ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน

ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ
ลงทุน
และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓ และมาตรา
๑๓ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และที่แก้ไขเพิ่ม ธนาคารแห่งประเทศไทยออกข้อกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุน
และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งกับเงินกองทุน ลงวันที่ ๘ มกราคม ๒๕๔๕

ข้อ ๒ ในประกาศนี้
เงินกองทุนชั้นที่ ๑ หมายความว่า เงินกองทุนตาม (๑) (๒) (๓) และ (๔) ของบทนิยามคำว่า เงินกองทุน
ในมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ทั้งนี้
ให้หักผลขาดทุนที่เกิดขึ้นในทุกงวดการบัญชีออกก่อน และให้หักค่าแห่งกู๊ดวิลล์ตามหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ในกรณีของธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศ และหมายความว่า
สินทรัพย์ที่ต้องดำรงตามมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ในกรณีของสาขาของธนาคารต่างประเทศที่ได้รับใบอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์
ก่อภาระผูกพัน หมายความว่า
รับรอง รับอาวัล
หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงินสลักหลังตั๋วเงินที่ผู้รับสลักหลังมีสิทธิไล่เบี้ย
ค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขาย ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน
การรับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน (Firn
Underwrite) การทำธุรกรรมที่มีผลให้ต้องเข้ารับความเสี่ยงด้านเครดิต
(credit risk) และการทำสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย
สัญญาอัตราแลกเปลี่ยน ได้แก่ สัญญาดังต่อไปนี้
(๑) สัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Foreign Exchange Forward Contracts)
(๒) สัญญา Foreign
Exchange Futures
(๓) สัญญา Currency
Options รวมทั้งสัญญา Cross Currency Interest Rate Swaps
(๔) สัญญาอื่นๆ
ในลักษณะเดียวกัน
สัญญาอัตราดอกเบี้ย ได้แก่ สัญญาดังต่อไปนี้
(๑) สัญญา
Interest Rate Options สัญญา Interest Rate Futures และ Interest Rate Swaps
(๒) สัญญา Forward
Rate Agreements
(๓) สัญญาอื่นๆ
ในลักษณะเดียวกัน

ข้อ ๓
จำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อหรือลงทุนในกิจการหรือก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใด
อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกันเมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕
ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์หักด้วยจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม Credit
Default Swaps ที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิงจากบุคคลนั้น
การให้สินเชื่อโดยรับซื้อ ซื้อลด
หรือรับช่วงซื้อลดตั๋วเงิน ให้ถือเป็นการให้สินเชื่อแก่ทั้งผู้ทรงซึ่งขายตั๋วเงิน
และบุคคลซึ่งต้องรับผิดตามกฎหมายตั๋วเงินนั้นด้วย
การทำธุรกรรมที่มีผลให้ธนาคารพาณิชย์เข้ารับความเสี่ยงด้านเครดิต
(credit risk) โดยธนาคารพาณิชย์มีภาระต้องชำระเงินหรือรับความเสียหายเมื่อเกิดเหตุการณ์ที่กำหนดขึ้นเกี่ยวกับความสามารถในการชำระหนี้
(Credit Event) ของบุคคลใดให้ถือว่าเป็นการก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลนั้นด้วย
การคำนวณภาระผูกพันสำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยให้ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่งกับคู่สัญญารายหนึ่งๆ
ดังนี้
(๑) กรณีคู่ค้าเป็น
ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน
ธนาคารที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นและธนาคารที่ตั้งอยู่นอกประเทศไทย
ซึ่งได้มีการลงนามในสัญญาที่ยินยอมให้หักกลบลบหนี้ระหว่างกัน (Netting) โดยสัญญาดังกล่าวต้องมีเงื่อนไขครบถ้วน ดังนี้ 
(๑.๑) เป็นสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษร มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย และเป็นสัญญา Master
Agreement ที่ครอบคลุมถึงสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายนั้นๆ
(๑.๒) ในกรณีที่มีคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดนัดชำระหนี้ (Default) ล้มละลาย เลิกกิจการ หรือเหตุอื่นในทำนองเดียวกัน
สัญญาหักกลบลบหนี้จะต้องกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ต้องชำระหนี้ให้กับคู่ค้า
หรือรับชำระหนี้จากคู่ค้าเป็นยอดรวมสุทธิเพียงยอดเดียว (Single Legal
Obligation) โดยยอดรวมสุทธิดังกล่าวเป็นผลรวมสุทธิของยอดกำไรและขาดทุนที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรม
(Mark to market) ของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้าทุกสัญญา
(๑.๓) ที่ปรึกษากฎหมายอิสระได้ให้ความเห็นชอบอย่างเป็นลายลักษณ์อักษรว่าการหักกลบลบหนี้ตาม
(๑.๒) สามารถกระทำได้โดยไม่ขัดกับ
(๑.๓.๑) กฎหมายของประเทศที่สำนักงานใหญ่ของนิติบุคคลซึ่งเป็นคู่สัญญานั้นตั้งอยู่
นอกจากนี้ หากคู่สัญญาเป็นสาขาของนิติบุคคลต่างประเทศ
การหักกลบลบหนี้จะต้องไม่ขัดกับกฎหมายที่สาขาของนิติบุคคลนั้นตั้งอยู่ด้วย
(๑.๓.๒) กฎหมายที่ใช้บังคับกับการทำธุรกรรมนั้นๆ
และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการหักกลบลบหนี้
(๑.๔) ไม่มีเงื่อนไขที่มีผลบังคับให้คู่สัญญาฝ่ายที่มิได้ผิดสัญญาจะต้องชำระหนี้ในวงเงินจำกัด
หรือไม่ต้องชำระหนี้ให้กับคู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาหากคู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญามีฐานะเป็นเจ้าหนี้สุทธิหลังการหักกลบลบหนี้
(Walkaway Clause) 
ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นการ
ก่อภาระผูกพัน จากสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย
โดยนำเอาผลรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบัน (Net Current Credit
Exposure) ที่เป็นบวกไปรวมกับผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต
(Potential Future Credit Exposure)
โดยที่
(ก) ผลรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบัน
(Net Current Credit Exposure) คือ
ยอดรวมสุทธิของกำไรและขาดทุนที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรมของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายเดียวกัน
ในกรณีที่ยอดรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมมีค่าเป็นบวกให้ใช้ยอดรวมสุทธิดังกล่าวเป็นมูลค่าของ
Net Current Credit Exposure แต่กรณีที่ยอดรวมสุทธิดังกล่าวออกมามีค่าเป็นลบหรือศูนย์
Net Current Credit Exposure จะมีมูลค่าเป็นศูนย์
(ข)ผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต
(Potential Future Credit Exposure) คือ
ผลรวมของการนำจำนวนเงินตามสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย (Notional
Amount) ไปคูณด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ตามที่กำหนดไว้ในตารางที่ ๑ โดยอนุญาตให้ทำการหักกลบกันเฉพาะกรณีที่คู่ค้ารายเดียวกันทำสัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Foreign Exchange Forward Contracts) ซึ่งมีวันครบกำหนดวันเดียวกัน
(Same Maturity Date) และสกุลเงินเดียวกัน (Same
Currency Pair) เท่านั้นโดยให้คูณจำนวนเงินตามสัญญา
(Notional Amount) ทั้งด้านซื้อและด้านขายที่ครบกำหนดวันเดียวกันด้วยค่าแปลงสภาพ
(Credit Conversion Factor) ก่อนแล้วนำผลคูณที่ได้มาหักกลบกัน
ตารางที่ ๑ Credit Conversion Factor สำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยน
และสัญญาอัตราดอกเบี้ยกรณีที่คู่ค้าได้มีการลงนามในสัญญา
ที่เป็นไปตามเงื่อนไขครบถ้วน

อายุที่เหลือของสัญญา
สัญญาอัตราแลกเปลี่ยน
สัญญาอัตราดอกเบี้ย
ไม่เกิน
  ๑๔ วัน
๐
๐
ไม่เกิน ๑
  ปี
๐.๐๑
๐
ตั้งแต่ ๑
  ปีขึ้นไป
๐.๐๕
๐.๐๐๕

(๒) สำหรับคู่ค้าอื่นๆ
นอกจากที่กล่าวตาม (๑) ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นภาระผูกพัน
โดยนำจำนวนเงินตามสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย (Notional
Amount) คูณด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ตามที่กำหนดไว้ใน ตารางที่ ๒
ยกเว้น
ในกรณีที่คู่ค้ารายเดียวกันทำสัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Foreign
Exchange Forward Contracts) ทั้งด้านซื้อและด้านขาย
ให้นำสัญญาที่เป็นรายการตรงกันข้ามกัน มีวันครบกำหนดวันเดียวกัน (Same
Maturity Date) และมีสกุลเงินเดียวกัน (Same Currency Pair) มาหักกลบกันได้หากคู่ค้าได้ทำสัญญาที่ระบุว่าให้สามารถหักกลบลบหนี้ได้ตามกฎหมายโดยให้คูณจำนวนเงินตามสัญญา
(Notional Amount) ทั้งด้านซื้อและด้านขายด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit
Conversion Factor) ก่อน แล้วนำผลคูณที่ได้มาหักกลบกัน
ผลลัพธ์ที่เหลือสุทธิให้นับเป็นการ ก่อภาระผูกพัน
ตารางที่ ๒ Credit Conversion Factor สำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยน
และสัญญาอัตราดอกเบี้ย

อายุที่เหลือของสัญญา
สัญญาอัตราแลกเปลี่ยน
สัญญาอัตราดอกเบี้ย
ไม่เกิน
  ๑๔ วัน
๐
๐
ไม่เกิน ๑
  ปี
๐.๐๒
๐.๐๐๕
ตั้งแต่ ๑
  ปีขึ้นไป
๐.๐๕
๐.๐๑

ข้อ ๔ การนับคำนวณสินเชื่อ การลงทุน
หรือภาระผูกพันตามความในข้อ ๓ ไม่ให้นับรวมถึงรายการดังต่อไปนี้
(๑) ภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน
(Firm Underwrite) ตามตราสารต่อไปนี้
(ก) หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกเพื่อระดมทุนจากประชาชนหรือบุคคลใดๆ
ที่ได้รับการจัดอันดับ AA หรือเทียบเท่าขึ้นไป
โดยสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
(ข) หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทเงินทุน
ทั้งนี้
ภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้ตาม (๑) เมื่อนับรวมกับการให้สินเชื่อ
หรือลงทุนหรือก่อภาระผูกพันตามข้อ ๓ ต้องมีมูลค่าไม่เกินร้อยละ ๕๐
ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑
นับแต่วันที่ธนาคารพาณิชย์ทำสัญญารับประกันการจำหน่ายจนถึงวันปิดการเสนอขาย
(๒) การลงทุนหรือให้กู้ยืมโดยซื้อตราสารตาม
(๑) เป็นระยะเวลาไม่เกิน ๓
เดือนนับแต่วันปิดการเสนอขายตราสารนั้น
(๓) การลงทุนหรือให้กู้ยืมโดยซื้อตราสารต่อไปนี้
(ก) หลักทรัพย์รัฐบาลไทยหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยกระทรวงการคลัง
(ข) หุ้นกู้
พันธบัตร หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย
(ค) หุ้น หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
หรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยหรือบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
(ง) หุ้นกู้
พันธบัตร
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยองค์การของรัฐหรือรัฐวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น
(๔) การให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขาย
ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน
หรือก่อภาระผูกพันอื่นใดโดยมีหลักทรัพย์หรือสิทธิต่อไปนี้เป็นประกัน
(ก) หลักทรัพย์รัฐบาลไทย
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยกระทรวงการคลัง
(ข) หุ้นกู้
พันธบัตร หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย
(ค) หุ้น หุ้นกู้
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและ สหกรณ์การเกษตร
หรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยหรือบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
(ง) หุ้นกู้
พันธบัตร
หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยองค์การของรัฐหรือวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น
(จ) เงินฝากในธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้
เฉพาะส่วนที่ไม่เกินมูลค่าที่ตราไว้ของหลักทรัพย์หรือสิทธินั้น
(๕) การให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน หรือก่อภาระผูกพันอื่นใด เพื่อกระทรวง ทบวง กรม
หรือทบวงการเมืองที่มีฐานะเทียบเท่า
หรือการให้สินเชื่อโดยมีการะทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย
(๖) การให้สินเชื่อ
หรือลงทุนในส่วนของสินทรัพย์อ้างอิง
ซึ่งมีการทำสัญญาที่มีผลเป็นการโอนความเสี่ยงด้านเครดิตในธุรกรรม Credit
Default Swaps ของสินทรัพย์อ้างอิงดังกล่าว
(๗) การให้สินเชื่อ
หรือลงทุนโดยซื้อตราสารแสดงสิทธิในหนี้โดยมีบุคคลอื่นทำสัญญากับธนาคารพาณิชย์นั้นว่า
บุคคลอื่นนั้นจะรับความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ไม่ได้รับชำระเงินคืน
ทั้งนี้ เฉพาะส่วนที่ไม่เกินจำนวนเงินสดที่ผู้รับความเสี่ยงนำมาวางไว้เป็นประกัน หรือไม่เกินจำนวนที่มีสิทธิหักกลบลบหนี้กับผู้รับความเสี่ยงนั้น
(๘) การให้กู้ยืมเงินประเภทชำระคืนเมื่อทวงถาม
(Call loan) หรือให้กู้ยืมเงินประเภทมีกำหนดชำระคืนไม่เกินหนึ่งวัน
(Overnight loan) แก่ธนาคารพาณิชย์อื่น
(๙) การให้กู้ยืมเงินประเภทที่มีระยะเวลา
(Term loan) ไม่เกิน ๑๒ เดือน
เฉพาะสกุลเงินบาทแก่ธนาคารพาณิชย์อื่น
(๑๐) การให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลด
หรือขายช่วงลดตั๋วเงินอันเป็นส่วนหนึ่งของการประกอบกิจการวิเทศธนกิจตามประกาศกระทรวงการคลัง
เรื่อง การประกอบกิจการวิเทศธนกิจของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๑๖ กันยายน ๒๕๓๕
หรือที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมต่อไป
และการประกอบกิจการวิเทศธนกิจสาขาต่างจังหวัดของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๔ พฤษภาคม
๒๕๓๗ หรือที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมต่อไป ทั้งนี้ เฉพาะการให้สินเชื่อ
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงินของสาขาธนาคารต่างประเทศเท่านั้น
(๑๑) การให้สินเชื่อหรือการก่อภาระผูกพันที่เป็นเงินตราต่างประเทศแก่บุคคลที่มีภูมิลำเนาในประเทศไทยโดยสำนักงานใหญ่หรือสาขาอื่นที่อยู่ในต่างประเทศของธนาคารที่ตั้งอยู่ในต่างประเทศและมีสาขาอยู่ในประเทศไทย

ข้อ ๕[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๒๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๖
หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย

สุภาพร/พิมพ์
๔ สิงหาคม ๒๕๔๖

ศุภสรณ์/อภิสิทธิ์
ผู้จัดทำ
๘ สิงหาคม ๒๕๔๖

[๑]รก.๒๕๔๖/พ๕๑ง/๗๘/๑ พฤษภาคม ๒๕๔๖