ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง หลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน
ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
หลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน
------------
 ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยออกประกาศ
ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๔๒
กำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้
เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการทางภาษีของรัฐบาล
ในการส่งเสริมให้มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ระหว่างลูกหนี้กับสถาบันการเงินและเจ้าหนี้อื่น
นั้น
 เพื่อให้การปรับปรุงโครงสร้างหนี้มีประสิทธิภาพและชัดเจนยิ่งขึ้น
ธนาคาร
แห่งประเทศไทยจึงได้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
หลักเกณฑ์ การปรับปรุง
โครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๔๒
และเอกสารแนบท้ายประกาศ
ดังกล่าว
และได้กำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินขึ้นใหม่ ดังนี้
 ข้อ
๑
วัตถุประสงค์ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินเป็นการดำเนินการแก้ไขหนี้ทั่วไป
และหนี้ที่มีปัญหาเพื่อให้สถาบันการเงินมีโอกาสได้รับชำระหนี้คืนสูงสุด
หรือเพื่อก่อให้เกิด
ประโยชน์สูงสุดในการดำเนินกิจการต่อไปทั้งของลูกหนี้และสถาบันการเงินโดยเฉพาะลูกหนี้
ของสถาบันการเงินที่ประสบปัญหาการชำระหนี้เนื่องจากผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจ
แต่ยัง
มีแนวโน้มที่จะดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ทั้งนี้
สถาบันการเงินจะต้องระมัดระวังมิให้การปรับปรุง
โครงสร้างหนี้มีลักษณะเป็นการหลีกเลี่ยงการจัดชั้นลูกหนี้และการกันเงินสำรอง
หรือหลีกเลี่ยง
หลักเกณฑ์การระงับรับรู้ดอกเบี้ยค้างรับเป็นรายได้
 ข้อ
๒ ประเภทของ
"การปรับปรุงโครงสร้างหนี้"
 การปรับปรุงโครงสร้างหนี้
หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไปและ
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา
 ๒.๑
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไป หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่ไม่มี
ส่วนสูญเสีย เช่น
การลดอัตราดอกเบี้ยให้แก่ลูกหนี้ตามภาวะตลาดหรือเพื่อรักษาความสัมพันธ์ที่ดี
กับลูกค้าหรือการขยายระยะเวลาการชำระหนี้ออกไปโดยมีการตกลงให้มีระยะเวลาปลอดหนี้โดย
ลูกหนี้ยังคงจ่ายชำระดอกเบี้ยในอัตราที่ระบุไว้ในสัญญาเดิม
และสถาบันการเงินวิเคราะห์แล้ว
คาดว่าจะได้รับชำระเงินต้นและดอกเบี้ยคืนครบถ้วนตามสัญญาการให้กู้ยืม
 ๒.๒
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้
ที่มีส่วนสูญเสียเนื่องจาก
 (๑)
มีการลดต้นเงินหรือดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้วให้ลูกหนี้
หรือ
 (๒)
มีผลขาดทุนจากการรับโอนทรัพย์สินที่มีมูลค่าราคายุติธรรมต่ำกว่า
ยอดหนี้ที่ตัดจำหน่ายไป หรือ
 (๓)
มีการผ่อนปรนเงื่อนไขการชำระหนี้ ซึ่งทำให้มูลค่าปัจจุบันของ
กระแสเงินสดรับต่ำกว่ามูลหนี้ตามบัญชีของลูกหนี้รวมดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้ว
หรือ
 (๔)
มีส่วนสูญเสียจากการคำนวณโดยใช้ราคาตลาดของลูกหนี้หรือการใช้
มูลค่าราคายุติธรรมของหลักทรัพย์ที่เป็นประกัน
หรือมีส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
อันเนื่องมาจากเหตุผลอื่น เช่น การแปลงหนี้เป็นทุน เป็นต้น
 ข้อ
๓
การกำหนดนโยบายและมาตรการในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 สถาบันการเงินจะต้องดำเนินการ
ดังนี้
 ๓.๑
นโยบายและมาตรการในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน
จะต้องกำหนดไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร
ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการของ
สถาบันการเงิน
โดยผู้บริหารระดับสูงของสถาบันการเงินจะต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย
และมาตรการดังกล่าว
 ๓.๒
นโยบายและมาตรการที่กำหนดจะต้องครอบคลุมแนวทางในการพิจารณา
ปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั้งกระบวนการ ได้แก่
การกำหนดวัตถุประสงค์แนวทางในการวิเคราะห์และ
คัดเลือกลูกหนี้ การติดตามดูแล
การรายงานผลการปฏิบัติงานเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์และ
นโยบายทางด้านบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 ๓.๓
สถาบันการเงินจะต้องกำหนดระเบียบวิธีปฏิบัติเป็นลายลักษณ์อักษร
เกี่ยวกับหน้าที่และความรับผิดชอบในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
การอนุมัติการรายงาน 
และการติดตามดูแลที่ชัดเจน รวมทั้งกำหนดแผนการปฏิบัติงาน (Action
Plan) ในขั้นตอนต่าง ๆ 
ให้ครบถ้วนสมบูรณ์
  ๓.๔
สถาบันการเงินจะต้องจัดตั้งหน่วยงานหรือกลุ่มเจ้าหน้าที่ที่มีประสบการณ์ 
ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่เป็นอิสระจากเจ้าหน้าที่สินเชื่อที่ดูแลลูกหนี้รายนั้น
เพื่อทำหน้าที่
ปฏิบัติงานตามกระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ตามระเบียบวิธีปฏิบัติที่กำหนดในข้อ
๓.๓ 
หรืออาจให้สถาบันการเงินอื่น
หรือบุคคลที่สามที่เป็นผู้เชี่ยวชาญในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
เป็นผู้ทำหน้าที่นั้นก็ได้
ยกเว้นในกรณีที่สถาบันการเงินมีบุคลากรจำกัด อนุโลมให้เจ้าหน้าที่สินเชื่อ
ทำหน้าที่ตามกระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ได้
แต่ต้องทำตามระเบียบวิธีปฏิบัติที่กำหนดไว้
ในข้อ ๓.๓ โดยเคร่งครัด
 ๓.๕
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้สำหรับลูกหนี้ที่สถาบันการเงิน กรรมการ บุคคล
ที่เกี่ยวข้องกับกรรมการ หรือผู้บริหารของสถาบันการเงินนั้น
เข้าข่ายมีความสัมพันธ์หรือมี
ผลประโยชน์เกี่ยวข้อง ซึ่งหมายถึงบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกับสถาบันการเงินหรือกรรมการ
หรือผู้บริหารของสถาบันการเงินนั้นตามพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พ.ศ. ๒๕๐๕ และ
พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์
และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 
๒๕๒๒ รวมทั้งบุคคลที่ถือว่ามีส่วนเกี่ยวข้อง คือ เข้าข่ายมีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์
เกี่ยวข้อง
โดยมีพฤติการณ์ให้บุคคลอื่นถือหุ้นไว้แทนตนในลักษณะของตัวแทนโดยตรงหรือ
โดยปริยายหรือตัวแทนเชิด หรือเป็นตัวการซึ่งไม่เปิดเผยชื่อ
เป็นการสร้างบริษัทเครือข่าย หรือ
ควบคุม หรือผูกขาดการบริหารงานของบริษัทจำกัดดังกล่าวในการประกอบกิจการอื่นทั้งโดยตรง
หรือโดยอ้อม
จะต้องกำหนดให้สถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สาม ซึ่งไม่มีความสัมพันธ์หรือ
มีผลประโยชน์เกี่ยวข้องใด ๆ กับสถาบันการเงินและลูกหนี้
เป็นผู้ทำหน้าที่ในการวิเคราะห์ฐานะ
และความสามารถในการจ่ายชำระหนี้ ตลอดจนกระแสเงินสดของลูกหนี้
ทั้งนี้ สถาบันการเงินอื่น 
หรือบุคคลที่สามจะต้องเป็นผู้ชำนาญการเฉพาะ
ซึ่งประกอบธุรกิจเป็นที่ปรึกษาเกี่ยวกับการเงิน
หรือการดำเนินงาน หรือเป็นที่ปรึกษาทางการเงิน
หรือธุรกิจการให้คำปรึกษาทางการเงิน หรือ
เป็นบริษัทที่ปรึกษาทางการเงินที่มีชื่อเสียง มีความชำนาญ
มีประสบการณ์เป็นที่ยอมรับ
 ในกรณีสถาบันการเงินเข้าไปมีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง
เนื่องจากการเข้าไปแก้ไขปัญหาหนี้ของลูกหนี้นั้น
ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังจากที่หลักเกณฑ์นี้ 
มีผลบังคับใช้
สถาบันการเงินไม่ต้องกำหนดให้มีสถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สามเป็นผู้ทำ
หน้าที่วิเคราะห์ฐานะและความสามารถในการจ่ายชำระหนี้
ตลอดจนกระแสเงินสดของลูกหนี้ก็ได้
 ข้อ
๔
ขั้นตอนการปฏิบัติงานและการจัดทำเอกสารประกอบ
 ในการจัดทำแผนการปฏิบัติงานและเอกสารที่เกี่ยวข้องในแต่ละขั้นตอน
ให้
ถือปฏิบัติดังนี้
 ๔.๑
ขั้นตอนการวิเคราะห์และการจัดทำเอกสารเมื่อมีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 ควรมีการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ลูกหนี้และเอกสารที่เกี่ยวข้องประกอบการ
พิจารณาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ดังนี้
 (๑)
สาเหตุที่หนี้มีปัญหาและเหตุผลที่มีการจ่ายชำระดอกเบี้ย และ/หรือต้นเงิน
ล่าช้ากว่ากำหนด
 (๒)
ความรุนแรงของปัญหา และความเสี่ยงทางด้านการเงินของลูกหนี้ โดย
พิจารณาจากงบการเงิน งบกระแสเงินสด
และการประมาณการทางการเงิน แล้วแต่กรณี รวมทั้ง
การประเมินสถานการณ์ทางการตลาด ตลอดจนสภาพแวดล้อมที่จำเป็น
และเกี่ยวข้องกับฐานะ
และการดำเนินงานของลูกหนี้
 (๓)
การคาดการณ์เกี่ยวกับการรับชำระหนี้คืนเต็มจำนวนทั้งต้นเงินและดอกเบี้ย
ในกรณีที่มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้และกรณีที่ไม่มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 (๔)
การประเมินคุณภาพการบริหารของลูกหนี้ โดยมุ่งเน้นประสิทธิภาพของ
องค์กร ในกรณีที่จำเป็นอาจต้องมีการปรับโครงสร้างองค์กรใหม่
เช่น การเปลี่ยนโครงสร้าง
ผู้ถือหุ้น กรรมการ ผู้บริหาร การจัดระบบการบริหารใหม่
เป็นต้น กรณีลูกหนี้บุคคลธรรมดา 
ควรจะกำหนดให้มีการเรียกหลักประกันเพิ่มเติม
หรือกำหนดให้มีการค้ำประกันจากบุคคลที่
เชื่อถือได้เพิ่มเติม
 (๕)
ความครบถ้วนของเอกสารหลักฐานประกอบการพิจารณาปรับปรุง
โครงสร้างหนี้
 (๖)
การประเมินมูลค่าหลักประกัน (ถ้ามี) ตามหลักเกณฑ์การประเมินมูลค่า
หลักประกันของสถาบันการเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 (๗)
แนวคิดหรือสมมติฐานเกี่ยวกับการประมาณการกระแสเงินสด ซึ่งควรตั้งอยู่
บนความสมเหตุสมผลและความเป็นไปได้
 ทั้งนี้
ในการประมาณการกระแสเงินสดข้างต้น ไม่ให้สถาบันการเงินนำ
กระแสเงินสดที่ยังไม่มีความแน่นอนว่าจะได้รับ ได้แก่
เงินต้นหรือสิทธิในการปรับเพิ่มอัตรา
ดอกเบี้ย หากกิจการของลูกหนี้ฟื้นตัวขึ้น
หรือสิทธิในการแปลงสภาพของหุ้นกู้แปลงสภาพ 
เป็นต้น มารวมในการคำนวณมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสด
 (๘)
การพิจารณา ข้อสรุป และการอนุมัติเกี่ยวกับเงื่อนไขผ่อนปรนที่ควรให้ใน
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ได้แก่ การลดอัตราดอกเบี้ย
การลดต้นเงิน การลดดอกเบี้ยที่ลูกหนี้
ค้างชำระ และการขยายระยะเวลาการชำระหนี้ เป็นต้น ทั้งนี้
เงื่อนไขดังกล่าวจะต้องสอดคล้อง
กับอายุโครงการของลูกหนี้ (Economic Life)
หรือระยะเวลาการให้บริการของโครงการลูกหนี้ 
รวมทั้งสอดคล้องกับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้
และช่วยทำให้ฐานะการเงินของ
ลูกหนี้ดีขึ้นจนมีความสามารถจ่ายชำระหนี้คืนภายใต้เงื่อนไขที่มีการปรับปรุงใหม่ได้ตลอดไป
 (๙)
จัดทำตารางแสดงการชำระหนี้คืนหลังการปรับปรุงเงื่อนไขการชำระหนี้ที่
สอดคล้องกับความสามารถชำระหนี้ของลูกหนี้
 (๑๐)
รายละเอียดเงื่อนไขทางการเงินต่าง ๆ เช่น การห้ามจ่ายเงินปันผล การลด
ทุนเพื่อให้ผู้ถือหุ้นเดิมรับภาระในส่วนนี้ก่อนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
การให้เพิ่มทุน การสงวน
สิทธิ
สำหรับการปรับอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้นตามความสามารถในการจ่ายชำระหนี้ของลูกหนี้
เป็นต้น
 (๑๑)
จัดทำเอกสารหลักฐานและสัญญาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุง
โครงสร้างหนี้ให้ครบถ้วนและมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมาย
 (๑๒)
กรณีมีการให้กู้ยืมเงินเพิ่มเติมภายหลังการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ สถาบัน
การเงินจะต้องระบุวัตถุประสงค์ของการใช้เม็ดเงินใหม่อย่างชัดเจนซึ่งจะต้องไม่ใช่การนำเม็ดเงิน
ใหม่ที่กู้เพิ่มมาใช้เพื่อชำระหนี้เดิม
 ๔.๒
ขั้นตอนการติดตามผลหลังการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 จะต้องจัดให้มีระบบการติดตามลูกหนี้ภายหลังการปรับปรุงโครงสร้างหนี้อย่าง
ใกล้ชิดเป็นพิเศษ
เพื่อให้แน่ใจได้ว่าลูกหนี้จะสามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขของสัญญาใหม่ได้ เช่น
 (๑)
กำหนดให้มีการจัดทำรายงานความคืบหน้าเสนอผู้บริหาร โดยรายงานนี้จะ
ต้องแสดงถึงพัฒนาการล่าสุด
แผนการปฏิบัติงานที่ทำอยู่ในปัจจุบันและแนวโน้มที่จะได้รับชำระหนี้
คืนในที่สุด
 (๒)
กำหนดให้ลูกหนี้จัดส่งงบการเงิน รวมทั้งกำหนดให้ลูกหนี้ต้องรายงานผลการ
ปฏิบัติตามเงื่อนไขทางการเงินต่าง ๆ เช่น
การห้ามจ่ายเงินปันผล การลดทุน การเพิ่มทุน เป็นต้น
 (๓)
กำหนดวิธีการแก้ไขปัญหาลูกหนี้ที่ไม่สามารถจ่ายชำระหนี้ตามสัญญาหรือไม่
ปฏิบัติตามเงื่อนไขในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 ข้อ
๕
ประกาศฉบับนี้ให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป


 ประกาศ
ณ วันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๒
 
หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล
 ผู้ว่าการ
 ธนาคารแห่งประเทศไทย


[รก.๒๕๔๒/๔๔ง/๓๕/๓ มิถุนายน ๒๕๔๒]

 อัมพิกา/แก้ไข