กฎกระทรวง ฉบับที่ 49 (พ.ศ.2540) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ.2522
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
49 (พ.ศ. 2540)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร
พ.ศ.
2522
---------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
5 (3) และมาตรา 8 (3) แห่งพระราชบัญญัติ
ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
ควบคุมอาคาร ออกกฎกระทรวง ดังต่อไปนี้
 ข้อ
1
ให้ใช้บังคับกฎกระทรวงนี้ในท้องที่จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดเชียงราย 
จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดตาก จังหวัดน่าน จังหวัดพะเยา
จังหวัดแพร่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดลำปาง 
และจังหวัดลำพูน
 ข้อ
2
กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับกับอาคารประเภทโรงมหรสพ หอประชุม โรงแรม 
โรงพยาบาล สถานศึกษา หอสมุด สนามกีฬากลางแจ้ง สถานกีฬาในร่ม
ตลาด ห้างสรรพสินค้า 
ศูนย์การค้า สถานบริการ ท่าอากาศยาน อาคารจอดรถ สถานีรถ
ศาสนสถาน อัฒจันทร์ หอศิลป์ 
พิพิธภัณฑสถาน อาคารเก็บวัตถุระเบิดได้ วัตถุไวไฟ
วัตถุมีพิษ หรือวัตถุกัมมันตรังสี และอาคารอื่น
ที่มีความสูงเกิน 15 เมตร
 ข้อ
3
ในการออกแบบโครงสร้างอาคารให้คำนึงถึงการจัดรูปแบบเรขาคณิตให้มี
เสถียรภาพต่อการสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว
การให้รายละเอียดปลีกย่อยบริเวณรอยต่อระหว่าง
ปลายชิ้นส่วนโครงสร้างต่าง ๆ
และการจัดให้โครงสร้างทั้งระบบมีความเหนียว (Ductility) เพื่อป้องกัน
การวิบัติแบบสิ้นเชิง
 การคำนวณออกแบบโครงสร้างอาคารแต่ละชิ้นส่วน
ให้ใช้ค่าหน่วยแรงของผล
จากแผ่นดินไหว หรือผลจากแรงลมตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ฉบับที่
6 (พ.ศ. 2527) ออกตาม
ความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
ที่มีต่อชิ้นส่วนโครงสร้างนั้น ค่าใดค่าหนึ่งที่มากกว่า
 ข้อ
4
ในการคำนวณออกแบบโครงสร้างอาคารที่มีรูปทรงไม่สม่ำเสมอ หรือ
โครงสร้างอาคารอื่น ๆ ที่ไม่ใช่อาคารตามที่กำหนดไว้ในข้อ 5
ผู้คำนวณออกแบบต้องเป็นผู้ได้รับ
อนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมตั้งแต่ประเภทสามัญวิศวกรขึ้นไป
และต้องคำนวณ
ให้อาคารสามารถรับแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวที่กระทำต่ออาคาร
โดยวิธีการคำนวณเชิง
จลศาสตร์
 ข้อ
5
การออกแบบโครงสร้างอาคารที่มีลักษณะเป็นตึก บ้าน เรือน โรง หรือ
สิ่งก่อสร้างขึ้นอย่างอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน
ให้ผู้ออกแบบคำนวณให้อาคารสามารถรับแรง
สั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวได้
โดยคำนวณแรงเฉือนตามวิธีดังต่อไปนี้ เว้นแต่จะใช้วิธีอื่นซึ่งวิศวกรรม
สถานแห่งประเทศไทยหรือส่วนราชการหรือนิติบุคคลซึ่งมีวิศวกรประเภทวุฒิวิศวกร
สาขาวิศวกรมโยธา 
ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพวิศวกรรมเป็นผู้ให้คำแนะนำปรึกษา
และลงลายมือชื่อรับรองผลการ
ตรวจสอบงานวิศวกรรมควบคุม ให้การรับรอง
 (1)
ให้คำนวณแรงเฉือนทั้งหมดในแนวราบที่ระดับพื้นดิน ดังนี้
 V
= ZIKCSW
 V คือ แรงเฉือนทั้งหมดในแนวราบที่ระดับพื้นดิน
 Z คือ สัมประสิทธิ์ของความเข้มของแผ่นดินไหวตามที่กำหนดในข้อ 6
 I คือ ตัวคูณเกี่ยวกับการใช้อาคารตามที่กำหนดในข้อ 7
 K คือ
สัมประสิทธิ์ของโครงสร้างอาคารที่รับแรงในแนวราบตามที่กำหนดในข้อ 8
 C คือ ค่าสัมประสิทธิ์ หาค่าได้จากสูตรในข้อ 10
 S คือ
สัมประสิทธิ์ของการประสานความถี่ธรรมชาติระหว่างอาคารและชั้นดิน
ที่ตั้งอาคารตามที่กำหนดในข้อ 11
 W คือ น้ำหนักของตัวอาคารทั้งหมดรวมทั้งน้ำหนักของวัสดุอุปกรณ์
ซึ่งยึดตรึง
กับที่โดยไม่รวมน้ำหนักบรรทุกจรสำหรับอาคารทั่วไป
หรือน้ำหนักของตัวอาคารทั้งหมดรวมกับ
ร้อยละ 25 ของน้ำหนักบรรทุกจรสำหรับโกดังหรือคลังสินค้า
 (2)
ให้กระจายแรงเฉือนทั้งหมดในแนวราบในระดับพื้นดิน ออกเป็นแรงใน
แนวราบที่กระทำต่อพื้นที่ชั้นต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
 (ก)
แรงในแนวราบที่กระทำต่อพื้นที่ชั้นบนสุดของอาคาร ให้คำนวณ ดังนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 (ข)
แรงในแนวราบที่กระทำต่อพื้นชั้นต่าง ๆ ของอาคาร รวมทั้งชั้นบนสุดของ
อาคารด้วย ให้คำนวณ ดังนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ข้อ
6
ค่าสัมประสิทธิ์ของความเข้มของแผ่นดินไหว (Z) ให้ใช้เท่ากับ 0.38 หรือ
มากกว่า
 ข้อ
7 ตัวคูณเกี่ยวกับการใช้อาคาร (I)
ให้ใช้ดังนี้
 ข้อ
8
สัมประสิทธิ์ของโครงสร้างของอาคารที่รับรองในแนวราบ (K) ให้ใช้ดังนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ข้อ
9 คาบการแกว่งตามธรรมชาติของอาคาร (T) ถ้าไม่สามารถคำนวณหาคาบ
การแกว่งตามธรรมชาติของอาคารได้ถูกต้องโดยวิธีอื่น
ให้คำนวณตามสูตรดังต่อไปนี้
 (1)
สำหรับอาคารทั่วไปทุกชนิด ให้คำนวณตามสูตร
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 (2)
สำหรับโครงข้อแข็งที่มีความเหนียวให้คำนวณตามสูตร
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 D คือ ความกว้างของโครงสร้างของอาคารในทิศทางขนานกับแรงแผ่นดินไหว 
มีหน่วยเป็นเมตร
 N คือ จำนวนชั้นของอาคารทั้งหมดที่อยู่เหนือระดับพื้นดิน
 ข้อ
10 ในการคำนวณแรงแผ่นดินไหวที่กระทำต่ออาคารหรือส่วนต่าง ๆ ของ
อาคาร ค่าสัมประสิทธิ์ (C) ให้คำนวณตามสูตรดังนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ถ้าคำนวณสัมประสิทธิ์ได้มากกว่า
0.12 ให้ใช้เท่ากับ 0.12
 ข้อ
11 ค่าสัมประสิทธิ์ของการประสานความถี่ธรรมชาติระหว่างอาคารและ
ชั้นดินที่ตั้งของอาคาร (S) มีดังนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 "หิน"
หมายถึง หินทุกลักษณะไม่ว่าจะเป็นหินคล้ายหินเซล (shale) หรือที่เป็น
ผลึกตามธรรมชาติหรือดินลักษณะแข็งซึ่งมีความลึกของชั้นดินไม่เกิน
60 เมตร และชนิดของดิน
ที่ทับหรือเหนือชั้นหินเป็นดินที่มีเสถียรภาพดี เช่น ทราย
กรวด หรือดินเหนียวแข็ง
 "ดินแข็ง"
หมายถึง ดินลักษณะแข็งซึ่งมีความลึกของชั้นดินมากกว่า 60 เมตร 
และชนิดของดินที่ทับอยู่เหนือชั้นหินเป็นดินที่มีเสถียรภาพดี
เช่น ทราย กรวด หรือดินเหนียวแข็ง
 "ดินอ่อน"
หมายถึง ดินเหนียวอ่อนถึงดินเหนียวแข็งปานกลาง และดินเหนียว
แข็งหนามากกว่า 9 เมตร อาจจะมีชั้นทรายคั้นอยู่หรือไม่ก็ได้
 ถ้าผลคูณระหว่างค่า
C กับค่า S มากกว่า 0.14 ให้ใช้เท่ากับ 0.14
 ข้อ
12 อาคารที่ได้รับใบอนุญาตหรือได้รับใบรับแจ้งการก่อสร้างหรืออาคารที่มี
อยู่ก่อนวันที่กฎกระทรวงฉบับนี้ใช้บังคับ
ให้ได้รับการยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้


 ให้ไว้ ณ
วันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2540
  เสนาะ เทียนทอง
  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรกำหนดการรับ
น้ำหนัก
ความต้านทานและความคงทนของอาคารหรือพื้นดินที่รองรับอาคาร สำหรับการก่อสร้าง
อาคารในเขตที่อาจได้รับแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว
เพื่อให้อาคารต้านทานแรงสั่นสะเทือน
ดังกล่าวได้ ประกอบกับมาตรา 8 (3)
แห่งพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ได้บัญญัติ
ให้การกำหนดดังกล่าวต้องกระทำโดยกฎกระทรวง
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

[รก.2540/67ก/51 - 11/11/2540]