กฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 38 (พ.ศ. 2491) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พ.ศ. 2478 (ว่าด้วยเครื่องแบบพนักงานกรมรถไฟ)

กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉะบับที่
๓๘ (พ.ศ. ๒๔๙๑)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบ
ข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘
(ว่าด้วยเครื่องแบบพนักงานกรมรถไฟ)
-------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการ
ฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎไว้ดังต่อไปนี้
 ให้ยกเลิกกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ออกตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราช
บัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
(ฉะบับที่ ๙) ลงวันที่ ๑ มิถุนายน 
พุทธศักราช ๒๔๘๒ และกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ออกตามความในมาตรา
๗ แห่งพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉะบับที่
๒๖) ลงวันที่ ๒ พฤศจิกายน 
พุทธศักราช ๒๔๘๕ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

  หมวด
๑
  ----------
 
ลักษณะของเครื่องแบบ
  ----------

 ข้อ
๑ เครื่องแบบสำหรับพนักงานกรมรถไฟ มี
๒ ชะนิด คือ
 ก. เครื่องแบบสีกากี
 ข. เครื่องแบบสีน้ำเงิน
 ข้อ
๒ เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย
 (๑) หมวกทรงหม้อตาลสีกากี กะบังหน้าสีดำ มีผ้าพันหมวกสีดำขนาดกว้าง
๕
เซ็นติเมตรพันรอบหมวกสายรัดคางสีน้ำตาล มีดุมดำด้วยวัตถุสีน้ำตาลแก่ติดข้างหมวกสำหรับติด
สายรัดคางข้างละ ๑ ดุม ที่หน้าหมวกติดรูปครุฑพ่าห์ หรือ
 หมวกกันแดดแบบราชการสีกากี
มีสายรัดคางและหน้าหมวกเช่นเดียวกับหมวก
ทรงหม้อตาล แต่ให้มีขลิบสีดำ ขนาดกว้าง ๑ เซ็นติเมตร
ไว้ตอนบนของผ้าพันหมวก
 (๒)
เสื้อเชิตสีกากีแขนยาว ไม่พับปลายแขนหรือแขนสั้น มีกระเป๋าที่อกข้างละ ๑
กระเป๋า มีใบปกเป็นรูปมนชายกลางแหลม มีดุมเช่นเดียวกับ (๑)
ที่อกเสื้อ ๕ ดุม ที่ปากกระเป๋า
ที่ปลายแขนเสื้อ (สำหรับแขนยาว) ข้างละ ๑ ดุม
 (๓)
กางเกงสีกากี ขายาวไม่พับปลายขา สวมทับเสื้อเชิต และมีเข็มขัดหนังสีน้ำ
ตาลแบบข้าราชการทั่วไปคาดที่เอว
 (๔)
รองเท้าหนังสีดำหรือสีน้ำตาล หุ้มข้อหรือหุ้มส้น ถุงสีเดียวกับรองเท้า
 ข้อ
๓ เครื่องแบบสีน้ำเงิน
ประกอบด้วยหมวก เสื้อและกางเกง เช่นเดียวกับ
เครื่องแบบสีกากีทุกประการเว้นแต่เปลี่ยนจากสีกากีเป็นสีน้ำเงิน และ
 (๑)
หมวกให้ใช้แต่หมวกทรงหม้อตาล สายรัดคางสีดำ
 (๒)
เข็มขัดทำด้วยหนังสีดำ
 (๓)
รองเท้าให้ใช้เฉพาะรองเท้าหนังสีดำ

  หมวด ๒
  ----------
  พนักงานที่ต้องแต่งเครื่องแบบ
  ------------

 ข้อ
๔ พนักงานที่ต้องแต่งเครื่องแบบ ได้แก่พนักงานผู้ดำรงตำแหน่งดังต่อไปนี้
 (๑) สารวัตรเดินรถ ผู้ช่วยสารวัตรเดินรถ และเสมียนพนักงานแผนกนั้น
 (๒) สารวัตรรับส่งสินค้า ผู้ช่วยสารวัตรรับส่งสินค้า และเสมียนพนักงานแผนกนั้น
 (๓) นายสถานีและพนักงานประจำสถานี
 (๔) นายย่านสถานีและพนักงานประจำย่านสถานี
 (๕) พนักงานตรวจรถ พนักงานประจำรถจักร พนักงานประจำขบวนรถ
 (๖) คนรับใช้ในรถสะเบียง และรถนอน
 (๗) นายตรวจสาย ช่างสาย นายตรวจไฟฟ้า
 (๘) นายตรวจทาง พนักงานหอสัญญาณ พนักงานสื่อสาร
 (๙) นักการ หัวหน้ายามและคนยาม คนขับเรือ คนขับรถยนต์
 ข้อ
๕ พนักงานสังกัดฝ่ายการช่างกล
ให้แต่งด้วยเครื่องแบบสีน้ำเงิน และฉะ
เพาะพนักงานขับรถ
ให้มีตัวอักษร "พ.ข.ร."
ทำด้วยโลหะสีทองขนาดสูง ๑.๕ เซ็นติเมตร ติดที่
อกเสื้อเหนือกระเป๋าด้านซ้าย
 ข้อ
๖
พนักงานสังกัดฝ่ายอื่นให้แต่งเครื่องแบบสีกากี แต่
 (๑) สารวัตร ให้ใช้ได้ฉะเพาะหมวกกันแดด
พนักงานอื่นให้ใช้ได้ฉะเพาะหมวก
ทรงหม้อตาล
 (๒) นายสถานี ให้ใช้ผ้าพันหมวกสีแดง
 (๓) พนักงานรักษารถ พนักงานขบวนรถ ให้ใช้ผ้าพันหมวกสีขาว และฉะเพาะ
พนักงานรักษารถให้มีตัวอักษร "พ.ร.ร."
ทำด้วยโลหะสีทองขนาดสูง ๑.๕ เซนติเมตร ติดที่อก
เสื้อเหนือกระเป๋าด้านซ้ายด้วย
 (๔)
คนการสถานี คนการที่รับส่งสินค้า
คนการหอสัญญาณ คนการหัวประแจ
และพนักงานพ่วงรถ
ให้ใช้กางเกงขาสั้น
 ข้อ
๗. เครื่องแบบรถคนรับใช้ในรถสะเบียง และรถนอนให้ใช้เสื้อสีขาวแบบที่ใช้
ในการเซิฟอาหาร กางเกงขายาวไม่พับปลายขาสีน้ำเงิน หมวกทรงหม้อตาลสีน้ำเงิน มีรูปครุฑ
พ่าห์ติดหน้าหมวก
แต่ฉะเพาะคนรับใช้ในรถสะเบียงไม่ต้องใช้หมวก
 ข้อ
๘. ให้กรมรถไฟทำรูปเครื่องแบบตามกฎนี้ไว้ให้ดูเป็นตัวอย่าง

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๑
  ควง อภัยวงศ์
  นายกรัฐมนตรี

[รก.๒๔๙๑/๓/๑๖/๑๓ มกราคม ๒๔๙๑]