กฎกระทรวง (พ.ศ.2534) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช 2477 ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ 75
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๓๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๕[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๑๔ และมาตรา
๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑
ให้ยกเลิกความใน (๓) ของข้อ ๔ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๓) เครื่องแบบสนาม ประกอบด้วย
(ก)
หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียวหรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
(ข) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว
หรือเสื้อสนามคอเปิดสีกากีเกมเขียว
(ค) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกหรือกางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
(ง) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบสนามตาม (ก) (ข) และ (ค)
ในบางโอกาสจะใช้สีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศก็ได้
เครื่องแบบชนิดนี้ให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย

ข้อ ๒
ให้ยกเลิกความใน (๖) ของข้อ ๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช
๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๖๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๖) เครื่องแบบสนามเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย
สำหรับนายทหารประทวนมีเครื่องแบบสนามเพิ่มเติมขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว
หรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
(ข) เสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
(ค) กางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
(ง) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบสนามตาม (ก) (ข) และ (ค) ในบางโอกาสจะใช้สีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศก็ได้
เครื่องแบบชนิดนี้ให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย

ข้อ ๓
ให้ยกเลิกความใน (๖) ของข้อ ๙ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๘)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๖๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๖) เครื่องแบบสนาม ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว หรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
(ข) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว
หรือเสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
(ค)
กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกหรือกางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
(ง) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบสนามตาม (ก) (ข) และ (ค)
ในบางโอกาสจะใช้สีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศก็ได้
เครื่องแบบชนิดนี้ให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย

ข้อ ๔
ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๑ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๑๑ เสื้อ
มี ๑๐ แบบ คือ
(๑) เสื้อคอพับสีกากีแกมเขียว ที่คอและแนวสาบอกมีดุม ๕ ดุม
แขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ไม่มีแถบ
มีปกขัดดุม ข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
กับมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเล็กทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตร นักเรียน นายทหาร นายทหารประทวน
และนักเรียนนายสิบ ถ้ามิได้บังคับแถวหรือประจำแถว จะผูกผ้าผูกคอสีกากีแกมเขียว
เงื่อนกะลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่ ๒ ก็ได้
แต่ในโอกาสไว้ทุกข์ให้ใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี
ในบางโอกาส เสื้อนี้จะใช้แขนสั้นเพียงข้อศอกก็ได้
(๒) เสื้อคอพับสีกากีนวลแกมเขียว ที่คอและแนวสาบอกมีดุม ๕
ดุม แขนสั้นเพียงข้อศอกที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ไม่มีแถบ
มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
กับมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเล็กทำด้วยวัตถุสีกากีนวลแกมเขียว
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
(๓) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว มี ๒ ชนิด คือ
(ก) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด ๔ กระเป๋า
ตัวเสื้อปล่อยยาวถึงตะโพก ปกเสื้อแบะมุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ
มีดุม ๕ ดุม
แขนเสื้อยาวรูปทรงกระบอกที่ปลายแขนเสื้อทั้งสองตรงด้านในชิดลำตัวติดแผ่นรัดข้อมือขนาดกว้าง
๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม. ห่างจากปลายแขนเสื้อพองาม ชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลังขัดดุม
๑ ดุม ติดกับแขนเสื้อในแนวเดียวกันมีดุมอีก ๑ ดุม สำหรับรัดปลายแขนเสื้อ
ตัวเสื้อด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะไม่มีแถบ มีปกรูปสีเหลี่ยม มุมปกเสมอกัน ขัดดุมตรงกลางปก ๑
ดุม มุมกระเป๋าตัดมนพองาม กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามยืดชาย
ตัวกระเป๋าพับจีบตรงกลาง มุมกระเป๋าตัดมนพองาม
มีปกรูปสี่เหลี่ยมมุมปกเยื้องเฉียงต่ำไปทางข้างตัวเล็กน้อยพองาม ขัดดุม ๒ ดุม
ตรงมุมปกด้านล่างตัวเสื้อด้านหลังในแนวเอวติดแผ่นรัดเอวขนาดกว้าง ๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม.
๒ แผ่น ชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหน้า ขัดดุม ๑ ดุม
ติดกับตัวเสื้อในแนวเดียวกันมีดุมที่ตะเข็บข้างอีก ข้างละ ๑ ดุม
สำหรับขัดเอวดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
ทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้ปล่อยชายเสื้อไว้นอกกางเกงแต่ในบางโอกาสจะสวมโดยสอดชายเสื้อไว้ในกางเกง
หรือจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือข้อศอกก็ได้
(ข) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด ๒ กระเป๋า ปกเสื้อแบะ
มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ ที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม
แขนยาวรูปทรงกระบอกที่อกมีกระเป๋าข้างละ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าปะไม่มีแถบ
มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
ทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียวชายไม่มีเว้าเมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
ในบางโอกาสที่ไม่เป็นพิธีการจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือข้อศอกก็ได้
(๔) เสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
ตัวเสื้อปล่อยยาวถึงตะโพก ปกเสื้อแบะ มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ
มีดุม ๖ ดุม
แขนเสื้อยาวรูปทรงกระบอกที่ปลายแขนเสื้อทั้งสองข้างตรงด้านในชิดลำตัวติดแผ่นรัดข้อมือขนาดกว้าง
๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม. ห่างจากปลายแขนเสื้อพองามชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลัง
ขัดดุม ๑ ดุม ติดกับแขนเสื้อในแนวเดียวกัน มีดุมอีก ๑ ดุม สำหรับรัดปลายแขนเสื้อ
ที่แขนเสื้อด้านขวาเหนือข้อศอก มีกระเป๋าปะขนาดเล็กขยายได้มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม
๑ ดุม ตัวเสื้อด้านหน้าที่กระเป๋าบนและกระเป๋าล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าปะยืดรูปสี่เหลี่ยม ชายข้างทั้งสองข้างพับจีบ
เพื่อให้ขยายได้ชายล่างเย็บติดกับตัวเสื้อ มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒ ดุม
กระเป๋าล่างให้ชายล่างของกระเป๋าอยู่ชิดกับตะเข็บชายเสื้อ
ตัวเสื้อด้านหลังในแนวเอวติดแผ่นรัดเอวขนาดกว้าง ๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม. ๒ แผ่น
ชายเป็นรูปสี่เหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลัง ขัดดุม ๑ ดุม ติดกับตัวเสื้อในแนวเดียวกัน
มีดุมอีกข้างละ ๑ ดุม สำหรับรัดเอว ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒
ซม. ทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว
รังดุมทั้งหมดให้ซ่อนไว้ภายในเสื้อและด้านในของฝากระเป๋า เมื่อสวมเสื้อนี้ให้ปล่อยชายเสื้อไว้นอกกางเกง
หรือจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือข้อศอกก็ได้
(๕) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากีแกมเขียว แบนคอป้าน
มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่ตะเข็บกลางเปิดชายเสื้อไว้ถึงแนวเอว
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๔ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะ มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง
มีปกรูปมนชายกลางแหลมกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่าม มีปกรูปตัดชายมน
ปกกระเป๋าทั้งสี่ขัดดุมโลหะสีทองขนาดกลาง กระเป๋าละ ๑ ดุม และมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ
๑ ดุม
เสื้อแบบนี้ให้ใช้กับเสื้อคอพับสีกากีนวลแกมเขียวแขนยาว
ผูกผ้าผูกคอสีกากีแกมเขียวเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
แต่ในโอกาสไว้ทุกข์ให้ใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี
(๖) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๕ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปกรูปมนชายกลางแหลม กระเป๋าล่างไม่มีปก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นนายสิบ นักเรียนนายสิบ และพลทหาร
มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ ๑ ดุม สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
นักเรียนนายทหาร และนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ใช้อินทรธนูแข็ง
เว้นแต่นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เมื่อปฏิบัติหน้าที่ที่ต้องใช้อาวุธปืนเล็กยาวประกอบ
จะใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ ๑ ดุมก็ได้
เฉพาะนักเรียนนายร้อยเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์และนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้าเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศ
หรือเครื่องแบบเต็มยศ ให้มีกรีทองเหลืองที่บั้นเอวเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
นายทหารสัญญาบัตรสังกัดกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และนักเรียนนายร้อย เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
ให้มีปลอกคอเสื้อ และปลอกข้อมือเสื้อ ทำด้วยสักหลาดสีแดง ลักษณะดังนี้
นักเรียนนายร้อย ที่ปลายปลอกคอโดยรอบ มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑
ซม. และรอบนอกแถบมีลวดไหมสีทองขด กว้าง ๐.๕ ซม. ที่ต้นปลอกข้อมือ
โดยรอบมีแถบไหมสีทอง ๒ แถบ กว้างแถบละ ๑ ซม. ห่างกัน ๑ ซม.
ด้านนอกของแถบไหมสีทองทั้ง ๒ แถบ มีลวดไหมสีทองขด กว้าง ๐.๕ ซม.
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
นายดาบและนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายร้อย
ที่ปลายปลอกคอและที่ต้นปลอกคอมีแถบไหมสีทองกว้าง ๑ ซม.
ริมนอกของแถบไหมสีทองด้านปลายปลอกคอมีแถบไหมสีทอง ๒ แถบกว้างแถบละ ๑ ซม. ห่างกัน ๑
ซม. ด้านนอกของแถบไหมสีทองทั้ง ๒ แถบ มีลวดไหมสีทองขดกว้าง๐.๕ ซม.
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพันขึ้นไปที่ปลายปลอกคอและที่ต้นปลอกคอโดยรอบมีแถบไหมสีทอง
กว้างแถบละ ๑ ซม. และถัดจากแถบไหมสีทองด้านปลายปลอกคอเข้ามา ๐.๕ ซม. มีแถบไหมสีทอง
กว้าง ๐.๕ ซม. อีก ๑
แถบริมนอกของแถบไหมสีทองด้านปลายปลอกคอมีลวดไหมสีทองขดกว้าง ๐.๕ ซม. ที่ต้นปลอกข้อมือโดยรอบมีแถบไหมสีทอง ๓
แถบ แถบริม ๒ แถบกว้างแถบละ ๑ ซม. แถบกลางกว้าง ๐.๕ ซม. ห่างกัน ๐.๕ ซม.
ริมนอกของแถบไหมสีทองมีลวดไหมสีทองขดกว้าง ๐.๕ ซม. ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง
๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
(๗) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
คอแบะกว้างไม่มีบาก กลมมนจนถึงชายพับแหลมใต้อก ปาดเอว
ด้านหน้าระหว่างชายคอพับกับชายเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๒ ดุม ตามทางดิ่ง
และที่ใต้ชายพับแหลมมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน
เสื้อแบบนี้ใช้อินทรธนูแข็ง
และให้ใช้เสื้อและเครื่องประกอบแล้วแต่กรณี คือ
(ก) เสื้อกั๊กสีขาว หน้าอกเว้า มีปก
ชายล่างสุดของเสื้อบากเป็นรูปสามเหลี่ยม
ระหว่างหน้าอกกับชายเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม
(ข) เชิ้ตอกแข็งสีขาวหรือเชิ้ตอกจีบสีขาว แขนยาว ข้อมือแข็ง
ขัดดุมคอแข็งชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ค) เชิ้ตอกอ่อนสีขาว แขนยาวข้อมือพับขัดดุม ที่แนวอกมีสาบ
คอพับ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ง) แพรแถบรัดเอวสีเดียวกับสาบอินทรธนู กึ่งกลางด้านหน้า
กว้าง ๑๒ ซม. ปลายทั้ง ๒ ข้าง กว้าง ๑๑ ซม. ยาวเท่าขนาดเอวของผู้ใช้
(๘) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว
(๙) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ก)
ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
คอและข้อมือทำด้วยกำมะหยี่สีดำ ที่ปลายคอโดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ
ที่ข้อมือด้านนอกปักรูปอักษรสพปมจ สีเหลืองและสีขาวไขว้กัน ใต้รูปอักษรมีแถบกว้าง
๐.๕ ซม. รอบข้อมือเป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีดุม โลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ มีกระเป๋าหลัง ๒ ข้าง ปากกระเป๋าทำด้วยกำมะหยี่สีดำ
ที่คอด้านหน้า ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ และที่ปากกระเป๋าหลัง
ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์นายทหารสัญญาบัตร มีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร
และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ข)
ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
ทำด้วยสักหลาดเสิร์จหรือผ้ามีปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดสีบานเย็น
มีลักษณะดังนี้
พลทหารและนายทหารประทวนที่ต้นและปลายปลอกคอโดยรอบมีแถบกว้าง
๑ ซม. ๑ แถบ ที่ต้นปลอกข้อมือโดยรอบ มีแถบ กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบ
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
นายดาบและนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายร้อย
ใช้เช่นเดียวกับนายทหารประทวนแต่รอบนอกแถบมีลวดไหมสีทองขด
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพันขึ้นไป
ใช้เช่นเดียวกับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายร้อยแต่ที่ปลอกคอมีแถบ กว้าง ๐.๕ ซม.
เพิ่มขึ้น ๑ แถบ ค่อนไปทางแถบปลายคอกับที่ปลอกข้อมือมีแถบกลาง กว้าง ๐.๕ ซม.
เพิ่มขึ้น ๑ แถบ
แถบสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ค) ทหารในกองบังคับการกรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
และในกองพันที่ ๑ กับกองพันที่ ๒ กรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินแก่ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่คอโดยรอบและที่ข้อมือโดยรอบมีแถบ
๒ แถบ แถบบน กว้าง ๑ ซม. แถบล่างกว้าง ๒ ซม. และที่เอวด้านหลังมีแถบกว้าง ๑ ซม.
ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
แถบสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลหทารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ง)
ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินหม่น ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒
แถว แถวละ ๖ ดุม ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง ๒ แถว แถวละ ๓ ดุม
ที่ปลายคอโดยรอบ และที่ข้อมือโดยรอบมีแถบกว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ที่เอวด้านหลังมีแถบ
กว้าง ๑ ซม. ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง
มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
แถบสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(จ) ทหารในหน่วยทหารปืนใหญ่ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเหลืองที่แนวอก มีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดสีดำที่ปลายปลอกคอ โดยรอบมีแถบสีเหลือง ๒ แถบ
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
สีเหลืองอยู่ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีลายกระหนกด้านละ
๑ ลาย ด้านใต้รูปอักษร มีแถบกว้าง ๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง
๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านบนมีแถบสีเหลือง โดยรอบ ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง
๒ ข้าง มีลายกระหนกปักบนสักหลาดสีดำ ข้างละ ๓ ลาย
ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็นลายกระหนก
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบเว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายกระหนก
แถบ รูปอักษร และลายกระหนกสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหานประทวนชั้นนายสิบใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฉ) ทหารในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์
ใช้เสื้อเช่นเดียวกับเสื้อทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่
เว้นแต่ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดสีดำ และที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒
ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
(ช) ทหารในกรมทหารราบที่ ๒๑
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีม่วง ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยกำมะหยี่สีดำ
ที่หลายปลอกคอโดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ
สก สีเหลืองและสีขาวไขว้กันอยู่ใต้มงกุฎขัตติยนารี
ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๑ ช่อ ด้านใต้รูปอักษรมีแถบกว้าง
๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบและแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ
๐.๒๕ ซม. ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้ นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ มีกระเป๋าหลัง ๒ ข้าง
ปากกระเป๋าทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ที่คอด้านหน้า ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ
และที่ปากกระเป๋าหลัง ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ นายทหารสัญญาบัตร
มีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบเว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อพฤกษ์
แถบ รูปอักษร
และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ซ)
ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่น
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง ๒ แถว แถวละ ๖ ดุม ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง
๒ แถว แถวละ ๓ ดุม ที่ปลายคอโดยรอบและที่ข้อมือโดยรอบมีแถบ กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีแถบ กว้าง ๑ ซม. ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง
มีอักษรพระนามาภิไธยย่อ สว ทำด้วยโลหะสีทอง
แถบ
สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลืองสำหรับทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฌ) ทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเขียวที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยกำมะหยี่สีดำที่ปลายปลอกคอ โดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง
๐.๕ ซม. ๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร สีเหลือง
อยู่ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี
ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๑ ช่อ
ด้านใต้รูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๑ ช่อด้านใต้รูปอักษรมีแถบสีเงิน
กว้าง ๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านบนมีแถบสีเหลืองโดยรอบ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
ที่กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง ๒
ข้าง มีช่อชัยพฤกษ์ปักบนกำมะหยี่สีดำข้างละ ๓ ช่อ
ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ญ) นายทหารสัญญาบัตรในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย
เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศใช้เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ มีลักษณะดังนี้
นักเรียนนายร้อย ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ กว้าง ๕
ซม. มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ที่ปลอกคอโดยรอบมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ปลายของลายห่างจากขอบหน้าของปลอกข้างละ ๗.๕ ซม. ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๓ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕ ซม.
มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ติดทั้ง ๒ ข้าง
ภายในแถบดิ้นทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕ ซม.
ติดห่างกัน ๐.๕ ซม. ด้านบนมีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ด้านล่างมีแถบดิ้นเงิน กว้าง
๐.๕ ซม. ติดห่างกัน ๐.๕ ซม. ปลอกแขนท่อนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒ ซม.
มีขอบเป็นแถบดิ้นทองขด กว้าง ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒ ด้าน
ภายในรูปสี่เหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
ปักด้วยดิ้นทอง ชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง
๒ ข้าง มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองบนกำมะหยี่สีน้ำเงินดำข้างละ
๓ ช่อ มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง ๒ ข้าง
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
นายทหารสัญญาบัตร ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ กว้าง ๕
ซม. มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม.
ที่ปลอกคอโดยรอบมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๕
ซม. ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕
ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ติดทั้ง ๒ ข้าง
ภายในแถบดิ้นทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ส่วนบนสูง ๒.๕ ซม.
ด้านบนมีแถบดิ้นทองกว้าง ๑ ซม. ด้านล่างมีแถบดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕ ซม. ติดห่างกัน ๐.๕
ซม. ปลอกแขนท่อนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๔ ซม. มีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑
ซม. ทั้ง ๒ ก้าน ด้านละ ๒ แถบ ด้านนอกของแถบดิ้นทอง ทุกแถบมีลวดดิ้นทองขด กว้าง
๐.๕ ซม. ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎปักด้วยดิ้นทอง
ชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง ๒
ข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ปักด้วยดิ้นทองบนกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ ข้างละ ๓ ช่อ มีขอบดิ้นทองกว้าง ๐.๕ ซม.
ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง ๒ ข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑
ดุม
(ฎ) ทหารในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์
ใช้เสื้อคอปิดทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมูที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗
ดุม ปลอกคอทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จทำดำกว้าง ๕ ซม. มีขอบเป็นแถบไหมสีทองกว้าง ๐.๕
ซม. ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๑๗.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๔ ซม. มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบ
ติดห่างกัน ๑.๕ ซม. ระหว่างแถบไหมสีทองมีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ ซม.
อยู่ตรงกึ่งกลาง และให้แถบไหมสีทองด้านล่างติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒
ข้าง ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๓.๕ ซม. ด้านบนมีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ด้านละ
๑ แถบ ห่างจากขอบสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒ ข้าง
ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
และลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง ๒
ข้างที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง ๒ ข้าง มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ กว้าง ๘
ซม. เรียวไปทางด้านบนสูง ๑๘ ซม. เย็บติดด้านโค้งมีขอบเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๐.๕
ซม. ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง ข้างละ ๒ ช่อ ทั้ง ๒
ข้าง ที่ปลอกคอด้านหน้ามีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง ข้างละ ๑
ช่อ ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๒ ซม. ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง
๙.๕ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๗ ซม. มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ติดห่างจากปลายแขนเสื้อขึ้นไป ๖ ซม.
ใต้แถบไหมสีทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
ส่วนที่สองสูง ๒.๕ ซม. มีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ และแถบไหมสีทอง กว้าง ๑
ซม. ๑ แถบ ติดห่างกัน ๐.๕ ซม. และห่างจากส่วนที่หนึ่ง ๐.๕ ซม. ติดรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม. ด้านนอกมีขอบเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๑
ซม. ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานขนาบด้านละ ๑ ช่อ
ทั้งพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
พระมหาพิชัยมงกุฎและลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง
นายทหารสัญญาบัตร ชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง
๒ ข้าง เป็นกำมะหยี่สีดำ กว้าง ๘ ซม. เรียวไปทางด้านบนสูง ๒๒ ซม.
ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม.
ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองข้างละ ๓ ช่อ ทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีดำมีขอบดิ้นทองภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองรอบคอเสื้อ
ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนทำด้วยกำมะหยี่สีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๓.๕ ซม. ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง
๑๑ ซม. มีแถบดิ้นทองกว้าง ๑ ซม. ติดห่างจากปลายแขนเสื้อขึ้นไป ๐.๕ ซม.
ถัดจากแถบดิ้นทองนี้ขึ้นไป ๖ ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม.
ระหว่างแถบดิ้นทองทั้งสอง มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ถัดจากแถบดิ้นทองแถบบนขึ้นไป ๑.๕ ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. อีก ๑ แถบ
ระหว่างแถบดิ้นทองนี้มีแถบดิ้นเงินกว้าง ๐.๕ ซม.
อยู่ในแนวกึ่งกลางปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม.
ด้านนอกมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบห่างกัน ๐.๕ ซม.
ถัดเข้าไปเป็นแถบดิ้นเงินกว้าง ๐.๕ ซม. ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ
ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ และมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฏ) ทหารในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์
พระบรมราชินีนาถใช้เสื้อคอปิดทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่
๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีดำ มีขอบเป็นแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ
ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีดำด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สก
สีเหลืองและสีขาวไขว้กันอยู่ใต้มงกุฎขัตติยนารีด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ
๑ ช่อ ด้านใต้รูปอักษรมีแถบกว้าง ๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ
และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๒๕ ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ
๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบกลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง ๒ ข้าง มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำเรียวไปทางด้านบนเย็บติดภายในปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
ข้างละ ๓ ช่อ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฐ) ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อคอปิดทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำที่แนวอกมีดุม โลหะสีทองขนาดใหญ่
๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมู มีขอบเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๐.๕
ซม. ๑ แถบ ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมูเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒
ข้าง มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๑๖.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยม สูง ๔ ซม. มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบ
ติดห่างกัน ๑.๕ ซม. และให้แถบไหมสีทองด้านล่างติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม. ด้านนอกมีขอบเป็นไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม.
ด้านละ ๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานขนาบด้านละ ๑ ช่อ
ทั้งพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
พระมหาพิชัยมงกุฎและลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง
๒ ข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบกลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง ๒ ข้าง มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมู
กว้าง ๘ ซม. เรียวไปทางด้านบนสูง ๑๘ ซม. เย็บติด ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบไหมสีทอง
กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองข้างละ ๒
ช่อ ทั้ง ๒ ข้าง ที่ปลอกคอด้านหน้ามีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองข้างละ
๑ ช่อ ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมูเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาว จากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๓.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕ ซม.
มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ติดที่ด้านบน
ใต้แถบไหมสีทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองรอบแขนเสื้อ ด้านล่างมีแถบไหมสีทองกว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม. ส่วนที่สองสูง ๒.๕ ซม. มีแถบไหมสีขาวกว้าง ๐.๕ ซม.
๑ แถบ และแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ติดห่างกัน ๐.๕ ซม .
และห่างจากส่วนที่หนึ่ง ๐.๕ ซม. ติดรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม. ด้านนอกมีขอบเป็นแถบไหมสีทองกว้าง ๑
ซม. ด้านละ ๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง
นายทหารสัญญาบัตร
กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง
๒ ข้าง เป็นกำมะหยี่สีเลือดหมู กว้าง ๘ ซม. เรียวไปทางด้านบน สูง ๒๒ ซม.
ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองข้างละ
๓ ช่อ ทั้ง ๒ ข้าง ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีเลือดหมูมีขอบดิ้นทองกว้าง ๐.๕ ซม.
๑ แถบ
ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองรอบคอเสื้อ ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีเลือดหมูเย็บติดปลายแขนเสื้อ
ทั้ง ๒ ข้าง มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕
ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ติดที่ด้านบนใต้แถบดิ้นทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองรอบแขนเสื้อ
ด้านล่างมีแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ ติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม.
ส่วนที่สองสูง ๒.๕ ซม. มีแถบดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ และแถบดิ้นทอง กว้าง ๑
ซม. ๑ แถบ ติดรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๔ ซม.
ด้านนอกมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ถัดเข้าไปเป็นแถบดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕
ซม. ๑ แถบ ถัดจากแถบดิ้นเงินเข้าไปเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ
ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานขนาบด้านละ ๑ ช่อ
ทั้งพระปรมาภิไธยย่อ ภปร พระมหาพิชัยมงกุฎและลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(๑๐) เสื้อเต็มยศสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาด ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาวเว้นแต่ปากกระเป๋าบนเป็นรูปชายแหลม
๓ ชาย ไม่ขัดดุมและชายเสื้อที่ตะเข็บข้างเปิดไว้ข้างละ ๑๐ ซม.

ข้อ ๕
ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๒ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๑๒
กางเกงมี ๕ แบบ
(๑) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม
กว้างไม่น้อยกว่า ๑๘ ซม. และไม่เกิน ๒๖ ซม. ที่ขอบเอวมีห่วงกว้างไม่เกิน ๑ ซม. ๗
ห่วง ทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง
สำหรับสอดเข็มขัดที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑
กระเป๋าและจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะก็ได้
(๒) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกมี ๒ ชนิด คือ
(ก) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกชนิด ก.
ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
เว้นแต่กระเป๋าที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าเจาะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก
ในแนวตะเข็บกางเกงทั้งสองมีแระเป๋าปะยืดชาย ชายล่างของกระเป๋าอยู่เหนือแนวเข่าตัวกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยม
ตรงกลางพับจีบ ๒ จีบ
ชายหน้าและชายล่างเย็บติดกับขากางเกงชายหลังจีบพับเพื่อให้ขยายได้
มีปกรูปสี่เหลี่ยม
ชายปกด้านบนและด้านหน้าเย็บติดกับขากางเกงขัดดุมที่กึ่งกลางปกและมุมปกที่เปิดแห่งละ
๑ ดุม ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะมีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒
ดุม ตรงมุมปกด้านล่าง
กางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าสูงครึ่งน่องหรือรองเท้าเดินป่า
ปลายขากางเกงให้สอดไว้ภายในรองเท้า และใช้ประกอบกับเสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด
๔ กระเป๋า
(ข) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกชนิด ข.
ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
เว้นแต่กระเป๋าที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก
ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ กระเป๋าเป็นกระเป๋าปะ
ชายล่างของกระเป๋าเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางปลายขากางเกง มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๑
ดุม กางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าสูงครึ่งน่อง หรือรองเท้าเดินป่า
ปลายขากางเกงให้สอดไว้ภายในรองเท้า และใช้ประกอบกับเสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด
๒ กระเป๋า
(๓)
กางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียวลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกชนิด
ก. เว้นแต่ที่ขอบเอวมีแผ่นรัดเอวสองแผ่น
ชายเป็นรูปสี่เหลี่ยมชี้ไปทางด้านหน้าขัดดุม ๑ ดุม
ติดกับขอบเองในแนวเดียวกันมีดุมอีก ๑ ดุม
สำหรับรัดเอวหรือเป็นแผ่นรัดเอวชนิดเข็มขัด ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าปะรูปสี่เหลี่ยม มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒ ดุม
ตรงมุมปกในแนวตะเข็บกางเกงทั้งสองข้างมีกระเป๋าปะยืดข้างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าปะรูปสี่เหลี่ยม ตรงกลางพับจีบ ๒ จีบ
ชายหน้าและชายล่างเย็บติดกับขากางเกง ชายหลังพับจีบเพื่อให้ขยายได้
มีปกรูปสี่เหลี่ยม ชายปกด้านบนและด้านหน้าเย็บติดกับขากางเกงขัดดุมที่กึ่งกลางปกและมุมปกที่เปิดแห่งละ
๑ ดุม รังดุมทั้งหมดซ่อนไว้ด้านในของฝากระเป๋า
ปลายขากางเกงมีเชือกสำหรับรัดปลายขากางเกง
กางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าสูงครึ่งน่องหรือรองเท้าเดินป่า
ปลายขากางเกงให้สอดไว้ภายในรองเท้า และใช้ประกอบกับเสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
(๔) กางเกงขายาวสีขาว
ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
(๕) กางเกงแถบ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ
เว้นแต่ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินหม่น ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่นและทหารในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์
ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีเทา
ในโอกาสที่ใช้เสื้อเต็มยศสีน้ำเงินดำหรือเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีน้ำเงินดำ
ใช้กางเกงแถบทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ ลักษณะของกางเกงแถบเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
เว้นแต่ปลายขาเรียวกว้างไม่น้อยกว่า ๑๖ ซม. และไม่เกิน ๒๒ ซม.
ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้าง มีแถบหรือเส้นประกอบ ดังนี้
(ก) นักเรียนนายร้อยและนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัย
แพทยศาสตร์พระมงกุฏเกล้า มีแถบสักหลาดกว้าง ๑.๕ ซม. ข้างละ ๒ แถบ
เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ ซม. โดยนักเรียนนายร้อยใช้แถบสักหลาดสีแดง
และนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้าใช้แถบสักหลาดสีเขียวเข้ม
(ข) นักเรียนนายทหารแผนที่ มีแถบสักหลาดสีเขียว กว้าง ๓ ซม.
ข้างละ ๑ แถบ
(ค) พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารรักษาพระองค์
มีแถบสักหลาดสีแดง กว้าง ๑ ซม. ข้างละ ๑ แถบ เว้นแต่
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้แถบสีบานเย็น
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเหลือง
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์
ใช้แถบสีดำ
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้เส้นสักหลาดสีเหลืองข้างละ ๑ เส้น
แทนแถบสักหลาด
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒๑
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้แถบสีม่วง
ขอบของแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยไหมกำกับ
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้แถบสักหลาดสีเหลือง
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเขียว
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์
ใช้แถบสีเลือดหมูขอบของแถบมีสีเหลืองทำด้วยไหมกำกับ
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้แถบสีฟ้า
ขอบของแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยไหมกำกับ
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเลือดหมู
(ง) นายทหารสัญญาบัตร มีแถบสักหลาดสีแดง กว้าง ๒.๕ ซม.
ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ ซม. สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นจอมพลและนายพล
มีแถบสักหลาดสีบานเย็น กว้าง ๒.๕ ซม. ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๑.๕ ซม.
และมีแถบสักหลาดสีบานเย็น กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ คั่นกลาง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารรักษาพระองค์ มีแถบสักหลาด
กว้าง ๒.๕ ซม. ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ ซม. ใช้สีดังนี้
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกองบังคับการกรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์ ในกองพันที่ ๑ กับกองพันที่ ๒
กรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใช้สีแดง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้สีบานเย็น
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเหลือง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์ ใช้สีดำ
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เส้นสักหลาดสีเหลือง ข้างละ ๑ เส้น แทนแถบสักหลาด.
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒๑ รักษาพระองค์ในสมเด็จ
พระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้แถบสีม่วง
ขอบของแถบและระยะระหว่างแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยดิ้นทองกำกับ
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้สีเหลือง
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้สีเขียว
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์ ใช้สีเลือดหมู
ขอบของแถบและระยะระหว่างแถบ มีแถบสีเหลืองทำด้วยดิ้นทองกำกับ
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้สีฟ้า
ขอบของแถบและระยะระหว่างแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยดิ้นทองกำกับ
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ใช้สีเลือดหมู

ข้อ ๖
ให้ยกเลิกความใน (๑) ของข้อ ๒๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๑) ทหารกองประจำการและทหารประจำสังกัดหน่วยราชการในส่วนกลางและส่วนการศึกษากับนายทหารนอกกอง
และนายทหารพิเศษสังกัดกองทัพบกใช้เครื่องหมายสังกัด คือ
กองบัญชาการกองทัพบก
และสำนักงานเลขานุการกองทัพบก ใช้อักษร  ทบ
หน่วยข่าวกรองทางทหาร    ขกท
สำนักงานปลัดบัญชีกองทัพบก    ปช
สำนักงานตรวจบัญชีกองทัพบก    ตช
สำนักงานประสานการวิจัยและพัฒนาการ
ทางทหารกองทัพบก      สวพ
กรมกำลังพลทหารบก    กพ
กรมข่าวทหารบก    ขว
กรมยุทธการทหารบก    ยก
กรมส่งกำลังบำรุงทหารบก     กบ
กรมกิจการพลเรือทหารบก     กร
กรมสารบรรณทหารบก      สบ
กรมการกำลังสำรองทหารบก    กสร
กรมการสารวัตรทหารบก     สห
กรมสวัสดิการทหารบก    สก
กรมสรรพาวุธทหารบก      สพ
กรมวิทยาศาสตร์ทหารบก    วศ
กรมพลาธการทหารบก    พธ
กรมแพทย์ทหารบก    พบ
กรมยุทธโยธาทหารบก      ยย
กรมการขนส่งทหารบก    ขส
กรมการสัตว์ทหารบก    กส
กรมการทหารสื่อสาร    สส
กรมการทหารช่าง    กช
กรมการเงินทหารบก    กง
กรมจเรทหารบก     จบ
ศูนย์อำนวยการสร้างอาวุธกองทัพบก    ศอว
กรมยุทธศึกษาทหารบก    ยศ
ศูนย์การทหารราบ กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศร
ศูนย์การทหารม้า กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศม
ศูนย์การทหารปืนใหญ่ กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศป
ศูนย์การบินทหารบก     ศบบ
หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ    นสศ
ศูนย์สงครามพิเศษ หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ   
ศสพ
กรมการรักษาดินแดน   รด
สถาบันวิชาการทหารบกชั้นสูง   สบส
วิทยาลัยการทัพบก   วทบ
โรงเรียนเสนาธิการทหารบก   สธ
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ใช้เครื่องหมายรูปตราแผ่นดินในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ข้อ ๗
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็น (๔) ของข้อ ๕๔ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหาร ฉบับที่ ๓๙
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๐ ดังนี้
(๔) ในโอกาสปฏิบัติงานควบคุมการจราจรขณะทัศนวิสัยจำกัด
ใช้เครื่องแบบเช่นเดียวกับ (๑)
และให้ใช้ปลอกแขนทำด้วยผ้าสะท้อนแสงสีขาวสลับเทาเย็บติดกัน สีละ ๕ แถบกว้างแถบละ ๔ ซม.
ที่ปลายปลอกแขนทั้ง ๒ ข้าง มีจีบรัดด้วยยางยืด ตัวปลอกแขน กว้าง ๒๐ ซม. ยาว ๓๕ ซม.
ใช้สวมที่แขนเสื้อทั้ง ๒ ข้า ระหว่างข้อศอกกับข้อมือ
ทั้งนี้จะใช้เสื้อกันฝนสีส้มสะท้อนแสง ลักษณะเป็นเสื้อคอเชิ้ตยาวถึงข้อเท้า
ปกเสื้อกว้าง ๕ ซม. มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอด ซ้อน ๒ ชั้น
บริเวณด้านหน้าและด้านหลังในระดับแนวอก ที่คอและตัวเสื้อมีดุม ๕ ดุม
แขนเสื้อรูปทรงกระบอกซ้อนกัน ๒ ชั้น
แขนเสื้อชั้นในยาวถึงข้อมือส่วนชั้นนอกยาวถึงข้อศอก ไม่มีกระเป๋า
ไม่ใช้อินทรธนูและเครื่องหมายใด ๆ สวมคลุมด้วยก็ได้

ข้อ ๘
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๕๙ ตรี แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ 
ข้อ ๕๙ ตรี
ทหารซึ่งมีหน้าที่ประจำบนรถยานเกราะ
เวลาประจำทำงานตามหน้าที่ใช้เครื่องแบบประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงอ่อนสีกากีแกมเขียวหรือสีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศหรือสีน้ำเงินดำ
หรือหมวกป้องกันศรีษะ
(๒)
เสื้อกางเกงติดกันคอเปิดสีกากีแกมเขียวหรือสีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศ
มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม แขนเสื้อยาวทรงกระบอกมีแถบรัดปลายแขน
ตัวเสื้อผ่าอกตลอดจนถึงเป้ากางเกงติดซิปรูดที่อกเสื้อมีกระเป๋าปะเฉียงติดซิปรูดข้างละกระเป๋า
ด้านหลังพับจีบ ๒ จีบ
แขนเสื้อข้างขวาเหนือข้อศอกมีที่เหน็บดินสอปากกาและมีกระเป๋าปะติดซิปรูดด้านข้างขนาดเล็ก
๑ กระเป๋า กางเกงติดกับเสื้อนี้
ที่เอวด้านข้างมีแถบรัดเอวและมีกระเป๋าเจาะติดซิปรูดด้านข้าง ข้างละ ๑ กระเป๋า
ด้านหน้าขากางเกงทั้งสองข้างเสมอเป้ากางเกงมีกระเป๋าปะติดซิปรูดข้างละ ๑ กระเป๋า
ปลายขากางเกงมีแถบรัดขากางเกงสอดปลายขากางเกงไว้ในรองเท้า ในบางโอกาสจะพับแขนเสื้อไว้เหนือข้อศอกหรือปล่อยปลายขากางเกงไว้นอกรองเท้าก็ได้
(๓) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบตามข้อนี้ให้ติดเครื่องหมายยศ เครื่องหมายเหล่า
และเครื่องหมายสังกัดเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๔
 
พลเรือเอก ประพัฒน์
กฤษณจันทร์
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรกำหนดเครื่องแบบสนามสำหรับพลทหาร นายทหารประทวน
และนายทหารสัญญาบัตร เพื่อให้เหมาะสมกับการใช้ปฏิบัติราชการสนามพร้อมกับกำหนดให้มีเครื่องหมายสังกัดสำหรับทหารในหน่วยข่าวกรองทหารเป็นการเฉพาะ
และกำหนดส่วนประกอบเครื่องแบบสำหรับทหารซึ่งทำหน้าที่สารวัตรทหารใช้ในโอกาสปฏิบัติงานควบคุมการจราจรขณะทัศนวิสัยจำกัด
รวมทั้งกำหนดเครื่องแบบสำหรับทหารซึ่งมีหน้าที่ประจำบนรถยานเกราะ เพื่อให้เหมาะสมกับการปฏิบัติภารกิจดังกล่าว
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

















































[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๘/ตอนที่
๑๑๘/หน้า ๔๗๒/๔ กรกฎาคม ๒๕๓๔