กฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 73 (พ.ศ. 2524) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช 2478
กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๗๓ (พ.ศ. ๒๕๒๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๙๘
----------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่อง
แบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๘๗
นายกรัฐมนตรีออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีไว้ 
ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ ให้ยกเลิกกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ ๖๒ (พ.ศ.๒๕๑๒) ออกตาม
ความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘
 ข้อ
๒ ให้สารวัตรตามกฎหมายว่าด้วยโรคระบาดสัตว์ แต่งเครื่องแบบพิเศษตาม
กฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้

   หมวด ๑
 
เครื่องแบบสารวัตรชาย
  ----------

 ข้อ
๓ เครื่องแบบทำงานมี ๒ แบบ คือ
 ๓.๑
เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย
 ๓.๑.๑
หมวกทรงหม้อตาลสีกากี
 ๓.๑.๒
เสื้อคอพับสีกากี
 ๓.๑.๓
กางเกงขายาวสีกากี
 ๓.๑.๔
เข็มขัดด้ายถักสีกากี
 ๓.๑.๕
รองเท้าหุ้มส้นสีดำหรือสีน้ำตาลชนิดผูกเชือก
 ๓.๑.๖
ถุงเท้าสั้นสีดำหรือสีน้ำตาล
 ๓.๒
เครื่องแบบสีขาว ประกอบด้วย
 ๓.๒.๑
หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
 ๓.๒.๒
เสื้อคอพับสีขาว
 ๓.๒.๓
กางเกงขายาวสีขาว
 ๓.๒.๔
เข็มขัดด้ายถักสีขาว
 ๓.๒.๕
รองเท้าหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำชนิดผูกเชือก
 ๓.๒.๖
ถุงเท้าสั้นสีขาวหรือสีดำ
 ข้อ
๔ หมวกมี ๒ แบบ คือ
 ๔.๑
หมวกทรงหม้อตาลสีกากี มีส่วนประกอบ คือ
 ๔.๑.๑
กะบังทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
 ๔.๑.๒
สายรัดคางกว้าง๑.๒ เซนติเมตร ทำด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง
 ปลายสายมีดุมโลหะติดอยู่ที่ริมขอบหมวกข้างละ
๑ ดุม
 ๔.๑.๓
ผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร
 ๔.๑.๔
ตราหน้าหมวกรูปครุฑปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง
 ๔.๒
หมวกทรงหม้อตาลสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกทรง
หม้อตาลสีกากี
 ข้อ
๕ เสื้อมี ๒ แบบ คือ
 ๕.๑
เสื้อคอพับสีกากี แขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมโลหะข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น
เพียงศอกที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑
กระเป๋าตรงกลางกระเป๋ามีรอยจีบตามทางดิ่ง มีปกรูปมนชาย
กลางแหลมขัดดุมโลหะข้างละ ๑ ดุม
และมีอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำ เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อ
ไว้ภายในกางเกง
 ๕.๒
เสื้อคอพับสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากี
 ข้อ
๖ กางเกงมี ๒ แบบ คือ
 ๖.๑
กางเกงขายาวสีกากี ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม กว้างไม่น้อยกว่า 
๒๓ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตร
ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียว
กับกางเกงกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๕ ห่วง
ด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า และจะมี
กระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปกก็ได้
 ๖.๒
กางเกงขายาวสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสี
กากี
 ข้อ
๗ เข็มขัดมี ๒ แบบ คือ
 ๗.๑
เข็มขัดด้ายถักสีกากี กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง 
กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕.๕ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยง
กึ่งกลางมีรูปพระพิรุณทรงนาคสีทองไม่มี
เข็มสำหรับสอดรูปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
 ๗.๒
เข็มขัดด้ายถักสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถัก
สีกากี
 ข้อ
๘ รองเท้ามี ๓ แบบ คือ
 ๘.๑
รองเท้าหุ้มส้นสีดำ
 ๘.๒
รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล
 ๘.๓
รองเท้าหุ้มส้นสีขาว
 ข้อ
๙ ถุงเท้าสั้นสีเดียวกับรองเท้า
 

  หมวด ๒
 
เครื่องแบบสารวัตรหญิง
  ----------

 ข้อ
๑๐ เครื่องแบบทำงานมี ๒ แบบ คือ
 ๑๐.๑
เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย
 ๑๐.๑.๑
หมวกพับปีกสีกากี
 ๑๐.๑.๒
เสื้อคอพับสีกากี
 ๑๐.๑.๓
กระโปรงสีกากี
 ๑๐.๑.๔
เข็มขัดหนังสีน้ำตาล
 ๑๐.๑.๕
รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล
 ๑๐.๑.๖
ถุงเท้า ถ้าจะใช้ให้ใช้ถุงเท้ายาวสีเนื้อ
 ๑๐.๒
เครื่องแบบสีขาว ประกอบด้วย
 ๑๐.๒.๑
หมวกพับปีกสีขาว
 ๑๐.๒.๒
เสื้อคอพับสีขาว
 ๑๐.๒.๓
กระโปรงสีน้ำเงินดำ
 ๑๐.๒.๔
เข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ
 ๑๐.๒.๕
รองเท้าหุ้มส้นสีดำ
 ๑๐.๒.๖
ถุงเท้า ถ้าจะใช้ให้ใช้ถุงเท้ายาวสีเนื้อ
 ข้อ
๑๑ หมวกมี ๒ แบบ คือ
 ๑๑.๑
หมวกพับปีกสีกากี ตัวหมวกสีกากี ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ มีผ้าพันหมวกสี
น้ำเงินดำห้อยชายหลัง
ด้านหน้ามีตราหน้าหมวกรูปครุฑปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง
 ๑๑.๒
หมวกพับปีกสีขาว ตัวหมวกสีขาว ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ มีลักษณะและส่วน
ประกอบเช่นเดียวกับหมวกพับปีกสีกากี
 ข้อ
๑๒ เสื้อมี ๒ แบบ คือ
 ๑๒.๑
เสื้อคอพับสีกากี แขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมโลหะข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น
เพียงศอกที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า
ตรงกลางกระเป๋ามีรอยจีบตามทางดิ่ง มีปกรูปมน
ชายกลางแหลมขัดดุมโลหะข้างละ ๑ ดุม
และมีอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำเมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชาย
เสื้อไว้ภายในกระโปรง
 ๑๒.๒
เสื้อคอพับสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากี
 ข้อ
๑๓ กระโปรงมี ๒ แบบ คือ
 ๑๓.๑
กระโปรงสีกากี ขนาดยาวต่ำกว่าเข่าพองาม มีจีบข้างแบบธรรมดา
 ๑๓.๒
กระโปรงสีน้ำเงินดำ มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับกระโปรงสี
กากี
 ข้อ
๑๔ เข็มขัดมี ๒ แบบ คือ
 ๑๔.๑
เข็มขัดหนังสีน้ำตาล กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง
กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕.๕ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยง
กึ่งกลางมีรูปพระพิรุณทรงนาคสีทอง ไม่มี
เข็มสำหรับสอดรู
 ๑๔.๒
เข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเข็มขัดหนัง
สีน้ำตาล
 ข้อ
๑๕ รองเท้าเป็นรองเท้าหุ้มส้นชนิดไม่ผูกเชือกสีน้ำตาลหรือสีดำ ส้นใหญ่พอ
ควร สูงไม่เกิน ๕ เซนติเมตร

  หมวด ๓
 
อินทรธนูและเครื่องหมาย
  ----------

 ข้อ
๑๖ อินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาดเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมยาวตามขนาด
ของบ่าปลายตัดมุมเป็นสามเหลี่ยมติดดุมโลหะมีส่วนกว้างดังนี้
 สารวัตรชาย กว้าง ๕ เซนติเมตร
 สารวัตรหญิง กว้าง ๔ เซนติเมตร
 ข้อ
๑๗ เครื่องหมายบนอินทรธนู มีดังนี้
 ๑๗.๑
แถบสักหลาดสีฟ้าหม่น กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ติดบนอินทรธนูตอนที่ชิด
กับไหล่ข้างละ ๑ แถบ
 ๑๗.๒
แถบดิ้นทอง ติดถัดจากแถบสักหลาดสีฟ้าหม่นมีขนาดดังนี้
 แถบขนาดพิเศษ
กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร
 แถบขนาดใหญ่
กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
 บนอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำทั้งสองข้าง
มีจำนวนแถบตามชั้น คือ
 ชั้น
๑ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ และแถบขนาดพิเศษ ๑ แถบ ให้แถบขนาดพิเศษ
อยู่ทางด้านไหล่
 ชั้น
๒ แถบขนาดใหญ่ ๔ แถบ
 ชั้น
๓ แถบขนาดใหญ่ ๓ แถบ
 ชั้น
๔ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ
 ชั้น
๕ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ
 ในกรณีมีแถบดิ้นทองมากกว่า
๑ แถบ ให้มีแถบสักหลาดสีฟ้าหม่นสอดระหว่าง
แถบดิ้นทองด้วย
 เหนือแถบดิ้นทอง
ให้มีรูปพระพิรุณทรงนาคและลายกนกปักด้วยดิ้นทองหรือ
วัตถุเทียมดิ้นทองทั้งสองข้าง
 ผู้ใดจะใช้แถบอินทรธนูชั้นใดให้เป็นไปตามบัญชีท้ายกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้
 ข้อ
๑๘ ให้มีป้ายชื่อเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดกว้าง ๓ เซนติเมตร ยาว ๗ 
เซนติเมตร พื้นสีดำตัวอักษรสีขาว
ด้านบนมีชื่อตัวกับชื่อสกุล ด้านล่างมีคำว่า `สารวัตรกรมปศุ
สัตว์' ถัดลงมามีคำว่า "VETERINARY INSPECTOR"
และให้ประดับป้ายชื่อนี้ที่อกเสื้อเหนือ
กระเป๋าบนขวา
 ข้อ
๑๙ ตราหน้าหมวกเป็นรูปครุฑ ปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองบน
หมอนสักหลาดสีน้ำเงินดำอยู่ในวงฐานแป้น ปลายแหลมรูปใบโพ
ด้านข้างตัวครุฑมีช่อชัยพฤกษ์
ทำด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองตวัดขึ้นไปทางด้านบน มี
๒ ขนาด คือ
 ๑๙.๑
สารวัตรชายกว้าง ๗ เซนติเมตร สูง ๗ เซนติเมตร
 ๑๙.๒
สารวัตรหญิงกว้าง ๖ เซนติเมตร สูง ๖ เซนติเมตร
 ข้อ
๒๐ ดุมโลหะใช้สีทอง ลักษณะกลมนูนเล็กน้อย ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ 
เซนติเมตร
มีลายเส้นเกลียวเชือกเป็นขอบโดยรอบภายในเส้นขอบมีลายดุนรูปครุฑ

  หมวด ๔
  เบ็ดเตล็ด
  ----------

 ข้อ
๒๑ ผู้ซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ หรือได้รับพระบรมราชานุ
ญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
ให้ใช้แพรแถบอย่างเดียวกับแพรแถบเครื่อง
ราชอิสริยาภรณ์นั้น ทำเป็นแถบกว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ยาว ๓
เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อข้างซ้าย
เหนือกระเป๋าเว้นแต่เครื่องราชอิสริยาภรณ์ใดซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้ประดับที่อกเสื้อข้างขวา
ก็ให้
ติดแพรแถบที่อกเสื้อข้างขวาเหนือป้ายชื่อ
และสำหรับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ใดมี
กฎหมายกำหนดให้มีเครื่องหมายสำหรับแพรแถบ
ให้ประดับเครื่องหมายสำหรับแพรแถบเครื่อง
ราชอิสริยาภรณ์นั้นด้วย
 ในกรณีมีแพรแถบหลายแถบ
ให้ติดเรียงกันเป็นแถวตามยาวแถวละไม่เกิน ๕ แถบ
 ข้อ
๒๒ เครื่องแบบตามกฎนี้แบบใด จะต้องแต่งในโอกาสใดให้เป็นไปตามที่
อธิบดีกรมปศุสัตว์กำหนด
 ข้อ
๒๓ ให้กรมปศุสัตว์จัดทำหรือเขียนรูปเครื่องแบบเป็นตัวอย่างไว้เป็นมาตร
ฐานและสอดส่องควบคุมการแต่งเครื่องแบบให้เป็นไปตามกฎนี้

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๔
 
พลเอก ป. ติณสูลานนท์
 
นายกรัฐมนตรี


  บัญชีท้ายกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
 
ฉบับที่ ๗๓ (พ.ศ. ๒๕๒๔)
 ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
 พุทธศักราช ๒๔๗๘
  ----------

 ข้าราชการพลเรือนซึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นสารวัตร
แถบบนอินทรธนู
 ระดับ
๗ ขึ้นไป ชั้น
๑
 ระดับ
๖ และระดับ ๕ ชั้น
๒
 ระดับ
๔ และระดับ ๓ ชั้น
๓
 ระดับ
๒ ชั้น
๔
 ระดับ
๑ ชั้น
๕

+------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหต ุ:-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ เนื่องจากกฎสำนักนายก
รัฐมนตรีฉบับที่ ๖๒ (พ.ศ.๒๕๑๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่าย
พลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
ได้กำหนดเครื่องแบบพิเศษสำหรับสัตวแพทย์ผู้ปฏิบัติหน้าที่ในด่าน
กักสัตว์ท่าเข้าหรือท่าออก ตามกฎหมายว่าด้วยโรคระบาดสัตว์
ต่อมาได้มีประกาศกรมปศุสัตว์แต่ง
ตั้งเจ้าหน้าที่สัตวแพทย์และผู้ดำรงตำแหน่งอื่น ๆ
เป็นสารวัตรเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติ
โรคระบาดสัตว์ พ.ศ. ๒๔๙๙
โดยให้มีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดต่อบทแห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว
รวมทั้งยึดสัตว์และซากสัตว์ที่เกี่ยวกับการกระทำผิดตามพระราชบัญญัตินี้
แต่กฎสำนักนายก
รัฐมนตรีดังกล่าวยังมิได้กำหนดเครื่องแบบพิเศษสำหรับสารวัตรไว้
สมควรปรับปรุงกฎสำนัก
นายกรัฐมนตรี ฉบับที่ ๖๒ (พ.ศ. ๒๕๑๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราช
การฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
และกำหนดเครื่องแบบพิเศษสำหรับสารวัตรขึ้นไว้ จึงจำ
เป็นต้องออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้

[รก.๒๕๒๔/๒๐๗/๑๐พ./๑๘ ธันวาคม ๒๕๒๔]