title: WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE - Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en -markten binnen de Europese Gemeenschap

eurovoc_concepts:
EU market
oil industry
oil refining
petroleum
security of supply

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 03. 04. 1996 COM(96) 143 def. WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en -markten binnen de Europese Gemeenschap Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en -markten binnen de Europese Gemeenschap (Werkdocument van de Commissie) INHOUD VERSLAG BIJLAGEN: A B C D E F Algemene economische samenhang De aardolievoorziening BI Wereldenergiereserves B 2 De wereldwijde aardolievoorziening B. 3 De aardolievoorziening van de Europese Unie Vraag en aanbod van olieprodukten Cl De wereldsituatie C 2 De communautaire vraag naar olieprodukten C. 3 De communautaire voorziening van olieprodukten Het milieu DJ Politieke en economische context D. 2 Huidige en voorgestelde maatregelen D. 3 Implicaties voor de rentabiliteit van de 'downstream'-activiteiten, en voor de besluitvorming D. 4 Milieuvooruitzichten Olieraffinage E. 1 Aantallen, capaciteit en benutting van raffinaderijen E. 2 Marges en winstgevendheid van de raffinage E. 3 Vooruitzichten voor de raffinage De handel in olieprodukten F 1 Definitie van de deelsector van de handel F. 2 Statistische gegevens met betrekking tot de handel F. 3 Aandeel in de detailmarkt en winstgevendheid F 4 Kwesties op het gebied van de harmonisatie G Verklarende woordenlijst Index van tabellen en grafieken Verslag over de situatie met betrekking tot de aardolievo,. lening, -raffinage en -markten binnen de Europese Gemeenschap (Werkdocument van de Commissie) 1NHQÜD VERSLAG Achtergrond van dit verslag De aardolie-industrie Winstgevendheid van de raffinage De afzet Milieukwesties Voorzieningszekerheid De interne markt Conclusies VERSLAG Achtergrond van dit verslag 1 De Europese Commissie heeft sinds het eind van de jaren 70, naar aanleiding van de olieprijsschokken, regelmatig verslagen voor de Raad opgesteld over de situatie met betrekking tot de aardolievoorziening, -raffinage en -markten binnen de Europese Unie. Hierin kwamen ontwikkelingen aan de orde als de problemen van overcapaciteit, veranderingen in de vraagopbouw en strengere milieu-eisen. Het laatste verslag werd in 1992 na de Golfcrisis opgesteld, in de vorm van een Mededeling aan de Raad [COM (92)152], 2. De Raad stelde op 30 november 1992 als reactie op het document een aantal conclusies vast die van invloed waren op het werk van de Commissie. Het strategisch belang van een concurrerende raffinage-industrie voor de stabiliteit van de produktenmarkten en de voorzieningszekerheid voor de Gemeenschap werd erkend. Het belang van het milieu werd benadrukt en er werd een aanbeveling gegeven om nauw met de industrie te overleggen over mogelijke milieumaatregelen en de kosten daarvan voor producenten en consumenten. Sindsdien is het Auto-Olie-programma van start gegaan, dat een nieuwe vorm van diepgaande samenwerking tussen de Commissie en de industrie vertegenwoordigt. De eerste van dit initiatief afkomstige voorstellen op het gebied van brandstofspecificaties (benzine en diesel) en emissienormen voor motorvoertuigen worden thans besproken. 3. De herziening van de huidige beperkingen op het gebruik van stookolie voor de elektriciteitsopwekking (Richtlijn 75/405/EEG), die uitmondde in het voorstel in het witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie"' [COM (95)682] om de Richtlijn in te trekken, was een andere aanbeveling van de Raad Nadruk werd gelegd op de dialoog tussen produktielanden en verbruikslanden; de Commissie is op dit gebied actief gebleven en was medesponsor van de in september 1995 te Puerto La Cruz, Internationale Energieconferentie, waar ministers van Venezuela, gehouden producenten- en consumentenlanden bijeen kwamen om energiekwesties van wederzijds belang te bespreken. De Raad bevestigde opnieuw de noodzaak dat de Commissie deze regelmatige herzieningen bleef uitvoeren en maakte melding van het belang daarvan voor de Gemeenschap bij de discussies over energiebeleid. 4. Het voorliggende verslag is gebaseerd op de opdracht in Conclusie van de Raad 'wordt aangespoord 10369/92 van 30 november 1992, waarin de Commissie regelmatig de situatie op de oliemarkten en in de raffinagesector in de Gemeenschap te analyseren' en wordt gevraagd om 'in diepgaand overleg te treden met de olie industrie voorafgaande aan de invoering van milieubeschèrmingsmaatregelen, met name met het oog op de gevolgen van deze maatregelen voor de kosten voor producenten en consumenten'. Het verslag is opgesteld met inachtneming van de ontwikkelingen die sinds 1992 in de sector hebben plaatsgevonden, en het recente witboek over energiebeleid, dat een benadering ontwikkelt op basis van drie steunpilaren van het energiebeleid van de Gemeenschap, t. w. concurrentievermogen, milieu en voorzieningszekerheid, die alle voor deze sector van belang zijn. 5. De doelstelling van het verslag is daarom de vaststelling en het onderzoek van de kernkwesties betreffende de sector van de aardolievoorziening,-raffinage en -handel, het milieu, de t. w. het goed voorzieningszekerheid en de interne markt, en zonodig het verstrekken van commentaar over de draagwijdte daarvan voor de Gemeenschap. raffinage-industrie, functioneren van de 6. Het verslag is het resultaat van een uitgebreide analyse van de sector die volgde op langdurig overleg met afzonderlijke aardoliemaatschappijen en industriebonden, en inbreng van nationale overheden. De voornaamste punten en conclusies van die analyse worden hier gepresenteerd en hebben betrekking op de belangrijkste kwesties en conclusies, waarbij in een aantal bijlagen dieper op de kwesties wordt ingegaan binnen de totale algemene economische context. De aardolie-industrie 7. Olie vormt verreweg het grootste bestanddeel van het bruto energieverbruik binnen de Gemeenschap. Het verbruik in kwantitatief opzicht zal naar verwachting in de volgende 25 jaar stijgen, ondanks een marginale teruggang in zijn procentueel aandeel van 42% naar 36 à 38%. Deze cijfers zijn afkomstig van de 2020-studie die als deel van het witboek over energiebeleid werd opgesteld; discussies over de wijze waarop deze waarden in overeenstemming kunnen worden gebracht met de internationale verplichtingen van de Gemeenschap ten aanzien van de emissies van broeikasgassen zullen plaatsvinden binnen meer specifiek aan deze kwestie gewijde fora. De Gemeenschap is 's werelds grootste netto-importeur van ruwe aardolie. De totale invoer en uitvoer van olieprodukten houden elkaar ongeveer in evenwicht, en vallen onder het communautaire open-handelsbeleid. 8. De oliesector speelt een belangrijke rol in de communautaire economie. Derhalve is het goed functioneren van zijn diverse segmenten (met name de raffinage en de handel) voor de Gemeenschap op energiegebied in economisch en sociaal opzicht van strategisch belang geweest, en zal dit ook blijven. De sector maakt thans een periode van verandering door, met de mogelijkheid van nieuwe overeenkomsten en samenwerkingsverbanden wanneer ondernemingen zich aanpassen aan de nieuwe handelsomstandigheden in de Gemeenschap en de nieuwe marktkansen, met name in Azië. 9. Het verslag is voornamelijk gericht op de 'downstream'-activiteiten (raffinage en handel) in de Gemeenschap. Deze twee zijn opgevat als volstrekt afzonderlijke activiteiten, ofschoon de aanwezigheid van raffinaderijen in de buurt van bepaalde markten, die een afspiegeling vormt van het belang van de distributiekbsten, ook meespeelt. Aardoliemaatschappijen zijn dikwijls verticaal geïntegreerd, vanaf de exploratie en winning ('upstream'-activiteiten) tot en met de raffinage en verkoop ('downstream'-activiteiten); zij houden zich in een aantal gevallen ook bezig met activiteiten op het gebied van de chemie. De financiële resultaten van de gehele keten wordt vaak beschouwd als een maat voor de gezondheid of winstgevendheid van de industrie, en een aantal recente bekendmakingen van de geconsolideerde winst is gunstig geweest. Het is echter belangrijk dat elke activiteit afzonderlijk wordt bekeken, omdat het mogelijk is aan slechts één deel van de keten deel te nemen, bijvoorbeeld exploratie-ondernemingen, raffinage-ondernemingen en handelsondernemingen. Deze treden binnen bepaalde sectoren in concurrentie met elkaar; om deze reden dient iedere afzonderlijke activiteit afzonderlijk bekeken te worden. 10. De raffinagesector heeft de Gemeenschap constant leveringen van olieprodukten, zoals brandstoffen voor het vervoer en voor verwarming, tegen concurrerende prijzen kunnen garanderen en heeft tegelijkertijd zijn milieugedrag verbeterd. Het verslag brengt echter een aantal ontwikkelingen aan het licht die een negatieve invloed kunnen hebben op het vermogen van de industrie om deze taak, waarvoor doorlopende investeringen nodig zijn, te blijven vervullen, vanwege het gegeven dat buiten de Gemeenschap in toenemende mate investeringsmogelijkheden aanwezig zijn die aantrekkelijker kunnen blijken dan die binnen de Gemeenschap. Winstgevendheid van de raffinage 11. De raffinagesector heeft al enige tijd onder een geringe winstgevendheid te lijden. De marges op de meest eenvoudige raffinageprocessen, t. w. de eerste verwerking door distillatie, zijn op het ogenblik vrijwel nihil, terwijl de marges op de opwerkingsprocessen, die de tussenprodukten verbeteren, zoals katalytisch reformeren en kraken, te laag blijven. Afzonderlijke raffinaderijen zijn wellicht in staat om de bedrijfskosten te dekken, maar voor duurzame industriële ontwikkeling is het niet voldoende slechts de contante kosten terug te verdienen. spelen factoren, 12. De drie voornaamste aspecten van het probleem worden hieronder geschetst. Aan de t. w. het overschot aan twee raffinage- en de vraagzijde raffinagecapaciteit en de produktenbalans (met name de onderlinge verhouding van de vraag naar benzine en naar diesel). Aan de aanvoerkant is in de structuur van de aardolievoorziening aan communautaire raffinaderijen een verschuiving naar lichtere aardoliën opgetreden. Deze zorgen voor hun eigen specifieke problemen, en hebben mede de prijsverschillen tussen produkten beïnvloed, zoals in het navolgende wordt uiteengezet. Het regelgevingskader waarbinnen de industrie werkzaam is heeft fiscale heffingen op eveneens een cruciale olieprodukten). (milieuwetgeving, invloed gehad 13. Het overschot aan raffinagecapaciteit neemt twee vormen aan; één daarvan is een overschot aan distillatiecapaciteit voor aardolie in verhouding tot de hoeveelheid verwerkte aardolie. De tweede is een overschot aan conversiecapaciteit die de laagwaardige stookolie die bij de distillatie van aardolie wordt geproduceerd omzet in lichtere hoogwaardige produkten zoals benzine. 14. In dit opzicht is het van belang te vermelden dat de schijnbare tegenstelling tussen de hoge gerapporteerde benuttingsgraad en een overschot aan capaciteit verklaard kan worden uit de slechte kwaliteit van de gegevens over de benutting. De procentuele benuttingsgraad wordt berekend op basis van de aanvankelijke nominale capaciteit van een raffinaderij, terwijl de exploitant dikwijls in staat is deze in de loop van de tijd te vergroten door verbetering van procesapparatuur als gevolg van de technologische vooruitgang. Gegevens over deze "opvoercapaciteit" zijn om concurrentieredenen niet noodzakelijk een groter. en capaciteitsoverschot dan uit de gegevens blijkt. openbaar verkrijgbaar, feite bestaat in er 15. Het overschot aan distillatiecapaciteit voor aardolie bestaat reeds lange tijd, en alhoewel de industrie zich in de laatste 15 jaar krachtig heeft ingespannen om deze te verminderen, blijft er een overschot aanwezig, al wordt dat kleiner, De bovenvermelde toename door "opvoercapaciteit", die ook wordt gerealiseerd in conversie-installaties, is niet bevorderlijk voor het verhelpen van deze situatie. 16. Het overschot aan conversiecapaciteit is tot stand gekomen door de overinvestering van de laatste jaren, die voornamelijk om twee redenen heeft plaatsgevonden. In de eerste plaats trad een verandering op in de samenstelling van de vraag naar aardolieprodukten. Er werd een andere verhouding tussen benzine en diesel voorspeld dan feitelijk optrad: de groei in de vraag naar diesel werd onderschat en de groei in de vraag naar benzine werd overschat (in feite daalde de vraag naar benzine). 17. Ten tweede werd voor de aardolievoorziening voorspeld dat de voor de betrokken periode beschikbare aardoliesoorten gemiddeld zwaarder zouden worden terwijl deze in werkelijkheid lichter werden. Dit was op zijn beurt weer het gevolg van het lichter worden van het "mandje" van aardoliën die door Saoedi-Arabië op de markt werden gebracht, met het doel de olie-inkomsten van dat land zoveel mogelijk op te voeren en van veel beter dan verwachte produktiecijfers van aardolie uit de Noordzee, die in het algemeen licht is. Dit werd mogelijk gemaakt door kostenverminderingen en technologische vooruitgang in de 'upstream'-sector. Over het geheel genomen was daarom eerder minder dan meer conversiecapaciteit nodig omdat de raffinage van lichtere aardolie meer lichte produkten oplevert. 18. Tenslotte kwam daar nog het belangrijke effect van de regelgeving bij. Er is een toename van de kosten van milieubeschermingsmaatregelen opgetreden die in de in de prijs van huidige marktsituatie niet onmiddellijk kan worden verrekend aardolieprodukten. Hoge schoonmaakkosten en de onvoorspelbaarheid van de hoogte van de accijnstarieven hebben ook hun invloed op investeringen in de raffinage uitgeoefend. 19. De combinatie van deze drie elementen heeft verscheidene gevolgen. Op de korte termijn is er een discrepantie opgetreden tussen de raffinagecapaciteit en de vraag naar aardolieprodukten, die heeft geleid tot kleinere prijsverschillen tussen lichte en zware produkten, wat op zijn beurt weer tot een lagere rendement van de investeringen heeft geleid. Raffinaderij-eigenaren zijn gezien de hoge kosten van schoonmaak en afvloeiing van personeel niet gauw bereid om tot sluiting van raffinaderijen over te gaan. In plaats daarvan neigen zij tot een afwachtende houding, zolang de activiteiten een positief kassaldo opleveren, of trachten zij de raffinaderijen te verkopen, zelfs voor zeer lage prijzen, in plaats van deze te sluiten. 20. De toenemende betrokkenheid van de produktielanden bij de "downstream"- activiteiten, die wordt verwelkomd als een blijk van binding met de markt van de Gemeenschap, levert een groep potentiële kopers op die uitgaan van verschillende strategische premissen en die hun intrede in de sector willen doen, met name wanneer raffinaderijen op gunstige voorwaarden verkrijgbaar zijn. Er zullen allicht nog meer sluitingen plaatsvinden, maar zelfs wanneer er raffinaderijen gesloten worden is er geen zekerheid dat de marges zullen verbeteren, aangezien de capaciteit doeltreffend kan worden vervangen door invoer. De afzet 21. De situatie van de verkoopsector is binnen de Gemeenschap verschillend, maar is over het geheel genomen aanzienlijk beter dan die van de raffinage. Structurele verschillen op grond van het verleden spelen een belangrijke rol; ook hebben de verschillende niveaus van verticale integratie van de deelnemers in hun respectieve afzetgebieden een belangrijke invloed. Binnen de Gemeenschap bestaat. een algemene tendens naar verkleining van het aantal verkooppunten met per verkooppunt een overeenkomstige stijging van de gemiddelde omzet. Binnen de afzonderlijke Lid-Staten is echter het tempo van deze herstructurering onder invloed van een aantal factoren verschillend. 22. De opmars van de grote supermarkten ten koste van de traditionele exploitanten in een aantal Lid-Staten is ook belangrijk geweest. Op dit ogenblik lijkt dit in het voordeel van de consumenten te zijn vanwege de aanzienlijk lagere verkoopprijzen; voor de traditionele exploitanten en met name de raffinaderijen is dit oorzaak van een aanzienlijk lagere winst in de meest betrokken afzetgebieden. Op zijn beurt tast dit het investeringen te blijven doen voor de vermogen van de exploitanten aan om verbetering van verkooppunten in die afzetgebieden en dit kan leiden tot nog meer sluitingen van verkooppunten. Ten tweede is een aantal exploitanten bezig met de ruil van verkooppunten teneinde hun aanwezigheid in bepaalde gebieden te versterken. Dit leidt vaak tot een vermindering van de kosten per eenheid, die met de consument kan worden gedeeld mits er voldoende concurrentie aanwezig blijft. Deze ontwikkelingen beïnvloeden de algehele structuur van de markt en dientengevolge is de rol van de traditionele exploitant aan het veranderen. Gezien de grootte van de verandering en het belang van de sector dienen deze ontwikkelingen in de gaten te worden gehouden. Milieukwesties 23. Binnen de Gemeenschap bestaat grote bezorgdheid over het milieu en met name over de luchtkwaliteit. De burgers verlangen verbeteringen en in feite zijn er in dit opzicht specifieke verplichtingen aangegaan in het Raamverdrag inzake klimaatsverandering. Milieuwetgeving, met name met betrekking tot de 'downstream'-sector, is ingewikkeld. in het Milieumaatregelen hebben betrekking op de wijze van bedrijfsvoering raffinageproces zelf, de produktspecificaties en de apparatuur ter beperking van emissies de brandstofspecificaties is echter geen op zichzelf staande activiteit en vereist nauwe samenwerking met andere industriële sectoren. Dit is het geval geweest met het Auto- Olie-programma waarbij wordt gezocht naar het juiste evenwicht tussen de meest rendabele maatregelen. distributieketen. De bijvoorbeeld verbetering van de in 24. Het Auto-Olie-programma is een van de Commissie, de (ACEA) afkomstig raffinage-industrie (EUROPIA) en de auto-industrie initiatief betreffende de luchtkwaliteit, emissies, brandstoffen en motortechnologie. De doelstelling werd omschreven als het ten behoeve van beleidsmakers verzorgen van een objectieve beoordeling ten aanzien van het meest rendabele pakket maatregelen, met inbegrip van voertuigtechnologie, brandstofkwaliteit en plaatselijke maatregelen, die nodig zijn om de emissies van het wegvervoer terug te dringen naar een niveau dat in overeenstemming is met het bereiken van de nieuwe luchtkwaliteitsnormen die binnen de Gemeenschap in ontwikkeling zijn. 25. Specifieke maatregelen worden dikwijls stapsgewijs ingevoerd en op elk tijdstip is de industrie bezig met de inbedrijfstelling van nieuwe apparatuur die een antwoord is op eerdere wetgeving, met de planning over hoe de toekomstige, in bestaande wetgeving gespecificeerde, streefwaarden kunnen worden gehaald en met besprekingen over hoe nog meer verbeteringen kunnen worden bereikt. Deze maatregelen vergen van de industrie grote investeringen in de raffinaderijen en in de installaties voor opslag en distributie, en elke nieuwe beschermingsmaatregel, zoals de verdere verlaging van emissieniveaus, is in het algemeen verhoudingsgewijs duurder dan de voorgaande maatregelen, aangezien de technische eisen van nog weer grotere verbeteringen dienovereenkomstig toenemen. Een aantal ramingen van de mogelijke kosten is opgenomen in tabel D. 5 in de bijlage. 26. De gehele Gemeenschap heeft baat bij een verbeterde luchtkwaliteit en gezien de hoogte van de vereiste investeringen en het lange-termijnkarakter van de raffinage- industrie bestaat er een duidelijke behoefte aan consistente en voorspelbare regelgeving op basis van een rentabiliteitsaanpak, om te waarborgen dat deze voordelen kunnen worden gerealiseerd. Voorzieningszekerheid 27. * De voorzieningszekerheid blijft, zoals aangegeven in het witboek over energiebeleid, een belangrijke kwestie, ofschoon het risico van een ernstige bedreiging voor de communautaire zekerheid van de aardolievoorziening op de korte termijn gering wordt geacht. De omstandigheden zijn belangrijk veranderd ten opzichte van de crisis- en bijna-crisissituaties van zo'n twintig jaar geleden, toen de bronnen en markten voor aardolie en aardolieprodukten veel minder gediversifieerd, doorzichtig en doelmatig waren dan tegenwoordig. 28. Desalniettemin, omdat de Gemeenschap sterk afhankelijk zal blijven van geïmporteerde aardolie, blijft de noodzaak tot waakzaamheid voor de korte en de lange termijn aanwezig. Meer dan driekwart van de bewezen wereldreserves aan aardolie bevindt zich in gebieden die in politiek en/of economisch opzicht potentieel onstabiel zijn, en dit benadrukt de voortdurende noodzaak van maatregelen, die zonodig moeten worden aangepast aan zich wijzigende marktomstandigheden, om mogelijke plotselinge ontwrichtingen van de olievoorziening op te vangen, die zeer schadelijk zouden zijn voor de economieën van de wereld en van de Gemeenschap. Wanneer in aanmerking genomen wordt dat een zekere voorziening van geraffineerde olieprodukten een onmisbaar element vormt voor het sociaal-economisch welzijn van onze bevolking, dan is het bestaan van een sterke en concurrerende raffinagesector in de Gemeenschap van strategisch belang. 29. Teneinde de huidige stabiliteit te beschermen dient de ontwikkeling van goede betrekkingen tussen produktielanden en verbruikslanden te worden gecontinueerd, en dienen de dialoog en afstemming van belangen langs de weg van wederzijdse 8 investeringen en exploitatieovereenkomsten te worden voortgezet. Technologische verbeteringen die de exploitatie van nieuwe terreinen mogelijk maken zullen hieraan een bijdrage leveren en de spreiding van de voorziening verder verbeteren. Er beginnen zich thans investeringsmogelijkheden voor communautaire bedrijven voor te doen in de 'upstream'-sector van OPEC- en niet-OPEC-produktielanden, en de investeringen van produktielanden in de communautaire 'downstream'-sector blijven doorgaan. Deze stappen versterken het wederzijdse belang van beide partijen bij een succesvol functioneren van de oliesector in zijn geheel, en verdienen waardering zo lang zij op marktbeginselen zijn gebaseerd. De interne markt 30. De interne markt in de oliesector is betrekkelijk goed ontwikkeld en doorzichtig in vergelijking met de overige energiesectoren. Veel ontwikkelingen in de raffinagesector vloeien voort uit het feit dat de interne Europese markt deel uitmaakt van de grotere wereldmarkt met wereldwijde concurrentie. Duidelijk is dat sinds 1 januari 1993 tussen de Lid-Staten zeer weinig onderlinge aanpassing van de accijnstarieven tot stand is gekomen. Zoals is aangegeven in het witboek over energiebeleid is dit een gebied waarop vooruitgang moeilijk is vanwege het grote scala van belangen en standpunten, maar de inspanningen om concurrentievervalsing weg te nemen worden voortgezet. 31. Op overeenkomstige wijze blijven op het terrein van technische normalisatie van produkten binnen de Gemeenschap nog steeds vele voorbeelden van verschillende normen voor in wezen overeenkomstige produkten, waardoor de voordelen van de interne markt niet ten volle kunnen worden verwezenlijkt. Conclusies 32. Een gezonde aardoliesector vormt een basis voor sociale en economische vooruitgang in de Gemeenschap, draagt zorg voor de noodzakelijke voorzieningszekerheid tegen concurrerende prijzen en kan verbeteringen op het gebied van de milieubescherming financieel dragen. De zekerstelling van de olievoorziening tegen redelijke kosten voor de Gemeenschap hangt sterk af van het soepel functioneren en de stabiliteit van de internationale oliemarkt. Daarom is nodig dat doorgegaan wordt met de bevordering en ontwikkeling van een beleid van dialoog en samenwerking met de voornaamste communautaire aardolieleveranciers en concurrenten op de internationale markt, en met de handhaving en het uitdragen van het in het "Energy Charter Treaty" vastgelegde energiehandvest. 33. Het is uiterst belangrijk dat een goed investeringsklimaat wordt ontwikkeld. Alhoewel de industrie in haar geheel thans een over het algemeen goed financieel resultaat laat zien, voornamelijk dankzij de verticale integratie en de spreiding van activiteiten, heeft in werkelijkheid de communautaire raffinagesector in de laatste paar jaren een tijd van zeer slechte winstgevendheid meegemaakt, wat wordt veroorzaakt door marktomstandigheden en door factoren in verband met de regelgeving. 34. Deze situatie tot een proces van herstructurering, dat zal resulteren in de sluiting of de verkoop van raffinagecapaciteit, termijn waarschijnlijk leidt op de korte en dat in zekere mate al is begonnen. Het is echter niet mogelijk exact te voorspellen waar en wanneer, of zelfs m,. r hoeveel, capaciteit hiermee gemoeid zal zijn vanwege het grote aantal factoren dat hier binnen de Gemeenschap een rol bij speelt. Ten aanzien van de mate van de toekomstige rationalisatie in de sector benadrukt de Commissie dat, evenals '80, de afzonderlijke raffinadeurs zelf verantwoordelijk moeten blijven voor het nemen van beslissingen over het sluiten van capaciteit. Deze beslissingen dienen uit kostenoogpunt zo doeltreffend mogelijk te zijn en in overeenstemming te zijn met de concurrentieregels van het Verdrag. De Commissie zal de situatie met aandacht blijven volgen en besprekingen met de industrie en de Lid-Staten voeren. in de jaren 35. Het communautaire belang op de geavanceerde lange termijn raffinage-industrie. Deze is gediend met een sterke, technologisch de voorzieningszekerheid en het concurrentievermogen in het algemeen, en met name dat van de sector zelf en de petrochemische sector, inclusief de "bijbehorende diensten- en apparatuurindustrie, en natuurlijk ook tot de werkgelegenheid in de Gemeenschap. Ook moet onderkend worden dat er een groeiende concurrentie voor investeringen bestaat van gebieden buiten de Gemeenschap met nieuwe krachtige groeimarkten. draagt tot bij 36. Het milieubeleid en de noodzakelijke wetgeving voor het bewerkstelligen van de gewenste verbeteringen van de luchtkwaliteit zal grote gevolgen voor de sector blijven hebben, met name vanwege de omvang van de vereiste investeringen. Het belang daarvan zal invloed blijven uitoefenen op de activiteiten op het gebied van de raffinage en van de handel. Maatregelen dienen samenhangend te zijn binnen een consistent en voorspelbaar kader, dat gebaseerd is op een rigoureuze bewaking van het rendement. 37. De Commissie onderkent dat, alhoewel de Lid-Staten in het algemeen hun ten aanzien van deze tarieven zeer weinig accijnstarieven hebben verhoogd, onderlinge aanpassing heeft plaatsgevonden. De Commissie heeft een brede raadplegingsprocedure opgestart, voordat zij zal gaan overwegen welke voorstellen voor de verbetering van het functioneren van de interne markt noodzakelijk zijn (ingeval dit nodig is). Daarnaast beveelt de Commissie nadere studie aan naar mogelijke verbeteringen op het gebied van de technische normalisatie van produkten. 38. De Commissie zal de aardoliesituatie, de raffinage-industrie en de verkoopsector in de Gemeenschap regelmatig analyseren, en zal trachten tot een beter en nauwkeuriger begrip te komen van de situatie met betrekking tot de raffinagecapaciteit en de benuttingsgraad, gezien het belang van deze bedrijfsactiviteiten voor de formulering van energiebeleid en voor de geslaagde tenuitvoerlegging van de in het witboek over energiebeleid aangegeven aanbevelingen. 10 BIJLAGE A Algemene economische samenhang Het krachtige herstel van de communautaire economie in 1994 maakte plaats voor een uitgesproken afzwakking van de groei in 1995. De groei van de produktie, die gedurende perioden van 1994 een waarde van 4% bereikte, ligt voor geheel 1995 waarschijnlijk in de buurt van 2,5%. De vooruitzichten voor 1996 zijn thans minder gunstig dan voorheen aangenomen werd en het lijkt nü waarschijnlijk dat de groei lager dan 2% zal uitvallen. De belangrijkste krachten die de groei vooruitzichten voor de Europese economie bepalen zijn gunstig en wijzen op een hernieuwde opleving van de groei van de economische activiteit gedurende het jaar, en alhoewel het gemiddelde voor 1996 waarschijnlijk onder dat van 1995 zal liggen, zou de onderliggende trend daarentegen positief zijn. De belangrijkste positieve krachten voor economische groei zijn: de wereldeconomie buiten de Gemeenschap is in een gezond tempo aan het groeien; de uitgangspunten van de communautaire economie in termen van lage inflatie, gematigde looneisen en gezonde winstgevendheid van investeringen zijn gunstig; en het monetaire beleid is minder strak geworden. Buiten de Gemeenschap is de economische activiteit sinds 1992 in een flink tempo gegroeid. Met de snelle integratie van de opkomende markten in Azië en Midden- en Oost- Europa in de wereldeconomie en het merkbaar worden van de voordelen van de in de Uruguay-ronde van het GATT overeengekomen handelsliberalisatie heeft de wereldhandel een nieuwe dynamiek gekregen. De hoge groei van de exportmarkt lijkt vertraagd te zijn maar het vooruitzicht voor de buitenwereld blijft betrekkelijk gunstig. 11 BIJLAGE B De aardolievoorziening B. I Wereldenergiereserves Na de olieschokken van 1973 en 1980 zijn nu lange-termijnaanpassingen tot stand gebracht en hebben energieaanbod en -vraag een nieuw evenwicht bereikt. Als gevolg hiervan worden de wereldenergiereserves voor. de middellange termijn toereikend geacht en zullen zij voor deze periode naar verwachting geen fysieke beperking vormen. De bewezen energiereserves zijn goed voor ongeveer 43 jaar (grafiek BI). Ongetwijfeld is dit de laagste hulpbron/produktieverhouding (bewezen reserves ten opzichte van de huidige jaarlijkse produktie) van alle fossiele brandstoffen, ofschoon deze oliereserves qua energie-inhoud gelijkwaardig zijn met de gasreserves (ca. 135 miljard ton olie-equivalent). Nieuwe ontdekkingen en hogere winningsom vang van bestaande velden zijn al vele jaren gelijk aan of groter dan het verbruik: de bewezen reserves zijn sinds het midden van de jaren '60 verdrievoudigd. In wereldpolitiek opzicht is het van buitengewoon belang dat 65% van deze reserves zich in het Midden-Oosten bevindt, nog eens 11% in Venezuela en Mexico, en 6% in de GOS-landen (grafiek B. 2). De bewezen wereldreserves aan vaste brandstoffen (bij de huidige produktie- hoeveelheid) zijn voldoende voor meer dan 200 jaar, en de bewezen gasreserves voor ongeveer 65 jaar. De laatste zijn in recente tijden evenveel toegenomen als de (sterk gestegen) vraag naar deze brandstof. 70% van de wereldgasreserves bevindt zich in het GOS of het Midden-Oosten, en een groot deel daarvan ligt voldoende dichtbij voor een economische levering aan West- of Midden-Europa. Er bestaat onzekerheid over het effect van een verschuiving in de vraag naar olie. De vraag naar olie zal snel toenemen, met name in China, India en andere zich snel ontwikkelende landen in het Verre Oosten. Ofschoon er dus op de middellange termijn waarschijnlijk geen tekort aan olie zal ontstaan, zou er groeiende concurrentie van de opkomende economieën kunnen komen, met name omdat zowel de VS. als Europa in toenemende mate van de invoer van energie afhankelijk zullen worden B. 2 De wereldwijde aardolievoorziening Vanaf het midden van de jaren '80 had de OPEC wat van haar aandeel teruggewonnen, dat zij na de olieprijsschokken van de 70-er jaren aan de nieuwe niet- jaren echter heeft de OPEC-produktielanden had verloren. vooruitgang op het gebied van de technologie en kostenvermindering in de olie exploratie en -produktie, met name in het Noordzeegebied,, geleid tot een lager dan verwacht aandeel van de OPEC in de groeiende vraag naar olie (grafieken B. 3 en B. 4) In de afgelopen 12 De prognose van de vraag naar olie laat een voortdurende stijging zien, die heel geleidelijk het evenwicht tussen aanbod en vraag in de wereld onder druk zal zetten. Dit zal de behoefte aan olie uit niet-OPEC-produktielanden doen toenemen, maar ook de leveringen van OPEC-landeh zullen zeker toenemen, met name van de landen in het Midden-Oosten en van Venezuela, die over grote reserves beschikken. Er is reeds een reserve-produktiecapaciteit van 2-3 miljoen vaten per dag beschikbaar, voornamelijk in de landen aan de Perzische Golf, zonder rekening te houden met een mogelijke produktie van Irak met een omvang van ca. 2 miljoen vaten per dag. Tussen 1985 en 1994 bedroeg de wereldprijs van aardolie (op basis van Brent-olie in huidige valutawaarde) ongeveer US$ 20 per vat, tegenover ongeveer US$ 40 per vat van 1975 tot 1985. De laatste drie jaar was de prijs eerder US$ 17 per vat (grafiek B. 5). Het gezond verstand zegt dat de olieprijs naar verwachting in de komende tien tot vijftien jaar zal stijgen (voor inflatie gecorrigeerd), zij het zeer gematigd. Zelfs tegen de achtergrond van een onder druk staand evenwicht tussen vraag en aanbod wordt verwacht dat de prijzen van aardolie slechts een matige stijging zullen vertonen, en wel om de volgende redenen: (i) Lagere exploratie- en produktiekosten tengevolge van de technologische vooruitgang In veel van de grotere niet-OPEC gebieden zijn de olievelden al lange tijd in produktie, en hun reserves zijn aardig op weg naar uitputting. De winning van olie in de V S. (met uitzondering van Alaska) is grondiger en langer geweest dan vrijwel overal elders in de wereld. Zelfs in Alaska, waar de vondsten toch van recentere datum zijn, neemt de produktie af. De daling van de olieprijs in het midden van de jaren '80 droeg aan dit verschijnsel bij door een gedeelte van deze te maken. Veel oudere niet-OPEC-vel den ni et-OPEC-produkti e oneconomisch hebben echter een verjonging ondergaan, of zijn tenminste niet zover achteruit gegaan als verwacht werd. Het technische antwoord- van de olie-industrie op de lagere olieprijzen heeft de uitdaging van verwachtingen overtroffen. economische oliewinning bij ingekrompen, heeft de Er heeft een belangrijke verlaging van de kosten van opsporing en winning van olie plaatsgevonden. Ofschoon ter verhoging van de produktiviteit het personeelsbestand werd technologie de grootste bijdrage geleverd. Exploratietechnieken zijn doelmatiger geworden en een verbeterde boortechnologie heeft de produktiecapaciteit van. olievelden belangrijk vergroot. Kleine, voorheen oneconomische olievelden in de Noordzee kunnen thans worden geëxploiteerd met behulp van specialistische produktievaartuigen; horizontaal boren heeft zich in slechts enkele jaren tot een wijdverbreide techniek ontwikkeld en vormt een methode waarmee de produktiecapaciteit van olievelden belangrijk kan worden vergroot. Tegelijkertijd hebben veel overheden hun fiscale regime gewijzigd teneinde de exploratie en produktie te stimuleren. De schattingen van de kostenvermindering lopen uiteen, maar het is geen onmogelijke veronderstelling dat tien jaar gehalveerd zijn. Wanneer de de opsporingskosten technologische ontwikkeling eenmaal heeft plaatsgevonden, kan deze niet meer ongedaan worden gemaakt. Ook zal de technologie niet stil blijven staan: zelfs als in de laatste 13 de toekomstige vooruitgang niet opweegt tegen die van het jongste verleden, dan zullen verdere ontwikkelingen bijdragen tot een afzwakking van de toekomstige olieprijsstijgingen. (ii) Toenemende wereldreserves Toevoegingen aan de oliereserves hebben tenminste even snel plaatsgevonden als het verbruik. Toch moeten nog grote delen van de wereld worden geëxploiteerd of zijn zelfs nog niet geëxploreerd geweest. Mogelijke nieuwe pliegebieden omvatten het westen van de Shetland Eilanden, de Barentszee, het Nationale wildreservaat van Alaska, het zuiden van de Atlantische Oceaan en Zuidoost-Azië. Ofschoon olie natuurlijk geen onuitputtelijke hulpbron is, lijkt de reservebasis van olie nog voor lange tijd geen probleem te zullen vormen. Er moet echter wederom worden traditionele OPEC-olieproducenten naar verwachting de opgemerkt dat de belangrijkste eigenaars van de wereldreserve zullen blijven. (iii) De veranderende invloed van de OPEC De OPEC onderkent dat prijzen niet alleen bij voorkeur gematigd dienen te zijn, maar dat stabiele prijzen zijn belang op lange termijn zullen dienen. De geschiedenis heeft geleerd dat prijsschokken slechts de vraag smoren. Op grond van deze ervaring zal de OPEC in de toekomst waarschijnlijk een meer marktgerichte aanpak van prijsstelling en levering kiezen, zodat de prijzen zullen worden bepaald door factoren van vraag en aanbod. (iv) Herintegratie van de aardolie-industrie in de wereld De groeiende deelname van de produkti elanden aan de communautaire 'downstream'-activiteiten is in de laatste jaren gevolgd door openstelling van hun 'upstream'-sector voor bedrijven in de verbruikslanden. Dit proces van herintegratie zal waarschijnlijk worden voortgezet én zich over de wereld uitbreiden, en zal de stabilisering van de wereldoliemarkten ondersteunen. (v) Toenemende perfectionering van de oliemarkten De oliemarkten zijn bij hun activiteiten steeds geavanceerder geworden. Zij zijn veel doorzichtiger geworden dankzij de revolutie op het gebied van de informatie technologie, en de onderliggende tendensen die de markten bewegen worden thans veel beter begrepen. Dat wil niet zeggen dat de markt niet veranderlijk zal zijn - is dat de bestaansreden van markten. Maar het vooruitzicht van uiteindelijk langdurige olieprijscrises die door ondoorzichtigheid van de bepalende factoren worden veroorzaakt is minder waarschijnlijk geworden. (vi) Overheidsmaatregelen om noodvoorziening te bevorderen Er zijn nu doeltreffende maatregelen op wereldniveau getroffen (met name door de IEA) en op regionale niveaus (zoals door de EU) om mogelijke onderbrekingen van de voorziening op te vangen. De Golfoorlog herinnerde de wereld er aan dat deze 14 maatregelen bestaan en kunnen werken. Zowel het IE A als de EU houden zich oezig met het aanpassen van deze maatregelen aan de zich wijzigende marktomstandigheden. (vii) Alternatieven voor aardolie is in de olie. uit daadwerkelijk Het is de moeite waard stil te staan bij mogelijke alternatieven voor olie. In twintig jaar de ontwikkelde wereld stoomopwekkingsystemen (met name voor de elektriciteitsopwekking) verdrongen, eerst door kolen, dan door nucleaire brandstof. Thans is de beurt aan aardgas. In de komende tien tot vijftien jaar zou de vraag in Europa naar gas met 40% kunnen toenemen, waarvan de helft voor rekening van de elektriciteitsopwekking zal komen. Ofschoon olie zijn bijna volledige monopoliepositie in de vervoersector zal behouden, zal het moeten strijden om een kleiner aandeel in een statische markt: niet direct een omgeving voor prijsverhogingen Op de lange termijn zullen hernieuwbare energiebronnen, zoals zonne-energie, windenergie, biomassa en geothermische energie, die weinig of geen verontreiniging veroorzaken, de belangrijkste duurzame, energievorm zijn, en de Commissie zal, zoals aangegeven in het witboek over energiebeleid, een strategie voor verdere ontwikkeling aanbieden in de vorm van een Mededeling. B. 3 De aardolievoorziening van de Europese Unie B. 3. 1 Reserves Europa beschikt over aanzienlijke steenkool voorraden ofschoon deze in afnemende mate zullen worden geëxploiteerd. De olie- en gasreserves, die naar wereldmaatstaven bescheiden zijn, zullen naar verwachting een belangrijke energiebron voor eigen gebruik blijven. De totale bewezen oliereserves van West-Europa bedragen minder dan de helft van de gasreserves (2,3 miljard ton tegen 4,9 miljard ton olie-equivalent aan gas). Het grootste deel van deze reserves bevindt zich onder de Noordzee. De communautaire oliereserves bedragen 0,9 miljard ton, terwijl bijna "alle overige Europese reserves aan Noorwegen toebehoren. De Europese reserves zijn bij de huidige produktie voldoende voor net 8 jaar, ofschoon de reserves bijna net zo snel worden vervangen als zij opgebruikt worden, zodat met inachtneming van de waarschijnlijke reserves de werkelijke levensduur aanzienlijk langer zal zijn. B. 3. 2 Produktie De energieproduktie in de EG zal naar verwachting rond 2000 aan zijn top staan; de prognose is dat daarna alle primaire brandstoffen, met uitzondering van duurzame energiebronnen, in bescheiden mate zullen terugvallen. Het is onwaarschijnlijk dat tegen het jaar 2005 de energieproduktie. van de EÇ. onder die van 1992 zal zijn gedaald. 15 De communautaire olieproduktie uit de Noordzee bereikte zijn top in het midden van de jaren '80 en viel in de paar jaren daarna vrij snel terug. De produktie is echter sinds 1991 in feite weer aan het toenemen, omdat de technologische vooruitgang bij de exploratie en produktie, en gunstiger belastingregimes mogelijk maakten dat nieuwe kleine velden economisch in produktie konden worden gebracht en dat de opbrengsten van bestaande velden werden vergroot. Dientengevolge wordt een nieuwe teruggang niet eerder verwacht dan tegen het eind van de jaren '90. B. 3. 3 Afhankelijkheid van de invoer Europa heeft al vele jaren een tekort op de energiebalans, ondanks een reeds lang gevestigde en aanzienlijke binnenlandse steenkoolwinning, en, meer recent, de ontwikkeling van belangrijke olie- en gasreserves in Noordwest-Europa en een belangrijke kernenergiesector. Een stijgende vraag naar energie in de EG en een dalende binnenlandse produktie van primaire energie zal leiden tot een toenemende afhankelijkheid van invoer uit derde landen, met name het Midden-Oosten en het GOS De afhankelijkheid van de EG van ingevoerde energie ( d w z. de energie-invoer als percentage van het bruto binnenlands energieverbruik) bedraagt thans ongeveer 48%. Ofschoon de afhankelijkheid tegen het jaar 2000 slechts weinig hoger zal zijn, kan deze oplopen tot 55% in het jaar 2005, waarna zij scherp zal stijgen. De belangrijkste verandering in invoerafhankelijkheid treedt op bij steenkool: door de daling van de binnenlandse produktie steeg de communautaire invoer van 29% van het verbruik in 1990 naar ongeveer 44% thans, en zal zij naar verwachting in het jaar 2005 oplopen tot 50%. De afhankelijkheid van gas is ongeveer 40% en de voor de komende tien jaar voorspelde sterke groei van de vraag doet die waarde tegen het midden van het volgend decennium toenemen tot meer dan 55%. De afhankelijkheid van de EG van de invoer van olie is reeds hoog (zie grafiek B. 6). In 1990 nam de invoer bijna 80% van het verbruik voor zijn rekening, ofschoon de huidige hoge communautaire produktie uit de Noordzee deze waarde in feite licht heeft verminderd. Noorwegen meegerekend zakt deze waarde tot 60%. Aangezien de geraamde communautaire aardolieproduktie naar verwachting in 2005 maar pas begonnen zal zijn en de verwachte vraag naar aardolieprodukten een blijvend bescheiden groei te zien zal geven, kan verwacht worden dat de communautaire afhankelijkheid van invoer tegen 2005 zal stijgen tot 83%. lange-termijnterugval in de B. 3. 4 Kwaliteit van de aardolie Tot vrij kort geleden (ca. 1993) was de kwaliteit van het in Europese raffinaderijen verwerkte vat aardolie ( d w z. het totale mengsel van aardoliën) geleidelijk aan steeds zwaarder aan het worden. De produktie van de binnenlands geproduceerde aardoliën, 16 die doorgaans van betrekkelijk hoge kwaliteit waren, was gedaald, terwijl de invoer van zwaardere aardoliën was toegenomen. Dit versterkte het effect op de raffinage van de toenemende vraag naar kwalitatief hoogwaardige olieprodukten voor het vervoer en leidde tot belangrijke investeringen in nieuwe installaties om zware oliefracties om te zetten in lichtere. Vanaf 1993 echter trad als gevolg van de hierna vermelde factoren een verandering op in de gemiddelde zwaarte van het "mandje" van aardoliën in. de EG. (In grafiek B. 7 worden de ontwikkelingen in de gemiddelde zwaarte van aardoliën van vóór en nâ eind 1993 weergegeven). In de laatste twee jaar heeft de oliewinning uit de Noordzee een opleving ondergaan. Als gevolg daarvan is het totale niveau van de olie-invoer in Europa licht gedaald. De. netto-invoer van aardolie in de EG-12 in 1994 was 27 miljoen ton (6,5%) lager dan in 1992. in de wereldolievoorziening In de kwaliteit van de ingevoerde aardoliën is ook een wijziging opgetreden. Aardoliën uit de OPEC-landen zijn doorgaans van een zwaardere kwaliteit, maar niet alleen is hun aandeel in de laatste jaren enigszins gedaald, maar bovendien is de algehele kwaliteit verbeterd. Dit is het gevolg van een bepaalde strategie van Saoedi-Arabië om de uitvoer van de waardevolle lichte oliesoorten zoveel mogelijk op te schroeven, in plaats van de middelzware en zware oliesoorten, om de aanzienlijke daling van de olie-inkomsten te compenseren die optrad na de belangrijke prijsdaling van 1986. Dit omvatte de ontwikkeling door Saoedi-Arabië van onlangs ontdekte olievelden die zeer lichte aardoliën bevatten. Tenslotte is het aanbod van condensaten en NGL's (Natural Gas Liquids) reeds een aantal jaren aan het toenemen. Gemengd met aardolie of direct geïmporteerd voor gebruik als raffinaderij grondstof hebben deze geleid tot een lichter worden van het "wereldolievat". De bovengenoemde onverwachte lichtere samenstelling van het "wereldolievat" is één van de voornaamste oorzaken van de huidige slechte winstgevendheid van de communautaire raffinaderijen. Het is moeilijk voorspelbaar welke richting de kwaliteit van de door de communautaire raffinaderijen verwerkte aardoliën zal opgaan. Op de zeer lange termijn zullen de uitgebreide reserves aan middelzware en zware aardoliën in het bezit van de landen van het Midden-Oosten uiteindelijk een groeiend aandeel van de communautaire behoefte dekken wanneer de binnenlandse reserves uitgeput zijn. Op korte termijn zou de samenstelling van de aardolievoorziening wel eens van hogere kwaliteit kunnen zijn dan voorheen was verwacht. B. 3. 5 Voorzieningszekerheid Op dit ogenblik bestaat er in het algemeen weinig reden tot bezorgdheid met voor de betrekking voorzieningszekerheid van aardolie. De omstandigheden zijn aanzienlijk gewijzigd ten opzichte van de crisis- en bijna-crisissituatie van zo'n 20 jaar geleden toen zowel de vooruitzichten de huidige toekomstige tot de en 17 voorziening van aardolie als die van olieprodukten veel minder gediversifieerd waren dan vandaag de dag het geval is (zie de tabellen B. l, 2, 3, 4, 5 en 6). Sterker nog, het is mogelijk dat gedurende een aantal jaren het aanbod van de vraag zal overtreffen. Desalniettemin dienen de aannamen met betrekking tot de stabiliteit van de aardolievoorziening voortdurend opnieuw te worden getoetst. Zoals reeds is aangegeven, ligt in feite meer dan driekwart van de wereldreserves aan aardolie in gebieden die in politiek en/of economisch opzicht potentieel onstabiel zijn. Deze zullen in de toekomst de belangrijkste voorzieningsbron voor de EG blijven. Het blijft daarom voor de EG noodzakelijk- er op toe te zien dat er goede betrekkingen tussen de produktielànden en de verbruikslanden worden bevorderd door middel van dialoog en het op één lijn brengen van belangen via investeringen en exploitatieovereenkomsten. Er dienen zich thans mogelijkheden aan voor investeringen in exploratie en produktie in de produktielànden, en de in de laatste jaren door ondernemingen in de ontwikkelingen communautaire zich doorzetten. Deze patronen consolideren het wederzijdse belang van beide partijen bij een succesvol functioneren van de oliesector in zijn geheel. Voorbeelden van dit proces zijn: in de produktielànden nagestreefde 'downstream'-sector blijven • de ontwikkeling van de samenwerking op energiegebied tussen de GCC-landen (Gulf Co-operation Countries) en de EU in de vorm van geleidelijke verticale integratie van de respectieve industrieën van de GCC en de EG, waarbij ondernemingen uit de GCC investeren in communautaire 'downstream'-activiteiten, en communautaire ondernemingen investeren in de exploratie en produktie in GCC- landen; • de ondersteuning door de Commissie als medesponsor van de vierde Internationale Energieconferentie, die gehouden werd van 25-27 september 1995 te Puerto de la Cruz, Venezuela; • de deelname van de Commissie aan de Conferentie over de samenwerking tussen de landen van Europa en die rond de Middellandse Zee op 27 en 28 november 1995 te Barcelona; • de oprichting van het Europese Energiestatuut, dat een kader zal bieden waarbinnen communautaire ondernemingen met vertrouwen kunnen investeren in de exploitatie van de olie- en gasvelden van het GOS en de landen van Midden- en Oost-Europa. Er dient nadere aandacht te worden besteed aan de wijze waarop deze dialoog kan worden gestimuleerd; dit verklaart waarom het, na de nieuwe door Frankrijk en Venezuela op de conferentie van juli 1991 te Parijs gegeven aanzet, voor de EG als de grootste olie-importeur ter wereld noodzakelijk is de politieke dialoog tussen de produktielànden en de verbruikslanden te ondersteunen en te bevorderen. Naast het streven naar bevordering van de voorzieningszekerheid door middel van de hiervoor beschreven politieke overeenkomsten blijft het voortdurend noodzakelijk te waarborgen dat er adequate regelingen gelden voor het opvangen van crisissituaties 18 door middel van de handhaving van voorraadverplichtingen en andere coördinerende in brede kring voldoening over het activiteiten. In dit verband bestaat er complementaire karakter van de IEA- en de EG-systemen en de voortdurende inspanningen van beide instelfingen om de noodzakelijke regelingen afgestemd te houden op de gewijzigde situatie van de oliemarkten en - dit geldt met name voor de EG - om de bestaande crisiswetgeving aan te passen aan het functioneren van de interne markt. Een andere kwestie die binnen de context van de voorzieningszekerheid naar voren komt is de algemene logistiek van de aardolievoorziening. De EG moet aandacht besteden aan de continuïteit van haar aardolievoorziening, en dient te letten op nieuwe mogelijkheden om deel te nemen aan dé voorzieningsovereenkomsten die voortkomen en uit veranderende politieke uit nieuwe bronnen omstandigheden. Voorbeelden hiervan omvatten het nieuwe pijpleidingnet dat ten behoeve van nieuwe GOS-produktie (met name uit de Kaspische Zee) in ontwikkeling of onderwerp van bespreking is, en de heropening van de ADRIA-pijpleiding in Kroatië, alsook de mogelijkheden die met betrekking tot de uitvoer van Russische aardolie worden overwogen in het Verdrag opgenomen in het kader van de ondersteuning van het transeuropese netwerk. van aardol ieproduktie 19 BIJLAGE C Vraag en aanbod van olieprodukten Cl De wereldsituatie Het wereldenergieverbruik is in de laatste dertig jaar meer dan verdubbeld, en bereikte in 1990 een waarde van 8,4 miljard ton olie-equivalent. Tussen 1974 (het jaar na de eerste belangrijke olieprijsschok) en 1992 bedroeg de jaarlijkse groei bijna 2%. De groei is onlangs gestokt vanwege de afname van het verbruik in de voormalige communistische landen, maar wanneer deze economieën zich herstellen zal de onderliggende trend zich voortzetten en zal de vraag naar energie naar verwachting weer groeien. Het IEA raamt dat het energieverbruik de komende 10 tot 15 jaar met 2% of meer zou kunnen groeien. De splitsing in het verbruik van de EG-15 van 1369 miljoen ton olie-equivalent naar het soort primaire energiedrager geeft een overheersende positie van aardolie aan met 574 miljoen ton per jaar, ofwel een aandeel van 43%, terwijl gas op flinke afstand op de tweede plaats komt met 277 miljoen ton olie-equivalent per jaar (20%). Alhoewel tegen 2005 het olieverbruik gestegen zal zijn tot 606 miljoen ton per jaar, daalt het aandeel van olie ten gunste van gas en duurzame energievormen. (De grafieken Cl en C. 2 geven respectievelijk de situatie voor ieder jaar aan). tot 39%, hoofdzakelijk De verwachtingen van het IEA zijn dat de jaarlijkse totale groei van het aardolieverbruik van de OESO-landen tussen 1992-en 2010 zal uitkomen op 1% Buiten de OESO-landen zal het enige jaren duren voordat de groei van het energieverbruik in het GOS en de Midden- en Oosteuropese landen zich herstelt (maar naar verwachting tussen 1992 en 2010 nog altijd zal toenemen met zo'n 0,6% per jaar); de gemiddelde groei in de ontwikkelingslanden zal de hoge waarde van 4% per jaar bedragen. Kwantitatief gezien is de geraamde groei in de OESO-landen van 1% aanzienlijk meer dan de 4% van de ontwikkelingslanden. Met name zullen de ontwikkelingslanden rond de Stille Oceaan, aangevoerd door China en de "agressieve" economieën van Zuid-Korea, Taiwan en de ASEAN-landen, alsook Latijns-Amerika, bij deze groei voorop lopen. In de OESO-landen zal het aardolieverbruik in toenemende mate geconcentreerd blijven in de groeiende vervoersector, die de afnemende vraag in andere sectoren zal compenseren. In de ontwikkelingslanden zal de vraag in alle sectoren groeien vanwege de ontluikende behoefte aan energie in het algemeen en het ontbreken Van geschikte alternatieven voor olie in vele delen van de wereld. De groei zal het grootst zijn in de vervoersector. Ofschoon de vraag naar aardolie in de wereld zal blijven toenemen, zal deze overtroffen worden door de vraag naar andere belangrijke primaire energiedragers, met name naar gas. Alhoewel het procentuele aandeel terugloopt, zal aardolie de belangrijkste bron van energie voor de wereld blijven. 20 C. 2 De communautaire vraag naar olieprodukten C. 2. 1 Statistische gegevens over de communautaire vraag naar olieprodukten In de laatste jaren is een afvlakking van de totale vraag opgetreden; voor de eerstvolgende tien jaar wordt een betrekkelijk bescheiden groei (ca. 0,5% per jaar) verwacht. In grafiek C. 3 wordt de verwachte ontwikkeling van de olievraag van de EG-15 voor de jaren 1990- 2005 in beeld gebracht, uitgesplitst naar het soort olieprodukt, waarbij de ramingen vanaf 1995 en volgende jaren zijn gebaseerd op het meest recente basisscenario van de Commissie. De samenstelling van de Westeuropese vraag naar aardolieprodukten is in de loop van de laatste twintig jaar gestaag lichter geworden, waarbij de meest uitgesproken groei optrad in de vraag naar middelzware distillaten, die op zijn beurt weer werd gevolgd door die naar benzines en andere produkten. (Grafiek C. 4 geeft deze ontwikkelingen in percentages weer. Grafiek C. 5 brengt nader in beeld hoe het lichter worden van de vraagsamenstelling sinds 1990 overwegend is verschoven naar de middelzware distillaten, en laat ook zien hoe deze ontwikkeling zich naar verwachting voor de volgende tien jaar zal doorzetten, zij het na 2000 in mindere mate. ) De olievraag van de EG-12 in 1994 bedroeg 494 miljoen ton, waarbij ongeveer 35 miljoen ton bunkerbrandstof niet is meegerekend. Deze waarden vormen ongeveer 43% van het totale energieverbruik van de EG. Benzine (dwz. benzines voor de luchtvaart en voor voertuigen, plus totale communautaire olievraag uit, middelzware distillaten (kerosine voor straalmotoren en inbegrip van bunkerbrandstoffen voor de verwarming, en gas- en dieselolie, met zeescheepvaart) 44%, stookolie (brandstof voor de industrie en elektriciteitscentrales, plus bunkerbrandstof voor de zeescheepvaart) 18%, en andere produkten (raffinaderijgas, LPG, oplosmiddelen, petroleumcokes, smeeroliën, bitumen en was) 11%. lichte grondstof voor chemicaliën) maakte 27% van de Opgemerkt dient te worden dat het aandeel, van de lichte produkten gestaag is gestegen, aangezien de abrupte prijsstijgingen van de jaren '70 leidden tot een teruggang in de vraag naar zware stookolie onder invloed van de concurrentie door andere energiebronnen, terwijl daarentegen de vraag naar benzine, kerosine en diesel voor vervoersdoeleinden is gestegen. Een (onverwachte) ontwikkeling van de laatste jaren is dat de vraag naar diesel gestaag is blijven toenemen ten koste van benzine. C. 2. 2 Vooruitzichten voor de communautaire vraag Ramingen van de Commissie voorspellen dat de totale vraag naar energie in de Europese Unie de eerstvolgende tien jaar langzaam maar gestaag zal toenemen met ongeveer 1% per jaar. Op grond van de "gaskoorts" die voornamelijk in de elektriciteitsproduktiesector optreedt wordt verwacht dat aardgas de snelst groeiende brandstof zal zijn: de vraag zou kunnen 21 groeien met meer dan 3% per jaar. Ook nucleaire en duurzame energie zal toenemen, terwijl steenkool zal afnemen. Naar verwachting zal de stijging van het olieverbruik slechts gematigd zijn: ongeveer 0,5% per jaar. Ondanks de mogelijkheid dat Richtlijn 75/405/EEG, die het gebruik van stookolie ten behoeve van de elektriciteitsopwekking uitsluit, zal worden ingetrokken, wordt verwacht dat de vraag naar olie voor deze toepassing zal dalen. Er wordt echter enige groei verwacht in de eindverbruiksectoren voor specifieke doeleinden, meest brandstoffen voor het vervoer. Olie zal het grootste aandeel in de totale primaire energie van de EG blijven behouden. Naar verwachting zal in 2005 aardolie nog steeds ongeveer 40% van de totale verbruikte energie voor zijn rekening nemen. De groei van de vraag naar olie zal voornamelijk plaatsvinden in het gebruik voor het vervoer en voor niet-energiedoeleinden, waar olie niet vervangen kan worden. Regionaal gezien vindt de grootste groei in Zuid-Europa plaats, waar meer vooruitzichten voor toename in het olieverbruik bestaan ten gevolge van sterkere economische groei. De concurrentie met gas zal een belangrijke factor worden, met name waar zware stookolie voor de elektriciteitsopwekking wordt vervangen (in het bijzonder in Italië) en waar gas wordt ingevoerd als een nieuwe brandstof (Griekenland, Portugal, Spanje en delen van Scandinavië). Over het geheel genomen wordt verwacht dat de samenstelling van de olievraag lichter wordt. In overeenstemming met de wereldwijde tendens, ofschoon niet zo sterk als de tendens in de ontwikkelingslanden, wordt groei verwacht voor de middelzware distillaten. Het betreft hier kerosine voor luchtvaartdoeleinden en met name diesel voor het vervoer, die de voortdurende teruggang in gebruik van deze brandstoffen voor ruimteverwarming meer dan compenseren. De. vraag naar benzine kan licht toenemen, vooral in Zuid-Europa, maar de voortdurende verschuiving naar personenauto's met dieselmotoren zal naar verwachting de toename beperken, tenzij er wijzigingen in de belasting optreden die de accijnsheffingen op deze twee brandstoffen op basis van energie-inhoud in evenwicht brengen. Dit zou de tendens echter niet volledig ombuigen, omdat dieselmotoren nog het voordeel van een hoger bedrijfsrendement bieden. De huidige bezorgdheid over de uitstoot van deeltjes door dieselvoertuigen moet door technische maatregelen weggenomen kunnen worden. De vraag naar residuprodukten zal naar verwachting teruglopen, omdat stookolie steeds meer. te maken krijgt met milieuregelgeving en concurrentie van aardgas. Desalniettemin wordt een niet onbelangrijk deel van de residuprodukten gebruikt voor toepassingen waar de vervanging niet zo gemakkelijk ligt, zoals zware stookolie voor scheepsbunkers, bitumen, smeeroliën en petroleumcokes. Deze gebruikstoepassingen zijn goed voor 40% van de residuprodukten in Europa en zullen waarschijnlijk met de economie meegroeien. C. 3 De communautaire voorziening van olieprodukten In 1994 was de verdeling (naar gewicht) van de voorziening van olieprodukten van de EG- 12 als volgt: aan de totale vraag naar olieprodukten van 494 miljoen ton van de EG-12 en 22 de uitvoer naar landen buiten de EG-12 (met inbegrip van bunkerolie) van 110 miljoen ton werd voldaan door 517 miljoen ton aan netto-raffinaderij produktie, 76 miljoen ton werd ingevoerd van buiten de EG-12, en voorraden van de EG-12 en andere veranderingen bedroegen 11 miljoen ton. De eigen raffinage-industrie van de EG voorziet in het overgrote deel (86%) van de totale produktenleverantie. De totale netto-invoer van olieprodukten is ongeveer nihil (grafiek C 6), waarbij de in de laatste jaren sterk toegenomen belangrijke netto-uitvoer van benzine (1,5 miljoen ton per jaar) voornamelijk in evenwicht wordt gehouden door de netto-invoer van stookolie en nafta (grafieken 7, 8 en 9). De bronnen van produkteninvoer zijn zeer gediversifieerd (tabel B. 2). 23 BIJLAGE D Het milieu D. 1 Politieke en economische context De bescherming van het milieu is een EG-doelstelling van grote politieke en economische betekenis. In hoofdstuk XVI van het EG-Verdrag is het beleid inzake het milieu uiteengezet dat door de Commissie moet worden bevorderd. Binnen de Gemeenschap bestaat grote bezorgdheid over het milieu en met name. over de luchtkwaliteit. De burgers verlangen verbeteringen en in feite zijn er in dit opzicht specifieke verplichtingen aangegaan in het Raamverdrag inzake klimaatsverandering. De gehele Gemeenschap in algemene zin zal baat hebben bij een verbeterde zullen milieumaatregelen luchtkwaliteit. Met name voor de energiesector vérstrekkende gevolgen hebben, en deze dienen voor de olie-industrie als één van de hoofdzaken te worden beschouwd, met gevolgen voor zowel de raffinagesector als de verkoopsector. D 2 Huidige en voorgestelde maatregelen De effecten van zowel de huidige als de voorgestelde maatregelen hebben betrekking op bedrij fspraktij ken strakkere raffinageproces produktspecificaties en op emissiebeperkende apparatuur in het distributiesysteem op nieuwe in het zelf, De geldende EG-Richtlijnen met betrekking tot verontreinigende stoffen in diverse olieprodukten hebben aanleiding gegeven tot nauwere specificaties ten aanzien van de niveaus van zwavel, benzeen en lood, zoals weergegeven in de tabellen D l, 2 en 3. Daarnaast bestaat er thans een door de Raad in 1994 vastgestelde Richtlijn inzake de beheersing van de emissies van vluchtige organische verbindingen als gevolg van de opslag van benzine en de distributie daarvan van de laadstations naar de, pompstations (de zgn. "eerste-fase"-Richtlijn: 94/63/EG). Deze Richtlijn vormt een eerste stap in de richting van de tenuitvoerlegging van een strategie om een totale vermindering van emissies van vluchtige organische verbindingen binnen de EG te bewerkstelligen. Zij is van toepassing op de activiteiten, installaties, voertuigen en schepen die betrokken zijn bij de opslag, het overladen en het vervoer van benzine van het éne laadstation naar het andere of van een laadstation naar een pompstation. Het Auto-Olie-programma en de mogelijke maatregelen die daaruit voortvloeien zijn in grote trekken weergegeven in de hiernavolgende paragraaf D. 4. 2. 24 D 3 Implicaties voor de rentabiliteit van de 'downstream'-activiteiten, en voor de besluitvorming De huidige maatregelen en voorstellen brengen reeds grote uitgaven voor de industrie met zich mee, die bezorgd is dat deze niet in de prijzen van olieprodukten kunnen worden verrekend. De investeringen, met inbegrip van de tot op heden verrichte uitgaven, die de bestaande en mogelijke EG-maatregelen voor de 'downstream'- activiteiten van de aardoliesector met zich meebrengen, zijn aanzienlijk. Tabel D. 5 geeft door de industrie en andere bronnen opgestelde ramingen weer met betrekking tot de te verwachten orde van grootte van de uitgaven. De reeds als gevolg van de maatregelen-geïnstalleerde capaciteit voor de ontzwaveling van middelzware distillaten is aanzienlijk, namelijk 155 miljoen ton per jaar in de periode tot 1994 (tabel D. 6 geeft een uitsplitsing naar land), terwijl de totale vraag naar middelzware distillaten 225 miljoen ton bedraagt. Een verdere mogelijke economische implicatie is dat de verplichte schoonmaakkosten, die opgelegd worden aan eigenaren die hun raffinaderij sluiten, invloed hebben op beslissingen over raffinaderij sluitingen omdat door de schoonmaak de sluitingskosten aanmerkelijk hoger worden. In overeenstemming met het beginsel "de vervuiler betaalt" wordt van exploitanten die hun raffinaderij, depot, verkooppunten of andere installaties sluiten verlangd dat zij de vestigingsplaats schoonmaken, waarbij voldaan moet worden aan gespecificeerde aanvaardbare normen. De kosten daarvan kunnen aanzienlijk oplopen: voor een middelgrote raffinaderij zullen deze normaal tussen de 60 en de 80 miljoen ecu bedragen, en voor een verkooppunt liggen deze in de ordegrootte van 200. 000 ecu. D. 4 Milieuvooruitzichten D. 4. 1 Mogelijke toekomstige maatregelen Het is duidelijk een complexe zaak om alle mogelijke in de raffinagesector toepasbare te beoordelen • op technische en ni et-technische milieumaatregelen economisch rentabiliteit en gevolgen voor de concurrentieverhoudingen, alsmede op geografische factoren. Er is echter in de laatste paar jaar een nieuwe aanpak van de formulering en keuze van milieumaatregelen met betrekking tot de aardoliesector tot stand gekomen. Deze zijn thans gericht op het bereiken van de nieuwe streefwaarden voor de luchtkwaliteit voor de periode 1999-2005 ten aanzien van de emissies van de verontreinigende stoffen NOx, S02, deeltjes, lood, ozon, benzeen, koolwaterstoffen, cadmium, arsenicum, nikkel en kwik. De diensten van de Commissie overwegen thans op welke wijze en met welke middelen in een tweede ronde de toegestane emissies van vluchtige koolwaterstoffen verder kunnen worden verminderd, hetzij via technische aanpassingen bij de 25 pompstations (de zgn. "tweede-fase"-maatregelen waar een aantal Lid-Staten reeds toe heeft besloten) of door middel van het installeren van een groot koolstoffilter in auto's. D. 4. 2 Het Europese Auto-Olie-programma Verdere milieumaatregelen liggen in het verschiet. Een belangrijk initiatief van de Commissie, in samenwerking met de communautaire olie-industrie (EUROPIA) en de autoindustrie (ACEA), ging van start in juli 1993 en had de verbetering van de luchtkwaliteit als doelstelling. Dit initiatief maakt deel uit van de nieuwe strategie van de Commissie ten aanzien van voertuigemissies, die gebaseerd is op een veelzijdige en samenhangende aanpak van maatregelen die de verontreiniging terugdringen en in het jaar 2000 dienen te zijn verwezenlijkt. Het initiatief wordt het Europese Auto- Olie-programma (EAOP) genoemd, en de strategie is volledig in overeenstemming met het vijfde Milieuactieprogramma van de Commissie, waarin bijzondere nadruk wordt gelegd op rentabiliteitsanalyses. Het EAOP is gericht op de aanwijzing van de vereiste nieuwe maatregelen voor het bereiken van de streefwaarden voor luchtkwaliteit; de ontwikkeling van deze maatregelen wordt gebaseerd op een rationele aanpak zodat de emissievermindering op de meest rendabele wijze tot stand wordt gebracht. Deze door het EAOP aangewezen maatregelen zullen de basis leggen voor de volgende stap in de nieuwe Europese wetgeving inzake emissies en brandstofkwaliteiten. Binnen het Europese Auto-Olie-programma zijn ook verbeterde keurings- en onderhoudsprogramma's vastgesteld en een aantal ni et-technische maatregelen (b. v rekeningrijden, beperking van het verkeer in bepaalde gebieden, en sloopprogramma's) toekomstige als belangrijke elementen van het nationaal beleid om aan de doelstellingen voor de luchtkwaliteit te voldoen. De aard van de meeste niet- technische maatregelen leent zich echter niet voor regelgeving op EU-niveau, maar veeleer op nationaal of plaatselijk niveau. Tot op heden zijn vier delen van het EAOP afgerond, namelijk: (i) het Europees programma inzake emissies, brandstoffen en motortechnologie (EPEFE), (ii) de studie over de luchtkwaliteit in zeven Europese steden, (iii) (iv) het bewaken van de kwaliteit van de op de markt verkrijgbare brandstof, en de kosten/baten-analyses van de technische en ni et-technische maatregelen die zijn voorgesteld voor het nakomen van de vereiste luchtkwaliteitsnormen Het belangrijkste doel van het EPEFE-onderzoekstestprogramma bestond uit de vaststelling van het verband tussen motortechnologie, brandstofkwaliteit en emissies De resultaten van het programma hebben dienst gedaan bij de beoordeling van de 26 emissievermindering die door middel van wijzigingen van de brandstofkwaliteit te bereiken valt. Naar verwachting zal dit uitstekende voorbeeld van gezamenlijke inspanning van de Commissie en de olie- en automobielindustrieën op korte termijn leiden tot de vaststelling van reeksen specificaties voor de eigenschappen van motorbrandstoffen die in het jaar 2000 van kracht zullen worden en de emissieniveaus van de bij brandstofgebruik en -fabricage voortgebrachte verontreinigende stoffen belangrijk zullen verlagen. Deze nieuwe reeksen specificaties zullen niet alleen aan de milieueisen voldoen, maar ook beantwoorden aan de noodzaak de kosten van de daaruit voortvloeiende maatregelen tot beheersbare niveaus te beperken, en aan andere sociale en economische behoeften van de EG-landen. D. 4. 3 Voorstellen vanuit de industrie betreffende een kosten/baten-benadering voor maatregelen van de Commissie De olie-industrie stelt voor de in het EAOP gevolgde aanpak met kosten/baten- afwegingen te gebruiken als uitgangspunt voor een veel grondiger en veelomvattende wereldwijde aanpak (energie-effectbeoordeling genoemd) ten aanzien van voorstellen van de Commissie die mogelijk directe of indirecte nadelige gevolgen hebben voor de energiesector. De voorgestelde aanpak zou alle effecten op energie en verwante activiteiten in aanmerking nemen in de kosten/batenafwegingen van voorgestelde communautaire maatregelen, waaronder met name die met betrekking tot het milieu Deze beoordelingen zouden een uitgebreide en objectieve kosten/baten-analyse in kwalitatief en kwantitatief opzicht moeten omvatten ten aanzien van de effecten die door de Commissie voorgestelde maatregelen zouden hebben op de doelstellingen van het communautaire energiebeleid. Deze benadering verdient nader onderzoek door de diensten van de Commissie. 27 BIJLAGE E Olieraffinage E. 1 Aantallen, capaciteit en benutting van raffinaderijen E li Definities van soorten capaciteit Twee van de voornaamste elementen van het raffinageproces dienen te worden gedefinieerd om een goede, discussie en begrip van de economische aspecten van de deelsector van de raffinage mogelijk te maken. Het eerste is het proces van distillatie van aardolie, het deel van het raffinageproces dat betrekking heeft op de eerste verwerking van de aardolie, m. a. w. het primaire distillatieproces. De daarvoor aangewende installatie staat bekend als de CDU (Crude Distillation Unit - distillatie-eenheid voor aardolie). In het algemeen wordt met de term "straight-run"-capaciteit deze "CDU"-capaciteit of capaciteit bedoeld. "raffinage-capaciteit", raffinageproces met Het tweede omvat veredelingsprocessen, waardoor de kwaliteit en de waarde van de tussenprodukten van de raffinage wordt verhoogd. Hieronder vallen processen die distillaten verbeteren (bijvoorbeeld katalytisch reformeren), en conversieprocessen (bijvoorbeeld katalytisch kraken). Conversieprocessen zetten de in het eerste distillatieproces uit aardolie geproduceerde stookolie of andere tussenprodukten van het lichte distillatieprodukten, waardoor raffinaderijen in staat zijn hun produktie nauwkeuriger op de vraag af te stemmen. Conversie wordt vaak uitgedrukt in termen van de equivalente katalytische-kraakcapaciteit die nodig is om een gelijke hoeveelheid distillaat te produceren. Het katalytisch kraken is een van de meest voorkomende voorbeelden van een conversie. Andere voorbeelden zijn het hydrogenerend kraken, residukraken, combinatiekraken, viscositeitsverlaging en alkylatie. om * in middelzware stookoliewaarde en Binnen dit document wordt de in deze definities omschreven terminologie gebruikt. E. 1. 2 Aantallen raffinaderijen Eind 1994 waren er 93 raffinaderijen in de EG-12, na een lange periode van sluitingen vanaf 1980, toen er nog 141 waren. Het totale aantal raffinaderijen met inbegrip van hun primaire distillatiecapaciteit en bijzonderheden over de complexiteit van de raffinaderij aan het begin en het einde van die periode, alsmede voor 1988, wordt gegeven in tabel E. 1. Alhoewel het totale aantal raffinaderijen gedurende die periode is afgenomen, kan worden afgelezen dat het aantal complexe raffinaderijen in feite is toegenomen (van 28 55 naar 66), terwijl de aantallen semi-complexe raffinaderijen en eenvoudige raffinaderijen (respectievelijk van 24 tot 13, en van 62 tot 14) zijn gedaald, wat een belangrijke communautaire complexiteit raffinagecapaciteit betekent. van de van de toename totale Na de sluitingen zijn er nog slechts drie raffinaderijen met een capaciteit van minder dan 1 miljoen ton per jaar over. Daarnaast ligt een aantal raffinaderijen op ongunstige lokaties en deze zijn bijgevolg, evenals de raffinaderijen met geringe capaciteit, in de huidige marginale omstandigheden bijzonder slecht winstgevend. E l. 3 Trends De totale distillatiecapaciteit van aardolie van de EG-15 bedroeg volgens de opgave van de Lid-Staten voor 1994 637 miljoen ton per jaar, waarvan 560 miljoen ton per jaar werd benut. Dit kwam neer op een benuttingsgraad van 87% en volgde de min of meer gestage toename van de benutting die vanaf 1985 werd waargenomen toen de benuttingsgraad slechts 63% bedroeg. Deze toename was een gevolg van het programma tot vermindering van de distillatiecapaciteit van aardolie, dat veel raffinaderij-eigenaren gedurende die periode ten uitvoer legden en dat. ten dele tot stand kwam door de eerdergenoemde sluiting van gehele raffinaderijen. Tabel E. 2 geeft de situatie op 1. 1. 1995 voor iedere Lid-Staat weer ten aanzien van de capaciteiten van de als voor het conversieproces, terwijl de distillatiecapaciteit voor aardolie, verwerkte hoeveelheden en benutting voor de periode 1985-1995 zijn uitgezet in grafiek E l. installaties zowel voor het distillatieproces is uitgerekend, In de cijfers van de distillatiecapaciteit voor aardolie, op basis waarvan de is echter geen adequate toeslag voor de zgn. benuttingsgraad "opvoercapaciteit" opgenomen die in de laatste jaren heeft plaatsgevonden en die de kleine maar doorlopende uitbreidingen van de bestaande nominale capaciteit (de gerapporteerde waarde) beschrijft. Evenmin is een correctie toegepast voor capaciteit die uit dienst is genomen maar op betrekkelijk korte termijn beschikbaar is. De waarden van de benuttingsgraad zijn derhalve te hoog opgegeven, en liggen dus nog verder af van volledige benutting dan de cijfers aangeven. De capaciteit van de conversie-installaties voor de EG-15 bedroeg in 1995 199 miljoen ton per jaar (uitgedrukt in equivalente katalytische-kraakcapaciteit), een stijging van 50 miljoen ton per jaar ofwel van 35% ten opzichte van 1985 (zie tabel E. 3 en grafiek E. 2). Deze waarde bedraagt 31% van de totale CDU-capaciteit. Deze sterke groei van de conversiecapaciteit is een afspiegeling van de toenmalige verwachtingen van de industrie ten aanzien van de groei van de toekomstige vraag naar benzine en ten aanzien van het toenemend aandeel van zware aardolie in de aardolievoorziening. Deze verwachtingen waren gerechtvaardigd tot aan het begin van de jaren '90, toen de groei van de vraag naar benzine afzwakte en de samenstelling van het aardoliepakket lichter begon te worden (zie grafieken B. 7, C. 3, C. 4 en C 5, weergegeven in eerdere bijlagen). De algemene mening in de industrie is dat de aanwezige conversiecapaciteit toch werd benut, omdat de lage marges toch nog voldoende waren om de contante variabele kosten te dekken. 29 E. 2 Marges en winstgevendheid van de raffinage E. 2. 1 Definities van marges De winstmarges van raffinaderijen worden voor de doeleinden van dit document omschreven als "bruto-marges". Zij vormen het verschil tussen de opbrengsten van de verkoop van olieprodukten en de kosten van de als grondstof gebruikte aardolie, gedeeld door de hoeveelheid verwerkte aardolie. E. 2. 2 Waargenomen marges In grafiek E. 3 zijn de winstmarges voor raffinage, uitgedrukt in US$ per vat verwerkte aardolie, uitgezet die in de periode 1988-1994 in Noordwest-Europa (NWE) en in het Middellandse zeegebied (Med) zijn verdiend. Voor NWE zijn de grafieken weergegeven voor 'straight-run'-raffinaderijen (dwz. de 'straight run'-marge, globaal omschreven als wat door de raffinaderijen wordt verdiend die alleen installaties in bedrijf hebben voor de distillatie van aardolie plus katalytisch reformeren) en voor de 'upgrading'-raffinaderijen (d. w. z. de 'veredelings'- marge, omschreven als wat wordt verdiend door de raffinaderijen die installaties in bedrijf hebben voor de distillatie van aardolie plus katalytisch kraken, ontzwaveling van gasolie en katalytisch reformeren) Voor de. Middellandse-Zeelanden zijn alleen grafieken opgesteld \oov 'upgrading'- raffinaderijen. Een eerste beschouwing laat zien dat alhoewel er de laatste tijd weinig verschil was tussen de typische veredelingsmarges in NWE en het Med, over de periode 1992-1994 de Med-marges maximaal US$0,6 per vat hoger waren. Verder kan ook worden waargenomen dat zowel de 'straight-run'-marges als de veredel ingsmarges sinds hun top in 1991 zijn gedaald en in 1995 waarden bereikten van respectievelijk US$0 per vat en US$1,8 per vat. Naar schatting zullen de veredel ingsmarges blijvend belangrijk hogere waarden moeten bereiken voordat raffinaderij-eigenaren voldoende rendement behalen op de door hen in de laatste jaren gedane investeringen voor veredelingsprocessen. Grafiek E. 3 laat zien dat de veredel ingsmarges slechts één keer (in begin 1991 tijdens de Golfcrisis) dergelijke waarden bereikten, en dan nog slechts gedurende enkele maanden. E. 2. 3 Verklaring van trends De raffinage als deelsector van de communautaire 'downstream'-olie-industrie kent nu te worden. al enige tijd marges die als chronisch zwak beschouwd dienen Tegelijkertijd heeft zich een overschot aan produktiecapaciteit voor autobenzine ontwikkeld en staat de voorziening van dieselbrandstof onder druk. Deze situatie is ontstaan als gevolg van: 30 (i) (ii) (iii) (iv) (v) het optreden van de economische recessie die tot uiting komt in de afzwakking van de totale communautaire vraag naar olieprodukten, met name naar benzine, een doorlopend communautair overschot aan distillatiecapaciteit van aardolie ten opzichte van de vraag naar olieprodukten, een onvoorziene toename van de beschikbaarheid van lichte aardolie uit de Noordzee en Saoedi-Arabië, die het mogelijk maakte meer lichte produkten te maken zonder alle beschikbare conversie-installaties van raffinaderijen te • hoeven benutten (die oorspronkelijk door de industrie waren geïnstalleerd in in de voorziening van zware aardolie, de verwachting van een groei waardoor een tekort aan lichte produkten zou zijn ontstaan). (Grafiek E. 4 laat het effect zien van deze ontwikkeling op de prijsverschillen voor aardolie en voor produkten). de verandering bij het wegvervoer van de vraag naar autobenzine in die naar diesel, die gedeeltelijk is veroorzaakt door de fiscale ongelijkheid in veel Lid-Staten tussen diesel en benzine, waardoor de vraag naar diesel ten koste van die naar benzine is gestimuleerd, en invoering van een toenemend aantal milieubeperkingen, met name de in extra raffinaderij-installaties ter loodvrije benzine, die verhoging van de kwaliteit noodzakelijk maakten en waardoor een niet- geplande toevoeging aan de produktiecapaciteit. voor lichte produkten tot stand kwam. investeringen jaren in de Ondanks de '80 gestimuleerde grote vermindering van de distillatiecapaciteit van aardolie, blijft de overcapaciteit bestaan en lijkt deze voorlopig niet te verdwijnen zonder dat nog meer installaties worden gesloten. De verdere vermindering van distillatiecapaciteit van aardolie en van conversiecapaciteit lijkt daarom één mogelijke bijdrage aan de oplossing van dit probleem. Een aantal raffinaderij-eigenaren heeft gereageerd door nog meer distillatiecapaciteit voor aardolie te sluiten, of in een aantal gevallen door complete raffinaderijen te verkopen aan kopers wier economisch gedrag wordt bepaald door de strategische doelstelling nieuwe markten te betreden. Over het geheel genomen is er echter onvoldoende vermindering in de distillatiecapaciteit van aardolie opgetreden om de voorziening van olieprodukten krapper te maken en zo de 'straight-run'-marges op aanvaardbaar niveau te brengen. Daar komt nog bij dat er geen conversiecapaciteit is gesloten, en als gevolg daarvan is de beschikbaarheid van lichte distillaten niet verkrapt, wat nodig zou zijn voor een vergroting van de veredel ingsmarges. Er heeft recent slechts één volledige raffinaderij sluiting plaatsgevonden (met een capaciteit van ongeveer 5 miljoen ton olie-equivalent), voornamelijk omdat raffinaderij-eigenaren niet graag dergelijke strategisch belangrijke beslissingen willen 31 nemen vanwege het onomkeerbare karakter daarvan en de hoge lasten op milieugebied en sociaal gebied die sluiting met zich mee brengt. De noodzakelijke vermindering van de distillatiecapaciteit van aardolie heeft nog niet plaatsgevonden vanwege de onzekerheid over ôf en wanneer de vraag weer zal aantrekken, de voortgezette trend van kostenvermindering die de raffinaderij-eigenaren in staat stellen hun lopende uitgaven te dekken, en de tegenzin van de raffinaderij eigenaren om de strategische en operationele gevolgen, alsook de aanzienlijke kosten van raffinaderij sluitingen onder ogen te zien. Het gevolg van deze situatie in de distillatie en de conversie van aardolie is dat de raffinaderijen, waarvan de meeste tenminste een gedeeltelijke conversiecapaciteit hebben, vastzitten aan contante marges die enerzijds positief (zij het klein) zijn en in conversie-installaties anderzijds niet voldoende rendement op de opleveren. investering factoren ziet de Gezien alle voornoemde industrie zich gesteld voor een ongebruikelijke graad van onzekerheid over de vooruitzichten van de sector en neemt daarom een afwachtende houding aan ten aanzien van beslissingen over capaciteit. Tabel E. 5 geeft bijzonderheden over de netto-expansie en -reductie van de capaciteit die in begin 1995 reeds waren opgegeven. Tabel E. 6 geeft bijzonderheden over de buitenlandse raffinagecapaciteit van de OPEC-landen aan het eind van 1995. E. 2. 4 Invloed van de internationale handel op de winstgevendheid van raffinaderijen De totale handelsbalans van olieprodukten van de EG is de laatste paar jaar sterk verbeterd (zie grafieken C. 6, 7, 8 en 9, opgenomen in eerdere bijlagen). Er blijft echter enige bezorgdheid bestaan over het feit dat een in de EG bereikte vermindering van raffinagecapaciteit teniet zou kunnen worden gedaan door een toename van de invoer, waardoor een verbetering van de marges zou worden verhinderd. In dit verband dient opgemerkt te worden dat de bepalingen van het APS (Algemeen Preferentiestelsel), die in de jongste jaren de invoer van olieprodukten uit een aantal landen bevoordeelden, binnenkort strenger zullen worden, in overeenstemming met de in de oorspronkelijke bedoeling van het APS-systeem dat immers investeringen minder ontwikkelde landen zou moeten stimuleren. De invoer van olieprodukten zou een belangrijke factor kunnen worden • omdat de zelfvoorziening van olieprodukten van de landen van het Verre Oosten toeneemt, wat als gevolg zou kunnen hebben dat de uitvoer van raffinaderijen in het Midden-Oosten wordt omgebogen naar de EU, of omdat de uitvoer van olieprodukten door het GOS toeneemt. Met betrekking tot dit laatste blijft, gezien het onzekere tempo en richting van de plaatselijke ontwikkelingen, de waarschijnlijke ontwikkeling van de interactie op het punt van 'downstream'-activiteiten tussen de EG-landen enerzijds en de GOS- landen en de Midden- en Oosteuropese landen anderzijds onzeker. Voor de korte en termijn heerst de algemene mening dat er waarschijnlijk geen middellange veranderingen zullen optreden die voor lange tijd de economische aspecten van de 32 'downstream'-activiteiten zullen beïnvloeden. Voor de termijn wordt waarschijnlijk geacht dat de GOS-landen en de Midden- en Oosteuropese landen in raffinaderij-installaties in overeenstemming hun aardolieproduktie als aardolie (en niet als aardolieprodukt) kan worden uitgevoerd. Dit alternatief is winstgevender dan hun huidige handelwijze van het op de internationale markt brengen van produktoverschotten. te brengen met de binnenlandse vraag, waarbij teneinde hun produktie meer investeren zullen lange In de Verenigde Staten hebben de maatregelen ter invoering van een benzinesoort van een nieuwe samenstelling met de bedoeling om schadelijke emissies te beperken gevolgen gehad voor communautaire raffinaderij-eigenaren in die zin dat een aantal onder hen, als gevolg van de gedwongen logistieke veranderingen in de voorziening voor de Amerikaanse importeurs, tenminste tijdelijk de Uitvoer van autobenzine naar de VS heeft moeten verminderen. Sommige landen en bedrijven beweren dat de nieuwe in 1995 ingevoerde regelgeving de VS-raffinaderijen heeft bevoordeeld. De situatie is zich echter nog aan het ontwikkelen en het is maar de vraag of de invloed op de winstgevendheid van de communautaire raffinage op de lange duur van belang zal blijken. E 3 Vooruitzichten voor de raffinage Er bestaat algemene overeenstemming over dat de vooruitzichten voor de sector worden gekenmerkt door een ongebruikelijke mate van onzekerheid, met als gevolg dat de verbondenheid van de industrie met de sector in zijn geheel slechts moeizaam concreet wordt ingevuld. Dit komt tot uiting in de afwachtende houding van de meeste industriële partijen ten aanzien van strategische beslissingen. In meer specifieke zin wordt door exploitanten algemeen aangenomen dat er nog een aantal raffinaderijen moeten worden gesloten voordat verwacht mag worden dat de marges zich op de korte en middellange termijn weer herstellen tot aanvaardbare niveaus, ofschoon het mogelijk blijft dat het thans waargenomen capaciteitsoverschot slechts van tijdelijke aard is. Er wordt echter ook van uitgegaan dat verdere sluitingen vanwege de hoge sluitingskosten wel eens moeilijk bewerkstelligd zullen kunnen worden. in de weg staat Een andere factor waarvan aangenomen wordt dat deze beslissingen over is de kwestie van de eerdergenoemde raffinaderij sluitingen schoonmaakkosten die in het algemeen daaraan verbonden zijn. Aangenomen wordt dat eigenaren in plaats van verliesgevende raffinaderijen te sluiten eerder geneigd zijn om deze "rustig aan" in bedrijf te houden door investeringen tot een minimum terug te brengen en zoveel en zodanig te produceren dat het het verschil tussen opbrengsten en uitgaven positief blijft. Deze handelwijze draagt slechts bij tot de situatie van algemene overschotten. Onder deze omstandigheden is het mogelijk dat een aantal is om, als alternatief voor het dragen van de raffinaderij-eigenaren bereid schoonmaakkosten en om strategische of andere redenen, aan kopers te verkopen voor wie een dergelijke transactie op grond van hun strategische bedoelingen en/of 33 economische omstandigheden aantrekkelijk is. Daarnaast zouden de nieuwe eigenaren slechts een vergoeding voor een gering geïnvesteerd kapitaal hoeven te ontvangen zodat zij in een winstgevende bedrijfsvoering mogelijk wordt bij marges die slechts de exploitatiekosten dekken, waardoor de marges binnen de sector in zijn geheel onmiddellijk verder onder druk komen te staan. Op grond van het vorenstaande houden de raffinaderij-eigenaars hun investeringen in de koelkast (met uitzondering van de noodzakelijke of om statutaire redenen vereiste onderhoudszorg), gezien het ontbreken van enig uitzicht op verbetering op de korte of zelfs maar de middellange termijn. Vanwege de verplichte investeringen zijn de raffinaderij-eigenaren bezorgd dat zij onvoldoende inkomsten zullen verkrijgen. Dit alles draagt bij tot de afwachtende sfeer in de industrie. Tegenover deze achtergrond wordt ook nog de concurrentie ondervonden van andere delen van de wereld met betrekking tot het aantrekken van industriële investeringen. Elders kan wellicht een beter rendement op investeringen worden behaald. Internationale oliemaatschappijen kunnen hun schaarse kapitaal richten op niet- communautaire gebieden, waar de raffinage-industrie naar hun zeggen wel eens meer concurrerend en doelmatig zou kunnen worden dan die van de EU, met alle gevolgen vandien voor de gehele communautaire economie. 34 BIJLAGE F De handel in olieprodukten F ! Definitie van de deelsector van de handel De deelsector van de handel omvat het vervoer vanaf de raffinaderijen per schip, over de weg, over het spoor of via pijpleidingen naar afnemers. De levering aan afnemers geschiedt soms rechtstreeks, maar gewoonlijk vindt dit plaats via opslagdepots die als tussenschakel fungeren voor de plaatselijke distributie. In het geval van autobenzine en dieselbrandstof verkrijgen de meeste afnemers hun produktl everanti es via verkoopnetwerken van pompstations, die in veel gevallen eigendom of een franchise zijn van de ondernemingen die de raffinaderijen bezitten. De concurrentiedruk is zo groot dat de exploitanten trachten een betere dienstverlening te geven dan hun concurrenten. F. 2 Statistische gegevens met betrekking tot de handel Sinds 1985 is het aantal pompstations binnen de EG gestaag teruggelopen. Het totale aantal pompstations in de EG-15 bedraagt thans 122. 900, wat neerkomt op een vermindering van 23% ten opzichte van de 158. 700 die in 1985 in bedrijf waren. (Tabel F. l geeft bijzonderheden over de ontwikkeling van de aantallen verkooppunten in elke Lid-Staat voor de periode, terwijl grafiek F. l de ontwikkeling binnen de gehele EG in kaart brengt. ) Deze vermindering van het aantal verkooppunten kwam tot stand omdat exploitanten streefden naar een vergroting van de per station verkochte brandstofhoeveelheden om zo de kosten per eenheid te verlagen. (Grafiek F. 2 geeft de ontwikkeling aan van de per pompstation verkochte hoeveelheid voor de EG-12). Een factor bij de ontwikkeling van de verkoopsector is in een aantal landen de recente snelle uitbreiding van de verkoop via grote supermarkten, die grotendeels ten koste is gegaan van de omzet van de traditionele oliemaatschappijen. F. 3 Aandeel in de detailmarkt en winstgevendheid Er is in de laatste tien jaar een uitgesproken ontwikkeling in de marktaandelen geweest, waarbij de en onafhankelijke exploitanten beide terrein verloren aan de grote supermarkten en aan de zogenaamde nationale oliemaatschappijen en exploitanten die in handen zijn van belangen van de produktielànden. traditionele geïntegreerde grote oliemaatschappijen De grote supermarkten hebben de grootste vooruitgang geboekt in Frankrijk en het te bewerkstelligen door een beleid van Verenigd Koninkrijk, wat zij weten voortdurende de ondergaat zware concurrentestructuur van de autobrandstoffenmarkt een belangrijke verandering. prijsconcurrentie. Op deze wijze 35 In antwoord op deze ontwikkeling is er de laatste tijd een toenemende tendens tot marktrationalisatie bij de verkoop van motorbrandstoff i door geïntegreerde ondernemingen, die door een beleid van zorgvuldig gekozen ruil en verkoop van pompstations hun verkoop in bepaalde geografische gebieden hebben geconcentreerd. Alhoewel de handel in aardolieprodukten zich in het algemeen in een gezondere staat bevindt dan de raffinage, bestaat er geen twijfel over dat in een aantal gebieden de grote opmars van de grote supermarkten op het gebied van de bedrijfsactiviteit die voorheen als het domein van de traditionele oliemaatschappijen werd beschouwd de economische aspecten van de afzetsector beïnvloedt. F 4 Kwesties op het gebied van de harmonisatie De in veel Lid-Staten aanwezige fiscale onevenwichtigheid tussen de accijnzen op diesel en benzine heeft de vraag naar diesel doen toenemen ten koste van die naar benzine, en heeft bijgevolg de wanverhouding tussen de vraag en de produktie van de communautaire raffinaderijen versterkt (tabel E. 4). Bovendien hebben de fiscale ongelijkheden tussen de Lid-Staten voor dezelfde produkten de afschaffing van belastinggrenzen in de weg gestaan, zorgen deze voor vervalsing van kosten, markt en concurrentie, en zijn zij oorzaak geweest van fraudeproblemen. Gezien het verzoek daartoe van vertegenwoordigers van zowel de industrie als van de nationale overheden bij de besprekingen over fiscale kwesties op 13-15 november 1995 te Lissabon, is de harmonisatie van belastingaccijnzen thans aangemerkt als een noodzakelijk element voor het bereiken van de doelstellingen van het Verdrag inzake de interne markt. * Ten aanzien van produktnormen bestaat thans binnen de EG in haar geheel een wildgroei van produktspecificaties voor brandstoffen voor het vervoer die zijn oorzaak vindt in de dikwijls betrekkelijk kleine verschillen die in de diverse Lid-Staten worden aangetroffen in de specificaties voor in wezen gelijke produkten. Een aantal exploitanten betoogt dat de normalisatie vàn dergelijke produktspecificaties binnen de EG een aanmerkelijke vereenvoudiging van hun logistieke activiteiten mogelijk zou maken en zo een kostenvermindering zou stimuleren die tenminste gedeeltelijk aan de consument zou kunnen worden doorgegeven. Anderen daarentegen zien dergelijke variaties in de specificaties als het kader voor de normale concurrentie op kwaliteit. 36 BIJLAGE G Verklarende woordenlijst De onderstaande omschrijving van termen kan nuttig zijn, met name voor hen die niet over specialistische kennis van de olie-industrie beschikken. Voor eenvoudige naslag is deze lijst opgesteld in alfabetische volgorde. 'aardolie': minerale olie in de natuurlijke staat waarin deze ondergronds of onder de zeebodem wordt aangetroffen 'aardoliekwaliteit': aardoliën hebben een aantal verschillende kwaliteitseigenschappen die voor het raffinageproces van belang zijn, met als belangrijkste en meest bekende het zwavelgehalte en het soortelijk gewicht In lekentaai uitgedrukt geeft het soortelijk gewicht aan hoe licht of zwaar de aardolie is: hoe lichter de aardolie, hoe groter het aandeel van de lichtere, en daarom waardevollere, produkten dat uit de olie kan worden gedistilleerd zonder gebruik te moeten maken van dure conversieprocessen (zie: Conversiecapaciteit/- installatie) Dienovereenkomstig brengen lichtere aardoliën doorgaans hogere prijzen op. Een ander punt van belang is dat de lichtere aardoliën meestal een lager zwavelgehalte bezitten en dus niet in dezelfde mate een ontzwavelingsbehandeling hoeven te ondergaan die de raffinagekosten verhoogt; gezien de steeds strakkere zwavel specificaties wordt dit aspect steeds belangrijker. Bij een laag zwavelgehalte is de marktwaarde van lichte aardolie nog hoger. 'ACEA': Association des Constructeurs Européens d'Automobiles. 'ASEAN': Association of South-East Asian Nations. 'conversiecapaciteitZ-installatie': een subcategorie van yeredelingscapaciteit/-installatie (zie hierna). De conversie-installatie zet stookolie of andere tussenprodukten van het raffinageproces met stookoliewaarde om in middelzware en lichte distillaatprodukten, zodat raffinaderijen in staat zijn de produktie nauwer aan de vraag aan te passen. 'downstream'-sector: de 'downstream'-sector van de aardolie-industrie omvat: (i) de voorzieningen voor transport en opslag die betrekking hebben op de aanvoer van aardoliën en gedeeltelijk geraffineerde oliën naar de raffinaderijen, (ii) het raffinageproces zelf, en (iii) de voorzieningen voor transport, opslag, distributie en verkoop die betrekking hebben op de overdracht van gerede aardolieprodukten van de raffinaderijen naar de afnemers. 37 De onder (i) begrepen activiteiten worden vaak eenvoudig aangeduid met 'aanvoer', die van (ii) met 'raffinage', en die van (iii) met 'handel'. In dit verslag is deze vereenvoudigde terminologie aangehouden tenzij anders is aangegeven. De onder (i) ondernomen aanvoer-activiteiten omvatten de verplaatsing van de aardoliën via schepen en/of pijpleidingen en/of opslagtanks naar raffinaderijen. De onder (ii) vermelde raffinage-activiteiten omvatten de raffinage van zowel aardoliën als gedeeltelijk geraffineerde oliën (voor verdere verwerking overgebracht van de ene en in een complexe raffinaderij naar de andere) mengbewerkingen. Deze produceren uiteindelijk gerede aardolieprodukten die door de afnemers voor diverse toepassingen te gebruiken zijn, zoals brandstoffen voor het vervoer* of voor verwarming, grondstoffen voor de chemische industrie, materialen voor de wegenbouw, smeermiddelen en andere. reeks chemische processen een breed scala van De 'handelsactiviteiten* die onder (iii) beschreven staan hebben betrekking op het transport van de raffinaderijen naar de afnemers per schip, over de weg, per spoor of via pijpleiding. soms rechtstreeks, maar geschiedt meestal via De aflevering naar afnemers tussenopslagdepots die worden gebruikt als basis voor de meer plaatselijke distributie. In het geval van autobenzine en dieselbrandstof verkrijgen de meeste klanten hun produktleveranties via verkoopnetwerken van pompstations die in veel gevallen eigendom of een franchise zijn van de onderneming die eigenaar van de raffinaderijen is. is 'ecu': European Currency Unit 'EG': de Europese Gemeenschap; binnen dit verslag omvat zij alle 15 Lid-Staten, tenzij anders aangegeven is. 'EUROPIA': European Petroleum Industry Association. 'GOS': het Gemenebest van Onafhankelijke Staten - de landen van de voormalige Sovjet unie. 'Midden- en Oosteuropese landen': de voormalige Sovjet-satellietlanden van Midden- en Oost-Europa, met inbegrip van de Baltische landen. 'NGLs'. natural gas liquids. 'opvoercapaciteif: de langzame maar gestage uitbreiding van de werkelijke capaciteit ten opzichte van de nominale capaciteit van de installatie; deze is gewoonlijk het gevolg van de voortdurende door de exploitanten aangebrachte verbeteringen aan de installatie, bijvoorbeeld door de verwijdering van knelpunten bij de stroom van procesvloeistoffen, enz. 'raffinage': de chemische en fysische processen die optreden bij de scheiding van de in aardolie aangetroffen koolwaterstofverbindingen, in combinatie met de conversie van een aantal daarvan in andere koolwaterstofverbindingen zodat deze met elkaar kunnen worden gemengd tot een reeks bruikbare eindprodukten. 38 'residu1: de stookolie en andere zware tussenprodukten die in de eerste distillatiefase van het raffinageproces worden geproduceerd. 'stookolie': de zwaardere olieprodukten die in het eerste distillatieproces worden geproduceerd uit aardolie. Deze worden gebruikt voor de produktie van zware eindprodukten voor verbranding in elektriciteitscentrales, scheepsketels, enz. 'straight-run'-produkten: de produkten die worden verkregen bij het primaire distillatieproces. 'vat': een 'vat' is een in de olie-industrie gebruikte maat voor het volume. 1 kubieke meter is gelijk aan 6,29 vaten. Een metrieke ton aardolie bevat ongeveer 7,33 vaten. 'veredelingscapaciteit/-installatie ("upgrading")': een term die wordt gebruikt voor de beschrijving van processen die de kwaliteit en waarde van de tussenprodukten van het raffinageproces verbeteren. 39 Tabellen Grafieken Tabellen Grafieken Tabel Grafieken Index van tabellen en grafieken BI Ontwikkeling van de aardoliehandel B. 2 Ontwikkeling van de handel in aardolieprodukten B. 3 Ontwikkeling van de handel in benzine B. 4 Ontwikkeling van de handel in nafta B. 5 Ontwikkeling van de handel in gasol ie/diesel olie B. 6 Ontwikkeling van de handel in residustookolie BI Bewezen wereldreserves van olie B. 2 Verdeling van wereldreserves B. 3 Wereldolievoorziening B. 4 Aandeel van OPEC in de wereldproduktie B. 5 Aardolieprijzen B. 6 Afhankelijkheid van. de olie-invoer B. 7 Gemiddelde API-waarden Cl Bruto-energieverbruik EU-15 1995 C. 2 Bruto-energieverbruik EU-15 2005 C. 3 Vraag naar olieprodukten EU-15 C. 4 Inhoud van het olievraag-vat C. 5 Verandering in de vraag naar olieprodukten EU-15 C. 6 Totale handel in olieprodukten EU-12 C. 7 Netto-uitvoer van benzine EU-12 C. 8 Netto-uitvoer van gasol ie EU-12 C. 9 Netto-uitvoer van stookolie EU 12 D. 1 Maximum zwavelgehalte - gasolie D. 2 Maximum loodgehalte - benzine D. 3 Maximum loodgehalte - ongelode benzine D. 4 Niet gebruikt D. 5 Kosten van milieu-investeringen D. 6 Ontzwavelingscapaciteit El Ontwikkeling van de raffinaderij structuur E. 2 Raffinagecapaciteit EU-15 E. 3 Conversiecapaciteit EU-15 E. 4 Belastingen en accijnzen EU-15 E. 5 Verdere netto-uitbreiding of netto-vermindering van capaciteit EU-15 E. 6 Buitenlandse raffinage van de OPEC E. 1 Benutting van distillatiecapaciteit EU-15 E. 2 Raffinage-opwerkingscapaciteit EU-15 E. 3 Raffinagemarges E. 4 Prijsverschillen Brent/Dubai & gelode benzine/stookolie F. l Aantal benzinestations EU-15 F. l Handel in olieprodukten EU-15 F. 2 Gemiddelde omzet per pompstation EU-12 40 EU - 12 - Evolution of crude oil * trade 1985 - 1 9 90 - 1 9 94 1985 Mta 1990 1994 Mta % Mta % TOTAL IMPORTS 377. 0 467. 5 502. 0 312. 6 100. 0 428. 4 100. 0 455. 2 100 EXTRA - EU imports (1 +2 + 3 + 4) 1. ÖECD countries of which :. Norway OPEC countries of which : Algeria Iran Iraq Kuwait Libya Nigeria Saudi Arabia Venezuela Ex - USSR 4. Other countries of which : • Egypt Mexico 25. 4 23. 2 206. 0 18. 3 25. 6 24. 8 9. 9 37. 7 38. 8 28. 4 10. 3 27. 5 53. 7 11. 7 18. 3 46. 6 43. 8 253. 5 19. 0 54. 0 21. 3 10. 9 51. 1 26. 1 51. 9 8. 0 61. 2 67. 1 11. 1 1 7. 0 66 6 8 8 3 12 12 9 3 9 17 4 6 TOTAL EXPORTS 87. 4 67. 8 18 18 56 4 10 3 11 7 18 2 15 11 2 2 11 10 59 4 13 5 3 12 6 12 2 14 16 3 4 82. 5 80. 1 253. 9 18;2f1 45^8 13. 6 49. 6 32. 5 82. 8 7. 5 66. 7 52. 1 8. 2 10. 2 96. 1 NET IMPORTS/(EXPORTS) 289. 6 399. 7 405. 9 * Refinery Feedstocks and NGL included. ** For 1985, E U - 12 does not include ex-GDR. Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B. l 1 E U - 12 - Evolution of all petroleum products trade 1985 - 1 9 90 - 1994 1985 1990 Mta % Mta 1994 Mta TOTAL IMPORTS 1 6 6. 4 179. 5 1 6 5. 4 9 1. 7 100 8 9. 2 100 7 6. 0 100 EXTRA - EU imports (1 +2 + 3 + 4 + 5 + 6) 1. OECD countries of which : Norway Sweden. United States OPEC countries of which : Algeria Kuwait Libya Saudi Arabia Venezuela 17. 3 2. 7 4. 5 6. 9 19 24. 6 27 2 0. 4 3 5 8 6. 3 5. 5 8. 1 7 6 9 6. 6 5. 4 6. 5 28. 6 31 2 8. 4 32 22. 2 8. 6 6. 7 2. 7 3. 0 4. 5 9 7 3 3 5 7. 7 5. 3 5. 2 6. 6 2. 6 9 6 6 7 3 8. 4 0. 1 4. 0 4. 4i 3. 2 3. Ex - USSR 2 2. 5 25 17. 8 20, 10. 4 4. Romania 5. 6. Other Eastern Europe countries Other countries of which : • Egypt TOTAL EXPORTS of which :. United States 4. 0 6. 0 13. 3 0. 5 1 2 3. 4 9. 8 4 7 14 1 2. 4 5. 2 10. 8 0. 5 157. 5 12. 6 NET IMPORTS/(EXPORTS) 4 3. 0 22. 0 3 6 12 1 0. 9 1. 2 20. 9 2. 1 165. 6 12. 1 (0. 2) 27 9 7 9 29 11 1 5 6 4 14 1 2 27 3 * For 1985, E U - 12 does not include ex-GDR. Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B. 2. 2- E U - 12 - Evolution of total gasoline trade 1985 - 1990 - 1 9 94 1985 * 1990 Mta % Mta 1994 Mta TOTAL IMPORTS 17. 2 28. 4 22. 5I EXTRA - EU imports (1 +2 + 3 + 4 + 5 + 6) 1. OECD countries of which : Norway Sweden. United States 2. OPEC countries of which : Algeria Kuwait Libya Saudi Arabia Venezuela Ex - USSR Romania Other Eastern Europe countries Other countries of which : • Egypt 414 100 7. 9 100 5. 1 100 1. 5 0. 1 0. 5 0. 1 0. 4 0. 1 0. 1 0. 2 0. 0 34 2 11 2 9 2 2 5 0 1. 0 23 0. 7 16 2. 7 1. 2 0. 5 0. 4 1. 7 0. 6 0. 2 0. 2 0. 6 0. 0 0. 8 0. 4 0. 5 34 15 6 5 22 8 3 3 8 0 2. 3| 0. 9! 0. 9| 0. 0| 0. 3J O. 2! '0. 0' 0. 1 10 0. 1 0. 0! 5 6 45 18 18 0 6 4 0 2 2 0 0. 8 18 1. 8 23 2. 4 O. Oi 47 0 TOTAL EXPORTS of which :. United States 23. 9 5. 9 35. 3 5. 1 37. 5i i 6. 8' NET IMPORTS/(EXPORTS) (6. 7) (6. 9) (15. 0)i * For 1985, E U - 12 does not include ex-GDR. Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B. 3 3 E U - 12 - Evolution of naphtha trade 1 9 85 - 1 9 90 - 1 9 94 TOTAL IMPORTS EXTRA - EU imports ( 1 +2 + 3 + 4 + 5 + 6) 1. OECD countries of which : Norway Sweden. United States OPEC countries of which : Algeria Kuwait Libya Saudi Arabia Venezuela 3. Ex - USSR 4. Romania 5. 6. Other Eastern Europe countries Other countries of which : • Egypt TOTAL EXPORTS of which :. United States 1 2. 0 1. 0 NET IMPORTS/(EXPORTS) 9. 9 1985 Mta 21. 9 1 9 90 Mta 1 9 94 Mta 70 24. 3 22. 8 16. 5 100 16. 5 100 13. 9 100 2. 7 0. 5 0. 2 0. 2 6. 5 2. 9 1. 4 1. 1 0. 5 0. 0 4. 8 0. 8 1. 7 0. 3 16 3 1 1 40 18 8 7 3 0 29 10 2 12 3 2 1 54 29 4 7 13 0 2 0 0 32 6 3. 1 0. 5 0. 2 0. 6 7. 2 2. 2 2. 1 1. 3 1. 3 0. 2 2. 9 0. 3 0. 0 3. 0 0. 3 14. 7 0. 7 9. 6 19 1. 6 3 1 4 43 13 13 8 8 1 1^ 2 0 18 2 0. 4 0. 3 0. 1 7. 5 4. 1 0. 5 1. 0 1. 8 0. 0 0. 3 0. 0 0. 0 4. 5 0. 9 13. 4 0. 5 9. 4 * For 1985. E U - 12 does not include ex-GDR. Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B. 4 H E U - 12 - Evolution of gas/diesel oil trade 1985 - 1990 - 1994 1985 Mta 1990 Mta 1994 Mta % TOTAL IMPORTS EXTRA - EU imports (1 +2 + 3 + 4 + 5 + 6) 1. OECD countries of which : Norway Sweden. United States OPEC countries of which : Algeria Kuwait Libya Saudi Arabia Venezuela Ex - USSR 4. Romania 5. 6. Other Eastern Europe countries Other countries of which : • Egypt TOTAL EXPORTS of which :. United States 59. 4 34. 1 5. 1 1. 3 2. 1 0. 9 9. 6 3. 4 2. 8 0. 7 0. 6 1. 2 11. 3 5. 5 2. 6 0. 0 33. 7 0. 3 NET IMPORTS/(EXPORTS) 25. 7 * For 1985, E U - 12 does not include ex-GDR. Sources : IEA Statistics and Eurostat 55. 6 30. 7 100 47. 7I 100 20. 2] 100 15 4 6 3 28 10 8 2 2 4 33 16 8 0 6. 5 2. 4 2. 4 0. 8 7. 8 2. 6 2. 1 1. 6 1. 1 0. 4 9. 5 1. 5 2. 6 2. 8 40. 5 1. 8 15. 1 32 12 12 4 14 5 1 3 3 0 30 2 2 20 21 8 8 3 26 8 7 5 4 2 31 5 8 6. 5] 2. 5! 2. 4| 0. 8] 2. 8! 1. ) 0. 21 0. 7] 0. 7! o. oj 6. 0! 0. 4] 0. 41, 4. 1 48. 7. 1 1 1. 5' (1. 0)i TABLE B. 5 5 EU - 12 - Evolution of residual fuel oil trade 1985 - 1 9 90 - 1 9 94 TOTAL IMPORTS EXTRA - EU imports ( 1 +2 + 3 + 4 + 5 + 6) 1. OECD countries of which : Norway Sweden. United States OPEC countries of which : Algeria Kuwait Libya Saudi Arabia Venezuela Ex - USSR Romania 5. 6. Other Eastern Europe countries Other countries of which : • Egypt 1985 Mta 45. 3 25. 4 3. 2 0. 2 1. 4 1. 4 9. 1 0. 6 2. 3 0. 5 1. 1 3. 3 5. 1 2. 4 5. 6 0. 1 100 13 1 6 6 36 2 9 2 4 13 20 22 0 TOTAL EXPORTS of which :. United States 33. 3 1. 6 NET IMPORTS/(EXPORTS) 12. 0 1990 Mta 40. 2 21. 2 4. 5 0. 9 2. 1 0. 3 7. 6 0. 6 0. 9 1. 8 1. 8 1. 9 4. 1 0. 1 1. 7 3. 2 0. 2 38. 5 3. 6 1. 7 1994 Mta 42. 1 100 21. 5] 100 19 6 7 3 35 5 7 4 14 17 1 2 26 5 21 4 10 1 36 3 4 8 8 9 19 1 8 15 1 4. 0] 1. 3! 1. 5] 0. 7' 7. 5] yxh 1. 5] 0. 8! 3,o! 3. 7! 0. 3] 0. 5| 5. 5! 1. 1 37. 8i 1 1 2. 8' 4. 3i * For 1985, E U - 12 does not include ex-GDR. Sources : IEA Statistics and Eurostat TABLE B. 6 ^ WORLD PROVEN CONVENTIONAL OIL RESERVES AT CURRENT MARKET PRICES 1100 1000 H 4> U U « e 900 A 800 H 700 A 600 H 500 H 400 A 300 H 200 A 100 H ON ON Source: BP Statistical Review @& Proven Reserves R/P Ratio CHART B. l V DISTRIBUTION OF WORLD OIL RESERVES END 1994 Asia & Australasia 4% Africa 6% North America 3% Latin America 13% OECD Europe 2% Former Soviet Union 6% CHART B. 2 Middle East 66% Total Reserves = 137 Bn. tonnes Source: BP Statistical Review °^ 70 60 + 50 + 40 + 5 ^Q Id 4- 10 f 0 WORLD OIL SUPPLY Non-OPEC Supply H 1 ! !- 1970 1972 1974 1976 1978 1980 1982. 1984 1986 1988 1990 1992 1994 CHART B. 3 -O OPEC SHARE OF WORLD OIL PRODUCTION Source: BP StHtistkiil Review CHART B. 4 CRUDE OIL PRICES 1970 to 1994 Nominal $/bbl 1994 $/bbl CHART B. 5 OIL IMPORT DEPENDENCY EUROPEAN UNION 15 Source: European Commission Estimates I^EU H EU plus Norway] CHART B. 6 AVERAGE API VALUES OF CRUDE OIL SUPPLIES IN THE EU 1985— 1995 38 37 36 35 34 33 32 11111111111 • ; M1 M M 111 i ll 11 Ml I I MM 11 I I Ml 1 I Ml i I i II M II M I M I I I I) 1 I I 1 li JAN JAN JAN JAN. JAN JAN JAN JAN JAN JAN I 85 I 86 I 87 I 88 I 89 I 90. I 91 I 92 I 93 I 94 JAN I 95 S o u r ce : C r u de Oil R e g i s t er m CHART B. 7 GROSS ENERGY CONSUMPTION 1995 EUROPEAN UNION 15 RENEWABLES 5% f4 M t oc NUCLEAR 15% 205 Mtoe 574 Mtoe 277 Mtoe TOTAL = 1369 Mtoc •£ SOLIDS 17% 239 Mtoe CHART C. l GROSS ENERGY CONSUMPTION 2005 EUROPEAN UNION 15 RENEWABLES 7o/o 102 Mtóe NUCLEAR 14% 212 Mtoe 606 Mtoe TOTAL 1521 Mtoe SOLIDS 16% 237 Mtoe CHART C. 2 ü H O* < CC •o •o 3 O H o o rr o o o o o o o o o o o Os Os QO os ©s Os os s© os os —( ** Os Os Os Os Os Os c o E E o U 3 O co »>« / fc Demand Barrel Shape - W. Europe J M Others DFuel oil M Middle distillates H Gasolines CHART C. 4 INCREMENTAL OIL PRODUCT DEMAND European Union 15 Excludes LPG and Refinery Gases •MM 95/92 2000/95 2005/00 Source: Commission Estimates Gasolines H Middle distillates D Fuel oil d Others CHART C. 5 12000 10000 4 8000 6000 4 4000 A 2000 4 •2000 °o Total Products Trade European Union 12 1980 1982 1984 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 Source: IEA Imports ED Exports CHART C. 6 200 £ 100 -^ Net Exports Mt Gasoline Net Exports European Union 12 Consumption Mt 1980 1982 1984 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 Source: IEA |%MNet Exports -*— Consumption CHART C. 7 & Net Exports Mt Gas Oil Net Exports European Union 12 Consumption Mt * r 200 1980 1982 1984 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 Source: IEA K> H Net Exports —*— Consumption | CHART C. 8 Net Exports Mt Fuel Oil Net Exports European Union 12 Consumption Mt 210 1980 1982 1984 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 Source: IEA r \WM\ Net Exports —*— Consumption! -, CHART C. 9 5o Maximum Sulphur Contents for Gas Oil TABLE D. l Directive Product 93/12/EEC of 23. 03. 1993 93/12/EEC of 23. 03. 1993 Automotive Gas Oil Non- Automotive % Sulphur Content [by weight] </= 0. 2% by 01. 10. 1994 </= 0. 05% by 01. 10. 1994 </= 0. 2% by 01. 10. 1994 ___^ 1 Gas Oil 1 Maximum Lead Contents for Petrol TABLE D. 2 Directive 85/210/EEC of 20. 03. 1985 85/210/EEC of 20. 03. 1985 Product Unleaded Petrol Leaded Petrol 1 | Lead Content [gms/litre] </= 0. 013 g/1 by 01. 04. 1990 </= 0. 15 g/1 by 01. 01. 1986 Maximum Benzene Content of Petrol TABLE D. 3 Directive Product Benzene Content [by volume] 85/210/EEC of 20. 03. 1985 1 Petrol </= 5% from 01. 10. 1989 I ^ ENVIRONMENTAL INVESTMENT COSTS Measure Some Recent Measures: TABLE D. 5 Investment Cost (ECUbn) Reduction of sulphur level in gasoline to 0. 05 % Reduction of sulphur level in diesel to 0. 05 % Reduction of hydrocarbons (VOC) emissions by Stage-I (Costs for changing from top to bottom loading excluded) 2. 5 3 -5 0. 8 Total Some Recent Measures: 6. 3 - 8. 3 Potential Measures: Reduction of benzene level in gasoline to 1 % Reduction of gasoline volatility (RVP) by 10 kPa Reduction of sulphur level in gasoline to 200 ppm Reduction of sulphur level in gasoline from 200 to 50 ppm Reduction of sulphur level in diesel to 200 ppm Increase of diesel cetane number to 52 Increase of diesel cetane number from 52 to 58 Reduction of diesel FBP (T95: 340 °C) Reduction of sulphur level in inland heavy fuel oil to 1 % Reduction of sulphur level in bunker fuel to 1. 5 % for 30 % of demand Application of strict BAT to refinery emissions over existing measures Reduction of hydrocarbons (VOC) emissions by Stage n Reduction of sulphur level in heating gas oil to 0. 1% 6 -7 1. 5 1 4 6 1. 5-2 15 3 38-39. 5 7 - 12 1. 5-2. 5 8-10 1-1. 5 1. 5-2 *8-10 Total Potential Measures: 27 - 29 57. 0 - 67. 5 Grand Total All Measures: 63. 3 - 75. 8 Source: Industry Figures and ^Commission updates based on latest available Auto Oil Programme Results Xi E U - 15 DESULPHURISATION CAPACITY OF MIDDLE DISTILLATES ( m i l l i on m e t r ic t o n s / y e a r) 1. 1. 1995 BE DK DE EL ES FR IR IT NL PO UK SF SV OS EU 12. 4 2. 4 27. 8 3. 8 16. 4 24. 0 0. 3 27. 1 15. 2 2. 6 23,4 3. 7 6. 3 4. 2 169. 6. -. S o u r c es : EC Regulation 1 0 5 6 / 72 & N a t i o n al A d m i n i s t r a t i o ns TABLE D. 6 EU-12 REFINERY STRUCTURE EVOLUTION 1 9 8 0 - 1 9 8 8 - 1 9 95 N u m b er & C a p a c i ty of R e f i n e r i es by T y pe ( S i t u a t i on at 1st J a n u a r y) R e f i n e ry Type No 1980 P r i m a ry D i s t i l. C a p a c i ty m ta % No 1988 P r i m a ry D i s t i l. C a p a c i ty m ta % No 1 9 95 P r i m a ry D i s t i l. C a p a c i ty m ta % S i m p le 62 2 49 27 16 43 7 14 37 S e m i- c o m p l ex 24 148 16 20 89 15 13 52 6 9 C o m p l ex 55 5 23 57 58 4 60 78 66 5 06 85 141 9 20 100 94 5 92 100 ' 93 5 95 100 T o t al of w h i c h: R e f i n e r i es >1 m ta 129 9 15 90 5 90 90 5 93 R e f i n e ry t y pe d e f i n i t i on : ' S i m p i e ' r e f i n e ry : p r i m a ry d i s t i l l a t i on p l u s, w h e re a p p r o p r i a t e, ' S e m i - c o m p l e x ' r e f i n e ry ' C o m p l e x ' r e f i n e ry : ' s i m p l e' or h y d r o d e s u l p h u r i z a t i on r e f o r m i ng a nd : ' s i m p i e ' p l us v i s b r e a k i ng t h e r m al o t h er c r a c k i ng ' s e m i - c o m p l e x ' p l us c a t a l y t ic c o k i ng c r a c k i n g , h y d r o c r a c k i ng a n d / or a n d / or S o u r ce : C o m m i s s i on - DGXVII-B2 TABLE E. l 2G REFINING CAPACITY IN THE E. U. AT 1. 1. 1995 (capacity in service in million tons per a n n u m) ATMOS, DIST. REFOR. HYDRO. CRACK. CAT. CRACK. THERM. V I S- COKING CRACK. BREAK. BE DK DE EL ES FR IR IT NL PO UK SF SV OS EU 34. 5 9. 2 113. 1 18. 2 60. 0 90. 4* 2. 8 102. 3 59. 6 14. 4 90. 7 11. 0 21. 0 10. 0 4. 7 1. 4 17. 6 2. 1 8. 0 11. 0 0. 6 12. 0 7. 3 2. 2 16. 4 2. 1 3. 2 1. 4 8. 6 1. 3 0. 7 0. 8 7. 1 5. 1 0. 5 2. 5 1. 1 5. 9 15. 4 3. 0 8. 4 18. 2 14. 7 7. 5 1. 7 23. 7 2. 7 1. 5 1. 3 1. 9 3. 9 6. 2 3. 1 2. 2 1. 4 0. 3 6 3 7. 2 9 0. 0 2 7. 7 104. 0 19. 0 * of w h i ch 5. 9 m ta in r e s e r v e, i m m e d i a t e ly u s e a b le S o u r c es : N a t i o n al A d m i n i s t r a t i o ns & EC R e g u l a t i on 1 0 5 6 / 72 4. 2 2. 2 10. 9 2. 6 8. 4 8. 1 15. 9 4. 1 1. 4 3. 1 1. 9. 2. 3 1. Ö 6 6. 1 5. 0 1. 5 2. 6 2. 1 3. 3 14. 5 TABLE E. 2 E U - 15 - CONVERSION CAPACITY ( m i l l i on m e t r ic t o n s / y e a r) CAT. CRACKING VISE REA KING HYDROCRACKING THERM. CRACK. COKING FLEXICOKING ) ) ) TOTAL CAPACITY CATC RACK. EQUIV* AS % CDU CAPACITY 1985 88. 0 52. 0 11. 0 1990 88. 2 63. 8 23. 2 1995 104. 0 66. 1 2 7. 7 27. 8 28. 0 33. 5 178. 8 203. 2 2 3 1. 3 146 21 171 28 199 31 * Ratios u s ed a re : V i s b r e a k er 0. 33 - - -. H y d r o c r a c k er T h e r m al C r a c k er 0. 65 '1. 3 - Coker 1. 7 - S o u r c es : N a t i o n al A d m i n i s t r a t i o ns & EC R e g u l a t i on 1 0 5 6 / 72 TABLE E. 3 TAXES AND DUTIES AT F E B R U A RY 1996 - E C US O) 3 cr o> <u CO 21. 0 21. 0 21. 0 21. 0 21. 0 21. 0 21. 0 21. 0 546. 0 485. 3 302. 0 14. 2 0. 0 18. 1 19. 4 6. 5 ro E c ro Û 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 0. 0 448. 5 300. 4 241. 4 208. 5 315. 5 284. 5 284. 5 c ro xz o "5 Û 15. 0 15. 0 15. 0 15. 0 15. 0 15. 0 15. 0 15. 0 573. 0 519. 9 328. 9 42. 4 169. 8 26. 5 15. 9 15. 9 ro c ro Q. V) 16. 0 16. 0 16. 0 16. 0 16. 0 16. 0 16. 0 16. 0 408. 7 375. 3 272. 5 79. 5 31. 5 7. 4 13. -6 13. 6 0) o c ro IX 20. 6 20. 6 20. 6 20. 6 20. 6 20. 6 20. 6 20. 6 616. 9 576. 2 354. 4 78. 0 6 82 0. 0 24. 3 18. 0 ro 18. 0 18. 0 18. 0 18. 0 18. 0 18. 0 18. 0 18. 0 410. 6 358. 9 248. 9 135. 8 58. 2 12. 9 42. 0 42. 0 •o c ro 2J 21. 0 21. 0 21. 0 12. 5 21. 0 12. 5 12. 5 12. 5 380. 6 349. 3 302. 5 50. 2 69. 4 22. 9 17. 8 17. 8 75 19. 0 19. 0 19. 0 19. 0 19. 0 10. 0 10. 0 10. 0 537. 3 494. 2 361. 3 361 3 157. 3 1737 43. 5 21. 8 3 O E «J X 3 15. 0 12. 0 15. 0 12. 0 6. 0 6. 0 12. 0 12. 0 415. 9 361. 7 263 3 54 5 68 0. 0 14. 2 6. 5 c. 2 w "S z 17. 5 17. 5 17. 5 17. 5 17. 5 17. 5 17. 5 17. 5 608. 7 542. 0 327. 1 81. 6 29. 1 0. 0 31. 5 31. 5 JC o '53 k. k. £ to O 20. 0 20. 0 20. 0 20. 0 20. 0 20. 0 ro 3 •c O 0. 17. 0 17. 0 5. 0 17. 0 17. 0 5. 0 5. 0 08. 0196 495. 1 457. 8 326. 1 89. 0 0. 0 28. 1 12. 8 430. 2 300. 7 79. 0 104. 8 0. 0 37. 7 E o 3 CO. 22. 0 22. 0 22. 0 22. 0 22. 0 > (A 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 25. 0 22. 0 25. 0 548. 0 291. 2 36. 5 0. 0 0. 0 479. 1 291. 4 189. 3 162. 4 131. 3 36. 9 213. 3 D 17. 5 17. 5 17. 5 8. 0 17. 5 8. 0 17,5 17. 5 463. 3 406. 2 406. 2 27. 6 333. 6 0. 0 21. 6 21. 6 1 V A T ( %) Premium gasoline Unleaded gasoline Automotive dieseloil Heating gasoil LPG (Vehicles) ' LPG (Heating) Heavy fueloil HTS Heavy fueloil BTS 2. EXCISETAX(1000L Premium gasoline Unleaded gasoline Automotive dieseloil Heating gasoil LPG (Vehicles) (1) LPG (Heating) (T) Heavy fueloil HTS (T) Heavy fueloil BTS (T) DANMARK: Fuel oil lourd - Depuis le 1er Janvier 1993, le montant de la taxe récupérable par le secteur industriel s'élève à 1820 CD par tonne. Heavy fuel oil - As from 1 January 1993 the tax récupérable by the industrial sector amounts to 1820 CD per ton. Premium gasoline - Cancelled as from 1/1/96 (l)ROYAUME-UNI: par/by tonne Exchange rates as at 08. 01. 1996 N 1 ECU = 13. 2595 OS. 38 7384 BEF, 1. 88485 DM, 7. 29054 DKR, 158 542 PTA, 5. 7135 FMK, 6. 46731 FF,. 844401 UKL, 309. 318 DRA,. 818238 IRL. 2068. 64 LIT, 38. 7384 LUF, 2. 11041 HFL, 195. 925 ESC, 8. 6825 SKR T A B LE E. 4 E U - 15 DISTILLATION CAPACITY UTILIZATION* EVOLUTION 1 9 8 5 - 1 9 94 MIO TONS 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 Dist. Capacity(mio t) i ll Crude I n t a k e ( m io t) ~*~~ Utilization rate(%) c r u de onl}', mid y e ar c a p a c i ty CHART E. l E U - 15 REFINING UPGRADING CAPACITY IN CAT. CRACKING EQUIVALENT 1985 21 1990 28 1995 31 146 171 199 40 80 120 160 200 240 MIO/TONS YEAR. ' 35 30 25 20 15 10 5 0 % "•' % OF CDU CAPACITY HP m CAT. CRACKING EQUIV S o u r c es : Nat. A d m i n. & EC R e g. 1 0 5 6 / 72 oi CHART E. 2 REFINING MARGINS 1 9 8 8 - 1 9 95 NW EUROPE & MEDITERRANEAN ZONES $/bbl (Quarterly Average) "— IEA-NWE-BRENT -+— IEA-NWE-HYDROSKIM - *- WMC-NWE-ARAB L ^~ WMC-MED-ARAB L 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 -1 -2 2 3 4 12 3 4 12 88 89 I I WMC : Wood M a c k e n z ie co 34 90 12 3 4 12 3 4 I 91 92 12 3 4 1 93 I 2 3 4 1 94 I 2 3 4 I 95 CHART E. 3 BRENT/DUBAI &: LEADED GASOLINE/FUEL OIL PRICE DIFFERENTIALS ft/barrel ' * 14 *~ Brent/Dubai Differ. ~*~ Gasoline/FO l%s Dif. JAN APR JUL OCT JAN APR JUL OCT JAN APR JUL OCT JAN APR JUL OCT I. 94 93 92 95 I I I u> S o u r ce Oo : IEA M o n t h ly Oil M a r k et R e p o rt CHART E. 4 FUTURE NET EXPANSION OR NET REDUCTION IN THE REFINING CAPACITY OF THE E U - 15 (thousand metric tons/year) 1995 1996 1997 After or date not defined ATMOS. DIST. - 2400 2300 + 4400 + 1600 REFORMING + 100 HYDROCRACK. - 280 + 700 GAT. CRACK. + 580 + 1800 + 4700 THERM. CRACK + 273 VISBREAKING COKING DESULPHURIS. OF MID. DIST. - 300 + 100 + 1000 + 6672 +17029 + 1805 + 1040 SOURCE : EC REGULATION 1056/72 - QUESTIONNAIRES OF BEGINNING 1995 TABLE E. 5 31 OPEC FOREIGN REFINING Net S h a re in t h o u s a nd b a r r e l s / d ay as of end 1995 Iran Kuwait Libya Saudi Arabia U. A. E Venezuela Total OPEC A s i a/ Pacific Western Europe USA Total (3 reg. ) 32 - - 152 - - 184 - 210 , 234 50 142 230 - - - 300 - 750 32 210 234 502 142 980 866 1 050 2 100 Total of t he region 14 803 14 151 15 354 44 308 OPEC s h a re in t he region 1. 2% 6. 1% 6. 8% 4. 7% Source : DGXVII on t he basis of OPEC official d a ta & p r e ss a r t i c l es TABLE E. 6 i\ U iVl JU 1_JIV U i' 1 J bl A V UL XVJLJ 1 1~\1JU KJ U 1 luJù 1 O 11 N 1 11 JU JU U J. U (in thousand of units at year end) 1985 1987 1989 1991 1992 1993 1994 7. 3 3. 6 19. 8 6. 8 5. 2 34. 6 3. 4 36. 4 8. 1 1. 9 21. 1 2. 0 4. 4 4. 1 6. 7 3. 4 20. 0 6. 3 5. 2 31. 1 3. 3 34. 7 7. 6 1. 8 20. 2 2. 0 4. 3 4. 1 6. 5 3. 2 19. 9 6. 4 5. 3 27. 7 3. 2 33. 9 6. 9. 1. 8 19. 8 1. 9 4. 2 4. 0 6. 0 2. 9 18. 9 6. 4 5. 7 22. 6 2. 7 30. 4 6. 0 1. 8 19. 3 2. 0 4. 0 3. 9 5. 7 2. 9 18. 8 6. 5 5. 8 21. 2 2. 8 30. 1 5. 6 2. 0 18. 5 1. 9 3. 8 3. 8 5. 5 2. 8 18. 5 6. 6 6. 3 19. 8 2. 8' 29. 9 5. 1 2. 1 18. 0 1. 9 3. 8 3. 7 5. 4 2. 7 18. 3 6. 8 6. 6 19. 1 2. 7 28. 8 4. 1 2. 3 17. 0 1. 9 3. 6 3. 6 158. 7 151. 5 144. 7 •132. 6 129. 4 126. 8 122. 9 BE DK DE EL ES FR IR IT NL PO UK SF SV OS EU Source : National Statistics TABLE F. l MARKETING OF OIL PRODUCTS IN THE E U - 15 NUMBER OF PETROL RETAIL OUTLETS 8 5 - 94 T h o u s a nd of u n i ts at y e ar end 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 158. 7 157. 3 151. 5 147. 7 144. 7 138. 6 132. 6 129. 4 126. 8 122. 9 Source : National Statistics CHART F. l E U - 12 EVOLUTION 1 9 8 6 - 1 9 94 OF AVERAGE THROUGHPUT PER SERVICE STATION MILLIONS OF LITRES PER ANNUM 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 Source : Wood Mackenzie CHART F. 2 ISSN 0254-1513 COM(96) 143 def. DOCUMENTEN NL 12 Catalogusnummer : CB-CO-96-172-NL-C ISBN 92-78-02660-3 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg