochód do dyspozycji 11 11 III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Zmiany aktywów B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 4 Zmiany pasywów i wartości netto B. 8n Oszczędności netto D. 9 D. 92 D. 99 D. 9 D. 91 D. 99 Transfery kapitalowe, otrzymane Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe Transfery kapitalowe, otrzymane Podatki od kapitalu Pozostale transfery kapitalowe 19 39 38 18 15 3 20 15 5 1 49 45 0 4 22 11 0 0 0 –7 0 –7 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów P. 51 Środki trwale brutto P. 511 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych P. 5111 Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych P. 5112 Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 P. 513 P. 5131 P. 5132 Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych Zmiany pasywów i wartości netto 9 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 8 7 1 0 1 1 0 0 0 0 0 K. 1 Zużycie środków trwalych –10 P. 52 Przyrost zapasów P. 53 K. 2 K. 21 K. 22 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych B. 9 Wierzytelności netto(+)/zadlużenie netto(–) 0 0 0 0 0 5 III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F Nabycie netto aktywów finansowych 237 F Zaciągnięcie netto zobowiązań F. 1 Zloto monetarne i SDR-y – 1 F. 2 F. 21 F. 22 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne 15 F. 2 Gotówka i depozyty 15 F. 21 Gotówka 0 F. 22 Depozyty zbywalne 385 4 232 130 35 63 386 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów F. 29 Pozostale depozyty Zmiany pasywów i wartości netto 0 F. 29 Pozostale depozyty F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 53 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje F. 4 F. 41 F. 42 Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe 167 F. 4 Pożyczki 63 F. 41 Krótkoterminowe 104 F. 42 Dlugoterminowe F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 3 F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe F. 6 F. 62 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 0 F. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia F. 61 0 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i rezerwach funduszy emerytalnych F. 7 Pozostale należności F. 71 Kredyty kupieckie i zaliczki F. 611 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie 0 F. 612 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 0 F. 62 Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia F. 79 Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami 0 F. 7 F. 71 F. 79 Pozostale należności/zaplacenia Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności/zobowiązania, poza kredytami kupieckimi i zaliczkami B. 9 Wierzytelności netto (+) Zadlużenie netto (–) Zmiany pasywów i wartości netto –2 AF Pasywa finansowe –2 K. 7 Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 8 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 0 K. 10 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane III. 3: Rachunek innych zmian aktywów III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 4 K. 7 K. 8 K. 9 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowan 0 K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze –2 K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora 0 K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota 32 53 0 0 0 13 36 33 22 11 3 0 0 0 5 2 0 0 2 0 0 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 387 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów – 2 K. 12. 21 Monetyzacja i demonetyzacja zlota – 2 z tego: K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 11 Środki trwale AF. 2 AF. 3 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 Pożyczki AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 0 0 AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości – 2 AF. 7 Pozostale zobowiązania 0 0 0 0 2 0 AN. 2 Aktywa niewytworzone K. 3 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia – 3 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 21 Monetyzacja i demonetyzacja zlota K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AF. 1 Zloto monetarne i SDR-y AF. 2 Gotówka i depozyty 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 2 0 2 2 0 7 0 388 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności – 3 – 4 0 0 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów –4 III. 3. 2: R a c h u n k i p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11 Nominalne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe 4 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 2 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 2 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 2 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 1 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 57 11 0 30 0 16 0 0 B. 10. 3 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów III. 3. 2. 1: Rachunek neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów K. 11. 1 Neutralne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów AN Aktywa niefinansowe 3 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 2 AF. 2 Gotówka i depozyty 51 0 34 0 17 0 0 10 68 26 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Zmiany aktywów AN. 11 Środki trwale Zmiany pasywów i wartości netto 2 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 1 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 1 AF. 7 Pozostale zobowiązania 389 21 0 14 7 0 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 70 14 0 19 24 13 1 0 B. 10. 31 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 5 III. 3. 2. 2: Rachunek realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów K. 11. 2 Realne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów AN Aktywa niefinansowe 1 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 0 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 0 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 1 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 1 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 – 17 – 26 13 0 3 – 7 0 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe – 13 – 3 0 11 – 24 3 390 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF. 6 AF. 7 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności – 1 0 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 5 IV: Bilanse IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 144 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 104 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 99 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 5 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 40 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 37 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 3 3 384 1 281 1 053 0 715 335 0 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 3 508 690 0 950 1 187 651 30 0 B. 90 Wartość netto 268 IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN Aktywa niefinansowe 1 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone – 1 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 1 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości – 2 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 2 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 1 AF. 7 Pozostale zobowiązania 285 130 87 0 30 38 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 391 Aktywa Pasywa i wartość netto AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 294 17 15 80 163 19 0 0 10 4 –4 10 5 5 3 669 1 411 1 140 0 745 373 0 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale Pasywa i wartość netto 145 AF Pasywa finansowe 103 AF. 2 Gotówka i depozyty 100 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 3 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 42 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 38 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 3 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 3 802 707 15 1 030 1 350 670 30 0 B. 90 Wartość netto 278 392 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela A. IV. 5 Pelna kolejność rachunków dla instytucji rządowych i samorządowych I: Rachunek produkcji Rozchody Przychody P. 2 Zużycie pośrednie 246 P. 1 Produkcja globalna P. 11 P. 12 Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele P. 13 Pozostala produkcja globalna nierynkowa 434 74 0 360 B. 1g K. 1 B. 1n Wartość dodana brutto Zużycie środków trwalych Wartość dodana netto 188 30 158 II: Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów II. 1: Pierwotny podzial na koncie dochodów II. 1. 1: R a c h u n e k t w o r z e n i a d o c h o d ó w Rozchody Przychody Wynagrodzenie pracownicze 140 B. 1n Wartość dodana netto 158 D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 29 D. 39 Wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Pozostale podatki od produkcji Pozostale subsydia produkcyjne B. 2 Nadwyżka operacyjna II. 1. 2: P i e r w o t n y p o d z i a l n a k o n c i e d o c h o d ó w 87 53 48 5 2 0 16 Rozchody D. 4 D. 41 D. 42 D. 422 D. 43 Dochody z tytulu wlasności 46 B. 2 Nadwyżka operacyjna Przychody Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 39 0 D. 2 Podatki związane z produkcją i przywozem Wyplaty z dochodu spólek ulomnych 24 D. 21 Podatki od produktów Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich 0 D. 211 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) D. 45 Renty gruntowe/czynsze 7 D. 212 Podatki i cla przywozowe (poza VAT) D. 2121 Należności przywozowe D. 2122 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) D. 214 Inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem) D. 29 Pozostale podatki od produkcji 16 235 141 121 17 17 0 3 94 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody Przychody D. 3 Subsydia D. 31 Subsydia do produktów D. 311 Import subsidies D. 319 Other subsidies on products D. 39 Pozostale subsydia produkcyjne D. 4 D. 41 D. 42 Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 191 II. 1. 2. 1: Rachunek dochodu przedsiębiorcy Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności 9 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki 2 Renty gruntowe/czynsze 7 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Przychody D. 41 D. 42 Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 4 Dochód przedsiębiorcy 11 II. 1. 2. 2: Rachunek pozostalych dochodów pierwotnych Rozchody D. 4 D. 41 Dochody z tytulu wlasności 37 B. 4 Dochód przedsiębiorcy Odsetki 37 Przychody D. 2 Podatki związane z produkcją i przywozem D. 21 Podatki od produktów D. 211 Podatki typu podatku od towarów i uslug (VAT) 393 –44 –8 0 –8 –36 30 12 18 5 13 0 0 0 16 4 0 4 4 0 0 0 0 11 235 141 121 394 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rozchody Przychody D. 212 Podatki i cla przywozowe (poza VAT) D. 2121 Należności przywozowe D. 2122 Podatki związane z przywozem (poza VAT i clem) D. 214 Inne podatki od produktów (poza VAT i podatkami związanymi z przywozem) D. 29 Pozostale podatki od produkcji D. 3 D. 31 D. 311 D. 319 D. 39 D. 4 D. 41 D. 42 Subsydia Subsydia do produktów Subwencje związane z przywozem Pozostale subsydia do produktów Pozostale subsydia produkcyjne Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Dochód podzielony jednostek typu B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 191 II. 2: Rachunek wtórnego podzialu dochodu Rozchody Przychody D. 5 D. 59 D. 62 D. 621 D. 622 D. 623 Podatki od dochodów, majątku itp. 0 B. 5 Saldo dochodów pierwotnych Podatek dochodowy Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego pieniężne Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego 0 289 232 0 5 D. 5 D. 51 Podatki od dochodów, majątku itp. Podatek dochodowy D. 59 Pozostale podatki D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 624 Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne 52 D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 7 Inne transfery bieżące 139 D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 71 Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie 4 D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 73 Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników 96 D. 74 Bieżąca wspólpraca międzynarodowa 31 D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 75 Różne transfery bieżące 8 D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 6113 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące D. 61131 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące 17 17 0 3 94 – 44 – 8 0 – 8 – 36 26 12 14 1 13 191 213 204 9 268 263 155 144 11 76 69 7 32 22 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody Przychody D. 61132 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 7 D. 72 D. 73 D. 74 D. 75 Inne transfery bieżące Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie Bieżące transfery wewnętrzne instytucji rządowych i samorządowych Bieżąca wspólpraca międzynarodowa Różne transfery bieżące 395 10 5 108 1 96 1 10 B. 6 Dochód do dyspozycji 352 II. 3: Rachunek redystrybucji dochodów w naturze Rozchody Przychody D. 63 Transfery socjalne w naturze 206 B. 6 Dochód do dyspozycji 352 D. 631 Świadczenia spoleczne w naturze D. 6311 D. 6312 Świadczenia z zabezpieczenia spolecznego, refundowane Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze D. 6313 Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze D. 632 Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 162 78 65 19 44 146 II. 4: Rachunek wykorzystania dochodów II. 4. 1: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody P. 3 P. 31 P. 32 D. 8 Wydatki na spożycie Spożycie indywidualne Spożycie ogólnospoleczne Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych B. 8 Oszczędności Przychody 362 B. 6 Dochód do dyspozycji 352 206 156 0 – 10 II. 4. 2: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a s k o r y g o w a n y c h d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Spożycie ostateczne skorygowane 156 B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 1 468 Przychody Rozchody P. 4 P. 42 D. 8 Spożycie ogólnospoleczne skorygowane Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych B. 8 Oszczędności 156 0 – 10 396 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 – 10 6 2 0 4 – 34 0 – 27 – 7 – 38 III: Rachunki akumulacji III. 1: Bilans platności kapitalowych III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych – 38 B. 8n Oszczędności netto D. 9 D. 91 D. 92 D. 99 D. 9 D. 91 D. 92 Transfery kapitalowe, otrzymane Podatki od kapitalu Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe Transfery kapitalowe, placone Podatki od kapitalu Dotacje do inwestycji D. 99 Pozostale transfery kapitalowe Zmiany pasywów i wartości netto 37 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 23 24 1 – 2 12 12 2 –2 2 0 III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów P. 51 Naklady brutto na środki trwale P. 511 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych P. 5111 Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych P. 5112 Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 P. 513 P. 5131 P. 5132 Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych K. 1 Zużycie środków trwalych – 30 P. 52 Przyrost zapasów P. 53 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości 0 3 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 397 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 2 K. 21 K. 22 Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych 2 2 0 B. 9 Wierzytelności netto(+)/zadlużenie netto(–) – 50 III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F Nabycie netto aktywów finansowych 120 F Zaciągnięcie netto zobowiązań 170 F. 1 Zloto monetarne i SDR-y F. 2 F. 2 F. 21 F. 22 F. 29 Gotówka i depozyty Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty 0 7 2 2 F. 21 Gotówka 4 F. 22 Depozyty zbywalne 1 F. 29 Pozostale depozyty F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 26 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje F. 4 F. 41 F. 42 Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe 45 F. 4 Pożyczki 1 F. 41 Krótkoterminowe 44 F. 42 Dlugoterminowe F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 36 F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe F. 6 F. 62 F. 7 F. 71 F. 79 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 0 F. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia Pozostale należności Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania i świadczenia Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych F. 61 F. 612 0 6 Kredyty kupieckie i zaliczki 1 F. 7 Pozostale zobowiązania Pozostale należności poza kredytami kupieckimi i zaliczkami 5 F. 71 Kredyty kupieckie i zaliczki F. 79 Pozostale zobowiązania poza kredytami kupieckimi i zaliczkami 0 2 0 64 94 32 62 0 0 0 0 10 6 4 B. 9 Wierzytelności netto(+)/zadlużenie netto(–) – 50 398 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 – 1 0 0 0 – 1 – 1 0 0 0 0 – 1 0 0 0 III. 3: Rachunek innych zmian aktywów III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 4 K. 7 K. 8 K. 9 Zmiany pasywów i wartości netto 0 AF Pasywa finansowe – 3 K. 7 Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 8 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 3 – 4 K. 10 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 1 K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane 0 K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze – 3 K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora – 3 K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów 0 K. 12. 21 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 11 Środki trwale 0 z tego: AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 0 – 3 AF. 4 AF. 5 Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 2 Aktywa niewytworzone K. 3 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowan K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 3 0 4 – 2 – 2 0 – 2 4 0 – 1 – 1 0 0 3 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 399 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 21 Monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 1 0 3 0 – 2 – 2 0 0 0 0 0 3 0 – 2 0 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów III. 3. 2: R a c h u n k i p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+)/straty(–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11 Nominalne zyski (–)/straty(+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe 44 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 20 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 18 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 1 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 1 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 23 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 23 AF. 7 Pozostale zobowiązania 2 7 0 7 0 0 0 0 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje 0 2 1 0 0 400 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 0 0 0 B. 10. 3 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat 38 III. 3. 2. 1: Rachunek neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski(+)/straty(–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11. 1 Neutralne zyski(–)/straty(+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 32 AF Pasywa finansowe 20 AF. 2 Gotówka i depozyty 18 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 1 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 1 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 12 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 12 AF. 7 Pozostale zobowiązania 14 2 4 7 0 0 0 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 8 2 3 0 2 0 0 0 B. 10. 31 Zmiany wartości netto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 26 III. 3. 2. 2: Rachunek realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski(–)/straty(+) z tytulu posiadania aktywów: K. 11. 2 Realne zyski(–)/straty(+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe 12 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 0 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 0 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje – 7 – 2 3 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 12 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 12 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia 401 –7 0 0 0 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 –6 0 –3 0 –2 0 0 0 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 12 IV: Bilanse IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 1 591 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 1 001 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 913 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 47 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 41 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 590 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 578 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 12 687 102 212 328 4 19 22 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 396 80 150 0 115 12 20 19 B. 90 Wartość netto 1 300 402 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN Aktywa niefinansowe 56 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 25 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 20 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 1 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 4 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 30 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 30 AF. 7 Pozostale należności/zaplacenia AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 123 1 7 29 45 34 0 6 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 1 647 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 1 026 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 933 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 48 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 45 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 620 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 608 AF. 7 Pozostale zobowiązania 176 2 71 93 0 0 10 2 –38 2 38 26 12 863 104 283 421 4 19 32 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 403 Aktywa Pasywa i wartość netto AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 1 AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Zloto monetarne i SDR-y Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 12 519 81 157 29 160 46 20 25 B. 90 Wartość netto 1 302 Tabela A. IV. 6 — Pelna kolejność rachunków dla gospodarstw domowych I: Rachunek produkcji Rozchody Przychody P. 2 Zużycie pośrednie 694 P. 1 Produkcja globalna B. 1g K. 1 B. 1n Wartość dodana brutto Zużycie środków trwalych Wartość dodana netto Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele P. 11 P. 12 575 42 533 1 269 1 129 140 II: Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów II. 1: Pierwotny podzial na koncie dochodów II. 1. 1: R a c h u n e k t w o r z e n i a d o c h o d ó w Rozchody Przychody D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 29 D. 39 B. 2 B. 3 Wynagrodzenie pracownicze 39 B. 1n Wartość dodana netto 533 Place i wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki przypisane na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Pozostale podatki od produkcji Pozostale subsydia produkcyjne Nadwyżka operacyjna Dochód mieszany 39 0 0 0 3 – 1 60 432 404 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 II. 1. 2: P i e r w o t n y p o d z i a l n a k o n c i e d o c h o d ó w Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności 44 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki 17 B. 3 Dochód mieszany Renty gruntowe/czynsze 27 Przychody D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 4 D. 41 D. 42 Wynagrodzenie pracownicze Place i wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki przypisane na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 1 348 II. 1. 2. 1: Rachunek dochodu przedsiębiorcy Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności Odsetki Renty gruntowe/czynsze Przychody 7 B. 2 0 B. 3 7 D. 4 D. 41 D. 42 Nadwyżka operacyjna Dochód mieszany Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 44 Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych B. 4 Dochód przedsiębiorcy 490 II. 1. 2. 2: Rachunek podzialu pozostalych dochodów pierwotnych Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności 37 B. 4 Dochód przedsiębiorcy Odsetki 17 Renty gruntowe/czynsze 20 D. 1 Wynagrodzenie pracownicze Przychody 60 432 766 573 193 174 19 134 33 57 13 44 3 20 21 60 432 5 0 5 5 0 0 490 766 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Rozchody Przychody D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 D. 4 D. 41 D. 42 Place i wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki przypisane na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Dochody z tytulu wlasności Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze 405 573 193 174 19 129 33 52 8 44 3 20 21 B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 1 348 II. 2: Rachunek wtórnego podzialu dochodu Rozchody D. 5 D. 51 D. 59 Podatki od dochodów, majątku itp. 178 B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 1348 Przychody Podatek dochodowy Pozostale podatki 176 2 D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne 322 D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne 303 D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia D. 6111 D. 61111 D. 61112 D. 6112 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61122 D. 6113 D. 61131 D. 61132 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne 174 160 14 97 85 12 32 22 10 19 spoleczne placone przez pracodawców D. 61112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 62 D. 621 Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego pieniężne D. 622 Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego D. 623 Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego D. 624 Świadczenia z pomocy spolecznej pieniężne 0 0 0 0 0 0 0 0 332 232 29 19 52 406 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rozchody D. 62 D. 622 D. 7 D. 71 D. 75 Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Inne transfery bieżące Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie Różne transfery bieżące 0 0 71 31 40 B. 6 Dochód do dyspozycji 1 145 II. 3: Rachunek redystrybucji dochodów w naturze Rozchody Przychody D. 7 Inne transfery bieżące D. 72 Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie D. 75 Różne transfery bieżące Przychody B. 6 Dochód do dyspozycji D. 63 Transfery socjalne w naturze D. 631 Świadczenia spoleczne w naturze D. 6311 Świadczenia z zabezpieczenia spolecznego, refundowane D. 6312 Pozostale świadczenia z tytulu zabezpieczenia spolecznego w naturze D. 6313 Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze D. 632 Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 1 364 II. 4: Rachunek wykorzystania dochodów II. 4. 1: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody P. 3 P. 31 Wydatki na spożyci Spożycie indywidualne B. 8 Oszczędności Przychody 996 B. 6 Dochód do dyspozycji 996 160 D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych 36 35 1 1145 219 162 78 65 19 57 1 145 11 II. 4. 2: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a s k o r y g o w a n y c h d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody P. 4 P. 41 Spożycie ostateczne skorygowane 1215 B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 1 364 Spożycie ogólnospoleczne skorygowane 1 215 Przychody D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych 11 B. 8 Oszczędności 160 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 407 III: Rachunki akumulacji III. 1: Bilans platności kapitalowych III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 178 B. 8n Oszczędności netto D. 9 D. 92 D. 99 D. 9 D. 91 D. 99 Transfery kapitalowe, otrzymane Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe Transfery kapitalowe, placone Podatki od kapitalu Pozostale transfery kapitalowe III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto P. 51 Naklady brutto na środki trwale 61 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 160 23 0 23 – 5 – 2 – 3 178 P. 511 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych P. 5111 Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych P. 5112 Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 P. 513 P. 5131 P. 5132 Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych 49 50 4 – 5 12 9 3 0 0 0 0 K. 1 Zużycie środków trwalych – 42 P. 52 Przyrost zapasów P. 53 K. 2 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych 2 5 4 408 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 21 K. 22 Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych 3 1 B. 9 Wierzytelności netto (+)/zadlużenie netto (–) 148 III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F Nabycie netto aktywów finansowych 181 F Zaciągnięcie netto zobowiązań F. 2 F. 21 F. 22 F. 29 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne Pozostale depozyty F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje F. 4 F. 41 F. 42 Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe 68 F. 2 Gotówka i depozyty 10 F. 22 Depozyty zbywalne 41 F. 29 Pozostale depozyty 17 29 F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje F. 4 Pożyczki 5 F. 41 Krótkoterminowe 3 F. 42 Dlugoterminowe 2 F. 7 Pozostale zobowiązania F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 3 F. 71 Kredyty kupieckie i zaliczki F. 79 Pozostale zobowiązania poza kredytami kupieckimi i zaliczkami 33 0 0 0 0 28 11 17 5 4 1 F. 6 F. 61 F. 611 F. 612 F. 62 F. 7 F. 71 F. 79 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i rezerwach funduszy emerytalnych Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania Pozostale należności Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności poza kredytami kupieckimi 36 33 22 11 3 40 11 29 B. 9 Wierzytelności netto (+)/zadlużenie netto (–) 148 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 409 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 III. 3: Rachunek innych zmian aktywów III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzo- nych Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 4 K. 7 K. 8 K. 9 Zmiany pasywów i wartości netto 0 AF Pasywa finansowe 0 K. 7 Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 8 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 0 K. 10 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finan- sowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane 0 K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze 0 K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora 0 K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów 0 K. 12. 21 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 11 Środki trwale AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości AN. 2 Aktywa niewytworzone K. 3 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytwo- rzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów bio- logicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 z tego: AF. 2 Gotówka i depozyty AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AF. 4 AF. 7 Pożyczki Pozostale zobowiązania 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 410 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 2 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 2 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych III. 3. 2: R a c h u n e k p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11 Nominalne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 80 AF Pasywa finansowe 35 AF. 2 Gotówka i depozyty 28 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 2 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 5 AF. 7 Pozostale zobowiązania 2 0 0 0 0 0 AN. 2 Aktywa niewytworzone AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 45 45 0 16 0 6 0 10 0 0 B. 10. 3 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 96 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 411 III. 3. 2. 1: Rachunek neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty(–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11. 1 Neutralne zyski (–)/straty(+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 56 AF Pasywa finansowe 34 AF. 2 Gotówka i depozyty 28 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 2 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 4 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 22 AF. 7 Pozostale zobowiązania 6 0 0 3 0 2 AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 22 0 36 17 4 0 8 6 1 B. 10. 31 Zmiany wartości netto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 87 III. 3. 2. 2: Rachunek realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11. 2 Realne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe 24 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 1 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 0 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 1 AF. 7 Pozostale zobowiązania – 6 0 0 – 3 – 2 AN. 2 Aktywa niewytworzone AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF Aktywa finansowe AF. 2 Gotówka i depozyty 22 22 0 – 20 – 17 412 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 2 0 2 –6 –1 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 9 IV: Bilanse IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 2 822 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 1 698 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 1 423 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 97 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 178 AF. 7 Pozostale zobowiązania 289 10 2 169 108 AN. 2 Aktywa niewytworzone AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 1 124 1 124 0 1 819 840 198 24 411 291 55 B. 90 Wartość netto 4 352 IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN Aktywa niefinansowe 110 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 61 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 47 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 33 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Aktywa Pasywa i wartość netto AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 4 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 10 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 2 Aktywa niewytworzone AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 49 48 1 199 68 35 5 13 38 40 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Pasywa i wartość netto 2 932 AF Pasywa finansowe 1 759 AF. 2 Gotówka i depozyty 1 470 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 101 AF. 4 Pożyczki 188 AF. 7 Pozostale zobowiązania 1 173 1 172 1 2 018 908 233 29 424 329 95 IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa AN AN. 1 AN. 11 AN. 12 AN. 13 AN. 2 AN. 21 AN. 22 AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa niefinansowe Aktywa wytworzone Środki trwale Rzeczowe środki obrotowe Aktywa o wyjątkowej wartości Aktywa niewytworzone Rzeczowe aktywa niewytworzone Wartości niematerialne i prawne niewytworzone Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 413 28 5 276 178 2 96 87 9 322 10 2 197 113 B. 90 Wartość netto 4 628 414 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela A. IV. 7 — Pelna kolejność rachunków dla instytucji nie nastawionych na przynoszenie dochodu obslugujących gospodarstwa domowe I: Rachunek produkcji Rozchody Przychody P. 2 Zużycie pośrednie 6 P. 1 Produkcja globalna P. 11 P. 12 Produkcja globalna rynkowa Produkcja globalna na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele P. 13 Pozostala produkcja globalna nierynkowa 37 21 0 16 B. 1g K. 1 B. 1n Wartość dodana brutto Zużycie środków trwalych Wartość dodana netto 31 3 28 II: Rachunki podzialu i wykorzystania dochodów II. 1: Pierwotny podzial na koncie dochodów II. 1. 1: R a c h u n e k t w o r z e n i a d o c h o d ó w Rozchody D. 1 D. 11 D. 12 D. 121 D. 122 Wynagrodzenie pracownicze Place i wynagrodzenia Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców Skladki przypisane na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 29 D. 39 Pozostale podatki od produkcji Pozostale subsydia produkcyjne B. 2 Nadwyżka operacyjna Przychody 23 B. 1n Wartość dodana netto 28 12 11 10 1 0 0 5 II. 1. 2: P i e r w o t n y p o d z i a l n a k o n c i e d o c h o d ó w Rozchody D. 4 D. 41 D. 42 D. 422 D. 43 D. 44 Przychody Dochody z tytulu wlasności 7 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych 7 0 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Wyplaty z dochodu spólek ulomnych 0 D. 41 Odsetki Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 42 Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy 0 0 D. 45 Renty gruntowe/czynsze 0 D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 3 D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicznych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiadaczom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze 5 5 5 0 0 0 0 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 415 II. 1. 2. 1: Rachunek dochodu przedsiębiorcy Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności 2 B. 2 Nadwyżka operacyjna Odsetki 2 Renty gruntowe/czynsze 0 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Przychody D. 41 D. 42 Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych B. 4 Dochód przedsiębiorcy 3 II. 1. 2. 2: Rachunek pozostalych dochodów pierwotnych Rozchody D. 4 D. 41 D. 45 Dochody z tytulu wlasności 5 B. 4 Dochód przedsiębiorcy Odsetki 5 Renty gruntowe/czynsze 0 D. 4 Dochody z tytulu wlasności Przychody D. 41 D. 42 Odsetki Dochód podzielony przedsiębiorstw i instytucji finansowych D. 421 Dywidendy D. 422 Wyplaty z dochodu spólek ulomnych D. 43 D. 44 Reinwestowane dochody z inwestycji zagranicz- nych bezpośrednich Dochody z tytulu wlasności przypisane posiada- czom polis ubezpieczeniowych D. 45 Renty gruntowe/czynsze B. 5 Saldo dochodów pierwotnych 3 II. 2: Rachunek wtórnego podzialu dochodu Rozchody Przychody D. 5 D. 59 D. 62 D. 622 D. 623 Podatki od dochodów, majątku itp. 0 B. 5 Saldo dochodów pierwotnych Pozostale podatki Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Świadczenia z prywatnych kapitalowych systemów zabezpieczenia spolecznego Świadczenia z niekapitalowych systemów zabezpie- czenia spolecznego 0 1 0 1 D. 61 Skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 611 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne pla- cone przez pracodawców D. 61111 Obowiązkowe skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 Dobrowolne skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 7 Inne transfery bieżące 2 D. 61121 Obowiązkowe skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 71 Skladki netto na ubezpieczenia inne niż na życie 0 D. 61122 Dobrowolne skladki na zabezpieczenia spoleczne D. 75 Różne transfery bieżące placone przez pracowników 2 D. 612 Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spo- leczne 5 0 0 0 0 0 3 5 5 0 0 0 0 0 0 3 1 0 0 0 0 0 0 1 416 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Rozchody Przychody D. 7 D. 72 Inne transfery bieżące Odszkodowania z tytulu ubezpieczeń innych niż na życie D. 75 Różne transfery bieżące B. 6 Dochód do dyspozycji 37 II. 3: Rachunek redystrybucji dochodów w naturze Rozchody D. 63 D. 631 Transfery socjalne w naturze Świadczenia spoleczne w naturze D. 6313 Świadczenia z pomocy spolecznej w naturze D. 632 Transfery indywidualnych nierynkowych towarów i uslug B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji Przychody 13 B. 6 Dochód do dyspozycji 0 0 13 24 II. 4: Rachunek wykorzystania dochodów II. 4. 1: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i 36 0 36 37 Rozchody P. 3 P. 31 D. 8 Wydatki na spożycie Spożycie indywidualne Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych B. 8 Oszczędności Przychody 13 B. 6 Dochód do dyspozycji 37 13 0 24 II. 4. 2: R a c h u n e k w y k o r z y s t a n i a d o c h o d ó w d o d y s p o z y c j i Rozchody D. 8 Korekta z tytulu zmiany udzialów netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych B. 8 Oszczędności 0 24 Przychody B. 7 Skorygowany dochód do dyspozycji 24 III: Rachunki akumulacji III. 1: Bilans platności kapitalowych III. 1. 1: R a c h u n e k z m i a n y w a r t o ś c i n e t t o w y n i k a j ą c e j z o s z c z ę d n o ś c i i t r a n s f e r ó w k a p i t a l o w y c h Zmiany aktywów B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 21 Zmiany pasywów i wartości netto B. 8n Oszczędności netto D. 9 D. 92 D. 99 Transfery kapitalowe, otrzymane Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe 24 0 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto III. 1. 2: R a c h u n e k n a b y c i a a k t y w ó w n i e f i n a n s o w y c h Zmiany aktywów P. 51 Środki trwale brutto P. 511 P. 5111 P. 5112 P. 5113 P. 512 P. 5121 P. 5122 P. 5123 P. 513 P. 5131 P. 5132 Nabycie pomniejszone o sprzedaż rzeczowych aktywów trwalych Nabycie nowych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie używanych rzeczowych aktywów trwalych Sprzedaż używanych rzeczowych aktywów trwalych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych Nabycie nowych wartości niematerialnych i prawnych Nabycie używanych wartości niematerialnych i prawnych Sprzedaż używanych wartości niematerialnych i prawnych Zwiększanie wartości niefinansowych aktywów niewytworzonych Znaczące ulepszenia niefinansowych aktywów niewytworzonych Koszty związane z przeniesieniem praw wlasności niefinansowych aktywów niewytworzonych K. 1 Zużycie środków trwalych P. 52 Przyrost zapasów P. 53 K. 2 K. 21 K. 22 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nabycie pomniejszone o sprzedaż niefinansowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż gruntów i innych rzeczowych aktywów niewytworzonych Nabycie pomniejszone o sprzedaż wartości niematerialnych i prawnych niewytworzonych B. 9 Wierzytelności netto (+)/zadlużenie netto (–) D. 9 D. 91 D. 99 Wymagalne przelewy kapitalowe Dotacje do inwestycji Pozostale transfery kapitalowe Zmiany pasywów i wartości netto 19 B. 10. 1 Zmiany wartości netto wynikające z oszczędności i transferów kapitalowych 14 13 1 0 5 10 0 – 5 0 0 0 – 3 0 0 1 1 0 4 III. 2: Rachunek finansowy Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto F Nabycie netto aktywów finansowych 32 F Zaciągnięcie netto zobowiązań F. 2 F. 21 F. 22 Gotówka i depozyty Gotówka Depozyty zbywalne 12 F. 2 Gotówka i depozyty 2 F. 22 Depozyty zbywalne 7 F. 29 Pozostale depozyty 417 – 3 0 – 3 21 28 0 0 0 418 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 F. 4 F. 41 F. 42 F. 5 F. 6 F. 62 F. 7 F. 71 F. 79 K. 4 K. 7 K. 8 K. 9 Zmiany aktywów F. 29 Pozostale depozyty F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Krótkoterminowe Dlugoterminowe Zmiany pasywów i wartości netto F. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 3 12 F. 4 Pożyczki 0 F. 41 Krótkoterminowe 0 F. 42 Dlugoterminowe 0 F. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe Akcje i inne udzialy kapitalowe 0 F. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 0 F. 61 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach ubezpieczeń na życie i ezerwach fundu- szy emerytalnych Przedplaty skladek ubezpieczeniowych i rezerwy na niewyplacone odszkodowania F. 612 0 Udzialy netto gospodarstw domowych w rezerwach funduszy emerytalnych Pozostale należności 8 F. 7 Pozostale zobowiązania Kredyty kupieckie i zaliczki 0 F. 71 Kredyty kupieckie i zaliczki Pozostale należności poza kredytami kupieckimi 8 F. 79 Pozostale zobowiązania poza kredytami kupieckimi i zaliczkami III. 3: Rachunek innych zmian aktywów III. 3. 1: R a c h u n e k i n n y c h z m i a n w o l u m e n u a k t y w ó w Zmiany aktywów AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone Gospodarcze pojawienie się aktywów wytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych B. 9 Wierzytelności netto (+) Zadlużenie netto (–) Zmiany pasywów i wartości netto 0 AF Pasywa finansowe 0 K. 7 Straty z tytulu klęsk żywiolowych K. 8 Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 0 K. 10 Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane Wywlaszczenie bez wynagrodzenia 0 K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane 0 K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze 0 K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora 0 K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 11 Środki trwale 0 0 0 z tego: AF. 2 AF. 3 AF. 4 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 0 24 17 7 4 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AN. 2 Aktywa niewytworzone 0 AF. 7 Pozostale zobowiązania 419 0 K. 3 K. 5 K. 6 K. 61 K. 62 K. 7 K. 8 K. 9 Gospodarcze pojawienie się aktywów niewytworzonych Naturalny wzrost niekultywowanych zasobów biologicznych Gospodarcze zanikanie aktywów niewytworzonych Wyczerpanie aktywów naturalnych Inne rodzaje gospodarczego zanikania aktywów niewytworzonych Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów niefinansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF K. 7 K. 8 K. 10 Aktywa finansowe Straty z tytulu klęsk żywiolowych Wywlaszczenie bez wynagrodzenia Inne zmiany wolumenu aktywów i pasywów finansowych, gdzie indziej niesklasyfikowane K. 12 Zmiany w klasyfikacji i strukturze K. 12. 1 Zmiany w klasyfikacji i strukturze sektora K. 12. 2 Zmiany w klasyfikacji aktywów i pasywów K. 12. 22 Zmiany w klasyfikacji aktywów lub pasywów inne niż monetyzacja/demonetyzacja zlota z tego: AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 B. 10. 2 Zmiany wartości netto wynikające z innych zmian wolumenu aktywów 0 420 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 III. 3. 2: R a c h u n k i p r z e s z a c o w a ń Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11 Nominalne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11 Nominalne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 8 AF Pasywa finansowe 5 AF. 2 Gotówka i depozyty 5 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 3 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 3 AF. 7 Pozostale należności 0 0 0 0 0 0 0 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 2 0 1 0 1 0 0 B. 10. 3 Zmiany wartości netto wynikające z nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 10 III. 3. 2. 1: Rachunek neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 1 Neutralne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11. 1 Neutralne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 7 AF Pasywa finansowe 5 AF. 2 Gotówka i depozyty 5 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 2 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 2 AF. 7 Pozostale zobowiązania 2 1 0 1 0 0 1 AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki 0 3 2 1 0 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 421 Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto AF. 5 AF. 6 AF. 7 Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 0 0 B. 10. 31 Zmiany wartości netto wynikające z neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 8 III. 3. 2. 2: Rachunek realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów Zmiany aktywów Zmiany pasywów i wartości netto K. 11. 2 Realne zyski (+)/straty (–) z tytulu posiadania aktywów: K. 11. 2 Realne zyski (–)/straty (+) z tytulu posiadania aktywów: AN Aktywa niefinansowe 2 AF Pasywa finansowe AN. 1 Aktywa wytworzone 0 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 0 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 2 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 2 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 – 2 – 1 0 – 1 0 0 – 1 AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności – 2 – 2 0 0 0 0 0 B. 10. 32 Zmiany wartości netto wynikające z realnych zysków/ strat z tytulu posiadania aktywów 2 IV: Bilanse IV. 1: Bilans otwarcia Aktywa Pasywa i wartość netto AN Aktywa niefinansowe 324 AF Pasywa AN. 1 Aktywa wytworzone 243 AF. 2 Gotówka i depozyty AN. 11 Środki trwale 231 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 2 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 10 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 81 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 81 AF. 7 Pozostale zobowiązania 121 38 0 43 0 5 35 422 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Aktywa Pasywa i wartość netto AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone 0 AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 172 110 25 8 22 4 3 B. 90 Wartość netto 375 IV. 2: Zmiany w bilansie Aktywa Pasywa i wartość netto Ogólem zmiany aktywów Ogólem zmiany pasywów AN Aktywa niefinansowe AN. 1 Aktywa wytworzone AN. 11 Środki trwale 25 AF Pasywa 21 AF. 2 Gotówka i depozyty 21 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje AN. 12 Rzeczowe środki obrotowe 0 AF. 4 Pożyczki AN. 13 Aktywa o wyjątkowej wartości 0 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe AN. 2 Aktywa niewytworzone 4 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe AN. 21 Rzeczowe aktywa niewytworzone 4 AF. 7 Pozostale zobowiązania AN. 22 Wartości niematerialne i prawne niewytworzone AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 33 12 13 0 1 0 8 B. 10 Zmiany wartości netto ogólem wynikające z: B. 10. 1 Oszczędności i transferów kapitalowych B. 10. 2 Innych zmian wolumenu aktywów B. 10. 3 Nominalnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 31 Neutralnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów B. 10. 32 Realnych zysków/strat z tytulu posiadania aktywów 28 0 0 24 4 0 0 31 21 0 10 8 2 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej IV. 3: Bilans zamknięcia Aktywa AN AN. 1 AN. 11 AN. 12 AN. 13 AN. 2 AN. 21 AN. 22 AF AF. 2 AF. 3 AF. 4 AF. 5 AF. 6 AF. 7 Aktywa niefinansowe Aktywa wytworzone Środki trwale Rzeczowe środki obrotowe Aktywa o wyjątkowej wartości Aktywa niewytworzone Pasywa i wartość netto 349 AF Pasywa 264 AF. 2 Gotówka i depozyty 252 AF. 3 Papiery wartościowe inne niż akcje 2 AF. 4 Pożyczki 10 AF. 5 Akcje i inne udzialy kapitalowe 85 AF. 6 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Rzeczowe aktywa niewytworzone 85 AF. 7 Pozostale zobowiązania Wartości niematerialne i prawne niewytworzone Aktywa finansowe Gotówka i depozyty Papiery wartościowe inne niż akcje Pożyczki Akcje i inne udzialy kapitalowe Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe Pozostale należności 0 205 122 38 8 23 4 11 423 149 38 0 67 4 5 35 B. 90 Wartość netto 406 424 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ZALĄCZNIK B PROGRAM PRZEKAZYWANIA DANY RACHUNKÓW NARODOWYCH Przegląd tabel Pierwsza trans- misja Opóźnienie t + miesiąc Transmisja w latach Tematyka tablic Tabela Nr 1999 1999 1999 2000 2000 2000 2000 2000 2000 2000 2000 2001 2001 2001 2001 2002 2002 2002 2002 2002 2003 2003 2003 4 4 8 9 9 9 9 9 12 12 24 12 24 24 24 36 36 36 36 36 36 36 36 95—98 Glówne agregaty, rocznie 95—98 Glówne agregaty, kwartalnie 95—98 Glówne agregaty instytucji rządowych i samorządowych 95—99 Tablice wedlug galęzi 95—99 Wywóz i przywóz UE/państwa trzecie 95—99 Wydatki na spożycie ostateczne gospodarstw domowych wedlug przeznaczenia 95—99 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) 95—99 Bilanse aktywów i pasywów 95—99 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów 95—99 Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów 95—98 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 95—00 Instytucje centralne i samorządowe wedlug funkcji 95—99 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS III, A3 95—99 Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów, NUTS II 95—99 Środki trwale w gospodarce ogólem wedlug produktów, Pi3 95—99 Tabela podaży w cenach bazowych wraz z przeliczeniem na ceny nabycia, A60 × P60 95—99 Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60 × P60 95 (*) 95 (*) 95 (*) 00 00 00 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych w cenach bazowych, P60 × P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60 × P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla przywozu w cenach bazo- wych, P60 × P60, rocznie w okresach 5-letnich Klasyfikacja krzyżowa środków trwalych wedlug galęzi i produkcji, A31 × Pi3, rocz- nie w okresach 5-letnich Klasyfikacja krzyżowa rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-letnich Tabela krzyżowa inwestycji brutto wedlug galęzi i produktu, A31 × P60, rocznie w okresach 5-letnich Por. tabl. Por. tabl. Por. tabl. Obliczenia retrospektywne t = Rok odniesienia. (*) Tablicę z danymi za okres 5-letni za rok 2000 należy przekazać w roku 2003. 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 425 Tabela 1 — Glówne agregaty — zadania kwartalne i roczne Kod Wykaz zmiennych Podzial + Ceny bieżące Ceny stale Wartość dodana i produkt krajowy brutto B. 1g 1. Wartość dodana brutto w cenach bazowych A6 D. 21—D. 31 2. Podatki pomniejszone o subsydia do produktów P. 119 B. 1*g 3. FISIM 4. Produkt krajowy brutto w cenach rynkowych Wydatki produktu krajowego brutto P. 3 P. 3 P. 3 P. 3 P. 3 P. 31 P. 32 P. 4 P. 41 P. 5 P. 51 P. 52 P. 53 P. 6 P. 7 5. Wydatki na spożycie ostateczne ogólem 6. a) Wydatki gospodarstwach domowych na spożycie ostateczne (koncepcja krajowa) 6. b) Wydatki gospodarstw domowych na spożycie ostateczne (koncepcja narodowa) 7. Wydatki na spożycie ostateczne INKgd 8. Wydatki na spożycie ostateczne w instytucjach rządowych i samorządowych a) Spożycie indywidualne b) Spożycie ogólnospoleczne 9. Spożycie ostateczne skorygowane gospodarstw domowych a) Spożycie indywidualne 10. Inwestycje brutto a) Środki trwale brutto b) Zmiany rzeczowych środków obrotowych c) Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości 11. Wywóz towarów (fob) i uslug 12. Przywóz towarów (fob) i uslug Pi6 Dochód, oszczędności i wierzytelności netto B. 5 13. Saldo dochodów podstawowych z zagranicą B. 5*g 14. Dochód narodowy brutto w cenach rynkowych K. 1 15. Zużycie środków trwalych B. 5*n 16. Dochód narodowy netto w cenach rynkowych D. 5, D. 6, D. 7 17. Transfery bieżące netto z zagranicą B. 6n B. 8n D. 9 B. 9 18. Dochód do dyspozycji 19. Oszczędności krajowe netto 20. Transfery kapitalowe netto z zagranicą 21. Wierzytelności netto lub zadlużenie netto kraju x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x (x) x x (x) x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x 426 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Kod Wykaz zmiennych Podzial + Ceny bieżące Ceny stale Ludność, pracujący, wynagrodzenie pracownicze 22. Ludność i dane o pracujących a) Ludność ogólem (1 000) b) Osoby bezrobotne (1 000) c) Pracujący, koncepcja narodowa i krajowa (1000) — osoby pracujące na wlasny rachunek — osoby fizyczne pracujące najemnie D. 1 D. 11 23. Wynagrodzenie pracownicze, koncepcja narodowa i krajowa a) Wynagrodzenia brutto + Jeśli nie ma wskazanego podzialu, oznacza gospodarkę ogólem. ** A6 tylko dla koncepcji krajowej. (x) W wartościach realnych. A6 ** A6 ** A6 ** A6 ** x x Tabela 2 — Glówne agregaty instytucji rządowych i samorządowych P. 1 Produkcja globalna P. 11 + P. 12 — Produkcja globalna rynkowa i produkcja na wlasne cele P. 13 P. 2 B. 1g K. 1 B. 1n D. 1 — Pozostala produkcja globalna nierynkowa Zużycie pośrednie Wartość dodana, brutto Zużycie środków trwalych Wartość dodana neto Wynagrodzenie pracownicze, zaplacone D. 29—D. 39 Pozostale podatki od produkcji, zaplacone — Pozostale subsydia produkcyjne, otrzymane B. 2n D. 2 D. 4 D. 3 D. 4 D. 41 Nadwyżka operacyjna netto Pozostale podatki od produkcji i przywozu, otrzymane Dochody z tytulu wlasności, otrzymane Subsydia, wyplacone Dochody z tytulu wlasności, wyplacone — Odsetki D. 42 + D. 43 + D. 44 + D. 45 — Pozostale B. 5n D. 5 D. 61 D. 611 D. 612 D. 7 D. 5 D. 62 Saldo dochodów pierwotnych netto Podatki od dochodu i majątku, otrzymane Skladki na ubezpieczeni spoleczne, otrzymane — Faktyczne skladki na zabezpieczenia spoleczne — Zakladane wstępnie skladki na zabezpieczenia spoleczne Pozostale transfery bieżące, otrzymane Podatki od dochodu i majątku, zaplacone Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze, zaplacone 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 427 D. 7 B. 6n P. 3 P. 31 P. 32 D. 8 B. 8 K. 1 D. 9 D. 91 Pozostale transfery bieżące, zaplacone Dochód do dyspozycji Wydatki na spożycie ostateczne — Spożycie indywidualne — Spożycie ogólnospoleczne Dostosowanie do zmian udzialu netto gospodarstw domowych w funduszach emerytalnych Oszczędności netto Zużycie środków trwalych Transfery kapitalowe, otrzymane — Podatki od kapitalu D. 92 + D. 99 — Pozostale D. 9 P. 5 P. 51 Transfery kapitalowe, zaplacone Inwestycje brutto — Akumulacja środków trwalych brutto P. 52 + P. 53 + K. 2 — Zmiany rzeczowych środków obrotowych oraz nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości oraz nabycie niefinansowych aktywów niewytworzonych B. 9 Wierzytelności netto (+)Zadlużenie netto (–) Kod Wartość dodana Tabela 3 — Tablice wedlug galęzi — zadanie roczne WWykaz zmiennych Podzial Ceny bieżące Ceny stale P. 1 P. 2 B. 1g K. 1 Akumulacja P. 5 P. 51 P. 52 P. 53 1. Produkcja globalna w cenach bazowych wedlug galęzi 2. Zużycie pośrednie w cenach nabycia wedlug galęzi 3. Wartość dodana brutto w cenach bazowych wedlug galęzi 4. Zużycie środków trwalych wedlug galęzi 5. Inwestycje brutto wedlug galęzi a) Akumulacja środków trwalych brutto wedlug galęzi b) Zmiany rzeczowych środków obrotowych wedlug galęzi c) Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości wedlug galęzi Pracujący i wynagrodzenie pracownicze, koncepcja krajowa 6. Pracujący wedlug galęzi (1000) a) osoby pracujące na wlasny rachunek wedlug galęzi b) osoby fizyczne pracujące najemnie c) godziny przepracowane wedlug galęzi (*) D. 1 D. 11 7. Wynagrodzenie pracownicze wedlug galęzi a) wynagrodzenia wedlug galęzi (*) Do 2003r. fakultatywnie. x x x x x A31 A31 A31 A31 A31 A31 A31 A31 A31 A31 A31 A31 x x x x x x x x x 428 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Taebla 4 — Wywóz i przywóz UE / państwa trzecie Kod Wykaz zmiennych P. 6 1. Wywóz towarów i uslug a) b) Państwa UE Państwa trzecie P. 7 2. Przywóz towarów i uslug a) b) Państwa UE Państwa trzecie Podzial Ceny bieżące Ceny stale Gospodarka ogólem x x x x x x x x x x x x Tabela 5 — Wydatki gospodarstwa domowych na spożycie wedlug przeznaczenia Kod P. 3 Wykaz zmiennych Wydatki na spożycie gospodarstw domowych wedlug przeznaczenia Podzial Ceny bieżące Ceny stale COICOP 2-cyfrowy x x 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 429 ) a w o j a r k a t u l a W ( a c i n a r g a Z - e z s o n y z r p a n a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i i e n o w a t s a n u d o h c o d e i n e c ą j u g u l s b o a w t s r a d o p s o g e w o m o d 2 S. 5 1 S / 4 1 S. m y n l a r t n e c e i m o i z o p a n e w o d ą z r e j c u t y t s n I e w o s n a n i f i k l ó p S e n a w o d i l o s n o k s e i n i e n a w o d i l o s n o k s , ) e j c k a s n a r t ( w ó r o t k e s g u l d e w e w o s n a n i f i k n u h c a R — 6 a l e b a T 4 1 3 1 S. 3 1 3 1 S. m y w / 1 1 3 1 S. 2 1 3 1 S. e z s u d n u F - e z c e i p z e b a z - z c e l o p s a i n o g e n e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I a n e w o d ą z r e w o d ą z r o m a s - n e c e i m o i z o p e i m o i z o p a n m y n l a k o l i m y n l a r t - o d ą z r o m a s m e l ó g O e j c u t y t s n I - e z c e i p z e b u - n u f i e w o n i - y r e m e e z s u d e n l a t e z c i n c o m o P i k l ó p s e w o s n a n i f i l a t s o z o P y c i n d e r ś o p i w o s n a n i f e j c u t y t s n I e w o s n a n i f m e l ó g O e w o s n a n i f e i n i k l ó p S y r o t k e s d o p i y r o t k e S 3 1 S. 5 2 1 S. 4 2 1 S. 3 2 1 S. 2 2 1 S / 1 2 1 S. 2 1 S. 1 1 S. A S E w ó w y s a p i w ó w y t k a y n a i m Z A F. 1 F. 2 F. 3 F. 4 F. 5 F. 6 F. 1 6 F. h c y w o s n a n i f w ó w y t k a a i c y b a N y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z y t y z o p e d a k w ó t o G o t t e n e j c k a ż i n e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P y l a i z d u e n n i i e j c k A - o n z c i n h c e t y w r e z e R i e w o n e z c e i p z e b u i k z c y ż o P - o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U a n ń e z c e i p z e b u h c a w r e z e r w h c y w - y r e m e y z s u d n u f h c a w r e z e r i e i c y ż h c y n l a t 2 6 F. a i n e z c d a i w ś i a i n a w o d o k z s d o i - o n e z c e i p z e b u k e d a l k s y t a l p d e z r P e n o c a l p y w e i n a n y w r e z e r i h c y w 7 F. L F. 2 F. 3 F. 4 F. 5 F. 6 F. 1 6 F. 2 6 F. 7 F. 9 B o t t e n ń a z ą i w o b o z a i c ę i n g ą i c a Z i c ś o n ż e l a n e l a t s o z o P y t y z o p e d i a k w ó t o G e j c k a ż i n e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P y l a i z d u e l a t s o z o p i e j c k A - o n z c i n h c e t y w r e z e R i e w o n e z c e i p z e b u i k z c y ż o P - o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U a n ń e z c e i p z e b u h c a w r e z e r w h c y w - y r e m e y z s u d n u f h c a w r e z e r i e i c y ż h c y n l a t i - o n e z c e i p z e b u k e d a l k s y t a l p d e z r P e n o c a l p y w e i n a n y w r e z e r i h c y w a i n e z c d a i w ś i a i n a w o d o k z s d o / ) + ( o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W ) – ( o t t e n e i n e ż u l d a z i c ś o n ż e l a n e l a t s o z o P 430 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) a w o j a r k a t u l a W ( a c i n a r g a Z - e z s o n y z r p a n a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i i e n o w a t s a n u d o h c o d e i n e c ą j u g u l s b o a w t s r a d o p s o g e w o m o d 2 S. 5 1 S / 4 1 S. m y n l a r t n e c e i m o i z o p a n e w o d ą z r e j c u t y t s n I e w o s n a n i f i k l ó p S e n a w o d i l o s n o k s e i n i e n a w o d i l o s n o k s , w ó w y s a p i w ó w y t k a e s n a l i B — 7 a l e b a T 4 1 3 1 S. 3 1 3 1 S. m y w / 1 1 3 1 S. 2 1 3 1 S. e z s u d n u F - e z c e i p z e b a z - z c e l o p s a i n o g e n e j c u t y t s n I e j c u t y t s n I a n e w o d ą z r e w o d ą z r o m a s - n e c e i m o i z o p e i m o i z o p a n m y n l a k o l i m y n l a r t - o d ą z r o m a s m e l ó g O e j c u t y t s n I - e z c e i p z e b u - n u f i e w o n i - y r e m e e z s u d e n l a t e z c i n c o m o P i k l ó p s e w o s n a n i f i l a t s o z o P y c i n d e r ś o p i w o s n a n i f e j c u t y t s n I e w o s n a n i f m e l ó g O e w o s n a n i f e i n i k l ó p S y r o t k e s d o p i y r o t k e S 3 1 S. 5 2 1 S. 4 2 1 S. 3 2 1 S. 2 2 1 S / 1 2 1 S. 2 1 S. 1 1 S. A S E. A F A. 1 F A. 2 F A. 3 F A. 4 F A. 5 F A. 6 F A w ó w y s a p i w ó w y t k a y n a i m Z y - R D S i e n r a t e n o m o t o l Z e w o s n a n i f a w y t k A y t y z o p e d i a k w ó t o G e j c k a ż i n e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P y l a i z d u e l a t s o z o p i e j c k A - o n z c i n h c e t y w r e z e R i e w o n e z c e i p z e b u i k z c y ż o P. 1 6 F A h c y n l a t. 2 6 F A a i n e z c d a i w ś i a i n a w o d o k z s d o i - o n e z c e i p z e b u k e d a l k s y t a l p d e z r P e n o c a l p y w e i n a n y w r e z e r i h c y w - o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U a n ń e z c e i p z e b u h c a w r e z e r w h c y w - y r e m e y z s u d n u f h c a w r e z e r i e i c y ż. 7 F A. L F A. 2 F A. 3 F A. 4 F A. 5 F A. 6 F A. 1 6 F A. 2 6 F A. 7 F A 0 9 F B. e j c k a ż i n e n n i e w o i c ś o t r a w y r e i p a P y l a i z d u e l a t s o z o p i e j c k A - o n z c i n h c e t y w r e z e R i e w o n e z c e i p z e b u i k z c y ż o P - o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n y l a i z d U a n ń e z c e i p z e b u h c a w r e z e r w h c y w - y r e m e y z s u d n u f h c a w r e z e r i e i c y ż h c y n l a t i - o n e z c e i p z e b u k e d a l k s y t a l p d e z r P e n o c a l p y w e i n a n y w r e z e r i h c y w a i n e z c d a i w ś i a i n a w o d o k z s d o o t t e n e w o s n a n i f a w y t k A a i n a z ą i w o b o z e l a t s o z o P i c ś o n ż e l a n e l a t s o z o P a w y s a P y t y z o p e d i a k w ó t o G 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 431 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w - o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o k e n u h c a R / i j c k u d o r p k e n u h c a R. I g u l s u i w ó r a w o t y n z r t ę n w e z a n l a b o l g a j c k u d o r P y d o h c y z r P e n z c e t a t s o a n a n l a b o l g a j c k u d o r P — e l e c e n s a l w a n e i n a t s y z r o k y w a n l a b o l g a j c k u d o r p a l a t s o z o P — a w o k n y r e i n a w o k n y r a n l a b o l g a j c k u d o r P — M I S I F — — g u l s u i w ó r a w o t z ó w y z r P w ó r a w o t z ó w y z r P — g u l s u z ó w y z r P — 1 P. 1 1 P. 9 1 1 P. 2 1 P. 3 1 P. 1 7 P. 2 7 P. 7 P. k e n u h c a R / i j c k u d o r p k e n u h c a R. I g u l s u i w ó r a w o t y n z r t ę n w e z m e l ó g o y d o h c y z r P w ó t k u d g u l s u i w ó r a w o t z ó w y W w ó r a w o t z ó w y W — g u l s u z ó w y W — e i n d e r ś o p e i c y ż u Z y d o h c z o R M I S I F — ć ś o t r a w / o t t u r b y w o j a r k t k u d o r P o t t u r b a n a d o d g u l s u i w ó r a w o t o d l a s e n z r t ę n w e Z ć ś o t r a W / o t t e n y w o j a r k t k u d o r P o t t e n a n a d o d h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z m e l ó g o y d o h c z o R 9 1 1 P. 2 P. 1 6 P. 2 6 P. g 1 B. 6 P. 1 1 B. 1 K n 1 B. - o r p o d a i d y s b u s s u n m i. i k t a d o P 1 3 D — 1 2 D. 432 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o a i n e z r o w t k e n u h c a R w ó d o h c o d. 1 1. I I a i n e z r o w t k e n u h c a R w ó d o h c o d. 1 1. I I ć ś o t r a W / o t t e n y w o j a r k t k u d o r P n 1 B. y d o h c y z r P m e l ó g o y d o h c y z r P o t t e n a n a d o d i i j c k u d o r p d o i k t a d o p e l a t s o z o P e n o c a l p a z , u z o w y z r p i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i o d — e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W h c y w o d ą z r o m a s E U i j c u t y t s n i o d — i j c k u d o r p d o i k t a d o p e l a t s o z o P — w ó t k u d o r p d o i k t a d o P — y d o h c z o R i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i E U i j c u t y t s n i z z — — h c y w o d ą z r o m a s w ó t k u d o r p o d a i d y s b u S — e n a m y z r t o , a i d y s b u S e n j y c k u d o r p a i d y s b u s e l a t s o z o P — o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N u d o h c o d o g e n t o w r e i p u l a i z d o p k e n u h c a R. 2 1. I I m e l ó g o y d o h c z o R y d o h c y z r P. 1 D. 2 D 1 2 D. 9 2 D. 3 D 1 3 D. 9 3 D. n 2 B. o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N n 2 B. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 433 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o i i j c k u d o r p d o i k t a d o p e l a t s o z o P e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W w ó t k u d o r p d o i k t a d o P — e n a m y z r t o , u z o w y z r p z , u z o w y z r p a l c i i k t a d o P — — T A V m e i k t ą j y w T A V — —. 1 D. 2 D 1 1 2 D. 2 1 2 D. 1 2 D. l e c i T A V m e i k t ą j y w z , u z o w y z r p d o i k t a d o P — — — 2 2 1 2 D. z , w ó t k u d o r p d o i k t a d o P — — 4 1 2 D. e i z o w y z r p w e n l e c i c ś o n ż e l a N — — — 1 2 1 2 D. w ó k t a d o p i T A V m e i k t ą j y w u z o w y z r p d o i j c k u d o r p d o i k t a d o p e l a t s o z o P — e n o c a l p a z , a i d y s b u S w ó t k u d o r p o d — e l a t s o z o p — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i d o — — i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p d o — — i k t e s d O — h c y w o s n a n i f i j c u t y t s n i i w t s r o b i - ę i s d e z r p y n o l e i z d o p d ó h c o D — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i d o — — h c y w o d ą z r o m a s - y t s e w n i z y d o h c o d e n a w o t s e w n i e R h c i n d e r ś o p z e b h c y n z c i n a r g a z i j c w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p d o — — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i d o — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p d o — — w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p d o — — M I S I F — — 9 2 D. 1 3 D. 9 3 D. 3 D. 4 D 1 4 D. 9 1 1 P. 2 4 D. 3 4 D. 434 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t - y t s n i a n i e n o w - a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i d o — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p d o — — m e l ó g o y d o h c y z r P e i c n o k a n l a i z d o p y n t o w r e i P. 2 1. I I w ó d o h c o d y d o h c z o R s i l o p m o z c a d a i s o p e n a s i p y z r p i h c y w o n e z c e i p z e b u i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D — 4 4 D. e z s n y z c / y t n e R — 5 4 D. i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i a l d — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p a l d — i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D —. 4 D i k t e s d O — 1 4 D. i - r o b ę i s d e z r p y n o l e i z d o p d ó h c o D — h c y w o s n a n i f i j c u t y t s n i i w t s i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i a l d — — h c y w o d ą z r o m a s h c i n d e r ś o p z e b h c y n z c i n a r g a z i j c y t - s e w n i z y d o h c o d e n a w o t s e w n i e R — w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p a l d — — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i a l d — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p a l d — — M I S I F — — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i a l d — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p a l d — 9 1 1 P. 2 4 D. 3 4 D. i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i a l d — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p a l d — — s i l o p m o z c a d a i s o p e n a s i p y z r p i h c y w o n e z c e i p z e b u i c ś o n s a l w u l u t y t z y d o h c o D — 4 4 D. e z s n y z c / y t n e R — 5 4 D. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 435 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R. 2. I I m e l ó g o y d o h c z o R u d o h c o d y d o h c y z r P o d l a S / o t t e n y w o d o r a n d ó h c o D o t t e n h c y n t o w r e i p w ó d o h c o d n 5 B. y n s a l w a n e c ą j u c a r p y b o s o z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s y b o s o i k e n u h c a r e c ą j u c a r p e i n e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z z e z r p e n o c a l p w ó c w a d o c a r p o t t e n e n t o w r e i p y d o h c o d b u l o d l a S / o t t e n y w o d o r a n d ó h c o D n 5 B. p t i u k t ą j a m , u d o h c o d d o i k t a d o P a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S — e n z c e l o p s u d o h c o d d o i k t a d o P — i k t a d o p e l a t s o z o P —. 5 D 1 5 D. 9 5 D. 1 6 D. e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S — — 1 1 6 D. a n e n z c y t k a f i k d a l k S — — — 1 1 1 6 D. z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó k i n w o c a r p a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S — — — 2 1 1 6 D. a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S — — — 3 1 1 6 D. e n z c e l o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z — — 2 1 6 D. e n l a j c o s y r e f s n a r t ż i n e n n i e n z c e l o p s a i n e z c d a i w Ś — 2 6 D. 436 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w - a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i h c y w o d ą z r o m a s e i c y ż a n ż i n e n n i a i n e z c e i p z e b u a n o t t e n i k d a l k S — 1 7 D. e i c y ż a n ż i n h c y n n i ń e z c e i p z e b u u l u t y t z a i n e z c z s o R — 2 7 D. z r t ą n w e w e c ą ż e i b y r e f s n a r T — 3 7 D. - o r a n y z d ę i m a c a r p l ó p s w a c ą ż e i B — 4 7 D. E U i m a j c u t y t s n i z — — a w o d e c ą ż e i b y r e f s n a r t e n ż ó R — 5 7 D. i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i z — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p z — e c ą ż e i b y r e f s n a r t e l a t s o z o P. 7 D i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i z — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p z — — w ó d o h c y z r p j e t r a w z c j e n d e j a n y t r a p o B N P — — — h c y n s a l w m e l ó g o y d o h c y z r P u l a i z d o p o g e n r ó t w k e n u h c a R. 2. I I u d o h c o d y d o h c z o R. c t e. p t i u k t ą j a m , d ó h c o d d o i k t a d o P u d o h c o d d o i k t a d o P — i k t a d o p e l a t s o z o P —. 5 D 1 5 D. 9 5 D. 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 437 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o y n s a l w a n e c ą j u c a r p y b o s o - a r p e i n y b o s o i k e n u h c a r z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s e c ą j u c w ó c w a d o c a r p z e z r p e n o c - a l p e n z c e l o p s a i n e z c e i p e n z c e l o p s a i n e z c - e i p z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S — — 1 1 6 D. - z e b a z a n e n z c y t k a f i k d a l k S — — — 1 1 1 6 D. - o p s a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S — 1 6 D. e n z c e l z e z r p e n o c a l p e n z c e l o p s w ó k i n w o c a r p a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S — — — 2 1 1 6 D. a i n e z c e i p z e b a z a n i k d a l k S — — — 3 1 1 6 D. - o p s a i n e z c e i p z e b a z a n e n z c e l i k d a l k s e i n p ę t s w e n a d a l k a Z — — — 2 1 6 D. e z r u t a n w e n l a j c o s y r e f s n a r t ż i n e n n i e n z c e l o p s a i n e z c d a i w Ś — 2 6 D. e i c y ż a n ż i n e n n i a i n e z c e i p z e b u a n o t t e n i k d a l k S — 1 7 D. e i c y ż a n ż i n h c y n n i ń e z c e i p z e b u u l u t y t z a i n e z c z s o R — 2 7 D. h c y w o d ą z r o m a s i h c y w o d ą z r i j c u t - y t s n i z r t ą n w e w e c ą ż e i b y r e f s n a r T — 3 7 D. - o r a n y z d ę i m a c a r p l ó p s w a c ą ż e i B — 4 7 D. w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p o d — e c ą ż e i b y r e f s n a r t e l a t s o z o P. 7 D E U i m a j c u t y t s n i z — — a w o d 438 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i o d — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p o d — — w ó d o h c y z r p j e t r a w z c j e n d e j a n y t r a p o B N P — — — h c y n s a l w m e l ó g o y d o h c z o R o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D n 6 B. e c ą ż e i b y r e f s n a r t e n ż ó R — 5 7 D. a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R i j c y z o p s y d o d u d o h c o d. 1 4. I I u l a i z d u n a i m z o d e i n a w o s o t s o D w h c y w o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n h c y n l a t y r e m e h c a z s u d n u f o t t e n i j c y z o p s y d o d d ó h c o D m e l ó g o y d o h c y z r P y d o h c y z r P a i n a t s y z r o k y w k e n u h c a R i j c y z o p s y d o d u d o h c o d. 1 4. I I u l a i z d u n a i m z o d e i n a w o s o t s o D w h c y w o m o d w t s r a d o p s o g o t t e n h c y n l a t y r e m e h c a z s u d n u f e n z c e l o p s o n ó g o l e i c y ż o p S — e n l a u d w y d n i i e i c y ż o p S — e i c y ż o p s a n i k t a d y W y d o h c z o R n 6 B. 8 D 3 P. 1 3 P. 2 3 P. 8 D 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 439 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o e n z r t ę n w e z o d l a s e c ą ż e i B o t t e n i c ś o n d ę z c z s O m e l ó g o y d o h c z o R i i c ś o n d ę z c z s o z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó r e f s n a r t u k n u h c a r h c y w o l a t i p a k. 1 1. I I I o t t e n ć ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z o d l a s e c ą ż e i B / o t t e n i c ś o n d ę z c z s O e n z r t ę n w e z i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i z — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p z — e w o l a t i p a k y r e f s n a r T n 8 B. 2 1 B. n 8 B. 9 D i c ś o t r a w i w ó w y s a p m e l ó g o y n a i m Z o t t e n i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i z — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p z — — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i z — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p z — — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i z — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p z — — i j c y t s e w n i o d e j c a t o D — 2 9 D. u l a t i p a k d o i k t a d o P — 1 9 D. e w o l a t i p a k y r e f s n a r t e l a t s o z o P — 9 9 D. i i c ś o n d ę z c z s o z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó r e f s n a r t u k n u h c a r h c y w o l a t i p a k. 1 1. I I I w ó w y t k a y n a i m Z 440 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i o d — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p o d — — i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i o d — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p o d — e w o l a t i p a k y r e f s n a r T. 9 D u l a t i p a k d o i k t a d o P — 1 9 D. i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i o d — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p o d — — i j c y t s e w n i o d e j c a t o D — 2 9 D. e w o l a t i p a k y r e f s n a r t e l a t s o z o P — 9 9 D. z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó r e f s n a r t i i c ś o n d ę z c z s o h c y w o l a t i p a k m e l ó g o w ó w y t k a y n a i m Z w ó w y t k a a i c y b a n k e n u h c a R. 2 1. I I I h c y w o s n a n i f e i n o t t e n i c ś o t r a w i w ó w y s a p y n a i m Z z e c ą j a k i n y w o t t e n i c ś o t r a w y n a i m Z w ó r e f s n a r t i i c ś o n d ę z c z s o h c y w o l a t i p a k i h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i o d — — h c y w o d ą z r o m a s w ó r o t k e s h c y l a t s o z o p o d — —. 1 0 1 B. i c ś o t r a w i m e l ó g o w ó w y s a p y n a i m Z o t t e n h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z. 1 K 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 441 m e l ó g O a w t s ń a P i e i c e z r t - i n a g r o e j c a z - y z d ę i m - o d o r a n e w - y t s n I E U e j c u t a w t s ń a P - n o l z C e i k s w o k E U a i n U - j e p o r u E a k s - a r g a Z a c i n z e B - a i z d o p a n u l y r o t k e s ) y z s l a d g ą i c ( w ó r o t k e s g u l d e w w t s r o i b ę i s d e z r p i k n u h c a R — 8 a l e b a T a w t s r a d o p s o G i e w o m o d e i n e j c u t y t s n i a n i e n o w a t s a n e i n e z s o n y z r p - u d n u F e z s - z e b a z - e z c e i p - y t s n I e j c u t - o m a s e w o d ą z r a n - u l s b o u d o h c o d - o p s a i n - o i z o p - o p s o g e c ą j u g a w t s r a d e w o m o d - z c e l o g e n e i m - l a k o l m y n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r - o m a s i e w o d ą z r a n - o i z o p e i m - o i g e r m y n l a n - y t s n I e j c u t e w o d ą z r a n - o i z o p - n e c e i m m y n l a r t - u t y t s n I e j c e w o d ą z r i - ą z r o m a s e w o d i k l ó p S - n a n i f e w o s i k l ó p S - n a n i f e i n e w o s - o p s o G a k r a d m e l ó g o w ó w y t k a a i c y b a n k e n u h c a R. 2 1. I I I h c y w o s n a n i f e i n h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k A — o t t u r b w ó k d o r ś h c y w o z c e z r y n a i m Z — h c y w o t o r b o i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o w ó w y t k a ż a d e z r p s o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N — - o w t y w e i n w ó w y t k a h c y w o s n a n i f e i n ż a d e z r p s o e n o z s j e i n m o p e i c y b a N h c y n o z r e i n e ż u l d a Z / ) + ( o t t e n i c ś o n l e t y z r e i W ) – ( o t t e n m e l ó g o w ó w y t k a y n a i m Z w ó w y t k a y n a i m Z o t t u r b e j c y t s e w n I 1 5 P. 5 P. 2 5 P. 3 5 P. 2 K. 9 B 442 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 9 — Sektor szczególowych wplywów podatkowych Kod SRN Instytucje rządowe i samo- rządowe Instytucje rządowe na poziomie centralnym Instytucje rządowe i samo- rządowe na poziomie regionalnym Instytucje samo- rządowe na poziomie lokalnym Fundusze zabezpiecze- nia spolecz- nego Instytucje UE Ogólem — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów D. 5 D. 51 D. 51a Podatki od dochodu, majątku itp. Podatki od dochodu Podatki od osób fizycznych lub gospodarstw domowych … D. 51b Podatki od dochodów przedsiębiorstw i instytucji finansowych … D. 51c Podatki od zysków kapitalowych … D. 51d Podatki od wygranych na loterii lub gier hazardowych … D. 59 Pozostale podatki D. 59. 1 Pozostale podatki od kapitalu D. 59. 1a Podatki gruntowe i od nieruchomości … D. 59. 1b Podatki od przyrostu majątku netto … D. 59. 1c Podatki od pozostalych aktywów … D. 59. 2 Różne podatki D. 59. 2a Podatki poglówne … D. 59. 2b Podatki od wydatków … D. 59. 2c Oplaty gospodarstw domowych dla uzyskania niektórych pozwoleń … D. 59. 2d Podatki od transakcji międzynarodowych … D. 2 D. 21 Pozostale podatki od produkcji i przywozu Podatki od produktów D. 211 Podatki typu VAT … D. 212 Podatki i cla przywozowe, poza VAT D. 2121 Należności przywozowe … D. 2122 Podatki związane z przywozem, poza VAT i clem D. 2122a Podatki od sprzedaży lub obrotowe … D. 2122b Akcyza … D. 2122c Podatki od uslug szczególnych … 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 443 Kod SRN Instytucje rządowe i samo- rządowe Instytucje rządowe na poziomie centralnym Instytucje rządowe i samo- rządowe na poziomie regionalnym Instytucje samo- rządowe na poziomie lokalnym Fundusze zabezpiecze- nia spolecz- nego Instytucje UE Ogólem D. 2122d Zyski z tytulu pozycji monopolistycznej w przywozie … D. 2122e Podatki wynikające ze zróżnicowanych kursów walutowych … D. 214 Podatki od produktów, poza VAT i podatki związane z przywozem D. 214a Podatki od sprzedaży lub obrotowe … D. 214b Akcyza … D. 214c Podatki od uslug szczególnych … D. 214d Podatki od transakcji finansowych i kapitalowych … D. 214e Zyski od monopoli fiskalnych D. 29 D. 29a D. 29b D. 29c D. 29d … Pozostale Pozostale podatki od produkcji Podatki od wynagrodzeń i sily roboczej … Okresowe podatki od gruntu, nieruchomości lub innych pomieszczeń … Zezwolenia na prowadzenie dzialalności gospodarczej i wykonywanie wolnych zawodów … Podatki od wykorzystania środków trwalych lub pozostalej dzialalności … D. 29e Oplaty stemplowe … D. 29f Podatki od zanieczyszczenia środowiska … D. 29g Podatki od transakcji międzynarodowych … D. 91 D. 91a Podatki od kapitalu Daniny majątkowe … D. 91b Podatki od transferów kapitalowych … Wplywy podatkowe ogólem D. 611 D. 6111 Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne — Skladki faktyczne na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracodawców D. 6112 — Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez pracowników D. 6113 Skladki na zabezpieczenia spoleczne placone przez osoby pracujące na wlasny rachunek i osoby niepracujące Wplywy z podatków i skladek na zabezpieczenia spoleczne ogólem — — — — — — — — — 444 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 10 — Tablice wedlug galęzi i regionów (NUTS II), w cenach bieżących Kod Wykaz zmiennych Podzial t + miesiąc B1. g B1. g D. 1 P. 51 1. Wartość dodana brutto w cenach bazowych 2. Wartość dodana brutto w cenach bazowych 3. Wynagrodzenie pracownicze 4. Akumulacja środków trwalych brutto 5. Zatrudnienie — Ogólem — Pracownicy A17 — A17 A17 A17 A17 24 18 24 24 24 24 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 445 m e l ó g o i k t a d y W y r e f s n a r T e w o l a t i p a k ) e n a w o d i l o s n o k s ( o t t u r b e j c y t s e w n I e c ą ż e i b y r e f ) e n a w o d i l o s n o k s ( - s n a r t e l a t s o z o P e n n i a i n e z c d a i w Ś y r e f s n a r t ż i n e n l a j c o s e z r u t a n w u l u t y t z d ó h c o D i c ś o n s a l w ) y n a w o d i l o s n o k s ( a i d y s b u S : m y t W e i n e z d o r g a n y w e z c i n w o c a r p a n i k t a d y W e i c y ż o p s e n z c e t a t s o. 9 D 5 P. 7 D 2 6 D. 4 D. 3 D. 1 D 3 P. i j c k n u f g u l d e w m y n l a r t n e c e i m o i z o p a n h c y w o d ą z r i j c u t y t s n i i k t a d y W — 1 1 a l e b a T M E L Ó G O ą w o d o r a n ą n o r b o z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S a w o w t s ń a p o n ó g o l ć ś o n l a l a i z D w ą i c ś o n l a l a i z d z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S i j c a k u d e e i s e r k a z w ą i c ś o n l a l a i z d z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S a i w o r d z y n o r h c o e i s e r k a z m e i n e z c e i p z e b a z z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S ą n z c e l o p s ą k e i p o i m y n z c e l o p s ą k r a d o p s o g z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S ą n l a n u m o k i i ą w o n a k z s e i m u k d ą z r o p i a w t s ń e z c e i p z e b y w a r p S o g e n z c i l b u p i a r u t l u k , ą j c a e r k e r z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S ą i g i l e r ą k r a d o p s o g z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S ą n z c y t e g r e n e - o w o w i l a p , ą n o r l ą i c ś o n l a l a i z d z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S m e w t c e i w o l , m e w t s w ó l o b y r , m e w t c i n ś e l , ą n j y c k u d o r p ą i c ś o n l a l a i z d z e n a z ą i w z i g u l s u , m e w t c i n r ó g z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S i y w a r p s : ) i m a w i l a p a z o p ( m e w t c i n l a p o k m e w t c i n w o d u b i m e t r o p s n a r t z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p S ą i c ś o n z c ą l z e n a z ą i w z i g u l s u i y w a r p s e l a t s o z o P ą z c r a d o p s o g ą i c ś o n l a l a i z d h c y n w ó l g g u l d e w e n a w o k i f y s a l k s e i n i k t a d y W p u r g 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 446 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 12 — Tablice wedlug galęzi i regionów (NUTS III), w cenach bieżących Kod Wykaz zmiennych podzial t + miesiąc B1. g 1. Wartość dodana brutto w cenach bieżących 2. Zatrudnienie — Ogólem — Pracownicy A3 A3 A3 24 18 18 Tabela 13 — Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów (NUTS II), w cenach bieżących Rachunek podzialu pierwotnego dochodów gospodarstw domowych D. 4 Dochody z tytulu wlasności B. 2/B. 3 Nadwyżka operacyjna/Dochód mieszany Rozchody Przychody B. 5 Dochody pierwotne D. 1 D. 4 Wynagrodzenie pracownicze Dochody z tytulu wlasności dochód Rachunek wtórnego podzialu dochodugospodarstw domowych Rozchody Przychody Podatki od dochodu, majątku itp. Skladki na zabezpieczenia spoleczne B. 5 D. 62 Dochody pierwotne Świadczenia spoleczne inne niż transfery socjalne w naturze Pozostale podatki Dochód do dyspozycji D. 7 Pozostale transfery bieżące D. 5 D. 61 D. 7 B. 6 Tabela 14 — Środki trwale w gospodarce ogólem i wedlug produktów, Pi3 Kod AN. 11 Wykaz zmiennych Środki trwale Podzial Pi3 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 447 ż a d o P w m e l ó g o - y b a n h c a n e c a i c ) 7 ( ) 6 ( ) 5 ( ) 4 ( ) 3 ( ) 2 ( ) 1 ( i k t a d o P - j e i n m o p - b u s o e n o z s - o r p o d a i d y s w ó t k u d - d n a h e ż r a M - s n a r t i e w o l e w o t r o p ż a d o P w m e l ó g o - o z a b h c a n e c h c y w ) f i c ( z ó w y z r P ) 1 ( Σ n … ) E C A N ( e i z ę l a G … 4 3 2 1 a i c y b a n y n e c a n e i c ś j e z r p m y t w , h c y w o z a b h c a n e c w y ż a d o p a l e b a T — 5 1 a l e b a T e l a t s i e c ą ż e i b y n e C 0 6 = m , 0 6 = n 0 0 0 E U z r t ą n w e w E U a z o p ) a ( ) b ( h c a n e c w i z ę l a g i w ó t k u d o r p g u l d e w a n l a b o l g a j c k u d o r P h c y w o z a b ) 1 ( i z ę l a g g u l d e w a n l a b o l g a j c k u d o r P ) 2 ( 1 2 3 4. m y t k u d o r P ) A P C ( a w o k n y r a n l a b o l g a j c k u d o r P ) e c ą j u g y r o k e j c y z o P ( : m y t w m e l ó g O ) 1 ( Σ 0 0 ) 3 ( e l e c e n s a l w a n e i n a t s y z r o k y w e n z c e t a t s o a N a w o k n y r e i n a n l a b o l g a j c k u d o r p a l a t s o z o P 448 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 h c y w o t o r b o w ó k d o r ś h c y w o z c e z r y n a i m z i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o w ó w y t k a i o t t u r b h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k a ) d ) e E U z r t ą n w e w — E U a z o p — z ó w y w ) f ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 3 ( Σ ) 5 ( ) 4 ( ) 3 ( ) 2 ( ) 1 ( e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W ) f , ) e , ) d , ) c , ) b , ) a ) 1 ( Σ n … ) E C A N ( e i z ę l a G … 3 2 1 a i c y b a n h c a n e c w a i n a t s y z r o k y w a l e b a T — 6 1 a l e b a T e l a t s i e c ą ż e i b y n e C 0 6 = m , 0 6 = n a i c y b a n h c a n e c w e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W h c y w o m o d h c a w t s r a d o p s o g w ) ) a ( z e i n z c ą l 2 1 + t ( d g K N I w h c y w o d ą z r h c a j c u t y t s n i w ) a ) b ) c : e i c y ż o p s a n i k t a d y W : o t t u r b e j c y t s e w n I - o r p g u l d e w a i c y b a n h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z i z ę l a g i w ó t k u d ) 1 ( 1 2 3. m y t k u d o r P ) A P C ( ) e c ą j u g y r o k e j c y z o P ( e i n a t s y z r o k y W m e l ó g o w ó j a z d o r g u l d e w m e l ó g o e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W i z ę l a g g u l d e w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( ) 1 ( Σ g u l d e w h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P i z ę l a g i z ę l a g g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W ) 4 ( ) 5 ( w ó t n e c u d o r p d o o t t e n i k t a d o p e l a t s o z o P h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z w ó c w a d o c a r p ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 3 ( Σ i z ę l a g g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S ) 3 ( z e z r p e n o c a l p ą n z c e l o p s ę k e i p o a n i k d a l k S e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 449 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W ) f , ) e , ) d , ) c , ) b , ) a ) 3 ( e l a t s i e c ą ż e i b y n e C 0 6 = n ) 1 ( Σ ) 2 ( n … ) A P C ( t k u d o r P ) 1 ( … 3 2 1 ) t k u d o r p a n t k u d o r p ( h c y w o z a b h c a n e c w h c y w o i z ę l a g y z d ę i m w ó w y l p e z r p a l e b a t a n z c y r t e m y S — 7 1 a l e b a T - o z a b h c a n e c w e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W : h c y w h c y w o m o d h c a w t s r a d o p s o g w h c y w o d ą z r h c a j c u t y t s n i w d g K N I w ) a ) b ) c : e n z c e t a t s o e i c y ż o p s a n i k t a d y W : o t t u r b e j c y t s e w n I o t t u r b h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k a o t t u r b h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k a E U z r t ą n w e w E U a z o p — — z ó w y W ) d ) e ) f - o r p ( h c y w o z a b h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) t k u d o r p a n t k u d ) 1 ( 1 2 3. n y t k u d o r P ) A P C ( h c y w o z a b h c a n e c w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o p m e l ó g O h c a n e c w e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W w ó j a z d o r g u l d e w h c y w o z a b a i n a t s y z r o k y w o g e n z c e t a t s o w ó j a z d o r g u l d e w w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o P h c y w o z a b h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 2 ( w ó t k u d o r p g u l d e w g u l d e w w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o P ) 3 ( w ó t k u d o r p a i c y b a n h c a n e c w m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W h c a n e c w m e l ó g o e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W h c a n e c w m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 4 ( w ó j a z d o r g u l d e w a i c y b a n w ó t k u d o r p g u l d e w a i c y b a n ) - ( w ó t k u d o r p o d a i d y s b u S w ó t k u d o r p d o i k t a d o P ) 3 ( + ) 1 ( Σ ) 1 ( Σ g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S ) 5 ( e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W w ó t k u d o r p w ó t n e c u d o r p d o o t t e n i k t a d o p e l a t s o z o P h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P w ó t k u d o r p g u l d e w w ó t k u d o r p g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W g u l d e w h c y w o z a b h c a n e c w ż a d o P w ó t k u d o r p g u l d e w ) f i c ( z ó w y z r P w ó t k u d o r p ) 6 ( ) 7 ( ) 8 ( ) 9 ( ) 0 1 ( o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z ) 5 ( Σ + ) 3 ( + ) 1 ( Σ ) 5 ( Σ s z ó w y z r P ) 8 ( + ) 7 ( h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k A o g e l a w r t u k t ą j a m y b o s a Z y c a r p y d a l k a N 450 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W ) f , ) e , ) d , ) c , ) b , ) a ) 3 ( e l a t s i e c ą ż e i b y n e C 0 6 = n ) 1 ( Σ ) 2 ( n … ) A P C ( y t k u d o r P ) 1 ( … 3 2 1 ) t k u d o r p a n t k u d o r p ( h c y w o z a b h c a n e c w j e w o j a r k i j c k u d o r p a l d h c y w o i z ę l a g y z d ę i m w ó w y l p e z r p a l e b a t a n z c y r t e m y S — 8 1 a l e b a T - o z a b h c a n e c w e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W : j e w o j a r k i j c k u d o r p a l D h c y w o m o d h c a w t s r a d o p s o g w h c y w o d ą z r h c a j c u t y t s n i w d g K N I w ) a ) b ) c : o t t u r b e j c y t s e w n I : e i c y ż o p s a n i k t a d y W : h c y w i c ś o t r a w j e w o k t ą j y w o w ó w y t k a i h c y w - o t o r b o w ó k d o r ś h c y w o z c e z r y n a i m z o t t u r b h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k a ) d ) e E U z r t ą n w e w E U a z o p — — z ó w y W ) f w e i n d e r ś o p e i c y ż u z : j e w o j a r k i j c k u d o r p a l D ) t k u d o r p a n t k u d o r p ( h c y w o z a b h c a n e c ) 1 ( 1 2 3. n y t k u d o r P ) A P C ( w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o p m e l ó g O e n z c e t a t s o a n w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o P e i c y ż u z a n w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o P e i n a t s y z r o k y w w ó t k u d o r p g u l d e w e i n d e r ś o p m e l ó g o e i n a t s y z r o k y W h c a n e c w m e l ó g o e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W w ó j a z d o r g u l d e w a i c y b a n h c a n e c w m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z w ó t k u d o r p g u l d e w a i c y b a n m e l ó g o a w o j a r k a j c k u d o r P - o j a r k i j c k u d o r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W j e w i j c k u d o r p m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z w ó t k u d o r p g u l d e w j e w o j a r k m e l ó g o z ó w y z r P - y z r p w ó t k u d o r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W ) f i c ( h c y n o ż o w h c y n o ż o w y z r p m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z w ó t k u d o r p g u l d e w ) f i c ( w ó t k u d o r p h c y w o z a b h c a n e c w a n l a b o l g a j c k u d o r P w ó t k u d o r p g u l d e w w ó t k u d o r p g u l d e w a n a d o d ć ś o t r a W g u l d e w j e n a d o d i c ś o t r a w i k i n d a l k S w ó t k u d o r p ) 2 ( ) 3 ( ) 4 ( ) 5 ( ) 6 ( ) 7 ( ) 8 ( ) 9 ( h c y n o ż o w y z r p w ó t k u d o r p e i n a t s y z r o k y W ) 1 ( Σ w ó t n e c u d o r p d o o t t e n i k t a d o p e l a t s o z o P e z c i n w o c a r p e i n e z d o r g a n y W w ó t k u d o r p d o o t t e n i k t a d o P ) 4 ( + ) 3 ( + ) 1 ( Σ o t t e n a n j y c a r e p o a k ż y w d a N h c y l a w r t w ó k d o r ś e i c y ż u Z ) 6 ( Σ + ) 4 ( + ) 3 ( + ) 1 ( Σ ) 6 ( Σ h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k A o g e l a w r t u k t ą j a m y b o s a Z y c a r p y d a l k a N 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 451 ) 3 ( Σ + ) 1 ( Σ ) 5 ( ) 3 ( Σ ) 4 ( e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W ) f , ) e , ) d , ) c , ) b , ) a ) 3 ( 0 6 = n ) 1 ( Σ ) 2 ( n … ) A P C ( t k u d o r P ) 1 ( … 3 2 1 e l a t s i e c ą ż e i b y n e C f i c , ) t k u d o r p a n t k u d o r p ( h c y w o z a b h c a n e c w u z o w y z r p a l d h c y w o i z ę l a g y z d ę i m w ó w y l p e z r p a l e b a t a n z c y r t e m y S — 9 1 a l e b a T h c a n e c w e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W : u z o w y z r p a l D : e i c y ż o p s a n i k t a d y W : h c y w o z a b h c y w o m o d h c a w t s r a d o p s o g w h c y w o d ą z r h c a j c u t y t s n i w d g K N I w ) a ) b ) c : o t t u r b e j c y t s e w n I o t t u r b h c y l a w r t w ó k d o r ś a j c a l u m u k a j e w o k t ą j y w o w ó w y t k a i h c y w o t o r b o w ó k d o r ś h c y w o z c e z r y n a i m z ) d ) e E U z r t ą n w e w E U a z o p — — i c ś o t r a w z ó w y W ) f h c a n e c w e i n d e r ś o p e i c y ż u z : u z o w y z r p a l D ) t k u d o r p a n t k u d o r p ( h c y w o z a b ) 1 ( 1 2 3. n y t k u d o r P ) A P C ( h c y w o z a b h c a n e c w w ó r a w o t g u l d e w h c y w o z a b h c a n e c w w ó r a w o t ) 2 ( w ó t k u d o r p m e l ó g o z ó w y z r P h c y n o ż o w y z r p e n z c e t a t s o e i n a t s y z r o k y W h c y n o ż o w y z r p m e l ó g o e i n d e r ś o p e i c y ż u Z ) 1 ( Σ 452 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela 20 — Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i produktów Galęzie: Produkty: Aktywa o wyjątkowej wartości: A31 NACE Rev. 1 Pi3 CPA Środki trwale brutto Środki trwale netto Bieżące koszty wymiany Pierwotny koszt nabycia Stale koszty wymiany Ceny: Galęzie: Sektory: Tabela 21 — Krzyżowa klasyfikacja rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów A60 NACE Rev. 1 S11 S12 S13 S14 S15 Aktywa o wyjątkowej wartości: Produkcja globalna — Rynkowa — Na ostateczne wykorzystanie na wlasne cele — Pozostala nierynkowa Zużycie pośrednie Wartość dodana brutto — Wynagrodzenie pracownicze — Pozostale podatki pomniejszone o dotacje dla producentów — Nadwyżka operacyjna netto — Zużycie środków trwalych Ceny: Bieżące Tabela 22 — Krzyżowa klasyfikacja akumulacji środków trwalych brutto wedlug galęzi i produktów Galęzie: Produkty: Zmienna: Ceny: A31 NACE Rev. 1 P60 CPA Akumulacja środków trwalych Bieżące i stale 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 453 Tabela 23 — Obliczenia retrospektywne Tablice przewidywane do ponownego obliczenia Rocznie Kwartalnie Okresy Przekazywanie Okresy Przekazywanie Tabela 1: Glówne agregaty 70—87 grudzień 1999 80—87 grudzień 1999 88—94 kwiecień 1999 88—94 kwiecień 1999 Tabela 2: Glówne agregaty instytucji rządowych i samorządowych 70—94 grudzień 1999 Tabela 3: Tablice wedlug galęzi 70—94 grudzień 2000 Tabela 5: Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug celu 80—94 grudzień 2000 Tabela 8: Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów 90—94 grudzień 1999 80—89 grudzień 2000 Tabela 11: Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji 90—94 grudzień 2001 454 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 ODSTĘPSTWA DOTYCZĄCE TABLIC DOSTARCZANYCH W RAMACH KWESTIONARIUSZA „ESA-95” WEDLUG KRAJÓW 1. AUSTRIA 1. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr Tabela Odstępstwo 1 1 1 1 1 1 2 2 3 3 Glówne agregaty, rocznie Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Obliczenia retrospektywne: za lata 88—94 dostarczenie w grud- niu 2000 r. Glówne agregaty, rocznie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 70—87 Glówne agregaty, kwartalnie Opóźnienie: t+12 miesięcy Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: za lata 88—94 dostarczenie w grud- niu 2000 Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—87 Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenie tylko dla lat 88—94 Tablice wedlug galęzi Tablice wedlug galęzi Opóźnienie: t+12 miesięcy Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenie tylko dla lat 88—94 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug przeznaczenia Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 88—94 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 90—94 12 Tablice wedlug galęzi i regionów NUTS III, A3 Pierwsze przekazanie 2002 13 Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów NUTS II Pierwsze przekazanie 2005 15 Tablice podaży w cenach bazowych w tym przejście na ceny nabycia, A60×P60 Pierwsze przekazanie 2003 i tylko dwa w roku 16 Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60×P60 Pierwsze przekazanie 2003 i tylko dwa w roku 17 18 19 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2003 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2003 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5- letnich Pierwsze przekazanie 2003 Do roku 1999 2000 2005 1999 2000 2005 1999 2005 1999 2005 2005 2005 2002 2005 2003 2003 2003 2003 2003 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 455 1. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 8 8 8 Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie ogólnospoleczne Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne skorygowane Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Ludność ogólem Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie indywidualne Opóźnienie: t+12 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie ogólnospoleczne Opóźnienie: t+12 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+12 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2003 Glówne agregaty, rocznie Ludność ogólem Opóźnienie: t+9 miesięcy Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Zużycie środków trwalych wedlug galęzi sektorów Pierwsze przekazanie 2002 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Podzial przedsiębiorstw i instytucji wedlug wlaścicieli Pierwsze przekazanie 2005 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Podzial prywatnych gospodarstw domowych wedlug grup Pierwsze przekazanie 2005 Zużycie środków trwalych wedlug galęzi Pierwsze przekazanie 2003 16 18 Tabela wykorzystania w cenach nabycia A60×P60 Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich 2. DANIA 2. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 6 7 20 Tabela Odstępstwo Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Opóźnienie: t+13 miesięcy Bilanse aktywów i pasywów Opóźnienie: t+13 miesięcy Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i produktów, A31×Pi3, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2003 2005 2002 2005 2005 2003 Do roku 2005 2005 2005 456 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 2. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Tabela nr 1 3 3 3 3 3 3 9 9 9 17 18 19 21 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Zatrudnienie Tylko koncepcja krajowa Tablice wedlug galęzi Place i wynagrodzenia wedlug galęzi Nie dotyczy Tablice wedlug galęzi Zużycie środków trwalych wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy Tablice wedlug galęzi Akumulacja środków trwalych brutto wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy 3 Tablice wedlug galęzi Zmiany rzeczowych środków obrotowych wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy 3 Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Opóźnienie: t+36 miesięcy 3 Tablice wedlug galęzi Osoby pracujące na wlasny rachunek wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy Tablice wedlug galęzi Pracujący wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy Tablice wedlug galęzi Godziny przepracowane wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy Tablice wedlug galęzi Wynagrodzenie pracownicze wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów Podatki od sprzedaży lub obrotowe (podatki związane z przywozem) Obie zmienne lącznie Podatki od sprzedaży lub obrotowe (podatki związane z przywozem) Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów Akcyzy (podatki związane z przywozem) Obie zmienne lącznie Akcyzy (podatki od produktów) Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów Podatki od uslug szczególnych (podatki związane z przywozem) Obie zmienne lącznie Podatki od uslug szczególnych (podatki od produktów) 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 Zużycie środków trwalych, nadwyżka operacyjna netto Obie zmienne lącznie w P60 2005 Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Krzyżowa klasyfikacja rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-let- nich 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 457 Tabela nr 17 18 19 17 18 19 21 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Akumulacja środków trwalych Tylko P31 2005 Zasoby aktywów trwalych Nie dotyczy 2005 Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, 60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Krzyżowa klasyfikacja lub rachunek pro- dukcji wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-letnich Sektor prywatnych gospodarstw domowych Sektor INKgd Oba sektory lącznie 2005 3. NIEMCY 3. 1. Odstępstwa od tablic Tabela Odstępstwo Tabela nr 1 1 2 3 3 Glówne agregaty, kwartalnie Glówne agregaty, rocznie Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Tablice wedlug galęzi Tablice wedlug galęzi Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 Opóźnienia t + 9 miesięcy tylko dla A17 i t + 21 miesięcy tylko dla A 31 2005 Do roku 2005 2005 2005 2005 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug przeznaczenia Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug Częściowo tylko jednocyfrowe pozycje przeznaczenia 8 9 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów Bez pozycji literowych na końcu kodu 10 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Tylko NUTS II A6 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 91—94 12 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS III, A3 Opóźnienie: t+30 miesięcy, tylko dwa w roku 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 458 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Tabela nr 13 15 16 21 Tabela Odstępstwo Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów, NUTS II Opóźnienie: t+30 miesięcy, tylko NUTS I Tabela podaży w cenach bazowych, w tym przejście na ceny nabycia, A60×P60 Tylko dwa w roku Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60×P60 Tylko dwa w roku Krzyżowa klasyfikacja rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów, A60x(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-letnich Bez cen stalych 10/t. 2 Do roku 2005 2005 2005 2005 3. 2. Odstępstwo od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr 1 1 3 6 7 10 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Akumulacja środków trwalych brutto Pi6: bez danych kwartalnych, dane roczne, opóźnienie t+12 miesięcy 2005 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Ludność ogólem Opóźnienie: t+12 miesięcy 2005 Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości wedlug galęzi Zmiany rzeczowych środków obrotowych wedlug galęzi Obie zmienne lącznie, nie wedlug galęzi 2005 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Bilanse aktywów i pasywów Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Sektor instytucji rządowych i samorządo- wych S. 1311/S. 1312 i S. 1313 tylko lącznie 2005 Akumulacja środków trwalych brutto Opóźnienie: t+30 miesięcy 2005 4. GRECJA 4. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 1 1 1 1 1 2 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty, kwartalnie Pierwsze przekazanie 2000 Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: za lata 88—94 dostarczenie w grud- niu 2000r. Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—87 Glówne agregaty, rocznie Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Pierwsze przekazanie 2000 Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Opóźnienie: t+9 miesięcy Do roku 2000 2000 2005 2005 2000 2005 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Tabela nr 3 Tablice wedlug galęzi Tabela Odstępstwo Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 88—94 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug przeznaczenia Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 88—94 459 Do roku 2005 2005 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Pierwsze przekazanie: odpowiedź w danym momencie nie jest jasna 2005 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Opóźnienie: odpowiedź w danym momencie nie jest jasna 2005 Bilanse aktywów i pasywów Pierwsze przekazanie 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 88—94 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—89 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 88—94 20 Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i produktów, A31×Pi3, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2005 4. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005 Tablice wedlug galęzi Godziny przepracowane wedlug galęzi Pierwsze przekazanie 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Podzial przedsiębiorstw i instytucji finansowych wedlug wlaściciela Pierwsze przekazanie 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Podzial prywatnych gospodarstw domowych wedlug group Pierwsze przekazanie 2005 6 6 7 8 8 Tabela nr 3 3 8 8 5. HISZPANIA 5. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr Tabela Odstępstwo 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Opóźnienie: t+21 miesięcy 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 Do roku 2005 460 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 5. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 3 3 8 9 16 17 18 19 Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie INKgd Glówne agregaty, kwartalnie Podzial wydatków na spożycie instytucji rządowych na indywidualne i ogólnospoleczne Nie dotyczy Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie ostateczne skorygowane Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne skorygowane Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Lącznie ze zmianami rzeczowych środków obrotowych Glówne agregaty, rocznie Spożycie INKgd Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Podzial wydatków na spożycie instytucji rządowych na indywidualne i ogólnospo- leczne Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie ostateczne skorygowane Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005 Tablice wedlug galęzi Zużycie środków trwalych wedlug galęzi Pierwsze przekazanie 2005 Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości wedlug galęzi Pierwsze przekazanie 2005 Tablice wedlug galęzi Godziny przepracowane wedlug galęzi Pierwsze przekazanie 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005 Szczególowe wplywy podatkowe wedlug sektorów Podzial podatków na dochodowe, mająt- kowe itp. , podatki i cla przywozowe, poza VAT i pozostale podatki od produkcji w podsektorze instytucji rządowych i samo- rządowych na poziomie regionalnym (S1312) i lokalnym (S1313) Opóźnienie: t+21 miesięcy Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60xP60 Zużycie środków trwalych wedlug galęzi (A60) Pierwsze przekazanie 2005 Zużycie środków trwalych (P60) Pierwsze przekazanie 2005 Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 461 Tabela nr 17 18 19 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Zasoby aktywów trwalych (P60) Pierwsze przekazanie 2005 2005 Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60×P60,rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich 6. FRANCJA 6. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr Tabela Odstępstwo 10 Tablice wedlug galęzi i regionów NUTS II, A17 Opóźnienie: t+36 miesięcy 12 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS III, A3 Opóźnienie: t+36 miesięcy 13 Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów, NUTS II Opóźnienie: t+42 miesięcy Do roku 2005 2005 2005 6. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 3 Tablice wedlug galęzi Wszystkie zmienne Podzial wedlug branż należy obliczać dla branż jednorodnych 2005 10 12 15 16 20 21 22 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS III, A3 Tabela podaży w cenach bazowych, w tym przejście na ceny nabycia, A60×P60 Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60×P60 Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i produktów, A31×Pi3, rocznie w okresach 5-letnich Krzyżowa klasyfikacja rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-let- nich Krzyżowa klasyfikacja akumulacja środków trwalych brutto wedlug galęzi i produktów, A31×P60, rocznie w okresach 5- letnich 462 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 7. IRLANDIA 7. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 1 1 1 1 1 2 3 3 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty, kwartalnie Pierwsze przekazanie 2002 Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 88—94 Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—87 Glówne agregaty, rocznie Glówne agregaty, rocznie Opóźnienie: t + 6 miesięcy Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 85—94 Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 85—94 Tablice wedlug galęzi Tablice wedlug galęzi Pierwsze przekazanie 2005 Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 70—94 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug przeznacze- nia Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 85—94 6 7 8 8 8 15 16 17 18 19 20 21 22 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Pierwsze przekazanie 2005 Bilanse aktywów i pasywów Pierwsze przekazanie 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Pierwsze przekazanie 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 90—94 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—89 Tabela podaży w cenach bazowych, w tym przejście na ceny nabycia, A60×P60 Pierwsze przekazanie 2005 Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60×P60 Pierwsze przekazanie 2005 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5- letnich Pierwsze przekazanie 2005 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla cen kra- jowych, P60×P60, rocznie w okresach 5- letnich Pierwsze przekazanie 2005 Symetryczna tabela przeplywów międzygalęziowych dla przy- wozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-let- nich Pierwsze przekazanie 2005 Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i produktów, A31×Pi3, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2005 Krzyżowa klasyfikacja rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2005 Krzyżowa klasyfikacja akumulacja środków trwalych brutto wed- lug galęzi i produktów, A31×P60, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2005 Do roku 2002 2005 2005 2002 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2003 Do roku 1999 2000 2000 2005 2001 2005 2005 2005 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 463 7. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Tabela nr 1 2 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Spożycie ostateczne skorygowane INKgd Nie dotyczy Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe P52 + P53 + K2 Nie dotyczy 8. WLOCHY 8. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 1 1 1 2 2 2 20 22 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty, kwartalnie Opóźnienie: t + 6 miesięcy Glówne agregaty, kwartalnie Glówne agregaty, rocznie Obliczenia retrospektywne: za lata 80—87 dostarczenie w grudnia 2000 r. Obliczenia retrospektywne: za lata 70—87 dostarczenie w grudniu 2000 r. Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 70—94 Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: za lata 80—94 dostarczenie w grudniu 2001 r. Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Opóźnienie: t+9 miesięcy Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i pro- duktów, A31×Pi3, rocznie w okresach 5-letnich Nie dotyczy Krzyżowa klasyfikacja akumulacji środków trwalych brutto wed- lug galęzi i produktów, A31×P60, rocznie w okresach 5-letnich Pierwsze przekazanie 2005 8. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr 1 1 1 1 1 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne w instytucjach rządowych Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie ogólnospoleczne Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie ostateczne skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty, kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Lącznie ze zmianami rzeczowych środków obrotowych 2005 2005 2005 2005 2005 464 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 1 1 1 1 1 1 3 3 3 8 Glówne agregaty, kwartalnie Zużycie środków trwalych Pierwsze przekazanie w grudniu 2001 r. 2001 Glówne agregaty, kwartalnie Dochód narodowy netto Pierwsze przekazanie w grudniu 2001 r. 2001 Glówne agregaty, rocznie Spożycie indywidualne w instytucjach rządowych Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie ogólnospoleczne Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie ostateczne skorygowane Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Lącznie ze zmianami rzeczowych środków obrotowych 2005 2005 2005 2005 2005 Tablice wedlug galęzi Zużycie środków trwalych wedlug galęzi Podzial A17, pierwsze przekazanie 2002 r. 2002 Tablice wedlug galęzi Zużycie środków trwalych wedlug galęzi Podzial A31, pierwsze przekazanie 2005 r. 2005 Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Lącznie ze zmianami rzeczowych środków obrotowych Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości wedlug galęzi Lącznie ze zmianami rzeczowych środków obrotowych 9. LUKSEMBURG 9. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 1 1 1 1 2 3 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 95—98 Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 88—94 Glówne agregaty, kwartalnie Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—87 Glówne agregaty, rocznie Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 80—87 Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 90—94 Tablice wedlug galęzi Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 80—94 2005 2005 Do roku 2005 2005 2005 2005 2005 2005 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Tabela nr 6 7 8 8 Tabela Odstępstwo Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Pierwsze przekazanie 2005r Bilanse aktywów i pasywów Pierwsze przekazanie 2005r Rachunki przedsiębiorstw wedlug regionów Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 90—94 Rachunki przedsiębiorstw wedlug regionów Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 80—89 10 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Nie dotyczy 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy lat 90—94 12 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS III, A3 Nie dotyczy 13 Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów, NUTS II Nie dotyczy 465 Do roku 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 9. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Glówne agregaty, rocznie Akumulacja środków trwalych brutto Podzial Pi3 Glówne agregaty, rocznie Bilans dochodów podstawowych z zagranicą Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Dochód narodowy brutto w cenach rynkowych Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Zużycie środków trwalych Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Dochód narodowy netto w cenach rynkowych Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Transfery bieżące netto z zagranicą Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Dochód dyspozycyjny netto Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Oszczędności krajowe netto Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Transfery kapitalowe netto z zagranicą Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Wierzytelności netto lub zadlużenie netto kraju Opóźnienie: t+9 miesięcy Glówne agregaty, rocznie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005 Glówne agregaty, kwartalnie Akumulacja środków trwalych brutto Nr breakdown Pi3 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 466 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 1 1 1 1 1 1 1 3 3 8 Glówne agregaty, kwartalnie Zużycie środków trwalych Pierwsze przekazanie 2005 r. Glówne agregaty, kwartalnie Dochód narodowy w cenach rynkowych oszczędności Pierwsze przekazanie 2005 r. Glówne agregaty, kwartalnie Transfery bieżące netto z zagranicą Pierwsze przekazanie 2005 r. Glówne agregaty, kwartalnie Dochód dyspozycyjny netto Pierwsze przekazanie 2005 r. Glówne agregaty, kwartalnie Oszczędności krajowe netto Pierwsze przekazanie 2005 r. Glówne agregaty, kwartalnie Transfery kapitalowe netto z zagranicą Pierwsze przekazanie 2005 r. Glówne agregaty, kwartalnie Wierzytelności netto lub zadlużenie netto kraju Pierwsze przekazanie 2005 r. 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 Glówne agregaty, kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005 r. 2005 Tablice wedlug galęzi Tablice wedlug galęzi Akumulacja środków trwalych brutto wedlug galęzi Opóźnienie: t+36 miesięcy 2005 Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005 r. 2005 Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów S11, S12, S14 + 45, S211, S212 Pierwsze przekazanie 2005 r. 2005 Tabela wedlug wartości pierwotnych Pierwsze przekazanie 2005 r. 2005 20 Krzyżowa klasyfikacja środków trwalych wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-let- nich 10. NIDERLANDY 10. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 1 1 1 1 2 Glówne agregaty, kwartalnie Glówne agregaty, kwartalnie Glówne agregaty, rocznie Glówne agregaty, rocznie Tabela Odstępstwo Obliczenia retrospektywne: za lata 86—94 dostarczenie w październik 2001 r. Do roku 2001 Obliczenia retrospektywne: za lata 80—85 dostarczenie w marcu 2002 r. 2002 Obliczenia retrospektywne: za lata 86—94 dostarczenie w lipcu 2001 r. 2001 Obliczenia retrospektywne: za lata 70—85 dostarczenie w grudnia 2001 r. 2001 Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: za lata 86—94 dostarczenie w lipcu 2002 r. 2001 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Tabela Odstępstwo Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: za lata 70—85 dostarczenie w grudniu 2002 r. Tablice wedlug galęzi Tablice wedlug galęzi Obliczenia retrospektywne: za lata 86—94 dostarczenie w lipcu 2001 r. 2001 Obliczenia retrospektywne: za lata 70—85 dostarczenie w grud- niu 2001 r. 2001 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug przeznacze- nia Obliczenia retrospektywne: za lata 86—94 dostarczenie w lipcu 2001 r. 2001 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug przeznacze- nia Obliczenia retrospektywne: za lata 80—85 dostarczenie w grudniu 2001 r. 7 8 Bilanse aktywów i pasywów Opóźnienie: t+19 miesięcy Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Obliczenia retrospektywne: za lata 86—94 dostarczenie w lipcu 2001r. ; za lata 80—85 dostarczenie w grudniu 2001 r. 10 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Opóźnienie: t+30 miesięcy 13 Rachunki gospodarstw domowych wedlug regionów, NUTS II Opóźnienie: t+36 miesięcy 2001 2003 2001 2005 2005 10. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Akumulacja środków trwalych brutto wedlug regionów Nie dotyczy Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, A17 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS III, A3 Pracujący ogólem wedlug regionów Nie dotyczy Tabela nr 2 3 3 Tabela nr 10 10 12 11. PORTUGALIA 11. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 1 1 2 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty, rocznie Glówne agregaty, rocznie Obliczenia retrospektywne: za lata 88—94 dostarczenie w grud- niu 1999 r. Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 77—87, dostarczenie w grudniu 2000 r. Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat: 77—94, dostarczenie w grudniu 2000 r. 467 Do roku 2001 2005 2005 Do roku 1999 2005/ 2000 2005/ 2000 468 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela nr 3 Tablice wedlug galęzi Tabela Odstępstwo Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 77—94 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug Opóźnienie: t+12 miesięcy przeznaczenia 5 Wydatki gospodarstw domowych na spożycie wedlug Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy przeznaczenia 6 7 8 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Opóźnienie: t+12 miesięcy Bilanse aktywów i pasywów Opóźnienie: t+12 miesięcy Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Obliczenia retrospektywne: za lata 90—94 dostarczenie w grudniu 1999 r. 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Obliczenia retrospektywne: nie dotyczy 12. FINLANDIA 12. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 2 3 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 75—94 Tablice wedlug galęzi Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 75—94 Do roku 2005 2005 2005 2005 2005 1999 2005 Do roku 2005 2005 12. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr 1 1 1 1 1 1 3 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie ogólnospoleczne Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie indywidualne skorygowane Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Spożycie ostateczne skorygowane Nie dotyczy Glówne agregaty, kwartalnie Zmiany rzeczowych środków obrotowych Nie dotyczy Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Nie dotyczy Nie dotyczy 2005 2005 2005 2005 2005 2005 2005 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 469 Tabela nr 15 16 17 18 19 21 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Podzial A31 i P31 tylko w cenach bieżących 2005 Tabela podaży w cenach bazowych, w tym przejście na ceny nabycia, A60×P60 Wszystkie Tabela wykorzystania w cenach nabycia, A60×P60 Wszystkie Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla produkcji krajowej w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Symetryczna tabela przeplywów między- galęziowych dla przywozu w cenach bazowych, P60×P60, rocznie w okresach 5-letnich Wszystkie Wszystkie Wszystkie Krzyżowa klasyfikacja rachunku produkcji wedlug galęzi i sektorów, A60×(S11, S12, S13, S14, S15), rocznie w okresach 5-let- nich Wszystkie Podzial A31 2005 13. SZWECJA 13. 1. Odstępstwa od tablic Tabela nr 2 3 3 6 7 Tabela Odstępstwo Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 80—94 Tablice wedlug galęzi Tablice wedlug galęzi Opóźnienie: t+12 miesięcy Obliczenia retrospektywne: ponowne obliczenia tylko dla lat 80—94 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Opóźnienie: t+12 miesięcy Bilanse aktywów i pasywów Opóźnienie: t+12 miesięcy 11 Wydatki instytucji rządowych i samorządowych wedlug funkcji Opóźnienie: t+16 miesięcy 13. 2. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Do roku 2005 2005 2005 2005 2005 2005 Tabela nr 1 1 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005r 2005 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Podzial wydatków na spożycie instytucji rządowych na indywidualne i ogólnospoleczne Opóźnienie: t+16 miesięcy 2005 1 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Spożycie gospodarstw domowych skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy 2005 470 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 10/t. 2 Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 2 2 2 2 3 3 8 8 8 8 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005r Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Podzial wydatków na spożycie instytucji rządowych na indywidualne i ogólnospoleczne Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Spożycie gospodarstw domowych skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy Glówne agregaty instytucje rządowe i samorządowe Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy 2005 2005 2005 2005 2005 Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005r 2005 Tablice wedlug galęzi Podzial A31 Opóźnienie: t+12 miesięcy Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Pierwsze przekazanie 2005r Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Podzial wydatków na spożycie instytucji rządowych na indywidualne i ogólnospo- leczne Opóźnienie: t+16 miesięcy Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Spożycie gospodarstw domowych skory- gowane Opóźnienie: t+16 miesięcy Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Spożycie indywidualne skorygowane Opóźnienie: t+16 miesięcy 2005 2005 2005 2005 2005 14. WIELKA BRYTANIA 14. 1. Odstępstwa od jednolitych zmiennych/sektorów w tabelach Tabela nr Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku 1 Glówne agregaty, rocznie i kwartalnie Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości oraz wywóz i przywóz towarów i uslug Z wylączeniem transakcji zlotem dokonywanych przez spólki finansowe na powiększenie rezerw 3 Tablice wedlug galęzi Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości Z wylączeniem transakcji zlotem dokonywanych przez spólki finansowe na powiększenie rezerw 4 Wywóz i przywóz przez UE/państwa trzecie Wywóz i przywóz przez UE/państwa trzecie 6 Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Zloto monetarne i SDR-y Z wylączeniem transakcji zlotem dokonywanych przez spólki finansowe na powiększenie rezerw Z wlączeniem transakcji zlotem dokonywanych przez spólki finansowe na powiększenie rezerw 2005 2005 2005 2005 10/t. 2 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 471 Tabela nr 6 7 7 8 Tabela Zmienna/Sektor Odstępstwo Do roku Rachunki finansowe wedlug sektorów (transakcje) Pomocnicze spólki finansowe Z wlączeniem do przedsiębiorstw 2002 Bilanse aktywów i pasywów Zloto monetarne i SDR-y Z wlączeniem transakcji zlotem dokonywanych przez spólki finansowe na powiększenie rezerw Bilanse aktywów i pasywów Pomocnicze spólki finansowe Z wlączeniem do przedsiębiorstw Rachunki przedsiębiorstw wedlug sektorów Nabycie pomniejszone o sprzedaż aktywów o wyjątkowej wartości oraz przywóz towarów i uslug Z wylączeniem transakcji zlotem dokonywanych przez spólki finansowe na powiększenie rezerw 2005 2002 2005 10 Tablice wedlug galęzi i regionów, NUTS II, PKB Dla NUTS II tylko A17 2001