title: MEDEDELING VAN DE COMMISSIE - Evaluatie van het tweede meerjarenprogramma voor het bedrijfsleven en het MKB (1993-1996) - Opmerkingen van de Comissie over het door Arthur Andersen & Co-Business Consulting Services ingediende Verslag

eurovoc_concepts:
EU programme
project evaluation
report
small and medium-sized enterprises
type of business

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 20. 03. 1996 COM(96) 99 dei'. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE EVALUATIE VAN HET TWEEDE MEERJARENPROGRAMMA VOOR HET BEDRIJFSLEVEN EN HET MKB (1993-1996) OPMERKINGEN VAN DE COMMISSIE OVER HET DOOR ARTHUR ANDERSEN & Co - BUSINESS CONSULTING SERVICES INGEDIENDE VERSLAG 11 Hl lit; INLEIDING Artikel 5 van het Besluit van de Raad van 14 juni 1993 betreffende het tweede meerjarenprogramma voor het bedrijfsleven en het MKB (1993-1996) voorziet in de evaluatie van de toepassing van dit besluit door een externe organisatie1. Deze evaluatie is door Arthur Andersen & Co - Business Consulting Services (hierna AA genoemd) uitgevoerd en op 31 januari 1996 werd een samenvatting hiervan bij de Commissie ingediend2. Deze mededeling, die een samenvatting is van de opmerkingen van de Commissie over het AA-verslag, wordt samen met een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een derde meerjarenprogramma voor het bedrijfsleven en met name het MKB in de Europese Unie (1997-2000)3 aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité voorgelegd. !:i:ilALGEMEËN;:: De Commissie verheugt zich over het AA-verslag, met name gezien de positieve beoordeling van de algehele uitvoering van dit meerjarenprogramma en de nuttige adviezen voor toekomstige communautaire acties op dit gebied. De auteur van het evaluatieverslag vindt dat de doelstellingen van het huidige meerjarenprogramma over het algemeen zijn bereikt4 en wel om de volgende redenen: • de door de Commissie voorgestelde maatregelen beantwoorden aan de doelstellingen van het besluit van de Raad; • de doelstellingen zijn op adequate wijze uitgevoerd en bereikt. Vooral de laatste twee jaar is veel vooruitgang geboekt bij de uitvoering van sommige maatregelen en is de kwantitatieve en kwalitatieve invloed van de meeste maatregelen aanzienlijk verbeterd. In dit verband wordt in het AA-verslag de nadruk gelegd op het bestaande gebrek aan evenwicht tussen de mime en ambitieuze doelstellingen enerzijds en de bepei"kte middelen anderzijds; • de beoordeling van de kosteneffectiviteit loopt uiteen van "voldoende" tot "goed" en in het kader van het "uitstekend", waarmee is aangetoond dat de maatregelen communautaire ondernemingenbeleid "waar voor hun geld" bieden. Besluit van de Raad 93/379/EffG van 14. 6. 1993 betreffende een meerjarenprogramma van communautaire acties 1er versterking van de prioritaire krachtlijnen en ter verzekering van de continuïteit en de consolidatie van het beleid ten aanzien van de ondernemingen, in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf, in de Gemeenschap, PB nr. L 161 van 2. 7. 1993, blz. 68. Zie bijlage 1. In dit voorstel wordt naar een aantal belangrijke conclusies van de auteur van het evaluatieverslag (hierna AA genoemd) verwezen, vooral als het om wijzigingen gaat die op aanraden van AA zijn voorgesteld of, zoals in sommige gevallen, als de Commissie het niet eens is met de opmerkingen van AA. Zie het AA-verslag, conclusie. Hoewel de ontwikkelingen in -de goede richting gaan, is de Commissie het ermee eens dat nog steeds verbeteringen mogelijk zijn. Daarom heeft zij de verschillende aanbevelingen in het AA-verslag die een groter effect van de afzonderlijke maatregelen beogen, zorgvuldig bestudeerd. Sommige voorgestelde veranderingen zijn al door de Commissie ingevoerd5, in het kader van haar voorstel voor een derde meerjarenprogramma voor het bedrijfsleven en met name het MKB worden uitgevoerd. andere zullen II. OPMERKINGEN OVER DE BEOORDELING VAN SPECIFIEKE MAATREGELEN Hoofdstuk I: Verbetering van het administratieve en juridische klimaat van de ondernemingen, ook op het gebied van de indirecte belastingen De verschillende maatregelen die op dit gebied zijn uitgewerkt en tevens uitgevoerd, hebben volgens het AA-verslag6 voldoende succes gehad en de kosteneffectiviteit werd uitstekend geacht. De Commissie deelt het positieve oordeel van AA over de afzonderlijke maatregelen. juridische en administratieve in verband met de Vooral van. de maatregelen vereenvoudiging inbegrip van het effectbeoordelingssysteem) kan een grote hefboomwerking uitgaan, omdat hiermee tegen beperkte kosten een zeer breed gebied (alle ondernemingen) wordt bestreken. (met In het AA-verslag wordt terecht geconstateerd dat de beoordeling van het effect van wetgevingsvoorstellen op het MKB nog kan worden verbeterd. In dit verband werd in het kader van het communautaire ondernemingenbeleid hard gewerkt en de resultaten hiervan maken deel uit van het voorstel voor een derde meerjarenprogramma7. In het AA-verslag worden ook veel uitstekende voorbeelden gegeven van een goede toepassing van het effectbeoordelingssysteem8. De aanbevelingen van AA komen overeen met de ideeën van de Commissie en zijn in het voorstel voor het derde meerjarenprogramma opgenomen9. De Commissie merkt op dat zowel de vertegenwoordigers van MKB-organisaties als die van de Lid-Staten de opvatting delen dat in het communautaire ondernemingenbeleid de doelstelling van de verbetering van het administratieve en juridische ondernemingsklimaat voorrang moet blijven krijgen10. Verslag over de toekomstige werking van de informatie- en samenwerkingsnetvverken, COM (95) 435 def. van 5. 12. 1995. in het kader van het In het AA-verslag heeft men zich gericht op de werkzaamheden communautaire ondernemingenbeleid op het gebied van de administratieve vereenvoudiging en het juridische klimaat. Niet alle werkzaamheden van de Commissie op dit gebied komen aan de orde (b. v. de recente richtsnoeren van de Commissie over de regelgeving en de werkzaamheden van de Commissie op het gebied van de consolidatie van de communautaire wetgeving) en op sommige punten beperkt men zich niet alleen tot de opdracht van het tweede meerjarenprogramma (zo is b. v. de grensoverschrijdende toegang tot rechtbanken en arbitrage in het voorstel voor het derde meerjarenprogramma opgenomen). Zie het AA-vcrslag, voetnoot 10. Zie het AA-verslag, hoofdstuk I. Zie het AA-verslag, hoofdstuk I, aanbevelingen. Ibidem. 3 7 8 9 10 Hoofdstuk II: Verbetcnng van de toegang van de ondernemingen tot communautaire informatie A. De Euro Info Centres (EIC's) De verschillende maatregelen op het gebied van informatie voor de ondernemingen zijn volgens het AA-verslag goed doordacht. Er wordt vooral op gewezen dat het met de aanpak van de Commissie om de Euro Info Centres (EIC's) in nationale, regionale of lokale "gastinstellingen" te integreren mogelijk moet zijn diep in het ondernemingsklimaat van het MKB door te dringen. Bovendien kan de Commissie tegen minimale kosten een netwerk beheren door een deel van de financiële en administratieve lasten met de gastinstellingen te delen11. Wat de tenuitvoerlegging van het EIC-netwerk betreft, die AA als voldoende beoordeelt, stemt de Commissie slechts gedeeltelijk in het AA-verslag12: in met een aantal opmerkingen • Vestigingsplaats van de EIC's: Historisch gezien is het EIC-netwerk gegroeid van 39 gastinstellingen bij het eerste proefproject tot 189 bij de eerste uitbreiding. In de derde ontwikkelingsfase werd een totaal van 228 bereikt, voornamelijk door de toetreding van nieuwe Lid-Staten. Er zij echter opgemerkt dat de selectie van de EIC's in de tweede fase het resultaat was van een oproep tot het indienen van voorstellen, waarbij zorgvuldig overleg met de Lid-Staten werd gevoerd alvorens een beslissing te nemen. Er moest een compromis worden bereikt tussen de dienstverlening aan regio's met een hoge concentratie van kleine en middelgrote ondernemingen en aan meer afgelegen regio's met een beperkt aantal dergelijke ondernemingen. Bij deze belangrijke keuze, die niet mag worden onderschat, is de rol van het EIC-netwerk als instrument om de economische een samenhang van de Unie en doorslaggevende factor geweest. te verwezenlijken, sociale • Gastinstellingen: Het aantal banken en andere particuliere instellingen in het netwerk ligt vrij hoog (ongeveer 30%13, en bovendien hebben veel EIC's nauwe betrekkingen met dit soort instellingen), maar er moet rekening mee worden gehouden dat de in het algemeen als een openbare informatieverstrekking aan ondernemingen dienstverlening wordt gezien en dat het aantal banken dat zich hiervoor aanmeldt beperkt is, omdat de gastinstellingen aanzienlijke kosten moeten dragen voor het opzetten en exploiteren van een EIC. • Centrale stnictuur. Volgens het AA-verslag zijn de EIC's in het algemeen tevreden met de meeste ondersteunende diensten van de centrale EIC-structuur. Het geeft echter aan dat de centrale structuur de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van het EIC-netwerk aan de hand van de bestaande driemaandelijkse evaluatieverslagen van het netwerk niet doeltreffend kan volgen. De oorzaak hiervan ligt bij de methode die is gekozen, waarbij de Commissie al van bij het begin voor het EIC-netwerk samenwerkt met vrijwillige gastinstellingen die grotendeels voor de financiering zorgen. Hierbij houdt de Commissie geen toezicht op de betrekkingen tussen de Zie het AA-verslag, hoofdstuk II. Ibidem. Nog eens 25% zijn een combinatie van een particuliere en een openbare instelling informatie gastinstellingen en hun klanten. De driemaandelijkse verslagen aan de Commissie zijn altijd een zeer belangrijk element geweest in de betrekkingen tussen de centrale structuur en de EIC's. De inhoudelijke in de verslagen vormt de belangrijkste basis voor de evaluatie van de werkzaamheden van de EIC's. Deze evaluatie wordt voor de gehele structuur door een onafhankelijke instantie uitgevoerd. De Commissie heeft voortdurend geprobeerd deze situatie te verbeteren. Dit is voor een en hoewel gelukt, deel tweede meerjarenprogramma niet altijd even stimuleringsmaatregelen van het doeltreffend is geweest. Daarom wordt in het derde meerjarenprogramma voorgesteld beide typen maatregelen te versterken met als doel de dienstverlening van de EIC's op een hoger en homogener niveau te brengen. sancties systeem groot ook van het • Een alternatief? AA stelt voor een radicale verandering in de opzet te overwegen en een netwerk van een zeer beperkt aantal EIC's te vormen die volledig door de Commissie worden geëxploiteerd en gefinancierd. Theoretisch gezien biedt dit meer mogelijkheden voor een homogeen kwaliteitsniveau in het gehele netwerk. Toch vindt de Commissie het, om redenen die in het voorstel voor het derde meerjarenprogramma zijn vermeld, niet verstandig deze werkwijze over te nemen14. De kosteneffectiviteit van het EIC-netwerk wordt eveneens als voldoende beoordeeld. In dit verband wordt in het AA-verslag gesuggereerd dat het netwerk met de huidige middelen een grotere kwalitatieve en kwantitatieve invloed op het bedrijfsleven zou moeten kunnen hebben15. Hoewel de Commissie het hiermee eens is, is zij tot de conclusie gekomen dat de gevolgde stimuleringsmethode haar grenzen heeft bereikt, tenzij aanvullende middelen kunnen worden vrijgemaakt16. In feite draagt de Commissie maar 25% van de totale kosten van het EIC-netwerk en in het evaluatieverslag wordt opgemerkt dat de huidige financiële structuur van het netwerk de middelen van DG XXIII een nog groter hefboomeffect geeft17. In het voorstel voor een derde meerjarenprogramma worden een aantal verbeteringen aangedragen, waarmee volgens de Commissie het totale resultaat kan worden verbeterd en de invloed van het EIC-netwerk kan worden vergroot. Tevens wordt daarin uiteengezet waarom de Commissie verdergaande suggesties van het AA-verslag niet als kosteneffectiever beschouwt. B. Promotie-activiteiten De Commissie deelt de opvatting van AA dat de promotie-activiteiten in het kader van het communautaire ondernemingenbeleid een vrij zwak punt waren. De voornaamste reden hiervoor zijn de beperkte middelen voor deze belangrijke activiteit. AA erkent dat tussen 1993 en 1995 vooruitgang is geboekt18, maar er moet duidelijk meer worden te gedaan om bij voorbeeld de invloed van het EIC-netwerk op het bedrijfsleven Zie de loelichting bij het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad betreffende een derde meerjarenprogramma voor het bedrijfsleven en met name het MKB, deel IV. B. l. Zie het AA-vcrslag, hoofdstuk II. Verslag over de toekomstige werking van de informatie- en samenvverkingsnetwerken, COM (95) 435 def. van 5. 12. 1995. Zie het AA-verslag, hoofdstuk II. Ibidem. vergroten. Wat dit betreft is de Commissie zich bewust van de sterke en zwakke punten van haar partners in het netwerk en in een discussie tijdens de informele Industrieraad van 10 maart 1995 in Biarritz kwam naar voren dat zowel op het niveau van de Lid-Staten als op dat van de Gemeenschap actie nodig is19. In het voorstel voor een derde de meerjarenprogramma wordt veel promotie-activiteiten en men hoopt dat dit in combinatie met de gedecentraliseerde aanpak van de Commissie in de laatste twee jaar resultaten zal opleveren20. nadruk gelegd op de versterking van Hoofdstuk III: Verbetering van de netwerken voor het zoeken naar paitneis AA weet de netwerken voor het zoeken naar partners (BC-NET en BSO) op hun waarde te schatten: hun openbare-dienstverleningsfunctie wordt erkend; er wordt op hun unieke karakter gewezen, aangezien er tot dusverre geen vergelijkbare netwerken zijn die geheel Europa bestrijken; de opzet is goed, omdat de netwerken aan de totstandkoming van transnationale samenwerking en daardoor aan de ontwikkeling van de interne markt bijdragen; de exploitatiekosten voor de Gemeenschap zijn laag en de netwerken zijn geografisch goed gespreid21. Hoewel de algehele evaluatie positief uitvalt, lijkt de invloed van de netwerken nogal klein22. De huidige cijfers over het gebruik zijn echter bevredigender dan ze op het eerste gezicht lijken. AA stelt vast dat slechts een klein percentage van het MKB de ambitie heeft om te groeien en te internationaliseren en dat niet al deze ondernemingen voor transnationale samenwerking zullen kiezen om dit doel te bereiken. Daarom moet men de huidige cijfers over het gebruik niet onderschatten23. Dit neemt niet weg dat aanzienlijke verbeteringen nodig zijn om een groter effect te bereiken24. Deze verbeteringen zijn trouwens al opgenomen in de voorstellen voor het derde meerjarenprogramma. Hiermee wordt eveneens de kosteneffectiviteit van de netwerken verbeterd, die door AA positief wordt beoordeeld. 19 20 21 23 Zie ook het Geïntegreerd programma ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector (blz. 19 en 20) waar gecoördineerde actie noodzakelijk wordt geacht om de vraag naar ondersteunende diensten voor. het bedrijfsleven te stimuleren. Zie het AA-verslag, hoofdstuk II. Zie het AA-verslag, hoofdstuk III. Ibidem. Op hel moment nemen slechts circa 460 000 ondernemingen deel aan grensoverschrijdende activiteiten van enige betekenis. Daarom lijkt de doelstelling om ongeveer een miljoen ondernemingen dit soort activiteiten uit te laten voeren erg ambitieus. Zie het AA-verslag, hoofdstuk 3. Iioofdsnik IV: Verdere ontwikkeling van de instrumenten voor het leggen van directe contacten tussen ondernemers ten einde de transnationale toelevering te bevorderen A. De partnerschapsprogramma's (Europartenariat en Interprise) AA vindt dat aan Europartenariat en Interprise een deugdelijke visie ten grondslag ligt en noemt de bereikte resultaten goed, vooral gezien het grote hefboomeffect en de synergetische effecten2^. De Commissie is het ermee eens dat sommige problemen die zich bij"de uitvoering en de follow-up voordoen, nog moeten worden aangepakt. Daarom bevat het voorstel voor een derde meerjarenprogramma een aantal verbeteringen, onder meer op het gebied van bijstandsverlening aan de voor deelneming geselecteerde ondernemingen, zowel bij de voorbereiding als bij de follow-up. B. Toelevering In het AA-verslag wordt vermeld dat de verschillende maatregelen op het gebied van toelevering kosteneffectief en goed opgezet zijn en dat de klanten over het algemeen zeer tevreden zijn over de kwaliteit. Wat de specifieke proefprojecten betreft, is de Commissie het niet eens met de beoordeling van de activiteiten ter stimulering van de samenwerking tussen grote en kleine ondernemingen. AA lijkt met name de invloed van het proefproject voor consumentenelektronica en de tot dusver geslaagde poging om contactbeurzen voor toeleveranciers te organiseren te onderschatten. Beide maatregelen waren er specifiek op gericht bepaalde zwakke punten in het Europese toeleveringssysteem te verbeteren26. De Commissie stelt voor in het derde meerjarenprogramma nadruk te blijven leggen op maatregelen met een grote strategische invloed en vooral op de verbetering van de uitvoering ervan. Hoofdstuk V: Ervoor zoigen dat bij de verschillende communautaire initiatieven en beleidsvormen rekening wordt gehouden met de belangen van het MKB AA erkent dat de verwezenlijking van deze doelstelling zeer complex is en beoordeelt de strategie van de Commissie op dit gebied als goed: de verschillende maatregelen kunnen en een aanzienlijke hefboomwerking uitoefenen, hebben synergetische effecten concentreren zich op prioriteiten". In het verslag wordt terecht sterk de nadruk gelegd op overleg tussen de verschillende diensten en op de coördinerende werkzaamheden van DG XXIII. Over het algemeen stemt de Commissie in met de aanbevelingen van AA om de coördinatieactiviteiten binnen de Commissie te versterken. Dat het verslag de coördinatie van de activiteiten ten behoeve van het MKB en de ambachtelijke sector negatief beoordeelt, is volgens de Commissie te wijten aan een Zie hel A A - v e i s h i g, hoofdstuk IV. ibidem. /. ie het AA-vcrslnu, hoofdstuk V. misverstand dat door de titel van dit verslag is ontstaan. Hoewel in de toekomstige verslagen meer nadruk zal worden gelegd op de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, blijven het verslagen over alle werkzaamheden van de Commissie en niet alleen over de coördinerende activiteiten van DG XXIII. Er is eerder bij de opstelling van het tweede meerjarenprogramma over de kwestie van de titel gesproken en bij de opstelling van artikel 5 van het nieuwe meerjarenprogramma is hiermee rekening gehouden. In het AA-verslag wordt onvoldoende aandacht geschonken aan het feit dat in het kader van het Geïntegreerd programma voor het MKB en de ambachtelijke sector veel vooruitgang is geboekt op het gebied van coördinerende activiteiten. AA kent hoge prioriteit toe aan een geharmoniseerde definitie van kleine en middelgrote ondernemingen en erkent dat DG XXIII op dit gebied vorderingen heeft gemaakt. De Commissie stelt de aanmoediging van AA op prijs. Hoofdstuk VI: Bevordering van de aanpassing van het MKB aan structurele veranderingen en aan veranderingen als gevolg van de totstandkoming van de interne markt In dit hoofdstuk worden allerlei proefprojecten van de Commissie beoordeeld. AA is een groot voorstander van de "laboratoriumbenadering" van het werken met proefprojecten, op voorwaarde dat voldoende middelen en instrumenten beschikbaar kunnen worden gesteld om de resultaten ervan te verspreiden28. Hoewel slechts enkele proefprojecten het beginstadium zijn gepasseerd29, worden de meeste als goed opgezet en uitgevoerd beoordeeld, zodat dus de basis voor bruikbare en praktische resultaten is gelegd. Men maakt zich zorgen over de beschikbare personele middelen van DG XXIII. De Commissie zal, zoals aanbevolen, haar praktijkgerichte benadering voortzetten met de start van nieuwe proefprojecten in het kader van het derde meerjarenprogramma. Zij deelt de opvatting van AA dat dit een goede en zinvolle manier is om nieuwe ideeën te toetsen zonder veel geld uit te geven30. Net als vroeger zullen nieuwe proefprojecten in nauwe samenwerking met de Europese MKB-organisaties worden opgezet om de behoeften van de markt duidelijk te kunnen bepalen ("bottom-up benadering"). De Commissie zal tevens de Lid-Staten raadplegen en in het Publikatieblad oproepen tot het indienen van voorstellen publiceren om in heel Europa bekendheid aan de projecten te geven. Voorts zal ieder proefproject na afloop door een externe adviseur worden geëvalueerd. Voor de proefprojecten in het kader van Euromanagement zal de Commissie nauwe samenwerking tussen de Europese coördinator van het project (die door de Commissie wordt gekozen) en de nationale coördinatoren (die door de Lid-Staten en de Commissie worden aangewezen) stimuleren om de resultaten en de doelmatigheid van het proefproject te optimaliseren. Zie het AA-verslag, hoofdstuk VI. In het AA-verslag worden vraagtekens gezet bij de kosteneffectiviteit van een van de projecten, te weten het project waarbij leerlingen uit perifere regio's van de Gemeenschap een driejarige alternerende opleiding in Duitsland volgen. De instantie die van de Commissie de opdracht heeft dit project tot vergelijkbare conclusies en doet een aantal belangrijke voorstellen waarmee rekening zou moeten worden gehouden voordat verdere actie wordt ondernomen. Daarom is dit proefproject uit de beginjaren van DG XXIII toch nuttig. Zie het AA-verslag, hoofdstuk VI. te evalueren, komt 30 8 Hoofdstuk VH: Stimulering van een gunstiger financieel klimaat Volgens het AA-verslag zijn de verschillende activiteiten van de Commissie op dit gebied goed opgezet en uitgevoerd; verder is hun kwalitatieve en kwantitatieve invloed groot en is de kosteneffectiviteit uitstekend. AA's grootste zorg, namelijk dat de Commissie teveel tegelijk probeerde te doen, wordt verklaard door het feit dat AA ook projecten heeft beoordeeld die nog in de voorbereidende fase verkeren (b. v. factoring en voorbehoud van eigendomsrecht). Hierdoor kreeg AA de onjuiste indruk dat er teveel initiatieven tegelijk Avorden genomen, terwijl een aantal hiervan nog in het prille beginstadium verkeert. Anderzijds is het juist dat verzoeken om advies van andere diensten ("inter-service consultation") de werkdruk van de betrokken eenheden vergroot, dat het beperkte aantal ter zake bevoegde ambtenaren met adviesaanvragen wordt overstelpt en dat het personeel van DG XXIII ook in dit opzicht tot het uiterste wordt belast. De uitvoering van deze maatregelen is echter grotendeels in handen van de marktdeelnemers in de Gemeenschap. De Commissie fungeert hier, net als elders, voornamelijk als katalysator. in de opzet van het proefproject voor Op de opmerkingen van AA over fouten startkapitaalfondsen (namelijk dat de omvang van sommige fondsen te gering is om de bedrijfskosten terug te betalen) kan als volgt worden geantwoord: • Alle fondsen moesten noodzakelijkerwijze nieuw zijn om ervoor te zorgen dat de communautaire steun niet ook voor andere activiteiten dan startkapitaal werden gebruikt. Nieuwe fondsen zijn per definitie klein; • De meeste fondsen verwachten dat hun basiskapitaal zal groeien en sinds het begin van het proefproject is het kapitaal inderdaad met 40% gegroeid; • Het is nog te vroeg om te oordelen of de fondsen het voorschot van de Gemeenschap op hun bedrijfskosten kunnen terugbetalen, aangezien de meeste fondsen vijfjaar de tijd hebben om het voorschot terug te betalen. Van de voorstellen die AA voor nieuwe maatregelen doet, zijn de volgende relevant: • Het invoeren van ronde-tafelbijeenkomsten voor alle partijen en sectoren die bij de financiering van het MKB betrokken zijn, zou een te grote belasting voor het personeel van de Commissie kunnen zijn. DG XXIII heeft echter zeer goede betrekkingen met de meeste sectoren; • Het beoogde comité ter verbetering van het financiële klimaat dat onder meer belastingmaatregelen moet bestuderen, heeft in de Stuurgroep voor de gecoördineerde actie inzake steunmaatregelen voor het MKB. Momenteel overweegt deze stuurgroep speciale werkgroepen op te richten voor de follow-up van de resultaten van het forum in Madrid over steunmaatregelen voor de aanloopfase van ondernemingen. inmiddels gestalte gekregen Hoofdstuk VIII: Ervoor zorgen dat de economische ontwikkeling van de ondernemingen beter kan worden gevolgd Hoewel dit gedeelte van de werkzaamheden van DG XXIII over het algemeen positief wordt beoordeeld, worden enkele kritische opmerkingen gemaakt over: • de kwaliteit van de statistische gegevens die via de nationale bureaus voor de statistiek en Eurostat ter beschikking worden gesteld; • de opname van statistieken over coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen in het werkprogramma. AA betwijfelt of dit wel prioriteit verdient; • de samenstelling van het netwerk dat verantwoordelijk is voor de Europese Waarnemingspost voor het MKB; • het distributiebeleid voor de publikaties over het communautaire ondernemingenbeleid, met name op het niveau van de Lid-Staten. liggen buiten de verantwoordelijkheid van de Commissie (het Sommige punten verzamelen van statistische gegevens, de distributie van publikaties in de Lid-Staten). De Commissie is echter voornemens om in samenspraak met Eurostat en het Publikatiebureau naar mogelijke verbeteringen te zoeken. Wat de prioriteit van de statistieken over coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen betreft, zijn de twijfels van AA in tegenspraak met de opmerking dat zij duidelijk in een behoefte voorzien, aangezien er op Europees niveau geen vergelijkbare publikaties bestaan31. Volgens AA zijn de statistieken voor degenen die het ondernemingenbeleid op nationaal en Europees niveau bepalen een nuttig instrument voor het vaststellen van geschikte initiatieven. tot het netwerk dat verantwoordelijk Met betrekking is voor de Europese Waarnemingspost voor het MKB, is de Commissie van mening dat men, in het belang van de objectieve interpretatie van de beschikbare gegevens en de doeltreffendheid van de samenwerking binnen het netwerk, moet streven naar een onafhankelijk netwerk waarin ook veel onderzoek wordt gedaan. Samenwerking tussen de Europese Waarnemingspost voor het MKB en andere organisaties moet worden gestimuleerd. In het derde meerjarenprogramma wordt bij voorbeeld voorgesteld te onderzoeken of aan de hand van bestaande enquêtes een aantal sleutelindicatoren voor het MKB kunnen worden ontwikkeld. Ten slotte is de Commissie het ermee eens dat het distributiebeleid voor publikaties over het communautaire ondernemingenbeleid kan worden verbeterd door meer gebruik te maken derde meerjarenprogramma bevat een aantal initiatieven in deze zin, die ervoor moeten zorgen dat de publikaties van de Commissie over het ondernemingenbeleid bruikbaarder zijn en een groter publiek bereiken. informatietechnologieën. Het voorstel nieuwe voor van het Zie het AA-verslag, hoofdstuk VIII. 10 CONCLUSIE Overeenkomstig het verzoek van de Raad32 heeft de Commissie het verslag van Arthur Andersen over de toepassing van het tweede meerjarenprogramma voor het bedrijfsleven en het MKB (1993-1996) bestudeerd. Deze mededeling is geen volledige samenvatting van de opmerkingen van de Commissie op dit verslag. De Commissie verheugt zich over de in het algemeen positieve beoordeling van AA en zal bij haar toekomstige beleid voor het bedrijfsleven en het MKB, met name in het kader van haar voorstellen voor een derde meerjarenprogramma (1997-2000), rekening houden met de waardevolle informatie uit het evaluatieverslag. Artikel 5 van het Besluit van de Raad van 14. 6. 1993 betreffende een meerjarenprogramma van communautaire acties ter versterking van de prioritaire krachtlijnen en ter verzekering van de continuïteit en de consolidatie van het beleid ten aanzien van de ondernemingen, in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf, in de Gemeenschap, PB nr. L 161 van 2. 7. 1993, blz. 68. 11 Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's Samenvattend Verslag Arthur Andersen & Co. - Business Consulting Services 3 1 januari 1996 ARTHUR ANDERSEN Arthur Andersen k Co Specialty Consulting Service- Kunstlaan 56 B-1040 Brussel Tel 02 510 43 73 Fax" 02 513 08 62 31 januari, 1996 Mr. H. von Moltke Directeur-Generaal Europese Commissie Directoraat-Generaal XXIII Rue d'Arlon 80 1049 Brussel Geachte Mr. von Moltke, We hebben de eer en het genoegen U het samenvattend verslag van onze evaluatie van het Meerjarenprogramma ten voordele van KMO's voor te stellen. Dit samenvattend verslag werd opgesteld volgens Artikel 5 van het Besluit van de Raad van 14 Juni, 1993, op basis waarvan een externe evaluatie van het Meerjaren Programma ter bijstand van KMO's is vereist. Ons samenvattend verslag werd opgesteld in overeenstemming met de vereisten van aanbesteding n° 94/S 81-40 358 en onze voorstelling van professionele diensten van 7 Juni, 1995. We zouden graag U en Directoraat-Generaal XXIII willen bedanken voor de gelegenheid die U ons toekende deze evaluatiestudie uit te voeren. Hoogachtend, ARTHUR ANDERSEN, Business Consult )hane Verdood q- c^-j\dgxxiii\exec-sum\dutch\lctter. doc(vfb) novo Vennootschap <n\ INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL INLEIDING HOOFDSTUK I : Verbetering van het bestuurlijke en juridische klimaat van de ondernemingen, ook op het gebied van de indirecte belastingen HOOFDSTUK II : Vergemakkelijking van de toegang tot communautaire informatie voor bedrijven HOOFDSTUK III : Verbetering van de netwerken voor het zoeken van partners HOOFDSTUK IV : Verdere aanpassing van de instrumenten voor het leggen van rechtstreekse contacten tussen ondernemers ten einde de transnationale toelevering te bevorderen HOOFDSTUK V : Ervoor zorgen dat bij de verschillende communautaire initiatieven en beleidsvormen rekening wordt gehouden met de belangen van de kleine en middelgrote onderneming HOOFDSTUK VI : Bevordering van de aanpassing van de kleine en middelgrote onderneming aan de structurele veranderingen en aan de veranderingen als gevolg van de totstandkoming van de interne markt HOOFDSTUK VII : Stimulering van een gunstiger financieel klimaat HOOFDSTUK VIII : Bevorderen dat het onderzoek naar de economische ontwikkeling van het bedrijfsleven met het oog op een effectieve werking van de interne markt wordt verbeterd BESLUIT AANBEVELINGEN 1 5 9 16 20 24 28 31 35 39 41 Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII /Ik INLEIDING Kleine en Middelgrote Ondernemingen (KMO's) zijn heel belangrijk voor de Europese economie. Ze vertegenwoordigen ongeveer 99. 8% van alle ondernemingen en 63% van de omzet in de Europese Unie. Er zijn in Europa meer dan 15 miljoen KMO's, die ongeveer 65. 6% vertegenwoordigen van de totale tewerkstelling in Europa. Ze spelen eveneens een cruciale rol in een harmonieuze lokale en regionale ontwikkeling en vormen een drijvende kracht achter een effectieve aanpassing aan structurele veranderingen en innovatie. De aandacht die aan KMO's gegeven wordt, vinden we tevens terug in het huidige Europese en nationale beleid. Het politieke elan ten voordele van het Europese Ondernemingsbeleid blijft sterk: KMO's leveren een belangrijke bijdrage tot de realisatie van de doelstellingen vastgelegd in het Witboek over Groei, Competitiviteit en Tewerkstelling en in het Geïntegreerde Programma ten behoeve van KMO's. Het Rapport over "Small and Medium-Sized Enterprises: A dynamic Source of Employment, Growth and Competitiveness in the European Union", die de Commissie heeft voorgedragen aan de onlangs gehouden Europese Top in Madrid, onderstreept het belang en de rol die KMO's spelen in de Europese Unie. Vanuit historisch perspectief is het Ondernemingsbeleid steeds zeer belangrijk geweest. Het was traditioneel gebaseerd op Artikel 235 van het Verdrag van Rome. Het Verdrag over de Europese Unie creëerde een nieuw referentiekader voor de uitvoering van het Ondernemingsbeleid: • Artikel 130 behandelt de industriële mededinging: de Unie en de Lid-Staten zullen initiatieven nemen gericht op "het scheppen van een omgeving die initiatief en de ondernemingscreatie, in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen, bevordert". Het Artikel vermeldt verder de stimulering van "een omgeving die een samenwerking tussen ondernemingen" en een "betere benutting van het industrieel potentieel van het beleid met betrekking tot. innovatie, onderzoek en technologische ontwikkeling ". • • • Artikel 130 f. 2) verwijst naar het aanmoedigen van "kleine en middelgrote ondernemingen" in hun "activiteiten van onderzoek en technische ontwikkeling". Titel XIV. van het Verdrag is van direct belang voor KMO's. Dit hoofdstuk van het Verdrag heeft betrekking tot het objectief van de. economische en sociale samenhang bij het nastreven van een harmonieuze ontwikkeling binnen de Unie evenals het verminderen van de regionale verschillen en achterstand in de minst bevoorrechte regio's, met inbegrip van de landelijke gebieden. Artikel 118 a. met betrekking tot de invoering van minimale verplichtingen voor de bescherming van de gezondheid en veiligheid van werknemers, duidt aan dat deze verplichtingen de creatie en de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen niet mogen belemmeren. Niettegenstaande het belang van het onderwerp, werd een samenhangend Ondernemingsbeleid op Europees niveau Een Directoraat-Generaal verantwoordelijk voor het Ondernemingsbeleid van de Commissie (DG XXIII) werd pas in 1989 opgericht. DG XXIII nam de activiteiten van de vroegere KMO-werkgroep over. slechts onlangs geïnstitutionaliseerd. Directoraat-Generaal XXIII is verantwoordelijk voor de uirvoering van het Meerjaren Programma, dat een kader schept en de verschillende doelstellingen vastlegt. Het Besluit van de Raad van 28 Juli 1989 stelde het eerste Meerjaren Programma met betrekking tot de verbetering van de ondememingsomgeving en het bevorderen van de ontwikkeling van ondernemingen, in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen , in. Het Besluit van de Raad 93/379/EEC van 14 Juni 1993 besliste over een nieuw "Meerjarenprogramma van communautaire acties ter versterking van de prioritaire krachtlijnen en ter verzekering van de continuïteit en de consolidatie van het beleid ten aanzien van de ondernemingen, in het bijzonder de kleine en middelgrote onderneming, in de Gemeenschap". Dit rweede Meerjaren Programma beslaat de periode tot 31 December 1996. Hetzelfde Besluit van de Raad van 14 Juni 1993 bepaalt (Artikel 5) dat een evaluatie met betrekking tot de uitvoering van deze beslissing moet worden uitgevoerd door een externe evaluator. Een verslag, alsmede alle Enterprises in Europe. Third Report. 1994. p 42 Dit Programma werd geëvalueerd in een Eerste Evaluatie Rapport (SEC (92) 1999) en voorgelegd door de Commissie aan de Europese Raad op 11 November 1992. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII aanbevelingen en commentaar van de Commissie, moet worden voorgelegd aan het Europees Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité uiterlijk eind maart 1996. Dit is het voorwerp van ons verslag. De drijfveer van Directoraat-Generaal XXIII, zoals verankert in het Besluit van de Raad, bevat twee belangrijke prioriteiten, namelijk groei en internationalisering. Deze drijfveer werd vertaald in negen prioritaire krachtlijnen. Om deze krachtlijnen in te vullen, heeft Directoraat-Generaal XXIII een aantal maatregelen onrwikkeld om te beantwoorden aan de behoeften van de markt of de KMO's. Art. 5 van Besluit van de Raad van 14 luni , 1993 DrCommiuit ui vooriejgen. een extern evaluatieverslag over de toepassing van dil ^^BEStUXTiï&ir-^ met inbegrip van een kosten-baten yÉ^a-^i-ÏWWfci'^ii/^ verhouding, alsmede de voorstellen die zij noodzakelijk acht inhel licht van deze evaluatie. Besluit : E en programma met objectieven vermeld in Art 2 (• objectieven en »ub-objecheven) Meetjaren Programma 1 Drijfveer Objectieven ONZE EVALUATIE ONZE AANBEVELINGEN Maatregelen De evaluator heeft niet de taak de legitimiteit van de drijfveer of de krachtlijnen van het Meerjaren Programma te beoordelen. De evaluatie beoogt de beoordeling van de aard van de verschillende maatregelen en hun effectiviteit in functie van de krachtlijnen zoals vastgelegd in het Besluit van de Raad. Dit verslag beschrijft de mate waarin de verschillende krachtlijnen en hun onderliggende aspecten vervuld werden en de prestatie van de individuele maatregelen. Een dynamisch perspectief werd eveneens gehanteerd om de vooruitgang na te gaan tijdens het Meerjaren Programma. We vestigen eveneens de aandacht op het feit dat het huidig Meerjaren Programma nog niet afgelopen is en loopt tot December 1996. Het was evenmin onze bedoeling om een evaluatie te maken van de menselijke middelen en de organisatie van DG XXIII die aan het Meerjaren Programma toegewezen werden. Dit verslag bevat ook een kost-effectiviteitsanalyse en aanbevelingen voor de verbetering van verschillende maatregelen. De scores toegekend aan de verschillende krachtlijnen, maatregelen en criteria hebben de bedoeling een duidelijke opinie te geven en dienen als basis voor discussie. De werkingsmiddelen toegekend aan het Meerjaren Programma 1993-1996 bedragen in totaal ECU 112. 2 miljoen. De evaluatie van de verschillende maatregelen werd gedaan in functie van de toegewezen middelen. Het schema hieronder beschrijft de filosofie die aan de basis ligt van de gehanteerde evaluatiemethodologie: Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII Objectieven 9 ruiste & ambitieuze objecöwvrn Context M. J. P. voDrDCXXin - Bep«flu» human n t t a n t» - bepcdac bqdgtct Complexe manr rfke o m g e v i ng - Andere DC* - Rrprcsenu&cvr organûadcs W«JJ*AL rç^oiuâl, locaaL. ~) Ruime bcvaBdng ( > 15 mûjocn KMO's) • I " ". '. •&& '. ""••'•-N"^'' ' '. •-? ''!. •' ' l^'-fcc;:; Enerzijds 2ijn de middelen en het personeel toegekend voor de uitvoering van her Meerjaren Programma, beperkt. Tegelijkenijd is de omgeving complex en overvloedig: verschillende organisaties of entiteiten op lokaal, nationaal of internationaal vlak hebben een gelijkaardig actieterrein en werken rechtstreeks en onrechtstreeks aan dezelfde doelstellingen als Directoraat-Generaal XXIII. Zij werken bijgevolg mee aan de verwezenlijking van deze objectieven. Dit laat Directoraat-Generaal XXQI we hefbomen aan ie wenden en situaties te identificeren waarin haar deelname noodzakelijk is en waarde creëert door zich te ricbien op de Tekortkomingen- van de markt. Dh noemen «-e "positieve subsidiariteit". Anderzijds. , zijn de objectieven van het Meerjaren Programma breedvoerig en uitrnnaie ambitieus. De kritische succesfactoren waarmee rekening moet worden gehouden in het ontwerp en de uitvoering van elke maatregel words samengevat, in het drie-stappen proces, dat het belang onderstreept van de omgeving: Werd de omgeving waargenomen en geanalyseerd, vooraleer een maatregel op ie starten ? - Werden lessen getrokken uit ervaring 7 - Werden de bestaande hefbomen geïdentificeerd en gebruikt tijdens de uitvoering van de maatregelen ? Pilootprojecten kunnen eveneens gebruxkr wordan om de aandacht van KMO's te trekken of. hen t£ oriënteren in een bepaald gebied waarin een markrtekort werd vastgesteld Gezien hun tijdelijk karakter, is er ruimte. voor initiatief voor Directoraar^eneraaJ XXIII om pilootprojecten op te starten en de verantwoordelijkheid later aan de markt over te dragen. Bovendien geven piloot-projecten Directoraat-Generaal XXIII infbrmatie over de omgeving die waardevol is voor hernemen van correctieve acties en het ontwikkelen van nieuwe initiatieven. De gebruikte methodologie om de verschillende maatregelen van het Meerjaren Programma te evalueren bestaat hoofdzakelijk uïn • • • Analyse van aanwezige documentatie; Interviews met personen die hei dichtst betrokken waren met de verschillende maatregelen (ambtenaren binnen de Commissie, vcnegenwoordïjers van verschillende (nationale) entiteiten, onafhankelijke experts): Vragenlijsten gericht naar verschillende entiteiten; Gebruik van Andersen InterAc* Process. De individuele maatregelen werden geëvalueerd op basis van vier criteria: • Het Ontwerp van de maatregel: in welke mate beanrwoordi de maatregel aan de krachtlijnen beschreven in het Besluit van de Raad van 14 Juni 1993: Arthur Andersen Evaluatie van het Meerjaren Programma 4 - • • • De Uitvoering van de maatregel: welke zijn de sterke en zwakke punten van de uitvoering van de maatregel (toepassing van de juiste operationele methodes, nauwkeurige definiëring van de doelgroep); De kwantitatieve en de kwalitatieve impact van de maarregel: welke is de actuele impact van de maatregel op de omgeving, met name KMO's gericht op groei en internationalisering; De kost-effectiviteit. welke een vergelijking toelaat tussen de behaalde resultaten van de maatregel met de direct opgelopen kost. De verschillende maatregelen werden ondergebracht in een van de verschillende fasen' in hun 'levenscyclus': piloot project, opstartfase, ontwikkelingsfase en maturité its fase. De verschillende fases kunnen als volgt worden omschreven: • Piloot project, deelname van Directoraat-Generaal XXIII in de specifieke maatregel is tijdelijk; het objectief is een idee te lanceren en te testen in de markt, die nadien de verantwoordelijkheid kan overnemen; • Opstartfase', de specifieke maatregel werd pas ingevoerd, niet alle aspecten werden reeds uitgevoerd; de impact blijft nog beperkt en het is te vroeg om te worden gemeten; • Ontwikkelingsfase: De specifieke maatregel werd uitgevoerd, de impact groeit maar heeft nog niet haar vol potentieel bereikt; • Maturiteitsfase: De maatregel is volledig uitgevoerd en haar totale impact kan worden gemeten. De score toegekend aan de globale prestatie van elke maatregel werd berekend door de verschillende evaluatiecriteria te wegen in functie van de fase in de levenscyclus waarin de maatregel zich bevindt. Pilootprojecten en maatregelen in een start-up fase krijgen een hogere weging toegekend met betrekking tot hun ontwerp en uitvoering; de nadruk bij mature projecten ligt eerder op de kwantitatieve en kwalitatieve impact. Een globale score is uiteindelijk toegekend aan elk criteria, maatregel en krachtlijn door toepassing van de hierboven vermelde methode. De scores die werden toegekend op de evaluatieschaal variëren van "Onvoldoende", "Voldoende" of "Goed" tot "Buitengewoon". De betekenis van de verschillende scores is als volgt: • Onvoldoende: De prestatie geeft aanleiding tot belangrijke bezorgdheid en voorbehoud; • Voldoende'. De prestatie is aanvaardbaar doch er bestaat een belangrijke ruimte voor verbetering; • Goed: De prestatie is goed en de evaluator hoeft geen belangrijke suggesties voor verbetering te maken voor de verschillende criteria; • Buitengewoon: De prestatie overstijgt gevoelig de verwachtingen en kan een belangrijk toekomstpotentieel aanduiden. Een uitvoerige evaluatie van elke maarregel is voorgesteld in een uitvoerig verslag. Dit samenvattend verslag maakt gebruik van een andere aanpak, in de zin dat dit verslag nagaat in welke mate de verschillende maatregelen hebben bijgedragen tot de realisatie van de krachtlijnen vermeld in het Meerjaren Programma. In sommige gevallen beantwoorden maatregelen aan meer dan een krachtlijn. Hoewel deze maatregelen worden voorgesteld onder één objectief, werd met de bijdrage van deze maatregelen rekening gehouden voor de scores van de andere objectieven. Dit samenvattend verslag streeft volledigheid na en kan op zichzelf staan. Onder 'Directe kost" worden de financiële middelen verstaan die werden toegekend onder het Meerjaren Programma. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII HOOFDSTUK I: VERBETERING VAN HET BESTUURLIJKE EN JURIDISCHE KLIMAAT VAN DE ONDERNEMINGEN, OOK OF HET GEBIED VAN DE INDIRECTE BELASTINGEN "Met name voortzetting van de -werkzaamheden inzakt administratieve vereenvoudiging en bevordering van follow-vp-maatregelen in de Lid-Staten ; evaluatie van het effect van de communautaire wetgeving, consolidatie van de communautaire wetgeving, specifiek onderzoek naar aspecten zoals overdracht en oprichting van ondernemingen ; regelmatige en grondige raadpleging van de representatieve organisaties van de kleine en middelgrote onderneming. In het leader van haar evaluatie, beschouwde Arthur Andersen de krachtlijn ab de verbetering van hel administratieve en juridische klimaat op het Europees niveau. 5 MAATREGELEN • Juridisch en bestuurlijk klimaat van KMO's - adramisirarieve vereenvoudiging - Business Impact form * • Aanbeveling van 7 December 1994 betreffende de overdracht van KMO's • Grensoverschrijdende toegang tot rechtscolleges en arbitrage EVALUATIE Omwerp "Wettelijke en administratieve vereenvoudiging^ beoogt de verbetering van de administratieve en wettelijke omgeving - met inbegrip van de indirecte belaszing7 - op het niveau van de Commissie in het algemeen. Dît omvat een beoordeling van de invloed van de voorgestelde regelgeving. De Aanbeveling betreffende de overdracht van KMO's pakr het probleem aan van ondernemingen die falen (met inbegrip van hei verlies aan arbeidsplaatsen) omwille van problemen met betrekking tot hun overdracht. Grensoverschrijdende toegang tot rechtscolleges en arbitrage kaart de problemen aan waarmee KMO's kampen wanneer zij het naar de rechter stappen es onderzoekt de mogelijkheden van alternatieven inzake geschillenregelingen. Het overleg met vçnegcmwoordigmgsorganisaties van KMO's vindt vooral plaats tijdens de uitwerking van Aanbevelingen en in "wettelijke en admmistrarjeve veree^voudîgi^2*,; om deze reden werd de evaluatie geïntegreerd in de evaluarie van de twee vorige maatregelen. De eerste twee maatregelen hebben een reglementair karakter, ze combineren een zeer brede impact (de totale KMO populatie) met een beperkte kost (hoofdzakelijk personeelskosten van DG XXÜI). Vooral "wenelijke en adxninisiratïeve vereenvoudiging** heeft een enorm heiboom potentieel: de maarregel is gericht op de gehele Communautaire regelgeving die een impact op de ondememingsomgeving 2011 kannen hebben. Naast het hefboom potentieel, werden mogelijke synergieeffecten vasrgcsteld: bijvoorbeeld de Aanbeveling inzake de overdracht van KMO's wordt ondersteund door de werkzaarnheden van het Comité voor de Verbetering en Vereenvoudiging van de Ondememmgsomgeving. waarvan een van de thema's hetzelfde probleem behandelt. * De «chumgedrokte icfcss vcruïjsr naar de Annex 1 van het Meerjaren Piogmnnu. ' De administratieve vereenvoudiging • af verbetering van hel beshnniijk en juridische Idlmui op het niveau van de Ud-Scaien - gebcent vooral door het Comité voor VerbelcrtrtE en \m. oivoudiging «ui de Ooricracmingsomgeving, Nochtans werd dit Comité opgericht volgens het Geïntegreerd Programme en maakt diaroo» geen deel uit van onze evaluatiestudie - de vermelding geldt o l1 30rg voor volledigheid. Er wordt verder vera-ezen naar "juridische en bestuurt jjVe vçfeenvoudïçine'. v'oor bei doel van deze evaluatie, vcrwijat de maairesel naar het Interservice consultatie proces voor wetsvoorstellen. Dit proces is niet spedflek verbonden met hel Meerjaren Programma op zich: nochtans Is het een sltvrxlinsuument b'tj de verbetering van de administratieve en wcodïjfce ondcrncrningsomgcvine. en dus bij het real ismen van de objectieven van het Meerjaren Programma. Anlkd 6 van de Aantjevelmg üizake de overdracht van KMO's bchanddl het probleem van Indirecte belastingen inzake de overdracht van ondernemingen (jaieeessic- en schenkingsrechten. De aanbeveling van 12 mei 1995 inzake betalingstermijnen in commerciële vcrrichüftgea behandelt de problematiek van indirecte belastingen en non impact op de lUcwidiieit van de ondememins. Ha onderwerp ""creëren van ondemcmlneen- >». -aS het voorwerp van de eerste raccrin? van Nt Comité voor de Verbetering, en Vereenvoodletng van het OndCTticnimgsUrrnairi (Forum van Parijs), hetgeen een onderdcrl is van het Geïntegreerd Programma - reden waarom dit onderworp seen deel uïrmsala vsn de evaluatie. A-rh»ir AnHorccn Evaluatie van het Meerjaren Profiramma - 6- In verband met de maatregel Grensoverschrijdende toegang tot rechtscolleges en arbitrage werkt DG XXIII nauw samen met andere DGs. De bijlage vermeldt eveneens "consolidatie van Geroeenschapsreglementering"- Op dit gebied heeft DG XXIII geen actie ondernomen. Arthur Andersen werd gemeld dat consolidatie door andere DGs en het Secretariaat- Generaal wordt behandeld. Om deze reden kan Arthur Andersen in het kader van haar evaluatie enkel vaststellen dat dit deel van het doel niet door DG XXHI werd behandeld. In het licht van de beoordelingen "goed" voor ontwerp van de verschillende maatregelen op een individuele basis en gezien de heiboom en mogelijke synergjeen, is de globale beoordeling voor het ontwerp om de krachtlijn tegemoet te komen "goedT. Uavoerlng Op een indrvirjuere basis werden de verschillende maarregelen hetzij "goed" hetzij "voldoende" uitgevoerd; gezien het belang van **v*eaeüjke en admïniscatieve vereenvoudiging'', dat een beoordeling "voldoende^ meekreeg, is de globale beoordeling voor uhrvoering "voldoende". ~Weneujke*en admmisn-arieve vereenvoudiging"9 taeeg een "voldoende" omwüle van verschillende redenen: • • • de termijnen gesteld door andere DGs zijn vaak te leap - hetgeen een negatieve impact heeft op de inbreng van de vertc^enwoordïgmgsoiganisaxies van KMO's. DG XXOT wordt dikwijls pas betrokken aan het einde en niet bij het ontwerp van een voorstel dat wordt voorgelegd ter consultatie - hetgeen automatisch haar sturende kracht beperkt. er is ruimte voor verbetering van de effectenanalyse van wetsvoorstellen die een invloed kunnen hebben op de KMO's; zo worden de beoordelingen dikwijls beschouwd als louter een formaliteit in plaats van een instrument om een voorstel te sturen. Bovendien is het bestaande systeem onvoldoende geraffineerd10. De Aanbeveling betreffende de overdracht van KMO's kreeg een beoordeling "goed". DG XXm beeft zich grote inspanningen getroost om alle belangrijke partyen m de nîtwcrkîng ervan te betrekken: andere DGs, (KMO) verte^emvoori'gmgs^rgajiisaries, Lid-Staten. experts,. ^; er was voldoende rijd en ruimte voor consultatie en discussie. Grensoverschrijdende toegang tot rechtscolleges en arbitrage - alhoewel op dit ogenblik min of meer op non-actief - is een ander goed voorbeeld van een hechte samenwerking tussen al de betrokken parrijen: DG XXm werkt nauw samen met andere DGs en organisaties actief in de sector. Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) Op individuele basis was de impact van de verschülende maatregelen hetzij "goed" hetzij 'Voldoende": gezien het belang van "Wettelijke en administratieve vereenvoudiging'*, is de globale beoordeling voor uitvoering "voldoende**. Alhoewel de Aanbeveling betreffende de overdracht van KMO's de Lid-Staten voorschrijft een voortgangsrapport voor te leggen tegen uirjerujk 31 December 1996, heeft DG XXD3 een pro-acrieve houding aangenomen om de voortgang van de Aanbeveling op peil te houden: interim voortgangsrapporten worden opgesteld en Lid-Staten worden regelmatig aangespoord om de Aanbeveling op ie volgen. Deze voortgangsrapporten duiden aan dar vier Lïd-Staien reeds stappen hebben genomen, hetgeen een goede indicatie is voor de toekomst \ Voor Grensoverachrijdende toegang tot rechtscolleges en arbitrage is het nog te vroeg om de potentiële impact te évaluer en Het b b de eezste plaats een -çoHcgiilç- maatregel, namelijk de manier ^"aarop de maatregel wordt uitgevoerd en de impact die DG XXIII kan realiseren hangen 'm zekere mate ai" van de inpm. samenwerking en goodwill van de andere betrokken DGs. Daarom zrjn eventuele tekortkommen niet noodzakelIjkerurijzE te wjjien **n DG XXMI maar kunnen ti] ook het gevoi» zyn van een onvoldoende betrokkenheid van een andere DG. '° DG XX1H heeft een gejofisticeerdcr systeem Vivr het beoordelen van de impact ontworpen, maar tot op Heden wordt dit systeem niet gebruikt. " "De overdracht van KMO's" staat oolC OC de ajenda van net Comnc voor de Verbetering en Vereenvoudiging van het OndemcminjsUirrtaac dh geeft DG XXIII ces anioe mogelijkheid om de Aanbeveling vooruit te helpen. a-i. ,,^ AnrWo>n Evaluatie van het Meerjaren Programma Gezien het aantal betrokken partijen in de opeenvolgende stadia van wetgeving, is het niet relevant om te proberen de impact van "wettelijke en administratieve vereenvoudiging"12 te meten op het niveau van de KMO. Daarom werd de impact gemeten via het gewicht dat DG XXIII in de schaal legt bij de andere betrokken DGs. In dit verband zijn er een aanzienlijk aantal zichtbare successen die tot voorbeeld kunnen strekken, waar de effectbeoordeling correct gehanteerd werd en de samenwerking tussen DG XXIII en de verantwoordelijke DG vanaf het ontwerp van het wetsvoorstel uitstekend was. Niettemin blijft de opmerking vermeld onder "uitvoering" geldig. De input van DG XXIII komt te laat in het proces en gebeurt slechts aan het einde, wanneer de uiterste termijnen bijna verstreken zijn en de belangrijke beslissingen reeds genomen werden. Te vaak wordt de effectbeoordeling als een formaliteit beschouwd in plaats van als een instrument om voorstellen te ontwerpen en te "sturen". Het is duidelijk dat werken in dergelijke omstandigheden de mogelijkheid tot beïnvloeden en bijgevolg de impact vermindert. Deze bevinding werd bevestigd tijdens interviews met ambtenaren van andere DGs. leden van het Artikel 4 Comité en KMO vertegenwoordigingsorganisaties; tegelijkertijd werd bevestigd dat de betrokkenheid van DG XXIII via deze maatregel een "preventieve werking" heeft op de DGs die aan de basis van het voorstel liggen (waarmede bedoeld wordt dat ze steeds meer spontaan met KMO-factor rekening houden). Kost-effectiviteit De kost in absolute termen is voor de drie maatregelen zeer laag (hoofdzakelijk personeelskosten en een aantal kosten met betrekking tot de organisatie). Tegelijkertijd is de penetratie en het hefboom potentieel van de maatregelen enorm: regelgevende maatregelen zijn van toepassing op alle KJvlOs. Daarom kreeg de kost- effectiviteit van de verschillende maatregelen een beoordeling "uitstekend". BESLUIT Globaal gezien krijgt DG XXIII een "voldoende" voor haar streven de administratieve en wettelijke omgeving van de ondernemingen binnen de Europese Unie te verbeteren. Het belangrijkste naar. de toekomst toe is dat DG XXIII de juiste werkinstrumenten heeft om op langere termijn de krachtlijn te bereiken: globaal kreeg ontwerp (een globale aanpak - een belangrijk hefboom potentieel) de beoordeling "goed". Bovendien zijn de maatregelen die deze krachtlijn schragen in grote mate gebaseerd op de uitwisseling van beste praktijken, hetgeen verschillende voordelen inhoudt: (1) er is veel ervaring bij betrokken (de Commissie, de Lid-Staten, KMO organisaties, onafhankelijke experts,. ); (2) het stemt overeen met de nieuwe filosofie van partnerschap tussen de Commissie en de Lid-Staten en (3) het is de meest marktgerichte en kost-effectieve benadering van een probleem. In verband met "wettelijke en administratieve vereenvoudiging" kan de uitvoering en de impact verbeterd worden. De Aanbevelingen die door DG XXIII werden uitgewerkt (Betalingstermijnen en Overdracht van KMO's) en de succesverhalen van "wettelijke en administratieve vereenvoudiging" kunnen in dit verband gelden als voorbeelden voor de toekomst. Wat betreft de consolidatie van de Communautaire regelgeving- een belangrijk instrument in het verbeteren van de wettelijke omgeving- kunnen we enkel vaststellen dat DG XXIII geen initiatieven heeft genomen. Wc verwijzen naar de opmerking van voetnoot 5. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII GLOBALE SCORE PER MAATREGEL • Junöcvcr. en bestuurt** kkmajt van KMO» - admn»- slni-ev» v*f«nvoud«gr*g- business vnpia assessment • Aanocvetmg ovef tr»ns*er van KMO's • Grensoverechriióende toegang lot reOUcoteges enwbrtnge co Onvoldoende Voldoende Goed Buitengewoon Globale performantie AANBEVELINGEN Gesprekken met ambtenaren van DG XXIII, andere DGs, KMO vertegenwoordigingsorganisaties en leden van het Artikel 4 Comité wijzen allen in dezelfde richting: het doel van het verbeteren van de administratieve en wettelijke ondememingsomgeving is van het allergrootste belang voor DG XXIII: • • Elke verbetering op dit gebied strekt potentieel alle KMO's tot voordeel; concentreren op dit objectief heeft dus een zeer groot hefboom potentieel. Een ander voordeel is dat de maatregel automatisch tot voordeel van alle KMO's strekt: automatisch omdat KMOs geen speciale procedures moeten doorlopen of informatiekosten oplopen om te genieten van het voordeel: het nieuwe administratieve en wettelijke kader is automatisch van toepassing. Alle KMO's omdat een reglementair kader op alle van toepassing is. Ten einde "wettelijke en administratieve vereenvoudiging" te verbeteren, kunnen de volgende aanbevelingen gemaakt worden: • DG XXIII zou stelselmatig moeten betrokken worden vanaf de aanvang bij de uitwerking van Groenboeken en Aktie Plannen. • Met betrekking tot de wetsvoorstellen zou de inbreng van DG XXIII in de ontwerp-fase van elk voorstel haar mogelijkheid om KMO verhogen vertegenwoordigingsorganisaties te raadplegen. Het zou DG XXIII's taak zijn óm in een later stadium na te gaan of het voorstel een impact zou kunnen hebben op de ondememingsomgeving en als dusdanig haar betrokkenheid aan te passen. aanzienlijk voldoende sturen geven tijd tot en • Betreffende de evaluatie van de impact van de Communautaire regelgeving heeft DG XXIII creatief werk verricht om het systeem te verbeteren; zodoende ontwikkelde zij een krachtiger en geraffineerder systeem, namelijk a Modular Approach to Cost Effectiveness or Cost Benefit Analysis for Assessing the Impact of Proposed Community Legislation. Tot op heden wordt dit systeem niet aangenomen door de Commissie. DG XXIII moet dit systeem verder promoten aangezien, indien het zou worden aangenomen, het DG XXIII een actievere en belangrijkere rol zou geven bij haar evaluatie van de Communautaire regelgeving. Daardoor zou DG XXIII in een positie komen die het haar mogelijk maakt erop toe te zien dat het systeem correct gebruikt wordt als een werkinstrument voor ontwerp eerder dan als een eenvoudige formaliteit. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO*s - DG XXIII -9 H O O F D S T UK II : VERGEMAKKELIJKING VAN DE TOEGANG TOT COMMUNAUTAIRE INFORMATIE VOOR BEDRIJVEN "Kwalitatieve ontwikkeling, verbetering van de werking en aanpassing van hei nel van Euro Info Centres aan de nieuwe behoeften van de kleine en middelgrote onderneming, ook met' het oog op het adviseren van (bij voorbeeld in ondernemingen die in aanmerking komen voor deelname aan communautaire programma's verband met onderzoek, overheidsopdrachten, betere milieupraktijkJen); stabilisering van de financiering, in het bijzonder door de inspanningen en ontwikkelingen op het bestaande netwerk te concentreren; uitbreiding van hei netwerk van de centra tol de landen van de Europese Economische Ruimte (EER) alsmede tot de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) en tot de mediterrane landen, met name de Maghreb-landen, in hel kader van de specifieke acties ten gunste van deze landen. Alhoewel, de bijlage tot het Besluit van de Raad enkel naar de EICs verwijst, behandelt Arthur Andersen de andere maatregelen die strekken tot de vergemakkelijking van de toegang tot Communautaire informatie. MAATREGELEN De volgende maatregelen worden bij de krachtlijn: • • • • • Euro Info Centres (EICs) Subsidies voor KMO vetegenwoordigingsorganisaties en andere organisaties Stands & Expositions Informatie/Publicatie Promotie door de Commissie EVALUATIE Ontwerp De verschillende maatregelen stemmen goed overeen met de krachtlijn en zijn op elkaar afgestemd. Dit geeft aanleiding tot een score "goed" voor ontwerp. Het EIC netwerk staat centraal in het ondernemingsbeleid van de Gemeenschap en is haar belangrijkste instrument om de toegang van KMO's tot communautaire informatie te verbeteren. Bijna een derde van de begroting voor ondernemingsbeleid wordt besteed aan de maatregel van de EICs. Het EIC netwerk staat naast 53 andere netwerken die door de Commissie ondersteund worden. Alhoewel DG XXIII zich bewust is van de noodzaak om de coördinatie tussen de verschillende o'ndememingsnetwerken te verbeteren, heeft ze tot op heden onvoldoende synergieën gerealiseerd. Met haar EIC netwerk wil DG XXIII verschillende synergieën die een netwerk bieden exploiteren. De belangrijkste doelstelling van het netwerk is het verschaffen van informatie en advies over communautaire onderwerpen aan ondernemingen, met name KMO's. Tegelijkertijd heeft DG XXIII de mogelijkheid om via de EICs het bewustzijn inzake communautaire onderwerpen bij KMO's te vergroten. DG XXIII wenst de EICs ook te gebruiken als antennes in de KMO ondernemingswereld. Door de integratie van de EICs in nationale, regionale of lokale "gaststructuren", probeert het netwerk verder te bouwen op reeds bestaande ondememingsnetwerken. Deze benadering zou de Commissie in staat moeten stellen om een diepe penetratie te verkrijgen in de KMO ohdememingswereld - zowel geografisch als organisatorisch - en om een netwerk aan een minimale kost uit te baten gezien de financiële en administratieve lasten met de gaststructuren gedeeld kunnen worden. Via de subsidiëring van seminaries, colloquia, enz. georganiseerd door KMO vertegenwoordigingsorganisaties en andere organisaties tracht de Commissie eveneens KMO's direct te beïnvloeden. Deze organisaties hebben immers een hecht netwerk van contacten met KMO's, hetgeen DG XXIII als een tweede platform gebruikt om informatie te verstrekken. De idee om KMO's te benaderen via twee verschillende doch complementaire platformen is goed: het stelt de Commissie in de mogelijkheid om informatie op een grotere schaal te verspreiden en tegelijkertijd haar kosten maximaal te beperken door het gebruik van bestaande structuren. Nochtans worden de mogelijke synergieën tussen beide platformen niet volledig werden gerealiseerd. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII Uitvoering De globale score voor uitvoering is "voldoende". Dit stemt overeen met de scores van de verschillende maatregelen op een individuele basis. inplantingspolitiek De groei van het EIC netwerk is vooral historisch. Er werd geen optimale geografische gevolgd. Daarom geeft de huidige geografische inplanting van het netwerk geen volledige voldoening en is ze evenmin voldoende aangepast om te beantwoorden aan de noden van haar (toekomstige) cliënteel. Een discrepantiefactor van 25 in het aantal beoogde KMO's per EIC. Alhoewel we geen analyse gemaakt hebben met het oog op de bepaling van de optimale KMO, kan een dergelijke discrepantiefactor niet verantwoord worden door verschillen in de economische structuren. Niettemin, hebben wij begrepen dat andere elementen (zoals het Sociale en Regionale Beleid en de economische en sociale samenhang van de Unie) de inplanting van het netwerk beïnvloed hebben. De gaststructuren van de EICs zijn hoofdzakelijk organisaties als kamers van koophandel, beroepsverenigingen, regionale en nationale instellingen, enz. Een aantal commerciële instellingen zoals banken en accountants, vaak een primaire informatie- en adviesbron voor KMO"s, zijn slecht vertegenwoordigd in de gaststructuren. Banken bijvoorbeeld vertegenwoordigen slechts 5% van de gaststructuren en zijn slechts in vier landen van de Europese Unie opgenomen. Indien men rekening houdt met de grotere capillariteit van dit type gaststructuur in vergelijking met andere types gaststructuur, kunnen we vaststellen dat ze onder- vertegenwoordigd zijn in het netwerk. De centrale structuur van het EIC netwerk verzorgt ondersteunende diensten voor EICs op het gebied van informatie, promotie, training en informatie-technologie,. De EICs beschouwen de ondersteuning verleend door de informatieverantwoordelijken als voldoende, alhoewel de responstijd als te lang wordt ervaren. De training en technische ondersteuning verleend door de centrale structuur werd in het algemeen als voldoende ervaren. Uitzondering hierop is de huidige versie van het ERIC werkstation dat niet als dienstig beschouwd wordt voor de EICs. De e-mail mogelijkheden van het VANs netwerk worden algemeen sterk geapprecieerd, in tegenstelling tot de conferentie mogelijkheid. De bestaande driemaandelijkse evaluatierapportering van het EIC netwerk laten de centrale structuur toe om effectief Een allesomvattend systeem om de prestaties te meten met betrekking tot de ontwikkeling van het netwerk en de centrale structuur te beheren is niet aanwezig. te houden op de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van het netwerk. toezicht De subsidies toegekend aan representatieve en andere organisaties voor conferenties, seminaries,. worden verdeeld over de verschillende organisaties en Lid-Staten. De uitgekozen onderwerpen voor deze manifestaties vullen de andere inspanningen van de Commissie inzake informatieverstrekking goed aan. Maar alhoewel zowel onze analyse en de geënquêteerden recent een zekere verbetering kunnen vaststelllen, blijft de samenwerking tussen de verschillende partijen minimaal, in het bijzonder bij de EICs en de representatieve organisaties. Er is onvoldoende doorlopende promotie en samenwerking russen DG XXIII en de EICs: de financiële middelen aangewend voor promotie worden vooral besteed aan één enkele media campagne per jaar en maakt gebruik van slechts een communicatie medium; bovendien is deze campagne te geïsoleerd van de doorlopende promotionele acties van de EICs en andere promotionele fora van DG XXIII, zoals bijvoorbeeld "Stands & Expositions'*. Vooral met betrekking tot de stiptheid van de communicatie, zijn de EICs zeer ontevreden over de coördinatie van de promotionele campagnes door DG XXIII. Wat betreft de keuze van de onderwerpen van de campagnes, zijn de EICs van oordeel dat er een belangrijke verbetering is tussen 1993 en 1995. Een ander zwak punt is dat de jaarlijkse promotionele campagnes van de Commissie te homogeen zijn vermits nauwelijks rekening gehouden wordt met de specifieke lokale manier waarop ondernemingen, met name KMO's. benaderd worden in de verschillende Lid-Staten. Bewust van de geringe impact van haar promotionele campagnes, heeft DG XXIII in 1995 haar strategie grondig herzien. De hoofdidee achter de nieuwe benadering bestaat uit een gedecentraliseerde uitvoering en een grotere betrokkenheid van het EIC netwerk in de campagne. De verantwoordelijkheid voor een globale strategie, coördinatie en keuze van de onderwerpen blijft bij DG XXIII, doch na raadpleging en in samenwerkina met de EICs. ()c discrepantie factor wordt verkregen door het gemiddelde aantal KMO's die potentieel client zijn voor een EIC in de verschillende Lid-statcn te delen: het getal 25 werd verkregen door het aantal doel KMO's per EIC in Duitsland te delen door het aantal doel KMO's per EIC in Griekenland. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 11 Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) Op een individuele basis werd de impact van de verschillende maatregelen als "goed", "voldoende" of "onvoldoende" beoordeeld. Gezien het gewicht van de EICs - die een beoordeling "voldoende" kregen -. is de globale score voor het bereiken van het doel "voldoende". Omwille van het ontbreken van een goed uitgebouwd systeem van prestatiemeting zijn onvoldoende betrouwbare indicatoren beschikbaar om de kwantitatieve en kwalitatieve impact in termen van zichtbaarheid en ondersteuning van KMO's in te schatten. Interviews met KMO organisaties, leden van het Artikel 4 Comité, EICs en gaststructuren wijzen uit dat het EIC netwerk geen belangrijke impact in de ondernemingswereld heeft gerealiseerd. Bovendien is de kwaliteit van de dienstverlening in het EIC netwerk niet van een voldoende uniforme hoge kwaliteit. De EICs beantwoorden een toenemend aantal vragen. De toename sinds het begin van het tweede Meerjaren Programma en het einde van 1995 wordt geschat op 35%. In 1994 behandelden de EICs ongeveer 278. 000 vragen, waarvan een geschat bedrag van 214,000 van KMO's komen. Voor 1995 kunnen de cijfers geschat worden op respectievelijk 350,000 en 265,000. Alhoewel er een positieve evolutie zit in het aantal vragen, blijft het totaal relatief klein in vergelijking met een geschat cliënteel van anderhalf miljoen KMO's op een totaal van circa vijftien miljoen KMO's in de Europese Gemeenschap. Dit zou erop kunnen wijzen dat ofwel communautaire onderwerpen van beperkt belang zijn voor KMO's; ofwel dat KMO's de EICs niet kennen ofwel dat KMO's de EICs niet raadplegen. De besluiten van onze interviews en analyses worden bevestigd door een enquête georganiseerd door Cjallup in opdracht van de Commissie in het voorjaar van 1995. De enquête wees uit dat, alhoewel de passieve naambekendheid van EICs vrij goed is, de prompte bekendheid van EICs door KMO's vrij beperkt blijft. Sinds 1993 heeft de Commissie 20 EIC verbindingscentra geopend in de Lidstaten van de EER, de landen van Midden en Oost Europa en in het Middellandse Zeegebied1. Aangezien het merendeel van deze centra in de voorbije twee jaar werden opgezet is het voorlopig nog te vroeg om een oordeel ten gronde te vormen over de impact dat zij hebben gegenereerd. In vergelijking met de EICs, is het aantal KMO's dat direct bereikt wordt via de andere informatiemaatregelen veel lager. De evenementen georganiseerd door representatieve en andere organisaties die subsidies ontvangen, bereiken rechtstreeks tussen de 10,000 en 13,000 KMO's per jaar. Via het maandelijkse Euro-Info Journal bereikt de Commissie rechtstreeks en continu een 12,000 tal geabonneerde KMOs. Aangezien de EICs. consultants, representatieve organisaties,. de Euro-lnfo Journal ook verdelen, ligt het aantal KMO's dat het tijdschrift ontvangt waarschijnlijk hoger. Gezien de afwezigheid van kwalitatief goede prestatie indicatoren, is het moeilijk om de kwalitatieve impact van de Journal in te schatten. Op basis van onze interviews en questionnaires, kunnen we besluiten dat de inhoud van de Euro-Info Journal doorgaans als goed wordt onthaald doch dat de tijdigheid van de publicatie als onvoldoende wordt ervaren. De impact van de campagnes en inspanningen inzake promotie van de EICs en de Commissie tot en met 1994 bleven laag; de bekendheidsgraad bij KMO's van de verschillende Communautaire initiatieven ten voordele van ondernemingen, zoals EICs, BRE, BC-Net,. of Communautaire onderwerpen blijft onvoldoende. Zoals hierboven vermeld, heeft DG XXIII de verdienste voor de wijziging van haar promotie strategie. Vermits de uitvoering van deze nieuwe strategie pas in de herfst van 1995 aangevangen is, blijft het nog te vroeg om de impact op de KMO ondememingsomgeving in te schatten. Kost-effectiviteit De totaalscore voor kost-effectiviteit is "voldoende", hetgeen overeenstemt met de score van de verschillende maatregelen op een individuele basis. De cijfers hebben enkel een indicatieve waarde en zijn gebaseerd op een compilatie van de evaluatie rapporten die de EICs trimestricel moeten opstellen Arthur Andersen schatte in dat 75% van de vragen direct of indirect komen van bedrijven (KMO's) en maiV. te een extrapolatie op het totaal aantal van gerapporteerde vragen. Op basis van onze interviews erkennen wc dat deze cijfers een ar'Aijkins vertonen in twee richtingen: kleine vragen worden niet altijd geregistreerd en geven aanleiding tot een onderschatting van en cijfer Follow-up of meer gedetailleerde vragen betreffende eenzelfde basisvraag blazen deze cijfers op indien ze worden geregistreerd als afzonderlijke vragen De correspondentie centra in de Lid-staten van de EER werden sinds 1994 volwaardige EICs. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 12 De kost-effectiviteit van het EIC-netwerk is zeer moeilijk in te schatten gezien het ontbreken van een goed uitgebouwd systeem van performantie indicatoren. Interviews met KMO organisaties, leden van het Artikel 4 Comité. EICs en gaststructuren wezen uit dat - op het bestaande niveau van gebruikte middelen - het netwerk in staat moet zijn een grotere kwalitatieve en kwantitatieve impact binnen de ondememingswereld (in het bijzonder bij KMO's) te genereren. Er is dus ruimte voor een verbetering van de kost-effektiviteit. Langs de andere kant creëert de bestaande financieringsstructuur een belangrijk hefboom effect voor de middelen van DG XXIII. Omwille hiervan werd de kost-effectiviteit van het EIC netwerk als "voldoende" beoordeeld. De andere maatregelen kregen een beoordeling "voldoende", behalve de promotie campagne waarvan de kost- effectiviteit - in het bijzonder die van de media campagne van DG XXIII - te laag is. BESLUIT De globale score voor de strategie voor het bereiken van de krachtlijn ter vergemakkelijking van de toegang tot de Communautaire informatie voor ondernemingen is "voldoende". Dit is te wijten aan een lagere scores voor uitvoering en bereiken van het doel van de verschillende maatregelen (in het bijzonder de EICs). Het EIC netwerk werd opgericht in 1987 om ondernemingen (in het bijzonder KMO's) die hun groei en hun internationalisering ambiëren bij te staan. De primaire dienst is informatie- en adviesverstrekking over communautaire onderwerpen op een kost-efficiënte manier (het netwerk is ontworpen om DG XXIII's financiële middelen een maximaal hefboom effect te geven). Sindsdien heeft het netwerk haar maturiteit bereikt: in de laatste drie jaar is het aantal EICs en hun financiering gestabiliseerd; in overeenstemming met de bijlage van het Besluit van de Raad werden EIC verbindingscentra opgericht in de landen EER, de LMOE en in het Middellandsezeegebied. * • Dit betekent dat het netwerk in staat zou moeten zijn een impact te creëren in de KMO omgeving. Nochtans -en alhoewel de idee van het EIC netwerk niet in vraag moet gesteld worden- heeft de evaluatie een aantal zwakkere punten blootgelegd in de uitvoering die de impact van het netwerk beperken. Hoewel inspanningen werden geleverd om de promotie, geografische segmentering en inplanting in lokale economische netwerken te verbeteren, blijft de globale impact van het netwerk in de totale KMO omgeving beperkt. Gezien het ontbreken van een aangepast metingssysteem van hun performantie, kan DG XXIII niet effectief toezicht houden op de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van het network. Zo wordt er bijvoorbeeld onvoldoende aandacht geschonken aan de EICs die wel degelijk een impact creëren in de KMO omgeving. Het achterstelling van de keuze van de lokale gaststructuren ten voordele van de geografische inplanting van het netwerk, heeft te vaak geleid tot een onvoldoende integratie in de lokale zakenwereld. De promotionele inspanningen van DG XXIII en de EICs hebben evenmin bijgedragen tot een groter bewustzijn bij KMO's van EICs en andere Communautaire maarregelen. De hoofdproblemen zijn een te grote nadruk op eenmalige media campagnes, te weinig promotionele ondersteuning op een continue basis en een beperkte integratie van de promotie van DG XXIII en de EICs. Bewust van de beperkte impact, heeft de Commissie haar promotionele activiteiten in 1995 geheroriënteerd en pakt ze de zwakkere punten aan. Aangezien promotie een mature maatregel is, wegen de criteria "kwantitatieve en kwalitatieve impact" zwaarder door dan het feit dat DG XXIII corrigerende maatregelen neemt waarvan het resultaat nog niet gekend is. Dit resulteert in een score "onvoldoende" voor de maatregel Promotie. Het belang van een communautair informatienetwerk voor KMO's staat buiten kijf: het EIC netwerk effect kan niet exact gemeten worden doch is belangrijk gezien het aantal verzoeken tot informatie die formeel - en informeel - doorheen het netwerk worden verstuurd. Het belang van het netwerk wordt nog verhoogd door de specialisatie van EICs in verschillende domeinen. Nochtans staat of valt het succes van het netwerk met een correcte keuze van de lokale gastorganisaties waarin de EICs opgericht worden en een maximale uitbuiting van de distributie en promotie kanalen van die partners. De andere platforms die DG XXIII gebruikt om KMO's, die groei en internationalisering nastreven, te bereiken (representatieve organisaties, Euro-Info Journal, aanwezigheid op beurzen en tentoonstellingen), zijn te geïsoleerd van het EIC-netwerk; synergieën worden niet volledig benut. Zo zijn KMO organisaties, die behoren tot de vertrouwde adviseurs van de KMO's, onvoldoende geïntegreerd in het netwerk. De vertegenwoordiging van de Gemeenschap op beurzen en tentoonstellingen zou altijd verzorgd kunnen worden in samenwerking met de lokale EICs, waar dat heden ten dage gebeurt door ambtenaren van DG XXIII, andere DGs en soms EICs. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII GLOBALE SCORE PER MAATREGEL • Promolie • Euro Into Centres IntornislM/Puoioir! Stands I Expo worn Subsidies Onvoldoende Voldoende Goed Buitenbewoon Globale performantie AANBEVELINGEN De maatregel "subsidies aan representatieve organisaties" heeft zijn nut bewezen daar hij heeft bijgedragen tot een uitwisseling van ervaring tussen KMO's op een Paneuropese schaal. Hij heeft de Commissie in de mogelijkheid gesteld om haar relaties met een breed spectrum van organisaties die ondernemingen - in het bijzonder KMO's - vertegenwoordigen, te verdiepen. De financiële ondersteuning van representatieve organisaties was daarom zeer nuttig maar de vraag of DG XXIII deze organisaties op lange termijn verder financieel moet ondersteunen, is gewettigd. De hoofdzorg van het huidige. EIC netwerk is dat het niet voldoende impact binnen de zakenwereld heeft gerealiseerd. De hoofdbekommernis van de toekomstige ontwikkeling van het netwerk zou de creatie van een grotere impact in de KMO omgeving en zakenwereld evenals de investering in zijn kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling moeten zijn. Teneinde deze objectieven te bereiken, worden hierna een aantal aanbevelingen uitgewerkt die het netwerk moeten toelaten zijn toekomstig werking binnen zijn huidig organisatiekader te verbeteren. De grootste uitdaging, het creëren van een grotere impact binnen de zakenwereld, kan het best worden nagestreefd via acties op gebied van promotie, meer en betere samenwerking tussen de leden van het netwerk met meer geschikte partners in de KMO omgeving en de verdere ontwikkeling van de netwerkdiensten met toegevoegde waarde. De uitdaging van de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van het EIC network vereist dringend de ontwikkeling van een allesomvattend performantiemetingssysteem (indicatoren). Het stelt DG XXIII in staat om de huidige staat van het netwerk en van de centrale structuur en. het resultaat van genomen initiatieven op te volgen; tevens zou het de toekomstige ontwikkeling van het netwerk vergemakkelijken. Zulk systeem moet beantwoorden aan drie doelstellingen: - - - toelaten de impact in de zakenwereld, in het bijzonder de KMO wereld, te meten; een nauwgezette opvolging van de kwalitatieve ontwikkeling mogelijk maken, en, het installeren van een instrument om de rendabiliteit, inzonder de kost-effectiviteit te beheren. Een allesomvattend systeem van prestatiemeting beslaat een geheel van indicatoren die verder gaan dan de indicatoren die thans in het huidige driemaandelijkse evaluatie-systeem gemeten worden en die niet voldoende klantgerichtheid zijn. Het systeem zou indicatoren moeten omvatten betreffende de totale kost per vraag, de benodigde cyclustijd om een klantenvraag te beantwoorden, de complexiteit van de vragen, de aard van de vraag stellende onderneming,. en moet de centrale structuur voorzien van meer tijdige, accurate en nuttige informatie dan vandaag het geval is. De invoering van zulk systeem zou niet enkel de centrale structuur in staat stellen de werking van het netwerk dichter op te volgen, maar zou het ook mogelijk maken om pro-actief beste procedures binnen het netwerk te identificeren. Deze beste procedures zouden moeten verspreid worden doorheen het netwerk, teneinde de kwaliteit en impact te verbeteren. De huidige promotionele inspanningen hebben onvoldoende zichtbaarheid van het EIC netwerk binnen de zakenwereld geschapen. Om dit probleem aan te pakken, zou DG XXIII in de eerste plaats haar samenwerking met het EIC netwerk moeten versterken en zich vooral toeleggen op ondernemingen die geïnteresseerd zijn in groei en internationalisering. De nieuwe structuur die DG XXIII aangenomen heeft - i. e. centrale coördinatie en nationale uitvoering in samenwerking met EICs - lijkt de meest aangewezen. Voor een effectieve uitvoering, moet DG XXIII de EICs voorzien met middelen die hun marketing en promotionele activiteiten ondersteunen aangezien hun kennis inzake marketing en promotie beperkt is. inspanningen aangevuld moeten worden met doorlopende en Daarnaast zouden de huidige promotionele terugkerende campagnes die KMO's aanmoedigen te internationaliseren en hen bewust te maken van de KMO Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 14 ondersteunende maatregelen van de Gemeenschap. Aandacht zou ook moeten worden besteed aan een aangepaste mengeling van media in elke Lid-Staat en/of regio teneinde een maximale impact te garanderen. Journalisten geaccrediteerd bij de Commissie zouden ook betrokken moeten worden, aangezien zij een uitstekend platform zijn om informatie te verspreiden tegen een lage kost voor DG XXIII. Om een grotere impact in de zakenwereld te genereren, moeten de meest doelgerichte kanalen geïdentificeerd worden die KMO's gebruiken in hun internationaliserings-inspanningen. Een actievere samenwerking met deze KMO primaire zakenpartners moet verder ontwikkeld worden, door hen te integreren in. bestaande EICs of door de creatie van nieuwe EICs waar nodig. De 'first-stop-shop' en 'one-stop-shop' benadering zoals vandaag gepropageerd door DG XXIII, gecombineerd met on-line toegang tot informatie zou meer toegevoegde waarde moeten verschaffen aan het netwerk en na verloop van tijd zijn impact vergroten. Het 'first-stop-shop' concept bevestigt formeel het EIC-netwerk als het eerste netwerk van de Communautaire ondernemingspolitiek. Het zou moeten leiden tot meer synergie tussen de verschillende netwerken voor ondememingspolitiek en bijgevolg meerwaarde creëren voor het EIC-netwerk. Het 'one-stop-shop' concept benadrukt de nood voor een volledig uitgebouwde dienstverlening aan KMO's en hun zaken adviseurs, gebaseerd op de specialisatie die EICs ontwikkeld hebben in Communautaire onderwerpen. Het concept laat niet alleen de verbreding van het kennisspectrum maar ook de ervaring binnen bestaande specialisaties te verdiepen. De creatie van een technologische omgeving die on-line toegang en het delen van informatie van belang voor KMO's mogelijk maakt, moet worden verder gezet (bijvoorbeeld, heden ten dage zijn DG XXIII en een beperkt aantal EICs aanwezig op Internet). On-line toegang verbetert niet alleen de toegang tot informatie maar ook de impact van het netwerk in de zakenwereld. De rol en het belang van nieuwe technologie en geautomatiseerde informatieverstrekking aan EICs moet spoedig onderzocht worden. Meer fora met meer inhoud en waarde zouden moeten toegevoegd worden. De aanwezigheid van EICs in andere informatienetwerken wordt ten stelligste aanbevolen. De aanbevelingen totnogtoe verstrekt richten zich vooral op de verbetering van de impact en de kwalitatieve ontwikkeling van het EIC-netwerk binnen zijn huidig referentiekader. Teneinde een spectaculaire toename van de impact te verwezenlijken, moeten we ons afvragen of een ander referentiekader al dan niet noodzakelijk is. Deze vraag verlegt de barrière die wij ons totnogtoe opgelegd hebben door ons aan te sluiten bij de basisprincipes waarop het EIC-netwerk uitgebouwd werd. In de volgende drie paragrafen zullen we een alternatief scenario ontwikkelen dat de basisprincipes en het huidige referentiekader van het EIC-netwerk fundamenteel in vraag stelt. De verschillende individuele aanbevelingen hierboven ontwikkeld, behouden hun geldigheid in het scenario hieronder, dat als een mogelijk scenario naast andere moet beschouwd worden. Het bestaande netwerk zou worden vervangen door een nieuw netwerk dat volledig gerund en gefinancierd wordt door DG XXIII. Het zou worden ingeplant op een regionale basis, waarbij een regio dient te worden beschouwd als een belangrijk geografisch gebied met een significante economische en politieke samenhang. Het aantal EICs zal wellicht in belangrijke mate verminderd kunnen worden; hun omvang in termen van kennis en bemanning per EIC, daarentegen, zou aanzienlijk groter zijn. liggen in zijn ontwikkeling als het netwerk voor De belangrijkste doelstelling van dit netwerk, zou ondememingspolitiek van de Commissie (first-stop-shop), georganiseerd in onvervalste competentiecentra, op de (one-stop-shop). Het netwerk zou hoogte van het volledige gamma van Communautaire onderwerpen functioneren als ondersteunend en (KMO) ondernemingen. In een eerste stadium zou het rechtstreeks contact tussen de EICs en de KMO's behouden blijven via on-line netwerken en promotionele en opleidingsinitiatieven, georganiseerd in samenwerking met primaire zakenpartners van (KMO) ondernemingen. Naarmate de naambekendheid van de nieuwe EICs verhoogt bij zijn belangrijste doelgroep van groeiende en internationaliserende KMO's, zullen zich andere vormen van contact ontwikkelen. Dit scenario moet een homogenere kwaliteit van de dienstverlening binnen het netwerk toelaten, een consistente en volledige dienstverlening aan de KMO's en hun zakenpartners over het volledige spectrum van communautaire onderwerpen, af te leveren, en, na verloop van tijd, een veel grotere impact te genereren. leverend platform voor de primaire zakenpartners van de Wat de benodigde middelen betreft is het duidelijk dat de omvorming van het netwerk een investering zal vergen. Hetgeen thans onzeker blijft, is of de werking van zulk netwerk significant duurder zal uitvallen dan het bestaande in termen van een toegenomen impact moet het nieuwe netwerk een betere kost-effectiviteit kunnen netwerk, Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 15 bieden en evenals in termen van 'waar voor zijn geld' dan het bestaande netwerk. Dit onderwerp dient echter verder onderzocht te worden. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 16- H O O F D S T UK III : VERBETERING VAN DE NETWERKEN VOOR HET ZOEKEN VAN PARTNERS "Kwalitatieve verbetering en geleidelijke aanpassing van het tarifereringssysteem voor het netwerk voor hel zoeken naar partners op vertrouwelijke basis (BC-Nei) met als doel zo dicht mogelijk bij zelffinanciering te komen; kwalitatieve ontwikkeling van het netwerk voor het openlijk zoeken naar partners (BSO). " EVALUATIE Ontwerp Beide netwerken dateren van voor het Meerjaren Programma: BC - NET werd opgericht in 1988 en BSO in 1973. Beide werden opgericht om KMO's bij te staan in hun zoektocht naar zakenpartners op lokaal, regionaal of transnationaal gebied. Alhoewel ze op een verschillende manier werken ', zijn er een aantal gelijkenissen tussen beide netwerken: • De correspondenten van beide netwerken (alhoewel in mindere mate voor BSO) kunnen bijkomende diensten aanbieden aan de deelnemende of geïnteresseerde ondernemingen, gaande van een behoeftenanalyse van de onderneming aan een zakenpartner tot bijstand en advies van de onderneming bij de onderhandelingen omtrent samenwerking. • • Beide netwerken staan open voor alle ondernemingen, ongeacht hun economische sector of het nagestreefde type van samenwerking. Beide netwerken hebben een uitstekende geografische dekking (heel de Europese Unie en voor BSO eveneens de belangrijkste zakencentra in de wereld) en zijn vergelijkbaar in omvang: BC - NET telt ongeveer 400 correspondenten en BSO ongeveer 470. Het succes van de netwerken hangt af van het aantal samenwerkingsprofielen dat wordt ingevoerd en bijgevolg van de "merkbekendheid en merkherkenning". Teneinde de "merkbekendheid en merkherkenning" te vergroten, verwacht DG XXIII van haar correspondenten dat ze hun bekendheid verhogen door een actieve promotie en door het nastreven van synergieën via samenwerking met andere netwerken of manifestaties, zoals Europartenariat, Interprise, de EICs,. Gelet op de scores "goed" van beide maatregelen voor ontwerp op een individuele basis en rekening houdend met hun brede aanpak en de synergiemogelijkheden met andere DG XXIII maatregelen van DG XXIII, is de globale score voor het ontwerp van de strategie om het doel te bereiken "goed". Uitvoering Gelet op de scores "voldoende" voor uitvoering voor beide maatregelen op een individuele basis, is de globale score voor uitvoering eveneens "voldoende". Teneinde de kwaliteit van BC-NET te verbeteren, startte DG XXIII met een kwalitatieve doorlichting van haar correspondenten (nadruk op actieve en productieve correspondenten), hetgeen resulteerde in een vermindering met 25% van het effectief. De thans overblijvende correspondenten ondersteunen ondernemingen nu actiever in hun zoektocht naar een zakenpartner en heeft de succesratio verhoogt. Niettemin werden een aantal zwakke punten niet aangepakt: de momenteel gebruikte software is weinig gebruikersvriendelijk, de informatietechnologie is voorbijgestreefd en de gehanteerde nomenclaturen bij de registratie van samenwerkingsprofielen zijn niet voldoende gedetailleerd. Om BC - NET auto-financierend te maken, werd een tariferingssysteem ingevoerd. BSO is eveneens gekend onder haar acroniem "BRE". BC - NET werkt via een netwerk van correspondenten (prive of publieke sector organen) die verbonden zijn via een computer netwerk met een Centrale Eenheid gevestigd bij DG XXIII te Brussel. De correspondenten maken geCncodeerde samenwerkingsprofielen van ondernemingen op zoek naar een zakenpartner, over aan de Centrale Eenheid die het netwerk en het 'matching systeem' beheert Deelnemende ondernemingen kunnen opteren voor een confidentiële partnerzoektocht (een deel van de gegevens is verborgen) BSO werkt ook via een Centrale Eenheid (gevestigd bij DG XXIII te Brussel), die samenwerkingsprofielen rechtstreeks ontvangt van ondernemingen die op zoek zijn naar een zakenpartner ofwel via een gedcncentralisccrd netwerk van correspondenten. De Centrale Eenheid verzorgt de vertaling van de profielen en maakt ze dan over aan de correspondenten in de gevraagde geografische streek Deze correspondenten zijn verantwoordelijk voor het publiceren op hun eigen kosten van de samenwerkingsprofielen in de geëigende media. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXlll - 17 In Voor BSO voerde DG XXIII eveneens een kwalitatieve doorlichting van zijn correspondenten door. vergelijking met BC - NET, is BSO gebruikersvriendelijker, minder formeel en flexibeler. Desalniettemin bleven ook voor BSO bleven een aantal belangrijke gebreken onaangeroerd: de grote vertragingen bij de vertalingen en de doorzendingen van de samenwerkingsprofielen door de Centrale Eenheid evenals de onvoldoende informatisering van het netwerk (niettegenstaande een aantal remediërende acties inzake VANs en CRS). De impact van beide netwerken is afhankelijk van hun zichtbaarheid en de deelname van een groot aantal potentiële zakenpartners (vanwaar het belang van synergie met andere netwerken). Alhoewel de Centrale Eenheid in zekere mate promotie maakt voor beide netwerken (Stands & Expositions, Euro-Info Journal), ligt de hoofdverantwoordelijkheid bij de correspondenten. De semestriële activiteits verslagen die de correspondenten aan DG XXIII overmaken (die eveneens gebruikt worden voor de jaarlijkse beoordeling of het contract al dan niet verlengd wordt) laat DG XXIII toe toezicht te houden op hun activiteiten. De verslagen worden ook gebruikt om synergieeffecten met andere programma's van DG XXIII te bevorderen, zoals bijvoorbeeld Interprise, Europartenariat,. Wat de creatie van synergieeffecten betreft, maken ongeveer 10% van de BC - NET en BSO correspondenten deel uit van het EIC - netwerk. Er is eveneens een goede deelname van BC - NET en BSO correspondenten in de Europartenariat en Interprise evenementen (ongeveer 1/3 van deze manifestaties worden georganiseerd in samenwerking met BC - NET en BSO correspondenten). Bovendien gebruiken de meeste BC - NET en BSO correspondenten andere niet-communautair ondersteunde kanalen voor het zoeken van partners (Handelsartachés, nationale netwerken). Wat de zelf-financiering van BC - NET betreft, bedragen de totale operationele kosten (met uitsluiting van de personeelskosten) ongeveer 500,000 ECU per jaar. Voor 1994 en 1995 (provisioneel) worden zij voor ongeveer 60% gedekt door gebruikers- en abonnementstarieven betaald door de correspondenten. Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) De mate waarin het objectief werd bereikt, bestaat in het effectief gebruik van beide netwerken door KMO's geïnteresseerd in groei en internationalisatie en in de impact die beide netwerken hebben op KMO's. Het effectief gebruik van de netwerken kan worden gemeten door het aantal samenwerkingsprofielen dat is ingebracht in beide systemen. Bij BC-Net werden telkens ongeveer 10,000 profielen ingebracht in 1993 en 1994. Bij BSO werden meer dan 6,600 profielen ingebracht in 1993 en 7,700 in 1994. Rekening houdende met het feit dat enkel een klein deel van de KMO's geïnteresseerd zijn in groei en internationalisatie1 , stemt het aantal samenwerkingsprofielen die zijn ingebracht overeen met enkel 1. 1% van de KMO's die effectief gebruik maken van de diensten van BC-Net1 in 1994, en 0. 8% van deze van BSO. Deze cijfers zijn onvoldoende. Er moet niettemin rekening gehouden worden met: • • de flash profielen en het bijkomende netwerk effect, met behulp van hetwelk partners gevonden worden dankzij de persoonlijke contacten tussen netwerk correspondenten; andere analyses, die samenwerkingsprofielen. ierwat betere resultaten vertonen dan onze schattingen op basis van Wat het aantal gerealiseerde combinaties betreft (uitwisseling van adressen of het vestigen van contact), is er een terugloop van 25% tussen 1993 en 1994 (ongeveer 11. 000 matches in 1993 tegenover 7,700 in 1994). Voor BSO was er een jaarlijkse toename van 10% in het aantal samenwerkingsprofielen voorde periode 1993 - 1995. Deze zwakke resultaten kunnen gedeeltelijk verklaard worden door de lage 'brand recognition' waaronder beide netwerken lijden en de kwaliteit van gerealiseerde combinaties. De lage 'brand recognition' werd geïdentificeerd aan de hand van vragenlijsten, gebruikt in de analyse van Arthur Andersen's. Ze werd tevens bevestigd door de Enkel 5 à 6% volgens het "Geïntegreerd Programma ten voordele van KMO's en de Ambachtsector". '" i. e. 10,000 samenwerkingsprofielen gedeeld door het aantal potentiële KMO klanten (900. 000). "" De GALLUP studie, uitgevoerd in April 1995 - gebafeerd op het geheel van ondervraagde KMO directeuren - toonde aan dat 0. JI% van het totaal aantal KMO's gebruik maakte van BSO en 0. 7% van BC-Net Als deze cijfers worden vergeleken met het potentieel KMO klantenbestand (900. 000). zouden de resultaten voor beide netwerken lichtjes beter zijn. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII GALLUP enquête, uitgevoerd in April 1995: slechts 10. 3% van de KMOs herkende BSO passief; voor BC - NET bedroeg de passieve herkenning 13. 6%. Bovendien toonde analyse aan dat beroepsorganisaties, kamers van koophandel en financiële instellingen de eerste (en natuurlijke) gesprekspartners zijn voor KMO's die een zakenpartner zoeken. Wat de kwaliteit van de gerealiseerde combinaties betreft, zijn de contacten dikwijls niet succesvol. Voor beide netwerken vond een poging tot samenwerking plaats in ongeveer 25 tot 30% van de gevallen dat er een combinatie voorgesteld werd. BC - NET correspondenten schatten dat ongeveer 6% van de combinaties leiden tot een effectieve samenwerkingsovereenkomst. Voor BSO bedraagt deze score 12%. Wat de kwalitatieve verbetering betreft, heeft DG XXIII beide netwerken van correspondenten grondig uitgekamd, wat tot doeltreffender correspondenten heeft geleid. Desalniettemin blijft de hierboven vermelde opmerkingen geldig: beide netwerken lijden onder een aantal kwalitatieve tekortkomingen, zoals onpraktische communicatie-kanalen, voorbijgestreefde (of onvoldoende) informatietechnologie, vertragingen bij het vertalen en te vage nomenclaturen (hetgeen leidt tot slechte combinaties van doorzenden van samenwerkingsprofielen, potentiële zakenpartners) en onvoldoende centrale promotie campagnes. Kost-effectiviteit Het totale jaarlijkse budget voor het ondersteunen van beide netwerken bedraagt ongeveer 800,000 ECU (65% van dit bedrag gaat naar BC - NET; 35% naar BSO). Gemeten tegenover de omvang van de netwerken, is dit bedrag laag. De lage 'merkherkenning' van beide netwerken krijgt daardoor ook een andere betekenis, daar DG XXIII gewoon niet de middelen heeft om een centrale promotie campagne te voeren om de situatie te verbeteren. Gelet op het aantal samenwerkingsakkoorden tot stand gebracht via de beide netwerken, kost het DG XXIII ongeveer 300 ECU om een samenwerkingsakkoord tot stand te brengen via BSO en ongeveer 1,000 ECU via BC - NET. Indien de tarieven voor abonnement en gebruik in rekening worden gebracht, bedraagt de netto-kost voor BC - NET ongeveer 400 ECU per samenwerkingsakkoord. Gezien de ingezette middelen, is de globale score voor kost-effectiviteit "goed". BESLUIT BC - NET en BSO hebben beide hun verdiensten: hun ontwerp is "goed", aangezien ze bijdragen tot het tot stand brengen van grensoverschrijdende samenwerking en zodoende tot de ontwikkeling van de Interne Markt; operationeel zijn ze niet duur; ze zijn in zekere mate uniek en hebben een goede geografische dekking. Echter, beide netwerken bereiken het doel niet volledig daar er niet voldoende kwalitatieve verbetering was, zoals voorbijgestreefde (of onvoldoende) IT, vertragingen in het overmaken van samenwerkingsprofielen. te algemene nomenclaturen,. Gezien het beperkt aantal KMOs geïnteresseerd in groei en internationalisering die gebruik hebben gemaakt van beide netwerken, kunnen ze slechts een matig succes worden genoemd met betrekking tot hun kwantitatieve impact. Gelet op deze situatie, is de globale score voor beide netwerken "voldoende". GLOBALE SCORE PER MAATREGEL • 8C-NET BRE Onvoldoende Voldoende Goed Globale performantie Buitengewoon " Dit werd eveneens bevestigd door de GALLUP studie van April 1995. ": Het verschil is waarschijnlijk te wijten aan het feil dat BSO flexibeler is en dat samenwerkingsprofielen op een grotere schaal verspreid worden Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 19- AANBEVEL1NGEN Om de werking van beide netwerken op korte termijn te verbeteren, worden de volgende aanbevelingen gemaakt: • • • • • De invoering van betere en gebruikersvriendelijker informatietechnologie voor zowel BC - NET als BSO. De invoering van betere nomenclaturen voor het registreren van de samenwerkingsprofielen voor BC - NET, bijvoorbeeld gebaseerd op gedetailleerdere NACE codes. Het terugdringen van de vertragingen in de vertaling en verdeling van de samenwerkingsprofielen voor BSO. Een oplossing hiervoor kan erin bestaan de vertaling te laten uitvoeren door de correspondenten. Een fusie van de gegevensbanken van beide netwerken met de gegevensbanken van andere initiatieven van de Commissie (bijvoorbeeld Interprise, Europartenariat, de EICs) zou moeten overwogen worden aangezien een grotere "pool" meer combinatiemogelijkheden kan toelaten. Dit zou een positieve impact moeten hebben op het aantal succesvolle samenwerkingsakkoorden. Onze analyse wees uit dat sommige correspondenten reeds spontaan een dergelijke gegevensbank ontwikkelden. De vraag zou gesteld kunnen worden aangaande de opportuniteit van initiatieven door de Commissie op dit gebied. Aangezien de Interne Markt nog inefficiënties heeft en aangezien beide netwerken een publieke dienst verlenen in een aantal regio's van Unie, menen wij dat de tussenkomst van DG XXIII op dit gebied legitiem blijft. Het is echter aanbevolen de huidige tariferingspolitiek van diensten voor beide netwerken verder te zetten teneinde hun zelf-financiering te bevorderen. Dit zou DG XXIII moeten toelaten een deel van haar financiële middelen aan andere maatregelen te wijden. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 20 HOOFDSTUK IV : VERDERE AANPASSING VAN DE INSTRUMENTEN VOOR HET LEGGEN VAN RECHTSTREEKSE CONTACTEN TUSSEN ONDERNEMERS TEN EINDE DE TRANSNATIONALE TOELEVERING TE BEVORDEREN "Met name door verbetering van de voorbereiding, hel verloop en de follow-up van de acties uit hoofde van de programma's toeleveringsmarkten, bevordering van de onderlinge aanpassing van de cerlificerings- en normalisatieprocedures en stimulering van de samenwerking tussen grote en kleine ondernemingen. " ; verbetering van de kennis van de "Europartenariat" en "Interprise" MAATREGELEN Om de verschillende deelaspecten van deze krachtlijn te beantwoorden, werden de volgende maatregelen genomen: • • • • Europartenariat en Interprise: het organiseren van evenementen van face to face meetings tussen bedrijven. Verbetering van de kennis van toeleveringsmarkten: de ontwikkeling van statistische gegevens over toelevering, de organisatie van een Paneuropese conferentie over toelevering en van een fact-finding missie naar Japan (hierna "groep 1"). Bevordering van geharmoniseerde certificatie- en normalisatieprocedures: de ontwikkeling van een praktische gids over de wettelijke aspecten van toelevering, over meertalige- sectoriële terminologieën en een adresboek met intermediaire toeleveringsgroepen (hiema "groep 2"). industriële Stimulering vari de samenwerking tussen grote en kleine ondernemingen: een piloot programma voor consumentenelectronica, verschillende aankopersexposities ('salons inversés') werden georganiseerd (hierna "groep 4"). trainingsprogramma resources human voor een en toelevering Bovendien werd een pilootactie opgestart om Subcontracting Assistance Network (SCAN) (hierna "groep 3"). in Europa te bevorderen, het zogenaamde EVALUATIE Ontwerp De verschillende maatregelen omvatten drie verschillende types van hefbomen, die zouden moeten bijdragen tot een maximale verwezenlijking van de krachtlijn: • Werken via netwerken en partners die waardevolle te verbeteren: om Europartenariat en terugkoppeling kunnen verlenen om de initiatieven te verbeteren, probeert DG XXIII terugkoppeling te krijgen via de partijen betrokken in de organisatie: bijvoorbeeld kamers van koophandel, ambachtelijke organisaties, overheden (lokaal - regionaal - nationaal), privé consultants en de zogenaamde "partners" (leden van het EIC/BC-NET/BSO netwerken); voor toelevering probeert DG XXIII haar initiatieven te verbeteren via een nauwe samenwerking met toelevering organisaties en via SCAN. Interprise • Werken via andere communautaire initiatieven: de Europartenariat en Interprise manifestaties worden gepromoot via de Euro-Info Journal, de Practical Guide for SMEs en via Stands & Expositions. • Creëren van een hefboomeffect voor de financiële middelen: Europartenariat en Interprise zijn mede gefinancierd (in verschillende mate) door de organiserende lokale overheden en gastondernemingen. DG XXIII verkrijgt eveneens een hefboomeffect door het organiseren van Europartenariat met DG XVI in het kader van de Structuurfondsen. Er werden ook een aantal synergieeffecten vastgesteld tussen de verschillende maatregelen: bijvoorbeeld, zo vinden de meeste maatregelen betreffende toelevering hun oorsprong in de Paneuropese conferentie van Madrid in 1992 (groep 1). De fact-finding missie naar Japan (groep 1) leidde tot het human resources trainingsprogramma en het consumentenelectronica programma (beiden groep 4). Meer dan een derde van de Europartenariat en Interprise evenementen worden georganiseerd in samenwerking met de zogenaamde "partners" (leden van het EIC, BC-NET en BSO netwerk). Luropanenarial en lntcrprisc worden mede georganiseerd door een hoofdorganisator (kamers van koophandel, consultants, verenigingen ol overheden) en verschillende partners. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 21 Gelet op de scores "goed" voor ontwerp voor de verschillende maatregelen op een individuele basis en rekening houdend met het hefboom- en synergie-potentieel. is de globale score voor ontwerp van de strategie om de krachtlijn te ontwikkelen "goed". Uitvoering De totaalscore voor uitvoering van de verschillende maatregelen is "voldoende"; dit stemt overeen met de scores van de verschillende maatregelen op een individuele basis. Om de Europartenariat en Interprise evenementen te verbeteren, voerde DG XXIII een quota in om het aantal deelnemende landen uit het Middellandse-Zeegebied en uit Midden- en Oost-Europa te verminderen: meer nadruk werd gelegd op het samenbrengen van ondernemingen uit landen met een gelijke industriële traditie. Een gestandaardiseerd informatieverwerkingssysteem om afspraken te maken tussen bezoekende firma's werd ingevoerd om de kwaliteit van de vooraf vastgelegde meetings door een betere "matching" te verbeteren. Ondanks deze verbeteringen, klagen zowel de gast- als bezoekende ondernemingen over slecht "gematchte" meetings. Andere zwakkere punten zijn de onnauwkeurige beschrijving van het profiel van de gastondernemingen in de catalogus24 en het feit dat de organisatoren van de evenementen DG XXIII geen betrouwbare informatie kunnen leveren omtrent het aantal overeenkomsten die werden afgesloten (correct aantal, kwaliteit, type van overeenkomst, baten in termen van aantal jobs gecreëerd,. ) waardoor DG XXIII opvolgingsproblemen heeft; bovendien zijn de vragenlijsten die gebruikt worden voor de opvolging niet gestandaardiseerd - hetgeen leidt tot problemen van vergelijkbaarheid. De Interprise manifestaties zijn onvoldoende sectorgericht en niet ondersteund door een gestandaardiseerd computersysteem om afspraken te maken tussen bezoekende ondernemingen. Het succes van de Europartenariat en Interprise evenementen is afhankelijk van promotionele inspanningen van de Nationale Verantwoordelijken, die instaan voor het promoten van de evenementen in hun respectievelijke landen. Europartenariat beschikt over het voordeel dat de Nationale Verantwoordelijken verbonden zijn via een informeel netwerk waar kennis en ervaring opgedaan met het organiseren van de evenementen, uitgewisseld worden. Interprise geniet niet van zulk netwerk. Om de kennis omtrent markten voor toelevering te verbeteren, poogt DG XXIII de statistieken omtrent toelevering ontwikkeld door organisaties voor toelevering zoveel mogelijk te verspreiden. DG XXIII paste ook het selectieproces voor het ondersteunen van projecten aan: ze moeten voortkomen op initiatief van de markt en passen binnen een bepaald referentiekader. Nochtans slaagt DG XXIII er niet in haar prioriteiten te stellen: er is geen rode draad tussen de verschillende maatregelen (zoals geïllustreerd door het hergroeperen in groepen). Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) Het eerste deelaspect van het doel was het verbeteren van de Europartenariat en Interprise evenementen. In dit opzicht werd er een belangrijke stap in de goede richting gezet: waar in 1988 het aantal gastondernemingen per Europartenariat evenement 120 bedroeg, is het gemiddeld aantal ondernemingen in 1995 gestegen tot 400. Het totaal aantal bezoekende ondernemingen is overeenkomstig toegenomen: van 200 per evenement in 1988 tot meer dan 2000 in 1995. Sinds 1988 vonden meer dan 66,000 vergaderingen plaats. De succesratio26 van de evenementen is ongeveer 30%. Voor Interprise bedraagt het gemiddeld aantal deelnemende ondernemingen per evenement 100 (gemiddeld worden er 45 evenementen per jaar georganiseerd). De succesratio van de evenementen bedraagt ongeveer 13%. Onafgezien de nadruk van de manifestaties op landen met een gelijkaardige industriële achtergrond en de invoering van het gestandaardiseerd computersysteem om beter "gematchte" afspraken te maken (Europartenariat), blijft voor beide evenementen het aantal afgesloten overeenkomsten in vergelijking met het aantal meetings laag. " Er is nog werk om de opvolging te verbeteren. De catalogus helpt bezoekende ondernemingen bij de selectie van gastondernemingen die ze wensen te zien. De ervaring leen dat een sterke sectorgcrichiheid leidt tot een hogere ratio van afgesloten overeenkomsten. Uitgedrukt door de ratio aantal overeenkomsten/aantal co>tonderncmingcn. Maar. zoals vermeld onder uitvoering, is er een probleem met de follow-up (onvolledige informatie, niet gcstandardi>eerde vragenlijsten. ). /Cie de vorige voetnoot Dit stemt overceen met het feit dat veel deelnemende (gast en bezoekende) ondernemingen klagen over slecht afgestemde meetings Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 2 2- Wat de maatregelen inzake toelevering betreffen, is de effectiviteit van de verschillende maatregelen verbeterd door het initiatief zoveel mogelijk van de markt te laten uitgaan. DG XXIII is er eveneens in geslaagd kwalitatief mindere evenementen uit te sluiten, hetgeen leidt tot een hogere efficiëntie van het programma. Maar, zoals vermeld onder uitvoering en ondanks de opgesomde synergieeffecten, is DG XXIII er niet volledig in geslaagd een coherent geheel van maatregelen te ontwikkelen; dit heeft een negatief effect op de efficiëntie van het programma. Met groepen 1 en 2 realiseert DG XXIII een belangrijke impact: de ontwikkelde publicaties worden wijd verdeeld. Maar teveel maatregelen (groep 4) zijn te nauw gedefinieerd en betrekken slechts een zeer klein aantal KMO's; bovendien heeft analyse uitgewezen dat de verdeling van de bevindingen van het pilootprogramma voor consumentenelectronica op een grotere schaal niet succesvol is. Wat betreft de kwaliteit van de verschillende maatregelen, is de klanttevredenheid in het algemeen hoog. De globale score voor het bereiken van het doel is "goed"; dit stemt overeen met de scores voor de verschillende maatregelen op een individuele basis. Kost-effectiviteit De gemiddelde kost van een Europartenariat evenement bedraagt ongeveer 3,000,000 ECU waarvan 13 gefinancierd wordt door DG XXIII, 1/3 door DG XVI en 1/3 door de organisatoren en gastondernemingen. Voor Interprise bedraagt de gemiddelde kost ECU 176,000 waarvan gemiddeld 27% wordt gefinancierd door DG XXIII - het overige deel wordt gefinancierd door de organisatoren en de gastondernemingen. De eindrapporten tonen ook aan dat de contractuele som van de door de Europartenariat evenementen afgesloten evenementen gemiddeld hoger ligt dan de gemiddelde kost voor het organiseren van de evenementen29. Tegen deze achtergrond is de score voor kost-effectiviteit "goed". Voor de maarregelen inzake toelevering, realiseren de verschillende'groepen een goede rendabiliteit: de beperkte begroting geeft een goed rendemept. Een aantal maatregelen combineren met beperkte focus (ert bijgevolg een beperkt aantal KMOs) met een hoge kost (bijvoorbeeld human resources training, consumentenelectronica): maar, gezien de goede resultaten, worden ze rendabel beschouwd. Gelet op de goede kost-effectiviteit voor Europartenariat en Interprise en voor de verschillende maatregelen voor toelevering, is de globale rendabiliteitsscore voor het objectief "goed". BESLUIT Globaal genomen is de strategie van DG XXIII voor het realiseren van de krachtlijn goed. De idee achter Europartenariat en Interprise is goed evenals de bereikte resultaten, de manifestaties die in heel Europa werden georganiseerd genieten een stijgende populariteit en hebben een goede reputatie. Beide maatregelen bereiken een belangrijk hefboomeffect (via de betrokkenheid van overheden, kamers van koophandel, representatieve organisaties,. ) evenals goede synergieeffecten (via de'andere netwerken van DG XXIII). Een aantal problemen omtrent uitvoering en opvolging dienen nog aangepakt te worden. Het feit dat DG XXIII erin geslaagd is de evenementen met lagere kwaliteit uit haar maatregelen inzake toelevering te verwijderen en er bijgevolg in geslaagd is de globale efficiëntie van deze maatregelen te verbeteren, heeft haar aanzien verhoogd. Nochtans zijn er nog altijd teveel initiatieven die DG XXIII ondersteunt en coördineert, hetgeen de mogelijke resultaten van de individuele manifestaties beperkt. Bijvoorbeeld, Groep 4 kreeg een "onvoldoende" daar de initiatieven worden genomen zonder rigoureuze voorbereidende studie en onderzoek naar de werkelijke problemen van toelevering op Europees niveau en die passen binnen de prioriteiten van de globale strategie die DG XXIII heeft inzake toelevering. Groep 3 krijgt een score "uitstekend" daar de maatregel tegemoet komt aan de noden van KMO's in heel Europa en gemakkelijk uit te voeren is met een beperkt budget. Binnen het jaar na het evenement, moet de hoofdorganisator een rapport voorleggen met het aantal en de details van de afgesloten samenwerkingsovcrccnkomsien. Maar. zoals reeds vermeld, dient een zeker voorbehoud in achi genomen te worden omtrent de betrouwbaarheid en volledigheid van deze rapporten. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII GLOBALE SCORE PER MAATREGEL • Group 2 • E u r o p w t c n * n al t n l e r o r i j» • C r o u c* • Group 1 •2 C/3 ï. 2 • Group 3 Onvoldoende Voldoende Goed Buitengewoon Globale performantie AANBEVELINGEN Verantwoordelijken van DG XXIII. KMO organisaties en leden van het Artikel 4 Comité zijn het eens dat de verschillende maatregelen de economische en sociale cohesie van de Unie te bevorderen en een belangrijk instrument zijn om KMO's te helpen. Om het doel beter te realiseren, kunnen de volgende aanbevelingen op korte termijn gerealiseerd worden: • • • • • • Een beter gebruik van BC - NET, BSO en het EIC - netwerk door de verantwoordelijke Nationale Verantwoordelijken en partners van Interprise en Europartenariat; dit zou hen in staat moeten stellen de profielen van de deelnemende ondernemingen aan de manifestatie beter af te stemmen en zodoende de kwaliteit van de meetings te bevorderen. De invoering van een preliminaire selectie van de bezoekende ondernemingen en concentratie op diegene met beter ontwikkelde samenwerkingsproject. Verbetering van het toezicht door DG XXIII op de promotie van de Europartenariat manifestaties om de merkbekendheid te verhogen. De ontwikkeling van een informeel netwerk voor de organisatoren van de Interprise manifestaties, naar analogie met Europartenariat. Het verlenen van bijstand na de (Europartenariat/Interprise) manifestatie aan de potentiële partners om het aantal samenwerkingsovereenkomsten te verhogen en een aantal opvolgingsproblemen op te lossen. Inzake toelevering, de ontwikkeling van een meer samenhangende strategie bij de selectie van maatregelen door meer aandacht op maatregelen met een grote potentiële quantitatieve impact te geven en de verwijdering van de overige acties die slechts een zeer beperkt aantal KMO's bereiken evenals de opstelling van een prioriteitenlijst waar actie zou moeten genomen worden. Op langere termijn zou DG XXIII moeten proberen de DGs verantwoordelijk voor milieu en O & TO, internationale betrekkingen,. in de verschillende Europartenariat en Interprise evenementen en toelevering te betrekken. Dit kan leiden tot meer synergieeffecten en een hoger hefboomeffect door eventuele co-financiering. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 2 4- HOOFDSTUK V : ERVOOR ZORGEN DAT BIJ DE VERSCHILLENDE COMMUNAUTAIRE INITIATIEVEN EN BELEIDSVORMEN REKENING WORDT GEHOUDEN MET DE BELANGEN VAN DE KLEINE EN MIDDELGROTE ONDERNEMING "Bevordering van communautaire instrumenten die de kleine en middelgrote ondernemingen in staat stellen deel te nemen aan alle communautaire acties en programma 's, met inbegrip van de instrumenten voor het ondernemingenbeleid, de structuurfondsen, de onderzoekprogramma 's en de programma 's voor de ontwikkeling van het technologisch potentieel waardoor een grotere deelname van de kleine en middelgrote onderneming kan worden gewaarborgd, onder andere door de noodzakelijke procedures te vereenvoudigen. " MAATREGELEN • • • • Programma consultaties Verslag over de coördinatie van de activiteiten ten behoeve van KMO's en de ambachtelijke sector' Definitie van KMO's Euromanagement Onderzoek en Technologische Ontwikkeling II EVALUATIE Ontwerp De verschillende maarregelen samengenomen vormen een brede benadering van de verschillende aspecten van de krachtlijn. Programma consultaties zijn een algemene benadering van de krachtlijn: via deze consultaties probeert DG XXIII een effectieve deelname van KMO's in de verschillende communautaire acties en programma's te garanderen. Het Verslag over de coördinatie is ook een algemene maatregel. Het zou een overzicht van de verschillende communautaire acties en programma's die van belang zouden kunnen zijn voor KMO's (met inbegrip van het Meerjaren Programma) en een beschrijving van de coördinatie tussen deze verschillende programma's met het Meerjaren Programma. Het werd opgesteld door DG XXIII in 1995. De ontwikkeling van specifieke KMO programma's en -beleid door de verschillende DGs en de Lid-Staten heeft geleid tot een veelvoud van KMO definities. DG XXIII begon te werken aan een harmonisering van de verschillende gebruikte definities. Dit zou moeten leiden tot een gemeenschappelijke definitie voor gebruik binnen de Commissie. Bovendien is het de bedoeling via een Richtlijn de Lid-Staten aan te sporen dezelfde definitie aan te nemen. Een gemeenschappelijke definitie zou het KMO's gemakkelijker moeten maken om deel te nemen aan de verschillende communautaire acties en programma's en zou een coördinatie binnen de Commissie eenvoudiger maken. "Euromanagement Onderzoek en Technologische Ontwikkeling II" is toegespitst op het verbeteren van de kwaliteit van voorstellen die door KMO's worden ingediend in het kader van gemeenschapsprogramma's voor OTO; 47 geselecteerde adviesbureaus stonden 927 KMO's bij hun technologie- en innovatie-profiel in te schatten evenals de kwaliteit van hun aanvragen voor deelname in communautaire programma's. De communautaire OTO programma's hadden immers traditioneel een lage deelname door KMO's en een hoog falingspercentage (in het bijzonder voor KMO's). Dit is toe te schrijven aan het feit dat KMO's ofwel geen lange termijn visie hebben op hun OTO evolutie ofwel omdat - door onvoldoende informatie - ze zich geen kandidaat stellen of meedingen voor het verkeerde programma. Bovendien is de last om deel te nemen in termen van tijd en opportuniteitskost voor KMO's relatief hoger dan voor grotere ondernemingen. De rol van DG XXIII in de uitwerking van de communautaire acties en programma's via programma consultaties is erg beperkt. Programma consultaties zijn niet specifiek verbonden met het Meerjaren Programma als zodanig: nochtans zijn ze een sleutclinstrument in het garanderen van de belangen van KMO's in de communautaire initiatieven en dus in het bereiken van de doelstellingen van het Meerjaren Programma Voortaan 'Verslag over de coördinatie' Voortaan "OTO". Arthur Andersen Business Cannulling Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 25 Al de hier opgesomde maarregelen hebben een groot hefboompolenrieel: hun ambitieuze doelstelling is een effectieve deelname van KMO's in het hele gamma van communautaire programma's die van belang zouden kunnen zijn voor KMO's te garanderen. Gezien de enorme budgetten van deze programma's zou zelfs «en kleine toename van de deelneming van KMO's een belangrijke realisatie zijn. Er bestaan mogelijkheden tot synergie tussen de verschfllende maarregelen. Bijvoorbeeld het overleg en de coördinatie tussen DG XXTJL1 en de andere DGs in hei kader van het garanderen van do belangen van KMOTs tn de andere communautaire programma's en acties zou DG XXUJ moeten helpen bij bet ontwerpen van een kwalitatief hoogstaand Verslag over de coördinatie. Vice versa, zou het Verslag een nuttig beheersinstrument voor DG XXTH en de andere DGs kunnen zrjn voor de coördrnarie van hun toekomstige activftciten- Een potentiële synergie zal geconcretiseerd worden tussen OTO en het EIC » netwerk: de groep EICs gespecialiseerd in OTO aangelegenheden zal worden uitgenodigd deel te nemen in trainingssessies om ben toe te laten zich vertrouwd te maken met de verschillende communautaire OTO programma's en de Euroraanagemenl methodologie. Gelet op de scores van de verschillende maatregelen op een individuele basis en rekening houdend met de potentiële hefboom en synergie effecten, is de globale score voor ontwerp van de strategie ""good". Uirvoering Gelet op de scores van de verschillende maatregelen op een individuele basis, is de globale score voor uivoering **voIdoende"'- Wai de Programma consultaties betreft, is het aantal communautaire programma's zo hoog in aanhang en resulteen in heel wat verzoeken voor interservice consultaties - met documenten ïn alle officiële talen van de Unie - en meetings van toezichicomicés, zodat het bepetkr aantal veramrwoordelijke ambtenaren overspoeld wordt. Met betrekking tot het Verslag over de coördinatie, had DG XXIII een aantal moeilijkheden om de nodfge informatie te bekomen. Drt is vooral te wijten aan de beperkte (wettelijke) bevoegdheid van DG XXTO. Interviews wezen nochtans uit dat het mformatiedefjctt op zich een aanduiding is dat onvoldoende coördinatie msses de verschillende programma's plaatsvond alvorens het Verslag werd opgesteld. Gelet op de onvoldoende coördinatie bij de redactie van het Verslag, kreeg de maatregel een score Jvoldoend«". uDefrnrrie van KMO's" heeft vertraging opgelopen door de complexiteit van verschillende nationale economische situaties en tradities en gevestigde belangen met elkaar te verzoenen. Desondanks heeft DG XXHI aanzienlijke vooruhgang geboekt. Alvorens de definitie werd opgesteld, werd een grondig onderzoek verricht naar een vergelijking van de criteria gebruikt voor de definitie van KMO's in de verschillende Lid-Staten en de communautaire programma's en initiatieven; overleg tussen de diensten vond plaats waarbij de meningen van alle geïnteresseerde partijen (de Commissie, KMC^vertegeawoordigpigsorganisatjes, Lid-Staten,. ) gevraagd werd. Een zwak punt nochtans is dat DG XXIII niet vroeger het voortouw heeft genomen brj het uitwerken van een gemeenschappelijke definitie van KMO's en nïex vastberaden genoeg de definitie gestuwd heeft. Daarom kreeg de uirvoering een score "voldoende". De uitvoering van OTO kreeg een score "uitstekend"*: bet is een zeer goed uitgevoerd pilootproject. Het was goed georganiseerd, duidelijk gestruaureerd en leverde terugkoppeling en ervaring op die kan gebruikt worden voor correctieve en toekomstige actie. Tijdens de eerste fase werden de adviesbureaus en de coördinator geselecteerd en opgeleid; in een tweede fese werden 927 gelhteresseerde KMO's geselecteerd en doorgelicht om hun technologie en innovzrïe-profïel te definiëren; waarop een actieplan werd ontworpen en bijstand werd verleend in het voorbereiden van een voorstel. Alhoewel OTO werd uitgevoerd binnen een stringent tijdskadcr. was de keuze van de consultants en de bijstand van de KMO*s goed De laatste fase - een evaluatie en opvolgingsbesluiten - vindt op dit ogenblik plaats. Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) ïn de lijn van de scores voor de verschillende maatregelen op een individuele basis, is de globale score voor het bereiken van het doel "voldoende". Wat betreft het resultaat van DG XXIII in het vergemakkelijken van de toegang van KMO's tot communautaire programma's en acties via Programma consultalies, is het zeer moeilijk om de impact te meten op het niveau van de KMO-fuianciering. Er zijn gewoonweg teveel betrokken partijen en tot op heden is de rol van DG XXHI in het A-u. ,. in^Pfwn Evaluatie van het Meerjaren Programma - 2 6- ontwerp en de uitvoering van de programma's en acties zeer beperkt. Daarom werd de impact gemeten door het sewicht van DG XXTll bij de andere betrokken DGs: de impact kreeg een score "voldoende". Gelet op hei aantal verschillende communautaire programma's en acties ten voordele van KMO's is een verslag dat de coördinatie uiteenzet een onmisbaar werk- en beheersinstrument. Alhoewel het Verslag beknopt doch volledig is «n een overzicht geeft van de status van de verschillende maatregelen, heeft het een grote tefcordcoming: het verslag is in zijn huidige vorm voornamelijk een activiteitenverslag met te weinig nadruk op de coördinatie. Niettegenstaande de vermelding van voorbeelden van samenwerking, blrjven de referenties naar procedures,, synergieën en doorgevoerde wijzigingen slechts cursief of onbestaand. Zoals reeds vermeld onder Programma consultaties, is dn niet verwonderlijk gezien het aantal programma's die staan tegenover de beperkte middelen die DG XXIII kan inzetten. Het bereikre resultaat kreeg een score "onvoldoende". "Definitie van KMO's" is nog steeds in een onrwikkelingsfase; het is daarom nog te vroeg om een oordeel te vellen over de impact van de maatregel. Echter, het feit dat een meerderheid van de Lid-Staten het principe van een gemeenschappelijke definitie (12 op 15) en een Aanbeveling (8 op 15) roderschryft in het Artikel 4. Comité, is een goed voorteken. OTO bracht meer dan 900 KMO's in contact met Europese OTO programma's. Wat betreft de succesratio van de ingediende voorstellen, is het nog te vroeg om een besluit te vormen daar een aanzienlijk aantal nog ingediend moet worden. Kost-effcatviteit Gelet op het grote hefboom potentieel van de verschillende maarregelen en alhoewel het nog te vroeg is om de impart van ^Definitie van KMO's'' en OTO in te schatten, is de globale score voor kerst-effectiviteit "goed". Alle maatregelen combineren een brede potentiële impact met een lage kost (voornamelijk personeelskosten); dit verklaart eveneens waarom de onvoldoende score voor het Verslag over de coördinatie geen negatieve impact heeft op haar kost-effectiviteit (die de score "goed" kreeg). OTO was duurder (1,000 ECU per deelnemende KMO), maar gelet op het aantal bereikte KMO's (het aanvankelijke doel werd overschreden) en het goede niveau van dienstverlening, kreeg de kost-effectiviteit de beoordeling "goed". BESLUIT Pogen de belangen van KMO's te garanderen in de communautaire acties en programma's is geen gemakkelijk te bereiken doel: het is een complexe omgeving met veel verschillende spelers, met verschillende prioriteiten en belangen. De strategie van DG XXIII om het doel te bereiken is goed: de versebiUeade maatregelen hebben een aanzienlijk hefboom potentieel, synergieeffecten en pakken prioriteiten aan. De uitvoering en het bereiken van het doel scoren de verschillende maatregelen nochtans m'mder goed. Daarom is de globale score voor dit doel "voldoende". De betrokkenheid van DG XXIII via Programma consultaties in hei ontwerp en de uitvoering van de programma's van andere DGs is beperkt. Hetzelfde geldt voor haar aanwezigheid in toezichtscomites. Dit heeft een negatieve weerslag op het bereiken van het doel; daarom is de score "voldoende". Alhoewel het Verslag over de coördinatie een onmisbaar instrument ^ voor een effectieve samenwerking, ïs het in feite een activiteitenverslag. De globale score ïs ''onvoldoende"'- Een gemeenschappelijke definitie van KMO's is een eerste vereiste voor een effectieve coördinatie van de communautaire initiatieven en het bereiken van hel doel van het vrijwaren van de belangen van KMO's in de communautaire initiatieven en acties. De vorige Mededeling van de Commissie hieromtrent heeft geleid tot onvoldoende convergentie; DG XXIII is er zich van bewust dat een gemeenschappelijke definitie van KMO's een van haar topprioriteiten Zou moeten zijn: zoals hiervoor vermeld, is bet feil dar een gemeenschappelijke definitie nog niet werd aangenomen niet te wijten aan een gebrek aan inspanning vanwege DG XXIII. Niettemin is meer dan twee jaar voorbijgegaan tussen de vorige Mededeling en het opstarten van de nieuwe definitie: dît leidt tot een zlobale score "voldoende". OTO kreeg een globale score "uitstekend- omwille van de zeer goede kwaliteit en het goede management, het aantal betrokken KMO's en de opvolgingsmaarregelen die genomen werden - essentieel voor het welslagen van een pilootproject op lange termijn. • I ^ I Y \ <* v s ir r^rr Mecnaren Programma - 27 GLOBALE SCORE PER MAATREGEL • • V « n Ug o vw coOrdmMx Programma c om uK «ties • Dttr** van K W Os ro P. £ <D -a i *Z t5 c/> • Euroman»çerr>enI O & TO Onvoldoende Voldoende Goed Buitengewoon Globale performantie AANBEVELINGEN Door het garanderen dat de belangen van KMO's in overweging worden genomen in de communautaire initiatieven en beleidslijnen, kan DG XXIII met haar beperkte middelen een enorm hefboomeffect verwezenlijken. Daarom zou dit objectief een van de belangrijkste krachtlijnen van het Meerjaren Programma moeten zijn en een fundamenteel voorwerp van DG XXIII's toekomstige activiteiten. De voornaamste prioriteit van DG XXIII in dit opzicht zou de aanvaarding van de definitie van KMO's door de Commissie en de Lid-Staten moeten zijn. Dit is de enige manier om alle beleidsverantwoordelijken op een lijn te krijgen en een effectieve coördinatie tussen de verschillende beleidslijnen en programma's te krijgen. Eens de definitie aanvaard, zou DG XXIII moeten toezien op een effectief gebruik. Om de werking van de Programma consultaties en het Verslag over de coördinatie te verbeteren, moet meer personeel worden voorzien. Het extra personeel zou DG XXIII in staat moeten stellen een pro-actieve houding aan te nemen; om betrokken te worden vanaf het ontwerpen van de verschillende communautaire acties en programma's, en daardoor niet enkel garanderen dat ze toegankelijk zijn voor KMO's maar ook aangepast zijn aan hun noden. Het zou het eveneens mogelijk maken KMO-vertegenwoordigingsorganisaties effectief te consulteren en te betrekken. De opwaardering van het Verslag over de coördinatie van een zuiver activiteitenverslag naar een echt verslag over de coördinatie hangt samen met een transformatie van de programma consultaties. Enkel een echte en dynamische betrokkenheid van DG XXIII in de verschillende communautaire initiatieven en programma's kan garanderen dat er een effectieve coördinatie is - een eerste vereiste voor een Verslag over de coördinatie. Als pilootproject kan OTO als een succes beschouwd worden. Om haar lange termijn impact te garanderen, moet DG XXIII verdergaan met de verspreiding van de opgedane ervaring naar de bredere-KMO populatie, naar haar eigen EIC - netwerk en naar de DGs betrokken in OTO om hen bewust te maken van de problemen waarmee KMO's kampen. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 28 HOOFDSTUK VI : BEVORDERING VAN DE AANPASSING VAN DE KLEINE EN MIDDELGROTE ONDERNEMING AAN DE STRUCTURELE VERANDERINGEN EN AAN DE VERANDERINGEN ALS GEVOLG VAN DE TOTSTANDKOMING VAN DE INTERNE MARKT "Vaslstelling van de behoeften van de kleine en middelgrote onderneming en ontwikkeling van projecten, ook voor kleine en ambachtelijke ondernemingen, handels- en distributieondernemingen, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen, alsmede voor oprichters van bedrijven en jonge ondernemers, waardoor de kleine en middelgrote onderneming kan inspelen op structurele veranderingen, de Europese dimensie van zijn markten beier kan overzien en kan profiteren van de mogelijkheden van de interne markt, in het bijzonder op het gebied van normalisatie, certificering of overheidsopdrachten. " coöperaties, MAATREGELEN Het brede gamma maatregelen gelanceerd door de Commissie in overeenstemming met de Bijlage van het Besluit van de Raad, kan hergroepeerd worden in drie brede categorieën: • • • acties en maatregelen die betrekking hebben op onderwerpen van Europees beleid en politiek: ("Vragen Groenboek over de praktische aangelegenheden voor de invoering van de eenheidsmunt betreffende de ECU"), initiatieven omtrent overheidsopdrachten, een pilootproject voor de uitwisseling en training van leerjongens uit de periferie van de Unie voor drie jaren beroepsopleiding naar de Bondsrepubliek Duitsland. maatregelen, met inbegrip van pilootprojecten, die er naar streven de uitwisseling van kennis en beste praktijken te stimuleren: Commerce 2000, Transnationale samenwerking, Grensoverschrijdende bureaus, REGIE. tussen ondernemingen in de Unie maatregelen, met inbegrip van pilootprojecten, die de ontwikkeling van methodologieën en doorlichtingsinstrumenten beogen die ondernemingen moeten toelaten hun situatie in een aantal domeinen in te schatten: Auto-audit en Euromanagement "Normalisatie". Heel wat maatregelen die ondergebracht werden bij andere objectieven, dragen onrechtstreeks bij tot de realisatie van deze krachtlijn. EVALUATIE Ontwerp De Commissie heeft geopteerd voor een benadering die bestaat uit zowel specifieke maarregelen om tegemoet te komen aan de noden van KMO's en ambachtelijke ondernemingen als maatregelen die de KMO dimensie beschouwen in het ruimer perspectief van de Interne Markt 3. Al de ontwikkelde maatregelen beantwoorden aan de krachtlijn. Gelet op de scores "goed" voor ontwerp van de verschillende maatregelen op een individuele basis en rekening houdende met de brede omschrijving van de krachtlijn, is de globale score voor ontwerp "goed". Deze brede aanpak van een wijd spectrum van problemen van KMO's met die hun groei en internationalisering ambiëren, heeft eveneens zijn nadelen. Teveel initiatieven werden opgestart met onvoldoende financiële'middelen en personeel. Omdat de verschillende maatregelen zeer uiteenlopende problemen aanpakken, is het moeilijk om synergieeffecten na te streven. Op zich bereiken de verschillende maatregelen ook onvoldoende kritische massa. En alhoewel DG XXIII probeert te compenseren voor haar menselijke en financiële middelen een hefboomeffect te geven door samenwerking en coördinatie met andere DGs in het ontwerp en de uitvoering van pilootprojecten, is er geen substituut voor een politiek die haar prioriteiten vaststelt. Uitvoering De globale score voor de uitvoering van de strategie om het doel te bereiken is "voldoende". Dit stemt overeen met de scores "goed" en "voldoende" voor de verschillende maatregelen op een individuele basis. In de meeste gevallen worden de maatregelen gecoördineerd door adviesbureaus waarbij de Commissie toezicht houdt op de voortgang van de maatregelen via aangepaste opvolgingsprocedures. Een meerderheid van deze De noodzaak van enkele maatregelen werd ingezien op de conferentie van Avignon in 1990 Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 29 maatregelen zijn ofwel pilootprojecten ofwel projecten in hun ontwikkelingsfase. Pilootprojecten maken het DG XXIII mogelijk om een concept of idee te testen en om empirische kennis op te doen over specifieke problemen en onderwerpen waarmee ondernemingen - vooral KMO's - te kampen hebben in de Interne Markt. DG XXIII probeert vervolgens het pilootproject een hefboomwerking te verlenen, bijvoorbeeld door de opgedane ervaring en de getrokken lessen via publicaties of de "uitwisseling van beste praktijken" bekend te maken bij een groter aantal ondernemingen (in het bijzonder KMO's). Een heel aantal maatregelen zijn nog in de uitvoeringsfase: bijvoorbeeld Transnationale bureaus, Transnationale samenwerking, Overheidsopdrachten, Vragen betreffende de ECU en REGIE en Commerce 2000 in zekere mate. De factor 'tijd' ligt aan de basis van de lagere scores voor de uitvoering van verschillende maatregelen. Zo leed het pilootproject voor het trainen van leerjongens uit periferie van de Unie voor een driejarige beroepsopleiding naar de Bondsrepubliek Duitsland sterk onder onrealistische termijnen in het begin van het project, hetgeen nu de hoofdoorzaak is van het zwakke resultaat van de maatregel. In het geval van Commerce 2000 werden de bevindingen van de eerste fase van 11 pilootprojecten nu pas gepubliceerd op een grotere schaal, meer dan een jaar na de afsluiting van de eerste fase. Het selectieproces voor de tweede ronde van pilootprojecten was erg traag en tijdverslindend. Auto-audit leed onder gelijkaardige vertragingen: de uitwerking van het handboek startte in 1992 maar teveel tijd ging verloren met overleg en vertaling. Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) te recent om reeds een Een aantal pilootprojecten zijn te hebben. Transnationale samenwerking en grensoverschrijdende bureaus zijn bijvoorbeeld nog altijd in hun uitvoeringsfase. Andere maatregelen bevinden zich ook nog in de uitvoeringsfase, hetgeen het te vroeg maakt om hun impact in te schatten; bijvoorbeeld het Groenboek over de ECU bepaalt dat industriële federaties, beroepsorganisaties,. tijd hebben voor het indienen van hun opmerkingen tot December 1995; de verdeling van het Auto-audit handboek moet nog beginnen (gepland voor de nabije toekomst); de maatregel Overheidsopdrachten bevindt zich ook nog in de uitvoeringsfase. impact gegenereerd De idee achter de meeste (piloot)projecten is niet om rechtstreeks zoveel mogelijk ondernemingen te bereiken maar om de kennis en ervaring opgedaan in de verschillende (piloot)projecten via een aangepaste opvolging en verspreiding in de komende jaren, een hefboomeffect te genereren. Afhankelijk van de verkregen penetratie, zou aldus een veelvoud van de rechtstreeks betrokken ondernemingen hun voordeel kunnen opdoen met de verschillende projecten. Zoals vermeld in de vorige paragraaf, bevinden de meeste maatregelen zich nog in een uitvoerende fase; dienovereenkomstig werden nog geen maatregelen ter opvolging genomen. Een illustratie van waar maatregelen ter opvolging worden genomen is Euromanagement "Normalisatie": een van de doelstellingen van deze maatregel was om de problemen in kaart te brengen waarmee KMO's te maken hebben op het gebied van standaardisering, certificering, kwaliteit en veiligheid en - als een follow-up maatregel - om de invloed van KMO's in het standaardiseringsproces te vergroten. DG XXIII besloot om haar promotionele campagne voor 1995 in het teken te stellen van "normalisatie" en om de oprichting van NORMAPME, een organisatie zonder winstoogmerk tot de belangenverdediging van KMO's in Europese normalisatie-lichamen te steunen. Voor REGIE (dat nog altijd verder onrwikkeld wordt), kreeg de tot op heden gecreëerde impact binnen de EESV gemeenschap de beoordeling "voldoende": alhoewel de respons van EESVs laag bleef, was er aanzienlijke belangstelling voor het project vanwege professionelen die met EESVs te maken hebben. Een globale score voor het bereiken van het doel wordt niet gegeven daar er voor meer dan de helft van de maatregelen geen beoordeling van hun impact kon worden gegeven. Kost-effectiviteit De rentabiliteit van het pilootproject ter uitwisseling leerjongens van de periferie van de Unie voor een driejarige beroepsopleiding in de Bondsrepubliek Duitsland kreeg een score "onvoldoende" omwille van het feit dat onvoldoende hefbomen werden gebruikt. Voor de andere maatregelen wordt geen score voor kost-effectiviteit gegeven daar ze zich nog in hun uitvoeringsfase bevinden ofte recent zijn om een reële impact te creëren. Daarom kreeg de strategie om het doel te bereiken ook geen globale beoordeling voor kost-effectiviteit. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 30 BESLUIT Zoals hiervoor vermeld, hebben slechts een beperkt aantal maarregelen een stadium bereikt waarin ze een impact kunnen genereren en een bijdrage kunnen leveren tot het bereiken van het doel. Echter, daar de meeste maatregelen een score "goed" hebben voor ontwerp en "voldoende" voor uitvoering, werd de grondslag gelegd om nunige en praktische resultaten te verkrijgen in de komende jaren, op voorwaarde dat een aantal zwakke punten worden aangepakt. Een aantal maatregelen en pilootprojecten lijden op dit moment onder een gebrek aan financiële en personele middelen en vereisen veel meer tijd dan oorspronkelijk gepland. Dit wordt verergerd door het feit dat de verschillende projecten slechts een beperkt aantal synergieeffecten hebben daar zij alle punten van belang voor KMO's tegelijkertijd behandelen. De echte impact van de meeste van deze maatregelen zal afhangen van de opvolgingsmaatregelen, die hun bevindingen en opgedane ervaring door een ruime verspreiding een hefboom effect zouden moeten geven. Maar, gezien de problematiek van voldoende personeel, valt het te vrezen dat de nodige follow-up maatregelen waarschijnlijk ook zullen leiden onder serieuze vertragingen. GLOBALE SCORE PER MAATREGEL O) O) o l_ •** ra ra E o> •o c ra > Vragen Dcmflandt o* ECU • Auto-audl REGIE Com/ntrcc 2000 OvertxidsopdrecMcn CO o. Efluciüet Project In FR Duitsland EM 'Normaisatia' Trensnauotvaftt samanwtrtiajo Transnational* Bureaus Onvoldoende Voldoende • Goed Buitengewoon Globale performantie AANBEVELINGEN DG XXIII moet haar "laboratorium" benadering van werken via pilootprojecten verderzenen. Pilootprojecten maken het DG XXIII mogelijk om te "testen door te handelen", een gewettigde en verstandige manier om nieuwe ideeën uit te proberen zonder veel geld uit te geven. Ze moeten DG XXIII ook toelaten in rechtstreeks contact te blijven met KMO's en hun bekommernissen te verstaan. Maar, er mag niet uit het oog verloren worden dat de uiteindelijke impact van de pilootprojecten ligt in een ruime verspreiding van hun bevindingen. In dit opzicht, moet DG XXIII er voor zorgen dat ze zo vroeg mogelijk de verschillende hefbomen die zouden kunnen gebruikt worden, identificeert. DG XXIII bekleedt een centrale Europese positie voor ondememingspolitiek, in het bijzonder naar KMO's toe. Ze moet haar rol als leidende begeleidster en animatrice voor de uitwisseling van ervaring, informatie en beste praktijken naar de verschillende platforms (Europese Gemeenschap, ondernemingsnetwerken, representatieve en professionele organisaties, nationale overheden,. ) toe, versterken. Dit zal een enorm hefboomeffect creëren en ondernemingen, in het bijzonder KMO's, helpen zich aan te passen aan de structurele veranderingen van de Interne Markt. Gelet op het beperkt aantal middelen, zowel qua personeel als financieel, moet DG XXIII prioriteiten stellen in de domeinen waar actie echt noodzakelijk is. Dit zal ook een betere coördinatie tussen sommige pilootprojecten mogelijk maken. De vertragingen tussen de verschillende fases van de projecten, en tussen pilootprojecten en hun opvolging, zou ook moeten verminderd worden. Dit kan enkel bijdragen tot een grotere impact van de verschillende maatregelen. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 31 - H O O F D S T UK VII : STIMULERING VAN EEN GUNSTIGER FINANCIEEL KLIMAAT "Onderzoek naar de mogelijkheid tot een betere toegankelijkheid, voor de kleine en middelgrote onderneming, van de fmancierings- en garantiebronnen, ook vàn onderlinge-waargorgmaatschappijen en activiteiten mei risicodragend kapitaal ; onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van de ontwikkeling van secundaire markten die de Gemeenschap 1er beschikking stelt, zonder dat daarvoor financiering door de bedrijven nodig is. MAATREGELEN • Aanbeveling van 12 mei 1995 over de betalingstermijnen bij handelstransacties ("Betalingstermijnen") • Mededeling van de Commissie van 10 November 1993, over financiële problemen waarmee KMO's te maken hebben ("Mededeling") Programma consultaties Onderlinge-waarborgsystemen ("OWS") Ronde Tafel van prominenten uit de banksector ("Ronde Tafel") Factoring Eigendomsvoorbehoudclausule Pilootproject voor fondsen voor startkapitaal ("Startkapitaal") EASD/EASDAQ • • • • • • • Ter realisering van het objectief werden verschillende benaderingen gevolgd: een regulerende benadering (bijvoorbeeld, Betalingstermijnen, Factoring, Eigendomsvoorbehoudclausule, programma consultaties), de uitwisseling van beste praktijken (OWS, Ronde Tafel), financiële ondersteuning (EASD/EASDAQ) en pilootprojecten (Startkapitaal). BEOORDELING Ontwerp De verschillende maatregelen samen genomen, werden ontworpen voor een aanpak van deze krachtlijn over de hele breedte; zowel publieke overheden (bijvoorbeeld de Lid-Staten en de Commissie) als verschillende categorieën van financiële tussenpersonen (bijvoorbeeld banken, risico-kapitalisten, makelaars, operateurs van OWS) zijn betrokken. Enerzijds, maakten de Eerste Rond Tafel en de Mededeling een inventaris op van de verschillende problemen betreffende het financiële klimaat voor KMO's en stelden ze mogelijke oplossingen voor. Anderzijds, werden specifieke maarregelen genomen om tegemoet te komen aan de verschillenden aspecten zoals uiteengezet in de bijlage van het Besluit van de Raad: • • • • • Onderlinge-waarborgsystemen en risicokapitaal ("Startkapitaal") werden bevorderd. Haalbaarheidsstudies betreffende de ontwikkeling van secundaire markten werden ontwikkeld; in opvolging van deze studies, ondersteunde DG XXIII financieel de oprichting van een vereniging op Europees niveau van makelaars in effecten (EASD) die de EASDAQ zal helpen oprichten. De Tweede Ronde Tafel bestudeert de manier waarop concreet de toegang van KMO's tot krediet kan verbeterd worden; indien actief opgevolgd, zullen Factoring en Eigendomsvoorbehoudclausule dit aspect ook behandelen. Via Programma consultaties en de Ronde Tafel pakt DG XXIII het probleem aan van de toegang van KMO's tot de communautaire financiële instrumenten. Betalingstermijnen beoogt de wettelijke omkadering te verbeteren. De rol van DG XXIII bij de uilwerking van de communautaire financiële instrumenten via Programma consultaties is erg beperkt Programma consultaties zijn niet specifiek verbonden met het Meerjaren Programma als zodanig: nochtans zijn ze cen sleuielinstrumcni in het vergemakkelijken van de toegang van KMO's tot de communautaire financiële instrumenten en dus in het bereiken van de doelstellingen van het Meerjaren Programma Deze maatregelen zullen effectief van start gaan onder het volgende Meerjaren Programma. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 32 Om het doel te bereiken, is het een fundamentele vereiste dat in het ontwerp van de verschillende maatregelen een maximum aan potentiële hefbomen werden geïdentificeerd en ingebouwd. Alle hiervoor opgesomde maatregelen slagen in deze test. Vier types hefbomen werden geïdentificeerd: • Werken via regulerende maatregelen: zij combineren een brede impact (de gehele KMO populatie) met Factoring, van een Eigendomsvoorbehoudclausule en Programma consultaties vallen onder deze categorie. Betalingstermijnen, uitwerking beperkte regel). kost (de de • Werken via netwerken en partners: de Europese Vereniging van onderlinge-waarborgmaatschappijen (EVOW - OWS). de deelnemende banken (Ronde Tafel), de KMO organisaties (Betalingstermijnen) zijn belangrijke hefbomen voor DG XXIII om het objectief te realiseren. • Werken via andere - machtiger - instellingen en departementen: via Programma consultaties, stuurt DG XXIII de communautaire financiële instrumenten de kant van de KMO's uit • De financiële middelen proberen een hefboomeffect te geven: voor Startkapitaal creëerde DG XXIII een aanzienlijk hefboomeffect met haar financiële middelen door tussen te komen op het niveau van de operationele kosten van de fondsen, waarbij het kapitaal werd ingebracht door regionale investeerders. Dit leidt tot een veel groter bedrag aan startkapitaal door samenwerking tussen publieke en private sector dan wat DG XXIII zelfbij mekaar had kunnen brengen. Tussen de verschillende maatregelen kunnen synergieeffecten worden vastgesteld. Zo hielp de Eerste Ronde Tafel Betalingstermijnen en hoe de te vergemakkelijken. Via Programma consultaties, hebben pilootprojecten voor Startkapitaal en onderlinge- waarborgsystemen financiering bekomen binnen de communautaire financiële instrumenten. tot de communautaire toegang van KMO's instrumenten financiële Gelet op de scores "goed" voor ontwerp voor de verschillende maatregelen op een individuele basis en rekening houdende met de "over de hele breedte" benadering, het hefboom- en synergi- potentieel, is de globale score voor de strategie om het doel te benaderen "goed". Uitvoering De globale score voor uitvoering van de verschillende maatregelen is "voldoende". Dit stemt overeen met de score van de verschillende maatregelen op een individuele basis. Een gemeenschappelijk element in de lagere scores voor uitvoering van de meeste maatregelen is dat DG XXIII probeert teveel tegelijk te doen - hetgeen een negatieve weerslag heeft op de uitvoering. Zo zullen Factoring en Eigendomsvoorbehoudclausule pas effectief worden opgestart in het volgende Meerjaren Programma; er zijn zoveel communautaire programma's die alle een groot aantal verzoeken tot interservice consultaties voortbrengen - met documenten in bijlage in alle officiële talen van de Unie - en meetings van toezichtcomités, dat de verantwoordelijke ambtenaren overspoeld worden. Voor de Eerste Ronde Tafel waren er een aantal zwakheden in de manier waarop ze was georganiseerd. Een uitvoeringsfout bij Startkapitaal is dat de omvang van de fondsen te klein is om de operationele kosten terug te betalen (in het bijzonder na de vijfjarige periode wanneer de financiering door DG XXIII ophoudt). Andere maatregelen werden correct uitgevoerd, zoals de onderlinge-waarborgsystemen, EASD/EASDAQ of Betalingstermijnen. Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) Gelet op de scores "goed" van de verschillende maatregelen voor kwantitatieve en kwalitatieve impact op een individuele basis en rekening houdende met de synergie- en hefboomeffecten, is de globale score voor het bereiken van het doel "goed". Voor verschillende maarregelen is het nog te vroeg om de impact te beoordelen: Eigendomsvoorbehoudclausule en Factoring bevinden zich nog in de opstartfase; voor Betalingstermijnen (dat dateert van 1995) hebben de Lid staten nog tot 31 december 1997 om verslag uit te brengen over de opvolging - eerste voortgangsrapporten zün bemoedigend in dit opzicht. De grootste verwezenlijking tot op heden zijn op het vlak van het wegwerken van marktinefficiënties. zoals onderlinge-waarborgmaatschappijen onderlinge- waarborgmaatschappijen (EVOW), netwerken, het verbeteren van de reglementerende omkadering). Startkapitaal (aantrekken van privé fondsen, gecreëerde werkgelegenheid) en de Ronde Tafel (bewustmakingsrol). Dit wint noe (pilootprojecten. Vereniging Europese van de Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII aan belang indien men rekening houdt met het feit dat, voor KMO's in de Europese economie, de financiële markten de belangrijkste externe bron zijn van financiering. Wat betreft de betere toegang van KMO's tot communautaire financiële instrumenten via Programma consultaties, is het zeer moeilijk om de impact te meten op het niveau van de financiering die KMO's effectief hebben verkregen. Er zijn immers teveel betrokken partijen en tot op heden is de rol van DG XXIII in het ontwerpen en uitvoeren van de instrumenten zeer beperkt. Om die redenen werd de impact gemeten door het gewicht dat DG XXIII in de schaal legt bij de andere betrokken DGs: de impact kreeg een score "voldoende". De Eerste Ronde Tafel speelde in dit opzicht ook een belangrijke rol door andere DGs en de EIB bewuster te maken van de problemen waarmee KMCs te kampen hebben. Ongelukkiglijk bleef de aanpak op een te hoog niveau hangen; er waren geen concrete maatregelen. Omwille van deze aanpak was de impact vooral kwalitatief; de score voor impact is daarom globaal genomen "voldoende". Kost-effectiviteit Gelet op het verkregen hefboomeffect via de verschillende types van hefbomen, is de score voor kost-effectiviteit "uitstekend": voor de regulerende maatregelen is de kost beperkt tot een personeelskost; de financiële middelen van DG XXIII verkregen een groot hefboomeffect binnen Startkapitaal; de uiteindelijke rendabiliteit van het pilootproject zal afhangen van het mate waarin de voorschotten zullen terugbetaald worden. Op basis van de prestatie indicatoren ontwikkeld door de Universiteit van Warwick in een tussentijds evaluatieverslag, varieert de kost/opbrengst in functie van verschillende terugbetalingsscenario's: in het geval van 70% terugbetaling, bedraagt de kost per gecreëerde job 1,260 ECU; in het geval van 50% terugbetaling, bedraagt de kost per job 2,086 ECU. Voor de hoogtechnologische kapitaalfondsen, zijn de ratio's nog beter. Door te werken via netwerken en partners (EASD/EVOW/Ronde Tafel) creëert DG XXIII een belangrijk hefboomeffect voor haar personele en financiële middelen. BESLUIT Een beter financieel klimaat creëren voor een KMOpopulatie van 15 miljoen in 15 Lid-Staten met verschillende marktrealiteiten en noden is geen objectief om gerealiseerd te worden binnen de tijdspanne van een Meerjaren Programma. Het is inherent een langetermijn proces. Tot op heden krijgen de door DG XXIII geleverde inspanningen tot de creatie van een beter financieel klimaat voor ondernemingen een globale score "goed". De strategie van DG XXIII om het objectief te bereiken is goed: het objectief is ambitieus maar de verschillende maatregelen die genomen werden creëerden een aanzienlijke hefboom en synergieeffecten. Het feit dat DG XXIII poogt om marktinefficiënties weg te werken (Ronde Tafel, OWS, Startkapitaal, EASDAQ) is van het grootste belang. Aangezien de financiële markten de grootste externe bronnen zijn van financiering voor KMO's. moet elke verbetering hier een grote weerslag hebben. GLOBALE SCORE PER MAATREGEL 2 O) o ra J? 1. Etnte Ronot T «M van 2. Pro^ranwn» oonaufeabM V Ondwtano* Wfcarborgsyvtamf i 2. IM»hngit*<Tn)n«fl 1 M«did«fc>fl over tnandaK E » c je O. -* •o 1 C C re O i « 5 o 1. E A S O / E A S D AQ 2. Factoring 1. Eigandonttvooftwhoud < PHootprojea voor Startkapüialtondsen Onvoldoende Voldoende Goed Globale performantie Buitengewoon Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van K M O 's - DG X X I II -34 AANBEVELINGEN Discussies met verantwoordelijken van DG XXIII, andere DGs, KMO-vertegenwoordigingsorganisaties en leden van het Artikel 4 Comité bevestigen allen dat het verbeteren van het financieel klimaat voor KMO's een van de topprioriteiten van DG XXIII zou moeten zijn, indien de groei en internationalisering van KMO's bevorderd moet worden: de beperkte beschikbaarheid van de juiste financiële middelen is immers een hoofdbron van kopzorgen voor ondernemers en verhindert de groei van teveel KMO's. De volgende aanbevelingen kunnen gemaakt worden om het objectief op korte termijn beter te bereiken: • • • • • Een goede opvolging van de Aanbeveling over de betalingstermijnen bij handelstransacties en een aanmoedigen van Lid-Staten die trager zijn in het nemen van maatregelen. Er voor zorgen dat de bevindingen van de Tweede Ronde Tafel uitgevoerd en bekend gemaakt worden in de hele banksector. Beroepsorganisaties uit de financiële sector zouden hierin betrokken kunnen worden. Het activeren van Factoring en Eigendomsvoorbehoudclausule. Het organiseren van een Ronde Tafel over Factoring zou kunnen onderzocht worden. Voor Startkapitaal dienen de betrekkingen en uitwisseling van expertise met gevestigde startkapitaal risicokapitaal financiers verder ontwikkeld worden. De lessen uit het pilootproject kunnen zeer dienstig zijn voor DG XXIII bij het onderzoek van de barrières voor opstartinvesteringen in technologie, in het bijzonder de schaal- en omvangnadelen van kleine fondsen. EASDAQ wordt normaal operationeel in 1996 maar er blijven belangrijke hindernissen in het garanderen van haar Paneuropees karakter. Indien DG XXIII wil dat EASDAQ slaagt, zal het de Lid-Staten moeten aanmoedigen de wettelijke en reglementaire hindernissen waarmee het project te kampen heeft, weg te werken. • Met betrekking tot de Programma consultaties: DG XXIII zou betrokken moeten worden vanaf het ontwerp van de verschillende communautaire financiële instrumenten, en zodoende er voor zorgen dat de financiële instrumenten niet enkel toegankelijk zijn maar bovendien. aangepast aan de noden van de KMO's. Een vroege betrokkenheid zou het ook mogelijk maken om KMO representatieve en professionele organisaties te consulteren en mede te betrekken. Een eerste vereiste hiervoor is een aanzienlijke toename in de middelen toegekend aan deze maatregel. Op lange termijn moet DG XXIII zoveel mogelijk blijven werken via mechanismes gebaseerd op de uitwisseling van beste praktijken omwille van de inherente voordelen verbonden aan deze techniek (grote 'pool' van ervaring, in overeenstemming met de nieuwe benadering van partnerschap en marktconform). De volgende maarregelen kunnen gesuggereerd worden: • • Creëer Ronde Tafels voor elk van de verschillende partijen en beroepen die betrokken zijn in de financiering van KMO's: bijvoorbeeld risico-kapitaal financiers, makelaars, boekhouders, bankiers uit de publieke sector,. Creëer een Comité voor de Verbetering van het Financieel Klimaat, gebaseerd op het Comité voor de Verbetering en de Vereenvoudiging van het ondernemingsklimaat: het Comité zou de onderzoeken welke maatregelen (met inbegrip van fiscaliteit) genomen kunnen worden op het niveau van de Lid-Staten om het financiële klimaat van KMO's te verbeteren. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII -35 HOOFDSTUK VIII : BEVORDEREN DAT HET ONDERZOEK NAAR DE ECONOMISCHE ONTWIKKELING VAN HET BEDRIJFSLEVEN MET HET OOG OP EEN EFFECTIEVE WERKING VAN DE INTERNE MARKT WORDT VERBETERD "Europese waarnemingspost voor de kleine en middelgrote onderneming en verbetering van de statistiek betreffende de kleine en middelgrote onderneming zonder dat de bedrijven daardoor extra worden belast. " MAATREGELEN Business Services in Europe ("Business services statistics") Enterprises in Europe ("Enterprise Statistics") CMA statistieken Europese waarnemingspost voor KMO's ("European Observatory for SMEs") Conferentie van Berlijn (1994) • • • BEOORDELING Ontwerp Gelet op de goede benadering en de potentiële hefboomeffecten, is de globale score voor "het bevorderen dat het onderzoek naar de economische ontwikkeling van het bedrijfsleven met het oog op een effectieve werking van de interne markt" "goed". Dit stemt overeen met de score van de maarregelen op een individuele basis. De verschillende maatregelen vormen een complementaire benadering van de krachtlijn zoals uiteengezet in de Bijlage bij het Besluit van de Raad: alle sectoren en industrieën worden behandeld door de verschillende publicaties en evenementen. De verschillende publicaties (Business services statistics, Enterprise statistics, CMA statistieken en European Observatory for SMEs) beantwoorden aan een duidelijke informatiebehoefte van beleidsverantwoordelijken aangezien er geen gelijkaardige gegevens bestaan op Europees niveau. Dit is in het bijzonder het geval voor het European Observatory for SMEs: de maarregel vloeit rechtstreeks voort uit de krachtlijn zoals vermeld in de Bijlage; beleidsverantwoordelijken beschouwen het European Observatory for SMEs als een unieke referentie voor het KMO gebeuren. Om te vermijden dat ondernemingen nog meer belast worden via vragenlijsten en enquêtes, definieerde en implementeerde DG XXIII duidelijk een strategie om zoveel mogelijk de op nationaal niveau beschikbare statistieken te gebruiken. De verzamelde gegevens komen over het algemeen van de Nationale Instituten voor Statistiek en/of professionele of andere organisaties of ze worden verzameld via steekproeven op een vrijwillige basis. De Conferentie van Berlijn (1994) is een duidelijke illustratie van hoe DG XXIII rechtstreeks terugkoppeling krijgt over de verschillende problemen waarmee ondernemingen te maken hebben op het terrein. Via het uitwisselen en bespreken van de standpunten van verschillende sleutelfiguren op het terrein, met inbegrip van nationale beleidsverantwoordelijken voor het ambacht en kleine ondernemingen, droeg de conferentie ertoe bij te bepalen in welke mate ene actie op het Europese niveau nodig is. Een aantal van deze voorstellen werden reeds opgevolgd via maatregelen of pilootprojecten. Wat betreft de CMA statistieken, dringt de vraag zich op of zij een prioriteit moeten zijn van DG XXIII binnen het Meerjaren Programma. Geen synergieeffecten werden vastgesteld tussen de verschillende maatregelen aangezien zij verschillende activiieitensectoren behandelen en niet vergelijkbaar zijn. CMA staat voor co-operatives (coöperatieven), mutuals (onderlinge maatschappijen) en associations (verenigingen). Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII - 3 6- Voor haast alle maatregelen hiervoor opgesomd, is DG XXIII erin geslaagd verschillende hefbomen identificeren: te • • Een samenwerking met gespecialiseerde instellingen/organisaties voor statistisch onderzoek en het creëren van een hefboomeffect voor de financiële middelen. Zo zijn de verschillende publicaties, met uitzondering van het European Observatory for SMEs een co-produktie van DG XXIII en EUROSTAT. De Conferentie van Berlijn stelde DG XXIII in de mogelijkheid om domeinen voor prioritaire actie te identificeren, dankzij de inbreng van beleidsverantwoordelijken en experts van professionele organisaties in het ambacht en kleirçe ondernemingen. Uitvoering De globale score voor uitvoering van de verschillende maatregelen is "voldoende". Dit is in overeenstemming met de scores van de maatregelen op een individuele basis. De uitvoering van de verschillende maatregelen was over het algemeen goed voorbereid en opgevolgd. De rol van DG XXIII varieert van het gezamenlijk definiëren, in samenwerking met EUROSTAT, van het soort informatie dat de verschillende publicaties moeten omvatten, tot de voorbereidende seminaries en een gedetailleerde thesaurus van de voorstellen gedaan door de deelnemers aan de Conferentie van Berlijn. De gemeenschappelijke factor in de lagere scores voor uitvoering is dat een aantal publicaties onvolledig en onnauwkeurig zijn. Dit is omwille van de vaak slechte kwaliteit van de gegevens die beschikbaar zijn bij de nationale instituten of omwille van de lage respons in de steekproeven waardoor de gegevens verzameld worden (bijvoorbeeld "Business Services in Europe", "CMA Statistieken"). Bovendien wordt het cijfermateriaal bij hun uitgifte vaak als voorbijgestreefd beschouwd door de potentiële gebruikers. Voor het European Observatory for SMEs wordt er ruim gebruik gemaakt van verschillende KMO onderzoeksinstellingen doorheen heel Europa - hetgeen een netwerk effect tot stand bracht tussen de verschillende instellingen. Het European Observatory for SMEs heeft een sterke academische basis maar, naar de mening van sommige respondenten, is het een niet erg praktisch document voor de doelgroep van beleidsverantwoordelijken: het formaat is niet erg praktisch en de informatie die het bevat is niet altijd direct nuttig of vatbaar voor interpretatie. Gelet op de afwezigheid van andere dan onderzoeksinstellingen in het netwerk, worden sommige pragmatische dimensies niet voldoende in beschouwing genomen. Bereiken van het doel (kwantitatieve en kwalitatieve impact) De globale score voor het bereiken van het doel is "voldoende". Sommige maatregelen bevinden zich nog in de ontwikkelingsfase: dit was het geval voor de CMA Statistieken en de Conferentie van Berlijn. En alhoewel het nog te vroeg is om hun totale impact in te schatten, kan aangenomen worden dat ze een grotere impact kunnen en zullen hebben wanneer ze tot maturiteit gegroeid zijn. De grootste resultaten van de verschillende maatregelen bevinden zich in de sfeer van het schetsen van een beter en completer beeld van de situatie van de KMO's en in het analyseren van de impact van de Interne Markt op de KMO's. De statistieken vullen duidelijk een behoefte aangezien geen gelijkaardige publicaties bestaan op een Europees niveau. Bovendien verschaffen ze verantwoordelijken voor ondememingspolitiek op een nationaal en Europees niveau een nuttig instrument voor het identificeren van de juiste initiatieven binnen de ondememingspolitiek. Wat het European Observatory for SMEs betreft, wezen de enquêtes en interviews erop dat verantwoordelijken een vrij groot belang hechten aan de publicatie, hetgeen het gebruik van het rapport bevestigt. De Conferentie van Berlijn leidde tot de opstelling van een reeks maatregelen die bij voorrang voorgedragen worden: de noodzakelijke opvolging vindt eveneens plaats. De score voor het bereiken van haar doel was daarom "goed". Jammer genoeg werd de impact voor de andere maatregelen als "voldoende" beoordeeld daar ze gehandicapt door een aantal tekortkomingen. Hun impact leed onder een onvolledigheid en een zwakke verdelingspolitiek: de doelgroep is over het algemeen slecht gedefinieerd en zwak uitgevoerd voor de meeste publicaties. Beleidsverantwoordelijken op het Europese echelon zijn over het algemeen vrij goed geïdentificeerd: terwijl verantwoordelijken op het niveau van de Lid-Staten evenals andere personen met invloed in het KMO-gebeuren veel minder effectief geviseerd worden. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 37 Kost-effectiviteit Een inefficiënte distributiepolitiek voor al de publicaties hindert de potentiële impact die de verschillende maatregelen zouden kunnen hebben en heeft bijgevolg een negatieve impact op hun kost-effectiviteit. Wat de Conferentie van Berlijn betreft, was de gemiddelde kost per deelnemer aannemelijk, gelet op de kwalitatieve en kwantitatieve impact van de maatregel. BESLUIT De strategie van de Commissie om de krachtlijn strekkende tot de bevordering dat het onderzoek naar de economische ontwikkeling van het bedrijfsleven met het oog op een effectieve werking van de interne markt krijgt een score "voldoende". Ze beschikt over aanzienlijke hefboomeffecten door het gebruik van informatie die op het niveau van de Lid-Staten bestaat en omwille van de co-financiering. De toegevoegde waarde van DG XXIII op dit gebied bestaat in het samenstellen van een uitgebreide en unieke bron van informatie over de ontwikkeling van ondernemingen in de verschillende Lid-Staten van de Europese Unie. Haar rol is volledig gerechtvaardigd vermits er geen vergelijkbare compilatie of informatie bestaat op Europees niveau. De verschillende publicaties voorzien beleidsverantwoordelijken ruim met mformatie die hen kan helpen bij de bepaling van de juiste strategieën. Enig voorbehoud dient gemaakt te worden met betrekking tot het aantal exemplaren dat verdeeld wordt en het aantal beleidsverantwoordelijken dat uiteindelijk bereikt wordt. Een verbeterde distributiepolitiek, gericht op een beter bereiken van nationale verantwoordelijken dient overwogen te worden, daar het de impact van de verschillende publicaties aanzienlijk kan vergroten. De ontwikkeling van kwantitatieve informatie over KMO's is een belangrijk onderwerp. Maar de onderscheiden rollen van DG XXIII, EUROSTAT en overheden op nationaal en internationaal niveau in het verzamelen en samenstellen van de informatie lijken niet altijd optimaal. De doelstelling om de administratieve verplichtingen van de ondernemingen niet te verzwaren werd bereikt; deze politiek moet in de toekomst verdergezet worden. De Conferentie van Berlijn maakte het mogelijk via een direct overleg met alle experts de problemen te velde te identificeren en droeg aldus bij tot het nemen van de juiste maatregelen. o 2! 2 GLOBALE SCORE PER MAATREGEL • Butines* servie** statutes EnterpriM statistics European Observatory «or SMEs • CMA statistics • Conferentie van Beityi Onvoldoende Voldoende Goed Globale performantie Buitengewoon AANBEVELINGEN Om de werking van de verschillende maatregelen te verbeteren, kunnen de volgende aanbevelingen gemaakt worden: • Aandacht voor de kwaliteit van de gegevens vervat in de publicaties is een topprioriteit: DG XXIII kan hiertoe bijdragen door de nationale statistische instituten aan te sporen gegevens te verzamelen die zowel correct als up to date zijn. • Een duidelijke omschrijving van de doelgroepen op Lid-Staat en Europees niveau voor de verschillende publicaties en vervolgens de uitvoering van een gerichte distributiepolitiek. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII -38 Haalbaarheidsstudies omtrent het gebruik van nieuwe informatietechnologieën gegevensbestanden met eebruikvriendelijker en toegankelijker te maken. software) dienen verder gezet, interrogatieve (CD-ROM, On-line teneinde de gegevens Wat betreft het European Observatory for SMEs, zou de integratie in het netwerk van een aantal niet- academische organisaties kunnen bijdragen tot een praktischer benadering van KMO's. Bovendien zou - om het onhandige formaat te vermijden - een publicatie per thema of per segment kunnen overwogen worden of, bij voorkeur, een CD-ROM met interrogatieve software. Gezien het succes in ,het bevorderen van nauwere contacten en de terugkoppeling vanuit het veld, dienen evenementen zoals de Conferentie van Berlijn ook in de toekomst gehouden te worden; follow-up maatregelen dienen echter sneller uitgevoerd te worden (het duurde meer dan een jaar voor de Conferentie van Berlijn). In de toekomst zou het idee ook gebruikt kunnen worden voor andere doelgroepen binnen de KMO's. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 39- BESLUÏT Welke globale evaluatie kan worden gemaakt van de realisatie van de krachtlijnen van het Meerjaren Programma, zoals beschreven in het Besluit van de Raad van 14 Juni 1993 ? De'onderstaande tabel beschrijft de evaluatie per objectief voor elk criteria, en het aantal maatregelen. SCORINGS PER CRITERIA AANTAL MAATREGELEN OBJECTIEVEN DG 23 Bestuurt, i Ji/xischt Kama* Vergernakkeieung van de toegang M onrnunauuire informatie voor bedrijven Verbetering ven de netwerken voor hel ZMien van partners Verbetering rechtstreekse contacten tussen ondernemers transnational Bets vering Verzorgen van belangen van KMO's bl) oe verscntlendi Communavant «Mis&even en beleidsvormer Bevordering aanpassing van KMO's aan smekjrete veranderingen en gevolgen van de mteme iravu Sbmulenng van een gunstiger linendeel ktmeat Bevorderen nnderiosk ecanomscrw omwikkeling bednjfsleven - verbetering werking imeme markt Evaluatie en ontwikkeling > het ondernemingsbeleid G G G G G G G G - V V V V V V V V - V V 0 G B V G G V G - G V - - B N. T. - 1 1 3 - 1 1 4 1 - 2 5 2 3 2 1 5 3 • 1 1 4 2 De scores hebben de volgende betekenis: "B" staat voor "Buitengewoon' "Voldoende", "O" voor "Onvoldoende", en "N. T. " voor "Niet van Toepassing". ' G" voor "Goed", " V" voor De laatste krachtlijn, i. e. "Evaluatie en ontwikkeling van Ondernemingsbeleid", werd niet geëvalueerd omdat het betrekking heeft tot de evaluatie die moet worden gemaakt door een onafhankelijke expert, die het voorwerp van dit verslag uitmaakt. De interpretatie van de hierboven voorgestelde tabel is de volgende: 1. Het Ontwerp van de verschillende maatregelen is "Goed" daar ze beantwoorden aan de objectieven van het Besluit van de Raad: in de meeste gevallen zijn de verscheidene aspecten van de objectieven behandeld; synergieën tussen maatregelen zijn in een zekere mate geïdentificeerd (bv. tussen de EIC R&TD Groep en het Euromanagement R&TD Programma, BC-Net, BSO en EIC handelspartners die deelnemen in een derde van de Europartenariat/lnterprise evenementen,. ), alhoewel er nog ruimte is voor verbetering. De budgetten die zijn toegekend aan maarregelen met betrekking tot de netwerken (EICs, BC-Net, BSO, Enterprise,. ) zijn heel belangrijk in vergelijking met andere maarregelen (bv. pilootprojecten). Men kan zich de vraag stellen of voldoende prioriteiten werden toegekend aan sommige maatregelen. 2. De Uitvoering van de objectieven is "Voldoende". Voor de meeste maatregelen bestaan de sterke punten in de implementatie uit: Interacties met de doelomgeving waren voldoende; Een gestructureerde benadering werd gehanteerd, vooral voor pilootprojecten en projecten in hun opstart en ontwikkelingsfase; Passende hefbomen werden geïdentificeerd en gehanteerd. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van K M O 's - DG X X I II -40 De belangrijkste zwakke punten in de uirvoering van de maatregelen zijn ingedeeld in een strategische en operationele dimensie: - Strategisch: s Onvoldoende "Klantfocus", i. e. onvoldoende identificatie van de doelgroep voor elke maatregel (dit is vooral het geval voor de EICs, Statistieken, Informatie & Publicatie en andere); s Onvoldoende herkenning en gebruik van synergie- en integratie-potentieel tussen alle netwerken van de Unie met betrekking tot ondernemingen; S Onvoldoende permanente gerichtheid op de omgeving, met betrekking tot mature maatregelen. - Operationeel: S Onvoldoende management informatie die een nauwkeurige afstemming of heroriëntering van de uitvoering van de verschillende maatregelen toelaat; Beperkend en log beslissingsproces binnen het Meerjaren Programma; S S Onvoldoende opvolging en teveel vertraging in de uitvoering van de verschillende maatregelen. 3. De realisatie van de verschillende objectieven is "voldoende", behalve voor de krachtlijnen met betrekking tot de Toelevering en de bevordering van een betere financiële omgeving voor KMO's. Voor de laatste twee is de score "goed". De score voor de realisatie leunt nauw aan bij de uitvoering van. de verschillende maarregelen. Globaal genomen steeg de kwalitatieve en kwantitatieve impact gedurende het Meerjaren Programma. We zijn echter van mening dat een meer significante verbetering bereikt had kunnen worden. 4. De scores met betrekking tot de kost-effectiviteitsmïo zijn door de band genomen beter en variëren van "voldoende" tot "goed" en "buitengewoon". De betere scores voor de kost-effectiviteitsratio in vergelijking met de scores toegekend aan de realisatie van de objectieven kan worden uitgelegd door het volgende: - De evaluatie werd gemaakt in het licht van de beperkte operationele middelen die werden toegekend aan in zekere mate een optimale het Meerjaren Programma. Deze beperkte middelen belemmeren kwantitatieve en kwalitatieve impact maar niet de kost-effectiviteit; - De hefbomen die, alhoewel ze nuttig zijn, niet voldoende konden bijdragen om een significante kwantitatieve impact te genereren op de totale KMO populatie. Welk besluit kan worden getrokken uit de evaluatie van het Meerjaren Programma vanuit een dynamisch oogpunt, i. e. de gemaakte vooruitgang in vergelijking met de situatie voor twee jaar ? Het huidig Meerjaren Programma bevat veel meer objectieven en maatregelen in vergelijking met de vorige. Een belangrijke vooruitgang werd geboekt inzake de uitvoering van een aantal maatregelen (bv. Aanbevelingen betreffende de Overdracht van Ondernemingen en de Betalingstermijnen bij Handelstransacties). Voor de meeste maatregelen konden aanzienlijke verbeteringen worden geïdentificeerd betreffende de kwantitatieve en kwalitatieve impact. De verhouding tussen DG XXIII en de omgeving werd meer interactief: de omgeving werd regelmatiger geconsulteerd en in beschouwing genomen bij de uitvoering van de verschillende maatregelen. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII 41 AANBEVELINGEN Welke algemene beleidslijnen kunnen we aanbevelen na de evaluatie van de verschillende maatregelen van het Meerjaren Programma ? We beginnen met een voorstel tot formulering van de drijfveer van het nieuwe Meerjaren Programma: in het licht van de ambitieuze en brede objectieven en de beperkte middelen, zou het Meerjaren Programma zich eerst en vooral moeten toeleggen op de "Creatie van een geschikte omgeving die KMO's toelaten te Groeien en te Internationaliseren door middel van een uniek netwerk en het veelvuldig gebruik van de geschikte hefbomen". We stellen u zes krachtlijnen voor om tot de verwezenlijking van de drijfveer bij te dragen: Creëer zichtbaarheid op KMO's Benadruk deregulering Benadruk een geïntegreerde benadering Benadruk hefbomen - Benadruk Informatie Technologie - Continue ontwikkeling van een uniek netwerk Zichtbaarheid op KMO's Een voorwaarde voor een effectief beleid voor KMO's is het begrijpen van de KMO populatie en de problemen met dewelke ze te kampen hebben in hun poging te groeien en te internationaliseren37. De instrumenten die op dit ogenblik bestaan (European Observatory for SMEs en Statistieken) geven beleidsmensen onvoldoende feed-back over de dagelijkse realiteit waarmee de KMO's geconfronteerd zijn. Daarvoor raden wij aan bijkomende maatregelen te nemen die toelaten: - Zichtbaarheid te creëren op KMO's en hun werkelijke behoeftes, - Analyse te maken van een segmentatie van KMO's pp basis van hun actuele behoeftes, - Waardevolle informatie te verspreiden en te integreren in de uitvoering van bestaande maatregelen38. Teneinde dit tekort aan informatie te beperken, samen met nieuwe maatregelen, zouden de bestaande netwerken gebruikt moeten worden als basiscontactpunten met de KMO populatie; ze zouden DG XXIII moeten helpen bij het identificeren van zones waarin prioritaire maatregelen moeten worden ontwikkeld, en tegelijkertijd terugkoppeling verzorgen op een doorgaande basis over de effectiviteit van de bestaande maatregelen en projecten en helpen bij de afstemming van nieuwe maatregelen door middel van het verlenen van gesegmenteerde 'markt' informatie. Benadruk deregulering Onze analyse toonde aan dat de administratieve en wettelijke belemmeringen met dewelke KMO's zijn geconfronteerd een van de topprioriteiten zou moeten zijn van elk Ondernemingsbeleid ten voordele van KMO's. In dit opzicht zou het nieuw Meerjaren Programma maatregelen moeten bevatten die zich toeleggen op alle aspecten van dit objectief: DG XXIII zou de leider en waakhond moeten worden van wettelijke en administratieve deregulering (of nieuwe regulering) binnen de Commissie door middel van het interservice consultatie proces, de consolidatie van de wetgeving en een gedetailleerde evaluatie van de impact van de wetgeving. Gezien de wettelijke en administratieve belemmeringen hoofdzakelijk ontstaan op het niveau van de Lid-Staten, zou het nieuw Meerjaren Programma ook dit element moeten aanpakken door DG XXIII een rol als begeleidster van de deregulering binnen de Lid-staten te geven op basis van de nieuwe visie van partnership ingebed in Artikel 130 van het Verdrag van de Europese Unie. Het Comité voor de Verbetering en de Vereenvoudiging van de Ondememingsomgeving is een eerste stap in die richting. Het objectief zou eveneens moeten toelaten het percentage KMO's dat interesse heeft voor groei & internationalisatie te identificeren, als hun aard. en de activiteiten die moeten worden ondernomen om dit percentage ie vergroten. Het "Geïntegreerd Programma in hei voordeel van KMO's (Com (94) 207 Final) vermeldt dat enkel 5% van de KMO's effectief geïnteresseerd zijn in groei &. internationalisatie. Dit heeft als doel tegemoet te komen aan het gebrek aan een "Klantgerichte bcnademg" zoals werd besproken in het besluit. Arthur Andersen Business Consulting _ Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG. XXIII -42 Geïntegreerde benadering DG XXIII zou meer middelen moeten aanwenden in haar poging de activiteiten ten voordele van KMO's van andere DGs binnen de Commissie te coördineren. DG XXIII zou de geschikte maatregelen moeten identificeren die haar zal toelaten meer betrokken te zijn bij de initiatieven op Europees niveau ten voordele van KMO's. De hefbomen DG XXIII zou nog meer het gebruik van hefbomen in al wat ze doet, moeten benadrukken. Hoewel DG XXIII goede resultaten heeft geboekt bij de identificatie van hefbomen in de uitvoeringsfase, zijn deze hefbomen niet steeds doelmatig gebruikt. Het opereren via pilootprojecten om de mogelijkheid van nieuwe ideeën ten voordele van KMO's aan te duiden, maakt volledig deel uit van DG XXIII's drijfveer. DG XXIII zou moeten verzekeren dat ideeën en projecten die hun markttest met bijval hebben doorstaan, op grotere schaal door de markt worden opgepikt en zo een hefboomeffect creëren. De uitwisseling van beste praktijken is een andere manier om hefboomeffecten te creëren: het haalt informatie uit een grote bron van ervaringen, het houdt rekening met de verschillende werkelijkheid, het is in lijn met de nieuwe visie van partnership (tussen de Lid-Staten, de Commissie en representatieve organisaties), en het is de meest marktgerichte benadering die een hoge kost-effectiviteit zou moeten garanderen. Daarom zou dit volledig moeten gebruikt worden als een instrument om de verschillende krachtlijnen te bereiken; DG XXIII zou een begeleidster moeten zijn van een doeltreffende uitwisseling door middel van de uitwisseling van pilootprojecten, conferenties, Ronde Tafels, seminaries. Onderwerpen ter discussie zouden ten minste moeten bestaan uit fmancie, uitvoer, onderzoek, samenwerking,. Informatie Technologie Het volgende Meerjaren Programma zou als objectief een betere toegang tot informatietechnologie voor de KMO's moeten beschouwen. Verder zou DG XXIII de informatietechnologie beter moeten integreren in de bestaande maatregelen. We kunnen het belang die de informatie maatschappij speelt bij het geven van strategische uitdagingen voor KMO's niet voldoende onderlijnen. De netwerken De netwerken kunnen in hun huidige toestand niet voldoen aan de doelstellingen van deze aanbeveling, d. w. z. de verspreiding van waardevolle informatie over KMO's en het gebruik van geschikte hefbomen bij de benadrukking van de distributiekanalen. Verder hebben de vorige hoofdstukken verschillen aanbevelingen geïdentificeerd die een gevoelige vermeerdering van hun kwalitatieve en kwantitatieve impact zouden kunnen tewerkstellen. Daarom zijn we van oordeel dat de netwerken grondig gehervormd zouden moeten worden en geïntegreerd moeten worden in een uniek netwerk. Dit nieuwe en enige netwerk zou het instrument zijn waarmee de meeste maatregelen worden uitgevoerd. Het concept van een enkel netwerk bestaat uit één centrale structuur en verscheidene distributiekanalen. De centrale structuur combineert alle informatie en de bekwaamheden met als doel de doeltreffendheid en doelmatigheid te maximaliseren. De distributiekanalen omvatten verschillende elkaar niet- uitsluitende bevoorrechte zakenpartners voor KMO's. Dit zou moeten bijdragen tot de succesvolle integratie van het zgn. first-stop-shop en one-stop-shop concept als de basis van het netwerk. Het enkelvoudig netwerk zal de verschillende types van geïndividualiseerde services blijven verlenen. De voorgestelde nieuwe benadering geeft aanleiding tot een fundamentele vraag: verschaft het Meerjaren Programma voldoende middelen aan DG XXIII om deze krachtlijnen te bereiken ? Beginnende met de begroting van het Meerjaren Programma: op basis van de aanbevelingen voorgesteld in de vorige hoofdstukken: • • de meeste bestaande niet-netwerk maatregelen kregen een score "voldoende" of "goed"; verschillende aanbevelingen die de doeltreffendheid waarmee de maatregelen de krachtlijnen bereiken, werden in de vorige hoofdstukken toegelicht. We zijn daarvoor van oordeel dat de meeste van die maatregelen verder zouden moeten worden uitgevoerd; zoals reeds eerder is vermeld, zouden de netwerkmaatregelen hervormd moeten worden, met een belangrijke investering in technologie; Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII -4; • we zijn tevens van oordeel dat bijkomende maatregelen in het domein van de informatie over KMO's, deregulering en een geïntegreerde benadering opgezet moeten worden. Enerzijds zal de hervorming van de netwerken investeringen vergen. Toch is het nog te vroeg om te oordelen of de toekomstige werkwijze van de netwerken beduidend meer zal kosten dan in de huidige situatie. Anderzijds zullen de nieuwe maatregelen een bijkomende begrotingsmiddelen vergen. Daarom menen we dat indien het voorgestelde beleid op een correcte manier moeten worden uitgevoerd, bijkomende budgetten noodzakelijk zijn. Het was niet de bedoeling. van deze evaluatie het personeelsbeleid en de inzet van personeel voor de uitvoering van het Meerjaren Programma te onderzoeken. Niettemin heeft de evaluatie aangetoond dat sommige problemen in de uitvoering te wijten zijn aan een personeelstekort. De bijkomende maatregelen zouden eveneens meer personeel met specifieke vaardigheden vereisen. Arthur Andersen Business Consulting Evaluatie van het Meerjaren Programma ten voordele van KMO's - DG XXIII ISSN 0254-1513 COM(96) 99 def. DOCUMENTEN NL 08 Catalogusnummer : CB-CO-96-139-NL-C ISBN 92-78-01922-4 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg