ระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยแนวทางการปฏิบัติงานคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. 2550

ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ว่าด้วยแนวทางการปฏิบัติงานคุ้มครองพยานในคดีอาญา
พ.ศ. ๒๕๕๐
 

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดแนวทางการปฏิบัติงานคุ้มครองพยานในคดีอาญาเพื่อเป็นมาตรฐานในทางปฏิบัติให้กับพนักงานเจ้าหน้าที่ของสำนักงานคุ้มครองพยาน
และหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานในสังกัดกระทรวงยุติธรรม
และเพื่อให้การดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองพยานในคดีอาญาของสำนักงานคุ้มครองพยาน
และหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานในสังกัดกระทรวงยุติธรรมเป็นไปในแนวทางเดียวกัน
เกิดประสิทธิภาพ และสัมฤทธิ์ผล รวมทั้งเกิดประโยชน์แก่กระบวนการยุติธรรมและบุคคลซึ่งเป็นพยานในคดีอาญา

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๔๖
ประกอบพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ.
๒๕๔๖ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยแนวทางการปฏิบัติงานคุ้มครองพยานในคดีอาญา
พ.ศ. ๒๕๕๐

ข้อ ๒[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓
ในระเบียบนี้
พยาน หมายความว่า พยานบุคคลซึ่งจะมาให้
หรือได้ให้ข้อเท็จจริงต่อพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา
พนักงานผู้มีอำนาจสอบสวนคดีอาญา พนักงานผู้มีอำนาจฟ้องคดีอาญา
หรือศาลในการดำเนินคดีอาญา รวมทั้งผู้ชำนาญการพิเศษ
แต่มิให้หมายความรวมถึงจำเลยที่อ้างตนเองเป็นพยาน
ความปลอดภัย หมายความว่า ความปลอดภัยในชีวิต
ร่างกาย อนามัย เสรีภาพ ชื่อเสียง ทรัพย์สิน หรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดของพยาน
ทั้งก่อน ขณะ และหลังมาเป็นพยาน
สำนักงาน หมายความว่า สำนักงานคุ้มครองพยาน
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม
หน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยาน
หมายความว่า
หน่วยงานของรัฐในสังกัดกระทรวงยุติธรรมที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองพยานในคดีอาญา
อันได้แก่
(๑)
กรมสอบสวนคดีพิเศษ
(๒)
กรมราชทัณฑ์
(๓)
กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
(๔)
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด
พนักงานเจ้าหน้าที่ หมายความว่า
ข้าราชการของสำนักงานหรือหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยาน
ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมแต่งตั้งให้เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองพยานในคดีอาญา
คำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครอง หมายความว่า
คำสั่งที่ออกโดยผู้บังคับบัญชาหรือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายจากผู้บังคับบัญชาของสำนักงานหรือหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยาน
เพื่อมอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานคุ้มครองความปลอดภัยพยาน
มาตรการทั่วไป หมายความว่า
มาตรการทั่วไปในการคุ้มครองพยานตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองพยานในคดีอาญา
บันทึกข้อตกลง หมายความว่า
บันทึกยินยอมรับการคุ้มครองของพยานโดยมีลักษณะเป็นการกำหนดแนวทางและรายละเอียดให้พยานพึงปฏิบัติเมื่อเข้าสู่มาตรการทั่วไป

ข้อ ๔
วิธีการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการคุ้มครองพยานที่ระเบียบของสำนักงานหรือหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานมิได้กำหนดไว้โดยเฉพาะ
ให้ถือปฏิบัติตามระเบียบนี้

ข้อ ๕
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมรักษาการตามระเบียบนี้

หมวด ๑
บททั่วไป
 

ข้อ ๖
การดำเนินการอันเกี่ยวกับการคุ้มครองพยาน
และที่เกี่ยวเนื่องกับการคุ้มครองพยานรวมทั้งการเบิกจ่ายงบประมาณค่าใช้จ่ายในการคุ้มครองพยานให้ดำเนินการเป็นการลับ
ทั้งนี้ ให้คำนึงถึงความปลอดภัยของพยาน ข้อมูลและรายละเอียดเกี่ยวกับตัวพยาน
บุคคลอื่นที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพยาน พฤติการณ์แห่งคดี
ความไม่ปลอดภัยที่พยานจะได้รับ และข้อเท็จจริงอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องเป็นสำคัญ

ข้อ ๗
ในการปฏิบัติภารกิจงานคุ้มครองความปลอดภัยพยานตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองพยานในคดีอาญาให้ถือเป็นความลับ
การมอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่คุ้มครองพยานหรือสั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการคุ้มครองพยานให้กระทำเป็นลายลักษณ์อักษร
เว้นแต่ในกรณีจำเป็นหรือเร่งด่วนจะกระทำด้วยวาจาก็ได้
แต่ต้องบันทึกการมอบหมายหรือสั่งการดังกล่าวเป็นลายลักษณ์อักษรในทันทีที่สามารถกระทำได้

ข้อ ๘
การมอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่คุ้มครองพยานหรือสั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการคุ้มครองพยาน
ให้คำนึงถึง
(๑)
อำนาจหน้าที่ ความรับผิดชอบ
และขีดความสามารถของพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับมอบหมายหรือผู้รับคำสั่ง
รวมตลอดถึงการอำนวยความสะดวกและการตอบสนองความต้องการของพยาน
(๒)
ความลับ ความรวดเร็ว
และการลดขั้นตอนการปฏิบัติราชการเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการปฏิบัติราชการและการคุ้มครองความปลอดภัย
(๓)
การปฏิบัติราชการเชิงบูรณาการ

ข้อ ๙
การกำหนดวิธีการคุ้มครองพยานให้ได้รับความปลอดภัย
ให้สำนักงานและหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานคำนึงถึง
(๑)
ลักษณะของคดีอาญาที่เกี่ยวข้อง
(๒)
พฤติการณ์แห่งความไม่ปลอดภัยของพยาน
(๓)
ความเหมาะสมแก่สถานะและสภาพของพยาน
(๔)
ความยินยอมของพยาน

ข้อ ๑๐
ให้นำความในระเบียบนี้
มาใช้บังคับกับกรณีที่พยานได้ร้องขอให้นำมาตรการทั่วไปมาใช้บังคับแก่สามี ภริยา
ผู้บุพการี ผู้สืบสันดานของพยาน
หรือบุคคลอื่นที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพยานซึ่งมีผลต่อการที่พยานจะมาเป็นพยานด้วยโดยอนุโลม
เว้นแต่บุคคลดังกล่าวจะไม่ให้ความยินยอม

หมวด ๒
การคุ้มครองพยาน
 

ข้อ ๑๑
เมื่อสำนักงานหรือหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานได้อนุมัติให้พยานอยู่ในมาตรการทั่วไปแล้ว
ให้ดำเนินการดังต่อไปนี้
(๑)
มอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่คุ้มครองพยานหรือสั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการคุ้มครองพยาน
โดยกำหนดให้พนักงานเจ้าหน้าที่คนหนึ่งเป็นหัวหน้าชุดคุ้มครองและพนักงานเจ้าหน้าที่อื่นเป็นชุดคุ้มครอง
(๒)
จัดทำคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครอง

ข้อ ๑๒
คำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครองตามข้อ ๑๑ (๒)
ให้ทำเป็นหนังสือและอย่างน้อยต้องประกอบด้วย
(๑)
ชื่อหน่วยงานผู้ออกคำสั่ง และเลขที่คำสั่ง
(๒)
ชื่อตัว ชื่อสกุล และที่อยู่ของพยานที่ทำการคุ้มครอง
(๓)
วิธีการคุ้มครอง
(๔)
ระยะเวลาการคุ้มครอง และการสิ้นสุดการคุ้มครอง
(๕)
ยศ ชื่อตัว ชื่อสกุล
พร้อมทั้งตำแหน่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายให้คุ้มครองความปลอดภัยพยาน
(๖)
ยศ ชื่อตัว ชื่อสกุล พร้อมทั้งตำแหน่งของผู้ออกคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครอง
(๗)
วัน เดือน ปี ที่ออกคำสั่ง
ทั้งนี้
ให้ถือว่าการปฏิบัติภารกิจงานคุ้มครองพยานตามคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครองเป็นภารกิจนอกเหนือจากภารกิจที่ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติตามปกติ

ข้อ ๑๓
เมื่อสำนักงานหรือหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานได้อนุมัติให้พยานอยู่ในมาตรการทั่วไปแล้ว
ก่อนดำเนินการคุ้มครอง
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่จัดทำบันทึกข้อตกลงและให้พยานผู้ขอรับการคุ้มครองลงลายมือชื่อในบันทึกข้อตกลง
บันทึกข้อตกลงให้ทำเป็นหนังสือและอย่างน้อยต้องมีรายละเอียด
ดังต่อไปนี้
(๑)
การยินยอมรับการคุ้มครองของพยาน
(๒)
วิธีการคุ้มครองพยาน
(๓)
รายละเอียดแนวทางให้พยานปฏิบัติโดยให้คำนึงถึงวิธีการคุ้มครองพยาน
พฤติการณ์ความไม่ปลอดภัย และความร้ายแรงแห่งคดี
(๔)
สิทธิที่พยานพึงได้รับตามกฎหมาย
(๕)
เงื่อนไขที่กำหนดให้พยานถือปฏิบัติและผลของการที่พยานไม่ปฏิบัติตามบันทึกข้อตกลงซึ่งอาจเป็นเหตุให้การคุ้มครองพยานสิ้นสุดลง
(๖)
วัน เดือน ปี ที่ทำบันทึกข้อตกลง

หมวด ๓
การปฏิบัติที่เหมาะสมกับพยาน
 

ข้อ ๑๔
ในการดำเนินการต่าง ๆ
ของสำนักงานและหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยาน
พนักงานเจ้าหน้าที่ของสำนักงานและหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานพึงให้เกียรติแก่พยาน
ใช้วาจาสุภาพ ปฏิบัติต่อพยานอย่างมีอัธยาศัยไมตรี ไม่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม
คำนึงถึงวัฒนธรรมและประเพณีในท้องถิ่น
โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมแก่สถานะและสภาพของพยานเป็นสำคัญ
อีกทั้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครองปฏิบัติหน้าที่ด้วยความรอบคอบ
รัดกุม และเคร่งครัด โดยให้พึงตระหนักว่าพยานเป็นบุคคลที่มีความสำคัญยิ่งในการพิสูจน์ความจริงในทางอรรถคดี


หมวด
๔
การเบิกจ่ายงบประมาณค่าใช้จ่ายในการคุ้มครองพยาน
 

ข้อ ๑๕
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครองได้ดำเนินการคุ้มครองพยานแล้ว
จึงมีสิทธิได้รับค่าใช้จ่ายตามระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยค่าตอบแทนและค่าใช้จ่ายแก่พยานสามี
ภริยา ผู้บุพการี
ผู้สืบสันดานของพยานหรือบุคคลอื่นที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพยานในคดีอาญา พ.ศ.
๒๕๔๗ และที่แก้ไขเพิ่มเติม

ข้อ ๑๖
การเบิกจ่ายงบประมาณค่าใช้จ่ายในการคุ้มครองพยานตามข้อ ๑๕
ให้ดำเนินการดังนี้
(๑)
กรณีหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานได้ดำเนินการจัดให้พยานอยู่ในมาตรการทั่วไป
ให้เบิกจ่ายจากงบประมาณของหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานนั้น
(๒)
กรณีสำนักงานร้องขอโดยส่งพยานให้หน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานดำเนินการคุ้มครองพยานตามมาตรการทั่วไป
ให้เบิกจ่ายจากงบประมาณของสำนักงานตามระเบียบและวิธีการที่สำนักงานกำหนด

หมวด ๕
การรายงานผล
 

ข้อ ๑๗
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครองรายงานผลการปฏิบัติงานคุ้มครองพยาน
ความคืบหน้าทางคดี และปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้นตามลำดับชั้นถึงหัวหน้าหน่วยงานของรัฐหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายของแต่ละหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยาน
หากเป็นกรณีตามข้อ
๑๖ (๒)
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครองรายงานผลการปฏิบัติงานคุ้มครองพยาน
ความคืบหน้าทางคดี และปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้นให้สำนักงานทราบด้วย

ข้อ ๑๘
กรณีปรากฏในภายหลังว่าพยานไม่มา
ไม่ให้ถ้อยคำหรือไม่เบิกความเป็นพยานโดยไม่มีเหตุสมควร
หรือมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษพยานในความผิดฐานแจ้งข้อความอันเป็นเท็จความผิดฐานเบิกความอันเป็นเท็จในการพิจารณาคดีต่อศาล
หรือความผิดฐานทำพยานหลักฐานอันเป็นเท็จในคดีที่บุคคลนั้นเป็นพยาน
ให้หน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานแจ้งให้สำนักงานทราบเพื่อดำเนินการเรียกให้พยานนั้นคืนหรือชดใช้ค่าตอบแทนหรือค่าใช้จ่ายในการคุ้มครองพยานและบุคคลอื่นแล้วแต่กรณี


หมวด
๖
การสิ้นสุดการให้ความคุ้มครอง
 

ข้อ ๑๙
การสิ้นสุดการให้ความคุ้มครองพยาน
ให้สำนักงานและหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานทำเป็นคำสั่ง
และแจ้งให้พยานทราบโดยเร็ว
คำสั่งสิ้นสุดการให้ความคุ้มครองพยานตามวรรคหนึ่งให้ทำเป็นหนังสือ
และอย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้
(๑)
ชื่อหน่วยงานผู้ออกคำสั่ง และเลขที่คำสั่ง
(๒)
ชื่อตัว ชื่อสกุล ของพยาน
(๓)
ชื่อตัว ชื่อสกุล พร้อมทั้งตำแหน่งของผู้ออกคำสั่ง
(๔)
วัน เดือน ปีที่มีคำสั่ง และวัน เดือน ปีที่คำสั่งมีผลบังคับ
(๕)
เหตุที่ทำให้การคุ้มครองพยานสิ้นสุด
(๖)
สิทธิและเงื่อนไขการอุทธรณ์คำสั่ง
การแจ้งคำสั่งตามวรรคหนึ่งให้สำนักงานและหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยานแจ้งให้พยานทราบโดยตรง
หรือจัดส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ
แต่หากจำเป็นและเร่งด่วนอาจแจ้งทางโทรสารหรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นก็ได้


ประกาศ ณ วันที่ ๑๗
ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๐
ชาญชัย ลิขิตจิตถะ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม















ศุภกรณ/ผู้จัดทำ
๓ ธันวาคม ๒๕๕๓


[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๑๘๑ ง/หน้า ๑/๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๐