กฎกระทรวง ฉบับที่ 48 (พ.ศ. 2540) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
48 (พ.ศ. 2540)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร
พ.ศ.
2522
---------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
5 (3) และมาตรา 8 (2) และ (3) แห่งพระราช
บัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
โดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
ควบคุมอาคารออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
1 ให้ยกเลิกบทนิยามคำว่า
"สถาบันที่เชื่อถือได้" ในข้อ 1 แห่งกฎกระทรวง 
ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2527)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 และให้ใช้ความ
ต่อไปนี้แทน
  ""สถาบันที่เชื่อถือได้"
หมายความว่า ส่วนราชการหรือบริษัทจำกัดที่มีวัตถุประสงค์
ในการให้คำปรึกษาแนะนำด้านวิศวกรรม
ซึ่งมีวิศวกรประเภทวุฒิวิศวกร สาขาวิศวกรรมโยธา ตาม
กฎหมายว่าด้วยวิชาชีพวิศวกรรมเป็นผู้ให้คำปรึกษาแนะนำ
และลงลายมือชื่อรับรองผลการตรวจสอบ
งานวิศวกรรมควบคุม"
 ข้อ
2 ให้เพิ่มบทนิยามคำว่า
"วัสดุทนไฟ" "วัสดุติดไฟ" "พื้น" "ฝา"
"ผนัง 
โครงสร้างหลัก" "อาคารสูง"
"อาคารขนาดใหญ่พิเศษ" "อาคารขนาดใหญ่" "โรงแรม"
"อาคารชุด" 
และ "โรงมหรสพ" ระหว่างบทนิยามคำว่า
"กำลังแบกทานของเสาเข็ม" และคำว่า "สถาบันที่เชื่อถือได้"
ในข้อ 1
แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2527) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร 
พ.ศ. 2522
 ""วัสดุทนไฟ"
หมายความว่า วัสดุก่อสร้างที่ไม่เป็นเชื้อเพลิง
 "วัสดุติดไฟ"
หมายความว่า วัสดุก่อสร้างที่เป็นเชื้อเพลิง
 "พื้น"
หมายความว่า พื้นที่ของอาคารซึ่งบุคคลเข้าอยู่หรือใช้สอยได้ภายใน
ขอบเขตของคานหรือตงที่รับพื้น หรือภายในพื้นนั้น
หรือภายในขอบเขตของผนังอาคาร รวมทั้งเฉลียง
หรือระเบียงด้วย
 "ฝา"
หมายความว่า ส่วนก่อสร้างในด้านตั้งซึ่งกั้นแบ่งพื้นภายในอาคารให้เป็น
ห้อง ๆ
 "ผนัง"
หมายความว่า ส่วนก่อสร้างในด้านตั้งซึ่งกั้นด้านนอกหรือระหว่างหน่วย
ของอาคารให้เป็นหลักหรือเป็นหน่วยแยกจากกัน
 "โครงสร้างหลัก"
หมายความว่า ส่วนประกอบของอาคารที่เป็นเสา คาน ตง 
หรือพื้น
ซึ่งโดยสภาพถือได้ว่ามีความสำคัญต่อความมั่นคงแข็งแรงของอาคารนั้น
 "อาคารสูง"
หมายความว่า อาคารที่บุคคลอาจเข้าอยู่หรือเข้าใช้สอยได้โดยมี
ความสูงตั้งแต่ 23.00 เมตรขึ้นไป
การวัดความสูงของอาคารให้วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึง
พื้นดาดฟ้า
สำหรับอาคารทรงจั่วหรือปั้นหยาให้วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึงยอดผนังของชั้นสูงสุด
 "อาคารขนาดใหญ่พิเศษ"
หมายความว่า อาคารที่ก่อสร้างขึ้นเพื่อใช้อาคารหรือ
ส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารเป็นที่อยู่อาศัยหรือประกอบกิจการประเภทเดียวหรือหลายประเภท
โดยมีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันตั้งแต่
10,000 ตารางเมตรขึ้นไป
 "อาคารขนาดใหญ่"
หมายความว่า อาคารที่ก่อสร้างขึ้นเพื่อใช้อาคารหรือ
ส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารเป็นที่อยู่อาศัยหรือเป็นที่ประกอบกิจการประเภทเดียวหรือหลายประเภท
โดยมีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน
2,000 ตารางเมตร หรืออาคารที่มี
ความสูงตั้งแต่ 15.00 เมตรขึ้นไป และมีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน
1,000 ตารางเมตร แต่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร
การวัดความสูงของอาคารให้วัดจากระดับพื้นดิน
ที่ก่อสร้างถึงพื้นดาดฟ้า
สำหรับอาคารทรงจั่วหรือปั้นหยาให้วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึง
ยอดผนังของชั้นสูงสุด
 "โรงแรม"
หมายความว่า อาคารหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารที่ใช้เป็นโรงแรม
ตามกฎหมายว่าด้วยโรงแรม
 "อาคารชุด"
หมายความว่า อาคารชุดตามกฎหมายว่าด้วยอาคารชุด
 "โรงมหรสพ"
หมายความว่า อาคารหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารที่ใช้เป็น
โรงมหรสพตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันภยันตรายอันเกิดแต่การเล่นมหรสพ"
 ข้อ
3 ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ 23
ข้อ 24 ข้อ 25 ข้อ 26 ข้อ 27 และข้อ 28 
แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2527)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
 "ข้อ
23
ส่วนประกอบของช่องทางหนีไฟหรือโครงสร้างหลักสำหรับอาคารที่มี
ความสูงเกิน 3 ชั้น ต้องไม่เป็นวัสดุติดไฟ
 ข้อ
24
โครงสร้างหลักของอาคารดังต่อไปนี้
 (1)
อาคารสำหรับใช้เป็นคลังสินค้า โรงมหรสพ โรงแรม อาคารชุด หรือ
สถานพยาบาล
 (2)
อาคารสำหรับใช้เพื่อกิจการพาณิชยกรรม การอุตสาหกรรม การศึกษา 
การสาธารณสุข หรือสำนักงานหรือที่ทำการที่มีความสูงตั้งแต่
3 ชั้นขึ้นไป และมีพื้นที่รวมกันทุกชั้น
หรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน 1,000 ตารางเมตร
 (3)
อาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ อาคารขนาดใหญ่ หรืออาคารหรือ
ส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารที่ใช้เป็นหอประชุม
 ให้ก่อสร้างด้วยวัสดุทนไฟที่มีลักษณะและคุณสมบัติดังต่อไปนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ในกรณีโครงสร้างหลักมีขนาดระหว่างขนาดที่กำหนดในตาราง
ให้คำนวณหา
ความหนาน้อยสุดของคอนกรีตที่หุ้มเหล็กเสริมหรือคอนกรีตหุ้มเหล็กโดยวิธีเทียบอัตราส่วน
 ในกรณีโครงสร้างหลักก่อสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กหรือคอนกรีตอัดแรง
ที่มีขนาดหรือมีความหนาของคอนกรีตที่หุ้มเหล็กเสริมหรือคอนกรีตหุ้มเหล็กน้อยกว่าที่กำหนดไว้
ในตารางข้างต้น
จะต้องใช้วัสดุอื่นหุ้มเพิ่มเติมหรือต้องป้องกันโดยวิธีอื่นเพื่อช่วยทำให้เสาหรือ
คานมีอัตราการทนไฟได้ไม่น้อยกว่าสามชั่วโมง
และตงหรือพื้นต้องมีอัตราการทนไฟได้ไม่น้อยกว่า
สองชั่วโมง
โดยจะต้องมีเอกสารรับรองอัตราการทนไฟจากสถาบันที่เชื่อถือได้ประกอบการขอ
อนุญาต
 ในกรณีโครงสร้างหลักที่เป็นเสาหรือคานที่ก่อสร้างด้วยเหล็กโครงสร้างรูปพรรณ
ที่ไม่ได้ใช้คอนกรีตหุ้มต้องป้องกันโดยวิธีอื่นเพื่อให้มีอัตราการทนไฟได้ไม่น้อยกว่าสามชั่วโมง
โดยจะต้องมีเอกสารรับรองอัตราการทนไฟจากสถาบันที่เชื่อถือได้ประกอบการขออนุญาต
 วิธีการทดสอบอัตราการทนไฟตามวรรคสองและวรรคสาม
ให้เป็นไปตาม
มาตรฐานเอเอสทีเอ็ม อี 119 (ASTM E 119)
 ข้อ
25
วัสดุที่ใช้ตกแต่งผิวภายนอกอาคารหรือใช้เป็นผนังอาคารจะต้องยึดเกาะ
กับตัวอาคารด้วยวิธีที่ไม่ก่อให้เกิดการร่วงหล่น
อันอาจจะทำให้เกิดอันตรายหรือความเสียหายได้
 ข้อ
26
วัสดุก่อสร้างที่ใช้ภายในอาคารจะต้องไม่ทำให้เกิดสารแขวนลอยใน
อากาศอันอาจเกิดอันตรายต่อสุขภาพ เช่น ใยหิน ซิลิกา
หรือใยแก้ว เว้นแต่จะได้ฉาบหุ้มหรือปิดวัสดุ
นั้นไว้เพื่อป้องกันมิให้เกิดสารแขวนลอยฟุ้งกระจายและสัมผัสกับอากาศที่บริเวณใช้สอยของอาคาร
 ข้อ
27
วัสดุที่เป็นผิวของผนังภายนอกอาคารหรือที่ใช้ตกแต่งผิวภายนอกอาคาร
จะต้องมีปริมาณการสะท้อนแสงได้ไม่เกินร้อยละสามสิบ
 ข้อ
28 กระจกที่ใช้ทำผนังภายนอกอาคารที่เป็นอาคารสูง
อาคารขนาดใหญ่พิเศษ 
และอาคารขนาดใหญ่ต้องเป็นกระจกตั้งแต่ 2
ชั้นขึ้นไปประกบกันโดยมีวัสดุคั่นกลางระหว่างชั้นและ
ยึดกระจกแต่ละชั้นให้ติดแน่นเป็นแผ่นเดียวกัน
และกระจกแต่ละชั้นต้องมีคุณสมบัติในการป้องกันหรือ
ลดอันตรายจากการบาดของเศษกระจกเมื่อกระจกแตก
และวัสดุคั่นกลางต้องยึดเศษหรือชิ้นกระจก
ไม่ให้หลุดออกมาเมื่อกระจกแตกร้าวหรือราน
 กระจกที่ติดกับราวกันตกและกระจกที่ใช้เป็นฝาของห้องโถงหรือทางเดินร่วมภายใน
อาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ
และอาคารขนาดใหญ่ต้องมีคุณสมบัติในการป้องกันหรือลดอันตราย
จากการบาดของเศษกระจกเมื่อกระจกแตก"

 ให้ไว้
ณ วันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2540
  เสนาะ เทียนทอง
  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

[ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]

+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่ปัจจุบันโครงสร้างหลักของอาคาร
ส่วนใหญ่จะใช้วัสดุที่มีอัตราการทนไฟได้ไม่นาน
เมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้อาคารดังกล่าวจะเกิดการ
ยุบตัวหรือพังทลายได้ง่ายทำให้ไม่สามารถเข้าช่วยเหลือหรือขนย้ายประชาชนหรือทรัพย์สินออกจาก
อาคารดังกล่าวได้ทัน อันก่อให้เกิดความเสียหายแก่ชีวิต
ร่างกาย หรือทรัพย์สินของประชาชน
จำนวนมาก
และประกอบกับปัจจุบันมีการใช้กระจกในการก่อสร้างอาคารอย่างแพร่หลายโดย
กฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคารไม่ได้กำหนดคุณสมบัติไว้
ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิตหรือ
ร่างกายของประชาชนเมื่อกระจกแตก ร้าวหรือราน
หรือรบกวนบุคคลอื่นเนื่องจากแสงสะท้อนของ
กระจก
สมควรกำหนดลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุที่ใช้เป็นโครงสร้างหลักของอาคาร และ
กระจกที่ใช้ในการก่อสร้างอาคารเพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นจากเหตุเพลิงไหม้
จึงจำเป็น
ต้องออกกฎกระทรวงนี้

[รก.2540/52ก/33 - 02/10/2540]