กฎกระทรวง ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2536) ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522
กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ.
๒๕๒๒
-------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ (๑๘) แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติรถยนตร์
(ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๓๐ และ
มาตรา ๗ (๑) แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์ พ.ศ. ๒๕๒๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ ในกฎกระทรวงนี้
 "ก๊าซธรรมชาติอัด"
หมายความว่า ก๊าซธรรมชาติที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงในสภาพ
ที่ถูกอัดจนมีความดันสูง มีส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นก๊าซมีเทน
และมีสถานะเป็นก๊าซ
 "ถัง"
หมายความว่า ภาชนะบรรจุก๊าซธรรมชาติอัดเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับรถ
 "ปาสกาล"
หมายความว่า หน่วยวัดความดันตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม
ว่าด้วยการกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
หลักเกณฑ์การใช้หน่วยต่าง ๆ ของระบบ
เอสไอออกตามกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
 ข้อ
๒
รถที่ใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิง ต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ
เกี่ยวกับการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดอย่างน้อย ดังนี้
 (๑)
ถังชนิดทนความดันในการใช้งานสูงสุดไม่น้อยกว่า ๒๐.๖๘ เมกาปาสกาล
 (๒)
ลิ้นปิดเปิดก๊าซของถังที่มีลักษณะตามที่กำหนดในข้อ ๕
  (๓)
ลิ้นปิดเปิดสำหรับท่อก๊าซที่ปิดเปิดด้วยมือและสามารถทนความดันในการ
ใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย
 (๔)
เครื่องวัดความดันก๊าซที่สามารถแสดงค่าความดันในถังได้ทุกขณะการ
ใช้งาน
 (๕)
ลิ้นปิดเปิดอัตโนมัติที่สามารถหยุดการจ่ายก๊าซไปยังเครื่องยนตร์ได้โดย
อัตโนมัติ
เมื่อเครื่องยนตร์หยุดทำงาน
 (๖)
ท่อก๊าซและข้อต่อที่มีลักษณะตามที่กำหนดในข้อ ๗
 (๗)
หัวรับเติมก๊าซและลิ้นกันกลับ
 (๘)
เครื่องปรับความดันก๊าซที่สามารถทนความดันใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่าง
ปลอดภัย
 (๙)
เครื่องผสมอากาศ
 เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามวรรคหนึ่ง
ต้องเป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์
อุตสาหกรรมที่กระทรวงอุตสาหกรรมประกาศกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานผลิตภัณฑ์
อุตสาหกรรม
หรือได้มาตรฐานตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
 ข้อ
๓ การติดตั้งถังต้องปฏิบัติดังนี้
 (๑)
ยึดถังให้แน่นกับตัวรถในบริเวณที่มีความแข็งแรง เมื่อรถสั่นสะเทือนถัง
ต้องไม่ขยับเขยื้อน
และสามารถทนต่อแรงกระชากของถังในขณะบรรจุก๊าซเต็มถัง เมื่อรถเกิด
ความเร่งหรือความหน่วง
 (๒)
กรณีที่ติดตั้งถังขนานกับความยาวของตัวรถ ให้ติดตั้งอุปกรณ์ยึดหรือ
ยันด้านหัวและด้านท้ายถังเพื่อป้องกันถังเคลื่อนตัวในแนวนอน
 (๓)
ห้ามเชื่อมถังกับสิ่งอื่นใด เว้นแต่เป็นการเชื่อมจากโรงงานผู้ผลิต
 (๔)
ถังที่ติดตั้งต้องไม่รับน้ำหนักหรือภาระอย่างหนึ่งอย่างใดของรถ
 (๕)
ถังที่ติดตั้งไว้ภายในห้องผู้โดยสาร ห้องผู้ขับรถ หรือที่ซึ่งอากาศถ่ายเท
ไม่สะดวกต้องมีกล่องบรรจุหรือมีวัสดุหุ้มหรือครอบส่วนประกอบอื่นที่ติดอยู่ที่ถังเพื่อป้องกันก๊าซ
ซึมออกสู่บริเวณห้องที่ติดตั้ง
กล่องบรรจุหรือวัสดุที่หุ้มหรือครอบส่วนประกอบอื่นที่ติดอยู่ที่ถัง
ต้องมีท่อขนาดพื้นที่หน้าตัดภายในไม่น้อยกว่า ๒,๐๐๐
ตารางมิลลิเมตร สำหรับระบายก๊าซ
ที่รั่วซึมออกนอกตัวรถ
 (๖)
ถังที่ติดตั้งต้องยึดด้วยวิธีหนึ่งวิธีใด ดังนี้
 (ก)
ใช้สายรัดทำด้วยเหล็กรัดถังอย่างน้อย ๒ สาย สายรัดแต่ละสายต้องมีขนาด
ความกว้างไม่น้อยกว่า ๒๘ มิลลิเมตร ความหนาไม่น้อยกว่า ๓
มิลลิเมตร และใช้สกรูยึดสายรัดถัง
ที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร
และในกรณีที่ถังมีความจุเกินกว่า ๑๐๐ ลิตร
สายรัดแต่ละสายต้องมีขนาดความกว้างไม่น้อยกว่า ๕๐ มิลลิเมตร
ความหนาไม่น้อยกว่า ๖
มิลลิเมตร
และใช้สกรูยึดสายรัดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๒ มิลลิเมตร
 (ข)
ใช้สกรูยึดขาถังอย่างน้อย ๔ ตัว สกรูแต่ละตัวต้องมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง
ไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตร และในกรณีที่ถังมีความจุเกินกว่า
๑๐๐ ลิตร สกรูแต่ละตัวต้องมีขนาด
เส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๒ มิลลิเมตร
 (ค)
ในกรณีที่ใช้วัสดุอื่นใดยึดถัง วัสดุที่ใช้ต้องสามารถทนต่อแรงที่คิดเปรียบเทียบ
กับน้ำหนักของถังที่บรรจุก๊าซเต็มถังได้ไม่น้อยกว่า ๒๐
เท่าสำหรับแรงที่กระทำในแนว
ตามความยาวของรถ และไม่น้อยกว่า ๘
เท่าสำหรับแรงที่กระทำในแนวอื่น
 (๗)
ในกรณีที่ถังติดตั้งอยู่ห่างจากท่อไปเสียหรือเครื่องยนตร์น้อยกว่า ๒๐๐
มิลลิเมตร ต้องมีเครื่องป้องกันความร้อนกั้นระหว่างถังกับท่อไอเสียและเครื่องยนตร์
 (๘)
ห้ามบรรจุก๊าซธรรมชาติอัดลงในถังจนมีความดันสูงเกินกว่า ๒๐.๖๘
เมกาปาสกาล
 ข้อ
๔
ถังที่นำมาใช้ต้องผ่านการตรวจและทดสอบทุกห้าปี และห้ามมิให้ใช้ถังนั้น
เมื่อ
 (๑)
ทดสอบด้วยความดันของของเหลว ๑.๕ เท่าของความดันใช้งานสูงสุดเป็น
เวลาไม่น้อยกว่า ๒ นาที แล้วปรากฏว่าถังบวม บิดเบี้ยว
ซึมหรือรั่ว หรือทดสอบด้วยความดันของ
ของเหลว ๑.๕ เท่าของความดันใช้งานสูงสุด โดยใช้ถังน้ำ (water
jacket) แล้วค่าการขยายตัวอย่าง
ถาวรของถังเกินร้อยละ ๕
ของการขยายตัวอย่างสมบูรณ์โดยปริมาตร
 (๒)
ปรากฏข้อบกพร่องอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
 (ก)
เมื่อถังถูกไฟไหม้
 (ข)
มีน้ำหนักน้อยกว่าร้อยละ ๙๕ ของน้ำหนักถังเดิม
 (ค)
มีรอยรั่ว ซึม รอยร้าว รอยหักพับ หรือบวม
 (ง)
มีรอยบุบเว้าลึกเกิน ๒ มิลลิเมตร หรือเกินร้อยละ ๓.๓๓ ของความกว้าง
เฉลี่ยของรอยบุบเว้า
 (จ)
มีรอยบาด รอยขูดขีด รอยทิ่มแทง ยาวเกินร้อยละ ๒ ของความยาวถังหรือ
ลึกเกินร้อยละ ๕ ของความหนาถัง
 (ฉ)
มีรอยบุบเว้าลึกเกิน ๑.๕ มิลลิเมตร รวมอยู่กับรอยบาด รอยขูดขีดหรือ
รอยทิ่มแทงที่มีความยาวเท่ากับหรือมากกว่าความกว้างของรอยบุบเว้านั้น
 (ช)
เนื้อโลหะผิวถังร่อนหลุดหรือแยกตัวออก
 (ซ)
มีรอยผุกร่อนทั่วไปลึกเกินร้อยละ ๒๐ ของความหนาถังเดิม
 (ฌ)
มีรอยผุกร่อนเฉพาะพื้นที่ลึกเกินร้อยละ ๒๕ ของความหนาถังเดิม
 (ญ)
มีรอยผุกร่อนเป็นแนวยาวเกินกว่าความยาวของเส้นรอบวงถัง หรือ
มีความลึกเกินร้อยละ ๒๕ ของความหนาถังเดิม
 (ฎ)
มีหลุมกว้างเกินกว่า ๕ มิลลิเมตร และลึกเกินกว่าร้อยละ ๔๐ ของความหนา
ถังเดิม ในแต่ละหลุม
 (ฏ)
ถังปิดเบี้ยวไม่ได้รูปทรง
 (ฐ)
ลิ้นเอียงจนเห็นได้ชัด
 (ฑ)
มีการดัดแปลงหรือต่อเติมถัง
 (ฒ)
จำนวนเกลียวของถังกับลิ้นกินกันลดลงต่ำกว่ามาตรฐาน หรือเมื่อขันเกลียว
แน่นแล้วก๊าซยังรั่วอยู่
 (ณ)
เครื่องหมายประจำถังลบเลือนจนอ่อนไม่ออก มีการแก้ไขโดยไม่ถูกต้องหรือ
มีข้อความไม่ถูกต้องตามมาตรฐานของถังนั้น
 ข้อ
๕
ลิ้นปิดเปิดก๊าซของถังต้องติดตั้งที่ถังทุกถัง สามารถปิดเปิดก๊าซระหว่าง
ถังกับส่วนประกอบอื่นได้ทั้งหมด และมีลักษณะดังนี้
 (๑)
เป็นชนิดปิดเปิดด้วยมือ
 (๒)
ทนความดันใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย
 (๓)
มีกลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบายชนิดที่มีฝาครอบประทุ (burst disc) และวัสดุ
หลอมละลายง่าย (fusible material)
หรือเป็นชนิดที่มีลิ้นระบายความดัน (pressure relief
valve) และวัสดุหลอมละลายง่าย (fusible material)
 ข้อ
๖
การติดตั้งลิ้นปิดเปิดสำหรับท่อก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้
 (๑)
ติดตั้งที่ท่อร่วมของท่อก๊าซที่ต่อจากถังกับเครื่องปรับความดัน ซึ่งสามารถปิด
เปิดก๊าซจากถังทุกถังได้ทั้งหมดในคราวเดียวกัน
 (๒)
ติดตั้งในตำแหน่งที่สามารถทำการปิดเปิดก๊าซได้โดยสะดวกรวดเร็ว
 (๓)
มีอักษรคำว่า "ลิ้นปิดเปิด"
พร้อมทั้งมีเครื่องหมายหรือคำอธิบายวิธีปิดเปิด
ที่ลิ้นปิดเปิดหรือบริเวณใกล้เคียงในตำแหน่งที่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน
 ข้อ
๗ ท่อก๊าซและข้อต่อต่าง ๆ
ต้องเป็นชนิดที่ใช้กับก๊าซธรรมชาติอัดได้โดย
ไม่ทำปฏิกิริยาเคมีหรือเกิดการกัดกร่อนใด ๆ
ทุกสภาพการใช้งาน และต้องมีลักษณะดังนี้
 (๑)
กรณีที่ใช้กับความดันก๊าซเกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล ท่อก๊าซและข้อต่อ ต้อง
ทำด้วยโลหะ และสามารถทนความดันก๊าซได้ไม่น้อยกว่า ๔
เท่าของความดันใช้งานสูงสุด
 (๒)
กรณีที่ใช้กับความดันก๊าซไม่เกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล
 (ก)
ท่อก๊าซต้องเป็นวัสดุชนิดที่ยืดหยุ่นได้ และมีความยาวเพียงพอที่จะรับการ
สั่นสะเทือนของเครื่องยนตร์
 (ข)
ท่อก๊าซและข้อต่อต้องสามารถทนอุณหภูมิในสภาพการใช้งานปกติได้
ไม่น้อยกว่า ๑๐๐ องศาเซลเซียส
และทนความดันก๊าซได้ไม่น้อยกว่า ๔๐๐ กิโลปาสกาล
 ข้อ
๘ การติดตั้งท่อก๊าซ
ต้องปฏิบัติดังนี้
 (๑)
ไม่ติดตั้งท่อก๊าซในห้องผู้โดยสาร ห้องผู้ขับรถ หรือในที่ที่อากาศไม่สามารถ
ถ่ายเทได้
เว้นแต่จะมีวัสดุหุ้มหรือครอบท่อก๊าซเพื่อป้องกันการรั่วซึมออกสู่บริเวณที่ติดตั้ง
และการ
ใช้วัสดุหุ้มหรือครอบท่อก๊าซต้องมีลักษณะที่สามารถระบายก๊าซที่รั่วซึมออกนอกตัวรถได้
 (๒)
ท่อก๊าซและข้อต่อต่าง ๆ ที่ติดตั้งห่างจากท่อไอเสียน้อยกว่า ๑๐๐ มิลลิเมตร
ต้องติดตั้งเครื่องป้องกันความร้อนจากท่อไอเสียด้วย
 (๓)
ในกรณีที่ใช้กับความดันก๊าซเกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล ต้องยึดท่อก๊าซให้แน่น
กับตัวรถ ตัวยึดแต่ละตัวต้องห่างกันไม่เกิน ๖๐๐ มิลลิเมตร
และต้องติดตั้งในลักษณะที่ท่อก๊าซ
สามารถยืดหรือหดตัวได้ตามสมควร
การติดตั้งในตำแหน่งที่ท่อก๊าซอาจเสียดสีกับโลหะต้องมีวัสดุ
หุ้มป้องกันการเสียดสีนั้น
 ข้อ
๙
การติดตั้งหัวรับเติมก๊าซและลิ้นกันกลับ ต้องปฏิบัติดังนี้
 (๑)
ติดตั้งหัวรับเติมก๊าซไว้ในห้องเครื่องยนตร์หรือในที่ที่อากาศถ่ายเทได้สะดวก
 (๒)
ติดตั้งลิ้นกันกลับที่หัวรับเติมก๊าซ
 (๓)
ติดตั้งเครื่องป้องกันการติดเครื่องยนตร์แบบอัตโนมัติเพื่อป้องกันการ
ติดเครื่องยนตร์ในขณะเติมก๊าซ
 (๔)
ที่บริเวณใกล้เคียงกับหัวรับเติมก๊าซ ต้องมีข้อความดังต่อไปนี้ ซึ่งมีสภาพดี
และมองเห็นได้ชัดเจน
 (ก)
ก๊าซธรรมชาติอัด
 (ข)
ความดันไม่เกิน ๒๐.๖๘ เมกาปาสกาล
 (ค)
เดือน และปีที่ถังหมดอายุการทดสอบ กรณีมีหลายถังให้ระบุเดือนและ
ปีของถังที่หมดอายุก่อน
 ข้อ
๑๐ การติดตั้งเครื่องปรับความดันก๊าซ
ต้องปฏิบัติดังนี้
 (๑)
ติดตั้งไว้ในห้องเครื่องยนตร์ โดยยึดแน่นกับตัวรถ
 (๒)
ห้ามติดตั้งกับส่วนใดส่วนหนึ่งของเครื่องยนตร์
 ข้อ
๑๑
ระบบไฟฟ้าที่ต่อไปยังเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒ ต้องมีฟิวส์
ป้องกันการลัดวงจร
 ข้อ
๑๒ การติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ
๒ โดยทั่วไปต้องปฏิบัติ
ดังต่อไปนี้
เว้นแต่จะได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกให้ติดตั้งในลักษณะอื่น
 (๑)
ติดตั้งไว้ในที่ที่สามารถเข้าทำการตรวจและบำรุงรักษาได้โดยง่าย
 (๒)
ห้ามติดตั้งไว้ในที่ดังต่อไปนี้
 (ก)
นอกตัวถังรถด้านหน้า ด้านข้าง หรือด้านท้าย
 (ข)
บนหลังคารถ
 (ค)
ต่ำกว่าระยะต่ำสุดของรถ
 (ง)
ที่ที่อาจกระทบกับความร้อนโดยตรง ถูกกระทบกระแทกหรือถูกเสียดสี
เว้นแต่จะมีการป้องกันไว้แล้วเป็นอย่างดี
 ข้อ
๑๓
เมื่อติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒ ครบถ้วนถูกต้องแล้ว
ต้องทำการตรวจและทดสอบส่วนประกอบทั้งหมด
 การตรวจและทดสอบตามวรรคหนึ่ง
ต้องกระทำทุกหนึ่งปี และทุกครั้งหลังจาก
ทำการซ่อมแซมหรือแก้ไข
 ข้อ
๑๔
เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบที่ต้องมี รวมทั้งการติดตั้งตามกฎกระทรวงนี้
ต้องได้รับการตรวจและทดสอบจากส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือนิติบุคคลที่มีคุณสมบัติตามที่
กรมการขนส่งทางบกเห็นชอบ
และเมื่อผู้ตรวจและทดสอบเห็นว่าเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ
รวมถึงการติดตั้งถูกต้องตามกฎกระทรวงนี้
ให้ผู้ตรวจและทดสอบออกหนังสือรับรองการตรวจ
และทดสอบตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด
 ข้อ
๑๕ รถที่มีการตรวจและทดสอบโดยมีหนังสือรับรองถูกต้องตามข้อ
๑๔
ให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองรถปิดเครื่องหมายแสดงการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิงตามแบบ
ท้ายกฎกระทรวงนี้
ไว้ที่ด้านหน้าและด้านท้ายของตัวรถในลักษณะเห็นได้ชัดเจนขณะใช้รถ
 ข้อ
๑๖
รถที่ได้ติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบเกี่ยวกับการใช้ก๊าซธรรมชาติ
อัดเป็นเชื้อเพลิงไว้แล้วก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
และมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบที่มิได้
เป็นไปตามมาตรฐานหรือมิได้มีการติดตั้งให้ถูกต้องตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้
เจ้าของหรือ
ผู้ครอบครองรถต้องแจ้งต่อกรมการขนส่งทางบกเพื่อทำการตรวจและทดสอบภายในสามสิบวัน
นับแต่วันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
และจะใช้รถต่อไปภายหลังกำหนดระยะเวลาดังกล่าวได้
ต่อเมื่อได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
 ข้อ
๑๗
กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศ
ในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

  ให้ไว้
ณ วันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๖
  จรัส พั้วช่วย
 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
ปฏิบัติราชการแทน
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากในปัจจุบันได้มีการ
ริเริ่มนำก๊าซธรรมชาติอัดมาใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับรถยนตร์แทนเชื้อเพลิงชนิดอื่น
จึงสมควร
กำหนดให้รถที่ใช้เชื้อเพลิงดังกล่าว
ต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ตลอดจนมีการติดตั้งตาม
หลักเกณฑ์ที่กำหนด
เพื่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้ใช้รถและเพื่อป้องกันอุบัติภัยอันอาจเกิดแก่
ประชาชน และโดยที่มาตรา ๗ (๑) แห่งพระราชบัญญัติรถยนตร์
พ.ศ. ๒๕๒๒ บัญญัติให้รถที่ขอ
จดทะเบียนต้องเป็นรถที่มีส่วนควบและมีเครื่องอุปกรณ์สำหรับรถครบถ้วนถูกต้องตามที่กำหนด
ในกฎกระทรวง
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

[รก.๒๕๓๖/๑๐๑/๑๐พ./๒๘ กรกฎาคม ๒๕๓๖]