title: VOORTGANGSRAPPORT 1995 met betrekking tot de richtlijn inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende eindapparatuur voor telecommunicatie en de onderlinge erkenning van de conformiteit van de apparatuur, aangevuld wat de apparatuur voor satellietgrondstations betreft

eurovoc_concepts:
harmonisation of standards
satellite communications
technical regulations
telecommunications
telecommunications equipment

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 27. 03. 1996 COM(96) 114 def. Voortgangsrapport 1995 met betrekking tot de richtlijn inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende eindapparatuur voor telecommunicatie en de onderlinge erkenning van de conformiteit van de apparatuur, aangevuld wat de apparatuur voor satellietgrondstations betreft (ingediend door de Commissie) INHOUD 0. SAMENVATTING 1. INLEIDING 1. 1 Opzet van het rapport 2. HET MECHANISME VAN DE RICHTLIJNEN 91/263/EEG EN 93/97/EEG. 2. 1 Goedkeuring van de CTR's 2. 2 Vooruitgang 2. 3 Nieuwe kandidaat-CTR's 2. 4 Marktdekking 2. 5 Conformiteitsbeoordeling 2. 6 Specifieke punten voor de richtlijn "Satellietgrondstations" (Richtlijn 93/97/EEG) ' 2. 7 Afspraken over onderlinge erkenning 2. 8 Betrekkingen met de EVA-landen 3. 4. PROBLEMEN BIJ DE TOEPASSING VAN DE RICHTLIJN 3. 1 Ervaring met het toepassingsgebied van Richtlijn 91/263/EEG 3. 2 Toepassing van de richtlijn op radioapparatuur 3. 3 CE-markering 3. 4 Traagheid van het normalisatieproces 3. 5 Ervaring met het opstellen van de TBR's 3. 6 Geharmoniseerde normen en CTR's 3. 7 Concurrentie tussen aangewezen laboratoria 3. 8 Snelheid van de procedures waarop de richtlijnen zijn gebaseerd 3. 9 Conformiteitsbeoordeling TOEKOMSTPERSPECTIEVEN 4. 1 Fundamentele voorschriften 4. 2 Vereenvoudiging van de conformiteitsbeoordelingsprocedures 4. 3 Wijzigingen van het toepassingsgebied van de richtlijn 4. 4 Bestaansrecht van een radioapparatuurrichtlijn 4. 5 Betrekkingen met het ETSI 4. 6 Liberalisering van de infrastructuur 5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN AANBEVELINGEN Bijlage 1: Goedkeuringsprocedure voor de CTR's Bijlage 2: Aantallen personen met bijzondere behoeften in Europa Bijlage 3: Lijst van aangemelde instanties Bijlage 4: Verwijzingen naar goedgekeurde CTR's in het Publikatieblad 3 5 6 7 8 9 17 17 18 19 20 21 24 24 27 27 28 30 32 33 34 34 35 35 36 37 37 37 38 40 41 43 45 46 55 0. SAMENVATTING Dit is het eerste voortgangsrapport voor de Raad en het Europese Parlement dat wordt opgesteld op grond van artikel 15 van Richtlijn 91/263/EEG van de Raad van 29 april 1991 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende eindapparatuur voor telecommunicatie en de onderlinge erkenning van de conformiteit van de apparatuur, alsmede op grond van artikel 17, lid 1, van Richtlijn 93/97/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 houdende aanvulling van Richtlijn 91/263/EEG wat de apparatuur voor satellietgrondstations betreft. Deze richtlijnen vormen het raamwerk voor de regelgeving die vereist is voor de realisatie van één enkele markt voor alle soorten telecommunicatie-eindapparatuur - variërend van eenvoudige telefoontoestellen tot hoogst gecompliceerde multimedia-eindapparatuur - die nodig is voor de informatiemaatschappij. Deze eengemaakte markt stelt de volgende eisen: vrij verkeer van eindapparatuur door de gehele Unie, aansluitbaarheid van de eindapparatuur op elk willekeurig netwerk en stroomlijning van de goedkeuringsprocedure. De richtlijnen definiëren een geharmoniseerd systeem voor conformiteitstests en vormen een raamwerk voor de toepassing van geharmoniseerde Europese normen als gemeenschappelijke technische voorschriften (CTR's) die specificeren welke eisen essentieel zijn om de compatibiliteit van eindapparatuur en netwerken te garanderen. De harmonisatie van de eindapparatuur moet worden bereikt binnen de context van telecommunicatienetwerken die zelf verre van geharmoniseerd zijn. Dit rapport gaat in op het specifieke karakter van deze op de "nieuwe aanpak" gebaseerde richtlijnen. Hierbij is gekozen voor een tweeledige benadering, aangezien enerzijds naar geharmoniseerde normen voor de veiligheid en de elektromagnetische compatibiliteit wordt verwezen en anderzijds naar dwingende voorschriften ten aanzien van een aantal specifieke telecommunicatieaspecten. De richtlijnen vormen samen een gecombineerde vereenvoudigde regeling voor het op de interne markt brengen van telecommunicatie-eindapparatuur en satellietgrondstations en het recht op aansluiting/gebruik van dergelijke apparatuur zonder aanvullende administratieve procedures. Gestreefd wordt naar een "one-stop"-regeling op dit gebied. Tot dusver zijn negen gemeenschappelijke technische voorschriften (CTR's) vastgesteld ter specificatie van de fundamentele voorschriften voor de sleutelgebieden GSM, DECT, ERMES, EURO ISDN en ONP-huurlijnen. Nog eens 29 CTR's, onder meer voor datanetwerken, analoge PSTN's en TFTS, verkeren momenteel in het vaststellingsstadium. Ofschoon deze CTR's voorzien in de harmonisatie van een aantal belangrijke marktsegmenten zoals GSM- handsets, zijn andere grote marktsegmenten zoals PABX'en, druktoetstelefoons en eenvoudige telefoontoestellen nog niet daadwerkelijk aan de orde gekomen. In dit rapport worden de problemen belicht in verband met de grote vertraging bij de voorbereiding van de technische specificaties en de testreeksen die nodig zijn voor de typegoedkeuringen. In het bijzonder de industrie heeft de huidige procedure als een te log en te bureaucratisch instrument voor de harmonisatie van de markt voor telecommunicatie-apparatuur bestempeld. Op basis van de ervaring tot dusver en een analyse van het toepassingsgebied van de richtlijnen worden de volgende maatregelen noodzakelijk geacht: i) Versoepeling van de conformiteitsbeoordelingprocedures die door de aangemelde instanties worden gevolgd ii) Uitbreiding van het toepassingsgebied van de telecommunicatie-apparatuur waarbij van radiogolven gebruik wordt gemaakt richtlijnen tot alle soorten iii) Fundamentele aanpassing van het regelgevingskader, in het bijzonder van de twee richtlijnen, ten einde in te spelen op de nieuwe dynamiek van de markt en de toekomstige behoeften van de Europese informatiemaatschappij iv) Verbetering van de richtsnoeren voor het ETSI met een regelgevingskarakter v) Verbetering van de werkwijze van het TC en STC van het ETSI bij werkzaamheden met een regelgevingskarakter die zij in opdracht verrichten vi) Verkorting van de tijd die verstrijkt tussen de vaststelling van een voorgestelde maatregel door het ACTE en de publikatie van de CTR in het Publikatieblad Deze aanbevelingen zijn opgenomen in deel 5 van het rapport. 1. INLEIDING Een van de doelstellingen van het Groenboek over de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt voor telecommunicatiediensten en -apparatuur in Europa (1987) was de liberalisering van de markt voor eindapparatuur. Deze markt was in de meeste Lid- Staten het monopolie van de telecommunicatie-exploitant, in handen van de staat, die aanvoerde dat dit nodig was om netwerk en apparatuur op elkaar te kunnen afstemmen. Naar aanleiding van de publikatie van dit groenboek en recente belangrijke ontwikkelingen in de communicatietechnologie werd de liberalisering van de markt voor eindapparatuur een haalbare zaak. Aan de noodzaak om netwerk en apparatuur op elkaar af te stemmen zou geheel kunnen worden voldaan door middel van typegoedkeuringsprocedures waarbij zou worden nagegaan of een eindapparaat aan de technische specificaties voldoet. Met Richtlijn 86/361/EEG van de Raad betreffende de eerste fase van de onderlinge erkenning van goedkeuringen van eindapparatuur voor telecommunicatie werd de eerste stap gezet in de richting van de totstandbrenging van de interne markt in deze sector. Onder de in deze richtlijn opgenomen regeling kon een fabrikant of distributeur zijn produkt laten toetsen aan de relevante NET (Europese Telecommunicatienorm) door elk willekeurig laboratorium dat door de nationale instantie was erkend en bij de Commissie was aangemeld. Dit laboratorium stelde dan een verklaring van overeenstemming en een keuringsrapport op, die aan de nationale instanties van een andere Lid-Staat konden worden overgelegd zodat een nader onderzoek in die Lid-Staat overbodig werd. Deze regeling werd aangeduid als onderlinge erkenning van proefresultaten. Om de typegoedkeuring te verkrijgen moest niettemin in elk land een aanvraag worden ingediend. Richtlijn 86/361/EEG van de Raad introduceerde dus het principe van "onderlinge erkenning van de resultaten van de conformiteitsproeven voor eindapparatuur" en droeg aldus bij tot de realisatie van de gemeenschappelijke markt in deze sector. De "Eerste-faserichtlijn" werd in november 1992 met de inwerkingtreding van de "Eindapparatuurrichtlijn", Richtlijn 91/263/EEG, ingetrokken. Met deze richtlijn werd een "one-stop"-procedure voor de typegoedkeuring ingevoerd, met inbegrip van het recht op aansluiting, zodat apparatuur die in een van de Lid-Staten is goedgekeurd onmiddellijk in alle andere Lid-Staten op de markt mag worden gebracht en in gebruik mag worden genomen zonder dat hiervoor aanvullende administratieve procedures nodig zijn. Bovendien wordt in de richtlijn een aantal fundamentele voorschriften gedefinieerd die de nodige garanties moeten bieden in verband met de technische eigenschappen van openbare netwerken. Met de goedkeuring van Richtlijn 93/97/EEG werd het toepassingsgebied van de richtlijn uitgebreid tot satellietgrondstations. Het doel van deze richtlijnen was de realisatie van de interne markt in de sector telecommunicatie-eindapparatuur concrete gestalte te geven. Bovendien boden de richtlijnen de Commissie de mogelijkheid met derde landen onderhandelingen te voeren over overeenkomsten betreffende onderlinge erkenning om de "one-stop"-goedkeurings- en aansluitregeling uit te breiden tot over de grenzen van de EER heen. Hierdoor zouden de EU- fabrikanten in de gelegenheid worden gesteld te profiteren van schaalvoordelen en op gelijke voet op de wereldmarkten te concurreren. De voornaamste doelstelling van het voortgangsrapport is een eerste evaluatie te maken van de bij de twee richtlijnen ingevoerde regeling op basis van de ervaring die in het eerste jaar na de invoering ervan is opgedaan. Dit omvat ook de voortgang die is geboekt bij de opstelling van de relevante geharmoniseerde normen en de omzetting daarvan in technische voorschriften, alsmede de problemen waarop de betreffende autoriteiten binnen de Lid-Staten zijn gestoten bij de tenuitvoerlegging van de richtlijnen. 1. 1 Opzet van het rapport Het rapport is samengesteld op grond van artikel 15 van Richtlijn 91/263/EEG van de Raad en artikel 17, lid 1, van Richtlijn 93/97/EEG. De opzet van het rapport is als volgt: Hoofdstuk 2: Beschrijving van uitgangspunten, conformiteitsbeoordelingsprocedures en vooruitgang. Hoofdstuk 3: Analyse van het functioneren van de richtlijn en behandeling van de problemen daarbij Hoofdstuk 4: Presentatie van een aantal voorstellen met betrekking tot het toepassingsgebied van de richtlijnen, een eventuele versoepeling van de procedures en een aanbeveling voor de voorbereiding van een "Radioapparatuurrichtlijn" Hoofdstuk 5: De conclusies en vier aanbevelingen BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 Goedkeuringsprocedure voor de vaststelling van CTR's Aantallen personen met bijzondere behoeften in Europa Lijst van aangemelde instanties Verwijzingen naar goedgekeurde CTR's in het Publikatieblad 2. HET MECHANISME VAN DE RICHTLIJNEN 91/263/EEG EN 93/97/EEG Omdat de telecommunicatienetwerken in de EU technisch gezien van elkaar verschillen, was een eenvoudige onderlinge erkenning van de nationale typegoedkeuring van de eindapparatuur niet mogelijk. Het "vrij verkeer" van eindapparatuur kon alleen worden bereikt met een gemeenschappelijke regeling voor de typegoedkeuring die op geharmoniseerde normen en/of specificaties zou worden gebaseerd. Daarom werd Richtlijn 91/263/EEG ingevoerd. in een Technische Basis voor Regelgeving Deze richtlijn is gebaseerd op de "nieuwe aanpak"1. Zij definieert een lijst van fundamentele voorschriften en belast de normalisatie-instellingen met de taak in opdracht van de Commissie de technische specificaties op te stellen. Deze technische specificaties, die gewoonlijk door het ETSI (Europees Instituut voor telecommunicatienormen) worden opgesteld, worden verzameld (TBR). De Europese Telecommunicatienormen (ETS), die zich tot geharmoniseerde normen als bedoeld in de Richtlijnen 91/263/EEG en 93/97/EEG moeten ontwikkelen, kunnen worden gebruikt voor de specificatie van de fundamentele voorschriften. Tegelijkertijd zijn de nationale autoriteiten verplicht te erkennen dat produkten die conform de geharmoniseerde normen worden geproduceerd, aan de in de richtlijn bedoelde "fundamentele voorschriften" voldoen. Produkten die de conformiteitsbeoordelingsprocedure hebben ondergaan en aan de richtlijn beantwoorden, mogen de CE-markering voeren en vrij in de EU circuleren. De bepalingen van Richtlijn 91/263/EEG wijken in bepaalde opzichten echter af van het model van de nieuwe aanpak. Volgens artikel 6 van de richtlijn moeten de geharmoniseerde normen ter uitvoering van de in artikel 4, onder c), d), e), f) en g), bedoelde fundamentele voorschriften2 worden omgezet in bindende gemeenschappelijke technische voorschriften. De uitgangspunten van de "nieuwe aanpak" zijn gedefinieerd in Resolutie 85/C 136/01 van de Raad van 7 mei 1985 (PB nr. C 136 van 4 juni 1985) en kunnen als volgt worden samengevat: De wettelijke harmonisatie beperkt zicht tot de vaststelling van de belangrijkste veiligheidsvoorschriften (of andere voorschriften van algemeen belang). Het is aan de op het gebied van de normalisatie bevoegde organen om de technische specificaties op te stellen. Voorts zijn de nationale autoriteiten verplicht te erkennen dat produkten die overeenkomstig de geharmoniseerde normen zijn vervaardigd, aan de in de richtlijn opgenomen "fundamentele voorschriften" voldoen. Artikel 4 van Richtlijn 91/263/EEG luidt als volgt: "Eindapparatuur moet aan de volgende fundamentele voorschriften moet voldoen: a) veiligheid van de gebruiker voor zover dit voorschrift niet valt onder het toepassingsgebied van Richtlijn 73/23/EEG; veiligheid van het personeel van de exploitanten van openbare telecommunicatienetten voor zover dit voorschrift niet valt onder het toepassingsgebied van Richtlijn 73/23/EEG; elektromagnetische-compatibiliteitsvoorschriftenvoor zover zij relevant zijn voor eindapparatuur; bescherming van het openbare telecommunicatienet tegen schade; doelmatig gebruik van het radiofrequentiespectrum, in voorkomend geval; interactie van eindapparatuur met installaties van openbare telecommunicatienetten ten behoeve van het tot stand brengen, het wijzigen, het aanrekenen, het in stand houden en het beëindigen van reële of virtuele verbindingen; interactie van eindapparatuur via het openbare telecommunicatienet in gerechtvaardigde gevallen. De gevallen waarin de dienstverlening met eindapparatuur: i) of een gereserveerde dienstverlening is, overeenkomstig de communautaire wetgeving, b) c) d) e) f) g) Deze afwijking is het gevolg van het feit dat het in het algemeen alleen met behulp van unieke technische oplossingen kan worden voldaan aan de eisen die aan de interactie met het netwerk en met andere eindapparatuur worden gesteld. 2. 1 Goedkeuring van de CTR's Voor de goedkeuring van een CTR moet de Commissie een opdrachtomschrijving voor de ontwikkeling van een CTR voor een bepaald type eindapparatuur indienen bij het Comité voor de goedkeuring van eindapparatuur (ACTE). Deze opdrachtomschrijving moet worden opgesteld in overleg met het Comité voor de toepassing van telecommunicatievoorschriften (TRAC). Het ACTE wordt gevraagd conform het bepaalde in artikel 148, lid 2, van het Verdrag advies uit te brengen over deze ontwerp-opdrachtomschrijving. De Commissie geeft vervolgens een formeel mandaat aan de erkende normalisatie-instellingen ETSI/CEN/CENELEC. Meestal zal de ontwikkeling van de betreffende geharmoniseerde norm, de Technische Basis voor Regelgeving (TBR), worden toevertrouwd aan het ETSI. In de praktijk worden de mandaten gegeven voordat de overlegprocedure over de opdrachtomschrijving afgerond is, zodat de procedure sneller kan worden afgewikkeld. De afgeronde TBR wordt aan de Commissie voorgelegd. Het TRAC zal de Commissie adviseren over de technische geschiktheid van de TBR. De Commissie stelt dan een ontwerp-maatregel op voor een CTR, die uit een regelgevingsgedeelte en de TBR bestaat. In deze fase wordt aanvullend overleg gepleegd. Vervolgens wordt het advies van het ACTE ingewonnen. Als het ACTE een positief advies uitbrengt, maakt de Commissie de TBR bindend door deze om te zetten in een CTR die in het Publikatieblad (PB) zal verschijnen. De CTR wordt dan een onderdeel van het Gemeenschapsrecht. Bij een negatief advies van het ACTE of bij het ontbreken van een advies legt de Commissie de Raad een voorstel voor omtrent de maatregelen die moeten worden getroffen3. Sinds de oprichting van het Comité is het nog niet nodig geweest de Raad te verzoeken een besluit te nemen4. De complete procedure, inclusief overleg, is uitvoeriger beschreven in bijlage 1. ii) een dienstverlening is ten aanzien waarvan de Raad besloten heeft dat deze in de gehele Gemeenschap beschikbaar moet zijn, worden beschouwd als gerechtvaardigde gevallen en de voorschriften inzake deze interactie worden bepaald volgens de procedure van artikel 14. Voorts kan de Commissie, na overleg met vertegenwoordigers van de in artikel 13, lid 3, bedoelde instanties en rekening houdend met het resultaat van dat overleg, voorstellen dit essentiële voorschrift als gerechtvaardigd voor andere eindapparatuur te beschouwen in het kader van de procedure van artikel 14. ". Artikel 14, lid 4, van Richtlijn 91/263/EEG. Met inbegrip van de oprichtingsvergadering van juli 1991 zijn er in totaal 27 vergaderingen gehouden: september 1991, oktober 1991, december 1991, januari 1992, februari 1992, april 1992, mei 1992, juni 1992, september 1992, oktober 1992, november 1992, december 1992, januari 1993, maart 1993, april 1993, mei 1993, juni 1993, september 1993, oktober 1993, december 1993, februari 1994, april 1994, mei 1994, juni 1994, september 1994 en november 1994. 8 2. 2 Vooruitgang Vastgestelde CTR's In dit gedeelte wordt de status van alle CTR's besproken die door de Commissie op advies van het ACTE zijn vastgesteld. Een overzicht van de stand van zaken met betrekking tot alle CTR's en voorstellen daarvoor is opgenomen in tabel 1. Paneuropese cellulaire digitale mobiele communicatie: CTR's 5 en 9 De TBR's voor GSM fase l5 - Toegang en Telefonie - werden in september 1993 door de Commissie op advies van het ACTE vastgesteld. Zij zijn in het Publikatieblad6 verschenen en op 1 januari 1994 in werking getreden. Daarmee kwam een einde aan de voorlopige typegoedkeuringsregeling. De typegoedkeuring op basis van de CTR's 5 en 9 kan nu door een aantal aangemelde instanties worden verleend. Na de keuring en de daarop volgende goedkeuring mag GSM-apparatuur in elke willekeurige Lid-Staat of elk willekeurig EVA-land op de markt worden gebracht en in gebruik worden genomen. Digitaal netwerk voor geïntegreerde diensten (ISDN) - Toegang en telefonie: CTR 's 3, 4 en 8 Zoals op grond van de "Eindapparatuurrichtlijn" (Richtlijn 91/263/EEG) noodzakelijk is, wordt momenteel gewerkt aan de CTR's 3, 4 en 8 ter vervanging van respectievelijk de NET's 3, 5 en 33. NET 3, 5 en 33 waren Europese normen voor ISDN enkelvoudige toegang, ISDN meervoudige toegang7 en 3,1 kHz-telefonie. Deze NET's zijn door het ETSI gepubliceerd als ETS'en en in het Publikatieblad zijn de verwijzingen naar deze ETS'en bekendgemaakt overeenkomstig de eisen van de "Eerste-faserichtlijn" (Richtlijn 86/361/EEG). Toen het de diensten van de Commissie duidelijk werd dat de ontwikkeling van CTR 3 en CTR 4 aanzienlijke vertraging zou oplopen, werd tot een aanvullende financiering voor het ETSI besloten. Desondanks kwam er weinig verbetering in de verwachte einddata. Daarom werd gezien de dringende noodzaak om voor een succesvolle start van EURO ISDN op de markt te zorgen, besloten de volgende aanpak te volgen. NET 3 en NET 5 zouden worden herzien, de eisen ten aanzien van de exacte overeenstemming met de fundamentele voorschriften van Richtlijn 91/263/EEG zouden worden versoepeld en er zou een lijst van kruisverwijzingen worden opgesteld voor de recentelijk ontwikkelde testreeksen. Het doel van deze lijst van kruisverwij zingen was dat men zou kunnen komen tot een veronderstelling van conformiteit met de desbetreffende fundamentele voorschriften. De Commissie kon zo ontwerp-maatregelen voorleggen aan het ACTE voor EURO ISDN - Enkelvoudige en meervoudige toegang. In april 1994 bracht het ACTE een gunstig advies uit. De twee beschikkingen van de Commissie, meestal aangeduid als de "overbruggingsmaatregelen", zijn in december 1994 in het Publikatieblad verschenen. Er zij op gewezen dat Frankrijk en GSM fase 1 heeft betrekking op de volledige typegoedkeuring op basis van de originele specificatie, terwijl GSM fase 2 ook nieuwe kenmerken omvat zoals 12,5 kHz spraakcodecs en verbeterde aanvullende diensten. Beschikking 94/1 l/EEG van de Commissie, PB nr. L 8 van 12. 1. 1994, blz. 20, en Beschikking 94/12/EEG van de Commissie, PB nr. L 8 van 12. 1. 1994, blz. 23. Bij ISDN enkelvoudige toegang zijn er twee 64 kbit/s-communicatiekanalen en één 16 kbit/s-besturingskanaal. ISDN meervoudige toegang biedt dertig 64 kbit/s-communicatiekanalen en één 64 kbit/s-besturingskanaal. Duitsland naast de overbruggingsmaatregelen nog aanvullende eisen stellen. Er is overeenstemming bereikt over een vereenvoudigde administratieve procedure, inclusief bepalingen ten aanzien van onderlinge erkenning, om rekening te houden met dergelijke " delta"-bepalingen. Een ontwerp-maatregel voor ISDN-telefonie is voorgelegd aan het ACTE, dat hierover in september 1994 advies heeft uitgebracht. Digitale Europese draadloze telecommunicatie (DECT): CTR's 6, 10 en 11 De ontwerp-maatregelen voor DECT - Toegang en Telefonie werden in december 1993 voorgelegd aan het ACTE. Het ACTE bracht een gunstig advies uit en beide CTR's werden in juli 1994 in het Publikatieblad bekendgemaakt. DECT - Openbaar toegangsprofiel was als ontwerp-maatregel in definitieve vorm klaar voor indiening bij het ACTE in september 1994. Het advies van het ACTE was positief. Op de vergadering van het ACTE in juni van dat jaar werd besloten het toepassingsgebied van de CTR's 6 en 10 uit te breiden tot DECT-repeaters. Openbaar Europees Radioberichtensysteem te land (ERMES): CTR 7 Al enige tijd geleden heeft het ETSI de laatste hand gelegd aan de TBR's voor ERMES. Vanuit een regelgevingsstandpunt gezien gingen de te testen fundamentele voorschriften verder dan noodzakelijk voor eindapparatuur die alleen geschikt is voor ontvangst. Na overleg met de delegatiehoofden van het ACTE slaagde de Commissie erin een ontwerp-voorstel voor ERMES te formuleren dat in augustus 1995 werd goedgekeurd. ONP - 2048 kbit/s ongestructureerde en 64 kbit/s h uur lijnen: CTR's 12 en 14 In december 1993 bracht het ACTE een positief advies uit over de ontwerp-maatregel voor ONP-huurlijnen met een capaciteit van 2048 kbit/s. De corresponderende CTR, CTR 12, werd in juli 1994 gepubliceerd. De ontwerp-maatregel voor ONP-huurlijnen met een capaciteit van 64 kbit/s, waarover het ACTE in april 1994 een positief advies had uitgebracht, werd in december van dat jaar vastgesteld. Voorgestelde CTR's Momenteel zijn bovendien twaalf CTR's in voorbereiding. Het gaat om de volgende ontwerp- CTR's, waarvoor de opdrachtomschrijvingen door het ACTE van een gunstig advies zijn voorzien en waarvoor mandaten aan het ETSI zijn gegeven: Paneuropese Cellulaire Digitale Mobiele Communicatie: CTR's 19 en 20 Om de typegoedkeuring van eindapparatuur voor GSM van fase 2 te bespoedigen hebben de diensten van de Commissie al ontwerp-maatregelen voor de CTR's 19 en 20 opgesteld en het ACTE hierover geraadpleegd. Zodra de relevante geharmoniseerde normen, de TBR's 19 en 20, beschikbaar zijn, zal het ACTE formeel om advies worden gevraagd. 10 X. 21 - Netwerktoegang: CTR 1 De Technische Basis voor Regelgeving werd in juli 1995 bij stemming aanvaard door het ETSI. Het ACTE bracht in september 1995 een gunstig advies uit over de ontwerp-maatregel. Afgesproken is dat alleen laag 1 in de CTR wordt opgenomen. De lagen 2 en 3 worden als geharmoniseerde normen beschouwd. X. 25 - Netwerktoegang: CTR 2 Net zoals hierboven bij X. 21 is overeengekomen alleen laag 1 in de CTR op te nemen. De lagen 2 en 3 worden wederom als geharmoniseerde normen beschouwd. De fase van openbare raadpleging is voorbij. De ontwerp-maatregel zal in de loop van 1995 aan het ACTE worden voorgelegd. EURO-ISDN - Enkelvoudige toegang en meervoudige toegang: CTR's 3 en 4 Zoals als gezegd zullen deze CTR's in de plaats komen van de huidige CTR's 3 en 4 (de overbruggingsmaatregelen). Verwacht wordt dat zij in 1996 nog voor het verstrijken van de overbruggingsmaatregelen (november 1996) van kracht worden. Er is overeenstemming bereikt over een opdrachtomschrijving voor de toegang tot de pakketgeschakelde dragerdienst zowel bij enkelvoudige als bij meervoudige toegang. ONP - 2 Mbit/s gestructureerde huurlijnen: CTR 13 De technische basis voor regelgeving bevindt zich momenteel in de fase van openbare raadpleging en het resultaat van de stemming door het ETSI wordt nog voor eind 1995 verwacht. De ontwerp-maatregel lijkt sterk op de tekst van de al vastgestelde CTR's voor ONP. PSTN - Nietspraakaansluitingen: CTR 21 Een CTR voor niet voor spraak bestemde aansluitingen op PSTN's moet de fundamentele voorschriften regelen voor analoge, niet voor spraakoverdracht gebruikte aansluitingen op het openbare telecommunicatienet, in het bijzonder van modems. Het gaat hier om een belangrijk probleem voor de Europese industrie voor telecommunicatie-eindapparatuur. Momenteel gelden er in de diverse Lid-Staten verschillende nationale goedkeuringsregelingen voor modems en andere niet voor spraak gebruikte aansluitingen op PSTN's. Voor de fabrikanten en distributeurs brengt dit langdurige en kostbare procedures met zich mee. Modems die niet uit Europa afkomstig zijn, worden aangesloten op de analoge netwerken in de Lid-Staten. Een groot deel van die modems wordt betrokken uit de VS. Dit heeft geleid tot het ontstaan van een "grijze" markt in deze niet voor spraakoverdracht bestemde apparatuur die op het netwerk kan worden aangesloten zonder in de Lid-Staten te zijn goedgekeurd met het oog op de verkoop of het gebruik. Inmiddels is een ontwerp-opdrachtomschrijving opgesteld. Het ACTE heeft hierover een een mandaat gekregen. De positief en het ETSI heeft in normalisatiewerkzaamheden zijn gaande en de ontwerp-TBR zal vermoedelijk november 1995 de openbare raadplegingsfase hebben doorlopen. advies uitgebracht 11 Terrestrisch vliegtuigtelefoonsysteem (TFTS) tot de openbare Met een CTR voor TFTS zou kunnen worden gezorgd voor de harmonisatie van telecommunicatie-eindapparatuur waarmee passagiers van commerciële vliegtuigen toegang krijgen telecommunicatienetwerken. Het Europees Comité voor Radiocommunicatie (ERC) heeft de frequentiebanden 1670-1675 MHz en 1800-1805 MHz voor deze dienst gereserveerd. Waarschijnlijk zijn aanvullende goedkeurings- of certificeringsprocedures nodig ter aanvulling van de voorgestelde CTR om ervoor te zorgen dat de apparatuur voldoet aan de algemene veiligheidseisen voor vliegtuigen. Deze vallen onder verantwoordelijkheid van de nationale burgerluchtvaartdiensten. De opdrachtomschrijving voor TFTS is klaar en het ETSI heeft een mandaat gekregen. De normalisatiewerkzaamheden zijn gestart en de ontwerp-TBR zal naar verwachting tegen februari 1996 de openbare raadplegingsfase ingaan. ONP - Tweedraads en vierdraads analoge huurlijnen: CTR's 15 en 17 Voor deze twee CTR's voor ONP-huurlijnen zijn opdrachtomschrijvingen geformuleerd. Het ETSI heeft een mandaat ontvangen en naar verwachting zal de stemming plaatsvinden in december 1995. DECT - Algemeen toegangsprofiel: CTR 22 toegangsprofiel Om de connectiviteit van DECT met andere netwerken nog verder te verbeteren dient het huidige openbaar is een opdrachtomschrijving uitgewerkt waarin de eisen zijn gedefinieerd die aan een algemeen toegangsprofiel moeten worden gesteld. Het ETSI heeft een mandaat gekregen, de normalisatiewerkzaamheden zijn lopende en de stemprocedure van het ETSI zal waarschijnlijk in maart 1996 worden afgerond. te worden verruimd. Daarom (PAP) Transeuropese particuliere radio (TETRA) Dit is een techniek voor PMR-communicatie (Private Mobile Radio). Het systeem biedt spraak- en datacommunicatie binnen een gesloten gebruikersgroep en kan eventueel worden gekoppeld met het openbare telecommunicatienet. Het zou de grondslag kunnen leggen voor een transeuropees netwerk tussen de nationale diensten voor openbare veiligheid met internationale roaming-overeenkomsten. De politie overweegt bij voorbeeld haar communicatiesystemen te baseren op de relevante TETRA- normen. Bij de harmonisatie van de voor dit systeem te gebruiken frequentiebanden is men op problemen gestuit. De meest geschikte frequentiebanden voor TETRA zijn momenteel gereserveerd voor gebruik door het leger en de politie van de Lid-Staten van de EU. Met de betrokken autoriteiten wordt onderhandeld over de mogelijkheid deze banden vrij te geven voor civiele toepassingen. Er is overeenstemming bereikt over een opdrachtomschrijving waarin het ETSI wordt gevraagd voorschriften op te stellen voor het gebruik van TETRA door de hulpdiensten, 12 rekening houdend met bovengenoemde punten en zonder dat dit consequenties heeft voor de toepasbaarheid van Richtlijn 91/263/EEG op dit soort apparatuur. Digitaal Cellulair Systeem (DCS 1800) Het Digitaal Cellulair Systeem (DCS) is in wezen een wijziging van de GSM-specificatie zodat in de 1800 MHz-band kan worden gewerkt. Het lagere stroomverbruik en het gebruik van hogere frequenties impliceren een geringer bereik maar een hogere verkeersdichtheid. Het ETSI heeft al normen voor DCS 1800-systemen en -eindapparatuur ontwikkeld. Het DCS 1800-systeem wordt vaak ook Personal Communications Network (PCN) genoemd. De opdrachtomschrijvingen voor DCS 1800 - Toegang en DCS 1800 - Telefonie zijn reeds goedgekeurd. Er waren problemen met de harmonisatie van de voor DCS 1800 te bestemmen frequentiebanden in verband met het huidige gebruik van de toegewezen frequentiebanden voor niet-openbare diensten. Momenteel worden twee ontwerp-maatregelen voorbereid waarbij hiermee terdege rekening wordt gehouden. DECT/GSM- Toegang Op de vergadering van het ACTE van juni werd een opdrachtomschrijving vastgesteld voor apparatuur waarbij DECT-frequenties en -protocollen worden gebruikt om toegang te krijgen tot het GSM-net. Satellietgrondstations Het ACTE heeft in zijn vergadering van juni opdrachtomschrijvingen vastgesteld voor de volgende klassen van satellietgrondstations: L-band landmobiele satellietgrondstations met lage dataoverdrachtssnelheid Ku-band TVRO-satellietgrondstations Ku-band VSAT-satellietgrondstations Ku-band landmobiele satellietgrondstations Ku-band transporteerbare grondstations voor nieuwsgaring per satelliet PSTN - Toegang tot spraakdiensten en Analoge handsets voor telefonie De markt voor analoge PSTN-eindapparatuur neemt nog steeds het grootste deel van de totale markt voor telecommunicatie-eindapparatuur voor zijn rekening. Ondanks de snelle introductie van nieuwere technologieën zal er in deze situatie in de komende jaren waarschijnlijk weinig verandering komen. De markt voor analoge apparatuur voor particulier gebruik blijft groeien dank zij de aanschaf van een tweede en derde vast toestel en met de techniek van de koordloze telefoons. Ook de zakelijke markt blijft expanderen. Bovendien is de levensduur van analoge apparatuur met sprongen afgenomen door de ontwikkeling van nieuwe functies die de aanschaf van een nieuw toestel noodzakelijk maken. Samen zorgen al deze factoren ervoor dat de goedkeuring van analoge eindapparatuur een blijvende noodzaak is. Naast de directe marktbehoeften liberalisering van de spraaktelefoondienst en van de telecommunicatie-infrastructuur op het programma. Met de ontwikkeling van het regelgevingskader voor het telecommunicatieklimaat na 1998 is pas staan vanaf 1998 de 13 onlangs een begin gemaakt, maar het is nu al duidelijk dat het concept universele dienst van cruciale betekenis zal zijn en dat deze universele dienst ten minste een universele spraaktelefoondienst zal omvatten. Parallel aan de bevordering van de concurrentie bij het aanbieden van diensten en infrastructuur, mogen de harmonisatiedoelstellingen voor de markt voor eindapparatuur niet uit het oog worden verloren. Op de vergadering van september van het ACTE werd een positief advies uitgebracht over de opdrachtomschrijvingen voor PSTN - Toegang tot de spraakdienst en Analoge handsets voor telefonie. Het ETSI heeft zich nog niet uitgesproken over de verwachte einddata. Tabel 1 bevat een overzicht van de CTR's die al zijn vastgesteld en die momenteel worden ontwikkeld. De relevante verwijzingen naar het Publikatieblad zijn opgenomen in bijlage 4. 14 Tabel 1: Stand van zaken bij de vaststelling of voorbereiding van de CTR's CTR- nr. Equivalente NET (indien van toepassing) Harmonisatiegebied CTR1 NET1 X. 21 Netwerktoegang CTR 2 NET 2 X. 25 Netwerktoegang CTR 3 NET 3 CTR 4 NET 5 ISDN Enkelvoudige toegang (overbruggingsmaatregel) ISDN Meervoudige toegang (overbruggingsmaatregel) Datum van goedkeuring van de CTR-maatregelen verwacht 12/95 verwacht 8/96 vastgesteld 20/12/94 vastgesteld 20/12/94 CTR 5 NET 10 GSM (fase 1) Toegangseisen vastgesteld 21/1/94 CTR 6 CTR 7 - - DECT Toegangseisen vastgesteld 29/7/94 ERMES Toegang uitsluitend ontvangst vastgesteld 2/8/95 CTR 8 NET 33 Digitale telefonie via ISDN verwacht 11/95 CTR 9 CTR 10 CTR 11 CTR 12 CTR 13 CTR 14 CTR 15 CTR 17 CTR 19 CTR 20 CTR 21 CTR 22 CTR 23 CTR 24 - - - - - - - - - - - - - - GSM (fase 1) Koppelingseisen telefonie vastgesteld 12/1/94 DECT Eindapparatuureisen telefonie vastgesteld 29/7/94 DECT Openbaar toegangsprofiel (PAP) verwacht 11/95 ONP-huurlijnen: 2048 kbit/s ongestructureerd vastgesteld 29/7/94 ONP-huurlijnen: 2048 kbit/s gestructureerd verwacht 3/96 ONP-huurlijnen: 64 kbit/s vastgesteld 29/12/94 ONP-huurlijnen: Spraak - gewone en bijzondere kwaliteit - tweedraads verwacht 4/96 ONP-huurlijnen Spraak - gewone en bijzondere kwaliteit - vierdraads verwacht 4/96 GSM (fase 2) Toegangseisen verwacht 6/96 GSM (fase 2) Koppelingseisen telefonie verwacht 6/96 PSTN Analoge toegang niet-spraak verwacht 8/96 DECT Algemeen toegangsprofiel verwacht 7/96 TFTS Huurlijnen D34U/D34S verwacht 3/97 verwacht 9/96 15 CTR- nr. Equivalente NET (indien van toepassing) Ha rmonisatiegebied Datum van goedkeuring van de CTR-maatregelen CTR 25 CTR 26 CTR 27 CTR 28 CTR 29 CTR 30 CTR 35 CTR 36 - - - - - - - - HuurlijnenD140U/S L-band mobiele satellietgrondstations met lage datatransmissiesnelheid Ku-band grondstations Ku-band VSAT Ku-band TVRO Ku-band SNG verwacht 9/96 verwacht 9/96 verwacht 10/97 verwacht 10/97 verwacht 10/97 verwacht 10/97 TETRA Toegang hulpdiensten verwacht 3/98 DECT/GSM Radio verwacht 10/97 16 2. 3 Nieuwe kandidaat-CTR's Binnen het ACTE wordt gedacht aan voorschriften voor de volgende klassen eindapparatuur, maar een standpunt hierover is nog niet bepaald: Netwerk voor persoonlijke satellietcommunicatie (PSCN) Een CTR voor PSCN zou betrekking hebben op eindapparatuur die geschikt is voor aansluiting op het openbare telecommunicatienetwerk via satellieten in een lage omloopbaan. Dit soort apparatuur wordt beschouwd als een grote markt binnen de mobiele telefonie van de toekomst en valt onder de richtlijn voor apparatuur voor satellietgrondstations en dus ook onder de desbetreffende CTR-regeling. Het ETSI heeft een mandaat gekregen. Volgens het normalisatiemandaat (M/075) moeten tegen einde 1995 geharmoniseerde normen worden vastgesteld. Eindapparatuur voor personen met bijzondere behoeften Steeds meer wordt beseft, ook in kringen van regelgevingsinstanties, dat oudere en gehandicapte burgers op hetzelfde niveau van dienstverlening en toegang aanspraak moeten kunnen maken als elke ander burger. In bijlage 2 is aangegeven om hoeveel mensen het gaat. De Commissie heeft daarom op de laatste vergadering van het ACTE een aantal bijdragen op tafel gelegd en afgesproken werd een diepgaande analyse te maken van de behoeften van deze categorie personen en van de mate waarin binnen het huidige wetgevingskader inzake typegoedkeuring aan deze behoeften kan worden tegemoet gekomen. Het is nog niet duidelijk of een opdrachtomschrijving voor een CTR mogelijk is. DECT Overwogen wordt of opdrachtomschrijvingen noodzakelijk zijn voor DECT/GSM Dual Mode en het DECT/ISDN-profiel. 2. 4 Marktdekking Voor de volgende segmenten van de markt voor eindapparatuur die een hoge waarde vertegenwoordigen, is de interne markt nog niet gerealiseerd: eenvoudige telefoontoestellen toetssystemen PABX'en particuliere netwerken (huurlijnen uitgezonderd) 17 2. 5 Conformiteitsbeoordeling Volgens artikel 3 van Richtlijn 91/263/EEG mag eindapparatuur alleen op de markt worden gebracht en in gebruik worden genomen indien deze voldoet aan de voorschriften van de richtlijn. Of de eindapparatuur conform is met deze voorschriften, wordt nagegaan in de conformiteitsbeoordelingsprocedures. De conformiteitsbeoordelingsprocedures worden gebruikt om de conformiteit van de apparatuur met de fundamentele voorschriften van de richtlijn te controleren. Het is de taak van de fabrikant om de certificering en de goedkeuring te verkrijgen, zodat hij de CE- markering op het produkt mag aanbrengen en het produkt in de handel mag brengen. Richtlijn 91/263/EEG biedt de fabrikant de keuze tussen de volgende conformiteitsprocedures, die alle resulteren in de goedkeuring van de apparatuur voor de Europese markt en de toestemming voor de fabrikant om de CE-markering aan te brengen: • • de volledige kwaliteitsbewakingsprocedure (module H), waarbij de fabrikant die onder toezicht van een aangemelde instantie een goedgekeurd kwaliteitssysteem hanteert, toestemming heeft om te verklaren dat de betrokken produkten voldoen aan de voorschriften van de richtlijn die op die produkten van toepassing zijn; te gaan dat een representatief exemplaar van het produkt de typeonderzoekprocedure (module B), waarbij de fabrikant een aangemelde instantie in verzoekt na overeenstemming is met de bepalingen van de richtlijn die op het betrokken produkt van toepassing is en de betrokken verklaring van EG-typeonderzoek te verstrekken. Na de afgifte van dit certificaat heeft de fabrikant de keuze uit twee mogelijkheden: i) Hij kan onder controle van een aangemelde instantie die periodiek steekproeven neemt, een verklaring van typeovereenstemming afgeven (module C), of ii) hij kan onder toezicht van een aangemelde instantie een produktkwaliteitssysteem opzetten (module D) en door rniddel van een schriftelijke verklaring van typeovereenstemming garanderen dat de betrokken produkten in overeenstemming zijn met het bij het EG-typeonderzoek onderzochte type. Zodra de bovenstaande procedures zijn afgerond, verlenen de aangemelde instanties een administratieve goedkeuring om de betrokken eindapparatuur aan te sluiten op het openbare telecommunicatienet. Op grond van Richtlijn 93/465/EEG moet de CE-markering worden aangebracht in de produktiecontrolefase. Dit kan pas gebeuren wanneer de administratieve goedkeuring is gegeven. Dit betekent dat de administratieve goedkeuring moet worden verleend door de aangemelde instantie die voor de produktiecontrole is gekozen. Het is het identificatienummer van deze aangemelde instantie, die verantwoordelijk is voor de administratieve goedkeuring en die als laatste instantie in het proces een rol speelt, dat bij de CE-markering wordt gebruikt. 18 Er is kritiek geuit op de complexiteit van de conformiteitsbeoordelingsprocedures als zouden zij niet in verhouding staan tot het nagestreefde doel. Ofschoon deze procedures voldeden toen zij werden vastgesteld, is het niet uitgesloten dat zij in het licht van de gewijzigde omstandigheden moeten worden herzien. 2. 6 Specifieke punten voor de richtlijn "Satellietgrondstations" (Richtlijn 93/97/EEG) De richtlijn "Satellietgrondstations" heeft het toepassingsgebied van de "Eindapparatuur- richtlijn" uitgebreid tot satellietgrondstations. Met deze richtlijn werd beoogd een mechanisme in te voeren dat moet leiden tot een doelmatig gebruik van de beschikbare baanruimte in combinatie met het radiofrequentiespectrum en dat storende interferentie moet voorkomen tussen ruimte- en grondcommunicatiesystemen en andere systemen. Daarom ligt de nadruk bij deze richtlijn in het bijzonder op de ruimte-interface van satellietgrondstations. De richtlijn "Satellietgrondstations" voorziet in typegoedkeuringsprocedures voor apparatuur die geschikt is voor het uitsluitend zenden, voor het zenden en ontvangen of voor het uitsluitend ontvangen van radiocommunicatiesignalen door middel van satellieten of andere in de ruimte gestationeerde systemen. Deze typegoedkeuringsprocedures zijn gericht op: de bescherming van het openbare telecommunicatienet, het doelmatig gebruik van het frequentiespectrum en het doelmatig gebruik van baanruimte en het voorkomen van storende interferentie tussen ruimte- en grondcommunicatiesystemen en andere systemen. In verband met deze hoofddoelstellingen wordt in de richtlijn onderscheid gemaakt tussen verschillende type satellietgrondstation: conformiteitsbeoordelingsprocedures, afhankelijk van het i) Zenders of zenders/ontvangers: Deze apparatuur heeft invloed op het gebruik van het frequentiespectrum en de omloopbanen, en de typegoedkeuring dient daarom altijd overeenkomstig de conformiteitsbeoordelingsproceduresvanRichtlijn 91 /263/EEGplaats te vinden, ongeacht het beoogde gebruik. Als de apparatuur evenwel niet bestemd is voor aansluiting op het openbare telecommunicatienet hoeft de conformiteitsbeoordelingsprocedure niet te worden toegepast op de grondinterface, mits de fabrikant of leverancier een verklaring opstelt omtrent het gebruik waarvoor de apparatuur is bestemd, als bedoeld in artikel 2 van Richtlijn 91/263/EEG en artikel 11 van Richtlijn 93/97/EEG. ii) Ontvangers: Ofschoon bij deze apparatuur ook van het frequentiespectrum en de omloopbanen gebruik wordt gemaakt, heeft zij geen invloed op het gebruik van de baanruimte en storende tussen veroorzaken. Het andere grondcommunicatiesystemen evenredigheidsbeginsel bepaalt nu dat de fabrikant, wat de ruimte-interface van deze apparatuur klassieke conformiteitsbeoordelingsprocedure en de in de bijlage bij Richtlijn 93/97/EEG interferentie systemen keuze wordt zij geen en kan gelaten betreft, ruimte- tussen en de de 19 beschreven interne produktcontroleprocedures van de Gemeenschap, waarvan de laatste een eenvoudige eigen verklaring is. Toch gelden voor de aansluiting van de ontvangstapparatuur op het grondnetwerk dezelfde regels als voor eindapparatuur. Daarom moet er een gedegen typegoedkeuring plaatsvinden wanneer deze apparatuur bestemd is voor aansluiting op het openbare netwerk. Ingeval de apparatuur weliswaar op dit netwerk kan worden aangesloten maar daarvoor niet is bestemd, dient deze vergezeld te gaan van een verklaring van de fabrikant. 2. 7 Afspraken over onderlinge erkenning De zevende overweging van Richtlijn 91/263/EEG luidt als volgt: "Overwegende dat voor de Europese fabrikanten een reële vergelijkbare toegang tot de markten van derde landen bij voorkeur tot stand moet worden gebracht via multilaterale onderhandelingen in GATT-verband, hoewel ook bilaterale besprekingen tussen de Gemeenschap en derde landen hiertoe kunnen bijdragen; '* Deze overweging vormt de grondslag voor onderhandelingen met derde landen zowel in GATT-verband alsook met afzonderlijke landen. Bij de besprekingen moet de Commissie ervoor waken dat de gemeenschappelijke markt voor eindapparatuur eenzijdig of niet op basis van volledige reciprociteit wordt opengesteld. De Raad heeft op 21 september 1992 zijn goedkeuring gehecht aan een mandaat voor onderhandelingen van overeenkomsten conformiteitsbeoordelingsprocedures tussen de EU en bepaalde derde landen. onderlinge erkenning inzake over Deze overeenkomsten zullen naar verwacht betrekking hebben op gebieden zoals farmaceutische produkten, medische instrumentatie, chemische stoffen en telecommunicatie. Ter voorbereiding van en gedurende de onderhandelingen dienen onder meer de volgende hoofdthema's voor de sector telecommunicatie aan de orde te komen: • • • overeenstemming over de gebieden waarvoor de overeenkomst geldt en nauwkeurige omschrijving van deze gebieden; het wettelijk kader dat de toegang voor fabrikanten uit derde landen tot de markt moet regelen, inclusief tarieven, herkomst en technische belemmeringen; de conformiteitsbeoordelingsprocedures, met inbegrip van de mechanismen, instanties en normen voor de landen die aan de onderhandelingen deelnemen, alsmede de criteria die worden gebruikt voor de beoordeling van keuringsresultaten afkomstig van keuringsinstanties uit derde landen; Richtlijn 91/263/EEG van de Raad, PB nr. L 128 van 23. 5. 1991, blz. 2. 20 de fundamentele voorschriften voor apparatuur die voor een conformiteitsbeoordeling in aanmerking komt; en: • instanties die belast zijn met het opstellen van de normen voor de de conformiteitsbeoordeling. Bovendien zijn er verschillende horizontale vraagstukken die in een overeenkomst over onderlinge erkenning aan de orde moeten komen. Het betreft onder andere intellectuele eigendom, produktaansprakelijkheid (van de fabrikant, de certificeringsinstelling, de accrediteringsinstantie, de importeur en de distributeur) en regels met betrekking tot de oorsprong. De Commissie heeft in 1994 onderhandelingen aangeknoopt met de VS, Canada, Australië landen waaraan voorrang wordt verleend bij de sluiting van en Nieuw-Zeeland, overeenkomsten omtrent onderlinge erkenning met de Europese Unie. Voor elk van deze landen wordt de sector telecommunicatie-eindapparatuur beschouwd als een sector die prioriteit moet krijgen. In het geval van Australië en Nieuw-Zeeland is de vooruitgang bij het opstellen van de telecommunicatieparagraaf van de overeenkomst bemoedigend. Beide landen willen de overeenkomst baseren op volledige onderlinge erkenning, ook wat de certificatie betreft. De onderhandelingen met de VS en Canada verlopen trager omdat beide landen er de voorkeur aan geven eerst een overeenkomst over de onderlinge erkenning van keuringsresultaten te sluiten. Europa streeft naar een overeenkomst die gebaseerd is op volledige onderlinge erkenning van keuringsresultaten en certificeringen. Naast de onderhandelingen die met de eerste vier voorkeurlanden worden gevoerd, zullen in 1995 onderhandelingen met Japan en Zwitserland worden geopend. Een moeilijkheid die moet worden overwonnen is dat een aanzienlijk deel van de Europese markt voor telecommunicatie-eindapparatuur nog niet geharmoniseerd is. Als voorbeeld kunnen PSTN-eindapparatuur voor spraak en bepaalde klassen radioapparatuur worden genoemd. Deze gebieden vallen nog steeds onder de nationale regelgeving. Binnen de meeste nationale rechtsstelsels is het op dit moment niet mogelijk nationale bevoegdheden over te dragen aan aangemelde instanties in derde landen. 2. 8 Betrekkingen met de EVA-landen De Europese Unie werkt op telecommunicatiegebied nauw samen met de EVA-landen. Daarom streeft de Commissie ernaar haar "one stop"-goedkeuringsprocedure in het kader van de Europese Economische Ruimte (EER) uit te breiden tot de EVA-landen. De ACTE- vergaderingen worden momenteel al bijgewoond door delegaties uit de EVA-lidstaten, zij het 21 dat deze slechts de status van waarnemer hebben en dus geen advies over ontwerp maatregelen mogen uitbrengen. Het Secretariaat en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA worden eveneens vertegenwoordigd door delegaties met waarnemerstatus. De deelname van de EVA strookt met de door de Commissie op 1 juni 19949 vastgestelde procedure. De EVA-landen en de EU-Lid-Staten hebben door middel van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER) het principe van de vier vrijheden (vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal) van de interne markt uitgebreid tot alle 17 landen. De EER-Overeenkomst is op 1 januari 1994 in werking getreden. De EER, die op de EG- wetgeving steunt zoals die op die datum van kracht was, vormt het wetgevingskader voor de toegang tot de markt en de mededingingsvoorschriften in de gehele regio. De EVA-landen hebben de bestaande communautaire wetgeving op het gebied van de technische harmonisatie aanvaard en zijn akkoord gegaan met één enkel op onderlinge goedkeuring gebaseerd keurings- en goedkeuringsstelsel en één enkele regeling voor de CE-markering binnen de EER. De algemene beginselen van vrij verkeer van goederen zoals die in de artikelen 30 en 36 van het Verdrag (artikelen 11 en 13 van de EER-Overeenkomst) zijn opgenomen en de relevante arresten van het Hof van Justitie van de EG gelden eveneens voor de EVA- landen (artikel 6 van de EER-Overeenkomst). Ofschoon Zwitserland wel tot de EVA maar niet tot de EER behoort, zal dit land het technisch gedeelte van de CTR's toepassen. De praktische uitvoering van deze unieke overeenkomst is nog niet voltooid. Liechtenstein heeft na een aanpassing van zijn douane-unie met Zwitserland in mei 1995 formeel de EER-Overeenkomst geratificeerd. De EVA-landen hebben de nodige institutionele maatregelen genomen om de goede werking van de EER te garanderen door de oprichting van het Permanent Comité van de EVA-landen, de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA en het Hof van de EVA. Bovendien zijn er gezamenlijke instanties van de EVA en de EU opgericht, zoals het Gemengd Comité van de EER, dat beslissingen moet treffen omtrent de ontwikkeling van de EER ten aanzien van nieuwe wetgeving van de EU en de uniforme toepassing daarvan in de gehele EER. De wijze waarop binnen de EER met het CTR-stelsel wordt omgegaan, is nog niet volledig geregeld. Volgens de EER-Overeenkomst moet nieuwe EU-wetgeving worden geratificeerd door het Gemengd Comité van de EU en de EVA. Na de ratificatie moeten alle lidstaten van de EVA-EER deze nieuwe wetgeving in hun nationaal recht verwerken. In de Lid-Staten van de EU kunnen bevoegdheden worden overgedragen van de Lid-Staten en de Raad van Ministers aan een comité (voor de CTR-regeling is dit het ACTE). Dit procedureverschil, dat het gevolg is van het feit dat CTR's als nieuwe wetgeving worden beschouwd en niet als bestaande wetgeving in het kader van de Richtlijnen 91/263/EEG en 93/97/EEG, zou ertoe kunnen leiden dat de tot de EVA behorende EER-lidstaten handelsbarrières opwerpen door de verwerking van CTR's in hun nationale recht te vertragen, terwijl zij volledige toegang hebben tot de markten van de overige EER-lidstaten. Nu Oostenrijk, Finland en Zweden zijn toegetreden tot de Europese Unie, zullen de betrekkingen tussen de EU en de EVA in EER-verband aan de nieuwe situatie moeten worden aangepast. Informatie- en overlegprocedure vooruitlopend op de toetreding, SEC (94) 909 en 12. 22 23 3. PROBLEMEN BIJ DE TOEPASSING VAN DE RICHTLIJN In de volgende paragrafen wordt ingegaan op een aantal problemen die zich bij de toepassing van de richtlijn hebben voorgedaan. 3. 1 Ervaring met het toepassingsgebied van Richtlijn 91/263/EEG Met betrekking tot het toepassingsgebied zijn de volgende vragen gerezen: Kan er een grijze markt ontstaan voor apparatuur die niet bestemd is voor aansluiting op het netwerk? Richtlijn 91/263/EEG heeft betrekking op telecommunicatieapparatuur die op het openbare telecommunicatienet kan worden aangesloten om informatie over te brengen, te verwerken of te ontvangen. Een essentieel uitgangspunt van de richtlijn is dat alle apparatuur met de fysieke eigenschappen van telecommunicatieapparatuur voorzien moet worden van een merkteken dat aangeeft of zij al dan niet mag worden aangesloten op een openbaar netwerk. Dit merkteken dient derhalve twee doeleinden: het stelt de toezichthoudende instanties in staat op eenvoudige wijze na te gaan wat de goedkeuringsstatus van de betrokken apparatuur is, terwijl de gebruiker tegelijkertijd geïnformeerd wordt over het gebruik waarvoor de apparatuur bestemd is. De richtlijn maakt onderscheid tussen apparatuur die bestemd is voor aansluiting op het openbare telecommunicatienet en apparatuur die daar niet voor is bestemd. Voorts bepaalt zij dat alleen voor de eerste soort een typegoedkeuring nodig is. In 1991, toen de richtlijn werd aangenomen, was het duidelijk dat de bescherming van het openbare netwerk en van de interoperabiliteit van de eindapparatuur en het openbare netwerk of van de eindapparatuur onderling via het openbare netwerk de voornaamste doelstellingen van de typegoedkeuringsprocedure waren. Als deze doelstellingen zouden worden bereikt, zou verdere regelgeving overbodig zijn. Er was dan ook geen behoefte aan nadere voorschriften voor apparatuur met de fysieke kenmerken van eindapparatuur die niet bestemd was om op het openbare netwerk te worden aangesloten. Gezien de opzet van de huidige richtlijn heeft deze benadering ongetwijfeld een solide logisch fundament. De richtlijn bepaalt dat eindapparatuur die voor aansluiting op het openbare net is bestemd, aan de CTR's moet voldoen. Op grond van de richtlijn valt het dan ook niet te verdedigen dat deze bindende normen voor alle eindapparatuur zouden gelden, ongeacht het gebruik ervan. Men heelt echter naar voren gebracht dat het onderscheid tussen apparatuur die voor aansluiting op het net is bestemd en andere apparatuur tot het ontstaan van een "grijze markt" kan leiden. Fabrikanten zouden kunnen verklaren dat hun produkt niet bestemd is voor aansluiting op openbare netwerken om zo de omslachtige typegoedkeuringsprocedures te 24 omzeilen. Zo zouden zij hun produkten tegen aanmerkelijk lagere kosten op de markt kunnen brengen dan wanneer zij hun produkten zouden laten goedkeuren. Als de gebruiker de niet- goedgekeurde apparatuur toch op het netwerk aansluit, neemt deze daarmee alle risico's en verantwoordelijkheid op zich. Hiervoor zijn de volgende oplossingen mogelijk: i) De richtlijn zo aanpassen dat de typegoedkeuring verplicht wordt voor alle apparatuur die direct of indirect op het netwerk kan worden aangesloten: Deze oplossing zou het ontstaan van een "grijze" markt voorkomen, maar zou niet in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel. De theorie achter de richtlijnen die op de "nieuwe aanpak" zijn gebaseerd is dat zij zich dienen te beperken tot die fundamentele voorschriften waaraan produkten die in de handel worden gebracht moeten voldoen10. De fundamentele voorschriften waaraan moet worden voldaan bij eindapparatuur, betreffende de veiligheid van het netwerk en de interoperabiliteit (de veiligheid van de gebruikers en de werknemers is geregeld bij Richtlijn 73/23/EEG, de elektromagnetische compatibiliteit bij Richtlijn 89/336/EEG). Als de betrokken eindapparatuur evenwel niet op het openbare net wordt aangesloten, zijn deze fundamentele voorschriften niet langer relevant en is een typegoedkeuringsprocedure niet te verdedigen. ii) Nationale maatregelen treffen om de fraude op efficiënte wijze te bestrijden: De richtlijn bepaalt dat de Lid-Staten doeltreffende mechanismen moeten invoeren om fraude tegen te gaan. Dit zou kunnen gebeuren door de gebruikers te wijzen op hun verantwoordelijkheid als zij de eindapparatuur op ongeoorloofde wijze gebruiken. De fabrikanten zijn van mening dat er regelgeving en controle met elkaar in evenwicht dienen te zijn, zodat grijze importeurs worden afgeschrikt zonder dat de bona fide fabrikanten hier onnodig de dupe van worden. Dit betekent dat er een zekere harmonisatie van de controle in de Lid-Staten nodig is. De gebruiker moet goed worden geïnformeerd over de betekenis van de merktekens en over de mogelijke straffen en andere consequenties bij ongeoorloofd gebruik van de apparatuur. iii) Minder zware eisen stellen om de kosten te verlagen en vertraging bij de introductie van de apparatuur te voorkomen: Hierdoor zou het voordeel van de grijze markt ten opzichte van de fabrikanten die de voorgeschreven procedure correct volgen, minder groot worden. Bovendien zouden de produktiekosten worden verlaagd en zou sneller kunnen worden ingespeeld op de ' marktontwikkelingen. 10 Resolutie van de Raad van 7 mei 1985 betreffende een nieuwe aanpak op het gebied van de technische harmonisatie en normalisatie (85/C 136/01). 25 Het risico bestaat echter dat er zich problemen zullen voordoen met de compatibiliteit van de eindapparatuur en de netwerken waarop deze wordt aangesloten. Vallen personal computers en andere IT-apparatuur onder de definitie van apparatuur die indirect op het openbare netwerk wordt aangesloten? Zoals al gezegd geldt de richtlijn uitsluitend voor het op de markt brengen en het aansluiten op het openbaar netwerk van apparatuur die bestemd is voor aansluiting op het openbare netwerk. Hierbij kan het alleen gaan om, ten behoeve van het overbrengen, verwerken of ontvangen van informatie, rechtstreeks op een aansluitpunt van het openbare netwerk aangesloten apparatuur dan wel om rechtstreeks of onrechtstreeks op het netwerk aangesloten apparatuur waarbij interactie met het netwerk optreedt. Uit deze definitie volgt dat alleen apparatuur die in staat is tot interactie met het netwerk binnen het toepassingsgebied van de richtlijn valt. Door het gebruik van de term "interactie met het netwerk" blijft het toepassingsgebied van de richtlijn duidelijk beperkt tot die apparatuur die werkelijk over deze eigenschap beschikt. In het geval van IT-apparatuur is het dus de netwerk-interface, al dan niet geïntegreerd in deze apparatuur, die de interactie van de informatietechnologie (IT) met het netwerk verzorgt. Daarom hoeft alleen deze interface, inclusief de software-drivers, voor het tot stand brengen, beëindigen of wijzigen van een verbinding aan de typegoedkeuringsprocedure te worden onderworpen. Een uitvoerige analyse van de doelstellingen van de richtlijn zal tot dezelfde conclusie leiden. De richtlijn is in de eerste plaats gericht op de bescherming van het netwerk en de interoperabiliteit van de eindapparatuur met het netwerk of via het netwerk. Daarom zou het niet redelijk zijn de typegoedkeuringsprocedures op basis van de richtlijn verplicht te stellen voor IT-apparatuur, als deze apparatuur onafhankelijk van het netwerk functioneert. Indirect aangesloten eindapparatuur wordt in de Lid-Staten op zeer verschillende wijze behandeld. De benaderingen lopen van een situatie waarin er, afgezien van de voorschriften voor direct aangesloten apparatuur, in het geheel geen voorschriften voor dergelijke apparatuur zijn, tot een situatie waarin er een hele reeks van voorschriften voor de indirect aangesloten eindapparatuur zelf en voor de schakelapparatuur zoals PABX- en toetssystemen bestaat. Dergelijke voorschriften hebben onder meer betrekking op aspecten zoals de bescherming van de privacy en de beschikbaarheid van faciliteiten voor gebruikers met bijzondere behoeften, zoals bedieningsconsoles voor visueel gehandicapten. Een oplossing hiervoor is dringend gewenst, aangezien particuliere schakelapparatuur een van de grootste markten voor telecommunicatie-eindapparatuur in Europa vormt. Er is behoorlijk veel steun voor de opvatting dat artikel 2, dat betrekking heeft op apparatuur die weliswaar kan worden aangesloten op het openbare net maar daar niet voor is bestemd, verwarrend is en weinig praktisch nut heeft. Het zou ook het systeem van negatieve markering overbodig maken, waarvan het nut door velen wordt betwijfeld (zie paragraaf 3. 3). Een 26 categorie apparatuur die onder artikel 2 kan vallen, zijn modems die alleen voor particuliere netwerkverbindingen worden gebruikt. De fabrikant van zo'n draagbaar apparaat kan evenwel moeilijk nagaan waarvoor de koper het apparaat van plan is te gebruiken. Een ander voorbeeld is radioapparatuur die niet voor aansluiting op het net is bestemd. De hieronder in paragraaf 3. 3 genoemde overwegingen moeten de twijfel hierover wegnemen. 3. 2 Toepassing van de richtlijn op radioapparatuur Er is onduidelijkheid over welke radioapparatuur onder Richtlijn 91/263/EEG valt. Deze onduidelijkheid heeft te maken met de vraag of het radiofrequentiespectrum al dan niet deel uitmaakt van het "openbaar telecommunicatienet", aangezien het gaat om een beperkte natuurlijke hulpbron die toegankelijk is voor iedereen, met inbegrip van het vaste openbare telecommunicatienetwerk. Wordt het spectrum als een deel van het openbare net beschouwd, eindapparaat met een communicatiesysteem waarbij van het dan dient radiofrequentiespectrum gebruik wordt gemaakt, te worden beschouwd als zijnde bestemd voor aansluiting op het openbare telecommunicatienet. elk Als daarentegen het spectrum niet als een deel van de netwerkinfrastructuur wordt beschouwd, valt alleen radio-eindapparatuur waarbij interactie met het vaste telecommunicatienetwerk optreedt, onder de richtlijn. is van mening dat het de bedoeling van de Raad was het De Commissie radiofrequentiespectrum dat voor openbare telecommunicatie is bestemd, als deel van de openbare netwerkinfrastructuur te zien, zodat eindapparatuur die van dit spectrum gebruik maakt, onder de "Eindapparatuurrichtlijn" valt. Deze bedoeling zou beter tot uitdrukking komen als in artikel 1, lid 3, de volgende alternatieve tekst zou worden opgenomen: "Eindapparatuur die kan worden aangesloten op het openbare telecommunicatienetwerk en waarbij van het radiofrequentiespectrum gebruik wordt gemaakt voor de aansluiting of de verbinding, wordt evenwel beschouwd als apparatuur waarvoor de procedures van artikel 2 niet mogen worden toegepast. " 3. 3 CE-markering Voorschriften voor de CE-markering zijn opgenomen in diverse richtlijnen die een einde moesten maken aan de technische handelsbelemmeringen. Deze richtlijnen stellen elk weer andere eisen aan het gebruik en het ontwerp van de CE-markering. Om de wetgeving van de Gemeenschap te vereenvoudigen en de samenhang ervan te verbeteren is de Raad gekomen met Richtlijn 93/68/EEG, waarmee gepoogd wordt de uiteenlopende voorschriften van al deze richtlijnen te vervangen door uniforme bepalingen. De richtlijn draagt evenwel tot 1 januari 1997 een facultatief karakter, zodat de fabrikanten zich geleidelijk aan de nieuwe situatie kunnen aanpassen en hun bestaande voorraden kunnen verkopen op basis van de oude voorschriften, zonder geharmoniseerde markeringen. 27 Als de fabrikant voor de geharmoniseerde regeling kiest en de CE-markering als bedoeld in Richtlijn 93/68/EEG op zijn eindapparatuur aanbrengt, dan geeft deze markering aan dat de eindapparatuur geacht wordt te voldoen aan alle richtlijnen die op deze apparatuur van toepassing zijn. Voor eindapparatuur zijn dit de Richtlijnen 91/263/EEG (de "Eindapparatuurrichtlijn"), 73/23/EEG (de "Laagspanningsrichtlijn") en 89/336/EEG (de "EMC-richtlijn"). Soms wordt een dubbele markering gebruikt, als de fabrikant er belang bij heeft eindapparatuur op de markt te brengen die zowel aan de nationale voorschriften als aan een CTR voldoet. Dit geldt bij voorbeeld voor EURO ISDN-eindapparatuur die ook aan aanvullende nationale eisen moet voldoen. In dit geval dienen twee verschillende markeringen op de apparatuur te worden aangebracht. Dit is aanvaardbaar als uit de documentatie bij de apparatuur duidelijk de betekenis van beide markeringen blijkt. Talrijke besprekingen met vertegenwoordigers van de industrie over de praktische uitvoering van de markeringsregeling bleken noodzakelijk. Deze hebben ertoe geleid dat er duidelijkheid is gekomen over de markering van de apparatuur waarvoor noch CTR's, noch geharmoniseerde normen bestaan. Bij indirect op het net aangesloten apparatuur en apparatuur bestaande uit verschillende modules hoeven de merktekens alleen op de delen met een telecommunicatiefunctie te worden aangebracht. En bij communicatiesoftware, bij voorbeeld, die in het geheugen van een personal computer wordt geladen, hoeft de markering alleen op de bij het produkt geleverde documentatie te worden aangebracht. De industrie en sommige regelgevingsinstanties hebben twijfels geuit over het nut van de negatieve markering als bedoeld in artikel 11, lid 4, als instrument ter bestrijding van de grijze markt en hebben voorgesteld de negatieve markering af te schaffen. Er zij evenwel op gewezen dat met de negatieve markering werd vooral beoogd de markt voor niet op het openbare netwerk aangesloten apparatuur te openen, en niet zozeer de grijze markt te bestrijden. 3. 4 Traagheid van het normalisatieproces De tenuitvoerlegging van Richtlijn 91/263/EEG en de wijzigingen daarop werd onder meer belemmerd door de vertraging die bij het ETSI is opgetreden bij de normalisatie van de technische gebieden; de resultaten waren vaak pas meer dan een jaar na de geplande datum beschikbaar. Dit heeft ertoe geleid dat ook de TBR's later dan verwacht klaar waren om te worden goedgekeurd als CTR en dat de geharmoniseerde technische voorschriften voor bepaalde soorten apparatuur te laat werden ingevoerd. Deze problemen waren deels het gevolg van een onnauwkeurige planning van de werkzaamheden waardoor men later onder druk kwam te staat om de te optimistische deadlines te halen. Al in een vroeg stadium dient er duidelijke overeenstemming te zijn over de keuze van de door het ETSI te volgen goedkeuringsprocedure. De gebruikelijke gang van zaken is dat verkorte procedures bij de goedkeuring van regelgevingsteksten worden vermeden. In principe zijn de verkorte procedures bestemd om de goedkeuring te bespoedigen bij "niet contentieuze 28 kwesties". Omdat de TBR's echter zo snel mogelijk moeten worden opgesteld en goedgekeurd, zijn de verkorte procedures gebruikt in een poging om de uitwerking van de TBR's te bespoedigen, ook wanneer deze strijdpunten bevatte. Dit kan echter leiden tot mislukte stemmingen waardoor een document wordt terugverwezen en uiteindelijk in het geheel geen tijd wordt bespaard. Het ontbreken van TBR's en CTR's voor bepaalde soorten apparatuur betekent in de praktijk dat op een aantal gebieden de NET-regeling van toepassing is. Dit heeft geleid tot verwarring onder fabrikanten en leveranciers, met name voor wie de Europese markt nieuw was. Onder de NET-regeling dient de goedkeuring immers in elke Lid-Staat apart te worden aangevraagd, terwijl onder de CTR-regeling, die geldt voor die soorten apparatuur waarvoor CTR's bestaan, de goedkeuring slechts in één Lid-Staat hoeft te worden verleend om het produkt in de gehele EU op de markt te brengen. De vertraging bij de ontwikkeling van de Europese telecommunicatienormen (ETS) was vooral merkbaar in de gevallen van ISDN en DECT. De vertraging bij de totstandkoming van de DECT-normen werd gedeeltelijk veroorzaakt doordat bij het ETSI en de fabrikanten onvoldoende mankracht werd ingezet voor de ontwikkeling van deze normen, omdat de ontwikkeling van GSM-normen meer aandacht kreeg. Hierop werd ook nadrukkelijk gewezen in het recente Groenboek inzake mobiele communicatie: "Tijdens de ontwikkeling van DECT deed zich [. ] een aantal problemen voor: concurrentie van investeringen in de ontwikkeling van GSM, waardoor [. ] een tekort aan mankracht ontstond voor de ontwikkeling van de norm; [en] evenals bij GSM trad vertraging op bij het op tijd verkrijgen van goedkeuring voor CTR's. "" De vertraging die het ETSI heeft opgelopen bij de ontwikkeling van de TBR's, is ten dele ook het gevolg van de werkwijze van het ETSI. Opgemerkt zij dat niet altijd voldoende middelen ter beschikking van de erkende normalisatie-instellingen worden gesteld door de aangesloten leden zelf. Dit geldt in het bijzonder voor het ETSI. Het is essentieel dat op het juiste moment deskundigen beschikbaar zijn, zodat het werk aan de technische grondslagen voor de regelgeving snel en binnen het daarvoor opgestelde tijdschema kan worden uitgevoerd. Het is mogelijk dat de deskundigen niet beschikbaar zijn omdat de prioriteit van de soort eindapparatuur in kwestie op grond van de marktbehoeften relatief laag is. Als dit inderdaad het geval is, dient dit duidelijk te worden gemaakt. De ervaring heeft bovendien uitgewezen dat wanneer het ETSI hulp nodig heeft bij de interpretatie van de in de twee richtlijnen opgenomen fundamentele voorschriften, de desbetreffende informatie niet op doeltreffende wijze aan het ETSI wordt overgebracht. De COM (94) 145 van 27 april 1994, Naar de Personal Communications Omgeving: Groenboek inzake een gemeenschappelijk benadering op het gebied van mobiele en personal communications in de Europese Unie, bijlage A, punt 2. 2. 29 huidige procedures voor het indienen van een verzoek om hulp en het ontvangen van een reactie daarop, die onder meer via de TBR-manager van het ETSI, de rapporteur van het ETSI en een contactpersoon bij het TRAC verlopen en waarbij vervolgens verslag wordt uitgebracht aan de diensten van de Commissie, zijn sterk voor verbetering vatbaar. Een rechtstreeks communicatiekanaal tussen de diensten van de Commissie en de TC's en STC's van het ETSI is beschikbaar in de vorm van de adviseurs van de Commissie, maar door een gebrek aan middelen heeft dit mechanisme aan effectiviteit ingeboet. Ook zijn er vertragingen opgetreden door een gebrek aan duidelijke instructies van de regelgevers. In sommige gevallen waren er verscheidene ACTE-vergaderingen nodig om bepaalde kwesties op te lossen, bij voorbeeld voor X. 25, de CTR voor ERMES, de uitbreiding van het toepassingsgebied van Richtlijn 91/263/EEG tot TETRA en indirect aangesloten eindapparatuur. Wat het tempo van de ontwikkeling van de TBR's betreft, heeft de ervaring uitgewezen dat de werkmethoden van de TC's en STC's van het ETSI te traag en te omslachtig zijn, zeker wat het besluitvormingsmechanisme en de resolutieprocedures na een openbare raadpleging aangaat. Naar verwachting kan veel tijd worden bespaard indien al meteen vanaf de start van de TBR-werkzaaamheden bij de werkmethoden rekening wordt gehouden met de goedkeuring bij de uiteindelijke stemming. Een herziening van de werkmethoden van de Europese normalisatie-instellingen bij de ontwikkeling van geharmoniseerde normen is dringend noodzakelijk, zoals ook is aangegeven in het recente verslag van de groep Bangemann: "De groep beveelt een herziening van het Europese normalisatieproces aan ten einde de snelheid en het aanpassingsvermogen aan de marktomstandigheden te verbeteren. "n In het rapport worden drie niveaus genoemd waarop actie moet worden ondernomen om verbetering in de huidige situatie te brengen: de exploitanten, de investeerders en de diensten die met openbare aanbestedingen zijn belast moeten een MoU tekenen om de specificatie- eisen vast te leggen die de input moeten leveren voor de erkende normalisatie-instellingen als een manier om de snelheid te verhogen waarmee op de marktontwikkelingen kan worden ingespeeld. De Europese normalisatie-instellingen moeten worden aangespoord om hun werkprogramma's op marktprioriteiten te baseren. 3. 5 Ervaring met het opstellen van de TBR's Binnen het ETSI is men op een aantal problemen gestuit bij de uitwerking van de CTR's in opdracht van de Commissie. Deze problemen hebben geleid tot vertragingen bij de produktie van de TBR's of hebben de discussie over technische kwesties onmogelijk gemaakt. Dikwijls blijken de normen waarop de TBR's zijn gebaseerd niet voor het doel geschikt, waardoor meer werk moet worden verricht dan oorspronkelijk gedacht werd. De vertraging die hiervan het "Europa en de wereldwijde informatiemaatschappij: Aanbevelingen van de Groep van prominenten op het gebied van de informatiemaatschappij aan de Europese Raad", 26 mei 1994, blz. 14. 30 gevolg is, wordt niet snel genoeg gesignaleerd en daarom ook niet in het werkprogramma verdisconteerd. De Commissie meent ook dat het werk aan de regelgevingsnormen zich moet concentreren op wat op sommige technische gebieden "essentieel" is. Zo is er geen duidelijk standpunt bereikt over de opname van alle drie lagen in TBR 2 (X. 25 Netwerktoegang), ondanks herhaaldelijke pogingen om hierover overeenstemming te bereiken. Dit heeft ertoe geleid dat het ETSI normen ontwikkelt voor alle drie lagen13, terwijl dit voor laag 1 zou volstaan14. Een soortgelijk probleem heeft zich voorgedaan met TBR 9 (GSM fase 1, Koppelingseisen telefonie) en de "bis"-, "ter"- en "quater"-uitbreidingen daarvan. De "bis"-, "ter"- en "quater"- uitbreidingen zijn niet als CTR's vastgesteld, zij worden als vrijwillige normen beschouwd. Dit soort problemen heeft tot behoorlijke vertragingen geleid, gezien het extra werk dat ermee gemoeid was. Er zijn problemen met de ontwikkeling van de TBR's, aangezien het ETSI dikwijls ontbreekt aan een duidelijk omlijnde interpretatie van de toepasbaarheid van de richtlijnen. Om een recent voorbeeld te noemen: het is nog steeds onduidelijk hoe de regelgeving voor satellietnetwerken eruit zal komen te zien. Moet het satellietnetwerk worden gezien als een deel van de infrastructuur als gedefinieerd in Richtlijn 91/263/EEG of niet? En welke zijde van de satellietverbinding moet ten behoeve van de ontwikkeling van een TBR worden beschouwd als het netwerkaansluitpunt? De Commissie moet het ETSI hierover heldere en samenhangende richtsnoeren geven. Na een moeizame start op sommige gebieden heeft het ETSI ontdekt dat een betere structurering van de testonderdelen essentieel is voor de snelheid en de kwaliteit waarmee de TBR's worden samengesteld. De nieuwe TBR's 19 en 20 (GSM fase 2) zullen naar verwachting dan ook duidelijk verbetering brengen in de keuringsregeling voor GSM. De Commissie is van mening dat technische deskundigen nauwer moeten worden betrokken bij de planningsfase van de TBR's, zodat vanaf de aanvang van de werkzaamheden meer realistische en betrouwbare tijdschema's en schattingen van de benodigde middelen kunnen worden gemaakt. Een bijzonder probleem vormden de vertragingen die het gevolg waren van de eis dat de TBR's in alle talen van de Unie moesten worden vertaald. Dit probleem werd nog groter met de uitbreiding van de Unie. Het gebruik van geharmoniseerde normen zou hierin verlichting kunnen brengen. Er deden zich ook moeilijkheden voor bij de aanpassing van de CTR's na de goedkeuring. Formeel kunnen wijzigingen alleen worden aangebracht via een zelfde procedure als nodig 13 D. w. z. alleen de drie onderste lagen van het uit zeven lagen bestaande OSI-model (Open Systems Interconnect) van de ISO. 14 Het ACTE heeft een informeel advies uitgebracht volgens hetwelk alleen voorschriften voor laag 1 zouden moeten worden vastgesteld. 31 is voor de goedkeuring van een nieuwe CTR. Voor dit probleem is een pragmatische oplossing gevonden door Toelichtingsnota's op te stellen die de CTR's voor ISDN en GSM nader verklaren. Deze toelichtingsnota's ontberen evenwel een juridische status. Aandacht moet worden geschonken aan een efficiënte procedure voor een gecontroleerde aanpassing van deze CTR's in het licht van de ervaring. Een mogelijke oplossing zou kunnen worden gebaseerd op de officiële procedure voor correcties. 3. 6 Geharmoniseerde normen en CTR's Richtlijn 91/263/EEG is gebaseerd op de uitgangspunten die zijn geformuleerd in de Resolutie van de Raad van 7 mei 1985 betreffende een nieuwe aanpak op het gebied van de technische harmonisatie en normalisatie. Volgens deze uitgangspunten dient de harmonisatie van de wetgevingen zich te beperken tot de aanneming van de fundamentele voorschriften van algemeen belang. De uitwerking van deze fundamentele voorschriften moet worden overgelaten aan de normalisatie-instellingen. Als aan deze geharmoniseerde normen is voldaan, wordt verondersteld dat eveneens aan de relevante fundamentele voorschriften is voldaan. Richtlijn 91/263/EEG wijkt af van het traditionele "nieuwe aanpak"-model doordat zij dwingende normen (CTR's) voorschrijft om redenen die in de overwegingen van de richtlijn zijn uiteengezet: "Overwegende dat aan de fundamentele voorschriften inzake interactie met, en in gevallen waarin zulks gerechtvaardigd is, via openbare telecommunicatienetten over het algemeen niet anders kan worden voldaan dan door de toepassing van technische ad hoe-specificaties; dat dergelijke oplossingen derhalve verplicht moeten worden gesteld; " Ofschoon deze overweging impliceert dat de interactie van de apparatuur met het netwerk alleen kan worden bereikt door één bepaalde technische oplossing, suggereren de woorden "over het algemeen" dat uitzonderingen op deze regel mogelijk zijn. Deze opvatting wordt nog eens bevestigd door artikel 6, lid 2, van de richtlijn, waarin het volgende is bepaald: ". neemt de Commissie. aan:. de bepaling waarbij omschreven wordt voor welk type eindapparatuur gemeenschappelijke technische voorschriften zijn vereist. "; Hieruit volgt dat eindapparatuur alleen onder een CTR valt als dit noodzakelijk wordt geacht. Het is de taak van de Commissie om te bepalen in welke gevallen de interactie van de eindapparatuur met het netwerk alleen kan worden bereikt met één enkele technische oplossing en om bij het ACTE voorstellen in te dienen voor desbetreffende CTR's. In alle overige gevallen zijn de uitgangspunten van de nieuwe aanpak in hun totaliteit van toepassing. Als de ontwikkeling van het Europese typegoedkeuringsstelsel in gevaar wordt gebracht doordat er vertraging optreedt bij het opstellen van een CTR, kan de Commissie voorstellen geharmoniseerde normen te gebruiken. 32 De diensten van de Commissie zijn daarom van mening dat indien een CTR ontbreekt doch wel is voldaan aan een relevante geharmoniseerde norm waarvan de referentie in het Publikatieblad van de EG is verschenen, de betrokken eindapparatuur geacht wordt te voldoen aan de fundamentele voorschriften van artikel 4 van Richtlijn 91/263/EEG. Eindapparatuur die aan deze fundamentele voorschriften beantwoordt, mag worden voorzien van de CE-markering en mag vrij in de EU circuleren. Het ontbreken van een kan op twee manieren worden verklaard: óf er is vertraging ontstaan bij de produktie ervan, óf zij is in het geheel niet nodig. Ondanks het heldere standpunt hierover van de diensten van de Commissie zijn sommige Lid- Staten op grond van de aard van de omzetting van de richtlijn in nationaal recht en hun eigen interpretatie van het Europees recht van mening dat geharmoniseerde normen niet op boven geschetste wijze mogen worden gebruikt. Bovendien wordt betwijfeld of de geharmoniseerde normen in de praktijk wel op consequente wijze kunnen worden toegepast. De Lid-Staten die reserves hebben ten aanzien van het gebruik van geharmoniseerde normen, zijn van mening dat het uiterst belangrijk is ervoor te zorgen dat eventuele nieuwe wetgeving niet voor tweeërlei uitleg vatbaar is. 3. 7 Concurrentie tussen aangewezen laboratoria De Lid-Staten moeten de gegevens betreffende de nationale aangemelde instanties en de aangewezen laboratoria aan de Commissie doorgegeven. Het zou nuttig zijn als de Lid-Staten ook de organisaties zouden aanmelden die bevoegd zijn voor het onderzoek ten behoeve van de goedkeuring van het kwaliteitssysteem als bedoeld in bijlage III en bijlage IV van Richtlijn 91/263/EEG. In het Publikatieblad15 is in 1994 een lijst van aangemelde instanties verschenen. Op deze lijst staan 18 organisaties uit 10 van de toenmalige Lid-Staten, alsmede uit Oostenrijk, Finland, Noorwegen en Zweden. De laboratoria kunnen worden aangewezen voor de CTR's of TBR's, zodra zij de goedkeuringsprocedure hebben doorlopen. Omdat de fabrikanten ook voor de aangemelde instanties kunnen kiezen, is er wedijver ontstaan tussen de laboratoria en de aangemelde instanties. Het is van het grootste belang dat de laboratoria werkelijk onafhankelijk zijn. Dit betekent ook dat zij niet door een grotere organisatie gesubsidieerd worden of uit andere activiteiten gekruissubsidieerd worden. Om de markt het nodige vertrouwen te geven, is de noodzaak van absolute onafhankelijkheid en transparantie met name van belang wanneer een erkend beproevingslaboratorium in het verleden tot de structuur van een netwerkexploitant heeft behoord. De Commissie zal er voor zorgen dat de onderlinge erkenning van de goedkeuringen en de resultaten in de praktijk eerlijk verloopt en tussen alle Lid-Staten in beide richtingen. 3. 8 Snelheid van de procedures waarop de richtlijnen zijn gebaseerd PB nr. C 203 van 23. 7. 1994. 33 Er is kritiek geuit op de snelheid waarmee problemen in verband met de tenuitvoerlegging van de richtlijn zijn opgelost. Dit moet deels worden toegeschreven aan de complexiteit van het onderwerp en aan belangenconflicten binnen en tussen de Lid-Staten. Een voorbeeld van deze complexiteit is de procedure voor de definitie van wat werkelijk wordt gezien als een "fundamentele" eis als bedoeld in artikel 4 van de richtlijn. Hierbij spelen technische, regelgevings-, marketing-, juridische en keuringsoverwegingen een rol en is een volledig begrip van de bedoelingen van de richtlijnen noodzakelijk. Dit alles speelt zich af in een klimaat waarin de technologie, de markten en het regelgevingsbeleid zich in een hoog tempo ontwikkelen. Dergelijke kwesties worden opgelost door de diverse in bijlage 1 beschreven instanties onder leiding van de diensten van de Commissie, die overleg plegen met het ACTE. Aangezien de meeste betrokken instanties representatief zijn voor de regelgevingsinstanties of de economische partners kan het proces omslachtig worden, hetgeen in traagheid en, in sommige gevallen, besluiteloosheid resulteert. Na de oplossing van dit soort problemen kan nog meer vertraging ontstaan ten gevolge van de aard en de effectiviteit van de instrumenten waarmee beslissingen zoals de beschikkingen van de Commissie ten uitvoer worden gelegd. Dikwijls wordt ook juridisch advies ingewonnen, waardoor extra oponthoud ontstaat. Ofschoon een groot deel van de vertraging bij de oplossing van de problemen niet kan worden vermeden, is geopperd om bij een eventuele herziening van de huidige richtlijnen de volgende punten in overweging te nemen: De problematiek in kwestie is kennelijk te ingewikkeld en moet worden vereenvoudigd. Het juiste evenwicht moet worden gevonden tussen de reikwijdte van de eisen, de strengheid van de regelgeving en de mate van toezicht. Het proces moet worden verbeterd, eventueel met behulp van technieken zoals Business Process Re-engineering. 3. 9 Conformiteitsbeoordeling Er is ongerustheid ontstaan over de moeilijkheden die zich hebben voorgedaan bij het garanderen van de uniformiteit bij de toepassing van de procedures van de richtlijn in de diverse Lid-Staten. Om ervoor te zorgen dat de richtlijn op dezelfde wijze wordt geïnterpreteerd heeft de Europese Organisatie voor keuring en certificatie de opdracht gekregen een "Handboek voor de toepassing van de conformiteitsbeoordelingsprocedures in > het kader van Richtlijn 91/263/EEG" te schrijven. Dit handboek is samengesteld door de leden van de ADLNB. In het algemeen wordt het handboek gezien als een nuttige toelichting op de richtlijn. De algemene opvatting is evenwel dat de interpretatie die in bijlage 2 van het handboek is opgenomen, te omslachtig is. Daarom is een nieuwe ontwerp van het handboek gemaakt dat deze ongerustheid moet wegnemen. 34 4. TOEKOMSTPERSPECTIEVEN De regeling is bekritiseerd als uiterst star en beweerd wordt dat de richtlijnen in de praktijk niet altijd op evenwichtige wijze tegemoet komen aan de eisen van alle partijen, d. w. z. particuliere gebruikers, zakelijke gebruikers, fabrikanten van eindapparatuur, fabrikanten van netwerkapparatuur, nieuwe exploitanten, gevestigde exploitanten en regelgevingsinstanties. Het is mogelijk, zoals de fabrikanten beweren, dat de telecommunicatie-industrie dusdanig veranderd is dat er niet langer behoefte is aan zo'n strenge goedkeuringsregeling. Bovendien is opgemerkt dat grote delen van de markt, zoals analoge telefoons en PABX'en, nog niet onder de regeling vallen. De ervaring met de uitvoering van de huidige richtlijn en de opmerkingen die de Commissie van de diverse belanghebbende partijen heeft ontvangen, hebben haar tot de conclusie gebracht dat de volgende punten opnieuw moeten worden bekeken: 4. 1 Fundamentele voorschriften Volgens een van de fundamentele principes van de nieuwe aanpak dient de harmonisatie van de wetgeving zich te beperken tot het vaststellen van de belangrijkste veiligheidsvoorschriften (of andere voorschriften van algemeen belang). Een van de fundamentele voorschriften die in Richtlijn 91/263/EEG is opgenomen, is de interoperabiliteit van eindapparaten met het netwerk en, in gerechtvaardigde gevallen, de interoperabiliteit van eindapparaten die via het netwerk met elkaar zijn verbonden. Er bestaat echter twijfel over de vraag of interoperabiliteit wel als fundamenteel voorschrift in de huidige richtlijn moet worden gehandhaafd. Enerzijds wordt in de artikelen 129 B, 129 C en 129 I van het Verdrag, die betrekking hebben op transeuropese netwerken, erop aangedrongen zo veel mogelijk profijt te trekken van de voordelen van de transeuropese netwerken en "de onderlinge koppeling en interoperabiliteit van de nationale netwerken, alsmede de toegang tot deze netwerken" te bevorderen. Bij een interne Europese markt voor compatibele eindapparatuur zouden deze doelstellingen nog beter naar voren kunnen komen. De veranderingen in het regelgevingsklimaat en de markten voor nieuwe netwerkexploitanten hebben ertoe geleid dat de oude definitie van het begrip "openbaar netwerk" in dit verband steeds onpraktischer wordt. De eisen ten aanzien van interconnectie en interoperabiliteit zullen dus een rol spelen bij een eventuele herdefinitie van de huidige fundamentele voorschriften. Voorts dient voldoende rekening te worden gehouden met de Code voor civiele bescherming. Zo kan het Europese alarmnummer " 112" alleen worden gebruikt als het nummer kan worden opgeroepen, als de alarmcentrale bereikbaar is, als de noodsituatie kan worden doorgegeven en herhaald en als de beller instructies kan ontvangen. Bovendien zou kunnen worden verwezen naar tracering en onderschepping van berichten, verbindingsfouten, alsmede naar de clausule omtrent de openbare veiligheid van artikel 36 van het Verdrag. Anderzijds lijken andere goedkeuringsstelsels, zoals dat in de VS, goed te werken bij een minder ruime definitie van het begrip "fundamenteel" en is er een algemene behoefte aan het verminderen van de complexiteit en de kosten van de typegoedkeuring. 35 Deze thema's en andere, zoals de eventuele regeling van aspecten zoals eindapparatuur voor gebruikers met bijzondere behoeften, maken het noodzakelijk dat opnieuw wordt bekeken wat werkelijk als "fundamenteel" moet worden beschouwd, en dat de mechanismen die de overeenstemming met deze voorschriften moeten garanderen, in het bijzonder de CTR's en de geharmoniseerde normen, worden herzien. De Commissie heeft inmiddels een begin gemaakt met deze herziening. 4. 2 Vereenvoudiging van de conformiteitsbeoordelingsprocedures Volgens critici is de conformiteitsbeoordelingsprocedure complex, langdurig en kostbaar. Bovendien zou de complexiteit van deze procedures de ontwikkeling van de grijze markt bevorderen. Aan deze kritiek kan op twee verschillende manieren tegemoet worden gekomen: Bij de eerste methode wordt het al in de richtlijnen genoemde principe van het gebruik van de modellen van de globale aanpak gehandhaafd. De procedures zouden evenwel opnieuw worden bekeken met het oog op een versoepeling van de in de huidige bijlagen gestelde eisen. Bovendien zou het uiterst wenselijk zijn om de noodzaak van de test cases zelf nog eens zorgvuldig onder de loep te nemen. Ook kan een aantal geïdentificeerde testreeksen worden vervangen door een verklaring van de fabrikant volgens module A. Bij dit proces handhaven de aangemelde instanties de a priori-beoordeling, hetgeen een zekere waarborg biedt. Een dergelijke versoepeling in drie stappen is volledig in de geest van de richtlijnen. De tweede mogelijkheid is een procedure waarbij volledig wordt vertrouwd op de verklaring van de fabrikanten. Dit impliceert het volgende: De fabrikant of importeur garandeert door middel van een eigen verklaring, de EG- verklaring van overeenstemming, volgens module A, dat het betrokken produkt aan de relevante CTR's of geharmoniseerde normen voldoet. Een aangemelde instantie moet vervolgens op basis van deze eigen verklaring de administratieve goedkeuring verlenen. De aangemelde instantie moet een register van deze eigen verklaringen bijhouden dat ter beschikking van alle andere aangemelde instanties of nationale autoriteiten worden gesteld. Bij deze procedure kan de fabrikant vervolgens de EG-conformiteitsmarkering op de eindapparatuur aanbrengen en deze in de handel brengen. Een dergelijke a posteriori-filosofie vergt intensief markttoezicht en strenge straffen voor de fabrikant die een valse verklaring opstelt. In de meeste landen heeft het strafrechtelijke, de indienen administratiefrechtelijke en civielrechtelijke gevolgen. een valse verklaring autoriteiten van bij Er bestaan evenwel divergerende en uitgesproken standpunten ten aanzien van de a priori versus de a posteriori-beoordeling. Vooral in het geval van radiocommunicatie lijkt het praktisch onmogelijk met een a posteriori-beoordeling te volstaan. Daarom moet worden overwogen de eerste mogelijkheid nader te onderzoeken. 36 Het is wellicht noodzakelijk de effectiviteit van het markttoezicht door de Lid-Staten te verhogen in aanvulling op een eventuele vereenvoudiging van de conformiteitsbeoordelings- procedures. 4. 3 Wijzigingen van het toepassingsgebied van de richtlijn De richtlijn maakt in haar huidige vorm onderscheid tussen eindapparatuur bestemd voor aansluiting op een openbaar netwerk en eindapparatuur die daar niet voor is bestemd. Met de opkomst van particuliere telecommunicatienetwerken in de zakelijke sector zoals beschreven in het recente rapport dat bij het Technisch Comité van het ETSI voor telecommunicatie in het bedrijfsleven (TC-BTC) is ingediend, moet bij de doelstellingen van de richtlijnen terdege rekening worden gehouden met het bestaan van deze grote en snel groeiende markt. 4. 4 Bestaansrecht van een radioapparatuurrichtlijn Al eerder is vermeld dat bepaalde soorten radioapparatuur niet binnen het toepassingsgebied van de richtlijn vallen. Toch kan het vrije verkeer van deze apparatuur van rechtswege door de nationale autoriteiten worden tegengehouden op grond van mogelijke storende interferentie. Het radiospectrum is een beperkte natuurlijke hulpbron en daarom moet het doelmatig gebruik van het radiospectrum worden gezien als een fundamenteel voorschrift op grond waarvan harmonisatiemaatregelen op het niveau van de Gemeenschap gerechtvaardigd zijn. Mobiele telecommunicatie vertegenwoordigt op dit moment het meest florerende segment van de gehele telecommunicatiesector. De efficiëntie van particuliere bedrijven neemt van dag tot dag toe dank zij de introductie van gesloten gebruikersgroepen voor radio die de werknemers mobiliteit bieden, terwijl zij toch voortdurend in verbinding staan met hun werkgever. Dientengevolge hebben de fabrikanten dringend behoefte aan een geharmoniseerd en stabiel wetgevingskader dat hen in staat stelt grote schaalvoordelen te bereiken in deze nieuwe strategische markt. Er bestaat een duidelijke voorkeur om de specifieke eisen voor radio-eindapparatuur in een alles omvattende eindapparatuurrichtlijn op te nemen in plaats van in een aparte radioapparatuurrichtlijn. Daarom is de Commissie van plan te komen met een wijziging op de richtlijnen waarmee een geharmoniseerde typegoedkeuringsregeling wordt ingevoerd voor communicatie-eindapparatuur waarbij van het voor telecommunicatie bestemde frequentiespectrum gebruik wordt gemaakt. Er is evenwel voorzichtigheid geboden bij het trekken van de scheidslijn tussen spectrumbeheer en EMC. Er wordt van uitgegaan dat de frequentietoewijzing nog steeds buiten het toepassingsgebied van een eindapparatuurrichtlijn zal vallen. 4. 5 Betrekkingen met het ETSI De uitwerking van de geharmoniseerde normen die voor de toepasselijke fundamentele voorschriften worden opgesteld, wordt toevertrouwd aan de erkende normalisatie-instellingen, ETSI, CEN en CENELEC. Tot dusver waren de meeste CTR's volledig gebaseerd op de door het ETSI geproduceerde en goedgekeurde TBR's, ofschoon ook het CENELEC bij enkele aspecten van EMC was betrokken. De betrekkingen met het ETSI zijn daarom van groot belang. De Commissie heeft binnen het ETSI de bijzondere status van adviseur en de samenwerking wordt door beide zijden als efficiënt, professioneel en bevredigend 37 gekwalificeerd. In technisch opzicht is het ETSI er om reeds genoemde redenen niet in geslaagd een aantal doelstellingen op het oorspronkelijk geplande tijdstip te realiseren. De Commissie is van mening dat de werkwijze van de TC's/STC's van het ETSI verbeterd kan worden binnen het huidige reglement van orde van het ETSI. Dit voorstel vormt de grondslag voor aanbeveling nr. 3. Bovendien blijkt uit de ervaring dat het onderhoud van de vastgestelde TBR's een hoge prioriteit moet krijgen. De onlangs op voorstel van de High Level Task Force aangenomen resolutie van de Algemene Vergadering van het ETSI biedt de ruimte voor een ingrijpende reorganisatie binnen het ETSI waarmee aan bovenstaande kritiek tegemoet kan worden gekomen. 4. 6 Liberalisering van de infrastructuur Zoals al is opgemerkt steunt de huidige typegoedkeuringsregeling op het concept van openbaar telecommunicatienetwerk. De veiligheid van dit netwerk en de wrijvingsloze samenwerking ervan met de erop aangesloten apparatuur werden beschouwd als openbare belangen op grond waarvan regelgeving noodzakelijk was, aangezien hiermee enorme investeringen waren gemoeid waarmee het nationaal belang werd gediend. De definitie van deze openbare infrastructuurvoorziening in de richtlijn verwees duidelijk naar de oude telecommunicatie-omgeving, waarin het netwerk eigendom was van de staat. Ofschoon hierin in sommige Lid-Staten met een geliberaliseerde of geprivatiseerde telecommunicatie-infrastructuur al verandering is gekomen, wordt deze definitie nog steeds geldig geacht, aangezien met redeneert dat de term "openbaar" geen betrekking heeft op de eigendom maar op de toegankelijkheid van de infrastructuur voor het publiek. Daarom wordt elke telecommunicatie-infrastructuur die onder dezelfde voorwaarden toegankelijk is voor alle leden van het publiek (en waarop de ONP-verplichtingen van toepassing zijn), beschouwd als een openbare telecommunicatie-infrastructuur die wettelijke bescherming verdient. Met het oog op de aanstaande liberalisering van de infrastructuur zijn deze definities aan een herziening toe. Door de liberalisering zullen er vele nieuwe netwerkexploitanten komen die niet noodzakelijk allemaal even groot zijn of dezelfde functies en daaruit voortvloeiende verplichtingen hebben. Het huidige regelgevingsklimaat moet ingrijpend worden gewijzigd om deze nieuwe situatie het hoofd te bieden. De huidige definitie van eindapparatuur steunt op het begrip geharmoniseerde openbare netwerken. Mocht dit begrip verdwijnen, zou het erg moeilijk zijn onderscheid te maken tussen schakelapparatuur en eindapparatuur, aangezien op het netwerkaansluitpunt schakelapparatuur van een ander netwerk of een andere dienstverlener kan worden aangesloten. Het onderscheid tussen eindapparatuur en tot de infrastructuur behorende apparatuur wordt steeds vager. De interconnectie van alle infrastructuren en de interoperabiliteit van diensten en toepassingen ontwikkelen zich tot steeds belangrijkere kwesties, aangezien deze twee kenmerken, zoals al in het rapport van de groep Bangemann al werd benadrukt, essentieel zijn voor de ontwikkeling van de informatie-infrastructuur. 38 Er zij op gewezen dat de ONP-richtlijnen, die onder de huidige regelgeving de verhoudingen tussen de netwerkexploitant en dienstverleners regelen, betrekking hebben op een situatie waarin de netwerkexploitant het monopolie heeft of een dominante positie bekleedt en daarom concurrentie kan voorkomen door te weigeren toegang tot zijn netwerk te verlenen of door interconnectie van netwerken of de technische specificaties vast te stellen die de interoperabiliteit van diensten onmogelijk maken. In deze geliberaliseerde omgeving, waarin steeds meer exploitanten een steeds ruimer aanbod van netwerkdiensten verlenen, vormt de realisatie van een interne markt voor geharmoniseerde telecommunicatie-eindapparatuur een grote uitdaging. Geharmoniseerde normen bieden alle economische subjecten die belang hebben bij telecommunicatie, de nodige garanties die hen in staat stellen profijt te trekken van de informatiemaatschappij. Onder bepaalde voorwaarden kan de conformiteitsbeoordeling, wanneer TBR's ontbreken, echter even goed worden gebaseerd op overeenstemming met de fundamentele eisen. De aangemelde instanties die door de Lid-Staten zijn benoemd, moeten daarom worden aangemoedigd van deze mogelijkheid gebruik te maken in die gevallen waarin er een marktvraag is en er nog geen TBR's zijn ontwikkeld. De toekomstige situatie met diverse met elkaar concurrerende netwerkexploitanten zal naar verwachting leiden tot de introductie van nieuwe innovatieve diensten en een intelligente benutting van de abonnee-interfaces. Om een communautaire multi-vendor markt voor eindapparatuur te behouden, dient een koppeling tussen diensten en apparatuur te worden voorkomen. Daarom moet het juiste evenwicht worden gevonden tussen regelgeving en concurrentie. Hieraan kan in de praktijk wellicht het best gestalte worden gegeven met het toekomstige vergunningsstelsel. 39 5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Met Richtlijn 91/263/EEG is een interne markt voor de sector eindapparatuur gerealiseerd. Apparatuur die volgens de regels is goedgekeurd in één Lid-Staat mag in de rest van de Gemeenschap vrijelijk in de handel worden gebracht en op het openbare netwerk worden aangesloten. Met tevredenheid wordt geconstateerd dat dank zij de goedkeuring van 11 CTR's door de Commissie een aanzienlijk mate van harmonisatie in deze sector kon worden bereikt en dat 12 andere CTR's moemteel in voorbereiding zijn. Met het oog op de recente ontwikkelingen in de sector is er kritiek geuit op sommige aspecten van de mechanismen van de richtlijn: zij zouden te omslachtig zijn en niet in verhouding tot het beoogde doel staan. De regeling zou beter kunnen worden afgestemd op de werkelijke marktbehoeften indien: • de fundamentele voorschriften tot het absolute minimum zouden worden beperkt; de richtsnoeren betreffende de regelgevingsaspecten zouden worden verbeterd; de effectiviteit van de overlegprocedure zou worden verhoogd; • • • de produktie van geharmoniseerde normen sneller zou verlopen; waardoor de relevante normen op tijd beschikbaar zouden zijn; de conformiteitsbeoordelingsprocedures zouden worden versoepeld; een werkelijk op de kosten gebaseerde typegoedkeuring zou bestaan; de accrediteringscriteria volledig zouden worden geharmoniseerd; een regelgevingskader zou worden ingevoerd voor radio-eindapparatuur die gebruik gemaakt van het voor telecommunicatie bestemde frequentiespectrum; het frequentiespectrum over de volle breedte efficiënt zou worden gebruikt; grote schaalvoordelen in dit nieuwe strategische marktsegment mogelijk zouden worden. De eerste aanbeveling is dat beide richtlijnen, gezien de ingrijpende gevolgen van de hiervoor behandelde punten, grondig worden herzien en aangepast aan de nieuwe dynamiek van de markt en de toekomstige behoeften van de Europese informatiemaatschappij. Met de overige drie aanbevelingen wordt beoogd om vooruitlopend op deze grondige herziening onmiddellijke verbeteringen te bewerkstelligen op de bovengenoemde punten. 40 AANBEVELINGEN Op grond van het fundamentele karakter van de in dit voortgangsrapport aan de orde gestelde kwesties en de veranderingen in het telecommunicatieklimaat sinds de invoering van de richtlijnen wordt de volgende aanbeveling gedaan: Aanbeveling 1: Aanbevolen wordt de beide richtlijnen ingrijpend te herzien en waar nodig aan te passen aan de nieuwe dynamiek van de markt en de behoeften van de Europese informatiemaatschappij in de komende tien jaar. Daarbij moet terdege rekening worden gehouden met de huidige en geplande horizontale wetgeving en met de ontwikkelingen in verband met de liberalisering van de infrastructuur. Intussen kunnen enkele dringende kwesties met een aantal korte-termijnmaatregelen worden aangepakt. De volgende aanbevelingen zijn gericht op een zo groot mogelijke synergie tussen de direct betrokken spelers om de achterstand in te lopen die helaas is ontstaan. Zij zijn op onmiddellijk resultaat gericht. • Op normalisatiegebied heeft de ervaring uitgewezen dat de behoeften op regelgevingsgebied, die een één-op-één correlatie vertonen met de in beide richtlijnen opgenomen fundamentele voorschriften, niet op effectieve wijze worden doorgegeven aan de normalisatie-instellingen, met name het ETSI. De huidige procedures waarbij de communicatie via de TBR-manager van het ETSI, de rapporteur van het ETSI, de contactpersoon van het TRAC en vervolgens terug naar de technische vergadering van het ETSI en de diensten van de Commissie verloopt, bieden aanzienlijke ruimte voor verbetering. De grote vertraging en de ruimte voor uiteenlopende interpretaties zouden kunnen worden beperkt indien er bij de Commissie één enkel informatiepunt zou komen waarbij relevante gebeurtenissen onmiddellijk worden gemeld. Deze opmerking brengt ons tot de volgende aanbeveling: Aanbeveling 2: Om de voor de normalisatie-instellingen, met name het ETSI, bestemde richtsnoeren ten aanzien van de randvoorwaarden, doelstellingen en eisen met betrekking tot de regelgeving te verbeteren, dient de huidige communicatieketen te worden vervangen door een centraal management-informatiepunt binnen de diensten van de Commissie. De diensten van de Commissie zouden vanzelfsprekend rekening blijven houden met de belangen van alle partijen, de industrie, regelgevingsinstanties en exploitanten. • Uit ervaring is gebleken dat de ETSI-procedures, met name voor de consensusvorming en de besluitvorming na de openbare raadpleging, verantwoordelijk zijn voor nodeloze vertraging bij de ontwikkeling van de TBR's. Waarschijnlijk zou veel tijd kunnen worden bespaard als bij alle beslissingen van het ETSI op alle niveaus al vanaf het moment dat de opdracht voor een TBR wordt gegeven, rekening wordt gehouden met 41 de uiteindelijke stemming. Het gehele proces dient onder de loep te worden genomen, vanaf de taakomschrijving tot en met de publikatie in de vorm van nationale voorschriften: Aanbeveling 3: Gelet op de aanzienlijke vertragingen die bij de uitwerking van de CTR's optreden ten gevolge van de huidige werkwijze, dienen de procedures en besluitvormingsmechanismen ten behoeve van de ontwikkeling van de CTR's op alle niveaus te worden herzien. Daarbij dient rekening te worden gehouden met de noodzaak dat in de uiteindelijk stemmingsfase overeenstemming wordt bereikt en dient het toepassingsgebied altijd strikt te worden beperkt tot de toepasselijke fundamentele voorschriften. • Dat er veel tijd verstrijkt tussen de goedkeuring van de ontwerp-maatregelen door het ACTE en de bekendmaking van de maatregelen in het Publikatieblad moet ten dele worden toegeschreven aan het feit dat de in de beschikkingen aangehaalde technische specificaties door de vertaaldienst van de Commissie in alle talen van de Gemeenschap moeten worden vertaald. Het totale proces zou aanmerkelijk sneller kunnen verlopen, als alleen de beschikking zelf zou worden vertaald: Om in deze situatie verbetering te brengen wordt verwezen naar aanbeveling 3, die een directe parallel heeft in bijgaande resolutie van de Raad (ref. ontwerp-resolutie van de Raad, onder "verzoekt de Commissie", sub c)): Aanbeveling 4: Om ervoor te zorgen dat de beschikkingen van de Commissie op tijd beschikbaar zijn, zouden de diensten van de Commissie de vertaling van de bijlagen bij deze beschikkingen tot een minimum moeten beperken, zij het met inachtneming van de wettelijke verplichtingen ten aanzien van de CTR's. 42 DE ACTEURS EN HET SYSTEEM -Ui- OFFICIAL JOURNAL! (2) REPORT TO EP & COUNCIL •w EQUIPMENT SUPPLIERS (4) ETSI (5) COMMISSION (6) ACTE (9) TECHNICAL COMMITTEES mr NETWORK OPERATORS! (12) TRAC 7) MEMBER STATE OR EFTA MEMBER (8) NOTIFIED BODY (10) DESIGNATED LABORATORY i^Xcx Bijlage lrGoedkeuringsprocedure voor de CTR's De Acteurs en het Systeem Publikatieblad 1. 2. Rapport aan de Raad en het EP Leveranciers apparatuur 3. ETSI 4. 5. Commissie 6. ACTE Lid-Staat of EVA-lid 7. 8. Aangemelde instantie 9. Technische comitis 10. Aangewezen laboratorium 11. Netwerkexploitanten 12. TRAC In het volgende schema is de totale procedure geschetst, inclusief het overleg: ACTE:Het Comité voor de goedkeuring van eindapparatuur werd opgericht uit hoofde van de Eindapparatuurrichtlijn ten einde de Commissie te adviseren over de harmonisatie van de technische normen voor eindapparatuur. Het ACTE staat onder voorzitterschap van een vertegenwoordiger van de Commissie en bestaat uit delegaties van alle Lid-Staten. Het comité heeft een raadgevend karakter. Het advies van het comité kan op twee verschillende manieren worden vastgesteld. Enerzijds kan het comité worden verzocht een algemeen advies uit te brengen, zo nodig door middel van een stemming. Een dergelijk advies wordt vastgesteld bij gewone meerderheid van stemmen. Anderzijds kan het advies, met name wanneer het gaat om het vaststellen van het type eindapparatuur waarvoor een CTR moet worden ontwikkeld of in een later stadium bij een advies over de ontwerp-maatregelen die door de vertegenwoordigers van de Commissie worden voorgesteld, worden vastgesteld bij gekwalificeerde meerderheid van stemmen als bedoeld in artikel 148, lid 2, van het Verdrag. Het TRAC, het ETSI en de EVA-landen mogen waarnemerdelegaties naar het ACTE afvaardigen. Deze delegaties nemen aan alle werkzaamheden van het ACTE deel, behalve wanneer het regelgevingsaspecten betreft. Het comité is onderworpen aan de regels voor comités die voor alle door de Commissie voorgezeten comités gelden. Deze regels 43 ETSI: TRAC: hebben betrekking op aspecten zoals de stemprocedure, de vertegenwoordiging, quora, enz. Het Europees Instituut voor telecommunicatienormen heeft meer dan 300 leden uit alle geledingen van de telecommunicatiesector. Het lidmaatschap staat open voor alle landen die bij de CEPT zijn aangesloten (het vasteland van Europa). Het ETSI stelt onder meer in opdracht van de Commissie de TBR's samen op basis van één of meer Europese Telecommunicatienormen (ETS'en). Het ETSI draagt de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de in de CTR's aangehaalde normen. Het Comité voor de toepassing van telecommunicatievoorschriften adviseert de Commissie op haar verzoek over de opzet van een technisch samenhangend raamwerk voor de CTR's en assisteert bij de uitwerking van de opdrachtomschrijvingen voor de TBR's. Het TRAC bestaat overwegend uit delegaties uit de Lid-Staten, de EVA-landen en enkele andere Europese landen, die de regelgevingsinstanties en de exploitanten vertegenwoordigen. Het TRAC draagt nog andere verantwoordelijkheden die geen verband houden met de CTR- regeling. Zo adviseert zij het ETSI over diens werkprogramma. ADLNB: Het lidmaatschap van de Vereniging van aangewezen laboratoria en aangemelde instanties staat open voor alle aangewezen laboratoria (DL's) en alle aangemelde instanties (NB's). De DL's zijn belast met de beproeving en de NB's met de typegoedkeuring van telecommunicatieapparatuur onder de vigerende nationale wetgeving. De ADLNB vormt een platform voor informatie-uitwisseling tussen DL's en NB's en voor een discussie over de toepassing van de conformiteitsbeoordelingsprocedures (zie punt 3. 1). LS: De regeringen van de Lid-Staten (LS) zijn verantwoordelijk voor de aanwijzing van de aangemelde instanties en aangewezen laboratoria, voor de passende accrediteringen en voor de toepassing van de desbetreffende nationale wetgeving om de markt voor telecommunicatie-eindapparatuur te harmoniseren. Zij moeten ervoor zorgen dat de nationale keuringsregelingen die door de NB's en DL's worden uitgevoerd, zich beperken tot de fundamentele voorschriften die in de CTR's zijn opgenomen. Zij zijn voorts belast met het markttoezicht en moeten ervoor zorgen dat apparatuur alleen in de handel wordt gebracht als zij voorzien is van de CE-markering. Om aan de uit de GATT voortvloeiende internationale verplichtingen te voldoen, heeft de Commissie toegezegd alle CTR's vóór de bekendmaking in het Publikatieblad te zullen notificeren. De kennisgevingen worden gericht aan het GATT-comité voor technische handelsbelemmeringen. De kennisgevingen vinden plaats uit hoofde van artikel 2. 5 van de GATT-TBT-Code, aangezien de CTR's worden gezien als technische voorschriften die "ernstige gevolgen kunnen hebben voor het handelsverkeer van andere Leden". Er zij op gewezen dat de CTR's niet vallen onder Artikel 4 van de GATT-TBT-Code, dat betrekking heeft op het opstellen, aannemen en toepassen van normen. 44 Bijlage 2: Aantallen personen met bijzondere behoeften in Europa Volgens het rapport "De vergeten miljoenen: Toegang tot de telecommunicatiediensten voor mensen met een handicap" (1994, Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen, Luxemburg) leven er in Europa ongeveer 100 miljoen ouderen en 50 miljoen gehandicapten. Het rapport geeft de volgende lijst van handicaps: Motorisch gehandicapten Rolstoelgebruikers Mensen die alleen met hulpmiddelen kunnen lopen G ehoorgestoor den Doven Hardhorenden Visueel gehandicapten Blinden Slechtzienden Mensen met een spraak- of taalstoornis Spraak Taal Dyslexie Intellectueel gehandicapten Vaardigheidsstoornissen Gemis van het gebruik van de vingers Gemis van het gebruik van een arm • Verminderde kracht Verminderde coördinatie 2. 800. 000 45. 000. 000 1. 100. 000 80. 000. 000 1. 100. 000 11. 500. 000 2. 300. 000 5. 600. 000 25. 000. 000 30. 000. 000 1. 100. 000 1. 100. 000 22. 500. 000 11. 500. 000 Alle genoemde handicaps hebben gevolgen voor de toegang tot de telecommunicatiediensten, ofschoon gehandicapten een groot deel van de markt voor telecommunicatiediensten vertegenwoordigen. toch duidelijk 45 Bijlage 3: Lijst van aangemelde instanties en aangewezen laboratoria Deze lijst heeft betrekking op de situatie op 31 oktober 1995. Op gezette tijden zullen in het Publikatieblad bijgewerkte lijsten verschijnen. Men kan zekerheid verkrijgen over de actuele stand van zaken met betrekking tot de aangemelde instanties en aangewezen laboratoria door contact op te nemen met de relevante aangemelde instantie. LIJST VAN AANGEMELDE INSTANTIES Naam en adres NATIONAL STANDARDS AUTHORITY OF IRELAND Nsai, Gasnevin IRL - Dublin 9 ISTITUTOITALIANO DEL MARCHIO Dl QUALITA - IMQ Slsfema CSQ V. Quintiliano 43 1-20138 Milano DIRECTION GENERALE DES POSTES ET TELECOMMUNICATIONS 20 Avenue de Ségur F - 75700 Paris ISPETTORATO GENERALE DELLE TELECOMUNICAZIONE IGT Viale America 201 1-00144 Roma HOOFDDIRECTIE TELECOMMUNICATIE EN POST - DIRECTIE OPERATIONELE ZAKEN Postbus 450 NL - 9700 AI Groningen Identi- ficatie- nr. 0050 Verantwoordelijk voor de volgende produkten Verantwoordelijk voor de volgende procedures/modules Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktiekwal ite its be waking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlagen van de richtlijnen Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV 0051 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage III Bijlage IV 0165 Alle telecommunicatie- eindapparatuur 0166 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwal ite its bewaking Volledige kwaliteitsbewaking Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Bijlage I Bijlage II 0167 Alle telecommunicatie- eindapparatuur en apparatuur voor satellietgrondstations Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage I Bijlage 11 46 Naam en adres BRITISH APPROVALS BOARD FOR TELECOMMUNICATIONS BABT Claremont House, 34 Molesey Road, Hersham, Walton-on-Thames Surrey UK - KT124RQ TELESTYRELSEN Holsteinsgade 63 DK - 2100 Kobenhavn BUNDESAMT FUR ZULASSUNGEN IN DER TELEKOMMUNIKATION BZT Postfach 10 04 43 D - 66004 Saarbrücken DELTA DANSK ELEKTRONIK, LYS & AKUSTIK Venlighedsvej 4 DK - 2970 Horsholm Identi- ficatie- nr. 0168 Verantwoordelijk voor de volgende produkten Verantwoordelijk voor de volgende procedures/modules Bijlagen van de richtlijnen Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV 0170 Alle telecommunicatie- eindapparatuur 0188 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage I Bijlage II Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage I Bijlage 11 Bijlage III Bijlage IV 0199 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage III Bijlage IV 0341 0344 0402 DIRECCION GENERAL DE TELECOMUNICACIONES Plaza de la Cibeles S/N Palacio de Comunicaciones E - 28014 Madrid KEMA NV Kwaliteitssystemen Postbus 9035 Utrechtseweg 310 NL - 6800 Et Arnhem SWEDISH NATIONAL TESTING AND RESEARCH INSTITUTE SP Box 857 S- 501 15 Boras Alle telecommunicatie- eindapparatuur en apparatuur voor satellietgrondstations Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Alle telecommunicatie- eindapparatuur en apparatuur voor satellietgrondstations Eindapparatuur bestemd voor aansluiting op afstand op openbare analoge netwerken, m. u. v. PABX-apparatuur Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage III Bijlage IV Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage I Bijlage II 47 Naam en adres SISCERTIFIERINGAB Box 3295 S - 103 66 SEMKO AB Box 1103 S - 164 22 Kista Identi- ficatie- nr. 0412 0413 Verantwoordelijk voor de volgende produkten Verantwoordelijk voor de volgende procedures/modules Bijlagen van de richtlijnen Alle telecommunicatie- eindapparatuur Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage III Bijlage IV Overeenstemming met het type Bijlage 2 Faxapparatuur en faxmodems Modems, los of als kaart in een PC of laptop Computerapparatuur die op een telecomnet is aan te sluiten Alarmapparatuur die op een telecomnet is aan te sluiten Afstandsbedienings- of besturingsapparatuur die op een telecomnet is aan te sluiten Faxschakelaars Eindapparatuur voor gehandicapten, Nummerzenders INSTITUTO DAS COMUNICACOES DE PORTUGAL ICP Avenida José Malhoa, Lote 16832 P - 1000 Lisboa SUOMEN STANDARD- ISOIMISLIITTOSFS SERTIFIOINTIOSASTO (FINNISH STANDARDS ASSOCIATION SFS - CERTIFICATION DEPARTMENT Maistraatinportti 2 FIN - 00240 Helsinki COMLAB Com lab P. O. Box 96 N - 2007 Kjeller 0415 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV 0416 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage III Bijlage IV 0436 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage I Bijlage II 48 Naam en adres ÖSTERREICHISCHER VERBAND FÜR ELEKTROTECHNIK (ÖVE) Eschenbachgasse 9 l - 1010 Wien INSTITUT BELGE DES SERVICES POSTAUX ET DES TELECOMMUNICATIONS IBPT Avenue de l'Astronomie 14 Boîte 21 B - 1030 Bruxelles SERVICE DE L'ENERGIE DE L'ETAT SEE B. P. 10 L - 2010 Luxembourg P - 1000 Lisboa TELECOMMUNICATIONS ADMINISTRATION CENTRE TAC P. O. Box 53 FIN-00211 Helsinki DANSK STANDARD Baunegardsvej 73 DK - 2900 Hillerup NATIONAL TELECOMMUNICATIONS COMMISSION (NTC) 60, Kiffisias Avenue GR - 15125 Maroussi Verantwoordelijk voor de volgende produkten Verantwoordelijk voor de volgende procedures/modules Bijlagen van de richtlijnen Identi ficatie nr. 0462 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Bijlage 1 Bijlage II Bijlage III 0468 Alle telecommunicatie- eindapparatuur 0499 Alle telecommunicatie- eindapparatuur en apparatuur voor satellietgrondstations 0523 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Type-onderzoek Overeenstemming met het type Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Bijlage I Bijlage II 0527 Alle telecommunicatie- eindapparatuur 0544 Alle telecommunicatie- eindapparatuur Produktkwaliteitsbewaking Volledige kwaliteitsbewaking Type-onderzoek Overeenstemming met het type Bijlage III Bijlage IV Bijlage I Bijlage II 49 Bijlage 4:Verwijzingen naar goedgekeurde CTR's in het Publikatieblad GSM Toegang GSM Telefonie DECT Toegang DECT Telefonie TBR Publikatieblad TBR 5 (PB nr. L 8, 94/11/EG) TBR 9 (PB nr. L 8, 94/12/EG) TBR 6 (PB nr. L 194, 94/471/EG TBR 10 (PB nr. L 194, 94/472/EG ONP Huurlijnen, 2 Mbit/s, niet gestructureerd TBR 12 (PB nr. L 194, 94/470/EG ONP Huurlijnen, 64 Kbit/s TBR 14 (PB nr. L 339, 94/821/EG ISDN Enkelvoudige toegang, overbruggingsmaatregel ISDN Meervoudige toegang, overbruggingsmaatregel (PB nr. L 329, 94/797/EG (PB nr. L 329, 94/796/EG) ERMES TBR 7 (PB nr. L 182, 95/290/EG) 50 ISSN 0254-1513 COM(96) 114 def. DOCUMENTEN NL 15 06 Catalogusnummer : CB-C0-96-127-NL-C ISBN 92-78-01790-6 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg •51