title: VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE over de toepassing van Richtlijn 90/377/EEG van de Raad betreffende een communautaire procedure inzake de doorzichtigheid van de prijzen van gas en elektriciteit voor industriële eindverbruikers

eurovoc_concepts:
electrical energy
gas
intermediate consumption
price of energy
prices policy

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brossel, 15. 03. 1996 COM(96) 92 def VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE over de toepassing van Richtlijn 90/377/EEG van de Raad betreffende een communautaire procedure inzake de doorzichtigheid van de prijzen van gas en elektriciteit voor industriële eindverbruikers (ingediend door de Commissie in overeenstemming met artikel 8 van Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990) INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING EN BELEIDSLIJNEN EERSTE DEEL: TENUITVOERLEGGING VAN DE RICHTLIJN 1. 2. Procedure De juridische aspecten 2. 1. Omzetting 2. 2. Wijzigingen in de richtlijn 3. Uitbreiding van de richtlijn tot nieuwe landen 3. 1. De nieuwe Lid-Staten 3. 2. De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte 3. 3. DeLMOE 4. De werking van de richtlijn 4. 1. De meegedeelde prij sgegevens 4. 1. 1. Evaluatie van de situatie 4. 1. 2. "Marker Prices" 4. 1. 3. Toepassing van de voorschriften inzake de vertrouwelijkheid 4. 1. 4. De onderverdeling van de verbruikers en de corresponderende volumes 4. 1. 5. Verificatie van de gegevens 4. 1. 6. Wat onder "plaatsen" moet worden verstaan 4. 2. De prijsstelsels 5. Publikatie van de resultaten TWEEDE DEEL: ONDERZOEK VAN DE RESULTATEN Huidige situatie en prijsontwikkeling 6. Methodes 6. 1. De gekozen meeteenheden 6. 2. De selectie 6. 3. Het effect van de indirecte belastingen 7. Analyse van de aan de industrie berekende elektriciteitsprijzen in de Gemeenschap 7. 1. Elektriciteitsprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, in nationale valuta op 1 januari 1985-90-95 Produktiviteit a) Een dalende trend in de tarieven b) 7. 2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, uitgedrukt in KKS 7. 2. 1. Rangorde van de plaatsen 7. 2. 2. Wijzigingen in de rangorde tussen 1990 en 1995 7. 2. 3. Elektriciteitsprijzen in ECU 7. 2. 4. Convergentie-onderzoek 8. Analyse van de aan de industrie berekende gasprijzen in de Gemeenschap 8. 1. Gasprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, uitgedrukt in de nationale munteenheid, per 1 januari 1985, 1990 en 1995 Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, in KKS 8. 2. 8. 2. 1. Rangorde van de plaatsen op 1 januari 1995 8. 2. 2. Gasprijzen in ECU 8. 2. 3. Convergentie-onderzoek BIJLAGEN Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990, omzetting in bepalingen van nationaal recht a. b. Industriële referentieverbruikers van elektriciteit Industriële referentieverbruikers van gas Lijst van tot dusver gepubliceerde nummers van "statistiques en bref' Prijzen exclusief belasting van elektriciteit voor industrieel gebruik in Duitsland Aan industriële verbruikers berekende elektriciteitsprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, in de nationale valuta, per 1 januari 1985 - 1990 - 1995 EUR12: elektriciteitsprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers (in KKS/10 MWh per 1/01/1995) EUR12: elektriciteitsprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers (in KKS/10 MWh per 1/01/1990) Plaatsen per 1 januari 1995, naar prijs gerangschikt Plaatsen per 1 januari 1990, naar prijs gerangschikt 1. 2. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Elektriciteitsprijzen in ecu/10 MWh/jaar (1 januari 1985 - 1990 - 1995) 11. Gasprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers en ontwikkeling daarvan, in de nationale valuta, per 1 januari 1985 - 1990 - 1995 12. 13. 14. EUR12: gasprijzen excl. belasting, voor industrieel verbruik, in KKS/100 GJ per 01/01/1995 EUR12: gasprijzen excl. belasting voor industrieel verbruik in KKS/100 GJ, per 01/01/1990 Gasprijzen excl. belasting voor industrieel verbruik in Duitsland per 1 januari 1990 en 1995 15. Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil per 1 januari 1995 16. Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil ( per 1 januari 1990) 17. Gasprijzen in ecu 1985 - 1990 - 1995 GRAFIEKEN I. Elektriciteitsprijzen 1985 - 1990 - 1995: II. Aardgasprijzen 1985 - 1990 - 1995: SAMENVATTING EN BELEIDSLIJNEN Het onderhavige beknopte verslag over de toepassing van de Richtlijn "Doorzichtigheid gas- en elektriciteitsprijzen" is het tweede in zijn soort*. Enerzijds wordt hierin de werking van Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990 geanalyseerd en anderzijds wordt nagegaan hoe de gas- en elektriciteitsprijzen zich in de verschillende Lid-Staten ontwikkeld hebben. Dit verslag is in overeenstemming met artikel 8 van de Richtlijn opgesteld. In het EERSTE DEEL van het verslag, betreffende de werking van de richtlijn, wordt gewag gemaakt van de moeilijkheden die de diensten van de Commissie bij de tenuitvoerlegging van de richtlijn hebben ondervonden. De Lid-Staten zullen elk worden verzocht verbeteringen aan te brengen in de wijze waarop zij hun gegevens verzamelen, zodat de voor de toezending van de informatie gestelde termijnen volledig in acht genomen worden. Nu er zoveel meer landen aan de enquête deelnemen, wordt het steeds minder aanvaardbaar dat de publikatie door de onachtzaamheid of traagheid van één enkele Lid-Staat kan worden opgehouden. De Commissie zal met de deskundigen van de werkgroep "energieprijzen" nagaan in welke opzichten de toepassing van de richtlijn kan worden verbeterd, waarbij vooral zal worden uitgegaan van de gegevens die de prijsvergelijking heeft opgeleverd. Het accent zal komen te liggen op een verbetering van de betrouwbaarheid en representativiteit van de prijzen. Aangezien de mededeling van de in lid 3 van artikel 1 van de richtlijn bedoelde onderverdeling nogal wat voeten in de aarde heeft gehad, worden er in dit verslag voorstellen gedaan om de grenzen van de verschillende verbruikscategorieën te herzien. Tevens zullen er bijzondere inspanningen vereist zijn om duidelijker aan te geven welke informatie met betrekking tot de in lid 2 genoemde prijsstelsels moet worden verschaft. Wat de "Marker Price" betreft, wijst de Commissie de Lid-Staten erop hoe belangrijk het is dat men het er in de deskundigengroep over eens wordt wat kenmerkend is voor de vraag van de theoretische consument, waarop de Marker Price van toepassing is, een en ander in overeenstemming met punt 15, tweede alinea, van de bijlage "elektriciteit", alsmede over de inachtneming van de in punt 16 tot en met 21 van deze bijlage genoemde verplichtingen betreffende de mededeling van bijzondere representatieve factoren en prijsverlagingen, van het aantal verbruikers en het globale verbruik per categorie. Bij uitblijven van deze informatie, is de Marker Price niet langer representatief voor de werkelijk aan de verbruiker berekende prijzen en moeten deze voor analysedoeleinden onbruikbaar worden geacht. Evenals in het verleden zal het BSEG zich aan het toezicht op de in het kader van de richtlijn verschafte gegevens blijven wijden. Het zal nagaan op welke wijze de uit hoofde van de mededelingsplicht in het kader van de richtlijn verstrekte gegevens op hun betrouwbaarheid kunnen worden getoetst, waarbij bepaalde verbruikers eventueel rechtstreeks kunnen worden benaderd. Zie COM(93)666 def. van 16 december 1993. 5 Met de richtlijn wordt thans, met name in Duitsland en dank zij de uitbreiding met de nieuwe Lid-Staten, een groter grondgebied bestreken, hetgeen niet wegneemt dat er in andere jgevallen nog een aantal leemtes blijven bestaan. De elektriciteitsprijzen zijn doorzichtig genoeg, maar wat de grootste consumenten betreft, gaat het met de doorzichtigheid van de gasprijzen de verkeerde kant op. De Commissie zal de deskundigen vragen de oorzaken van deze achteruitgang samen met haar onder de loep te nemen met het doel deze situatie te verhelpen. De Commissie is ook bezorgd over de praktijken die ingang vinden wanneer uitzonderingen op de geheimhoudingsplicht met betrekking tot handelsgegevens tot regel worden verheven, hetgeen de kwaliteit van de informatie niet ten goede komt. Het aantal prijsaanmeldingen loopt namelijk terug op plaatsen waar een liberaliseringsproces op gang is gekomen, een en ander in verband met de snelle toename van het aantal leveranciers en de hieruit voortvloeiende verbrokkeling van de markt. Het gebeurt steeds vaker dat geen enkele leverancier aan de voor een verbruikscategorie noodzakelijke drie afnemers komt om ontheffing te verkrijgen van de geheimhoudingsplicht en de desbetreffende prijs te kunnen mededelen. Hier zou men duidelijk moeten aangeven dat de drie- verbruikersregel natuurlijk per plaats en niet per leverancier wordt toegepast. De Commissie waarschuwt tegen deze afwijkende praktijk, omdat doorzichtigheid, ongeacht de aard van de regeling of het type marktorganisatie, op deze plaatsen noodzakelijk blijft. * * * De analyse van de door het BSEG in het kader van de richtlijn ontvangen prijsgegevens vormt het onderwerp van het TWEEDE DEEL van het verslag. Deze analyse blijft beperkt tot de prijzen van gas en elektriciteit waarvan uit hoofde van artikel 8 van de richtlijn mededeling moet worden gedaan. Politiek gezien heeft deze analyse, tegen de achtergrond van de huidige onderhandelingen op de interne,, ftas- en elektriciteitsmarkt, tot doel een antwoord te geven op de talrijke vragen die rijzen, vooral met betrekking tot de ontwikkeling van de gas- en elektriciteitsprijzen en een eventuele grotere homogeniteit hiervan in de toekomst. Wat dit betreft, hebben de prijzen sinds het eerste verslag geen vermeldenswaardige veranderingen ondergaan, maar als gevolg van grote monetaire fluctuaties, die hun effect op de deviezensituatie niet hebben gemist, hebben zich in de prijsverhoudingen tussen de Lid-Staten ingrijpende wijzigingen voorgedaan. In dit deel van het verslag wordt enerzijds ingegaan op de, in de eigen valuta uitgedrukte, prijsbewegingen binnen elke Lid-Staat, om te zien hoe de prijzen zich hier ontwikkeld hebben en zal anderzijds een comparatief onderzoek naar de koopkrachtstandaard (KKS) ingesteld. Aan de hand van de KKS kunnen de door de monetaire-pariteitschommelingen teweeggebrachte distorsies worden verholpen. De bij dit comparatieve KKS-onderzoek waargenomen tendenzen lijken veel op die welke naar voren komen bij vergelijkingen van de in ECU uitgedrukte prijzen. ECU-prijstabellen zijn in de bijlage te vinden. In de gehele Gemeenschap zijn de elektriciteitsprijzen van januari 1985 tot januari 1995 reëel licht gedaald; terwijl de gasprijzen gelijke tred hebben gehouden met het algemene verloop van de energieprijzen en meer in het bijzonder van de prijzen van aardolieprodukten in de wereld en een sterke daling te zien hebben gegeven. In de elektriciteitsector kunnen de prijsdalingen worden toegeschreven aan produktiviteitswinsten die te danken zijn aan industriële herstructureringen, aan de invoering van nieuwe opwekkingstechnieken, zoals gecombineerde warmte-elektriciteits- produktie, alsmede aan andere nieuwe management- en marketingtechnieken (vraagbeheersing en Integrated Resources Planning - geïntegreerde hulpbron programmering). Met uitzondering van Duitsland kan er in alle Lid-Staten een duidelijk convergerende trend in de gasprijzen wordt vastgesteld. Daarentegen beginnen de elektriciteitstarieven meer uiteen te lopen, hetgeen erop zou kunnen wijzen dat de elektriciteitsector de concurrentie minder goed aankan dan de gasindustrie. In verscheidene Lid-Staten worden de grootste referentieverbruikers van de onderzochte groep lage en betrekkelijk dicht bij elkaar liggende elektriciteitsprijzen berekend. Deze prijzen zijn geconcentreerd in een aantal midden in de Unie gelegen grensgebieden waar de tarieven en prijsstructuren van dien aard lijken te zijn dat grote verbruikers tegen concurrerende prijzen kunnen inkopen. Stellig moet dit worden toegeschreven aan de door de openstelling van de interne markt voor industrieprodukten uitgeoefende druk op de prijsvorming in de elektriciteitsector. In sommige gevallen wordt hierbij niet rekening gehouden met de reële structuur van de bedrijfskosten, hetgeen, getuige de toenemende divergentie van de laagste en hoogste prijzen binnen de onderzochte groep, ten koste van de kleine verbruiker gaat. Dit kruissubsidiërings-verschijnsel doet zich nog meer gevoelen in de gassector, waar de uiterste prijzen van de ondervraagde leveranciers nog veel verder uiteenlopen dan in de elektriciteitsector. Deze verschillen waren nog groter geweest indien men ook voor de grootste verbruiker van de groep over gegevens had beschikt. Voor het industrieel verbruik in de Gemeenschap bedraagt, in januari 1995, het verschil tussen de hoogste en laagste prijzen voor elektriciteit een factor 5 en voor gas een factor 6,5. Dit verschil is groter dan wat men redelijkerwijze aan economische oorzaken kan toeschrijven en kan alleen maar het gevolg zijn van de nationale en zelfs regionale compartimentering van de markt. Dit verschijnsel is bijzonder duidelijk waar te nemen in Duitsland, waar de gasprijzen van alle Lid-Staten het sterkst uiteenlopen en waar de elektriciteitsprijzen in de gehele bovenhelft van de onderzochte groep grote onderlinge verschillen vertonen. Bovendien brengt deze situatie in bepaalde gevallen slecht renderende investeringen of tekortschietende industriële structuren aan het licht. De door de richtlijn geboden openbaarheid van de prijzen had prijsaanpassingen met zich kunnen meebrengen in die gevallen waarin te zeer van de normprijs wordt afgeweken. Maar deze prijstransparantie schijnt op zich niet in staat te zijn een beduidende convergentie van de prijzen teweeg te brengen, zolang de gas- en elektriciteitsmarkt niet voor concurrentie openstaan. Uit een en ander blijkt welke rol doorzichtige prijzen kunnen spelen bij het opsporen van anomalieën die een hinderpaal kunnen vormen voor het energiebeleid en de totstandbrenging van de interne-energiemarkt, of de consumenten in hun belangen kunnen schaden. De Commissie zal via de deskundigengroep blijven ijveren voor meer doorzichtige prijzen, voor een complete onderverdeling van de verbruikers in categorieën in alle Lid-Staten, alsmede voor mededeling van alle op de "Marking Price" betrekking hebbende gegevens; zij zal zich blijven inspannen voor meer homogene prijsstellingssystemen en leveringscondities en een grotere mate van uniformiteit bij de indiening van de prijsgegevens, om de onderlinge vergelijkbaarheid hiervan te vergroten. Deze beleidslijnen stemmen overeen met de conclusies van het voorgaande verslag over de toepassing van de richtlijnen, welke van toepassing blijven (zie blz. 8 van document COM(93)666 de f van 16 december 1993). Tevens zal zij nagaan of het wenselijk is de richtlijn op het punt van de "verbruikscategorieën" en van het begrip "plaats" te verduidelijken, en het geografische toepassingsgebied van de richtlijn te verbeteren. EERSTE DEEL TENUITVOERLEGGING VAN DE RICHTLIJN 1. Procedure Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990 stelt een procedure in waarbij de Lid-Staten worden verzocht aan het Bureau voor de Statistiek van de Europese Gemeenschappen industriële eindverbruikers berekende gas- en elektriciteitsprijzen, van de gehanteerde prijsstelsels, van de onderverdeling van de verbruikers en van de volumes per verbruikscategorie. te doen van de aan (BSEG) mededeling De prijzen en prijsstelsels worden op 1 januari en 1 juli van elk jaar vastgesteld en tijdig aan het BSEG toegestuurd, zodat deze in respectievelijk mei en november kunnen worden gepubliceerd. Deze gegevens worden vanaf 1 juli 1991, op de in de richtlijn aangegeven wijze verzameld. De onderverdeling van de industriële eindverbruikers en de volumes per verbruikscategorie worden om de twee jaar medegedeeld. Deze informatie valt onder de voorschriften voor de vertrouwelijkheid van handelsgegevens en kan niet rechtstreeks worden gepubliceerd. Dank zij deze gegevens kan het BSEG gewogen gemiddelde prijzen vaststellen, alsmede nationale en communautaire prijsindexen die wel mogen worden gepubliceerd. 2. De juridische aspecten 2. 1. Omzetting Op Spanje na hebben alle Lid-Staten de richtlijn in bepalingen van nationaal recht omgezet; tegen Spanje is dan ook een inbreukprocedure aangespannen. Hoewel de Spaanse regering op dit punt tekort is geschoten heeft zij wel de verlangde gegevens in hun totaliteit en volgens de regels medegedeeld. De gegevens betreffende de omzetting van de richtlijn in nationale voorschriften zijn in bijlage 1 te vinden. 2. 2. Wijzigingen in de richtlijn De diensten van de Commissie hebben een procedure tot wijziging van de bijlagen bij de richtlijn in gang gezet, met het oog op een verplaatsing van Berlijn van de zone noord/midden naar de oostelijke zone. In de praktijk wordt bij de mededelingen betreffende Berlijn sinds 1 juli 1993 met deze wijziging rekening in het Publikatieblad volgt gehouden. De desbetreffende bekendmaking binnenkort. 3. Uitbreiding van de richtlijn tot nieuwe landen 3. 1. De nieuwe Lid-Staten De toetreding van drie nieuwe landen tot de Europese Unie heeft tot gevolg gehad dat er een aantal nieuwe plaatsen in de bijlagen van de richtlijn moest worden opgenomen. Het betreft hier een in de Toetredingsakte geregelde automatische technische aanpassing. De voor Oostenrijk vastgestelde plaatsen zijn: Wenen, Ober-österreich en Tirol; voor Finland en Zweden geldt de nationale prijs. Aangezien het in beide laatstgenoemde gevallen om concurrerende markten gaat, kan men bij de representativiteit van deze nationale prijzen vraagtekens plaatsen. Het BSEG heeft de eerste mededelingen binnen de gestelde termijnen ontvangen. 3. 2. De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte Ook in het kader van de EER-Overeenkomst moeten de in de richtlijn bedoelde gegevens aan het BSEG worden meegedeeld. In de praktijk geldt deze verplichting alleen voor Noorwegen; IJsland en Liechtenstein zijn hier namelijk van vrijgesteld. Noorwegen heeft reeds een begin gemaakt met de mededeling van deze gegevens aan het BSEG. De informatie betreffende de uitgebreide Gemeenschap en Noorwegen zal in latere Eurostat-publikaties worden opgenomen. 3. 3. De LMOE Het Witboek van de Commissie over de harmonisatie van de wetgevingen met de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) voorziet in toepassing van de belangrijkste communautaire wettelijke bepalingen op energiegebied op deze landen. De richtlijn betreffende de doorzichtigheid van gas- en elektriciteitsprijzen vormt een van geplande centrale maatregelen. 4. De werking van de richtlijn De samenwerking tussen het BSEG en de met het verzamelen van de gegevens in de Lid-Staten belaste nationale instanties kan bevredigend worden genoemd. De met het zowel technische als vanuit handelsoogpunt gezien gevoelige karakter van de werkzaamheden samenhangende praktische moeilijkheden worden aangepakt door nationale deskundigen die ook echt resultaten willen boeken, hetgeen echter niet betekent dat er altijd voor de snelste of meest bevredigende oplossingen gekozen wordt. 4. 1. De meegedeelde prijsgegevens 4. 1. 1. Evaluatie van de situatie Wat elektriciteit betreft, worden alle gegevens meegedeeld en gepubliceerd, behalve in het geval van het Verenigd Koninkrijk waar alleen voor Londen volledige gegevens voorhanden zijn. Wat gas betreft, wordt het steeds moeilijker voor de grootste standaardverbruikers aan de nodige gegevens te komen: in januari 1995 beschikte het BSEG voor de gehele Europese Unie nog maar over twee gegevens. Daar komt nog bij dat de in de richtlijn gestelde termijnen voor de mededeling van de gegevens niet altijd in acht worden genomen, waardoor 10 vertragingen ontstaan bij de "Statistiques en bref' (voorheen: "informations rapides"). 4. 1. 2. "Marker Prices" De in hoofdstuk II van de bijlage "elektriciteit" van de richtlijn gevraagde "Marker Prices" zijn van toepassing op verbruikers waarvan de maximale vraag hoger ligt dan de hoeveelheid die met de grootste standaardverbruiker (=10 MW) correspondeert. Het betreft hier drie categorieën industriële verbruikers met een maximale vraag van ongeveer: 25 MW, met inbegrip van verbruikers waarvan het maximale afgenomen vermogen ergens tussen 17,5 MW en 37,5 MW ligt, 50 MW (maximaal afgenomen vermogen tussen 37,5 en 62,5 MW), 75 MW (maximaal afgenomen vermogen tussen 62,5 en 75,0 MW). Voor negen Lid-Staten zijn deze Marker Prices beschikbaar. Denemarken, Ierland en Luxemburg hebben, in overeenstemming met de richtlijn, geen gegevens meegedeeld omdat hier minder dan drie verbruikers per categorie zijn. De aandacht van de Lid-Staten wordt hier gevestigd op het vanzelfsprekende feit dat mededeling van de desbetreffende gegevens, binnen de volgende termijn en zonder verdere rappels van het BSEG, verplicht wordt zodra een van deze categorieën drie verbruikers telt (bij deze grens houdt de vertrouwelijkheid van de gegevens op). In een aantal Lid-Staten moeten de kenmerken van de gas- en elektriciteitsleverantie waarop de Marker Price betrekking heeft (belastingsfactor, verdeling tussen piek- en daluren, enz. ) nog worden vastgesteld. Bij gebrek aan deze gegevens kan het BSEG niet voor de uniformiteit van de verstrekte gegevens instaan. Hetzelfde geldt voor de in punt 17 van de bijlage "elektriciteit" beschreven bijzondere factoren, die bepalend zijn voor eventuele prijsverlagingen en waarvoor in punt 18 van deze bijlage wordt aangegeven op welke wijze deze moeten worden medegedeeld. De diensten van de Commissie zullen met elk van de betrokken Lid-Staten nagaan welke hinderpalen een regelmatige toezending van deze gegevens in de weg staan en op welke manier de kwaliteit van de gepubliceerde gegevens kan worden verbeterd. 4. 1. 3. Toepassing van de voorschriften inzake de vertrouwelijkheid De steeds grotere moeilijkheden die sommige Lid-Staten ondervinden bij het verzamelen van prijsgegevens zijn voor een groot deel te wijten aan een slechte toepassing van de in punt 20 van de bijlage "gas" en in punt 19 van de bijlage "elektriciteit" genoemde voorschriften inzake de vertrouwelijkheid van de gegevens. Een onmiddellijk gevolg van de liberalisering van de nationale gas- of elektriciteitsector is namelijk dat, in een gegeven regio, het aantal transacties met verschillende leveranciers groter wordt, zodat het almaar moeilijker wordt hier drie verbruikers te vinden die door één en dezelfde distributeur bediend worden. Er zij nog eens op gewezen dat er krachtens de richtlijn in de betrokken Lid-Staat of regio minstens drie verbruikers per categorie moeten zijn en dat het niet de bedoeling is deze bepaling tot de distributiebedrijven uit te breiden. Bij strikte toepassing van dit voorschrift zouden in een gegeven regio in het geheel geen 11 prijzen meer distributiebedrijven hier elk minder dan drie afnemers per categorie hebben. kunnen worden meegedeeld wanneer verschillende Bij wijze van voorbeeld noemen wij hier Londen dat als enige van de vier lokaties in het Verenigd Koninkrijk volledige gegevens over de elektriciteitsprijzen per januari 1995 heeft verschaft. Uit het verloop van de reële prijzen (uitgedrukt in KKS (= koopkrachtstandaard)) te Londen blijkt een algemene neerwaartse trend van Ia tot Igl, tussen 1990 en 1995 (Ih en //' voor januari 1990 zijn nog niet medegedeeld). Deze daling bedraagt maximaal 20,8% in Ie, 12,1% in Ig, 8% in Ia en Ib en circa 4% in Id en If Kijkt men evenwel naar de weinige vergelijkbare gegevens die voor de andere plaatsen voorhanden zijn, dan tekent zich een andere prijsontwikkeling af: te Leeds worden in Ia en Ib stijgingen van respectievelijk 6,2 en 9% geregistreerd en een daling met slechts 1,8% in ld en met 9,5% in Ig; te Birmingham stijgen de prijzen alom, behalve in Ig (-17,3%); te Glasgow bedraagt de toename 11% in Ia en Ib voor die verbruikers waarvoor sinds juli 1994 opgave van de prijzen is gedaan. Om te bereiken dat er op dit punt aan de richtlijn wordt voldaan, zal men zich met betrekking tot deze plaatsen bijzondere inspanningen moeten getroosten. In Lid-Staten met vrije concurrentie en prijsvorming is een nationale gemiddelde prijs niet berekend op de grote verscheidenheid van prijzen en niet voldoende om het hoofddoel van de richtlijn te bereiken, zoals geformuleerd in de eerste overweging, waarin gesteld wordt dat "de doorzichtigheid van de energieprijzen, inzoverre deze de voorwaarden versterkt die waarborgen dat de concurrentie op de gemeenschappelijke markt niet wordt vervalst voor de verwezenlijking en de goede werking van de interne energiemarkt van essentieel belang is". Dit houdt in dat men over voldoende prijsgegevens moet beschikken om te kunnen nagaan of deze voorwaarden daadwerkelijk zijn vervuld. De werkgroep "energieprijzen" zal in overleg met de Commissie bekijken hoe een meer volledige prijsinformatie kan worden bewerkstelligd, zonder hierbij inbreuk te plegen op het handelsgeheim van de betrokken ondernemingen. 4. 1. 4. De onderverdeling van de verbruikers en de corresponderende volumes De in artikel 1, lid 3, van de Richtlijn bedoelde onderverdeling van de verbruikers en de volumes per verbruikscategorie werpt een aantal problemen op, omdat in sommige Lid-Staten de klantenadministratie die de bedrijven erop na houden niet zodanig is gestructureerd dat deze onderverdeling gemakkelijk terug te vinden is. Aangezien in de Richtlijn geen definitie van het begrip "verbruikscategorie" wordt gegeven, heeft het BSEG geprobeerd zich hierbij op de referentieverbruiker te baseren. (Zie de door het BSEG onder de geënquêteerden verspreide nota over de toepassing van Richtlijn 90/377/EEG). Wel moet worden opgemerkt dat artikel 1 geen definitie van de categorieën geeft en geen beletsel vormt voor de vaststelling van andere uiterste waarden voor de categorieën waarop deze onderverdelingen van toepassing kunnen zijn. Daar het in de praktijk zeer moeilijk blijkt te zijn deze categorieën met de referentieverbruiker in overeenstemming te brengen, zou de Commissie zeer wel kunnen voorstellen deze kwestie in het kader van de Zie bijlage 2, blz. 29. 12 werkgroep te herzien, ten einde een formule uit te werken waardoor een behoorlijke informatie gewaarborgd blijft, zonder dat de doorzichtigheid er onder de lijden heeft. In artikel 1, lid 3, wordt weliswaar duidelijk aangegeven dat de bedoelde eindverbruikers in de bijlagen worden genoemd, maar er wordt met geen woord gerept over hetgeen onder een onderverdeling van de verbruikers moet worden verstaan, terwijl evenmin nader op de grenzen tussen de categorieën wordt ingegaan. Daarom meent de Commissie dat de in lid 3 van artikel 1 bedoelde gegevens niet alleen op de referentieverbruiker (een type verbruiker die zich per definitie niet aan de grens van een categorie kan bevinden), maar even goed op andere afnemerscategorieën betrekking zouden kunnen hebben (bijvoorbeeld het MKB), waardoor het BSEG in staat zou zijn gemiddelde verkoopprijzen te berekenen. Hiertoe is het nodig dat mededeling wordt gedaan van de in elk van deze categorieën verhandelde hoeveelheden en de corresponderende opbrengsten. in het kader van de werkgroep De Commissie zal deze te bereiken dat de "energieprijzen" aan de Lid-Staten voorleggen, om prijsgegevens in kwestie, die voor de totstandkoming van gewogen gemiddelde prijzen en nationale en communautaire prijsindexen van cruciaal belang zijn, zo spoedig mogelijk kunnen worden meegedeeld. interpretatie 4. 1. 5. Verificatie van de gegevens Een veel genoemde lacune in de Richtlijn is het ontbreken van middelen waarmee het BSEG de ontvangen informatie op haar juistheid kan controleren. In het kader van haar werkzaamheden in verband met het observeren van de energiemarkt zou de Commissie kunnen overwegen een speciaal hiertoe aan te wijzen instantie met steekproeven onder de verbruikers te belasten, om de prijsgegevens op hun juistheid te toetsen. 4. 1. 6. Wat onder "plaatsen" moet worden verstaan Er wordt niet met prijsgemiddelden gewerkt, maar de prijzen worden, waar en wanneer mogelijk, per plaats genoteerd om zo de reële situatie van de verbruiker zoveel mogelijk te benaderen. Bij deze plaatsen kan het om een stad, een stadsgebied of een distributienet gaan. Een bepaalde plaats wordt gekozen omdat deze geschikt wordt geacht uit overwegingen van inwonertal, economisch belang en representativiteit of omdat hier verschillende tariefzones bestaan, dan wel met het oog op de harmonisatie tussen de voor de prijzen van verschillende energievormen gebruikte plaatsen, zodat vergelijkingen mogelijk worden. Eventueel zal worden overwogen deze definitie in de bijlagen van de Richtlijn op te nemen. 4. 2. De prijsstelsels Hoewel de gegevens betreffende de prijsstelsels met voldoende regelmaat binnenkomen, is de doorzichtigheid van de prijssystemen voor verbetering vatbaar. Bij analyse bleek namelijk dat de informatie niet in alle Lid-Staten op hetzelfde peil staat. Het BSEG heeft in overleg met de deskundigen van de werkgroep richtsnoeren gepubliceerd, waarbij middelen worden voorgesteld om de samenhang 13 tussen de verstrekte gegevens te verbeteren. De manieren waarop prijzen en tarieven worden vastgesteld vertonen onderling en van plaats tot plaats nog steeds grote verschillen. De gehanteerde prijzen komen voort uit de toepassing van hetzij tarieven, hetzij een standaardcontract waarin de voorwaarden worden vastgesteld waarop een zekere mate van flexibiliteit bij de toepassing kan worden betracht. 5. Publikatie van de resultaten De door het BSEG, in het kader van de Richtlijn, verzamelde gegevens worden gepubliceerd in de serie "Statistiques rapides: Energie et Industrie" en sinds 1995 onder de rubriek "Statistiques en bref'. Sinds de inwerkingtreding van de Richtlijn zijn ter aanvulling van serie 4C (energie en industrie) ook nog vijf jaarboeken voor energieprijzen verschenen. Bijlage 3 bevat een lijst van deze publikaties. De jaarboeken voor energieprijzen bestrijken een groter gebied dan de richtlijn. Behalve uitgebreide chronologische reeksen aan de hand waarvan de prijsinformatie voor gas en elektriciteit, en de gegevens betreffende huishoudelijk en industrieel gebruik van gas en elektriciteit in hun historische context kunnen worden geplaatst, bevatten zij volledige prijsreeksen op energiegebied en meer in het bijzonder voor steenkool, gasolie voor verwarmingsdoeleinden en stookolie residu, brandstoffen waarmee gas en elektriciteit een concurrentieel raakvlak hebben. Ook vindt men in deze jaarboeken een grote verscheidenheid van informatie over de gebruikte methodes en basiseenheden, alsmede over de ontwikkeling van de op deze produkten van toepassing zijnde belastingregeling. Ten slotte gegeven deze jaarboeken nuttige aanwijzingen over de ontwikkeling van het consumptieprijzen-indexcijfer en het BBP in de Lid-Staten. * ** 14 TWEEDE DEEL ONDERZOEK VAN DE RESULTATEN Huidige situatie en prijsontwikkeling 6. Methodes 6. 1. De gekozen meeteenheden Om prijsvergelijkingen tussen de Lid-Staten mogelijk te maken, kan men van twee referentie-eenheden, de ECU of de KKS (koopkrachtstandaard) gebruik maken. Beide eenheden hebben, naar gelang van het met de vergelijking beoogde doel, hun eigen voordelen. De KKS is een op de koopkrachtpariteit van de verschillende nationale valuta gebaseerde referentie-eenheid, die niet door schommelingen in de muntpariteiten wordt beïnvloed. De koopkrachtpariteiten worden uitgewerkt als gemiddelde prijsverhoudingen tussen de verschillende landen voor eenzelfde pakket goederen en diensten. Deze pariteiten worden op zodanige wijze geijkt dat het in KKS uitgedrukte communautaire BBP dezelfde waarde heeft als uitgedrukt in ECU. Bij vergelijking van de prijzen tussen de Lid-Staten, in ECU en dan in KKS, blijkt dat geen enkele valuta precies overeenkomt met de hieraan gerelateerde koopkracht. Dit verschijnsel weerspiegelt de over- of onderwaardering waarvan alle nationale valuta's te lijden hebben. Uit de verhouding tussen KKS en ECU (zie onderstaande tabel) blijkt, voor elke nationale valuta, de orde van grootte van deze relatieve over- of onderwaarderingen. Wanneer deze verhouding boven de 100 ligt, heeft men met een sterke valuta en een hoog algemeen prijspeil te doen; beneden de 100 duidt deze verhouding op een zwakke valuta en een laag prijspeil, hetgeen bevestigd wordt door de in ECU uitgedrukte waardeverschillen van het BBP tussen de Lid-Staten. Wanneer de prijzen in ECU worden uitgedrukt, gaat dit ten nadele van landen met een overgewaardeerde valuta, omdat hun prijzen hierdoor hoger worden dan zij in werkelijkheid zijn, terwijl zich in landen met een zwakke nationale valuta het omgekeerde voordoet. Deze vertekening van de situatie kan worden gecorrigeerd door de prijzen in KKS uit te drukken, waardoor het over- of onderwaarderingseffect van in ECU uitgedrukte prijzen wordt gecompenseerd. 15 TABEL I In KKS en ECU uitgedrukte waarden van de nationale valuta's per 1 januari 1990 en 1995 ;;IÉ^S;ll^lSi KKS ECU KKS/ECU 40. 28 39. 16 102,9 ÊMi m 2. 28 9. 43 1. 90 7. 49 120,0 125,9 IMillii 231. 6 295. 7 78,3 130. 37 164. 52 79,2 7. 05 6. 57 107,3 ËRÏf wm 1693. 38 0. 71 1999. 01 0. 8 84,7 88,8 NL 2. 29 2. 13 107,5 UK 0. 69 0. 79 87,3 133. 25 196. 13 67,9 43. 11 39. 16 110,0 Een tweede probleem vormt het feit dat de algemene-prijsniveauverschillen tussen de landen op een gegeven ogenblik niet overeenkomen met de prijsverschillen voor afzonderlijke produkten, terwijl er maar één wisselkoers gehanteerd wordt. Dit heeft ten gevolge dat de op basis van de gangbare wisselkoersen in nominale waarde uitgedrukte prijzen een vertekend beeld geven, omdat de voor de valuta's bepalende factoren niet interne prijsbewegingen worden beïnvloed. Na berekening van de door koopkrachtpariteiten ontstaat weer een meer realistisch prijsbeeld. Gebruikmaking van de KKS is des te noodzakelijker bij vergelijking van gas- elektriciteitsprijzen, daar de markten voor deze produkten naar de verbruiker toe gesloten zijn. De ondernemer die fabrieken in verschillende Lid-Staten bezit en die de geconsolideerde kosten van de aan verschillende fabrieken van de groep verrichte leveranties wil vergelijken, zal zijn prijzen in ECU of in één van de nationale valuta's uitdrukken. Maar als gevolg van de schommelende muntpariteiten, geven de ECU en de nationale valuta's onophoudelijk fluctuaties in de tijd te zien: de ondernemer zal daarom liever, telkens wanneer hij de kosten van goederen- en dienstenleveranties aan elk van zijn fabrieken aan hun economische waarde wil relateren, van de KKS gebruik maken, waardoor hij met vergelijkbare grootheden kan werken waarin met monetaire fluctuaties samenhangende factoren buiten spel zijn gezet. 6. 2. De selectie Van de 33 onder de elektriciteitsprijzenenquête vallende plaatsen (nieuwe Lid-Staten niet meegerekend) konden er slechts enkele worden geselecteerd, om het verslag voldoende leesbaar te kunnen houden. De keuze is gevallen op 14 plaatsen met de vereiste representativiteit en volledige prijsgegevens. Italië, Ierland, België, Luxemburg en Griekenland hanteren één enkel nationaal tarief, zodat in deze gevallen de geselecteerde plaats het land zelf was. In Frankrijk werd Parijs representatief geacht voor de Franse markt, omdat de verschillen tussen de plaatsen hier uiterst gering zijn. Voor het Verenigd Koninkrijk werd alleen Londen geselecteerd, omdat er met betrekking tot de andere plaatsen slechts onvolledige prijsgegevens voorhanden zijn; en in het geval van Portugal werd, om dezelfde redenen, 16 alleen Lissabon gekozen. Deze door zuiver methodologische overwegingen ingegeven keuzen doen uiteraard niets af aan de overal in dit verslag genoemde noodzaak bij deze enquête van een zo groot mogelijk aantal plaatsen te blijven uitgaan. In het geval van Duitsland en Nederland, waar men door toewijzing van één enkele plaats geen recht had kunnen doen aan de zo grote verschillen in elektriciteitsprijzen, zijn die plaatsen geselecteerd waar veelal de laagste en hoogste prijzen zijn genoteerd. In Nederland wordt deze keuze gerechtvaardigd door de grote prijsverschillen tussen Rotterdam en Noord-Brabant; in Duitsland zijn er het grote aantal plaatsen (elf) en de spreiding van de prijzen. Van de prijssituatie voor elektriciteit in Duitsland, in 1995 en 1990, wordt in tabel 4 een overzicht gegeven. Aangezien deze gegevens alleen op Duitsland betrekking hebben, worden de prijzen in de nationale munteenheid van dit land uitgedrukt (DM/10 MWh). Dat de prijzen doorzichtiger zijn geworden, valt af te leiden uit het grotere aantal plaatsen en uit het feit dat de tabel voor 1995 volledig is, waar in januari 1990 nog meer dan de helft van de benodigde gegevens ontbrak. De uiterste prijsverschillen voor iedere plaats variëren van een factor 2,3 tot factor 3, en bewegen zich daardoor enigszins boven het communautaire gemiddelde (factor 2), behalve in Düsseldorf, waar de hoogste prijs 3,95 maal zo hoog was als de laatste, hetgeen moet worden toegeschreven aan de abnormaal hoge prijs voor de kleinste verbruiker, 67% duurder dan voor verbruiker Ib. Door de uiterst complexe prijsstructuren van de Duitse plaatsen krijgt men moeilijk een overzicht van de aan de industrie berekende elektriciteitsprijzen; op de Portugese en Spaanse prijzen na zijn de prijzen te Hamburg de hoogste van de Gemeenschap (vanaf Ie). Daarentegen liggen de prijzen in het Westliche Gebiet dicht bij het communautaire gemiddelde, hetgeen ook voor het Südliche Gebiet geldt (met name voor categorie Ie, Id en If). In vergelijking met de andere plaatsen in de Gemeenschap, situeren de Duitse prijzen zich in een tarief categorie die tussen het communautaire gemiddelde en de hoogste prijzen in ligt. Opgemerkt zij dat de in de nieuwe deelstaten gehanteerde prijzen alle tussen de uiterste prijzen van de oude deelstaten in liggen, hetgeen op een bevredigende mate van tariefintegratie wijst. Zo blijken Leipzig en Rostock voor verbruikers Ig, Ih en Ii de meest gematigde prijzen te hebben. 6. 3. Het effect van de indirecte belastingen Aangezien de indirecte belastingen in de meeste gevallen voor de industrie aftrekbaar zijn, kan het effect ervan als te verwaarlozen worden beschouwd en de studie is dan ook beperkt gebleven tot de prijzen exclusief alle belasting, zoals deze door de toepassing van tarieven en contractuele clausules tot stand komen. 7. Analyse van de aan de industrie berekende elektriciteitsprijzen in de Gemeenschap De "plaatsgewijze" tabellen van bijlage 5 geven een beeld van het prijsverloop op de 14 plaatsen van de geënquêteerde groep, zonder deze met elkaar te vergelijken, hetgeen de reden is waarom de prijzen in de nationale valuta konden worden uitgedrukt. Doel is hierbij een vergelijking van de situatie voor en na de Richtlijn. De data (1 januari 1985, 1990 en 1995) zijn zo gekozen omdat men met een tienjarige periode ook kijk 17 zou krijgen op de prijsontwikkeling op langere termijn. Tevens wordt in de tabellen het indexcijfer van de consumptieprijzen (ICP) en het bruto binnenlands produkt (BBP) vermeld. De consumentenprijzen-indexcijfers zijn maandelijkse waarden die op 1 januari van ieder jaar bekend worden gemaakt. De BBP-index is een jaarlijks, op basis van 1985 = 100 berekende waarde. Door de prijsontwikkeling en de consumptieprijzenindex naast elkaar te houden, krijgt men een idee van de produktiviteitswinsten en -verliezen in de elektriciteitsindustrie. En door de verhouding tussen de op elk van de plaatsen geregistreerde uiterste prijzen krijgt men ook meer inzicht in de wijze waarop de tarieflast tussen de verbruikers verdeeld is. 7. 1. Elektriciteitsprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, in nationale valuta op 1 januari 1985-90-95 Vastgesteld kan worden dat de elektriciteitsprijzen dankzij de Richtlijn doorzichtiger zijn geworden; het aantal plaatsen is immers toegenomen en, voor de eerste maal in de geschiedenis, zijn de gegevens voor ten minste één plaats in iedere Lid-Staat volledig. In tegenstelling tot hetgeen bij gas het geval is, is de daling van de wereldprijzen voor primaire energie bij de elektriciteitsprijzen geen aanleiding tot een neerwaartse trend geweest. Dit te houden, wil men het produktiviteitsverloop op zijn juiste waarde kunnen schatten. feit dient men goed voor ogen a) Produktiviteit indruk krijgen van de produktiviteitsverbetering Men kan een in de elektriciteitssector door de ontwikkeling van de prijzen en die van het ICP met elkaar te vergelijken. Stijgen de prijzen minder snel dan het ICP, dan mag men van vooruitgang spreken. Er is in feite sprake van een algemene verbetering, behalve te Hamburg en in Spanje waar de relatieve achteruitgang van de prijssituatie het gevolg zou kunnen zijn van de verslechterende kostenstructuren, alsmede in Italië waar, daarentegen, de stijgende prijzen worden toegeschreven aan de aldaar ontplooide privatiseringsactiviteiten. In Portugal, Griekenland en, in mindere mate, in het Verenigd Koninkrijk, waar de inflatie hoog is geweest, blijven de prijsstijgingen ver achter bij de toename van het ICP. Op plaatsen met een geringe inflatie worden de grootste produktiviteitsstijgingen genoteerd (Denemarken, Ierland, Nederland en Luxemburg). In België, in het Westliche Gebiet en in Frankrijk is van een matige vooruitgang sprake. Deze vooruitgang is het resultaat van de weerslag op de tarieven, van de lagere prijzen van primaire energie, maar ook van de invoering van nieuwe technologieën op het niveau van de produktie (gas-stoomturbines) en van verbeteringen in de bedrijfsvoering (invoering van IRM^technieken). Ten slotte zij opgemerkt dat bepaalde nationale elektriciteitssectoren geliberaliseerd zijn en met het oog op een verbetering van hun concurrentiepositie, herstructureringen hebben moeten ondergaan. 18 b) Een dalende trend in de tarieven Het verschil tussen // en Ia (prijsuitersten op de verschillende plaatsen in de onderzochte groep) vormt een factor waaraan de tariefdegressie kan worden afgemeten. Waar deze factor zeer hoog is, is sprake van een sterke degressie en mag men aannemen dat de kosten niet op evenwichtige wijze over de verbruikerscategorieën zijn verdeeld, hetgeen ten voordele van de grote verbruikers is. Dit is op 1 januari 1995 het geval in Italië (factor 3,36), in België (3,25), in Luxemburg (3,21) en in Ierland (2,77). Daarentegen wijst een beneden het groepsgemiddelde gelegen factor op het bestaan van een bijzonder gunstig tarief voor de kleine verbruiker; dit is het geval te Londen (1,88) en te Rotterdam (1,90). Op alle andere plaatsen is deze factor iets hoger dan 2: Spanje met 2,12, Griekenland met 2,14, Portugal met 2,18, Parijs met 2,22, Hamburg met 2,27 en het Westliche Gebiet met 2,46. In Denemarken bedraagt deze factor 1,26. De prijzen spelen hier, over het geheel genomen, een bijzondere rol, en niet alleen omdat zij lager liggen, maar ook vanwege de relatieve vlakke prijskromme, waardoor het prijsbeeld ook in dit opzicht sterk van dat op de andere plaatsen afwijkt. De prijsbewegingen in het tijdvak 85-95, zowel in op- als neerwaartse richting, zijn meer in het voordeel van de grootste verbruikers in België, Ierland, Luxemburg en vooral Italië geweest. Te Hamburg, in het Westliche Gebiet, in Griekenland, Spanje en Portugal zijn de prijsstijgingen daarentegen op evenwichtige wijze over alle verbruikers verdeeld, terwijl in Denemarken en Frankrijk deze meer in het voordeel van de kleine industriële verbruikers hebben gewerkt. In Nederland hebben de kleine verbruikers in het eerste tijdvak van een herstructurering nadelen ondervonden, een probleem dat in het volgende tijdvak weer gecorrigeerd is. Te Londen heeft een tariefherstructurering een einde gemaakt aan een anomalie in de degressie, waardoor het weer tot een normale verhouding tussen Ia, Ib en Ie is gekomen. 7. 2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, uitgedrukt in KKS In bijlage 6 en 7 wordt een overzicht gegeven van de per 1 januari 1990 en 1995 aan de industriële verbruiker in de Gemeenschap berekende elektriciteitsprijzen exclusief alle belasting, een en ander uitgedrukt in KKS. Aan de hand van deze tabellen kan men vergelijkingen tussen de verschillende plaatsen maken. Zowel in 1995 als in 1990 betalen de Deense verbruikers de laagste (in KKS uitgedrukte) prijzen en de Portugese verbruikers de hoogste. Deze beide landen bevinden zich dus duidelijk aan de uiteinden van de onderzochte groep, zodat alle andere prijzen tussen deze uitersten in liggen. Hierbij valt op dat het prijsverloop tussen 1990 en 1995 in termen van koopkracht veel contrastrijker is dan in termen van muntpariteit, waarbij de algemene trend, op enkele uitzonderingen na, gematigd is. Deze uitzonderingen komen voor in Noord-Brabant (stijging met 30,7% in Ie en daling met 19,4% in Ia), gevolgd door Rotterdam (daling met 25% in Ib) en Italië (stijging met 19,0% in Ia). Alle andere in de onderzochte groep waargenomen prijsbewegingen nemen minder grote vormen aan. De laatste onderzochte categorie is Ig, omdat er in januari 1990 voor Ih en Ii geen gegevens voorhanden zijn. 19 Op 1 januari 1995 worden ten opzichte van 1 januari 1990 op alle plaatsen lichte stijgingen of dalingen waargenomen, waarbij de gemiddelde tendens voor de gehele onderzochte groep een overwegend dalende lijn vertoont, hetgeen op de bij de nationale valuta waargenomen trend aansluit. In België, Frankrijk, Ierland, Italië, Portugal en te Hamburg worden stijgingen van bijna 10% of minder geregistreerd; dalingen in dezelfde orde van grootte worden waargenomen in het Westliche Gebiet, in Griekenland, in Luxemburg en te Londen (voor de andere plaatsen van het Verenigd Koninkrijk zijn de gegevens onvolledig); in het geval van Denemarken wordt de prijsdaling tot in ld gecompenseerd door een stijging vanaf Ie, terwijl in Spanje het omgekeerde het geval is (stijging in Ia en Ib, geringe daling elders); in Nederland, ten slotte, zien wij tariefherstructureringen met aanzienlijke dalingen en stijgingen voor alle verbruikers, hetgeen op een verschuiving van de kosten van de ene categorie naar de andere wijst. Op alle plaatsen vertonen de in KKS uitgedrukte prijzen dezelfde helling als de op de nationale munteenheden gebaseerde prijskromme, met uitzondering van Denemarken, waar de KKS kostenverschuivingen tussen verbruikers aan het licht brengen, van Griekenland, waar de KKS op een relatieve daling van de prijzen in termen van koopkracht wijzen en van Ierland, waar de in nationale valuta's uitgedrukte prijzen stationair zijn, maar, in KKS uitgedrukt, een stijgende lijn vertonen, een prijsstijging dus in termen van koopkracht. Tijdens de periode in kwestie blijven de prijsstijgingen over het algemeen beneden het inflatiecijfer en uit de talrijke tariefherstructureringen spreekt een streven om de prijzen bij de vraag te laten aansluiten. Op tal van plaatsen komen de elektriciteitsprijzen, die voor de kleinere verbruiker sterk uiteenlopen, meer en meer in de buurt van een zelfde lage-tariefzone, naar mate de afgenomen hoeveelheden groter worden. Dit verschijnsel zou erop kunnen wijzen dat de nutsbedrijven hun tarieven zo vaststellen dat de voor grote leveranties berekende prijzen dicht bij de in aangrenzende regio's gehanteerde tarieven komen te liggen. 7. 2. 1. Rangorde van de plaatsen In bijlage 8 en 9 vormt de midden door de tabel lopende horizontale lijn de mediaan, een theoretische waarde waarbeneden en waarboven een gelijk aantal waarnemingen plaatsvindt en aan de hand waarvan men, door berekening van de verschillen tussen de prijzen op iedere plaats en de mediaanwaarde, een eventuele prijsconvergentie kan vaststellen. Deze tabellen geven ook een beeld van de relatieve hoogte, per 1 januari iedere plaats binnen de verschillende 1990 en 1995, van de prijzen voor verbruikscategorieën. Tevens komen binnen de onderzochte groep de grote onderlinge verschillen in prijsstructuur tussen de verschillende plaatsen naar voren. Bij rangschikking van de plaatsen naar de frequentie waarmee zij in de verschillende rangposities voorkomen kunnen Denemarken, Noord-Brabant, Frankrijk en Rotterdam, in deze volgorde, als de minst dure plaatsen van de onderzochte groep worden beschouwd, gevolgd door Griekenland, het Westliche Gebiet en het Verenigd Koninkrijk (voor kleine industriële verbruikers), door Ierland (voor gemiddelde verbruikers) en ten slotte door België en Luxemburg (voor de grootste verbruikers). De duurste plaatsen voor alle verbruikers zijn Hamburg en Portugal, gevolgd door Spanje voor de gemiddelde en grote industriële verbruikers. 20 7. 2. 2. Wijzigingen in de rangorde tussen 1990 en 1995 Bij vergelijking tussen bijlage 8 en 9 kan een aantal wijzigingen in de rangorde van de verschillende plaatsen op de gekozen data worden waargenomen. Denemarken (eerste rang) en Portugal (laatste rang) kunnen nog altijd, wat al hun referentieverbruikers betreft, in dezelfde rangpositie worden aangetroffen; van de goedkope plaatsen ondergaan Frankrijk, Rotterdam en Noord-Brabant een aantal kleine wijzigingen; Luxemburg en het Westliche Gebiet verschuiven naar een veel lager rangnummer; voor grote verbruikers wordt Luxemburg zelfs, na Denemarken, de goedkoopste plaats; het Verenigd Koninkrijk (Londen) en Griekenland verbeteren hun relatieve positie; van de dure plaatsen (d. w. z. die welke zich onder de mediaan bevinden) zakt België, voor kleine en gemiddelde verbruikers, naar een lagere rangpositie; in het geval van Spanje en Italië gebeurt dit bij alle verbruikers, behalve in de Spaanse categorie Ie; bij Ierland doen zich geen noemenswaardige veranderingen voor; Hamburg, ten slotte, begint de hoge tarieven van Spanje te benaderen. 7. 2. 3. Elektriciteitsprijzen in ECU De ECU-tabellen in bijlage 10 dienen ter informatie. Aan de hand hiervan heeft men de grafieken kunnen uitwerken waarmee, naar gelang van de gekozen eenheid, de verschillen tussen de prijzen in beeld worden gebracht. Deze grafieken staan op bladzijde 45 en 46. 7. 2. 4. • Convergentie-onderzoek Om te kunnen vaststellen of er van 1990 tot 1995 van een convergerende prijstrend sprake is geweest, is genoteerd hoeveel waarnemingen er in januari 1990 en januari 1995, d. w. z. voor en na het in werking treden van de Richtlijn, binnen een bereik van 10 en 25%> aan weerszijden van de mediaan van de onderzochte groep hebben plaatsgevonden. TABEL n AANTAL WAARNEMINGEN binnen een bereik van 10 en 25% aan weerszijden van de mediaan (januari 1995/januari 1990) IA IB IC ID IE IF IG IH II MEDIAANE 01/95 1250 1255 1031 84Q 714 685 576 565 486 +-10% +- 25% 2 11 3 11 7 11 8 10 7 10 6 10 8 11 6 10 5 10 MEDIAANE 01/90 1296 1252 1065 827 726 682 577 +-10% +- 25% 7 8 9 10 8 12 8 11 7 11 5 11 6 11 21 Een divergerende trend is tijdens deze periode alleen vast te stellen voor kleine verbruikers (tot If) en vanaf Ig zien wij een omkering van deze tendens. Een en ander wordt bevestigd door fluctuaties in de variabiliteitscoëfficiënt van Pearson (standaardafwijking x 100, gedeeld door het rekenkundig gemiddelde), die van 25,87% in 1990 oploopt tot 27,76% in 1995 voor If (toegenomen spreiding) en, omgekeerd, van 28,26% afneemt tot 25,59% voor Ig (minder sterke spreiding) gedurende hetzelfde tijdvak. schommelingen in de waargenomen in de Deze visie vindt bevestiging standaardafwijking (vierkantswortel van de variantie s); s, die in 1990 voor If 179 bedroeg, liep in 1995 tot 191,5 op. Daarentegen zien wij voor Ig een afnemende spreiding, met een variantie s van 167 in 1990 en 151 in 1995. Door het gebrek aan gegevens in de categorieën Ih en //' voor 1990, moest worden afgezien van een vergelijking van deze coëfficiënten voor de grootste verbruikers in de onderzochte groep. Voor 1995 zijn deze gegevens wel bekend. De standaardafwijking in categorie Ih is 147 met een variabiliteitscoëfficiënt van 25,48% en 132 voor li met een variabiliteitscoëfficiënt van 25,68%. Deze percentages zijn in dezelfde orde van grootte als dat voor Ig. Men mag daarom gevoeglijk aannemen dat wat voor Ig geldt, ook voor Ih en li het geval is en dat er voor alle grote verbruikers sprake van convergentie is geweest. 8. Analyse van de aan de industrie berekende gasprijzen in de Gemeenschap Voor de analyse van de gasprijzen wordt dezelfde methode als vcpooüe elektriciteitsprijzen gebruikt. Evenals bij elektriciteit het geval is, zijn de prijzen het rechtstreekse gevolg van de toepassing van tarieven en contractuele clausules. Van de 34 geënquêteerde plaatsen zijn, op basis van gelijkluidende representativiteitscriteria, 14 plaatsen geselecteerd. Opvallend is dat de gasprijzen beduidend minder transparant zijn dan de elektriciteitsprijzen, vooral wat de grootste verbruikers betreft. 8. 1. Gasprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, uitgedrukt in de nati ationale munteenheid, per 1 januari 1985. 1990 en 1995 Uit de tabellen in bijlage 11 blijkt hoezeer de doorzichtigheid van de in januari 1995 aan de industrie berekende gasprijzen achteruit is gegaan (behalve Weser-Ems en Nederland). In tegenstelling tot hetgeen bij elektriciteit gebeurt, zien wij hier veel open plekken tussen de prijzen van de grootste afgenomen hoeveelheden; de reden hiervoor is dat de verbruikers in deze categorieën niet geregistreerd waren of dat het er minder dan 3 waren. Dit neemt niet weg dat het met de doorzichtigheid van de prijzen toch bergafwaarts is gegaan; in januari 1990 waren er immers 7 prijzen in categorie 15 en nog maar 2 in januari 1995, terwijl het verbruik van gas toch terrein bleef winnen. Zuiver geografisch gezien valt er een verbetering in de Duitse prijstransparantie te bespeuren. Wat de prijsevolutie betreft, heeft de wereldwijde teruggang van de gasprijzen een weerslag die per plaats verschillend is. Op tal van plaatsen wordt, ten gunste van de grote industrie, ten slotte een aanzienlijk grotere mate van degressie waargenomen. Tijdens de eerste periode (januari 1985 tot januari 1990) is de algemene prijsdaling, zowel in de gas producerende als in de importerende landen, aanzienlijk geweest. In het tijdvak 1990-95 zien wij een meer contrastrijke ontwikkeling; de dalingen zetten op een aantal plaatsen, zij het langzamer, door en er worden ook een aantal stijgingen 22 genoteerd, voornamelijk voor de kleinste industriële referentieverbruikers, in wier geval de prijzen rechtstreeks door de verhoging van het ICP lijken te worden beïnvloed. Over de gehele periode zien wij dat de dalende trend zich in het algemeen heeft voortgezet. Voor het merendeel van de plaatsen neemt de prijsdegressie, tussen januari 1990 en 1995 zeer duidelijk en soms zeer sterk toe, zulks ten voordele van de grootste referentieverbruikers in de onderzochte groep, met als opmerkelijke uitzondering Londen. Ingrijpende tariefherstructureringen vinden plaats ten koste van de kleine en middelgrote industrieën, hetgeen een aanwijzing is voor de zware concurrentiedruk van de interne markt op de grootste verbruikers, die de scherpste gasprijzen verlangen en ook krijgen. De concurrentie van andere energiebronnen speelt bij grote leveranties ook een belangrijke rol, maar niet of nauwelijks voor kleine en middelgrote industrieën, die het gelag moeten betalen voor de tariefherstructureringen die men, als gevolg van de dalende prijzen van aardolie en afgeleide produkten, heeft moeten toestaan. 8. 2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, in KKS Bijlage 12 en 13 geven de situatie weer van de aan de industrie berekende gasprijzen per 1 januari 1995 en 1990, een en ander uitgedrukt in KKS, exclusief belastingen, zoals deze rechtstreeks uit de toepassing van tarieven en verkoopvoorwaarden resulteren. Als eenheid wordt hier met 100 GJ gewerkt. De laagste prijzen worden waargenomen in Duitsland en het Westliche Gebiet, tot en met referentieverbruiker 13-1; in Frankrijk vanaf 13-2 (15 niet meegedeeld); de hoogste prijzen vinden wij in Spanje, tot en met 13-2 en te Berlijn, van 13-1 tot en met 14-2 (15 niet medegedeeld). Nederland zit in de middenmoot. Voor 15 zijn er slechts twee (identieke) prijzen, namelijk voor Nederland (Rotterdam) en Ems-Weser, beide gas producerende regio's. Vergeleken met de elf voor 14-2 meegedeelde prijzen, vallen deze prijzen zeer gunstig uit. Wat de structuur van de tarieven betreft, constateert men dat de overgang van 12 naar 13-1 (zelfde hoeveelheid maar betere afstemming van het aanbod op de vraag) op alle plaatsen gepaard gaat met een aanzienlijke daling van de prijzen, behalve te Berlijn en in Luxemburg, waar dit verschil te verwaarlozen is. Daarentegen leiden de betere marktcondities bij de overgang van 13-1 naar 13-2 of van 14-1 naar 14-2 (zelfde hoeveelheden maar meer afstemming van het aanbod op de vraag) op de meeste plaatsen slechts tot een geringe of geen prijsdaling, behalve in België, in Frankrijk, in Italië en in het Verenigd Koninkrijk. Ten opzichte van januari 1990 lopen de prijzen, uitgedrukt in KKS, van 1995 in het Verenigd Koninkrijk, in Luxemburg, te Straatsburg en in België enigszins terug en gaan zij in Ierland en te Turijn omhoog. Wij zien hier een wijziging in de tariefgrondslag ten gunste van de grote industrie in Weser-Ems, te Parijs, in Spanje en in Nederland. Te Napels werkt deze wijziging in het voordeel van de kleine industriële verbruikers. Bij gebrek aan gegevens is een vergelijking met Denemarken, Berlijn, Hannover en Birmingham niet mogelijk geweest. Dit komt doordat historische aanknopingspunten soms ontbreken of doordat de richtlijn slechts voor een deel is toegepast. In vergelijking met de rest van de Gemeenschap, bevindt Duitsland zich aan de beide uitersten van het prijzengamma, heeft Weser-Ems samen met Duitsland en Parijs de laagste prijzen en deelt Berlijn met Spanje de hoogste prijzen. De Duitse gasprijzen 23 lopen daardoor sterker uiteen dan de elektriciteitsprijzen en de minst dure plaatsen zijn vergelijkbaar met de minst dure plaatsen in de Europese Unie. Het verschil tussen de hoogste prijs in dit land (Düsseldorf 1306 DM) en de laagste (Weser-Ems: 584 DM) bedroeg in 1990 iets meer dan een factor 2; in 1995 loopt dit verschil, tussen Berlijn (1497 DM) en Dortmund/Düsseldorf (433 DM) op tot een factor 3,46. Aan de hand van de tabellen in bijlage 14 kan een vergelijking in DM worden gemaakt tussen de gasprijzen op 10 Duitse plaatsen per 1 januari 1990 en 1995. 8. 2. 1. Rangorde van de plaatsen op 1 januari 1995 Uitzonderingen daargelaten en onafhankelijk van het feit dat er voor beide energievormen niet altijd dezelfde plaatsen gekozen zijn, blijkt dat de rangorde van de plaatsen op basis van de hier berekende prijzen niet voor gas en elektriciteit hetzelfde is, hetgeen betekent dat elektriciteit op een bepaalde plaats goedkoop kan zijn, terwijl gas hier weer minder kost en andersom (zie bijlage 15 en 16), hetgeen er min of meer op wijst dat beide energiebronnen niet met elkaar concurreren. Bij vergelijking van de tabellen in bijlage 15 en 16 blijkt hoe de rangorde binnen de onderzochte groep tussen 1990 en 1995 veranderd is. De volgende plaatsen hebben, in de gegeven volgorde, prijzen die in 1995 overal beneden de mediaan liggen : Denemarken (geen gegevens voor 1990), Weser-Ems (geen vermeldenswaardige verandering ten opzichte van 1990), Birmingham (geen gegevens voor 1990), Parijs en Nederland, die in categorie II en 12 een achteruitgang vertonen, maar vanaf 13-1 een gunstige positie behouden). De volgende plaatsen hebben prijzen die overal boven de mediaan liggen : Spanje, Napels en Berlijn (behalve in 12), Turijn (behalve vanaf 14-1) en Ierland (behalve in 13-1). Luxemburg en Londen geven in 1995 hetzelfde beeld te zien: de laagste prijzen in 77 en 12: ver boven de mediaan vanaf 13-1. Schommelde België in 1990 nog uitgesproken rond de mediaan, in 1995 was dit minder duidelijk het geval. Wat de doorzichtigheid betreft, is de situatie sinds 1990 verslechterd. Voor de grootste gasverbruikers laat de prijstransparantie te wensen over, zoals blijkt uit het ontbreken van gegevens voor tal van plaatsen. Hierdoor kunnen de gegevens minder goed onderling vergeleken worden. Hieronder volgen de meest opmerkelijke feiten : Denemarken, Weser-Ems en Nederland maken, alle verbruikers dooreen genomen, aanspraak op de laagste prijzen. In het geval van kleine industriële verbruikers geldt dit ook voor Londen en Birmingham. Wat deze plaatsen met elkaar gemeen hebben, is dat zij zich in de nabijheid van produktiecentra bevinden, waaruit blijkt dat de comparatieve voordelen op een bevredigende wijze in het eindprodukt doorwerken. Ierland, dat toch over eigen hulpbronnen beschikt, vormt hier, met zijn zeer hoge prijzen een uitzondering. Frankrijk (Parijs) heeft geen belangrijke hulpbronnen en moet daarom veel invoeren, maar zit toch, in categorie II en 12 dicht tegen de mediaan en wordt vanaf 13-2 de minst dure plaats van de onderzochte groep in 1995. Het vanuit bevoorradingsoogpunt autonome Straatsburg is er veel minder goed aan toe dan de rest van het Franse grondgebied. Van de overige plaatsen die energie moeten invoeren bevinden België en Luxemburg zich duidelijk onder de mediaan in categorie II en 12, terwijl zij in 13-1 juist tot de duurste plaatsen van de onderzochte groep behoren, om dan voor de grote verbruikers weer in de buurt van de mediaan uit te komen. Berlijn zit in II en 12 dicht tegen de mediaan aan, maar wordt vanaf I3-I de duurste plaats van de gehele groep. Spanje heeft de hoogste prijzen in II en 12, gevolgd door Ierland en de Italiaanse plaatsen; vanaf I3-I behoort Spanje tot de duurste plaatsen. 24 8. 2. 2. Gasprijzen in ECU Bijlage 17 geeft een overzicht van de gasprijzen in ECU, waarbij hetzelfde model is gebruikt als voor de elektriciteitsprijzen. Uitgaande hiervan heeft men grafieken kunnen uitwerken waarin de prijzen in ECU en KKS met elkaar worden vergeleken (zie aldaar) en waarin de verschillen tussen beide methodes naar voren komen. 8. 2. 3. Convergentie-onderzoek Jn januari 1995 neemt het aantal waarnemingen binnen een bereik van 10 en 25% aan weerszijden van de mediaan ten opzichte van januari 1990 toe, behalve in categorie II, waar als gevolg van talrijke prijsstijgingen in deze categorie, de divergentie toeneemt. Uit het groeiende aantal waarnemingen blijkt dat de gasprijzen in de Gemeenschap een duidelijk convergerende trend volgen. TABEL m AANTAL WAARNEMINGEN binnen een bereik van 10 en 25% aan weerszijden van de mediaan (januari 1995/januari 1990) II 12 13-1 13-2 14-1 14-2 15-2 M E D I A AN 01/1995 575 471 377 351 340 + 1 0% +25% 2 8 6 10 8 11 10 13 7 9 321 5 10 M E D I A AN 01/1990 584 -: 497 398 349 304 280 266 + 1 0% + 2 5% 3 9 4 8 1 9 6 9 4 8 6 8 4 7 Deze conclusie vindt bevestiging in een vergelijking van de variabiliteitscoëfflciënten (zie definitie op blz. 22) tussen 1990 en 1995 voor de referentieverbruikers waarvoor men over komplete prijsgegevens beschikt. In categorie 11, loopt de variabiliteit van 32,8% op tot 42%), maar in het geval van de drie volgende referentieverbruikers vertoont de variabiliteit juist een dalende lijn : - - - van 27,5% tot 17,5% in 12 van 22% tot 12,6% in 13-1 van 24,3% tot 13% in 13-2. Na 13-2 zijn de gegevens niet meer volledig, waardoor dit type maatregelen niet langer mogelijk is. Op grond V-an de perfecte symmetrie van II t/m 13-1, tussen de concentratie van de waarnemingen rond de mediaan enerzijds en de daling van de variabiliteitscoëfflciënten anderzijds, zou men kunnen denken dat deze symmetrie in de verbruikscategorieën na 13-1 zal doorzetten en dat de gemiddelde daling van de 25 gasprijzen in de Europese Unie dus inderdaad met een convergerende prijsstijging gepaard is gegaan. Dat is een mogelijkheid, hoewel de gasmarkt een gesloten markt is, die door middel van exclusieve rechten tegen de indirecte concurrentie van andere, op naburige markten opererende gasproducenten wordt beschermd. 26 BIJLAGE 1 RICHTLIJN 90/377/EEG VAN DE RAAD VAN 29 JUNI 1990 OMZETTING IN BEPALINGEN VAN NATIONAAL RECHT Lid-Staten Type wetgeving Datum van goedkeuring Datum van Datum van Datum van publicatie bekendmaking inwerkingtreding A B D DK E1 FIN F G2 IRL3 I LUX4 NL P S1 UK Federale wet. 04-12-92 04-03-94 01-01-95 Ministerieel besluit, gepubliceerd in het Belgische Staatsblad 18-05-92 18-05-92 28-09-92 18-05-92 Getekende overeenkomst. Bijzonderheden gepubliceerd in de 08-07-93 30-07-93 17-09-93 08-07-93 Bundesanzeiger Decreet van het ministerie van Energie 16-03-92 16-03-92 01-04-92 16-03-93 onvolledige omzetting Overeenkomst tussen het NIS. en de betrokken partijen. 09-02-94 01-01-95 Wet gepubliceerd in het Journal Officiel de la République 19-07-93 20-07-93 05-10-94 20-07-93 Wet gepubliceerd in het Efimeris tes Guvemeseus 25-07-91 25-07-91 09-08-91 25-07-91 (Bestaande bepalingen). _. 01-07-91 Wet gepubliceerd in de Gazzetta Ufficiale 20-02-92 20-02-92 26-03-92 20-02-92 (Bestaande bepalingen) Overeenkomst tussen het ministerie van economische zaken en de betrokken partijen. -. -. 01-07-91 25-05-92 01-01-92 Ministerieel besluit, gepubliceerd in het Diario da Republica 30-05-92 30-05-92 10-06-92 30-05-92 Zweden heeft no niet de omzetting van de richtlijn aangemeld Energiewet van 1976. -. -. -. 01-07-91 zie voetnoten op de volgende bladzijde. 27 1 In Spanje voorziet, wat de elektriciteitsprijzen betreft, een in het Spaanse Staatsblad (BOE) van 31. 5. 1995 gepubliceerde Verordening in de omzetting van de Richtlijn in bepalingen van nationaal recht, maar van de algemene regeling betreffende de doorzichtigheid van de gasprijzen is nog geen mededeling aan de Commissie gedaan. Ondanks dit verzuim heeft de Spaanse overheid wel steeds alle prijsgegevens aan de Commissie meegedeeld. 2 Griekenland heeft alleen het gedeelte betreffende de elektriciteitsprijzen ten uitvoer gelegd. Overeenkomstig artikel 9, lid 2, en bijlage 1 van deze wet behoeft dit land namelijk niet aan de bepalingen inzake aardgas te voldoen, omdat aardgas nog niet over het gehele Griekse grondgebied gedistribueerd wordt. 3 Men heeft gemeend dat bestuursrechtelijke maatregelen volstaan, omdat de hier bestaande wettelijke voorschriften en bepalingen zeer relevant zijn. De Commissie heeft deze oplossing in het kader van een briefwisseling goedgekeurd. 4 De bepalingen van de reeds bestaande wet zijn hier toereikend geacht om de Richtlijn in bepalingen van nationaal recht om te zetten. 5 Er is met de Zweedse regering contact opgenomen om na te gaan of de Richtlijn reeds is omgezet en waarom hiervan geen mededeling aan de Commissie is gedaan. 28 BIJLAGE 2 Industriële referentieverbruikers van elektriciteit Referentieverbruiker Jaarlijks verbruik (in kWh) Maximale vraag (in kWh) Jaarlijks verbruik (in uren) la Ib lc ld Ie lf Ig Ih li 30 000 50 000 160 000 1 250 000 2 000 000 10 000 000 24 000 000 50 000 000 70 000 000 30 50 100 500 500 2 500 4 000 10 000 10 000 1000 1 000 1 600 2 500 4 000 4 000 6 000 5 000 7 000 Referentieverbruiker Jaarlijks verbruik (inGJ). Afstemming van het aanbod op de vraag ^ Industriële referentieverbruikers van gas:: 11 U B-l B-2 14-1 14-2 15 * Zo nodig 115 - 200 dagen 418,60 (d. i. 116 300 kWh) geen voorschreven afstemming* 4 186 (d. i. 1 163 000 kWh) 200 dagen 41860 (d. i. 11,63 G Wh) 200 dagen, 1 600 uur _ ^^ 41 860 (d. i. 11,63 GWh) 250 dagen, 4 000 uur 418 600 (d. i. 116,3 GWh) 250 dagen, 4 000 uur 418 600 (d. i. 116,3 GWh) 330 dagen, 8 000 uur 4 186 000 (d. i. 1 163 GWh) 330 dagen, 8 000 uur 29 BIJLAGE 3 LIJST VAN TOT DUSVER GEPUBLICEERDE NUMMERS VAN "STATISTIQUES EN BREF" * 1993 n 19 Prix de l'électricité (domestique) - 1er janvier 1993 n 20 Prix du gaz (domestique) - 1er janvier 1993 1 Prix de l'électricité (industrie) - 1er juillet 1993 2 Prix du gaz (industrie) - 1er juillet 1993 3 Prix de l'électricité (domestique) - 1er juillet 1993 4 Prix du gaz (domestique) - 1er juillet 1993 * 1994 n n n n n 13 Systèmes de prix (électricité) n 14 Systèmes de prix (gaz) n 19 Prix du gaz (domestique) - 1er janvier 1994 n 20 Prix de l'électricité (domestique) - 1er janvier 1994 n 21 Prix de l'électricité (industrie) - 1er janvier 1994 n 22 Prix du gaz (industrie) - 1er janvier 1994 n 33 Prix de l'électricité pour l'industrie de TUE au 1er juillet 1994 n 35 Prix du gaz pour l'industrie de l'UE au 1er juillet 1994 8 Prix de l'électricité pour l'industrie - 1er janvier 1995 9 Prix du gaz pour l'industrie de l'UE - 1er janvier 1995 * 1995 n n n 13 Prix du gaz (domestique) - 1er janvier 1995 n 14 Prix de l'électricité (domestique) - 1er janvier 1995 LIJST VAN JAARBOEKEN VOOR ENERGIEPRIJZEN Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1990 - 1994 Elektrizitàtspreise - Electricity prices - Prix de l'électricité 1985 - 1993 Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1985 - 1993 Elektrizitàtspreise - Electricity prices - Prix de l'électricité 1990 - 1994 Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1990 - 1994 Energiepreise - Energy prices - Prix de l'énergie 1973 - 1993 Energiepreise - Energy prices - Prix de l'énergie 1973 - 1994 Elektrizàtspreise - Electricity prices - Prix de l'électricité 1990 - 1995 Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1990- 1995 30 PRIJZEN EXCLUSIEF BELASTING VAN ELEKTRICITEIT VOOR INDUSTRIEEL GEBRUIK IN DUITSLAND (in DM/100 MWh/jaar) BIJLAGE 4 01/01/95 PRIJZEN EXCL. BELASTING VAN ELEKTRICITEIT VOOR INDUSTRIEEL GEBRUIK IN DUITSLAND DM/10 MWh/jaar Düsseldorf Hamburg Hannover W. Gebiet Frankfurt Stuttgart München Westliches G. Erfurt Leipzig Rostock Ia 5036 3548 3364 2768 4198 3726 3891 3442 3597 2939 3700 Ib 3020 3548 3316 2768 4169 3632 3846 3400 3565 2884 3700 Ie 2681 3020 2602 2436 2831 2798 2509 2957 2767 2702 3348 ld 2144 2423 2159 2012 2200 2253 2008 1932 2064 2187 2174 Ie 1895 1943 1824 1777 1799 1861 1645 1625 1748 1845 1770 If 1760 1943 1806 1627 1718 1780 1613 1579 1745 1693 1770 Ig 1402 1627 1517 1259 1481 1481 1416 1384 1501 1364 1503 01/01/90 PRIJZEN EXCL BELASTING VAN ELEKTRICITEIT VOOR INDUSTRIEEL GEBRUIK IN DUITSLAND DM/10 MWhfjaar Düsseldorf Hamburg Hannover W. Gebiet Frankfurt Stuttgart München S. Gebiet Erfurt Leipzig Rostock Ia go. go. go. 2975 go. 3474 3235 go. go. go. go. tb go. go. go. 2882 go. 3474 3235 go. go. go. go. Ie 1837 1858 1700 1863 1632 1857 1643 1620 go. go. go. If 1701 1858 1686 1713 1561 1779 1613 1577 go. go. g. o. Ig 1358 1550 1417 1334 1349 1480 1416 1383 go. g. o. g. o. ld 2066 2326 2013 2086 1996 2247 2004 1924 go. go. go. Ie 2582 2833 2412 2594 2525 2749 2477 2406 go. go. go. 31 Ih 1535 1755 1588 1366 1560 1534 1478 1418 1596 1456 1431 Ih g. o. g. o. g. o. g. o. go. go. go. g. o. go. g. o. g. o. Ii\ 1276 1522 1408 1123 1401 1334 1364 1304 1425 1243 1234 go. g. o. go. go. g. o. go. go. g. o. g. o. go. 9. 0. AAN INDUSTRIËLE VERBRUIKERS BEREKENDE ELEKTRICITEITSPRIJZEN EN ONTWIKKELING DAARVAN, PER PLAATS, IN DE NATIONALE VALUTA, PER 1 JANUARI 1985 - 1990 - 1995 BIJLAGE 5 Elektriciteitsprijzen excl. belasting (industrieel verbruik) Bttlglfi (B) in BFR/100 kWh/Jahr ICP BBP la Ib Ie ld Ie If ig Ih li 1985 97. 7 (100) 504 502 457 368 328 307 264 g. o. g. o. 1990 109. 2 116. 6 550 542 452 346 296 283 245 g. o. g. o. 1995 124 (131) 581 575 476 359 304 288 236 209 179 Denemarken (DK) in DKR/100 kWh/Jahr 1985 98 (100) 4249 4196 4007. 3842 3330 3527 3094 3272 2935 1990 119. 5 121 4720 4662 4452 4273 3743 3720 3445 3561 3316 1995 132 (131) 3656 3597 3496 3264 3240 3169 3029 2962 2907 Hamburg (D) in DM/100 kWh/Jahr 1985 99. 3 (100) g. o. g. o. 3187 2242 1800 1800 g. o. g. o. g. o. 1990 105. 8 112. 7 g. o. g. o. 2833 2326 1858 1858 1550 g. o. go. 1995 125 (132) 3548 3548 3020 2423 1943 1943 1627 1755 1522 Westliches Gebiet (D) in DM/100 kWh/Jahr 1985 99. 3 (100) 2748 2658 2379 1887 1674 1530 1193 g. o. g. o. 1990 105. 8 112. 7 2975 2882 2594 2086 1863 1713 1334 g. o. g. o. 1995 125 (132) 2768 2768 2436 2012 1777 1627 1259 1366 1123 Athene (OR) In DR/100 kWh/Jahr 1985 92. 5 (100) 1088 1084 1002 832 775 775 657 g. o. g. o. 1990 201. 3 211 1740 1735 1603 1330 1239 1239 1049 g. o. g. o. 1995 410 (359) 2467 2467 2278 1813 1678 1678 1426 1307 1155 Madrid (E) In PT A/100 kWh/Jahr 1985 97 (100) 1143 1002 941 869 781 741 669 g. o. g. o 1990 133. 2 142. 8 1588 1588 1339 1229 1094 1026 934 g. o. g. o. 1995 172 (178) 1934 1934 1465 1347 1203 1127 1014 1016 911 Parijs (F) in FF/100 kWh/Jahr 1985 97. 4 (100) 7807 7089 4708 4708 3860 3860 3210 g. o. g. o. 1990 114. 7 119. 4 6465 6465 5930 4947 4033 4033 3436 g. o. g. o. 1995 128 (134) 6673 6673 6156 5089 4275 4275 3688 3345 3001 32 BIJLAGE S (vervolg) AAN INDUSTRIËLE VERBRUIKERS BEREKENDE ELEKTRICITEITSPRIJZEN EN ONTWIKKELING DAARVAN, PER PLAATS, IN DE NATIONALE VALUTA, PER 1 JANUARI 1985 - 1990 - 1995 Elektriciteitsprijzen excl. belasting (industrieel verbruik) Dublin (IRL) in IRLM00 kWh/Jaht VIP BIP la Ib Ie ld. Ie If ig Ih li 1985 98. 3 (100) 1063 1063 1990 116. 7 114. 8 1015 1001 1995 130 (126) 1015 1001 879 804 804 693 614 614 610 501 501 593 469 469 536 403 403 g. o. g. o. go. g. o. 404 367 Italie (I) in UT/100 kWh/Jahr 1985 96. 1 (100) 23073 21054 16891 14417 12356 12410 9168 1990 128. 2 139 20873 19049 14886 12412 11168 10893 8029 go. go. go g. o. 1995 163 (171) 27320 21960 17192 15442 12671 12671 10323 9694 8134 Luxemburg (L) in LFR/100 kWh/Jahr 1985 97. 8 (100) 1990 1995 108 117 124 (132) 545 582 556 542 583 563 422 450 433 346 368 353 296 313 300 275 242 230 225 206 189 g. o. g. o. go. go. 196 173 Rotterdam (NL) in HFL/100 kWh/Jahr 1985 98. 6 (100) 3125 3003 2536 2361 2187 2025 1720 g. o. go 1990 102. 5 104 NA 2950 2168 1815 1521 1411 1122 go. g. o. 1995 119 (117) 2177 2182 2401 1874 1491 1294 1053 1118 991 Lissabon (P) in ESC/100 kWh/Jahr 1985 93. 9 (100) 1511 1373 1156 1017 925 925 856 1990 160. 7 192 1943 1948 1613 1398 1253 1255 1149 go go. go go 1995 237 (288) 2408 2499 2057 1764 1568 1568 1284 1197 1105 Londen (UK) in UKL/100 kWh/Jahr 1985 96. 4 (100) 1990 126. 3 131. 1 631 650 623 637 580 701 1995 154 (157) 753 735 615 454 529 534 396 462 473 395 460 449 g. o. 413 414 g. o. g. o. go. go. 428 401 33 EUR 12 : ELEKTRICITEITSPRIJZEN EXCL. BELASTING VOOR INDUSTRIËLE VERBRUIKERS (in KKS/10 per 1/01/1995) BIJLAGE 6 Elektriciteitsprijzen excl. belasting per 1/1/1995 (industrieel verbruik) EUR 12 in KKS/10 MWh/jaar België (B) Denemarken (DK) Westliches Gebiet (D) Hamburg (D) Athene (GR) Madrid (E) Parijs (F) Dublin (IRL) Italië (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) Lissabon (P) Londen (UK) la Ib Ie ld Ie If ig Ih li la/li 1443 441 1212 1553 1069 1483 947 1422 1613 1289 949 772 1807 1090 1428 435 1212 1553 1065 1483 947 1403 1298 1306 951 793 1875 1064 1182 424 1067 1322 984 1124 873 1126 1015 1005 1047 919 1544 890 891 399 881 1061 783 1033 722 860 912 819 817 587 1324 773 755 397 778 851 725 923 607 702 748 625 650 495 715 389 712 851 725 864 607 657 748 533 564 493 1177 685 1177 650 586 374 551 712 616 778 523 565 610 439 549 441 964 529 519 367 598 768 564 779 475 566 572 455 488 455 898 620 444 361 492 666 499 699 426 514 480 402 432 433 829 580 3. 25 1. 22 2. 46 2. 33 2. 14 2. 12 2. 22 2. 77 3. 36 3. 21 2. 20 1. 78 2. 18 1. 88 B i j l a ge 7 EUR 12: ELEKTRICITEITSPRIJZEN EXCL. BELASTING VOOR INDUSTRIËLE VERBRUIKERS (In KKS/10 MWh per 1/01/1990) Elektriciteitsprijzen excl. belasting per 1/1/1990 (industrieel verbruik) EUR 12 IN KKP/10 MWh/jaar la Ib Ie ld Ie If ig Ih li la/li België (B) 1296 1277 Denemarken (DK) Westliches Gebiet (D) Hamburg (D) Athene (GR) Madrid (E) Parijs (F) Dublin (IRL) Italië (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) Lissabon (P) Londen (UK) Glasgow (UK) 463 1321 N. A 1148 1350 904 1366 1357 1363 N. A 958 1741 990 1189 457 1280 N. A 1145 1350 905 1348 1238 1364 1266 921 1746 969 1156 1065 436 1152 1258 1058 1138 830 1082 968 1053 930 703 1445 1067 1124 815 419 926 1033 878 1045 693 827 807 861 779 575 697 367 827 825 818 930 565 675 726 732 653 488 667 365 761 825 818 872 565 631 708 567 605 486 577 338 592 688 692 794 481 543 522 482 481 427 1253 1123 1124 1030 805 878 703 744 700 682 628 602 N. A 349 N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A N. A 2. 25 1. 33 2. 23 1. 83 1. 66 1. 70 1. 88 2. 52 2. 60 2. 83 2. 63 2. 24 1. 69 1. 58 1. 98 PLAATSEN PER 1 JANUARI 1995, NAAR PRIJS GERANGSCHIKT Bijlage 8 Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil 1/01/95 la Ib Ie ld Ie If ig Ih li 1 Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) 2 Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Parijs (F) Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Luxembourg (L) Luxembourg (L) Luxembourg (L) 3 Parijs (F) Parijs (F) London (UK) Parijs (F) Parijs (F) Luxemburg (L) Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Parijs (F) 4 Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) Londen (UK) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Parijs (F) Parijs (F) Rotterdam (NL) 5 Athene (GR) Londen (UK) Athene (GR) Athene (GR) Rotterdam (NL) Parijs (F) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) 6 Londen (UK) Athene (GR) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) Londen (UK) Westliches Gebiet (D) België (B) België (B) 7 Westliches Gebiet (D) Westliches Gebiet (D) Italië (I) Luxemburg (L) Dublin (IRL) Dublin (IRL) Dublin (IRL) Athene (GR) Italië (1) \ 8 Luxembourg (L) Italië (I) Rotterdam (NL) Dublin (IRL) Athene (GR) Westliches Gebiet (D) België (B) Dublin (IRL) Westliches Gebiet (D) 9 Dublin (IRL) Luxemburg (L) Westliches Gebiet (D) Westliches Gebiet (D) Italië (I) België (B) Londen (UK) Italië (1) Athene (GR) 10 België (B) Dublin (IRL) Madrid (E) België (B) België (B) Athene (GR) Italië (I) Westliches Gebiet (D) Dublin (IRL) 11 Madrid (E) België (B) Dublin (IRL) Italië (I) Westliches Gebiet (D) Italië (I) Athene (GR) Londen (UK) Londen (UK) 12 Hamburg (D) Madrid (E) België (B) Madrid (E) Hamburg (D) Hamburg (D) Hamburg (D) Hamburg (D) Hamburg (D) 13 Italië (I) Hamburg (D) Hamburg (D) Hamburg (D) Madrid (E) Madrid (E) Madrid (E) Madrid (E) Madrid (E) 14 Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) PLAATSEN PER 1 JANUARI 1990, NAAR PRIJS GERANGSCHIKT Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil 01/01/90 BIJLAGE 9 la Ib Ie ld Ie If ig Ih li 1 Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Denemarken (DK) 2 Parijs (F) Parijs (F) Nord Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Nord Branban t (NL) 3 Noord-Brabant (NL) Noord-Brabant (NL) Parijs (F) Parijs (F) Parijs (F) Parijs (F) Parijs (F) 4 Londen (UK) Londen (UK) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) 5 Athene (GR) Athene (GR) Italië (1) Londen (UK) Dublin (IRL) Rotterdam (NL) Luxemburg (L) 6 Glasgow (UK) Glasgow (UK) Luxemburg (L) Italië (1) België (B) Dublin (IRL) Italië (1) 7 België (B) Italië (1) Athene (GR) België (B) Londen (NL) België (B) Dublin (IRL) 8 Westliches G. (D) Rotterdam (NL) België (B) Dublin (IRL) Italië (1) Glasgow (UK) België (B) 9 Madrid (E) België (B) Londen (UK) Luxemburg (L) Luxemburg (L) Londen (UK) Westliches G. (D) 10 Italië (1) Westliches G. (D) Dublin (IRL) Athene (GR) Glasgow (UK) Italië (1) Glasgow (UK) 11 Luxemburg (L) Dublin (IRL) Glasgow (UK) Gategow (IRL) Athene (GR) Westliches G. (D) Londen (UK) 12 Dublin (IRL) Madrid (E) Madrid (E) Westliches G. (D) Hamburg (D) Athene (GR) Hamburg (D) 13 Lissabon (P) Luxemburg (L) Westliches G. (D) Hamburg (D) Westliches G. (D) Hamburg (D) Athene (GR) 14 15 Lissabon (P) Hamburg (D) Madrid (E) Madrid (E) Madrid (E) Madrid (E) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) Lissabon (P) BIJLAGE 10 ELEKTRICITEITSPRIJZEN IN ECU/10 MWh/jaar (1 januari 1985 -1990 -1995) Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar la jan-85 jan-90 jan-95 Ib jan-85 jan-90 jan-95 België (B) 1132 1290 1484 België (B) 1127 1272 1468 Denemarken (DK) 535 599 488 Denemarken (DK) Westliches Gebiet (D) 1237 1464 1456 Westliches Gebiet (D) Hamburg (D) 0 0 1866 Hamburg (D) Athene (GR) 1200 915 837 Athene (GR) Madrid (E) Parijs (F) 929 1204 1176 Madrid (E) 1148 931 1015 Parijs (F) Dublin (IRL' 1489 1320 1274 Dublin (IRL' Italië (I) 1684 1378 1367 Italië (I) Luxemburg (L) 1224 1366 1419 Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) 1244 778 0 1021 Rotterdam (NL) 974 830 Noord-Brabant (NL) 529 1196 0 1196 815 1042 1489 1537 1217 1195 743 592 480 1418 1456 0 1866 913 834 1204 1176 931 1015 1302 1257 1257 1100 1367 1438 1286 1024 936 853 Lissabon (P) 1251 1084 1228 Lissabon (P) 1137 1087 1274 Londen (UK) 1015 893 955 Londen (UK) 1002 874 932 Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar lc jan-85 jan-90 jan-95 ld jan-85 jan-90 jan-95 België (B) 1026 1060 1215 België (B) Denemarken (DK) 505 565 467 Denemarken (DK) Westliches Gebiet (D) 1071 1276 1281 Westliches Gebiet (D) 827 484 849 812 543 917 436 1026 1058 1434 1394 1588 Hamburg (D) 1009 1144 1274 Hamburg (D) Athene (GR) Madrid (E) Parijs (F) Dublin (IRL" Italië (I) 1105 843 770 Athene (GR) 765 692 1015 854 890 Madrid (E) 937 Parijs (F) 1231 1045 1008 Dublin (IRL' 1233 982 860 Italië (I) Luxemburg (L) 948 1056 1107 Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) Lissabon (P) Londen (UK) 1009 1102 957 933 945 715 900 962 1127 Rotterdam (NL) 989 Noord-Brabant (NL) 1049 Lissabon (P) 780 Londen (UK) 918 706 692 971 1052 777 940 613 842 731 700 932 712 798 819 863 791 584 780 726 613 819 774 771 772 902 879 632 899 677 BIJLAGE 10 ELEKTRICITEITSPRIJZEN IN ECU/10 MWh/jaar (1. januari 1985 • 1990 - 1995) Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar ElektrlciteHsprijzen in ECU/10 MWh/jaar Ie jan-85 jan-90 jan-95 If jan-85 jan-90 jan-95 België (B) Denemarken (DK) Westliches Gebiet (D) Hamburg (D) Athene (GR) Madrid (E) Parijs (F) Dublin (IRL) Italië (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) Lissabon (P) Londen (UK) 737 420 753 810 855 635 567 854 902 665 870 558 766 636 694 475 917 914 652 829 581 652 737 733 663 496 699 634 776 België (B) 433 Denemarken (DK) 935 Westliches Gebiet (D) 1022 Hamburg (D) 567 Athene (GR) 731 Madrid (E) 650 Parijs (F) 629 Dublin (IRL' 634 Italië (I) 765 Luxemburg (L) 700 Rotterdam (NL) 533 Noord-Brabant (NL) 799 Lissabon (P) 600 Londen (UK) Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar Ig jan-85 jan-90 jan-95 690 444 689 810 855 602 567 830 906 618 806 556 766 635 664 472 843 914 652 778 581 609 719 569 615 494 700 631 735 423 856 1022 567 685 550 588 634 587 607 531 799 570 België (B) Denemarken (DK) Westliches Gebiet (D) Hamburg (D) Athene (GR) Madrid (E) Parijs (F) Dublin (IRL) Italië (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Noord-Brabant (NL) Lissabon (P) Londen (UK) 593 390 537 0 725 544 472 750 669 505 685 675 709 0 575 438 656 763 552 709 495 524 530 483 989 434 641 567 603 404 662 856 482 616 561 506 516 483 494 474 655 525 39 Gasprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers en ontwikkeling daarvan, in de nationale valuta, per 1 januari BIJLAGE 11 1985-1990-1995 GASPRIJS EXCL. BELASTING (voor industrieel verbruik) België (B) in BFR/100 G J/jaar IPC BBP 11 12 13-1 I3-2 14-1 I4-2 15 1985 97. 7 100 36840 36840 36840 36840 36840 36840 36840 1990 109,2 116,6 24620 24620 24620 24620 24620 24620 24620 1995 124 (131) 23700 23700 23700 23700 23700 23700 23700 Denemarken (DK) in DKR/100 G J/jaar 1985 88 1990 119,5 100 121 fl. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. 1995 132 (131) 3870 3650 2710 2710 2370 2370 g. o. Weser-Ems (D) in DM/100 G J/jaar 1985 99,3 100 1438 1394 1292 1292 1279 1237 1228 1990 1995 105,8 112. 7 838 794 665 665 609 609 584 125 (132) 978 875 678 678 569 569 517 Berlijn (D) in DM/100 G J/jaar 1985 99,3 100 g. o. 1990 105,8 112,7 g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. 1995 125 (132) 1497 1072 1050 1050 900 g. o. g. o. go. 872 g. o go. Madrid (E) in PT A/100 G J/jaar 97 100 160400 153600 152700 152700 g. o. g. o. g. o. 133. 2 142,8 118400 78500 73800 73800 g. o. g. o. g. o. 172 (178) 190010 83020 52170 50250 46110 46110 g. o. Parijs (F) in FF/100 G J/jaar 97,4 100 5352 4647 4222 4129 3850 3780 3753 114,7 119,4 3796 3157 2298 2242 1975 1925 1901 128 (134) 3960 3337 2132 1945 1691 1640 g. o. 1985 1990 1995 1985 1990 1995 Dublin (IRL) in IRL/100 GJ/jaar 1985 98,3 100 1990 116,7 114,8 630 380 380 340 559 g. o. g. o. g. o. g. o. g. o. 340 254 175 g:o. 175 175 g. o. g. o. 1995 130 (126) 549 446 254 BIJLAGE 11 Gasprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers en ontwikkeling daarvan, in de nationale valuta, per 1 januari 1985-1990-1995. Milaan (I) in LIT/100 G J/jaar VIP BIP 11 12 13-1 13-2-1 14-1 I4-2 15 1985 96,1 100 1118900 1084500 1008300 984900 937000 914400 862400 1990 128,2 139. 4 1163600 1122400 529500 496600 468200 434800 408500 1995 163 (171) 1456300 1011900 655100 626500 575900 543800 g. o. Luxemburg (L) in LUF/100 G J/jaar 1985 97,8 100 32880 32160 30800 28750 g. o. g. o. g. o. 1990 1995 108 116,6 20003 17691 16991 16767 16603 16603 g. o. 124 (132) 19451 17610 17237 15149 15086 15086 g. o. Rotterdam (NL) in HFL/100 G J/jaar 1985 98,6 100 1594 1582 1492 1492 1410 1410 1328 1990 102,5 104,4 1140 1125 762 762 645 645 g. o. 1995 119 (117) 1184 1162 742 742 593 593 518 Londen (UK) in UKL/100 G J/jaar 1985 96,4 100 343 325 308 308 308 308 271 1990 126,3 131,1 386 303 290 286 246 242 156 1995 154 (157) 333 298 262 258 256 227 g. o. BIJLAGE 12 EUR 12 : GASPRIJZEN EXCL. BELASTING (VOOR INDUSTRIEEL VERBRUIK) IN KKS/10 GJ PER 01/01/1995 ix X \ > ^ ï %^ «£ ' s \ y * ; ; $ *' \i -' * ' %\ ,%ai ' t $£ s ^ '\ $4+1 $4#' ' ' B5 H/I5 België (B) CnelPLO Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Berlij (D) Madrid (E) Parijs (F) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Turijn (I) Napels (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) Birmingham (UK) 588 411 428 655 1454 562 650 769 753 1099 451 516 481 497 461 387 383 469 637 473 571 625 598 598 408 507 432 428 418 288 297 460 400 303 353 356 387 387 400 324 379 975 342 288 297 460 385 276 334 356 370 370 351 324 373 351 342 251 249 394 354 240 go. g. o. 340 340 350 259 371 334 316 251 249 382 354 233 go. go. 321 321 350 259 328 g. o. go g. o. 226 g. o. g. o go. g-o. g-o. go. go. g-o. 226 g. o. g. o. LfiS?SSSS$lïl&* liiiiiiipi |||||l|i|:l H ^Bl iiiiiiiii iBil BBl ¥:i:iiSi|j:!i|S:2iS0:::t lllli!!!!!^ lll|illlillii lllllliill iiiiiiilli ••i * of, bij ontbreken van 15, de laatste bekende verbruiker 42 EUR 12 : GASPRIJZEN EXCL. BELASTING, VOOR INDUSTRIEEL VERBRUIK IN KKS/100 GJ, PER 01/01/1990 BIJLAGE 13 : * / ^ : ^ \ v ^ ^^. - : België (B)Cne1P1. 0 Hannover(D) Weser-Ems (D) Madrid (E) Parijs (F) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Turijn (I) Napels (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) 580 672 372 1006 533 700 511 699 1130 468 489 588 469 569 353 667 443 579 511 651 944 414 483 461 421 497 296 627 323 N. A. 458 344 344 398 327 441 352 492 296 627 315 346 458 323 323 393 327 435 352 470 271 N. A. 277 go. 236 304 304 389 277 374 329 272 271 go. 270 g-o. 236 283 283 389 277 368 321 272 260 g-o ,. tm '*m i>4Ù iM g-o j ' *\ 2. 00 g. o. 2. 0G 236 ;' * 2. » 266 266 g-o. go ' 2,60 4. 20 120 im 237 '>";' i'lüto GASPRIJZEN EXCL. BELASTING VOOR INDUSTRIEEL VERBRUIK IN DUITSLAND PER 1 janUARI 1990 EN 1995 BIJLAGE 14 * * J5&&Î* V* '> , *•. *, x>, ^ i??g. >*v''s •• ^ v,l/ *tH^«**a*i**^*A«ilWft^^V«S, •• '•• *^ïï$>>* V'^^*^'**T+TVT?**,P5r'% f?*<V'> ••"/'< wei "•""< v' itiiillilniill IJ llliillnil. MlliMiiii,l,llll,llin,lll,llliliillllMli m um il i. l ï \j%\eï % " > & / • r ' V ï W i^ ,<. ',i *,i' ,',•••' ^ &'^<%3tó?U> Si"^i. i/%. "• '-/', '} ?* IIIIIIIIIIMIJIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIII f ƒ. ^ ftJP"°SW* * ? X *» llJliiiiiniiiiimiTiiniiii mil iiuiillli iiliiilliiiiiiillliiiinillii ^'^"x '' ' * 'f 7'*; ï W" " 's'<s. • 's IIHHyWttHtlHIIIMHHHHHHII'lttimiMHmnHMIH-1 Duesseldorf(D) Hamburg (D) Hannover (D) Dortmund (D) Frankfurt (D) Stuttgart (D) München(D) Weser-Ems (D) Dresden (D) Berlijn (D) 1350 1022 1289 1033 1069 1231 1161 978 1233 1497 983 1014 972 850 983 1097 1094 875 994 967 861 844 822 847 1058 1028 678 892 919 786 836 789 817 944 836 678 836 1072 1050 1050 803 708 792 733 781 875 797 569 667 900 'ii'i'"'iï uiiWV iIuViWi'i'iiii1 ui' i'i 'uu i^'AiiJiVfiliVuUWtitiii'WiwiViifiiiniii ,|V'i'iuK'u'i'u. :>nibuni'K •'i'i. iiiiJiVu'i'un'nii'n 'ui'u'ifi |l| II. IIMIII • If ' s' % < | | 1 |' II» |l | | | Ijl l|l. » | Duesseldorf(D) Hamburg (D) Hannover (D) Dortmund (D) Frankfurt (D) Stuttgart (D) Munchen(D) Weser-Emst (D) Dresden (D) Berlijn (D) ê. 7-êM 982 1103 1280 834 939 1103 1002 794 go go 1306 1103 1512 1028 992 1075 1482 838 go go 967 928 924 853 1119 1108 806 718 1181 1114 665 go go 773 718 923 1032 665 go go 914 834 1058 684 714 923 864 609 go go W2 'iTlTflTlTl'lTlTl'1 m 756 go go 703 753 750 742 569 go 872 i ii i 433 0* go 453 J ti go, iiiiuiniiiinitm. iii. tml WÊ j'^*^t^^ÖI•j^*^^I^I^I^'*"'^'*''*"^"^"^"^*l"^I^ ' ' ' ' ' W: ÜüJisteFtfJ fc-2 15 772 03$ 612 i l l! m a mi 111 i. i. i 11111111. i. i. 11111 612 684 714 834 751 609 go go m\ 621 7U Ill $34 [HIHHIIIIIIIIIIIII 809 SÇ4 »rTrtWWt»t»»' W. '. '. MAW. WJ!' ' WM+twi. i wm BIJLAGE 15 Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil per 1 januari 1995 llllllllllllllllliiiiiiiiiiiiiuiiililiiiiliiiiiiiiiyiiiiiillllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllM 1111 l. i 111 M TI I I I I. » I I I I I I. I I I ( I » I IM I » I I. I • I I r I I. I I r I I I I I r. i I I H I I. I II I IJ I m I II m UI 11 iTi 111 n n l < i n 111111111 * ,, ^ U : 3 ^^ , j 9 1 # * # 9 fe iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiifiiiiiinifiiiiiimiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii '. <•>>. *. % •»•. ^ * ^J < j U h >. AI. «5^7*>/CAvS. V * * $ * • «! » im Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Parijs (F) Parijs (F) Parijs (F) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Rotterdam (NL) Luxemburg (L) Luxemburg (L) Parijs (F) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Denemarken (DK) Londen (UK) Birmingham (UK) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Birmingham (UK) Londen (UK) Straatsburg (F) Straatsburg (F) Birmingham (UK) België (B) Rotterdam (NL) België (B) Dublin (IRL) België (B) Turijn (I) Turjin (I) Parjis (F) Berljin (D) Birmingham (UK) Birmingham (UK) Napels (I) Napels (I) België (B) Parijs (F) Londen (UK) Luxemburg (L) België (B) Londen (UK) Straatsburg (F) Rotterdam (NL) Turijn (I) Dublin (IRL) Luxemburg (L) Luxemburg (L) 10 Berljin (D) Straatsburg (F) Napels (I) Turijn (I) Madrid (E) Madrid (E) 11 12 13 14 Turijn (I) Turijn (I) Luxemburg (L) Napels (I) Londen (UK) Berlijn (D) Dublin (IRL) Napels (I) Naples (I) Dublin (IRL) Madrid (E) Madrid (E) Madrid (E) België (B) Berlijn (D) Londen (UK) Berlijn (D) Madrid (E) Berlijn (D) BIJLAGE 16 Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil ( per 1 januari 1990) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Dublin (IRL) Dublin (IRL) Dublin (IRL) Luxemburg (L) Luxemburg (L) Parijs (F) Parijs (F) Weser-Ems (D) Parijs (F) Londen (UK) Rotterdam (NL) Parijs (F) Rotterdam (NL) Turijn (F) Parijs (F) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Dublin (IRL) Londen (UK) Turijn (I) Napels (I) Rotterdam (NL) Hannover (D) Turijn (I) Parijs (F) België (B) Napels (I) Rotterdam (NL) Turijn (I) Rotterdam (NL) Napels (I) België (B) Rotterdam (NL) Luxemburg (L) Straatsburg (F) Napels (I) Turijn (I) Londen (UK) Dublin (IRL) Betgië (B) België (B) België (B) Hannover (D) Hannover (D) Londen (UK) Luxemburg (L) Londen (UK) Napels (I) België (B) Turijn (I) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Londen (UK) Luxemburg (L) Londen (UK) Straatsburg (F) Turijn (I) Hannover (D) Dublin (IRL) Hannover (D) Luxemburg (L) Hannover (D) België (B) Madrid (E) Napels (I) Madrid (E) Napels (I) Madrid (E) Hannover (D) Madrid (E) 10 11 12 BUUAQE 17 GASPRIJZEN IN ECU 1985 - 1990 - 1995 Gasprijzen In ECU/100 GJ/jaar Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 11 jan 85 jan 90 jan95 12 jan 85 jan 90 jan 95 België (B) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Madrid (E) Parijs (F) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Turijn (I) Napels (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) 827 go 647 1304 786 937 882 877 go 738 634 551 578 go 412 897 548 720 494 710 605 België (B) 517 Denemarken (DK) 514 Weser-Ems (D) 1155 Madrid (E) 602 Parijs (F) 697 Straatsburg (F) 689 Dublin (IRL) 638 Turijn (I) 1148 931 Napels (I) 469 497 530 497 Luxemburg (L) 556 Rotterdam (NL) 422 Londen (UK) 758 go 627 1249 683 779 783 827 go 722 630 523 467 go 390 595 456 595 494 661 953 415 490 416 Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 13-1 90 België (B) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Madrid (E) Parijs (F) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Turijn (I) Napels (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) jan 95 jan 85 jan I3-2 jan 85 jan 90 jan 95 692 go 581 1241 620 go go 736 736 692 594 495 419 go 327 559 332 go 442 349 349 399 332 398 408 België (B) 362 Denemarken (DK) 357 Weser-Ems (D) 317 Madrid (E) 324 Parijs (F) 378 Straatsburg (F) 319 Dublin (IRL) 328 Turijn (I) 328 Napels (I) 440 Luxemburg (L) 348 Rotterdam (NL) 332 Londen (UK) 632 go 581 1241 606 639 go 719 719 646 594 495 350 go 327 559 324 356 442 328 328 393 332 393 474 487 460 505 508 612 560 506 506 450 454 378 329 362 357 305 296 358 319 313 313 387 348 327 BIJLAGE 17 GASPRIJZEN IN ECU 1985 -1990 -1995 Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 14-1 90 België (B) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Madrid (E) Parijs (F) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Turijn (1) Napels (1) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) jan 85 jan I4-2 jan 85 jan 90 jan 95 jan 95 632 go 575 go 565 go go 684 684 go 561 495 350 go 329 België (B) 316 Denemarken (DK) 299 299Wer Weser-Ems (D) go 285 go 227 309 309 390 281 338 280 Madrid (E) 257 Parijs (F) go Straatsburg (F) go Dublin (IRL) 288 Turijn (1) 288 Napels (1) 385 Luxemburg (L) 278 Rotterdam (NL) 325 Londen (UK) 611 go 556 go 555 go go 668 668 go 561 495 327 6316 299 go 278 go 227 287 287 390 281 332 303 299 280 249 go go 272 272 385 278 287 Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 15 jan 85 jan 90 jan 95 België (B) 605 320 Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Madrid (E) Parijs (F) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Turijn (I) Napels (I) Luxemburg (L) Rotterdam (NL) Londen (UK) go go go 551 go go 630 630 go 529 436 go go go 275 go 227 270 270 go go 214 go go go go go go go go go go 243 go 48. £ 1990^-1995 £C(y /,) 1 - België (B) 4 - Hamburg (D) 7 - Parijs (F) 10 - Luxemburg (L) 13 - Lissabon (P) 2 - Denemarken (DK) 5 - Ahtene (GR) 8 - Dublin (IRL) 11 - Rotterdam (NL) 14 - Londen (UK) 3 - Westliches G. (D) 6 - Madrid (E) 9 - Italie 12 -Noord Brabant (NL) KKS'? ECU Ig $ O 7 • » to II 12 O 1 - Belgié (B) 4 - Hamburg (D) 7 - Parijs (F) 10 - Luxemburg (L) 13 • Lissabon (P) 2 - Denemarken (DK) 5 - Athene (GR) 8 - Dublin (IRL) 11 - Rotterdam (NL) 14-Londen (UK) 3 - Westliches G. (D) 6 - Madrid (E) 9 - Italië 12-Noord Brabant (NL) GRAFIEKEN ( vervolg) AARDGASPRIJZEN 1985 - 1990 - 1995 ^ « - ' • r > * W? 1800 -p 1200 80O 1600 1200 800 KKS // ecu n 1800 1S00 1200 900 600 Jl J KKS 12 ecu i2 1600 «00 1200 800 400 -B & * SBSS Ê i & i, KKS /J-7 1 lï El e ecu n- 7 1 - Belgié (B) 4 - Madrid (E) 7- Dublin (IRL) 10 - Luxemburg (L) 2 - Denemarken (DK) 5 - Parijs (F)) 8 - Turijn (I) 11 - Rotterdam (NL) 3 - Weser-Ems (D) 6 - Straatsburg (F) 9 - Napels (I) 12 - Londen (UK) GRAFIEKEN AARDGASPRIJZEN 1986 -1990 • 1996 KKSt-2 eCU 14-2 800 <00 4i • 1 II m m 'lj& 200 II m I 12 1 - België (B) 4 - Madrid (E) 7 - Dublin (IRL) 10 - Luxemburg (L) 2 - Denemarken (DK) 5 - Parijs (F)) 8 - Turijn (I) 11 - Rotterdam (NL) 3 - Weser-Ems (D) 6 • Straatsburg (F) 9 - Napels (I) 12-Londen (UK) ISSN 0254-1513 COM(96) 92 def. DOCUMENTEN NL 10 12 Catalogusnummer : CB-CO-96-097-NL-C ISBN 92-78-01240-8 Bureau voor officiële publikaùes der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg