title: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ- ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 11. 06. 1996 COM(96) 217 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΜΙΤΡΟΜΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ-ΠΛΑΙ Σ ΙΟ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΉ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ Άρθρο 4. 2. ( β ) ( γ ) ( δ) και άρθρο 12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. ΕΙΔΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 2. 1. Εισαγωγή 2. 2. Γεωγραφική εικόνα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 2. 3. Κλιματολογική εικόνα 2. 4. Κοινωνική εικόνα 2. 5. Οικονομική εικόνα 2. 6. Ενεργειακή εικόνα ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚ 3. 1. Εισαγωγή 3. 2. 3. 3. Πρώτες ύλες 3. 4. Δεξαμενές καυσίμων 3. 5. Αβεβαιότητες ηθολογία, απογραφής ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ 4. 1. Εισαγωγή 4. 2. Κοινοτική στρατηγική για τον περιορισμό των εκπομπών C02 και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης 4. 3. Κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες 4. 4. Πρόταση για την επιβολή φόρου ενεργέ ι ας/άνθρακα 4. 5. Μηχανισμός παρακολούθησης 4. 6. Πολιτικές κατά τομέα 4. 7. Κείμενο εργασίας της Επιτροπής για τη στρατηγική της Εί στο θέμα της αλλαγής του κλίματος: επιλογές 4. 8. Σύνοψη ΕΘΝΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 5. 1. Εισαγωγή 5. 2. Εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου 5. 3. Σύνοψη ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ C02 ΤΟ 2000 6. 1. Εισαγωγή 6. 2. Τεχνικές κατάρτισης υποδειγμάτων και σενάρια 6. 3. Τάσεις στις εκπομπές C02 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΥΠΑΘΕΙΑ! ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ 7. 1. Εισαγωγή 7. 2. Πιθανές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ίψαστηριότητες προσαρμογής. 7. 3. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 8. 1. Εισαγωγή 8. 2. Συνεργασία με τρίτες χώρες 8. 3. Συνεργασία με αναπτυσσόμενες χώρες 8. 4. Συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης 8. 5. Σύνοψη 9. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 9. 1. Εισαγωγή 9. 2. Δεύτερο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας 9. 3. 9. 4. και ανάπτυξης Τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης Τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης 9. 5. Σύνοψη 10. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ 10. 1. Εισαγωγή 10. 2. Πρόγραμμα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης 10. 3. Διάδοση των αποτελεσμάτων ερευνών 10. 4. Ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με την εκπαίδευση, επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση του κοινού ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Εθνικές απογραφές εκπομπών αερίων του Θερμοκηπίου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2. Σενάρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. Εισαγωγή 1. 1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή1 υπέγραψε τη Σύμβαση Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Αλλαγή του Κλίματος (UN FCCC) στη Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (UNCED) στο Ρίο ντε Τζανείρο το 1992 και την επικύρωσε την 21/] Δεκεμβρίου 1993. 1. 2. Ος συμβαλλόμενο μέρος στη σύμβαση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύεται να υιοθετήσει πολιτικές και να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, μεμονωμένα ή σε συνεργασία, με στόχο την επαναφορά των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το έτος 2000 στα επίπεδα του 1990. Όσον αφορά το C02, Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο να σταθεροποιήσει τις εκπομπές μέχρι το έτος 2000 στα επίπεδα του 1990, βάσει των συμφωνηθέντων από το Κοινό Συμβούλιο Ενέργειας/ Περιβάλλοντος τον Οκτώβριο του 1990. 1. 3. Στην παρούσα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα πλαίσια της UN FCCC περιγράφονται λεπτομερώς μέτρα σχετικά με την αλλαγή του κλίματος που λαμβάνονται ή θα ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο την περίοδο 1990- Αύγουστος 1995. Στην ανακοίνωση αυτή έχουν συμπεριληφθεί και σχετικές πληροφορίες από την Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία, χώρες οι οποίες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα την 1η Ιανουαρίου 1995. 0/ δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρόκειται να υλοποιηθούν με αλληλοσυμπληρούμενα κοινοτικά και εθνικά προγράμματα. Επειδή τα εθνικά προγράμματα περιγράφονται λεπτομερώς στις εθνικές ανακοινώσεις των κρατών μελών που εκδόθηκαν στα πλαίσια της UN FCCC, στην ανακοίνωση αυτή έχει περιληφθεί μόνον μία συνοπτική παρουσίαση των προγραμμάτων αυτών. 2. Ιδιαίτερες συνθήκες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 2. 1. Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας παρουσιάζουν πολύ μεγάλες διάφορες όσον αφορά την έκταση, τον πληθυσμό, το γεωγραφικό και οικονομικό προφίλ. Μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1995, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα απετελείτο από τα ακόλουθα κράτη μέλη: Βέλγιο, Γα/Μ/α, Γερμανία, Δανία, Ε/Μά(5α, Ηνωμένο Βασίλειο. Πορτογαλία. Από την 1η Ιανουαρίου 1995, εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η Αυστρία, Σουηδία και Φινλανδία. Ιταλία, Κάτω Χώρες, Αουξεμβούργο και Ιρλανδία, Ισπανία, 2. 2. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι σχετικά μέτρια σε έκταση (3. 240. 153 km2). Το σύνολο του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανέρχεται σε 370 εκατομμύρια κατοίκους δηλ. η μέση πυκνότητα του πληθυσμού ανέρχεται σε 114 κατοίκους ανά km2. Τα εδάφη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εμφανίζουν μία ευρεία ποικιλία από π λ ευράς ποιοτικών χαρακ τηρ ιστικών αφού το ένα τεταρ το περ ί που Σε όλο το κείμενο χρησιμοποιείται ο όρος "Ευρωπαϊκή Επιτροπή " διότι αυτή είναι η ονομασία που κατατέθηκε στα Ηνωμένα Έθνη το 1994. Η επίσημη όμως ονομασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπή ς είναι "Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. είναι καλλιεργήσιμα (28%), το ένα τρίτο περίπου είναι (5ασω/;έ^α (35%) ενώ ένα σημαντικό ποσοστό (18%) είναι λειβάδια. 2. 3. Το επίπεδο ανάπτυξης των εθνικών οικονομιών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Το ανά κεφαλή ΑΕΠ στα περισσότερα από τα κράτη μέλη είναι μεταξύ 11. 500 ECU mi 16. 500 ECU (στοιχεία του 1992 σε τιμές και συναλλαγματικές ισοτιμίες του 1985). 0 σημαντικώτερος οικονομικός τομέας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι ο τομέας των υπηρεσιών. 0 δεύτερος σημαντικώτερος οικονομικός τομέας είναι οι μεταποιητικές βιομηχανίες. Τα τελευταία χρόνια, στον τομέα των μεταφορών στην ΕΚ εμφανίστηκε μία άνω του μέσου όρου αύξηση των εκπομπών C02 mi ο τομέας αυτός είναι μία από τις βασικές πηγές εκπομπών C02. Από ενεργειακής πλευράς, η ΕΚ εξαρτάται κατά το μεγαλύτερο μέρος από εισαγωγές. 3. Απογραφή των εκπομπών στην ΕΚ 3. 1. Η κοινοτική απογραφή για το έτος 1990 βασίζεται στις απογραφές των 15 κρατών μελών. Στον Πίνακα. Ε. 1 παρουσιάζεται μία σύνοψη των εκτιμήσεων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 1990. Γ/α την εκτίμηση των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, συνυπολογίστηκαν οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στα επιμέρους κράτη μέλη. Τα στοιχεία για τις εκπομπές στα κράτη μέλη ελήφθησαν βασικά από τις εθνικές ανακοινώσεις των κρατών μελών στα πλαίσια της UN FCCC. Εφόσον δεν υπήρχαν τέτοια στοιχεία, χρησιμοποιήθηκαν εθνικά προγράμματα που συντάχθηκαν στα πλαίσια της απόφασης της ΕΚ για τη δημιουργία ενός μηχανισμού παρακολούθησης του C02 και των υπολοίπων αερίων του θερμοκηπίου. Γενικά, για τις απογραφές στις εθνικές αυτές εκθέσεις ακολουθήθηκαν οι οδηγίες της IPCC για τις εθνικές απογραφές αερίων του θερμοκηπίου. Εφόσον δεν υπήρχαν διαθέσιμες εκτιμήσεις από πλευράς κρατών, χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από το C0RINAIR και Ι ή τη Eurostat. 3. 2. Επειδή δεν υπήρχαν διαθέσιμες εθνικές απογραφές από όλα τα κράτη μέλη της ΕΚ και επειδή στο C0RINAIR δεν περιλαμβάνονται δεσμεύσεις C02 , στην κοινοτική απογραφή του 1990 δεν γίνεται ποσοτική εκτίμηση των εκπομπών και Ι ή δεσμεύσεων C02 από αλλαγές στη χρήση γης. 3. 3. 0/ εκτιμήσεις για τις εκπομπές που περιλαμβάνονται' στον Πίνακα Ε. 1 είναι διαρθρωμένες σύμφωνα με τις γενικές οδηγίες της IPCC για τις απογραφές αερίων του θερμοκηπίου. Γ/α να υπάρχει λογική συμφωνία, για τον υπολογισμό των εκπομπών από πρώτες ύλες χρησιμοποιήθηκαν για όλα τα κράτη μέλη οι επιμέρους εκτιμήσεις της Eurostat. Αυτές αναφέρονται ξεχωριστά στην κατηγορία "Τελική Μη Ενεργειακή Κατανάλωση (FNEC)". ^- Πίνακας E l. Κοινοτική απογραφή για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. 1990. (Gg). Περιληπτικός πίνακας Προσωρινές εκτιμήσεις1. Εκτιμήσεις για τα αέρια του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (EUR-15)-1990 (Gg) Ν20 157 157 1 353 6 385 Κπό κάθε ενεργειακή πηγή Ara καύση καυσίμων kno διαφεύγοντα καύσιμα βιομηχανικές διαδικασίες Χρήση διαλυτών Γεωργία Μλαγές χρήσης γης 46184 46092 92 2811 0 2763 5587 793 4795 42 0 10349 13332 13243 88 154 0 50 8422 7697 726 1077 4043 738 NMV0C Να CO, CU CO 3153200 3145700 7700 148300 300 500 ΔΕ2 25850 1 Ια lb 2 3 4 5 6 απόβλητα 8681 24660 20 922 71 327 93 13606 52085 14374 Ολικές εκπομπές1 δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΓΜΓΓ·> (FNEC Τελική W\ Ενεργειακή Κατανάλωση) ΔΕ Δεν εκτιμήθηκαν 3328350 113600 56500 243600 ϊημειώσεις: 1 0/ εκτιμήσεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα βασίζονται σε εκτιμήσεις εκπομπών στα κράτη μέλη. ενημερωμένες μέχρι τον Ιούνιο του 1995. * 0/ εκπομπές του C02 και Ι ή δεσμεύσεις από την αλλαγή χρήσης γης δεν είναι γνωστές για πολλές χώρες και συνεπώς δεν έχουν περιληφθεί στον πίνακα αυτό. Δεν έχουν επίσης εκτιμηθεί και οι εκτός C02 εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. 3 0/ εκπομπές από Τελική Mrj Ενεργειακή Κατανάλωση (συμπερι λαμβανομένων των πρώτων υλών) δεν περιλαμβάνονται στις συνολικές εκπομπές. Συνεπώς, οι συνολικές εκπομπές είναι υποεκτιμημένες σε σύγκριση με τη μεθοδολογία IPCC. 0/ εκπομπές από Τελική Μη Ενεργειακή Κατανάλωση (FNEC) βασίζονται στη συνολική περιεκτικότητα των σχετικών προϊόντων σε άνθρακα. Η πρόσθεση των ενεργειακών εκπομπών και των εκπομπών από FNEC θα οδηγούσε συνεπώς σε υπερεκτίμηση σε σύγκριση με τη μεθοδολογία IPCC. 3. 4. Σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελήφθησαν στην έννατη σύνοδο της Διακυβερνητικής Διαπραγματευτικής Επιτροπής για τη σύναψη σύμβασης πλαισίου για την αλλαγή του κλίματος (INC-9), οι εκπομπές από δεξαμενές καυσίμων δεν περιλαμβάνονται στις ολικές εκπομπές στον περιληπτικό πίνακα Ε. 1. Επειδή εκτιμήσεις για τις εκπομπές από δεξαμενές καυσίμων δόθηκαν από λίγα μόνο κράτη μέλη, οι εκτιμήσεις των εκπομπών από δεξαμενές ναυτιλιακών της Eurostat. 0/ εκπομπές από δεξαμενές καυσίμων βασίζονται σε στοιχεία αεροπορικών καυσίμων εκτιμήθηκαν με συγκερασμό στοιχείων για τις μη οδικές μεταφορές που προέρχονταν από τη Eurostat και εκτιμήσεων που προέρχονταν από το CORΙΝΑΙR και Ι ή εκθέσεις χωρών. γίνει ποσοτικός προσδιορισμός της αβεβαιότητας 3. 5. Δεν έχει στις εκτιμήσεις των εκπομπών, διότι τυχόν ποσοτικές εκτιμήσεις της αβεβαιότητας θα ήταν εξαιρετικά αναξιόπιστες. 0/ εκτιμήσεις για τις εκπομπές C02 από καύση καυσίμων (με βάση στοιχεία είναι μάλλον αξιόπιστες και παρουσιάζουν πολύ μικρή αβεβαιότητα (περίπου +/- 3%). Η αβεβαιότητα στις εκτιμήσεις εκπομπών αερίων εκτός C02 βαίνει αυξανόμενη με την ακόλουθη σειρά: C0<N0x<CH4<NMV0C<N20, οι δε διαφορές αντιστοιχούν σε αρκετές τάξεις μεγέθους (μερικές εκατοντάδες %). ενεργειακού ισοζυγίου) 4. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα 4. 1. Τον Οκτώβριο του 1991, η Επιτροπή παρουσίασε μία γενική στρατηγική για τον περιορισμό των εκπομπών C02 και για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης με στόχο τη σταθεροποίηση των εκπομπών του C02 στην Κοινότητα το 2000 στα επίπεδα του 1990. Η κοινοτική στρατηγική στηρίζεται σε τέσσερις άξονες : - Τα κοινοτικά ποονοάυυατα διατήρησης της ενέργειας και ενεργειακών τεχνολογιών Το πρόγραμμα THERMIE Ι (1990-1994) είχε ως στόχο την επίδειξη και διάδοση καθαρότερων και πιο αποδοτικών ενεργειακών τεχνικών. Το πρόγραμμα JOULE II (1991-1995) έχει σχέση με την Ε&Α στον ίδιο τομέα: αφορά επίσης και την επεξεργασία της στρατηγικής ΕΑΕ και εξετάζει την ενεργειακή, οικονομική και περιβαλλοντική διάσταση στο θέμα της αλλαγής του κλίματος. To SAVE (1991-1995) είναι δράσης στο θέμα της ενεργειακής απόδοσης και χρηματοδοτικής υποστήριξης για τη δημιουργία ένα πρόγραμμα νομοθετικής υποδομής ενεργειακής απόδοσης στα κράτη μέλη. Me το ALTENER (1993-1997) παρέχεται χρηματοδοτική υποστήριξη σε δραστηριότητες που συμβάλλουν στην εφαρμογή τεχνολογιών σχετικών με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και προσβλέπει στη λήψη μέτρων για την ίυποποίηση του εξοπλισμού που προορίζεται για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. -Δπυοσιονουικά μέτρα Τον Ιούνιο του 1992, η Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την επιβολή φόρου στα ορυκτά καύσιμα ο οποίος φόρος θα στηριζόταν κατά 50% στο ενεργειακό περιεχόμενο και κατά 50% στην περιεκτικότητα σε άνθρακα του ενεργειακού προϊόντος. Το Δεκέμβριο του 1994, το Συμβούλ ι ο συμφώνησε ότι υπήρχε ανάγκη δημιουργίας ενός κοινοτικού πλαισίου για τα κράτη μέλη προκειμένου να εφαρμοστεί η εθνική φορολογία Στις 10 Λαίου 1995 εγκρίθηκε από την Επιτροπή μία Ζ02Ιενέργειας. τροποποιημένη πρόταση. Η κυριώτερη προτεινόμενη αλλαγή είναι ότι της εφαρμογής της εναρμονισμένης φορολογίας θα προηγηθεί μία μεταβατική περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας τα κράτη μέλη, ακολουθώντας πάντοτε μία εναρμονισμένη φορολογική δομή, θα μπορούν να καθορίζουν τον φορολογικό συντελεστή κατά προϊόν υπό την προϋπόθεση ότι στη διάρθρωση των φορολογικών συντελεστών θα λαμβάνονται υπόψη πλήρως οι κοινοτικοί στόχοι για τον περιορισμό των εκπομπών C02 μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και της στροφής από ανθρακούχα καύσιμα προς καύσιμα με χαμηλή ή και μηδενική περιεκτικότητα σε άνθρακα. - Μπγαι/ / συός παρακολουθήσεως Me το μηχανισμό παρακολουθήσεως εποπτεύονται οι ενέργειες της Κοινότητας και των κρατών μελών που γίνονται με σκοπό την επίτευξη του κοινοτικού στόχου σταθεροποίησης του C02 για το έτος 2000. Η Επιτροπή αξιολογεί τα προγράμματα αυτά προκειμένου να εκτιμήσει αν η επιτελούμενη στην Κοινότητα πρόοδος ως σύνολο είναι επαρκής για να διασφαλιστεί η σταθεροποίηση των εκπομπών του C02 μέχρι το έτος 2000 στα επίπεδα του 1990. Τα αποτελέσματα ανακοινώνονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. -Εθνικά προγράμματα Η κοινοτική στρατηγική απαιτεί την κατάστρωση προγραμμάτων πολιτικής με τα οποία να περιορίζονται οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο κράτους μέλους και τα οποία να είναι συμπληρωματικά των ενεργειών που αναλαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο. Από την 1η Ιανουαρίου 1995 το THERMIE συνεχίζεται ως ένα νέο πρόγραμμα Μ/] Πυρηνικής Ενέργειας, γνωστό καλύτερα ως JOULE-THERMIE. Το νέο αυτό πρόγραμμα (1995-1998) συνδυάζει για πρώτη φορά τις πλευρές της έρευνας και ανάπτυξης του JOULE με τις πρωτοβουλίες επίδειξης και προώθησης του THERMIE. Την 31/7 Μα/ου 1995, η Επιτροπή, υιοθέτησε πρόταση της σχετικά με ένα νέο πρόγραμμα SAVE (SAVE-II). Στο SAVE-ΙΙ θα συγχωνευθούν και δύο άλλα προγράμματα με παρόμοιους στόχους και δραστηριότητες, το πρόγραμμα PACE για την απόδοση του ηλεκτρισμού και το ετήσιο πρόγραμμα υποστήριξης για περιφερειακές και αστικές δράσεις. Το πρόγραμμα αυτό προγραμματίζεται να αρχίσει την 1η Ιανουαρίου 1996 και θα διαρκέσει μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2000. 0 προτεινόμενος προϋπολογισμός είναι 150 MECU. 4. 2. Εκτός από τις πολιτικές και τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της κοινοτικής στρατηγικής, στον περιορισμό των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου συμβάλλουν και ορισμένες άλλες κατά τομείς πολιτικές. - Στην αναδιάρθρωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) του 1992 περιλαμβάνονται και μέτρα όπως η μείωση των αγροτικών τιμών στήριξης και η εισαγωγή σχεδίων αγρανάπαυσης της αγροτικής γης, που έχουν περιορισμένη επίδραση στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Περαιτέρω, και τα αγρο- της περιβαλλοντικά μέτρα, που εγκρίθηκαν ως μέτρα συνοδευτικά ν/ n μεταρρύθμισης της ΚΑΠ, συμβάλλουν και αυτά στον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. - 0/ κοινοτικές πολιτικές για τα δάση, όπως η χρηματοδοτική υποστήριξη της δημιουργίας δασών και η προώθηση της περιβαλλοντικής παραγωγικότητας των δασών με την έκδοση κανονιστικών ρυθμίσεων, συμβάλλουν στην απορρόφηση των εκπομπών C02. - 0/ μεταφορές αποτελούν μία μείζονα και εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Κοινότητα. Από το 1991 έως το 1994, έχουν εκδοθεί μία σειρά οδηγιών του Συμβουλίου στις οποίες καθορίζονται πρότυπα για τις εκπομπές CO, υδρογονανθράκων και Ν0Χ από διάφορους τύπους οχημάτων. Me τις δημοσιονομικές πολιτικές για τους έμμεσους φόρους στα καύσιμα μεταφορών επέρχεται εναρμόνιση των ελαχίστων συντελεστών, στόχος δε είναι η προοδευτική αύξηση των φόρων αυτών. - Όσον αφορά τα απόβλητα, στις 20 Δεκεμβρίου 1994 εκδόθηκαν η οδηγία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών και η οδηγία για χωματερές (94/62/ΕΚ). ιδιαίτερα αναπτυσσόμενη πηγή τις 4. 3. Πριν από την πρώτη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών στη UN FCCC και έπειτα από αίτημα του Συμβουλίου, η Επιτροπή ετοίμασε και δημοσίευσε την 1η Μαρτίου 1995 "κείμενο εργασίας της Επιτροπής για την κοινοτική της αλλαγής του κλίματος: διάφορες επιλογές", (SEC στρατηγική επί %/288/τελικό). Στο κείμενο αυτό γίνεται μία προκαταρκτική ανάλυση των πολιτικών επιλογών που υπάρχουν για τον περιορισμό του C02 για το 2005- 2010. Στο κείμενο αυτό, μεταξύ των άλλων, αναφέρεται ότι μέχρι το 2010 υπάρχει η τεχνική δυνατότητα μείωσης των εκπομπών C02 μέχρι 10%, με μηδενικό ή χαμηλό κόστος, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει κατάλληλη εκμετάλλευση των θετικών συνεργιών που υφίστανται μεταξύ των πολιτικών για την αλλαγή του κλίματος και ορισμένων άλλων πολιτικών της Κοινότητας. Σε κάποιο μεταγενέστερο στάδιο, η Επιτροπή θα προβεί σε λεπτομερέστερη ανάλυση. 4. 4. Στον Πίνακα Ε. 2 γίνεται μία επισκόπηση των πολιτικών και των μέτρων που έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο. Πίνακας Ε. 2. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο 'Ονομα Περίοδός Προϋπολογισμός Περί γραφή THERMIE Ι 1990-1994 700 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες SAVE-Πρόγραμμα 1991-1995 35 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για προγράμματα ενεργειακής απόδοσης SAME-Ηομοθεσία ενέργειας Διαχείριση σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο αστικό 1992-. 1992-. 1994-. Πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για νέους λέβητες θερμού ύδατος Ενεργειακή επισήμανση των βασικών οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, Οδηγία-πλαίσιο Ενεργειακή επισήμανση των ψυγείων και καταψυκτών 1990-1995 20 MECU Ορθολογικοποίηση της χρήσης ενέργειας σε περιφερειακό και επίπεδο ALTENER-πρόγραμμα 1993-1997 40 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Συμφωνία αυτοδέσμευσης ενέργεια ανεμοστρόβιλους παρακολούθησης της Μηχανισμός 1993-2000 Μεταρρύθμιση ΚΑΠ, μείωση των τιμών 1992- Ν20) Μεταρρύθμιση ΚΑΠ, πρόγραμμα των αγρανάπαυσης 1992- Η CEN/CENELEC θα εκπονήσει πρότυπα για θέρμανση με ηλιακή και CEN/CENELEC, φωτοβολταΐκά συστήματα με Διαδικασίες για την παρακολούθηση της προόδου προς τον στόχο σταθεροποίησης των εκπομπών C02 Η μείωση των αγροτικών τιμών καθιστάλιγώτερο επικερδή τη χρήση ανόργανων λιπασμάτων και είναι μία αιτία για τη φθίνουσα χρήση των ανόργανων λιπασμάτων (και κατά συνέπεια και των εκπομπών τα τελευταία χρόνια. Το πρόγραμμα υποχρεωτικής αγρανάπαυσης προάγει την ανάπτυξη βιοκαυσίμων Πίνακας Ε. 2. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Όνομα Περίοδος Προϋπολογισμός Περι γραφή Μεταρρύθμιση ΚΑΠ, εκτατική παραγωγή βόειου κρέατος Αγρο-περιβαλλοντικά συμπερ. μέτρα 1992- 0/ πριμοδοτήσεις συναρτώνται με μέγιστους συντελεστές ζωικού πληθυσμού, μειουμένων των εκπομπών CH4 από μυρηκαστικά ανά ha 1993-1997 3670 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για προγράμματα κατά ζώνες. και περιβαλλοντικών μέτρων Δημιουργία δασών 1993-1997 1260 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για δημιουργία δασών Προστασία δασών από δένδρων τη ρύπανση Προστασία των δασών από πυρκαιές Πρότυπα εκπομπών για βαρέα οχήματα Πρότυπα εκπομπών για ελαφρά οχήματα Πρότυπα εκπομπών για επιβατηγά οχήματα 1992-1996 2,9,4 MECU Μέτρα που αυξάνουν την καθαρή πρωτογενή παραγωγικότητα των 1992-1996 70 MECU Mérpa που συνεισφέρουν στην απορρόφηση C02 και συνεπώς και την εν δυνάμει απορρόφηση C02 1993-. 1993-. 1997-. Πρότυπα εκπομπών για CO, υδρογονάνθρακες και Ν0Χ Πρότυπα εκπομπών για CO, υδρογονάνθρακες και Ν0Χ Πρότυπα εκπομπών για CO, υδρογονάνθρακες και Ν0Χ Δημοσιονομικά μέτρα για τα καύσιμα μεταφορών 1992-. Οδηγία για χωματερές αποβλήτων 1994-. Kar' ελάχιστον έμμεσοι φόροι για τη βενζίνη και το diesel Περιβαλλοντικά πρότυπα για την απόρριψη σε χωματερές των συμβάλλουν στον περιορισμό των εκπομπών CH4 -X. 5. Εθνικά προγράμματα των κρατών μελών των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι 5. 1. Ένας από τους άξονες της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον περιορισμό τα εθνικά προγράμματα των κρατών μελών. Όλα τα κράτη μέλη, εκτός από το Βέλγιο, έχουν ήδη υποβάλει σχετική έκθεση στο πλαίσιο της UN FCCC. Το Βέλγιο, στη UN FCCC, υπέβαλε τα εθνικά του προγράμματα στα πλαίσια του κοινοτικού μηχανισμού παρακολούθησης για το C02 και άλλα αέρια του θερμοκηπίου. 5. 2. le όλες τις εθνικές εκθέσεις περιλαμβάνεται απογραφή των εκπομπών για το 1990, κατάλογος προγραμμάτων, πολιτικών και μέτρων που ελήφθησαν για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και προβλέψεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 2000. Επειδή όμως οι προβλέψεις που περιλαμβάνονται στις με διάφορα μέσα κατάρτισης υποδειγμάτων (μοντέλων) και διάφορες βασικές υποθέσεις, δεν μπορούν να προστεθούν μαζί για να φθάσουμε σε προβλέψεις για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. εθνικές εκθέσεις έχουν γίνει 5. 3. Οκτώ κράτη μέλη προβλέπουν αύξηση στις εκπομπές C02 για το 2000 σε σύγκριση με το 1990: Τα κράτη αυτά είναι η Αυστρία, η Γα/U/a, η Ε/Μ(Μα, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία. Ένα κράτος μέλος, η Σουηδία2, προβλέπει σταθεροποίηση των εκπομπών του C02 το 2000. Πέντε κράτη μέλη, το Βέλγιο, η Δαι^/α3, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Κάτω Χώρες* και το Αουξεμβουργο προβλέπουν μείωση των εκπομπών C02 το 2000,. Η Γερμανία κάνει πρόβλεψη για το 2005 προβλέπονται μείωση των εκπομπών C02 για το έτος αυτό. Ένδεκα κράτη μέλη έκαναν προβλέψεις για τις εκπομπές CH4 και Ν20 το 2000. Δύο κράτη μέλη. η Ιρλανδία και το Αουξεμβουργο, προβλέπουν αύξηση των εκπομπών CH4, δύο άλλα, η Αυστρία και η ΓαΛλ/α, προβλέπουν σταθεροποίηση ενώ τα υπόλοιπα επτά κράτη μέλη, Δανία, Ε/Μάόα, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία. Κάτω Χώρες. Σουηδία και Φινλανδία, προβλέπουν μείωση των εκπομπών CH4. 'Ef/ κράτη μέλη, Δανία, Ε/Μάόα, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Αουξεμβουργο και Φινλανδία προβλέπουν μείωση των εκπομπών Ν20, δύο κράτη μέλη, η Αυστρία και η Ιταλία, προβλέπουν σταθεροποίηση και τρία άλλα κράτη μέλη, η Γα/U/a, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία, προβλέπουν μείωση των εκπομπών Ν20. Η Γερμανία παρέσχε στοιχεία με αναγωγή στο 2005 και προβλέπει μείωση των εκπομπών και του CH4 και του Ν20. 6. Προβλέψεις εκπομπών C02 για το 2000 6. 1. Μία πρώτη προσπάθεια για την πρόβλεψη των σχετιζομένων με την ενέργεια εκπομπών C02 στην ΕΚ έγινε με τη χρήση του μοντέλου ενεργειακού 2Με βάση διορθωμένες ως προς τη θερμοκρασία εκπομπές C02 για το 1990. Εάν τα προεκβαλό*μένα στοιχεία συγκριθούν με τις τραυματικές εκπομπές C02 το 1990, εκτιμάται ότι θα υπάρξει μία αύξηση των εκπομπών C02 κατά 4%. 3 Με βάση τις εκπομπές C02 το 1990 που έχουν διορθωθεί ως προς τις διακυμάνσεις εισαγωγών ηλεκτρική ς ενέργειας. Εάν τα προεκβαλλο μένα στοιχεία συγκριθου ν με τις τραυματικές εκπομπές C02 το 1990, εκτιμάται ότι θα υπάρξει μία αύξηση στις εκπομπές C02 κατά 3%. 4 Με βάση διορθωμένες ως προς τη θερμοκρασία εκπομπές C02 για το 1990. Εάν τα προεκβαλλο μένα στοιχεία συγκριθούν με τις πραγματικές εκπομπές C02 το 1990, οι εκπομπές C02 εκτιμάται ότι θα σταθεροποιηθου'ν. Χ) σχεδιασμού και πρόβλεψης σε μεγάλη κλίμακα MIDAS (Model Integrating Demand and Supply). To μοντέλο αυτό συνδυάζει μία οικονομετρική εξαντλητική προσέγγιση με μία μικροοικονομική προσέγγιση. Στο μοντέλο εφαρμόζονται διάφορα σενάρια. Το μοντέλο MIDAS και τα εφαρμοσθέντα σενάρια διαφέρουν, από πλευράς διάρθρωσης και υποθέσεων ως προς τις εξωγενείς μεταβλητές, από τα μοντέλα και τα σενάρια που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για την πρόβλεψη των εκπομπών τους C02. Kara συνέπεια, τα αποτελέσματα δεν είναι συγκρίσιμα. Εντούτοις, πρέπει να τονιστεί ότι οι προσομοιώσεις που περιγράφονται στην έκθεση αυτή δεν είναι επίπτωσης των πολιτικών αλλαγής κλίματος στην ΕΚ. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων παρέχονται ως μία πρώτη ένδειξη των μελλοντικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΚ. Απαιτείται περαιτέρω εργασία για την ανάπτυξη ακριβέστερων μέσων κατάρτισης μοντέλων και σεναρίων. επίσημες προσομοιώσεις για την εκτίμηση της 6. 2. 0 πίνακας Ε. 3 δείχνει εκπομπών C02 στην Ευρώπη των 15. την τάση των σχετιζομένων με την ενέργεια Πίνακας Ε. 3. Προκαταρκτικά αποτελέσματα τάσεων των σχετιζομένων με την ενέργεια εκπομπών C02 στην ΕΚ (15 κράτη μέλη). (1000 Gg). Conventional Wisdom Battlefield Forum Hypermarket 1990 3. 155 3. 155 3. 155 3. 155 2000 3. 326 3. 357 3. 089 3. 325 2010 3. 557 3. 428 2. 986 3. 597 2020 3. 648 3. 368 2. 855 3. 686 6. 3. Συμφωνάμε το σενάριο Conventional Wisdom, το οποίο είναι ένα στατικό σενάριο (τύπου business as usual) που αντιπροσωπεύει ένα κλασσικό τρόπο σκέψης ως προς την πιθανώτερη εξέλιξη των γεγονότων, οι εκπομπές C02 στην ΕΚ προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5% μέχρι το έτος 2000, κατά 13% μέχρι το έτος 2010 και κατά 16% μέχρι το έτος 2020 ( σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990). Τα αποτελέσματα του σεναρίου Hypermarket που αναγνωρίζει πρωτεύοντα ρόλο στις δυνάμεις της αγοράς, στον φιλελευθερισμό και στην ελεύθερη αγορά, δείχνουν μία παρόμοια αύξηση: 5%, 14% και 17% για τα έτη 2000, 2010 και 2020 αντίστοιχα. Με το σενάριο Battlefield στο οποίο υποτίθεται. μεταξύ άλλων, ότι ο κόσμος επανέρχεται στην απομόνωση, στα μπλοκ δυνάμεων και στον προστατευτισμό, προβλέπεται φθίνουσα αύξηση των εκπομπών C02, ήτοι αύξηση κατά 6% το 2000, 9%% το 2010 και 7% το 2020. Σύμφωνα τέλος με το σενάριο Forum, στο οποίο υποτίθεται, μεταξύ άλλων, ότι ο κόσμος κινείται περισσότερο προς συναινετικές και συνεργατικές διεθνείς δομές στις οποίες η δημόσια διοίκηση και παρεμβατισμός παίζουν σοβαρώτατο ρόλο, προβλέπεται μία μείωση στις εκπομπές C02 και συγκεκριμένα 2% για το έτος 2000, 5% για το 2010 και 10% για το 2020. 7. Προσαρμογή και ευπάθεια 7. 1. Επειδή το έδαφος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας παρουσιάζει μία πλούσια ποικιλία τοπίων ενώ και το κλίμα ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των διαφόρων τόπων της Κοινότητας, οι πιθανές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος μπορεί να διαφέρουν πάρα πολύ εξαρτώμενες από τις τοπικές ή περιφερειακές συνθήκες. JUL 7. 2. Υποθέτοντας ότι διπλασιάζονται οι συγκεντρώσεις του ατμοσφαιρικού C02, οι μέσες θερμοκρασίες του χειμώνα στη Βόρεια Ευρώπη αναμένεται να αυξηθούν κατά 2-5°C, ενώ οι χειμώνες στην κεντρική και νότια περιοχή μπορεί να είναι 1-3°C θερμότεροι. 0/ μέσες θερμοκρασίες του καλοκαιριού αναμένεται να αυξηθούν κατά 1-4°C σε όλη την Ευρώπη. Η μεταβολή στις θερμοκρασίες και στον υετό έχει τεράστιες επιπτώσεις στη γεωργία. Ανάλογα με την περιοχή, οι επιπτώσεις αυτές μπορεί να είναι είτε θετικές είτε αρνητικές. Σε γενικές γραμμές όμως. και παρά τις όποιες μερικές θετικές επιπτώσεις, στη γεωργία θα δεσπόζουν εν γένει οι αρνητικές επιπτώσεις. Πιθανή απειλή για τις παράκτιες περιοχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (με ακτογραμές που φθάνουν σε μήκος τα 89000 km περίπου, χωρίς να υπολογίσουμε τις ακτές των μικρών νησιών) και. ιδιαίτερα, για τα χαμηλά εδάφη, αποτελεί η ανύψωση της στάθμης της θάλασσας. Όσο ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας, τόσο μεγαλύτερες είναι οι επιπτώσεις των μεγάλων καταιγίδων. Ειδικά στη Βόρεια θάλασσα και στη Μεσόγειο, οι επιπτώσεις των καταιγίδων αποτελούν πρόβλημα ιδιαίτερης σημασίας. Ανάλυση των οικονομικών επιπτώσεων δείχνει ότι, παρά το ό,τι ορισμένοι τομείς και περιοχές μπορεί να οφεληθούν, οι συνολικές συνέπειες από την αύξηση των θερμοκρασιών θα έχουν πιθανότατα οικονομικό κόστος για την ΕΚ. 7. 3. Ένας από τους βασικούς στόχους του Πέμπτου Προγράμματος Δράσης της ΕΚ "Me στόχο την αειφορία" είναι η ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών. Η Επιτροπή ετοιμάζει τη στιγμή αυτή μία ανακοίνωση για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών. Ελέχθη ότι τα μέσα υπάρχουν, χρειάζεται όμως καλύτερη εκμετάλλευση τους. Ος ένα μέσον για τον σκοπό αυτό εμφανίζεται ο συντονισμός. Προτείνεται ένα πρόγραμμα επίδειξης τριών ετών για να ερευνηθούν και να καταδειχθούν οι όροι συντονισμού, οριζοντίως μεταξύ των διαφόρων τομέων δράσης (ολοκλήρωση) και καθέτως μεταξύ των επιπέδων αρμοδιότητας (επικουρικότητα). Η έρευνα και η ανάπτυξη θα αποτελέσουν την επιστημονική βάση για τη σωστή οικολογική διαχείριση των παράκτιων ζωνών. 7. 4. Τον Ιούνιο του 1994, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπέγραψε ψήφισμα για τις στρατηγικές με στόχο μία διαδικασία μακροπρόθεσμης προσαρμογής των δασών στην Ευρώπη στις αλλαγές του κλίματος. Εντατικοποιείται επίσης η ευρωπαϊκή έρευνα για τη σχέση που υφίσταται μεταξύ αλλαγής κλίματος και δασικών οικοσυστημάτων. 8. Χρηματοδοτική και διεθνής συνεργασία 8. 1. Από την εποχή της υιοθέτησης του Πέμπτου Προγράμματος Δράσης "Με στόχο την αειφορία", σημειώθηκε ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών απαιτήσεων στη συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες με οικονομία σε μεταβατικό στάδιο. Στις περισσότερες από τις συμβάσεις συνεργασίας που συνάπτονται μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών αυτών λαμβάνονται τώρα υπόψη και τα περιβαλλοντικά προβλήματα. ικανή πρόοδος στο θέμα της 8. 2. Η συνεργασία με τις μη κοινοτικές χώρες, τις καλούμενες "τρίτες χώρες", στον τομέα της αλλαγής του κλίματος αναπτύσσεται, μεταξύ άλλων, στα πλαίσια της πρωτοβουλίας SYNERGY και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας. Σε όλα τα έργα συνεργασίας που μπορεί να έχουν επίπτωση στο περιβάλλον, απαιτείται σχετική εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Στόχος της πρωτοβουλίας SYNERGY είναι η βελτίωση της μακροπρόθεσμης παγκόσμιας ενεργειακής κατάστασης και συνεπώς και της κοινοτικής ενεργειακής ασφάλειας, υποβοηθώντας άλλες χώρες στο να. λαμβάνουν αποτελεσματικές αποφάσεις στην ενεργειακή τους πολιτική. Ενθαρρύνοντας τον ενεργειακό σχεδιασμό, την ορθολογική χρήση της ενέργειας και την παροχή συμβουλών και εκπαίδευσης, η SYNERGY συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το πρόγραμμα θα διαρκέσει πέντε χρόνια και έχει προϋπολογισμό 50 MECU. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας υπογράφηκε το Δεκέμβριο του 1994. Ο χάρτης περιλαμβάνει πολιτική διακήρυξη με την οποία τα συμβαλλόμενα μέρη δεσμεύονται να συνεργαστούν στο εμπόριο, στις επενδύσεις και άλλες πολιτικές σε όλους τους ενεργειακούς τομείς. 0/ προσπάθειες αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία μίας πραγματικής αγοράς ενέργειας σε όλη την Ευρώπη. Η προστασία του περιβάλλοντος και η αποδοτικώτερη χρήση της ενέργειας μέσω συνθηκών και πρωτοκόλλων στα πλαίσια του χάρτη θα έχει θετική επίδραση στον περιορισμό των εκπομπών C02 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου ιδιαίτερα με την προώθηση των τιμών αγοράς και, συνεπώς, την αποδοτικώτερη χρήση της ενέργειας. ενέργεια και δασοκομία. Η συνεργασία στην έρευνα 8. 3. Η συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες πραγματοποιείται στα πλαίσια γενικών και ειδικώτερων προγραμμάτων συνεργασίας. Τα ειδικά προγράμματα περιλαμβάνουν θέματα σχετικά με τη συνεργασία στην έρευνα, προσανατολίζεται μέσω του προγράμματος "Βιολογικές επιστήμες και τεχνολογίες για αναπτυσσόμενες χώρες" σε πεδία σχετικά με θέματα πλανητικών αλλαγών, και ιδιαίτερα εκείνα που σχετίζονται με τη χρήση και τη διαχείριση οικοσυστημάτων. Η συνεργασία σε θέματα σχετιζόμενα με την ενέργεια και τη δασοκομία έκανε δυνατή τη χρηματοδότηση έργων σχετικών με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε χώρες της Ασίας και της Νατινικής Αμερικής (AAA) και τη διατήρηση και αειφόρο διαχείριση τροπικών και υποτροπικών δασών στις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ). 0/ πληρέστερες από όλες τις γενικές συμφωνίες με αναπτυσσόμενες χώρες είναι εκείνες με τις χώρες ΑΚΕ, οι κοινώς καλούμενες Συμβάσεις του Αομέ. Στα πλαίσια της τέταρτης σύμβασης του Αομέ (1990-1995), το περιβάλλον αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία συνεργασίας. Στα πλαίσια των προσπαθειών για την προστασία του περιβάλλοντος και την αποκατάσταση των φυσικών ισορροπιών, η συνεργασία αποσκοπεί στην προώθηση ειδικών δραστηριοτήτων για τη διατήρηση των φυσικών πόρων, ανανεώσιμων και μη, την προστασία των οικοσυστημάτων και τον έλεγχο της ξηρασίας, της ερημοποίησης και της αποψίλωσης των δασών. Ένας άλλος βασικός τομέας συνεργασίας είναι η ενεργειακή ανάπτυξη, ιδιαίτερα η ενεργειακή απόδοση και η προώθηση νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Από το 1976, η Κοινότητα επιδιώκει να αναπτύξει και μία πολιτική δημοσιονομικής, τεχνικής και. πιο πρόσφατα, οικονομικής επίσης συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες ΑΛΑ. Me βάση τις νέες κατευθύνσεις για την κοινοτική συνεργασία με τις χώρες ΑΛΑ, η προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων καθώς και η αειφόρος ανάπτυξη θεωρούνται ως προτεραιότητες μακροπρόθεσμης βάσης. Το 10% του συνολικού προϋπολογισμού για την περίοδο 1991-1995 διατίθεται περιβάλλοντος και. ειδικώτερα, των τροπικών δασών. για έργα που στοχεύουν ειδικά στην προστασία του 8. 4. Η συνεργασία της ΕΚ με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης βασίζεται κυρίως στα προγράμματα PHARE (Poland and Hungary Assistance to the Restructuring of the Economy) mi TACIS (Technical Assistance to the Commonwealth of Independent States). To πρόγραμμα PHARE είναι κοινοτική πρωτοβουλία που υποστηρίζει την πολιτική και οικονομική ανάπτυξη των ΧΚΑΕ. Ιδιαίτερη οφαο/α για το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος έχουν ειδικώτερα οι δραστηριότητες σχετικά με την ενέργεια. μία Γενικός στόχος του προγράμματος TAC ΙS είναι να συμβάλει στη μετάβαση των ανεξαρτήτων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στην οικονομία της αγοράς. Από το 1993, ο κανονισμός TACIS περιλαμβάνει ειδική αναφορά στο περιβάλλον ενώ η ενέργεια καθορίζεται ως ένας από τους τομείς προτεραιότητας του προγράμματος TACIS. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάθε έργο στον τομέα της ενέργειας περιλαμβάνει και ένα τμήμα σχετικό με την εξοικονόμηση ενέργειας. 9. Έρευνα, επίδειξη και ανάπτυξη jix^ 9. 1. Η έρευνα για την αλλαγή του κλίματος στηρίζεται στα κοινοτικά προγράμματα-πλαίσια για την έρευνας και ανάπτυξη. Σε αυτά τα προγράμματα- πλαίσια, ιδιαίτερη ο/7/νασ/α για το θέμα της αλλαγής του κλίματος έχουν τα ειδικά προγράμματα έρευνας για περιβαλλοντικά θέματα, τη μη πυρηνική ενέργεια και τη θαλάσσια επιστήμη. Οι προϋπολογισμοί για την έρευνα και στους τρεις αυτούς τομείς έχουν αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. 9. 2. Kara τη διάρκεια του δεύτερου προγράμματος-πλάι σι ου έρευνας και ανάπτυξης (1987-1991), τη μεγαλύτερη σχέση με το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος είχε κλιματολογία και τους κινδύνους από φυσικές καταστροφές (EPOCH). Η έρευνα εστιάστηκε στο κλίμα του παρελθόντος και την αλλαγή του κλίματος, σε κλιματολογικές διαδικασίες και μοντέλα, στις κλιματολογικές επιπτώσεις και στους σχετιζόμενους με το κλίμα κινδύνους, και στους σεισμικούς κινδύνους. το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την 9. 3. Στο τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης (1990-1994) δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην περιβαλλοντική έρευνα. Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα συνίστατο από τους ακόλουθους τομείς έρευνας: συμμετοχή σε προγράμματα πλανητικών αλλαγών, περιβαλλοντικές τεχνολογίες και μηχανική, έρευνα για τις οικονομικές και κοινωνικές πλευρές των περιβαλλοντικών προβλημάτων και τεχνολογικοί και φυσικοί κίνδυνοι. 9. 4. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και ανάπτυξη (1994-1998) περιλαμβάνει ένα ειδικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και το κλίμα. Το πρόγραμμα καλύπτει τέσσερα θέματα: το φυσικό περιβάλλον, ποιότητα περιβάλλοντος και πλανητική αλλαγή τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες τις διαστημικές τεχνικές που εφαρμόζονται στην έρευνα και στην παρακολούθηση του περ ι βάλλοντος και τέλος τις ανθρώπινες διαστάσεις της περιβαλλοντικής αλλαγής. Στην επίτευξη των στόχων της Κοινότητας στους τομείς που καλύπτονται από το πρόγραμμα για το περιβάλλον και το κλίμα, θα συμβάλει μέσω του δικού του προγράμματος δραστηριοτήτων και το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕ). 9. 5 Για τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες καταστρώθηκαν από την Κοινότητα δύο διαδοχικά προγράμματα, το JOULE Ι (1989-1992) και JOULE II (1990-1994). Και τα δύο προγράμματα αναφέρονταν στην ανάπτυξη καθαρών και αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών στους τρεις ακόλουθους τομείς: ορθολογική χρήση της ενέργειας (στη βιομηχανία, στις μεταφορές και στις οικοδομές), προηγμένες τεχνολογίες για ορυκτά καύσιμα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αναλήφθηκε επίσης και μεγάλη δραστηριότητα στο θέμα του σχεδιασμού υποδειγμάτων ενεργείας-οικονομίας-περι βάλλοντος που εστιάστηκε ιδιαίτερα στη στρατηγική για το 00?. Η περιβαλλοντική διάσταση που αποτελούσε ήδη εγγενές τμήμα του JOULE Ι ενισχύθηκε περισσότερο στο JOULE Π. 9. 6. Ira πλαίσια του τέταρτου προγράμματος συνεχίζεται και ένα ειδικό πρόγραμμα για τη μη πυρηνική ενέργεια. Το πρόγραμμα αυτό καλείται JOULE-THERMIE. Στο πρόγραμμα αυτό ενσωματώνονται για πρώτη φορά η Ε&Α και οι δραστηριότητες Επίδειξης. Η Ε&Α δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στις μεταφορές, ενώ οι δραστηριότητες στα πλαίσια της επίδειξης αναφέρονται περισσότερο στην ορθολογική χρήση της ενέργειας, στην τεχνολογία των ορυκτών καυσίμων και στη διάδοση, θα εξασφαλιστεί η ουσιαστική υποστήριξη της στρατηγικής ΕΑΕ και θα εστιαστεί στην στρατηγική της τεχνολογίας χν I αλλαγής του κλίματος και στην ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους της ενέργειας. 9. 7. Τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τη θαλάσσια επιστήμη διάστασης στις τεχνολογία (MAST) στοχεύουν στην εισαγωγή της αναγκαίας ερευνητικές και κοινοτικής δραστηριότητες των κρατών μελών. To MAST αποσκοπεί να συμβάλει στη θεμελίωση μίας επιστημονικής και εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διαχείριση και προστασία των ευρωπαϊκών παράκτιων υδάτων και ^αΑασσώι/ που περιβάλλουν τα κράτη μέλη της ΕΚ και να αποκατασταθεί έτσι καλύτερη ισορροπία στις δυνατότητες της θαλάσσιας επιστήμης των διαφόρων περιοχών της ΕΚ. τεχνολογικής βάσης για την διάφορες εν εξελίξει 10. Εκπαίδευση, επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση του κοινού 10. 1. Η επιτυχία των πολιτικών και των μέτρων που αφορούν το πρόβλημα της του κοινού. Σε κοινοτικό αλλαγής του κλίματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις και ενέργειες τα προγράμματα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και τη χρήση της ενέργειας υλοποιούνται κυρίως στα πλαίσια των προγραμμάτων των (κατά τομέα) πολιτικών όπως η προσφορά ενέργειας, οι μεταφορές, η αστική ανάπτυξη και η γεωργία. επίπεδο, 10. 2. Η ενημέρωση του κοινού αποτελεί καίριο στοιχείο των προγραμμάτων SAVE, ALTENER, THERMIE και της δράσης για τη διαχείριση της ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο. Στις δραστηριότητες διάδοσης πληροφοριών του THERMIE περιλαμβάνεται και ένα δίκτυο της ενεργειακής σαράντα περίπου οργανισμών για τεχνολογίας (ΟΡΕΤ) που επικεντρώνουν τις προσπάθειες τους στη διάδοση και προώθηση καινοτόμων ενεργειακών τεχνολογιών σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των χωρών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. την προώθηση 10. 3. Η ΕΚ υποστηρίζει πανευρωπαϊκές περιβαλλοντικές εκστρατείες^ τοπικών αρχών που αποσκοπούν στην τοπική αειφορία ή σημαντική τοπική συμβολή στην αειφορία του πλανήτη, όπως η κίνηση "πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη", "λέσχη για πόλεις χωρίς αυτοκίνητα" και "πόλεις για την προστασία του κλίματος". 10. 4. Η επιμόρφωση και η εκπαίδευση ανήκουν στα συνοδευτικά μέτρα των προγραμμάτων έρευνας. Ένα παράδειγμα από κοινοτικών δραστηριότητες αυτές αποτελεί η σειρά μαθημάτων που διοργανώνονται από την Ευρωπαϊκή Σχολή Κλιματολογίας και Κινδύνων από Φυσικές Καταστροφές. τις 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Συνθήκη ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ) άρχισε να ισχύει το 1958. Από τότε, η συνθήκη έχει τροποποιηθεί αρκετές φορές ώστε να μπορέσουν να προσχωρήσουν νέα μέλη και να ενισχυθούν και διευρυνθούν οι στόχοι της. Τα δύο βασικά τροποποιητικά κείμενα της αρχικής συνθήκης είναι η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, που άρχισε να ισχύει το 1987, και η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, γνωστή επίσης και ως Συνθήκη του Μάαστριχτ, που άρχισε να ισχύει την 1η Ηοεμβρίου 1993. Μέχρι την 1η Ιανουαρίου του 1995, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα απετελείτο από τα ακόλουθα κράτη μέλη: Βέλγιο, Γα/U/'a, Γερμανία, Νανία, Ελλάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Χώρες, Αουξεμβουργο και Πορτογαλία. Από την 1η Ιανουαρίου 1995 έγιναν μέλη της ΕΚ και η Αυστρία. Σουηδία και Φινλανδία. Αν και η παρούσα ανακοίνωση αναφέρεται κυρίως στην περίοδο 1990-1994, έχουν περιληφθεί και στοιχεία σχετικά με τα τρία νέα κράτη μέλη. Επιπλέον, έχουν περιληφθεί αναφορές σχετικές με τις εξελίξεις και στην Κοινότητα και σε εθνικό επίπεδο από την 1η Ιανουαρίου 1995. Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Κάτω και την αρμονική "να προαγάγει σε όλη την Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, βασική αποστολή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι Κοινότητα ισόρροπη ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων, μία σταθερή και διαρκή μη πληθωριστική και σεβόμενη το περιβάλλον ανάπτυξη, έναν υψηλό βαθμό σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων, ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής, και την οικονομική και κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών"5. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως βασικό σκοπό την προαγωγή μίας σταθερής^ και διαρκούς, μη πληθωριστικής και σεβόμενης το περιβάλλον (αειφόρου) ανάπτυξης. Η Συνθήκη αναγνωρίζει ότι οι απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη χάραξη και εφαρμογή και των υπόλοιπων κοινοτικών πολιτικών. Ένας από τους στόχους της κοινοτικής πολιτικής στο θέμα του περιβάλλοντος είναι να προωθήσει μέτρα σε διεθνές επίπεδο περιβαλλοντικών προβλημάτων. των περιφερειακών ή παγκόσμιων την αντιμετώπιση για , που Το πέμπτο περιβαλλοντικό πρόγραμμα δράσης "Με στόχο την αειφορία" εγκρίθηκε από την Επιτροπή το 1992 και η επί του οποίου ακολουθητέα στρατηγική συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο το 1993 (ΕΕ C138/5, 17. 5. 1993), αποτελεί τη διαδικαστική πορεία πάνω στην οποία κινείται η κοινοτική περιβαλλοντική πολιτική. Με το πρόγραμμα αυτό θεσπίζεται μία στρατηγική ώστε η οικονομική ανάπτυξη να συμβαδίζει απρόσκοπτα με την προστασία του περιβάλλοντος (αειφορία). Για πρώτη φορά, το πρόγραμμα αναγνωρίζει την ανάγκη να υπάρχει μία περιεκτική και με συγκεκριμένους στόχους προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων σε κοινοτικό επίπεδο. Ος αφετηρία θέτει την ανάγκη συμμετοχής όλων των σχετικών "παραγόντων" της κοινωνίας με πνεύμα κοινής ευθύνης για την επίτευξη αειφόρου αναπτύξεως. Το πρόγραμμα επικεντρώνεται σε πέντε κύριους τομείς-στόχους - βιομηχανία, γεωργία, ενέργεια, μεταφορές και τουρισμός - όπου τα περιβαλλοντικά προβλήματα εμφανίζονται σοβαρώτερα και όπου οι αναληφθησόμενες δράσεις μπορούν να αποδώσουν περισσότερα οφέλη για το περιβάλλον ως σύνολο. Το πρόγραμμα αναγνωρίζει ότι η νομοθετική ή κανονιστική προσέγγιση^ δεν είναι επαρκής και συνιστά τη διεύρυνση των χρησιμοποιουμένων μέσων ώστε να περιληφθούν οικονομικά/δημοσιονομικά μέσα, μηχανισμοί χρηματοδοτικής υποστήριξης και 5 Άρθρο 2, Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (όπως τροποποιήθηκε από τα άρθρα Ζ σημείο 1 και Ζ σημείο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση). μέσα οριζόντιας εφαρμογής όπως η ενημέρωση, η εκπαίδευση, η έρευνα και ανάπτυξη και η συγκέντρωση στοιχείων. Η εκτέλεση της αποστολής που έχει ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα εξασφαλίζεται μέσω των ακόλουθων θεσμικών οργάνων: το εκλεγμένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο που αποτελείται από ένα αντιπρόσωπο κάθε κράτους μέλους σε επίπεδο υπουργών, την Επιτροπή που αποτελείται από ανεξάρτητα μέλη και το Δικαστήριο με το οποίο διασφαλίζεται η ερμηνεία και εφαρμογή της Συνθήκης. Για να εκτελέσουν την αποστολή τους, η Επιτροπή και το Συμβούλιο ενεργώντας από κοινού ή σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορούν να καταρτίζουν κανονισμούς, να εκδίδουν οδηγίες, να λαμβάνουν αποφάσεις, να κάνουν συστάσεις ή να εκφέρουν γνώμες. 0/ κανονισμοί έχουν γενική εφαρμογή. Είναι δεσμευτικοί στο σύνολο τους και έχουν άμεση εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη. Οι οδηγίες είναι δεσμευτικές ως προς το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, αφήνουν όμως στα κράτη μέλη την επιλογή της μορφής και των μεθόδων. Αυτό σημαίνει ότι οι οδηγίες πρέπει να ενσωματώνονται στην εθνική νομοθεσία μέσα σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα που καθορίζεται από την ίδια την οδηγία. 0/ αποφάσεις είναι δεσμευτικές στο σύνολο τους γι ' αυτούς στους οποτους απευθύνονται. Τέλος, οι συστάσεις και οι γνώμες δεν έχουν δεσμευτική ισχύ. Υπό κανονικές συνθήκες, για τη θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας, απαιτείται η υποβολή πρότασης από την Επιτροπή. Με βάση την πρόταση αυτή, τα κατά τη Συνθήκη νομοθετικά σώματα (το Συμβούλιο και, σε ένα βαθμό, το Κοινοβούλιο), επικουρούμενα από ορισμένα συμβουλευτικά σώματα, εγκρίνουν το τελικό κείμενο. Η Κοινότητα, σε θέματα σχετικά με το περιβάλλον, πρέπει να αναλαμβάνει δράση σύμφωνα, μεταξύ άλλων, με την αρχή της επικουρικότητας. Η αρχή αυτή ορίζει οτι η Κοινότητα δρα μόνον εφόσον και στο βαθμό που οι στόχοι της προτεινόμενης δράσης είναι αδύνατον να επιτευχθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη και συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα6 υπέγραψε τη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Αλλαγή του Κλίματος (UN FCCC) στη Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (UNCED) στο Ρίο ντε Τζανέίρο το 1992. Ε^ συνεχεία, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για έκδοση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την κύρωση της UN FCCC το Δεκέμβριο του 1992. Η πρόταση αυτή στηρίχτηκε μεταξύ άλλων και στο άρθρο 22 της σύμβασης το οποίο επιτρέπει την κύρωση, αποδοχή ή έγκριση από κράτη και από περιφερειακούς οργανισμούς οικονομικής ολοκλήρωσης. Στην προταθείσα απόφαση του Συμβουλίου αναφερόταν ότι "επειδή η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της φέρουν κοινή ευθύνη στους τομείς που καλύπτονται από τη σύμβαση, είναι αναγκαίο κατά την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της να καταστούν συμβαλλόμενα μέρη έτσι ώστε να μπορούν να εκπληρωθούν σωστά όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση". Ειδικώτερα κρίθηκε αναγκαίο να γίνει και η Κοινότητα συμβαλλόμενο μέρος Σε όλη την έκταση του κειμένου χρησιμοποιείται ο όρος "Ευρωπαϊκή Κοινότητα" αφού στα πλαίσια της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Οικονομική' Κοινότητα ο όρος έχει μετατραπεί σε Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Στην ανακοίνωση αυτή, ο όρος Ευρωπαϊκή Κοινότητα αναφέρεται είτε στην Ευρώπη των 12 είτε στην Ευρώπη των 15. Το επίσημο όνομα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι "Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων". στη σύμβαση και να αναλάβει τις σχετικές ευθύνες ώστε να συμμορφωθεί με το στόχο της σταθεροποίησης των εκπομπών που θέτει η σύμβαση επειδή δεν είχαν όλα τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εκπληρώσουν τον στόχο αυτό ανεξαρτήτως. Το Δεκέμβριο του 1993, το Συμβούλιο συμφώνησε να εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής για την απόφαση του Συμβουλίου, "αναγνωρίζοντας τη ΟΓ/μαο/α που έχει για την Κοινότητα η κύρωση της Σύμβασης πριν να αρχίσει να ισχύει και παράλληλα με τα κράτη μέλη. έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εκπλήρωση της δέσμευσης σχετικά με τον περιορισμό των εκπομπών C02 στην Κοινότητα από την Κοινότητα ως σύνολο μέσω της ανάληψης δράσεως και από την Κοινότητα και από τα κράτη μέλη, στα πλαίσια των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους". Έτσι, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα κύρωσε την UN FCCC στις 21 Δεκεμβρίου 1993. Την ίδια ημέρα επιτεύχθηκε ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός των 50 κυρώσεων με αποτέλεσμα η Σύμβαση να αρχίσει να ισχύει στις 21 Μαρτίου 1994. Ος συμβαλλόμενο μέρος στη σύμβασης, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεσμεύεται, μεταξύ άλλων, να υιοθετήσει πολιτικές και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα, μόνη ή σε συνεργασία, με στόχο την επαναφορά, μέχρι το 2000, των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου στα επίπεδα του 1990. Όσον αφορά το C02, στόχος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι η σταθεροποίηση των εκπομπών έως το έτος 2000 στα επίπεδα του 1990, με βάση τους όρους που συμφωνήθηκαν από το Συμβούλιο Υπουργών της 2%ς Οκτωβρίου 1990. Η παρούσα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στα πλαίσια της UN FCCC αναλύει τις πολιτικές και τα μέτρα για την αντιμετώπιση του θέματος της αλλαγής του κλίματος που ελήφθησαν ή πρόκειται να ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο. Πάντως, οι δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας θα υλοποιηθούν με αλληλοσυμπληρούμενα κοινοτικά και εθνικά προγράμματα. Στην παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνεται μία σύντομη μόνο περίληψη των εθνικών ανακοινώσεων/προγραμμάτων για να δοθεί μία πλήρης εικόνα των ενεργειών που γίνονται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 2. ΕΙΔΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 2. 1. Εισαγωγή Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εμφανίζουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους από πλευράς έκτασης, πληθυσμού, γεωγραφικής εικόνας και οικονομικής κατάστασης. Στο κεφάλαιο αυτό. γίνεται μία επισκόπηση διαφόρων βασικών στοιχείων σχετικών με την παρούσα έκθεση. Δίνονται ορισμένα βασικά στοιχεία στοιχείων σχετικών με τη γεωγραφία, το κλίμα, την κοινωνία, την οικονομία και την ενέργεια. των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων και χαρακτηριστικά 2. 2. Γεωγραφική εικόνα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ως γεωγραφική οντότητα, είναι σχετικά μέτρια σε μέγεθος, λόγω όμως της περιορισμένης έκτασης της, της κατάστασης της και των ευνοϊκών φυσικών συνθηκών, είναι ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα μέρη του πλανήτη. Σε μία συγκριτικά μικρή έκταση, η ευρωπαϊκή ήπειρος παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία τοπίων. Μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερις κύριες μορφολογικές ζώνες : τη βόρεια ευρωπαϊκή πεδιάδα, τόπο με πολλές μεγάλες πόλεις και εύφορες γεωργικές εκτάσεις τις κεντρικές και νότιες ευρωπαϊκές ορεινές περιοχές, στις οποίες περιλαμβάνονται η Σιέρρα Ηεβάδα, τα Πυρηναία και οι Άλπεις την περιοχή της παλαιάς Fennoscandian Shield και Καληδονίας, που αποτελείται από τα σκανδιναβικά υψίπεδα και το βόρειο και δυτικό μέρος της Ιρλανδίας και του Η. Β, και την παράλια ζώνη της Μεσογείου. Οι παράκτιες ζώνες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αποτελούν μία μοναδική περιβαλλοντική κληρονομιά, με σπουδαίους οικολογικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς πόρους. Γ/α να δοθεί μία ένδειξη μεγέθους, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει περίπου 89. 000 km ακτογραμμές χωρίς να υπολογίσουμε τα μικρά νησιά και τις κλειστές θάλασσες (CEC, 1993). Τα εδάφη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ τους από ποιοτικής πλευράς, αφού το ένα τέταρτο περίπου από αυτά είναι καλλιεργήσιμο (27%), το ένα τρίτο περίπου είναι δασωμένο (35%) και ένα μεγάλο ποσοστό είναι λειβάδια (18%). Στον πίνακα 2. 1 δίνεται μία εικόνα της χρήσης γης στα κράτη μέλη ενώ στην εικόνα 2. 1 εμφανίζεται η σχετική συνεισφορά της χρήσης γης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα δάση είναι κατανεμημένα ανομοιόμορφα και το ποσοστό του εδάφους που καταλαμβάνουν διαφέρει από χώρα σε χώρα. Η Φινλανδία και η Σουηδία, με 69% και 62% αντίστοιχα, εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αναλογία σε δασική κάλυψη ενώ η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες, με 5% και 8% αντίστοιχα, ευρίσκονται κάτω του μέσου κοινοτικού όρου (20%). Η Ιρλανδία εμφανίζει τη μεγαλύτερη αναλογία αγροτικής γης: το 80% της συνολικής της έκτασης είναι γεωργικά εδάφη. Πίνακας 2. 1. Αγροτική γη, δασωμένες περιοχές και άλλα εδάφη (km2) ara κράτη μέλη (στοιχεία του 1991) Αγροτική γη Αγροί Αειβάδια2 Δασωμένες περιοχές Άλλα εδάφη Σύνολο Αυστρία Βέλγιο ΓαΑλ/α Γερμανία Δανία E/Uaoa Ην. Βασίλειο Ιρλανδία Ισπανία Ιταλία Κάτω Χώρες Αουξεμβουργο Πορτογαλία Σουηδία Φινλανδία Ευρ. Κοινότητα 15. 060 8. 270 192. 500 119. 100 25. 480 39. 050 65. 910 9. 230 199. 460 119. 700 9. 220 560 31. 730 27. 680 25. 130 888. 080 19. 860 5. 280 111. 040 52. 430 2. 080 52. 550 111. 090 46. 900 102. 600 48. 750 10. 640 696 8. 380 5. 520 1. 200 579. 010 32. 100 6. 170 148. 720 104. 120 4. 450 26. 200 24. 250 3. 200 159. 150 67. 680 3. 500 890 33. 000 280. 200 232. 220 1. 125. 930 16. 700 10. 798 96. 826 81. 297 11. 083 14. 157 42. 880 10. 955 43. 585 65. 181 18. 120 446 18. 876 136. 560 79. 600 647. 133 83. 860 30. 518 549. 096 366. 947 43. 093 131. 957 244. 138 70. 285 504. 759 301. 311 41. 480 2. 586 91. 986 449. 960 338. 150 3. 240. 153 1 2 Πηγή: Eurostat Καλλιεργήσιμη γη και μόνιμες καλλιέργειες Μόνιμα λειβάδια και βοσκότοποι L e g e n da Arable land and permanent crops Permanent meadows and pastures Wooded area Other land Εικόνα 2. 1. Χρήση γης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Πηγή: Eurostat 2. 3. Κλιματολογική εικόνα Το τμήμα αυτό αναφέρεται μόνον στα 12 ευρωπαϊκά κράτη γιατί δεν έχουν ακόμη ληφθεί στοιχεία από τα τρία νέα κράτη μέλη. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα απαντώνται τέσσερις βασικοί τύποι κλίματος: το ωκεάνιο κλίμα, με ήπιους χειμώνες, ψυχρά καλοκαίρια και σταθερή υγρασία. 0 τύπος αυτός κλίματος δεσπόζει στο δυτικό άκρο της ευρωπαϊκής ηπείρου το ημιηπειρωτικό κλίμα, με ψυχρούς, ξηρούς χειμώνες και θερμά, με ισχυρούς ανέμους, καλοκαίρια. 0 τύπος αυτός κλίματος δεσπόζει στις ανατολικές παρυφές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. το μεσογειακό κλίμα, με ήπιους, υγρούς χειμώνες, θερμά ξηρά καλοκαίρια και αραιές αλλά ισχυρές βροχοπτώσεις. Το κλίμα αυτό απαντάται στις παράκτιες περιοχές της Μεσογείου το κλίμα που συναντάται στις ορεινές περιοχές, το οποίο εξαρτάται από το ύψος και την έκθεση στον ήλιο. τον άνεμο και τη βροχή. Η μέση θερμοκρασία και ο υετός διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Μ/α εικόνα δίνεται στον πίνακα 2. 2. Η ψυχρότερη χώρα είναι το Βέλγιο, με μέσες θερμοκρασίες 7,2°C (ελαχίστη) και 9,7°C (μεγίστη). Η θερμότερη χώρα είναι η Ε/Μά(5α με μέσες θερμοκρασίες ΙΑ,IX (ελαχίστη) και 18. 2°C (μεγίστη). Τη μεγαλύτερη διακύμανση στις βροχοπτώσεις παρουσιάζει η Ισπανία στην οποία το κατ' ελάχιστο ύψος βροχόπτωσης φθάνει τα 218 mm το χρόνο και το μέγιστο τα 1702 mm το χρόνο. Πίνακας 2. 2. Ελάχιστη και μέγιστη μέση θερμοκρασία και βροχοπτώσεις στη EUR-12. Μακροπρόθεσμοι μέσοι όροι. Μέση θερμοκρασία κατά τη διάρκεια του έτους (°C) Βροχοπτώσεις (mm Η20) Ελαχίστη Μεγίστη Ελάχιστο Μέγιστο Βέλγιο Γα/U/a Γερμανία Δαι//α Ε/Μά(5α Ην. Βασίλειο Ιρλανδία Ισπανία Ιταλία Κάτω Χώρες Αουξεμβουργο Πορτογαλία Πηγή: Eurostat 7,2 9,5 7. 8 7,5 14,1 8,4 9,0 11. 0 11,5 8,5 8,4 13,2 9. 7 14,9 10,6 8,1 18,2 10,9 10,6 18,5 18,4 9,7 17,2 824 493 560 551 422 496 781 218 424 562 856 527 1191 1236 979 874 1044 967 1502 1702 1142 777 1064 Ένας δείκτης για την ανάγκη θέρμανσης ενός τόπου είναι ο αριθμός των βαθμοημερών, μέτρο της δριμύτητας του ψύχους κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. 0 αριθμός των βαθμοημερών ισούται με (18°C -T„1)*d, εάν η Tm είναι μικρότερη ή ίση με 15°C (κατώτερο όριο θερμάνσεως) ενω είναι μηδέν εάν η Tm είναι μεγαλύτερη από 15°C, όπου Tm είναι η μέση θερμοκρασία και d είναι ο αριθμός των ημερών. Στην εικόνα 2. 2 δίνεται μία εικόνα του αριθμού των βαθμοημερών στα κράτη μέλη. Η εικόνα δείχνει ότι τα περισσότερα από τα κράτη μέλη έχουν σχετικώς μεγάλη ανάγκη για θέρμανση. Παρόμοια στοιχεία όσον αφορά την ανάγκη για κλιματισμό του αέρα δεν υπάρχουν στα κράτη μέλη. C 3 S OO 3 0 00 2 5 00 2 0 00 1 s oo 1 o oo s oo I Z > eg r e e - d a ys Εικόνα 2. 2. Αριθμός βαθμοημερών1 στη EUR-15 (στοιχεία του 1991). Π/7Κ/7: Eurostat: EUR-12 ισούται με (18°C -Tm) d, εάν η Tm είναι 0 αριθμός των βαθμοημερών μικρότερη ή ίση με 15°C (κατώτερο όριο θερμάνσεως) ενώ είναι μηδέν εάν η Tm είναι μεγαλύτερη από 15°C, όπου Tm είναι η μέση θερμοκρασία και d είναι ο αριθμός των ημερών. 2. 4. Κοινωνική εικόνα Το 1993, το σύνολο του πληθυσμού των 15 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανερχόταν σε 370 εκατομμύρια. 0 αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 6,5% του συνολικού πληθυσμού της γης, σε σύγκριση με το 9,8% το 1960 και το 4,2% που προβλέπεται για το 2020. Η πτώση αυτή οφείλεται στη σχετικά χαμηλή αύξηση του πληθυσμού της Κοινότητας σε σύγκριση με την αύξηση που παρατηρείται στο συνολικό πληθυσμό του πλανήτη. Η μέση πληθυσμιακή πυκνότητα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανέρχεται σε 114 κατοίκους ανά km2. Στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές η πυκνότητα φθάνει τους 350 κατοίκους ανά km2. Οι ζώνες με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα είναι συγκεντρωμένες κατά μήκος^ μίας διαγωνίου γραμμής που ξεκινά από την βορειοδυτική Αγγλία και φθάνει στη βόρειο Ιταλία διαμέσου του Βελγίου, των Κάτω Χωρών και των εκβιομηχανισμένων περιοχών του Ρουρ στη Γερμανία. 0 συνολικός πληθυσμός, η πληθυσμιακή πυκνότητα και η αύξηση στον πληθυσμό ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό δίνονται στον πίνακα 2. 3. Η πιο πυκνοκατοικημένη χώρα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι οι Κάτω Χώρες (401 κάτοικοι ανά km2), οι οποίες εμφανίζουν και την υψηλώτερη πληθυσμιακή αύξηση (αύξηση 33% μεταξύ 1960 και 1990). Η μέση αύξηση του πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μεταξύ 1960 και 1990 ανέρχεται στο 17%. Ο συνολικός αριθμός των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα το 1990 ανερχόταν σε 137 εκατομμύρια, ενώ το μέσο μέγεθος των νοικοκυριών είναι 2,7 άτομα. Πίνακας 2. 3. Πληθυσμιακή εικόνα στα κράτη μέλη Κράτος μέλος Συνολικό εμβαδόν (km2) Πληθυσμός (1000) 1993 Πυκνότητα πληθυσμού 1993 Αύξηση πληθυσμού % 1960-1990 Αυστρία Βέλγιο Γα/U ία Γερμανία Δανία Ελλόυδα 83. 860 30. 518 549. 086 356. 947 7. 991 10. 084 57. 655 81. 179 43. 093 5. 189 131. 957 10. 380 58. 191 Ην. Βασίλειο 244. 138 Ιρλανδία Ισπανία Ιταλία Κάτω Χώρες Αουξεμβουργο Πορτογαλία Σουηδία Φινλανδία 70. 285 3. 563 504. 795 301. 311 41. 480 2. 586 91. 986 449. 960 338. 150 39. 083 57. 049 15. 290 398 9. 876 8. 719 5. 066 EUR-15 Πηγή: Eurostat 3. 240. 153 369. 715 95 330 105 227 120 79 238 51 77 189 369 154 107 19 15 114 13 11 26 12 13 25 11 26 28 14 33 26 11 16 14 17 2. 5. Οικονομική εικόνα Το 1993, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του 1985) ανερχόταν περίπου στα 4400 (εκφρασμένο σε σταθερές τιμές δισεκατομμύρια ECU. Η οικονομία της ΕΚ εμφανίζεται μάλλον ετερογενής αφού αποτελείται από ένα περιορισμένο αριθμό μεγάλων οικονομιών και ορισμένες μέσου μεγέθους και μικρότερες οικονομίες. 0 πίνακας 2. 4 παρέχει στοιχεία για το ΑΕΠ και τον ετήσιο ρυθμό αύξησης στα κράτη μέλη. Η Γερμανία, η Γα/U/α, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα τέσσερα κράτη μέλη με το υψηλώτερο ΑΕΠ, αποδίδουν το 75% του συνολικού ΑΕΠ στην ΕΚ και επομένως είναι οι κινητήριες δυνάμεις των οικονομικών δραστηριοτήτων της ΕΚ. 10 Το επίπεδο της ανάπτυξης των εθνικών οικονομιών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Στην εικόνα 2. 3 φαίνεται το ανά κεφαλή ΑΕΠ ora κράτη μέλη το 1993. Το ανά κεφαλή ΑΕΠ ora περισσότερα από τα κράτη μέλη είναι μεταξύ 11. 500 ECU και 16. 500 ECU (τιμές και συναλλαγματικές ισοτιμίες του 1985). Τέσσερα κράτη μέλη έχουν ανά κεφαλή ΑΕΠ σημαντικά χαμηλωτερο από το μέσο ανά κεφαλή ΑΕΠ της ΕΚ, κυμαινόμενο από 4. 200 έως 10. 500 ECU. Εντούτοις, οι τάσεις στην αύξηση του ΑΕΠ δείχνουν ότι οι χώρες αυτές έχουν τον υψηλώτερο ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ και συνεπώς τείνουν να προφθάσουν τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Πίνακας 2. 4. Ακαθάριστα Εγχώρια Προϊόντα σε τιμές αγοράς στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (εκφρασμένα σε τιμές και συναλλαγματικές ισοτιμίες του 1985) Kparoç μέλος Αυστρία Βέλγιο Γα/U ία Γερμανία Δαι^/α E/Uada Ην. Βασίλειο Ιρλανδία Ισπανία Ιταλία Κάτω Χώρες Αουξεμβουργο Πορτογαλία Σουηδία Φινλανδία EUR-15 Πηγή: Eurostat ΑΕΠ 1993 (δ ι σε κ. ECU) Ετήσια % μεταβολή 1970-1993 104,6 125,3 808,0 1049,6 85,1 59,3 708,7 37,2 276,9 658,5 204,7 7,7 41,2 141,3 73,3 4381,2 2,7% 2,3% 2,4% 2,5% 2,0% 2,8% 2,0% 4,4% 2,9% 2,6% 2,3% 4,0% 3,5% 1,5% 2,3% 2,4% 2 0 0 00 1 S O OO -ι o o oo s o oo 11 I I I I DK I ll ça Ft j !V ι in ι I II ISII F» 111 ι II I E I _I UK S l _J Εικόνα 2. 3. Αι/ά /ce0a/\r) ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 7"/£/éc- και συναλλαγματικές ισοτιμίες του 1985). το 1993 (σε ECU oe Πηγή: Eurostat 0/ σπουδαιότεροι τομείς οικονομικές τομέας τομέα Προστιθέμενη είναι βαίνει οικονομικοί τομείς στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα των υπηρεσιών (αγοραίων και μ η ). Το σχετικό τους μερίδιο δραστηριότητες οι μεταποιητικές μειούμενη. βαίνει αυξανόμενο. βιομηχανίες. πίνακα Στον 0 δεύτερος Η σπουδαιότητα 2. 5 εμφαίνεται Αξία (ΑΠΑ) ανά οικονομικό τομέα. είναι οι στις σπουδαιότερος γεωργικού Ακαθάριστη του η Πίνακας 2. 5. Σχετική τομέα συναλλαγματικές Τομέας μεταβολή 1992 συνεισφορά της Ακαθάριστης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ισοτιμίες: EUR-12). Προστιθέμενης (σε τρέχουσες A f / aç τιμές κατά και ΑΠΑ 1992 ΑΠΑ 1992 (e/caro/j. ECU) (% του συνόλου) Ετήσια 19Θ0- Γεωργία/Δασοκομία Ενέργεια Μεταποίηση Οικοδομές & Κατασκευές 131. 832 241. 028 1. 139. 325 312. 820 2,6% 4,7% 22,3% 6,1% 3,8% 6,1% 5,9% 6,0% 12 Υπηρεσίες αγοράς Μη αγοραίες υπηρεσίες Σύνολο κλάδων 2. 520. 722 753. 758 5. 099. 491 49,4% 14,8% 100 % 8,8% 7,4% 7. 4% Πηγή: Eurostat Μεταφορές Οι μεταφορές έπαιξαν πολύ μεγάλο ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Εόωσαι/ τη δυνατότητα να επιτευχθούν σημαντικές οικονομίες κλίμακας στην παραγωγή και οδήγησαν σε αυξημένο ανταγωνισμό. Στην ΕΚ, ο τομέας των μεταφορών καλύπτει το 7-8% περίπου του ΑΕΠ και το 4-5% του συνόλου των επί μισθώ εργαζομένων (Αευκή βίβλος για την κοινή πολιτική επί των μεταφορών, C0M(92)494 τελικό, 2. 12. 1992). 0 τομέας των μεταφορών στην ΕΚ χαρακτηρίζεται από έντονη ανάπτυξη. Από το 1970, η συνολική ετήσια αύξηση στις εσωτερικές μεταφορές είναι κατά μέσον όρο 3,1% για τους επιβάτες και 2,3% για τα αγαθά (Αευκή βίβλος για την κοινή πολιτική επί των μεταφορών, C0M(92)494 τελικό, 2. 12. 1992). Από το 1980, η αύξηση στις αεροπορικές μεταφορές επιβατών είναι κατά μέσον όρο 6,2% το χρόνο (CEC, 1993). 0/ μεταφορές είναι μία βασική πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Κοινότητα. Οι οδικές μεταφορές είναι υπεύθυνες για το 85% των εκπομπών C0? και το 90% των εκπομπών CH4 από εσωτερικές μεταφορές. Τα επιβατηγά αυτοκίνητα είναι υπεύθυνα για το 45% και τα εμπορικά οχήματα για το 32% (Πράσινος Χάρτης για τις Μεταφορές και το Περιβάλλον. COM (92), 46 τελικό. 20. 02. 92). Το 1993 στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπήρχαν κατά μέσον όρο 420 αυτοκίνητα ανά 1000 κατοίκους. Οι αεροπορικές μεταφορές είναι η δεύτερη ενιαία πιο σημαντική πηγή εκπομπών C02 με ένα ποσοστό 11%. 0/ σιδηροδρομικές μεταφορές και οι μεταφορές μέσω εσωτερικών υδάτινων οδών είναι υπεύθυνες για το 1% και 3% αντιστοίχως. 2. 6. Ενεργειακή εικόνα Αόγω των εξελίξεων στην τελική ζήτηση ενέργειας και της απορρόφησης για την παραγωγή ηλεκτρισμού, η κοινοτική ακαθάριστη εσωτερική κατανάλωση (ΑΕΚ) ενέργειας το 1990, ανερχόμενη σε 1239 Mtoe, ήταν κατά 17,7% υψηλότερη από εκείνη του 1974. Εντούτοις, στο αριθμό αυτό υποκρύπτονται μεγάλες διακυμάνσεις στα μέσα της δεκαετίας του 70 και αρχές του 80, λόγω των πετρελαϊκών κρίσεων των εποχών αυτών. 0 πίνακας 2. 6 δείχνει ακαθάριστη εσωτερική κατανάλωση στην ΕΚ. την Πίνακας 2. 6. Ακαθάριστη εσωτερική κατανάλωση στην ΕΚ (Mtoe) 1974 1986 1990 1993* Στερεά Πετρέλαιο Φυσικό αέριο Άλλα 235 626 137 56 243 515 193 219 245 532 216 247 247 561 252 271 Μέση ετήσια αύξηση 0. 3% 0,6% 3,3% 8,6% Σύνολο 1053 1169 1239 1331 1,2% 13 Πηγή: Eurostat * Τα στοιχεία για το 1993 περιλαμβάνουν και τα νέα Bundeslander της πρώην DDR Η αύξηση οφείλεται αποκλειστικά στα μη ορυκτά καύσιμα, κυρίως δε στην πυρηνική ενέργεια. Περαιτέρω, η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων το 1990 ήταν στα ίδια επίπεδα με εκείνα του 1974 (πηγή Eurostat). Γ/α τις ενεργειακές της ανάγκες, η ΕΚ εξαρτάται από τις εισαγωγές. 0 βαθμός αυτάρκειας, δηλ. η συνολική εγχώρια παραγωγή διαιρούμενη δια της ΑΕΚ, ανέβηκε από 37% το 1974 σε 57% το 1986 για να πέσει πάλι στο 52% το 1992. Η σύνθεση της ενδογενούς παραγωγής ενέργειας δίνεται στον πίνακα 2. 7. Πίνακας 2. 7. Κοινοτική πρωτογενής παραγωγή (Mtoe) 1974 1986 1990 1993^ Στερεά Πετρέλαιο Φυσικό αέριο Πυρηνική Ίδατοπτώσει ς και αιολική Γεωθερμική Άλλες 189 15 130 22 21 2 10 176 150 126 155 23 2 42 155 115 131 180 23 2 42 156 125 158 198 25 3 46 Μέση ετήσια αύξηση -1,0% 11,9% 1,1% 12,3% 0,8% 1,6% 8,3% Σύνολο 389 675 647 709 3,2% Πηγή: ΙΕΑ και Eurostat * Τα στοιχεία για το 1993 περιλαμβάνουν και τα νέα Bundeslander της πρώην DDR 0 πίνακας 2. 8 αφορά την εξέλιξη της έντασης ενέργειας η οποία μετριέται ως λόγος της ΑΕΚ προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ). Στον πίνακα, δίνεται ακόμη και η εξέλιξη της ΑΕΚ ανά κάτοικο. Πίνακας 2. 8. Δείκτες 1974 1986 1990 1993 ΑΕΚ/ΑΕΠ (toe/1985 MECU) AEK/Ke0aAr) (kgoe/κάτοικο) 358 3027 312 3253 294 3401 304 3600 14 j/lf Πηγή: IEA και Eurostat * Τα στοιχεία DDR για το 1993 περιλαμβάνουν και τα νέα Bundeslander της πρώην Από το 197'4 έως το 1993, το συνολικό ΑΕΠ των κρατών μελών της ΕΚ παρουσίασε μέση ετήσια αύξηση 2. 1%. Η ένταση ενεργείας παρουσίασε μέση ετήσια πτώση 0,9%. Η ΑΕΚ ανά κεφαλή παρουσίασε μέση ετήσια αύξηση 0,9%. Όσον αφορά την τελική κατανάλωση ενέργειας κατά οικονομικούς στον πίνακα 2. 9. εξελίξεις από το 197'4 έως το 1993 δίνονται τομείς, οι Πίνακας 2. 9. Τελική, κατανάλωση ενέργειας (FEC) κατά οικονομικούς (Mtoe) τομείς 1974 1986 1990 1993' Βιομηχανία Mero0opéç Οικιακή και τριτογενής 304 150 281 233 208 332 251 247 320 253 271 367 ΣΥΝΟΛΟ Πηγή: ΙΕΑ και Eurostat * Τα στοιχεία DDR 736 773 817 890 για το 1993 περιλαμβάνουν και τα νέα Bundeslander της πρώην Από το 1974 έως το 1993, εμφανίζεται στη βιομηχανία μία κατά 40% βελτίωση (EEC/παραγωγή). Η βιομηχανική παραγωγή όσον αφορά την ένταση ενέργειας αυξήθηκε κατά 28% ενώ η ΤΚΕ έπεσε. Στις μεταφορές, η ζήτηση ενέργειας αυξήθηκε γρηγορώτερα σε σχέση με τη γενική οικονομική δραστηριότητα. ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚ 16 3. 1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό δίνεται μία περίληψη της απογραφής εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το 1990 στην ΕΚ. Εξετάζονται τα ακόλουθα αέρια:002, CH4, Ν20, CO, ΝΓλ και NMVOCs. 0/ εκτιμήσεις σχετικά με τις εκπομπές έγιναν με βάση εθνικές απογραφές των 15 κρατών μελών και χρησιμοποιώντας κατά το τις της IPCC για τις εθνικές απογραφές των αερίων του δυνατόν τις οδηγίες θερμοκηπίου". Μ/α λεπτομερέστερη περιγραφή του τρόπου που εφαρμόστηκε για τη σύνταξη της^ απογραφής της ΕΚ δίνεται στο τμήμα 3. 2. 0/ απογραφές εκπομπών καθενός από τα 15 κράτη μέλη περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι. Στην ανακοίνωση αυτή δεν έχουν περιληφθεί λεπτομέρειες όσον αφορά στοιχεία εθνικές δραστηριοτήτων και παράγοντες εκπομπών διότι όλα αναφέρονται στις ή σε βάσεις δεδομένων της Eurostat και/ή της C0RINAIR. Στο εκθέσεις παράρτημα Ι γίνεται αναφορά στις πηγές πληροφοριών. 3. 2. Μεθοδολογία απογραφής Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα παρουσιάζονται στον πίνακα 3. 1. το 1990 Η κοινοτική απογραφή για το 1990 συντάχθηκε με βάση τις απογραφές των 15 επιμέρους κρατών μελών. Γ/α να συγκεντρωθούν οι απογραφές εκπομπών των επιμέρους κρατών μελών χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθες πηγές: της απόφασης της ΕΚ για τη Εθνικές ανακοινώσεις που έγιναν από τα κράτη μέλη στα πλαίσια της Σύμβασης Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Αλλαγή του Κλίματος και Ι ή εθνικά προγράμματα στα πλαίσια δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης του C02 και των υπόλοιπων αερίων του θερμοκηπίου. 0/ απογραφές στις εθνικές αυτές εκθέσεις ακολουθούν εν γένει τις οδηγίες της IPCC για τις εθνικές απογραφές των αερίων του θερμοκηπίου. Πρόγραμμα απογραφής C0RINAIR. Χρησιμοποιήθηκαν βάσεις δεδομένων του 1990 που δόθηκαν στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος από τα κράτη μέλη. για τις εκπομπές του C02 συγκεντρώθηκαν από Eurostat. 0/ εκτιμήσεις της Eurostat και εναρμονισμένους τα ενεργειακά ισοζύγια εκπομπών που προέρχονται από την Eurostat από μία συντελεστές ανάλυση συντελεστών εκπομπών που χρησιμοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη γύρω στο 1990. τους Γ/α να γίνει η εκτίμηση των ολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην εκπομπές αερίων του Ευρωπαϊκή Κοινότητα, θερμοκηπίου σε κάθε κράτος μέλος7. Οι εκτιμήσεις για τις εκπομπές στα κράτη μέλη ελήφθησαν κατά κύριο λόγο από τις εκθέσεις. Εφόσον δεν για τις εκπομπές, χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από υπήρχαν εθνικές εκτιμήσεις με την καύση καυσίμων εκπομπές C02 που το C0RINAIR. 0/ σχετιζόμενες συνυπολογίστηκαν οι ολικές εθνικές Οι εκτιμήσεις που δίνονται στον πίνακα 3. 1 είναι προσωρινά στοιχεία, ενημερωμένα μέχρι τον Ιούνιο του 1995. 17 αναφέρονται στις εθνικές εκθέσεις και/ή στο CORINAIR παραβλήθηκαν με τα αντίστοιχα στοιχεία της Eurostat. 0/ εθνικές (όχι του CORINAIR) εκτιμήσεις για τις εκπομπές χρησιμοποιήθηκαν εφόσον υπήρχαν και συμφωνούσαν με τα της Eurostat. Εάν όμως οι εθνικές εκτιμήσεις ήταν σημαντικά στοιχεία της Eurostat τότε, στις περιπτώσεις αυτές, χαμηλώτερες από εκείνες χρησιμοποιήθηκαν οι εκτιμήσεις της Eurostat διότι κρίθηκε ότι οι εθνικές εκτιμήσεις ήταν πιθανόν να είναι ατελείς. Εάν δεν υπήρχαν διαθέσιμες τότε έγινε σύγκριση των στοιχείων του CORINAIR με εθνικές εκτιμήσεις, εκείνα της Eurostat. θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών και Ι ή οι βάσεις δεδομένων CORINAIR δεν είναι πλήρεις και συνεπώς οι απογραφές των εκπομπών για κάθε κράτος μέλος δεν καλύπτουν πάντοτε όλες τις κατηγορίες πηγών που αναφέρονται στις οδηγίες της ICPP για τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου. Συνεπώς, τα υποσύνολα των διαφόρων κατηγοριών που δίνονται στον πίνακα 3. 1 δεν μπορούν να προστεθούν για την ανεύρεση των κατά κατηγορία συνόλων στον πίνακα 3. 1. Η προφανής αυτή ασυνέπεια μπορεί να λυθεί μόνον εφόσον υπάρξουν υποσύνολα για όλα τα κράτη μέλη. Δεδομένου ότι δεν υπήρχαν για όλα τα κράτη μέλη διαθέσιμα εθνικά απογραφικά στοιχεία και στα στοιχεία του CORINAIR δεν περιλαμβάνονται στοιχεία για τη δέσμευση του C02, στην απογραφή αυτή δεν περιλήφθηκαν εκπομπές C02 και/ή δεσμεύσεις C02 από αλλαγές χρήσης γης. 18 Πίνακας 3. 1. Απογραφή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (Gg) στην ΕΚ το 1990 Προσωρινές εκτιμήσεις Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΚ (EUR-15) - 1990 (Gg) 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 2β 2γ Ζδ 2ε 2στ 3 3α 30 2γ εδ 4 4α 40 Αγ 4ί 4ε 4στ 6 6α 60 6κ ενέργειας Όλα τα είδη Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές διεργασίες Εμπόριο/υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/'δασοκομία Άλλα Β/ομάφ Εκπομπές από διαφυγή καυσίμων ΠίΓρελα/α κα/ aép/o Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές Σίδηρος & χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανα χημικά Οργανικά χημικά Μ/7 μεταλλικά ορυκτά Άλλες X/j/JOTî διαλυτών Βάψιμο Αφαίρεση λιπών&στεγνό καθάρισμα νάρασκευή/επεξεργασία 'Αλλα reiipK'ûi Εντερικές Απόβλητα ζωών Καλλιέργεια Γεωρκ'κά £<5αφ/7 Καύσ/7 γεωργικών αποβλήτων Καύσ/7 λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Κύματα Άλλα ζυμώσεις ρυζιού χημ. προϊόντων 3142840 3134740 1173200 606600 704900 325000 265900 34500 25400 13200 8100 7800 0 130730 4300 4800 8700 2600 102400 20000 300 100 50 50 100 500 500 0 0 0 0 0 11050 5400 0 14050 5599 794 49 60 206 84 286 27 6 87 4806 1485 2817 40 9 0 5 5 2 3 0 0 ο ο ο 2571 98 299 141 0 8669 7912 233 90 10361 6267 156 156 66 29 36 12 12 0 0 2 1 0 0 351 0 2 90 234 0 0 6 0 0 0 6 393 0 15 1 277 64 0 20 0 9 11 Ολικές εμπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC 3328350 24671 928 113600 56100 243600 13290 13202 2947 1412 7883 231 263 268 191 29 88 88 0 151 12 1 60 0 14 14 0 0 0 ο ο 50 0 ο ο ο 43 0 48 5 0 21 13546 46229 4613 1215 3191 33718 2164 4037 1048 227 1711 92 59 0 2811 1563 398 6 14 0 224 0 0 ο ο ο 2763 Ο Ο Ο ο 2362 0 125 58 0 51 8422 7697 105 99 259 342 464 155 61 56 849 792 Ο 1060 21 Ο 31 584 Ο 260 4045 1399 352 470 1327 739 Ο 381 Ο 178 131 Ο 109 67 Ο 13 52006 14397 Σημειώσεις : για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΚ βασίζονται σε εκτιμήσεις Οι εκτιμήσεις ενημερωμένες μέχρι τον Ιούνιο του 1995 Ta υποσύνολα κατηγοριών (. π. χ. 101 και 102) δεν συμποσούνται πάντοτε στις ολικές εκπομπές^ κατά κατηγορία (π. χ. 10). Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι απογραφές εκπομπών για κάθε κράτος μέλος δεν καλύπτουν πάντοτε όλες τις κατηγορίες όπως ορίζονται στο σχέδιο των οδηγιών της IPCC για τις εθνικές απογραφές αερίων του θερμοκηπίου. Οι εκπομπές από την τελική μη ενεργειακή κατανάλωση (συμπερι λαμβανομένων και των πρώτων υλών) δεν περιλαμβάνονται στις ολικές εκπομπές. Συνεπώς, οι ολικές εκπομπές είναι υποεκτιμημένες σε σχέση με την μεθοδολογία IPCC. 0/ εκπομπές από τελική μη ενεργειακή κατανάλωση (FNEC) βασίζονται στη συνολική περιεκτικότητα των προϊόντων σε άνθρακα. Η πρόσθεση των συνολικών εκπομπών και των εκπομπών απο FNEC θα οδηγούσε συνεπώς σε υπερεκτίμηση σε σχέση με τη μεθοδολογία της IPCC. 0/ εκπομπές και Ι ή παγίδευση CCL, από αλλαγές στη χρήση γης δεν είναι γνωστές για πολλές χώρες και συνεπώς δεν έχουν περιληφθεί στον πίνακα αυτό. Επίσης, δεν έχουν εκτιμηθεί και οι εκπομπές των υπολοίπων, εκτός C02. αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται από αλλαγές στη χρήση γης. εκπομπών στα 15 κράτη μέλη. 3. 3. Πρώτες ύλες 0/ εκτιμήσεις εκπομπών του πίνακα 3. 1 είναι διαρθρωμένες σύμφωνα με τις οδηγίες της IPCC για τις απογραφές των αερίων του θερμοκηπίου. Εντούτοις, η κατηγορία "τελική μη ενεργειακή κατανάλωση" (FNEC) προστέθηκε στον πίνακα διότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ του καθεαυτού τρόπου της IPCC για τον υπολογισμό των σχετιζομένων με την ενέργεια εκπομπών C02 και των οδηγιών παρουσίασης της IPCC. Kara γενικό κανόνα, οι εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών δεν αναφέρουν ρητά τον τρόπο υπολογισμού των εκπομπών από πρώτες ύλες. Για να υπάρχει συμφωνία, για όλα τα κράτη μέλη χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των εκπομπών από πρώτες ύλες οι εκτιμήσεις της Eurostat. Αυτές αναφέρονται ξεχωριστά στην κατηγορία "τελική μη ενεργειακή κατανάλωση (FNEC)". θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο τρόπος αυτός οδηγεί σε υπολογισμούς χαμηλωτέρων τιμών ολικών εκπομπών C02 σε σχέση με τον τρόπο που προβλέπεται από τις οδηγίες της IPCC. Me τον τελευταίο αυτό τρόπο, στις ολικές εκτιμήσεις εκπομπών C02 από ενεργειακές πηγές περιλαμβάνεται και ο άνθρακας που εκλύεται από τη χρήση πρώτων υλών ενώ με τον παρόντα τρόπο οι εκπομπές από πρώτες ύλες αποκλείονται 19 /*o από τις ολικές εκπομπές. 0/ εκπομπές που αναφέρονται στην κατηγορία "τελική μη ενεργειακή κατανάλωση" θα πρέπει να θεωρηθούν ως οι εν δυνάμει εκπομπές από πρώτες ύλες και άλλες μη ενεργειακές χρήσεις. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνεται επίσης ο άνθρακας που πράγματι περιέχεται στα προϊόντα και όχι αυτός που εκλύεται στην ατμόσφαιρα. Έτσι. οι συνολικές εκπομπές C02 όπως εκφράζονται στον πίνακα 3. 1 είναι υποεκτιμημένες σε σχέση με τη μεθοδολογία της IPCC, ενώ η πρόσθεση των ολικών εκπομπών C02 και των "τελικών μη ενεργειακών εκπομπών" θα οδηγούσε σε υπερεκτίμηση. 3. 4. Δεξαμενές καυσίμων Σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελήφθησαν στην 9η συνάντηση της Διακυβερνητικής Διαπραγματευτικής Επιτροπής (INC-9), οι εκπομπές από δεξαμενές καυσίμων δεν περιλαμβάνονται στις ολικές εκπομπές στον συνοπτικό πίνακα 3. 1. 0/ συνολικές εκπομπές C02 από δεξαμενές^ ναυτιλιακών καυσίμων στην ΕΚ αι//)/\^αι/ το 1990 σε 113. 600 Gg ενώ οι συνολικές εκπομπές C02 από δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων aw?Ai;\w σε 59. 100 Gg. Επειδή λίγα μόνον κράτη μέλη έδωσαν εκτιμήσεις για τις των εκπομπών από δεξαμενές εκπομπές από δεξαμενές καυσίμων, οι εκτιμήσεις καυσίμων για τη ναυτιλία βασίζονται σε στοιχεία της Eurostat. 0/ εκπομπές από δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων εκτιμήθηκαν με συγκερασμό στοιχείων για τις μη οδικές μεταφορές προερχομένων από την Eurostat με εκτιμήσεις που περιέχονται στο CORINAIR και Ι ή σε εθνικές εκθέσεις. Στο παράρτημα Ι περιλαμβάνονται οι εκτιμήσεις των εκπομπών για κάθε κράτος μέλος. 3. 5. Σχετικές αβεβαιότητες Η αβεβαιότητα στις εκτιμήσεις των εκπομπών δεν προσδιορίστηκε ποσοτικά καθώς τυχόν ποσοτικές εκτιμήσεις της αβεβαιότητας θα ήταν εξαιρετικά αναξιόπιστες. Τυχόν στατιστική προσέγγιση για τον ποσοτικό προσδιορισμό των αβεβαιοτήτων στις εκτιμήσεις των εκπομπών δεν θα κατέληγε στη λήψη αξιόπιστων τιμών. Στο στάδιο αυτό, για τους λόγους που αναφέρονται παρακάτω, οι εκτιμήσεις για τις εκπομπές CQ2 οπτό καύση καυσίμων (με βάση στοιχεία ενεργειακών ισοζυγίων) είναι μάλλον αξιόπιστες και η αβεβαιότητα που εμπεριέχουν είναι κατά πάσαν πιθανότητα πολύ μικρή (στα πλαίσια περίπου του +/- 3%. Η αβεβαιότητα στις εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, εκτός του C02, είναι σημαντικά υψηλότερη λόγω ελλείψεως επαρκών γνώσεων για ορισμένες από τις πηγές και για τους κατάλληλους,συντελεστές εκπομπών για τα αέρια αυτά. Κα^ώς" μπορεί να υπάρχουν ακόμη και κάποιες άγνωστες πηγές για τα αέρια αυτά, οι εκτιμήσεις για τις εκπομπές αυτές είναι πολύ πιθανόν να υποεκτιμώνται. Η αβεβαιότητα στις εκτιμήσεις των εκπομπών βαίνει αυξανόμενη με την ακόλουθη σειρά: CO < Ν0Χ < CH4 < NMV0C < Ν20, οι δε τιμές διαφοροποιούνται τάξεις μεγέθους (μερικές εκατοντάδες στα εκατό) κατά ορισμένες 21 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ 4. 1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται οι πολιτικές και τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στα τμήματα 4. 2 έως 4. 5 περιγράφονται οι πολιτικές που αποβλέπουν ρητά και κατά πρώτο λόγο στον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ενώ στο τμήμα 4. 6 περιγράφονται ορισμένες κατά τομείς πολιτικές στις οποίες περιλαμβάνονται ειδικά περιβαλλοντικά μέτρα και Ι ή οι οποίες πολιτικές εμφανίζουν παράπλευρες δράσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, δηλ. οι κοινοτικές πολιτικές για τη γεωργία, τη δασοκομία, τις μεταφορές και τα απόβλητα. Επίσης παρουσιάζονται, εφόσον υπάρχουν, διάφορες εκτιμήσεις ως προς τις επιπτώσεις των πολιτικών στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Στο τμήμα 4. 7 συνοψίζονται οι πολιτικές και τα μέτρα που περιγράφονται στο κεφάλαιο αυτό, συγκεκριμενοποιώντας ποιες πολιτικές και μέτρα έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο, ποιες έχουν προταθεί από την Επιτροπή και ποιες ευρίσκονται υπό επεξεργασία από την Επιτροπή. 4. 2. Κοινοτική στρατηγική για τον περιορισμό των εκπομπών C02 και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης Τον Οκτώβριο του 1991, η Επιτροπή παρουσίασε μία γενική στρατηγική για τον περιορισμό των εκπομπών C02 και για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, με στόχο την σταθεροποίηση των εκπομπών του C02 στην Κοινότητα μέχρι το 2000 ora επίπεδα του 1990 (SEC(91)1744 τελικό). Η στρατηγική αυτή που αποκαλείται κοινώς "στρατηγική χωρίς οίκτο" (no-regret) συνίσταται στην εκμετάλλευση των μηδενικού ή χαμηλού κόστους δυνατοτήτων για τον περιορισμό των εκπομπών C02 που υφίστανται τη στιγμή αυτή σε όλους τους τομείς της οικονομίας, οι οποίες άλλωστε δυνατότητες μπορούν να αποδειχθούν επωφελείς και στους τομείς της ρύπανσης της ατμόσφαιρας, της ενεργειακής ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης. Τον Ιούνιο του 1992, υποβλήθηκε στο Συμβούλιο πρόταση (COM(92)246 τελικό) για ένα πακέτο αλληλοενισχυτικών μέτρων και προγραμμάτων. Το πακέτο αυτό στηρίζεται σε τέσσερις άξονες: το SAVE, προγράμματα, το THERMIE και Κοινοτικά προγράμματα ενεργειακών τεχνολογιών και διευρωπαϊκά δίκτυα Τα υφιστάμενα κοινοτικά ενισχύονται. Από το 1990, έχουν εγκριθεί ένα νέο πρόγραμμα, το ALTENER, και μία δράση, η οποία στοχεύει στην ορθολογικοποίηση της χρήσης της ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο. Το πρόγραμμα THERMIE είναι ένα πρόγραμμα διάδοσης των ενεργειακών τεχνολογιών. Τα SAVE και ALTENER παρέχουν χρηματοδοτική υποστήριξη για διάφορες δράσεις στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, περιλαμβάνουν όμως επίσης και τη θέσπιση κανονιστικών μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο. Στο στόχο του περιορισμού των εκπομπών του C02 συνεισφέρουν επίσης και η δράση "διαχείριση καθώς και η ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων (τμήμα 4. 3). Δημοσιονομικά μέτρα Τον Ιούνιο του 1992, η Επιτροπή ανακοίνωσε σχέδιο οδηγίας του Συμβουλίου στο οποίο προτείνεται η επιβολή σε επίπεδο κρατών μελών εναρμονισμένου του άνθρακα και της χρήσης της φόρου επί των εκπομπών του διοξειδίου ενέργειας, το οποίο σχέδιο δεν έχει ακόμη εγκριθεί από το Συμβούλιο (τμήμα 4. 4). Συμπληρωματικά εθνικά προγράμματα της ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο" 22 Η στρατηγική της Κοινότητας προβλέπει την κατάρτιση προγραμμάτων πολιτικής για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο κρατών μελών που θα είναι συμπληρωματικά των ενεργειών που γίνονται σε κοινοτικό επίπεδο. Τα εθνικά προγράμματα των κρατών μελών περιγράφονται στο κεφάλαιο 5. Απόφαση της ΕΚ για τη σύσταση Μηχανισμού Παρακολούθησης του C02 και των υπόλοιπων αερίων του θερμοκηπίου \\έρος της στρατηγικής και ένας μηχανισμός της Κοινότητας είναι παρακολούθησης για να παρακολουθείται αν πράγματι μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος της Κοινότητας για τη σταθεροποίηση των εκπομπών, του C02. Ira πλαίσια αυτού του μηχανισμού παρακολούθησης, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν τα εθνικά τους προγράμματα στην Κοινότητα για αξιολόγηση. Τον Ιούνιο του 1993, εγκρίθηκε απόφαση για την ίδρυση του μηχανισμού παρακολούθησης (τμήμα 4. 5). Τα κράτη μέλη υπέβαλαν τα εθνικά τους προγράμματα και Ι ή ανακοινώσεις που εξέδωσαν στα πλαίσια της Σύμβασης. Η πρώτη αξιολόγηση έγινε με βάση τα εθνικά προγράμματα που έλαβε η Επιτροπή το 1993. Μ/α δεύτερη αξιολόγηση των ενημερωμένων εθνικών προγραμμάτων/ανακοινώσεων στα πλαίσια της Σύμβασης προβλέπεται να γίνει το φθινόπωρο του 1995. 0/ τέσσερις αυτοί άξονες αποτελούν το πρώτο βήμα με στόχο τη μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα. Me τη διαμόρφωση της στρατηγικής αυτής, ξεκίνησε μία διαρκής διαδικασία για την αξιολόγηση των λαμβανόμενων μέτρων και τη χάραξη νέων πολιτικών και μέτρων για την επίτευξη των στόχων τους οποίους έθεσε η Κοινότητα όσον αφορά το διοξείδιο του άνθρακα. 4. 3. Κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες Στο τμήμα αυτό περιγράφονται τα κοινοτικά προγράμματα υποστήριξης ενεργειακών τεχνολογιών (THERMIE), ενεργειακής απόδοσης^ (SAVE), χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ALTENER) και η πρωτοβουλία "διαχείριση της ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο". Περαιτέρω, γίνεται και μία σύντομη περιγραφή της πρόσφατης πρωτοβουλίας για τα διευρωπαϊκά δίκτυα και συστημάτων αυτοδέσμευσης. τελικά από την εφαρμογή καλύτερων ενεργειακών τεχνολογιών. Το ΤΗΕΡΜΙΕ (Πρόγραμμα υποστήριξης ενεργειακών τεχνολογιών) Η μείωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον μέσω της ενεργειακής απόδοσης, καθώς και η εισαγωγή ανανεώσιμων ή καθαρότερων τρόπων χρήσης των ορυκτών καυσίμων εξαρτάται πρόγραμμα THERMIE (κανονισμός αριθ. 2008/90 (ΕΟΚ) του Συμβουλίου), ασχολείται με την επίδειξη και τη διάδοση καθαρότερων και αποδοτικότερων ενεργειακών τεχνικών για να διευκολυνθεί η ευρεία διείσδυση τους στην αγορά. Το THERMIE εστιάστηκε επίσης και σε άλλους κοινοτικούς στόχους: την ασφάλεια της προσφοράς ενέργειας, της ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης, την ενιαία αγορά και τη συνεργασία με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την ΚΑΚ (Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών). και κοινωνική συνοχή, τη βελτίωση οικονομική την Το αρχικό πρόγραμμα THERMIE έληξε το 1994, ay και τα έργα που υποστηρίχθηκαν από το 1990 έως το 1994 ευρίσκονται ακόμη υπό παρακολούθηση και προωθούνται. 0 συνολικός προϋπολογισμός ανήρχετο σε 700 MECU8 ή 140 MECU ετησίως (0,2% του κοινοτικού προϋπολογισμού). Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του THERMIE (85%) διατέθηκε για νεωτεριστικές τεχνολογίες και έργα. που έχουν ήδη περάσει από το στάδιο της Ε&Α, δεν έχουν όμως εφαρμοστεί σε ευρύτερη κλίμακα λόγω τεχνικών και οικονομικών κινδύνων. Το υπόλοιπο μέρος του προϋπολογισμού (περίπου 15%) δαπανήθηκε σε ένα μεγάλο φάσμα δραστηριοτήτων προώθησης όπως εκτιμήσεις της αγοράς, παρακολούθηση, τεκμηρίωση, βάσεις δεδομένων, ημερίδες, διαλέξεις και πρακτική επιμόρφωση. Για την εφαρμογή της ευρείας αυτής σειράς 1 M E CU = 1 εκατομμύριο ECU 23 μέτρων, r/ Επιτροπή δημιούργησε το 1991 éva δίκτυο Οργανισμών Προαγωγής Ενεργειακών Τεχνολογιών (ΟΡΕΤ), που απετελείτο από 49 οργανισμούς από τα κράτη μέλη, τόσον του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Οι οργανισμοί βοηθούν στην προώθηση και διάδοση νεωτεριστικών ενεργειακών τεχνολογιών. Από το 1990 έως το 1994, χρηματοδοτήθηκαν στα πλαίσια του THERMIE 726 έργα. Την περίοδο 1990-1993 χρηματοδοτήθηκε μία ανάλυση κόστους-οφέλους των έργων του THERMIE, από την οποία προβλέφθηκε ότι τα έργα αυτά θα οδηγούσαν σε μία μείωση των εκπομπών C02 ίση με 42 εκατομμύρια τόννους στην Κοινότητα (αυξανόμενη σε περισσότερο από 625 εκατομμύρια τόννους με την προσδοκώμενη αναπαραγωγή) ενώ θα συνεισέφεραν επίσης και στη μείωση των άλλων ρυπαντών όπως τα αέρια της όξινης βροχής, οι πτητικές οργανικές ενώσεις και το μονοξείδιο του άνθρακα. Σύμφωνα με μία εκτίμηση που έγινε από τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Επιτροπής, κάθε ECU που (δαπανάται στο πρόγραμμα θα συνεισφέρει κατά μέσον όρο στην αποφυγή σώρρευσης 1,617 kg εκπομπών C02 σε σύγκριση με τις "κανονικές" τεχνολογίες στις οποίες χρησιμοποιούνται ορυκτά καύσιμα. Στην εκτίμηση αυτή παρεμβάλλονται οι ακόλουθες αβεβαιότητες: τα υποστηριζόμενα έργα μπορεί να μην εκτελεστούν όπως είχε σχεδιαστεί στην εκτίμηση περιλαμβάνεται και μία εκτίμηση της επίπτωσης της διάδοσης, δηλ. η αναμενόμενη αναπαραγωγή των τεχνολογιών που εφαρμόζονται στα έργα που υποστηρίζονται από το THERMIE και σε άλλα έργα. Η αναπαραγωγή υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί αποτελέσματος των υποστηριζόμενων έργων. στο 15πλάσιο του άμεσου Από την 1η Ιανουαρίου 1995, το πρόγραμμα συνεχίζεται ως ένα νέο Πρόγραμμα Mr/ Πυρηνικής Ενέργειας, γνωστό περισσότερο ως JOULE-THERMIE, ora πλαίσια του τέταρτου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη συμπερ ι λαμβανομένης και της επίδειξης. Το νέο πρόγραμμα συνδυάζει για πρώτη φορά τις πλευρές της έρευνας και της ανάπτυξης του JOULE με τις πρωτοβουλίες επίδειξης και προώθησης του THERMIE. Το Πρόγραμμα αποτελεί ζωτικό τμήμα της στρατηγικής της ΕΚ με στόχο την αντιμετώπιση των ενεργειακών προκλήσεων του σήμερα. Στηριζόμενο στις επιτυχίες του παρελθόντος, το πρόγραμμα JOULE-THERMIE θα βοηθήσει στη μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων που σχετίζονται με την παραγωγή και χρήση της ενέργειας, στην εξασφάλιση διαρκών και αξιόπιστων ενεργειακών πηγών, με αντιμετωπίσιμο κόστος και στην ενδυνάμωση της τεχνολογικής βάσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. SAVE (ειδικές δράσεις για υψηλή ενεργειακή απόδοση) Το πρόγραμμα SAVE εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 1991 (Οδηγία 91/565/ΕΟΚ του Συμβουλίου). θα λήξει στο τέλος του 1995. Στόχος του είναι η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και. κατά συνέπεια, η μείωση των εκπομπών C02 μέσω της δημιουργίας νομοθετικού πλαισίου για υποχρεωτικά πρότυπα ενεργέ ι ακής απόδοσης, σήματα ποιότητας, τυποποίηση, δημιουργία υποδομών, πρότυπες πειραματικές (πιλοτικές) δράσεις, επιμόρφωση και διάδοση των πληροφοριών. Δημιουργώντας ένα κοινοτικό δίκτυο, το SAVE παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μέτρα ενεργειακής απόδοσης σε εθνικό επίπεδο. 0 προϋπολογισμός του προγράμματος για την περίοδο από 1. 1. 1991 έως 31. 12. 1995 ανέρχεται σε 35 MECU. To SAVE αποτελείται από τρία μέρη: 1. Ένα πρόγραμμα νομοθετικού έργου για την ενεργειακή απόδοση, που αποσκοπεί στην άρση των θεσμικών και διοικητικών εμποδίων για επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση και στη δημιουργία προτύπων για τον ενεργειακό εξοπλισμό. Έχουν εκδοθεί οι παρακάτω οδηγίες: Απόδοση νέων λεβήτων θερμού ύδατος (οδηγία 92/42/ΕΟΚ του Συμβουλίου 24 Αναγραφή της κατανάλωσης ενέργειας στις κυριώτερες οικιακές ηλεκτρικές συσκευές (οδηγία 92/75/ΕΟΚ του Συμβουλίου). Στα πλαίσια αυτής της οδηγίας για επισήμανση, εκδόθηκε και μία οδηγία εφαρμογής για την ενεργειακή επισήμανση των οικιακών ψυγείων και καταψυκτών (94/2/ΕΟΚ). Πιστοποίηση κατασκευής, τιμολόγηση σύμφωνα με την πραγματική κατανάλωση, χρηματοδότηση από τρίτους, θερμομόνωση των νέων κτιρίων, επιθεώρηση λεβήτων και διαχείριση ενέργειας (οδηγία 93/76/ΕΟΚ του Συμβουλίου). 2. 3. Χρηματοδοτική υποστήριξη για τη δημιουργία ενεργέ ι ακώς αποδοτικών υποδομών στα κράτη μέλη. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έργα σε τομείς όπως: εκπαίδευση και επιμόρφωση, ολοκληρωμένος προγραμματισμός πόρων, χρηματοδότηση από τρίτους, συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, παρακολούθηση και στοχοθέτηση. ενεργειακή απόδοση στους τομείς των μεταφορών και των οικοδομών, και ενσωμάτωση της κοινοτικής νομοθεσίας στα κράτη μέλη. Ο προϋπολογισμός του χρηματοδοτικού προγράμματος υποστήριξης για τα έτη 1991 έως 1995 ανέρχεται σε 35 MECU. Το ποσοστό της χρηματοδότησης μπορεί να φθάσει το 50% του συνολικού κόστους του έργου. Μέχρι σήμερα έχουν χρηματοδοτηθεί 204 έργα με συνολική επιβάρυνση του προϋπολογισμού ανερχόμενη στο ύψος των 21 MECU. Δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών Το δίκτυο περιλαμβάνει βάση δεδομένων για μέτρα ενεργειακής απόδοσης και ειδικές δραστηριότητες προώθησης όπως διαλέξεις, συμπόσια και ημερίδες. Στα πλαίσια του προγράμματος νομοθετικού έργου για την ενεργειακή απόδοση, ευρίσκονται υπό εκπόνηση ένας αριθμός οδηγιών: Οδηγίες για πρότυπα συσκευών σχετικά με την ενεργειακή απόδοση. Το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση (ΕΕ αριθ. L 157) με την οποία θεσπίστηκε το PACE, ένα κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για τη βελτίωση της απόδοσης κατά τη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας. Στα πλαίσια του PACE, ετοιμάζονται οδηγίες σχετικά με πρότυπα απόδοσης συσκευών για ψυγεία, ηλεκτρικούς κινητήρες, εξοπλισμό γραφείων και εμπορικό φωτισμό. Οδηγία για ολοκληρωμένο προγραμματισμό πόρων. Στα πλαίσια της ολοκλήρωσης της εσωτερικής ενεργειακής αγοράς, προωθείται ενεργώς ο ολοκληρωμένος προγραμματισμός πόρων για τον ηλεκτρισμό και το φυσικό αέριο. Οι επιχειρήσεις κοινής οφέλειας πρέπει συνεπώς να διερευνήσουν επιλογές διαχείρισης τόσο από την πλευρά της προσφοράς όσο και από την πλευρά της ζήτησης (ενεργειακή απόδοση και ανανεώσιμες πηγές σε επίπεδο καταναλωτή) σε ισότιμη βάση. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να μπορούν να αποκομίζουν κέρδη όχι μόνον από την πώληση του φυσικού αερίου ή του ηλεκτρισμού αλλά και από τις ενεργειακές υπηρεσίες που παρέχουν με τη μορφή π. χ. επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης σε τομείς τελικής χρήσης. Οδηγίες για την επισήμανση των πλυντηρίων και πλυντηρίων πιάτων καθώς και των ηλεκτρικών λαμπτήρων. Δεν υπάρχει εκτίμηση όσον αφορά τις επιπτώσεις του προγράμματος SAVE από πλευράς αποφυγής εκπομπών C02 ή άλλων αερίων του θερμοκηπίου. Το πρώτο πρόγραμμα SAVE λήγει στο τέλος του 1995, το θέμα όμως της ενεργειακής απόδοσης παραμένει ένα καίριο πολιτικό θέμα, για περιβαλλοντικούς λόγους, για λόγους ασφάλειας στην προσφορά, καθώς επίσης και γιατί η προώθηση του συνδέεται με σημαντικούς στόχους από την άποψη της Ενιαίας Αγοράς/ ανταγωνιστικότητας καθώς και διάφορους συναφείς στόχους. Στην πρόταση της για ένα νέο πρόγραμμα SAVE, το SAVE-II (C0M(95)225), η Επιτροπή πρότεινε να ενσωματωθούν σε αυτό και το πρόγραμμα τελικής χρήσης του ηλεκτρισμού (PACE) και η πρωτοβουλία 25 διαχείρισης της περιφερειακής και αστικής ενέργειας. Όλες αυτές οι δράσεις έχουν αλληλοσυμπληρούμενους στόχους και το πρόγραμμα SAVE-ΙΙ αποτελεί ένα περιεκτικό πλαίσιο για την ανάληψη όλων αυτών των σχετικών μεταξύ τους δραστηριοτήτων. Στα πλαίσια του προγράμματος, προτείνεται να χρηματοδοτηθούν οι παρακάτω εννέα κατηγορίες δράσεων για μία πολιτική ενεργειακής απόδοσης: επιχειρήσεις μελέτες και άλλες δράσεις με στόχο την εφαρμογή και συμπλήρωση της κοινοτικής νομοθεσίας για την ενεργειακή απόδοση και τα πρότυπα απόδοσης πρότυπες πειραματικές κατά τομείς δράσεις για την επιτάχυνση επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης και Ι ή βελτίωση σχεδίων χρήσης ενέργειας από τους καταναλωτές. που πρόκειται να αναληφθούν βασικά από κοινοτικά δίκτυα στοχοθετημένες κατά τομείς πρότυπες^ πειραματικές δράσεις για την επιτάχυνση των επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης και για τη βελτίωση σχεδίων χρήσης της ενέργειας από τους καταναλωτές, που πρόκειται να αναληφθούν βασικά από δημόσιες και ιδιωτικές μέτρα προτεινόμενα από την Επιτροπή ή από τρίτους για την ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών κυρίως μέσω δικτύων πληροφοριών με στόχο την επίτευξη καλύτερου συντονισμού μεταξύ κοινοτικών, διεθνών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δραστηριοτήτων, μέσω. της δημιουργίας των κατάλληλων μέσων για αναταλλαγή πληροφοριών δράση σχετικά με το συγκεκριμένο τομέα, με παρακολούθηση της προόδου στο θέμα της ενεργειακής απόδοσης στην Κοινότητα, στα επιμέρους κράτη μέλη και στην οποία να συμπεριλαμβάνεται αυτό τούτο το πρόγραμμα SAVE ειδικές δράσεις με στόχο τη μεγαλύτερη συνοχή σε κράτη μέλη και περιοχές στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης μέσω παροχής υποστήριξης για τη δημιουργία υποδομών ενεργειακής απόδοσης σε κράτη μέλη και περιοχές όπου δεν έχουν εισέτι αναπτυχθεί επαρκώς πολιτικές ενεργειακής απόδοσης ειδικές δράσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης περιφερειακό και αστικό επίπεδο μελέτες και άλλες δράσεις για τη στήριξη πρωτοβουλιών ενεργειακής απόδοσης, στα πλαίσια άλλων προγραμμάτων ή που αποσκοπούν στην ένταξη στα πλαίσια κοινοτικών στρατηγικών προγραμμάτων, και αξιολόγηση και παρακολούθηση των αναλαμβανομένων δράσεων. της ενεργειακής απόδοσης ως κριτηρίου της ενέργειας σε To SAVE-11 προγραμματίζεται να αρχίσει την 1η Ιανουαρίου 1996 και θα διαρκέσει μέχρι την 31/7 Δεκεμβρίου του 2000. Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός είναι 150 MECU. ALTENER (Πρόγραμμα για την προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) Το πρόγραμμα ALTENER εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Σεπτέμβριο του 1993 (Απόφαση 93/500/ΕΟΚ του Συμβουλίου). Αντικείμενο του προγράμματος είναι η δημιουργία πλαισίου ειδικών δράσεων με στόχο τη μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμωνμορφών ενέργειας (μικράυδροηλεκτρικά εργοστάσια, αιολική ενέργεια, ηλιακή ενέργεια, βιομάζα, βιοκαύσιμα και βιοαεριο. γεωθερμική ενέργεια) στην αγορά. Η ισχύς του προγράμματος είναι από το 1993 έως το 1997 και ο προϋπολογισμός του είναι 40 MECU. Μέχρι τώρα έχουν χρηματοδοτηθεί 114 πιλοτικά έργα με κόστος 11 MECU. 0/ ειδικοί στόχοι για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στα κράτη μέλη, βάσει του ALTENER, είναι: η αύξηση του μεριδίου αγοράς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από 4% το 1991 σε 8% μέχρι το 2005, 26 ο τριπλασιασμός της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. η εξασφάλιση μεριδίου αγοράς της τάξεως του 5% για τα βιοκαύσιμα επί της κατανάλωσης των οχημάτων με κινητήρα. Όπως και το SAVE, το ALTENER συνίσταται από τα εξής στοιχεία: ενέργειας. Ίπό ετοιμασία: νομοθετικά μέτρα και μέτρα τυποποίησης. Προωθούνται μέτρα τυποποίησης για να διασφαλιστεί η ανεμπόδιστη κυκλοφορία εξοπλισμών για ανανεώσιμες μορφές Προβλέπεται επίσης η εναρμόνιση των προτύπων ασφαλείας για τις ανεμογεννήτριες και προδιαγραφών για το βιοντήζελ που προορίζεται για καύσιμο κινητήρων. Πρόγραμμα χρηματοδοτικής υποστήριξης για την ανάπτυξη τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών, για επιμορφωτικές και ενημερωτικές δραστηριότητες. δραστηριότητας, βιοκαύσιμα, ολοκληρωμένο προγραμματισμό πόρων και διαχείριση της ζήτησης, χρηματοδότηση από τρίτους, κατοχύρωση από πλευράς χρηματοδοτικών κινδύνων, τοπικά αναπτυξιακά προγράμματα και μελέτες σκοπιμότητας. Το 1993 και 1994, χρηματοδοτήθηκαν συνολικώς 114 έργα. Δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών Στις ενημερωτικές και προαγωγικές δραστηριότητες περιλαμβάνονται ο συντονισμός των εθνικών, κοινοτικών και διεθνών δραστηριοτήτων, συμπόσια, διαλέξεις δεδομένων. και ημερίδες και η δημιουργία βάσεων πρότυπα πειραματικά κλάδο έργα κατά Δεν υπάρχει εκτίμηση όσον αφορά τις επιπτώσεις του προγράμματος ALTENER από πλευράς αποφυγής εκπομπών C02 ή άλλων αερίων του θερμοκηπίου. Διαχείριση της ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο Η πρωτοβουλία αυτή που ξεκίνησε το 1990, προωθεί μελέτες για τον καθορισμό και εφαρμογή ενεργειακών προγραμμάτων. Αποσκοπεί επίσης στη διάδοση και μεταφορά εξειδικευμένων γνώσεων στον τομέα αυτό σε όλη την Ένωση, θεμελιώδης στόχος των τοπικών και περιφερειακών έργων που αναλαμβάνονται στα πλαίσια της πρωτοβουλίας αυτής είναι η προστασία του περιβάλλοντος με την ανάπτυξη της διαχείρισης της ενέργειας, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και με την παροχή εναλλακτι κών λύσεων από πλευράς παραγωγής ενέργειας. Η πρωτοβουλία αυτή, με συνολικό προϋπολογισμό 20 MECU, θα ενταχθεί στο πρόγραμμα SAVE-II. Υ/70 ετοιμασία: Διευρωπαϊκά δίκτυα Η στροφή προς καθαρώτερα καύσιμα με χαμηλώτερη περιεκτικότητα σε άνθρακα, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ενεργειακά και περιβαλλοντικά οφέλη, ειδικά στις περιοχές εκείνες όπου λόγω περιορισμών από πλευράς υποδομής ήταν αδύνατο να χρησιμοποιηθούν στο παρελθόν καύσιμα όπως το φυσικό αέριο. Τα διευρωπαϊκά δίκτυα παίζουν ζωτικό ρόλο στη μεταφορά καθαρώτερων καυσίμων στην περιφέρεια καθώς και στη βελτίωση της προσαρμοστικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος παροχής αερίου. Όσο αποτελεσματικώτερη και ευπροσάρμοστη είναι η λειτουργία των δικτύων, τόσο λιγώτερη ανάγκη υπάρχει για την αντιμετώπιση θεμάτων ασφάλειας στην προμήθεια στην περίπτωση ταχείας στροφής προς το φυσικό αέριο. Το ίδιο ισχύει ηλεκτρικής περιεκτικότητα σε άνθρακα στην Κοινότητα. και για τα διευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα που στηρίζουν τη χρήση ενέργειας που παράγεται από πηγές με χαμηλή ή μηδενική Συστήματα αυτοδέσμευσης Για τον περιορισμό των εκπομπών του C02 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου απαιτείται η δραστηριοποίηση και ενεργός συμμετοχή όλων των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων. Τα συστήματα αυτοπεριορισμού και αυτοδέσμευσης έχουν να παίξουν σημαντικό ρόλο στο μέλλον. Η Επιτροπή έδωσε πρόσφατα εντολή στη CEN/CENELEC (που είναι ένας διεθνής οργανισμός για την έκδοση ηλεκτροτεχνικών 27 προτύπων) να εκπονήσει ευρωπαϊκά πρότυπα για συστήματα θέρμανσης με ηλιακή ενέργεια και για τα συστατικά τους μέρη. Επίσης, ευρίσκονται υπό εκπόνηση πρότυπα για τα φωτ'οβολταΐκά στοιχεία και τους ανεμοστρόβιλους. Η διάδοση ελάχιστων προτύπων επί τη βάσει της σχέσης κόστους/ αποτελεσματικότητα είναι χρήσιμη και από ενεργειακής και από περιβαλλοντικής πλευράς. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνεργάζονται επίσης με τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρισμού για να βρεθούν οι οικονομικά συμφερώτεροι τρόποι για τον περιορισμό των εκπομπών C02 μέσω επιλογών σχετικών με την προσφορά και τη ζήτηση της ηλεκτρικής ενέργειας. Περαιτέρω, τη στιγμή αυτή βρίσκεται στο στάδιο της^ διαπραγμάτευσης ένα εθελοντικό πρόγραμμα επισήμανσης για την ενεργειακή απόδοση των ηλεκτρονικών υπολογιστών και άλλου εξοπλισμού γραφείων. Το εθελοντικό αυτό πρόγραμμα, στο οποίο μπορούν να περιληφθούν κατασκευαστές από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη ενός συστήματος επισήμανσης σχεδόν παγκόσμιας εμβέλειας. 4. 4. Πρόταση για την επιβολή φόρου άνθρακα/ενεργέ ι ας Τον Ιούνιο του 1992 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο οδηγίας (COM(92)226 τελικό) για την επιβολή φόρου σε όλα τα ενεργειακά προϊόντα, εκτός από εκείνα που προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο οποίος να βασίζεται κατά 50% στο ενεργειακό περιεχόμενο και κατά 50%% στην περιεκτικότητα των καυσίμων σε άνθρακα. Στόχος της επιβολής του φόρου αυτού ήταν να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση και να ευνοηθεί η αντικατάσταση των πετρελαϊκών καυσίμων από άλλα τα οποία να εκλύουν λιγώτερο ή και καθόλου C02. 0 φόρος αυτός προτάθηκε να εισαχθεί σταδιακά, ξεκινώντας με ένα συντελεστή 0,21 ECU/GJ και 2,81 ECU/t C02 τον πρώτο χρόνο (το οποίο ισοδυναμεί με 3$ ανά βαρέλι πετρελαίου). 0/ συντελεστές αυτοί θα αυξάνονταν για καθένα από τα επόμενα επτά έτη κατά το ένα τρίτο των αρχικών αυτών τιμών, πράγμα που σημαίνει ότι τον έβδομο χρόνο οι συντελεστές αυτοί θα ήταν ίσοι με 0,7 ECU/GJ και 9,4 ECU/t C02 το οποίο και ισοδυναμεί με 10$ ανά βαρέλι. Σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια, η παραγωγή των ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών θα φορολογείτο ανάλογα με την περιεκτικότητα των χρησιμοποιούμενων καυσίμων σε άνθρακα. Όσο για το ενεργειακό τμήμα, ο φόρος θα καθορίζονταν σε ECU/MWh. Τα ακατέργαστα υλικά. π. χ. οι ενεργειακές πηγές που χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες, δεν θα φορολογούνταν. Γ/α τις ενεργοβόρες βιομηχανίες θα εφαρμόζονταν κλιμακωτές ελαφρύνσεις και φοροαπαλλαγές υπό όρους. Οι μειώσεις θα εξαρτώνταν από τη συμμετοχή της ενεργειακής δαπάνης στη συνολική προστιθέμενη af/α παρασκευάζονται με χρήση αυτής της ενέργειας. Πλήρης φοροαπαλλαγή θα παρείχετο στις επιχειρήσεις εκείνες που χρησιμοποιούν ενεργοβόρες διαδικασίες παραγωγής και εξαρτώνται σημαντικά από το εξωτερικό εμπόριο. των προϊόντων που Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο φόρος αυτός θα οδηγούσε σε μία κατά 3,8% μείωση των εκπομπών C02 έως το έτος 2000 σε σχέση με εκείνες του 1990. Παρούσα θέση της πρότασης Για τη θέσπιση φορολογικών μέτρων απαιτείται η ομόφωνη έγκριση από τον Συμβούλιο. Στη συνάντηση του στο Έσσεν στις^ 9 Δεκεμβρίου 1994, το Συμβούλιο έλαβε υπό σημείωση την πρόθεση της Επιτροπής να παρουσιάσει κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό κοινών παραμέτρων για όσα κράτη μέλη επιθυμούν να εφαρμόσουν φόρο C02lενέργειας. Μετά τις εξελίξεις αυτές, η Επιτροπή στις 10 Μαίου 1995 αποφάσισε να τροποποιήσει την αρχική της πρόταση για να υπερπηδηθούν 28 ra εμπόδια που ανέκυψαν κατά τις προηγούμενες συζητήσεις στο Συμβούλιο (C0M(95)172). Η βασική αλλαγή που προτάθηκε είναι, πριν από την εφαρμογή εναρμονισμένου φόρου, να προηγηθεί μία μεταβατική περίοδος κατά την διάρκεια της οποίας τα κράτη μέλη. τηρώντας πάντοτε την εναρμονισμένη δομή. να είναι ελεύθερα να καθορίσουν τους συντελεστές του φόρου κατά προϊόν, υπό την προϋπόθεση ότι στη διάρθρωση των συντελεστών που θα εφαρμοστούν θα λαμβάνεται πλήρως υπόψη ο στόχος της Κοινότητας για περιορισμό των εκπομπών C02 μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και της στροφής από την χρήση ανθρακούχων καυσίμων προς καύσιμα με χαμηλή ή και μηδενική περιεκτικότητα σε άνθρακα. Επιπλέον, οι ελάχιστοι συντελεστές που προβλέπονται στην αρχική πρόταση (3 US$/bbl) αναθεωρούνται (10USS) και καθίστανται συντελεστές-στόχοι προς τους οποίους τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να προσπαθήσουν να κάνουν να συγκλίνουν μεσοπρόσθεσμα οι εφαρμοζόμενοι από το καθένα συντελεστές. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης σκόπιμο, για λόγους απλοποίησης και μείωσης των διοικητικών δαπανών, να γίνει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χρήση των υφισταμένων διατάξεων των οδηγιών για τους έμμεσους φόρους. Φυσικά, η προσέγγιση αυτή, καταργεί την ανάγκη για ορισμένες ρήτρες ασφαλείας (εξάρτηση υπό όρους και προσωρινή αναστολή του φόρου), οι οποίες και καταργούνται. Περαιτέρω, για να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα των κοινοτικών επιχειρήσεων θα πρέπει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα από τον φόρο για την μείωση άλλων διαφορικών επιβαρύνσεων, ιδιαίτερα των εργασιακών επιβαρύνσεων. 4. 5. Μηχανισμός παρακολούθησης Με την απόφαση του Συμβουλίου της 2Αης Ιουνίου 1993 (93/389/ΕΟΚ), θεσπίστηκε για τα κράτη μέλη ένας μηχανισμός παρακολούθησης των ανθρωπογενούς αιτιολογίας εκπομπών C02 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου που δεν υπάγονται στο Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη εκπονούν, δημοσιεύουν και εφαρμόζουν εθνικά προγράμματα περιορισμού των εκπομπών C02 ανθρωπογενούς αιτιολογίας. Τα προγράμματα ενημερώνονται περιοδικά. Η Επιτροπή αξιολογεί τα εθνικά προγράμματα κατ' έτος για να εκτιμήσει αν η πρόοδος που πραγματοποιείται στην Κοινότητα ως σύνολο είναι επαρκής για την κατάκτηση του στόχου της σταθερότητας. Τη στιγμή αυτή ετοιμάζεται η δεύτερη έκθεση αξιολόγησης, που καλύπτει το 1994-1995. Μόλις τελειώσει. η έκθεση θα σταλεί στο Συμβούλιο και στο Ευρωπα "ι κό Ko ι νοβούλ ι ο. τις εκπομπές C02 κατά το έτος αναφοράς 1990, Με βάση την απόφαση του Συμβουλίου, τα εθνικά προγράμματα πρέπει να περιλαμβάνουν τα εξής στοιχεία: απογραφές των εκπομπών από πηγές και δέσμευσης από αποδέκτες, λεπτομέρειες για τις εθνικές πολιτικές και μέτρα που στοχεύουν στον περιορισμό και απομόνωση των εκπομπών C02, την πορεία των εθνικών εμπομπών από το 1994 έως το 2000, ra μέτρα που ελήφθησαν ή πρόκειται να ληφθούν για την εφαρμογή της νομοθεσίας και των πολιτικών της Κοινότητας καθώς και μία εκτίμηση των οικονομικών συνεπειών των ανωτέρω μέτρων. Η μεθοδολογία για τον προσδιορισμό των εκπομπών και της δέσμευσης από αποδέκτες πρέπει γα είναι συμβατή με τη μεθοδολογία της IPCC και να λαμβάνονται σε αυτήν υπόψη οι νεώτερες αποφάσεις που ελήφθησαν στα πλαίσια της UN FCCC. Όσον αφορά τα υπόλοιπα αέρια τα οποία συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα σχετικά με τις εκπομπές των αερίων αυτών στοιχεία καθώς και περιγραφή των μέτρων που ελήφθησαν ή πρόκειται να ληφθούν για τον περιορισμό των εκπομπών. Με την απόφαση συνιστάται αντιπροσώπους των κρατών μελών και προεδρευεται από τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής. Μέχρι τα μέσα του 1995, η επιτροπή παρακολούθησης συνήλθε σε πέντε και μία επιτροπή που αποτελείται από τους 29 συνεδριάσεις και ενέκρινε δύο κείμενα ("Περιεχόμενο και μορφή των ετήσιων απογραφών" και "Μεθοδολογία για την αξιολόγηση της προόδου και του περιεχομένου των εθνικών προγραμμάτων"). 4. 6. Πολιτικές κατά τομέα Στο μέρος αυτό γίνεται μία ανασκόπηση των κατά τομείς πολιτικών στις οποίες περιλαμβάνονται ειδικά περιβαλλοντικά μέτρα και Ι ή συνεισφέρουν στον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου. Γ/α τις πολιτικές αυτές, εκτός της πολιτικής για τις μεταφορές, δεν έχουν γίνει εκτιμήσεις όσον αφορά τις ποσοτικές επιπτώσεις τους στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Αγροτική πολιτική Η μεταρρύθμιση της Κοινής^ Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) που έγινε το 1992 απετέλεσε σταθμό για τις αγροτικές πολιτικές της Κοινότητας της δεκαετίας του 90. Ορισμένα μέτρα αυτής της ίδιας της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ, που έγινε πρωταρχικά για οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους, έχουν επιπτώσεις και στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Σε συνδυασμό με τη μεταρρύθμιση, εγκρίθηκαν και ορισμένα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, ως μέρος των μέτρων που είναι γνωστά με την ονομασία "συνοδευτικά μέτρα". Πριν από τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, είχαν ήδη εκδοθεί η οδηγία για την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση που προκαλείται από νιτρικά προερχόμενα από γεωργικές πηγές (ΕΟΚ 676/91) και η οδηγία για το πόσιμο νερό (ΕΟΚ 778/80,) με σκοπό τη μείωση των συγκεντρώσεων νιτρικών στο πόσιμο νερό. Και οι δύο αυτές οδηγίες έχουν επιπτώσεις στη χρήση νιτρικών λιπασμάτων και συνεπώς μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση των εκπομπών Ν20. Εντούτοις, η εφαρμογή της οδηγίας για το πόσιμο νερό έγινε πριν από το 1990 και συνεπώς οι επιπτώσεις της είναι ήδη κατά το πλείστον αισθητές. Επίσης, πριν από την μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, με τον κανονισμό ΕΟΚ 2328/91 του Συμβουλίου, ιδρύθηκε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αγροτικής Καθοδήγησης και Εγγυήσεων (EAGGF) το οποίο διέθετε, μεταξύ άλλων, κεφάλαια και για μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. > Όσον αφορά τις συνέπειες αυτής ταύτης της μεταρρύθμισης^ της ΚΑΠ, ένα από τα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης είναι η μείωση των αγροτικών τιμών. Με τη μείωση των τιμών, η χρήση των ανόργανων λιπασμάτων καθίσταται λιγώτερο αποδοτική και οδηγεί στην κατά το ένα τρίτο περίπου μείωση της κατανάλωσης τους. Με τον τρόπο αυτό μειώνονται και οι συνολικές εκπομπές Ν20 από νιτρικά και άμμων ιακά λιπάσματα. Επιπλέον, με το υποχρεωτικό σύστημα αγρανάπαυσης (ΕΟΚ 1765/92) μειώνεται η ένταση της όλης αμειψισποράς9. Περαιτέρω, η πιθανότητα καλλιέργειας μη βρώσιμων προϊόντων στα υπό αγρανάπαυση εδάφη αποτελεί θετικό παράγοντα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αφού υποβοηθεί στην υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων από βιοκαύσιμα. 0 κανονισμός ΕΟΚ (2066/92) αποβλέπει στην εκτατική παραγωγή βοδινού κρέατος περιορίζοντας τις πριμοδοτήσεις βάσει μέγιστων συντελεστών ζωΙκού πληθυσμού. 0 μέγιστος συντελεστής είναι τη στιγμή αυτή 3 μονάδες ζωικού κεφαλαίου ανά εκτάριο βοσκής και πρόκειται να μειωθεί σε 2 μονάδες ζωικού κεφαλαίου το 1996. Me τον τρόπο αυτό μειώνονται οι εκπομπές CH4 από μυρηκαστικά ανά εκτάριο. Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να περιορίζουν την πριμοδότηση για το βοδινό στους αγρότες που συμμορφώνονται με ορισμένους περιβαλλοντικούς κανόνες (ΕΟΚ 3611/93) Εντατικοποίηση χρήσης των αργούντων εδαφών θα υπάρξει μόνον εφόσον παρατηρηθεί αύξηση των τιμών αγοράς λόγω μειωμένης ολικής παραγωγής. Κάτι τέτοιο όμως δεν φαίνεται πιθανόν αφού οι αγροτικές τιμές είναι ακόμη υπό κανονιστικό καθεστώς και, συνεπώς, συνεχίζουν να εμφανίζουν περιορισμέ'νη ανταπόκριση. 30 Ος συνοδευτικό μέτρο της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ, a/Uafai/ και οι κανονισμοί για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αγροτικής Καθοδήγησης και Εγγυήσεων (EAGGF) σχετικά με τα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα (ΕΟΚ 2078/92) και την προώθηση της δημιουργίας δασών (ΕΟΚ 2080/92). Τα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα προωθούνται με προγράμματα κατά ζώνες που καθορίζονται σε επίπεδο κρατών μελών. Στα προγράμματα αυτά περιλαμβάνονται : - μέθοδοι εκτατικής και περίβαλλοντικώς ορθής παραγωγής - μετατροπή αρώσιμων εδαφών σε λιβάδια - μείωση της πυκνότητας του ζωικού κεφαλαίου - συντήρηση εγκαταλελειμένης αγροτικής γης - 20 χρόνια αγρανάπαυση για οικολογικούς λόγους - πρόσβαση του κοινού σε αγροτική γη - προστασία των γενετικών ποικιλιών - πρότυπα πειραματικά έργα και επιμόρφωση των αγροτών. Τα αγροπερ ι βαλλοντ ι κά μέτρα συγχρηματοδοτούνται από το EAGGF σε ποσοστό 75% στις λιγώτερο ανεπτυγμένες περιοχές και σε ποσοστό 50% στις υπόλοιπες. 0 διαθέσιμος προϋπολογισμός για την περίοδο 1993-1997 είναι 3670 MECU. Τη στιγμή αυτή συνεχίζεται η εκτίμηση από την Επιτροπή 214 συνολικά προγραμμάτων, ενώ μέχρι τώρα έχουν εγκριθεί 59 προγράμματα. Πολιτική για τα δάση Με διάφορους κοινοτικούς κανονισμούς προωθείται- η δημιουργία δασών στα κράτη μέλη και η συμβολή των δασών στη βελτίωση του περιβάλλοντος. Με τον κανονισμό 1610/89 σχετικά με την ανάπτυξη δασών σε αγροτικές περιοχές παρέχεται η δυνατότητα κοινοτικής συγχρηματοδότησης για τα ακόλουθα, μεταξύ άλλων, μέτρα: - δημιουργία και βελτίωση δασών - δημιουργία φυτωρίων - αποκατάσταση κατεστραμμένων από πυρκαιές δασών - εκστρατείες ευαισθητοποίησης για τα δάση. Τα μέτρα αυτά περιορίζονται σε λιγώτερο ανεπτυγμένες περιοχές και πρέπει να εφαρμόζονται στα πλαίσια προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη και εγκρίνονται από την Επιτροπή. Ένα συνοδευτικό μέτρο της μεταρρύθμισης της^ ΚΑΠ είναι η προαγωγή της δημιουργίας δασών (ΕΟΚ 2080/92). Το μέτρο αυτό συμβάλλει στη βελτίωση της περιβαλλοντικής ανάπτυξη δασών σε αγροτικές περιοχές και την αύξηση της ικανότητας απορρόφησης του C02. ισορροπίας με την Η οικονομική βοήθεια χορηγείται επί τη βάσει συμβάσεως για την κάλυψη των δαπανών για: - τη δημιουργία δασών σε αγροτικά εδάφη - τις απώλειες εισοδήματος από αγροτικά εδάφη (20 χρόνια) - τη συντήρηση εδαφών στα οποία αναπτύχθηκαν δάση (5 χρόνια) - επενδύσεις για τη βελτίωση των δασών (προστασία από πυρκαΐές). Τα μέτρα συγχρηματοδοτούνται από το EAGGF σε ποσοστό 75% στις λιγώτερο ανεπτυγμένες περιοχές και σε ποσοστό 50% στις υπόλοιπες. 0 διαθέσιμος προϋπολογισμός για την περίοδο 1993-1997 είναι 1260 MECU. Τα μέτρα που αποσκοπούν στην προστασία των δασών από την ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνουν εμμέσως την καθαρή πρωτογενή παραγωγικότητα των δένδρων και κατά συνέπεια αυξάνουν και την εν δυνάμει απορρόφηση C02 (ΕΟΚ 3528/86 και 2157/92). Τα μέτρα αυτά περι λαμβάνουν τη σύνταξη τακτικών καταστάσεων για τις συνθήκες των δασών και πιλοτικά έργα για τη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις επιπτώσεις της ρύπανσης του αέρα στα δάση. Επιπλέον, ο κανονισμός ΕΟΚ 2158/92 αποσκοπεί στην προστασία των δασών από τις πυρκαΐές. Το μέτρο αυτό προβλέπει: την επεξεργασία από τα κράτη μέλη προγραμμάτων για την προστασία των δασών από τις πυρκαΐές κοινοτικό σύστημα πληροφοριών για τις δασικές πυρκαιές κοινοτική στήριξη για έργα με στόχο την πρόληψη των πυρκαΐών. 31 Πολιτική για τις μεταφορές Οι μεταφορές αποτελούν μία μείζονα πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Κοινότητα. Είναι ο δεύτερος πιο σημαντικός τομέας εκπομπών C02, μετά τον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και πριν από τον οικιακό και τριτογενή τομέα και τη βιομηχανία. Τη στιγμή αυτή οι μεταφορές ευθύνονται για το ένα τέταρτο περίπου των συνολικών εκπομπών C02 στην Κοινότητα. Με βάση το στατικό σενάριο (σενάριο business as usual), οι εκπομπές C02 α/7ό τις μεταφορές προβλέπεται να αυξηθούν σημαντικά μεταξύ των ετών 1990 και 2000. Το γεγονός αυτό είναι καίριας o/?/vao/'aç στην ανάπτυξη οποιασδήποτε στρατηγικής για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. 0 τομέας των μεταφορών στην ΕΚ χαρακτηρίζεται από έντονη ανάπτυξη: η αναμενόμενη αύξηση μεταξύ 1990 και 2000 για τα διανυόμενα από οχήματα χιλιόμετρα είναι 17% για τα επιβατηγά, 26% για τα μικρού φορτίου φορτηγά και 13% για τα δίκυκλα οι αεροπορικές μεταφορές στην Ευρώπη (εξαιρουμένων των νεοσύστατων κρατών) αναμένεται να αυξηθούν κατά 5,2% κατ' έτος μέχρι το 2003, σύμφωνα με το Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας. Για την αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές, η Κοινότητα διαθέτει ουσιαστικά δύο τρόπους αντιμετώπισης: Τη θέσπιση κανονιστικών διατάξεων, δηλ. τον καθορισμό προτύπων εκπομπών ή άλλων τεχνικών προτύπων για τα οχήματα, τα αεροσκάφη, κλπ. Η οδηγία 93/226/ΕΚ της Επιτροπής προβλέπει μέθοδο μέτρησης^ των εκπομπών C02 από επιβατηγά οχήματα, δεν έχουν όμως προβλεφθεί πρότυπα για τις εκπομπές αυτές. Η Επιτροπή σκοπεύει να εκδώσει ανακοίνωση για το θέμα αυτό το φθινόπωρο του 1995. Η Κοινότητα έχει κάνει σημαντικές προόδους στο πρόβλημα της μείωσης των υπόλοιπων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και που προέρχονται από τις μεταφορές. Μεταξύ των ετών 1990 και 1994 και με βάση υφιστάμενη προγενέστερη νομοθεσία, ενισχύθηκαν τα κοινοτικά πρότυπα για τις εκπομπές NO CO και V0C από οδικά οχήματα. Τα πρότυπα είναι κατά τη νομοθεσία δεσμευτικά για τα κράτη μέλη. Τα στοιχεία που παρατίθενται παρακάτω αναφέρονται στην υποχρεωτική εφαρμογή των προτύπων σε όλα τα νέα οχήματα στην Κοινότητα: * τη μείωση Για τα βαρέα οχήματα, η οδηγία 91/542/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 1. 10. 1991 προβλέπει των ορίων εκπομπών CO, υδρογονανθράκων και Ν0Χ σε δύο στάδια, από 1. 10. 1993 και από 1. 10. 1996 και εφεξής. Για τα ελαφρά οχήματα, η οδηγία 93/59/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28. 6. 1993 προβλέπει τη μείωση των ορίων εκπομπών CO, υδρογονανθράκων και Ν0Χ από το 1994 και εφεξής. Για τα επιβατηγά οχήματα, η οδηγία 94/12/ΕΚ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 23. 3. 1994 προβλέπει τη μείωση των ορίων εκπομπών CO, υδρογονανθράκων και Ν0Χ από το 1997 και εφεξής. Η οδηγία 92/6/ΕΟΚ προβλέπει τον εφοδιασμό των φορτηγών (85 km/h) και των λεωφορείων και πούλμαν (100 km/h) με ρυθμιστές ταχύτητας, εν μέρει αναδρομικά. Εκτιμάται ότι με τις διατάξεις της οδηγίας αυτής μειώνεται η κατανάλωση ενέργειας και συνεπώς μειώνονται κατά 5% τουλάχιστον και οι εκπομπές C02 από τα οχήματα αυτά. νομοθεσίας σχετικά με δοκιμές Στα πλαίσια καταλληλότητας κυκλοφορίας, η οδηγία 92/55/ΕΟΚ θεσπίζει ελάχιστα πρότυπα και κριτήρια για δοκιμές εκπομπών σε όλα τα οχήματα. Δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος των εκπομπών είναι αποτέλεσμα της κυκλοφορίας κακοσυντηρημένων οχημάτων, η οδηγία αυτή είναι πιθανόν να έχει σημαντικά αποτελέσματα. της κοινοτικής * * * * Φορολογικά μέτρα για παρέμβαση στη ζήτηση μεταφορών, στην επιλογή του τρόπου και στα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των καυσίμων. 32 Από την εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα από το πρόβλημα των εκπομπών των οχημάτων, καταδείχθηκε η δυνατότητα που υπάρχει για την προώθηση περιβαλλοντικών στόχων μέσω φορολογικών κινήτρων. Πολλά κράτη μέλη χρησιμοποίησαν φορολογικά κίνητρα για την προώθηση στην αγορά οχημάτων που πληρούν τα νέα κοινοτικά πρότυπα πριν από την υποχρεωτική εφαρμογή τους ενώ η οδηγία 92/458/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τις εκπομπές από μικρά αυτοκίνητα προσδιόρισε ένα σχετικό πλαίσιο για τα κίνητρα αυτά. Η επιβολή έμμεσων φόρων στα καύσιμα για μεταφορές αυξάνει τις τιμές των μεταφορών και μπορεί συνεπώς να χρησιμοποιηθεί ως μέσον για τη μείωση της κατανάλωσης αυτών των προϊόντων και τον περιορισμό επομένως των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η οδηγία 92/82/ΕΟΚ του Συμβουλίου καθορίζει τους παρακάτω ελάχιστους συντελεστές έμμεσων φόρων στη βενζίνη και στο ντήζελ10 ECU 337 ανά 1000 λίτρα για τη βενζίνη με μόλυβδο ECU 287 ανά 1000 λίτρα για την αμόλυβδη βενζίνη ECU 245 ανά 1000 λίτρα gas oil χρησιμοποιούμενου ως προωθητικού ECU 100 ανά 1000 kg για το υγροποιημένο αέριο και το μεθάνιο που χρησιμοποιούνται ως προωθητικό ECU 245 ανά 1000 λίτρα κηροζίνης χρησιμοποιούμενης ως προωθητικού. Μέχρι τώρα, το μέτρο αυτό δεν έχει χρησιμοποιηθεί με αποκλειστικό σκοπό τη μείωση των εκπομπών C02 και άλλων επιβλαβών εκπομπών καθώς η ύπαρξη των ελάχιστων συντελεστών έμμεσων φόρων σε κοινοτικό επίπεδο συνδέεται κυρίως με τις εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών και τις απαιτήσεις της εσωτερικής αγοράς. Εντούτοις, η Επιτροπή, στην έκθεση της για την ανά διετία ανασκόπηση των ελάχιστων συντελεστών έμμεσων φόρων στα πετρελαιοειδή για το 1993 και 1994, αναγνώρισε ότι η περιβαλλοντική πολιτική και οι εκπομπές C02 αποτελούν ζητήματα που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαμόρφωση της δημοσιονομικής πολιτικής. Η Επιτροπή εξετάζει παράγοντες κόστους των μεταφορών και τον τρόπο με τον οποίο θα το ενσωματώσει στο εσωτερικό. Η Επιτροπή σκοπεύει στο εγγύς μέλλον να παρουσιάσει ένα Πράσινο Βιβλίο για το θέμα αυτό. τώρα το πρόβλημα του προερχομένου από εξωτερικούς Η Επιτροπή, για να προωθήσει τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τομέα των μεταφορών, έχει υποβάλει πρόταση οδηγίας σχετικά με τους έμμεσους φόρους στα καύσιμα κινήσεως από αγροτικές πηγές ("βιοκαύσιμα"). Η πρόταση αυτή προβλέπει μείωση της φορολογίας των βιοκαυσίμων σε σχέση με τα συμβατικά καύσιμα (βενζίνη και ντήζελ). Η πρόταση για φόρο άνθρακα/ενέργειας (βλ. τμήμα 4. 4), εφόσον εγκριθεί, θα έχει και αυτή επιπτώσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από μεταφορές. Με βάση το στατικό σενάριο, οι ολικές εκπομπές CO? από τις οδικές μεταφορές αναμένεται να αυξηθούν κατά 24,5% μεταξύ 1990 και 2000 (ΓΔ XVII, (Ενέργεια): Συνέπειες του προτεινόμενου φόρου άνθρακα/ενεργεί ας", 23. 10. 1992). Όσον αφορά τα υπόλοιπα αέρια του θερμοκηπίου, οι προβλέψεις είναι οι ακόλουθες: εκπομπές το 2000 σε σύνκοιση υε το 1990 CH4 Ν20 CO ΝΟχ ΝΜ V0C - 4 1 , 3% +237,6% - 5 3 , 3% - 3 7 , 1% - 5 2 , 9% 10 Ειδικά για το Λουξεμβούργο ισχύουν ειδικοί (κατώτεροι) συντελεστές 33 Πολιτική για τα απόβλητα Όσον αφορά τα απορρίμματα από συσκευαυίες, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσαν οδηγία (94/62/ΕΟΚ) με στόχο την εναρμόνιση των εθνικών των συσκευασιών και των απορριμμάτων από μέτρων σχετικά με τη διαχείριση συσκευασίες και την επίτευξη υψηλού βαθμού προστασίας του περιβάλλοντος. Τα μέτρα αποσκοπούν κατά πρώτο λόγο στην πρόληψη της παραγωγής απορριμμάτων συσκευασιών και, κατά δεύτερο λόγο, στην επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών, στην ανακύκλωση και σε άλλες μορφές ανάκτησης απορριμμάτων συσκευασιών με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση της διάθεσης τέτοιων απορριμμάτων. Με τον τρόπο αυτό θα επέλθει μείωση των εκπομπών C02 και CH4. Ira μέτρα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η επιβολή υποχρέωσης για τα κράτη μέλη να επιτύχουν, μέσα σε πέντε χρόνια από την εφαρμογή της οδηγίας, ένα ποσοστό 50% ανάκτησης των απορριμμάτων συσκευασιών11. Το ποσοστό ανακύκλωσης πρέπει να είναι μεταξύ 25 και 45%. Γ/α μία δεύτερη πενταετή περίοδο, θα καθοριστούν από το Συμβούλιο νέοι στόχοι. Επιπλέον, η οδηγία προβλέπει συστήματα σήμανσης και ταυτοποίησης, τυποποίηση, μέγιστες επιτρεπτές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων, συστήματα πληροφόρησης για την εναρμόνιση των στοιχείων σχετικά με τη διαχείριση τους χρήστες των συσκευασιών και απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων από μέρους των κρατών μελών. των απορριμμάτων συσκευασιών μεταξύ των κρατών μελών, ενημέρωση για Το Συμβούλιο της 8/75" και 9ης Ιουνίου 1994. συμφώνησε πάνω σε κοινή θέση για οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με τις χωματερές. Η τροποποιημένη πρόταση προβλέπει την υποχρέωση για παροχή αδειών, συμπεριλαμβανομένων και απαιτήσεων για διαδικασίες παρακολούθησης και ελέγχου. Το περιεχόμενο της άδειας πρέπει να πληροί "γενικές απαιτήσεις για όλους τους τύπους χωματερών", μεταξύ των οποίων είναι και η λήψη των αναγκαίων μέτρων για τον έλεγχο της συσσώρευσης και να μετανάστευσης αερίου συλλέγεται, εκτός αν να υφίσταται σχετική επεξεργασία και να χρησιμοποιείται, η αρμόδια αρχή, έπειτα από περιβαλλοντική αξιολόγηση, κρίνει διαφορετικά. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρξει αποτελεσματι κώτερη διαχείριση των χωματερών και, κατά συνέπεια, μείωση των εκπομπών μεθανίου. των χωματερών. Το αέριο των χωματερών πρέπει 4. 7. Κείμενο εργασίας της Επιτροπής για τη στρατηγική της ΕΕ στο θέμα της αλλαγής του κλίματος: επιλογές Πραγματοποιηθείσες αναλύσεις έδειξαν ότι με τις υπάρχουσες προβλέψεις σχετικά με τις τιμές της ενέργειας και την οικονομική ανάπτυξη η Κοινότητα μπορεί να πέσει έξω στο στόχο της^ για σταθεροποίηση των εκπομπών C02 κατά 5 έως 8%, Έγινε λοιπόν αντιληπτό ότι χρειάζεται στιβαρώτερη εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει η Κοινότητα και τα κράτη μέλη. Έπειτα από αίτηση του Συμβουλίου, η Επιτροπή ετοίμασε την 1η Μαρτίου 1995 μία προκαταρκτική ανάλυση των πολιτικών επιλογών που θα έπρεπε να λάβει υπόψη του το Συμβούλιο για τον περιορισμό των εκπομπών C02 εν όψει του 2005-2010 (ΕΕΚ 95/288/Te/\//co). Από την προκαταρκτική ανάλυση είναι ήδη σαφές ότι υπάρχουν σημαντικές τεχνικές δυνατότητες για τον περιορισμό και μείωση των εκπομπών C02 πέραν του 2000. Γ/α να εκμεταλλευθούμε όμως τις δυνατότητες αυτές, θα πρέπει να ληφθούν ουσιαστικά μέτρα: η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και η διείσδυση στην αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ολοκλήρωση της εσωτερικής ενεργειακής αγοράς, η αλλαγή των τρόπων μεταφοράς, η εξέταση αύξησης των φόρων στην ενέργεια, η καλύτερη εστίαση των πολιτικών της Ε&Α και η ενδυναμωμένη συνεργασία με τρίτες χώρες. Επιπλέον, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι πολλά από τα μέτρα αυτά μπορούν να ληφθούν με σκοπό την απολαβή ουσιαστικών οφελών και σε άλλους τομείς όπως η η Ε&Α και οι μεταφορές καθώς επίσης και η ανάπτυξη, η ενέργεια, ανταγωνιστικότητα και η απασχόληση, όπως ήδη αναφέρεται στη Αευκή Βίβλο της Επιτροπής του Δεκεμβρίου του 1993. Με εξαίρεση την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία 34 Εν όψει των συζητήσεων για το κείμενο εργασίας στο Συμβούλιο και της απόφασης της πρώτης διάσκεψης των συμβαλλομένων μερών στη UN FCCC, η Επιτροπή επεξεργάζεται τη στιγμή αυτή μία πιο λεπτομερή ανάλυση. 4. 8. Ιυνοψη Στους πίνακες που ακολουθούν συνοψίζονται τα προγράμματα, οι πολιτικές και τα μέτρα που περιγράφονται στο κεφάλαιο αυτό. Γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ προγραμμάτων, πολιτικών και μέτρων που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο (Πίνακας 4. 1), που προτάθηκαν από την Επιτροπή (Πίνακας 4. 2. ) και ευρίσκονται υπό επεξεργασία από την Επιτροπή (Πίνακας 4. 3). Πίνακας 4. 1. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο 'Ονομα THERMIE Ι Περίοδος Προϋπολογισμός Περιγραφή 1990-1994 700 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες SAVE-Πρόγραμμα 1991-1995 35 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για προγράμματα ενεργειακής απόδοσης SAME-Ηομοθεσία Διαχείριση ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο 1992-. 1992-. 1994-. Πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για νέους λέβητες θερμού ύδατος Ενεργειακή επισήμανση των βασικών οικιακών ηλεκτρικών συσκευών. Οδηγία-πλαίσιο Ενεργειακή επισήμανση των ψυγείων και καταψυκτών 1990-1995 20 MECU Ορθολογικοποίηση της χρήσης ενέργειας σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο 40 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κ ALTEUER-πρόγραμμα 1993-1997 Συμφωνία αυτοδέσμευσης Μηχανισμός παρακολούθησης 1993-2000 Μεταρρύθμιση ΚΑΠ, μείωση των τιμών 1992-. Η CEN/CENELEC θα εκπονήσει πρότυπα για θέρμανση με ηλιακής ενέργεια με συστήματα CEN/CENELEC, φωτοβολταΐκά και ανεμοστρόβιλους Διαδικασίες για την παρακολούθηση της προόδου προς τον στόχο της σταθεροποίησης των εκπομπών C02 Η μείωση των αγροτικών τιμών καθιστά λιγώτερο επικερδή τη χρήση ανόργανων λιπασμάτων και είναι μία αιτία για τη φθίνουσα χ ρήση w τα ανόργανων λιπασμάτων (και κατά συνέπεια και των εκπομπών Ν20) τελευταία χρόνια. Μεταρρύθμιση ΚΑΠ, πρόγραμμα αγρανάπαυσης 1992 Το πρόγραμμα υποχρεωτικής αγρανάπαυσης προάγει την ανάπτυξη των βιοκαυσίμων Πίνακας 4. 1. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Όνομα Περίοδος Προϋπολογισμός Περι γραφή Μεταρρύθμιση ΚΑΠ, εκτατική παραγωγή βόειου κρέατος Αγρό-περιβαλλοντικά μέτρα 1992-. 0/ πριμοδοτήσεις συναρτώνται με μέγιστους συντελεστές ζωικού πληθυσμού, μειουμένων των εκπομπών CH4 από μυρηκαστικά ανά ha 1993-1997 3670 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για προγράμματα κατά ζώνες, συμπερ. και περιβαλλοντικών μέτρων Δημιουργία δασών 1993-1997 1260 MECU Χρηματοδοτική υποστήριξη για δημιουργία δασών Προστασία δασών από τη ρύπανση Προστασία των δασών από πυρκαΐές 1992-1996 29,4 MECU 1992-1996 70 MECU Πρότυπα εκπομπών για βαρέα οχήματα 1993-. Πρότυπα εκπομπών για ελαφρά οχήματα 1993-. Πρότυπα εκπομπών για επιβατηγά οχήματα 1997-. Δημοσιονομικά μέτρα για τα καύσιμα μεταφορών 1992-. Οδηγία για χωματερές 1994-. Μέτρα που αυξάνουν την καθαρή πρωτογενή παραγωγικότητα των δένδρων και συνεπώς και την εν δυνάμει απορρόφηση C02 Mérpa που συνεισφέρουν στην απορρόφηση C02 Πρότυπα εκπομπών για CO, υδρογονάνθρακες και Ν0Χ Πρότυπα εκπομπών για CO, υδρογονάνθρακες και Ν0Χ Πρότυπα εκπομπών για CO-, υδρογονάνθρακες και Ν0Χ (/J (h Kar' ελάχιστον έμμεσοι φόροι για τη βενζίνη και το diesel Περιβαλλοντικά πρότυπα για την απόρριψη σε χωματερές των αποβλήτων συμβάλλουν στον περιορισμό των εκπομπών CH4 Πίνακας 4. 2. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα που προτάθηκαν από την Επιτροπή 'Ονομα ΤΗΕΡΜΙΕ II Περίοδος Περι γραφή 1994-1998 Οικονομική στήριξη για καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες Φόρος ενεργεί ας/άνθρακα περιεκτικότητα σε άνθρακα Οδηγία για απορρίμματα συσκευασιών Φόρος στα ορυκτά καύσιμα με βάση την αναλογία 50/50 για ενέργεια και Εναρμόνιση των εθνικών μέτρων σχετικά με τα απορρίμματα συσκευασιών την πρόβλεψη ποσοστού ανάκτησης 50% και ποσοστού ανακύκλωσης 25-45% Πίνακας 4. 3. Προγράμματα, πολιτικές και μέτρα που επεξεργάζεται η Επιτροπή 'Ονομα SAVE-νομοθεσία Περιγραφή Πρότυπα ενεργειακής απόδοσης συσκευών για ψυγεία, ηλεκτρικούς κινητήρες. εξοπλισμό γραφείων και εμπορικό φωτισμό Οδηγία για Ολοκληρωμένο Προγραμματισμό Πόρων Οδηγίες επισήμανσης για πλυντήρια και πλυντήρια πιάτων και ηλεκτρικούς λαμπτήρες VA» SJ ALTENER-νομοθεσία Εναρμόνιση προτύπων ασφαλείας για τις ανεμογεννήτριες και προδιαγραφές για βιοντήζελ Διευρωπαϊκά δίκτυα Δημιουργία υποδομών για τη μεταφορά αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας Συμφων ί a au τοδέσμευσης Επισήμανση των ηλεκτρονικών υπολογιστών και άλλων εξοπλισμών γραφείου ως προς την ενεργειακή απόδοση στη βάση εθελοντικής συμφωνίας Πρότυπα εκπομπών C02 για επιβατηγά οχήματα Τα νέα πρότυπα εκπομπών για επιβατηγά οχήματα θα περιλαμβάνουν και πρότυπα για εκπομπές C02 Φορολογικά μέτρα για μεταφορές Αύξηση των ελαχίστων συντελεστών έμμεσων φόρων στα καύσιμα, εξίσωση των ελαχίστων συντελεστών έμμεσων φόρων για τη βενζίνη και το ντήζελ, συντελεστές στόχοι για τη βαθμιαία αύξηση των έμμεσων φόρων στα πετρελαιοειδή 3tf~H3 ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 5. 1. Εισαγωγή Τα εθνικά προγράμματα που υιοθετούνται από τα κράτη μέλη αποτελούν έναν από τους άξονες της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφονται εν συντομία οι εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Όλα τα κράτη μέλη, εκτός από το Βέλγιο, έχουν υποβάλει την ανακοίνωση τους στην UN FCCC. Στο κεφάλαιο αυτό έχουν περιληφθεί στοιχεία που περιλαμβάνονται στις εθνικές τους ανακοινώσεις. Επειδή το Βέλγιο δεν επικύρωσε ακόμη την UN FCCC, δίνεται μία σύντομη περιγραφή του εθνικού του προγράμματος στα πλαίσια του μηχανισμού παρακολούθησης της ΕΚ για το C02 και για τα υπόλοιπα αέρια του θερμοκηπίου. Στις συνόψεις των εθνικών εκθέσεων των κρατών μελών, γίνεται μία επισκόπηση των εκτιμήσεων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που περιλαμβάνονται στις εθνικές εκθέσεις. Οι εκτιμήσεις για τις εκπομπές του C02 αντιστοιχούν με τις συνολικές εκπομπές C02. Από τις ολικές αυτές εκπομπές δεν έχουν αφαιρεθεί οι δεσμεύσεις C02 από κατακράτηση άνθρακα σε αποδέκτες. 0/ εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο αυτό δεν ταυτίζονται κατ' ανάγκη με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα του Κεφαλαίου 3 "απογραφή εκπομπών στην ΕΚ". Τα στοιχεία της Κοινότητας έχουν προσαρμοστεί σύμφωνα με τις οδηγίες IPCC για τις εθνικές απογραφές αερίων του θερμοκηπίου για λόγους συγκρισιμότητας. Εκτός από τις εκτιμήσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά το 1990, παρέχονται επίσης και προεκβολές των εκπομπών για το έτος 2000. Περαιτέρω, για κάθε κράτος μέλος γίνεται μία σύντομη περιγραφή των πολιτικών και μέτρων που περιλαμβάνονται στην εθνική του έκθεση. 5. 2. Εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αυστρία Η Αυστρία υπέβαλε την εθνική της ανακοίνωση στη Γραμματεία της UN FCCC στις 21 Σεπτεμβρίου 199412. Η Αυστρία υιοθέτησε ως εθνικό της στόχο την κατά 20% μείωση των εκπομπών C02 μέχρι το έτος 2005 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1988. Εκπομπές το 1990 και το 2000 Στον πίνακα 5. 1 παρουσιάζονται αναλυτικά στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Nop στην Αυστρία το 1990 και το 2000. Σύμφωνα με μία προεκβολή με αφετηρία το 1990 (σενάριο αναφοράς), οι εκπομπές C02 αναμένεται εμφανιστούν αυξημένες κατά 10% το έτος 2000 σε σύγκριση με το 1990. Εντούτοις, το σενάριο αυτό δεν λαμβάνει υπόψη όλες τις πολιτικές και τα μέτρα που εφαρμόζονται ή θα εφαρμοστούν. Δεν πραγματοποιείται πλήρης ποσοτική αποτίμηση τους και μπορεί να επιτρέψουν στην Αυστρία να σταθεροποιήσει τις εκπομπές C02 κατά την περίοδο να 12 Εθνική έκθεση με γ ι ο; το κλίμα, τ ις υποχρέωσε της Αυστρ ις βάσει συμφωνά ίοικής Ομοσττονδ των αρθρ. Π λ α ί σ ιο γ ια την Αλλαγή του Κλίματος N o. 4 1 4 / 1 9 9 4 ). Ομοσπονδιακό Υ π ο υ ρ γ ε ίο την Νεότητα και την Ο ι κ ο γ έ ν ε ι α, Α ύ γ ο υ σ τ ος 1994 Κυβέρνησης, 12 της Σύμβασης της Κυβερνήσεως Περ ιβάλλον, ιακής 4. 2 KOLL (Εφημερίδα το γ ια 44 μεταξύ 2000 και 2005. 0/ εκπομπές CH4 και Ν20 αναμένεται να είναι χονδρικά στα ίδια επίπεδα με εκείνα του 1990. Πίνακας 5. 1. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Αυστρία το 1990 και 2000 (Gg) 1990 2000 59. 2001 602,8 4 ,1 63. 7002 600 4 ,2 (2. 100 Gg) C02 CH4 Ν20 1 Συμπεριλαμβάνονται με διεργασίες και εκπομπές 2 Δεν περιλαμβάνονται εκπομπές σχετικές με διεργασίες Πολιτικές και μέτρα στρατηγικής Η Αυστρία συνέστησε δύο επιτροπές για τη χάραξη αποτελεσματικής προστασίας την αυστριακή επιτροπή C02 και την διυπουργική επιτροπή συντονισμού των μέτρων για την προστασία του παγκόσμιου κλίματος (ΔΕ Κλίματος). Με την τελευταία προσωρινή έκθεση της ΔΕ Κλίματος, η Αυστρία υιοθέτησε έναν γενικό κατάλογο μέτρων. Στα πλαίσια της στρατηγικής αυτής δίνεται έμφαση στα παρακάτω: του κλίματος: ιδιαίτερη σχετικές C02 Βιομηχανία παραγωγής ενεργεί ας /προσφοράς ηλεκτρισμού: Αλλαγή καυσίμου στα θερμικά εργοστάσια παραγωγής (π. χ. από πετρέλαιο σε αέριο) θέρμανση κτιρίων και θερμοσίφωνες Συνδυασμός μέτρων για την ένταση των οικοδομικών κανονισμών και προτύπων, εισαγωγή ενεργειακού συντελεστή, περιορισμό των επιδοτήσεων για κατοικίες, συντονισμό της επέκτασης της μεταφερόμενης ενέργειας, προτεραιότητα για τη χρησιμοποίηση κεντρικής θέρμανσης συνοικιών. Ανανεώσιμες μορφές ενέργειας: Πλήρης εκμετάλλευση των δυνατοτήτων χρήσης ενέργειας μέσω ανανεώσιμων καυσίμων (άνεμος, βιοαεριο, αέριο υπονόμων, αέριο χωματερών, ήλιος). Συνδυασμένα εργοστάσια παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας: Σε μεγάλη κλίμακα αντικατάσταση των θερμικών εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς εκμετάλλευση της θερμότητας από εργοστάσια συνδυασμένης παροχής θερμότητας και ηλεκτρισμού Κυκλοφορία: Περιεκτικός μεταφορές, οργάνωση της κυκλοφορίας, Ε&Α, άσκοπη κατανάλωση καυσίμων, κανονισμοί). (επέκταση υποδομής κατάλογος μέτρων σνδυασμένες για Οικονομικά μέσα: Επιβολή συνδυασμένου φόρου για ενέργεια και C02 αφού ληφθεί καταλλήλως υπόψη το ζήτημα της διεθνούς ανταγωνιστικότητας CH4 Έχει ήδη καταρτιστεί για τις χωματερές με στόχο την προαγωγή της χρήσης ενέργειας από αέριο χωματερών. Πραγματοποιείται έρευνα και ανάπτυξη για την από οικονομικής πλευράς σκοπιμότητα χρήσης του βιοαερίου. σχέδιο διατάγματος 45 N20 Προωθείται η βιολογική καλλιέργεια. Με την επιβολή ορισμένων κανονισμών, προωθείται η κατευθυνόμενη χρήση των λιπασμάτων, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση των εκπομπών Ν20. Βέλγιο Το Βέλγιο δεν επικύρωσε ακόμη την UN FCCC. Στο Υπουργικό του Συμβούλιο (6 Ιουνίου 1991), το Βέλγιο δεσμεύτηκε να επιτύχει μία κατά 5% μείωση των εκπομπών C02 μέχρι το 2000 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Τον Ιούνιο του 1990, υπέβαλε το εθνικό του πρόγραμμα τα πλαίσια του κοινοτικού μηχανισμού παρακολούθησης13. Εκπομπές το 1990 και το 2000 Οι εκπομπές C02 στο Βέλγιο αι/Γ/Ασ'αι/ το 1990 ora 114. 410 Gg. Η απογραφή έγινε με τη μεθοδολογία CORINAIR που προσαρμόστηκε με τις οδηγίες της IPCC για τις εθνικές απογραφές αερίων του θερμοκηπίου. Εφόσον εφαρμοστεί το συνολικό πακέτο των (προτεινόμενων) πολιτικών και μέτρων, το Βέλγιο προσβλέπει σε μία κατά 8- 9% μείωση των εκπομπών C02 το 2000 σε σύγκριση με το 1990. Η εκτίμηση αυτή λαμβάνει ως προϋπόθεση την εφαρμογή ενός ευρωπαϊκού φόρου ενεργεί ας/άνθρακα και βασίζεται σε μία τυποποίηση των θερμοκρασιών το 2000 σε σύγκριση με το 1990. Πολιτικές και μέτρα Το βελγικό εθνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει διάφορα μέτρα και πολιτικές για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται ήδη εγκεκριμένα από την κυβέρνηση καθώς και προτεινόμενα μέτρα. Όσον αφορά την ενέργεια, στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται η καθιέρωση συνεργασίας μεταξύ των αρχών, της επιχειρηματικής κοινότητας και των φορέων διανομής ενέργειας, η αποδοτικώτερη παραγωγή ηλεκτρισμού, η προώθηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η αυξημένη χρήση φυσικού αερίου και επενδύσεις για τη μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Στον τομέα του σιδήρου και του χάλυβα γίνονται διαρθρωτικές μεταβολές για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Στο φορολογικό πεδίο αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες για την προαγωγή μίας συμπεριφοράς φιλικής προς την ενέργεια. Η βελγική κυβέρνηση εισήγαγε την 1η Αυγούστου 1993, ένα φόρο ενέργειας που βασίζεται στις ευρωπαϊκές προτάσεις για το φόρο ενέργειας/ C02. Άλλα μέτρα είναι η επιβολή ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους, σχέδια μεταφοράς του προσωπικού των εταιρειών, προώθηση των δημόσιων μεταφορών, ενημερωτικές δραστηριότητες και δραστηριότητες^ αύξησης της ευαισθητοποποίησης και προαγωγή της έρευνας. Το Βέλγιο συμμετέχει επίσης στο THERMIE, SAVE, PACE και ALTENER. Δαι//α Η εθνική ανακοίνωση της Δαιζ/aç14 υποβλήθηκε στη Γραμματεία της UN FCCC τον Αύγουστο του 1994. 0 εθνικός στόχος της Δανίας για το C02 είναι η μείωση των εκπομπών που προέρχονται από τη χρήση ενέργειας έως το 2005 κατά 20% σε σχέση με τα επίπεδα του 1988. Επίσης, όσον αφορά τον τομέα της ενέργειας και τον τομέα των μεταφορών έχουν τεθεί και στόχοι κατά τομέα. Εκτός από τους εθνικούς 13 Βελγι/co εθνικό πρόγραμμα π λ α ί σ ια μηχανισμοϋ θερμοκηπίου της " απόφασης παρακολούθησης στην Κ ο ι ν ό τ η τ α ". Ι ο ύ ν ι ος 1994 μείωσης Συμβουλίου του των εκπομπών C02 και άλλων αερίων γ ια την εκπομπών C02 στα καθιερωση του των 14 Προστασία του κλίματος στη Δαι//α. Υπουργείο Περιβάλλοντος. Δανικός Οργανισμός Προστασίας του Περιβάλλοντος. Δαι//α, 1994 46 στόχους, να σταθεροποιήσει να επιτύχει στόχο 2 0 0 0. η Δανία έχει τις μία μείωση της σταθεροποίησης επίσης εκπομπές της τάξης δεσμευτεί, στα πλαίσια το 2000 o ra επίπεδα του 5% στις των εκπομπών C02 στο σύνολο εκπομπές της Σύμβασης για το Κ/\φα, και του 1990 καθώς επίσης στο του C02, ως συμβολή το μέχρι της Κοινότητας, το 2005. Σύμφωνα με τις το έτος 2000 έχει κάθε πιθανότητα δανικές για μία μείωση για το 2000 και το 2005 αναλυτικά Εκπομπές το 1990, Στον πίνακα 5. 2 παρουσιάζονται το 1990, το 2000 και στόχος το C02 για το έτος 2000 αναμένεται 1990. Η εκτίμηση στηρίζεται μηδενικές. του 1990 διορθωμένα Εάν οι ρεύματος. τις συμβαίνει του 1990 κατά 3% ή και περισσότερο. τα επίπεδα μειωθούν αυξηθούν αυτή. στην υπόθεση Επομένως, η προβλεπόμενη κατά κατά 10% μέχρι μέχρι το 2000. 13% περίπου οι καθαρές τόσο ότι μείωση ξηρές εισαγωγές ο να επιτευχθεί. οι εκπομπές C02. CH4 και Ν20 στη Νανία εθνικός προβλέψεις, Μέχρι 8% σε σχέση με το έτος-βάση, για είναι στοιχεία ηλεκτρικού (όπως υπερβούν να να Οι εκπομπές CH4 αναμένεται εκπομπές Ν20 αναμένεται εκπομπών C02 βασίζεται το ρεύματος σε οι εκπομπές μπορεί εισαγωγές σε εξαγωγές να ηλεκτρικού για να ληφθούν υπόψη οι κυμαινόμενες^ εισαγωγές ή μετατραπούν εποχές μηδενιστούν, στη Σκανδιναυία), των εκπομπών C02 περίπου οσο και το έτος-στόχο το 2000. 0/ Πίνακας 5. 2. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Δαι//α το 1990, 2000 και 2005 (Gg) 1990 2000 · 2005 58. 3531 C02 4 0 6 , 32 CH4 1 0 , 53 Ν20 1 0/ εκπομπές C02 έχουν διορθωθεί Οι πραγματικές ρεύματος. 53. 7532 354,2 1 1 ,5 52. 051 353,5 1 2 ,1 για να ληφθούν υπόψη οι εισαγωγές εκπομπές ανέρχονται σε 52. 053 Gg 2 0/ εκπομπές CH4 έχουν διορθωθεί Οι πραγματικές ρεύματος. για να ληφθούν υπόψη οι εισαγωγές εκπομπές ανέρχονται σε 406,2 Gg 3 0/ εκπομπές Ν20 έχουν διορθωθεί Οι πραγματικές ρεύματος. για να ληφθούν υπόψη οι εισαγωγές εκπομπές ανέρχονται σε 10,3 Gg ηλεκτρικού ηλεκτρικού ηλεκτρικού μέτρα και περιορισμοί Πολιτικές Οι περιελήφθησαν δράσης δράσης περιελήφθη θερμοκηπίου. στο σχέδιο 1993-1997 του 1992. για "Ενέργεια δράσης των ως ρητοί τις μεταφορές, εκπομπών στόχοι αερίων του του ενεργειακού τα οποία υιοθετήθηκαν θερμοκηπίου, σχεδίου 2000- Συνέχεια" πακέτο μέτρων Οι στόχοι για της πολιτικής που δημοσιεύθηκε μείωση την περαιτέρω της Δανίας της δανικής κυβέρνησης για ιδίως δράσης και του στο του το 1990. Επίσης, το Ηοέμβριο των εκπομπών αερίων του C02, σχεδίου σχέδιο 1993, του περιγράφονται ανακύκλωση για τα απόβλητα τα απόβλητα και την Ενέργεια ("Ενέργεια 2000") έδωσε έμφαση στη βελτίωση Το ενεργειακό ενεργειακής ηλεκτρισμού) συνδυασμού η βιομάζα Στις αναληφθείσες σχέδιο δράσης τόσο στην απόδοσης όσο και στην παροχή ενέργειας και ενέργειας), ενέργεια) θερμότητας και η αιολική τελική πρωτοβουλίες περιλαμβάνονται χρήση της ενέργειας (ειδικώτερα με την αυξημένη στη στροφή προς καθαρότερα καύσιμα (ιδιαίτερα και στην αύξηση της Ε&Α για την μεταξύ άλλων και οι της του χρήση (όπως ενέργεια. εξής: 47 η εξασφάλιση της συνεχούς αύξησης των μεριδίων αγοράς της κεντρικής θέρμανσης συνοικιών και του φυσικού αερίου, η μετατροπή τοπικών εργοστασίων κεντρικής θέρμανσης συνοικιών σε εργοστάσια συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο ή βιομάζα, η αυξημένη χρήση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, η μετατροπή του συστήματος φορολόγησης του ηλεκτρικού και των καυσίμων προς ένα κατάλληλο σύστημα φόρων ενέργειας και C02. η εφαρμογή προτύπων απόδοσης, συστήματα επιδοτήσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας από τη βιομηχανία και για την εγκατάσταση ανεξάρτητων συστημάτων καταμέτρησης. Μεταφορές Με το σχέδιο δράσης για αποτελεσματικού συστήματος μεταφορών, διεγάγονται δε πειράματα με διάφορες υπηρεσίες δημόσιων μεταφορών. τις μεταφορές προωθείται η δημιουργία ενός Απόβλητα Η πολιτική της Δαν-ίας για τα απόβλητα αποσκοπεί στην ανακύκλωση του 50% περίπου της συνολικής ποσότητας αποβλήτων που θα παράγονται το 2000. Το υπόλοιπο, κατά πρώτο λόγο, θα αποτεφρώνεται ενώ η ταφή σε χωματερές αποσκοπεί τα ι αποτεφρούμένων αποβλήτων θα χρησιμοποιείται για την αντικατάσταση ορυκτών καυσίμων. Οι στόχοι σχετικά με τα απόβλητα θα επιτευχθούν με μία σειρά μέτρων όπως συμφωνίες με τη βιομηχανία και διαφοροποίηση των επιβαρύνσεων για τα απόβλητα και με νομοθετικό έργο. να μειωθεί στο ελάχιστο. Το ενεργειακό περιεχόμενο των τοπικές αρχές, αύξηση και τις Δασοκομία Όσον αφορά τον τομέα των δασών, το δανικό κοινοβούλιο αποφάσισε, μέσα από μία χρονική περίοδο αμειψισποράς π. χ. 80-100 χρόνων, να διπλασιαστούν οι δασικές περιοχές, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα ένα ρυθμό δέσμευσης του C02 περίπου 5% επί της μέγιστης τιμής των ετήσιων εκπομπών του C02. Φινλανδία Η Φινλανδία υπέβαλε την εθνική της ανακοίνωση15 στη Γραμματεία της UN FCCC τον Ιανουάριο του 1995. Στην έκθεση της για την ενέργεια που υπέβαλε στο Κοινοβούλιο, η φινλανδική κυβέρνηση έθεσε ως εθνικό στόχο την ανακοπή της αύξησης των εκπομπών C02 από την παραγωγή και χρήση ενέργειας στα τέλη της δεκαετίας του 90. Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 3 παρουσιάζονται αναλυτικά στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Φινλανδία το 1990 και το 2000. Μέχρι το έτος 2000 αναμένεται μία αύξηση των εκπομπών C02 κατά 30% σε σχέση με το 1990. Η εκτίμηση αυτή, στηρίζεται στην υπόθεση ότι το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που θα καταναλώνεται το 2000 θα παράγεται στη Φινλανδία. Εντούτοις, το 1990 η Φινλανδία κάλυψε το 17% των αναγκών της σε ηλεκτρισμό με εισαγωγές από το εξωτερικό, ποσοστό που ισοδυναμεί με 11. 000 Gg εκπομπών C02. Για το 2000 αναμένεται μία μείωση περίπου 10% στις εκπομπές CH4 σε σύγκριση με το 1990 ενώ οι εκπομπές Ν20 αναμένεται να αυξηθούν κατά 20% περίπου. 15 Εθνική έκθεση της Φινλανδίας σύμφωνα με τη Σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος. Ιανουάριος 1995. Πίνακας 5. 3. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Φινλανδία το 1990 και 2000 (Gg) 1990 2000 48 54. 200 2 52 23 COo1 CH4 Ν20 1 Εκπομπές C02 από ορυκτά καύσιμα και τύρφη καθώς και από βιομηχανικές διεργασίες. 2 Στις προβλέψεις για τις εκπομπές C02 το 2000 υποτίθεται ότι το σύνολο της καταναλισκόμενης ηλεκτρικής Για να του 1990. πρέπει να ληφθεί υπόψη συγκριθούν τα στοιχεία αυτά με τα στοιχεία ότι το 1990 η Φινλανδία εισήγαγε το 17% των αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια, ποσοστό που ισοδυναμεί με 11. 000 Gg εκπομπών C02. 70. 2002 204 28 παράγεται στη Φινλανδία. ενέργειας της στρατηγικής Πολιτικές και μέτρα η Βασικός στόχος εντατικοποίηση των ήδη υφισταμένων προγραμμάτων για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όπως η βελτίωση της απόδοσης στα συστήματα παραγωγής και χρήσης της ενέργειας και η εισαγωγή φόρων για την ενέργεια και τον άνθρακα. Στο φινλανδικό πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνονται επίσης και μέτρα για την ενίσχυση των δεξαμενών και καταβόθρων άνθρακα. το κλίμα είναι της Φινλανδίας για Ενέργεια Η Φινλανδία εισήγαγε το 1990 ένα φόρο για το C02. 0 φόρος αυτός ευνοεί τις πηγές ενέργειας με χαμηλές εκπομπές, ενθαρρύνει τη διατήρηση της ενέργειας και προωθεί τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων όπως η βιομάζα για την αν τ ι κατάσταση των ορυκτών καυσίμων. Το 1992, η φινλανδική κυβέρνηση ενέκρινε ένα πρόγραμμα που αποσκοπούσε στην ορθολογικοποίηση των τελικών διατήρησης της ενέργειας χρήσεων της ενέργειας σε διάφορους^ επιμέρους τομείς. Υιοθετήθηκαν οι ακόλουθοι ειδικώτεροι (σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990): θέρμανση χώρων 10%, οικιακές χρήσεις 15%, υπηρεσίες 15% και βιομηχανία 10%. Mérpa επίσης λαμβάνονται και για την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίμων. Στόχος είναι να αυξηθεί η χρήση βιοκαυσίμων κατά 25% μέχρι το έτος 2005. Συνεχίζεται επίσης και η έρευνα για τη διατήρηση της ενέργειας ενώ έχουν ξεκινήσει και προγράμματα ανάπτυξης νέων ενεργειακών τεχνολογιών. στόχοι μείωσης διατήτηρησης της ενέργειας Μεταφορές Στα αυτοκίνητα με καταλυτικούς μετατροπείς δόθηκαν φορολογικές ελαφρύνσεις. Η επιβολή ενός υψηλού σχετικά φόρου στις^ αγορές αυτοκινήτων είχε ως αποτέλεσμα επιχορηγήσεις τη συγκράτηση της αύξησης των αυτοκινήτων. Άλλα μέτρα είναι στις δημόσιες μεταφορές, επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο, περικοπή του δικαιώματος έκπτωσης από τη φορολογία των εξόδων επαγγελματικών τάξε ιδίων και μείωση των επιδοτήσεων μεταφορών στη βιομηχανία στις αναπτυσσόμενες περιοχές. Δασοκομία Οι δασικοί και οι σχετικοί με την ξυλεία πόροι ευρίσκονται ακόμη στη Φινλανδία ουσιαστικά σε ανάπτυξη. Σύμφωνα με το περιβαλλοντικό πρόγραμμα δασοκομίας, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο, λόγω των τεθέντων στόχων περιβαλλοντικής προστασίας της β ι οπο ι κ ι λότητας, παραμένει μακράν εμπορικής όπως π. χ. η διατήρηση εκμεταλλεύσεως μία πρόσθετη ποσότητα 5-10 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Η δέσμευση C02 από τα δάση το 1990 τοποθετείται γύρω στα 31. 000 Gg C02. Άλλοι τομείς 49 Τπ πρόγραμμα αγροπεριβαλλοντικό εκπομπών αερίων θερμοκήπια. ουσιαστική αποτελεσματικώτερη αγροτικού πρόγραμμα του θερμοκηπίου περιβάλλοντος στήριξης που προβλέπουν εγκρίθηκε μέτρα προερχομένων από καλλιέργειες Το πρόγραμμα μείωση ανάπτυξης του αριθμού διαχείρισης των χωματερών, των αποβλήτων πράγμα το 1992 και το για τη μείωση των σε αγρούς και την προβλέπει σημαίνει που διαχείριση και μείωση συνεπώς των εκπομπών μεθανίου. την εθνική ΓαΜ/α Η ΓαΛ/\/α εξέδωσε από τις δεσμεύσεις στρατηγικής το 2000, η Γα/U/α δεσμεύτηκε C02 κάτω από τους 2 τόννους για τη σταθεροποίηση της ανακοίνωση τον Φεβρουάριο της UN FCCC για τις ανεπτυγμένες χώρες και της του 19951 6. Εκτός ευρωπαϊκής των εκπομπών C02 o ra επίπεδα του 1990 να διατηρήσει τις κατά κεφαλή ετήσιες μέχρι εκπομπές άνθρακα (7,33 τόννοι C02). αναλυτικά με την ενέργεια κατά 9% το 2000 σε σχέση με το 1990. 0/ συνολικές να μην υπερβούν Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 4 παρέχονται το 1990 και το 2000. 0/ σχετικές αυξηθούν εκπομπές C02 αναμένεται καθαρές σχέση με το 1990. Η σχετική αυτές εκπομπές εκείνα εκπομπών του κατά 47% σε σχέση με το 1990. να ληφθούν για του CH4 το 2000 αναμένεται εκπομπές C02 αναμένεται τους 2 τόννους εκπομπές C02 αναμένεται ετήσιες οι εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Γα/U/α να κεφαλή Για τις κατά 7,5% σε εκτιμήσεις του κλίματος. 0/ επίπεδα με μία μείωση των υπόψη οι διακυμάνσεις να φθάσουν στα ίδια χονδρικώς σε 4,4% εάν οι του 1990. Όσον αφορά το Ν20, για το 2000 αναμένεται για το 2000 μία σχετική αυτή αύξηση ανέρχεται διορθωθούν άνθρακα. αύξηση κατά Πίνακας 5. 4. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Γα/U/α το 1990 και 2000 (Gg) C02 CH4 Ν20 1 Εκπομπές C02 σχετικές C02 το 1990 ανήρχοντο 1990 367. 000 2. 9 00 177 2000 382. 0001 2. 9 00 93 με την ενέργεια. σε 350. 000 Gg. 0/ σχετικές με την ενέργεια εκπομπές Πολιτικές και μέτρα Το γαλλικό εθνικό πρόγραμμα προσδίδει έμφαση στον τομέα των μεταφορών επειδή στον τομέα αυτόν αναμένεται μία σοβαρή αύξηση στις εκπομπές. Επιπλέον, οι πιθανότητες μείωσης των εκπομπών C02 στους υπόλοιπους τομείς εμφανίζονται επειδή, από τη δεκαετία ήδη του 80, έχει επιτευχθεί μία περιορισμένες ουσιαστική μείωση των εκπομπών που ανέρχεται στο 26,5%. Η μείωση αυτή είναι αποτέλεσμα, σε μεγάλο βαθμό, του πυρηνικού προγράμματος στον τομέα του ηλεκτρισμού. Τη στιγμή αυτή, ο τομέας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ευθύνεται για το 10% μόνον περίπου των συνολικών εκπομπών, ποσοστό πολύ μικρότερο από εκείνο των άλλων κρατών μελών. C02 - Ενέργεια Με την εφαρμογή τιμολογιακών πολιτικών που θα αλλάξουν τα πρότυπα στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, θα επιτευχθεί η ευρύτερη χρήση της πυρηνικής ενέργειας. 16 Εθνικό πρόγραμμα πρόληψης της αλλαγής του κλίματος. Φεβρουάριος 1995 Γαλλική Δημοκρατία, 50 Στα πλαίσια μιας γενικής πολιτικής, ενθαρρύνεται η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας προερχόμενης από πυρηνική ενέργεια αντί από ορυκτά καύσιμα. Στην περίπτωση απομονωμένων τόπων, λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για την ανεξάρτητη εφαρμογή της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως εναλλακτικής λύσης στη δαπανηρή σύνδεση με το δίκτυο. Στον τομέα των οικοδομών και των κατασκευών, με τη βοήθεια ενός προγράμματος προτύπων, επισήμανσης και ενημέρωσης, ενθαρρύνεται η κατά το δυνατόν αποδοτικώτερη τελική χρήση ενέργειας. Τα βιοκαύσιμα απαλλάσσονται από φορολογίες ενώ. με την παροχή πιστώσεων, ενθαρρύνεται η ανάπτυξη της σχετικής τεχνολογίας. (δημόσιες για τις μεταφορές αποσκοπούν στην αύξηση της ενεργειακής C02 - Μεταφορές Οι πολιτικές απόδοσης, στην προώθηση τρόπων μεταφοράς με ευνοϊκά για το περιβάλλον χαρακτηριστικά εμπορευμάτων. ηλεκτρικά αυτοκίνητα), στη βελτίωση της απόδοσης της υποδομής των μεταφορών (νέες τεχνολογίες δρόμους, καλύτερος συντονισμός των οδικών, σιδηροδρομικών και δι' υδάτινων οδών μεταφορών), πολιτικές για τις^ οδικές μεταφορές εμπορευμάτων (διατάξεις περιορισμού της ταχύτητας, ενισχυμένη εφαρμογή των κανονισμών μέγιστου χρόνου οδήγησης) και τεχνικά μέτρα για την αύξηση της απόδοσης των οχημάτων. μεταφορές, συνδυασμένες οδικές μεταφορές για την ελάττωση της συμφόρησης στους C02 - Βιομηχανία Για τους πλέον ενεργοβόρους βιομηχανικούς κλάδους συζητάται η εφαρμογή συμφωνιών αυτοδέσμευσης ("contrats de branch"). Ήδη εφαρμόζονται μία σειρά μέτρων στήριξης: τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οικονομική βοήθεια στην οποία περιλαμβάνεται χρηματοδότηση Ε&Α και φορολογικά κίνητρα. υποχρεωτικοί λογιστικοί ενέργειας για έλεγχοι Δασοκομία Στόχος της πολιτικής για τα δάση είναι η ανάπτυξη δασών σε μία έκταση 30. 000 εκταρίων κατ' έτος. CH4 Η γαλλική πολιτική για τα απόβλητα στοχεύει στην προώθηση της αποτέφρωσης. της λιπασματοποίησης και της ανακύκλωσης των αποβλήτων για τον περιορισμό των εκπομπών CH4. 0 φόρος για τα οικιακά απόβλητα θα αυξηθεί. Ναμβάνονται επίσης τεχνικά μέτρα κατά των διαφυγών αερίου από τα δίκτυα. Ν20 Me την έκδοση κανονιστικών διατάξεων και την εκπόνηση βιομηχανικών προτύπων όπου θα γίνεται χρήση των καλύτερων διαθέσιμων τεχνολογιών. θα μειωθούν οι εκπομπές Ν20 από την παραγωγή αδιπικού. νιτρικού και γλυοξυλικού οξέος. Ευρίσκεται επίσης υπό μελέτη στρατηγική για τον περιορισμό των εκπομπών Ν20 από γεωργικές εφαρμογές. Γερμανία Η Γερμανία υπέβαλε την εθνική της ανακοίνωση στη UN FCCC τον Σεπτέμβριο του 1994 Το γερμανικό υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε να θέσει ως στόχο την 17 Περιβαλλοντική πολιτική. Προστασία του κλίματος στη Γερμανία. Πρώτη έκθεση της κυβερνήσεως της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας σύμφωνα με τη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Κείμενο ενημέρωσης από το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Περιβάλλοντος. Σεπτέμβριος 1994. 51 μείωση των εκπομπών C02 στη Γερμανία μέχρι το 2005 κατά 25-30% σε σχέση με το 1987. Εκπομπές το 1990 και 2005 Στον πίνακα 5. 5 δίνονται στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Γερμανία το 1990 και το 2005. Στη γερμανική εθνική ανακοίνωση δεν υπήρχαν προβλέψεις για το 2000. 0/ εκπομπές CM* αναμένεται να μειωθούν μέχρι το 2005 κατά 48% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 ενώ οι εκπομπές Ν20 αναμένεται να μειωθούν κατά 25%. 0/ εκπομπές C02 για το 2005 αναμένεται να μειωθούν κατά 3% σε σύγκριση με το 1990. Εντούτοις, στη γερμανική ανακοίνωση, δεν αναφέρονται τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην πρόβλεψη αυτή. Πολιτικές και μέτρα Στη γερμανική εθνική ανακοίνωση περιλαμβάνεται ένας εκτενής κατάλογος μέτρων. Στην ανακοίνωση γίνεται διάκριση μεταξύ των μέτρων που έχουν εγκριθεί και πρόκειται ή έχουν εφαρμοστεί και των μέτρων που είναι ακόμη στη φάση της εγκρίσεως. Παρακάτω, δίνεται μία περί λήψη ορισμένων από τα σημαντ ι κώτ ερα μέτρα που έχουν ήδη εγκριθεί. Πίνακας 5. 5. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη Γερμανία το 1990 και 20051 (Gg) C02 CH4 Ν20 1 2 3 4 1990 1. 0 1 2. 0 00 6. 218 223 2005 ---2 3. 2333 1674 Στην εθνική ανακοίνωση της Γερμανίας δεν περιλαμβάνονται προβλέψεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 2000. Στην εθνική ανακοίνωση της Γερμανίας γίνεται μία εκτίμηση για 980000 Gg C02 το 2005 (πίνακας 6. 15, σελ. περιλαμβάνονται στην πρόβλεψη αυτή. Στην εθνική ανακοίνωση της Γερμανίας δεν υπάρχει το στοιχείο αυτό, δηλώνεται όμως ότι οι εκπομπές CH4 αναμένεται να μειωθούν το 2005 κατά 48% σε σχέση με το 1990. Στην εθνική ανακοίνωση της Γερμανίας δεν υπάρχει το στοιχείο αυτό, δηλώνεται όμως ότι οι εκπομπές Ν20 αναμένεται να μειωθούν το 2005 κατά 25% σε σχέση με το 1990. ), δεν προσδιορίζεται όμως ποια μέτρα Προσφορά ενέργειας προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας και κίνητρα για την εξοικονόμηση ηλεκτρικού ρεύματος, κίνητρα για την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αύξηση της συμπαραγωγής θερμότητας/ πρόγραμμα στήριξης ηλεκτρισμού τον εκσυγχρονισμό του δικτύου θέρμανσης συνοικιών στην πρώην Ανατολική Γερμανία. (συμπεριλαμβανομένων και περικοπών φόρων) και για Κυκλοφορία και μεταφορές αύξηση της φορολογίας πετρελαιοειδών επενδύσεις στην εθνική υποδομή μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών δρόμων, του σιδηροδρομικού δικτύου και των εθνικών υδάτινων οδών, ενημέρωση σχετικά με τους τρόπους οδήγησης που προσφέρονται για την εξοικονόμηση ενέργειας και είναι φιλικοί για το περιβάλλον. 52 του Διατάγματος Οικοδομές και κατασκευές τροποποίηση τις Διατάγματος για τα συστήματα θέρμανσης, περιπτώσεις περικοπές φορολόγησης ενέργειας, επιδοτήσεις θερμικών μονώσεων στην πρώην Ανατολική Γερμανία. για για Ηέες τεχνολογίες θερμικές μονώσεις και του χρήσης ανανεώσιμων πηγών για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων θέρμανσης και των διάφορα προγράμματα ερευνών σχετικά με φιλικές ενέργειας. τεχνολογίες, ειδικώτερα στον τομέα της για το περιβάλλον Γεωργία και δάση βελτίωση της πεπτικής απόδοσης των ζώων διατήρηση των υπαρχόντων δασών και υποστήριξη για δημιουργία νέων. Διαχείριση αποβλήτων Πράξεις και διατάγματα για τη μείωση της συνολικής ποσότητας αποβλήτων, την ενίσχυση της ανακύκλωσης των υλικών και την καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων. υπουργικό συμβούλιο αποδέχθηκε τον σταθεροποιητικό Ε/Μάίΐα Η ΕΜάόα εξέδωσε την εθνική της ανακοίνωση τον Φεβρουάριο του 199518. Το ελληνικό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με βάση μία δίκαιη κατανομή ευθυνών και βαρών. Η στόχος για το εθνικό της ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι ένας ρεαλιστικός πρόγραμμα είναι ο περιορισμός της συνολικής αύξησης των εκπομπών C02 το 2000 στο 15% (ή 12. 400 Gg) σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. στόχο Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 6 παρουσιάζονται στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Νβ στην ΕΑΑά(5α το 1990 και προβλεπόμενες εκπομπές για το 2000. Η Ελλάόα πιστεύει ότι με την επιτυχή εφαρμογή του προγράμματος δράσης της. η αύξηση των εκπομπών C02 το 2000 θα μπορούσε να μειωθεί σε 91. 800 Gg ή 12% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. 0/ ολικές εκπομπές μεθανίου το 2000 αναμένεται να είναι χαμηλώτερες από εκείνες του 1990 ενώ οι εκπομπές Ν20 αναμένεται να αυξηθούν. Στην ελληνική εθνική ανακοίνωση δεν δίνονται ποσοτικά στοιχεία για τις μελλοντικές εκπομπές CH4 και Ν20. Πίνακας 5. 6. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην ΕΑΑά(5α το 1990 και 2000 (Gg) C02 CH4 Ν20 1990 82. 000 343 13. 7 2000 91. 800 Πολιτικές και μέτρα Τα κύρια στοιχεία του ελληνικού εθνικού προγράμματος είναι ο μετασχηματισμός του ενεργειακού τομέα και πολιτικές στον τομέα των μεταφορών, των αποβλήτων και της δασοκομίας 18 Αλλαγή του κλίματος. C02 και άλλων αερίων Ελληνικό σχέδιο του θερμοκηπίου. δράσης γ ια τη μείωση Φεβρουάριος 1995. των εκπομπών 53 C02 Τα μέτρα που λαμβάνονται στον ενεργειακό τομέα στοχεύουν στη διατήρηση της ενέργειας και στην υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων. Στα μέτρα που αφορούν τον τομέα της παροχής ενέργειας περιλαμβάνονται : η αυξημένη χρήση φυσικού αερίου, η αυξημένη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (όπως η αιολική, η ηλιακή, η βιομάζα, η υδροηλεκτρική και η γεωθερμική ενέργεια), η βελτίωση της απόδοσης των υφιστάμενων ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, η προώθηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού και η χρήση καθαρότερων τεχνολογικών για την καύση του λιγνίτη. Στα μέτρα που λαμβάνονται από πλευράς ζήτησης περιλαμβάνονται η αξιολόγηση των ισχυόντων οικοδομικών προτύπων, η προώθηση του φυσικού αερίου, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της συμπαραγωγής σε υφιστάμενα κτίρια και παρεμβάσεις στον τομέα του φωτισμού. Τα μέτρα που λαμβάνονται στον τομέα των μεταφορών είναι η αν τ ι κατάσταση των παλαιών αυτοκινήτων, η ανάπτυξη του κλάδου των δημόσιων μεταφορών και η καθιέρωση επιθεωρήσεων και προτύπων. Στον τομέα των δασών, ευρίσκονται σε εξέλιξη προγράμματα δημιουργίας δασών. CH„ και Ν20 Η È/Ua(5a υιοθέτησε τα παρακάτω μέτρα για τη μείωση των εκπομπών CH4 και Ν20: προώθηση της χρήσης βιοαερίου σε ελεγχόμενες θέσεις διάθεσης αποβλήτων, μείωση της παραγωγής στερεών αποβλήτων με την εφαρμογή προγραμμάτων ανακύκλωσης, βελτιώσεις του συστήματος διανομής φυσικού αερίου για την πρόληψη διαφυγών, υιοθέτηση "Κώδικα ορθών γεωργικών πρακτικών για την προστασία των υδάτων", ο οποίος αναφέρεται μεταξύ άλλων στη διάθεση της κοπριάς και στην ορθολογική χρήση των λιπασμάτων, επιχορήγηση της οικολογικής γεωργίας. Ιρλανδία Η Ιρλανδία υπέβαλε την εθνική της ανακοίνωση στη UN FCCC τον Οκτώβριο του 199419. Ος μέλος της ΕΕ, η Ιρλανδία δεσμεύεται για την επίτευξη μέχρι το 2000 του στόχου της σταθεροποίησης των εκπομπών στο σύνολο της Ένωσης στα επίπεδα του 1990. Εθνικός στόχος της Ιρλανδίας είναι ο περιορισμός των εκπομπών C02 ώστε να μην υπερβούν τα 36,988 Gg κατά το έτος 2000. Αυτό σημαίνει μία αύξηση 20% πάνω από τα επίπεδα του 1990 ή 11% εάν ληφθεί υπόψη η αυξημένη χωρητικότητα χοανών άνθρακα. Συμφωνάμε την εθνική ανακοίνωση της Ιρλανδίας, ο εθνικός αυτός στόχος βασίζεται στην πολιτική της ΕΕ η οποία αναγνωρίζει ότι ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ αυτών και η Ιρλανδία, χρειάζονται στόχους και μέτρα που να συμβιβάζονται με την αναγκαία οικονομική ανάπτυξη. Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 7 παρέχονται στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Ιρλανδία το 1990 και το 2000. 0/ εκπομπές C02 στην Ιρλανδία αναμένεται να αυξηθούν το 2000 κατά 20% σε σχέση με το 1990. 0/ εκπομπές CH, αναμένεται να αυξηθούν ελαφρά το 2000 σε σχέση με το 1990 ενώ οι εκπομπές Ν20 αναμένεται να αυξηθούν κατά 3%. 19 Ιρλανδία. Ανακοίνωση σύμφωνα με τη Σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Συντάχθηκε για τη Διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών σύμφωνα με το άρθρο 12 της Σύμβασης πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ιρλανδία. Οκτώβριος 1994. Πίνακας 5. 7. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Ιρλανδία το 1990 και 2000 (Gg) 54 C02 CH4 Ν20 1990 30. 719 795. 9 42,3 2000 36. 988 798. 6 43. 7 Πολιτικές και μέτρα Στο εθνικό πρόγραμμα της Ιρλανδίας περιλαμβάνονται πολιτικές και μέτρα στον τομέα της ενέργειας, των μεταφορών, των αποβλήτων και της δασοκομίας. Ενέργεια Στον τομέα της ενέργειας ευρίσκονται σε εξέλιξη διάφορα προγράμματα στα οποία περιλαμβάνονται : η προώθηση της αποδοτ ι κώτερης χρήσης της ενέργειας από τους καταναλωτές στον οικιακό, βιομηχανικό και εμπορικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων προτύπων συντήρησης και λειτουργίας. πρότυπα μονώσεων για τα νέα κτίρια. η σύσταση ενός νέου οργανισμού για την ενέργεια, του Ιρλανδικού Κέντρου Ενέργειας, για την εφαρμογή ενός ενισχυμένου προγράμματος συντήρησης της ενέργειας. πρόγραμμα διατήρησης της ενέργειας. πρωτοβουλίες στα πλαίσια των κοινοτικών προγραμμάτων SAVE και ALTENER, προώθηση της χρήσης φυσικού αερίου και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Μεταφορές Στον τομέα των μεταφορών, το εθνικό σχέδιο ανάπτυξης 1994-1999 και το λειτουργικό πρόγραμμα για τις μεταφορές προβλέπουν μείζονες επενδύσεις για τη βελτίωση των δημόσιων μεταφορών και της διαχείρισης της κυκλοφορίας. Απόβλητα Πρόσφατα, ανακοινώθηκε μία στρατηγική για την ανακύκλωση των αποβλήτων. Εξετάζονται επίσης και οι δυνατότητες ανάκτησης CH4 από χωματερές. Δασοκομία Ο ετήσιος στόχος της Ιρλανδίας, στον οποίο περιλαμβάνονται η ανάπτυξη νέων δασών και η αναδάσωση, είναι για 30. 000 εκτάρια. Ιταλία Η Ιταλία υπέβαλε την εθνική της ανακοίνωση στη Γραμματεία της UN FCCC στις 16 Ιανουαρίου 199520. Η Ιταλία συμμορφώνεται με τις αποφάσεις που ελήφθησαν στις 29 Οκτωβρίου 1990 για τη σταθεροποίηση των εκπομπών C02 μέχρι το 2000 στα επίπεδα του 1990. Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 8 παρέχονται στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Ν20 το 1990 και οι προβλεπόμενες εκπομπές για το 2000. Σe σύγκριση με τις πραγματικές εκπομπές το 1990, οι εκπομπές C02 αναμένεται να εμφανίσουν το 2000 αύξηση κατά 11%, για τις εκπομπές CH4 αναμένεται για το 2000 μία μείωση κατά 15% σε σχέση με το 1990 ενώ οι εκπομπές Ν20 αναμένεται για το 2000 να παραμείνουν χονδρικά 20 Πρώτη ιταλική εθνική ανακοίνωση στα πλαίσια της σύμβαση για το κλίμα του ΟΗΕ. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ιανουάριος 1995. ora ίδια επίπεδα με εκείνα του 1990. 55 Πίνακας 5. 8. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Ιταλία το 1990 και 2000 (Gg) 1990 C02 CH4 Ν20 1 Me βάση το στατικό (business as usual) σενάριο 392. 213 3. 901 120 20001 435. 710 3. 300 119,4 ιταλική στρατηγική για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου Πολιτικές και μέτρα Στην περιλαμβάνονται πολιτικές και μέτρα στον τομέα της ενέργειας, των μεταφορών, των αποβλήτων, της δασοκομίας και της γεωργίας. Ενέργεια Το εθνικό πρόγραμμα αποτελείται από πακέτα μέτρων σχετικών με τη βιομηχανία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και την ιδιωτική παραγωγή. Έχουν καταρτιστεί προγράμματα για τους θερμικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού με στόχο να αυξηθεί η χρήση φυσικού αερίου ενώ ταυτόχρονα προωθείται και η ενεργειακή απόδοση με την αύξουσα συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού σε ιδιωτικούς βιομηχανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού. Η Ιταλία υιοθέτησε επίσης διάφορες βαθμίδες για τη μείωση της ζήτησης ενέργειας στον οικιακό/εμπορικό και οικιακό τομέα ενώ, για να βελτιωθεί η περιβαλλοντική διαχείριση στις βιομηχανίες, καθιερώθηκε και ένα σύστημα αυτοδέσμευσης. τεθεί σε εφαρμογή σχετικό επενδυτικό πρόγραμμα για την επέκταση του Μεταφορές Έχει σιδηροδρομικού δικτύου και του δικτύου των μετρό. Σε εξέλιξη επίσης βρίσκεται και πιλοτικό πρργραμμα με στόχο τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων στα αστικά συστήματα μεταφορών ενώ υιοθετούνται εναλλακτικά καύσιμα. και φορολογικές απαλλαγές για τα Διαχείριση αποβλήτων Για την προαγωγή της διαφοροποιημένης κατ' είδος συλλογής αποβλήτων και τη διαμόρφωση χώρων διάθεσης αποβλήτων, παρέχοντα ι σχετικά χρηματοδοτ ικάκί νητρα. Προωθείται επίσης και η χρήση βιοαερίου από χώρους διάθεσης αποβλήτων. Δασοκομία και γεωργία Το 1987, η Ιταλία, έθεσε σε εφαρμογή ένα εθνικό σχέδιο δασοκομίας. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κίνητρα για την προαγωγή της αναδάσωσης, τη βελτίωση της διαχείρισης των δασών καθώς και για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων έρευνας και προώθησης στον κλάδο της βιομηχανίας ξύλου. Έχουν επίσης τεθεί σε εφαρμογή και ορισμένοι κοινοτικοί κανονισμοί που έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της χρήσης αζωτούχων λιπασμάτων. Αουξεμβουργο Το Αουξεμβουργο υπέβαλε την εθνική του ανακοίνωση στη Γραμματεία της UN FCCC τον Μάρτιο του 199521. Ος εθνικό του στόχο, το Αουξεμβουργο έθεσε τη μείωση 21 Εθνική έκθεση του Αουξεμβούργου εν όψει της 1ης συνδιάσκεψης^ των συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος. Μάρτιος 1995. των εκπομπών C02 μέχρι το 2005 κατά 20% σε σχέση με το 1990. 56 Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 9 δίνονται Αουξεμβουργο 2000 μείωση αναμένεται ενώ οι εκπομπές Ν20 αναμένεται στοιχεία το 1990 και το 2000. 0/ εκπομπές C02 αναμένεται κατά 33% σε σχέση με τα επίπεδα για τις εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στο να εμφανίσουν το του 1990. 0/ εκπομπές CH4 να αυξηθούν μέχρι το 2000 κατά 5% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 να αυξηθούν κατά 3%. Πίνακας 5. 9. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στο Αουξεμβουργο το 1990 κα/ 2000 (Gg) C02 CH4 Ν20 1990 11. 2441 2 4 , 62 0. 6913 2000 7. 556 2 6 ,1 0,693 Περιλαμβάνονται και 105 Gg "φυσικών" εκπομπών Περιλαμβάνονται και 0,802 Gg "φυσικών" εκπομπών Περιλαμβάνονται και 0,091 Gg "φυσικών" εκπομπών Πολιτικές και μέτρα Σημαντική θέση στο εθνικό πρόγραμμα του Αουξεμβούργου καταλαμβάνουν η διατήρηση της ενέργειας και η προαγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το 1993, ψηφίστηκε νόμος σχετικά με την ορθολογική χρήση της ενέργειας. Ο νόμος αυτός αποσκοπεί στην προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας και της ορθολογικήςχρήσης της σε όλους τους τομείς της οικονομίας, καθώς επίσης και στην προώθηση της χρήσης εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Έχουν ήδη εκδοθεί κανονισμοί για τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την συμπαραγωγή στον τομέα της παραγωγής ενέργειας. Το 1991 την προώθηση νεωτεριστικών και πιλοτικών έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ορθολογική χρήση της ενέργειας. Η προώθηση διαρθρωτικών μεταβολών στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα για τη μετατροπή συμβατικών εργοστασίων σε εργοστάσια με κλιβάνους ηλεκτρικού τόξου, θα συμβάλει σημαντικά στον των εκπομπών C02. Στο εθνικό πρόγραμμα του Αουξεμβούργου περιορισμό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα μέτρα τα οποία έχουν ήδη εγκριθεί και Ι ή τεθεί σε εφαρμογή: ιδρύθηκε ο Οργανισμός Ενέργειας για Ενέργεια δημιουργία σταθμών συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, παροχές για την προαγωγή επενδύσεων σε μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας. Μεταφορές βελτιώσεις στις δημόσιες μεταφορές και στις σιδηροδρομικές συνδέσεις, ανάπτυξη συνδυασμένων υπηρεσιών μεταφοράς για τη μεταφορά φορτίων, ανάπτυξη των μεταφορών δια της υδάτινης οδού με την κατασκευή ενός καναλιού σε συνεργασία με τη Γα/Μ/α και τη Γερμανία, προαγωγή καθαρώτερων τεχνολογιών για τα λεωφορεία. Βιομηχανικός τομέας στις άδειες ίδρυσης νέων επιχειρήσεων περιλαμβάνονται και υποχρεώσεις για την εφαρμογή των "καλύτερων διαθέσιμων τεχνολογιών" ενώ και οι υπάρχουσες επιχειρήσεις, πρέπει στο μέλλον να χρησιμοποιήσουν τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες. Οικιακός τομέας 57 παροχή επιδοτήσεων διενεργούνται χρήση ανανεώσιμων για τη μόνωση των σχετικά κατοικιών. την εξοικονόμηση μελέτες πηγών με ενέργειας. ενέργειας και τη Κάτω Χώρες Η εθνική ανακοίνωση 21 Σεπτεμβρίου των εκπομπών κατά την περίοδο 3-5% σε σύγκριση είναι οι επίπεδα μέχρι το 2000 o ra επίπεδα εκπομπές των Κάτω Χωρών υποβλήθηκε στη Γραμματεία των Κάτω Χωρών είναι 19942 2. Ο εθνικός στόχος με την περίοδο αυτές να μειωθούν μέχρι 1994-1995 και η μείωση τις 1989-1990. Για της UN FCCC στις σταθεροποίηση η το 2000 κατά τους μέχρι στόχος εκπομπές CH4, ο το 2000 κατά 10% σε σχέση με τα εκπομπές να σταθεροποιηθούν οι του 1990 ενώ για το, Ν20 ο στόχος είναι του 1990. τις για στόχος στοιχεία απογραφής. των αερίων με τον εθνικό 0 εθνικός οι προβλέψεις τη μεθοδολογία του θερμοκηπίου. Έτσι. σύμφωνα με στόχο Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 10 παρέχονται Κάτω Χώρες το 1990 και το 2000 σύμφωνα με τις οδηγίες^ της IPCC για τις απογραφές σε άλλη μεθοδολογία 2000 που υπολογίζονται συγκριθούν Χωρών (που βασίζονται το CH4 είναι πιθανόν των εκπομπών C02 περίπου 4% σε σύγκριση αυτή βασίζεται C02 το 1990. Σε σύγκριση έτος 2000 αναμένεται εκπομπές CH4 αναμένεται σταθεροποίησης εκπομπές αναμένεται εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στις εθνικές βασίζεται το να των Κάτω το C02 και μείωση μία εκτίμηση εκπομπές το των εκπομπών C02. 0/ της οι το C02. Σύμφωνα με τις προβλέψεις για να μειωθούν των εκπομπών Ν20 δεν φαίνεται το C02 των εκπομπών C02 για μπορούν σε διορθωμένα ως προς τη θερμοκρασία μία σταθεροποίηση κατά 25% μέχρι εκπομπές C02 το 1990, μέχρι Μέχρι το έτος 2000 αναμένεται το 2000 μία αύξηση 5%. του 1990. Η για τις το 2000. 0 στόχος με τις πραγματικές IPCC), οι εθνικοί στη μεθοδολογία να επιτευχθούν. με τα επίπεδα να εμφανίσουν να επιτευχθεί να επιτευχθεί IPCC δεν στοιχεία πιθανόν στόχοι και για για Πίνακας 5. 10. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στις Κάτω Χώρες το 1990 και 2000 (Gg) C02 CH4 Ν20 1 1990 174. 0001 1. 067 5 9 ,6 2000 167. 600 786 6 2 ,2 Εκπομπές C02 διορθωμένες Οι πραγματικές επιδράσεις. για να εκπομπές ληφθούν το 1990 ανέρχονται υπόψη οι θερμοκρασιακές σε 167. 600 Gg. Πολιτικές Η πολιτική έναν αριθμό πολιτικής εγκριθεί σειρά τομέα μέτρα και των Κάτω Χωρών για την αλλαγή μνημονίων και σχεδίων 2 και το δεύτερο μνημόνιο από το Κοινοβούλιο. του κλίματος το εθνικό τη διατήρηση (όπως για διαμορφώνεται σχέδιο της ενέργειας) Στην πολιτική αυτή περιλαμβάνονται σε διάφορους τομείς και, κατά κύριο μέσα από περιβαλλοντικής έχει και ευρεία στον μία λόγο, μέτρων και πολιτικών της ενέργειας, των μεταφορών και των C02 22 Εθνική ανακοίνωση κλίματος. πλαίσια Αύγουστος 1994. Εκδόθηκε των Κάτω Χωρών για τη συνδιάσκεψη για των συμβαλλομένων στης σύμβασης πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος. στην αλλαγή μερών του στα Κάτω Χώρες, αποβλήτων. τις πολιτικές 58 πρότυπα έργα υποδομής της δίνεται πολιτική διατήρηση συνίσταται της ταφής απορριμμάτων για τη μείωση ενέργειας. της ενέργειας ενέργειας. στο (ιδιαίτερα και μετατροπής σε κατοικίες χρηματοδοτική αυτή συμπεριλαμβανομένων ενέργειας), των εκπομπών C02 στοχεύει, Η πολιτική με τη βιομηχανία, και του τομέα διανομής σε επενδύσεις και κτίρια), υποστήριξη για ανανεώσιμες και μείωση Κατά την επιλογή της μέτρο Το μέτρο αυτό παίρνει Η συνολική στη αυτοδέσμευσης ενέργειας για χρήση μεταφορές, διατήρηση της ανάκτησης προτίμηση αυτοδέσμευσης. μεταξύ κυβερνήσεως βασικός λόγος προτίμησης μέτρα αποδεκτά από όλους CH4 Στα άμεσα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου περιλαμβάνονται για των αποβλήτων και τη βελτίωση αερίου. Οι αγροπεριβαλλοντικές Ευρωπαϊκής Κοινότητας παραγωγής των συμφωνιών αυτοδέσμευσης εμπλεκόμενους. τους θα οδηγήσουν σε μείωση του αριθμού όπως οι κλαδικοί είναι "αυτορρύθμισης", και ενδιαμέσων τη διαχείριση οργανισμών, πολιτικές κοπριάς. των κατάλληλων μέτρων, στις συνήθως^ τη μορφή μακροπρόθεσμης πηγές δηλ. για των ενέργειες σε μεγάλο σε βαθμό, συμφωνίες τομέων (ειδικά τις και πέραν του μέτρου ιδιαίτερη συμφωνίες συμφωνίας οργανισμοί. Ο τα για να γίνονται των δικτύων διανομής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική κανονισμοί φυσικού της της των βοοειδών και την ελάττωση της όξινης βροχής υπέβαλε την εθνική Πορτογαλία Η Πορτογαλία τέλη του 199423. Η στρατηγική κλίματος Ευρωπαϊκής Ένωσης, ευθυνών". Η Πορτογαλία C02 το 2000 κατά 40% σε σχέση με το 1990. σύμφωνα με την αρχή έθεσε ως εθνικό της Πορτογαλίας τις διαμορφώνεται "με βάση δεσμεύσεις της στόχο της ανακοίνωση στη Γραμματεία για την άμβλυνση της UN FCCC ora της αλλαγής της χώρας ως μέλους του της διαφοροποιημένων των εκπομπών τον περιορισμό των κοινών αλλά το 1990 και 2000 Εκπομπές Στον πίνακα 5. 11 παρουσιάζονται Πορτογαλία καύσιμα αναμένεται εκπομπές προεκβολές του 1990. Στην τις μελλοντικές να εμφανίσουν εθνική το 1990 και οι προβλέψεις για στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH, και Ν20 στην για το 2000. 0/ εκπομπές CÛ2 από ορυκτά τις με υπάρχουν το 2000 αύξηση κατά 29% σε σύγκριση ανακοίνωση της Πορτογαλίας δεν εκπομπές CH4 και Ν20. Πίνακας 5. 11. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Πορτογαλία το 1990 και 2000 (Gg) C02 CH4 Ν20 1 23 1990 42. 148 227 10,6 2000 54. 2741 Αφορά εκπομπές C02 από την καύση ορυκτών καυσίμων. 0/ εκπομπές C02 από Πορτογαλική για την αλλαγή του κλίματος. Αισσαβώνα, 1994. έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 12 της σύμβασης πλαίσιο Υπουργείο Περιβάλλοντος του ΟΗΕ και Φυσικών Πόρων, 59 την καύση ορυκτών καυσίμων το 1990 ανέρχονται σε 38. 686 Gg. Πολιτικές και μέτρα της Πορτογαλίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του Στη στρατηγική θερμοκηπίου περιλαμβάνονται πολιτικές και μέτρα στον τομέα της ενέργειας, της βιομηχανίας, των μεταφορών και της γεωργίας. Ενέργεια Οι κυριώτερες πολιτικές που υιοθετήθηκαν στον τομέα της ενέργειας από την Πορτογαλία είναι σύμφωνες με τους στόχους προστασίας του περιβάλλοντος και αποσκοπούν σε αύξηση της ενεργειακής διαφοροποίησης και απόδοσης, στη χρήση καθαρών τεχνολογιών και στην προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στις πολιτικές και μέτρα αυτά περιλαμβάνονται : η χρήση φυσικού αερίου για την παραγωγή και τελική χρήση ηλεκτρικής ενέργειας (με έναρξη το 1997), η προώθηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής σε διάφορους βιομηχανικούς κλάδους, η προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την παραγωγή ενέργειας, βελτιώσεις στην απόδοση των θερμικών σταθμών ηλεκτρικής ενέργειας, η προώθηση της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας σε όλους τους τελικούς χρήστες. ισχύος Βιομηχανία Στο βιομηχανικό τομέα, η περιβαλλοντική προστασία προωθείται με διάφορα οικονομικά μέσα, νομοθετικά μέτρα και εκστρατείες ενημέρωσης. Μεταφορές Με τη λήψη διαφόρων μέτρων στον τομέα των μεταφορών επιδιώκεται η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των σιδηροδρομικών μεταφορών. Επίσης έχουν γίνει σημαντικές επενδύσεις για έργα υποδομής στο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο. Γεωργία και δασοκομία Οι πολιτικές και τα μέτρα στον αγροτικό τομέα σχετίζονται με τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) στην ΕΚ, η οποία μεταρρύθμιση στοχεύει στη μείωση των κινήτρων για την αγροτική παραγωγή. Μέτρα στήριξης που ελήφθησαν στα πλαίσια της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ οδηγούν στη μείωση της χρήσης λιπασμάτων και του αριθμού των ζώων και επομένως σε μείωση των εκπομπών CH4 και Ν20. Me μέτρα που ελήφθησαν στον τομέα της δασοκομίας ενθαρρύνεται η διατήρηση, επέκταση και προστασία των δασών. Ισπανία Η Ισπανία υπέβαλε την εθνική της ανακοίνωση στη UN FCCC τον Σεπτέμβριο του 199424 Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 12 παρουσιάζονται στοιχεία για τις εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Ισπανία το 1990 και το 2000. 0/ προβλέψεις για τις εκπομπές C02 το 2000 αναφέρονται μόνον στην ενέργεια. 0/ εκπομπές C02 από την καύση καυσίμων αναμένεται να εμφανίσουν το 2000 αύξηση κατά 24% σε σύγκριση με τις εκπομπές του 1990. Σ τ/7 ν εθνική ανακοίνωση της Ισπανίας δεν υπάρχουν προβλέψεις για τις μελλοντικές εκπομπές CH4 και Ν20. 24 Έκθεση της Ισπανίας στα πλαίσια της σύμβασης για την αλλαγή του κλίματος. Προσωρινή έκδοση. Εθνική επιτροπή κλίματος. Ισπανία. Πίνακας 5. 12. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στην Ισπανία το 1990 και 2000 (Gg) 60 1990 260. 6551 2. 129. 8 86,5 εκπομπές C02. Η Ισπανία, Ολικές εκτίμηση παγιδεύσεων C02 από την αλλαγή χρήσης σε 256. 476 Gg. καθαρές ολικές για τις C02 CH4 Ν20 1 2 2000 276. 5042 στην ανακοίνωση της. περιέλαβε εκπομπές, συμπεριλαμβανομένων γης και τα όαση, που και των ανέρχονται της γεωργίας αντιμετώπιση απόδοσης και της τελικής Εκπομπές C02 που έχουν σχέση με την ενέργεια. ανέρχονταν σε 222. 908 Gg. Οι εκπομπές αυτές το 1990 μέτρα του Πολιτικές και Βασικό στοιχείο αερίων επίσης και της του θερμοκηπίου λαμβάνονται δασοκομίας. ισπανικού είναι εθνικού προγράμματος το εθνικό ενεργειακό και στον τομέα της βιομηχανίας, για τη μείωση σχέδιο των μεταφορών, των εκπομπών του 1991. Μέ7ρα σχεδίου το σχέδιο τέσσερις του 1991 για την εξοικονόμησης ομάδες μέτρων: ενεργειακού είναι αυτό περιλαμβάνει εξοικονόμησης ενέργειας Το σχέδιο πρόγραμμα του εθνικού του θερμοκηπίου Ενέργεια Το βασικό όργανο του φαινομένου ενέργειας. το κατανάλωσης το πρόγραμμα υποκατάστασης αερίου ως εναλλακτικής στη βιομηχανία το πρόγραμμα συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής αφορούν ειδικώτερα και χημικών το πρόγραμμα ανανεώσιμων χρήση. ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προϊόντων) και στον χωρίς μείωση ενέργειας ενέργειας για της οικονομικής τη μείωση δραστηριότητας, για την αύξηση της χρήσεως λύσης στη χρήση προϊόντων πετρελαίου φυσικού και άνθρακα τομέα της κατοικίας και του εμπορίου, για την προώθηση της συνδυασμένης ισχύος. Τα σχετικά με το πρόγραμμα ενεργοβόρες βιομηχανίες (όπως η βιομηχανία παραγωγής έργα διυλίσεως και και ξενοδοχεία ενεργειών για για την παραγωγή ηλεκτρισμού ξενώνες, την επέκταση της και για χρήσεως τελική η στροφή στο φυσικό αέριο και η προώθηση καθαρών τεχνολογιών του 1991 περιλαμβάνονται ενέργειας. Τα βασικά μέτρα στον επίσης και μέτρα τομέα για για αυτό τον Στο εθνικό ενεργειακό τον τομέα παραγωγής και παροχής είναι άνθρακα. πρόγραμμα Βιομηχανία Με το βιομηχανικό βιομηχανία και να εφαρμόζει τεχνολογικό συνεχώς αυστηρότερα πρόγραμμα περιβάλλοντος περιβαλλοντικά ενθαρρύνεται πρότυπα. η Μεταφορές Για την προώθηση των δημόσιων μεταφορών διατίθενται πόλεις Το σχέδιο μεταφορές μεταφορών. εκσυγχρονισμό μεταφορά τις των συστημάτων σιδηροδρομικώς. εμπορευμάτων δημόσιων μεγάλες στις για κρατικές 1990-1993 στοχεύει επιχορηγήσεις. στον η ενθαρρύνεται Επίσης Γεωργία Στη σχετική αγροτική πολιτική περιλαμβάνονται μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, η χρήση πρακτικές βιομάζας σχετικά ως πηγής ενέργειας με την αποθήκευση και η ενημέρωση στις της κοπριάς και τη χρήση 61 ορθές γεωργικές λιπασμάτων. Δασοκομία Μεταξύ 1990 και 1993 συνάφθηκαν κυβέρνησης αναδάσωση δασικών πυρκαΐών και για επιβλαβείς 63. 700 εκταρίων. των αυτόνομων οργανισμούς και συμφωνίες κοινοτήτων συνεργασίας που είχαν μεταξύ της ήδη ως αποτέλεσμα Ακόμη, γίνονται προσπάθειες για την προστασία των διαφόρων οικοσυστημάτων την πρόληψη από ισπανικής την των τους και την ατμοσφαιρική ρύπανση. κυβέρνηση Σουηδία Η σουηδική 199425. Από το 1970, οι στόχος σταθεροποίηση και η μετέπειτα χωματερές θα μειωθούν μείωση εξέδωσε την εθνική εκπομπές C02 μειώθηκαν της ανακοίνωση στις 15 κατά 40% περίπου. που τέθηκε από τη σουηδική κυβέρνηση, σύμφωνα με τη UN FCCC. είναι των εκπομπών C02 από ορυκτά καύσιμα των εκπομπών αυτών. Περαιτέρω, κατά 30% μεταξύ 1990 και 2000. το 2000 θ7α επίπεδα οι Σεπτεμβρίου εθνικός Ο η του 1990 εκπομπές CH4 από στοιχεία το 2000. Η Σουηδία για τις τονίζει σε πραγματικές εκπομπές για να προσαρμοστούν ληφθούν με βάση δεν το 1990 και 2000 Εκπομπές Στον πίνακα 5. 13 παρουσιάζονται το 1990 και Σουηδία εκπομπές C02 το 1990 βασίζονται έχουν αυτές προσαρμοστεί επιδράσεις. Εάν τα στοιχεία συνθήκες, εκείνες 4% σε αναμένεται 1990 και οι εκπομπές Ν20 μείωση να εμφανίσουν τις με οι εκπομπές C02 70 2000 αναμένεται του 1990. 0/ εκπομπές C02 αναμένεται σύγκριση να είναι να εμφανίσουν πραγματικές το 2000 μείωση κατά 10% σε σύγκριση εκπομπές κατά 15%. οι εκτιμήσεις και ότι οι εκπομπές C02, CH4 και Ν20 στη τις ότι για εκτιμήσεις θερμοκρασιακές κλιματολογικές με επίπεδα κατά CH4 του το 2000 αύξηση του 1990. 0/ εκπομπές με τα επίπεδα υπόψη οι τις μέσες στα ίδια Πίνακας 5. 13. Εκπομπές C02. CH4 και Ν20 στη Σουηδία το 1990 και 2000 (Gg) C09 J2 CH4 Ν90 '2V 1 1990 61. 2561 329 15,2 2000 63. 800 300 13 Πραγματικές C02 ανέρχονται εκπομπές C02. 0/ διορθωμένες ως προς τη θερμοκρασία εκπομπές σε 64. 000 Gg. μέτρα του κλίματος" Πολ/7/κές" και Στην "κυβερνητική αλλαγής της σουηδικής^ στρατηγικής συμβολής και αποτελεσματ των εκπομπών C02 αποτελεί των ανανεώσιμων πολιτικής είναι ανακοίνωση σχετικά του 1993 διαμορφώνεται με τις ενέργειες για την αντιμετώπιση μία πάγια στρατηγική για ο περιορισμός το κλίμα. Το βασικό στοιχείο της της ζήτησης ορυκτών καυσίμων και η αύξηση πηγών ενέργειας ι κώτερη χρήση της ενέργειας. η φορολόγηση σε συνδυασμό με βελτιωμένη Πυρήνα της πολιτικής καυσίμων. των ορυκτών στα της πλαίσια σουηδικής της διαχείριση για τη μείωση 25 Εθνική σουηδική αλλαγή του Σεπτέμβριος κλίματος. 1994. έκθεση στα πλαίσια Υπουργείο της σύμβασης πλαίσιο Περιβάλλοντος του ΟΗΕ για την και Φυσικών Πόρων, 62 Ενέργεια και μεταφορές Στα μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης περιλαμβάνονται η προμήθεια τεχνολογίας και η επίδειξη αποδοτικών προϊόντων, μεθόδων και συστημάτων ηλεκτρισμού σε κατοικίες, κτίρια μη προοριζόμενα για κατοικία και στη βιομηχανία. Το 1990, και στα πλαίσια μείζονος φορολογικής μεταρρύθμισης, επιβλήθηκε ένας φόρος C02 με στόχο τη μείωση της φορολογίας εισοδήματος και κεφαλαίου και την αύξηση των περιβαλλοντικών φόρων. Επίσης υπάρχουν και διάφορα προγράμματα για την προαγωγή και παρακίνηση της ενεργειακής απόδοσης και περιλαμβάνεται το πρόγραμμα για τη διαχείριση της ενέργειας και την προώθηση των βιοκαυσίμων, της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας. Στον τομέα των μεταφορών, έχουν ξεκινήσει διάφορα ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα (σχετικά με τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων και υβριδικών και ηλεκτρικών οχημάτων). Επειδή στη Σουηδία η παραγωγή ηλεκτρισμού στηρίζεται μόνον κατά 5% θ7α ορυκτά καύσιμα, η δυνατότητα περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου στον τομέα του ηλεκτρισμού είναι πολύ περιορισμένη. της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στα προγράμματα αυτά Δασοκομία και γεωργία Η Σουηδία έλαβε διάφορα μέτρα για τη μείωση της απελευθέρωσης άνθρακα από το έδαφος, π. χ. μέσω περιορισμών σε εργασίες διευθέτησης δασικών περιοχών και αποστράγγισης. Ορισμένες από τις πολιτικές της νέας αγροτικής πολιτικής που υιοθετήθηκε το 1990 επηρρεάζουν έμμεσα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Στις πολιτικές αυτές περιλαμβάνονται βελτιωμένες μέθοδοι χρήσης^ αζωτούχων λιπασμάτων, αλλαγή χρήσης γης από αρώσιμα εδάφη σε λε ι βόδια ή δάση και αυξημένη χρήση καλλιεργούμενων τον χειμώνα εδαφών. Ηνωμένο Βασίλειο Η εθνική ανακοίνωση του Ηνωμένου Βασιλείου εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 1994 και παρουσιάστηκε στην έννατη σύνοδο της διακυβερνητικής διαπραγματευτικής επιτροπής (INC)26. Τον Αύγουστο του 1994 υποβλήθηκε περιληπτική έκθεση και πίνακες ελαχίστων για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σύμφωνα με τις οδηγίες για τη σύνταξη των πρώτων ανακοινώσεων από χώρες του παραρτήματος Ι (Απόφαση 9/2, INC/FCCC, 1994). Το πρόγραμμα του ΗΒ για το C02 τη στιγμή αυτή ενημερώνεται με βάση τις νέες προβλέψεις για την ενέργεια που δημοσιεύτηκαν τον Μάρτιο του 1995 και άλλες εξελίξεις που παρουσιάστηκαν αφότου πρωτοδημοσιεύτηκε το πρόγραμμα. Η ενημέρωση αυτή θα είναι διαθέσιμη το φθινόπωρο του 1995. Τα στοιχεία για τις εκπομπές C02 που παρουσιάζονται στο κείμενο αυτό βασίζονται στην ενημέρωση αυτή. Το ΗΒ αποδέχεται τη δέσμευση της UN FCCC για τη λήψη μέτρων με σκοπό την επαναφορά των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2000 θ7α επίπεδα του 1990. Εκπομπές το 1990 και 2000 Στον πίνακα 5. 14 παρουσιάζονται στοιχεία για τις εκπομπές C02. CH4 και Ν20 Ο7ο Ηνωμένο Βασίλειο το 1990 και προβλέψεις για τις εκπομπές το 2000 με βάση τις πολιτικές και τα μέτρα του εθνικού προγράμματος. Το πρόγραμμα αναμένεται να οδηγήσει σε μία μικρή μείωση των εκπομπών C02, σε μείωση κατά 10% των εκπομπών CH4 και σε μείωση κατά 75% των εκπομπών Ν20. 26 Αλλαγή του κλίματος. Έκθεση του ΗΒ. Έκθεση του Ηνωμένου Βασιλείου στα πλαίσια της σύμβασης πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Ιανουάριος 1994. Πίνακας 5. 14. Εκπομπές C02, CH4 και Ν20 070 Ηνωμένο Βασίλειο (Gg) το 1990 και 2000 63 C02 CH4 Ν20 1990 80. 268 4. 844 109 2000 551. 283 4. 400 30 Πολιτικές και μέτρα Στην εθνική ανακοίνωση του ΗΒ "Κλιματική αλλαγή. Το πρόγραμμα του ΗΒ", περιλαμβάνονται μέτρα που αποσκοπούν στην επαναφορά μέχρι το 2000 των εκπομπών όλων των αερίων του θερμοκηπίου, το καθένα ξεχωριστά, στα επίπεδα του 1990. ομάδες εθελοντικές καθώς και επιχειρήσεις, C02 Το πρόγραμμα για το C02 βασίζεται σε ένα συμμετοχικό τρόπο αντιμετώπισης σε επίπεδο και διαμορφώθηκε μετά από εκτενή δημόσια συζήτηση όπου εθνικό συμμετείχαν με περ ι βαλλοντ ι κά ή άλλα ενδιαφέροντα. Τα μέτρα εκτείνονται σε όλους τους τομείς: στην οικιακή κατανάλωση ενέργειας, με μέτρα όπως η επιβολή φορολογίας στην κατανάλωση καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος για οικιακή χρήση και ενέργειας, η δημιουργία ενός νέου τραστ εξοικονόμησης στην κατανάλωση ενέργειας από επιχειρήσεις, συμπερ ι λαμβανομένης και της ενημέρωσης και παροχής οδηγιών για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, στην κατανάλωση ενέργειας από το δημόσιο τομέα, θέτοντας στόχους για τους οργανισμούς τους οργανισμούς του δημόσιου τομέα, και στις μεταφορές, με μέτρα όπως η αύξηση των δασμών των καυσίμων οδικών μεταφορών και η δέσμευση για πραγματικές αυξήσεις 5% τουλάχιστον κατά προϋπολογισμούς. μέσον όρο σε μελλοντικούς της κεντρικής διοίκησης τοπικής ομάδες και και CH4 Αναλαμβάνονται ενέργειας προετοιμασίας από διάφορους και τη μείωση βρίσκονται βιομηχανικούς πρωτοβουλίες για την ενθάρρυνση της χρήσης CH4 για των εκπομπών από την παραγωγή άνθρακα. Στο στάδιο την παραγωγή της των εκπομπών επίσης νέες οδηγίες για τον περιορισμό τομείς. Ν20 Μέχρι το 2000 αναμένεται κυρίως μέσω της μείωσης μία μείωση κατά 75% σε σχέση με τα επίπεδα των εκπομπών από τις βιομηχανίες κατασκευής του 1990, νάϋλον. 5. 3. Περίληψη Όλα τα κράτη μέλη. εκτός από το Βέλγιο, κύρωσαν την UN FCCC και υπέβαλαν τις εθνικές τους ανακοινώσεις στη Γραμματεία της UN FCCC. Εκτός από τις δεσμεύσεις που απορρέουν από την UN FCCC, 7α περισσότερα κράτη μέλη έθεσαν επίσης και εθνικούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που διαφέρουν όμως από πλευράς αντικειμένου και χρονοδιαγράμματος. Όλα τα κράτη μέλη, εκτός από το Βέλγιο, δι ενήργησαν απογραφές των εκπομπών C02, CH4 και Ν20 το 1990. Το Βέλγιο έδωσε μόνον εκτιμήσεις για τις εκπομπές C02 70 1990. 0/ για τις εκπομπές του 1990 που περιέχονται στις εθνικές εκθέσεις δεν εκτιμήσεις εθνικές απογραφές των αερίων του είναι πάντοτε συγκρίσιμες. κατά γενικό κανόνα οι οδηγίες της IPCC, ορισμένες θερμοκηπίου χρησιμοποιούνται τους στο CORINAIR. Ορισμένες επίσης χώρες όμως χώρες στηρίζουν τις εκτιμήσεις κάνουν χρήση διορθωτικών συντελεστών για να ληφθούν υπόψη οι θερμοκρασιακές διαφορές ή η εισαγωγή/εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Για τις 64 Τα περισσότερα κράτη μέλη έδωσαν σχετικές προβλέψεις των εκπομπών C02, CH4 και Ν20 για το 2000. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προβλέψεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που υπάρχουν στις εθνικές εκθέσεις δεν είναι συγκρίσιμες και δεν μπορούν να προστεθούν. 0/ προβλέψεις που περιλαμβάνονται στις εθνικές εκθέσεις διαμορφώθηκαν χρησιμοποιώντας διάφορα υποδείγματα, υποθέσεις, προεκβολές πηγών, και αναπαράσταση μέτρων και πολιτικών. Ορισμένα κράτη μέλη προέβησαν σε εκτιμήσεις για το 2000 μόνο για τις εκπομπές CO? από καύσιμα ενώ ένα κράτος μέλος έκανε εκτιμήσεις για το 2005 αντί για το 2000. Περαιτέρω, σε ορισμένες προβλέψεις δεν λαμβάνονται υπόψη μόνον τα ληφθέντα μέτρα αλλά και τυχόν προτεινόμενα μέτρα. Οκτώ κράτη μέλη προβλέπουν αύξηση των εκπομπών CO^ 70 2000 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Τα κράτη αυτά είναι η Αυστρία, η Γα/Μ/α, η Ε/Μά(5α, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία. Ένα κράτος μέλος, η Σουηδία27, προβλέπει σταθεροποίηση των εκπομπών στα επίπεδα του 1990, ενώ πέντε κράτη μέλη προβλέπουν μείωση των εκπομπών C02 70 2000. Τα κράτη αυτά είναι το Βέλγιο, η Δαν/α28, 70 Αουξεμβουργο, οι Κάτω Χώρες29 και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι γερμανικές προβλέψεις αναφέρονται στο έτος 2005 και σύμφωνα με αυτές αναμένεται μία μείωση των εκπομπών C02 μέχρι το έτος αυτό. Για τις εκπομπές CH4 και Ν20 70 2000, προβλέψεις έδωσαν έντεκα κράτη μέλη. Δύο από αυτά, η Ιρλανδία και το Αουξεμβουργο, αναμένουν αύξηση των εκπομπών CH4. Δύο άλλα, η Αυστρία και η Γα/Μ/α, αναμένουν σταθεροποίηση ενώ τα υπόλοιπα επτά. η Δανία, η Ε/Μάόα, 70 Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, η Σουηδία και η Φινλανδία, αναμένουν μείωση των εκπομπών. Έξι κράτη μέλη. η Δανία, η Ε/Μά(5α, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, το Αουξεμβουργο και η Φινλανδία αναμένουν αύξηση των εκπομπών Ν^Ο ενώ 2 κράτη μέλη, η Αυστρία και η Ιταλία, αναμένουν σταθεροποίηση. Τρία κράτη μέλη, η Γαλ/\/α, 70 Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία, αναμένουν μείωση των εκπομπών ΗΌ ενώ οι προβλέψεις της Γερμανίας αναφέρονται στο 2005 και σύμφωνα με αυτές θα υπάρξει μείωση των εκπομπών και για τα δύο. 27. 28 29 Me βάση διορθωμένες ως προς τη θερμοκρασία εκπομπές C02 το 1990. Εάν τα προβλεπόμενα μεγέθη συγκριθούν με τις πραγματικές εκπομπές C02 70 1990, 707e η εκτίμηση είναι για μία αύξηση των εκπομπών κατά 4%. Me βάση διορθωμένες ως προς τις διακυμάνσεις εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας εκπομπές C02 70 1990. Εάν 7α προεκβαλλόμενα μεγέθη συγκριθούν με τις πραγματικές τιμές εκπομπών C02 το 1990, τότε αναμένεται μία αύξηση των εκπομπών κατά 3%. Me βάση διορθωμένες ως προς τη θερμοκρασία τιμές εκπομπών CO;, για το 1990. Εάν οι προεκβαλλόμενες τιμές συγκριθούν με τις πραγματικές τιμές εκπομπών C02 το 1990, τότε εκτιμάται ότι θα υπάρξει σταθεροποίηση των εκπομπών. 6S -66 6. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ C02 ΓΙΑ TO 2000 6. 1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται ορισμένες πρώτες εκτιμήσεις για προβλέψεις των μελλοντικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Σε μία πρώτη προσπάθεια για πρόβλεψη (προεκβολή) των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, εφαρμόστηκαν διάφορα σενάρια. Τα σενάρια αυτά, καθώς και οι χρησιμοποιηθείσες τεχνικές περιγράφονται στο τμήμα 6. 2. Στο τμήμα 6. 3 παρουσιάζονται εκτιμήσεις για τις εκπομπές C02 το 1990, το 2000 και το 2020. Τα στοιχεία για το 1990 που παρουσιάζονται στο τμήμα αυτό διαφέρουν από τα στοιχεία της απογραφής εκπομπών της ΕΚ για το 1990 που δίνονται στο κεφάλαιο 3 διότι ίδια μεθοδολογία με εκείνη που του 2000, του 2010 και του 2020. Τα εδώ χρησιμοποιείται για τα στοιχεία στοιχεία για το 1990 παρουσιάζονται μόνον για να καταδειχθεί η τάση που επικρατεί στις εκπομπές C02 στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. κατάρτισης υποδειγμάτων (μοντέλων), η εκτίμηση στηρίζεται στην τις Πρέπει να τονιστεί ότι οι προσομοιώσεις που περιγράφονται στο κεφάλαιο αυτό δεν είναι επίσημες προσομοιώσεις για να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των πολιτικών αλλαγής του κλίματος στην ΕΚ. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων δίνονται ως μία πρώτη ένδειξη των μελλοντικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Κοινότητα. Χρειάζεται και άλλη εργασία για την ανάπτυξη ακριβέστερων μέσων προτυποποίησης και σεναρίων. Τα υποδείγματα και τα σενάρια που χρησιμοποιούνται για τις προβλέψεις στην Κοινότητα διαφέρουν, από πλευράς δομής και υποθέσεων ως προς τις εξωγενείς μεταβλητές, από τα υποδείγματα και τα σενάρια που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για την πρόβλεψη των εκπομπών τους σε C02 (βλ. κεφάλαιο 5). Κατά συνέπεια, τα αποτελέσματα δεν είναι συγκρίσιμα. Στο κεφάλαιο 4 παρέχονται εκτιμήσεις για τα αποτελέσματα των πολιτικών και των μέτρων στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, εφόσον υπάρχουν. 6. 2. Τεχνικές κατάρτισης υποδειγμάτων και σενάρια Οι προβλέψεις για τις μελλοντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Κοινότητα που παρουσιάζονται στο κεφάλαιο αυτό στηρίζονται στο κοινοτικό υπόδειγμα MIDAS (Model Integrating Demand and Supply) και σε διάφορα σενάρια, τα οποία διαφέρουν από πλευράς υποθέσεων ως προς τις εξωγενείς μεταβλητές. Παρακάτω, δίνεται μία σύντομη περιγραφή του MIDAS και των διαφόρων σεναρίων. Μ/α λεπτομερέστερη περιγραφή των χρησιμοποιουμένων σεναρίων δίνεται στο παράρτημα 2. MIDAS (Model Integrating Demand and Supply) To μοντέλο σχεδιασμού και πρόβλεψης για συστήματα ενεργείας μεγάλης κλίμακας MIDAS (Model Integrating Demand and Supply) αναπτύχθηκε με χρηματοδότηση από το κοινοτικό πρόγραμμα JOULE. To MIDAS πραγματοποιεί μία δυναμική προσομοίωση του ενεργειακού συστήματος, το οποίο αναπαριστάνεται με συνδυασμό μηχανικής διεργασίας και οικονομετρικών διατυπώσεων. Το μοντέλο χρησιμοποιείται για την ανάλυση και πρόβλεψη βάσει σεναρίων. Γίνεται συνδυασμός μίας εξαντλητικής οικονομετρικής προσέγγισης με μία μικροοικονομική προσέγγιση. To MIDAS καλύπτει όλο το ενεργειακό σύστημα, συμπερι λαμβανομένων της ζήτησης ενέργειας κατά τομέα και καύσιμο, της παραγωγής ενέργειας, των διυλιστηρίων, του φυσικού αερίου, της παραγωγής στερεών καυσίμων, των εισαγωγών και των αγοραίων τιμών ενέργειας. Με το μοντέλο εξασφαλίζεται , σε ετήσια βάση, η συνεπής και ταυτόχρονη πρόβλεψη της ζήτησης ενέργειας, της προσφοράς 67 την αναγκαία επέκταση ικανότητας και λειτουργίας ενέργειας, της τιμολόγησης και της κοστολόγησης της ενέργειας έτσι ώστε το σύστημα να είναι ισορροπημένο από πλευράς ποσότητας και εξάρτησης από τις τιμές. Με βάση εξωγενείς προβλέψεις των τιμών εισαγωγής, μακροοικονομικούς δείκτες και τη διαθεσιμότητα πόρων, το MIDAS προβλέπει τη ζήτηση ενέργειας και υπολογίζει προσφοράς για την κάλυψη της ζήτησης και των αμοιβαίων ενεργειακών ανταλλαγών. Το μοντέλο αξιολογεί το κόστος παραγωγής ενέργειας κατά τομέα και καύσιμο και προσδιορίζει τις τιμές καταναλωτή, εξετάζοντας επίσης τις διεθνείς τιμές για την ενέργεια, την εθνική τιμολογιακή πολιτική και την κυβερνητική φορολογική πολιτική. Οι τιμές καταναλωτή ανατροφοδοτούν το υπομοντέλο ζήτησης που αναπροσαρμόζει τις τις δραστηριότητες προσφοράς. Έτσι χαράσσεται μία πορεία κλειστού βρόχου που συγκλίνει σε^ετήσια βάση για να δώσει μία συνεπή προσομοίωση της ζήτησης, προσφοράς και των τιμών της ενέργειας. Για τον υπολογισμό των εκπομπών, ενσωματώνονται στο μοντέλο συντελεστές εκπομπής ανά εγκατάσταση και καύσιμο. κατά συνέπεια, ζήτησης και, των τομέων προβλέψεις και Σενάριο Conventional Wisdom Το σενάριο Conventional Wisdom είναι ένα στατικό (business as usual) σενάριο, αντιπροσωπεύοντας ένα κλασσικό τρόπο σκέψης για την πιθανότερη εξέλιξη των γεγονότων. Η οικονομική ανάπτυξη φθίνει βαθμιαίως μακροπρόθεσμα. 0/ ρυθμοί ανάπτυξης του ΑΕΠ στην ΕΚ αναμένεται να μειωθούν από 2,9% την περίοδο 1995- 2000 σε 1,8% την περίοδο 2015-2020. Η ενεργειακή πολιτική παραμένει κατακερματισμένη για ανεπίλυτων ανταγωνιστικότητα, περιβάλλον, ασφάλεια προσφοράς και των διαφοροποιημένων εθνικών στόχων. Αναμένεται μία κάποια διείσδυση νέων. αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς. Όσον αφορά το θέμα της ζήτησης ενέργειας, αναμένεται η συνέχιση των τωρινών δράσεων με μία ορισμένη μέριμνα για την αύξηση της απόδοσης. Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται με ομαλό ρυθμό. Οι τιμές του φυσικού αερίου είναι σχετικά χαμηλές σε σύγκριση με τις τιμές του πετρελαίου, λόγω της άρσης των κανονιστικών μέτρων και της ανάπτυξης δικτύων. Η εξέλιξη των τιμών της ενέργειας παρουσιάζεται στον πίνακα 6. 1. αντιτιθεμένων στόχων λόγω των Πίνακας 6. 1 Τιμές πρωτογενούς ενέργειας ισοτιμίες του 1993). Σενάριο Conventional Wisdom (σε σταθερές τιμές και Ακάθαρτο Φυσικό πετρέλαιο (ECU/toe) Β. Ευρώπη αέριο Φυσικό αέριο Ν. Ευρώπη (ECU/toe) (ECU/toe) Γαιάνθρακας (ECU/toe) 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 188,1 128,5 153,3 182,5 211,7 219,0 226,3 101,5 91,5 123,6 139,9 158,3 161,8 167,2 111,6 100,6 133,5 148,2 164,6 164,9 167,2 65. 0 54,8 60,0 63,0 64,0 68,0 75,0 Σενάριο Battlefield Στο σενάριο Battlefield ο κόσμος επιστρέφει στην απομόνωση, σε μπλοκ δυνάμεων και στον προστατευτισμό. Αντιθέσεις και αστάθειες στο παγκόσμιο σύστημα καθιστούν την οικονομική ολοκλήρωση ιδιαίτερα δύσκολη. Η παγκόσμια ολοκλήρωση εμφανίζεται ως ιδιαίτερα φιλόδοξος στόχος. Το γεωπολιτικό σύστημα κατατμείται σε μπλοκ, με εντάσεις και τριβές μεταξύ και μέσα στα μπλοκ. Οι ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ στην Κοινότητα αναμένεται να μειωθούν από 3,1% την περίοδο 1995-2000 68 σε 1,3 την περίοδο 2015-2020. 0/ ενεργειακές πολιτικές έχουν στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές. Μέτρα σχετικά με την προσφορά ενέργειας είναι πιθανόν να είναι πιο επιτυχή από μέτρα σχετικά με τη ζήτηση. Παρά τις προσπάθειες για χρήση εναλλακτικών καυσίμων, οι εντάσεις και οι διαμάχες παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της απόδοσης. Η αύξουσα εξάρτηση από λιγώτερους βασικούς προμηθευτές οδηγεί σε έκρηξη των τιμών του πετρελαίου. Αναμένεται μία κάποια διείσδυση νέων, αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς, η οποία διείσδυση υποκινείται μερικώς από δημόσια πρότυπα και μερικώς μέσω του βιομηχανικού ανταγωνισμού. Σενάριο Forum Στο Forum, ο κόσμος κινείται περισσότερο προς συναινετικές και συνεργατικές διεθνείς δομές όπου η δημόσια διοίκηση και παρέμβαση παίζει σοβαρό ρόλο. Η διαδικασία της παγκόσμιας ολοκλήρωσης αναδύει νέες επιτακτικές ανάγκες για συλλογική δημόσια δράση. 0/ εθνικοί, αναδιαρθρώνονται βαθμιαίως ώστε αποτελεσματικώτερα τα μεγαλύτερα και πολυπλοκώτερα κοινά προβλήματα και συμφέροντα. 0 ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στην ΕΚ αυξάνει από 2,3% την περίοδο 1995-2000 σε 2,6% την περίοδο 2010-2015 και μετά την περίοδο αυτή παρουσιάζει μία κάποια μείωση. Οι ενεργειακές πολιτικές επηρρεάζονται σημαντικά από τον παράγοντα περιβάλλον. Αναμένονται μείζονες μεταβολές πολιτικών λόγω του αυξημένου ενδιαφέροντος για το περιβάλλον που οδηγούν σε περιορισμό της αύξησης της ζήτησης ενέργειας. Οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να παραμείνουν σταθερές, θα εμφανιστεί ισχυρή διείσδυση αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσσφοράς που θα συμβαδίζει με ένα υψηλό επίπεδο μεταφοράς τεχνολογίας. ευρωπαϊκοί και διεθνείς θεσμοί να αντιμετωπίσουν μπορούν να Σενάριο Hypermarket Στο σενάριο Hypermarket, οι προεξάρχοντες παράγοντες είναι οι δυνάμεις της αγοράς, ο φιλελευθερισμός και το ελεύθερο εμπόριο. Υπάρχει ελάχιστη παρέμβαση από κυβερνητικούς και δημόσιους λειτουργούς. Η παγκόσμια οικονομική ολοκλήρωση είναι αυτοενισχυόμενη και συνεχίζεται. Η κινητήρια δύναμη στο σενάριο αυτό είναι η διαρκής εφαρμογή των μηχανισμών της αγοράς που εμφανίζονται ως ο καλύτερος τρόπος για την παραγωγή πλούτου και το χειρισμό της πολυπλοκότητας και της αβεβαιότητας. 0 φιλελευθερισμός και οι αποτελέσματα και δημιουργούν νεοεισερχομένους στην αγορά που αναπαράγουν τη ζήτηση. 0/ ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ στην ΕΚ αναμένεται να μειωθούν από 3,2% την περίοδο 1995-2000 σε 1,9% την περίοδο 2015-2020. Η ενεργειακή πολιτική υποκινείται από την επιθυμία ελαχιστοποίησης του κυβερνητικού ελέγχου και μεγιστοποίησης των αποδοτικών λειτουργιών της ελεύθερης αγοράς, παρά για την επίτευξη των επιθυμητών προτύπων. Αναμένεται ισχυρή ανάπτυξη της ζήτησης ενέργειας. Η διείσδυση νέων, αποδοτ ι κώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς εξαρτάται από τις δυνάμεις της αγοράς και το διεθνή ανταγωνισμό. 0/ τιμές της ενέργειας αυξάνονται με ομαλό ρυθμό. ιδιωτικοποιήσεις αποδίδουν 6. 3. Τάσεις στις εκπομπές CO? Στον πίνακα 6. 2 παρουσιάζονται προβλέψεις των εκπομπών C02 που έχουν σχέση με την ενέργεια για τα έτη 2000, 2010 και 2020. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν κάποιες πρώτες εκτιμήσεις για τις μελλοντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΚ. Γ/α λόγους σύγκρισης, εμφαίνονται επίσης και οι εκτιμήσεις για τις εκπομπές C02 για το 1990, χρησιμοποιώντας την ίδια μεθοδολογία υπολογισμού. Επειδή η μεθοδολογία υπολογισμού διαφέρει, οι εκτιμήσεις για το 1990 που παρουσιάζονται στο τμήμα αυτό δεν μπορούν να συγκριθούν με τις απογραφές των εκπομπών στην ΕΚ που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 3. 69 Σύμφωνα με το σενάριο Conventional Wisdom, ο/ εκπομπές C02 στην ΕΚ αναμένεται να αυξηθούν κατά 5% μέχρι το έτος 2000, κα7ά 13% μέχρι το έτος 2010 και κατά 16% μέχρι το έτος 2020 (σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990). Παρόμοια αύξηση παρουσιάζεται και στα αποτελέσματα του σεναρίου Hypermarket: αναμένεται μία αύξηση 5, 14% και 17% για τα έτη 2000. 2010 και 2020. αντίστοιχα. Το σενάριο Battlefield οδηγεί σε μία φθίνουσα αύξηση των εκπομπών C02: αύξηση 6% για το 2000, 9% για το 2010 και 7% για το 2020. Σύμφωνα με το σενάριο Forum, αναμένεται μείωση των εκπομπών C02: 2% για το 2000, 5% για το 2010 και 10% για το 2020. Πίνακας 6. 2. Τάσεις των εκπομπών C02 που σχετίζονται με την ενέργεια στην EUR-15 (1000 Gg) 1990 2000 2010 2020 Conventional Wisdom Battlefield Forum Hypermarket 3. 155(0) 3. 155(0) 3. 155(0) 3. 155(0) 3. 326(+5%) 3. 357(+6%) 3. 089(-2%) 3. 325(+5%) 3. 557(+13%) 3. 648(+16%) 3. 428(+9%) 3. 368(+7%) 2. 986(-5%) 2. 855(-10%) 3. 597(+14%) 3. 686(+17%) 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΥΠΑΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ 70 7. 1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφονται οι πιθανές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα μέτρα προσαρμογής που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο. Το δεύτερο, τρίτο και τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης, περ ι λαμβάνουν ειδικά προγράμματα για την εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος σε διάφορους περιβαλλοντικούς τομείς. Στα προγράμματα για τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος περιλαμβάνεται έρευνα για την ανύψωση της στάθμης των &α/\αοσώι/ και τις συνεπεία του φαινομένου αυτού επιπτώσεις στους ευρωπαϊκούς παράκτιους πόρους καθώς και τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στους ευρωπαϊκούς χερσαίους πόρους (γεωργία και δασοκομία). Στα ερευνητικά προγράμματα περιλαμβάνεται επίσης και έρευνα σχετικά με την "Ερήμωση στις μεσογειακές περιοχές", καθώς επίσης και μελέτες σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις ακραίων συμβάντων λόγω της αλλαγής του κλίματος και τις μέσω εφαρμογής πολιτικών αντιδράσεις. Στο τμήμα 7. 2 γίνεται μία σύντομη επισκόπηση των πιθανών επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Στο τμήμα αυτό δεν εξετάζονται λεπτομέρειες των ερευνητικών προγραμμάτων για την αλλαγή του κλίματος που μπορούν να αναζητηθούν στο κεφάλαιο 9 "Έρευνα και Ανάπτυξη". Στο τμήμα 7. 3 γίνεται μία σύντομη επισκόπηση των μέτρων προσαρμογής που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο. 7. 2. Πιθανές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Αύξηση της θερμοκρασίας 0 χρόνος και η έκταση μ/aç πιθανής ανύψωσης της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου είναι εξαιρετικά αβέβαιος, ιδιαίτερα σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο. Αν και τα αποτελέσματα των μοντέλων βάσει των οποίων προβλέπεται αύξηση της θερμοκρασίας μπορούν να θεωρηθούν μόνον ως χονδρικές εκτιμήσεις, εντούτοις συνάγεται σαφώς ότι η αύξηση της θερμοκρασίας θα είναι μεγαλύτερη στα μεγάλα παρά στα μικρά γεωγραφικά πλάτη. Συνεπώς, αναμένεται ότι η αύξηση της θερμοκρασίας στη Β. Ευρώπη θα είναι μεγαλύτερη από την αύξηση της θερμοκρασίας στις περιοχές της Μεσογείου. Έχοντας ως υπόθεση ότι οι ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις του C02 θα διπλασιαστούν, τα σενάρια δείχνουν ότι οι μέσες θερμοκρασίες του χειμώνα στις βορειότερες χώρες μπορεί να αυξηθούν κατά 2-5 °C ενώ στις κεντρικές και νότιες περιοχές μπορεί να αυξηθούν κατά 1-3 °C. Γ/α 70 καλοκαίρι, οι μέσες θερμοκρασίες εμφανίζονται κατά 3-4 °C μεγαλύτερες σε όλη την Ευρώπη (Thimbal et al. , 1995, Cabasch et al. , 1995). Τα αερολύματα που εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα έχουν καθαρή αρνητική επδραση στην ακτινοβολία. αερολυμάτων, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απλή αντιστάθμιση του φαινομένου του θερμοκηπίου διότι τα περιφερειακά πρότυπα της επίδρασης είναι διαφορετικά (IPCC, 1994). Εντούτοις, οποιαδήποτε αρνητική επίδραση λόγω των Υετός Ος προς τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στον υετό, επικρατεί μεγάλη αβεβαιότητα. Το πιθανότερο είναι τα καλοκαίρια να είναι πιο ξηρά. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι με την ενωρίτερη τήξη του χιονιού επηρρεάζεται ο εποχιακός κύκλος των εφεδρειών υγρασίας του εδάφους και εν μέρει στο ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένη εξάτμιση και εξατμισοδιαπνοή (Warrick et a l. , 1990). Η IPCC (Houghton et a l. , 1992), με βάση το σενάριο "business-as-usual" εκτίμησε ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορεί να οδηγήσει σε 15-25% λιγώτερη υγρασία το καλοκαίρι στις μεσογειακές χώρες. Επειδή οι χώρες αυτές 71 εξαρτώνται ήδη σοβαρά από τις αρδεύσεις, αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στο αγροτικό τους δυναμικό. Η αυξημένη ξηρότητα μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική υποβάθμιση των εδαφών λόγω αποσύνθεσης της οργανικής ύλης. συσσώρευσης αλάτων και σχηματισμού επιφανειακής κρούστας. Έτσι, οι επιπτώσεις στη γεωργία μπορεί να είναι ακόμη πιο σοβαρές. τεράστιες Υδάτινοι πόροι Η αλλαγή του κλίματος έχει επίσης σημαντικές εν δυνάμει επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους, στη χωρική και χρονική κατανομή τους, στον υδρολογικό κύκλο των υδάτινων μαζών, στην ποιότητα του νερού και στα συστήματα ύδρευσης και απαιτήσεις για υδάτινους πόρους, διαφόρων περιοχών. Το γεγονός αυτός μπορεί να προκαλέσει πολύπλοκες επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους και στις ανθρώπινες ιδιαίτερα στην αποθήκευση και διανομή νερού, στη γεωργία και δραστηριότητες, στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Μ/α από τις ευπαθέστερες περιοχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ως προς τις επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους, είναι η περιοχή της Μεσογείου. Ανύψωση της στάθμης της 0άΑασσα£ και ακραία συμβάντα Η ανύψωση της στάθμης των θαλασσών είναι μία από τις βασικές επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη, λόγω της θερμικής διαστολής του θαλάσσιου ύδατος, της τήξης των ορεινών παγετώνων, της τήξης των μόνιμων χιόνων της ενδοχώρας και των μεταβολών στο επίστρωμα πάγου της Ανταρκτικής. Αποτέλεσμα της ανύψωσης της στάθμης των σ'αΑασοώι/ μπορεί να είναι ο διαρκής κατακλυσμός των χαμηλών εδαφών, η αυξημένη συχνότητα πλημμύρων, μεταβολές στη διάβρωση παράλιων, απόκρημνων ακτών ή αμμόλοφων, εξαλάτωση και μεταβολές στην υδρολογία των ποταμών. Τυχόν αλλαγή της στάθμης των σ'αΑασοώι/ μπορεί επίσης ενδεχομένως να έχει επιπτώσεις στις παλίρροιες, αλλοιώνοντας τον συντονισμό των θαλάσσιων λεκανών. Οι πρόσφατες εκτιμήσεις με το σενάριο business-as-usual για αύξηση της στάθμης των σ^ασοώ^ σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου κατά 45 cm μέχρι το 2100 αποτελεί μόνον ένα γενικό οδηγό για τις πιθανές αλλαγές στη στάθμη της ί?ά/\αοοαζ" κατά μήκος των ευρωπαϊκών ακτών. Η αλλαγή του κλίματος επηρρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη συχνότητα και σοβαρότητα των ακραίων συμβάντων. 0/ πλημμύρες σε συνδυασμό με μεγάλες καταιγίδες έχουν πιθανότατα πολύ μεγαλύτερες συνέπειες από την ανύψωση της στάθμης των 0α/\αοσώι/ στην ανθρώπινη κλίμακα χρόνου. Εντούτοις, τα πρότυπα και η συχνότητα των καταιγίδων γύρω από τις ευρωπαϊκές ακτές είναι γνωστά για λίγες μόνον περιοχές στη Βορειοδυτική Ευρώπη και για ορισμένα τμήματα της Μεσογείου. Οι επιπτώσεις των μεγάλων καταιγίδων θα γίνουν μεγαλύτερες καθώς αυξάνει η στάθμη των θαλασσών. Ειδικά στη Βόρειο και στη Μεσόγειο θάΑαοοα, οι επιπτώσεις των καταιγίδων αποτελούν ζήτημα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Τη στιγμή αυτή, η ΕΚ συνάπτει ορισμένα συμβόλαια για να εκτιμηθούν οι κίνδυνοι για παράκτιες πλημμύρες κατά μήκος επιλεγμένων περιοχών της ευρωπαϊκής ακτογραμμής και για να καταστρωθούν οι βάσεις για την παρακολούθηση και χαρτογράφηση των παράκτιων μεταβολών στις ευρωπαϊκές ακτές και των επιπτώσεων των μεταβολών. Γεωργία Αν και παραμένουν ορισμένες αβεβαιότητες ως προς τα αποτελέσματα των ερευνών, βρέθηκε ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες θα βραχύνουν τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου για τις ετήσιες καλλιέργειες (Harrison and Parry, 1993). Αυτό θα οδηγήσει σε μειωμένη απόδοση των καλλιεργειών, αν και για ορισμένες καλλιέργειες το γεγονός αυτό μπορεί να αντισταθμισθεί από τις άμεσες ευεργετικές, εν είδει λιπάσματος, επιδράσεις των αυξημένων συγκεντρώσεων C02. 0/ καιρικές συνθήκες στη Nor/o Ευρώπη θα είναι εν γένει θερμότερες και πιθανόν ξηρώτερες, πράγμα που θα έχει αρνητικά αποτελέσματα στην απόδοση των 72 καλλιεργειών. Τμήματα της Δυτικής Ευρώπης^ (π. χ. η Βόρειος γαλλία και Γερμανία) μπορεί να ευνοηθούν αν υπάρξει μία μέση αύξηση στις κατακρημνίσεις. Οι γεωργικές πρακτικές, όπως ο χρόνος σποράς, άρδευσης και η χρήση ειδικών ποικιλιών μπορεί να χρειαστεί να αλλάξουν λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών και της πιθανής ξηρασίας. Η χορτολειβαδική παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί σε όλη την Ευρώπη (Jones et a l. 1993). Η παραγωγή θα ενισχύεται από την άμεση λιπασματική επίδραση roy C02 την αύξηση της θερμοκρασίας. Υποθέτοντας ένα διπλασιασμό των και προβιομηχανικών επιπέδων του C02 , η χορτολειβαδική παραγωγή στην εύκρατη ευρωπαϊκή ζώνη θα είναι περίπου 10-15% υψηλώτερη από την παρούσα λόγω της άμεσης λιπασματικής επίδρασης και κατά 18% ακόμη υψηλώτερη από την παρούσα λόγω της αναμενόμενης αύξησης των θερμοκρασιών. Δασοκομία 0/ μεταβολές στα πρότυπα των θερμοκρασιών και των βροχοπτώσεων είναι πιθανόν να αλλοιώσουν τα πρότυπα σύστασης, κατανομής και ανάπτυξης των δασών. Για να αποσοβηθούν ανεπανόρθωτες ζημιές και απώλειες στα δάση, ευρίσκονται σε εφαρμογή ερευνητικά προγράμματα για τον ποσοτικό υπολογισμό των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος στον δασοκομικό τομέα. Με βάση τις μελέτες αυτές, συνάγεται ότι οι αντιδράσεις ποικίλλουν όχι μόνον μεταξύ των ειδών αλλά και μεταξύ των νεαρών και ώριμων ιστών. Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας στις αντιδράσεις των φυτών στις αυξημένες συγκεντρώσεις C02 είναι και η διατροφή. Για τις περιφερειακές επιδράσεις της αλλαγής του κλίματος στις ζώνες βλαστήσεως υπάρχουν μόνον ενδεικτικές εκτιμήσεις. Εντούτοις, σύμφωνα με τα μοντέλα προβλέπεται μία μετακίνηση των ζωνών βλαστήσεως στην Ευρώπη από βόρεια προς βορειοανατολικά (Bengisson, 1994). Ανάλυση των επιπτώσεων από οικονομικής πλευράς Αν και υπάρχουν μεγάλες αβεβαιότητες ως προς τον τύπο και το μέγεθος των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος, οι εμπειρογνώμονες και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναγνωρίζουν ότι τον επόμενο αιώνα θα σημειωθεί αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Η αλλαγή του κλίματος είναι πιθανόν να επηρρεάσει σχεδόν όλους τους οικονομικούς τομείς. Μία ανάλυση των οικονομικών επιπτώσεων για την EUR-12 (ERM, 1992a) δείχνει ότι αν και το πιθανώτερο είναι η αύξηση των θερμοκρασιών στον πλανήτη να έχει οικονομικό κόστος για την Κοινότητα ως σύνολο, εντούτοις θα υπάρξουν διακυμάνσεις κατά τομείς και περιοχές. Για παράδειγμα, είναι πιθανόν να υπάρξει αύξηση του εισοδήματος στον αγροτικό τομέα ως σύνολο στην ΕΚ, αλλά αυτό οφείλεται σε μεγάλες αυξήσεις στη Βόρειο Ευρώπη που θα υπερσταθμίσουν τις απώλειες εισοδήματος στη Ηότιο Ευρώπη. Οικονομικό κόστος μπορεί να υπάρξει και σε άλλους οικονομικούς τομείς, αν και σε ορισμένες περιοχές μπορεί να εμφανιστούν οικονομικά οφέλη, π. χ. τουρισμός στο Βέλγιο, μεταποίηση στο Αουξεμβουργο και υπηρεσίες στο ΗΒ. Το 90% του συνολικού οικονομικού κόστους είναι πιθανόν να εμφανιστεί το δεύτερο ήμισυ του επόμενου αιώνα. Τα ύψη των οικονομικών επιπτώσεων εκτιμήθηκαν κατά δείκτη επιπτώσεων και κατά χώρα (ERM, 1992b). Η εκτίμηση του ετήσιου κόστους έγινε, υποθέτοντας μία αύξηση θερμοκρασιών στον πλανήτη κατά 1 και 4 °C. Υποθέτοντας ότι δεν γίνεται καμμία ενέργεια προς την κατεύθυνση του ελέγχου των εκπομπών, η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη μπορεί να είναι κατά προσέγγιση 0,5 °C έως 1 °C το 2020 και από 1,75 °C έως 4 °C το 2100. Τα ύψη των οικονομικών επιπτώσεων σχετίζονται με τα επίπεδα αύξησης των θερμοκρασιών παρά με συγκεκριμένα μελλοντικά έτη. Τα έτη στα οποία μπορεί να αναμένεται να εμφανιστούν τέτοιες τιμές εξαρτώνται από το επιλεγόμενο σενάριο ελέγχου των εκπομπών. Δεδομένου 73 ότι τα ύψη των οικονομικών επιπτώσεων δεν έχουν σχέση με τον χρόνο, στους υπολογισμούς δεν λαμβάνεται υπόψη ο προβλεπόμενος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης. Το εθνικό εισόδημα υποτίθεται ότι παραμένει σταθερό. Ο πίνακας 7. 1. δείχνει το ύψος των οικονομικών επιπτώσεων για την EUR-12 για 1°C και 4°C. Από τον πίνακα φαίνεται ότι το οικονομικό κόστος των ζημιών μπορεί να είναι σημαντικό ως αναλογία του ΑΕΠ. Αν και οι δείκτες των αγροτικών αποδόσεων, του κατωτέρου ορίου ανέσεως και των βαθμοημερών θέρμανσης και ψύξης είναι θετικοί , το σύνολο είναι αρνητικό. Αυτό οφείλεται στο υψηλό οικονομικό κόστος της ανύψωσης της στάθμης των θαλασσών. Πίνακας 7. 1. Ύψος οικονομικών επιπτώσεων για την EUR-12 κατά δείκτη επιπτώσεων ανά έτος (δ ι σε κ. ECU 19891) και % του εθνικού εισοδήματος του 1989 Δισεκ. ECU 19891 % του εθν. εισ/τος Αύξηση θερμοκρασίας του πλανήτη 1,0 4,0 1,0 4,0 Ανύψωση της στάθμης των θαΑαοσώι/ -67,6 -5,7 Απορροές 4,7 Όριο ανέσεως 13,4 Βαθμοημέρες θέρμανσης και ψύξης 3. 2 Αγροτικές αποδόσεις -272,2 -18,4 27,1 35,5 12,2 -1,9 -0,2 0,1 0,4 0,1 -7,6 -0,5 0,8 1,0 0,3 Πηγή: ERM, 1992b 1 2 Δισεκατομμύρια ECU, 1989 Δείκτης με βάση τη θερμοκρασία, τον υετό και την ηλιοφάνεια, που δείχνει την ελκυστικότητα από πλευράς τουρισμού. 0 πίνακας 7. 2 δείχνει το ύψος των οικονομικών επιπτώσεων για τα κράτη μέλη της EUR-12. Από τον πίνακα φαίνεται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών. Για τις νότιες χώρες της ΕΚ, οι τιμές των οικονομικών επιπτώσεων είναι κατά βάση αρνητικές: οι απαιτήσεις ψύξης αυξάνουν και η ελκυστικότητα για τον τουρισμό μειώνεται λόγω των αρνητικών επιδράσεων της ανύψωσης της στάθμης των ^αοσώι/ και της έλλειψης νερού. Εξαίρεση αποτελεί ο δείκτης της αγροτικής απόδοσης, ο οποίος είναι θετικός ή μηδέν για όλα τα κράτη μέλη. θα πρέπει να σημειωθεί ότι θετικός δείκτης για την γεωργική απόδοση δεν σημαίνει ότι ο αγροτικός τομέας ως σύνολο θα έχει οικονομικά οφέλη. Σημαντικό ρόλο επίσης παίζουν και άλλοι παράγοντες όπως το συνολικό γεωργικό χερσαίο δυναμικό. Πίνακας 7. 2. Ύψος οικονομικών επιπτώσεων κατά δείκτη επιπτώσεων για τα κράτη μέλη στους 4°C (Δισεκ. 19891). Ανύψωση Απορ- Όριο στάθμης ροές 0α/\αοοώι/ άνεσης Βαθμό- Γεωργ. Σύνολο ημέρες απόδοση θ/ψ -2,1 -37,1 -78,2 -43,9 -3,4 -13,0 -37,2 0,0 -0,3 0,0 -1,7 -3,7 -0,6 0,0 -5,4 0,0 4,0 1. 0 6,0 15,4 -2,1 0,0 -2. 9 0,2 2,4 1,1 4,1 11,0 -0. 5 0. 7 0,6 2. 3 0,8 1,1 2,2 3. 0 0,0 0,5 0,8 0,0 4,8 -33,9 -67,6 -18,2 - 6,6 -11,8 -44,1 2,5 Βέλγιο Δανία Γαλλία Γερμανία ΕΜάόα Ιρλανδία Ιταλία Αουξεμβουργο 74 Κάτω Χώρες Πορτογαλία Ισπανία Ην. Βασίλειο 1,4 -10,7 0,0 -1,5 0,7 -1,5 2,8 -18,4 -5. 4 0,6 -26,6 0,0 2,9 1,8 -0,1 0,1 -0,4 0,9 11,4 1,1 -4. 6 -2,3 -20,5 -13,5 Πηγή: ERM, 1992b 1 2 Δισεκατομμύρια ECU, 1989 Δείκτης με βάση τη θερμοκρασία, τον υετό και την ηλιοφάνεια, που δείχνει την ελκυστικότητα από πλευράς τουρισμού. 7. 3. Μέτρα προσαρμογής ενός ενιαίου περιβαλλοντικού πλαισίου Παράκτιες ζώνες Ένας από τους βασικούς στόχους του πέμπτου προγράμματος δράσης των ΕΚ "Me στόχο την αειφορία" (ΕΕΚ, 1993) είναι η ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών. Μετά από αίτημα του Συμβουλίου των Υπουργών (Περιβάλλοντος), με το ψήφισμα της 25ης Φεβρουαρίου 1992, η Επιτροπή ετοιμάζει ανακοίνωση για την ολοκληρωμένη διαχείριση της παράκτιας ζώνης, με στόχο τη δημιουργία βιώσιμες μορφές ανάπτυξης. Η ανακοίνωση αυτή θα αφορά το σύνολο των παράκτιων ζωνών της ΕΚ, συμπεριλαμβανομένων των διαπαλιρρο'Ίκών εκτάσεων, των παράκτιων υδάτων και των εκβολών των ποταμών καθώς και των παράκτιων εδαφών μέχρι το όριο όπου υφίσταται θαλάσσια ή παράκτια επιρροή. 0/ ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες, π. χ. τα προγράμματα Περιβάλλον και ΚΑ/μα και "MAST" (βλ. κεφάλαιο 8) θα παράσχουν το επιστημονικό υπόβαθρο για την ορθή οικολογική διαχείριση των ζωνών αυτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδεχομένως να υπάρξει και χρηματοδοτική στήριξη από υπάρχοντα όργανα εφόσον βάσει κανόνων και κριτηρίων επιτρέπεται σε ορισμένους φορείς να υποβάλουν αιτήσεις για έργα σύμφωνα με την ανακοίνωση. για ολοκληρωμένες και τη στιγμή αυτή Τον Οκτώβριο του 1995, προβλέπεται από την Επιτροπή να εκδοθεί ανακοίνωση για ένα τριετές πρόγραμμα επίδειξης για τη διερεύνηση και κατάδειξη των όρων συντονισμού, οριζοντίως μεταξύ των διαφόρων τομέων δραστηριοτήτων (αρχή της ολοκλήρωσης) και καθέτως μεταξύ των επιπέδων χωρικής αρμοδιότητας (αρχή της επικουρικότητας). Στην πράξη, θα αναφέρει - π. χ. για τις παράκτιες περιοχές - ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος εφαρμογής στην πράξη των βασικών αρχών του πέμπτου περιβαλλοντικού προγράμματος δράσης. Οι φορείς στα διάφορα επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό, ευρωπαϊκό) θα έχουν τα ακόλουθα καθήκοντα: Πεοινοαφή - κατάσταση του περιβάλλοντος - υφιστάμενα μέτρα για το περιβάλλον - σχεδιαζόμενες αναπτυξιακές δράσεις των υφιστάμενων περιβαλλοντικών προβλημάτων Ανάλυση - αιτίες - πιθανές επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων αναπτυξιακών δράσεων - πιθανές επιπτώσεις της αξιολόγησης του παγκόσμιου περιβάλλοντος - ταυτοποίηση επιλογών διαχείρισης ΣυυΦωνία - στήσιμο μηχανισμών συντονισμού ή προσαρμογής υφισταμένων - αξιολόγηση επιλογών διαχείρισης - σύναψη συμφωνιών για σχέδια/προγράμματα: στρατηγικές για αειφόρο ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών 75 Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι πράγματι το πρόγραμμα καταστρώθηκε και ότι τα αποτελέσματα εξετάζονται και διασπείρονται ώστε να υπάρξουν πρακτικά αποτελέσματα γύρω από τον τρόπο επίτευξης ταχύτερης αειφόρου ανάπτυξης στις παράκτιες περιοχές. Το πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να αναγνωρίζει τις ανάγκες για περαιτέρω δράση σε ευρωπαϊκό και άλλα επίπεδα. Δάση Τον Ιούνιο του 1993, στην Υπουργική Διάσκεψη του Ελσίνκι για την προστασία των δασών στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπέγραψε το ψήφισμα σχετικά με τις στρατηγικές για μία δ ι αδ ι κασί α μακροπρόθεσμης προσαρμογής των ευρωπαϊκών δασών στην αλλαγή του κλίματος. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα συμμετέχει ενεργώς στις δράσεις που αφορούν το ψήφισμα αυτό. Ένας από τους στόχους του ψηφίσματος για την αλλαγή του κλίματος είναι η εντατικοποίηση της ευρωπαϊκής έρευνας και της συνεργασίας με τη διεθνή κατανόησης της σχέσης μεταξύ αλλαγής κλίματος και δασικών οικοσυστημάτων, συμπερ ι λαμβανομένων και των ανάστροφων δράσεων από το οικοσύστημα στο σύστημα του κλίματος. Με βάση τις έρευνες αυτές, θα μπορέσουν να αναπροσαρμοστούν τα συστήματα διαχείρισης των ευρωπαϊκών δασών ώστε να βελτιστοποιηθεί η προσαρμογή των δασών στην αλλαγή του κλίματος. Ένας άλλος στόχος του ψηφίσματος είναι η προσαρμογή των υπαρχόντων συστημάτων παρακολούθησης των δασών ώστε να γίνεται δυνατό να εκτιμάται ποιες μεταβολές στα δάση μπορεί να οφείλονται στην αλλαγή του κλίματος. επιστημονική κοινότητα για τη βελτίωση της 8. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 8. 1. Εισαγωγή 76 Η ΕΚ, ως συμβαλλόμενο μέρος περιλαμβανόμενο στο παράρτημα II της UN FCCC, υποχρεούται να κοινοποιεί αναλυτικά τα μέτρα που λαμβάνονται δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφοι 3, 4 και 5. Σ70 κεφάλαιο αυτό περιγράφονται οι πολυμερείς και διμερείς συνεργασίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των αναπτυσσόμενων χωρών καθώς και μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των χωρών με οικονομίες σε μεταβατικό στάδιο. Με το πέμπτο πρόγραμμα δράσης σημειώθηκε ικανή πρόοδος στον τομέα της ένταξης περιβαλλοντικών απαιτήσεων στη συνεργασία με τις μη κοινοτικές χώρες, τις καλούμενες "τρίτες χώρες". Έτσι τώρα, στις περισσότερες από τις διμερείς συμβάσεις συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών αυτών, λαμβάνονται υπόψη και τα περιβαλλοντικά προβλήματα (ΕΕΚ, 1994d). Τα περισσότερα από τα προγράμματα και συστήματα συνεργασίας που αναφέρονται στο κεφάλαιο αυτό εμπεριέχουν και στοιχεία που σχετίζονται με το ζήτημα της αλλαγής του κλίματος χωρίς όμως και να είναι προσανατολισμένα αποκλειστικώς σε αυτό. Επίσης, ορισμένα από τα προγράμματα και συστήματα αυτά δεν είναι προσανατολισμένα αποκλειστικά προς τις αναπτυσσόμενες χώρες ή χώρες με οικονομία σε μεταβατικό στάδιο, αλλά προς όλες τις "τρίτες χώρες". Η πρώτη συνδιάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της UN FCCC αποφάσισε, μεταξύ άλλων, ότι το αναδιαρθρωμένο Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον (GEF) θα συνεχίσει προσωρινά να είναι διαχείριση του χρηματοδοτικού μηχανισμού της σύμβασης. Αποφάσισε επίσης να αναθεωρήσει τον χρηματοδοτικό μηχανισμό μέσα σε τέσσερα χρόνια και να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού του οριστικού καθεστώτος του GEF θ7α πλαίσια της σύμβασης (Απόφαση 9/CP. 1). το διεθνές όργανο το επιφορτισμένο με τη Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα του για το Διεθνές Ταμείο Περιβάλλοντος (Ψήφισμα του ΕΚ, έκθεση Α3-0378/93, 18. 01. 1994), τάχθηκε υπέρ της συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο GEF κρίνοντας ότι αυτό θα διευκόλυνε τον συντονιστικό της ρόλο στα διεθνή περιβαλλοντικά ζητήματα. Στις 15 Ιουνίου 1995 ζητήθηκε από το GEF να καλέσει την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως παρατηρητή στις μελλοντικές συνεδριάσεις του συμβουλίου του GEF. Τη στιγμή αυτή ευρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το πώς θα κατανεμηθούν τα 3 MECU που προβλέπονται για τη συμμετοχή της ΕΚ O70 GEF. 8. 2. Συνεργασία με τις τρίτες χώρες Η συνεργασία με τις τρίτες χώρες σχετικά με την αλλαγή του κλίματος λαμβάνει χώρα στα πλαίσια μίας πρωτοβουλίας που ονομάζεται SYNERGY από το 1980, θ7α πλαίσια του LIFE από το 1992 και του Ευρωπαϊκού Ενεργειακού Χάρτη από το 1994. SYNERGY Στις 23 Μαίου 1995 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο για την παράταση και μετατροπή της πρωτοβουλίας SYNERGY σε πρόγραμμα (COM(95)197 Στόχος της SYNERGY είναι να βελτιώσει τη μακροπρόθεσμη παγκόσμια ενεργειακή κατάσταση και, κατά συνέπεια, την ενεργειακή ασφάλεια της Κοινότητας, βοηθώντας τις άλλες χώρες να παίρνουν αποτελεσματικές πολιτικές αποφάσεις στο θέμα της ενέργειας. Η SYNERGY ενισχύει τον ενεργειακό σχεδιασμό, την ορθολογική χρήση της ενέργειας καθώς και έργα συμβουλευτικού και επιμορφωτικού χαρακτήρα συνεισφέροντας έτσι στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το ποσόν χρηματοδότησης της πρωτοβουλίας ανήρχετο σε 8 MECU κατ' έτος. τελικό). 77 Η συνεργασία σε θέματα ενέργειας στα πλαίσια του προγράμματος αυτού αναφέρεται στο σύνολο των τρίτων χωρών και το γεγονός αυτό αποτελεί ένα πλεονέκτημα του προγράμματος σε σχέση με τα άλλα κοινοτικά προγράμματα συνεργασίας αφού όλα τα άλλα έχουν ένα περιορισμένο πεδίο γεωγραφικής εφαρμογής. Στα πλαίσια της πρωτοβουλίας SYNERGY, η ΕΚ συνεισφέρει σε περιφερειακές μελέτες σχεδιασμού παρέχοντας κεφάλαια και εμπειρογνώμονες. Στις μελέτες αυτές λαμβάνονται υπόψη πάντοτε οι επιπτώσεις της κατανάλωσης ενέργειας στην αλλαγή του κλίματος. Η ΕΚ συνεισέφερε στις ακόλουθες μελέτες σχεδιασμού: - ενεργειακό σχέδιο για την κατάσταση του Rio Grande do Sul, Βραζιλία. - μελέτη για τη βελτίωση των μέσων πρόβλεψης της ζήτησης για τη Βραζιλία, - ενεργειακές προοπτικές για τη Νότιο Αμερική, - αστικό ενεργειακό σχέδιο για το Bydgoszcz και Gliwice στην Πολωνία, - αστικό ενεργειακό σχέδιο για το Miskolc στην Ουγγαρία, - μελέτες ενεργειακής πολιτικής για τη Κι να, - ενεργειακός σχεδιασμός στις χώρες Maghreb, - αστικό ενεργειακό σχέδιο για την Άγκυρα στην Τουρκία, - εθνικό ενεργειακό σχέδιο για την Κύπρο. Όσον αφορά την ορθολογική χρήση της ενέργειας, τα βασικά μέσα της SYNERGY είναι η μεταφορά τεχνολογίας και μεθόδων για την ορθολογική χρήση της ενέργειας, η αξιολόγηση από πλευράς δυνατοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας σε ορισμένους οικονομικούς τομείς ή χώρες και η προώθηση της συμπαραγωγής στην παραγωγή ενέργειας. Η ΕΚ υποστήριξε τα ακόλουθα έργα: - βελτιστοποίηση της χρήσης ενέργειας σε κτίρια στη Βραζιλία, - ενεργειακή απόδοση στις οδικές μεταφορές και στη βιομηχανία στη Βραζιλία, - μεθοδολογία για συμπαραγωγή στη Βραζιλία, - προώθηση της συμπαραγωγής στη Χιλή, στο Περού και στο Μεξικό, - ενεργειακή απόδοση στη βιομηχανία κατεργασίας σπόρων στην Αργεντινή, - σεμινάριο για τον λογιστικό έλεγχο της ενέργειας στην Twr/o/a, - σχέδιο για την ορθολογική χρήση της ενέργειας στη βιομηχανία, στις μεταφορές και σε κτίρια στο Μαρόκο, - προαγωγή της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας στο Ισραήλ, - εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια στις μεσογειακές χώρες, - λογιστικοί έλεγχοι της ενεργειακής απόδοσης στη βιομηχανία στην Ουγγαρία. της πρωτοβουλίας SYNERGY είναι και η δημιουργία Ένα σημαντικό στοιχείο θεσμικών οργάνων. 0 στόχος αυτός επιδιώκεται με την ίδρυση ενεργειακών κέντρων στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στόχοι των κέντρων αυτών είναι η προαγωγή της διείσδυσης στην αγορά αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών, η μόνιμη εκπροσώπηση των περί την ενέργεια ευρωπαίων βιομηχάνων και εμπειρογνωμόνων και η υποβοήθηση για τη δημιουργία αποτελεσματικής ενεργειακής υποδομής (ΕΕΚ, 1994c). Προς" το παρόν, τέτοια ενεργειακά κέντρα έχουν ιδρυθεί στη Σλοβενία, στην Ουγγαρία, στην Α/\/?αι//α και στρ Ρουμανία. Για το προσεχές μέλλον, σχεδιάζεται η δημιουργία ενεργειακών κέντρων στην Κ/ι/α, στην Ινδονησία, στη Σενεγάλη και στην Αργεντινή. Η Επιτροπή πρότεινε το πρόγραμμα να έχει διάρκεια πέντε ετών με συνολικό προϋπολογισμό 50 MECU. LIFE Στις 21 Μαίου 1992 η Κοινότητα ενέκρινε τον κανονισμό για το LIFE (Lending Instrument for the Environment)(1992/73/E0K). To πρόγραμμα αυτό προβλέπει κο ι νοτική συγχρηματοδότηση για δράσε ι ς επί δε ι ξης, εκστρατε ί ες ευαισθητοπο ίησης και έργα τεχνικής βοήθειας στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Η χρηματοδότηση διαιρείται σε διάφορα μέρη. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά τη 78 διατήρηση της φύσεως, ενώ το μικρότερο μέρος αφορά την ποιότητα του περιβάλλοντος. Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Χάρτης Η συνθήκη για τον Ευρωπαϊκό Ενεργειακό Χάρτη και το Πρωτόκολλο Ενεργειακής Απόδοσης υπογράφτηκαν στη Αισσαβώνα στις 17 Δεκεμβρίου 1994 έπειτα από διαπραγματεύσεις στις οποίες συμμετείχαν περίπου 50 χώρες και οι οποίες ολοκληρώθηκαν με επιτυχία τον Ιούνιο του 1994. Ο Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Χάρτης (COM(95)440) είναι μία πολιτική διακήρυξη με την οποία τα συνυπογράφοντα μέρη δεσμεύονται να συνεργαστούν στο εμπόριο, στις επενδύσεις και σε άλλες πολιτικές σε όλους τους ενεργειακούς τομείς. Οι προσπάθειες αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία μιας πραγματικής ενεργειακής αγοράς στο σύνολο της Ευρώπης. Η προστασία του περιβάλλοντος και η αποδοτ ι κώτερη χρήση της ενέργειας που επιτυγχάνεται μέσω συνθηκών και πρωτοκόλλων στα πλαίσια του χάρτη θα έχει θετική επίδραση στον περιορισμό των εκπομπών CO^ και άλλων αερίων του θερμοκηπίου ιδιαίτερα μέσω της προώθησης των τιμών της αγοράς και, κατ' επέκταση, της αποδοτικώτερης χρήσης της ενέργειας. 8. 3. Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες Η συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες αναπτύσσεται στα πλαίσια γενικών και ε ι δικώτερων προγραμμάτων συνεργασίας. Τα ειδικά προγράμματα περιλαμβάνουν συνεργασία σε θέματα έρευνας, ενέργειας και δασοκομίας. Ερευνητική συνεργασία Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα χρηματοδοτεί την επιστημονική συνεργασία με αναπτυσσόμενες χώρες^ από το 1982. Ένα ειδικό πρόγραμμα με στόχο την ερευνητική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες ήταν το πρόγραμμα "βιολογικές επιστήμες και τεχνολογίες για τις αναπτυσσόμενες χώρες". Το πρόγραμμα αυτό εκτελέστηκε κατά τη διάρκεια του τρίτου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την ανάπτυξη (1990-1994). τις Το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (1994-1998) καλύπτει και δραστηριότητες οι οποίες επικεντρώνονται στην προώθηση της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας. 0 τομέας αυτός έχει προϋπολογισμό 540 MECU (περίπου 5% του συνολικού προϋπολογισμού του τετάρτου προγράμματος). Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού θα διατεθεί για τη συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης καθώς και αναπτυσσόμενες χώρες. Η προσεχής ερευνητική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες καλύπτει ζητήματα που θεωρούνται κοινά σε όλες τις χώρες αυτές και πρωταρχικής or/μαο/ας" για την οικονονική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Το νέο πρόγραμμα ανοίγει νέους ορίζοντες: δίνει ενισχύει υπάγονται τρεις τομείς: - η διαρκής και βιώσιμη διαχείριση των ανανεώσιμων φυσικών πόρων, - η βελτίωση της αγροτικής παραγωγής και της αγροτοβιομηχανικής παραγωγής, - η έρευνα στον τομέα της υγείας για την προώθηση της ανάπτυξης. τις διεπιστημονικές προσεγγίσεις. Στους στόχους του προγράμματος ιδιαίτερο βάρος στην έννοια της αειφόρου ανάπτυξης και 0/ τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερη or/ραο/α για τις διεργασίες μεταβολής του πλανητικού περιβάλλοντος απαιτούν και ερευνητικές εργασίες σχετικές με τη χρήση και διαχείριση οικοσυστημάτων (π. χ. δάση, παράκτιες ζώνες, υδρότοποι, ξηρά εδάφη, ωκεανοί , ορεινές περιοχές και υψίπεδα), θα καλυφθούν επίσης και ανθρωπογενείς δυνάμεις που είναι υπεύθυνες για μεταβολές που προκαλούνται κατά τη χρήση και διαχείριση οικοσυστημάτων, για παράδειγμα οι επιπτώσεις των διαφόρων πολιτικών στα συστήματα χρήσης γης. Επειδή η γεωργία και η 79 τις τομείς με αγροτοβιομηχανική παραγωγή είναι έρευνα για την ανάπτυξη να διεξαχθεί αναπτυσσόμενες χώρες, χρειάζεται λαμβάνονται υπόψη να συστημάτων αειφόρου οποία κοινωνικοοικονομικοί καθώς και περιβαλλοντικοί τέτοιο παράγοντες. Ένα παράδειγμα είναι η βελτίωση των συστημάτων επεξεργασίας και χρήσης της γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής. Μπορούν επίσης να καλυφθούν και άλλοι επιστημονικοί τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος. παραγωγής στα στ/μαο/α για ιδιαίτερη Η συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες θα αναπτυχθεί σε στενή σύνδεση με άλλες μορφές συνεργασίας όπως η σύμβαση του Αομέ, η νέα μεσογειακή πολιτική και οι ρυθμίσεις για χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια και οικονομική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες στην Αο/α και στη Αατινική Αμερική. Συνεργασία σε ενεργειακά ζητήματα έργα στης χώρες της Νσίας και της^ Αατινικής Αμερικής Τα ενεργειακά χρηματοδοτούνται στα πλαίσια της οικονομικής συνεργασίας από τη γραμμή του προϋπολογισμού Β7-3013. Από το 1990, από το κονδύλι αυτό του προϋπολογισμού έχουν χρηματοδοτηθεί οκτώ έργα που έχουν άμεση σχέση με το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος. Η δαπάνη για τα έργα αυτά ανήλθε σε 15 MECU περίπου. Από το 1992. δεν υπάρχει ειδικό κονδύλι του προϋπολογισμού για την κάλυψη ενεργειακών έργων, τα οποία έργα χρηματοδοτούνται στα πλαίσια της οικονομικής συνεργασίας ή της χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας. Για παράδειγμα, στα μέσα του 1995 υπήρχαν 16 ενεργειακά έργα υπό εξέλιξη στην Αο/α μe σύνολο χρηματοδότησης 56 MECU. Συνεργασία σε δασοκομικά ζητήματα Όσον αφορά τη δασοκομία, αξίζει να σημειωθεί η καθιέρωση της δαπάνης του προϋπολογισμού "Δραστηριότητες για τα τροπικά δάση" (Γραμμή του προϋπολογισμού Β7-5041). Το κονδύλι αυτό του προϋπολογισμού προορίζεται για τη χρηματοδότηση έργων σχετικών με τη διατήρηση και αειφόρο διαχείριση των τροπικών και υποτροπικών δασών. Η γραμμή αυτή του προϋπολογισμού καθιερώθηκε το 1990 και είχε ως αποτέλεσμα τη διάθεση 2 MECU σε έργα για τα τροπικά δάση το 1991. Το ποσόν αυτό αυξήθηκε σε 50 MECU τα επόμενα έτη. Το ένα τρίτο περίπου του κονδυλίου αυτού διατίθεται για έργα στις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού υκεανού και τα δύο τρίτα σε έργα στην Ασία και στη Αατινική Αμερική. Για τη δημιουργία της νομικής βάσεως του κονδυλίου αυτού του προϋπολογισμού έχει υποβληθεί στο Συμβούλιο πρόταση για την έκδοση σχετικού κανονισμού. Ορισμένες από τις μείζονες δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν μέχρι τώρα ή είναι υπό εξέταση στα πλαίσια του κονδυλίου αυτού του προϋπολογισμού για τα τροπικά δάση είναι : Το πρότυπο πειραματικό ποόνοαυυα νια τη διατήρηση των τροπικών δασών rr?c Βραζιλίας: το 1992, η ΕΚ προέβη σε μία πρώτη επιχορήγηση του Ταμείου Δασών και Βροχών (Rain Forest trust Fund) ενώ το 1993 ξεκίνησαν συγχρηματοδοτούμενες δράσεις με συνεισφορά 11,9 MECU στο σχετικό ερευνητικό μέρος. Το 1994, πραγματοποιήθηκε συγχρηματοδότηση 4 MECU για το τμήμα των έργων επίδειξης, για την υποστήριξη δραστηριοτήτων των τοπικών κοινοτήτων και ΜΚΟ για τη διατήρηση των δασών και την αειφόρο ανάπτυξη ενώ το 1994 δόθηκαν 5 MECU ακόμη για την ενίσχυση των ασχολουμένων με τη συλλογή καουτσούκ και άλλων παραδοσιακών χρηστών των δασών. Για το 1995, αποφασίστηκε η διάθεση ποσού 16,7 MECU για τυ σχέδιο πολιτικής φυσικών πόρων. Στην περίπτωση της Κολομβίας, έχει ήδη προβλεφθεί χρηματοδότηση για την ίδρυση Ταμείου του Αμαζονίου για την αειφόρο ανάπτυξη, προοριζόμενου για τη 80 διοχέτευση πόρων σε τοπικές πρωτοβουλίες μικρής κλίμακας με στόχο την αειφόρο χρήση δασικών πόρων. Προβλέπεται επίσης χρηματοδότηση για το πρόγραμμα το σχετικό με τη βιόσφαιρα του Alto Orinoco στη Βενεζουέλα ενώ εξετάζεται η χρηματοδότηση για το πρόγραμμα βιόσφαιρας στο Περού. Το 1995, ενδέχεται να ξεκινήσουν καινούργια έργα στην Παραγουάη και στο Μεξικό. Η Κοινότητα παρέχει επίσης υποστήριξη στις χώρες του συμφώνου του Αμαζονίου μέσω της Pro Tempore Secretariat αυτού στη Λ/μα. Έχει επίσης ξεκινήσει πρόγραμμα για τη θεσμική ενδυνάμωση του συμφώνου μαζί με έργα για το σχεδιασμό και τη διαχείριση παγιοποίηση ιθαγενών περιοχών. Ένα άλλο σημαντικό περιφερειακό έργο με το οποίο επιδιώκεται η αντιμετώπιση των βασικών αιτίων της αποψίλωσης των δασών αφορά τον έλεγχο της επέκτασης των αγροτικών συνόρων στην Κεντρική Αμερική. προστατευομένων περιοχών στην περιοχή καθώς και για την Πρωτοβουλίες στα πλαίσια του κοινοτικού προγράμματος στήριξης του δασικού τομέα έχουν αναληφθεί και στην Ινδονησία ενώ το 1994 εκτελέστηκε έργο αειφόρου δασικής διαχείρισης για τα berau στο Ανατολικό Καλιμαντάν. Με την Μα/\α/σ/α έχει συμφωνηθεί η εκτέλεση ενός έργου Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών και με τις Φιλιππίνες ενός προγράμματος για εθνικά πάρκα. Το βασικό κορμό της κοινοτικής αναπτυξιακής συνεργασίας για την περίοδο 1993- 1995 απετέλεσαν οι δράσεις για τα τροπικά δάση που αναλήφθηκαν σε μία συγκεκριμένη χώρα, την Ινδονησία, δεδομένου ότι τη στιγμή αυτή ευρίσκονται σε εξέλιξη 4 κύρια έργα ενώ άλλα 2 είναι υπό σχεδιασμό (100 MECU). Άλλες χώρες που δέχονται κοινοτική βοήθεια στον τομέα των δασών (στα πλαίσια της γραμμής του προϋπολογισμού Β7-3000) είναι, μεταξύ άλλων, το Μπανγκλαντές, η Ινδία, το Μπουτάν, το Αάος, το Βιετνάμ, η Μαλα/ο/α και οι Φιλιππίνες. Στα διάφορα σημαντικά έργα που αναλήφθηκαν στις χώρες της ΑΚΕ περιλαμβάνονται ένα περιφερειακό έργο παρακολούθησης των δασών στην Κεντρική Αφρική (3. 5 MECU), ένα έργο για το εθνικό πάρκο Korup στο Καμερούν (7,3 MECU) και διάφορα ουσιαστικά προγράμματα στη Ηιγηρία, στην Τα^ζαι//α, στην Ακτή του Ελεφαντοστού, στη Γουϊνέα και στην Παπούα Νέα Γουϊνέα. Χρηματοδοτήθηκαν επίσης και διάφορα μικρής κλίμακας έργα που αναλήφθηκαν από ευρωπαϊκούς, διεθνείς ή τοπικούς ΜΚΟ και ομάδες κοινοτήτων και οργανώσεις ιθαγενών πληθυσμών. διατήρησης των δασών, μέσω συμμετοχικών δραστηριοτήτων αειφόρου ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο. Η βιόσφαιρα απετέλεσε χρήσιμο πλαίσιο για το συνδυασμό της αειφόρου χρήσης πόρων με τη διατήρηση των δασών, υπάρχουν δε γύρω στα 10 έργα για βιόσφαιρες που χρηματοδοτήθηκαν ή για τα οποία εξετάζεται η παροχή βοήθειας. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις ανθρώπινες πλευρές της Έχουν επίσης χρηματοδοτηθεί ή η χρηματοδότηση τους είναι υπό εξέταση και ορισμένες οριζόντιες δράσεις ή δράσεις που δεν αναφέρονται σε μία συγκεκριμένη χώρα. κυρίως στους τομείς της προαγωγής των συστημάτων πιστοποίησης της ξυλείας, της αειφόρου παραγωγής χαρτιού, της παρακολούθησης των δασών, των πόρων πληροφόρησης για τα τροπικά δάση και τη β ιοποι κ ιλότητα και συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ της ομοσπονδίας ευρωπαϊκών πάρκων και προστατευομένων περιοχών στη Αατινική Αμερική και στην Αο/α. Άλλες διμερείς συνεργασίες Χώοες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) 0/ πληρέστερες από όλες τις περιφερειακές συμφωνίες με αναπτυσσόμενες χώρες είναι οι συμφωνίες με τις χώρες της Αφρικής, της κοινοτικές 81 Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) και, συγκεκριμένα, οι καλούμενες συμβάσεις του Αομέ. Η τέταρτη σύμβαση υπογράφτηκε στο Αομέ στις 15 Δεκεμβρίου 1989 (Αομέ IV) και θα ισχύει από το 1990 έως το 1995. Βασικό αντικείμενο της σύμβασης είναι η συνεργασία μεταξύ ΑΚΕ και κοινοτικών χωρών για την προαγωγή και επίσπευση της οικονομικής, πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών ΑΚΕ και για την εδραίωση και διαμόρφωση των σχέσεων τους μέσα σε πνεύμα αλληλεγγύης και αμοιβαίου ενδιαφέροντος. (Αρθρο 1 της Σύμβασης). Στα πλαίσια της σύμβασης του Αομέ. το περιβάλλον αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία συνεργασίας. Στα πλαίσια των προσπαθειών για την προστασία του περιβάλλοντος και την αποκατάσταση των φυσικών ισορροπιών, στόχος της συνεργασίας είναι η προώθηση ειδικών δραστηριοτήτων για τη διατήρηση των φυσικών πόρων, ανανεώσιμων και μη. την προστασία των οικοσυστημάτων και τον έλεγχο της ξηρασίας, της ερημοποίησης και Αναλαμβάνονται επίσης και άλλες δραστηριότητες σε ειδικά ζητήματα όπως ο έλεγχος των ακριδών, η προστασία και χρησιμοποίηση των υδάτινων πόρων, η διατήρηση των τροπικών δασών και της βιολογικής ποικιλότητας, η επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών και το αστικό περιβάλλον (Άρθρο 14 της Σύμβασης). της αποψίλωσης των δασών. Ένα άλλο βασικό πεδίο συνεργασίας είναι η ενεργειακή ανάπτυξη. Οι χώρες ΑΚΕ και η Κοινότητα συμφώνησαν να συνεργαστούν εν όψει της σοβαρότητας που παρουσιάζει η ενεργειακή κατάσταση στις περισσότερες από τις χώρες αυτές και που οφείλεται εν μέρει στην κρίση που προκαλείται σε πολλές χώρες από την εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα πετρελαίου και την αύξουσα σπανιότητα καυσόξυλων, και εν όψει των συνεπειών που έχουν τα ορυκτά καύσιμα στο κλίμα (Άρθρο 105 της Σύμβασης). Στη συνεργασία ΑΚΕ-ΕΚ, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ενεργειακό προγραμματισμό, σε δράσεις για την εξοικονόμηση και αποδοτικώτερη χρήση της ενέργειας, στη διερεύνηση του ενεργειακού δυναμικού και στην κατάλληλη, από οικονομικής και τεχνικής πλευράς, προώθηση νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αναπτυσσόμενες χώρες της Μας και της Αατινικής Αμερικής (ΑΛΑ) τη συνεργασία της Κοινότητας με Από το 1976, η Κοινότητα έχει ξεκινήσει μία πολιτική χρηματοδοτικής, τεχνικής και, τελευταία, οικονομικής επίσης συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Νσίας και της Αατινικής Αμερικής (ΑΛΑ). Σύμφωνα με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για λατινοαμερικανικές χώρες (κανονισμός 443/92). η προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων και η αει φόρος ανάπτυξη αποτελούν μακροπρόθεσμες προτεραιότητες. Το 10% του συνολικού προϋπολογισμού των 2. 750 MECU για την περίοδο 1991-1995 δι ετέθη για έργα που προορίζονται ειδικά για την προστασία του περιβάλλοντος, ειδικώτερα δε για κανονισμού). τα τροπικά δάση (Άρθρο 5 του τις ασιατικές και Η αξιολόγηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον αποτελεί παράγοντα που έχει ενταχθεί πλήρως στις δράσεις συνεργασίας της ΕΚ μe τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο ολικός όγκος των χρηματοδοτικών πόρων που διετέθησαν για συνεργασία σε θέματα αειφόρου ανάπτυξης βαίνει αυξανόμενος από το 1990, φθάνοντας το 1993 οτα 770 MECU, ποσόν που δι ετέθη για έργα στις χώρες ΑΛΑ, ΑΚΕ και OTIC μεσογειακές χώρες σε τομείς σχετικούς με την εφαρμογή της Agenda 21 και άλλων συμφωνιών της Συνδιάσκεψης του Ρίο, π. χ. για την ενέργεια, τη β ι οπο ι κ ι λότητα, τα δάση, το αγροτικό περιβάλλον και την ερημοποίηση, το υδάτινο και το αστικό περιβάλλον. 82 Αν και το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων αυτών διοχετεύεται μέσω διμερών (ή περιφερειακών) προγραμμάτων, υπάρχουν ακόμη δύο γραμμές του προϋπολογισμού που προορίζονται ειδικά για το περιβάλλον στις αναπτυσσόμενες χώρες και τα τροπικά δάση. Η πρώτη γραμμή (Β7-5040) που προορίζεται για το περιβάλλον στις αναπτυσσόμενες χώρες (13,2 MECU το 1995) χρησιμοποιείται για μικρής κλίμακας συγκεκριμένες του φυσικού και αστικού τη διαχείριση δραστηριότητες σχετικές περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης και της ρύπανσης της ατμόσφαιρας. Σημαντικό μέρος των κονδυλίων της γραμμής αυτής διατίθεται αναπτυσσόμενες χώρες να προαγάγουν τη θεσμική τους ικανότητα για το χειρισμό περιβαλλοντικών θεμάτων, την εκπαίδευση στη διαχείριση του περιβάλλοντος και την κατάρτιση σχεδίων και στρατηγικών τοπικής αειφόρου ανάπτυξης με ισχυρή συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων. για να βοηθηθούν οι με Η δεύτερη γραμμή του προϋπολογισμού (Β7-5041) αφορά την προστασία των δασών σχετικά με την οποία αναφερθήκαμε σε προηγούμενα κεφάλαια. 8. 4. Συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης Η συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στηρίζεται κυρίως στα προγράμματα PHARE (Ενίσχυση της οικονομικής αναδιάρθρωσης της Πολωνίας και της Ουγγαρίας) και TACIS (Τεχνική ενίσχυση της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών). Το πρόγραμμα PHARE θεσπίστηκε το 1989 με κύριο στόχο την άμεση ενίσχυση της Πολωνίας και της Ουγγαρίας. Στη συνέχεια το πρόγραμμα επεκτάθηκε και σε άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το πρόγραμμα TACIS, που αφορά την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών, καθιερώθηκε επίσημα με κανονισμό που εκδόθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών τον Ιούλιο του 1991 (ΕΟΚ/Ευρατόμ. αριθ. 2157/91). Το 1993 εκδόθηκε ένας νέος και αναθεωρημένος κανονισμός (ΕΟΚ/Ευρατόμ. αριθ. 20553/93). Τα προγράμματα PHARE και TACIS ευρίσκονται σε στενή αλληλοσύνδεση. PHARE Το πρόγραμμα PHARE αποτελεί κοινοτική πρωτοβουλία για τη στήριξη της πολιτικής και οικονομικής ανάπτυξης των χωρών της ΚΑΕ. Το PHARE παρέχει χρηματοδότηση για τη στήριξη της διαδικασίας ενδυνάμωση των νεοσύστατων δημοκρατικών κοινωνιών. Το PHARE προβλέπει επίσης χρηματοδότηση για την υποβοήθηση των χωρών που έχουν συμφωνίες σύνδεσης με την Ευρώπη να ενταχθούν στην ΕΚ. Στα πλαίσια του PHARE, υπάρχει στενή συνεργασία μ£ τις χρηματοδοτούμενες χώρες σχετικά με το πώς θα διατεθούν τα κεφάλαια, μέσα από ένα πλαίσιο που έχει εγκριθεί από την ΕΚ. της οικονομικής μεταρρύθμισης και την Αρχικά, το PHARE, στον τομέα του περιβάλλοντος, κάλυπτε επείγουσες δράσεις όπως η προμήθεια εξοπλισμού για την παρακολούθηση της ρύπανσης του αέρα και των υδάτων, μελέτες για ειδικά προβλήματα και βοήθεια για την εκπόνηση προτύπων και νομοθεσίας. Αργότερα, το σημείο επικέντρωσης μετατοπίστηκε προς την ανάπτυξη μίας πιο στρατηγικής προσέγγισης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης πολιτικών και προγραμμάτων για ειδικούς τομείς όπως η επεξεργασία των αποβλήτων. Οι κύριες προτεραιότητες^ για χρηματοδότηση από το PHARE είναι κοινές σε όλες τις χώρες, αν και κάθε χώρα ευρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο μετασχηματισμού. Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η αναδιάρθρωση των κρατικών ιδιωτικού επιχειρήσεων συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας, η ανάπτυξη του τομνέα, η μεταρρύθμιση των θεσμών και της δημόσιας διοίκησης, η μεταρρύθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών, η απασχόληση, η εκπαίδευση και υγεία, η ενεργειακή 83 ανάπτυξη, οι υποδομές των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, η περιβαλλοντική ίου και η πυρηνική ασφάλεια. Μέχρι το τέλος των πρώτων πέντε ετών διάρκειας προγράμματος το 1994, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, μέσω του προγράμματος PHARE, διέθεσε 4. 284 MECU σε 11 χώρες (ΕΕΚ, 1994b). Ιδιαίτερη οτ/μαο/α σχετικά με την αλλαγή του κλίματος έχουν οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στους καίριους τομείς της "περιβαλλοντικής και της πυρηνικής ασφάλειας" και της "ενεργειακής ανάπτυξης". Συμπληρωματική ενίσχυση στον ενεργειακό τομέα προσφέρουν και άλλα κοινοτικά προγράμματα όπως το THERMIE (Τμήμα 4. 3) και το SYNERGY (Τμήμα 8. 2). 0 Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Χάρτης περιλαμβάνει κοινά ενδιαφέροντα στον ενεργειακό τομέα, για όλες τις χώρες της ΚΑΕ και την ΕΚ. Η στήριξη στον τομέα του περιβάλλοντος παρέχεται είτε με τη μορφή ετήσιων εθνικών ή περιφερειακών περιβαλλοντικών προγραμμάτων είτε μέσω της ύπαρξης περιβαλλοντικών στοιχείων στα γενικά μέσα τεχνικής βοήθειας. Το 1991, ξεκίνησαν στην Πολωνία, στην Τσεχοσλοβακική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία, στην Ουγγαρία και στις Βαλτικές χώρες, προγράμματα τεχνικής βοήθειας στον ενεργειακό τομέα. Το 1992 και 1993, το PHARE επεξέτεινε τη δράση του στον ενεργειακό τομέα και στις άλλες συμμετέχουσες χώρες καθώς και σε "πολυεθνικές" δραστηριότητες. Στόχος του πολυεθνικού ενεργειακού προγράμματος είναι να διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ όλων των συμμετεχουσών στο PHARE χωρών. Τα περιφερειακά αυτά έργα καλύπτουν τους εξής τομείς: - διασύνδεση ενεργειακών δικτύων, - προγράμματα εκπαίδευσης, - ενέργεια και περιβάλλον. Τη στιγμή αυτή ετοιμάζεται ένα σημαντικό πρόγραμμα σχετικά με το δίδυμο "ενέργεια και περιβάλλον", συγκεκριμένα προωθείται η ανάπτυξη συντονισμένης στρατηγικής στο πεδίο της καθαρής και ορθολογικής χρήσης άνθρακα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (ΕΕΚ, 1994b). TACIS Γενικός στόχος του προγράμματος TACIS είναι να βοηθήσει στη μετάβαση των ανεξάρτητων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στην οικονομία της αγοράς. Μέχρι το τέλος του 1994, στο TACIS συμμετείχαν 13 χώρες: η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, η Αευκορρωσία, η Γεωργία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, η Μολδαβία, η Μογγολία, η Ρωσσική Ομοσπονδία, το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν. η Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. Το πρόγραμμα TACIS προβλέπει την παροχή υποστήριξης με τη μορφή χρηματοδότησης για την ενίσχυση της ανταλλαγής γνώσεων και εξειδικευμένων εμπειριών μέσω συνεταιρισμών, δεσμών και δικτύων σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας. To TACIS ξεκίνησε το 1991 μe ετήσιο προϋπολογισμό 400 MECU, που αυξήθηκε σε 510 MECU το 1994 (ΕΕΚ, 1994a). 0/ Ευρωπαϊκή Κοινότητα και οι συμμετέχουσες χώρες συνεργάζονται στενά για την εκτίμηση των μεταρρυθμιστικών στόχων και των αναγκών που υπάρχουν για χρηματοδότηση από το TACIS μe βάση την οικονομική κατάσταση και την πρόοδο της μεταρρύθμισης. 0/ βασικοί τομείς που χρηματοδοτούνται από το TACIS είναι: - η ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, - η αναδιάρθρωση και ανάπτυξη των επιχειρήσεων, - οι υποδομές - η ενέργεια, συμπερι λαμβανομένης και της πυρηνικής ασφάλειας. - η παραγωγή, επεξεργασία και διανομή τροφίμων. Αν και στον πρώτο κανονισμό για το TACIS, το περιβάλλον δεν αναφερόταν ως 84 εστίασης, εντούτοις ήδη από την έναρξη του προγράμματος τα πεδίο περιβαλλοντικά προβλήματα έπαιζαν σημαντικό ρόλο σε όλες τις δραστηριότητες του TACIS. Η Επιτροπή επέλεξε να εντάξει το περιβάλλον σε όλους τους τομείς αντί να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της σε έργα που να είναι καθαρά "περιβαλλοντικά". Σε όλα τα μεγάλα έργα, η εκτίμηση και έλεγχος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αποτελούσαν εγγενές τμήμα ή τμήμα της μελέτης το TACIS (1993-1995) σκοπιμότητας. Εντούτοις, ο νέος κανονισμός για περιλαμβάνει ειδική αναφορά στο περιβάλλον. Στο άρθρο 4, παράγραφος 3 του κανονισμού αναφέρεται ότι "κατά τον σχεδιασμό και εφαρμογή των προγραμμάτων θα λαμβάνονται υπόψη και οι περιβαλλοντικές πλευρές". Στις αρχές του 1995, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ενίσχυσε τη προσφορά της για το περιβάλλον στην πρώην Σοβιετική Ένωση μέσω του έργου περιβαλλοντικής υποστήριξης (Environmental Support Facility). Κύριος σκοπός του έργου είναι να παράσχει ένα πλαίσιο για περιβαλλοντικώς ορθή οικονομική ανάπτυξη στην περιοχή και να βοηθήσει στην αποκατάσταση περιοχών που είχαν υποστεί σοβαρά περιβαλλοντικά πλήγματα στο παρελθόν. Το έργο θα βοηθήσει τη βιομηχανία, τις κυβερνήσεις και τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς στο σχεδιασμό και εφαρμογή περιβαλλοντικών έργων. Η ενέργεια χαρακτηρίζεται ως ένας από τους τομείς προτεραιότητας του προγράμματος TACIS. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάθε έργο στον ενεργειακό τομέα περιλαμβάνει και το στοιχείο της εξοικονόμησης της ενέργειας. Παρέχονται επίσης και συμβουλευτικές υπηρεσίες για την εκτίμηση των δυνατοτήτων των ανανεώσιμων πόρων, κυρίως των υδροηλεκτρικών αλλά επίσης και της ηλιακής ενέργειας, της αιολικής και της γεωθερμικής ενέργειας. Από το πρόγραμμα TACIS έχουν χρηματοδοτηθεί μεταξύ άλλων και διάφορα ενεργεειακά κέντρα που ιδρύθηκαν με το πρόγραμμα THERMIE (ΕΕΚ, 1994α). Τα ενεργειακά αυτά κέντρα αναπτύσσουν στρατηγικές εξοικονόμησης της ενέργειας, προάγουν την εμπορική συνεργασία και διευκολύνουν το διάλογο μεταξύ διεθνών ενεργειακών εμπειρογνωμόνων. Ος ένα πρώτο βήμα στην επίδειξη τεχνολογιών εξοικονόμησης ενέργειας, διεξάγονται επίσης και ενεργειακοί λογιστικοί έλεγχοι σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Η τεχνική αυτή βοήθεια έχει στόχο τη μείωση της ενεργειακής εντάσεως στο βιομηχανικό και εμπορικό τομέα και προσφέρεται απ' ευθείας σε συγκεκριμένες ενεργοβόρες επιχειρήσεις μέσω έργων επίδειξης. Σε πρόσφατες δράσεις περιλαμβάνονται ενεργειακοί βιομηχανίες αλουμινίου, χάλυβα, τσιμέντου και χαρτιού (ΕΕΚ, 1994d). Τα επόμενα χρόνια, το TACIS θα παρέχει συμβουλευτικό έργο στο θέμα της εξοικονόμησης ενέργειας στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις που ασχολούνται με τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας. έλεγχοι σε λογιστικοί 8. 5. Σύνοψη Στον πίνακα 8. 1 γίνεται μία επισκόπηση των ποσών που έχουν δαπανηθεί ή διατεθεί για προγράμματα στο πεδίο της διεθνούς συνεργασίας. Εντούτοις, πρέπει να τονιστεί ότι τα προγράμματα διεθνούς συνεργασίας περιλαμβάνουν συνήθως πολλές και διάφορες προτεραιότητες. Είναι δύσκολο να απομονωθεί το περιβαλλοντικό ή ενεργειακό στοιχείο από τα διάφορα ολοκληρωμένα αναπτυξιακά έργα. Επομένως, η μελέτη του πίνακα πρέπει να γίνει αφού ληφθεί υπόψη το στοιχείο αυτό. Τα έργα που αναφέρονται στην αλλαγή του κλίματος καλύπτουν μικρό μόνο ποσοστό των συνολικών προϋπολογισμών. 85 Πίνακας 8. 1 Σύνοψη των δαπανών για κοινοτικά προγράμματα συνεργασίας με χώρες, ειδικά με αναπτυσσόμενες χώρες και χώρες με οικονομίες μεταβατικό στάδιο. τρίτες σε Πρόγραμμα συνεργασίας Χρονική περίοδος Ολικός προϋπολο γισμός σε MECU Όλες οι τρίτες SYNERGY LIFE χώρες: Αναπτυσσόμενες χώρες: Συνεργασία στην έρευνα Συνεργασία στην ενέργεια Συνεργασία Χώρες ΑΚΕ Χώρες ΑΛΑ για τα δάση (Β7-3013) (Β7-5041) " Χώρες με οικονομίες PHARE TACIS υπό μετάβαση: 1990-1994 1991-1995 1990-1994 1990-1994 1990-1994 1990-1995 1991-1995 1990-1994 1991-1994 400 2. 750 4. 284 1. 870 9. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 86 9. 1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται πληροφορίες για τις ερευνητικές προσπάθειες που γίνονται στο θέμα των φυσικών , και ανθρώπινων πλευρών της πλανητικής αλλαγής του κλίματος ώστε να δημιουργηθεί το απαραίτητο υπόβαθρο για τη διαδικασία χάραξης πολιτικών, συμφωνάμε τα άρθρα 4. 1 (g). 5 και 12. 1 (β) της Σύμβασης. Οι ερευνητικές αυτές προσπάθειες παρουσιάζονται στα πλαίσια του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου κοινοτικού προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και ανάπτυξη (Τμήμα 9. 2 έως 9Λ). Στα πλαίσια αυτών των προγραμμάτων πλαισίων, τα ειδικά ερευνητικά προγράμματα για το περιβάλλον, την ενέργεια και την επιστήμη της ^άΑαοοας" έχουν ιδιαίτερη or/μαο/α ως προς την αλλαγή του κλίματος (μία άλλη δράση σχετικά με τη συνεργασία στην EAT μe τρίτες χώρες, εξίσου σημαντική για τις αναπτυσσόμενες χώρες, παρουσιάζεται στο τμήμα 8. 3). την αλλαγή του κλίματος και Τα προγράμματα πλαίσια δίνουν έμφαση στην ένταξη των περιβαλλοντικών προβλημάτων στις διαχρονικές δραστηριότητες της ΕΚ. Η προστασία του περιβάλλοντος και η βελτίωση της ποιότητας ζωής ήταν ήδη σημαντικοί στόχοι του τρίτου προγράμματος πλαισίου. 0/ στόχοι αυτοί ενισχύονται σημαντικά στο τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο, τόσο μέσω της γενικής κατεύθυνσης του για την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης όσο και μέσω της ουσιαστικής αύξησης των χρηματοδοτικών πόρων που διατίθενται για το περιβάλλον (ΕΕΚ, 1994b). 9. 2, Δεύτερο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη Κατά τη διάρκεια του δεύτερου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την ανάπτυξη (1987-1991), ερευνητικά έργα για περιελήφθησαν στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την κλιματολογία και τους κινδύνους φυσικών καταστροφών (EPOCH), στο πρόγραμμα επιστήμη και τεχνολογία για την προστασία του περιβάλλοτος (STEP) και στο πρόγραμμα Remote Sensing του Κοινού Κέντρου Ερευνών. την αλλαγή του κλίματος Από τα τρία αυτά προγράμματα, τη μεγαλύτερη σχέση με το θέμα της αλλαγής του κλίματος είχε το πρόγραμμα EPOCH. Το πρόγραμμα αναφερόταν στα ακόλουθα ερευνητικά πεδία: - κλίματα του παρελθόντος και κλιματική αλλαγή, - κλιματικές διαδικασίες και μοντέλα, - κλιματικές επιπτώσεις και κίνδυνοι που έχουν σχέση με το κλίμα, - σεισμικοί κίνδυνοι. 0/ ερευνητικές δραστηριότητες ως προς τα κλίματα του παρελθόντος και την αλλαγή του κλίματος επικεντρώνονταν στη διερεύνηση της λειτουργίας του κλιματικού συστήματος (ατμόσφαιρα, ωκεανοί, βιόσφαιρα, κρυόσφαιρα) εκτός από τις αλλαγές που οφείλονταν σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Γενικός στόχος των ερευνών ως προς τις κλιματικές διαδικασίες και μοντέλα ήταν να γίνουν κατανοητοί οι μηχανισμοί που διέπουν τα διάφορα στοιχεία που απαρτίζουν το κλιματικό σύστημα και οι αλληλεπιδράσεις τους, ώστε να βελτιωθεί η παρουσίαση υπό μορφή φυσικών τύπων και η εξαγωγή παραμέτρων για τα κλιματικά μοντέλα και συνεπώς και η ικανότητα πρόβλεψης της αλλαγής του κλίματος. Οι έρευνες ως προς τις κλιματικές επιπτώσεις και τους κινδύνους που σχετίζονταν με το κλίμα αποσκοπούσαν στο να κατανοηθούν σε βάθος οι επιδράσεις της αλλαγής του κλίματος στους διάφορους τομείς του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος, όπως η γεωργία. Τέλος, η έρευνα για τους σεισμικούς κινδύνους αποσκοπούσε στην ανάπτυξη και βελτίωση των μέσων για την πρόβλεψη, πρόληψη και άμβλυνση των σεισμικών κινδύνων στην Ευρώπη. 87 To EPOCH κάλυψε επίσης και ένα μεγάλο μέρος των ερευνητικών θεμάτων που προβλέπονται στο διεθνές πρόγραμμα γεώσφαιρας-βιόσφαιρας (IGBP), στο πρόγραμμα έρευνας για το παγκόσμιο κλίμα (WCRP) και το πρόγραμμα επιπτώσεων του παγκόσμιου κλίματος (WCIP). 9. 3. Τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη Το τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (1990-1994) διαρθρώνεται σε 15 περίπου ειδικά προγράμματα. Τα τρία από τα προγράμματα αυτά σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος, συγκεκριμένα το πρόγραμμα για το περιβάλλον, την ενεργειακή τεχνολογία και την επιστήμη και τεχνολογία της θάΑαοσας". Περιβάλλον Στο τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην περιβαλλοντική έρευνα και έτσι, στο πρόγραμμα για το περιβάλλον, διατέθηκαν 261 MECU. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕ), μέσω του δικού του προγράμματος, διέθεσε στο πρόγραμμα για το περιβάλλον 257 MECU. Στο πρόγραμμα αυτό, δόθηκε για πρώτη φορά προσοχή στην κοινωνικοοικονομική περιβαλλοντική έρευνα. Το πρόγραμμα για το περιβάλλον περιελάμβανε τέσσερα ερευνητικά πεδία: - συμμετοχή σε προγράμματα για την πλανητική αλλαγή, - περιβαλλοντικές τεχνολογίες και μηχανική, - έρευνα ως προς τις οικονομικές και κοινωνικές πλευρές των περιβαλλοντικών ζητημάτων, και - τεχνολογικοί και φυσικοί κίνδυνοι Σημαντικό μέρος^ του περιβαλλοντικού προγράμματος αφιερώνεται σε έρευνα που έχει άμεση σχέση με την αλλαγή του πλανητικού κλίματος. Το τμήμα του προγράμματος σχετικά με την κλιματολογϊα και αποτελείται από τα ακόλουθα ερευνητικά θέματα: - φυσική αλλαγή του κλίματος, - ανθρωπογενής αλλαγή του κλίματος, - επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος - ερημοποίηση στην περιοχή της Μεσογείου, - φυσικοί κίνδυνοι. τους φυσικούς κινδύνους Η έρευνα ως προς τη φυσική αλλαγή του κλίματος επικεντρώθηκε κυρίως στην αναπαράσταση των μορφών κλίματος και των περιβαλλοντικών συνθηκών του παρελθόντος. 0/ δύο κύριοι σκοποί της έρευνας ήταν να κατανοηθεί καλύτερα το σύστημα του πλανητικού κλίματος αναλύοντας και καταρτίζοντας υποδείγματα για τα κλίματα του παρελθόντος και την αλλαγή του κλίματος και να ενισχυθεί το έργο της κατάστρωσης έγκυρων υποδειγμάτων κλίματος και η βελτίωση τους μέσω αναπαραστάσεων υψηλής ποιότητας που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως σημεία αναφοράς και εκτέλεσης δοκιμών. 0/ βασικές επιδιώξεις στα πλαίσια της ανθρωπογενούς αλλαγής του κλίματος ήταν η κατανόηση του κλίματος του παρόντος και η πρόβλεψη της αλλαγής του κλίματος. Το ζήτημα επικεντρώνονταν κυρίως στην ανάπτυξη και εφαρμογή πλήρων κλιματικών υποδειγμάτων για την πρόβλεψη του μελλοντικού κλίματος. Η έρευνα για τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος εστιάζετο στην πρόβλεψη και ποσοτική έκφραση της αλλαγής του κλίματος, συμπεριλαμβανομένων των πρωτογενών φυσικών επιδράσεων καθώς επίσης και των δευτερογενών επιδράσεων σε σημαντικούς κοινωνικοοικονομικούς τομείς. 0/ βασικές ερευνητικές εργασίας στρέφονταν γύρω από τις συνέπειες της αλλαγής της στάθμης των ^αΑαοσώι/ και τις κλιματικές επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους, στα δάση και στη γεωργία στην Ευρώπη. 88 Ένα μέρος του περιβαλλοντικού προγράμματος ήταν π. χ. το έργο ECOCRAFT που ξεκίνησε αρχικά το 1991 ora πλαίσια του προγράμματος EPOCH. Το ακρονύμιο ECOCRAFT προέρχεται από την αγγλική έκφραση "European Collaboration on C02 Responses Applied to Forests and Trees". To έργο αφορούσε τις επιπτώσεις της του άνθρακα και των θερμοκρασιών στις διαδικασίες αύξησης του διοξειδίου ανάπτυξης των δένδρων, τη χρήση υποδειγμάτων για την αναγωγή των αντιδράσεων των διαδικασιών στην κλίμακα των δασών με την παρέλευση δεκαετιών και τη χρήση μετρήσεων ροής για να δοκιμαστούν τα υποδείγματα καθώς επίσης και για να μετρηθεί απευθείας η δέσμευση του άνθρακα από τα ευρωπαϊκά δάση. Η έρευνα για την ερημοποίηση της περιοχής της Μεσογείου αποσκοπούσε στο να κατανοηθεί εις βάθος το φαινόμενο της ερημοποιησης, η γένεση του και η εξέλιξη του και στο να δοθούν κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των επιρρεπών στο φαινόμενο της ερημοποι ησης περιοχών καθώς επίσης και για την προστασία και ανασυγκρότηση των περιοχών αυτών. Η έρευνα για τους φυσικούς κινδύνους χωριζόταν αφενός στη μετεωρολογική και γήινη έρευνα και αφετέρου στην έρευνα για τις καταστρεπτικές πυρκαιές. Η μετεωρολογική και γήινη έρευνα αφορούσε κυρίως τις φυσικές αιτίες, τη συχνότητα, τη σοβαρότητα και τα μέσα πρόβλεψης και υποβάθμισης των κινδύνων από φυσικές καταστροφές, όπως οι καταιγίδες, οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις, οι σεισμοί και οι ηφαιστειακές εκρήξεις. Βασικός στόχος ήταν να εκτιμηθεί η ευπάθεια της Ευρώπης στους φυσικούς αυτούς κινδύνους και να βελτιωθεί η επιστημονική βάση για καταστρεπτικές πυρκαΐές αποσκοπούσε στο να κατανοηθούν οι παράγοντες, φυσικοί και ανθρώπινοι, που ευνοούν ή παρεμποδίζουν την εμφάνιση καταστρεπτικών πυρκαΐών, για να εξελιχθούν τα κατάλληλα μέσα για την πρόβλεψη, πρόληψη και διαχείριση των κινδύνων. τη μείωση των καταστροφών. Η έρευνα για τις Για να προωθηθεί και να διευκολυνθεί ο συντονισμός της έρευνας και η χρήση των αποτελεσμάτων της στη χάραξη των διαφόρων πολιτικών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή δημιούργησε το ευρωπαϊκό δίκτυο για την έρευνα της πλανητικής αλλαγής (ENRICH). Βασικός ρόλος του ENRICH είναι η υποστήριξη πολιτικών στόχων ενεργώντας ως κεντρικό όργανο για την ανταλλαγή πληροφοριών και προωθώντας τη συνεργασία στην έρευνα και στην ανάπτυξη ικανοτήτων. Εκτός από την προώθηση της συνεργασίας στη Δυτική Ευρώπη, τις ενδογενείς ερευνητικές προσπάθειες κυρίως, όχι όμως και αποκλειστικά, στην Αφρική και στη λεκάνη της Μεσογείου και υποστηρίζει τις σχετικές έρευνες στις χώρες της ΑΚΕ και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Για την εκτέλεση της αποστολής του το ENRICH διαθέτει Συμβούλιο, Γραφεία, Γραφεία συνδέσμου και ομάδα δ ι εξυπηρέτησης. το ENRICH ενισχύει επίσης και Ενεργειακή τεχνολογία Για τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες, εφαρμόστηκαν από την Κοινότητα δύο διαδοχικά προγράμματα, το JOULE Ι (1989-1992) και το JOULE II (1990-1994). Και τα δύο προγράμματα αφορούσαν την ανάπτυξη καθαρών και αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών στους τρεις ακόλουθους τομείς: στην ορθολογική χρήση της ενέργειας (στη βιομηχανία, στις μεταφορές και στις οικοδομές), στις προηγμένες τεχνολογίες για τα ορυκτά καύσιμα και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειες. Τμτ/μα των προγραμμάτων αυτών ήταν επίσης και μία ακόμη δραστηριότητα σχετική με την επεξεργασία υποδειγμάτων ενεργεί ας-περ ι βάλλοντος και την ανάλυση στρατηγικών Ε&ΤΑ. Μέσα από μία τέτοια δραστηριότητα ελήφθησαν βασικές πληροφορίες για τη στρατηγική της Κοινότητας στο πρόβλημα του C02 μέσω μελέτης^ που αποκλήθηκε "C02-πρόγραμμα κρούσης", στην οποία μελετήθηκε ο παράγοντας κόστος- 89 αποτελεσματικότητα των διαφόρων επιλογών και οι οικονομικές επιπτώσεις της φορολόγησης. Σε γενικές γραμμές, η περιβαλλοντική διάσταση που αποτελούσε ήδη του JOULE Ι απέκτησε μεγαλύτερη βαρύτητα στα πλαίσια του εγγενές στοιχείο JOULE II. Περαιτέρω, αναλήφθηκε και μία συνοδευτική δράση που συνίστατο στην προώθηση της συμμετοχής ομάδων από τις ανατολικές χώρες σε ορισμένα ερευνητικά έργα του JOULE Π. 0 προϋπολογισμός για τα δύο προγράμματα ήταν 122 και 258 MECU, αντίστοιχα. To SESAME είναι μία βάση δεδομένων τεκμηρίωσης ή πλήρων κειμένων στην οποία περιέχονται πληροφορίες για πάνω από 6. 000 κοινοτικά ενεργειακά έργα και 7. 000 ενεργειακά έργα που εκτελούνται από τα κράτη μέλη και τη Ηορβηγία. Η βάση δεδομένων SESAME περιέχει διοικητικές και τεχνικές πληροφορίες για έργα Ε&ΤΑ στους ακόλουθους τομείς: εξοικονόμηση ενέργειας στις οικοδομές, στη βιομηχανία, στις μεταφορές και στη βιομηχανία ενέργειας, στερεά καύσιμα, βιομάζα και ενέργεια από απόβλητα, γεωθερμική ενέργεια, μικρές υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις. ηλιακή ενέργεια (φωτοβολταικά στοιχεία και θερμότητα) αιολική ενέργεια, τεχνολογία υδρογονανθράκων (πετρέλαιο και αέριο). Επιστήμες και τεχνολογία της θάΑασσας- Τα κοινοτικά προγράμματα επιστήμης και τεχνολογίας της ^άΑαοοας" (MAST) έχουν στόχο να εισαγάγουν την κοινοτική διάσταση στα διάφορα υπό εξέλιξη ερευνητικά προγράμματα των κρατών μελών. Στόχος του MAST είναι να συμβάλει στη δημιουργία επιστημονικής και τεχνολογικής βάσεως για την εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διαχείριση και προστασία των παράκτιων υδάτων της Ευρώπης και των ^α^αοσώι/ που περιβάλλουν τα κράτη μέλη της ΕΚ και να επιτευχθεί έτσι καλύτερη ισορροπία στις δυνατότητες της επιστήμης των ^αΑασοώι/ των διαφόρων περιοχών της ΕΚ. To MAST II (1991-1994) αντικατέστησε το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα MAST (1989- 1992). Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του MAST II επεκτάθηκε και περιέλαβε επίσης και τον Βόρειο Ατλαντικό Οκεανό και τις κάτωθεν του πόλου Αρκτικές θάλασσες. 0 προϋπολογισμός του MAST II ανήρχετο σε 100 περίπου MECU και αποσκοπούσε στην οικονομική υποστήριξη συνεργατικών ερευνητικών έργων και τη βελτίωση της θαλάσσιας έρευνας στην Ευρώπη, θεμελιώδης στόχος του MAST II είναι να σύμβαλε ι στη γνώση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και στη μεταβλητότητα του, για να βελτιωθεί η διαχείριση και προστασία του και να προβλέπονται τυχόν επερχόμενες αλλαγές. Το πρόγραμμα MAST II χωριζόταν σε 5 τομείς: θαλάσσιες επιστήμες, επιστήμη και μηχανική παράκτιων ζωνών, θαλάσσια τεχνολογία, υποστήριξη πρωτοβουλιών, σχέδια μεγάλης κλίμακας. 9. 4. Τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη Το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη (1994-1998/ διαρθρώνεται σε δεκαεννέα ειδικά προγράμματα. Τρία από τα προγράμματα αυτά έχουν άμεση σχέση με την αλλαγή του κλίματος, συγκεκριμένα τα προγράμματα περιβάλλον και κλίμα, καθαρές και αποδοτικές ενεργειακές τεχνολογίες και θαλάσσια επιστήμη και τεχνολογία. Τα ειδικά προγράμματα που αναφέρονται στη γεωργία και την αλιεία, στις μεταφορές, στο Κοινό Κέντρο Ερευνών και στη συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς έχουν λιγώτερο άμεση σχέση με την αλλαγή του κλίματος. 90 Περιβάλλον και κλίμα Το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο περιλαμβάνει ένα ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, στο οποίο περιλαμβάνεται και επίδειξη, στο πεδίο του περιβάλλοντος και του κλίματος (1994-1998). Γ/α το πρόγραμμα αυτό διατίθεται ποσόν 532 MECU. Το πρόγραμμα καλύπτει τέσσερις τομείς: το φυσικό περιβάλλον, την ποιότητα του περιβάλλοντος και την πλανητική αλλαγή, περιβαλλοντικές διαστημικές έρευνα του περιβάλλοντος, και ανθρώπινες διαστάσεις της περιβαλλοντικής αλλαγής. τεχνολογίες που έχουν εφαρμογή στην παρακολούθηση και τεχνολογίες, ιδιαίτερα Ένας πρώτος στόχος του προγράμματος για το περιβάλλον και το κλίμα είναι να κατανοηθούν οι βασικές διεργασίες που είναι υπεύθυνες για την αλλαγή του περιβάλλοντος, του κλιματικού συστήματος, στο οποίο οι περιλαμβάνονται η ατμόσφαιρα, οι ωκεανοί, οι χερσαίες ηπειρωτικοί πάγοι και η βιόσφαιρα. Παράλληλα με τη μελέτη των δυσικών διεργασιών, θα γίνει και λεπτομερής ανάλυση της ανθρώπινης και κοινωνικής συμπεριφοράς και των προτύπων οικονομικής ανάπτυξης που ευθύνονται για δυσμενείς επιδράσεις στο περιβάλλον επιφάνειες, εκείνες Ένας δεύτερος στόχος είναι να βελτιωθεί η εκτίμηση των συνεπειών της αλλαγής του κλίματος και των υπόλοιπων περιβαλλοντικών αλλαγών, θα εξετασθούν οι συνέπειες για το φυσικό περιβάλλον και την κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων των οικοσυστημάτων, των κοινωνικών και οικονομικών δραστηριοτήτων, της ζήτησης και κατανάλωσης ενέργειας και της χρήσης και διαχείρισης των φυσικών πόρων, ειδικώτερα του νερού, της γεωργίας, των δασών και των παράκτιων πόρων. παρατήρηση. Ένας τρίτος στόχος είναι να συμβάλει στην αναγκαία τεχνολογική ανάπτυξη για την περιβάλλοντος. συμπεριλαμβανομένων μεθοδολογιών και τεχνολογιών για την παρακολούθηση, προειδοποίηση και διαχείριση των φυσικών κινδύνων. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί από την πλευρά αυτή, σε εφαρμοσμένες διαστημικές παρακολούθηση και τεχνολογίες. έρευνα του Το ΚΚΕ θα συμβάλει και αυτό με το δικό του πρόγραμμα άμεσων δραστηριοτήτων, στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων Ε&ΤΑ στους τομείς που καλύπτονται από το πρόγραμμα για το περιβάλλον και το κλίμα. Επιπλέον, το ΚΚΕ θα συνεισφέρει σημαντικά στην εγκαθίδρυση του Κέντρου Παρατήρησης της Γης (CE0). Η ΕΚ ξεκινά τώρα την εφαρμογή του ENRICH 07α πλαίσια του τέταρτου προγράμματος πλαισίου. To ENRICH θα αποτελέσει το βασικό μηχανισμό για την υποβοήθηση του συντονισμού των ερευνών ως προς την πλανητική αλλαγή στα προγράμματα της ΕΚ, κυρίως εκείνα για έρευνες ως προς το περιβάλλον και το κλίμα, τις θαλάσσιες επιστήμες και τεχνολογίες και το ειδικό πρόγραμμα για τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς. Σε διεθνές επίπεδο, το ENRICH στοχεύει στη συνεργασία με τους διάφορους διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με έρευνες ως προς το ζήτημα της πλανητικής αλλαγής. 0/ διεθνείς ερευνητικές προσπάθειες στο πεδίο αυτό απαιτούν, με τη σειρά τους, την εναρμονισμένη διάθεση χρηματικών πόρων. Καθαρές και αποδοτικές ενεργειακές τεχνολογίες Στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος πλαισίου θα συνεχιστεί ένα ειδικό 91 πρόγραμμα για τις μη πυρηνικές ενέργειες. Το πρόγραμμα αυτό, που ονομάζεται "καθαρές και αποδοτικές^ ενεργειακές τεχνολογίες" (CEET), συνδυάζει για πρώτη φορά την Ε&Α μe την επίδειξη (για το λόγο αυτό ονομάζεται επίσης και JOULE- THERMIE, κάνοντας αναφορά στα προηγούμενα προγράμματα). Κίνητρο της στρατηγικής Ε&ΤΑ για την υποστήριξη του νέου προγράμματος είναι η διασφάλιση δηλ. η εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας, υπό την ευρεία της έννοια αξιόπιστων ενεργειακών υπηρεσιών με προσιτό κόστος και όρους. Η βασική κινητήρια δύναμη για την τεχνολογική αλλαγή είναι οι επιδράσεις στο περιβάλλον το ζήτημα του C02). Ακόμη, η σπό την παραγωγή και χρήση ενέργειας (ιδιαίτερα πολιτική για την Ε&ΤΑ πρέπει να λαμβάνει υπόψη και την περιφερειακή διάσταση και να είναι συντονισμένη με άλλες κοινοτικές πολιτικές, συμπερ ι λαμβανομένης της διεθνούς συνεργασίας. ενώ με 0 προϋπολογισμός του προγράμματος CEET είναι 967 MECU για την περίοδο 1994- 1998. Το κύριο στοιχείο του προγράμματος είναι η τεχνολογική ανάπτυξη στους ίδιους τομείς με εκείνους του JOULE και THERMIE. Σ70 πεδίο της Ε&Α θα δοθεί μεγαλύτερη έμφίαση στην εισαγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (με συμμετοχή και τρ ί των χωρών ), επ ί δε ι ξης θα υποστηρ ιχθε ί τις δραστηρ ιότητες ουσιαστικώτερα η ορθολογική χρήση της ενέργειας και τεχνολογιών για τα ορυκτά καύσιμα, θα αναληφθεί επίσης ευρεία δράση για τον καθορισμό της στρατηγικής Ε&ΤΑ που θα περιλαμβάνει αναλύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, κοινωνικοοικονομική έρευνα, ενέργεια, περιβάλλον και κατάρτιση οικονομικών υποδειγμάτων. 0/ δραστηριότητες αυτές θα επικεντρωθούν ιδιαίτερα στο ζήτημα της αλλαγής του κλίματος και της σχέσης του με την τεχνολογική αλλαγή και την αειφόρο ανάπτυξη. Μέρος της δραστηριότητας αυτής θα είναι και η ανταλλαγή πληροφοριών με τρίτες χώρες και η διάδοση των μέσων και αποτελεσμάτων σε αυτές. θαλάσσια επιστήμη και τεχνολογία Με το πρόγραμμα MAST III (1994-1998) επεκτείνονται, επανεστιάζονται οι δραστηριότητες που αναλήφθηκαν στα πλαίσια των πρώτων δύο προγραμμάτων MAST δηλ. την πιλοτική φάση του 1989-1992 και το πρόγραμμα MAST II 1990-1994. Γ/α την υπό εξέταση περίοδο, το MAST III αποτελεί βήμα για τη χάραξη μίας μακροπρόθεσμης στρατηγικής που θα δώσει τη δυνατότητα στην Ευρώπη να συμβάλει αποτελεσματικά στην απόκτηση γνώσεων και στη διαχείριση των ωκεανών. Γενικός του στόχος είναι να ενισχύσει την επιστημονική γνώση και τεχνολογική ανάπτυξη που χρειάζεται για να κατανοηθεί πώς λειτουργούν τα θαλάσσια συστήματα στις θαλάσσιες λεκάνες, για να προωθηθεί η αε ι φόρος χρήση των ωκεανών σε απόλυτη αρμονία με τη διατήρηση της ποιότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και για να καθοριστεί ο ρόλος τους στην πλανητική αλλαγή. αναπτύσσονται και Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τέσσερις τομείς δραστητιοτήτων: θαλάσσια επιστήμη, στρατηγική θαλάσσιας έρευνας, θαλάσσια τεχνολογία, πρωτοβουλίες υποστήριξης. 0/ ερευνητικές δραστηριότητες μπορούν, όπου χρειάζεται, να συνδέονται και με άλλα διεθνή προγράμματα όπως το IGBP, 70 WCRP και το HDP, καθώς επίσης και με ορισμένες πλευρές της ανάπτυξης του συστήματος παρατήρησης των ωκεανών του πλανήτη (G00S). ETERNE Η ΕΚ ξεκίνησε το 1991, μαζί με το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας, κοινό το οφειλόμενο σε εξωτερικούς παράγοντες ερευνητικό έργο για να εκτιμηθεί κόστος των κύκλων των καυσίμων. Από ευρωπαϊκής πλευράς, το έργο συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα JOULE. Είναι γνωστό ως EXTERNE. Στην πρώτη 92 φάση. οι ομάδες ανέπτυξαν από κοινού την εννοιολογική προσέγγιση και τη μεθοδολογία και αντάλλαξαν επιστημονικές πληροφορίες για την εφαρμογή του σε διάφορους κύκλους καυσίμων. Η δεύτερη φάση του έργου συγχρηματοδοτήθηκε περαιτέρω από την ΕΚ από το πρόγραμμα JOULE-ΙΙ. -εκίνησε το 1993 και ολοκληρώθηκε το 1995. Βασικοί του στόχοι ήταν να εφαρμοστεί η μεθοδολογία σε ένα ευρύ φάσμα διαφόρων κύκλων ορυκτών, πυρηνικών και ανανεώσιμων καυσίμων για λύσεις στο θέμα της παραγωγής ισχύος και διατήρησης της ενέργειας. Επιπλέον, επεκτάθηκε και το γενικό πλαίσιο μεθοδολογίας υπολογισμού για την αξιολόγηση εξωτερικών παραγόντων σχετικών με τη χρήση ενέργειας στον τομέα των μεταφορών και στον οικιακό τομέα. 9. 5. Σύνοψη Στον πίνακα 9. 1 γίνεται μία επισκόπηση των ποσών που δαπανήθηκαν ή διατίθενται για ερευνητικά προγράμματα στους τομείς της αλλαγής του κλίματος, της μη πυρηνικής ενέργειας και των θαλάσσιων επιστημών. Από τον πίνακα φαίνεται ότι τα ποσά για τις έρευνες και στους τρεις τομείς αυξήθηκαν σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. 0/ δαπάνες για ερευνητικά έργα που αφορούν πρωταρχικά την αλλαγή του κλίματος περιλαμβάνονται στα σύνολα του πίνακα 9. 1 αφού, για τις δαπάνες αυτές, δεν υπάρχουν διαθέσιμα ξεχωριστά στοιχεία. Πίνακας 9. 1 Σύνοψη δαπανών για κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα σχετικά με την αλλαγή του κλίματος Ερευνητικό πρόγραμμα Χρονική περίοδος Συνολικός προϋπολογισμός (MECU) Περιβάλλον και κλίμα: STEP EPOCH Περιβάλλον Περιβάλλον και κλίμα Κοινό Κέντρο Έρευνας Μη πυρηνική ενέργεια: JOULE Ι JOULE II CEET θαλάσσιες επιστήμες: MAST Ι MAST II MAST III 1989-1992 1989-1992 1991-1994 1994-1998 1991-1994 1994-1998 1989-1992 1990-1994 1994-1998 1989-1992 1991-1994 1994-1998 75 40 261 532 150 320 122 258 967 50 118 228 3 3 - θ^ 10. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ 10. 1 Εισαγωγή Η επιτυχία των πολιτικών και των μέτρων που αφορούν το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις και τις ενέργειες του κοινού. Η εκπαίδευση, η επιμόρφωση και η αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού μέσω ενημερωτικών εκστρατειών αποτελούν σημαντικά μέσα για να καταστεί δυνατή η αλλαγή της στάσης και των επιλογών του καταναλωτή. Στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης της ΕΚ "Me στόχο την αειφορία" καθοριστικό ρόλο να ενημερωθεί σωστά το κοινό για τη σχέση μεταξύ των δραστηριοτήτων των ατόμων και της ρύπανσης του περιβάλλοντος (π. χ. με εκστρατείες ενημέρωσης) και να δωθούν στο κοινό εναλλακτικές λύσεις με στόχο τη μείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος. Επίσης, στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης αποδίδεται ιδιαίτερη or/μαο/α στην ενεργό συμμετοχή μη κυβερνητικών οργανισμών, εμπορικών οργανώσεων και επαγγελματικών ενώσεων. ότι παίζει τονίζεται Με βάση την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία για ελευθερία πρόσβασης στην ενημέρωση για το περιβάλλον (90/313/ΕΟΚ), οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να βοηθήσουν στη μεγαλύτερη συμμετοχή του κοινού στην προστασία του περιβάλλοντος. Στόχος της οδηγίας είναι να εξασφαλιστεί η ελευθερία πρόσβασης και διάδοση των πληροφοριών για το περιβάλλον που κατέχουν οι δημόσιες αρχές και να καθοριστούν οι βασικοί όροι και προϋποθέσεις για την παροχή των πληροφοριών αυτών (άρθρο 1 της οδηγίας). Το κεφάλαιο αυτό αναφέρεται σε προγράμματα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης (τμήμα 10. 2), διάδοση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών εργασιών (τμήμα 10. 3) και ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με την εκπαίδευση, επ ι μόρφωση m ι ευαισθητόποίηση του κοι ν ou (τμήμα 10. 4). 10. 2. Προγράμματα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης Σε κοινοτικό επίπεδο, τα προγράμματα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και επιμόρφωσης σχετικά με πραγματοποιούνται κυρίως στα πλαίσια των (κατά τομέα) προγραμμάτων κάθε πολιτικής, όπως είναι η παροχή ενέργειας, οι μεταφορές, η αστική ανάπτυξη και η γεωργία. την αλλαγή του κλίματος και τη χρήση της ενέργειας Παροχή ενέργειας Η ενημέρωση του κοινού αποτελεί καίριο στοιχείο των προγραμμάτων SAVE, ALTENER και THERMIE/JOULE. Τα προγράμματα αυτά περιγράφτηκαν εκτενώς στο κεφάλαιο 4. Σ7ο τμήμα αυτό περιγράφονται μόνον τα μέρη που αφορούν την παροχή πληροφοριών. Στα πλαίσια του SAVE έχει δημιουργηθεί δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την ενεργειακή απόδοση σε όλα τα κοινοτικά επίπεδα, με στόχο να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες της Κοινότητας στο γεγονός ότι η ενεργειακή απόδοση δεν προσφέρει μόνον οικονομικά οφέλη αλλά προσφέρει επίσης οφέλη και στο περιβάλλον. Στα πλαίσια του ALTENER, έχει επίσης δημιουργηθεί δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών ενώ το 1994 ξεκίνησε ένα μείζον πρόγραμμα ενημέρωσης σχετικά με τα μεγάλα οφέλη που προσφέρει η ένταξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο όλο κοινοτικό περιβάλλον, ειδικά από πλευράς επιπέδων εκπομπών C02. Σ7/ς~ δράσεις διάδοσηΓ πληροφοριών του THERMIE περιλαμβάνεται δίκτυο από σαράντα περίπου οργανισμούς για την προώθηση της ενεργειακής τεχνολογίας (ΟΡΕΤ) που στοχεύει στη διάδοση και προώθηση νεωτεριστικών ενεργειακών τεχνολογιών σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. ενεργειακό σύστημα και τα προκύπτοντα οφέλη για το 95 Μεγάλο μέρος της πρωτοβουλίας SYNERGY επικεντρώνεται σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες (βλ. επίσης τμήμα 8. 2) σχετικά με το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος και τις εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Από την άποψη αυτή μπορούν να αναφερθούν οι ακόλουθες δραστηριότητες: εκπαιδευτικές σειρές μαθημάτων στην Ινδία. εκπαιδευτικές σειρές μαθημάτων στην Κίνα, π. χ. σχετικά με την καθαρή τεχνολογία καύσης του άνθρακα. σεμινάριο σχετικά με την ενέργεια και το περιβάλλον στη Σαγκάη. σειρές μαθημάτων για το σχεδιασμό και εξοικονόμηση ενέργειας στη Αατινική Αμερική. εκπαιδευτικές σειρές μαθημάτων για την εξοικονόμηση ενέργειας στην Εσθονία. Μεταφορές Η σε εξέλιξη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στις μεταφορές αναλύεται διεξοδικώς στη λευκή βίβλο για τη μελλοντική ανάπτυξη της κοινής πολιτικής μεταφορών: παγκόσμιο πλαίσιο για αειφόρο κινητικότητα. Στην στρατηγική αυτή περιλαμβάνεται η προώθηση μιας ορθολογικώτερης από περιβαλλοντικής πλευράς χρήσης των ιδιωτικών αυτοκινήτων, μαζί με αλλαγές στους κανόνες και τις συνήθειες οδήγησης. Αστική ανάπτυξη Η ΕΚ υποστηρίζει πανευρωπαϊκές περιβαλλοντικές εκστρατείες τοπικών αρχών που έχουν στόχο την τοπική αειφορία. ή τη σημαντική τοπική συμβολή στην παγκόσμια αειφορία. όπως η κίνηση "πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη". η "λέσχη για πόλεις χωρίς αυτοκίνητα" και η κίνηση "πόλεις για την προστασία του περιβάλλοντος". Η κίνηση "πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη" ξεκίνησε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για το αστικό περιβάλλον με διάρκεια από το 1993 έως το 1995. Η ομάδα των εμπειρογνωμόνων συστήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 1991 μετά τη δημοσίευση της πράσινης βίβλου για το αστικό περιβάλλον. Βασικοί στόχοι του έργου Πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη είναι η συμβολή στον προβληματισμό σχετικά με την αειφόρο ανάπτυξη στις ευρωπαϊκές πόλεις, η ενίσχυση της ευρύτερης ανταλλαγής εμπειριών, η διάδοση ορθών πρακτικών γύρω από την αειφόρο ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο και, μακροπρόθεσμα, η διατύπωση προτάσεων σχετικά με τη χάραξη πολιτικών σε κοινοτικό, εθνικό, περιφέρεικό και τοπικό επίπεδο, όπως προβλέπεται στο ψήφισμα του Συμβουλίου του 1991 (Fudge & Mills, 1994). 0/ ενέργειες που προγραμματίζεται να γίνουν στα πλαίσια του έργου Πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη είναι η σύνταξη έκθεσης πολιτικών, η έκδοση οδηγού ορθής πρακτικής και η δημιουργία βάσης δεδομένων της σχετικής πρακτικής. Η ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών προωθείται περαιτέρω μέσω της ευρωπαϊκής εκστρατείας για πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη που ξεκίνησε τον Μάιο του 1994 κατά τη διάρκεια της πρώτης ευρωπαϊκής διάσκεψης για πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη που έγινε στο Aalborg της Δανίας. Κατά. τη διάσκεψη, στην εκστρατεία αυτή δήλωσαν συμμετοχή 80 ευρωπαϊκές τοπικές αρχές και 253 αντιπρόσωποι διεθνών οργανισμών, εθνικών κυβερνήσεων, επιστημονικών ιδρυμάτων, σύμβουλοι και άτομα που υπέγραψαν τον Χάρτη του Aalborg. Σύμφωνα με τον χάρτη, οι υπογράφοντες αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για το κλίμα του πλανήτη. Δηλώνεται ότι οι σημαντικοί κίνδυνοι που ανακύπτουν για τα φυσικά και δομημένα περιβάλλοντα και για τις μελλοντικές ανθρώπινες γενεές από τη θέρμανση του πλανήτη απαιτούν να υπάρξει το γρηγορώτερο αντίστοιχη αντίδραση για τη σταθεροποίηση και στη συνέχεια μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Ος μόι/τ/ εναλλακτική αει φόρος λύση επί του παρόντος κρίνεται η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μ/α δεύτερη ευρωπαϊκή διάσκεψη για Πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη προγραμματίζεται 96 το 1996 στη Αισσαβώνα της Πορτογαλίας. Στη διάσκεψη αυτή θα γίνει μία για εκτίμηση της προόδου που έχει επιτευχθεί στην πορεία για αειφόρο ανάπτυξη, θα υποβληθεί το δεύτερο σχέδιο έκθεσης πολιτικών από την ομάδα εμπειρογνωμόνων και θα εξασφαλιστεί η συνέχιση της εκστρατείας Πόλεις με αειφόρο ανάπτυξη (Fudge & Mills, 1994). Toi/ Ιούνιο του 1992, ο Επίτροπος για το περιβάλλον πρότεινε τη δημιουργία ενός δικτύου πόλεων χωρίς αυτοκίνητα και την οργάνωση διάσκεψης γύρω από αυτό το θέμα. Βασικός σκοπός της πρότασης αυτής ήταν να ξεκινήσει μία συζήτηση γύρω από τα καθημερινά κυκλοφοριακά προβλήματα στις πόλεις, να δημιουργηθεί μία πλατφόρμα για την ανταλλαγή εμπειριών και να ευρεθούν λύσεις για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τελικά, η διάσκεψη για τις πόλεις χωρίς αυτοκίνητα έγινε στο 'Αμστερνταμ στις 24 και 25 Μαρτίου 1994. Η διάσκεψη κατέληξε στη σύνταξη ενός χάρτη που υπογράφηκε από τους αντιπροσώπους 40 ευρωπαϊκών πόλεων. Σύμφωνα με τον χάρτη, ένας από τους βασικούς στόχους είναι η προώθηση της αποδοτικής χρήσης της ενέργειας και η μείωση των εκπομπών από την κυκλοφορία που συμβάλλουν στα προβλήματα του φαινομένου του όζοντος και του θερμοκηπίου (Αέσχη για πόλεις χωρίς αυτοκίνητα, 1994). θεωρείται αναγκαίο να αποθαρρυνθεί η χρήση των ιδιωτικών αυτοκινήτων και να ενθαρρυνθεί η χρήση λιγώτερο επιβλαβών μεταφορικών μέσων. Το 1993, διοργανώθηκε από την ευρωπαϊκή γραμματεία του Διεθνούς συμβουλίου τοπικών περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών (ICLEI) το συνέδριο των ευρωπαίων δημοτικών ηγετών για την αλλαγή του κλίματος, υπό την αιγίδα της Επιτροπής της ΕΚ και του Προγράμματος για το Περιβάλλον του ΟΗΕ (UNEP). Αποτέλεσμα του συνεδρίου ήταν το ξεκίνημα της εκστρατείας για την προστασία του κλίματος". Στόχος της κοινής εκστρατείας για εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση των εκπομπών CO^ είναι να βοηθήσει τα έθνη να εκπληρώσουν τους στόχους που τέθηκαν στη διάσκεψη κορυφής του Ρίο όσο το δυνατόν γρηγορώτερα και να υποστηρίξει τις δημοτικές αρχές στις προσπάθειες τους για την καταπολέμηση των αιτίων της αλλαγής του κλίματος. "Ευρωπαϊκές πόλεις To ICLEI, μe συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διοργάνωσε επίσης τη δεύτερη διάσκεψη κορυφής των τοπικών δημοτικών αρχόντων που έγινε στο Βερολίνο αμέσως μετά την πρώτη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της UN FCCC. Η διάσκεψη αυτή κορυφής για την αλλαγή του κλίματος έδωσε τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με νεωτεριστικές τοπικές πολιτικές και πρακτικές και διερεύνησης των δυνατών μελλοντικών στρατηγικών. Η διάσκεψη κορυφής, που την παρακολούθησαν 159 δημοτικοί άρχοντες, εξέδωσε στις 29 Μαρτίου 1995 ανακοινωθέν στο οποίο, μεταξύ άλλων, οι τοπικές αρχές καλούνται να αναπτύξουν σχέδια τοπικής δράσης για τη μείωση των εκπομπών C02 κα7ά 20% μέχρι το 2005. της ενέργειας σε περιφέρειες και Σ7α πλαίσια της πρωτοβουλίας "διαχείριση πόλεις", η Επιτροπή προώθησε τη δημιουργία του δικτύου ENERGY-CITES μe στόχο την αειφόρο χρήση της ενέργειας στις αστικές περιοχές. Με τη δημιουργία των Οργανισμών Ενέργειας Πόλεων ελπίζεται ότι οι εκλεγμένοι άρχοντες και οι θα αντιληφθούν καλύτερη την πρόκληση και τις δυνατότητες που πολίτες παρουσιάζει μία σωστή ενεργειακή διαχείριση. Αυτό θα συμβάλει στη μείωση της κατανάλωσης στις πόλεις και στην, προώθηση τοπικών και νέων ενεργειών οι οποίες θα συμβάλουν επωφελώς στο αστικό και παγκόσμιο περιβάλλον αλλά και -στη/ ποιότητα ζωής στις αστικές περιοχές. Η προσέγγιση αυτή θα ενισχυθεί στα πλαίσια του προγράμματος SAVE-II. 97 των ιδιαίτερα, ερευνητικών Γεωργία Όσον αφορά τα αγροτικά εδάφη, από το 1992 καταβάλλονται προσπάθειες για την εκπαιδευτικών μέσω. "ολοκληρωμένου ελέγχου" προαγωγή ενός δραστηριοτήτων για να μπορέσει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ ρίψης λιπασμάτων και απορροφητικής ικανότητας των εδαφών και των φυτών. Με τον τρόπο αυτό. θα υπάρξει στο μέλλον μείωση εκπομπών Ν20 προερχομένων από τη ρίψη λιπασμάτων. 10. 3. Διάδοση των αποτελεσμάτων των ερευνών Η εκπαίδευση και η επιμόρφωση είναι επίσης σημαντικά στοιχεία των συνοδευτικών μέτρων προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Οι δραστηριότητες στα πλαίσια του EPOCH, των περιβαλλοντικών προγραμμάτων και των προγραμμάτων για το περιβάλλον και το κλίμα (βλ. κεφάλαιο 9) προωθούνται μέσω: και Κινδύνων από Φυσικές επιλεγμένα σε συνεργασία με διάφορα ευρωπαϊκά της Ευρωπαϊκής^ Σχολής Κλιματολογϊας Καταστροφές, μέσω ετήσιων ή διετών σειρών μαθημάτων σε σχετικά ερευνητικά χορήγησης και μεταπτυχιακούς σπουδαστές σε τομείς σχετικού με την κλιματολογϊα και τους κινδύνους από φυσικές καταστροφές, της έκδοσης σειράς βιβλίων και μονογραφιών για θέματα σχετικά με τους ερευνητικούς ανάγκες διαφόρων ειδών ενδιαφερομένων αναγνωστών. του προγράμματος, που καλύπτουν τις ευρωπαίους αποφοίτους θέματα που γίνονται υποτροφιών κατά ινστιτούτα. τομείς τομείς σε Η Ευρωπαϊκή Σχολή Κλιματολογίας και Κινδύνων από Φυσικές Καταστροφές παίρνει τη μορφή σειρών μαθημάτων σχετικών με τρέχοντα ερευνητικά θέματα στον τομέα του κλίματος και των κινδύνων από φυσικές καταστροφές. Τα μαθήματα, τα οποία ελεύθερα διοργανώνονται σε συνεργασία με κορυφαία ευρωπαϊκά ιδρύματα, είναι για αποφοίτους ή μεταπτυχιακούς σπουδαστές που ειδικεύονται σχετικούς σε ερευνητικούς τομείς. Σειρές μαθημάτων σχετικές με την αλλαγή του κλίματος που διοργανώθηκαν από την Ευρωπαϊκή Σχολή Κλιματολογϊας και Κινδύνων από Φυσικές Καταστροφές : m Κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις: Γενική εισαγωγή. 11-18 Σεπτεμβρίου 1988 Κλιματική και πλανητική αλλαγή, 4-12 Απριλίου 1990 Κίνδυνοι πυρκαϊάς δασών και διαχείριση, 27 Μαΐου - 4 Ιουνίου 1992 Η ερημοποίηση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Φυσικές και κοινωνικο οικονομικές πλευρές, 6-13 Οκτωβρίου 1993 Στατιστική ανάλυση της μεταβλητότητας του κλίματος. 30 Οκτωβρίου • 6 Ηοεμβρϊου 1993 Προβλέπεται για το 1995: Επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στη γεωργία, τα δάση και τους υδάτινους πόρους • • • • • 10. 4. Ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με την εκπαίδευση, επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση του κοινού Η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος. Πυρηνικής Ασφάλειας και Προστασίας των πολιτών (ΓΔ XI) της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων παρήγγειλε μία μελέτη για να εξεταστεί για τη βελτίωση των δραστηριοτήτων εκπαίδευσης, επιμόρφωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με την αλλαγή του κλίματος (ΕΕΚ, 1992). Μ ία απογραφή των δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα στα επιμέρους κράτη μέλη οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα: το πεδίο που διανοίγεται στα προγράμματα τους για τη μείωση των εκπομπών C02, πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν δίνουν την πρέπουσα έμφαση σε δραστηριότητες εκπαίδευσης και 98 προαγωγής για την υποστήριξη των νομοθετικών μέτρων. υπάρχουν μεγάλες διαφορές στο επίπεδο της ενεργειακής εκπαίδευσης μεταξύ των χωρών της ΕΚ, σε όλες τις κοινοτικές χώρες, αναγνωρίζεται η ανάγκη για ενεργειακή επιμόρφωση στη βιομηχανία, στο εμπόριο και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η μελέτη έδειξε ότι. για το χειρισμό του προβλήματος της αλλαγής του κλίματος, είναι πιο αποτελεσματικό να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο πακέτο κυβερνητικών μέτρων για την προώθηση της διατήρησης της ενέργειας, που να υποστηρίζεται και να συνδέεται με χρηματοδοτικά κίνητρα και με νομοθετικά μέτρα ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 93 Bengtsson, L. (1994). Climate of the 21st century. 1994. Agricultural and Forest Meteoroly 72 (1994) 3-29. Λέσχη των πόλεων χωρίς αυτοκίνητα (1994). Χάρτα των πόλεων χωρίς αυτοκίνητα, Βρυξέλλες Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1992). Μέτρα πολιτικής στο πεδίο της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της ενημέρωσης του κοινού και των δημοσίων σχέσεων ως συμβολή για την περιστολή των εκπομπών C02, ΓΔΧΙ, σύμβαση αριθ. Β91/Β-3046/9493. Βρυξέλλες, Μάρτιος 1992. Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων την αειφορία: Πρόγραμμα πολιτικής και δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με 1 Φεβρουαρίου 1993. την αειφόρο ανάπτυξη, Βρυξέλλες, το περιβάλλον και (1993). Προς Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1994a). What is TACIS; Partnerships and cooperation with the New Independent States. ΓΔ Ι, Γραφείο πληροφοριών TACIS, Βρυξέλλες, Μάϊος 1994. Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1994b). Τί είναι το PHARE; Μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ενωσης για οικονομική ολοκλήρωση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ΓΔ Ι, Γραφείο πληροφοριών PHARE. Βρυξέλλες, Σεπτέμβριος 1994. Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1994c). Evaluation of progress on integration of the environment into other aeras of Commission policy and action. Detailed note, Βρυξέλλες, 20 Οκτωβρίου 1994, XVII/A/2/MD. Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1994d). Ενδιάμεση του κοινοτικού προγράμματος πολιτικής και έκθεση δράσης υλοποίησης σχετικά με το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη "Προς την αειφορία". COM (94) 453 τελικό. Βρυξέλλες, 30 Νοεμβρίου 1994. Cubasch, U. , J. Waszkewitz, G. C. Hegerl, J. Perlwitz (1995). Regional climate change as simulated in time-slice experiments. Ινστιτούτο Μετεωρολογίας Max-Planck. Αμβούργο. του φαινομένου του θερμοκηπίου. Summary ERM (1992a). Ανάπτυξη πλαισίου αξιολόγησης επιλογών πολιτικής για την report: αντιμετώπιση Assessment of strategic options. Εκθεση για την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ΓΔ για το περιβάλλον, την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία των πολιτών. Climate Research Unit and Environmental Resources Limited. ERM (1992b). Ανάπτυξη πλαισίου αξιολόγησης επιλογών πολιτικής για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Economic valuation of impacts and adaptive measures in the European community. Εκθεση για την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ΓΔ για το περιβάλλον, την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία των πολιτών. Climate Research Unit and Environmental Resources Limited. ^cb^sU* Fudge, C. and L. Mills (1994). Ευρωπαϊκές αειφόρες πόλεις. Πρώτη έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για το αστικό περιβάλλον. Εργο "αειφόρες πόλεις". XI/822/94-FR. Βρυξέλλες, Οκτώβριος 1994. Harrison, Ρ. Α. , andM. L. Parry (1993). The effect of climate change on agricultural and horticultural potential in Europe. Environmental Change Unit. University of Oxford. Εισήγηση που παρουσιάστηκε στο συμπόσιο της ΕΚ για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, Κοπεγχάγη, 6-10 Σεπτέμβριος 1993. Houghton, J. T. , Β. Α. Callander, S. K. Varney(eds. ) (1992). Climate Change 1992 -The IPCC Supplementary Report on the IPCC Scientific Assessment. Cambridge University Press, Cambridge. IPCC (1994). Radiative forcing of climate change. Εκθεση για το 1994 της ομάδας (διακυβερνητική εργασίας για την επιστημονική αξιολόγηση, ομάδα εμπειρογνωμόνων για την εξέλιξη του κλίματος. Περίληψη για τους υπεύθυνους για χάραξη πολιτικής. IPCC Jones, Μ. Β. , Τ. Ashenden, A. J. Parsons, Η. Payer, Α. Raschi, J. Η. M. Thornley (1993). The effects of rising C02 and changing climate on grassland communities in Europe. Εισήγηση που παρουσιάστηκε στο συμπόσιο της ΕΚ για την κλιματική αλλαγή 6-10 Σεπτεμβρίου 1993. της, Κοπεγχάγη, επιπτώσεις και τις Thimbal, Β et al (1995). Ανταπόκριση στις προβλεπόμενες αλλαγές της επιφανειακής θαλάσσιας θερμοκρασίας και των θαλασσίων παγετώνων σε πειράματα διπλασιασμού του διοξειδίου του άνθρακα. Météo-France, αριθ. 42. Warrick, R. A. , Ε. Μ. Barrow, T. M. L. Wigley (1990). The greenhouse effect and its implications for the European Community. Εκθεση για την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αριθ. σύμβασης: EU 4C-0098-UK. Climatic Research Unit, University of East Anglia, Norwich. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 100 ALTENER ΚΑΠ ΚΑΕ CEET CEO ΚΑΚ CORINAIR EAGFF ΕΚ ECOCRAFT ECU ENRICH EUROSTAT EPOCH FEC FNEC GCOS ΑΕΠ AEK GOOS GTOS ΑΠΑ HDP IGBP INC IPCC JOULE KKE ΟΟΣΑ OPET PACE PERU PHARE E&A EAE SAVE STEP SYNERGY TACIS THERMIE UN FCCC OHE WPIC WCRP Πρόγραμμα για την προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Κοινή Αγροτική Πολιτική Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης Πρόγραμμα για καθαρές και αποδοτικές ενεργειακές τεχνολογίες Κέντρο για την παρατήρηση της γης Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών Απογραφή εκπομπών CORINE AIR Ευρωπαϊκό ταμείο αγροτικής καθοδήγησης και εγγυήσεων Ευρωπαϊκή Κοινότητα Έργο για ευρωπαϊκή συνεργασία ως προς τις αντιδράσεις του C02 σε σχέση με τα δάση και τα δένδρα Ευρωπαϊκή Ηομισματική Μονάδα Ευρωπαϊκό δίκτυο έρευνας για την πλανητική αλλαγή Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Ευρωπαϊκό πρόγραμμα κλιματολογϊας και κινδύνων από φυσικές καταστροφές Τελική κατανάλωση ενέργειας Τελική μη ενεργειακή κατανάλωση Σύστημα παρατήρησης του πλανητικού κλίματος Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Ακαθάριστη ενεργειακή κατανάλωση Διεθνές σύστημα παρατήρησης των ωκεανών του πλανήτη Διεθνές σύστημα παρατήρησης της γης Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία Πρόγραμμα ανθρώπινης διάστασης της παγκόσμιας αλλαγής του κλϊματος Διεθνές πρόγραμμα γεώσφαιρας-βιόσφαιρας Διακυβερνητική διαπραγματευτική επιτροπή Διακυβερνητική ομάδα για την αλλαγή του κλίματος Πρόγραμμα κοινών ευκαιριών για μη συμβατικές ή μακροπρόθεσμες μορφές ενέργειας Κοινό Κέντρο Ερευνών Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως Δίκτυο οργανισμών για την προώθηση ενεργειακών τεχνολογιών Πρόγραμμα δράσης για τη βελτίωση της αποδοτικότητας της χρήσης της ενέργειας Ενεργειακός σχεδιασμός σε περιφερειακό και αστικό επίπεδο Πρόγραμμα ενίσχυσης της αναδιάρθρωσης της οικονομίας της Πολωνίας και της Ουγγαρίας Έρευνα και Ανάπτυξη Έρευνα. Τεχνολογική ανάπτυξη και Επίδειξη Πρόγραμμα ειδικών δράσεων για ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης τεχνολογίας για Πρόγραμμα επιστήμης και περιβάλλοντος Πρόγραμμα για ενεργειακή συνεργασία με όλες τις μη κοινοτικές χώρες Πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας της Κοινοπολιτείας των Ανεξαρτήτων Κρατών Πρόγραμμα υποστήριξης ενεργειακών τεχνολογιών Σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών Πρόγραμμα για τις επιπτώσεις στο παγκόσμιο κλίμα Πρόγραμμα έρευνας για το παγκόσμιο κλίμα την προστασία του 101 Χημικοί τύποι και αναφορές CO C02 CH4 NMV0C ΝοΟ Ν0Χ Μονοξείδιο του άνθρακα Διοξείδιο Μεθάνιο Πτητικές οργανικές ενώσεις πλην μεθανίου Υποξεϊδιο του αζώτου Οξείδια του αζώτου του άνθρακα Gg toe Γιγαγραμμαριο (1 Gg=l Κιλοτόννος) ισοδύναμο τόννου πετρελαίου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Ίο 3 Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Αυστρία το 1990 (Gg) ΑΥΣΤΡΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1ο6 1α6 1α7 1α8 Ιβ 101 102 2 2α 2β 2ν 2d 2ε 2στ 3 3α 3β 3γ 3d 4 4α 4β Λγ 4(5 4ε 4στ 6 6α 6β 6γ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία Αλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες W] μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές ζυμώσεις Ζωικά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Αύματα 'ΑΛλα ρυζιού Ολικές εκπομπές 222 1692 Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC 445 ΠΑ - Περιλαμβάνεται αλλού ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε C02 57100 57100 16500 12300 12100 ΠΑ ΠΑ 2100 15 ΠΑ 92 CH, 116 24 <1 1 <1 8 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 1 0 Ν20 1. 4 1 <1 1 145 <1 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 0 0 Ν0„ 216 216 12 47 582 12 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 0 6 CO NMV0C 269 253 <1 24 99 ΠΑ ΠΑ 1391 1391 6 27 130 776 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 16 241 8 16200 ΠΑ 0 0 0 0 0 0 130 20 0 60 12 259 230 28 228 0 0 <1 26 6034 0 0 59200 0# 1200a 4600* * = Χρησιμοποιούνται στοιχεία # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat του CORINAIR Λ ο ^ Πήγες: Εθνική έκθεση για το κλίμα της αυστριακής ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Βάσει των υποχρεώσεων της που απορρέουν από τις διατάξεις και 12 της Σύμβασης πλαισίου για την αλλαγή του κλίματος (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αριθ. 414/1994). Βιέννη, 1994 Eurostat CORINAIR των αρθρ. 4. 2 0/ εκτιμήσεις για τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται όλες από την εθνική έκθεση, εκτός και αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: a. Συγκερασμός εκτιμήσεων της Eurostat και του CORINAIR για τις εκπομπές απο μεταφορές //ο Ο Λ Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του ΘερμοκηιΓιυυ στο Βέλγιο το 1990 (Gg) ΒΕΛΓΙΟ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 Ιβ 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3ί 4 4α 40 4γ 4(5 4ε 4στ 6 6α 60 6γ εν Ενέργεια Καύση καυσίμων Ενέργεια και γένει μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές καύσιμα & αέρ/ο Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία ΆΛΛα Βιομάζα Διαφεύγοντα Πετρέλαιο Εξόρυξη άνθρακα Β/ομηχοίν/jcéç d/epKOovff Σίδηρος και Μη σιδηρούχα Ανόργανες χημικές Οργανικές χημικές Μη μεταλλικά ύλες ύλες χάλυβας μέταλλα ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση και στεγνό λιπών καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία ζυμώσεις προϊόντων χημικών 'ΑΛΑα Γεωργία Εντερικές Ζωικά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Αύματα Άλλα ρυζιού εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών Δεξαμενές αεροπορικών FNEC καυσίμων καυσίμων ΠΑ - Περιλαμβάνεται ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε αλλού C07 106400 106400 33800 25500 2600 ΠΑ 7200 2600 14 ΠΑ 46 20600 ΠΑ 4600 CH, Ν,Ο 71 25 <1 55 1 6 ΠΑ ΠΑ 8 8 2 3 19 2 ΠΑ ΠΑ NO, 330 330 56 67 918 12 ΠΑ ΠΑ CO NMVOC 203 1085 # 216 # 1085 2 110 291 55 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 13 14 55 108 54 0 0 0 0 90 270 9 0 0 1 900 900 5 0 3 16 0 114500 39 22 338 1219 361 -Ολικές 13300 2000 10200 * - Χρησιμοποιούνται # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR Ίο G Πηγές: του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία μηχανισμού Βελγικό εθνικό πρόγραμμα για τη μείωση των εκπομπών C02. Βάσει της "αποφάσεως παρακολούθησης των εκπομπών C02 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου στην Κοινότητα". Eurostat (υποδεικνύεται με ένα *) CORINAIR (υποδεικνύεται με ένα #) Ιούνιος 1994 0/ εκτιμήσεις για το C02 προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός και αν άλλως δηλώνεται. Οι τιμές για τα υπόλοιπα, πλην C02. αέρια αποτελούν εκτιμήσεις του CORINAIR. Υποσημειώσεις: α. Συγκερασμός εκτιμήσεων CORINAIR & Eurosta για τις εκπομπές από μεταφορές. A<L> 1} Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη Δανία το 1990 (Gg) C02 50900 50200 25700 6000 1500 800 #0 700 1200 α 3 6 11 CH4 23 12 2 1 1 0 <1 0 0 8 3 0 11200 5000 700 1200 Ν20 ΝΟχ CO NMV0C γ 2 2 γ 1 <1 138 0 5 0 0 0 269 269 κ 96 17 547 770 737 γ 39 6 106 8 5 1 10 10 4 139 13 33 10 1 0 0 0 0 0 129 119 ^ 2 1 2 34 26 2 7 2 2 0 ΔΑΝΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2ί 2ε 2σΓ 3 3α 30 3γ 3ί 4 4α 40 4κ 4ί 4e 4στ 6 6α 60 6κ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία!δασοκομία Άλλα Βιομάζα άνθρακα Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά ΆΛλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και ξηρό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Ι~£αρκ'α Εντερικές Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια ρυζιού εδάφη Αγροτικά Καύση γεωργικών Καύση Χειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα ζυμώσεις αποβλήτων 0 0 137 120 262 9 0 0 125 9 122 0 0 0 2 11 0 <1 270 770 165 0 <1 5 66 1 17 <1 3 -Ολικές εκπομπές Δεξαμενές Δεξαμενές FNEC ναυτιλιακών αεροπορικών καυσίμων καυσίμων ΠΑ - Περιλαμβάνεται ΔΕ - Δεν εκτιμήθηκε αλλού 52100 406 3000 1900 1000 * * - Χρησιμοποιούνται # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR Πηγές: Προστασία του κλίματος στη Δανία. Υπουργείο Περιβάλλοντος. Δανικός (Εθνική οργανισμός προστασίας ανακοίνωση στα πλαίσια της UN FCCC. Eurostat (υποδεικνύεται με ένα *) CORINAIR (υποδεικνύεται με ένα #) του περιβάλλοντος. Δοινία, 1994. 0/ εκτιμήσεις έκθεση, εκτός και αν άλλως δηλώνεται. για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική Υποσημειώσεις: α. Η Δανία, στις εκτιμήσεις της, συμπεριέλαβε και τις εκπομπές C02 από την εξαγωγή πετρελαίου/αερίου (συμπεριλαμβανομένων και των αερίων καύσης, flaring) Me βάση τα στοιχεία του CORINAIR, ο/ εκπομπές αυτές έχουν αφαιρεθεί. Η Δανία διόρθωσε τα στοιχεία της για τις εκπομπές από καύση καυσίμων για να ληφθούν υπόψη οι εισαγωγές/εξαγωγές ηλεκτρισμού. Η διόρθωση αυτή (6300 Gg C02) αγνοήθηκε για λόγους σύγκρισης. Η Δανία περιέλαβε τις εκπομπές C0^ από εξαγωγή πετρελαϊο/αερϊο > (συμπεριλαμβανομένων και των αερίων καύσης) στην κατηγορία ΙΑ. Συνεπώς, χρησιμοποιήθηκαν οι εκτιμήσεις CORINAIR. Η διόρθωση ως προς τις εισαγωγές/εξαγωγές ηλεκτρισμού αγνοήθηκαν για λόγους σύγκρισης και συμφωνίας με τα υπόλοιπα κράτη μέλη. β. γ. 4 ο? Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη Φινλανδία το 1990 (Gg) ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3δ 4 4α 40 4/ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6γ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία ΆΛΛα Β/ομα£α Διαφεύγοντα καύσιμα nerpé/ta/o & aép/o Εξόρυξη άνθρακα Βίομηχανίκές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές ζυμώσεις Ιωίκά απόβλητα ΚαΛλ/έρ/ε/α ρυζιού Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Αύματα Άλλα CH< NjO NO, CO NMVOC 19 19 1 2 55 ΠΑ 60 ΠΑ 291 291 64 41 368 ΠΑ 61 18 484 484 9 32 79 ΠΑ 51 14 17 52600 52600 19500 13700 ΠΑ 2100 1200 C02 11500 5800 100 100 1100 156 142 0 0 ΠΑ 12 15 2 48 12 83 105 94 11 139 34 εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ ΔΕ Περιλαμβάνεται αλλού Δεν εκτιμήθηκε 53900 252 22 295 487 219 -Ολικές 2800 1400α 6000* * - Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία του CORINAIR 7^3 Πηγές: Εθνική έκθεση της Φινλανδίας βάσει των προβλεπομένων στη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος. Ιανουάριος 1995. Eurostat CORINAIR 0/ εκτιμήσεις για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. Συγκερασμός εκτιμήσεων Eurostat και CORINAIR για τις εκπομπές από μεταφορές -Ί/Ίο Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη Γαλί/α το 1990 (Gg) ΓΑΛΛΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3(5 4 4α 40 4γ 4(5 4ε 4στ 6 6α 60 6γ γένει εν Ενέργεια Καύση καυσίμων Ενέργεια και Βιομηχανία Μεταφορές μετατροπή διεργασίες Εμπόριο/Υπηρεσίες Karo/x/fç Γεωργία/δασοκομία Ά/Ua Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα ΠετρέΛα/ο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα Ανόργανες χημικές Οργανικές χημικές Μη μεταλλικά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση και στεγνό λιπών καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία μέταλλα ορυκτά ύλες ύλες ζυμώσεις προϊόντων χημικών Άλλα Γεωργία Εντερικές Ζω/κά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση κ£ωρκ'*ώΐ' αποβλήτων Καύση Ae/pwiw Απόβλητα Χωματερές Αύματα ' A/Ua ρυζιού CO, 349800 349700 60800 71100 23700 7800 16700 500 2500 500 0 128100 58200 200 600 12700 23 126 311 1444 1800 8000 α 6200 716 CO NMVOC CH4 495 184 5 6 4 3 3 21 0 106 204 3 Ν,Ο 12 12 2 2 1194 1 68 0 103 3 47 55 NO. 1675 1671 163 154 7062 18 1895 74 0 4 23 623 20 10047 10047 29 596 1199 18 250 447 137 668 3 43 2 1640 61 159 10 19 748 15 18 61 1 1 4 20 20 223 223 9 1667 1530 6 1 67 137 86 18 27 39 640 253 72 74 240 18 -Ολικές εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών Δεξαμενές αεροπορικών FNEC καυσίμων καυσίμων ΠΑ - Περιλαμβάνεται ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε αλλού 366500 2896 176 1722 10947 2424 8100 9000 39800 * = Χρησιμοποιούνται # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR Πηγές: Εθνικό πρόγραμμα πρόληψης της αλλαγής του κλίματος. Γαλλική Δημοκρατία, Φεβρουάριος 1995. Eurostat (υποδεικνύεται με ένα *) CORINAIR (υποδεικνύεται με ένα #) 0/ εκτιμήσεις για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. Υποτίθεται ότι η εκτίμηση των 1800 Gg για τις χωματερές ισχύει για εκπομπές από μη οργανικά!μη ανακυκλώσιμα υλικά Η εθνική έκθεση της Γα/Μ/aç δεν περιέχει εκτιμήσεις για εκπομπές από δεξαμενές Συγκερασμός εκτιμήσεων Eurostat και CORINAIR για τις μεταφορές β. γ. ΛΛΖ Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη Γερμανία το 1990 (Gg) Ν,Ο NO, CO NMVOC CH4 1767 228 12 16 9 5 3 1 3 31 0 317 1222 11 69 α 91 1539 CO? 984000 983000 436000 169000 65000 5000 21000 1000 29000 1000 3000 159000 129000 1000 25000 2923 2921 672 217 5990 35 1483 2 183 7 26 2 0 21 549 13 10104 10078 921 899 1252 183 96 35 224 234 205 26 0 664 9 113 2 33 33 15 4 1732 2 73 0 0 0 2 0 0 100 3 14 86 5 1420 2318 2043 623 2397 79 ΠΑ 6 80 11 69 4 ΠΑ ΠΑ ΠΑ ΠΑ ΠΑ ΠΑ ΠΑ 101300 6218 223 2944 10768 2978 8000 11000 68400 *Υ ΔΕ ΔΕ 155 50 37 58 1679 1474 11 15 10 2 60 28 205 0 129 59 61 1170 480 110 200 380 0 ΠΑ ΠΑ 16 9 -Ολικές ΓΕΡΜΑΝΙΑ 1 Ια lei 1α2 1ο3 1α4 1α5 1α6 1α7 Ιαβ 10 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 3γ 3δ 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6/ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομ ί α Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές ζυμώσεις Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια ρυζιού Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Κύματα Άλλα εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ = Περιλαμβάνεται αλλού ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε * = Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat Tï;j Περιβαλλοντική πολιτική. Προστασία του κλίματος στη Γερμανία. Πρώτη έκθεση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Σεπτέμβριος 1994. Eurostat (υποδεικνύεται με ένα *) 0/ εκτιμήσεις προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. β. Στη γερμανική έκθεση αναφέρονται ως "μικροί καταναλωτές" Η Γερμανία ανέφερε στην εθνική της έκθεση ότι οι εκπομπές C0? από την αποτέφρωση αποβλήτων περιλαμβάνονται στις εκπομπές τις σχετικές με την ενέργεια, Οι εκπομπές FNEC δεν περιελήφθησαν στην εθνική έκθεση της Γερμανίας. Συνεπώς, χρησιμοποιούνται τα στοιχεία της Eurostat. γ. ΑΛ^ Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ελλάδα το 1990 (Gg) ΕΛΛΑΔΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3(5 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6γ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία!δασοκομία Άλλα Β/ομά(α Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές Οργανικές χημικές Μη μεταλλικά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία ύλες ύλες ορυκτά ζυμώσεις προϊόντων χημικών Άλλα Γεωργία Εντερικές Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Αύματα Άλλα ρυζιού εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών Δεξαμενές αεροπορικών FNEC καυσίμων καυσίμων ΠΑ - Περιλαμβάνεται ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε αλλού CO, 77400 77400 43800 9700 *0 8300 ΠΑ 15600 ΠΑ a a 5 *β ΠΑ 364 8100 # 5900 CH, 369 6 1 <1 1 <1 ΠΑ ΠΑ Ν20 8 8 7 <1 386 <1 ΠΑ ΠΑ Ν0„ CO NMVOC 502 502 111 3 770 1 ΠΑ ΠΑ 777 777 6 <1 184 1 ΠΑ ΠΑ 0 4 189 185 1 <1 <1 ΠΑ 34 25 22 82 363 13 341 32 600 600 202 86100 936 24 543 1143 325 -OAïKéç 8200 2000 1800 * - Χρησιμοποιούνται # •= Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR /ins Πηγές: Δλλαγή του κλίματος. Ελληνικό σχέδιο δράσης για τη μείωση των εκπομπών C02 και άλλων αερίων του θερμοκηπίου. Φεβρουάριος 1995. Eurostat (υποδεικνύεται με ένα *) CORINAIR (υποδεικνύεται με ένα #) 0/ εκτιμήσεις για το C02 προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Τα στοιχεία για τα υπόλοιπα αποτελούν εκτιμήσεις της CORINAIR. Υποσημειώσεις: α. Ελήφθησαν από τους πίνακες εκπομπών C02 ως ενημέρωση της εθνικής έκθεσης του 1992 0/ εκτιμήσεις για τις εκπομπές C02 που υπάρχουν στην ελληνική έκθεση είναι υψηλώτερες από τις τιμές Eurostat/CORINAIR. Σ777ν έκθεση εξηγείται ότι οι εκτιμήσεις υψηλώτερες λόγω του υψηλωτέρου συντελεστή εκπομπών για το Εντούτοις, δεν παρέχονται εξηγήσεις γιατί και για τις υπόλοιπες κατηγορίες καύσεως οι εκτιμήσεις είναι υψηλώτερες. Κατά συνέπεια, χρησιμοποιούνται τα στοιχεία της Eurostat. Συγκερασμός εκτιμήσεων Eurostat και εθνικού προγράμματος για δεξαμενές. για την περίπτωση Ενέργεια & Μετατροπή είναι λιγνίτη. τις β. γ. AAÇy Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ιρλανδία το 1990 (Gg) 4900 5800 ΙΡΛΑΝΔΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3ί 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6κ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία Άλλα Β/ομά£α Διαφεύγοντα καύσιμα ΠεΓρέΛα/σ & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές ζυμώσεις Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια ρυζιού Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα εκπομπές 30720 Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ = nep ι λαμβάνεται αλλού ΔΕ - Δεν εκτιμήθηκε * = Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία του CORINAIR CO, 29100 29100 10900 5400 1400 700 1600 50 50 0 1100 1500 10 551 136 796 *α Ν,Ο NO. 2 2 1 <1 45 <1 5 <1 111 111 46 11 305 1 76 3 CO 390 390 3 1 63 4 8 1 NMVOC 74 71 <1 <1 <1 <1 CH4 15 5 0 <1 <1 <1 1 <1 0 10 <1 ο 644 40 52 39 2 40 136 0 21 6 5 5 83 78 4 <1 38 38 1 1 42 114 429 197 -Ολικές 100 160 5345 2187 364 AS)2j Πηγές: Ιρλανδία. Δνακοίνωση στα πλαίσια της UN FCCC- Συντάχθηκε για τη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών σύμφωνα με το άρθρο 12 της σύμβασης πλαισίου για Ιρλανδία, Οκτώβριος 1994. Eurostat (υποδεικνύεται με ένα *) CORINAIR (υποδεικνύεται με ένα #) την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος. 0/ εκτιμηθείς για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. Στην εθνική έκθεση της^ Ιρλανδίας δεν προβλέπονται εκπομπές από δεξαμενές θαλάσσιων καυσίμων. 'Δλλες σημειώσεις: Η Ιρλανδία κάνει στην εθνική της ανακοίνωση και εκτίμηση των εκπομπών NMV0C από την αλλαγή χρήσης γης και τη δασοκομία. Εντούτοις, επειδή λίγα μόνον κράτη μέλη έκαναν εκτιμήσεις για εκπομπές και Ι ή δεσμεύσεις από αλλαγή στη χρήση γης και από τη δασοκομία, η κατηγορία αυτή δεν περιλαμβάνεται καθόλου στην απογραφή εκπομπών της ΕΚ. Λ*\% Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ιταλία το 1990 (Gg) ΙΤΑΛΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2ί 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3d 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6κ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές ζυμώσεις Ζωικά απόβλητα Καλλιέργεια ρυζιού Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα CO, 401400 401400 138400 91300 26300 8100 500 27600 1500 2300 0 400 0 95600 41200 0 400 23000 5100 7300 2200 27 5 347 2 654 64 1526 CH4 413 66 8 10 4 2 5 3 10 0 337 10 4 Ν,Ο 42 42 20 10 967 3 34 <1 15 3 15 0 NO. 1981 1981 462 377 5645 22 55 109 8 2 0 7 173 <1 CO 7155 7155 41 656 996 27 8 535 3 193 140 371 3 182 2 14 20 0 1860 59 32 1704 887 1 158 97 1611 34 51 57 1 <1 1704 29 22 29 2401 NMVOC 1276 1137 27 19 69 1 15 140 73 <1 9 41 538 238 49 64 187 492 381 14 97 22 <1 -Ολικές εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΓΙΑ = Π£ρ/λαμ0άνεται αλλού ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε 436300 3889 116 2034 9258 8600 4800 30200 * = Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat # = Χρησιμοποιούνται στοιχεία του CORINAIR >M<5 Πήγες: Πρώτη ιταλική εθνική ανακοίνωση βάσει της σύμβασης πλαισίου για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ιανουάριος 1995. Eurostat CORINAIR Το εθνικό ιταλικό πρόγραμμα δεν παρέχει εκτιμήσεις σύμφωνα με το σχήμα του IPCC. Δπό πλευράς καυσίμων και τελικής χρήσεως παρέχονται πίνακες από εθνικές εκθέσεις. Συνεπώς, για τις εκπομπές C02 χρησιμοποιούνται εκτιμήσεις από Eurostat και CORINAIR ενώ για τα εκτός C02 αέρια χρησιμοποιούνται εκτιμήσεις CORINAIR. Υποσημειώσεις: α: Συγκερασμός εκτιμήσεων Eurostat και CORINAIR για τις μεταφορές. 1Zo Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο Αουξεμβουργο το 1990 (Gg) ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2(5 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3(5 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 by και μετατροπή καύσιμα εν γένει Ενέργεια Καύση καυσίμων Ενέργεια Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα Πετρέλαιο & αέρ/ο Εξόρυξη Βιομηχανικές Σίδηρος Μη σιδηρούχα Ανόργανες Οργανικές Μη μεταλλικά 'Αλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση και στεγνό χημικές χημικές άνθρακα διεργασίες και χάλυβας μέταλλα ύλες ύλες ορυκτά λιπών καθάρισμα Παρασκευή!επεξεργασία ζυμώσεις χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές Ζωικά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα ρυζιού εκπομπές Δεξαμενές Δεξαμενές FNEC ναυτιλιακών αεροπορικών καυσίμων καυσίμων ΠΑ = Περιλαμβάνεται ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε αλλού C02 12600 12600 1900 6600 300 100 600 0 0 100 100 Α 0 300 0 2900 800 0 600 <1 13300 2 16 4 -. 24 * 0 * * = Χρησιμοποιούνται # = Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR NO, CO NMVOC CH„ 2 0 0 0 2 0 Ν20 <1 11 0 0 23 23 <1 11 48 0 1 5] 0 0 17 154 154 <1 98 Π 1 1 2 17 1 0 0 0 0 14 12 <1 2 1 1 4 1 <1 1 2 <1 <1 0 0 0 <1 0 0 18 2 4 <1 1 , -- Ολικές <1 23 171 19 ΛΖ^) Πήγες: Εθνική έκθεση του Λουξεμβούργου εν όψει της Ιης συνδιάσκεψης της συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος. Μάρτιος 1995. Eurostat CORINAIR (CORINAIR 1990 - Λουξεμβούργο, τελική έκθεση) Οι εκτιμήσεις για το C02 προέρχονται από την εθνική έκθεση του Λουξεμβούργου, εκτός αν άλλως δηλώνεται. 0/ εκτιμήσεις για τα υπόλοιπα, πλην C02. αέρια είναι εκτιμήσεις της CORINAIR. Υποσημειώσεις: α. Η εθνική ανακοίνωση του Λουξεμβούργου περιλαμβάνει εκτίμηση για εκπομπές από τη "φύση". 0/ εκπομπές αυτές δεν περιλαμβάνονται στις ολικές εκπομπές C02. Συγκερασμός εκτιμήσεων Eurostat και CORINAIR για τις μεταφορές. b. ιζ^ζ. Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στις Κάτω Χώρες το 1990 (Gg) ΧΩΡΕΣ CO, CH4 Ν,Ο NO, -ΚΑΤΩ 1 Ια Ιαΐ Ια2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2δ 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3(5 4 4α 40 4γ 4δ Άε 4στ 6 6α 60 6γ ' Ενέργεια ev Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή γένει Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία!δασοκομία διεργασίες καύσιμα Ι αέριο Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα Πετρέλαιο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα Ανόργανες χημικές Οργανικές χημικές Μη μεταλλικά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό ορυκτά καθάρισμα Παρασκευή/επεξεργασία μέταλλα ύλες ύλες ζυμώσεις προϊόντων χημικών Άλλα Γεωργία Εντερικές Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα ρυζιού εδάφη 26900 19200 700 800 14900 14900 51400 33400 9500 8600 1900 400 0 900 900 177 28 5 ΠΑ 0 149 γ 6 6 <1 <1 337 <1 ΠΑ ΠΑ 0 16 149 402 377 508 106 382 5 22 22 15 4 11 575 δ εκπομπές Δεξαμενές καυσίμων ναυτιλιακών Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ ΔΕ Περιλαμβάνεται Δεν εκτιμήθηκε αλλού 151800 1067 59 35900 4500 28600 * = Χρησιμοποιούνται # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR CO 570 570 92 86 716 31 ΠΑ 24 NMVOC 800 800 6 10 195 68 ΠΑ ΠΑ 0 231 231 19 1 16 ΠΑ 229 77 0 145 0 3 0 3 1029 459 -Ολικές π Ζ 3 Πηγές: Εθνική ανακοίνωση των Κάτω Χωρών για τις πολιτικές αλλαγής του κλίματος. Συντάχθηκε για τη συνδιάσκεψη των συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος. Κάτω Χώρες, Νυγουστος 1994. Eurostat CORINAIR 0/ εκτιμήσεις για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. στατιστικές Στην εθνική ανακοίνωση των Κάτω Χωρών περιλαμβάνεται εκτίμηση για τις πραγματικές εκπομπές από πρώτες ύλες (14800 Gg) και διαφορές (1000 Gg). Για να υπάρχει συνέπεια με τις απογραφές εκπομπών από άλλες χώρες, οι εκπομπές αυτές δεν έχουν περιληφθεί. Επίσης, οι Κάτω Χώρες προέβησαν σε διορθώσεις όσον αφορά τις θερμοκρασίες. Οι δ7 όρθωσε ι ς αυτές αγνοήθηκαν για λόγους σύγκρισης. Οι Κάτω Χώρες περιλαμβάνουν στην εθνική τους ανακοίνωση μία εκτίμηση για 28600 Gg εκπομπών C02 για να ληφθούν υπόψη οι πιθανές εκπομπές από πρώτες ύλες. Για να υπάρχει συνέπεια με τις απογραφές εκπομπών από άλλες χώρες, η εκτίμηση αυτή χρησιμοποιείται για τις εκπομπές από FNEC. 0/ Κάτω Χώρες περιλαμβάνουν στην εθνική τους ανακοίνωση εκτίμηση για τις εκπομπές από εμφανίζοντα ρύπανση εσωτερικά και παράκτια ύδατα. Οι εκπομπές αυτές δεν έχουν περιληφθεί εδώ διότι προβλέπεται στις οδηγίες του IPCC για τις εθνικές απογραφές αερίων του θερμοκηπίου και οι υπόλοιπες χώρες δεν έκαναν εκτιμήσεις. Εκπομπές Ν20 από παράκτια ύδατα και ύδατα της ενδοχώρας που εμφανίζουν ρύπανση. η πηγή αυτή δεν β. γ. δ. Λ ZKJ Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Πορτογαλία το 1990 (Gg) 9900 900 ΔΕ <100 3100 ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2(5 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3ί 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6κ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο/Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή!επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικέ? ζυμώσεις Ζω'/'κά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα ρυζιού 42500 εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ = Περιλαμβάνεται αλλού ΔΕ - Δεν εκτιμήθηκε * - Χρησιμοποιούνται στοιχεία # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat του CORINAIR Ν,Ο 5 5 3 1 108 NO. 210 210 60 18 614 2 54 21 4 11 CO 1072 1072 68 264 81 63 5 9 436 8 11 <1 NMVOC 117 109 11 3 6 3 13 15 9 67 26 2 6 32 0 1 3 CH4 13 11 2 2 1 3 2 <1 176 105 58 13 35 33 2 227 11 214 1083 199 -Ολικές CO, 38700 38700 19400 6100 #a 1000 1300' 3400 <100 300 <100 0 400 400 2100 1800 6600 te. r Πηγές: Πορτογαλική έκθεση βάσει του άρθρου 12 της σύμβασης πλαισίου του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, Λισσαβώνα, 1994. Eurostat CORINAIR 0/ εκτιμήσεις για το C02 παρέχονται από την Πορτογαλία έπειτα από αίτημα του Συμβουλίου Υπουργών, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Ία στοιχεία για τα εκτός C02 αέρια είναι στοιχεία CORINAIR. Υποσημειώσεις: α. Οι εκτιμήσεις της εθνικής έκθεσης για τις εκπομπές C02 από τις μεταφορές αντιστοιχούν σε 8700 Gg. ενώ οι εκτιμήσεις της Eurostat είναι 10200 Gg και της CORINAIR 9800 Gg. Το πιθανώτερο είναι ότι οι εθνικές εκτιμήσεις δεν περιλαμβάνουν όλες τις πηγές μεταφορών και, κατά συνέπεια, χρησιμοποιήθηκαν οι εκτιμήσεις CORINAIR. Συγκερασμός εκτιμήσεων Eurostat και εθνικής εκθέσεως b. 4ZG Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ισπανία το 1990 (Gg) ΙΣΠΑΝΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2ί 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3ί 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6κ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές Εμπόριο!Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία/δασοκομία Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα Πίτρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικές χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση λιπών και στεγνό καθάρισμα Παρασκευή!επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερικές ζυμώσεις Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια ρυζιού Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές- Λύματα Άλλα CO, 222900 222900 78400 52300 28900 ΠΑ 35300 900 600 18600 0 63300 ΠΑ 0 15100 1800 2500 α 700 14 ΠΑ 684 346 11 470 εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ - ΠΕρ/λαμ0άν6τα/ αλλού ΔΕ - Δεν εκτιμήθηκε 227300 4531 12200 4100 18800 * « Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat # - Χρησιμοποιούνται στοιχεία του CORINAIR CH4 758 74 11 6 2 44 ΠΑ ΠΑ 4 3 <1 <1 0 0 <1 ο 875 426 70 22 494 23 94 Ν,Ο 21 21 11 5 723 3 ΠΑ ΠΑ 10 ο ο 10 ο ο ο ο NO, 1158 1158 270 144 2721 21 ΠΑ ΠΑ 15 2 0 CO 4032 4032 20 401 489 890 ΠΑ ΠΑ 66 248 188 60 0 0 0 <1 0 55 397 55 0 28 29 261 1189 4725 397 272 2 12 1120 NMVOC 634 568 11 9 59 ΠΑ 70 4 <1 3 16 48 302 87 38 38 138 95 74 22 10 <1 7 -Ολικές **. ! Πηγές: Έκθεση της αλλαγή του Ισπανία. Eurostat (υποδεικνύεται CORINAIR (υποδεικνύεται με με ένα *) ένα #) Ισπανίας σύμφωνα με τη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την κλίματος. Προσωρινή έκδοση. Εθνική επιτροπή κλίματος. 0/ εκτιμήσεις για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. Η Ισπανία έκανε μία εκτίμηση για 1800 Gg εκπομπών C02. Υποτίθεται ότι οι εκπομπές αυτές είναι από μη οργανικά/μη ανακυκλώσιμα υλικά, Στοιχεία για εκπομπές από δεξαμενές δεν περιλαμβάνονται στην εθνική έκθεση, Συγκερασμός στοιχείων Eurostat και εθνικής εκθέσεως. ισπανική β. γ. 4Z8 Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη Σουηδία το 1990 (Gg) ΣΟΥΗΔΙΑ 1 Ια Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1ο7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2(5 2ε 2στ 3 3α 30 3κ 3(5 4 4α 40 4γ 4(5 4ε 4στ 6 6α 60 6κ Ενέργεια εν γένει Καύση καυσίμων Ενέργεια και μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές" Εμπόριο!Υπηρεσίες Κατοικίες Γεωργία!δασοκομία Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα καύσιμα Πετρέλαιο & αέριο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές διεργασίες Σίδηρος και χάλυβας Μη σιδηρούχα μέταλλα Ανόργανες χημικές ύλες Οργανικέ? χημικές ύλες Μη μεταλλικά ορυκτά 'Αλλα Χρήση διαλυτών Βάσιμο Απομάκρυνση λιπών και ξηρό καθάρισμα Παρασκευή!επεξεργασία χημικών προϊόντων Άλλα Γεωργία Εντερ/κέζ· ζυμώσεις Ζω/κά απόβλητα Καλλιέργεια ρυζιού Αγροτικά εδάφη Καύση κίωρι//κώ^ αποβλήτων Καύση λειμώνων Απόβλητα Χωματερές Λύματα 'Αλλα εκπομπές Δεξαμενές ναυτιλιακών καυσίμων Δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων FNEC ΠΑ - Περιλαμβάνεται αλλού ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε CO, 55200 55100 7000 13400 11500 ΠΑ ΠΑ <100 0 5000 700 200 300 100 50 50 100 500 ΠΑ 300 23100 ΠΑ <100 1600 2500 500 300 CH4 33 33 1 4 10 ΠΑ ΠΑ ΠΑ Ν,Ο 4 4 1 2 285 1 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 0 17 ΠΑ CO 1606 1606 8 6 201 69 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 18 NO, 362 362 20 39 1503 19 ΠΑ ΠΑ ΠΑ 11 2 1 2 196 188 100 100 NMVOC 375 375 4 11 141 ΠΑ ΠΑ 18 67 59 98 40 15 36 0 61300 329 15 373 1612 540 -Ολικές 4200 ΠΑ 5700* * - Χρησιμοποιούνται στοιχεία # = Χρησιμοποιούνται στοιχεία της Eurostat του CORINAIR ΛΖ Πήγες: Σουηδική εθνική έκθεση σύμφωνα με τη σύμβαση πλαίσιο του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος. Υπουργείο Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων. Σεπτέμβριος 1994. Eurostat CORINAIR 0/ εκτιμήσεις για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση, εκτός αν άλλως δηλώνεται. 13ο Εκτιμήσεις εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1990 (Gg) ΒΑΣΙΛΕΙΟ CO, CH4 566000 560400 231300 96700 30200 2700 5700 7400 11 46 a 1238 120600 78900 5700 7400 Ν,Ο 1316 78 5 7 3 2 <1 3 4 0 482 756 5 NO, 6 6 3 1498 68 3 82 93 13 80 CO 2710 2628 823 180 5884 56 269 4 33 82 21 NMVOC 6317 6284 57 65 115 8 37 1 90 33 220 12 0 220 0 1 la Ιαΐ 1α2 1α3 1α4 1α5 1α6 1α7 1α8 10 101 102 2 2α 20 2γ 2(5 2ε 2στ 3 3α 30 3γ 3c5 4 4α 40 4γ 4δ 4ε 4στ 6 6α 60 6γ εν Ενέργεια Καύση καυσίμων Ενέργεια και γένει μετατροπή Βιομηχανία Μεταφορές ΕμπόριοΠπηρεσίες ορυκτά καύσιμα μέταλλα χάλυβας ύλες ύλες δασοκομία διεργασίες χημικές χημικές Κατοικίες Γεωργία! Άλλα Βιομάζα Διαφεύγοντα Πετρέλαιο & α έ ρ ιο Εξόρυξη άνθρακα Βιομηχανικές Σίδηρος και Μη σιδηρούχα Ανόργανες Οργανικές Μη μεταλλικά Άλλα Χρήση διαλυτών Βάψιμο Απομάκρυνση και στεγνό Παρασκευή! χημικών Άλλα Γεωργία Εντερικές Ιωίκά απόβλητα Καλλιέργεια Αγροτικά εδάφη Καύση γεωργικών αποβλήτων Καύση λειμώνων λιπών καθάρισμα επεξεργασία προϊόντων ζυμώσεις ρυζιού Απόβλητα Χωματερές Λύματα Άλλα 1004 2800 4800 2007 2200 V 1141 11 4 7 125 12 2078 71 0 19 19 εκπομπές Δεfαμε/έζ" ναυτιλιακών αεροπορικών Δεξαμενές FNEC καυσίμων καυσίμων ΠΑ = Περιλαμβάνεται ΔΕ = Δεν εκτιμήθηκε αλλού 577000 4531 108 2740 6682 2540 στ 7200 1400 36700 δ ε * * = Χρησιμοποιούνται # = Χρησιμοποιούνται στοιχεία στοιχεία της Eurostat του CORINAIR 1396 1306 13 2 90 455 417 38 674 237 61 72 304 0 -ΗΝ. -Ολικές <"30 Πήγες: Λλλαγή του κλίματος. Έκθεση του Η. Β. Έκθεση του Ην. Βασιλείου σύμφωνα με τη σύμβαση πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος. Ιανουάριος 1994. Τα στοιχεία έχουν ενημερωθεί για λόγους συνεπείας με τα τελευταία στοιχεία εκπομπών του Η. Β. στη ΙΊη σύνοψη στατιστικών για την προστασία του περιβάλλοντος και τα ύδατα. Eurostat CORINAIR 0/ εκτιμήσεις για όλα τα αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται από την εθνική έκθεση του Η. Β. , όπως αναθεωρήθηκε από το βρεταννικό Υπουργείο Περιβάλλοντος για λόγους συνέπειας με την ενημερωμένη απογραφή εκπομπών στη \Ίη σύνοψη στατιστικών για την προστασία του περιβάλλοντος και τα ύδατα, εκτός αν άλλως δηλώνεται. Υποσημειώσεις: α. β. Λεν περιλαμβάνονται στις συνολικές εκπομπές Me βάση τις αναφερόμενες στην εθνική έκθεση εκτιμήσεις για 2500 Gg από χωματερές και 6051 Gg από αποτέφρωση. Στην έκθεση του Η. Β. , η τις τελευταία παρουσιάζεται στην κατηγορία 2F. Εκπομπές C02 από αποτέφρωση Εκτιμήσεις του Η. Β. για τις εκπομπές από διεθνείς δεξαμενές θαλάσσιων καυσίμων Εκτιμήσεις του Η. Β. για τις εκπομπές από διεθνείς δεξαμενές αεροπορικών καυσίμων γ. δ. ε. στ. 0/ εκπομπές NMV0C από αλλαγή χρήσης γης (80 Gg) δεν περιελήφθησαν ως μέρος του συνόλου. 1 3£ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2. Σενάρια ^33 Σενάριο Conventional Wisdom: ενεργειακοί δείκτες ΣΕΝΑΡΙΟ CONVENTIONAL WISDOM Γενική περιγραφή: Μακρό- οικονομικά: Φορολογία: Περιβάλλον: • Τιμές ενέργειας: Αργό ($1993) Αέριο 'Ανθρακας Τεχνολογία: Στατικό (γνωστό ως "business as usual") σενάριο που αντιπροσωπεύει τον κλασσικό τρόπο σκέψης σχετικά με την πιθανώτερη εξέλιξη των γεγονότων. Η οικονομική ανάπτυξη φθίνει βαθμιαίως μακροπρόθεσμα. Αι/ και κάποια πρόοδος, πολλά από τα διεθνή διαρθρωτικά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα παραμένουν. Η ενεργειακή πολιτική παραμένει κατακερματισμένη, λόγω των ανεπίλυτων αντιτιθέμενων στόχων της ανταγωνιστικότητας, του περιβάλλοντος και της ασφάλειας της προσφοράς καθώς επίσης και των διαφορετικών εθνικών στόχων. επιτελείται Κοινοτικοί ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης του ΑΕΠ της τάξης του 2,9% την περίοδο από 1995 έως 2000: 2,4% έως το 2005 2. 2% έως το 2010 1. 9% έως το 2015 και 1,8% έως το 2020. Πραγματική πτώση ρυθμού 8%. KcpL//a μεταρρύθμιση: Οι ήδη υψηλοί συντελεστές φορολογίας δεν αφήνουν αυξήσεις ώστε να αντιμετωπιστούν τα δημόσια ελλείμματα δεν περιλαμβάνεται το εξωτερικό κόστος. ιδιαίτερα περιθώρια για περαιτέρω Α»/ και βρίσκεται σε υψηλή θέση μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ, η περιβαλλοντική διάσταση περιορίζεται από τους αντιτιθέμενους οικονομικούς στόχους. Σε ορισμένους τομείς επιτελείται πρόοδος, Ν0Χ, κλπ. Τα μέτρα για την αντιμετώπιση της θέρμανσης του πλανήτη συνεχίζονται μόνο σε προληπτική ήπια βάση. ιδιαίτερα ως προς το S02, Ομαλή αύξηση, Αύξηση σε πραγματική βάση καθώς η παγκόσμια ζήτηση καλύπτεται με αυξανόμενο ρυθμό από τους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής. $17,6/bbl το 1995, $21/bbl το 2000, $29/bbl το 2010 και $31/bbl το 2020. Η άρση των κανονιστικών διατάξεων και το αναπτυσσόμενο δίκτυο οδηγεί στην εμφάνιση χαμηλωτέρων τιμών σε σχέση με το πετρέλαιο μετά το 2000, φαινόμενο το οποίο ενισχύεται από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό στις τιμές του φυσικού αερίου. Οι διεθνείς τιμές αυξάνουν ελαφρά, ως αποτέλεσμα των μακροπρόθεσμα αναμενώμενων οριακών τιμών κόστους παραγωγής. Οι τιμές παραδόσεως σταθεροποιούνται καθώς φθηνές εισαγωγές αντικαθιστούν τις ακριβές εγχώριες προμήθει ες. Κάποια διείσδυση νέων, αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς, εν μέρει υποκινούμενη από δημόσια πρότυπα και εν μέρει από βιομηχανικούς παράγοντες που | στοχεύουν σε αυξημένη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα | ΛΖΗ Ζήτηση ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός Προσφορά ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός Ανανεώσιμες πηγές Συνέχιση των τρεχουσών δράσεων με κάποια επίφαση στην αύξηση της απόδοσης. Η ακαθάριστη καταναλωτική δαπάνη αναμένεται να αυξηθεί μετρίως και με ακόμη πιο βραδύ ρυθμό Αναμένεται πολύ μικρή αύξηση της ζήτησης καθώς η χρήση του πετρελαίου περιορίζεται με αυξητικούς ρυθμούς στον τομέα των μεταφορών. Εντούτοις, παραμένει εν γένει το επικρατούν καύσιμο Ταχύτατη αύξηση ζήτησης όλων των πρωτογενών καυσίμων με αύξηση του μεριδίου τους σε όλους τους τομείς τελικής ιδιαίτερα στην παραγωγή ενέργειας. Η αύξηση χρήσης, μπορεί να επιβραδυνθεί μετά το 2000 καθώς ο άνθρακας γίνεται ελκυστικώτερος στον τομέα του ηλεκτρισμού Το μερίδιο του στην αγορά φθίνει μέχρι το 2000 λόγω του ανταγωνισμού από το αέριο στην παραγωγή ηλεκτρισμού. Η προσφορά του σε διαρκώς ανταγωνιστικότερες τιμές μπορεί να οδηγήσει αργότερα σε ανάκτηση του μεριδίου του στην αγορά του τομέα της ενέργειας. Ο ηλεκτρισμός είναι πιθανόν να κερδίσει πόντους στον τομέα της κατοικίας, του εμπορίου και της βιομηχανίας σε μεσοπρόθεσμη βάση αν και ο κορεσμός της αγοράς και η αυξανόμενη απόδοση μπορεί να επι βραδύνουν την αύξηση μέχρι το 2020. Η εξάρτηση από τις εισαγωγές επιταχύνεται, αυξανόμενη ενδεχομένως από 50# που είναι επί του παρόντος στα δυο τρίτα ή και περισσότερο μέχρι το 2020 Η εγχώρια παραγωγή δεν αναμένεται να μειωθεί σημαντικά μέχρι το 2010. Η εξάρτηση από τις εισαγωγές παραμένει περίπου στα σημερινά επίπεδα. Αν και η εγχώρια παραγωγή πιθανόν να διατηρηθεί , η ισχυρή αύξηση της ζήτησης σημαίνει ταχεία αύξηση στις εισαγωγές. Η φιλελευθεροποίηση και η ανάπτυξη των υποδομών αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο για την επέκταση της διείσδυσης του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η άρση των κανονιστικών διατάξεων και οι μειωμένες επιδοτήσεις θα οδηγήσουν σε ουσιαστική μείωση της εγχώριας παραγωγής άνθρακα στην ΕΕ και σε κλιμάκωση των εισαγωγών. Αεν υπάρχει κρατική πολιτική ως προς την πυρηνική ασφάλεια ή την ασφάλεια της προμήθειας εισαγωγών ορυκτών καυσίμων. Αεν υπάρχουν όρια για τη χρήση κάθε πρωτογενούς πηγής. Η προσφορά μπορεί να αυξηθεί σημαντικά αλλά από πολύ χαμηλή βάση. Η γενική συνεισφορά των ανανεώσιμων ενεργειών θα παραμείνει κατά πάσαν πιθανότητα μικρή ΛΖ? Σενάριο Battlefield: ενεργειακοί δείκτες ΣΕΝΑΡΙΟ BATTLEFIELD YtviK. ii περιγραφή: Μακρο οικονομικά: Φορολογία: ΤΙεριβάλλον: Τιμές ενέργειας: Αργό ($1993) Αέριο Ά ν θ ρ α κ ας Τεχνολογία: Αντιθέσεις και αστάθειες στο παγκόσμιο σύστημα καθιστούν την οικονομική ολοκλήρωση πολύ δύσκολη. Η παγκόσμια ολοκλήρωση εμφανίζεται ως πολύ φιλόδοξος στόχος. Ύο γεωπολιτικό σύστημα κατατμείται σε μπλοκ , με εντάσεις και τριβές μεταξύ των μπλοκ αλλά και μέσα στα μπλοκ. Αυτό οδηγεί σε μία "Europe a la carte" Οι ενεργειακές πολιτικές έ χ ο υν σ τ ό χο τη μείωση της ε ξ ά ρ τ η σ ης από τις εισαγωγές μέτρα σχετικά με το θέμα της π ρ ο σ φ ο ρ άς όπως η εκδήλωση προστατευτισμού' για τις εγχώριες β ι ο μ η χ α ν ί ες παραγωγή< ενέργειας, είναι π ι θ α ν όν να είναι πιο επιτυχή σε σ χ έ ση με μέτρα που αναφέρονται στη ζήτηση Κοινοτικοί ετήσιοι ρυθμοί α ν ά π τ υ ξ ης ΑΕΠ της τ ά ξ ης του 3,1% την περίοδο α πό 1995 έως 2000: 1,1% έως το 2005-1,8% έως το 2010 1,4% έως το 2015 και 1,3% έως το 2020. Πραγματική πτώση ρυθμού 7%. ε ν α ρ μ ό ν ι ση του ΦΠΑ και των έμμεσων φόρων Καμμία μεταρρύθμιση: όπως ι σ χ ύ ο υν σήμερα, χωρίς ισότιμη μεταχείριση των κ α υ σ ί μ ων μερικός συνυπολογισμός του εξωτερικοί κόστους (τομέας μεταφορών) τα φορολογικά μέτρα σ υ ν ε χ ί ζ ο υν να λ α μ β ά ν ο ν τ αι με σ τ ό χο την α ύ ξ η ση των κ υ β ε ρ ν η τ ι κ ών εσόδων. Αήφη προληπτικών μέτρων για το C 02 έως το 2005, αλλά εντούτοις το COz αποδεικνύεται ότι συνεχίζει να συμβάλλει στην αύξηση των θερμοκρασιών του πλανήτη. Π α ρ ' ό λα α υ τ ά, ο περιβαλλοντισμο'ς χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ο ύ μ ε ν ος ως μέσον αιτιολόγησης του προστατευτισμού' κφ της α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κ ό τ η τ ας σ υ χ νά σ υ μ β ι β ά ζ ε τ αι με τα α ν ω τ έ ρ ω. Αύξουσα εξάρτηση από λιγώτερους κύριους προμηθευτές οδηγεί σε έκρηξη των τιμών του πετρελαίου Αύξηση α πό $ 16/bbl το 1995 σε $24/bbl το 2004. Απότομη α ύ ξ η ση στ( $40/bbl το 2005, πτώση σ τα $ 18/bbl το 2009 κ αι κ α τ ό π ιν α ύ ξ η ση π ά λι σ τα 28$/bbl το 2020. Π α ρ α μ έ ν ει εξαρτώμενο α πό το πετρέλαιο, με α π ο τ έ λ ε σ μα α ν τ ί σ τ ο ι χη έκρηξη στις τιμές α λ λά με υστέρηση α ν τ ί δ ρ α σ ης Σταθερότητα των διεθνών τιμών μέχρι την έκρηξη του 2005, αν κ αι οι τιμές πέφτουν π ά λι αργότερα σ τα προ της εκρήξεως επίπεδα. Οι ε υ ρ ω π α ϊ κ ές τιμές α κ ο λ ο υ θ ο ύν τις διεθνείς τιμές α λ λά διογκώνονται α πό το κόστος δ ι α τ ή ρ η σ ης της εγχώριας παραγωγής. Ό π ως και στο σενάριο Conventional Wisdom -Κάποια διείσδυση νέων, αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς, εν μέρει υποκινούμενη από δημόσια πρότυπα και εν μέρει από βιομηχανικούς παράγοντες που έχουν στόχο την αυξημένη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα ΛΖζ Ζήτηση ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός Προσφορά ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός Ανανεώσιμες πηγές Παρά τις προσπάθειες για την είσοδο στην αγορά εναλλακτικών καυσίμων, η ένταση και αντιθέσεις παρεμποδίζουν την αύξηση της απόδοσης. Η ενεργειακή ζήτηση πιθανόν να αυξηθεί, για να πέσει πάλι αντιδρώντας στην έκρηξη των τιμών της ενέργειας και την επακολουθούσα οικονομική ύφεση πριν να αυξηθούν πάλι Οι επιπτώσεις από την έκρηξη των τιμών αναμένεται να είναι σημαντικές, ιδιαίτερα σε τομείς όπου μπορεί να υπάρξει υποκατάσταση. Η ανάπτυξη των μεταφορών πιθανόν να ελεγχθεί αλλά μπορεί να αυξηθεί πάλι αργότερα, αν και θα συγκρατείται με αύξοντα ρυθμό από κοινωνικά και περιβαλλοντικά' προβλήματα. Υποβόσκουσα ισχυρή αύξηση της ζήτησης που αναμένεται να διακοπεί από την έκρηξη των τιμών. Εδραιώνεται όλο και περισσότερο η αντίληψη ότι ο άνθρακας αποτελεί τη σταθερώτερη και ασφαλέστερη ενεργειακή πηγή γεγονός που τον ξανακάνει ανταγωνιστικό έναντι του αερίου μετά το 2000, ιδιαίτερα στην παραγωγή ενέργειας. Κάποια διείσδυση νέων, αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς, μερικώς υποκινούμενη από δημόσια πρότυπα και μερικώς από βιομηχανικούς παράγοντες που στοχεύουν σε αυξημέν ] βιομηχανική ανταγωνιστικότητα Πολιτική στην οποία δεσπόζουν άλυτες αντιθέσεις μεταξύ ανταγωνιστικότητας, περιβάλλοντος και γεωπολιτικών παραγόντων Πολιτική στοχεύουσα στη διατήρηση της ευρωπαϊκής παραγωγής όσο το δυνατόν ψηλώτερα για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ασφάλειας της προσφοράς, υποβοηθούμενη από την αύξηση τω> πραγματικών τιμών. Όπως και με το πετρέλαιο, πολιτικές όπως π. χ. φορολογικά μέτρα στοχεύουν στην ενίσχυση και επέκταση της εγχώριας παραγωγής γκ να ελαχιστοποιηθου'ν οι εισαγωγές Η παραγωγή φθίνει διαρκώς αλλά με κυβερνητικές παρεμβάσεις μετριάζεται ο ρυθμός της πτώσης. Καταβάλλονται προσπάθειες για τη διατήρηση του υφιστάμενου επιπέδου ικανότητας πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη. Τίθενται όρια για τη χρήση κάθε πρωτογενούς πηγής (πετρέλαιο, άνθρακας, αέριο) για λόγους ασφαλείας. Προσπάθειες του κράτους για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών έχουν περιορισμένη επιτυχία 4 33 Σενάριο Forum: ενεργειακοί δείκτες ΣΕΝΑΡΙΟ F O R UM Γενική περιγραφή: Μακρό- οικονομικά Φορολογία: Περιβάλλον: Τιμές ενέργειας: Αργό ($1993) Αέριο Ά ν θ ρ α κ ας Τεχνολογία: για συλλογική δημόσια δράση. Οι εθνικοί, Η διαδικασία της παγκόσμιας οικονομικής ολοκλήρωσης αναδύει νέες επιτακτικές ανάγκες ευρωπαϊκοί και διεθνείς θεσμοί αναδιαρθρώνονται βαθμιαία ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν πολύπλοκα κοινά προβλήματα Οι ενεργειακές πολιτικές ε π η ρ ρ ε ά ζ ο ν τ αι σ η μ α ν τ ι κ ώ τ α τα α πό τον π α ρ ά γ ο ν τα του περιβάλλοντος. Η ενότητα στους σ τ ό χ ο υς σε π α γ κ ό σ μ ιο επίπεδο δίνει τη δ υ ν α τ ό τ η τα α ν ά π τ υ ξ ης θετικής δ ρ ά σ ης σε όλο το ενεργειακό φάσμα. τα διευρυμένα και και αποτελεσματικώτερα και συμφέροντα. Κοινοτικοί ετήσιοι ρυθμοί α ν ά π τ υ ξ ης ΑΕΠ της τ ά ξ ης του 2,3% την περίοδο 1995 έως 2000: 2,5% έως το 2005-2,5% έως το 2010 2,6% έως το 2015 κ αι 2,4% έως το 2020. Πραγματική πτώση ρυθμού 5%. του ΦΠΑ κ αι των Γενική φορολογική μεταρρύθμιση:εναρμόνιστ[ έμμεσων φόρων και ισότητα μεταχείρισης για ό λα τα κ α ύ σ ι μα σε ενεργειακή β ά σ η. Συνυπολογίζεται και το εξωτερικό κόστος - σε ένε " π ρ ο λ η π τ ι κ ό" τρόπο προσέγγισης στο 2005 και σ τα π λ α ί σ ια ενός μετέπειτα κόσμου στον οποίο το θέμα του C 02 αποτελεί κ ι ν η τ ή ρ ια δ ύ ν α μ η, το γεγονός α υ τό οδηγεί σε γενική α ύ ξ η ση της φορολογίας των κ α υ σ ί μ ων σε π ρ α γ μ α τ ι κ ο ύς όρους Το οικολογικώς υποκινούμενο σενάριο: Το αποδεδειγμένο π ρ ό β λ η μα που υφίσταται με C 02 α πό το 2005 δρα ενισχυτικά στο θέμα της π ρ ο σ τ α σ ί ας του περιβάλλοντος σε όλη την κ ο ι ν ω ν ία και οδηγεί σε μείζονες α λ λ α γ ές πολιτικών Στα0ερή εξέλιξη Σ τ α θ ε ρ ο π ο ί η ση τιμών στα $ 16/bbl κ α τά μέσον όρο μέχρι το 2020 οι οποίες τιμές κ υ μ α ί ν ο ν τ αι μεταξύ $10 αι 20$/bbl. Η χ α μ η λή ζ ή τ η ση εμποδίζει τους παραγωγούς να ελέγξουν την αγορά με μεγάλο όφελος για τους κ α τ α ν α λ ω τ ές και τις κυβερνήσεις. Αύξηση σε σ χ έ ση με το πετρέλαιο κ α θ ώς οι περιβαλλοντικε'ς πιέσεκ ε υ ν ο ο ύν τη χ ρ ή ση κ α θ α ρ ών κ α υ σ ί μ ω ν. Διεθνείς τιμές σταθερές σε π ρ α γ μ α τ ι κ ο ύς όρους λόγω των π ε ρ ι β α λ λ ο ν τ ι κ ών πιέσεων και της σ υ ν ε π ε ία τούτων α σ θ ε ν ο ύς ζήτησης. Οι μέσες τιμές στην ΕΕ πέφτουν σ η μ α ν τ ι κά με εξοβελισμό της δ α π α ν η ρ ής εγχώριας παραγωγής. Ισχυρή διείσδυση νέων, αποδοτικώτερων προσφοράς, μερικώς υποκινούμενη από δημόσια πρότυπα σε κλίμακα - υψηλό επίπεδο μεταφοράς παγκόσμια τεχνολογιών τεχνολογίας. ζήτησης και Mï Ζήτηση ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός ΪΙροσφορά ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός Ανανεώσιμες πηγές Ριζικές αλλαγές πολιτικής και μείζονες τεχνολογικές εξελίξεις με στόχο τον περιορισμό της αύξησης της ζήτησης ενέργειας. Στόχος η ταχεία μείωση, αν και πράγμα δύσκολο στον τομέα των μεταφορών. Στόχος είναι να σταθεροποιηθεί η ζήτηση καυσίμων για μεταφορές στις αρχές της δεκαετίας του 2000, κατόπιν να πέσουν με κάποια αύξηση προς την πλευρά χρήσης ενός αποδοτικώ τερου diesel, πτώστ από πλευράς βενζίνης και αυξημένη διείσδυση καθαρών μη σχετιζομένων με πετρελαιοειδή' τεχνολογιώ ν μέχρι το 2020. Τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζει από περιβαλλοντική'ς πλευράς είναι πιθανόν να οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση του μεριδίου τοι αν και η χαμηλώτερη εν γένει ζήτηση ενέργειας μπορεί να περιορίσει το μέγεθος της αύξησης αυτής Συναντά δυσκολίες λόγω περιβαλλοντικών μειονεκτημάτων αλλά αναπτύσσεται η ΕΑΕ ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει την περιβαλλοντική' πρόκληση Επηρρεάζεται σημαντικά από τις κρατικές πολιτικές διατήρησης και τη διαχείριση των εγκαταστάσεων ως προς τη ζήτηση θεμελιώδεις αλλαγές πολιτικής και ισχυρή ώθηση μέσω ΕΑΕ για τον περιορισμό των εκπομπών, ιδίως του C 02 Αν και οι βελτιωμένες τεχνολογίες ανάκτησης εξασφαλίζουν επαρκείς ποσότητες για την ικανοποίηση της χαμηλώτερης ζήτησης οι χαμηλές τιμές εμποδίζουν την παραγωγή από αποθέματα πετρελαίου υψηλώτερου κόστους. Ισχυρή εγχώρια παραγωγή, βοηθούμενη από την τεχνολογία. Προς το έτος 2020 εμφανίζεται δυνατότητα μετατροπής σε υδρογόνο για νέες ενεργειακές τεχνολογίες. Ταχεία υποβάθμιση της εγχώριας παραγωγής Μη παραμερισμός της πυρηνικής ενέργειας με επανάκάμψη σε ορισμένες χώρες (Γαλλία, Ιαπωνία, NICs). Ενίσχυση των ευκαιριών για νέες τεχνολογίες Μεγάλη αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, που επιταχύνεται προς το τέλος της περιόδου καθώς προωθούνται νέες τεχνολογίες και ριζικές αλλαγές στην αγροτική πολιτική. 139 Σενάριο Hypermarket: ενεργειακοί δείκτες ΣΕΝΑΡΙΟ HYPERMARKET Γενική περιγραφή: Μακρο οικονομικά: Φορολογία: Περιβάλλον: Τιμές ενέργειας: Αργό ($1993) Αέριο Άνθρακας Η παγκόσμια οικονομική ολοκλήρωση είναι αυτοενισχυόμενη και συνεχίζεται. Η κινητήρια δύναμη του σεναρίου αυτού είναι η επί συνεχούς βάσεως εφαρμογή του μηχανισμού της αγοράς που φαίνεται να είναι ο καλύτερος τρόπος για την παραγωγή πλούτου και το χειρισμό της πολυπλοκότητας και της αβεβαιότητας. Ο φιλελευθερισμός και η ιδιωτικοποίηση αποφέρουν αποτελέσματα και δημιουργούν νεοεισερχομένους στην αγορά που αυξάνουν τη ζήτηση. Η σταθερή πίστη στις αρχές της ελεύθερης αγοράς οδηγεί σε ενεργειακή πολιτική που καθοδηγείται από την επιθυμία για ελαχιστοποίηση του κυβερνητικού ελέγχου και μεγιστοποίηση της αποδοτικής λειτουργίας των ελεύθερων αγορών, πολιτική που εντούτοις επιτυγχάνει τα επιθυμητά πρότυπα. Κοινοτικοί ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης ΑΕΠ της τάξης του 3,2% την περίοδο 1995 έως 2000: 2,8% έως το 2005 2,3% έως το 2010 2,1% έως το 2015 και 1,9% έως το 2020. Πραγματική πτώσι^ ρυθμού 10%. Κάποια φορολογική μεταρρύθμιση: εναρμόνιση του ΦΠΑ και των έμμεσων φόρων προς την κατεύθυνση των τρεχόντων ορίων, χωρίς ισότητα μεταχείρισης για όλα τα καύσιμα δεν συνυπολογίζεται το εξωτερικό κόστος Προληπτικά μέτρα για το C 02 έως το 2005, οπότε μετά αποδεικνύεται το πρόβλημα που υπάρχει με το C 02. Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να σταθούν αδιάφορες απέναντι στα περιβαλλοντικά προβλήματα, προσανατολίζονται όμως πρώτα και κατά κύριο λόγο προς την· κατεύθυνση της αγοράς για να βρουν λύσεις και μόνο δευτερευόντως προς την κρατική πολιτική. Το κρατικό ενδιαφέρον ενισχύει την ανάγκη για δημιουργία αγορών για περιβαλλοντική' προστασία. Ομαλή αύξηση. Αύξηση σε πραγματική βάση καθώς η παγκόσμια ζήτηση καλύπτετ( ι με αυξανόμενο ρυθμό από τους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής. $17,6/bbl το 1995, $21/bbl το 2000, $29/bbl το 2010 και $31/bbl το 2020 Η άρση των κανονιστικών διατάξεων και το αναπτυσσόμενο δίκτυο οδηγεί στην εμφάνιση χαμηλωτέρων τιμών σε σχέση με το πετρέλακ||, φαινόμενο το οποίο ενισχύεται από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό στις τιμές του φυσικού αερίου. Οι διεθνείς τιμές αυξάνουν ελαφρά ως αποτέλεσμα των αναμενόμενων οριακών τιμών κόστους παραγωγής. Οι εγχώριες τιμές σταθεροποιούνται καθώς φθηνές εισαγωγές αντικαθιστούν τις ακριβές εγχώριες προμήθειες. 4M ο Τεχνολογία: Ζήτηση ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμό ς Προσφορά ενέργειας: Πετρέλαιο Αέριο Άνθρακας Ηλεκτρισμός Ανανεώσιμες πηγές Αιείσδυση νέων, αποδοτικώτερων τεχνολογιών ζήτησης και προσφοράς, εξαρτώμενη ουσιαστικά από τις δυνάμεις της αγοράς και το διεθνή ανταγωνισμό. Μικρή κυβερνητική παρέμβαση. Η μεγάλη οικονομική ανάπτυξη και η απουσία κυβερνητικής παρέμβασης σημαίνει αύξηση απόδοσης αποκλειστικά για λόγους ανταγωνισμού. Πιθανή μεγάλη αύξηση της ζήτησης ενέργειας. Αύξηση της ζήτησης πετρελαίου παρά τον ισχυρό ανταγωνισμό από το φθηνό, μη διεπόμενο από κανονιστικές διατάξεις, φυσικό αέριο και τον εισαγώμενο άνθρακα, αν και ο τομέας των μεταφορώλ πιθανόν να περιοριστεί μόνο λόγω κορεσμού. Η ισχυρή τάση για φυσικό αέριο μετατρέπεται σε πανικό, αν και υπάρχει αύξων ανταγωνισμός από χαμηλού κόστους εισαγωγές άνθρακα μετά το 2000. Πιθανή απότομη πτώση σε βραχυπρόθεσμη βάση, οι ανταγωνιστικέ* όμως τιμές του αποτελούν δυναμικό παράγοντα ικανό να οδηγήσει σε ανάκαμψη της ζήτησης του στον τομέα της παραγωγής ενέργειας Μικρή κρατική επίδραση κυρίως στα πλαίσια των πολιτικών διατή ρη ση ς Αεν υφίσταται ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο θέμα της^ασφάλειας της προσφοράς. Η εγχώρια παραγωγή ενέργειας αναπτύσσεται μόνον εφόσον είναι βιώσιμη στα πλαίσια της διεθνούς ανταγωνιστικότητας χωρίς ειδική κυβερνητική υποστήριξη. Οι εισαγωγές αυξάνουν αλλά οι κάθετες επενδύσεις από παραγωγές χώρες υποβαθμίζουν το πρόβλημα της ασφάλειας της προσφοράς. Η εγχώρια παραγωγή αναπτύσσεται αντιδρώντας στην αύξηση των τιμών Η εξάρτηση από τις εισαγωγές αυξάνει αλλά τα αμοιβαία εμπορικά συμφέροντα των παραγωγών και των καταναλωτών μειώνουν τους κινδύνους ως προς την ασφάλεια. Η περικοπή των επιχορηγή σεων και η άρση των κανονιστικώ ν διατάξεων οδηγούν στον εξοβελισμό της εγχώριας παραγωγής Δεν υπάρχει κρατική πολιτική για την πυρηνική ενέργεια. Δεν υπάρχουν όρια στη χρήση κάθε πρωτογενούς πηγής Λόγω των μικρών κρατικών επενδύσεων στην ΕΑΕ ή της ανυπαρξίας κινήτρων, οι ανανεώσιμες πηγές περιορίζονται μόνον όπου υπάρχουν ευκαιρίες εμπορικής βιωσιμότητας. Λ M 1 B SN 0254-1483 COM(96) 217 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 14 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-228-GR-C ISBN 92-78-04175-0 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουζεμβσύργο