eurovoc_concepts:
CCT duties
Egypt
citrus fruit
cooperation agreement (EU)
import policy
import price

text: KOMMISSIONEN FOR DE EUROPÆISKE FÆLLESSKABER Ti- TV à * Bruxelles, den 19. 04. 1996 KOM(96) 85 endelig udg 96/0054 (ACC) Forslag til RÅDETS AFGØRELSE om indgåelse af en aftale i form af brevveksling mellem Det Europæiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten om ændring af ordningen for import til Det Europæiske Fællesskab af appelsiner med oprindelse i og indført fra Egypten (forelagt af Kommissionen) Begrundelse I henhold til de aftaler, der blev indgået under GATT-forhandlingerne i Uruguay-rundens regi, er der foretaget ændringer i bestemmelserne om indførsel til Fællesskabet af appelsiner fra den 1. december 1995. Der opkræves nu en specifik tillægstold på indførsel af appelsiner i perioden fra december til maj; tidligere blev ordningen med referencepriser anvendt i denne periode. En forsendelse kan fritages for den specifikke told, hvis en given indgangspris er overholdt. Den nye ordning kan få negative følger for Fællesskabets traditionelle indførsel fra Egypten. I artikel 22 i samarbejdsaftalen mellem Det Europæiske Økonomiske Fællesskab og Republikken Egypten er det fastsat, at hvis Fællesskabet ændrer de gældende bestemmelser, foretages der ændringer i aftalen. Egypten har anmodet om, at der foretages ændringer i samarbejdsaftalen, så landet kan videreføre sin traditionelle appelsineksport. Der har fundet forhandlinger sted med Egypten, og der er opnået en aftale, som gør det muligt at opretholde de tidligere indrømmelser. Ifølge aftalen anvendes der en særlig indgangspris for 8 000 t egyptiske appelsiner i perioden fra december til maj. Mængden svarer til Egyptens traditionelle udførsel til Fællesskabet i denne periode. Den særlige indgangspris er lig med den, som er aftalt med Marokko og Israel (jf. Rådets forordning (EF) nr. 3057/95 af 22. 12. 1995, EFT nr. L 326, s. 3). Aftalens bestemmelser anvendes fra den 1. december 1996. Aftalen er indeholdt i en brevveksling (som er vedlagt); Kommissionen henstiller til Rådet, at det vedtager aftalen. Forslag til RÅDETS AFGØRELSE om indgåelse af en aftale i form af brevveksling mellem Det Europæiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten om ændring af ordningen for import til Det Europæiske Fællesskab af appelsiner med oprindelse i og indført fra Egypten RÅDET FOR DEN EUROPÆISKE UNION HAR - under henvisning til traktaten om oprettelse af Det Europæiske Fællesskab, særlig artikel 113 sammenholdt med artikel 228, stk. 2, første punktum, under henvisning til forslag fra Kommissionen, og ud fra følgende betragtninger: led Som importordningen for appelsiner blevet ændret; i de multilaterale handelsforhandlinger i Uruguay-rundens regi er den nye ordning kan få negative virkninger for Fællesskabets traditionelle import fra Egypten; i artikel 22 i samarbejdsaftalen mellem Det Europæiske Økonomiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten er det fastsat, at såfremt de gældende bestemmelser ændres, kan Fællesskabet ændre den ordning, der er fastsat i aftalen for de pågældende varer; Fællesskabet har indgås en ny Euro-Middelhavsaftale, ændres nævnte ordning på grundlag af en aftale i form af brevveksling; truffet aftale med Egypten om, at indtil der denne aftale bør godkendes - TRUFFET FØLGENDE AFGØRELSE: EFT nr. L 266 af 27. 9. 1978, s. 1. Artikel 1 Aftalen i form af brevveksling mellem Det Europæiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten om ændring af ordningen for indførsel til Det Europæiske Fællesskab af appelsiner med oprindelse i og indført fra Egypten godkendes herved på Fællesskabets vegne. Teksten til aftalen er knyttet til denne afgørelse. Artikel 2 Formanden for Rådet bemyndiges til at udpege den person, der er beføjet til at undertegne aftalen med bindende virkning for Fællesskabet. Artikel 3 Kommissionen fatsætter om fornødent gennemførelsesbestemmelserne til denne afgørelse efter proceduren i artikel 33 i forordning (EØF) nr. 1035/722, senest ændret ved forordning (EF) nr. 1363/953. Udfærdiget i Bruxelles, den 1996 På Rådets vegne Formand EFTnr. L 118 af 20. 5. 1972, s. I. EFTnr. L 132 af 16. 6. 1995, s. 8. AFTALE i form af brevveksling mellem Det Europæiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten om ordningen for indførsel til Det Europæiske Fællesskab af appelsiner fra Egypten Brev fra Fællesskabet Ur. Jeg har den ære at henvise til det samråd, der har fundet sted mellem de egyptiske myndigheder og Europa-Kommissionens tjenestegrene om iværksættelsen af de nye WTO-forpligtelser, der er indgået under Uruguay-runden. Formålet med samrådet var i henhold til samarbejdsaftalens artikel 22 at indrømme Egypten, indtil Euro-Middelhavsaftalen indgås, præferencer, der svarer til dem, der er fastsat i samarbejdsaftalen mellem Det Europæiske Økonomiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten. Følgende blev aftalt for friske appelsiner, henhørende under KN-kode ex 0805 10: 1. Fra den 1. december til den 31. maj fastsættes for indtil 8 000 t den indgangspris, ud over hvilken den specifikke told nedsættes til nul, til 273 ECU/t. 2. Denne aftalte indgangspris nedsættes i samme forhold og i samme tempo som de indgangspriser, der er bundet i WTO. 3. Hvis indgangsprisen for et bestemt parti er 2%, 4%, 6% eller 8% lavere end den aftalte indgangspris, udgør den specifikke toldsats henholdsvis 2%, 4%, 6% eller 8% af den aftalte indgangspris. 4. Hvis indgangsprisen for et bestemt parti er på under 92% af den aftalte indgangspris, anvendes den specifikke toldsats, der er bundet i WTO. Denne aftale træder i kraft, når begge parter har undertegnet den. Den anvendes fra den 1. december 1996. Jeg vil være Dem taknemmelig, såfremt De over for mig vil bekræfte, at Deres regering er indforstået med det ovenfor anførte. Modtag, hr. , forsikringen om min mest udmærkede højagtelse. På vegne af Rådet for Den Europæiske Union AFTALE i form af brevveksling mellem Det Europæiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten om ordningen for indførsel til Det Europæiske Fællesskab af appelsiner fra Egypten Brev fra Den Arabiske Republik Egypten Hr. Jeg har den ære hermed at anerkende modtagelsen af Deres skrivelse af dags dato med følgende ordlyd: "Jeg har den ære at henvise til det samråd, der har fundet sted mellem de egyptiske myndigheder og Europa-Kommissionens tjenestegrene om iværksættelsen af de nye WTO-forpligtelser, der er indgået under Uruguay-runden. Formålet med samrådet var i henhold til artikel 22 i samarbejdsaftalen at indrømme Egypten, indtil Euro-Middelhavsaftalen indgås, præferencer, der svarer til dem, der er fastsat i samarbejdsaftalen mellem Det Europæiske Økonomiske Fællesskab og Den Arabiske Republik Egypten. Følgende blev aftalt for friske appelsiner, henhørende under KN-kode ex 0805 10: 1. Fra den 1. december til den 31. maj fastsættes for indtil 8 000 t den indgangspris, ud over hvilken den specifikke told nedsættes til nul, til 273 ECU/t. 2. Denne aftalte indgangspris nedsættes i samme forhold og i samme tempo som de indgangspriser, der er bundet i WTO. 3. Hvis indgangsprisen for et bestemt parti er 2%, 4%, 6% eller 8% lavere end den aftalte indgangspris, udgør den specifikke toldsats henholdsvis 2%, 4%, 6% eller 8% af den aftalte indgangspris. 4. Hvis indgangsprisen for et bestemt parti er på under 92% af den aftalte indgangspris, anvendes den specifikke toldsats, der er bundet i WTO. Denne aftale træder i kraft, når begge parter har undertegnet den. Den anvendes fra den 1. december 1996. Jeg vil være Dem taknemmelig, såfremt De over for mig vil bekræfte, at Deres regering er indforstået med det ovenfor anførte. Modtag, hr. , forsikringen om min mest udmærkede højagtelse. " Jeg kan hermed over for Dem bekræfte, at min regering er indforstået med indholdet af Deres skrivelse. Modtag, hr. , forsikringen om min mest udmærkede højagtelse. regeringen for Den Arabiske Republik Egypten På vegne af ISSN 0254-1459 KOM(96) 85 endelig udg. DOKUMENTER DA 02 11 03 Katalognummer : CB-CO-96-093-DA-C ISBN 92-78-01190-8 Kontoret for De Europæiske Fællesskabers Officielle Publikationer L-2985 Luxembourg


title: MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - ILLEGALE HANDEL IN NUCLEAIRE MATERIALEN EN RADIOACTIEVE STOFFEN - Tenuitvoerlegging van de richtsnoeren die zijn vastgesteld in de Mededeling van de Commissie van 7 september 1994 (COM (94) 383) en in de Conclusies van de Europese Raad van Essen

eurovoc_concepts:
fight against crime
illicit trade
nuclear fuel
nuclear safety
radioactive materials

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN * «ft -it it Brussel, 19. 04. 1996 COM(96)17l dcf. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN H ET EUROPEES PARLEMENT Illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen Tenuitvoerlegging van de richtsnoeren die zijn vastgesteld in de Mededeling van de Commissie van 7 september 1994 (COM{94) 383) en in de Conclusies van de Europese Raad van Essen Illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen Tenuitvoerlegging van de richtsnoeren die zijn vastgesteld in de Mededeling van de Commissie van 7 september 1994 (COM(94) 383) en in de Conclusies van de Europese Raad van Essen Inhoud Inleiding I. Illegale handel in nucleaire materialen in 1995 II. Controle van nucleaire materialen III. Stralingsbescherming IV. Samenwerking on douanegebied V. Justitie en binnenlandse zaken Conclusies Bijlage I: Samenwerking in het kader van de huidige overeenkomsten met de Republieken van de voormalige Sovjet-Unie Bijlage II: Samenwerking op het gebied van splijtstofbewaking Bijlage III: Reeds geïmplementeerde of in voorbereiding zijnde projecten in het kader van Phare en Tacis Inleiding De Commissie hechtte op 7 september 1994 haar goedkeuring aan een mededeling aan de Raad en het Parlement over de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen (COM(94)383). Zij noemt daarin de volgende maatregelen van de Europese Unie: i. ii. iii. verbetering van de omstandigheden voor de lokale nucleaire sector (samenwerking in het kader van Tacis, het Internationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie (ICST) in Moskou en specifieke maatregelen van het Directoraat Veiligheidscontrole van Euratom [DVE]); overleg en samenwerking met de betrokken landen in het kader van bestaande overeenkomsten en in het kader van het GBVB; versterking van de samenwerking tussen de Lid-Staten van de EU (versterking van de samenwerking op douanegebied en verbetering van de veiligheidscontrole, samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, coördinatie van de industriële samenwerking). Onder het Duitse Voorzitterschap is de nodige aandacht besteed aan dit onderwerp. Vijf werkgroepen van de Raad en ook de ambassades in de betrokken landen werden ingezet om een verslag op te stellen voor de Europese Raad van Essea De Europese Raad toonde zich bezorgd over de illegale handel in nucleaire materialen en nam een aantal maatregelen en richtsnoeren aan ter bestrijding van dit verschijnsel. Hij verzocht de Commissie en de Lid-Staten op dit gebied samen te werken en de oorsprongs- en doorvoerlanden te helpen deze handel ter plekke te bestrijden. Hij verzocht de landen die dit nog niet hadden gedaan, hun gevoelige materialen voor civiele toepassingen (plutonium en verrijkt uraan) onder internationaal toezicht te plaatsen. De activiteiten van de Commissie en de Lid-Staten zijn na de Top van Essen gewoon doorgegaan en gecoördineerd met de activiteiten van de IAEA en andere gespecialiseerde organisaties. Deze activiteiten werden gekenmerkt door de gemeenschappelijke belangen van de Europese Unie, de landen in Midden- en Oost-Europa en de Republieken die zijn voortgekomen uit de voormalige Sovjet-Unie, zulks in het kader van een globale strategie en op basis van concrete samenwerking. Tevens moet worden herinnerd aan de onafgebroken belangstelling van het Europees Parlement voor alle activiteiten die te maken hebben met de bestrijding van de illegale handel. De leden van het Parlement laten met hun deelname aan conferenties en werkbezoeken zien dat zij de initiatieven van de Commissie steunen. Bovendien zijn de nodige begrotingsmiddelen vrij gemaakt voor de activiteiten in de landen in Midden- en Oost-Europa en de Republieken die zijn voortgekomen uit de voormalige Sovjet-Unie. Deze mededeling heeft betrekking op de follow-up van de richtsnoeren, zoals die zijn vastgesteld in de Mededeling van de Commissie van september 1994 en in de Conclusies van de Europese Raad van Essea L Dlegale handel in nucleaire materialen in 1995 Sedert de publikatie van bovengenoemde mededeling van de Commissie in september 1994 zijn er op het grondgebied van de EU minder vaak nucleaire materialen aangetroffen. De illegale invoer van radioactief schroot of van andere illegaal gestorte bronnen van radioactiviteit is echter fors gestegen. Ook de handel in radioactieve stoffen en het aantal gevallen van afpersing en bedrog zijn fors toegenomen. De databank van de Commissie bevat nu informatie over 33 gevallen van illegale aanwezigheid van nucleaire materialen, voor het overgrote deel in Duitsland. Diverse interinstitutionele bronnen hebben de Commissie erop gewezen dat dit cijfer in feite veel hoger ligt. Sommige gevallen zijn namelijk nog niet officieel aangemeld bij de Commissie, zoals overigens wel verplicht is overeenkomstig het Euratom-Verdrag. De redenen hiervoor zijn waarschijnlijk: - dat de diensten die beslag leggen op het materiaal, niet op de hoogte zijn van deze specifieke bepaling van het Euratom-Verdrag; de geheimhoudingsplicht: men wil het lopende onderzoek niet onnodig hinderen; de juridische autoriteiten zien liever niet dat de uitvoerende macht zich bemoeit met zaken waarover nog geen uitspraak is gedaan. - Gezien de ernst van deze situatie, waarvan zij pas sinds kort op de hoogte is, heeft de Commissie besloten een voorlichtingscampagne op te zetten en met de Lid-Staten overleg te plegen over een procedure voor de aangifte van gevallen van illegale aanwezigheid van materialen en stoffen, binnen de in de verordeningen genoemde termijn, op de daarin vastgestelde wijze en met inachtneming van de geheimhoudingsplicht. In de EU en in Europa worden in het algemeen steeds minder vaak illegale nucleaire materialen aangetroffea De grootste vangst werd in december 1994 in Tsjechië gedaan toen de Tsjechische politie beslag wist te leggen op bijna drie kilo uraanoxide waarvan het isotopengehalte met een hoge strategische waarde (uraan235) rond de 87% lag. De gebruikelijke militaire kwaliteit bedraagt ongeveer 93%. Er dient een belangrijk onderscheid te worden gemaakt tussen de juridische kadere waaraan de materialen zijn onderworpen. Voor de duidelijkheid kan dit sterk worden vereenvoudigd tot een onderscheid tussen: - - IL 1. nucleaire materialen, dw. z. materialen die uit hoofde van het Euratom-Verdrag, de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) en het kemstopverdrag of non-proliferatieverdrag (NPV) aan splijtstofbewaking (veiligheidscontrole of 'safeguards') zijn onderworpen en waarvoor een naar gelang van het materiaal groter of minder groot risico bestaat dat het dürect of indirect voor militaire doeleinden wordt gebruikt Deze materialen (bijvoorbeeld plutonium of sterk verrijkt uraan) zijn de gevaarlijkste en houden behalve het besmettingsgevaar een risico van nucleaire proliferatie in; en radioactieve stoffen die niet aan splijtstofbewaking (veiligheidscontrole) zijn onderworpen en waarbij het besmettingsgevaar samenhangt met de door de stof uitgezonden straling, zonder dat deze stof evenwel als zodanig als splijtstof kan worden gebruikt Controle van nucleaire materialen Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid In het kader van de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk optreden op de Conferentie van 1995 betreffende de evaluatie en verlenging van het non-proliferatieverdrag (NPV) heeft de EU alle derde landen die dit nog niet hebben gedaan, opgeroepen hun civiel gevoelige materialen (plutonium en verrijkt uraan) onder internationaal toezicht te plaatsen. Na dit gemeenschappelijk optreden heeft de EU haar diplomatieke demarches gericht op de doelstelling van universaliteit van het NPV en de versterking van het internationale stelsel van splijtstofbewaking (het zogeheten Programma '93+2' van de IAEA). 2. Rol van Veiligheidscontrole Sinds eind 1994 werkt Veiligheidscontrole aan de verbetering van de contacten met andere belanghebbendea Doel daarvan is de wederzijdse voorlichting en de ontwikkeling van synergieèn. Sedert de inbeslagneming van nucleair materiaal op de luchthaven van München in augustus 1994 is het aantal nieuwe inbeslagnemingen gedaald en moeten er ook minder vaak inspecteurs worden gestuurd. De administratieve afhandeling van de lopende gevallen vergt echter enorm veel inspanningen. Veiligheidscontrole moet de informatie van de nationale instanties en het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zo snel mogelijk doorsturen. Zodra het materiaal in beslag is genomen en naar een veilige plaats is overgebracht, moet worden bekeken of de bepalingen van Hoofdstuk W van het Euratom-Verdrag, waaraan eenieder die in het bezit is van nucleaire materialen zich moet houden, in acht zijn genomen. 3. Samenwerking met derde landen op het gebied van veiligheidscontrole september 1994 wordt In de mededeling van reeds gewag gemaakt van het samenwerkingsprogramma dat eind 1992 is opgezet door het directoraat Veiligheidscontrole van Euratom en de Russische Federatie. Doel van dit programma was op de korte termijn bij te dragen aan het ontwerpen, invoeren en toepassen van een modem controle- en boekhoudsysteem voor nucleaire materialen. Het Europees Parlement stelde hiervoor een bedrag ter beschikking van 1,8 miljoen ecu voor 1995 (begrotingslijn B4-2001). Dit samenwerkingsprogramma sluit uitstekend aan bij de acties die op touw zijn gezet door andere communautaire, industriële en nationale instanties. De eerste fase van de samenwerking is eind 1994 met succes afgerond. Dez^ was voornamelijk gericht op: - de opleiding van Russische deskundigen op alle gebieden die te maken hebben met de boekhouding, de follow-up en de controle van de materialen, de organisatie van inspecties ter plaatse, de organisatie van informaticahulpmiddelea in het gebruik van meetapparatuur cursussen en - - Deze basisactiviteiten zijn in 1995 voortgezet, waarbij het accent is verschoven naar intensieve cursussen (2 maanden) voor groepen van 4 à 5 deskundigen in Luxemburg. De activiteiten omvatten nu ook een aantal grotere projecten. Per project werkt een team van Russische deskundigen en Euratom-inspecteurs samen aan het bereiken van een specifieke doelstelling voor een reeks installaties of voor een bepaalde regio in Rusland, afhankelijk van de keuze van de Russische partners. Bijlage 2 bevat een lijst van deze activiteiten en andere belangrijke lopende projecten. Een van de projecten is zonder meer uniek en verdient dan ook een eervolle vermelding. In november 1995 werd een team van Euratom-inspecteurs uitgenodigd om samen met een Russisch team een echte inspectie te verrichten, geen oefening dus, in twee installaties in de regio Dimitrovgrad. Hiermee is de weg vrijgemaakt voor de wederzijdse uitwisseling van relevante know-how. 4. Rol van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) Sedert eind 1994 is het GCO (met name het Transuraneninstituut in Karlsruhe) herhaaldelijk ingeschakeld bij de bestrijding van de smokkel van nucleaire materialen. Het heeft onder meer op de volgende manieren zijn medewerking verleend: a) Het GCO speelt als laboratorium een belangrijke rol bij de analyse van de nucleaire materialen waarop beslag is gelegd. Dit gold met name voor: 5 b) c) d) e) f) - - - - de analyse van de isotoopsamenstclling van de in beslag genomen materialen op de luchthaven van München, de vergelijkende evaluatie van in Praag en Landshut in beslag genomen sterk verrijkt uraan, de analyse van de uraanvangst in Mannheim, de analyse van verdachte radioactieve stoffen in opdracht van de Duitse en Italiaanse overheid. Ook hebben diverse rechtbanken in verband met processen in München, Landshut, Konstanz en Böblingen en zes processen elders in Duitsland, een beroep gedaan op de gespecialiseerde kennis van het Transuraneninstituut. De Duitse overheid heeft het Transuraneninstituut verzocht een seminar te organiseren voor de nationale overheid en de deelstaten over de omgang met en de analyse van illegale nucleaire materialen. Ook deed de Duitse overheid (d. w. z. Bundeskriminalamt en Bundesamt fiir Strahlenschutz) een beroep op de know-how van het Transuraneninstituut voor het opstellen van preventieve maatregelen voor de omgang met nucleaire materialen in combinatie met explosieven. Het Transuraneninstituut werd ook verzocht procedures uit te werken voor het vervoer van nucleaire materialen. Daarvoor worden momenteel speciale technieken ontwikkeld. De databank voor nucleaire materialen wordt verder opgebouwd. In samenwerking met de Commissie wordt een team van Russische deskundigen naar het Transuraneninstituut gehaald, zodat er ook zo veel mogelijk informatie in kan worden opgenomen over de splijtstofcyclus. De internationale technische werkgroep voor nucleaire materialen (opgericht in de marge van de P8) heeft besloten tot een 'round robin test' om de technieken te verbeteren waarmee de oorsprong van deze materialen kan worden vastgesteld, en tevens een werkprogramma opgesteld voor de versterking van de samenwerking, met name ten aanzien van de maatregelen die moeten worden genomen wanneer de nucleaire materialen worden aangetroffen. Deze samenwerking bindt de Gemeenschap, bepaalde Lid-Staten en derde landen. De laatste vergadering van de werkgroep was op 1 februari 1996 in Karlsruhe. 5. Samenwerking in het kader van de technische bijstand Zoals reeds door haar aangekondigd in de mededeling van september 1994, heeft de Commissie besloten Phare- en Tacis-fondsen te gebruiken voor de verlening van technische bijstand aan de betrokken landen bij hun inspanningen op het gebied van splijtstofbewaking. Dit besluit werd in 1995 bevestigd en kreeg de onverdeelde steun van de Lid-Staten op de vergadering van het ter zake bevoegde beheerscomité van Phare en Tacis. Bijlage 3 bevat gedetailleerde gegevens over de verschillende projecten. a) Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Essen wordt op communautair niveau prioriteit verleend aan de opleiding. Dit geschiedt via het zogeheten Russian Methodological and Training Centre in Obninsk (RMTC), waarvan de oprichting in maart 1995 officieel werd aangekondigd door de Russische autoriteiten. Een gedetailleerde studie, gefinancierd op de Tacis-begroting voor '94, naar de specificaties van het RMTC is gaande en de taakomschrijving is goedgekeurd door het GCO, Minatom, Gosatomnadzor en de bevoegde Tacis-instanties. In afwachting van de resultaten van deze studie en op basis van de conclusies van het haalbaarheidsonderzoek zijn de eerste aanbestedingen uitgeschreven voor de uitrusting van vijf werkstations waarvoor de eerste cursussen begin 1996 van start zijn gegaan. Zodra de eerste conclusies van de gedetailleerde studie bekend zijn, worden nieuwe omvangrijkere aanbestedingen uitgeschreven met het oog op de levering door de industrie van instrumenten voor het RMTC. Het GCO is, in nauwe samenwerking met de bevoegde Russische instanties, uitvoerder van dit project. Dit project heeft een geheel andere invalshoek dan de cursussen en seminars die door de EU, de IAEA of andere belanghebbenden worden georganiseerd in het GOS en in de landen van Midden- en Oost-Europa, en die trachten te voorzien in dringende behoeften. Het RMTC is eerder op de lange termijn gericht: de totstandbrenging van de infrastructuur die de Russische Federatie - en, zo nodig, de andere Republieken - in de gelegenheid moet stellen in hun eigen behoeften te voorzien op het gebied van de controle en boekhouding van nucleaire materialen. De Russische bedrijven en autoriteiten moeten de controle en boekhouding van nucleaire materialen, vanaf de basisinstallatie, efficiënt uitvoeren. Daarvoor zijn aanzienlijke hulpmiddelen nodig die door de Russische industrie zelf moeten worden ontworpen en geproduceerd. Daarom zal binnenkort een gedetailleerd onderzoek van start gaan naar de verschillende mogelijkheden De belangrijkste activiteiten worden door de Russen zelf ontplooid, maar het onderzoek wordt verricht in het kader van de samenwerking tussen Rusland, de Europese Unie en de Verenigde Staten. Laatstgenoemden hebben namelijk al enige ervaring met 'Lab to Lab'-akkoorden. De oprichting van een metrologisch centrum voor Minatom en een analysecentrum voor Gosatomnadzor, naar Europees model (namelijk het IRMM en het Transuraneninstituut van het GCO), moet diepgaand worden bestudeerd. Beide centra worden een onderdeel van het Instituut voor Anorganische Chemie te Moskou. De kennis van het Transuraneninstituut is ter beschikking gesteld van Phare ter ondersteuning van de overheid van de landen van Midden- en Oost-Europa en de plaatselijke laboratoria bij het omgaan met, de behandeling en de analyse van aldaar aangetroffen nucleaire materialen. De Tsjechische en Hongaarse overheid nebben daartoe specifieke verzoeken ingediend. De doelstellingen van de technische bijstand aan deze twee landen zijn in Phare-verband overeengekomen. De Bulgaarse, Poolse en Oekraïense autoriteiten hebben ook grote belangstelling getoond voor deze bijstand. De regels voor deze bijstand zijn in september 1995 goedgekeurd door het beheerscomité Phare-Tacis. b) c) d) 6. Internationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie (ICST) Het Internationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie (ICST) in Moskou is sinds maart 1994 volledig operationeel en heeft eerst en vooral de taak wetenschappers die zijn gespecialiseerd in de bouw van zware vernietigingswapens, te helpen hun bekwaamheden toe te passen voor vreedzame doeleinden. Het ICST ontwikkelt, financiert en controleert wetenschappelijke en technologische projecten die gericht zijn op vreedzame toepassingen. Deze projecten worden in principe uitgevoerd in Russische installaties, maar, als daar belangstelling voor bestaat, ook in andere Republieken die zijn voortgekomen uit de voormalige Sovjet-Unie. De projecten van het ICST hebben in de regel betrekking op maatregelen voor de fysieke bescherming en boekhouding van splijtstoffen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de kennis van wetenschappers uit de voormalige Sovjet-Unie. Een van de meest opvallende projecten met betrekking tot de bestrijding van de illegale handel in nucleaire materialen (bijlage 3) is TOMSK/40 (system design for safeguarding nuclear materials utilized at complex nuclear facilities), waarvan de kosten 815 000 Amerikaanse dollar bedragen. Dit project heeft te maken met de ontwikkeling van een nieuwe aanpak van de splijtstofbewaking in een opwerkingsfabriek. Het GCO neemt samen met Los Alamos National Lab (LANL) en JAERI (Japan) deel aan de groep voor technische coördinatie van project 40 van het ICST in Moskou. Deze activiteiten hebben betrekking op: - - de toepassing van destructieve en niet-destructieve meettechnieken, de interactie tussen de boekhoudsystemen van de installatie en de regionale controledienst, 7 de planning van de inspecties en evaluatie van hun doeltreffendheid. Het GCO verleent ook steun aan een project in Kazachstan dat betrekking heeft op de bouw van een complete experimentele opslagruimte in Baïkal 1, inclusief toezicht en fysieke bescherming, en een controle- en boekhoudsysteem voor nucleaire materialen Het Oekraïense Centrum voor Wetenschap en Technologie (USTC), dat dezelfde doelstellingen heeft als het ICST, is opgericht door Canada, Zweden, de Verenigde Staten en Oekraïne en sinds mei 1995 operationeel. De bijdragen van de westerse partners bedragen ongeveer 14 miljoen Amerikaanse dollar (VS: 10, Canada: 5 en Zweden: 1,5). De EU wil voor 3 à 5 miljoen ecu bijdragen. 7. Samenwerkingsactiviteiten van de Lid-Staten van de Europese Unie De betrokken Lid-Staten en de Commissie plegen regelmatig nauw overleg over alle activiteiten. De bijstand van bepaalde Lid-Staten, die sinds 1992 wordt verleend, had aanvankelijk hoofdzakelijk betrekking op de organisatie van seminars en de uitwisseling van deskundigen met de Republieken die zijn voortgekomen uit de voormalige Sovjet-Unie. Andere projecten nemen nu vorm aan, zoals de directe samenwerking tussen de exploitanten van Britse (BNFL) en Russische (Mayak RT-1) opwerkingsfabrieken en Franse (EDF) en Russische (Rosenergoatom) kerncentrales. Zweden, Finland en Duitsland besteden aandacht aan Oekraïne, Kazachstan en de Baltische staten, onder meer met het oog op de ontwikkeling van een plaatselijk boekhoudsysteem Finland, dat een gemeenschappelijke grens heeft met Rusland van 1 200 km, heeft de betrekkingen met de Russische federale en nationale overheid aangehaald met het oog op een permanente evaluatie van de risico's en de versterking van de grenscontroles, zowel door de verlening van bijstand aan de Russen, als door de verdere ontwikkeling van de Finse installaties. 8. Samenwerking met de Verenigde Staten Op 6 januari 1995 hebben Euratom en het Amerikaanse Ministerie van Energie een nieuwe overeenkomst gesloten met betrekking tot O&O-samenwerking op het gebied van splijtstofbewaking. Bij de ondertekening werden de Commissie en Euratom vertegenwoordigd door de heer Contzen en het Amerikaanse Ministerie van Energie door de heer Keliher. De overeenkomst voorziet in coördinatie van de inspanningen van beide Partijen op het gebied van de overdracht van splijtstofbewakingstechnologie naar andere landen, voor zover die dat wensen. Tijdens de besprekingen met het Amerikaanse Ministerie van Energie en vertegenwoordigers van de belangrijkste laboratoria is gebleken dat de Amerikanen en de Gemeenschap bereid zijn nauw samen te werken en ernaar te streven dat hun activiteiten elkaar optimaal aanvullen, teneinde dubbel werk te voorkomen en te zorgen voor een maximaal rendement van de helaas beperkte financiële middelen van beide partijen De studie naar de door Minatom en de Russische industrie geboden mogelijkheden op het gebied van aprjaratuur is een goed voorbeeld. Maar de samenwerking moet ook betrekking hebben opleidingsactiviteiten. Op dit gebied wordt momenteel gestreefd naar een zo intensief mogelijke interactie tussen de verschillende projecten: - toepassing van splijtstofbewaking in een fabriek voor de verwerking van uraan en de produktie van splijtstof, ontwikkeling van apparatuur voor het meten, identificeren en controleren van nucleaire materialen, opleiding van werknemers en inspecteurs. nauwe analyseprocedurcs, referentiematerialen en nieuwe methoden voor de identificatie van verdacht materiaal. op het gebied samenwerking technische van - - - UI. Stoalinfishescherminfl Smokkel van radioactieve stoffen of nucleaire materialen en andere illegale of ongecontroleerde activiteiten vormen een groot gevaar voor de volksgezondheid en het milieu. De gesmokkelde materialen die door de Lid-Staten geconfisqueerd werden of in beslag zijn genomen, bestonden voornamelijk uit radioactieve bronnen, stoffen voor industrieel of medisch gebruik en besmet metaalafVal. De bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten zijn zich bewust van de ernst van de risico's die gepaard gaan met de illegale handel in nucleaire materialen, en stellen alles in het werk om dit probleem aan te pakken. Vele van deze activiteiten worden in nauwe samenwerking met de Commissie uitgevoerd. 1. Juridische initiatieven - - Basisveiligheidsnormen: het effectief bestrijden van de illegale handel in nucleaire materialen is sterk afhankelijk van het juridische kader in de Unie, de Lid-Staten en derde landen. De handel in radioactieve stoffen valt in de Lid-Staten niet altijd onder dezelfde wetgeving en als gevolg daarvan worden schendingen op verschillende manieren vervolgd en bestraft. In de landen van Midden- en Oost-Europa en van het GOS bevindt de nationale wetgeving zich vaak in een overgangsfase van oude Sovjet-wetgeving naar nieuwe nationale wetgeving. Binnen de EU zal deze ongelijke juridische behandeling van de illegale handel in radioactieve stoffen mogelijk veranderen wanneer de basisveiligheidsnormen in werking treden. Het toepassingsbereik van de Europese wetgeving op het gebied van stralingsbescherming wordt verruimd. De herziene versie van artikel 2 omvat de in- en uitvoer van de EU. Bijkomend voordeel is dat de nationale regelingen met betrekking tot de invoer in de EU van radioactieve stoffen geharmoniseerd kunnen worden. De Commissie heeft de autoriteiten van de Lid-Staten uitgenodigd voor een vergadering in juli 1996 over de verschillende manieren om deze doelstelling te bereiken. Het wordt voor de professionele handelaars dan ook steeds moeilijker de Europese wetgeving te omzeilen en netwerken tot stand te brengen voor de illegale handel in radioactieve stoffen. Bovendien bepaalt artikel 45 van de Richtlijn basisveiligheidsnormen die momenteel van kracht is, dat de Lid-Staten maatregelen moeten formuleren die door de bevoegde autoriteiten ten uitvoer moeten worden gelegd en betrekking hebben op de gezondheid van de bevolking en met name van de bevolkingsgroepen die een verhoogd risico lopen. Richtlijn inzake voorlichting van de bevolking: behalve artikel 45 van de Richtlijn basisveiligheidsnormen, nam de Raad ook een richtlijn aan die betrekking heeft op de voorlichting van de bevolking bij kernrampen. Zoals omschreven wordt in artikel 2 van de genoemde richtlijn, wordt de illegale handel in radioactieve stoffen en nucleaire materialen niet per definitie beschouwd als een kernramp, waarbij de Lid-Staat speciale maatregelen moet nemen ter bescherming van de volksgezondheid. Genoemde richtlijn zal worden gewijzigd wanneer de nieuwe basisveiligheidsnormen door de Raad worden aangenomen. De Commissie zal van deze gelegenheid gebruik maken om te bespreken in hoeverre illegale handel onder deze richtlijn dient te vallen. 2. Samenwerking met internationale organisaties De samenwerking tussen de IAEA en de EU heeft hoofdzakelijk betrekking op de ontwikkeling van middelen voor de opsporing van radioactieve stoffen door de douane en het doorsturen van informatie naar de databank van de IAEA, waarin allerlei informatie is opgenomen over nucleaire materialen die overal ter wereld in beslag zijn genomen. De IAEA heeft een schainierfunctie in dit verband. De Commissie fungeert vaak als stuwende kracht. De deelnemers aan de verschillende vergaderingen zijn buitengewoon positief over de resultaten die als volgt kunnen worden samengevat: uitwisseling van informatie over lopende initiatieven op verwante gebieden, organisatie van gemeenschappelijke activiteiten (seminars, opleidingsmateriaal, opstellen van richtsnoeren voor noodsituaties), en, contactpersonen/-adressen. 'last but not least', het opzetten van een informeel netwerk van - Een van de meest opvallende punten tijdens de debatten en vergaderingen over de smokkel van nucleaire materialen is de grote verscheidenheid van deelnemers met een zeer uiteenlopende achtergrond. Vertegenwoordigers van de politie en andere vaste sprekers worden niet zelden afgewisseld door woordvoerders van vakorganisaties die opkomen voor de bescherming van de werknemers in een bepaalde sector of voor de sector in het algemeen. Rond de tafel zitten regelmatig vertegenwoordigers van zulke verschillende organisaties als de WCO, IATA, ICAO, IFALPA, IMO, INTERPOL, EUROPOL, UPU, Verenigde Naties, IAEA en Europese Commissie. IV. Samenwerking on douanegebied 1. a) b) De directeuren-generaal van de douanediensten namen op 22 november 1994 een actieprogramma van de Commissie aan dat is opgebouwd rond twee belangrijke thema's: de versterking van de controle aan de buitengrenzen en de bestrijding van de feitelijke illegale handelsstromen. Sindsdien zijn verschillende maatregelen genomen: Op de vergadering van 9 en 10 februari 1995 stemden de adj unct-directeuren-generaal van de douanediensten van de Lid-Staten in met de ontwerp-richtsnoeren voor risicoanalyse technieken en drongen zij erop aan aandacht te schenken aan de toepassing van deze technieken op nucleair gebied. Deze richtsnoeren moeten dan ook ten dele worden gewijd aan gevoelige goederen, waaronder nucleaire produkten. Bovendien wordt erover gedacht, in samenwerking met andere diensten van de Commissie risicoanalyse-rapporten op te stellen, onder meer op dit gebied. In het kader van het MATTHAEUS-programma heeft de Commissie van 23 tot 25 oktober 1995 in Wenen (Oostenrijk) speciaal voor douanepersoneel een seminar georganiseerd over stralmgsbescherming en de smokkel van nucleaire materialen. Meer dan 90 deelnemers uit de EU en 15 landen in Midden- en Oost-Europa en het GOS waren daarvoor uitgenodigd. De deelnemers kregen alles te horen over stralingsbescherming en er komen speciale cursussen voor douanepersoneel uit de Lid-Staten van de EU en de landen van Midden- en Oost-Europa. Deze cursussen, oorspronkelijk een idee van de Commissie, worden de komende maanden gehouden in verschillende Lid-Staten van de EU die een gemeenschappelijke grens hebben met een van de landen van Midden- en Oost-Europa. De Commissie heeft in samenwerking met het Finse centrum voor stralingsbescherming en nucleaire veiligheid voor de Finse overheid twee cursussen georganiseerd voor 50 douaneambtenaren. Soortgelijke cursussen worden binnenkort door de Oostenrijkse en de Franse overheid georganiseerd en er zijn contacten gelegd voor vergelijkbare projecten in het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Italië. Doel van deze cursussen is het douanepersoneel beter voor te bereiden op hun taken in dit verband. De cursussen gaan over het gebruik van de meetapparatuur voor het opsporen van radioactieve stoffen en andere nucleaire materialen. c) De douanediensten werd verzocht bij onderlinge contacten en contacten met de Commissie nog meer gebruik te maken van het netwerk voor elektronische post SCENT/SID. Dit telt 350 rechtstreeks op elkaar aangesloten terminals, waarmee berichten over de illegale handel in nucleaire materialen onmiddellijk en in real time kunnen worden uitgewisseld. 2. De Commissie werkt op dit moment aan een brochure met praktische tips voor douanepersoneel wanneer de verdenking bestaat dat er sprake is van illegale handel. 10 3. 4. 5. V. 1. In het kader van de technische bijstand aan de GQS-landen (Tacis) besteedt de Commissie de nodige aandacht aan de bestrijding van de illegale handel in nucleaire materialen. Zo heeft zij onder meer detectieapparatuur ter beschikking gesteld (acht stralingsdetectors voor Kazachstan, vijf voor Ctekraïne) en wil zij haar inspanningen op dit gebied voortzetten In het kader van Phare heeft de Commissie in november 1995 een programma voor de vergemakkelijking van de doorvoer goedgekeurd, dat met name betrekking heeft op de technische bijstand in verband met de bestrijding van de smokkel van nucleaire materialen. Op dit moment wordt een onderzoek verricht naar de behoeften op dit gebied. De protocollen voor wederzijdse bijstand op douanegebied, die zijn vervat in de overeenkomsten van de Gemeenschap of van de Gemeenschap en haar Lid-Staten met derde landen (LMOE, GOS enz. ), bevatten bepalingen ten aanzien van de administratieve samenwerking tussen de overeenkomstsluitende partijen ter bestrijding van de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen. Nu de Interimovereenkomsten met Rusland en Oekraïne op 1 februari 1996 in werking zijn getreden, kan op deze protocollen een beroep worden gedaan voor aangelegenheden die onder het Euratom-Verdrag vallen. De overeenkomsten voor samenwerking op douanegebied, waarover de Commissie met de belangrijkste handelspartners van de Gemeenschap (Verenigde Staten, Canada) onderhandelingen voert, omvatten bepalingen ten aanzien van de wederzijdse bijstand op gebieden waarvoor communautaire bepalingen gelden, inclusief aangelegenheden die onder het Euratom-Verdrag vallen Ook in het kader van periodieke bilaterale vergaderingen over douanekwesties werkt zij op dit gebied samen met de Verenigde Staten, voornamelijk met het oog op de opleiding van de betrokken ambtenaren. Justitie en binnenlandse zaken Zoals was voorgesteld in het verslag over de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stollen, dat in december 1994 werd ingediend bij de Europese Raad van Essen, is het mandaat van de Drugseenheid van Europol (LDU, de voorloper van Europol ratificatie van de Europol-Overeenkomst) door een in afwachting van de gemeenschappelijk optreden van de Raad in maart 1995 uitgebreid tot de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen. De EDU heeft een workshop georganiseerd voor politieambtenaren van de Lid-Staten waar vangsten zijn gedaan en op 26 en 27 oktober 1995 een Europese conferentie gehouden over de illegale handel, waaraan werd deelgenomen door experts uit de Lid-Staten en ambtenaren van de Commissie en internationale organisaties. Op deze conferentie deden de experts verschillende aanbevelingen voor projecten van de EDU, teneinde de samenwerking en te bevorderen de uitwisseling van gegevens (totstandkoming van een systeem voor de onmiddellijke aanmelding van inbeslagnemingen, oprichting van een politiedatabank op EU-niveau, bijwerken van de lijst van bevoegde nationale instanties, driemaandelijks verslag over de stand van zaken op EU-niveau, analyse van de dreiging, vergelijkend onderzoek naar nationale juridische instrumenten, inspectie van de apparatuur). Ook wanneer de Europol-Overeenkomst eenmaal in werking zal zijn getreden, blijft de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen een van de doelstellingen van Europol. Overeenkomstig artikel 2, lid 2, houdt Europol zich 'vooreerst bezig met de voorkoming en bestrijding van illegale handel in nucleaire en radioactieve stoffen'. Zoals uiteen wordt gezet in de bijlage bij de Overeenkomst wordt onder 'criminaliteit in verband met nucleaire en radioactieve stoffen' verstaan de strafbare feiten als genoemd in artikel 7, lid 1, van het Verdrag inzake fysieke beveiliging van kernmateriaal van 1980 en met betrekking tot nucleaire en radioactieve stoffen als omschreven in respectievelijk artikel 197 van het Euratom-Verdrag en Richtlijn 80/836/Euratom van de Raad van 15 juli 1980. tussen de Lid-Staten onderling 11 2. Andere werkzaamheden van de Lid-Staten in 1995 in verband met de derde pijler waren een eerste evaluatie van een door het Duitse Voorzitterschap verspreide vragenlijst over de bestrijding van de illegale handel. Hieruit blijkt dat er nogal wat verschillen zijn ten opzichte van de analyse van de dreiging in het algemeen, de aanwezigheid van permanent geïnstalleerde technische apparatuur bij grensovergangen te land, in zeehavens en op vliegvelden, alsook ten aanzien van de bilaterale overeenkomsten met de LMOE en het GOS. De voorstellen voor maatregelen binnen de EU, zoals in november 1994 overeengekomen door de Stuurgroep II en het Comité K. 4, zijn bestudeerd en gedeeltelijk goedgekeurd door de Europese conferentie van de Drugseenheid van Europol. Het Italiaanse Voorzitterschap wil in het kader van de samenwerking op douanegebied uit hoofde van Titel VI van het VEU in het eerste halfjaar van 1996 een seminar organiseren over de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen. Wat de samenwerking met derde landen betreft, hebben de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU en de LMOE in september 1994 deelgenomen aan een conferentie over de bestrijding van dé a^gscriminaliteit en de georganiseerde misdaad te Berlijn Zij verklaarden daarop te streven naar de ontwikkeling van de samenwerking ter bestrijding van de criminaliteit waarbij nucleaire en radioactieve stoffen betrokken zijn, en kwamen overeen bepaalde middelen te bestuderen voor samenwerking ter voorbereiding van de gezamenlijke evaluatie van de stand van zaken, de samenwerking met betrekking tot de bescherming van radioactieve en nucleaire voorraden, de totstandbrenging van gecoördineerde rapportages en wederzijdse bijstand van de juridische autoriteiten. In juni 1995 werd in het kader van de gestructureerde dialoog door de Lid-Staten van de EU en de LMOE een seminar gehouden over de politiesamenwerking op het gebied van de drugsbestrijding en de georganiseerde misdaad. Daarbij werden methoden genoemd voor samenwerking op verschillende gebieden ter bestrijding van de georganiseerde misdaad, waaronder de illegale handel in nucleaire en radioactieve stoffen. Wat de juridische samenwerking op het gebeid van de criminaliteit betreft, bereikten de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op de vergadering van 25 september 1995 overeenstemming over een actieprogramma ter bestrijding van de internationale georganiseerde misdaad. Daarin wordt er onder andere op gewezen dat het Verdrag inzake fysieke beveiliging van kernmateriaal van 1980 ondertekend en geratificeerd moet worden en dat de diefstal en smokkel van nucleaire materialen en radioactieve stoffen, wat nog niet onder het Verdrag van 1980 valt, moeten worden opgenomen in de lijst van strafbare handelingen. Wat de betrekkingen met Rusland betreft, is de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen volgens het Comité K. 4 één van de punten, waaraan overeenkomstig de conclusies van de Raad algemene zaken van november 1995 aandacht moet worden besteed. Conclusies De Commissie is van mening dat de hierboven genoemde activiteiten gedeeltelijk beantwoorden aan het mandaat dat op de Europese Raad van Essen was geformuleerd. Op bepaalde gebieden moeten de activiteiten worden uitgediept en versneld en moet de Europese Unie in overleg met derde landen besluiten nemen. De Commissie is bereid voorstellen daartoe in te dienen en zal haar huidige activiteiten voortzetten. Zij is voorts van oordeel dat het programma voor de bestrijding van de illegale handel in nucleaire materialen, dat op de nucleaire topconferentie van Moskou was goedgekeurd en waaraan de EU een bijdrage had geleverd, reeds in essentie ten uitvoer wordt gelegd door de Europese Unie. Wat de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken betreft, zal de Commissie nauw samenwerken met de EDU en de internationale organisaties, teneinde een constructieve bijdrage te leveren aan de initiatieven van de Lid-Staten ter zake van de tenuitvoerlegging van de conclusies van de Europese Raad van Essen. 12 Bijlage I Samenwerking in het kader van de huidige overeenkomsten met de Republieken van de voormalige Sovjetunie Paitneischapsovereenkomst met Rusland Artikel 84 van deze op 26 juni 1994 ondertekende overeenkomst heeft betrekking op de samenwerking ter voorkoming van illegale activiteiten Deze samenwerking berust op overleg en nauwe coördinatie, alsmede wederzijdse technische en administratieve bijstand. De tenuitvoerlegging van de samenwerkingsmaatregelen waarin het artikel voorziet wordt nader vastgesteld door gespecialiseerde werkgroepen van de Raad. Sluiting van een overeenkomst inzake de handel in nucleaire materialen is gepland vóór 1 januari 1997. In die overeenkomst kan eventueel worden voorzien in maatregelen ter voorkoming van de illegale handel in nucleaire materialen. Partneischapsoveieenkomst met Belarus Deze op 6 maart 1995 ondertekende overeenkomst bevat een expliciete bepaling inzake de bestrijding van de illegale handel in nucleaire materialen (artikel 79): 'De partijen zijn het eens over de noodzaak van samenwerking, binnen het kader van hun respectieve bevoegdheden en verantwoordelijkheden, bij de bestrijding van de smokkel van kernmateriaal. De samenwerking op dit gebied houdt onder andere in: uitwisseling van informatie, technische bijstand bij analyse en identificatie van het materiaal, administratieve en technische bijstand bij het opzetten van een efficiënte douanecontrole. Verdere samenwerking op dit gebied kan naar behoefte worden bepaald. ' Overige reeds gesloten overeenkomsten: Oekraïne, Moldavië, Kirgizstan, Kazachstan In de eerste drie overeenkomsten wordt geen melding gemaakt van de voorkoming van illegale activiteiten. In de overeenkomst met Kazachstan is artikel 84 van de overeenkomst met Rusland overgenomen, waarin zoals gezegd wordt voorzien in samenwerking bij de voorkoming van illegale activiteiten. Geoigië, Armenië (geparafeerd op 15 december 1995), Azerbajdzjan (geparafeerd op 18 december 1995): deze overeenkomsten bevatten eveneens enkele onderdelen gebaseerd op de voorkoming van illegale activiteiten. In alle Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten zijn bepalingen opgenomen over: • ofwel een overeenkomst inzake de handel in nucleaire produkten (Oekraïne, Kazachstan, Kirgizstan en Oezbekistan) • ofwel de mogelijkheid zulk een overeenkomst in geval van noodzaak te sluiten. Anders zijn de bepalingen van het Euratom-Verdrag van toepassing (Belarus, Moldavië, Georgië, Armenië, Azerbajdzjan). 13 Bijlage II Samenwerking op het gebied van spüjtstofbewaking Inleiding 1. De samenwerking tussen Euratom en de Russische Federatie op hel gebied van splijtslolbcwaking ging van start in 1992 en werd geformaliseerd in 1993. De Lid-Staten van de Europese Unie, hel Europees Parlement en de Commissie beseften dat dringend samenwerking geboden was op het gebied van splijtstofbewaking met de republieken van het GOS (Gemenebest van Onafhankelijke Staten), met name met de Russische Federatie. De doelstellingen waren: • modernisering van het boekhoudings- en controlesysteem voor nucleaire materialen in de GOS- landen tot dezelfde normen als in landen met belangrijke nucleaire programma's; • ertoe bijdragen dat dit systeem voldoet aan de eisen inzake splijtstofbewaking van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA); • op deze wijze bijdragen tot het tegengaan van de verspreiding van nucleaire materialen en het minimaliseren van de gevaren voor de bevolking als gevolg van de illegale overdracht van nucleaire materialen. 2. Omdat optimaal gebruik moest worden gemaakt van de beperkte beschikbare middelen, werd in 1993 en 1994 een eerste fase uitgevoerd - samenwerking met de Russische Federatie - waarvoor het Europees Parlement middelen beschikbaar stelde via begrotingslijn B4-2001. Met de Russische autoriteiten werd een exacte project-georiënteerde coördinatiestructuur opgezet. Deze bleek efficiënt ten aanzien van transparantie, documentcring van de resultaten, beheer van de projecten en toewijzing van middelen. 3. De vaste partijen bij deze samenwerking zijn: • Gosatomnadzor (GAN) - de Russische federale inspectie-instantie; • het Russische ministerie van Atoomenergie (Minatom), de belangrijkste instantie in Rusland op nucleair gebied; • het Directoraat Veiligheidscontrole van Euratom (DVE) - DG XVÜ-E; • het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO). Voorts werd vanaf de start verzocht om de medewerking en steun van de autoriteiten van de Lid- Staten en in het bijzonder van de exploitanten van nucleaire installaties in de Europese Unie, op welk verzoek positief werd gereageerd. Zonder deze steun zouden de opleidingsactiviteiten in de eerste fase grotendeels academisch zijn gebleven. 4. Eind 1994 was de eerste fase van het samenwerkingsproces (grotendeels gewijd aan training en het uitwerken en bespreken van concept en benaderingswijze) afgerond. In 1995 werden als tweede fase drie toepassingsprojecten (zie hieronder) gestart, naast de voortzetting van de seminars en opleidingsactiviteiten. Resultaten van de eerste fase 5. De in 1993 en 1994 uitgevoerde activiteiten zijn als volgt onder te verdelen: • opleiden en inwerken; • ontwerpen van het systeem voor controle van nucleaire materialen; • seminars; • inspectie-oefeningen. Deze acties waren bedoeld om de Russische deelnemers te laten kennismaken met de voorbereiding, uitvoering en evaluatie/afronding van de inspecties zoals die door Euratom worden uitgevoerd. 14 In december 1994 werd de opgedane ervaring tijdens een werkgroep geëvalueerd. De belangrijkste conclusies waren dat inspectie-activiteiten of-oefeningen essentiële praktische training verschaffen, en dat dit moet worden uitgebreid tot andere typen installaties. 6. De kosten van de eerste fase van de samenwerking op het gebied van splijtstofbewaking tussen Euratom en de Russische Federatie bedroegen 1,5 miljoen ecu. Deze uitgaven werden gefinancierd uit de door het Europees Parlement ingestelde begrotingslijn. De tweede fase van de samenwerking 7. Na de afronding van de eerste fase van de samenwerking op het gebied van splijtstotbewaking tussen Euratom en de Russische Federatie werden door Rusland officiële voorstellen ingediend voor vier grote projecten1. Deze hadden alle betrekking op de praktische tenuitvoerlegging van boekhouding en controle van nucleaire materialen (NMAC) in Rusland. Een van de projecten moest worden gestopt. De andere drie verlopen met succes. Deze projecten, die gewoonlijk worden aangeduid als MINS, PROCS en CISNER, worden verder in dit document uitvoeriger beschreven. Rusland heeft te kennen gegeven dat al deze projecten van vitaal belang zijn, dat het verrichte werk zeer wordt gewaardeerd en dat de resultaten, die de Russische deskundigen omschrijven als zeer belangwekkend en essentieel, van grote waarde zijn. 8. Voor de toepassingsprojecten werd ervan uitgegaan dat de Russische deskundigen zorgen voor het ontwerp van de desbetreffende systemen, concepten en benaderingswijzen via dagelijks contact, besprekingen en samenwerking met hun collega's bij Euratom terwijl de noodzakelijke ontwerpinstrumenten (bijvoorbeeld computers en documentatie) en de infrastructuur door de Commissie ter beschikking worden gesteld. 9. Een aantal andere projecten is toegevoegd tijdens de vergadering van de Gemeenschappelijke Coördinatiegroep (JCG) in december 1995. Een daarvan is het Project Fysieke Inventarisatie en Verificatie voor complexe nucleaire faciliteiten. Volgens het voorstel omvat dit project: • het benutten van de ervaring van Euratom ten aanzien van de methodologie voor het ontwikkelen van methoden en procedures in de geselecteerde installaties; • praktische uitvoering van fysieke inventarisatie en verificatie; • testen van apparatuur en instrumenten voor Eiiratom-veiligheidsœntrole gedurende het praktijkonderdeel van het project; • opleiding van het personeel van het onderzoekscentrum in boekhouding van nucleair materiaal en fysieke inventarisatie. 10. De totale kosten worden geraamd op circa 6 miljoen ecu. De bijdrage van Euratom voor 1995 was ca. 1,8 miljoen ecu, en die voor 19% wordt geraamd op circa 3 miljoen ecu. Van Rusland wordt ten minste hetzelfde bedrag verwacht, maar dan voornamelijk in de vorm van personeel. Conclusies en aanbevelingen 11. De eerste drie jaar van de samenwerking tussen Euratom en de Russische Federatie op het gebied van splijtstofbewaking leiden tot de volgende conclusies: • de fase opleiding en ontwerp was eind 1994 afgerond; de tweede, project-georiënteerde fase moet worden gestimuleerd, aangezien het voor het invoeren van moderne effectieve boekhoudings- en controlemethoden voor nucleaire In verband met problemen met toegang tot gegevens voor inspecteurs van Gosatomnadzor later teruggebracht tot drie. 15 materialen het beste is wanneer zoveel mogelijk personeel vanaf het begin daarbij betrokken wordt; de resultaten zijn bemoedigend, en de waarde ervan is door de Russische partners officieel erkend als belangwekkend en essentieel; enkele praktische problemen staan een snellere ontwikkeling echter in de weg: de taalbarrière, het verkrijgen van visa voor Russische deskundigen op korte termijn, logistieke problemen, bijvoorbeeld bij hel vervoer van instrumenten naar Rusland, beperkte beschikbaarheid van personeel; de EiFatom-veiligheidscontrole heeft eveneens van de samenwerking geprofiteerd: het personeel van DVE moest zich bezinnen op de Euratom-veiligheidscontrole en deze beschrijven voor buitenstaanders die methoden en praktijk vanuit een professioneel standpunt bekijken; de middelen die het Parlement ter beschikking heeft gesteld waren toereikend. • • • • Gedetailleerde informatie over de lonende projecten 1. Het gecentraliseerde irformatiesysteem van Minatom (het MINS-project) l. l. Omschrijving van het project Met MINS-project (Minatom Computerised NMAC Information System) is gezamenlijk opgezet door Minatom, de belangrijkste exploitant van kerncentrales in de Russische Federatie, en het Directoraat Veiligheidscontrole Euratom Het omvat studie, ontwerp, specificaties, realisatie en implementatie van een geautomatiseerd centraal informatiesysteem voor Minatom Overeengekomen werd dat MINS zich in eerste instantie concentreert op een gecentraliseerd systeem voor het hoofdkantoor, gekoppeld aan werkstations in twee kerncentrales, in een splijtstofproduktiefabriek voor licht verrijkt uranium (LEU) en bij de desbetreffende exploitant(en). Als resultaat van het project krijgt Minatom de beschikking over een betrouwbaar computer-platform voor de boekhouding, waardoor de diverse gebruikers ervaring kunnen opdoen met een gecomputeriseerd systeem, en dat door de bevoegde Russische organisaties kan worden uitgebreid tot een volledig geautomatiseerd NMAC-systeem voor de gehele splijtstofcyclus in de Russische Federatie. De algemene doelstellingen van het MINS-project kunnen als volgt worden samengevat:. ontwikkeling van een regelgevingskader en begeleidende documenten; verbetering van het gecentraliseerde informatiesysteem (in het hoofdkantoor);. verbetering van het NMAC-systeem op faciliteitsniveau (computer-werkstations); MINS heeft de volgende kenmerken: hoge betrouwbaarheid van het systeem, optimaal gebruik van moderne technologie voor snelle en betrouwbare overbrenging en verwerking van gegevens, een uitgebreide database voor opslag en beheer van NMAC-gegevens. Gezien de omvang van het project wordt eraan deelgenomen door de volgende organisaties: • Minatom, het Russische ministerie van Atoomenergie: de verzoekende instantie die uiteindelijk verantwoordelijk is voor de implementatie; • TsNÏÏ-Atominform: een groot instituut voor onderzoek en gegevensverwerking dat onder Minatom ressorteert. Een speciaal opgerichte afdeling van Atominform is belast met het grootste deel van het werk aan MINS; • Rosenergoatom: een overkoepelende openbare instantie (exploitant) voor de meeste kerncentrales van de Russische Federatie; • TVEL: de openbare instantie (exploitant) voor de splijtstofproduktiefabriek voor licht verrijkt uranium in Novosibirsk; • VNDA: een instituut voor wetenschappelijk onderzoek naar automatisering; • VNIINM: instituut voor wetenschappelijk onderzoek naar anorganische materialen; • Gosatomnadzor: de Russische federale instantie voor splijtstofbewaking; • Euratom: de partner die informatie en expertise biedt. 16 1. 2. Yeiioop van het project en stand van zaten 1 let MINS-project ging officieel van start in september 1994. Van september 1994 tot juli 1995 was er gelegenheid voor kennismaking met eikaars werkmethoden, het organiseren van verkenningsmissies en het opstellen van een voorlopig werkschema. Het projectteam bestaat op dit moment uit 21 teamleden (7 van Euratom), plus nog eens 10 tot 15 Russische specialisten, afhankelijk van de te verrichten werkzaamheden. Het project kan naar verwachting omstreeks eind 1999 worden afgerond. Na perioden van intensieve uitwisseling van informatie produceerden de Russische experts een aanzienlijk aantal technische documenten, waaronder een gedetailleerde haalbaarheidsstudie. De architectuur van het systeem is rond, en de desbetreffende documenten zijn vertaald en tijdens technische vergaderingen besproken. Het project is nu op een keerpunt gekomen. De keuze van kerncentrales die in MINS worden opgenomen is gemaakt: de kerncentrale van Kalinin (RBMK-1000). Als spli jtstofproduktiefabrick werd de LEI J-installatie in Novosibirsk gekozen. Al deze installaties worden uitgerust met geschikte computer-werkstations, evenals de exploitant Rosencrgoatom, waaronder deze centrales ressorteren, en het centrale Minatom-bureau zelf. (WER-I000) en Smolensk Nu de analyses en haalbaarheidsstudies zijn verricht, ligt de nadruk op aanschaf en installatie van apparatuur, gerichte training en voorbereiding voor het programmeren van het database-managementsysteem De eerste levering van apparatuur kan redelijkerwijs medio 1996 worden verwacht. 2. Procedures voor fysieke inventarisatie: het PROC-project 2. 1. Omschrijving van het project Het PROC-project is opgezet door Minatom, Gosatomnadzor en het Directoraat Veiligheidscontrole Euratom om gezamenlijk aanbevelingen op te stellen voor de procedures voor fysieke inventarisatie (PIT) in W E R- 1000-kerncentrales en een LEU-splijtstofproduktiefabriek. Alle werkzaamheden in verband met de fysieke inventarisatie moeten in aanmerking worden genomen: regelingen voor boekhoudingssystemen, controle aan de hand van bescheiden, documentatie, fysieke v(x>rbereiding, organisatie. 2. 2. Verloop van het project en stand van zaken De werkzaamheden aan het project zijn in juli 1994 van start gegaan en in februari 1996 afgerond. • De voor het project gekozen installaties waren de WER-lOOO-kemcentrale in Kalinin en de LEU- splijtstofproduktiefabriek in Novosibirsk. De exploitanten hebben technische gegevens verstrekt over produktieprocessen, regelingen voor materiaalboekhouding en met name over procedures voor fysieke inventarisatie. Beide installaties zijn door het projectteam bezocht om de verstrekte gegevens te kunnen bijwerken en de regelingen voor materiaalboekhouding en fysieke inventarisatie te onderzoeken. • In de tweede fase werd een aantal documenten opgesteld. Euratom verstrekte algemene aanbevelingen voor fysieke inventarisatie, die in het Russisch werden vertaald, waarna ze werden besproken en goedgekeurd. Vervolgens stelde Euratom twee documenten op met aanbevelingen voor de fysieke inventarisatie in kerncentrales en LEU-splijtstofproduktiefacilitcitcn. Ten slotte stelde de exploitant Minatom op basis van de onderling overeengekomen richtlijnen specifieke inventarisatieprocedures op voor de installaties in Kalinin en Novosibirsk, met betrekking tot onder meer de operationele voorbereidingen, inventarisatiemethoden en evaluatie. 17 • Overeengekomen werd dat de vijf tijdens het project opgestelde documenten (alle zowel in het Engels als in het Russisch beschikbaar) zouden worden geïmplementeerd in het vervolgproject (PITV - volledige PIT-oefeningen, gevolgd door verificatie fysieke inventarisatie (PW) door Gosatomnadzor). De documenten kunnen dan in het licht van de opgedane ervaring worden bijgesteld. 3. Fysieke inventarisatie en verificatie: het PITV-project 3. 1. Omschrijving van het project Het PITV-project is een vervolg op het PROC-project. Het biedt de gelegenheid om de documenten die tijdens PROC en PITV zijn opgesteld toe te passen, te testen en in de praktijk te evalueren. De drie betrokken organisaties zijn daarom alle zeer geïnteresseerd in de resultaten van dit project. Het PITV-project is opgezet door Minatom, Gosatomnadzor en het Directoraat Veiligheidscontrole Euratom voor de uitvoering van a) twee achtereenvolgende fysieke inventarisaties (PIT) met medewerking van Euratom in de kerncentrale van Kalinin en de LEU-splijtstofproduktiefaciliteit van Novosibirsk, gebaseerd op de aanbevelingen en procedures die in het kader van het voornoemde PROC-project zijn opgesteld, en b) Verificaties Fysieke Inventarisatie (PIV) die door Gosatomnadzor worden uitgevoerd volgens de in het kader van dit project te ontwikkelen PIV-aanbevelingen en -procedures. De aanbevelingen en procedures voor PIT die in het kader van het voorafgaande PROC-project zijn opgesteld moeten worden toegepast, getest en zo nodig bijgesteld, en voor PIV moeten aanbevelingen en procedures worden ontwikkeld. Twee opeenvolgende PITs worden uitgevoerd in de kerncentrale van Kalinin en de LEU-splijtstofproduktiefaciliteit in Novosibirsk, gevolgd door PIVs die door Gosatomnadzor na de tweede PIT zullen worden uitgevoerd, zodat een volledige balansperiode voor materiaalboekhouding wordt bestreken. 3. 2. Verloop van het project en stand van zaken 3. 2. 1. Het project is onlangs van start gegaan met een voorbereidende vergadering van de drie bovengenoemde organisaties, die in februari 1996 in Luxemburg plaatsvond. Naar verwachting kan het in 1998 worden afgerond. 3. 2. 2. De eerste PITs in de twee geselecteerde installaties zullen waarschijnlijk omstreeks het einde van 1996 worden uitgevoerd. 3. 2. 3. De tweede PITs ter afsluiting van de balansperiode voor materiaalboekhouding zijn gepland voor eind 1997, waarna door Gosatomnadzor de PIVs zullen worden uitgevoerd. Voor zowel de PITs als de PIVs zal worden gekeken naar het gebruik van meetinstrumenten en computers. 4. Gecomputeriseerde boekhouding van nucleair materiaal: het CISNER-project 4. 1. Omschrijving van het project Het QSNER-project is gezamenlijk opgezet door Gosatomnadzor, de Russische federale reguleringsinstantie, en het Directoraat Veiligheidscontrole Euratom, ten behoeve van de ontwikkeling en implementatie van een gecomputeriseerd controle- en informatiesysteem voor boekhouding van nucleair materiaal in de Gosatomnadzor-regio Noord-Europa. Het te ontwikkelen systeem is een systeem voor boekhouding van nucleair materiaal en controle dat betrekking heeft op alle niveaus van de gegevensstroom van de exploitant van de faciliteit, via de plaatselijke inspectie van Gosatomnadzor, het veldkantoor van Gosatomnadzor, tot aan het regionale hoofdkantoor van Gosatomnadzor in Sint-Petersburg. Het systeem heeft de volgende kenmerken en karakteristieken: snelle verzending en verwerking van gegevens, hoge betrouwbaarheid van de verzonden en verwerkte gegevens, hoge betrouwbaarheid van het systeem, reductie van routinewerkzaamheden tot een 18 minimum, opzetten en onderhoud van een database voor de boekhouding en controle van nucleair materiaal in de Gosatomnadzor-regio Noord-Europa, en ontwikkeling van gecomputeriseerde instrumenten om de beslmtvorming te optimaliseren. 4. 2. Verloop van het project en stand van zaken De werkzaamheden in het kader van het project zijn in december 1994 van start gegaan en zullen naar verwachting in december 1997 worden afgerond. Het project startte met een analyse van de bestaande systemen voor boekhouding en controle van nucleair materiaal in de installaties waarop het project betrekking heeft. Er zijn bezoeken afgelegd aan de installaties, waaruit bleek dat er in de meeste gevallen sprake was van een of ander plaatselijk systeem voor nucleair materiaal, en dat die in bepaalde gevallen werden gemoderniseerd tot ze uiteindelijk aan de internationale eisen voor splijtstofbewaking zouden voldoen Uit de bezoeken bleek ook dat de eigenlijke inspectie van Gosatomnadzor zich beperkt tot controle van de boekhouding en overeenstemmingscontrole. De fysieke verificatie is marginaal, aangezien men niet de beschikking heeft over uitrusting voor splijtstofbewaking, zoals apparatuur voor niet-destructieve analyse, verzegeling of bewakingssystemen. Besloten werd daarom dat het CISNER-project ook aanschaf en installatie van de splijtstofbewakingapparatuur die nodig is om de installaties te controleren, en de opleiding van de inspecteurs van Gosatomnadzor in het gebruik van deze apparatuur moet omvatten Tegelijkertijd is begonnen met de ontwikkeling van het computergestuurde gegevensverwerkings- en behandelingssysteem De gegevensstroom in het geval van materiaalboekhouding en controle heeft betrekking op de installaties zelf, de plaatselijke Gosatomnadzor-inspectie, de veldkantoren van Gosatomnadzor in Sosnovyj Bor, Moermansk, Severodinsk, Koertsjatov en Desnogorsk, en het Directoraat Noord-Europa in Sint-Petersburg. Om het project in te delen in werkbare onderdelen werd een proefproject opgezet dat betrekking heeft op een kerncentrale en alle communicatieniveaus, van de exploitant van de centrale, via het plaatselijke kantoor en de veldkantoren van Gosatomnadzor, tot aan het regionale hoofdkantoor van Gosatomnadzor in Sint- Petersburg. Het proefproject is tot in detail vastgelegd. Aanschaf en ontwikkeling van hardware en software zijn aan de gang. Naar verwachting zal de eerste apparatuur medio 19% worden geleverd. Wanneer het proefsysteem met succes is getest zal het worden uitgebreid tot de andere installaties in het project, waarbij wordt uitgegaan van een door Gosatomnadzor opgestelde prioriteitenlijst. 19 Bijlage III Reeds geïmplementeerde of in voorbereiding zjjnde projecten in het kader van Phare en Tacis I. Samenwerking met de Russische Federatie inzake illegale handel Samenwerking bij ontwerp en ontwikkeling van een database-systeem voor de identificatie van nucleair materiaal van onbekende oorsprong. Partner: Instituut voor Anorganische Chemie, Moskou. Doelstelling: a) vaststellen van de karakteristieken van het nucleaire materiaal dat in de landen van de voormalige Sovjetunie wordt gebatikt; b) vaststellen van de karakteristieken van processen en produktiefaciliteiten (opwerking, splijtstofproduktie, reactoren, verrijkingsinstallaties) voor de afzonderlijke installaties in de voormalige Sovjetunie; c) selectie van materialen waarvan de karakteristieken nader moeten worden vastgesteld en die voor referentiedoeleinden in een archief in het Transuraneninstituut moeten worden opgeslagen; d) aanvulling van de database van het Transuraneninstituut met al gemene gegevens uit de voormal i ge Comecon-landen en uitvoeriger gegevens van het Instituut voor Anorganische Chemie; e) uitwerking van een overlegstructuur voor analyse en interpretatie van analytische gegevens door middel van de databases van het fransuraneninstituut en het Instituut voor Anorganische Chemie. II. ïï-1. Samenwerking met de Russische Federatie inzake modernisering van het systeem voor splijtstofbewaking en het boekhoudings- en controlesysteem voor nucleaire materialen ( NMAQ Herziening vereisten Zoals in de vorige Mededeling werd uiteengezet is bekendheid met en evaluatie van de gedetailleerde technische eisen voor het opzetten van een NMAC-systeem essentieel, wil de samenwerking met de Russische Federatie bij het opzetten van technische infrastructuur doeltreffend zijn. De Commissie heeft deze vereisten daarom in nauwe samenwerking met de Russische autoriteiten, Minatom en Gosatomnadzor, opnieuw geëvalueerd, daarbij rekening houdend met de specifieke kenmerken en de omvang van de splijtstofcyclus die bewaakt moet worden en het type splijtstofbewakingssysteem dat zal worden toegepast: a) op faciliteitsniveau: elke nucleaire faciliteit moet beschikken over een gedetailleerd boekhoudsysteem voor alle nucleaire materialen die worden ontvangen, verzonden, verwerkt of opgeslagen. Nauwkeurige metingen en gegevens over de onzekerheid van deze metingen zijn vereist. • vereisten: een studie tot vaststelling van de specifieke NMAC-kenmerken voor de diverse onderdelen van de splijtstofcyclus moet worden uitgevoerd. In de beginfase van de implementatie van het nieuwe splijtstofbewakingssysteem zijn opleiding, regelgeving en het vaststellen van specifieke regels voor elke faciliteit van groot belang. Voor elk type faciliteit moeten daarnaast geschikte evaluatieprocedures voor de materiaalbalans en voor statistische boekhouding worden vastgesteld, evenals een lijst van de meest geschikte instrumenten en meetsystemen. Hiertoe moet de nodige technische ondersteuning en opleiding worden geboden. b) op het niveau van de autoriteiten: de verklaringen van de afzonderlijke exploitanten moeten door de inspecteurs vanuit een onafhankelijke positie worden geverifieerd. • vereisten: opleiding van de inspecteurs en het faciliteitspersoneel dat met de boekhouding is belast, onafhankelijke analytische vaardigheden, alsmede een gecomputeriseerde database voor het vergaren, opzoeken en analyseren van de boekhoudgegevens, en voor het verzamelen van 20 de bevindingen van de inspecteurs. Voor de inspecties moet worden voorzien in op iedere faciliteit afgestemde meettechnieken en de daarbij behorende instrumenten. H-2. Scholing, opleiding en ontwikkeling van methoden vwr spljjlstolbewakiny Zoals vermeld onder punt ll. 5. a) van hel document beslutf de Russische l'cdcmlic in maar! 1WS een Russian Scifegiuoxls Methodological (Bid TrainingC hit tv (RM IX ') op Ie richten aan het Institute of Physics and Power Engineering (IPPE) in Obninsk, district Kdoega, in de omgeving van Moskou. Het RMTC zal zich voornamelijk richten op het opleiden van inspecteurs en operators die onder Minatom en andere organisaties vallen. Het Centrum wordt gevestigd in een te verbouwen pand, waarvoor een vergunning is afgegeven voor het gebruik van grote hoeveelheden nucleair materiaal (U, Pu). Het bestaat uit leslokalen voor theoretisch onderwijs en laboratoria voor praktijkopleiding in metingen aan nucleaire materialen. Met steun van de Commissie (Tacis) worden instrumenten geleverd alsmede normen voor nucleaire materialen en referentiematerialen. specifieke cursussen Het onderwijs- en opleidingsprogramma bestaat uit gezamenlijke basiscursussen voor inspecteurs en operators (beginselen van NMAC, verificatietechnieken), alsmede voor operators en inspecteurs afzonderlijk inspectietechnieken. Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO), IPPE (Minatom) en Gosatomnadzor bestuderen thans de precieze technische specificaties voor elk van de onderdelen (rekening houdend met de nog zeer recente Russische wetgeving), de vereiste opleidingsfaciliteiten, instrumenten, referentiematerialen en mogelijkheden voor evaluatie van gegevens. inzake boekhoudings- en Ten behoeve van de eerste fase van de implementatie van het opleidingscentrum werken GCO en IPPE nu in het kader van Tacis samen aan het opzetten van vijf opleidingscursussen, waarin specifieke evaluatie- en meettechnieken worden behandeld die voor zowel operators als inspecteurs van belang zijn. De eerste cursussen voor opleiders zullen binnenkort starten in het GCO in Ispra. De eerste cursussen in het IPPE in Obninsk zullen waarschijnlijk in juni 19% van start gaan. Op speciaal verzoek van Gosatomnadzor zijn en worden in het GCO specifiek op meettechnieken en fysieke inventarisatie gerichte cursussen gehouden. Wanneer het RMTC volledig operationeel is zullen deze cursussen worden verplaatst naar Obninsk. Het RMTC is ook van groot belang als forum en ontmoetingspunt voor operators en inspecteurs. Via gesprekken en seminars kunnen zij kennis verwerven over eikaars verplichtingen, en hoe deze gezien de huidige stand van zaken in de Russische nucleaire sector kunnen worden vervuld. Naarmate het RMTC goed op gang komt zal naar verwachting ook een O&O-programma worden opgezet over concepten en methodologieën voor splijtstofbewaking. 11-3. Generieke wetenschappelijke en technische ondersteuning Zoals de Commissie in haar vorige Mededeling benadrukte, zijn voor het opzetten van een volledig betrouwbaar systeem voor splijtstotbewaking en materiaalboekhouding specifieke installaties vereist voor operators en/of inspecteurs. De wijze waarop deze installaties zullen worden ingericht wordt nog besproken met de Russische autoriteiten. Over de grote lijnen en de lokatie is reeds overeenstemming bereikt, en binnenkort wordt een missie van deskundigen van de Commissie in Rusland verwacht om met Russische specialisten de details voor deze projecten uit te werken. Het doel van de voorgestelde samenwerking is het verstrekken van advies aan Gosatomnadzor en Minatom en het uitwisselen van praktijkervaring. Ook zullen bepaalde instrumenten worden verschaft, maar dit is afhankelijk van de beschikbaarheid van geschikte apparatuur in Russische laboratoria. 21 II-3. 1. Metrologisch Centrum voor Metingen aan Nucleaire Materialen Taken (in samenwerking met deskundigen van diverse laboratoria): a) vaststellen welke meettechnieken voor nucleaire materialen thans gebruikelijk zijn; b) leggen van een basis voor een kwaliteitscontroleprogramma ten behoeve van regelmatig toezicht op de kwaliteit van de metingen in de diverse faciliteiten en laboratoria. II-3. 2. Analytische vaardigheden met betrekking tot splijtstolbewaking De door inspecteurs vœr splijtstolbewaking genomen monsters moeten zeer nauwkeurig worden in sommige gevallen niet-destructieve geanalyseerd door middel van destructieve, en analysetechnieken. Gosatomnadzor heeft grote belangstelling getoond voor het vaststellen van de technische vaardigheden en de vereiste mfrastructuur voor de implementatie van diverse benaderingswijzen, afhankelijk van de specifieke behoeften. Onafhankelijke analyse van aangetroffen illegaal materiaal is bovendien een eis die van steeds groter belang wordt. 11-3. 3. Ontwikkeling en aanschaf van instrumenten Op dit moment worden in Russische nucleaire faciliteiten zeer weinig instrumenten gebruikt voor de implementatie van het NMAC-systeem. Diverse laboratoria in de Russische federatie hebben echter veel ervaring met het ontwikkelen van instrumenten voor procesbesturing en kwaliteitscontrole in produktiefaciliteiten en nucleaire metingen voor gevoelige apparatuur in onderzoekscentra. De samenwerking tussen Russische en Europese O&O-laboratoria en de industrie beoogt: a) het opnieuw bekijken van de beschikbare technologieën en het evalueren van het mogelijke gebruik of aanpassing voor NMAC-doeleinden; b) het opzetten van specifieke projecten voor de ontwikkeling van nieuwe instrumenten voor de implementatie van NMAC. Op basis van de resultaten hiervan moeten samenwerkingsverbanden tot stand komen tussen de Russische industrie of Russische produktielaboratoria en de Europese industrie om te komen tot industriële produktie van instrumenten in Rusland. 111. Samenwerking met de Phare-landen op het gebied van illegale handel IH-1. FONSAFE-project (Forensic Nuclear Analysis for Safeguards) met Hongarije Partner: Hongaarse Commissie voor Atoomenergie Doel: a) verbetering van de capaciteit voor analyse van nucleair materiaal dat in Hongarije in beslag is genomen, met name ten aanzien van niet-destructieve (NDA) meettechnieken voor de U- en Pu- nuclideconcentratie en NDA-vaststelling van de matrix; b) onderlinge vergelijking van NDA-metingen en apparatuur; c) uitbreiding van de database in het Transuraneninstituut met alle relevante gegevens en meetresultaten die ter beschikking worden gesteld door het Isotopeninstituut, dat belast is met identificatie en analyse van in Hongarije in beslag genomen nucleair materiaal; d) vaststellen van een procedure voor bijstand op verzoek aan Hongarije bij het verrichten van metingen aan in beslag genomen nucleair materiaal en het vaststellen van oorsprong en beoogd gebruik, onder meer: • metingen in het Transuraneninstituut aan door Hongarije ter beschikking gestelde monsters of aan het in beslag genomen materiaal zelf (voor Pu), met dien verstande dat het resterende materiaal naar I Iongarije wordt teruggezonden; • gezamenlijke analyse en interpretatie van de resultaten aan de hand van de database van het Transuraneninstituut; e) studiebezoek van een Hongaarse deskundige gedurende een maand voor het bestuderen van de op bovengenoemd gebied opgedane ervaring. 22 Hl-2. PONSAFË-project met Tsjechië a) Partner: Staatsbureau Nucleaire Veiligheid van de Republiek Tsjechië Doei: In een eerste fase wordt in het Transuraneninstituut een aanvullende analyse verricht van in Tsjechië in beslag genomen nucleair materiaal. Ten behoeve van een efficiënte overdracht van kennis en ervaring worden twee Tsjechische deskundigen voor de duur van tweemaal drie maanden en eenmaal zes maanden betrokken bij de volgende activiteiten: 1) verzending van een monster van het sterk verrijkt uranium (HEU) dat in Praag in beslag is genomen in de periode van november 1994 tot juni 1995 naar het Transuraneninstituut ten behoeve van uitgebreide analyse van onder meer radionuclide- en chemische verontreinigingen; 2) evaluatie van analytische gegevens om de mogelijke oorsprong van het materiaal vast te stellen; 3) ontwikkeling van bepaalde onderdelen van een relationele database voor nucleair materiaal in het Transuraneninstituut. b) In de tweede fase verlenen de contractant en diens deskundigen het NRI bijstand bij de volgende werkzaamheden: 1) modernisering van de laboratoriumapparatuur van het Centraal Analytisch Laboratorium teneinde de mogelijkheden voor analyse aldaar uit te breiden; 2) analyse van HEU-referentiematerialen uit de voormalige Sovjetunie. c) Voor uitwisseling van ervaring op het gebied van behandeling en analyse van nucleair materiaal zullen een of twee werkgroepen met vertegenwoordigers van Tsjechië en de EU worden georganiseerd. 111-3. Andere FONSAFE-projecten Voor Bulgarije en Oekraïne zijn vergelijkbare op elk land afgestemde projecten in voorbereiding (met meer nadruk op bijstand voor behandeling en identificatie ter plaatse van radioactieve stoffen met niet-destructieve analysemethoden). Ook andere Phare-landen hebben belangstelling getoond voor samenwerking op dit gebied. IV. Samenweridng it? h*t 'ffHtor van het Internationaal f>ntnim voor Wetenschap en Technologie OSTQ IV-1. ISTC-project 40 Doel van het project: ontwikkelen van een verbeterde aanpak van splijtstofbewaking in de complexe en gevoelige nucleaire faciliteiten in Tomsk-7. Verwachte resultaten: a) ontwikkeling van regelgevingscriteria voor de boekhouding van nucleair materiaal in bepaalde typen nucleaire faciliteiten, aan de hand van haalbaarheidsstudies op het gebied van de ontwikkeling van meetsystemen, de toepassing van velduitrusting voor de inspectie, de toepassing van insluitings- en controlemaatregelen; b) ontwikkeling van regelgevingseisen voor inspectieprocedures en omvang van de inspectie; c) ontwikkeling van een modelprocedure voor de verzending van gegevens over nucleair materiaal en de verwerking van gegevens in het regionale hoofdkantoor. De Russische deelnemers zijn werkzaam bij Gosatomnadzor, Minatom, de chemische fabriek in Tomsk-7 en diverse instituten. IV-2. ISTC-project K-57 Opzetten van een systeem voor opslag, exploitatiecontrole en fysieke beveiliging van nucleaire materialen en ampulbronnen van ioniserende straling (ASIR) in het complex Baikal-1, dat voldoet aan de internationale eisen voor controle en boekhouding van radioactieve stoffen. 23 Partner: Instituut voor Atoomenergie van het Nationaal Nucleair Centrum van de Republiek Kazachstan De belangrijkste doelstellingen van het project zijn de ontwikkeling van technologie voor opslag, exploitatiecontrole en fysieke beveiliging van nucleaire materialen en ASIR, alsmede de ontwikkeling en implementatie van systemen voor de controle, boekhouding en fysieke beveiliging van nucleaire materialen en ampulbronnen van ioniserende straling die in het complex Baikal-1 zijn opgeslagen 24 ISSN 0254-1513 COM(96) 171 def. DOCUMENTEN NL 12 05 14 Catalogusnummer : CB-CO-96-181-NL-C ISBN 92-78-03002-3 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg X\'