กฎกระทรวง ฉบับที่ 51 (พ.ศ.2541) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ.2522
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
51 (พ.ศ. 2541)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร
พ.ศ.
2522
---------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
5 (3) และมาตรา 8 (6) แห่งพระราชบัญญัติ
ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
โดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
ควบคุมอาคารออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
1 ให้ยกเลิกความในข้อ 3
แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ 44 (พ.ศ. 2538) ออกตาม
ความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 "ข้อ
3 อาคารประเภทและลักษณะดังต่อไปนี้
ต้องจัดให้มีระบบการระบายน้ำ
และระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพเพียงพอในการปรับปรุงน้ำเสียจากอาคารให้เป็นน้ำทิ้งที่มี
คุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ในข้อ 4
ก่อนที่จะระบายลงสู่แหล่งรองรับน้ำทิ้ง
 (1)
อาคารประเภท ก
 (ก)
อาคารชุดตามกฎหมายว่าด้วยอาคารชุดที่มีจำนวนห้องนอนรวมกันทุกชั้น
ในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 500
ห้องนอนขึ้นไป
 (ข)
โรงแรมตามกฎหมายว่าด้วยโรงแรมที่มีจำนวนห้องพักรวมกันทุกชั้นในอาคาร
หลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 200 ห้องขึ้นไป
 (ค)
โรงพยาบาลของทางราชการหรือสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วย
สถานพยาบาลที่มีจำนวนเตียงรับผู้ป่วยไว้ค้างคืนรวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง
รวมกันตั้งแต่ 30 เตียงขึ้นไป
 (ง)
สถานศึกษาที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกัน
ตั้งแต่ 25,000 ตารางเมตรขึ้นไป
 (จ)
อาคารที่ทำการของราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การระหว่างประเทศ หรือเอกชน
ที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่
55,000 ตารางเมตรขึ้นไป
 (ฉ)
ห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้าที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกัน
หรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 25,000 ตารางเมตรขึ้นไป
 (ช)
ตลาดที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่
2,500 ตารางเมตรขึ้นไป
 (ซ)
ภัตตาคารหรือร้านอาคารที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือ
หลายหลังรวมกันตั้งแต่ 2,500 ตารางเมตรขึ้นไป
 (2)
อาคารประเภท ข
 (ก)
อาคารชุดตามกฎหมายว่าด้วยอาคารชุดที่มีจำนวนห้องนอนรวมกันทุกชั้น
ในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 100 ห้องนอน
แต่ไม่ถึง 500 ห้องนอน
 (ข)
โรงแรมตามกฎหมายว่าด้วยโรงแรมที่มีจำนวนห้องพักรวมกันทุกชั้นในอาคาร
หลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 60 ห้อง แต่ไม่ถึง
200 ห้อง
 (ค)
หอพักตามกฎหมายว่าด้วยหอพักที่มีจำนวนห้องนอนรวมกันทุกชั้นในอาคาร
หลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 250 ห้องขึ้นไป
 (ง)
สถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคาร
หลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 5,000
ตารางเมตรขึ้นไป
 (จ)
โรงพยาบาลของทางราชการหรือสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วย
สถานพยาบาลที่มีจำนวนเตียงรับผู้ป่วยไว้ค้างคืนรวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง
รวมกันตั้งแต่ 10 เตียง แต่ไม่ถึง 30 เตียง
 (ฉ)
สถานศึกษาที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง
รวมกันตั้งแต่ 5,000 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 25,000 ตารางเมตร
 (ช)
อาคารที่ทำการของราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การระหว่างประเทศ หรือเอกชน
ที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่
10,000 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง
55,000 ตารางเมตร
 (ซ)
ห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้าที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกัน
หรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 5,000 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง
25,000 ตารางเมตร
 (ฌ)
ตลาดที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกัน
ตั้งแต่1,500 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 2,500 ตารางเมตร
 (ญ)
ภัตตาคารหรือร้านอาหารที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือ
หลายหลังรวมกันตั้งแต่ 500 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 2,500
ตารางเมตร
 (ฏ)
อาคารอยู่อาศัยรวมที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง 
รวมกันเกิน 10,000 ตารางเมตร
 (3)
อาคารประเภท ค
 (ก)
อาคารชุดตามกฎหมายว่าด้วยอาคารชุดที่มีจำนวนห้องนอนรวมกันทุกชั้น
ในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันไม่ถึง 100 ห้องนอน
  (ข)
โรงแรมตามกฎหมายว่าด้วยโรงแรมที่มีจำนวนห้องพักรวมกันทุกชั้นในอาคาร
หลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันไม่ถึง 60 ห้อง
 (ค)
หอพักตามกฎหมายว่าด้วยหอพักที่มีจำนวนห้องนอนรวมกันทุกชั้นในอาคาร
หลังเดียวหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 50 ห้อง แต่ไม่ถึง 250
ห้อง
 (ง)
สถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นใน
อาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 1,000
ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 5,000 ตารางเมตร
 (จ)
อาคารที่ก่อสร้างในที่ดินของบุคคลที่ได้รับอนุญาตให้จัดสรรที่ดินตามกฎหมาย
ว่าด้วยการจัดสรรที่ดินตั้งแต่ 10 หลัง แต่ไม่เกิน 100 หลัง
 (ฉ)
อาคารที่ทำการของราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การระหว่างประเทศ หรือเอกชน
ที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่
5,000 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 
10,000 ตารางเมตร
 (ช)
ห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้าที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกัน
หรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 1,000 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 5,000
เตารางเมตร
 (ซ)
ตลาดที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่
1,000 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 1,500 ตารางเมตร
 (ฌ)
ภัตตาคารหรือร้านอาหารที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือ
หลายหลังรวมกันตั้งแต่ 250 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 500
ตารางเมตร
 (ญ)
อาคารอยู่อาศัยรวมที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือ
หลายหลังรวมกันเกิน 2,000 ตารางเมตร แต่ไม่เกิน 10,000
ตารางเมตร
 (4)
อาคารประเภท ง
 (ก)
หอพักตามกฎหมายว่าด้วยหอพักที่มีจำนวนห้องนอนรวมกันทุกชั้น
ในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันตั้งแต่ 10 ห้อง
แต่ไม่ถึง 50 ห้อง
 (ข)
สถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นใน
อาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันไม่ถึง 1,000 ตารางเมตร
 (ค)
โรงพยาบาลของทางราชการหรือสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วย
สถานพยาบาลที่มีจำนวนเตียงรับผู้ป่วยไว้ค้างคืนรวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง
รวมกันไม่ถึง 10 เตียง
 (ง)
สถานศึกษาที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง
รวมกันไม่ถึง 5,000 ตารางเมตร
 (จ)
อาคารที่ทำการของราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การระหว่างประเทศ หรือเอกชน
ที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันไม่ถึง
5,000 ตารางเมตร
 (ฉ)
ห้างสรรพสินค้าหรือศูนย์การค้าที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกัน
หรือหลายหลังรวมกันไม่ถึง 1,000 ตารางเมตร
 (ช)
ตลาดที่มีพื่นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกัน
ตั้งแต่500 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 1,000 ตารางเมตร
 (ซ)
ภัตตาคารหรือร้านอาหารที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือ
หลายหลังรวมกันตั้งแต่ 100 ตารางเมตร แต่ไม่ถึง 250
ตารางเมตร
 (ฌ)
อาคารอยู่อาศัยรวมที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลัง
รวมกันไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร
 (5)
อาคารประเภท จ หมายความถึง ภัตตาคารหรือร้านอาหารที่มีพื้นที่รวมกัน
ทุกชั้นในอาคารหลังเดียวกันหรือหลายหลังรวมกันไม่ถึง 100
ตารางเมตร"
 ข้อ
2 ให้ยกเลิกความในข้อ 4
แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ 44 (พ.ศ. 2538) ออกตาม
ความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 "ข้อ
4
น้ำทิ้งจากอาคารที่จะระบายจากอาคารลงสู่แหล่งรองรับน้ำทิ้งได้ต้องมี
คุณภาพน้ำทิ้งตามประเภทของอาคารตามมาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้ง
ดังต่อไปนี้
 {ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย}
 "พีเอช"
หมายความว่า ค่าของความเป็นกรดและด่างของน้ำที่เกิดจากค่าลบ
ของล็อกฐานสิบของความเข้มข้นเป็นโมลของอนุมูลไฮโดรเจน
 "บีโอดี"
หมายความว่า ปริมาณออกซิเจนที่แบคทีเรียใช้ในการย่อยสารอินทรีย์
ชนิดที่ย่อยสลายได้ ภายใต้ภาวะของออกซิเจนที่อุณหภูมิ 20
องศาเซลเซียส ในเวลาห้าวัน ซึ่งใช้
เป็นการตรวจวัดระดับปริมาณสารอินทรีย์ที่มีอยู่ในตัวอย่างน้ำนั้น
ๆ
 "ปริมาณสารแขวนลอย"
หมายความว่า สารที่ตกค้างบนแผ่นกรองในการ
กรองน้ำผ่านแผ่นกรองประเภทกระดาษกรองใยแก้ว (Glass fiber
filter-disc) เส้นผ่าศูนย์กลาง 
4.7 เซนติเมตร เช่น Whatman type GF/C หรือ Gelman type A
 "ปริมาณสารละลาย"
หมายความว่า สารที่ละลายอยู่ในน้ำและจะเหลืออยู่เป็น
ตะกอนหลังจากกำจัดปริมาณสารแขวนลอยและปริมาณตะกอนหนักแล้วผ่านการระเหยด้วยไอน้ำ
และทำให้แห้งที่อุณหภูมิ 103-105 องศาลเซลเซียส
ในเวลาหนึ่งชั่วโมง
 "ปริมาณตะกอนหนัก"
หมายความว่า สารที่แขวนลอยอยู่ในน้ำ ซึ่งสามารถ
ตกตะกอนได้โดยแรงโน้มถ่วงของโลกภายใต้ภาวะที่สงบนิ่ง
ในเวลาหนึ่งชั่วโมง
 "ทีเคเอ็น"
หมายความว่า ไนโตรเจนที่อยู่ในรูปแอมโมเนียและออร์แกนิก-ไนโตรเจน
 "ออร์แกนิก
- ไนโตรเจน" หมายความว่า ไนโตรเจนที่อยู่ในสารประกอบอินทรีย์
ประเภทโปรตีนและผลิตผลจากการย่อยสลายของไขมัน เช่น
โพลิเพปไทด์ และกรดอะมิโน เป็นต้น
 "แอมโมเนีย-ไนโตรเจน"
หมายความว่า ไนโตรเจนทั้งหมดที่อยู่ในรูป NH+4 หรือ 
NH3 ที่สมดุลกัน
 "น้ำมันและไขมัน"
หมายความว่า สารอินทรีย์จำพวกน้ำมัน ไขมัน ขี้ผึ้ง และ
กรดไขมันที่มีน้ำหนักโมเลกุลสูง
โดยเป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนและเอสเตอร์ เป็นต้น สารเหล่านี้
จะถูกสกัดได้ด้วยตัวทำละลายประเภทเฮกเซน คลอโรฟอร์ม และไดเอทิลอีเทอร์แล้วแยกส่วนโดยการ
ระเหยแห้งที่อุณหภูมิ 103 องศาเซลเซียส
 "ซัลไฟด์"
หมายความว่า สารประกอบพวกไฮโดรซัลไฟด์ทั้งชนิดที่ละลายน้ำและ
ชนิดที่เป็นอนุมูล
รวมทั้งสารประกอบพวกโลหะซัลไฟด์ที่ปนอยู่กับตะกอนแขวนลอยในน้ำด้วย"
 ข้อ
3 ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ 4
ทวิ แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ 44 (พ.ศ. 2538) 
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
 "ข้อ
4 ทวิ การก่อสร้างหรือดัดแปลงอาคารประเภท ค สำหรับอาคารที่ก่อสร้าง
ในที่ดินของบุคคลที่ได้รับอนุญาตให้จัดสรรที่ดินตามกฎหมายว่าด้วยการจัดสรรที่ดินตั้งแต่
10 หลัง 
แต่ไม่เกิน 100 หลัง
จะทำระบบบำบัดน้ำเสียเป็นระบบบำบัดน้ำเสียรวมทั้งโครงการ หรือเป็นระบบ
บำบัดน้ำเสียแยกแต่ละหลัง เพื่อให้น้ำทิ้งมีคุณภาพ
ตามมาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งที่กำหนดในข้อ 4 ก็ได้"

 ให้ไว้
ณ วันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2541
  พินิจ จารุสมบัติ
  
รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ ปฏิบัติราชการแทน
 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้คือ
เนื่องจากได้มีประกาศกระทรวง
วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม
ออกตามความในกฎหมายเกี่ยวกับการส่งเสริมและรักษา
คุณภาพสิ่งแวดล้อม
กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากอาคารบางประเภทและบางขนาด
รวมทั้งมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากที่ดินจัดสรร
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดย
คำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคาร
เห็นสมควรแก้ไขข้อกำหนดเกี่ยวกับขนาดอาคารและ
ค่ามาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากอาคารตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
ฉบับที่ 44 (พ.ศ. 2538) 
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
ให้สอดคล้องกับประกาศกำหนดตาม
มาตรฐานดังกล่าว
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้ 

[รก.2541/48ก/3 - 17/08/2541]