ไคเภ็ค แบ่งห้าบท
ไม่ปรากฏผู้แต่ง
ไคเภ็ค
(ปฐมเหตุการสร้างโลกและมนุษย์)
๑
วันพุธเดือนแปด อุตราสารทขึ้นค่ำหนึ่งปีฉลูนพศกศักราช ๑๒๓๙ ท่านเจ้าพระยาภาณุวงศ์มหาโกษาธิบดี ซึ่งสำเร็จราชการกรมท่ามีบัญชาให้หลวงพิพิธภัณฑพิจารณ์แปลหนังสือพงศาวดารจีนชื่อไคเภ็กแต่ปฐมเหตุสร้างโลกเป็นหนังสือนักปราชญ์แต่งไว้เป็นลำดับกษัตริย์แต่เห็นว่าเป็นความไม่จริงมาก เพราะว่าครั้งนั้นอักษรที่จะจดจำเหตุการณ์สิ่งใดก็ยังไม่มี เป็นแต่ขอดเชือกไว้เป็นสำคัญ ด้ายและไหมก็ยังไม่มี คนคราวนั้นเอาใบไม้เปลือกไม้มาปิดบังป้องกันความละอาย การซึ่งจะหาสิ่งใดบริโภค ก็มีแต่ของดิบและเนื้อสัตว์ดิบกับผลไม้ต่าง ๆ ศักราชปีเดือนคืนวันนับประมาณก็ยังไม่เป็น คนเกิดมาก็หารู้ว่าอายุของตัวมากน้อยเท่าใด เหตุเช่นนี้จึงเห็นความว่าหนังสือไคเภ็กนี้เป็นต้นพงศาวดารจีน ซึ่งต่อลงมาอีกนั้นพิสดารมีแจ้งอยู่ในหนังสือฮองสิน ความในหนังสือไคเภ็กนี้เป็นสำนวนขันๆ พรรณนาไว้หลายอย่าง
เดิมมีพระองค์หนึ่งเป็นใหญ่อยู่ในโลก ทรงพระนามว่าเซกเกียมองนี่ฮุด เห็นว่าในโลกนี้มีสี่ทวีป แต่ทวีปทิศใต้นั้นเป็นหมอกมัวมืดคลุ้มอยู่ ครั้นพระองค์เห็นอย่างนั้นแล้วก็มีความกรุณาแก่สัตว์ทั้งหลายเป็นอันมาก จึงตรัสถามศิษย์องค์หนึ่งซึ่งมีนามว่าพระออนั้นว่า ท่านได้รู้เห็นหรือไม่ว่าในโลกนี้มีสี่ทวีป พระออนั้นจึงกราบทูลว่า ข้าพเจ้าเป็นคนเขลาปัญญา ไม่ทราบว่าสี่ทวีปจะเป็นของอันใด พระจึงตรัสถามศิษย์ทั้งปวงต่อไป ศิษย์ทั้งปวงก็ตอบว่าหารู้จักว่าจะเป็นอยู่อย่างไรไม่ พระจึงตรัสว่าในโลกนี้มีสี่ทวีป แต่เราอยู่ในทวีปนี้เป็นทิศตะวันตก มีนามเรียกว่าไซหงอฮอจิว ฝ่ายทวีปทิศตะวันออกนั้นมีนามว่าตังแสงสินจิว ฝ่ายทวีปทิศเหนือมีนามเรียกว่าปักโคลูจิว แต่ทวีปทิศใต้มีนามเรียกว่าน่ำเจียงโปจิวนั้นเป็นหมอกมัวมืดคลุ้มอยู่
ขณะนั้นยังมีศิษย์องค์หนึ่งชื่อกวนนิมไต้สือทูลว่า ขอพระองค์ได้ทรงพระกรุณาโปรดจัดแจงให้เป็นฟ้าเป็นดินขึ้นจึงจะได้ พระจึงตรัสว่า ท่านกล่าวเช่นนี้ก็ชอบอยู่สมควรแล้ว แต่ทว่าการที่จะเปิดฟ้าเปิดดินนั้นเป็นการใหญ่หลวงนัก ด้วยจะสืบไปภายหน้าช้านานไปถึงพันกัลป์หมื่นกัลป์ เหตุฉะนั้นเราจึงมีความปริวิตกเป็นอันมาก ด้วยจะได้ผู้ใดไปรับอาสาภารธุระไปกระทำการไว้ ด้วยเป็นการแรกเริ่มจะคิดสร้างก็คงจะมีความลำบากยากนัก ขณะนั้นคุณต่อเป็งชาน้าเฝ้าอยู่ที่นั้นได้ยินพระตรัสดังนั้นก็ยกมือขึ้นนมัสการแล้วหัวร่อ พระทอดพระเนตรเห็นดังนั้นก็รับสั่งแก่คุณต่อเป็งชาน้าว่า เราจะใช้ให้ท่านไปเปิดโลกให้มีฟ้าและดินนั้น ท่านจะไปกระทำให้สำเร็จได้หรือไม่ คุณต่อเป็งชาน้าจึงทูลว่า ซึ่งพระองค์จะใช้ให้ข้าพเจ้าไปเปิดฟ้าและดินนั้น ข้าพเจ้าจะอุตส่าห์รับไปกระทำให้สำเร็จธุระได้ แต่ในดวงจิตของข้าพเจ้านั้นจะหน่วงเหนี่ยวให้อยู่เสมอนั้นเกลือกว่าจะเผอเรอไป ถ้าข้าพเจ้าไปถึงพิภพอันเป็นวิมานสวรรค์ จิตข้าพเจ้าก็จะเคลิบเคลิ้มหลงใหลอยู่ในพิภพนั้นช้านานจะหาผู้ที่จะช่วยมิได้ พระจึงตรัสว่าเราให้ท่านไปแต่ผู้เดียว การที่จะคิดเปิดฟ้าเปิดดินในครั้งนี้เป็นการใหญ่ จะได้เป็นที่พึ่งแก่มนุษย์ทั้งหลายเป็นอันมาก ถ้าแม้นฟ้าและดินสร้างขึ้นเป็นอันสำเร็จได้แล้ว ธาตุทั้งสี่ก็จะบริบูรณ์จะได้เป็นที่พึ่งแก่มนุษย์ทั้งปวง ซึ่งท่านมีจิตคิดกลัวว่าดวงจิตท่านจะเคลิบเคลิ้มไปนั้น ถ้าท่านกระทำการสำเร็จแล้ว เราจึงจะช่วยให้ท่านกลับมาอยู่เหมือนดังเก่า ท่านจงรีบลงไปเถิด คุณต่อเป็งชาน้ารับคำแล้วคำนับลาเหาะไปถึงทิศใต้ จึงร้องขึ้นด้วยเสียงอันดังแล้วเนรมิตกายให้กลมเหมือนผลโถ ผลโถนั้นเมล็ดในมีสัณฐานเหมือนรูปเด็ก คุณต่อเป็งชาน้าครั้นเนรมิตกายดังนั้นแล้วตกลงกลิ้งหมุนไป ๔๙ ครั้ง แล้วร่างกายเป็นมนุษย์สูง ๓ ตึ่ง ๖ เชีย คือ ๒๓ ศอกคืบ ศีรษะมีเขาคิ้วและดวงตาใหญ่มีเขี้ยวยื่นออกมานอกปาก ขนมีเต็มไปทั้งตัว มือซ้ายถือสิ่ว มือขวาถือขวานใหญ่ เจาะด้วยกำลังฤทธิในสิ่งที่กำบังที่มืดมัวนั้นแตกออกไปเป็นสองส่วน ที่ใสสะอาดนั้นเป็นฟ้า ส่วนซึ่งขุ่นข้นนั้นตกลงมาเป็นแผ่นดิน ตั้งแต่นั้นมาก็เกิดมีฟ้าและแผ่นดินขึ้น แล้วคุณต่อเป็งชาน้าจึงเอาศิลาก้อนหนึ่ง ศิลานี้เป็นของวิเศษดุจดังแก้วก็ว่าได้ ยาว ๓ ตึ่ง กว้าง ๙ เชีย คือยาว ๑๘ ศอกคืบ ๖ นิ้ว กว้างศอกคืบ ๕ นิ้ว จารึกอักษร ๒๐ ตัวมีความว่า ตัวข้าพเจ้าชื่อพนโกสีย์ ได้มาสร้างฟ้าและดินตามรับสั่งก็สำเร็จแล้ว
ฝ่ายพระผู้เป็นใหญ่ในโลกเห็นว่า คุณต่อเป็งชาน้าไปช้านาน กระทำการก็สำเร็จได้แล้ว เห็นจะเพลิดเพลินหลงอยู่ที่นั้นจึงไม่ได้มา คิดเห็นว่าเป็นดังนั้นแล้ว จึงรับสั่งแก่กวนนิมไต้สือว่า ท่านจงรับธุระเอากำโล้จุยนี้เป็นน้ำทิพย์ใส่ในปั้นลงไปรดคุณต่อเป็งชาน้า จิตที่เคลิบเคลิ้มอยู่นั้นให้สิ้นมลทินไป คุณต่อเป็งชาน้าจึงจะกลับคืนขึ้นมาได้ กวนนิมไต้สือก็คำนับรับเอาปั้นน้ำกำโล้จุยนมัสการลาพระแล้วเหาะไป จึงจำแลงกายให้สูง ๔ ตึ่ง คือ ๒๕ ศอก มือถือปั้นใส่น้ำกำโล้จุยไปยืนอยู่บนก้อนศิลาที่พนโกสีย์เขียนอักษรปักไว้ พนโกสีย์เห็นแล้วจึงถามว่าท่านนี้คือผู้ใดชื่อไร ถือปั้นใส่น้ำกำโล้จุยมาทำไม ท่านมาที่นี่จะประสงค์สิ่งใด กวนนิมไต้สือจึงตอบว่า พระรับสั่งว่าท่านมาช้านานแล้วไม่กลับไป จึงให้เราเอาน้ำกำโล้จุยอันใสบริสุทธิ์มารดชำระให้ท่านสิ้นความหลง และพนโกสีย์นี้เป็นผู้วิเศษอยู่แต่ก่อน พอได้ยินกวนนิมไต้สือว่าดังนั้นก็คิดขึ้นได้ ใจที่เคลิบเคลิ้มหลงใหลอยู่นั้นก็เป็นปกติดีดังเก่า แล้วจึงนมัสการลาพระแล้วสรรเสริญบุญคุณที่ได้ให้กวนนิมไต้สือเอาน้ำมนต์กำโล้จุยมาจะรดให้สิ้นความเคลิบเคลิ้มหลงใหล พนโกสีย์มีความยินดีตอบว่า เชิญท่านเอาน้ำทิพย์กำโล้จุยมารดอาบให้ข้าพเจ้าโดยเร็วเถิด กวนนิมไต้สือเห็นว่าพนโกสีย์พูดดังนั้นแล้ว ก็เอาน้ำกำโล้จุยในปั้นรดพนโกสีย์แล้วว่าแก่พนโกสีย์ว่า แต่ก่อนนั้นท่านยกมือขึ้นคำนับแล้วหัวร่อต่อหน้าที่นั่งพระ จึงต้องมาทรมานกายอยู่ถึงสองหมื่นปีเศษ บัดนี้การฟ้าและดินจัดสร้างก็สำเร็จแล้ว ควรจะกลับคืนขึ้นไปดังเก่า พนโกสีย์ได้ฟังดังนั้นก็ร้องขึ้นด้วยเสียงอันดัง แล้วกายนั้นก็กลับเป็นผลโถไปดังเก่า กวนนิมไต้สือจึงหยิบผลโถนั้นใส่ลงในปั้นแล้วนำผลโถเข้าไปถวายพระ ๆ จึงตรัสว่าท่านไปทำการครั้งนี้เสร็จแล้วจงเป็นรูปกายขึ้นเถิด คุณต่อเป็งชาน้าได้ยินพระตรัสดังนั้น ก็กลับคืนเป็นรูปกายขึ้นดังเก่า กวนนิมไต้สือนั้นก็ทูลพระว่าฟ้าและดินก็เป็นขึ้นบริบูรณ์แล้ว การข้างหน้านั้นจะทำอย่างไรต่อไป พระจึงตรัสว่าของที่เบาคือของอายที่สะอาดซึ่งแบ่งเป็นฟ้านั้นจะเป็นรูปชาย ของที่ขุ่นข้นคือของอายที่ไม่สะอาดซึ่งแบ่งเป็นดินนั้นเป็นรูปหญิง ของอายทั้งสองสิ่งนี้กระทบกันเข้าแล้วจะเกิดเป็นพืชพันธุ์ คือมนุษย์และสัตว์ต่าง ๆ สืบไปเมื่อหน้า ถ้าผู้ใดเกิดเจือด้วยของอายที่สะอาดบริสุทธิ์ ถึงเป็นผู้ใหญ่ผู้น้อยก็ดี ก็จะเป็นคนมีกตัญญูต่อกันสืบไปชั่วฟ้าและดิน และบิดามารดาเป็นคนใจกุศล มิได้กระทำการอันเป็นบาป จะมีใจสะอาดปริสุทธิ์ ถ้าผู้ใดเกิดเจือด้วยของอายเป็นส่วนที่สะอาดบ้าง และมิได้สะอาดบ้าง ถึงเป็นผู้ใหญ่ผู้น้อยก็ดีก็จะมีใจเป็นท่ามกลางประพฤติเสมอในสิ่งทั้งสอง คือทั้งสิ่งที่ดีและชั่ว ถ้าผู้ใดเกิดเจือด้วยของอายอันเป็นส่วนไม่สะอาดขุ่นข้นนั้น ถึงจะเป็นผู้ใหญ่ผู้น้อยก็ดี ก็จะเป็นผู้มีจิตประกอบไปด้วยอกุศล และมิได้มีความกตัญญูกตเวทีต่อแผ่นดินและบิดามารดาไม่ มนุษย์และสัตว์ทั้งหลายซึ่งเกิดไปภายหน้านั้นมิได้พ้นจากของอายทั้งสาม คือสะอาด คือท่ามกลาง คือขุ่นข้นข้อนี้เลย เหตุฉะนั้นมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายจึงไม่เหมือนกันมิได้เที่ยงแท้เลย มนุษย์ตายแล้วเกิดเป็นสัตว์ สัตว์ตายแล้วเกิดเป็นมนุษย์ เพราะจิตนั้นบริสุทธิ์บ้างไม่บริสุทธิ์บ้าง ซึ่งคนดีมีกุศลนั้นนำไปสู่แห่งสวรรค์ ที่คนอกุศลนั้นก็ต้องอยู่ในนรก ครั้นมนุษย์และสัตว์ต่าง ๆ เกิดมากขึ้นแล้วจึงจะมีกษัตริย์ผู้วิเศษสามองค์ ชื่อเทียนอ่องสีองค์หนึ่ง ชื่อตี่อ่องสีองค์หนึ่ง ชื่อยี่นอ่องสีองค์หนึ่ง
๒
ฝ่ายเทียนอ่องสีเมื่อจะมาเกิดนั้น อายฟ้าอายดินทั้งสองกระทบสัมผัสกันแล้วเกิดเป็นศิลากลมก้อนหนึ่งใหญ่ แล้วแตกแปรไปเป็นก้อนเล็กๆ อีกสิบสองก้อน เกิดเป็นคนขึ้นสิบสามคน และก้อนใหญ่นั้นคือเทียนอ่องสี และเทียนอ่องสีนั้นแปลว่าเป็นเจ้าแผ่นดินมีสีอันขาวบริสุทธิ์ทั้งตัว ตัวสูงสามตึ่ง ห้าเชีย คือสิบสองศอกคืบ หน้านั้นมีสีนวลขาว สีปากนั้นแดงเหมือนชาด แต่คนสิบสองคนก็นับถือว่าเป็นพี่น้องกัน จึงได้คำนับเทียนอ่องสีเป็นเจ้าฮ่องเต้ มนุษย์ก็เกิดขึ้นด้วยธรรมดานิยม อุตุนิยมอุปปาติกกำเนิด เปรียบเหมือนเขาว่าคนเกิดขึ้นในดอกไม้ดอกบัวและเกิดขึ้นด้วยอายดินอายฟ้าอากาศเป็นรูปหญิงรูปชายขึ้น จึงเป็นพืชพันธุ์ต่อ ๆ กันมาทั้งมนุษย์และสัตว์เดรัจฉาน ครั้งนั้นยังไม่มีเดือนมีตะวัน มนุษย์ได้พึ่งแสงสว่างด้วยรัศมีพระและเทวดามาช่วยอุปถัมภ์อยู่ ขณะนั้นก็ยังไม่มีแซ่และชื่อ แล้วก็ต่างแยกย้ายกันไปอาศัยอยู่ทุกทิศ ครั้นกาลนานมาเทียนอ่องสีฮ่องเต้เรียกน้องชายทั้งสิบสองคนเข้ามาชุมนุมแล้วจึงว่า เราจะตั้งให้มีปีสิบสองปีบรรจบเป็นรอบหนึ่ง จะให้ท่านทั้งสิบสองคนเป็นชื่อปีกำกับกันทั้งสิบสองปี น้องสิบสองคนได้ฟังพี่ชายคิดกระทำขึ้นดังนั้น ก็มีความยินดียอมรับว่าควร แล้วต่างคนต่างไปที่อยู่ของตัวดังเก่า ตั้งแต่นั้นมาผลไม้และพืชพันธุ์ก็เกิดขึ้นให้มนุษย์ได้กินเป็นอาหาร เทียนอ่องสีฮ่องเต้กับพี่น้องสิบสองคน ช่วยกันรักษาแผ่นดินประมาณด้วยฤดูได้หมื่นแปดพันปีจึงสิ้นอายุ แล้วจึงเกิดตี่อ่องสีต่อไป
๓
ตี่อ่องสีนั้นแปลว่าฮ่องเต้เจ้าแผ่นดินเมื่อจะมาบังเกิดนั้นมีดอกบัวดอกหนึ่ง ฝักนั้นมีสิบเอ็ดช่องตกลงมาแต่อากาศ จึงได้บังเกิดเป็นคนสิบเอ็ดคน ก็นับว่าเป็นพี่น้องกัน แต่ตี่อ่องสีฮ่องเต้เป็นพี่ใหญ่ ตี่อ่องสีฮ่องเต้นั้นสูงสามตึ่งสี่เชียคือยี่สิบเอ็ดศอกหกนิ้ว หน้าสีดำจักษุมีแสงสว่างเหมือนไฟ แล้วพี่น้องสิบเอ็ดคนปรึกษากันว่า เทียนอ่องสีฮ่องเต้นั้นคิดกระทำขึ้นไว้ได้แต่ชื่อปีและศก ยังหามีกำหนดกลางวันกลางคืนไม่ เดือนตะวันก็ยังไม่มี เดี๋ยวนี้มนุษย์เกิดขึ้นก็มากแล้วอากาศยังมืดอยู่ อาศัยแต่รัศมีพระและเทวดาก็ไม่สว่างแจ่มแจ้งอยู่เป็นนิจ จะต้องคิดกระทำให้เป็นตะวันและเดือนเดินจักรราศี จะได้แบ่งเป็นกลางวันและกลางคืนและเป็นเดือน และข้างขึ้นข้างแรม มนุษย์จะได้เป็นที่สังเกต น้องชายได้ฟังพี่ชายว่าดังนั้นก็มีความยินดี ยกมือขึ้นคำนับแล้วว่า ขอให้ท่านคิดกระทำโดยเร็ว จะได้เป็นที่พึ่งแก่มนุษย์ทั้งหลาย ตี่อ่องสีฮ่องเต้จึงว่า บัดนี้เราจะตั้งให้มีแซ่และชื่อขึ้นก่อน แล้วจะได้กระทำให้เป็นกลางวันกลางคืนต่อไป น้องชายจึงถามว่าจะตั้งแซ่ตั้งชื่อนั้น ตัวพี่จะให้เรียกเป็นอย่างไร ตี่อ่องสีฮ่องเต้จึงตอบว่า แซ่นั้นจะให้ตั้งเป็นแซ่เดียวกันกับเรา แต่ชื่อนั้นจะให้ต่าง ๆ กัน น้องที่หนึ่งนั้นตั้งชื่อว่าเตฉัง น้องที่สองชื่อเตจี๋ น้องที่สามชื่อเตจู น้องที่สี่ชื่อเตสิน น้องที่ห้าชื่อเตฮวบ น้องที่หกชื่อเตหยง น้องที่เจ็ดชื่อเตสุย น้องที่แปดชื่อเตเฮี้ยน น้องที่เก้าชื่อเตนั้น น้องที่สิบชื่อเตสี บรรดาน้องชายได้ชื่อแล้ว ก็คำนับลาไปที่อยู่แห่งตน ตี่อ่องสีฮ่องเต้จึงมาคิดรำพึงแต่ผู้เดียวว่า จะต้องเที่ยวหาเดือนหาตะวันให้สว่างเสียก่อน แล้วจะจัดให้มีดาวเป็นตำบลขึ้นจึงจะแบ่งปันให้เป็นกลางวันกลางคืนได้ คิดแล้วจึงให้หาน้องที่สี่ชื่อเตสินเข้ามาแล้วว่า เราได้ยินอยู่ว่าเดือนตะวันสองคนนี้อยู่ตำบลฮ่ำตึ่ ไม่มาเดินราศีอยู่ด้วยการรักใคร่กัน ครั้นจะให้ผู้ใดไปหาตัวก็เห็นจะไม่มา ท่านจงลงไปหา เตสินจึงคำนับรับคำสั่งแล้วลาไป
ฝ่ายพระอาทิตย์นั้นแซ่ชึ่งชื่อคัย ยี่ห้อจือจิ้นเป็นรูปชาย พระจันทร์นั้นแซ่ถังชื่อบี้ ยี่ห้อเทียนเหียนเป็นรูปหญิง ตั้งแต่ครั้งยังไม่ได้ตั้งฟ้าตั้งดินนั้น พระอาทิตย์พระจันทร์นั้นเป็นสามีภรรยากัน พากันซ่อนเร้นอยู่ที่ตำบลฮ่ำตึ่นั้น มิได้เคลื่อนคลาดที่จะไปแห่งใด ฮ่ำตึ่นั้นแปลว่าเป็นถ้ำใหญ่อยู่ใต้แผ่นดินที่โลกใดโลกหนึ่ง แต่ไม่ใช่โลกนี้ เวลาวันหนึ่งพระอาทิตย์พระจันทร์ได้ยินว่าตี่อ่องสีฮ่องเต้รับสั่งให้มาหาตัว ก็ออกต้อนรับเชื้อเชิญให้เข้าไปนั่ง แล้วพระอาทิตย์จึงถามว่า ท่านมาที่อันนี้ธุระสิ่งใด เตสินจึงบอกว่ามีรับสั่งฮ่องเต้ให้เรามาว่า คือท่านทั้งสองไม่ออกไปเดินส่องโลกให้มีแสงสว่างขึ้น บัดนี้ทวีปที่มนุษย์อาศัยอยู่นั้นก็มืดมัวเป็นหมอกไปหาเป็นกลางวันกลางคืนไม่ บัดนี้ตี่อ่องสีฮ่องเต้รับสั่งให้เรามาหาท่านทั้งสองไปส่องโลก จะได้ช่วยมนุษย์ในโลกให้เห็นความสว่าง พระอาทิตย์พระจันทร์จึงตอบว่า ข้าพเจ้าสองคนอยู่ตำบลที่อันนี้มาช้านานแล้ว มีความสุขสบายมากไม่อยากจะไปให้จากกัน ถ้าจะไปเดินส่องโลกก็จะต้องแยกกันกว่าจะได้พบกันก็นานๆ แต่ละครั้ง ท่านจงช่วยไปทูลตี่อ่องสีฮ่องเต้เถิด เห็นจะรับธุระไม่ได้ เตสินจึงว่าท่านทั้งสองนี้ไม่ไปเดินส่องโลกให้สว่าง มนุษย์ในจักรวาลอันนี้ก็จะประกอบไปด้วยความมืดมัว ท่านทั้งสองจงมีเมตตาอย่าได้หลีกเลี่ยงเลย พระอาทิตย์พระจันทร์ทั้งสองจึงตอบว่า ที่จะให้เราทั้งสองแยกย้ายกันไปนั้น เรารับธุระหาได้ไม่ ว่าแล้วก็พากันเข้าไปในฮ่ำตึ่ ครั้นพระอาทิตย์พระจันทร์เข้าไปในถ้ำใหญ่ฮ่ำตึ่แล้ว เตสินจึงกลับมาทูลแก่ตี่อ่องสีฮ่องเต้ตามถ้อยคำที่ได้พูดจาโต้ตอบด้วยพระอาทิตย์พระจันทร์ทุกประการ ตี่อ่องสีฮ่องเต้หัวเราะแล้วว่า เรารู้อยู่ว่าพระอาทิตย์พระจันทร์ได้ความสุขอยู่ด้วยกันมาช้านานแล้ว ซึ่งจะให้มาโดยดีนั้นที่ไหนจะมา เทวดาทั้งสองนี้เขาไม่คิดว่าธรรมดาเกิดมาเป็นรูปเป็นกายแล้วจะไม่พลัดพรากจากกันบ้างไม่มีเลย ท่านจงกลับไปก่อนเถิดเราจึงจะคิดอ่านต่อไป แต่ตี่อ่องสีฮ่องเต้นั้นเป็นคนเกิดมาแต่ทิศตะวันตกจึงได้ไปอาบน้ำชำระกายให้บริสุทธิ์แล้วเหาะไปเฝ้าพระ พระจึงตรัสถามว่าท่านมาธุระสิ่งอันใด ตี่อ่องสีฮ่องเต้ทูลว่าข้าพเจ้านี้จะคิดให้มีกลางวันกลางคืน และมีเดือนมีตะวันมีดาวขึ้น ข้าพเจ้าจึงสั่งให้ไปหาชึ่งคัยถังบี้ ให้มาเดินจักรราศีก็ไม่ฟังบังคับ ขอให้พระองค์มีเมตตากรุณาแก่มนุษย์ที่ต้องทนความมืด พระจึงตรัสว่า แต่ก่อนเราก็ได้ให้คุณต่อเป็งชาน้าลงไปเกิดเป็นพนโกสีย์ตั้งฟ้าและดิน เราก็รู้อยู่แล้วว่าเดือนตะวันและดาวยังหามีไม่ บัดนี้จะให้คุณต่อเป็งชาน้ากลับลงไปใหม่อีก คุณต่อเป็งชาน้าได้ยินพระตรัสดังนั้นจึงทูลว่า ครั้งก่อนพระองค์โปรดให้ข้าพเจ้าไปตั้งฟ้าและดินเป็นการส่วนธุระในข้าพเจ้าเสร็จแล้ว แต่ซึ่งจะให้ตั้งพระอาทิตย์พระจันทร์นั้นเป็นธุระของที่อ่องสีฮ่องเต้ พระจึงตรัสว่า แต่ก่อนท่านได้ลงไปตั้งฟ้าและดินควรจะต้องให้มีพระอาทิตย์พระจันทร์สำหรับโลก ท่านอย่าได้มีความรังเกียจเลย จงลงไปจัดแจงเสียให้สำเร็จอีกครั้งหนึ่ง คุณต่อเป็งชาน้าไม่อาจขัดรับสั่งก็ทูลว่า ข้าพเจ้าไปครั้งนี้จะให้ไปทำอย่างไรจึงจะได้พระอาทิตย์พระจันทร์มาโดยง่าย พระจึงตรัสว่าให้จารึกในฝ่ามือขวาเป็นอักษรว่ายิด ยิดนั้นแปลว่าตะวัน ให้จารึกฝ่ามือซ้ายนั้นเป็นอักษรว่าง้วย ง้วยนั้นแปลว่าเดือน พระตรัสแล้วก็บอกคาถาให้ว่า ท่านไปถึงตำบลถ้ำใหญ่ฮ่ำตึ่ อ่านเวทมนต์อันนี้แล้วแบมือซ้ายมือขวาออกไป แล้วให้อ่านมนต์นี้ขึ้นอีกเจ็ดครั้ง ชึ่งคัยถังบี้ทนอยู่มิได้ก็จะต้องแยกย้ายกันไป คุณต่อเป็งชาน้าจึงทูลว่า ถ้าและพระอาทิตย์พระจันทร์นั้นไปเดินส่องโลกแล้ว ก็ดาวนั้นจะคิดประการใด ขอพระองค์ได้สั่งให้เสร็จ พระจึงตรัสว่าดาวนั้นก็คอยอยู่ ครั้นเดือนตะวันไม่มาส่องโลกก็มืดคลุ้ม ดาวนั้นพลอยมืดไปหมด เดี๋ยวนี้ดาวนั้นไปประชุมกันอยู่ที่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ คุณต่อเป็งชาน้าจึงทูลว่าจะทำประการใดจึงจะได้มาโดยง่าย พระจึงตรัสว่าดาวนี้มีดาวสำคัญอยู่เจ็ดดวง อยู่ทิศเหนือควรจะต้องตั้งเป็นที่หนึ่งก่อน ดาวเหงาตี่เชียงแชนั้นควรจะต้องตั้งแต่งยกขึ้นเป็นดาวที่สอง ดาวเทียนอิด ดาวใช้อิด ดาวซำซือ ดาวโห้วฮุย เลื่อนไปที่สาม ดาวบุ้นเชียง ดาวเหี้ยนบู๊ ดาวซำโท้ ดาวโป๊จ๊อ เลื่อนไปที่สี่ ดาวชิกโกวแช เลื่อนขึ้นไปที่ห้า แล้วยังดาวยี่สิบแปดดวง เลื่อนไปที่หก และดาวธาตุทั้งห้า เลื่อนไปประจำอยู่ที่เจ็ด และยังดาวสิบสองดวง เลื่อนไปที่แปด ดาวชื่อว่าไถจื้อชูจื้อ เลื่อนไปประจำอยู่ที่เก้า ดาวชื่อว่าฬ่อเกา กับดาวชื่อว่าเคยโตว เลื่อนไปประจำอยู่ที่สิบ และดาวนอกนั้นก็คงจะมาตั้งขึ้นตามตำแหน่ง คุณต่อเป็งชาน้าจึงทูลถามพระว่า จะทำอย่างไรดาวทั้งหลายนั้นจึงจะเลื่อนขึ้นไปได้ พระจึงตรัสว่าให้อ่านคาถาซึ่งเรียกว่าชิมเก็ง แล้วดาวทั้งหลายนั้นก็จะตั้งขึ้นและเลื่อนขึ้นไปได้สำเร็จดังความคิด ท่านจงรีบลงไปเถิด คุณต่อเป็งชาน้าได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี ถวายบังคมลาไปด้วยตี่อ่องสีฮ่องเต้ถึงตำบลฮ่ำตึ่ถ้ำใหญ่ ที่ชึ่งคัยถังบี้อยู่แล้วก็ทำตามคำพระรับสั่งมา ชึ่งคัยถังบี้ทั้งสองทนอยู่มิได้ต้องออกมาแผ่รัศมีสว่าง คุณต่อเป็งชาน้าตี่อ่องสีฮ่องเต้เห็นชึ่งคัยถังบี้มีรัศมีสว่างแล้วจึงร้องว่า ท่านทั้งสองนี้ขัดรับสั่งพระ ๆ ก็หาเอาโทษไม่ ท่านจงเร่งรีบไปเดินส่องโลกให้สว่าง คุณต่อเป็งชาน้าจึงแบมือขวาเรียกว่าชึ่งคัยมาให้เร็ว พอว่าขึ้นดังนั้น พระอาทิตย์ก็วิ่งเข้าในฝ่ามือ แล้วจึงแบมือซ้ายยื่นออกไป แล้วเรียกว่าถังบี้มาให้เร็ว พระจันทร์นั้นก็วิ่งเข้าในฝ่ามือ คุณต่อเป็งชาน้าก็อ่านมนต์ขึ้นเจ็ดครั้ง และประกาศว่าท่านทั้งสองจงไปเดินส่องโลก อย่าได้ขัดรับสั่งพระเลย ชึ่งคัยถังบี้ก็เหาะขึ้นไปในกลีบเมฆ เดินส่องโลกอยู่ตามจักรราศี คุณต่อเป็งชาน้ากับตี่อ่องสีฮ่องเต้มีความยินดี ตี่อ่องสีฮ่องเต้จึงว่าเดี๋ยวนี้ตะวันก็สว่างแล้ว แต่กลางคืนนั้นยังหาเห็นไม่ คุณต่อเป็งชาน้าจึงว่าถังบี้นั้นยังมีความอาลัยถึงชึ่งคัยมากนัก เราจะต้องคอยตักเตือนให้ออกเดินส่องโลก ตี่อ่องสีฮ่องเต้ได้ยินดังนั้นก็พากันคอยอยู่ ขึงคัยถังบี้ก็ออกเดินปกติตามที่พระรับสั่งมา แล้วคุณต่อเป็งชาน้าก็อ่านคาถาซึ่งเรียก ชิมเก็ง ดาวทั้งหลาย นั้นก็บริบูรณ์เต็มตามตำแหน่งที่ คุณต่อเป็งชาน้าจึงว่ากับตี่อ่องสีฮ่องเต้ว่า ชึ่งคัยถังบี้สองคนนี้อยู่ตำบลฮ่ำตึ่ถ้ำใหญ่มาช้านาน มีความรักใคร่กันมาก นานไปกลัวจะเดินไม่เป็นปกติ ตี่อ่องสีฮ่องเต้จึงถามว่าจะทำเป็นประการใด คุณต่อเป็งชาน้าจึงว่า ถ้าพระอาทิตย์เดินเร็วทันพระจันทร์เข้าแล้ว คนในโลกก็เรียกว่าจันทรคราส ถ้าเดือนเดินเร็วทันตะวัน ก็พากันตกใจเรียกว่าสุริยคราสก็จะมืดครึ้มไป จะต้องให้มนุษย์ตีกลองม้าล่อ พระอาทิตย์ พระจันทร์ตกใจก็จะเลี่ยงหลีกกันไป แสงรัศมีนั้นก็จะสว่างเป็นปกติ แต่การอันนี้ปีหนึ่งก็จะเป็นสักครั้งหนึ่งหรือสองครั้ง ทั้งสองพูดกันแล้วก็ต่างคนต่างไป แต่ตี่อ่องสีฮ่องเต้นั้นมาถึงที่อยู่แล้ว จึงให้หาน้องชายทั้งสิบคนมาบอกว่า ครั้งนี้ก็มีพระอาทิตย์พระจันทร์และดาว ว่าเดี๋ยวนี้จะต้องให้มีข้างขึ้นข้างแรมบ้าง ถ้าวันได้สามร้อยหกสิบห้า วันจะให้เป็นปีหนึ่งแล้วจะต้องให้มีปีหนึ่งเป็นสี่ฤดู น้องชายทั้งสิบคนได้ยินพี่ชายว่าดังนั้น น้องชายสิบคนพร้อมกันตอบว่า ถ้าท่านคิดได้ดังนั้นท่านคงมีคุณในแผ่นดินหนักหนา ว่าแล้วต่างคนก็กลับไปที่อยู่รักษาแผ่นดินได้ประมาณหมื่นแปดพันปีจึงจะสิ้นอายุ
๔
จะกล่าวถึงยี่นอ่องสี แปลว่าเป็นเจ้ามนุษย์ เมื่อจะมาเกิดนั้นควันขึ้นจากแผ่นดิน พลุ่งขึ้นไปบนอากาศทิศตะวันตกเฉียงเหนือเห็นเป็นรูปมนุษย์เก้าคนขี่รถออกจากเมฆเหาะลงมาแต่อากาศลงมาที่เขาใหญ่อันหนึ่ง เมฆมีรัศมีสว่างหุ้มหอบลงมาที่แผ่นดิน และยี่นอ่องสีนั้นหน้าเขียวดวงตาสว่างดังดาว ตัวสูงสามตึ่งสามเชียคือยี่สิบศอกหกนิ้ว และชายแปดคนนั้นคำนับและนับถือยี่นอ่องสีเป็นพี่ใหญ่ฮ่องเต้ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้จึงประกาศว่า เรานี้มาเป็นเจ้าแผ่นดิน เหตุใดราษฎรทั้งปวงจึงไม่คำนับเรา ราษฎรเห็นยี่นอ่องสีฮ่องเต้เหาะลงมาแต่อากาศมีอิทธิฤทธิมากก็พากันเข้าไปคำนับ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่าตั้งแต่พนโกสีย์ลงมาสร้างฟ้าและดิน ครั้นต่อลงมาเทียนอ่องสีมาจัดการนั้นต่อไป ให้เป็นปีหนึ่งเป็นศก ครั้นสืบมาตี่อ่องสีฮ่องเต้มาทำให้มีพระอาทิตย์พระจันทร์และมีดาว และให้เป็นกลางวันกลางคืน ท่านเหล่านี้มีคุณแก่แผ่นดินเป็นอันมาก
บัดนี้เราจะแบ่งให้เป็นภูเขาในแผ่นดิน กับจะให้มีสิ่งของและธรรมเนียมฮ่องเต้ และธรรมเนียมขุนนางและราษฎร แล้วจะให้รู้ว่าบิดามารดาและบุตร และสามีกับภรรยา และรู้ว่าพี่น้องและญาติ กับสิ่งของซึ่งจะบริโภค ของทั้งนี้ยังหารู้จักไม่ และเราเดี๋ยวนี้ลงมาเป็นฮ่องเต้ จะมาจัดสิ่งของให้คนทั้งปวงรู้ทั่วด้วยกัน ราษฎรก็พากันคำนับรับถ้อยคำ แต่ยังหารู้ว่ายี่นอ่องสีฮ่องเต้จะจัดการสิ่งอันใดเป็นประการใดขึ้นอีกไม่ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ท่านทั้งนี้จงพากันกลับไปที่อยู่ก่อนเถิด เราจึงจะจัดการนั้นต่อภายหลัง ยี่นอ่องสีฮ่องเต้รับสั่งแก่น้องชายแปดคนว่า ท่านจงไปที่เขาเชียงเคียด แยกกันอยู่คนละทิศ แต่เดี๋ยวนี้เราจะตั้งนามท่านไว้ เมื่อจะมีเหตุการณ์ธุระสิ่งใดจะได้เรียก จึงให้ชื่อน้องชายที่หนึ่งชื่อกือเฮา น้องคนที่สองชื่อกือตือ น้องที่สามชื่อกือตง น้องที่สี่ชื่อกือซืน น้องที่ห้าชื่อกือลี้ น้องที่หกชื่อกือหงี น้องที่เจ็ดชื่อกือเหนียม น้องที่แปดชื่อกือซี แล้วรับสั่งว่า ท่านจงแยกกันไปอยู่ตามในที่ทั้งแปดทิศ สิ่งของในแผ่นดินก็จะเกิดบริบูรณ์ขึ้น และสัตว์อันร้ายก็จะบังเกิดขึ้นมาก ท่านจงคิดระวังอย่าได้ประมาท จงช่วยกันป้องกันรักษาอย่าให้เป็นอันตรายแก่มนุษย์ทั้งหลาย น้องชายแปดคนรับคำยี่นอ่องสีฮ่องเต้แล้วก็คำนับลาไปที่อยู่ ตั้งแต่นั้นมาลมและฤดูก็เป็นปกติตามฤดู สิ่งของทั้งปวงก็เกิดขึ้นในแผ่นดินมากขึ้น คราวนั้นสัตว์ทั้งปวงเข้าปะปนอยู่ด้วยมนุษย์ สัตว์ที่ร้ายก็ทำร้ายมนุษย์ ครั้นยี่นอ่องสีฮ่องเต้รู้เหตุการณ์จึงรับสั่งให้หาน้องชายแปดคนเข้ามาพร้อมแล้วรับสั่งว่า เรารู้เหตุว่ามนุษย์และสัตว์เช้าอยู่ปะปนกันสัตว์นั้นทำร้ายแก่มนุษย์เป็นอันมาก ตั้งแต่นี้ท่านจงกลับไปที่อยู่ คิดการให้เป็นที่พึ่งซึ่งมนุษย์จะได้อาศัย อย่าให้สัตว์และมนุษย์เข้าอยู่ปะปนกัน แล้วจงสั่งสอนให้มนุษย์บริโภคอาหาร และให้แบ่งวันหนึ่งเป็นสามเวลา เวลาเช้าเวลาหนึ่ง เวลากลางวันเวลาหนึ่ง เวลาเย็นเวลาหนึ่ง ถ้านอกจากสามเวลานี้ ไม่เป็นเวลาบริโภคอย่าบริโภคเวลา กลางคืนนั้นให้นอน เวลากลางวันให้ตื่นให้หัดปรือทำการต่าง ๆ ถ้าทำอย่างนั้นได้มนุษย์จึงจะเป็นสุข เดี๋ยวนี้มนุษย์เป็นมามีภริยาเกิดบุตรชายบุตรหญิง ก็รู้จักแต่เลี้ยงบุตรไว้ให้เติบใหญ่เท่านั้นหารู้ว่าจะทำการให้เป็นมงคลสิ่งใดไม่ ตั้งแต่นี้ถ้ารักใคร่กันแล้วให้สู่ขอกันอย่าให้ได้กันเอง แล้วรับสั่งอีกว่า การที่เราจะสั่งสอนเดี๋ยวนี้เป็นการใหญ่ ท่านจงเที่ยวประกาศให้มนุษย์ทั้งแผ่นดินให้รู้ทั่วกัน แล้วให้หาขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเข้ามาประชุม จึงจะได้ตั้งให้เป็นธรรมเนียม น้องชายทั้งแปดคนจึงถามว่า จะให้หาผู้ใดเข้ามาก่อน ยี่นอ่องสีฮ่องเต้จึงสั่งว่า ยังมีพี่น้องเหงาเลงสีห้าคน เกิดเมื่อครั้งแผ่นดินตี่อ่องสีฮ่องเต้ บัดนี้แบ่งกันอยู่ห้าทิศแล้วก็เกิดบุตรหลานญาติพี่น้องเป็นอันมาก แบ่งกันออกไปตั้งขึ้นห้าสิบเก้าแซ่ ว่าแล้วจึงให้น้องชายชื่อกือเฮานั้นไปหาตัวเหงาเลงสีที่เป็นใหญ่นั้นเข้ามาคนหนึ่ง แล้วยี่นอ่องสีฮ่องเต้ตรัสอีกว่า ยังมีหับหลกสีนั้นสามแซ่ชื่อวั่งตงคนหนึ่งชื่อวั่งเจียคนหนึ่ง ชื่อวั่งตกคนหนึ่ง สอนให้มนุษย์ขุดดินเป็นถ้ำอาศัย ยังมีเลี่ยนทองสีอีกหกแซ่ แล้วยังมีซูเหมงสี่แซ่ คนสามจำพวกนี้เกิดในวงศ์เหงาเลงสี จึงรับสั่งให้น้องชาย ชื่อกือลี้ ชื่อกือหงี ให้ไปหาตัวคนที่เป็นใหญ่ในพวกไทอิดสีมาคนหนึ่งแล้ว รับสั่งว่ายังมีอีกชื่ออินถีสี และซิ่นฮ้องสี จึงให้น้องชายชื่อกือเหนียมชื่อกือซีไปหาตัวได้คนทั้งนี้มาประชุมพร้อมกันที่ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ชื่อว่าทองก๋ก ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ก็เสด็จออก น้องชายทั้งแปดคนก็เข้ามาคำนับยี่นอ่องสีฮ่องเต้และทูลว่า ให้ข้าพเจ้าไปหาตัวคนทั้งนี้ได้มาพร้อมกัน ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ก็มีความยินดีรับสั่งให้เข้ามาเฝ้าทุกคน คนเหล่านั้นทูลว่า รับสั่งให้หาข้าพเจ้ามาครั้งนี้มีประสงค์ประการใด ยี่นอ่องสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ให้หาท่านมาครั้งนี้จะให้ช่วยกันทะนุบำรุงแผ่นดินให้มนุษย์เป็นสุข บัดนี้ในแผ่นดินนั้นมนุษย์ก็เกิดขึ้นมากแล้ว สัตว์ในน้ำสัตว์บนบกและผลไม้นั้นก็บริบูรณ์พร้อม ยังอยู่แต่ที่มนุษย์จะแต่งการมงคลนั้นยังหารู้จักธรรมเนียมไม่ จำจะต้องให้หญิงให้ชายรู้จักความอายแก่กัน บรรดาคนที่ให้หามานั้นจึงทูลว่า ขอให้มีรับสั่งจะได้กระทำตาม ยี่นอ่องสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่าการที่จะตั้งธรรมเนียมขึ้นนั้น ต้องจัดคนซึ่งอยู่ในวงศ์ของเราและตัวเราให้ประพฤติให้เรียบร้อยเสียก่อน จึงจะให้ผู้อื่นกระทำได้ ซึ่งหลานหญิงตี่อ่องสีฮ่องเต้นั้น บัดนี้เราจะเอาตัวมาตั้งไว้ให้เป็นที่อัครมเหสี และน้องแปดคนกับบรรดาขุนนางที่ให้หาเข้ามานั้น ให้จัดหญิงให้เป็นภรรยาใหญ่คนละคน น้องชายทั้งแปดคนกับขุนนางได้ฟังรับสั่งดังนั้นมีความยินดีทูลว่า ถ้าทำได้อย่างนี้ก็จะมีคุณแก่ราษฎรไปชั่วฟ้าและดิน ทูลแล้วต่างคนก็คำนับกลับไปที่อยู่ ก็จัดหาหญิงที่มีตระกูลมาตั้งไว้เป็นภริยาทุกคน แล้วจึงเที่ยวประกาศแก่ราษฎร ๆ ก็ทำตาม ตั้งแต่นั้นมาแผ่นดินก็เป็นสุขทุกตำบล มนุษย์ทั้งปวงก็ได้รู้ความสัตย์ความซื่อ และรู้การที่สูงที่ต่ำและเป็นเจ้าเป็นนาย รู้เวลากินเวลานอน คนทั้งปวงก็นับถือการซึ่งเป็นมงคลมาแต่ครั้งนั้น คนขณะนั้นคนอายุยืน
๕
ยี่นอ่องสีฮ่องเต้และพี่น้องเก้าคนนั้นรักษาแผ่นดินอยู่ได้ประมาณถึงสี่หมื่นพันหกร้อยปี และแผ่นดินยี่นอ่องสีฮ่องเต้ราษฎรรู้แต่คุณมารดายังหารู้บิดาไม่
๖
ครั้นสิ้นแผ่นดินยี่นอ่องสีฮ่องเต้แล้วมีฮ่องเต้วงศ์พระเจ้าเหงาเลงสีพี่น้องอีกห้าองค์ องค์ที่หนึ่งชื่ออ่องเปก องค์ที่สองชื่ออ่องตง องค์ที่สามชื่ออ่องซรอก องค์ที่สี่ชื่ออ่องกุย องค์ที่ห้าชื่ออ่องเชี้ยว ช่วยกันรักษาแผ่นดินอยู่คนละทิศ ถ้าจะไปแห่งใดก็ขึ้นไปทางอากาศ ราษฎรทั้งปวงมีความสุข ก็พากันสรรเสริญและเรียกชื่อฮ่องเต้ห้าองค์นั้น ฮ่องเต้ที่หนึ่งชื่อกักเลงมอกเซียน ฮ่องเต้ที่สองชื่อเตงเหลงฮวยเซียน ฮ่องเต้ที่สามชื่อเหลงกีมเซียน ฮ่องเต้ที่สี่ชื่ออุเลงจุยเซียน ฮ่องเต้ที่ห้าชื่อเกงเลงเถาเซียน ฮ่องเต้พี่น้องห้าองค์นี้เป็นเทวดาไปทั้งห้าองค์ ครั้นสิ้นฮ่องเต้ห้าองค์แล้ว มีฮ่องเต้อีกยี่สิบสององค์ ครองแผ่นดินชื่อตุยฮุ่ยกี นามฮ่องเต้ที่หนึ่งชื่อถีเลงสี ที่สองชื่อกูเกียงสี ที่สามชื่อเจียเม่งสี ที่สี่ชื่อชุนทุนกวางสี ที่ห้าชื่อเกาทินสี ที่หกชื่ออึงซินสี ที่เจ็ดชื่อกือซินสี ที่แปดชื่อรีเล่าสี ที่เก้าชื่อเที่ยนฮุยสี ที่สิบชื่อกุยอวยสี ที่สิบเอ็ดชื่อเอี่ยมจือสี ที่สิบสองชื่อไท้อุ้นสี ที่สิบสามชื่อเอี่ยมเสียงสี ที่สิบสี่ชื่อไกเก้งสี ที่สิบห้าชื่อไตตุ้นสี ที่สิบหกชื่อเล่งเอียงสี ที่สิบเจ็ดชื่อบูเซียงสี ที่สิบแปดชื่อไท้อิดสี ที่สิบเก้าชื่อคงสุ้นสี ที่ยี่สิบชื่อซีนมีนสี ที่ยี่สิบเอ็ดชื่อออตีสี ที่ยี่สิบสองชื่อมีนสี ช่วยกันรักษาแผ่นดิน ครั้นสิ้นพระชนม์แล้วมีฮ่องเต้อีกสิบสามองค์ องค์ที่หนึ่งมีนามว่าพระเจ้าง่วนหอง ๆ เสด็จไปแห่งใดก็ขึ้นรถไปทางอากาศ แล้วสั่งให้มนุษย์เอาหญ้ามาสานทำเป็นผ้านุ่งผ้าห่ม และเอาใบไม้มากลัด เอาเปลือกไม้มาทุบให้อ่อนปิดบังความละอายไว้แล้ว ให้เอาเปลือกไม้และใบไม้มาทำหลังคาบังลมบังฝนอยู่ พระเจ้าง่วนหองรักษาแผ่นดินได้สองร้อยห้าสิบปีสิ้นพระชนม์ แล้วจอกซัวสี หุนหวยสี หุนทุนสี สามคนซึ่งเป็นวงศ์พระเจ้าอีนถีสีได้เป็นฮ่องเต้สั่งสอนไม่ให้มนุษย์ฆ่าสัตว์อันมีชีวิต และไม่ให้เป็นโจรผู้ร้ายฉกลักแย่งชิงแก่กัน ราษฎรก็พากันรู้พระเดชพระคุณฮ่องเต้ทั้งสามพระองค์ ครั้งนั้นฝนก็ตกต้องตามฤดู สัตว์และมนุษย์นั้นอยู่ด้วยกันไม่ได้ทำอันตรายแก่กันเพราะมีเมตตาจิตต่อกัน ครั้นฮ่องเต้สามพระองค์ล่วงไปแล้ว เฮาสี ทองท่ำสี กีท่งสือ กีจิวสี ฮอมกีสี ฮิฮุยสี วงศ์พระเจ้าอีนถีกี หกพระองค์ได้เป็นฮ่องเต้ มนุษย์ก็มีความสุขเหมือนกัน
๗
ครั้นฮ่องเต้หกองค์ล่วงไปแล้ว อิวเซ่าสีวงศ์พระเจ้าอีนถีกีได้เป็นฮ่องเต้ มีความเมตตาแก่มนุษย์ ๆ ก็รู้พระเดชพระคุณเป็นอันมาก อยู่มาพระเจ้าอิวเซ่าสีทรงพระวิตกว่า แต่ก่อนมนุษย์มีเมตตาจิตต่อสัตว์ทั้งหลาย สัตว์และมนุษย์ก็ปะปนกันอยู่ได้ กาลเดี๋ยวนี้ความเมตตาจิตนั้นขาดไป เพราะมนุษย์มีความโลภขึ้น สัตว์ก็เข้ามาทำร้ายแก่มนุษย์ และเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าง่วนหอง ได้สอนให้มนุษย์เอาไม้มาทำเป็นห้างและหอ ขึ้นอาศัยอยู่บนต้นไม้บ้างแผ่นดินบ้าง ก็ได้มีความสุขเมื่อฤดร้อน ครั้นฤดูหนาวแล้วให้ขุดดินทำเป็นถ้ำอาศัยอยู่ให้พ้นสัตว์อันร้าย ครั้งนั้นมนุษย์ยังไม่รู้จักปลูกสิ่งของต่าง ๆ เก็บแต่ลูกหญ้าและผลไม้ที่งอกขึ้นเองนั้นบริโภค แล้วไฟที่จะหุงต้มสิ่งของทั้งปวงให้เป็นของสุกนั้นยังหามีไม่ พากันกินแต่ของดิบและดื่มกินโลหิตสัตว์เป็นอาหาร และเก็บเอาขนสัตว์ต่าง ๆ มาทำเป็นเครื่องบังความละอาย
ขณะนั้นสัตว์ที่ร้ายก็เข้ามาทำร้ายมนุษย์ๆ พากันหนีขึ้นไปอยู่บนห้างและหอ ต่างคนต่างระวังรักษาตัวมิให้สัตว์ทำอันตรายได้ พระเจ้าอิวเซ่าสีฮ่องเต้ทรงเห็นว่ามนุษย์ทั้งปวงยังไม่รู้จักธรรมเนียมบ้านเมือง จึงสั่งสอนให้มนุษย์รู้จักธรรมเนียมบ้านเมือง คำนับกันตามเด็กและผู้ใหญ่ กับให้ตั้งอยู่ในความสัตย์สุจริตต่อๆ กัน แล้วสอนให้มนุษย์เอาไม้มาทำโรงทำเรือนอาศัยให้ดีขึ้นกว่าแผ่นดินพระเจ้าง่วนทองฮ่องเต้ แล้วมนุษย์เหล่านั้นพากันสรรเสริญคุณพระเจ้าอิวเซ่าสีฮ่องเต้ว่า ทรงพระสติปัญญาคิดอ่านให้มนุษย์พ้นอันตรายได้ และคราวนั้นต้นไม้ทั้งปวงก็เกิดบริบูรณ์ขึ้นกว่าแต่ก่อน พระเจ้าอิวเซ่าสีฮ่องเต้อยู่ในราชสมบัติได้ประมาณห้าร้อยเก้าสิบปีก็สิ้นพระชนม์ ขุนนางทั้งปวงต่างคนมีความเศร้าโศกมาก ราษฎรพากันร้องไห้ดุจแผ่นดินจะไหว
๘
และขุนนางเหล่านั้นพากันยกซุยยินสีซึ่งเป็นพระราชบุตรพระเจ้าอิวเซ่าสีขึ้นเป็นฮ่องเต้ มีขุนนางผู้ใหญ่ซึ่งมีสติปัญญานั้นสี่คน ชื่อเม่งอิวคนหนึ่ง ชื่อปิดอวนคนหนึ่ง ชื่อเซงภักคนหนึ่ง ชื่ออุนชิวคนหนึ่ง มีน้ำใจซื่อสัตย์ช่วยพระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้ทะนุบำรุงแผ่นดิน แล้วผู้รักษาเมืองทั้งปวงนำสิ่งของเครื่องบรรณาการเข้ามาถวายพระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้ ครั้นอยู่มาพระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้ตรัสแก่ขุนนางว่า ฮ่องเต้แต่ก่อนท่านได้สอนให้ราษฎรปลูกห้างปลูกหอปลูกโรงปลูกเรือนขึ้นเป็นที่อาศัยมีความสุขมาจนทุกวันนี้ แต่ในปัจจุบันนี้มนุษย์ทั้งหลายก็ยังพากันบริโภคแต่ของดิบเป็นอาหาร กินของสุกไม่เป็นเลย เรามีความวิตกนัก ท่านทั้งปวงจะคิดเห็นอุบายประการใด มนุษย์ทั้งปวงจึงจะพ้นจากบริโภคซึ่งของดิบ ขุนนางทั้งปวงจึงทูลว่าข้าพเจ้าสติปัญญาเขลา ขอพระองค์จงทรงพระดำริให้อุบายที่จะให้มนุษย์พ้นจากบริโภคซึ่งของดิบเถิด ขุนนางทั้งปวงทูลแล้วคำนับลาออกไปจากที่เฝ้า พระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้ก็เสด็จเข้าข้างใน ในวันนั้นเป็นเวลากลางคืนพระองค์เสด็จออกทอดพระเนตรพิจารณาดูอากาศและแผ่นดิน ก็ทรงเห็นว่าไฟในอากาศและแผ่นดินมีอยู่เป็นแน่ และธาตุทั้งห้าคือธาตุทองหนึ่ง ธาตุไม้หนึ่ง ธาตุน้ำหนึ่ง ธาตุไฟหนึ่ง ธาตุดินหนึ่ง ก็คงมีไฟอยู่ทุกธาตุ ถ้าบุคคลทั้งหลายเอาทองหรือเหล็กถูกับไม้ไฟก็คงจะบังเกิดขึ้น หรือไม้ต่อไม้ถูกันเข้าแล้วไฟก็จะบังเกิดขึ้นเป็นแน่ ครั้นพระองค์นึกเห็นดังนั้นแล้ว รุ่งขึ้นเช้าเสด็จออกข้างหน้าพร้อมด้วยข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยเฝ้าตามตำแหน่ง จึงตรัสว่าเมื่อเวลาคืนนี้เรามีความวิตกนัก จึงพิจารณาดูแผ่นดินและอากาศและธาตุทั้งห้า ก็เห็นว่าของเหล่านี้คงจะมีไฟเป็นแน่ ถ้าบุคคลทั้งหลายเอาเหล็กหรือทองถูกับไม้ หรือเอาไม้ต่อไม้ถูกันแล้วไฟก็จะบังเกิดขึ้น เราคิดเห็นเป็นเช่นนี้ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด ขุนนางทั้งปวงก็ทูลสรรเสริญว่าพระองค์ทรงมีสติปัญญาลึกซึ้งถึงเพียงนี้ ที่ไหนข้าพเจ้าทั้งปวงจะพิจารณาเห็นได้ แล้วรับสั่งให้ประกาศแก่ราษฎร ให้เอาไม้มาถูกันก็เกิดไฟขึ้น แล้วให้ทำหม้อใส่น้ำต้มของกินให้สุกและต้มของที่เหม็นนั้นก็หายกลิ่นเหม็น มนุษย์ทั้งปวงบริโภคมีรส ครั้งนั้นก็มีไฟหุงข้าวและต้มแกงกิน ทั้งคิดทำเครื่องภาชนะใช้สอยขึ้นบ้าง และไฟนั้นก็สืบต่อมาจนทุกวันนี้ ยังแต่ธรรมเนียมอาจารย์ผู้สั่งสอนศิษย์นั้นยังหามีไม่ พระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้รับสั่งให้มีอาจารย์สอนราษฎร เอาเชือกมาผูกขอด ๆ ใหญ่นั้นเป็นการใหญ่ ขอดเล็กเป็นการเล็ก แล้วสอนให้ขีดเขียนเป็นเครื่องหมายไว้ แล้วให้หาสิ่งของต่าง ๆ คือเพชร คือพลอย คือหยก แก้วซึ่งมีรัศมีสว่าง และทองและเงินของเหล่านี้จัดเป็นของประเสริฐยิ่งกว่า ของสิ่งอื่นๆ มาซื้อขายแลกเปลี่ยนกันตามชอบใจ พระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้ครองราชสมบัติประมาณได้ห้าร้อยสามสิบปีสิ้นพระชนม์ แล้วยงเซงสีได้เป็นฮ่องเต้ การสิ่งใด ๆ ซึ่งฮ่องเต้แต่ก่อนและพระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้สอนไว้นั้น ก็เป็นธรรมเนียมต่อ ๆ มา
๙
ครั้นพระเจ้ายงเซงสีฮ่องเต้สิ้นพระชนม์แล้ว ฮอกฮีสีพระราชบุตรนางจูเองราชธิดาพระเจ้าซุยยินสีฮ่องเต้อยู่เมืองฮัวซู และเมื่อนางจูเองจะมีพระราชบุตรนั้น เดินไปเที่ยวในป่าเห็นรอยเท้ามนุษย์รอยหนึ่งใหญ่ นางจึงเอาลองเท้าเหยียบลงก็เกิดความกำหนัด แสงรุ้งนั้นก็เข้าพันตัวนาง ๆ จึงได้มีครรภ์ได้สิบหกเดือนจึงประสูติให้ชื่อฮอกฮีสี เมื่อประสูตินั้นประสูติที่เมืองเฮงกี่ และพระเจ้าฮอกฮีสีนั้นศีรษะใหญ่ มีรัศมีกายนั้นสูงสามตึ่งห้าเชียคือยี่สิบสองศอกคืบ ครั้นอายุพระเจ้าฮอกฮีสีได้สามสิบหกปี มีสติปัญญามาก อาจรู้เดือนดาวฟ้าและดินที่จะมีเหตุการณ์ขึ้นก่อน ราษฎรทั้งปวงจึงได้ยกพระเจ้าฮอกฮีสีขึ้นเป็นกษัตริย์ ได้สร้างเมืองอยู่ที่ตำบลอ๋อนคู ครั้งนั้นราษฎรมีความสุขมากขึ้นกว่าแต่ก่อน พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ตั้งจงกงสีเป็นที่เสี้ยงเสียงคืออุปราชฝ่ายขวา ตั้งเซียงอ๋องสีเป็นที่เหี้ยเสียง อุปราชฝ่ายซ้าย ตั้งเสี้ยงสีเป็นขุนนางผู้ใหญ่ฝ่ายขวา เฮาเฮงสีเป็นขุนนางผู้ใหญ่ฝ่ายซ้ายเป็นที่ปรึกษาราชการทั้งปวง แล้วตั้งเลียดเลาสีไปเป็นขุนนางฝ่ายเหนือ ตั้งเฮกฮูสีไปเป็นขุนนางฝ่ายทิศใต้ ตั้งคุณอุสีเป็นขุนนางอยู่ตะวันตก ตั้งกัดเทียนสีเป็นขุนนางฝ่ายตะวันออก ตั้งอินภั่งสีเป็นขุนนางฝ่ายสำหรับรับทุกข์ของราษฎร ครั้นตั้งขุนนางแล้ว พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้สั่งสอนให้ราษฎรทำแหทำอวนจับปลาและช้อนกุ้ง แล้วสอนให้ราษฎรไปเที่ยวสืบเสาะหาสัตว์ที่ควรจะบริโภคได้มาเลี้ยงให้เป็นพืชพันธุ์ไว้จะได้เป็นอาหารแห่งบุคคลทั้งหลาย กับสำหรับจะได้บวงสรวงเทพารักษ์และไหว้เซ่นบิดามารดาญาติพี่น้องที่ถึงแก่กรรม อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ให้ขุนนางประกาศว่า แต่ก่อนพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้ได้สั่งสอนให้ราษฎรสู่ขอหญิงเป็นภรรยา มิให้ลักลอบรักใคร่ได้เป็นสามีภรรยากันเอง ตั้งแต่นี้ไปให้ผู้เฒ่าผู้แก่ไปว่ากล่าวสู่ขอต่อบิดามารดา ถ้ายินยอมพร้อมใจให้แล้ว ก็ให้ผู้เฒ่าแก่นำสิ่งของไปเป็นขันหมากหมั้นไว้ก่อน ภายหลังจึงค่อยนัดการแต่งงานมงคลแก่กัน
ฝ่ายขุนนางผู้หนึ่งชื่อชั่งเขียดมีตาสี่ตาเป็นคนสุจริตตงฉินมีสติปัญญา ชั่งเขียดนั้นไปเที่ยวที่เขาเตงเอียงฮือซัวขึ้นเดินบนภูเขา แล้วเดินลงมาริมฝั่งแม่น้ำชื่องวนฮูลกจุยพบเต่าตัวหนึ่ง ชั่งเขียดได้พิเคราะห์ดูบนหลังเต่านั้น เห็นมีหนังสือฉบับหนึ่ง ชั่งเขียดนึกว่าเห็นจะเป็นพระอินทร์หรือพระพรหมบันดาลมาให้เรา นึกแล้วหยิบหนังสือที่หลังเต่ามาไว้ในมือเสื้อแล้วเดินกลับมาบ้าน คลี่ออกอ่านดูก็รู้ว่าในอักษรนั้นเป็นตำราฤกษ์บนและฤกษ์ล่างกล่าวด้วยฟ้าและดิน แล้วชั่งเขียดคิดผสมอักษรนั้นให้เป็นอักษรอื่นๆ ต่อไปได้อีก ชั่งเขียดมีความยินดีเป็นอันมาก ครั้นมาเวลาหนึ่งชั่งเขียดตรึกตรองความในอักษรนั้นอีก บางข้อคิดไม่ใคร่จะออก นึกรำคาญใจนัก เดินออกไปข้างนอกแหงนดูบนอากาศพอคิดอักษรได้แล้วในขณะนั้นก็บันดาลเป็นเมล็ดข้าวเปลือกตกลงมา แต่อากาศทั่วไปในเวลาค่ำนั้น เทพารักษ์และปีศาจร้องเสียงดังอื้ออึง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าทราบถึงฮอกฮีสีฮ่องเต้ ฮอกฮีสีฮ่องเต้เสด็จออกแล้วตรัสถามขุนนางทั้งปวงว่า ผลเม็ดข้าวเปลือกตกลงมาแต่อากาศ และมีเสียงอื้ออึงไปดังนี้จะมีเหตุดีร้ายฉันใด ชั่งเขียดจึงทูลว่าเวลาวันหนึ่ง ข้าพเจ้าเที่ยวไปที่ริมฝั่งแม่น้ำง่วนฮูลกจุย พบเต่าตัวใหญ่มีหนังสืออยู่บนหลังฉบับหนึ่งคลานขึ้นมาแต่แม่น้ำ ข้าพเจ้าจึงหยิบหนังสือนั้นมาพิเคราะห์ดู แล้วคิดผสมอักษรนั้นให้เป็นอักษรอื่นๆ ขึ้นอีก พอข้าพเจ้าคิดได้ดังนั้นแล้ว เม็ดข้าวเปลือกตกลงมาแต่อากาศ ได้ยินเสียงร้องอื้ออึงขึ้นจะเป็นเสียงอะไรไม่ทราบ พระองค์อย่าได้ทรงวิตกเลย เหตุที่เป็นประหลาดนั้นเห็นจะเป็นการดีเป็นแน่ บัดนี้ข้าพเจ้าก็ได้นำหนังสือนั้นเข้ามาถวายให้พระองค์ทอดพระเนตรด้วย ทูลดังนั้นแล้วหยิบหนังสือออกจากกลีบเสื้อถวายพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ทอดพระเนตรแล้วถามว่า หนังสือนี้ท่านแปลได้หรือ ชั่งเขียดจึงทูลว่า ข้าพเจ้าดูทราบความในอักษรนั้นเสร็จสิ้น พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ตรัสถามว่า ท่านแปลได้นั้นมีความประการใด ชึงเขียดทูลว่าหนังสือนี้เป็นหนังสือให้มนุษย์รู้การในฟ้าและดิน และธรรมเนียมต่าง ๆ และสอนให้ผสมอักษรนั้นให้เรียกว่าอักษรอันนั้น ๆ พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ดีพระทัย รับสั่งให้ชึงเขียดเขียนเป็นสำเนาส่งไปที่เรือนอาจารย์ให้สอนราษฎรเรียนหนังสือ ซึ่งหนังสือจีนนั้นที่จะจดจำเป็นข้อสัญญาและเป็นหนังสือฝากไปมา ก็เพราะด้วยขุนนางชึงเขียดเป็นผู้ค้นคิดจัดให้มีอักษรขึ้นก่อน ตั้งแต่นั้นมาการที่เอาเชือกผูกขอดและขีดหมายเป็นสำคัญนั้นก็เลิกเสีย มิได้มีผู้ใดกระทำขอดเชือกและวาดขีดอีกต่อไป
๑๐
อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ให้ขุนนางเข้ามาเฝ้าพร้อมกัน แล้วตรัสว่า ท่านทั้งหลายได้ช่วยเราทะนุบำรุงแผ่นดิน ราษฎรมีความสุขเจริญขึ้นเป็นอันมาก เราคิดจะทำสิ่งหนึ่งเรียกว่าขิม มีสัณฐานข้างต้นนั้นกลมข้างเท้านั้นสี่เหลี่ยมยาวเจ็ดเชียสองสุ้น มีสายห้าสายมีเสียงอันไพเราะ ท่านทั้งปวงจะเห็นเป็นประการใด ขุนนางทั้งปวงจึงทูลว่า ข้าพเจ้าทั้งปวงปัญญาโฉดเขลาหาทราบว่าจะทำอย่างไรได้ ถึงจะทำได้ก็คงไม่มีเสียงไพเราะ ด้วยว่าหามีแบบอย่างไม่ สุดแล้วแต่พระองค์จะเห็นชอบนั้นเถิด พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นมีพระทัยโสมนัส จึงตรัสให้หานายช่างเข้ามาเฝ้า แล้วรับสั่งให้นายช่างเอาไม้ง่อถงมาทำเป็นตัวอย่างต่อหน้าพระที่นั่ง ครั้นทำเป็นขิมเสร็จแล้ว สั่งให้ผู้รักษาเมืองต่าง ๆ ทำต่อ ๆ ไปเป็นเครื่องดีดสี ตั้งแต่นั้นมาขิมและเครื่องดีดสีตีเป่าจึงได้มีสืบ ๆ มาจนทุกวันนี้ และขิมนั้น ถ้าจะว่าให้ชัดคือพิณ เมื่อครั้งแผ่นดินสามก๊กต่อลงมาหลายพันปี ขงเบ้งเป็นผู้ชำนาญดีดขิม ๆ ชนิดนั้นก็เป็นอย่างของพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้
อยู่มาวันหนึ่งผู้รักษาเมืองมีหนังสือบอกเข้ามาถึงขุนนางให้ทูลว่า ที่แม่น้ำเม่งจิ๋น เกิดเป็นพายุมีคลื่นระลอกใหญ่น้ำท่วมขึ้นมาบนแผ่นดิน แล้วมีสัตว์ตัวหนึ่งรูปร่างเหมือนมังกร ครั้นพิเคราะห์ดูหาใช่มังกรไม่ บางคนดูรูปเหมือนม้าแต่หาใช่ม้าไม่ เพราะรูปร่างโตใหญ่มีปีกด้วย จึงไม่รู้ว่าเป็นสัตว์อะไรแน่ขึ้นมาโลดเต้นอยู่บนน้ำ ราษฎรตกใจกลัว ขุนนางผู้ใหญ่ทราบหนังสือบอกนั้นแล้วก็กราบทูลพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ ๆ ทราบแล้วสงสัย จึงตรัสว่าเหตุนี้จะเป็นประการใด
ขณะนั้นนางหนึ่งออสีผู้เป็นขนิษฐาของพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้เฝ้าอยู่ที่นั่นจึงทูลว่า สัตว์นี้รูปเหมือนมังกรและม้า แล้วเกิดมาแต่ในแม่น้ำนั้น ก็เห็นเป็นการมงคล ควรพระองค์จะพาข้าราชการไปตั้งเครื่องสักการบูชาและคำนับจึงจะชอบ พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้เห็นชอบด้วย จึงพาข้าราชการไปดูเห็นมีคลื่นระลอกในแม่น้ำเม่งจิ๋น แล้วสัตว์นั้นก็ยืนอยู่บนน้ำ รูปร่างเหมือนม้าสูงประมาณแปดเชียเก้าเชียตัวนั้นมีเกล็ดมีปีกสองข้าง ครั้นดูไปก็เห็นเหมือนรูปเลาะเถาะคือรูปอูฐ ตะพายหีบแดงหีบหนึ่ง ที่หน้าหีบจารึกอักษรสี่อักษร ภาษาจีนว่าห้อโตลกจือ พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้จึงให้ตั้งโต๊ะเครื่องบูชาแล้วพากันคำนับพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ก็ประกาศว่า ข้าพเจ้ารักษาแผ่นดินมาได้หลายร้อยปีแล้ว ถ้าข้าพเจ้ามิได้ตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว ข้าพเจ้าจะรับโทษ ขอท่านจงให้คลื่นและระลอกที่โตใหญ่นั้นสงบ แล้วอย่าให้น้ำท่วมขึ้นมาให้ราษฎรได้รับความลำบากเลย ครั้นประกาศแล้วลมและคลื่นและระลอกก็หยุดเป็นปกติอย่างเดิม จึงได้เรียกสัตว์นั้นว่าเล่งเบ๊ เล่งเบ๊นั้นแปลว่าม้ามังกร สัตว์นั้นตะพายหีบขึ้นมาหาพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ ๆ จึงตรัสว่า สิ่งของในหีบนั้นถ้าจะให้แผ่นดินเป็นสุขแล้วท่านจงคำนับ ถ้าสิ่งของในหีบไม่เป็นการมงคลแล้วท่านจงนิ่งอยู่ เล่งเบ๊นั้นผงกศีรษะสามหน พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้มีความยินดีจึงรับสั่งให้นางหนึ่งออสีเข้าไปรับหีบที่เล่งเบ๊มา แล้วเล่งเบ๊นั้นก็ลงน้ำหายไป พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ก็คำนับแล้วรับสั่งให้ตั้งเครื่องบูชา พร้อมด้วยขุนนางทั้งปวงคำนับแล้วเปิดหีบออกดูเห็นหนังสือฉบับหนึ่งมีอักษรว่า ห้อโตลกจือเป็นตำราโหราศาสตร์และตำราละยิดดูวันและคืน และมีสิบสองนักษัตรมีศกมีปีสิบสองปีเป็นรอบหนึ่ง ปีหนึ่งสิบสองเดือน ๆ หนึ่งสามสิบวัน ๆ หนึ่งสิบสองโมง ๆ หนึ่งแปดเคก
ขณะนั้นขุนนางทูลว่า เมื่อแผ่นดินพระเจ้าเทียนอ่องสีฮ่องเต้ ตี่อ่องสีฮ่องเต้ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ สามพระองค์นั้นมีคุณแก่ราษฎรเป็นอันมาก แต่ยังไม่เหมือนพระองค์ ๆ นี้ราษฎรได้รับความสุขมากขึ้นกว่าแต่ก่อน พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้มีความยินดีให้เลี้ยงโต๊ะขุนนางทั้งปวง แล้วคิดอธิบายหนังสือที่เทวดาให้มานั้น ออกเป็นตำราปีเดือนวันคืนในโหราศาสตร์ ให้อาจารย์สั่งสอนไปทั้งแผ่นดิน พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้เสวยราชสมบัติอยู่ได้ประมาณพันร้อยสิบห้าปี พระชนม์ได้พันร้อยห้าสิบปีจึงสวรรคต มนุษย์ทั้งปวงก็มีข้าวเปลือกเป็นอาหารมาแต่ครั้งนั้น
๑๑
ครั้นต่อมานางหนึ่งออสีที่เป็นน้องหญิงที่เก้าของพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้มารดาเดียวกัน นางหนึ่งออสีนั้นมีลักษณะหน้าขาวฟันขาวเหมือนแก้ว สีปากแดง ตัวสูงสิบห้าศอกคืบ รูปงามมีสติปัญญา แล้วก็ได้ช่วยพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ทะนุบำรุงแผ่นดิน และจัดธรรมเนียมให้บ้านเมืองเรียบร้อยดีขึ้นกว่าแต่ก่อน ขุนนางทั้งปวงพร้อมใจกันจึงได้ยกนางหนึ่งออสีขึ้นเป็นฮ่องเต้ ๆ ครั้นได้เป็นกษัตริย์แล้วทรงนึกว่าที่อยู่นั้นคับแคบนัก จึงไปสร้างเมืองอยู่ที่ตำบลเขาตังฮองซัว ข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยก็พากันมาคำนับพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ มีพระทัยยินดีนัก จึงพระราชทานโต๊ะเลี้ยงบรรดาขุนนาง แล้วก็ตั้งใจทะนุบำรุงแผ่นดินและสั่งสอนราษฎร ตั้งแต่นั้นมาบ้านเมืองก็มีความสุข
๑๒
ฝ่ายคังฮวยซึ่งพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ตั้งเป็นขุนนางจงกงสีแล้วได้เลื่อนที่เป็นเสียงก๊กคืออุปราชฝ่ายขวา แล้วให้เป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองเม่งฮอ และคังฮวยคนนี้หน้าดำเหมือนสีเหล็ก ผมนั้นแดงเหมือนชาด ตัวสูงสิบหกศอก เส้นขนนั้นมีทั่วทั้งตัว ดวงตาสว่างดังดาว ถ้าเหตุผลสิ่งใดจะมีขึ้นแล้ว คังฮวยดูบนอากาศก็รู้เหตุผลดีและร้าย ครั้นพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้สิ้นพระชนม์แล้ว คังฮวยนึกแต่ลำพังใจของตัวว่า ขุนนางทั้งปวงยกนางหนึ่งออสีให้เป็นฮ่องเต้นั้น เห็นว่าเป็นหญิงผิดธรรมเนียมกษัตริย์ที่ได้เป็นมาแต่ก่อนๆ อนึ่งตัวเราก็ได้เป็นถึงจูเฮ้าผู้รักษาเมืองเม่งฮออยู่แล้ว ควรที่จะได้เป็นฮ่องเต้ ขุนนางเหล่านั้นก็มิได้ยกตัวให้เป็นกษัตริย์มีความเสียใจมาก ตั้งแต่นั้นมาก็มิได้ไปคำนับพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ แล้วมีใจกำเริบยกตัวขึ้นเป็นใหญ่ตั้งแข็งเมืองขึ้นแต่นั้นมา ปิดน้ำในคลองใหญ่ให้ท่วมล้นขึ้นตามหัวเมืองที่ใกล้เคียง แล้วคุมทแกล้วทหารเที่ยวทำร้ายแก่ราษฎร ๆ ได้ความเดือดร้อนก็พากันหนีแตกตื่นไป บรรดาหัวเมืองเหล่านั้นทราบแล้วมีใบบอกแจ้งข้อความถึงขุนนางเจ้าพนักงานในเมืองหลวง ขุนนางตำแหน่งรับหนังสือนั้นแล้วนำขึ้นกราบทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ก็ทรงพระวิตกจึงรับสั่งว่า คังฮวยมีใจกำเริบขึ้นดังนี้ จึงให้หาขุนนางทั้งปวงมาแล้วตรัสว่า คังฮวยคิดตั้งตัวขึ้นเอง ควรจะยกกองทัพไปปราบปรามเสี้ยนหนามแผ่นดินเสียจึงจะชอบ ขุนนางจึงทูลว่าคังฮวยคนนี้ พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ชุบเลี้ยงตั้งแต่งยกย่องให้เป็นใหญ่ แล้วก็ได้มีอำนาจว่ากล่าวกิจการบ้านเมือง แต่คังฮวยนี้มีกำลังและฝีมือวิชาก็มาก ซึ่งจะให้แต่ขุนนางไปปราบปรามคังฮวยนั้นเห็นจะไม่สำเร็จ ขอเชิญพระองค์เสด็จไปด้วย พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นจึงรับสั่งให้ตระเตรียมพลทหารสิบหมื่น ให้เปกฮวงสีเป็นแม่ทัพหน้าฝ่ายขวา ให้เอียงฮวงสีเป็นแม่ทัพฝ่ายซ้าย ครั้นจัดทัพเสร็จแล้ว พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เป็นทัพหลวง เสด็จยกกองทัพไปถึงตำบลเม่งฮอ ก็สั่งให้หยุดทัพพักอยู่ที่นั่น พวกขุนนางในเมืองเม่งฮอก็นำความไปแจ้งแก่คังฮวย ๆ รู้ความแล้วก็คุมทหารออกตั้งค่ายรับอยู่นอกกำแพงเมือง แล้วคังฮวยถือมีดใหญ่เล่มหนึ่งขึ้นม้าออกมานอกประตูค่าย พอเปกฮวงสีเอียงฮวงสีแม่ทัพพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้มาถึงแล้วขึ้นม้าออกมาหน้าค่าย และเปกฮวงสีซึ่งเป็นทัพหน้าฝ่ายขวา หน้าแดงเหมือนผลพุทราสุก จักษุโปนเหมือนกระดึง ตัวสูงสิบแปดศอกเศษ มือถือขวานขี่ม้าสีแดง และเอียงฮวงสีนั้นหน้าและหนวดขาว ตัวสูงสิบเจ็ดศอกคืบ มือถือขวานขี่ม้าสีขาว พากันชี้มือแล้วร้องด่าคังฮวยเป็นคำหยาบช้าว่า เอ็งไม่คิดฉลองคุณพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ซึ่งสิ้นพระชนม์ไป เอ็งพากันประทุษร้ายมาคิดกบฏให้ราษฎรได้รับความเดือดร้อน จนขุ่นเคืองถึงพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ต้องเสด็จมาปราบปราม เอ็งจะหนีไปแห่งใดหรือ ๆ จะเข้ามาหาโดยดี ถ้าเอ็งดีมีกตัญญูอยู่แล้วจงลงจากหลังม้ามัดมือตัวเองเข้ามาคำนับรับสารภาพขอโทษตัวต่อพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ จึงจะพ้นจากความตาย คังฮวยได้ยินดังนั้นมีความโกรธร้องตอบว่า เมื่อครั้งพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์นั้น เราได้ช่วยทะนุบำรุงแผ่นดินจนมีเกียรติยศปรากฏไปทั้งแปดทิศ ความชอบของเรามีอยู่ในแผ่นดินเป็นอันมาก ทำไมจึงไม่ยกเราเป็นฮ่องเต้ มายกหญิงขึ้นเป็นกษัตริย์ดังนี้ไม่กลัวราษฎรเขานินทาหรือ เปกฮวงสีเอียงฮวงสีแม่ทัพทั้งสองได้ยินดังนั้นก็โกรธ แล้วตอบว่า พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เป็นสตรีก็จริง แต่พระองค์ตั้งอยู่ในยุติธรรมหาได้เบียดเบียนผู้หนึ่งผู้ใดให้ความเดือดร้อนเหมือนมึงไม่ มึงเป็นคนกังฉินเสียคนแล้ว ว่าแล้วเปกฮวงสีก็จับอาวุธขับม้าจะฆ่าฟันคังฮวย คังฮวยยกมีดขึ้นรับได้ รบกันประมาณห้าสิบเพลง เอียงฮวงสีเห็นกำลังเปกฮวงสีอ่อนลง จึงขับม้าเข้ารบได้สี่สิบเพลงไม่แพ้ไม่ชนะแก่กัน ต่างคนต่างเลิกกลับไปค่าย ครั้นรุ่งขึ้นคังฮวยคิดอุบายในการวิชาของตัวได้แล้วก็ขับม้ามาถึงหน้าค่ายแล้วร้องว่า เฮ้ยอ้ายสองคนมารบกับเราลองฝีมือกันดูอีกสักครั้งหนึ่ง เปกฮวงสีเอียงฮวงสีสองคนได้ยินดังนั้นแล้วแต่งตัวขึ้นม้าขับมารบกับคังฮวยได้ยี่สิบเพลง คังฮวยทำอุบายแพ้ชักม้าหนี แม่ทัพทั้งสองไม่รู้ในอุบายก็ขับม้าไล่ติดตาม คังฮวยจึงอ่านเวทมนต์ก็บันดาลให้น้ำไหลมาทั้งสี่ทิศท่วมพลทหารพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ทหารพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทิ้งเครื่องศัสตราวุธว่ายน้ำหนีไป เปกฮวงสีและเอียงฮวงสีจึงชักม้ากลับมาระวังรักษาพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ไว้มิให้เป็นอันตราย เปกฮวงสีเอียงฮวงสีสองคนทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ว่า คังฮวยมีวิชาเรียกน้ำให้ไหลท่วมทหาร ๆ ได้รับความลำบากมากนัก ขอเชิญเสด็จกลับไปก่อนจึงค่อยคิดการรบพุ่งต่อภายหลัง พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เห็นชอบด้วย สั่งทหารตระเตรียมพร้อมแล้วพากันเลิกทัพกลับไปเมืองหลวงได้ตรวจดูพลทหารตายประมาณครึ่งหนึ่ง
ฝ่ายคังฮวยนั้นก็พาทหารกลับเข้าเมือง หาได้ยกทัพซ้ำเติมกองทัพพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ไม่ ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้สิ้นพระชนม์แล้ว คังฮวยมาคิดกบฏให้ราษฎรได้ความเดือดร้อน เราจึงยกกองทัพไปปราบปรามหมายจะให้ราบคาบก็อัปราชัยมาดังนี้ ท่านทั้งปวงจะคิดประการใด เอียงฮวงสีจึงทูลว่าข้าพเจ้าทั้งปวงนี้ใช่ว่ากำลังและฝีมือจะสู้รบคังฮวยไม่ได้นั้นหามิได้ คังฮวยนั้นเป็นคนมีวิชาเรียกน้ำมาช่วย ข้าพเจ้าจึงได้แพ้คังฮวย พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงตรัสว่าการเป็นดังนี้แล้ว ท่านทั้งปวงจะคิดประการใดต่อไป เอียงฮวงสีจึงทูลว่าข้าพเจ้าได้ยินว่า เมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ มีขุนนางคนหนึ่งชื่อจอกเอียสีไปรักษาเมืองหุนจุย และจอกเอียสีคนนี้มีกำลังและสติปัญญามาก แล้วก็รู้วิชาเวทมนต์ต่างๆ ตัวนั้นสูงสิบแปดศอกคืบหกนิ้ว หน้าขาวเหมือนหยก ฟันและหนวดนั้นแดง แล้วก็มีทหารหลายหมื่น ขอพระองค์ได้รับสั่งให้หาตัวมาช่วยปราบปราม พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทราบความแล้วเห็นชอบด้วย จึงรับสั่งใช้เอียงวังสีเป็นข้าหลวงเชิญตราออกไปหาตัวจอกเอียสี เอียงวังสีรับตราแล้วคำนับลามาบ้าน จัดคนใช้พร้อมแล้วรีบเดินไปเมืองหุนจุย
ฝ่ายจอกเอียสีทราบว่าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ให้เอียงวังสีเป็นข้าหลวงเชิญตรามาถึงแล้ว แต่ไม่ทราบว่าจะมีราชการสิ่งใด จึงให้ตั้งโต๊ะเครื่องบูชาคำนับรับท้องตราฉีกผนึกออกอ่านทราบความแล้วคำนับ และให้จัดโต๊ะเลี้ยงเอียงวังสีอิ่มสำเร็จแล้ว เอียงวังสีจึงว่าคังฮวยคิดกบฏต่อพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ได้เสด็จยกกองทัพไปปราบปรามก็ไม่มีชัยชนะ แล้วทรงทราบว่าท่านเป็นคนมีสติปัญญา จึงรับสั่งให้ข้าพเจ้ามาเชิญท่านไปช่วยปราบปรามคังฮวย จอกเอียสีจึงตอบว่าคังฮวยถือตัวว่ามีสติปัญญาวิชาความรู้มาก แต่ข้าพเจ้าเห็นว่าคังฮวยเป็นคนมัวเมาด้วยสตรี จะตั้งตัวเป็นใหญ่เห็นจะไม่ได้ ข้าพเจ้านี้คิดจะกำจัดคังฮวยมาแต่ก่อนแล้ว แต่เห็นว่าพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ชุบเลี้ยงคังฮวยเป็นเสียงก๊กฝ่ายขวา บัดนี้คังฮวยคิดกบฏขึ้นนั้น ข้าพเจ้าจะขออาสาไปปราบปรามให้ราษฎรมีสุข เอียงวังสีได้ฟังดังนั้นมีความยินดี แล้วคำนับลากลับมาเมืองหลวง
ฝ่ายจอกเอียสีนึกว่าเป็นการรับสั่งในฮ่องเต้จะรออยู่ช้าก็ไม่ควรแล้ว สั่งนายหมวดนายกองรีบจัดได้ทหารสามหมื่นล้วนแต่มีกำลังแข็งแรงยกออกจากเมือง ไปพักทหารอยู่ที่ตำบลจับยี่โล่เค้าคือริมประตูเมืองหลวง จอกเอียสีจัดพลให้อยู่เรียบร้อยแล้วก็เข้าไปในเมือง เฝ้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้แล้วทูลว่า ข้าพเจ้าได้ทราบคำรับสั่งของพระองค์ก็รีบยกพลทหารมาสามหมื่นจะมาช่วยปราบปรามพวกอ้ายกบฏ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ทรงฟังก็ดีพระทัยให้จัดโต๊ะเลี้ยง แล้วให้ขุนนางผู้ใหญ่เข้ามาเป็นเพื่อนกินโต๊ะด้วยจอกเอียสี แล้วรับสั่งว่าคังฮวยเป็นคนอกตัญญูคิดกบฏ ซึ่งท่านจะยกกองทัพไปปราบปรามนั้น ท่านเป็นคนมีสติปัญญาก็จะได้ชัยชนะ จอกเอียสีจึงทูลว่าคังฮวยเป็นคนมีวิชาก็จริง แต่ไม่ได้ศึกษาต่ออาจารย์ เป็นแต่หยิบแยบคายมากระทำได้บ้างเล็กน้อย ก็มาถือตัวว่าไม่มีผู้ใดเสมอแก่ตน ข้าพเจ้าก็คิดจะเอาชัยชนะฉลองพระเดชพระคุณพระองค์ให้จงได้ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้และขุนนางทั้งปวงได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี พากันเสพย์สุราและบริโภคอาหารพูดจากันตามสบาย ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้า จอกเอียสีเข้ามาเฝ้าทูลลาพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ตรัสว่า ท่านไปทำศึกได้ชัยชนะแล้ว เราจะจารึกความชอบของท่านไว้มิได้ลืมเลย จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานไปเอาม้าที่ดีมีกำลังแข็งแรงมาพระราชทานให้จอกเอียสีม้าหนึ่ง แล้วพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ตรัสให้พรว่า ท่านไปครั้งนี้ขอให้เสียงเต้ ๆ คือพระอิศวรจงพิทักษ์รักษาท่านให้มีชัยชนะแก่ผู้คิดกบฏ จอกเอียสีรับพรแล้วมีความยินดี ก็ถวายบังคมลาออกไปจัดทหาร ยกทัพตรงไปเมืองเม่งฮอ
ฝ่ายคังฮวยตั้งแต่ได้ชัยชนะแก่พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้แล้วก็มีใจกำเริบ สั่งให้เลือกสตรีที่มีรูปงามมาไว้ปรนนิบัติเป็นอันมาก แล้วลุ่มหลงไปไม่ออกว่าราชการ อยู่มาวันหนึ่งคังฮวยกินโต๊ะเสพย์สุราอยู่ด้วยนางโจสีภรรยา ได้ยินเสียงอื้ออึงอยู่นอกกำแพงเมืองแต่ไม่ทราบว่าอะไร ประมาณสักครู่หนึ่งคนใช้เข้ามาบอกแก่คังฮวยว่า จอกเอียสียกกองทัพเข้ามาตั้งอยู่ใกล้กำแพงเมืองท้าทายว่าจะรบ เสียงกลองและม้าล่อเอิกเกริกนัก คังฮวยได้ฟังดังนั้นตบมือแล้วก็หัวเราะ นางโจสีภรรยาเห็นดังนั้นจึงถามว่า ข้าศึกเข้ามาถึงเมืองแล้ว เหตุใดท่านจึงตบมือหัวเราะดังนี้ คังฮวยจึงว่าจอกเอียสีแม่ทัพที่ยกมานั้นเป็นคนบ้า นางโจสีสั่นศีรษะแล้วตอบว่า ธรรมดาข้าศึกถ้ายกมาถึงชานเมืองแล้วไม่ควรจะหมิ่นประมาทแก่ข้าศึก หนึ่งท่านมาดูถูกแม่ทัพว่าเป็นบ้านั้นเห็นจะเป็นท่านกินสุราเมื่อตะกี้นี้เมามากดอกกระมัง คังฮวยจึงพูดตอบว่าเราหาได้เมาสุราไม่ ซึ่งแม่ทัพคนนี้ไม่รู้จักอะไรเลย จึงได้ยกกองทัพมาสู้รบกับเราครั้งนี้จอกเอียสีเห็นทีจะตายด้วยฝีมือเรา นางโจสีว่าท่านนี้ทำไมจึงคิดว่าแม่ทัพเขาโง่เง่า คังฮวยจึงพูดตอบอีกว่าเราจะพูดให้ฟัง ตัวเราเป็นธาตุน้ำตั้งมั่นอยู่ทิศเหนือ จอกเอียสีเป็นธาตุไฟอยู่ทิศใต้จะมาทำร้ายเรานั้นไม่ได้ ว่าแล้วก็จัดทหารสามหมื่นยกออกจากเมือง
ฝ่ายจอกเอียสีคิดว่าตัวเป็นธาตุไฟอยู่ทิศใต้ และคังฮวยนั้นเป็นธาตุน้ำอยู่ทิศเหนือ คังฮวยจะหมิ่นประมาททำวิชาให้น้ำมาท่วมเรา แต่หารู้ไม่ว่าเราเป็นธาตุไฟเกิดในแผ่นดิน จะเผาสิ่งอันใดให้เป็นเถ้าไปก็ได้ แม้นคังฮวยทำวิชาน้ำมาแล้ว เราจะเอาเถ้าทิ้งลงแก้วิชาคังฮวยสู้ดูสักครั้งหนึ่งก่อน คิดแล้วสั่งทหารให้หาเถ้าห่อไว้ทุกตัวคนจะได้แก้วิชาคังฮวย พอคังฮวยขับม้าออกมาถึงค่าย ว่าท่านแม่ทัพเชิญมาพูดจากัน จอกเอียสีก็ขึ้นม้าออกไปนอกค่ายคำนับแล้วจึงว่า ท่านก็เป็นขุนนางผู้ใหญ่ในครั้งแผ่นดินก่อน ควรที่ท่านจะกตัญญูรู้คุณพระมหากษัตริย์ และทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองให้มีความสุขจึงจะชอบ บัดนี้ท่านมาถือตัวว่าไม่มีผู้ใดจะเสมอท่าน แล้วลุ่มหลงด้วยสตรีกระทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อน พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทรงพระเมตตาแก่ท่าน ๆ ไม่คิดว่าตัวกระทำผิด ท่านจงคิดกลับใจเสียใหม่เถิด หนึ่งครั้งก่อนพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้รับสั่งให้เรามาไต่ถามว่าตัวท่านมีความผิดหรือไม่ ถ้าท่านรู้ว่าตัวผิดจงคิดกลับใจเสียใหม่รับสารภาพแล้ว เราจึงจะช่วยทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ให้ยกโทษท่านเสีย ถ้าท่านยังหลงใหลอยู่มิได้คิดกลับใจเสียใหม่ ศีรษะกับตัวท่านก็จะขาดไปจากกัน คังฮวยได้ฟังก็ยกมือขึ้นคำนับเย้ยให้แล้วหัวเราะว่า ท่านเป็นขุนนางครั้งแผ่นดินก่อนเหมือนกัน อายุท่านก็ชราอยู่แล้ว หารู้ว่าบ้านเมืองถึงคราวผลัดเปลี่ยนแผ่นดินใหม่หรือ จอกเอียสีร้องตอบว่า ซึ่งการผลัดเปลี่ยนแผ่นดินใหม่นั้นทำไมเราจึงจะไม่รู้ แต่ตัวท่านเป็นคนหาปัญญามิได้ไม่มีเมตตาจิต พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้รับสั่งใช้ให้เรามาจับตัวท่าน ๆ ยังยกกองทัพออกต่อสู้กับเรานั้น เราเห็นว่าท่านเป็นคนหาปัญญามิได้ ท่านจงกลับใจเสียใหม่เถิด คังฮวยจึงตอบว่า ท่านจงฟังคำเราว่า ตัวท่านนี้ถ้ารักชีวิตจะให้อายุยืนไม่อยากตายแล้ว จงไปตั้งมั่นแข็งเมืองอยู่ข้างทิศใต้อีกก๊กหนึ่ง ก็จะดีกว่าที่ท่านยกพลทหารมารบกับเราข้างทิศเหนือดังนี้เห็นจะไม่ชนะเรา แล้วแต่ก่อนพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ยกทัพมาทำสงครามกับเราก็อัปราชัยไปครั้งหนึ่ง ท่านไม่รู้หรือ ครั้งนี้ท่านยกพลทหารจะมารบกับเราอีกนั้น ท่านก็เป็นแต่ขุนนางหัวเมืองมิใช่การของท่าน ถ้าไม่เชื่อเรา ๆ เห็นว่าท่านจะเอาตัวรอดไปมิได้ จอกเอียสีจึงตอบว่าเราก็ได้ว่ากล่าวสั่งสอนท่านโดยดีถึงสามครั้ง ถ้าท่านคิดกลับใจได้เราจะช่วยทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ให้ยกโทษท่าน แล้วราษฎรก็จะมีความสุขมิได้มีความเดือดร้อนด้วย คังฮวยตอบว่าท่านอย่าได้พูดจาร่ำไรเช่นนี้ต่อไปอีกเลย เราหาเชื่อฟังคำไม่ ถ้าท่านรบชนะเราแล้ว เราจึงจะยอมแพ้แก่ท่าน จอกเอียสีได้ฟังดังนั้นก็ร้องตวาดว่า เอ็งเป็นชาติสัตว์เดรัจฉานไม่มีเมตตาจิต และไม่รู้จักคุณฟ้าและดิน และคุณพระมหากษัตริย์ และไม่รู้จักประมาณตัวว่าการชั่วการดีจึงได้มาว่ากล่าวดังนี้ ว่าแล้วก็ยกทวนเข้าแทงคังฮวย ๆ ยกมีดขึ้นรับไว้ พวกทหารทั้งสองทัพพากันโห่ร้องสู้รบกันเป็นสามารถ จอกเอียสีกับคังฮวยรบกันได้สี่สิบเพลง คังฮวยทำแพ้ชักม้าหนี จอกเอียสีก็ขับทหารไล่ติดตามคังฮวย ๆ จึงทำวิชาให้น้ำไหลมาท่วมจอกเอียสีและทหารทั้งปวง จอกเอียสีก็ให้ทหารเอาห่อเถ้าที่สำหรับแก้วิชาทิ้งลงในน้ำ ๆ ก็หายไป แล้วจอกเอียสีก็ขับทหารรบสะอึกเข้าไป คังฮวยเห็นวิชาของตัวเสื่อมเสียไปแล้ว ก็ชักม้ากลับเข้ารบเอามีดฟันจอกเอียสีไม่ถูก จอกเอียสีหลบตัวได้ จอกเอียสีเห็นได้ทีก็เอาทวนแทงถูกคังฮวยป่วยเจ็บเป็นสาหัส คังฮวยอ่อนกำลังลงขับม้าหนีไปได้ประมาณสามเส้น คังฮวยคิดว่าชีวิตของเราคงไม่รอดในคราวนี้เป็นแน่แล้ว ก็เอาศีรษะโดนเขาปุดจิวซัวตาย จอกเอียสีเห็นคังฮวยตายแล้วก็ลงจากหลังม้าตัดเอาศีรษะ
ฝ่ายทหารคังฮวยก็หนีตื่นแตกกันไปทั้งสิ้น จอกเอียสีจึงสั่งให้ทหารกวาดต้อนครอบครัวคังฮวยได้แล้ว ก็ให้ยกทัพกลับเข้าเมืองหลวง เข้าเฝ้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้แล้วทูลความซึ่งได้รบกับคังฮวยทุกประการ แล้วทูลถวายศีรษะคังฮวยและครอบครัวของคังฮวยที่กวาดมานั้น พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ดีพระทัย จึงรับสั่งให้จัดโต๊ะเลี้ยงจอกเอียสีและนายทัพนายกอง และนายทหารทั้งปวงแล้ว ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลทแกล้วทหารให้ตามความชอบ แล้วตั้งให้จอกเอียสีมียศใหญ่ขึ้นเป็นจูเฮ้า สำเร็จราชการข้างทิศใต้อยู่ ณ เมืองเดิมต่อไป จอกเอียสีได้รับพระราชทานบำเหน็จรางวัลแล้ว มีความยินดีก็ทูลลาคำนับกลับไปเมืองหุนจุยดังเก่า
๑๓
อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้รับสั่งให้งอเหลงขุนนางทำขลุ่ยเป่า จะได้กันอุปัทวะอันตรายทั้งปวง งอเหลงขุนนางก็จัดหาไม้ไผ่ทำขลุ่ยตามรับสั่ง และสั่งสอนราษฎรให้ฝึกหัดกันเป่าขลุ่ยไปทุกบ้านทุกเมือง เสียงขลุ่ยก็เพราะเยือกเย็นเป็นที่ชอบใจเทวดา ภูตและปีศาจทั้งปวง ก็มิได้คิดที่จะเบียดเบียนมนุษย์ ตั้งแต่นั้นมาความไข้เจ็บก็ไม่มี มนุษย์ได้อยู่เย็นเป็นสุข อยู่มาวันหนึ่งขุนนางทูลถามว่าราษฎรซึ่งตั้งอยู่ที่เขาปุดจิวซัวมีความเดือดร้อนจะขอเข้ามาเฝ้า พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงรับสั่งอนุญาตให้ราษฎรเข้าเฝ้า ขุนนางก็ออกไปนำราษฎรเหล่านั้นเข้าเฝ้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ราษฎรจึงทูลว่า ตั้งแต่คังฮวยเป็นกบฏตายไปแล้ว ที่ตำบลนั้นก็มืดไปไม่เป็นกลางวันกลางคืน แล้วหนาวนั้นจัดขึ้นกว่าแต่ก่อนราษฎรเหลือทน พวกข้าพเจ้าจึงอุตส่าห์มาเฝ้าทั้งนี้ก็ต้องจุดคบเพลิงส่องหนทางจึงมาได้ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ฟังราษฎรทูลดังนั้นก็ทรงพระดำริในพระทัยเห็นประหลาดนัก ครั้นจะให้ขุนนางไปพิเคราะห์ดูเหตุกลัวว่าจะไม่รู้ถึงการณ์ จำจะต้องเสด็จเองให้รู้เหตุผลว่าจะเป็นอย่างไรจึงได้มืดไป ทรงดำริแล้วจึงสั่งขุนนางให้จัดพลทหารแล้วเสด็จไปถึงที่ทิศเหนือทอดพระเนตร พิเคราะห์ดูได้เห็นเขานั้นเป็นรอยร้าวเจ็ดแปดแห่ง เพราะดังนั้นลมอากาศที่เย็นลงมาได้ ประเทศที่นั้นจึงได้เกิดหนาวมากกว่าแต่ก่อน ครั้นได้ทรงทราบเหตุดังนั้นแล้วก็เสด็จกลับพระนคร จึงรับสั่งให้ขุนนางไปหาตัวจอกเอียสีถึงเมืองหุนจุยเข้ามาเฝ้า ตรัสเล่าความซึ่งเหตุการณ์ให้จอกเอียสีฟัง จอกเอียสีจึงทูลว่า เมื่อข้าพเจ้ารบกับคังฮวย ๆ แพ้ข้าพเจ้าแล้วเอาศีรษะโดนเขาปุดจิวซัว ๆ นี้เป็นเขาสูงใหญ่กว่าเขาทั้งปวง
๑๔
ครั้นมาภายหลังเขานั้นแตกร้าวลมนั้นก็พัดหนาวจัดขึ้น และพระอาทิตย์พระจันทร์จึงได้หลีกเลี่ยงไปมิได้เดิน ที่ตำบลนั้นจึงมืดไม่เป็นกลางวันกลางคืน พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้น จึงตรัสสั่งให้เปกฮวงสี เอียงฮวงสีขุนนาง ทั้งสองไปหาศิลาสีเขียวสีเหลืองสีแดงสีขาวสีดำที่เป็นแก้ว แล้วก็ให้ทำเบ้าขึ้นหล่อหลอมศิลาสี่สิบเก้าวันศิลานั้นจึงละลาย และพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้นี้จุติลงมาจากสวรรค์มีปัญญารู้การฟ้าและดิน จึงอ่านมนต์ตั้งอธิษฐานว่า ข้าพเจ้าจะขอยาเขาที่แตกร้าวนั้นให้ดีเหมือนดังเก่า อธิษฐานแล้วก็เอาศิลาที่หลอมละลายนั้นไปพอกปะเขาที่ร้าวแตกก็เป็นรูปเขาดีเหมือนดังเก่า ลมที่พัดหนาวจัดนั้นก็หายไป ราษฎรได้ความสุข แต่ยังมืดอยู่ไม่เป็นกลางวันกลางคืน ราษฎรทำมาหากินยังไม่ปกติ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงรับสั่งให้สวนญี่เป็นพนักงานลม และโฮงหลงเป็นพนักงานเมฆเข้ามาเฝ้า แล้วรับสั่งให้ไปหาตัวพระอาทิตย์พระจันทร์มา โฮงหลง สวนญี่จึงทูลว่า ชึ่งคัยถังบี้ไปส่องโลกอยู่ บุคคลผู้ใดที่มีฤทธิเหาะได้จึงจะไปถึง พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้รับสั่งว่าเรามีรถปวยเชียรถหนึ่งเหาะได้ ถ้าเหาะไปประมาณครู่หนึ่งก็ได้หมื่นโยชน์ เราจะให้ท่านขึ้นรถอันนี้ไป โฮงหลงจึงทูลว่า พระองค์พระราชทานรถให้สวนญี่นั้นข้าพเจ้าจะไปด้วยไม่ได้ด้วยรถนั้นเล็กนัก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า เรายังมีรถเจียะเภาเสียอีกรถหนึ่ง เราจะให้ท่านไป สวนญี่โฮงหลงก็ถวายบังคมลาออกมาถึงประตูเมือง เห็นเจ้าพนักงานเอารถมาเทียบไว้ทั้งสองแล้ว ต่างคนต่างก็ขึ้นรถเหาะไปหาพระอาทิตย์คนหนึ่ง เหาะไปหาพระจันทร์คนหนึ่ง ครั้นไปถึงสวนญี่โฮงหลงจึงแจ้งความที่จอกเอียสีกับคังฮวยรบกัน คังฮวยเอาศีรษะโดนเขาปุดจิวซัวแตกร้าวไปหลายแห่ง ที่ตำบลนั้นก็มืดไป พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงให้ข้าพเจ้ามาเชิญท่านไป ชึ่งคัยถังบี้ได้ฟังดังนั้นก็พูดจาบิดพลิ้วเสีย สวนญี่จึงว่าถ้าท่านไม่ไปแล้ว พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้คงจะให้มาเชิญท่านอีก ท่านก็จะหามีความสุขไม่ ชึ่งคัยถังบี้ได้ฟังดังนั้นก็ชักรถมาพร้อมกับสวนญี่โฮงหลง สวนญี่จึงกระซิบปรึกษากับโฮงหลงว่า ซึ่งพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้รับสั่งใช้ให้เราทั้งสองมาเชิญชึ่งคัยถังบี้ไปครั้งนี้เป็นการใหญ่อยู่ และชึ่งคัยถังบี้ทั้งสองนี้ เดิมทีเมื่อเราไปหานั้นก็พูดจาบิดพลิ้วไป หาเต็มใจที่จะมากับเราด้วยไม่ ต่อเราพูดจาอ้อนวอนจึงได้มา แต่เราคิดเห็นว่า ชึ่งคัยถังบี้มาทั้งนี้ก็เป็นการเสียไม่ได้ ใจชึ่งคัยถังบี้หามีความสบายไม่ หนึ่งรถชึ่งคัยถังบี้ทั้งสองนี้ก็เป็นรถเดินเร็วกว่ารถเรา ถ้าไปถึงกลางทางแล้ว ชึ่งคัยถังบี้เกลือกจะกลับใจคิดบิดพลิ้วเดินแวะเวียนไปทางอื่น หาไปเฝ้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ไม่ เราทั้งสองก็จะมีความผิดเป็นอันมาก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ก็จะทรงพระตำหนิเราได้แล้วคงจะถอดเราออกจากที่เสีย หรือจะเป็นประการใดก็ยังไม่ทราบ ซึ่งเราทั้งสองจะขึ้นรถที่ขี่มานี้ตามไปนั้นหาควรไม่ เราจะคิดประการใดจึงจะดี โฮงหลงว่าเราจะทิ้งรถทั้งสองนี้เสีย ตัวท่านจงยึดรถพระอาทิตย์ ตัวเราจะยึดรถพระจันทร์ ถ้าเราคิดทำอย่างนี้ได้แล้ว ถึงชึ่งคัยถังบี้จะคิดบิดพลิ้วเดินรถแวะเวียนไปทางอื่นก็เห็นจะไปไม่ได้ ด้วยเราทั้งสองติดตามไปด้วย เราคิดเห็นอุบายเช่นนี้ท่านจะเห็นประการใด สวนญี่จึงว่าซึ่งท่านคิดเห็นเช่นว่ามานี้ก็ชอบอยู่ สวนญี่โฮงหลงปรึกษากันพร้อมแล้วก็ทิ้งรถทั้งสองนั้นเสีย และรถที่สวนญี่ทิ้งนั้นไปตกอยู่ที่เมืองคี่ควงก๊ก รถที่โฮงหลงทิ้งนั้นไปตกอยู่ที่ประเทศเรียกว่า ตังไหปินคือชายทะเล คนทั้งสองก็ยึดรถพระอาทิตย์และรถพระจันทร์มาตั้งแต่เวลาเช้าโมงหนึ่ง จนเวลาหกโมงเย็นก็พอถึงเมือง จึงพากันเข้าเฝ้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ จึงตรัสแก่ชึ่งคัยถังบี้ว่า ท่านทั้งสองช้านานแล้วทำไมจึงไม่ไปส่องโลกข้างฝ่ายทิศเหนือซึ่งเป็นที่สุดพิภพ บัดนี้ข้างทิศเหนือมืดอยู่ไม่เป็นกลางวันกลางคืนเลย ชึ่งคัยถังบี้จึงทูลว่า บัดนี้อากาศมีอยู่ถึงสามร้อยหกสิบห้าราศี กำหนดให้ข้าพเจ้าเที่ยวส่องโลกในหกโมงทั่วทั้งสามร้อยหกสิบห้าราศี ข้าพเจ้าไม่มีเวลาที่จะได้หยุดยั้งว่างเปล่าเลย ซึ่งท่านจะให้ข้าพเจ้าไปส่องทิศเหนือนั้น ทิศเหนือก็ลุ่มๆ ดอนๆ เดินก็ลำบาก ข้าพเจ้าส่องราศีเคลื่อนคลาดก็จะมีโทษแก่ข้าพเจ้า พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงตรัสว่า หนทางข้างทิศเหนือนั้นบัดนี้เราทราบว่าเป็นปกติดีอยู่ ท่านจงไปส่องแสงรัศมีเถิด ชึ่งคัยคือพระอาทิตย์จึงทูลว่า พระองค์จะให้ข้าพเจ้าไปส่องโลกให้มีแสงสว่างนั้นก็ปรารถนาจะให้มนุษย์ได้ความสุข แต่บางมนุษย์ติเตียนว่าข้าพเจ้าเป็นพระอาทิตย์ส่องโลกนั้นร้อนนัก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงตรัสตอบว่า ความสรรเสริญและติฉินกับสุขและทุกข์นั้นก็เป็นธรรมดาโลก พระอาทิตย์จึงทูลอีกข้อหนึ่งว่า พระองค์จะให้ข้าพเจ้าไปส่องโลกทิศตะวันตกเฉียงเหนือนั้น ข้าพเจ้าก็ไม่ขัดรับสั่งของพระองค์ แต่ถังบี้คือพระจันทร์นั้นเป็นสตรีกำหนดหนทางร้อยหนึ่ง ก็เดินได้แต่เพียงเก้าสิบเท่านั้น ข้าพเจ้าเห็นว่าได้ประโยชน์นั้นก็น้อยเวลาที่เสียประโยชน์นั้นมากนัก ข้าพเจ้าก็จะมีความผิดเป็นสองอย่าง เพราะถังบี้เป็นผู้หญิงเดินทางไม่ได้มาก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เดิมคิดไว้ว่า จะบังคับให้ชึ่งคัยถังบี้ไปส่องโลกในที่ตำบลนั้นให้ได้ ครั้นทราบว่าถังบี้เป็นสตรีเหมือนกัน กับพระองค์ก็มีพระทัยสงสาร จึงรับสั่งว่าเราไม่หักหาญท่านผู้ใดตามแต่ใจของท่านเถิด ตรัสแล้วรับสั่งแก่ชึ่งคัยถังบี้ให้ไปส่องโลกดังเก่า แต่อย่าให้มีความผิดขึ้นได้ พระอาทิตย์พระจันทร์รับคำสั่งแล้วพากันไปตระเตรียมการส่องโลกตามรับสั่ง
ขณะนั้นพวกขุนนางทราบดังนั้นแล้วจึงทูลถามว่า ชึ่งคัยถังบี้ก็ไม่ยอมไปส่องโลกในตำบลนั้น พระองค์จะโปรดประการใด อากาศทิศเหนือจึงจะสว่างได้ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้นิ่งอยู่ครู่หนึ่งก็นึกขึ้นได้แล้วตรัสว่า เราได้ยินข่าวว่าที่เขาเองซัวมีเทพารักษ์ชื่อจ๊กเหลง มีรัศมีเป็นแสงเปลวส่องที่มืดให้สว่างได้ เราจะต้องไปเชิญให้มาอยู่ที่ตำบลนี้ ราษฎรจะได้มีความสุข จึงรับสั่งให้จอกเอียสีไปเชิญ ครั้นจอกเอียสีไปถึงเขาเองซัวเห็นเทพารักษ์นั้นศีรษะเป็นมังกร ตัวเป็นหนวดแดงดังพู่ทวน ดวงตาสว่างดังไฟ จึงคิดว่าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จะมาเชิญปีศาจรูปร่างพิกลดังนี้ ไปอยู่ที่ทิศตำบลตะวันตกเฉียงเหนือให้สว่างเป็นกลางวันกลางคืนนั้นเห็นจะไม่สำเร็จ ครั้นคิดดังนั้นพอเทพารักษ์เปล่งรัศมีเป็นไฟพลุ่งขึ้นไปสูงเกือบถึงอากาศ จอกเอียสีเห็นดังนั้นจึงคิดว่าเรานี้เป็นคนเขลา ไม่รู้จักท่านผู้วิเศษ คิดแล้วก็ร้องบอกเทพารักษ์ว่า พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้มีรับสั่งว่า ตั้งแต่เขาปุดจิวซัวทิศเหนือพัง ก็มืดไปไม่เป็นกลางวันกลางคืน จึงให้ข้าพเจ้ามาเชิญท่านไปอยู่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือเปล่งรัศมีให้สว่าง ราษฎรจะได้มีความสุข ถ้าท่านกระทำได้ตามรับสั่งพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้แล้ว ความชอบของท่านก็จะมีอยู่ชั่วฟ้าและดิน จ๊กเหลงได้สดับฟังดังนั้นก็ไปทำตามรับสั่งพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทุกประการ ตั้งแต่นั้นมาที่ตำบลนั้นก็ปกติเป็นกลางวันกลางคืนสว่างเหมือนดังเก่าแล้ว ขุนนางทั้งนั้นทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ว่าแผ่นดินข้างทิศใต้เป็นที่ลุ่มอยู่มาก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ทิศใต้นั้นเห็นจะเป็นทะเลน้ำท่วม ที่ลุ่มจึงมากกว่าทิศเหนือ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ตรัสดังนั้นแล้ว จึงรับสั่งว่าแผ่นดินน้ำขังเป็นห้วงเป็นตอน น้ำจึงไม่ไหลลงทะเล ให้ราษฎรช่วยกันขุดคลองเป็นทางน้ำไหลให้น้ำไหลลงคลอง ครั้นราษฎรช่วยกันขุดคลองแล้วน้ำก็ไหลลงคลองแล้วไหลลงทะเล แผ่นดินก็แห้งดีไม่มีน้ำขัง ครั้งนั้นจึงได้มีแม่น้ำปรากฏมาจนทุกวันนี้ แล้วพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ก็เสด็จไปทอดพระเนตรเห็นที่ตำบลหนึ่งเป็นน้ำพลุ่งขึ้นมา น้ำนั้นขุ่นสีเหลือง พระองค์จึงรับสั่งให้ราษฎรเอาศิลาและดินมาทิ้งถมอุดน้ำ น้ำนั้นก็ยิ่งไหลพลุ่งมากขึ้น พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เห็นว่าน้ำนั้นยิ่งพลุ่งมากขึ้นมาจากแผ่นดินไหลทั่วไป น้ำก็เกลื่อนกลาดท่วมบ้านเรือนราษฎร ของซึ่งเกิดในแผ่นดินก็จมน้ำตายเสียสิ้น คนทั้งปวงก็ได้ความอดอยาก จึงรับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานคุมราษฎรขุดคลอง ขุนนางพนักงานกับราษฎรไปขุดคลองหลายปีจึงสำเร็จได้ น้ำก็ไหลตกลงคลองแล้วไหลลงทะเล ราษฎรก็ได้ความสุข คนทั้งหลายก็สรรเสริญพระเดชพระคุณพระมหากษัตริย์เป็นอันมาก แล้วพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ก็เสด็จกลับเข้ายังพระนคร ครั้นอยู่มาพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทรงพระดำริว่า เปกฮวงสี เอียงฮวงสี ขุนนางผู้ใหญ่สองคนนี้ช่วยคิดการทะนุบำรุงแผ่นดินมีความชอบ จึงแบ่งเขตแดนให้ไปเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองแล้ว เปกฮวงสี เอียงฮวงสี มีความเมตตาแก่ไพร่บ้านพลเมือง ไพร่บ้านพลเมืองก็มีความสุข ขุนนางพนักงานมีหนังสือบอกสรรเสริญความชอบของเปกฮวงสีและเอียงฮวงสีเข้าไปให้ขุนนางทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ดีพระทัย จึงพระราชทานเครื่องยศและอาญาสิทธิ์ให้แก่เปกฮวงสีมากขึ้น และเอียงฮวงสีให้เลื่อนที่มียศขึ้นไปอีก แล้วพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ตั้งไต้เพ่งสีไปเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองตำบลหนึ่งไต้เพ่งสี ก็ทะนุบำรุงราษฎรได้ความสุข แล้วเมืองนั้นมีที่ตำบลหนึ่งชื่อโตเคียดหู มีหงส์ห้าตัวมีศีรษะนั้นต่าง ๆ กัน เข้ามาร้องอยู่ที่ตำบลโตเคียดหู เสียงร้องนั้นได้ยินเป็นดีประกอบด้วยการมงคล และความสรรเสริญพระมหากษัตริย์ว่า ทรงพระสติปัญญาทะนุบำรุงราษฎรได้มีความสุขเป็นอันมาก ไต้เพ่งสีก็ให้ขุนนางไปทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ดีพระทัยโปรดให้ไต้เพ่งสีเลื่อนที่มียศขึ้นไปอีก แล้วพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ตั้งให้เสียดเลกสีเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองอีกตำบลหนึ่ง และเสียดเลกสีถือตัวว่ามีสติปัญญากล้าหาญ ไม่เกรงกลัวผู้ใด แล้วก็หลงด้วยสตรีมิได้ทะนุบำรุงราษฎร ตั้งสี่จิวขุนนางได้ตักเตือนให้สติเสียดเล็กสี ๆ จึงว่าเราเป็นขุนนางผู้ใหญ่จะทำการสิ่งใดไม่ควรที่ท่านจะมาว่ากล่าวทัดทานให้เราได้ความอัปยศ ว่าแล้วสั่งให้เอาตัวตั้งสี่จิวไปฆ่าเสีย ตั้งแต่นั้นมาขุนนางทั้งปวงพากันกลัวเกรงมาก มิได้ว่ากล่าวทัดทานเสียดเล็กสีต่อไป เสียดเล็กสีก็มีใจกำเริบมากขึ้น จะทำการสิ่งใดก็ทำตามอำเภอใจของตน บรรดาผู้รักษาเมืองทั้งปวงทราบความว่าเสียดเล็กสีไม่มีเมตตาจิตแก่ราษฎร แล้วก็ฆ่าตั้งสี่จิวขุนนางซื่อตรงเสียด้วย ก็พร้อมใจกันยกกองทัพมากำจัดเสียดเล็กสี บรรดาขุนนางและราษฎรที่อยู่ในเมืองเสียดเล็กสีก็เอาใจออกห่าง ไม่มีผู้ใดที่จะช่วยรักษาบ้านเมือง กองทัพก็ยกเข้าเมืองจับเสียดเล็กสีฆ่าเสีย จึงมีใบบอกถึงเจ้าพนักงานให้ทูลพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ทราบแล้วมีความยินดี จึงตั้งให้สี่เสี่ยนสีเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองแทนเสียดเล็กสีต่อไป แล้วจึงตั้งให้หุนตุ๋นสีเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองอีกตำบลหนึ่ง หุนตุ๋นสีก็ทะนุบำรุงราษฎรมีความสุข พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงพระราชทานยศเพิ่มให้แก่เจ้าเมืองทั้งสองนี้ยิ่งขึ้นไปอีก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงให้ตั้งเหกซูสีเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองอีกตำบลหนึ่ง เหกซูสีมีเมตตาจิตมิได้เบียดเบียนราษฎร ๆ มีความสุข ขุนนางทำราชการในเมืองนั้นมิได้มีความรังเกียจแก่งแย่งแก่กัน พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ทราบความดีของเหกซูสี จึงพระราชทานเพิ่มเติมเครื่องยศให้เหกซูสี ครั้นเหกซูสีมียศมากขึ้น ก็ตั้งใจทะนุบำรุงราษฎรได้สองปีก็ถึงแก่กรรม
ขณะเมื่อเหกซูสีถึงแก่กรรมนั้นราษฎรมีความอาลัยร้องไห้ทั่วไปทั้งเมือง ขุนนางในตำแหน่งมีหนังสือทูลพระเจ้าพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ ทราบว่าเหกซูสีตายเสียพระทัย จึงให้จุนโล่สีไปเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองแทนเหกซูสี
ขณะนั้นจุนโล่สีทำหอสูงขึ้นไว้หอหนึ่งสำหรับดูอากาศให้รู้เหตุการณ์ต่าง ๆ จุนโล่สีคนนี้ราษฎรทราบว่ามีสติปัญญาจะว่ากล่าวการสิ่งใดก็เป็นยุติธรรม และอาจหยั่งรู้ความเท็จและจริงของคนทั้งปวง ๆ ก็ไม่อาจจะเอาความเท็จมาพูดแก่จุนโล่สี ถ้ามีถ้อยความแก่กันแล้วจุนโล่สีตัดสินความไม่ได้เห็นแก่สินจ้างสินบน ไม่เห็นแก่หน้าผู้ใด บ้านเมืองก็เป็นสุข พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทราบว่าราษฎรได้ความสุขมาก ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้จุนโล่สีเป็นอันมาก แล้วตั้งให้เฮาเห้งสีเป็นจูเฮ้ารักษาเมืองอีกแห่งหนึ่ง และที่ตำบลนั้นราษฎรมีบ้านเรือนน้อยมีแต่ต้นไม้รกร้างเป็นป่า และมีสัตว์อาศัยอยู่เป็นอันมาก บางตำบลก็มีสัตว์ร้ายทำร้ายแก่มนุษย์ต่าง ๆ คนทั้งปวงจะเดินไปทำมาหากินก็ไม่ใคร่จะได้ เฮาเห้งสีมีความวิตกมาก จึงสอนราษฎรให้ทำธนูหน้าไม้ไว้ยิงสัตว์ ครั้งนั้นจึงมีธนูหน้าไม้ขึ้นเพราะเฮาเห้งสีจัดทำขึ้นก่อนให้ราษฎรได้ใช้สอยต่อ ๆ มา ถ้าจะเข้าป่าก็ให้มีเครื่องอาวุธไว้สำหรับตัวเพื่อจะได้ป้องกันสู้สัตว์ร้าย พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทรงทราบก็มีความยินดี จึงพระราชทานบำเหน็จให้เฮาเห้งสีตามความชอบ พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้จึงตั้งจูเซียงสีไปเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองอีกแห่งหนึ่ง จูเซียงสีรักษาเมืองได้สองปี ที่ตำบลนั้นบังเกิดลมพายุใหญ่พัดเนือง ๆ ต้นไม้ที่มีดอกมีผลนั้นก็โรยร่วงหล่นไปสิ้น จูเซียงสีมีความวิตกนึกว่าถ้าผลไม้ไม่เกิดผลราษฎรทั้งปวงก็จะได้ความอดอยาก ประการหนึ่งพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ก็จะติเตียนว่าเพราะเรามาเป็นเจ้าเมืองจึงมีลมพายุใหญ่พัดดังนี้ จึงถามบรรดาขุนนางว่า ท่านทั้งปวงคิดประการใดได้บ้าง
ขณะนั้นมีขุนนางผู้หนึ่งชื่อถ้อตัดตอบว่า มีลมพายุใหญ่พัดแรง ดอกไม้และผลไม้จึงโรยร่วงหล่นไปเสียหมด และลมพายุใหญ่พัดกระเทือนต้นไม้อย่างนี้ก็ไม่เคยมี จูเซียงสีจึงว่าเกิดเหตุดังนี้มีขึ้นในเมืองเรา ท่านเห็นจะสิ่งอันใดแก้ไขได้บ้าง ถ้อตัดจึงตอบว่าแต่ก่อนนั้นข้าพเจ้าทราบว่า พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ได้สร้างขิมไว้ชนิดหนึ่งมีสายห้าสายไว้สำหรับแผ่นดิน ถ้าจะมีทุกข์สิ่งใดก็เอาขิมนั้นดีดขึ้นด้วยขิมนี้เป็นของดีชัยมงคล บัดนี้บ้านเมืองเรามีทุกข์ร้อนขึ้นก็เพราะลมในอากาศพัดวิปริตไปดังนี้ ขอท่านได้เอาขิมนี้มาดีดลองดูเพื่อจะบำบัดทุกขภัยไปได้บ้าง จูเซียงสีก็สั่งให้ช่างทำขิมห้าสายแจกไปให้ราษฎร และราษฎรก็ดีดขิมเสียงนั้นไพเราะ ลมนั้นก็สงบลง ต้นไม้ทั้งหลายก็มีดอกออกผลบริบูรณ์ จูเซียงสีจึงให้บำเหน็จรางวัลถ้อตัด
ฝ่ายพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทราบความก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้แก่จูเซียงสี ให้จูเซียงสีเลื่อนที่ขึ้นอีกแล้วพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ก็ตั้งให้กักเทียนสีเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองอีกแห่งหนึ่ง กักเทียนสีเป็นคนตั้งอยู่ในยุติธรรม สั่งสอนราษฎรให้ตั้งอยู่ในสุจริต มิให้ล่อลวงเบียดเบียนแก่กัน ราษฎรก็ประพฤติตามคำกักเทียนสี พวกขุนนางของกักเทียนสีนั้นประกอบด้วยสติปัญญา ครั้งนั้นราษฎรก็สอนง่ายบ้านเมืองก็เป็นสุข อยู่มาวันหนึ่งกักเทียนสีนึกว่าตัวพึ่งได้มาอยู่กินเมือง ยังไม่ทราบว่าชัยภูมิที่บ้านเมืองจะเป็นอย่างไร นึกแล้วจึงเดินออกไปนอกเมืองและไปเห็นผู้เฒ่าสามคนมีกิริยาแปลกประหลาดเดินจับหางกระบือร้องเพลงมาพร้อมกัน กักเทียนสีจึงให้หาตัวมาแล้วถามว่า ท่านมีกิริยาก็ผิดกว่าคนทั้งหลายแล้วเดินร้องเพลงอะไรดังนี้ด้วยเหตุประการใด คนผู้เฒ่าสามคนจึงบอกว่า ตัวข้าพเจ้ากับราษฎรเกิดมาในคราวนี้ได้พบพระมหากษัตริย์ตั้งอยู่ในยุติธรรม ข้าพเจ้ามีความยินดี จึงได้คิดผูกเป็นคำเพลงขึ้นแปดบทไว้สำหรับจะได้เฉลิมพระเกียรติยศพระมหากษัตริย์ ซึ่งข้าพเจ้าร้องเพลงดังนี้ ท่านฟังไม่เข้าใจดอกหรือ กักเทียนสีได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงให้บำเหน็จรางวัลแก่ท่านผู้เฒ่าทั้งสามคนแล้วว่า ท่านจงเขียนคำเพลงให้เราบ้าง ผู้เฒ่าสามคนก็เขียนคำเพลงแปดบทให้แก่กักเทียนสี ๆ รับมาอ่านดูทราบเสร็จแล้วก็บอกส่งไปยังเมืองหลวงให้ขุนนางถวายพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ ๆ คลี่ออกอ่านในคำเพลงแปดบทนั้น บทที่หนึ่งว่า ไจ๊มิ้น แปลว่าราษฎรคงจะได้เป็นที่พึ่งในแผ่นดิน บทที่สองว่า ง่วนเจียว แปลว่าธรรมดานกก็ย่อมมีนกเป็นใหญ่อยู่ในฝูงนกนั้นตัวหนึ่ง บทที่สามว่าเช้าหมักซุย แปลว่าหญ้าและพุ่มไม้ก็ย่อมเป็นที่อาศัยแก่มนุษย์และสัตว์ต่าง ๆ บทที่สี่ว่า หุนหมกซิด แปลว่าผลไม้ก็ย่อมเป็นที่อาศัยแก่คนทั้งหลายและสัตว์ต่าง ๆ ได้บริโภคด้วย บทที่ห้าว่า กิ๋นเทียนเซียง แปลว่าตั้งอยู่ในยุติธรรม บทที่หกว่า เกี้ยนเต๊กวง แปลว่าเป็นความยกย่องและสรรเสริญพระเดชพระคุณพระมหากษัตริย์ บทที่เจ็ดว่า อีตี้เต็ก แปลว่ามีพระเดชพระคุณพระบารมีปกแผ่อุปการะมาเหมือนพื้นพสุธา บทที่แปดว่า จ๋องบ้วนม้วยจือเต๊ก แปลว่าซึ่งสิ่งของวิเศษทั้งปวงเป็นที่สุดที่แล้ว พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ทรงทราบเพลงแปดบทดังนั้น ก็ทรงพระโสมนัสพระราชทานบำเหน็จรางวัลให้แก่กักเทียนสีเป็นอันมาก พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ก็ตั้งอีมคังสีเป็นจูเฮ้าไปรักษาเมืองอีกแห่งหนึ่งที่ตำบลน้ำฝนตกมาก น้ำฝนนั้นขังเป็นโคลนไปทุกแห่งทุกตำบล ราษฎรเจ็บป่วยเป็นโรคต่าง ๆ อีมคังสีจึงสอนให้ราษฎรขุดเป็นรางเป็นท่อให้น้ำไหลแห้งไป แล้วให้เอาไม้มาทอดเป็นสะพานสำหรับเดิน ตั้งแต่นั้นมาความไข้เจ็บก็ค่อยบำบัดไป พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ได้ทรงทราบความ ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้อีมคังสี แล้วตั้งให้บูฮวยสีเป็นจูเฮ้าไปรักษาเมืองอีกแห่งหนึ่ง บูฮวยสีเป็นคนสัตย์ซื่อและมีมักน้อยมิได้ฆ่าสัตว์อันมีชีวิต รักษาจิตต์ให้เป็นสุข คิดจะทำการให้เป็นคุณแก่แผ่นดินและมนุษย์ทั้งปวง พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ทรงทราบความ ก็ให้ขุนนางนำตราตั้งไปพระราชทานตั้งบูฮวยสีเลื่อนที่ขึ้น พระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้อยู่ในราชสมบัติได้แปดร้อยปี รวมพระชันษาได้เก้าร้อยปีก็สวรรคต และเมื่อพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้ยังมีพระชนม์อยู่นั้น ได้ตั้งจูเฮ้าไปรักษาเมืองสิบสามเมือง แล้วจูเฮ้าสิบสามคนนี้มีบุตรและหลานได้สืบตระกูลต่อไปได้ถึงหมื่นแปดร้อยปี
๑๕
ครั้นพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้สิ้นพระชนม์แล้ว พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีได้เป็นกษัตริย์ทรงพระนามว่าพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ๆ นี้บิดาชื่อเซี้ยวเตี้ยนกุน มารดาชื่อนางอันเตง และเซี้ยวเตี้ยนกุนนางอันเตงนี้มีบุตรสองคน บุตรที่หนึ่งนั้นชื่ออิวเหนียน บุตรที่สองนั้นชื่อเอี้ยมเต้สินล่งสี เมื่อเอี้ยมเต้สินล่งสีอยู่ในครรภ์มารดานั้น มารดาฝันว่าเทวดาจุติลงมา นางก็คลอดพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ที่ตำบลเกียงจุย จึงให้นับถือแซ่สินล่งสี และพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้มีพระสติปัญญาเป็นนักปราชญ์ กายนั้นสูงสิบแปดศอกคืบเก้านิ้ว ศีรษะเหมือนศีรษะกระบือ รูปนั้นเหมือนมังกร ขุนนางและราษฎรยอมพร้อมกันยกขึ้นเป็นกษัตริย์สืบวงศ์พระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ต่อไป พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ได้ครองราชสมบัติแล้ว ก็สร้างเมืองอยู่ที่ตำบลเกียกหู
อยู่มาวันหนึ่ง พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการพร้อมด้วยขุนนางเฝ้าอยู่ทุกตำแหน่งพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ท่านทั้งหลายมายกเราขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น เราคิดเห็นว่าเป็นความลำบาก ด้วยการที่จะทะนุบำรุงแผ่นดินให้ราษฎรมีความสุขนั้นยากนัก พวกขุนนางจึงทูลว่าพระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกเลย ถ้าพระองค์เป็นกษัตริย์ขึ้นแล้วราษฎรก็จะมีความสุขมากขึ้น พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ธรรมดามนุษย์ถ้ามีความประมาทครอบงำอยู่แล้วก็ไม่ได้คิดถึงความทุกข์เลย ความทุกข์ร้อนนั้นก็จะมีมาถึง ตัวเรามีความวิตกอยู่ดังนี้จึงไม่รับเป็นกษัตริย์ พวกขุนนางทั้งปวงพร้อมกันอ้อนวอนพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ก็ยอมรับครองราชสมบัติต่อไป แล้วจึงตรัสว่า ตั้งแต่แผ่นดินพระเจ้าเทียนอ่องสีฮ่องเต้ ตี่อ่องสีฮ่องเต้ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ ฮอกฮีสีฮ่องเต้ นั้นท่านตั้งจิตคิดให้ราษฎรมีความสุข บัดนี้เราเป็นกษัตริย์ขึ้นใหม่ก็จะประพฤติดังนั้นเหมือนกัน และซึ่งท่านแต่ก่อนสอนให้ราษฎรสู่ขอกัน และให้กระทำการมงคลและบ้านเรือนอยู่นั้นก็เป็นธรรมเนียมดีอยู่แล้ว บัดนี้สิ่งของซึ่งบริโภคนั้นท่านยังไม่ได้คิดให้เจริญขึ้น ขุนนางจึงทูลว่า พระองค์ทรงพระสติปัญญามาก อาจจะรู้การณ์ในอดีตและอนาคต ฤกษ์บนและฤกษ์ล่าง และอาจจะรู้ซึ่งเหตุการณ์อันเจริญและมิได้เจริญ ไม่เหมือนพวกข้าพเจ้าเขลาปัญญา ขอพระองค์จงได้ทรงพระเมตตาแก่มนุษย์เถิด พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ได้ทรงฟังขุนนางทูลดังนั้นก็เสด็จขึ้นเข้าข้างในแล้ว ทรงพระวิตกที่จะคิดให้สิ่งของบริโภคนั้นเจริญขึ้น นางเทงปวดอัครมเหสีเห็นพระอาการกิริยาพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ไม่สบายพระทัยดังนั้น จึงทูลถามว่าพระองค์ได้เป็นกษัตริย์อันประเสริฐใหญ่กว่ามนุษย์ทั้งปวงแล้ว บัดนี้เหตุไฉนพระพักตร์จึงเศร้าหมองคล้ำมัวไป บรรทมไม่ใคร่จะหลับมาห้าเวลาแล้ว พระองค์มีความทุกข์สิ่งใดหรือ ข้าพเจ้านึกประหลาดใจนัก พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงตรัสว่า ตัวหารู้ซึ่งการณ์สิ่งใดไม่ ธรรมดาเป็นกษัตริย์ก็ต้องคิดทะนุบำรุงให้ราษฎรมีความสุขความเจริญจึงควร ถ้าราษฎรมีความทุกข์แล้วเราก็ต้องทุกข์ด้วย ถ้าราษฎรมีความสุขเราก็มีความสุขด้วย บัดนี้ราษฎรหาสู้มีความสุขเป็นปกติไม่ เราจะทำเพิกเฉยเสียไม่คิดทะนุบำรุงให้ราษฎรมีความสุขขึ้นนั้นไม่ถูก นางเทงปวดมเหสีจึงกราบทูลว่า ซึ่งราษฎรมีความทุกข์เป็นประการใด ขอพระองค์จงตรัสบอกให้ข้าพเจ้าทราบบ้าง พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงตรัสว่าราษฎรมีความทุกข์ใหญ่ แต่ความทุกข์นั้นราษฎรก็หารู้สำนึกตัวไม่ เราจึงได้มีความวิตกเป็นอันมาก นางเทงปวดกราบทูลว่า ถ้าพระองค์ทรงทราบความทุกข์ของราษฎรดังนั้นแล้ว ต้องที่พระองค์ทรงคิดตระเตรียมไว้ก่อน ราษฎรก็จะหาสู้มีความทุกข์มากมายไม่ พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงตรัสว่า ตัวว่านั้นก็ชอบแล้ว แต่เราเห็นราษฎรบริโภคซึ่งเนื้อสัตว์และผลไม้ ถ้านานไปเนื้อสัตว์และผลไม้หมดลงก็จะมิพากันตายหมดสิ้นหรือ เราจึงได้วิตกถึงราษฎรที่ไม่รู้ตัวว่าจะตายวันใด นางเทงปวดกราบทูลว่า ข้าพเจ้าทราบในพระทัยของพระองค์ว่าเวทนาราษฎรทั้งปวงไม่ได้คิดปลูกหญ้าและผลไม้ มีแต่เห็นว่าในพื้นแผ่นดินมีอันใดก็เก็บเอามากินแต่ที่เกิดในแผ่นดินเท่านั้น ไม่ได้คิดปลูกให้มีผลยืดยาวต่อไป ราษฎรมิได้คิดแผ้วถางที่ดินปลูกผลไม้เลย พระองค์จึงทรงพระวิตกว่าถ้ามนุษย์ทั้งปวงเก็บกินนานไปแล้วก็คงหมด เกลือกจะสูญพืชพันธุ์ไป ราษฎรก็คงอดอยากตายเป็นแน่ ซึ่งผลไม้และผลหญ้าที่ราษฎรเก็บเอามาบริโภคได้ ขอเชิญพระองค์เสด็จไปดูที่มีผลไม้และผลหญ้าซึ่งเป็นของบริโภคได้นั้น แล้วจงเก็บมาปลูกทดลองดูให้รู้ว่าปีหนึ่งจะออกผลสักครั้งหนึ่งหรือสองครั้ง จะได้สั่งสอนให้ราษฎรปลูกเป็นพืชพันธุ์ต่อไป พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นก็ดีพระทัย ตรัสสรรเสริญอัครมเหสีว่า มีสติปัญญาฉลาดหาสตรีอื่นเปรียบมิได้ และถ้อยคำที่พูดนั้น ถ้าจะมาอุปมาก็มีราคายิ่งกว่าทองและหยก ครั้นรุ่งขึ้นเช้าก็เสด็จออกข้างหน้าพร้อมด้วยข้าราชการเฝ้าอยู่ตามตำแหน่ง พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า เมื่อเวลาวานนี้เรามีความวิตกเป็นอันมากด้วยการที่คิดจะให้ราษฎรได้บริโภคผลไม้และผลหญ้ามิให้รู้หมดสิ้นนั้น ก็ยังหาทันคิดได้ไม่ ครั้นเรากลับเข้าข้างใน นางเทงปวดจึงบอกแก่เราว่าให้เก็บผลไม้และผลหญ้าซึ่งเป็นของบริโภคได้นั้นมาปลูกลองดู ให้รู้ว่าปีหนึ่งจะออกผลครั้งหนึ่งหรือสองครั้ง จะได้สั่งสอนให้ราษฎรปลูกเป็นพืชพันธุ์ต่อ ๆ กันไปไว้สำหรับจะได้เป็นอาหาร ท่านทั้งปวงจะเห็นเป็นประการใด ขุนนางจึงทูลว่าซึ่งพระองค์ทรงเห็นดังนั้นชอบอยู่แล้ว ครั้นขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเห็นชอบพร้อมกันพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้สั่งให้เจ้าพนักงานตระเตรียมจัดรถ แล้วก็เสด็จขึ้นทรงรถพาข้าราชการไปเป็นทางประมาณห้าสิบโยชน์ได้ทอดพระเนตรเห็นราษฎรทั้งปวงเก็บผลไม้และผลหญ้าต่าง ๆ ซึ่งเป็นอาหาร จึงรับสั่งให้ราษฎรนั้นเข้ามาเผ้าแล้ว จึงตรัสถามว่าสิ่งของอันนี้มีอยู่ตำบลใด ราษฎรกราบทูลว่าเคยมาเก็บที่ตำบลนี้ทุกปี จึงตรัสถามว่าของเหล่านี้มีเสมออยู่ทุกปีหรือ ราษฎรจึงทูลว่าผลหญ้าที่เก็บมานี้มีผลต่าง ๆ กันห้าอย่าง ผลนั้นร่วงหล่นลงก็เป็นต้นงอกออกผลเสมออยู่ทุกปี ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัสด้วยสมดังพระทัยที่ทรงพระดำริไว้แต่เดิม จึงรับสั่งให้เก็บมาถวายแล้วตรัสถามว่า ผลหญ้าห้าอย่างนี้ทำประการใดจึงจะบริโภคได้ ราษฎรทูลว่า ตำให้เปลือกแตกออกแล้วต้มให้สุกจึงจะบริโภคได้ จึงตรัสถามต่อไปอีกว่า ก็ผลไม้เหล่านั้นเมื่อจะบริโภคทำประการใดเล่า ราษฎรจึงทูลว่าผลไม้นี่ต้องทำให้สุกก่อน นึ่งบริโภคได้ก็มี ตามแต่ที่จะบริโภคได้ พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงเรียกเอาผลหญ้าอย่างนั้นมาทอดพระเนตร แล้วจึงให้จัดผลหญ้านั้นออกเป็นอย่าง ๆ ให้ชื่อว่าข้าวเจ้าอย่างหนึ่ง ให้ชื่อว่าข้าวเหนียวอย่างหนึ่ง ให้ชื่อว่าข้าวสาลีอย่างหนึ่ง ให้ชื่อว่าถั่วอย่างหนึ่ง ให้ชื่อว่างาอย่างหนึ่ง แล้วให้เอาผลหญ้าห้าอย่างนี้แจกไปทุกบ้านทุกเมือง ให้หว่านให้งอกขึ้นแล้วนำไปปลูกที่ลุ่มที่มีน้ำ เห็นว่าที่นั้นกระทำมานานของที่ปลูกไม่เจริญก็ให้ใส่ปุ๋ยลงในที่นั้น ตั้งแต่นั้นอาหารก็บริบูรณ์ราษฎรมีความสุข แล้วพากันไปเก็บผลเมล็ดข้าวและถั่วงามาถวายพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ๆ ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้ราษฎรก็รู้จักทำไร่ทำนามาแต่ครั้งนั้น ครั้นอยู่มาพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เสด็จไปเห็นราษฎรทำนาได้ความลำบาก จึงรับสั่งให้เอาไม้ทำตัวอย่างไถและคราดแจกไปให้ราษฎรทำนาทุกบ้านทุกตำบล
๑๖
อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้มีพระทัยกรุณาแก่ราษฎร จึงเสด็จพระราชดำเนินไปเที่ยวฟังทุกข์และสุขของราษฎร เห็นราษฎรป่วยเจ็บเป็นโรคต่าง ๆ ก็มีความเวทนาเป็นอันมาก ครั้นกลับมาพระราชวังขุนนางก็คำนับพร้อมกันจึงรับสั่งว่า เห็นราษฎรทั้งปวงมีหน้าอันเหลืองมีตัวนั้นบวมผอม เห็นจะมีความไข้เจ็บเป็นอันแน่ จะต้องจัดหาสรรพคุณยาต่าง ๆ คือยาที่มีรสเย็นบ้างร้อนบ้างขมบ้างฝาดบ้างเผ็ดบ้าง จะได้ประกอบให้เป็นยารักษาโรคต่าง ๆ แต่รสยานั้นเราจะต้องทดลองดูก่อน ท่านทั้งปวงกับบรรดาหัวเมืองทั้งหลายจงช่วยกันจัดหาสรรพคุณยาให้จงได้ ขุนนางทั้งปวงได้รับสั่งดังนั้นก็เป่าร้องจูเฮ้าผู้รักษาเมืองต่าง ๆ ตามรับสั่ง ครั้นจัดหาได้ใบไม้และรากไม้ที่มีรสต่าง ๆ เป็นอันมากแล้วก็ส่งเข้ามาถวาย พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ตั้งโต๊ะเครื่องบูชาบวงสรวงเทพยดาฟ้าและดิน แล้วก็เสวยใบไม้รากไม้ลองดู ใบไม้รากไม้ที่พระองค์เสวยนั้นรสต่าง ๆ กัน ที่เป็นของเบื่อเมาเทพารักษ์ก็ช่วยรักษามิให้พระองค์เป็นอันตราย แล้วจึงรับสั่งให้นางเทงปวดมเหสีเลือกจัดใบไม้รากไม้เปลือกไม้นั้นไว้เป็นอย่าง ๆ แล้วจัดผสมเป็นตำรายารักษาโรคแจกไปให้ราษฎร ๆ ก็ทำกินแก้โรคต่าง ๆ จึงเกิดยาแก้โรคขึ้นแต่ครั้งนั้น พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ขุนนางเขียนหนังสือประกาศแก่ราษฎรให้รู้ทั่วกันว่า ถ้าน้ำขังอยู่ในบ่อไม่มีตาน้ำไหลมานั้น เรียกว่าน้ำตายห้ามไม่ให้กินจะมีโรค ถ้าน้ำเกิดมาแต่เขาไหลเป็นลำธารลงมา และน้ำในสระที่ขุดมีตาน้ำไหลไปมาได้แล้วก็กินได้ไม่มีโรค ราษฎรจึงเอาตำราของพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้มาเรียนหัดเป็นหมอรักษาโรคตั้งแต่วันนั้นมาจนทุกวันนี้ ครั้งนั้นราษฎรมีความสุขขึ้นมาก และสัตย์ซื่อมิได้พูดจาล่อลวงแก่กัน
๑๗
พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้มีพระราชธิดาองค์หนึ่ง ชื่อนางเจงอ๋วยกงจู๊ อายุได้สิบห้าปี หน้านางนั้นนวลขาวดังฝุ่น ริมฝีปากแดงเหมือนลิ้นจี่ คิ้วดำมัวดังสีหมอก สะเอวเล็กกลมบาง รูปร่างงามบริสุทธิ์สะอาด มีกิริยาเรียบร้อยยิ่งกว่าสตรีทั้งปวง แต่ยังไม่มีสามี
อยู่มาวันหนึ่ง นางเจงอ๋วยกงจู๊ไปเที่ยวเล่นได้เห็นแมลงภู่คลึงเคล้าเกสรดอกไม้ และดอกไม้นั้นต้องลมพัดก็เหี่ยวโรยร่วงหล่นไป นางจึงคิดว่ามนุษย์ทุกวันนี้ ถ้าอายุมากแล้วกายก็ถึงความแก่ชรา เปรียบเหมือนดอกไม้ที่บานแล้วก็โรยร่วงหล่นไป ยิ่งคิดก็ยิ่งสลดใจเป็นอันมาก นางจึงคิดต่อไปอีกข้อหนึ่งว่า ตัวเราทำประการใดจึงจะไม่แก่ไม่ตาย คิดพลางนางก็เที่ยวไปจนเวลาค่ำ ก็มีกลิ่นหอมเย็นชื่นใจฟุ้งมา นางก็แลไปดูเห็นรถลอยมาแต่อากาศคันหนึ่งใกล้ลงมาที่ตรงหน้า แล้วเห็นสตรีอายุประมาณยี่สิบปี รูปร่างงามบริสุทธิ์สะอาด มีสาวใช้สองคนสวมเสื้อเขียว มือนั้นถือต้นไม้หลายต้น และต้นไม้นั้นมีกลิ่นหอมตระหลบทั่วไปทั้งนั้น และสตรีนั้นก็พากันเข้ามาคำนับนางเจงอ๋วยกงจู๊ ๆ จึงเชิญให้นั่ง สตรีผู้นั้นก็บอกว่าตัวชื่อ ไซอ้องป๊อ ไปเที่ยวเล่นที่ทะเลทิศตะวันออก บัดนี้เราจะกลับไปทิศตะวันตกคือเขาคุณหลุนซัวซึ่งเป็นที่อยู่แห่งเรา ๆ มาได้ยินท่านคิดรำพึงว่า อยากจะไม่ให้แก่ไม่ให้ตาย เราจึงลงมาอยากจะใคร่ชี้แจงสงเคราะห์แก่ท่าน นางเจงอ๋วยกงจู๊ตอบว่าข้าพเจ้าเป็นเด็กยังไม่รู้จักสิ่งใด ซึ่งท่านจะชี้แจงให้ข้าพเจ้ารู้จะแจ้งนั้นมีพระเดชพระคุณแก่ข้าพเจ้าเป็นอันมาก บัดนี้ข้าพเจ้าอยากจะรู้ว่าที่อยู่แห่งท่านกับที่อยู่ของข้าพเจ้านี้ที่แห่งใดจะดีกว่ากัน นางไซอ้องป๊อจึงบอกว่า ที่ตำบลเคียกุ้ยสินจิวนั้นมีทิศอยู่สี่ทิศ แต่ทิศตะวันออกนั้นเป็นทิศใกล้ฝ่ายข้างทะเล แต่ทิศตะวันตกนั้นใกล้ภูเขา มีเทพยดามาเที่ยวเล่นอยู่เนือง ๆ แต่ทิศเหนือกับทิศใต้สองทิศนั้น เทพยดามิได้มาเที่ยวเล่น นางเจงอ๋วยกงจู๊ว่าข้าพเจ้าอยากจะทราบว่า ฝ่ายทิศตะวันออกนั้นจะมีที่สุขสบาย และมีสิ่งของที่จะชมเชยได้บ้างนั้นจะมีหรือไม่ นางไซอ้องป๊อจึงบอกว่า ฝ่ายทิศตะวันออกนั้นในกลางทะเลมีเขาอยู่ห้าเขา เขาหนึ่งชื่อไตอือ เขาหนึ่งชื่ออี้เคี้ยว เขาหนึ่งชื่อฮองหู เขาหนึ่งชื่ออ๋องจิวเป็นที่อยู่แห่งเทพยดา แต่เขาอ๋องจิวที่อยู่ตำบลผ้องไหลนั้นเป็นที่รโหฐานมีความสุขมาก ไกลกับตำบลเคียกุ้ยสิ้นจิวหลายสิบโยชน์ แล้วมีวิมานทำด้วยทองคำ และหยกต้นไม้ใบและกิ่งก้านก็ชื่นชุ่มอยู่เป็นนิจ ผู้ใดได้ไปเที่ยวที่ตำบลนั้นอายุก็จะยืน นางเจงอ๋วยกงจู๊จึงถามต่อไปอีกว่า ตำบลผ้องไหลนั้นมีที่รโหฐานอยู่แต่ที่เขาอ๋องจิวตำบลเดียวหรือ ๆ ว่าที่ตำบลแห่งอื่นก็มีบ้าง นางไซอ้องป๊อบอกว่ายังมีเขาอีกเขาหนึ่งชื่อกู๊ซิซัว มีสระอยู่สระหนึ่ง ในสระนั้นก็มีทองคำ น้ำนั้นใสบริสุทธิ์ ถ้าผู้ใดได้อาบน้ำสระนั้นก็เย็นทั่วถึงในใจ เม็ดทรายในสระนั้นสีเหลืองดังทองคำ ซีกข้างทิศเหนือถ้าขุดลงไปถึงดินดาล ทรายนั้นมีสีขาวเหลืองแดง แล้วก็ติดกันเป็นช่อ ๆ เหมือนดอกไม้ เทพยดาทั้งหลายที่อยู่ในตำบลนั้นชวนกันเก็บมาชมเล่นมิได้ขาด นางเจงอ๋วยกงจู๊จึงถามว่า เขาอ๋องจิวนั้นชัยภูมิที่จะเป็นสุขประการใดบ้าง นางไซอ้องป๊อบอกว่าเขาอ๋องจิวนั้นมีเขาเล็กอยู่บนเขาอ๋องจิวเขาหนึ่งเรียกว่าจูคุด มีต้นไม้สิบอย่าง ๆ หนึ่งชื่อสิ้นถัน และเก้าอย่างนั้นชื่อชวนฮุน ถ้ามนุษย์ป่วยเจ็บสลบไปได้กินต้นไม้สิ้นถันนั้นแล้วก็ฟื้นขึ้นมาเป็นปกติ แต่ต้นสิ้นถันนั้นใบใหญ่วิเศษกว่าต้นไม้เก้าอย่าง แล้วยังมีเขาอีกเขาหนึ่งชื่อเย็กกอซัวมีน้ำไหลลงมาตามซอกห้วยลำธาร น้ำนั้นมีกลิ่นเหมือนสุรา ถ้ามนุษย์ที่แก่ชราได้กินน้ำนั้นแล้ว ร่างกายก็กลับเป็นหนุ่มเป็นสาวขึ้น นางเจงอ๋วยกงจู๊จึงถามอีกว่า ฝ่ายข้างทิศตะวันตกนั้น จะมีที่รโหฐานประการใดบ้าง นางไซอ้องป๊อบอกว่าทิศตะวันตกนั้นมีเขาชื่อว่าคุณหลุนซัว เขานั้นมียอดเล็ก ๆ หกยอด ยอดหนึ่งชื่อเหียงโพ้ว ยอดหนึ่งชื่อเจกเจียะเอี้ยนปัง ยอดหนึ่งชื่อลังฮวง ยอดหนึ่งชื่อฮ่อไก ยอดหนึ่งชื่อเทียนเถียว ยอดหนึ่งชื่อเซ่งอวน ยอดที่ชื่อเซ่งอวนนั้นเป็นที่อยู่แห่งข้าพเจ้า และยอดหกยอดนั้นมีวิมานทำด้วยหยกประดับด้วยพลอย นางเจงอ๋วยกงจู๊จึงถามอีกว่า กิ่งไม้ที่นางสาวใช้ถือมานั้นเรียกว่าต้นอะไร นางไซอ้องป๊อบอกว่าเมื่อเวลาเช้านี้ ข้าพเจ้านี้กับนางสาวใช้ไปเที่ยวเล่นที่เขาอ๋องจิว นางสาวใช้หักกิ่งไม้ที่เขาอ๋องจิวถือติดมือมาด้วยคนละอย่าง อย่างหนึ่งชื่อสิ้นถัน อย่างหนึ่งชื่อเอียมก ถ้าชูขึ้นเมื่อเวลาตะวันเที่ยงแล้วก็มีเงาถึงร้อยเงา ท่านจะต้องการก็เอาไว้เถิด นางเจงอ๋วยกงจู๊ถามว่า ข้าพเจ้าอยากจะไปทะเลข้างตะวันออก หนทางประมาณสักเท่าใดจึงจะถึง นางไซอ้องป๊อบอกว่า ถ้าท่านจะไปก็ต้องคิดทำเรือขึ้นจึงจะไปได้ และเมื่อจะไปนั้นให้ตั้งจิตคิดตรงไป ใจนั้นอย่าได้เตลิดเพลินด้วยการสิ่งใด ๆ ถ้าพลั้งเผลอเสียสติไปแล้วจิตนั้นจะคิดแปลกเปลี่ยนวิปริตไป จะบังเกิดลมพายุและคลื่นใหญ่ เรือนั้นก็จะล่มจมอยู่ที่นั้น นางเจงอ๋วยกงจู๊ได้ฟังดังนั้นก็ทราบในข้ออธิบายทุกประการ นางจึงให้ความสัตย์ปฏิญาณว่า ถ้าข้าพเจ้ามีใจคิดวอกแวกไปอย่างหนึ่งอย่างใดแล้ว ขอให้ข้าพเจ้าเป็นอันตรายไปต่าง ๆ นางไซอ้องป๊อทราบดังนั้นแล้วก็ลากลับไป ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้านางเจงอ๋วยกงจู๊จึงไปกราบทูลลาพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้พระราชบิดาว่า จะไปหาสรรพคุณยาที่ทะเลข้างทิศตะวันออก พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้รับสั่งว่า ตัวเราได้ลองสรรพคุณยาชื่อหกหลงมีคุณมาก ถ้าขูดเปลือกที่ดำออกให้หมดแล้วตำเป็นผงใส่ในสุราผนึกไว้ได้ร้อยวันจึงกินสักปีหนึ่งสองปีสามปีแล้วเนื้อหนังจะบริบูรณ์ เพราะไม่มีโรค แล้วก็จะมีกำลังว่องไว เวลากลางคืนนั้นศีรษะจะมีแสงสว่าง นางฟ้าก็จะลงมาอยู่ด้วย แล้วก็พากันเป็นเทพยดาไปด้วยกัน ซึ่งเจ้าจะไปหายาวิเศษที่ตำบลผ้องไหลนั้นหาต้องการไม่ หนทางที่จะไปนั้นก็ลำบาก ต้องข้ามทะเลไปหลายหมื่นโยชน์ ตัวเจ้าเป็นสตรีรูปร่างก็เล็กอายุยังน้อยอยู่ บิดามีความวิตกมากนัก นางเจงอ๋วยกงจู๊ก็อ้อนวอนจะไปให้จงได้ นางเทงปวดมารดาจึงว่ากับพระราชธิดาว่า พระบิดาของเจ้าก็สำเร็จเป็นเทพยดาอยู่แล้วได้ทำยาขึ้นไว้รักษามนุษย์ ๆ ที่ชราและเป็นโรคนั้นได้กินแล้วก็หาย อายุก็ยืนไปได้นาน เจ้าอย่าไปเลย นางเจงอ๋วยกงจู๊ได้ฟังพระบิดาพระมารดาห้ามมิได้โปรดให้ไปดังนั้น นางก็ทรงพระกรรแสงกลิ้งเกลือกไป จนพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้มีพระทัยสงสาร พระองค์ก็พยุงพระราชธิดาให้ขึ้นนั่งแล้วจึงตรัสว่าบิดาจะให้ช่างมาต่อเรือให้เจ้าไป ถ้าเจ้าไปถึงแล้วอย่าอยู่ให้ช้านานนัก สักเดือนหนึ่งหรือสองเดือนเจ้าจงกลับมา นางเจงอ๋วยกงจู๊มีความยินดีเป็นอันมากจึงกราบทูลว่า ข้าพเจ้าไปครั้งนี้ได้สำเร็จเป็นเทพธิดาแล้วคงจะกลับมาฉลองพระเดชพระคุณพระบิดาพระมารดาอย่าได้ทรงพระวิตกเลย พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ได้ฟังพระราชธิดาว่าดังนั้น จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดเงินสองพันตำลึงไปซื้อไม้ที่ตำบลตังไหล ให้นายช่างชาวทะเลผู้หนึ่งชื่อเฮงตงมาทำ เฮงตงรับคำสั่งแล้วเรียกไซ่หู้มาคิดอ่านต่อเป็นเรือใหญ่ขึ้นแล้วเข็นเรือลงน้ำ เรือนั้นก็หันหมุนไปไม่ตรงทาง เพราะไม่มีอันใดอยู่ข้างท้าย เฮงตงเห็นเรือหมุนไปดังนั้นก็เสียใจเป็นอันมาก เฮงตงตรึกตรองอยู่หลายเวลาก็หมดปัญญาแก้หมุนไม่ได้ เฮงตงนึกรำคาญใจจึงเดินไปตามชายป่า เห็นต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่งเป็นที่ร่มเย็นเฮงตงก็เข้าไปนั่งนึกเป็นทุกข์อยู่ที่ใต้ต้นไม้ใหญ่นั้น
ฝ่ายพรานป่าคนหนึ่ง ชื่อเหมงฉองถือธนูเที่ยวยิงนกตามชายเขา เวลาวันนั้นฝนตกมากนกเที่ยวแอบอยู่ตามซอกเขาเหมงฉองก็เที่ยวเสาะหาต่อไป พบนกเอ๋งตัวหนึ่งจับอยู่บนยอดไม้ เหมงฉองเห็นแล้วก็มีความยินดีนึกว่านกตัวนี้คงได้เป็นอาหาร คิดดังนั้นก็จับธนูโก่งขึ้นแล้วยิงไป ถูกนกเอ๋งตัวนั้นพลัดตกลงมาจากยอดไม้ เหมงฉองหยิบเอานกเอ๋งใส่ปลายธนูคอนขึ้นบนบ่าของตัวแล้วเดินไปตามทางชายป่าได้ครู่หนึ่งถึงต้นไม้ใหญ่ ครั้นแลไปก็เห็นคนนั่งกอดเข่าอยู่ที่นั่น เหมงฉองจึงถามว่าท่านมานั่งอยู่ที่นี่ด้วยเหตุอันใด ดูหน้าตาไม่สู้สบาย ท่านชื่อไรแซ่ไร เฮงตงจึงบอกชื่อและแซ่แล้วเล่าความทุกข์ของตัวที่เข็นเรือลงน้ำให้เหมงฉองฟังทุกประการ เหมงฉองได้ฟังทราบแล้ว จึงหยิบนกเอ๋งให้เฮงตงดู เฮงตงรับนกนั้นมาดู แล้วจับหางนกนั้นพลิกไปพลิกมาก็ยังไม่สู้เข้าใจจึงทำศีรษะผงก ๆ เหมงฉองเห็นดังนั้นก็หยิบดอกธนูของตัวยื่นให้เฮงตงดูอีก เฮงตงรับมาดูเห็นดอกธนูยาวศอกคืบ ข้างปลายดอกธนูนั้นคมแหลม ข้างต้นดอกนั้นมีเป็นใบบาง ๆ ติดอยู่เป็นหางธนู เฮงตงก็นึกออกว่าซึ่งดอกธนูจะไปตรงได้นั้น ก็เพราะมีใบอยู่ข้างต้นเป็นหางจึงไปตรงได้ เฮงตงคิดออกแล้วก็มีความยินดึจึงว่ากับเหมงฉองว่า ข้าพเจ้าขอบคุณท่านนัก ว่าแล้วต่างคนก็ต่างลากันไป ครั้นเฮงตงมาถึงที่ทำเรือแล้ว ก็คิดเอาหางนกเอ๋งกับใบที่ติดอยู่กับหางลูกธนูทั้งสองอย่างนั้นมาตรึกตรองออกแล้ว จึงเอาไม้มาทำเป็นหางเสือใส่ไว้ที่ท้ายเรือ ๆ นั้นก็ไปตรงและหันไปหันมาได้โดยสะดวก ครั้งนั้นประเทศจีนจึงมีเรือสำเภาไปมาค้าขายตั้งแต่แผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ราษฎรจึงได้ต่อเรือใช้สอยต่อ ๆ มาจนทุกวันนี้ ครั้นเรือสำเภาตระเตรียมเสร็จแล้ว ขุนนางพนักงานก็กราบทูลพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ๆ ได้ทราบ จึงสั่งให้ขุนนางจัดหาคนที่ชำนาญทางทะเลและคนงานให้พร้อม ขุนนางก็จัดหาคนชาวทะเลลงเรือพร้อมแล้วจึงมาทูลพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ๆ ทราบ จึงพระราชทานทหารไปด้วยสองพัน นางเจงอ๋วยกงจู๊ทราบว่าพระราชบิดาจัดเรือและทหารพร้อมก็มีความยินดี นางจึงไปทูลลาพระราชบิดาแล้วไปทูลลาพระราชมารดาเสร็จแล้วก็ลงเรือสำเภาใช้ใบแล่นไป เรือไปถึงเมืองใดแล้ว จูเฮ้าผู้รักษาเมืองนั้นก็จัดเสบียงอาหารและผู้คนเพิ่มเติมลงทุก ๆ เมือง ครั้นนางเจงอ๋วยกงจู๊ใช้ใบแล่นเรือไปถึงเมืองตังไหล พวกชาวเมืองตังไหลทราบว่านางเจงอ๋วยกงจู๊รูปร่างงามเหมือนเทพธิดา จะหามนุษย์เปรียบเสมอเหมือนมิได้ ซึ่งเป็นพระราชธิดาของพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้นั้นเสด็จมาถึงนี้ ต่างคนต่างก็แตกตื่นชวนกันมาดูรูปโฉมนางเจงอ๋วยกงจู๊ และในหมู่ราษฎรชาวเมืองตังไหลที่ชวนกันมาดูนั้นมีชายหนุ่มคนหนึ่งรูปงาม นางเจงอ๋วยกงจู๊นั้นตั้งแต่ทรงพระเยาว์มาจนพระชันษานางได้สิบห้าปี ก็มิได้เคยเห็นชายรูปงามเหมือนชายหนุ่มคนนั้น เวลาวันนั้นนางได้เห็นชายหนุ่มคนนั้นรูปร่างงามก็มีจิตคิดรักใคร่ผูกพัน จึงให้สาวใช้ไปเรียกชายหนุ่มคนนั้นเข้ามาใกล้ แล้วนางก็ถามชื่อและแซ่อายุและตำบลบ้านชายคนนั้น แล้วนางจึงชักปิ่นหยกออกจากผมสองคันให้แก่ชายคนนั้น แล้วสั่งว่าท่านจงคอยเราอยู่ก่อน เราไปครั้งนี้ถ้าเราได้สำเร็จเป็นเทพธิดาแล้วจะกลับไปเมืองเรา จึงจะทูลให้พระบิดาออกมารับท่านไปอยู่กินกับเรา
มีคำกลางว่า นางเจงอ๋วยกงจู๊ลืมความสัตย์ที่ได้ปฏิญาณไว้แก่นางไซอ้องป๊อ ว่ามิให้ใจวอกแวกปฏิพัทธ์รักชาย จะตั้งใจให้มั่นคงตรงไปหาเทพยดา ครั้นนางเสียความสัตย์ลงดังนั้น
ฝ่ายตังวั่งกงเทพยดาที่อยู่ที่ทิศตะวันออกไปหานางไซอ้องป๊อแล้วเหาะกลับมา ได้ยินเสียงนางเจงอ๋วยกงจู๊พูดจากับชายนั้น จึงคิดว่านางเจงอ๋วยกงจู๊นี้เดิมจะมาหาเทพยดา บัดนี้นางมีใจกลับกลอกเสียความสัตย์ คิดแล้วก็เหาะไปตำบลผ้องไหลเป็นที่อยู่ แล้วให้คนใช้ไปบอกพระยานาคว่า นางเจงอ๋วยกงจู๊คนนี้เดิมมีจิตคิดมาหาผู้วิเศษด้วยอยากจะเป็นเทพธิดา ครั้นมาถึงกลางทางเห็นชายหนุ่มรูปงามก็มีจิตกำหนัดจะยอมเป็นภรรยาชายคนนั้น ซึ่งเราจะปล่อยให้นางมาถึงตำบลผ้องไหลอ๋องจิวแล้ว นางเห็นคนใช้ของเราที่รูปร่างงามเหมือนสีหยก จะมีจิตรักใคร่ยิ่งกว่าชายผู้นั้นแล้วก็จะเกิดอุลามกขึ้น ประการหนึ่งนางได้ยาอายุวัฒนะไปแล้ว นางก็มีใจกำเริบขึ้นยาก็จะเสียไป เราจะให้ท่านไปคอยอยู่ที่นั้น ถ้าเรือนางเจงอ๋วยกงจู๊ใช้ใบแล่นมาถึงเขาปวดคีวกลางทะเลแล้ว ท่านจงทำให้มีลมพายุและคลื่นใหญ่ให้เรือนางล่มจมลงเสียที่นั่น พระยานาคได้ฟังดังนั้นก็ไปทำตามบังคับตังวั่งกง
ฝ่ายนางเจงอ๋วยกงจู๊พูดจากับชายหนุ่มนั้นแล้ว ก็ให้ใช้ใบเรือแล่นไปถึงกลางทะเล จึงคิดว่าถ้าเราไปถึงผ้องไหลอ๋องจิวได้ยาวิเศษและต้นสิ้นถันทั้งสองอย่างแล้ว เราไปเที่ยวหาเซียนฮองที่รูปงาม ๆ ให้พาเราไปเที่ยวเล่นตามสบาย แล้วจึงจะกลับไปบ้านเมือง จะให้ยาอายุวัฒนะแก่ชายผู้นั้นกินให้เป็นเทพยดาอายุยืน จะได้อยู่กินด้วยกันให้เป็นสุขตามประเพณึ นางเจงอ๋วยกงจู๊คิดแล้วแล่นเรือไปได้หกวันถึงตำบลเขาปวดคีว ก็มีลมพายุพัดคลื่นใหญ่ซัดเรือนั้นแตก นางเจงอ๋วยกงจู๊กับคนเหล่านั้นก็จมน้ำลงไปด้วยกันทั้งสิ้น พระยานาคเห็นนางเจงอ๋วยกงจู๊รูปร่างงาม ก็อุ้มไปที่อยู่แล้วค่อยพูดจาเล้าโลม ปรารถนาจะให้นางเป็นภรรยา นางเจงอ๋วยกงจู๊คิดว่าพระยานาคนี้ช่วยเราได้รอดจากความตายมีบุญคุณแก่เราเป็นอันมาก ถึงตัวเราจะยอมเป็นภรรยาก็ควร แต่เห็นหน้าพระยานาคนั้นเป็นสีคราม ทั้งนัยน์ตาก็ใหญ่ หนวดก็แข็งเหมือนหนาม เนื้อก็หยาบดังกรวดและทราย แล้วนางก็กลับไปคิดถึงชายหนุ่มรูปงามผู้นั้นขึ้นมาแล้วก็เสียใจ ครั้นจะกลับคืนไปบ้านเมืองก็ไปไม่ได้ ครั้นจะตายก็ยังเสียดายชีวิตอยู่ ยิ่งคิดไปก็ไม่ตลอด ตัวนางก็กลับเพศจากมนุษย์กลายไปเป็นนก แล้วบินขึ้นไปจับอยู่ที่เขานำซัว นางยังมีจิตคิดพยาบาททะเลอยู่ จึงคาบไม้และศิลาไปทิ้งถมทะเลข้างทิศตะวันออกจะให้ทะเลนั้นตื้น มนุษย์จึงเรียกนกนั้นว่านกเจงอ๋วยมาจนทุกวันนี้ นกจำพวกนั้นมักคาบเอาไม้และศิลาไปทิ้งถมทะเลมิได้ขาด เพื่อจะให้ทะเลเต็มเสีย และพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้นั้นพระองค์ทรงพระวิตกถึงนางเจงอ๋วยกงจู๊ซึ่งเป็นพระราชธิดา จึงรับสั่งให้ขุนนางไปข้างทิศตะวันออกให้เที่ยวสืบเสาะติดตามนางเจงอ๋วยกงจู๊ ขุนนางก็ไปเที่ยวติดตามสืบได้ความว่า เรือนางเจงอ๋วยกงจู๊ไปแตกที่ทะเลใกล้เขาปวดคีว คนในลำเรือนั้นตายสิ้น ครั้นสืบได้ความแล้วก็นำเอาเนื้อความขึ้นกราบทูลพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ๆ กับนางเทงปวดพระอัครมเหสีได้ทรงทราบความดังนั้นก็อัดอั้นพระทัย ทรงพระกรรแสงโศกเศร้าด้วยความรักความเสียดายพระราชธิดา
๑๘
ขณะนั้นมีขุนนางผู้หนึ่งทูลว่า ซอกซัวสีซึ่งเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองฝ่ายเหนือคิดกบฏ เบียดเบียนไพร่บ้านพลเมืองให้ได้ความเดือดร้อน กิบุนขุนนางได้ว่ากล่าวทัดทานซอกซัวสี ๆ ก็ให้ฆ่ากิบุนเสีย ข้าพเจ้าเห็นว่าซอกซัวสีคนนี้ไม่มีเมตตาจิตแก่ราษฎร ขอพระองค์จงให้ยกกองทัพไปกำจัดซอกซัวสีเสียจึงจะชอบ พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ซึ่งซอกซัวสีเบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนนั้น ก็เพราะทุกวันนี้เราตั้งเมตตาจิตรักษายุติธรรมน้อยอยู่ หาได้เผื่อแผ่ไปถึงซอกซัวสีไม่ ซอกซัวสีจึงได้กระทำความชั่วและทำการที่ผิด ๆ ไปเช่นนี้ ครั้นเราจะยกกองทัพไปกำจัดซอกซัวสีเสีย ทแกล้วทหารทั้งปวงก็จะได้ความลำบากเป็นอันมาก เราจะต้องประพฤติสุจริตและรักษายุติธรรมตั้งมั่นอยู่ในเมตตาจิตให้มากขึ้นกว่าแต่ก่อน ขุนนางและราษฎรได้เป็นสุขเจริญขึ้นแล้ว ถ้าซอกซัวสีรู้ว่าเรามิได้มีจิตโกรธ เรากลับประพฤติสุจริตธรรมยิ่งมากขึ้นกว่าแต่ก่อนแล้ว ซอกซัวสีก็จะกลับใจเสียใหม่มิได้ประพฤติซึ่งความชั่วต่อไป ราษฎรจะได้มีความสุขเหมือนแต่ก่อน รับสั่งแก่ขุนนางผู้นั้นว่าพระองค์มิได้ยกกองทัพไปปราบปรามซอกซัวสี
ขณะนั้นราษฎรชาวเมืองซอกซัวสี ประชุมกันพร้อมแล้วจึงปรึกษากันว่า ทุกวันนี้พวกเรามีความเดือดร้อนมาก พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ก็ทรงทราบซึ่งความเดือดร้อนของเราทั้งหลาย แล้วมิได้ยกกองทัพมาปราบปรามซอกซัวสี ๆ ก็ยิ่งมีใจกำเริบมากขึ้นกว่าแต่ก่อน เที่ยวข่มเหงราษฎรอยู่ฉะนี้ เราทั้งหลายได้ความเดือดร้อนเป็นอันมาก ครั้นเราจะทำเพิกเฉยละเลยเสีย มิได้ช่วยกันคิดอ่านกำจัดซอกซัวสีซึ่งเป็นคนอันธพาลหาปัญญามิได้นี้ ที่ไหนตัวเรากับบิดามารดาและบุตรภรรยาพี่น้องจะมีความสุขต่อไป เราคิดกันว่าเดือนสิบขึ้นสิบห้าค่ำ เราทั้งปวงนัดพร้อมกัน มือถืออาวุธจุดคบเพลิงช่วยกันจับตัวซอกซัวสีฆ่าเสียให้จงได้ ครั้นราษฎรทั้งปวงปรึกษาเห็นชอบพร้อมกันแล้ว ต่างคนต่างก็กลับไปบ้านตระเตรียมอาวุธ ตั้งใจคอยวันที่สัญญานัดกันไว้ทุกตัวคน ในเมื่อเวลาราษฎรชาวเมืองทั้งหลายคิดการใหญ่นัดพร้อมกันนั้น ซอกซัวสีก็มิได้รู้ตัวยังประพฤติทำความชั่วอยู่เสมอเหมือนแต่ก่อน ราษฎรยิ่งมีความโกรธมากขึ้น ครั้นถึงเดือนสิบห้าค่ำเป็นวันที่ราษฎรสัญญานัดกันไว้นั้น ราษฎรก็พร้อมกันถืออาวุธจุดคบเพลิงเข้าไปในเมือง เผาที่อยู่และครอบครัวของซอกซัวสีเสียสิ้น ซอกซัวสีเห็นราษฎรทำดังนั้นก็แต่งตัวถืออาวุธออกต่อสู้กับราษฎร ซอกซัวสีต้านทานฝีมือและกำลังราษฎรมิได้ ราษฎรก็เอาทวนแทงถูกซอกซัวสีตาย แล้วตัดศีรษะซอกซัวสีกับเอาแผนที่บ้านเมืองมาถวายพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ยังเมืองหลวง แล้วทูลว่าพระองค์ได้เป็นกษัตริย์ พวกข้าพเจ้าและราษฎรก็ย่อมสรรเสริญพระเดชพระคุณพระเกียรติยศอยู่เป็นนิจ แต่พวกข้าพเจ้านี้เป็นคนบุญน้อยวาสนาน้อย จึงได้ไปอยู่ที่เมืองซอกซัวสี ๆ ไม่เมตตาเวทนาแก่พวกข้าพเจ้าเลย เที่ยวทำข่มเหงชาวบ้านต่าง ๆ และฆ่ากิบุนขุนนางที่พูดทัดทานนั้นเสีย พวกข้าพเจ้าทั้งหลายได้ความเดือดร้อนเป็นอันมาก จึงได้ช่วยกันจับตัวซอกซัวสีฆ่าเสีย แล้วตัดเอาศีรษะและนำแผนที่บ้านเมืองมาถวาย ขอพระองค์จงได้โปรดยกโทษให้แก่พวกข้าพเจ้าด้วย พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ธรรมดาเป็นเจ้าเมืองมิได้อยู่ในยุติธรรมแล้วราษฎรก็ไม่มีความสุข ซึ่งพวกท่านฆ่าซอกซัวสีเสียนั้นมีความชอบต่อแผ่นดินหามีความผิดไม่ พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ตรัสแล้วก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้แก่ราษฎรตามความชอบ แล้วให้กลับไปบ้านเมืองตามเดิม ตั้งแต่นั้นมาพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ยิ่งประพฤติยุติธรรมยิ่งขึ้นกว่าแต่ก่อน หัวเมืองต่างประเทศก็พากันมาสามิภักดิ์ มีเขตแดนข้างทิศใต้ไปถึงเมืองเกาจิ ข้างทิศเหนือไปถึงเมืองฮิวโต ข้างทิศตะวันออกไปถึงเมืองเอียงก๊ก ข้างทิศตะวันตกไปถึงเมืองซำงุ่ย และผู้รักษาเมืองซึ่งขึ้นอยู่นั้นก็ตั้งอยู่ในยุติธรรม ราษฎรมีความสุข อยู่มาพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เสด็จเที่ยวทอดพระเนตรตรวจดูหัวเมืองฝ่ายทิศใต้ เสด็จไปพักอยู่ที่ตำบลบ้านจือถูแขวงเมืองเซียงซา ประชวรสิ้นพระชนม์อยู่ที่ตำบลนั้น พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้พระชันษาได้ร้อยแปดสิบปี อยู่ในราชสมบัติได้ร้อยยี่สิบปีสิ้นพระชนม์
๑๙
พวกขุนนางก็ยกนีมเคยซึ่งเป็นพระราชบุตรพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์แทนพระราชบิดา พระเจ้านีมเคยฮ่องเต้ได้เสวยราชสมบัติแล้วบ้านเมืองก็เป็นปกติเรียบร้อย ราษฎรมีความสุขเหมือนแต่ก่อน และพระเจ้านีมเคยฮ่องเต้นี้เป็นบุตรนางเทงปวดพระอัครมเหสี พระเจ้านีมเคยฮ่องเต้เสวยราชสมบัติได้แปดสิบปีสิ้นพระชนม์ ซือแสงบุตรพระเจ้านีมเคยฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้หกสิบปีสิ้นพระชนม์ ซือเหมงบุตรพระเจ้าซือแสงฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้สี่สิบเก้าปีสิ้นพระชนม์ ซือหงีบุตรพระเจ้าซือเหมงฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้สี่สิบห้าปีสิ้นพระชนม์ ซือหลายบุตรพระเจ้าซือหงีฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้สี่สิบแปดปีสิ้นพระชนม์ ซือลี้บุตรพระเจ้าซือหลายฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้สี่สิบสามปีสิ้นพระชนม์ พระเจ้าซือลี้มีบุตรชื่อซือจัก ๆ มีบุตรชื่อซือเคียด ๆ มีบุตรชื่อยุฮวย ๆ ได้เป็นกษัตริย์ จึงทรงดำริว่าบ้านเมืองซึ่งเป็นของเดิมนั้นคับแคบนักหาสู้สบายพระทัยไม่ ครั้นรุ่งเช้าเสด็จออกว่าราชการพร้อมด้วยขุนนางเฝ้าอยู่ตามตำแหน่ง จึงรับสั่งว่าเราเห็นที่ตำบลคองซึงนั้นเป็นที่รโหฐานกว้างขวาง มีภูเขาและห้วยคลอง น้ำท่าอาหารผลไม้ก็บริบูรณ์กว่าตำบลที่อยู่นี้ เราคิดว่าจะไปสร้างเมืองอยู่ที่ตำบลคองซึงท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด ขุนนางทูลว่าสุดแล้วแต่พระองค์จะชอบพระทัยเถิด พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ก็ทรงพระโสมนัส จึงรับสั่งให้ช่างทั้งหลายไปสร้างเมืองตามพระราชประสงค์ ครั้นสร้างพระนครเสร็จแล้วพอเป็นวันดีมีฤกษ์ก็เสด็จออกจากพระราชวังไปประทับอยู่ที่เมืองคองซึงตามราชประเพณี และพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้องค์นี้พระทัยรวดเร็วนัก รับสั่งการสิ่งใดก็จะให้ได้การทันพระทัยที่พระประสงค์ การสิ่งใดไม่ได้ทันพระทัยแล้วก็ให้ฆ่าฟันเสียมีพระทัยดุร้าย แต่ฆ่าคนซึ่งมิได้มีความผิดเสียเป็นอันมาก จะประพฤติการสิ่งใดก็ผิดเยี่ยงอย่างธรรมเนียม ขุนนางผู้ใดที่เป็นตงฉินแล้ว ครั้นเห็นว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้มิได้ตั้งอยู่ในยุติธรรมจึงทูลทัดทาน ก็รับสั่งให้ประหารชีวิตขุนนางผู้นั้นเสีย ตั้งแต่นั้นมาขุนนางทั้งปวงต่างคนต่างกลัวไม่อาจที่จะทูลทัดทานต่อไป ขุนนางและราษฎรได้ความเดือดร้อนนัก บรรดาหัวเมืองที่เป็นเมืองขึ้นอยู่แต่ก่อนนั้น ครั้นรู้ว่าในเมืองหลวงฮ่องเต้และขุนนางมิได้เป็นปกติก็แข็งเมืองขึ้นหลายเมือง
ฝ่ายซีอิ้วเชื้อพระวงศ์พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้นั้นเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองซอกเต๊ก เป็นคนเรียนรู้พิชัยสงครามชำนาญในการวิชาต่าง ๆ และการทัพศึกก็ว่องไวในกระบวนรบมิได้กลัวเกรงผู้ใด มีใจกำเริบอาจหาญ แล้วทราบว่าราชสมบัตินั้นก็เป็นของพระวงศ์เดิมของตัว ซีอิ้วคิดอยากจะเป็นฮ่องเต้อยู่ในเมืองหลวง ครั้นจะคิดหักหาญแย่งชิงเอาราชสมบัตินั้นก็เห็นว่าตัวเป็นคนเล็กอยู่ อีกประการหนึ่งก็หามีพาหนะและอำนาจไม่ ครั้นทราบว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้มิได้อยู่ในยุติธรรมก็สมดังจิตที่คิดไว้ว่าจะทำสงครามกับพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ ซีอิ้วจึงเลือกจัดทหารที่มีฝีมือและกำลังมากได้สามหมื่น ครั้นได้ฤกษ์ก็ให้ยกกองทัพรบหักเข้ามาจนถึงเมืองคองซึง จึงให้คนใช้ถือหนังสือบอกรบเข้าไปในเมืองหลวง ขุนนางในเมืองทราบแล้วก็นำเอาความขึ้นกราบทูลพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ว่าซีอิ้วเจ้าเมืองซอกเต๊กยกพลทหารมาเป็นอันมาก บรรดาหัวเมืองทั้งปวงก็ไม่มีผู้ใดจะต้านทานซีอิ้ว ๆ ตีหักเข้ามาถึงเมืองคองซึง แล้วให้คนใช้ถือหนังสือบอกรบท้าทายมาว่าจะชิงเอาราชสมบัติของพระองค์ให้จงได้ พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้ทรงฟังขุนนางทูลนั้นก็ตกพระทัยพระเสโทไหลอาบพระพักตร์ จึงตรัสปรึกษาขุนนางทั้งปวงว่า ซีอิ้วเป็นคนทรยศคิดกบฏต่อเรา ท่านผู้ใดจะรับอาสาออกไปต่อสู้กับซีอิ้วได้บ้าง ขุนนางทั้งปวงก็มิได้กราบทูลประการใด
๒๐
ฝ่ายเซียวเฮาซึ่งเป็นที่จอฮวยจงกุน คือทหารรักษาองค์ฝ่ายขวาจึงทูลว่า ขุนนางทั้งปวงเห็นว่าพระองค์มีพระทัยรวดเร็วดุร้าย จึงหามีผู้ใดที่จะอาจรับอาสาออกไปต่อสู้ด้วยข้าศึกไม่ พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้รับสั่งถามเซียวเฮาว่า ก็ตัวท่านจะคิดเห็นประการใด เซียวเฮาจึงทูลว่า ข้าพเจ้าจะขอรับอาสายกกองทัพออกไปต่อสู้ด้วยข้าศึก แต่ขออย่าให้พระองค์มีพระทัยเร็วเร่งรัดข้าพเจ้านัก ด้วยธรรมเนียมทำศึกสงครามนั้น ต้องคิดตรึกตรองดูทีละกระบวน ๆ ก่อน ถ้าว่าข้าศึกมีกำลังมาก จึงค่อยคิดอ่านแก้ไขไปตามการ พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้ฟังเซียวเฮาทูลดังนั้นก็มีความยินดี แล้วให้เกณฑ์ทหารสามหมื่นให้เซียวเฮาเป็นแม่ทัพแล้วจึงตรัสอีกว่า ซึ่งท่านเห็นว่าเราเป็นคนมีใจรวดเร็วนักนั้นท่านอย่าได้มีความวิตกเลย เราอนุญาตให้แก่ท่าน อนึ่งท่านจะออกไปรบครั้งนี้อย่าให้เสียทีแก่ข้าศึก จงตรึกตรองเอาชัยชนะให้จงได้ ถ้าท่านทำศึกชนะซีอิ้วกลับเข้ามาแล้ว เราจะให้ท่านเลื่อนที่ขึ้นเป็นขุนนางผู้ใหญ่ ท่านไปครั้งนี้จงให้มีชัยชนะแก่ข้าศึกเถิด แล้วพระราชทานสุราให้เซียวเฮาสามถ้วย เซียวเฮารับสุรามาแล้วก็รับประทานต่อหน้าที่นั่ง ครั้นรุ่งขึ้นเช้าเซียวเฮายกพลทหารออกไปตั้งค่ายอยู่นอกกำแพงเมือง และเซียวเฮานั้นมีลักษณะกายนั้นสูงสิบเอ็ดศอกหกนิ้ว คิ้วเล็กนัยน์ตายาวฟันขาวริมฝีปากแดงมือถือมีดใหญ่ ขี่ม้าสีเขียวออกไปนอกค่ายแล้วร้องด่าท้าทายว่า ไอ้พวกกบฏเราเห็นไม่มีหัวเลย พากันไปซ่อนอยู่ที่แห่งใดจึงไม่ออกมารบกับเรา และซีอิ้วมีลักษณะกายสูงสิบเอ็ดศอกเก้านิ้ว คิ้วโตปากกว้างหนวดมากขี่ม้าสีดำมือถือทวน ครั้นเห็นเซียวเฮามาร้องด่าท้าทายดังนั้นจึงออกมานอกค่ายทำเป็นหัวเราะเยาะเย้ยแล้วถามว่า ท่านที่เป็นแม่ทัพใหญ่คุมทหารออกมาจากเมืองหลวงจะมาสู้กับเรานั้นท่านชื่อใด เซียวเฮาบอกว่าเราชื่อเซียวเฮาเป็นจอฮวยจงกุนเป็นขุนนางในเมืองหลวง ก็ตัวท่านชื่อใดเล่า ซีอิ้วตอบว่าเราชื่อซีอิ้วเป็นเชื้อวงศ์กษัตริย์ แต่เห็นว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้มิได้อยู่ในยุติธรรม ราษฎรได้ความเดือดร้อนเป็นอันมาก เราจึงยกกองทัพมาจะกำจัดเสีย เหตุใดท่านจึงมาว่ากล่าวท้าทายเราดังนี้ ก็ท่านมิเข้าด้วยคนผิดหรือ จึงเจ็บร้อนยกพลออกมาจะรบพุ่งกับเรา ท่านอย่าได้เข้าด้วยคนผิดคิดรบพุ่งกับเราเลย ถ้าเราได้เป็นกษัตริย์ขึ้นแล้วก็จะชุบเลี้ยงท่านให้เป็นขุนนางเหมือนกัน เซียวเฮาตอบว่าธรรมดาเกิดเป็นมนุษย์แล้ว ต้องเป็นคนกตัญญูรู้คุณเจ้านายจึงจะชอบ ท่านผู้ใดได้เป็นกษัตริย์เป็นเจ้าเป็นนายแล้วก็ต้องนับถือท่านพระองค์นั้น ถึงจะชั่วจะดีก็ตามบุญวาสนาของท่าน และคนที่เป็นขุนนางนั้นก็ต้องเป็นขุนนางทำราชการอยู่ จะยกตัวขึ้นเป็นฮ่องเต้นั้นไม่ได้ ผู้ใดที่เป็นบิดาแล้ว ก็ต้องนับถือผู้นั้นว่าเป็นบิดา ผู้ที่เป็นบุตรก็ยอมเป็นบุตรจึงจะชอบ ทำไมท่านจึงไม่ถือตามอย่างธรรมเนียม กลับคิดใจใหญ่ใฝ่สูงจะตั้งตัวขึ้นเป็นกษัตริย์ เราเห็นว่าท่านจะเป็นไปไม่ตลอด ซีอิ้วได้ฟังดังนั้นก็หัวเราะแล้วตอบว่า พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้มิได้ตั้งอยู่ในยุติธรรม ขุนนางทั้งปวงเห็นว่าทูลทัดทานไม่ได้ก็ต้องทำเพิกเฉยเสีย เราจึงได้ยกกองทัพมาปรารถนาจะกำจัดคนร้ายเสียให้สิ้น ราษฎรจะได้มีความสุขเจริญต่อไป เหตุใดท่านยังกลับมาว่าเราให้ทำผิดอย่างธรรมเนียมเล่า ท่านจงกลับไปเสียเถิด อย่าได้คิดมาสู้รบกับเราเลย ถ้าท่านเชื่อถ้อยคำเราแล้วตัวท่านจึงจะรอดชีวิตกลับคืนไป ถ้าท่านไม่เชื่อถ้อยคำเราแล้วก็จะพลอยตายไปด้วย เซียวเฮาได้ฟังดังนั้นก็ร้องด่าว่าไอ้โจรป่ามึงอย่าลองฝีปากอยู่เลย มึงจงมารบกับกูเถิด เซียวเฮาว่าแล้วก็ขับม้าเข้าไปใกล้ยกมีดขึ้นฟันซีอิ้ว ๆ รับด้วยทวน แล้วรบกันได้ประมาณหกสิบเพลง ซีอิ้วเห็นว่าจะไม่ชนะจึงทำวิชาให้อากาศมืดคลุ้ม แล้วให้เห็นเป็นน้ำนั้นไหลท่วมมา เซียวเฮากับทหารตกใจก็พากันหนีเข้าเมืองแล้วปิดประตูเมืองไว้แน่นหนา ซีอิ้วก็ขับทหารเข้าล้อมเมืองไว้แน่นหนา เซียวเฮาเมื่อหนีเข้าเมืองแล้วเห็นซีอิ้วขับทหารล้อมเมืองไว้ดังนั้นก็เข้าไปทูลพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ ๆ ตกพระทัยจึงรับสั่งว่า การเป็นดังนี้แล้วท่านจะคิดประการใด เซียวเฮาทูลว่าซีอิ้วเป็นคนมีฤทธิ์และมีวิชาต่าง ๆ ซึ่งจะคิดต่อสู้กับซีอิ้วนั้นเห็นไม่ได้ แต่ข้าพเจ้าเห็นว่าเมืองซอกเต๊กที่ซีอิ้วอยู่นั้นจะมีทหารรักษาอยู่น้อย ด้วยซีอิ้วเอาทหารมารบกับเราเป็นอันมาก ขอพระองค์ยกทหารอพยพเสด็จไปตีเมืองซอกเต๊กของซีอิ้วเกี่ยวไว้เห็นจะชอบ ด้วยครอบครัวซีอิ้วก็อยู่ในเมืองซอกเต๊ก ถึงโดยว่าซีอิ้วตีเมืองหลวงได้แล้ว จะกลับไปตีเมืองของตัวคืนคงจะอาลัยด้วยครอบครัวของตัวที่อยู่ในเงื้อมมือซองเรา ซีอิ้วจะทำการก็เห็นไม่ถนัด พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นเห็นชอบด้วย จึงรับสั่งให้เซียวเฮาตระเตรียมพลทหารไว้พร้อมแล้ว พอเวลาสามยามก็ยกครอบครัวอพยพพาเซียวเฮากับพลทหารเปิดประตูเมืองด้านข้างทิศตะวันตกรบฝ่าหักหาญหนีออกจากเมืองไปได้ ซีอิ้วทราบความว่าเซียวเฮาพาพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้กับครอบครัวและพลทหารหนีไปแล้ว ก็ยกกองทัพเข้าเมืองหลวงตั้งตัวขึ้นเป็นกษัตริย์ พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้นายทัพนายกองทแกล้วทหารทั้งปวง และจัดการบ้านเมืองให้เรียบร้อย แล้วก็ให้ไปสืบดูว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้อพยพไปพักอยู่ที่เมืองใด ครั้นสืบได้ความว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้เสด็จไปอยู่เมืองซอกเต๊กก็ตกใจ จึงคิดว่าการครั้งนี้เรายกกองทัพมาตีเมืองหลวงก็ได้สำเร็จ แต่ยังจับตัวพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้หาได้ไม่ พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้รู้ว่าครอบครัวของเรายังตกอยู่ในเมืองซอกเต๊กเป็นอันมาก จึงคิดกลอุบายอพยพหลบไปตีเมืองซอกเต๊กเกี่ยวเข้าไว้หวังจะมิให้เราทำการได้ถนัด ด้วยครอบครัวของเราตกอยู่ในเงื้อมมือ ซีอิ้วยิ่งคิดก็ยิ่งมีความวิตกมาก แล้วจึงคิดต่อไปอีกว่าจำจะต้องยกกองทัพติดตามไปโดยเร็วอย่าให้ทันตั้งตัว คิดอ่านจับตัวพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ให้ได้ แล้วจะได้รับครอบครัวของเรากลับเมืองหลวง ซีอิ้วคิดเห็นสองประการนี้แล้วจึงได้รีบเกณฑ์พลทหารยกกองทัพติดตามพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ไป
ฝ่ายพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้กับเซียวเฮานั้นหนีข้าศึกออกได้แล้วรีบเดินทางไปทั้งกลางวันกลางคืนไปถึงเมืองซอกเต๊กก็ตีเมืองซอกเต๊กได้แล้วเข้าอยู่ในเมือง
ฝ่ายซีอิ้วก็ยกกองทัพมาล้อมเมืองเข้าไว้ และเมื่อพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์แล้วมิได้ตั้งอยู่ในยุติธรรม ครั้งนั้นบ้านเมืองขุ่นเคืองยุคเข็ญเป็นอันมาก ราษฎรชาวเมืองทั้งหลายมิได้มีความสุขมาช้านาน จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งหลายก็มีใจเจ็บแค้นว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้มิได้ตั้งอยู่ในยุติธรรม ข่มเหงเบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนต่าง ๆ จูเฮ้าทั้งปวงก็กระด้างกระเดื่องแข็งเมืองขึ้นหลายตำบลมิได้นับถือพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ว่าเป็นเจ้าเป็นนาย เมื่อซีอิ้วเป็นกษัตริย์ขึ้นครั้งนั้น จูเฮ้าทั้งหลายจึงเพิกเฉยเสีย ต่างคนต่างรักษาหน้าที่เขตแดนของตัวไว้แน่นหนา มิได้ยกกองทัพมาช่วยพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้สักเมืองหนึ่งเลย ซีอิ้วทำการแต่ลำพังตัวเองจึงได้มีใจกำเริบมากขึ้น เมื่อซีอิ้วยกกองทัพมาล้อมเมืองซอกเต๊กไว้ช้านานนั้น ฮืนฮวงผู้รักษาเมืองอีกตำบลหนึ่งทราบความว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้เสียเมืองหลวงแก่ข้าศึก แล้วหนีมาอยู่เมืองซอกเต๊ก ข้าศึกก็ตามมาล้อมเมืองไว้ ฮืนฮวงยังมีใจสงสารพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้อยู่ จึงจัดทหารสามหมื่นยกมาช่วยพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ ครั้นมาถึงเมืองซอกเต๊กแล้ว เห็นพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ออกรบด้วยซีอิ้วแล้วขับม้าหนี ซีอิ้วขับม้าไล่ติดตามไป ฮืนฮวงก็ขับม้าเข้ากั้นไว้แล้วร้องตวาดซีอิ้วว่า ไอ้กบฏ มึงอย่าทำให้ใจกำเริบหนักไป ถึงพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ไม่อยู่ในยุติธรรม พระองค์ก็ยังเป็นกษัตริย์อยู่ ตัวเองก็เป็นแต่จูเฮ้าผู้รักษาเมืองมาคิดกบฏ ทำให้ไพร่บ้านพลเมืองได้ความเดือดร้อนไปดังนี้หาชอบไม่ ซีอิ้วได้ฟังดังนั้นก็โกรธ ขับม้าเข้าไปใกล้เอาทวนแทงฮืนฮวง ๆ รับด้วยทวนแล้วก็เข้ารบได้ประมาณร้อยเพลง ไม่แพ้ไม่ชนะแก่กัน ซีอิ้วทำกลอุบายชักม้าหนี ฮืนฮวงขับม้าไล่ติดตามซีอิ้ว ๆ ก็อ่านมนต์ทำวิชาให้มืดครึ้มขึ้น ฮืนฮวงเห็นดังนั้นก็ชักม้ากลับมิได้ติดตามไป ถอยมาตั้งค่ายมั่นอยู่ แล้วฮืนฮวงจึงคิดว่าซีอิ้วจะต่อสู้กับเราด้วยกำลังนั้นก็คงจะปราชัยแก่เรา แต่ซีอิ้วมีวิชาจึงมีใจกำเริบ ถือตัวว่าเป็นคนดีไม่มีผู้ใดเสมอ เราจะต้องคิดอ่านแก้วิชาซีอิ้วเสียก็จะจับตัวได้โดยสะดวก คิดแล้วจึงสั่งทหารรักษาประตูค่ายไว้ให้มั่นคง แล้วฮืนฮวงให้ตัวอย่างนายช่างทำเกวียนขึ้นแปดเล่มเรียกว่าจีนำเชีย และในเกวียนนั้นมีเข็มวิเศษสำหรับหันตรงไปสู่ทิศใต้ฝ่ายเดียวมิได้แปรผันยักเยื้องไปสู่ทิศอื่น ๆ เหตุว่ากองทัพพวกซีอิ้วนั้นตั้งมั่นอยู่ฝ่ายทิศใต้ ทหารพวกฮืนฮวงนั้นตั้งอยู่ทิศเหนือ ครั้นช่างทำเกวียนจีนำเชียพร้อมทั้งแปดเล่มแล้ว ฮืนฮวงจึงสั่งทหารทั้งปวงให้สวมเสื้อสีเหลืองและโบกธงเหลืองเป็นสำคัญทุกคน แล้วสั่งอีกว่าเมื่อเวลาออกรบนั้นถ้าซีอิ้วทำให้มืดครึ้มขึ้นประการใด พวกเจ้าจงเอาเกวียนจีนำเชียนี้ขับไปข้างหน้าบ่ายเข็มให้ตรงไปข้างทิศใต้จะได้เป็นที่สังเกต แล้วจึงขับทหารรบตามไปข้างหลัง พวกทหารทั้งหลายก็ทำตามฮืนฮวงสั่งทุกประการ ครั้นรุ่งขึ้นเช้าซีอิ้วยกทหารมาถึงสนามรบ แล้วร้องท้าทายว่าไอ้พวกที่อวดฝีมือดีเข้ามากั้นกลางก็รบแพ้กูแล้ว ทำไมจึงไม่ถอยทัพกลับไป ยังจะขืนอยู่สู้รบให้ถึงแก่ชีวิตหรือ ถ้ายังจะขืนอยู่อีกแล้วก็ให้ออกมารบกัน ฮืนฮวงได้ฟังดังนั้นขับม้าออกมายืนอยู่หน้าค่ายหัวเราะแล้วตอบว่า เมื่อเวลาวานนี้ถ้าไม่มีเมฆหมอกมืดครึ้มแล้ว ที่ไหนตัวเองจะรอดชีวิตมาพูดอวดฝีปากทักทายอยู่ฉะนี้ได้ เอ็งก็เห็นจะตายเสียแต่เวลาวานนี้แล้ว วันนี้เอ็งกับเราสู้กันให้ถึงแก่ชีวิตแล้วจึงเลิกทัพกลับไป ซีอิ้วได้ฟังจึงหัวเราะแล้วตอบว่า เรากลัวเอ็งจะหนีไปก่อนอีก ว่าแล้วก็ขับม้าเข้ารบกับฮืนฮวงได้สามสิบเพลง ซีอิ้วก็ทำขับม้าหนีแล้วทำวิชาให้มืดครึ้มขึ้น ฮืนฮวงสั่งให้ทหารโบกธงและให้กับเกวียนไปข้างหน้าแล้วให้ทหารไล่ตามไปข้างหลัง ครั้นซีอิ้วทำวิชาให้มืดครึ้มขึ้นแล้วก็ชักม้ากลับมาหมายจะฆ่าทหารฮืนฮวง ครั้นเห็นทหารฮืนฮวงไล่ติดตามมาก็ตกใจกลัว คิดว่าวิชาที่เราทำนี้ฮืนฮวงเห็นจะแก้ได้เป็นแน่ พอฮืนฮวงตามมาทันซีอิ้ว ๆ ก็ขับม้าเข้ารบกัน ฮืนฮวงเห็นซีอิ้วเสียทีก็เอาทวนแทงถูกอกซีอิ้วเจ็บปวดเป็นสาหัสเหลือกำลัง ก็ขับม้าหนีไปถึงตำบลตงเองแขวงเมืองซอกเต๊กก็สิ้นกำลังตายอยู่ที่นั่น ฮืนฮวงตามไปตัดเอาศีรษะซีอิ้วแขวนประกาศไว้ให้ราษฎรทั้งปวงรู้ทั่วกันแล้ว ก็เข้าไปคำนับพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ ๆ รับสั่งให้จัดโต๊ะเลี้ยงฮืนฮวง แล้วพระราชทานบำเหน็จรางวัลให้ฮืนฮวงและนายทัพนายกองทแกล้วทหารของฮืนฮวงตามความชอบ ฮืนฮวงก็คำนับลาพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้กลับไปเมืองเดิมของตัวดังเก่า พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้เสวยราชสมบัติอยู่ที่เมืองซอกเต๊กต่อไป พระองค์ก็มิได้อยู่ในยุติธรรมยังกระทำความชั่วทุจริตเหมือนแต่ก่อนอยู่อีก ฮืนฮวงจึงคิดแต่ในใจว่า ซึ่งพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ประพฤติการผิดพระราชประเพณีอยู่ดังนี้ก็เป็นกรรมของราษฎร คิดแล้วก็ทำเป็นเรื่องราวไปถวายให้พระสติแก่พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ ๆ มิได้กระทำตามคำฮืนฮวง ๆ จึงคิดว่าพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้มิได้กระทำตามคำในเรื่องราวที่เราทำไปถวายเตือนพระสตินั้น จำจะต้องยกกองทัพไปเองจึงจะได้ ถ้าพระทัยของพระองค์นั้นรวดเร็วไม่ทันคิดให้รอบคอบ คงจะยกกองทัพออกมาต่อสู้ เราจึงค่อยว่ากล่าวเตือนพระสติต่อภายหลัง คิดแล้วฮืนฮวงก็ยกกองทัพไปถึงเมืองซอกเต๊ก
ฝ่ายพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้ทรงทราบว่าฮืนฮวงยกกองทัพมาถึงเมือง ก็ทรงพระโทมนัสด้วยพระทัยดำริว่า ฮืนฮวงเป็นแต่หัวเมืองขึ้นของเรา ไม่ควรจะยกกองทัพมาถึงเมืองเรา ใช่ว่าเราจะไม่รู้กำลังและฝีมือฮืนฮวงนั้นเมื่อไร ยิ่งทรงคิดแล้วยิ่งน้อยพระทัย ไม่ทันที่จะตรึกตรองให้รอบคอบจึงได้มีพระทัยหุนหัน จึงรับสั่งให้เซียวเฮาคุมพลทหารเป็นทัพหน้า พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้เป็นทัพหลวง เสด็จยกกองทัพออกไปนอกเมือง
ฝ่ายเซียวเฮาซึ่งเป็นแม่ทัพหน้านั้นขี่ม้าออกไปยืนอยู่ แล้วร้องพูดกับฮืนฮวงว่า ตัวท่านได้ช่วยกำจัดซีอิ้วซึ่งเป็นกบฏนั้นก็มีความชอบอยู่ในแผ่นดิน พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้แล้วก็สรรเสริญท่านเป็นอันมาก เหตุใดท่านกลับยกกองทัพมาทำดังนี้อีกเล่า ฮืนฮวงจึงตอบว่า ธรรมดาเป็นพระมหากษัตริย์มิได้ตั้งอยู่ในพระราชธรรมเนียมแล้ว ราษฎรก็ได้ความเดือดร้อนดุจดังอยู่บนกองถ่านเพลิง ตัวท่านเป็นขุนนางผู้ใหญ่ ทำไมจึงไม่ทูลทัดทานห้ามปรามเล่า ตั้งแต่เราฆ่าซีอิ้วตายแล้ว ก็ได้มีหนังสือมาถวายเตือนพระสติเป็นหลายครั้งหลายหน พระองค์ก็มิได้เชื่อฟังคำเราจึงได้ยกกองทัพมาปรารถนาจะเตือนพระสติ ท่านกลับมาว่ากล่าวกับเราดังนี้หาควรไม่ ท่านจงกลับไปเชิญพระเจ้ายุซวยฮ่องเต้ให้เสด็จมาพบกับเรา จะได้ทูลว่ากล่าวเตือนพระสติให้เห็นผิดและชอบ เราก็จะได้กลับไปบ้านเมือง เซียวเฮาได้ฟังจึงตอบว่า ท่านก็เป็นขุนนาง เอาความไม่ดีมาใส่ให้แก่เจ้านายนั้นหาควรไม่ ว่าแล้วเซียวเฮาชักมีดใหญ่จะฟันฮืนฮวง ๆ ถือทวนขับม้าเข้ารบกับเซียวเฮาได้ยี่สิบเพลง เซียวเฮาสู้กำลังและฝีมือฮืนฮวงไม่ได้ก็ขับม้าหนีไป ฮืนฮวงขับม้าไล่ติดตามไปทันเซียวเฮาที่ตำบลปันจัว แทงด้วยทวนถูกเซียวเฮาตกม้าตาย พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ครั้นเห็นเซียวเฮาตายก็เสียพระทัย พระองค์เสด็จรีบหนีไปตามทาง ครั้นสิ้นพระกำลังก็ล้มลงแล้วสิ้นพระชนม์อยู่ในที่นั้น ตั้งแต่พระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้ครองราชสมบัติมาจนถึงสิ้นพระชนม์นั้นได้ห้าสิบห้าปี
๒๑
ฝ่ายฮืนฮวงครั้นเห็นพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้สิ้นพระชนม์ ก็ให้ต่อหีบใส่พระศพแล้วฝังไว้ที่ตำบลปันจัว ตั้งแต่พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ได้สืบวงศ์ต่อ ๆ มา จนถึงพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์ขึ้นนั้น รวมกษัตริย์แปดพระองค์ด้วยกัน รวมปีที่กษัตริย์แปดพระองค์นี้ครองราชสมบัติอยู่นั้นได้ห้าร้อยยี่สิบปี ครั้งนั้นบรรดาจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งหลายรู้ว่าฮืนฮวงฆ่าซีอิ้วซึ่งคิดกบฏตาย มาจนถึงพระเจ้ายุฮวยฮ่องเต้สิ้นพระชนม์ จึงปรึกษากันว่า ซึ่งฮืนฮวงนั้นแซ่ซุนเป็นบุตรอิวหิว มารดาชื่อจูบ๊อเป็นบุตรของหลานตีหลี ๆ เป็นวงศ์ในพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ และเมื่อนางจูบ๊อจะเกิดฮืนฮวงนั้น นางไปเที่ยวที่เขาซื้อเอีย นางเห็นสายรุ้งเข้าพันดาวปักเต๊า ๆ นั้นคือดาวจระเข้ ตั้งแต่นางได้เห็นสายรุ้งเข้าพันดาวปักเต๊านั้นมานางก็มีครรภ์ ครั้นนางมีครรภ์ได้ยี่สิบสี่เดือนก็คลอดบุตรชายที่ตำบลฮืนฮวง จึงให้นามบุตรชื่อว่าฮืนฮวง ๆ คนนี้เป็นคนมีสติปัญญาเฉลียวฉลาด รู้วิชาการและกระบวนรบก็ชำนาญ จูเฮ้าผู้รักษาเมืองและราษฎรทั้งปวงพร้อมใจกันยกฮืนฮวงขึ้นเป็นกษัตริย์ ทรงพระนามพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ ครองราชสมบัติอยู่เมืองซอกเต๊ก ครั้งนั้นฝนก็ตกตามฤดู ข้าวปลาอาหารและผลไม้ก็บริบูรณ์เป็นปกติตามกาล ราษฎรทั้งหลายได้ความสุขต่างคนต่างมีความยินดี ก็สรรเสริญพระบารมีพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทั่วทั้งแผ่นดิน จูเฮ้าผู้รักษาเมืองที่ยังแข็งเมืองอยู่เมืองใด พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ก็เสด็จยกกองทัพไปปราบปราม จูเฮ้าผู้รักษาเมืองนั้นก็ยอมสามิภักดิ์ทั้งสิ้น พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้มีพระอำนาจแผ่พระราชอาณาเขตไปทุกทิศ ข้างฝ่ายทิศตะวันออกนั้นไปถึงตำบลไหเปียน ข้างฝ่ายทิศตะวันตกนั้นไปถึงตำบลกงถอย ข้างฝ่ายทิศใต้นั้นไปถึงตำบลกังตก ข้างฝ่ายทิศเหนือนั้นไปถึงตำบลฮืนตอก แล้วรับสั่งให้หาบรรดาจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงให้มาประชุมพร้อมกันที่เขาฮูซัว แล้วตรัสสั่งสอนในกระบวนพิชัยสงครามเพื่อจะให้ป้องกันซึ่งหมู่อริราชไพรีที่จะคิดประทุษร้าย แล้วพระองค์จึงแบ่งจูเฮ้าทั้งหลายให้เป็นแปดพวกไปรักษาอยู่ในทิศทั้งแปด พวกจูเฮ้าก็คำนับลาไปรักษาเมืองตามรับสั่งเหตุ ด้วยพระองค์มีพระทัยใส่ในราษฎรและการบ้านเมืองอยู่เป็นนิจ คืนหนึ่งพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เข้าที่บรรทมหลับสนิท ครั้นเวลาสามยามทรงพระสุบินว่าลมพายุใหญ่พัดผงธุลีอันโสโครกในแผ่นดินปลิวไปหมด แล้วมีชายผู้หนึ่งถือธนูไล่แพะมาเป็นอันมาก ครั้นตื่นจากที่บรรทมจึงทรงพระดำริซึ่งความฝัน ทรงทำนายด้วยพระองค์เองว่า ซึ่งฝันว่าลมพายุใหญ่พัดผงธุลีอันโสโครกในแผ่นดินปลิวไปหมดสิ้นนั้น คือจะได้แก่คนที่มีปัญญา และฝันว่าคนถือธนูมามากนั้น คือจะได้แก่คนที่มีฝีมือและกำลังมากจะมาเป็นทหาร และฝันว่าไล่ฝูงแพะมาเป็นอันมากนั้น คือจะได้แก่คนที่เป็นผู้สั่งสอนจะให้มีความดีมากขึ้นกว่าแต่ก่อน และคนที่มีปัญญาและคนที่มีฝีมือและกำลังมาก และคนที่เป็นผู้สั่งสอนนั้นคงจะมีอยู่ในแผ่นดินของเราเป็นแน่ ถ้าได้คนเหล่านี้มาไว้ให้ทำราชการอยู่กับเรา ก็คงจะกำจัดอันธพาลในแผ่นดินของเราเสียให้สิ้นได้ ทรงพระดำริฉะนี้แล้ว ครั้นเวลาเช้าก็เสด็จออกว่าราชการพร้อมด้วยขุนนางเฝ้าอยู่ตามตำแหน่ง จึงตรัสเล่าความที่พระองค์ทรงพระสุบินให้ขุนนางทั้งปวงฟัง แต่ที่พระองค์ทรงทำนายของพระองค์เองนั้น มิได้ตรัสบอกให้ขุนนางฟัง ขุนนางทั้งปวงฟังแล้วก็หารู้ที่จะทูลทำนายพระสุบินนั้นว่าประการใดไม่ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า ในฝันของเราที่ข้อว่าลมพายุใหญ่พัดกล้านั้น คือคำจีนเรียกว่าฮวง กับข้อที่ฝันว่าผงธุลีอันโสโครกนั้น คำจีนเรียกว่าโฮ ฮวงโฮสองคำนี้คงเป็นชื่อคน และข้อที่เราฝันว่าคนถือธนูนั้น คำจีนเรียกว่าเหล๊ก กับข้อที่ฝันว่าคนไล่ฝูงแพะมาเป็นอันมากนั้น คำจีนเรียกว่ามอก เหล๊กมอกสองคำนี้ก็เป็นชื่อคนเหมือนกัน และคนที่ทำราชการอยู่ในแผ่นดินของเรานี้ที่มีชื่อฮวงโฮ เหล๊กมอกนั้นจะมีบ้างหรือไม่ ขุนนางทูลว่าคนที่ทำราชการอยู่ในแผ่นดินของพระองค์นี้ หามีผู้ใดชื่อฮวงโฮเหล๊กมอกไม่ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้ฟังจึงทรงพระดำริว่า ฮวงโฮเหล๊กมอกสองคนนี้ ขุนนางที่ทำราชการอยู่กับเราก็หามีชื่อไม่ ฮวงโฮเหล๊กมอกนี้เห็นจะอยู่นอกเมืองตามเขาและป่าดง ทรงพระดำริฉะนี้แล้ว ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้า พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ก็เสด็จพาข้าราชการทั้งปวงไปเที่ยวประพาสป่าเพื่อประโยชน์จะเที่ยวสืบเสาะแสวงหาผู้ที่มีปัญญานั้นด้วย
๒๒
ครั้นเสด็จไปถึงซัวไซริมทะเลข้างทิศเหนือนั้นเป็นป่าพงมีเขาและต้นไม้นั้นก็มาก ทรงทอดพระเนตรเห็นบุรุษผู้หนึ่งร้องเพลง มือถือจอบฟันดินทำนาพลาง พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทรงพระดำริว่า บุรุษผู้นี้รูปร่างดีมีลักษณะสมควรที่จะเป็นนักปราชญ์ จึงรับสั่งให้ขุนนางไปถามชื่อและแซ่บุรุษผู้นั้นตามรับสั่ง บุรุษผู้นั้นจึงว่าธรรมดาเป็นมหากษัตริย์และเป็นขุนนางนั้นนิสัยต่าง ๆ ประพฤติการก็ไม่เหมือนกัน แต่ข้าพเจ้านี้เป็นคนทำไร่ทำนา หาควรที่ท่านจะมาถามชื่อและแซ่ข้าพเจ้า ขุนนางผู้นั้นก็นำเอาเนื้อความมากราบทูล พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทรงพระดำริว่า บุรุษผู้นี้เห็นจะเป็นนักปราชญ์โดยแท้ ก็ทรงพระโสมนัสยินดีเสด็จลงจากรถ ทรงพระดำเนินเข้าไปริมบุรุษผู้นั้น ๆ เห็นแล้วจึงวางจอบคุกเข่าลงคำนับ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ยื่นหัตถ์ทรงจับมือให้ยืนขึ้น แล้วจูงมือบุรุษผู้นั้นเสด็จกลับมารถพระที่นั่ง จึงตรัสถามว่าท่านนี้เป็นนักปราชญ์ทำไมจึงมาซ่อนตัวอยู่ที่นี่ไม่ไปทำราชการช่วยรักษาแผ่นดิน บุรุษผู้นั้นจึงทูลว่า ธรรมดาผู้ซึ่งทำราชการก็ต้องประมาณตัวของตัวก่อน ถ้าวาสนาของตัวเพียงไหนก็ตั้งใจทำแต่เสมอเพียงนั้นอย่าให้เหลือเกินไป พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้จึงตรัสถามชื่อและแซ่บุรุษผู้นั้น ๆ ทูลว่า ข้าพเจ้าแซ่ฮวงชื่อโฮ เป็นคนไม่มีสติปัญญาจึงได้อุตส่าห์ทำไร่นาหาเลี้ยงชีวิตอยู่ที่นี่ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ซักไซ้ไต่ถามไล่เลียงวิชาความรู้ของฮวงโฮ ๆ ก็กราบทูลแก้ไขได้ทุกสิ่ง พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทรงว่าเป็นนักปราชญ์ จึงสั่งให้ขุนนางจัดรถให้ฮวงโฮรถหนึ่ง ตรัสว่าท่านจงไปทำราชการอยู่กับเราเถิด ครั้นเสด็จไปถึงฝั่งแม่น้ำตำบลหนึ่ง พระเจ้าอึ้งตี่ทอดพระเนตรเห็นชายอีกผู้หนึ่งหาบฟืนเดินออกมาจากป่า ชายผู้นั้นมีลักษณะโตใหญ่แข็งแรงรูปร่างสมที่จะเป็นนายทหาร พระองค์จึงเสด็จลงจากราชรถ ทรงพระราชดำเนินเสด็จไปตรัสด้วยชายผู้นั้นว่า เราดูลักษณะท่านควรจะเป็นทหารได้ เหตุใดจึงมาเที่ยวตัดฟืนอยู่ไม่ไปช่วยกันทะนุบำรุงรักษาแผ่นดิน ชายผู้นั้นคุกเข่าลงคำนับแล้วทูลว่า ข้าพเจ้ามีสติปัญญาน้อยจึงได้มาแอบแฝงตัดฟืนขายเลี้ยงชีวิตอยู่ที่ในป่าแถวนี้ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้จึงตรัสถามว่าตัวท่านแซ่ใดชื่อใด ชายผู้นั้นทูลว่าข้าพเจ้าแซ่เหล๊กชื่อมอก พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้ทรงฟังก็โสมนัส ด้วยได้สมดังพระทัยที่ทรงทำนายในข้อพระสุบินของพระองค์นั้น จึงผินพระพักตร์มาตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า คนทั้งสองนี้มีชื่อสมกับความฝันของเรา รับสั่งดังนั้นแล้วก็พาฮวงโฮกับเหล๊กมอกเสด็จกลับเข้าพระราชวัง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าจึงเสด็จออกข้างหน้า ให้ขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยมาประชุมพร้อมกันแล้ว จึงรับสั่งให้หาตัวฮวงโฮ เหล๊กมอกเข้าเฝ้าพร้อมด้วยขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยทั้งปวง พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ก็ตั้งฮวงโฮให้เป็นที่ใจเสียง คืออุปราช ฝ่ายขวากับให้ว่าที่หลีซือ คือราชการฝ่ายทิศเหนือ ตั้งเหล๊กมอกให้เป็นเสี้ยงเสี่ยง คือเป็นแม่ทัพใหญ่ว่าฝ่ายทหาร แล้วตั้งไช้เซียเป็นที่หลมกัวผู้ชำนาญในชัยภูมิที่ตำบลบ้านเมือง แล้วตั้งชังเหลงให้เป็นที่ชื่อซือผู้ชำนาญในฝ่ายทิศตะวันออก ตั้งจอกเอียงให้เป็นที่จือถูผู้ชำนาญในฝ่ายทิศตะวันตก ครั้นพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ตั้งขุนนางเสร็จแล้ว ก็พระราชทานพรให้บรรดาขุนนางเหล่านั้นรับพรแล้วมีความยินดี สามิภักดิ์ช่วยทะนุบำรุงแผ่นดินโดยความซื่อสัตย์สุจริต ตั้งแต่นั้นมาบ้านเมืองก็เรียบร้อยเป็นปกติ ราษฎรมีความสุขเจริญขึ้นเป็นอันมาก ครั้นอยู่มาคืนหนึ่งเวลายามสาม พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้บรรทมหลับอยู่ในที่ ทรงพระสุบินว่ามีมังกรสองตัวขึ้นมากลางพระมหาสมุทร ยื่นกระดาษขาวมีตัวอักษรให้พระองค์ ครั้นตื่นจากบรรทมแล้วจึงทรงดำริในพระสุบินว่า ฝันครั้งก่อนนั้นก็ได้ถูกต้องสมดังความฝันครั้งหนึ่งแล้ว ซึ่งฝันครั้งนี้จะมีเหตุดีร้ายประการใดก็ไม่แจ้ง และมังกรนั้นก็เป็นสัตว์อยู่ในน้ำให้อักษรแก่เราก็เห็นจะเป็นการมงคลอันดี พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทรงพระดำริฉะนี้แล้ว ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าก็ทรงพระชำระสรีรกายให้บริสุทธิ์ เสวยพระกระยาหารบวชคือรักษาศีล แล้วเสด็จออกที่ว่าราชการ ทรงเล่าพระสุบินของพระองค์ให้ขุนนางทั้งปวงฟัง
ขณะนั้นเทียนเหลาขุนนางผู้หนึ่งจึงทูลว่าซึ่งพระองค์ทรงพระสุบินว่ามังกรให้กระดาษขาวนั้น ขอเชิญพระองค์เสด็จไปที่ริมฝั่งแม่น้ำก็จะได้สิ่งของสำคัญดังที่พระองค์ทรงพระสุบินนั้นเป็นแน่ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงเสด็จไปพร้อมด้วยขุนนางข้าราชการทั้งปวง ครั้นถึงริมฝั่งแม่น้ำชุยงุ่ยซอนทอดพระเนตรเห็นปลาใหญ่ตัวหนึ่งว่ายตามน้ำมาจึงตรัสกับเทียนเหลาว่า ท่านแลเห็นสิ่งใดบ้างหรือไม่ เทียนเหลาทูลว่า ครั้งนี้จะสมดังพระสุบินของพระองค์ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้จัดโต๊ะเครื่องบูชาแล้วพระองค์คำนับแล้วประกาศว่า ตั้งแต่ข้าพเจ้าเป็นกษัตริย์ได้ขุนนางหกคนมาเป็นผู้ใหญ่ให้ว่าราชการแผ่นดิน ข้าราชการและราษฎรก็มีความสุขด้วยกัน เมื่อเวลาคืนนี้ข้าพเจ้าฝันเห็นเป็นอัศจรรย์จึงได้มาตั้งโต๊ะเครื่องบูชา ถ้าแม้นอันตรายจะเกิดมีแก่ข้าพเจ้าประการใด หรือว่าจะเป็นการสวัสดีมงคลด้วยข้าพเจ้าได้ทะนุบำรุงให้ราษฎรมีความสุขทั้งแผ่นดินนั้น ขอเทพยดาจงได้สำแดงซึ่งความดีความชั่วให้เห็นประจักษ์แก่ข้าพเจ้าในคราวนี้เถิด ครั้นพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ประกาศดังนั้นแล้วปลาใหญ่ตะพายหีบมีกระดาษเขียนอักษรอยู่ในหีบว่ายเข้ามาริมฝั่งโดดขึ้นบนบก ถวายหีบที่ใส่กระดาษมีอักษรนั้นให้พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ ๆ ทรงพระดำริว่า ของอันนี้เห็นจะเป็นการมงคลเป็นแน่ พระองค์จึงคำนับแล้วรับเอาหีบไว้ ปลาใหญ่นั้นก็กระโดดลงน้ำหายไป พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เปิดหีบออกทอดพระเนตร เห็นจารึกอักษรอยู่ในกระดาษว่า โตลก ก็ทรงทราบว่าเป็นตำราละยิดมีพระทัยโสมนัสว่าเป็นของวิเศษ จึงรับสั่งให้พวกขันทีถือตามเสด็จไป พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ก็พาข้าราชการเสด็จกลับเข้าพระราชวัง
๒๓
รุ่งขึ้นเวลาเช้าเสด็จออกข้างหน้าพร้อมด้วยขุนนางทั้งปวง จึงรับสั่งว่าเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้นั้น ได้อักษรว่าฮองโตลกจือครั้งหนึ่งก็เป็นการอันดีแล้ว มาบัดนี้เราได้อักษรว่าโตลกจือ แปลความไม่เหมือนกัน และในโตลกนั้นเราพิจารณาดู มีชื่อพระอาทิตย์ พระจันทร์และชื่อดาว จำเราจะจัดขึ้นให้เป็นตำราไว้จะได้สั่งสอนกุลบุตรต่อไปภายหน้า จึงรับสั่งให้ขุนนางคนหนึ่งชื่อฮีฮัว เป็นเจ้าพนักงานตรวจดูพระอาทิตย์พระจันทร์ เดินตามราศีช้าและเร็ว และเมื่อแรกจะขึ้นมาและเมื่อเวลาจะตกลงให้รู้กำหนดเป็นทุ่มเป็นโมงและยาม แล้วรับสั่งให้ขุนนางผู้หนึ่งชื่อเชียงหงี เป็นเจ้าพนักงานตรวจดูพระจันทร์ที่จะเป็นข้างขึ้นข้างแรม ให้ขุนนางอีกคนหนึ่งชื่อเชียคูเป็นเจ้าพนักงานตรวจดูลมและพายุใหญ่จะเกิดมายังไร เวลาใดจะเกิดเวลาใดจะหยุด เวลาใดจะเกิดมากเวลาใดจะเกิดน้อย แล้วรับสั่งให้ขุนนางอีกคนหนึ่งชื่อไต้เยียวเป็นเจ้าพนักงานจัดปีและนักษัตรและศกเสียใหม่ ให้เปลี่ยนนักษัตรและศกไปทุกปี ให้ขุนนางอีกคนหนึ่งชื่อย่องเสงเป็นเจ้าพนักงานผูกดวงดูเวลาที่จะวางลักค์จะได้ไว้สำหรับพิจารณาดูผู้ที่เคราะห์ดีและเคราะห์ร้าย จะได้ดูน้ำและข้าวปลาอาหารผลไม้ว่าปีใดจะบริบูรณ์และไม่บริบูรณ์ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ตรัสถามขุนนางคนหนึ่งชื่อคุยยุคูว่า ลักษณะฤกษ์บนและฤกษ์ล่างนั้นจะมีสักเท่าใด คุยยุคูทูลว่าลักษณะฤกษ์บนนั้นมีอยู่หกฤกษ์ ฤกษ์ล่างก็มีอยู่หกฤกษ์เท่ากัน ถ้าว่าฤกษ์บนกับฤกษ์ล่างมาสมทบรวมกันเข้าแล้วจึงได้เกิดเป็นละยิดคือตำราดูพระอาทิตย์ พระจันทร์ และดูลักษณะสิ่งของต่าง ๆ ได้รู้แน่ว่าจะเป็นอย่างนั้น ๆ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้ทรงฟังแล้ว รับสั่งแก่คุยยุคูว่าหนังสือที่เราได้มาแต่ปลาใหญ่นั้น เราแบ่งให้ขุนนางพนักงานดูและจัดทำคนละอย่าง ๆ ขุนนางเหล่านั้นไปจัดทำได้แล้ว ท่านจงเอามารวบรวมเข้าเป็นตำราอันเดียวกัน เรียกว่าละยิดคือปฏิทิน และทำตำราโตลกคือตำราโหราศาสตร์ สามปีให้มีอธิกมาสครั้งหนึ่ง ห้าปีมีอธิกมาสสองครั้ง สิบเก้าปีมีอธิกมาสเจ็ดครั้ง แล้วรับสั่งให้ตี้ซิ้วทำตำราคิดของต่าง ๆ ให้ทำเป็นมาตราไว้จะรู้ว่าของมากของน้อย ให้มีสัดมีทะนานตวงสิ่งของ แล้วรับสั่งให้เลงลุนไปหาไม้ไผ่ที่ตำบลเกยเคย มาทำขลุ่ยยาวสิบหกนิ้วมีช่องสิบสองช่อง ให้เล่าสุยหล่อระฆังใหญ่สิบสองระฆังเสียงดังต่าง ๆ อย่าให้เสียงเหมือนกัน สำหรับจะได้ตีเดือนละระฆัง ครั้นอยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เสด็จออกที่ว่าราชการรับสั่งแก่ขุนนางทั้งปวงว่า บัดนี้เราคิดจะให้เสื้อและหมวกมีสีต่าง ๆ กันหกสี ๆ เหลืองนั้นเป็นอย่างสูงกว่าสีทั้งปวง ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด ขุนนางทูลว่าซึ่งพระองค์ทรงคิดนั้นชอบแล้ว พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้รับสั่งให้เจ้าพนักงานทำสีต่าง ๆ หกสี แล้วตรัสรับสั่งให้ช่างทำเก๋งพระที่นั่งสามเก๋งให้งามดีไว้เป็นเก๋งสามฤดู ถ้าฤดูฝนจะได้ประทับอยู่เก๋งหนึ่ง ถ้าฤดูร้อนจะได้ประทับอยู่เก๋งหนึ่ง ถ้าฤดูหนาวจะได้ประทับอยู่เก๋งหนึ่ง ขุนนางเจ้าพนักงานจัดทำเก๋งสามเก๋งนั้นเสร็จแล้วพระองค์ก็เสด็จไปประทับอยู่เก๋งทำใหม่ตามฤดู มีความสุขสบายพระทัย วันหนึ่งทรงพระดำริว่า ซึ่งแต่ก่อนเราฝันสองครั้งนั้นได้พิเคราะห์ทำนายดูก็ถูกต้องกันกับฝัน และซึ่งจะพิจารณาดูความฝันแล้วทำนายให้รู้ต่อไปนั้น จะคิดทำเป็นตำราทำนายฝันขึ้นไว้ให้คนทั้งหลายรู้จักทำนาย จะได้รู้ว่าฝันดีและร้าย ฝันเป็นมงคล ฝันเป็นอัปมงคล ครั้นทรงพระดำริแล้วก็รับสั่งให้พวกนักปราชญ์จัดทำเป็นตำราทำนายฝันแจกไปให้ราษฎรและพวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงรู้ทั่วกัน แล้วรับสั่งให้หาไม้อย่างแข็งทำเกวียนเทียมด้วยโคกระบือสำหรับไว้ใช้สอยและให้ราษฎรบรรทุกสิ่งของไปทางไกลได้ อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้รับสั่งแก่ฮวงโฮเหล๊กมอกว่า ตั้งแต่เราได้เป็นกษัตริย์สิ่งของซึ่งจะใช้สอยในแผ่นดินก็บริบูรณ์ขึ้นกว่าแต่ก่อน บัดนี้เราจะให้ราษฎรรู้ว่าสิ่งใดเป็นของดี สิ่งใดเป็นของชั่ว และของดีนั้นเราจะยกทองคำขึ้นเป็นที่หนึ่ง เงินเป็นที่สอง แต่ทองแดงทองเหลืองและเหล็กสังกะสีดีบุกของเหล่านี้ ให้ราษฎรทำเป็นรูปพรรณภาชนะสำหรับใช้การต่าง ๆ ท่านทั้งสองจะเห็นประการใด ฮวงโฮเหล๊กมอกทูลว่า ซึ่งพระองค์ทรงคิดให้ราษฎรทำได้ฉะนี้ ก็คงมีกิตติศัพท์สรรเสริญพระเดชพระคุณไปทั่วทิศานุทิศ ควรที่พระองค์จะได้รับสั่งให้ราษฎรทำขึ้นไว้ใช้แล้ว พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้ทรงฟังฮวงโฮเหล๊กมอกทูลก็ทรงพระโสมนัส จึงตรัสสั่งให้ราษฎรขุดหาแร่ทองแดงทองเหลืองและแร่เหล็กสังกะสีดีบุกมาถลุงหลอมเป็นเนื้อแล้ว ก็ให้ตีแผ่และหล่อเป็นภาชนะต่างๆ ไว้สำหรับใช้ในแผ่นดิน ตั้งแต่นั้นมาราษฎรก็รู้จักทำภาชนะเครื่องใช้สอยต่าง ๆ คนทั้งหลายคิดกระทำดีขึ้นทุกชั้น ๆ จึงได้มีต่อ ๆ มาจนทุกวันนี้ แล้วรับสั่งว่า เมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้นั้น ท่านได้ทดลองสรรพคุณยา จัดไว้ให้เป็นทานสำหรับแก้โรค แต่หมอนั้นยังหารู้ว่าโรคจะหนักจะเบาเป็นประการใดไม่ ราษฎรก็พากันกินยาผิดๆ ถูกๆ เกินกับโรคบ้างไม่ถึงกับโรคบ้างตายเสียเป็นอันมาก บัดนี้เราพิเคราะห์ดูก็ปรากฏขึ้นในกายตัวของเรารู้ว่าโรคจะบังเกิดขึ้นอย่างไร อาการโรคนั้นอย่างไร ก็ย่อมรู้แจ้งอยู่ในใจแล้ว เราจะทำเป็นตำราให้แพทย์หมอมาร่ำเรียนไว้ รับสั่งดังนั้นจึงจัดสร้างเป็นตำราขึ้น ให้กีเปกลุ่ยกงบุ้ยแพท่องกุนซึ่งเป็นแพทย์หมอผู้ใหญ่เข้ามาสอน และจับแมะดูก็รู้ว่าโรคของคนทั้งปวงเป็นอย่างนั้น ๆ ถ้ารู้จักไข้เจ็บแน่แล้วก็ให้จัดสรรพคุณยาสิ่งนั้นแก้โรคอย่างนั้น ครั้นแพทย์หมอรู้ชำนาญในตำราแล้ว ก็จัดหายาให้ราษฎรที่เป็นโรคนั้นกินแก้โรคหายเป็นอันมาก คนที่ป่วยเจ็บนั้นก็หาได้กินยาผิดเหมือนอย่างแต่ก่อนไม่ ข้าราชการและราษฎรมีความยินดี สรรเสริญพระเดชพระคุณพระบารมีพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทั่วไปทุกแห่งทุกตำบล ตำราแมะคือจับชีพจรดูโรคและประกอบยารักษาโรคก็มีมาตั้งแต่ครั้งนั้น
๒๔
และนางง่วนฮุยบุตรไซเล่งสีนั้นเป็นคนรูปงามและมีปัญญาเฉลียวฉลาด พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ยกขึ้นเป็นฮองเฮา พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ตรัสปรึกษาด้วยนางง่วนฮุยฮองเฮาว่า บัดนี้เราได้จัดสรรพคุณยาแก้โรคและตำราสำหรับแผ่นดิน และสิ่งของใช้สอยก็พร้อมอยู่แล้ว เราจะแบ่งตำบลบ้านที่บรรดามีผู้ไปรักษาเมืองอยู่นั้นให้เป็นเขตแดนแก่กัน แล้วให้ราษฎรผู้ที่จะทำนานั้นให้ขุดดินพูนขึ้นเป็นนา และให้มีหนังสือประกาศเรียกชื่อบ้านเป็นแห่ง ๆ ตำบลบ้านนั้นรวมแปดบ้านให้เรียกว่าแจหนึ่ง สิบแจให้เรียกว่าลีน สามลีนให้เรียกว่าเหมง สี่เหมงให้เรียกว่าลี้ ห้าลี้ให้เรียกว่าอีบ สิบอีบให้เรียกว่าโต สิบโตให้เรียกว่าซือ ถ้ามีชื่อเมืองและตำบลบ้านพร้อมกันดังที่กล่าวมาดังนี้แล้วให้เรียกว่าจีวหนึ่ง ๆ รวมเป็นเมืองใหญ่เมืองหนึ่งเรียกว่าเป็นเมืองจิว แล้วป่าวร้องให้ราษฎรทำนาและปลูกต้นผลไม้ต่าง ๆ ให้มากกว่าแต่ก่อน เราจึงจะสิ้นความวิตก นางง่วนฮุยฮองเฮาจึงทูลว่า ข้าพเจ้าไปเที่ยวที่สวนหลวง นางสาวใช้ไปเก็บดอกไม้มาหลายอย่าง แต่อย่างหนึ่งสีขาว ครั้นหยิบดอกไม้สีขาวมาดมดูหามีกลิ่นไม่ แต่ดอกไม้นั้นเป็นปุย ข้าพเจ้าดึงดูก็เหนียวเป็นใยยาว ข้าพเจ้าสั่งให้สาวใช้เอาดอกไม้ขาวไปหีบแล้วปั่นด้าย จึงเอาด้ายนั้นมาทอเป็นผ้าเห็นว่าเป็นของแก้หนาวได้ แล้วข้าพเจ้าไปเที่ยวที่สวนอีกเห็นตัวหนอนนั้นเกาะอยู่ที่ต้นไม้หลายตัว ครั้นอยู่มาหลายเวลาข้าพเจ้าเห็นตัวหนอนนั้นมีเส้นพันอยู่รอบตัว จนแลหาเห็นตัวหนอนไม่ ข้าพเจ้าจึงหยิบเอามาพิเคราะห์ดูก็เห็นเป็นเส้น ๆ นั้นสีเหลืองบ้างสีขาวบ้างดึงก็ไม่ใคร่จะขาด ข้าพเจ้านึกว่าถ้าเก็บมาลองทำให้เป็นผ้าแพรขึ้น เนื้อก็จะดีกว่าปอและป่านซึ่งทำนุ่งห่มมาแต่ก่อน แพรและผ้าถึงจะย้อมสีก็งาม พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทราบดังนั้น จึงให้มีหนังสือไปถึงจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวง เที่ยวหาตัวหนอนที่รูปเหมือนผลพุทราจีนกับดอกฝ้ายส่งเข้ามาให้ได้ จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงเสาะหาตัวหนอนกับดอกฝ้ายได้แล้วก็ส่งมาให้เจ้าพนักงานเมืองหลวง ขุนนางเจ้าพนักงานก็นำเอาตัวหนอนกับดอกฝ้ายถวายพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ ๆ จึงตั้งชื่อหนอนนั้นว่าเช้ยและไหมที่ตัวหนอนให้เรียกว่าเก๊ย พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ก็มอบให้แก่นางง่วนฮุยฮองเฮา ๆ จึงเอาตัวไหมนั้นมาเลี้ยงให้มีพืชพันธุ์ขึ้นแล้ว คิดชักเอาเส้นไหมออกมาตรึกตรองทำเป็นเส้นแล้ว ทอเป็นแพรย้อมสีต่าง ๆ แล้วเลือกจัดที่เนื้อสีเหลืองมาทำเสื้อถวายพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เป็นเครื่องทรง ครั้นทำเป็นเสื้อแพรเสร็จแล้ว นางก็นำเข้าไปถวายพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้หยิบเสื้อไหมนั้นมาทอดพระเนตรพิจารณาดู ก็รู้ว่าเป็นของดีสมควรที่จะทรง จึงตรัสสรรเสริญนางง่วนฮุยฮองเฮาว่าเฉลียวฉลาดยิ่งกว่าสตรีทั้งปวง ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลตามความชอบ รับสั่งให้ประกาศราษฎรให้เลี้ยงไหมปลูกฝ้ายมาทอเป็นผ้าทำเสื้อสวม ราษฎรทั้งปวงก็ทำตามรับสั่ง ครั้งนั้นราษฎรมีแพรมีผ้าทำเสื้อทำกางเกงสวมตัวและตบแต่งการอื่นต่าง ๆ นายช่างที่ฉลาดก็ทำดีขึ้นทุกครั้งทุกคราว ตั้งแต่พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้ครองราชสมบัติก็ตั้งพระทัยทะนุบำรุงราษฎรให้ราษฎรมีความสุขมาก สั่งสอนให้ราษฎรจัดทำสร้างของใช้ไว้สำหรับแผ่นดินขึ้นไว้เป็นอันมาก พวกราษฎรและแปะแซ่ที่เป็นลูกค้าพานิชก็ซื้อขายสิ่งของต่าง ๆ และเชื่อถือกัน แล้วก็แลกเปลี่ยนกันตามแถวตำบลบ้านเมืองนั้นก็มาก
๒๕
ขณะนั้นขุนนางผู้พิพากษาชำระความก็ตัดสินโดยยุติธรรม จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงก็ตั้งอยู่ในความสัตย์สุจริต ถ้ามีราชการสิ่งใดขึ้นแล้วก็ทำตามราชการสิ่งนั้นโดยซื่อตรง พวกราษฎรมิได้ฉ้อกระบัดสินและคิดประทุษร้ายแก่กัน พวกราษฎรอยู่เย็นเป็นสุขทุกตำบลบ้านเมือง ถ้าสิ่งของตกอยู่ตามถนนหนทาง คนที่ไม่ใช่เจ้าของได้เห็นไม่มีผู้ใดที่จะหยิบจะเก็บเอาไป คนที่ชั่วเป็นโจรผู้ร้ายก็ไม่มี ประตูเมืองและประตูราษฎรก็มิได้ปิด เปิดไว้เป็นนิจทั้งกลางวันและกลางคืน ฝนและลมนั้นมีตามฤดู ข้าวปลาอาหารและผลไม้บริบูรณ์มาก มนุษย์ทั้งหลายอายุก็ยืน ต่างคนต่างคิดทำมาหากินตามภูมิลำเนาของตัว ขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยตั้งใจทะนุบำรุงราษฎร มีน้ำจิตคิดสามิภักดิ์ต่อพระมหากษัตริย์ หนึ่งถนนหนทางนั้นมีต้นหญ้าอย่างหนึ่งเป็นที่เสี่ยงทายเรียกว่าหญ้าคุดเตียด ถ้ามนุษย์ผู้ใดพูดจามิได้ซื่อตรงเป็นคนสอพลอ ต้นหญ้านั้นก็เอนมาถูกคนผู้นั้นเป็นที่สังเกตได้ว่าเป็นคนเท็จพูดไม่จริง แล้วหงส์นั้นมาทำรังอยู่อ่อกอกพระตำหนัก ราชสีห์มาเที่ยวอยู่ตามไร่และสวนในบ้านเมืองก็มิได้ทำร้ายแก่ผู้ใด ครั้งนั้นมีแปะแซ่ผู้เฒ่าคนหนึ่งพูดเป็นคำกลางว่า ทุกวันนี้บ้านเมืองเจริญขึ้นมากกว่าแต่ก่อน เพราะพระบารมีพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ปกแผ่ไป ราษฎรถึงค่อยวัฒนาขึ้น มนุษย์ทั้งปวงก็ประพฤติตามกันไปทั้งแผ่นดิน คนที่ยังไม่ตายก็ได้เห็นชัดว่าขุนนางทั้งปวงตั้งอยู่ในสุจริตมีเมตตาจิตต่อกัน ครั้งนั้นมนุษย์มีความรื่นเริงรักใคร่กันเหมือนญาติพี่น้องอันสนิท มิได้คิดกระเบียดกระเสียนกันและกันเลย อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้อยากจะใคร่ทราบซึ่งการถือศีลกินเจ พระองค์จึงเสด็จไปที่เขาค่องท่องซัว ครั้นถึงแล้วก็เสด็จพระราชดำเนินไปที่มูนเขาข้างทิศตะวันออก เห็นกวางเซงจือนั่งอยู่ที่ศิลาแผ่นใหญ่ ทอดพระเนตรพิเคราะห์ดูว่าเห็นจะเป็นเหมือนเช่นคำเล่าลือกันว่า ที่ตำบลเขานี้มีผู้วิเศษซึ่งบวชเป็นฤๅษีอยู่ที่เขานี้ ทรงพระดำริดังนั้นแล้วก็ตรัสถามข้อวัตรปฏิบัติแก่กวางเซงจือ ๆ ครั้งเห็นพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้รูปร่างผิดกว่าคนทั้งปวงแล้วนึกว่าเห็นจะเป็นฮ่องเต้ผู้รักษาแผ่นดินเป็นแน่ ครั้นนึกแล้วจึงบอกว่า ลักษณะบุคคลซึ่งประพฤติสุจริตธรรมนั้น ก็ต้องแสวงหาที่เงียบที่สงัด แล้วพึงชำระกายและดวงจิตให้บริสุทธิ์ผ่องใสสะอาด ให้ปฏิบัติเป็นท่ามกลาง ข้อหนึ่งคือได้เห็นของที่ชั่วที่ไม่ชอบใจ และเห็นที่โกรธที่เป็นเวรกันก็ดี และเห็นที่ชอบที่พึงใจ และเห็นคนที่รักที่สนิทก็ดีให้มีจิตเป็นธรรม เพิกเฉยเสียมิได้ยินดียินร้าย ข้อสองคือได้ยินผู้ที่กล่าวขวัญนินทาและติเตียน และยกย่องสรรเสริญประการใดดี อย่าให้มีความโกรธและความชอบใจ ข้อสามคือรักษาจิตให้บริสุทธิ์อย่างเดียว อย่าให้แปรผันฟุ้งซ่านในสิ่งที่ดีและที่ชั่ว ให้เอาตัวของตัวเป็นตาชั่งตราชู สิ่งใดที่นักปราชญ์ติเตียนว่าเป็นของชั่วมิได้สรรเสริญ ถ้าเกิดขึ้นในกายและจิตแล้ว จงสละละเว้นเสียโดยเร็วอย่าให้ตั้งอยู่นานได้ ธรรมดาสุจริตก็จะเกิดขึ้นในดวงจิตสิ้นทั้งนั้น ถ้าท่านจะรักษาแล้วให้ระงับจิตที่ชั่วซึ่งเป็นทุจริตอย่าให้บังเกิดขึ้นได้ ให้ถือสัตย์อย่างเดียว จิตและกายของท่านก็จะบริสุทธิ์ อายุก็จะยืน และซึ่งตัวข้าพเจ้านี้ตั้งแต่รักษาธรรมวิเศษสุจริตมาอายุก็ได้พันปียังไม่ชรา เมื่อกวางเซงจือผู้วิเศษชี้แจงข้อวัตรปรนนิบัติให้พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ฟังถี่ถ้วนฉะนี้แล้ว พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้มีพระทัยยินดี ทรงสรรเสริญกวางเซงจือว่า ซึ่งท่านชี้แจงข้อปรนนิบัติโดยละเอียดฉะนี้ประเสริฐยิ่งนักหาผู้เสมอมิได้ ควรข้าพเจ้าจะต้องประพฤติตามคำท่าน แล้วเสด็จกลับเข้าในพระราชวัง อุตส่าห์ปรนนิบัติรักษาธรรมวิเศษเหมือนกวางเซงจือสอนทุกประการ แล้วรับสั่งให้ขุนนางไปเอาแร่ทองแดงที่เขาซือซัวมาถลุงหล่อกระถางรูปที่ตำบลเกงซัวกระถางหนึ่ง จะได้เอาไว้เป็นของสำหรับแผ่นดิน ครั้นขุนนางเจ้าพนักงานหล่อกระถางรูปเสร็จแล้ว พระองค์ทอดพระเนตรแลขึ้นไปบนอากาศเป็นแสงสว่าง เห็นมังกรตัวหนึ่งลงมาจากอากาศ มังกรนั้นเข้ามาเฝ้าพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ ทำกิริยาเหมือนจะเชิญพระองค์ให้เสด็จขึ้นทรงบนหลังมังกร
ฝ่ายนางง่วนฮุยฮองเฮาเห็นมังกรนั้น นางไม่ทราบว่าจะเป็นเหตุประการใดก็ตกใจกลัวจนตัวสั่น พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เห็นนางง่วนฮุยฮองเฮาตกใจกลัว จึงรับสั่งว่าเจ้าอย่าได้กลัวมังกรเลย มังกรนี้เห็นจะเป็นเทพยดาใช้ให้มารับเรา ตรัสดังนั้นแล้วพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ก็จูงมือนางง่วนฮุยฮองเฮาขึ้นขี่บนหลังมังกรก็พาเสด็จขึ้นบนอากาศหายไป พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้อยู่ในราชสมบัติได้ร้อยยี่สิบปี ก็เป็นเซียนในขณะนั้น
มีคำพังเพยคือมีเป็นคำกลางว่า นักปราชญ์จีนคนหนึ่งมีคำถามว่า ซึ่งกล่าวว่าหงส์มาทำรังอยู่ที่อ่อกอกคือที่พระตำหนัก และราชสีห์มาเที่ยวเล่นตามบ้านเมืองและที่สวนไร่นานั้น จะเป็นความจริงเหมือนคำกล่าวหรือประการใด นักปราชญ์จีนผู้หนึ่งจึงแก้ว่า ซึ่งท่านถามเช่นนี้หาควรไม่ ธรรมดาหงส์และราชสีห์สองสัตว์นี้เป็นพระยาสัตว์ ถ้ากษัตริย์พระองค์ใดมีบุญญาโพธิสมภารวาสนามาก แล้วประพฤติตั้งอยู่ในยุติธรรม สัตว์ทั้งสองนี้ก็มาให้ปรากฏแก่โลก ดุจถวายสวัสดิมงคลแก่พระมหากษัตริย์พระองค์นั้น ใช่ว่าจะมีแต่แผ่นดินพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้องค์เดียวหามิได้ ถึงกษัตริย์พระองค์ใดอื่น ๆ ถ้ามีบุญญาธิการมากเหมือนพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ดังนี้ สัตว์ทั้งสองนี้ก็มาให้ปรากฏแก่มนุษย์เหมือนกัน ท่านอย่าได้มีความสงสัยเลย แล้วนักปราชญ์อีกคนหนึ่งจึงถามว่า ซึ่งกล่าวว่าพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เสด็จขึ้นทรงบนหลังมังกรเหาะไปเป็นเซียนนั้น คำอันนี้จะจริงหรือไม่จริงประการใด นักปราชญ์จีนคนหนึ่งจึงแก้ว่า ความข้อนี้เราตรึกตรองดูเห็นว่าจริงกับเท็จกึ่งกัน จะว่าจริงหรือก็ว่าได้ ด้วยพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้องค์นี้ ท่านถือศีลกินแจ๋มีบุญญาธิการมาก จึงขึ้นขี่บนหลังมังกรเหาะไปเป็นเซียนได้ อนึ่งถ้าจะว่าไม่จริงก็ว่าได้ ด้วยมนุษย์จะขึ้นขี่บนหลังมังกรเหาะไปเป็นเซียนนั้น เรามิได้เคยพบเคยเห็นและไม่เคยได้ยินได้ฟัง พึ่งมาได้ยินได้ฟังแต่แผ่นดินพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้พระองค์เดียวนั้น และเราเห็นว่าจริงหรือก็ไม่ได้ จะว่าไม่จริงหรือก็ว่าไม่ได้ เหลือวิสัยเราจะพิจารณา สุดแต่สติปัญญาของท่านจะเห็นประการใดก็ตามแต่ใจท่านเถิด สิ้นคำพังเพยของนักปราชญ์แต่เท่านี้
ครั้นพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เสด็จขึ้นทรงบนหลังมังกรเหาะไปเป็นเซียนแล้วก็ยังหามีฮ่องเต้ไม่ บรรดาขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยทั้งปวงจึงปรึกษากันว่า พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้พระองค์เสด็จขึ้นทรงบนหลังมังกรเหาะไปแล้ว บัดนี้เรายังหามีกษัตริย์ไม่ ซึ่งจะเสวยราชสมบัติเป็นเจ้านายเราสืบต่อไป เราทั้งปวงจะคิดเห็นฉันใด ธรรมดาว่าบ้านเมืองไม่มีกษัตริย์ครอบครองแล้ว ราษฎรก็จะไม่มีความสุขเสียธรรมเนียมประเพณีไป
๒๖
ขณะนั้นขุนนางผู้ใหญ่คนหนึ่งจึงว่า ซึ่งพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้มิได้อยู่ครองราชสมบัติแล้ว เราเห็นว่าพระราชโอรสของพระองค์มีอยู่ จำจะยกเซียวเฮาซึ่งเป็นพระราชโอรสที่หนึ่งของพระองค์ให้เป็นกษัตริย์แทนพระราชบิดาต่อไปจึงจะชอบ และเซียวเฮานี้พระมารดาชื่อนางล่อเจ๊ ๆ เป็นพระอัครมเหสีใหญ่ของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ เมื่อนางล่อเจ๊จะทรงครรภ์เซียวเฮานั้น ฝันว่าดาวมีรัศมีสว่างเป็นสายลงมาถูกองค์นางก็ตกใจตื่นขึ้น รุ่งขึ้นเช้านางจึงเล่าความฝันให้โหรฟัง โหรทำนายว่าจะตั้งครรภ์เกิดพระราชโอรสมีบุญญาธิการมาก นางล่อเจ๊ทรงครรภ์ได้สิบเอ็ดเดือน ก็ประสูติเซียวเฮา ๆ นี้สมควรที่จะยกขึ้นให้เป็นกษัตริย์ ขุนนางทั้งปวงปรึกษาเห็นชอบพร้อมกันแล้ว จึงยกเซียวเฮาเป็นกษัตริย์ตามราชประเพณี ทรงพระนามว่าพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ๆ ได้เป็นกษัตริย์พระองค์มีพระทัยใส่ในราชการบ้านเมือง พระองค์ตั้งอยู่ในยุติธรรม ขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยรักใคร่เป็นอันมาก ไพร่บ้านพลเมืองก็พากันประพฤติสุจริตธรรมเหมือนแต่ก่อน อยู่มาวันหนึ่ง มีหงส์ตัวหนึ่งบินมาจับที่หลังคาอ่อกอก คือหลังคาเก๋งพระตำหนักพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ พวกขุนนางก็นำความขึ้นกราบทูล พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้จึงตรัสถามว่าหงส์มาจับอยู่ที่หลังคาดังนี้จะดีชั่วประการใด พวกขุนนางทูลว่า หงส์นี้เป็นสัตว์ประกอบอยู่ในการมงคล ซึ่งบินมาจับที่หลังคาเก๋งพระตำหนักของพระองค์ดังนี้ก็เป็นการมงคลแก่พระองค์ จะมีพระชันษาเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป จะได้เป็นที่พึ่งแก่พวกข้าพเจ้าและเหล่าราษฎรทั้งปวง พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นก็ทรงยินดี จึงตรัสว่า ซึ่งท่านกล่าวว่าเป็นการมงคลนี้ขอให้การที่เป็นมงคลมีแก่ท่านทั้งหลายทั้งปวงด้วยเถิด พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ตรัสดังนั้นแล้วจึงรับสั่งว่า ขุนนางที่ได้นำเรื่องหงส์เข้ามาบอกแก่เรานั้นจะตั้งให้เป็นขุนนาง แต่จะให้มีนามหงส์ติดอยู่ด้วยในชื่อตั้ง ตรัสดังนั้นแล้วจึงตั้งขุนนางพวกนั้นเป็นที่ฮ่งเหนียวชื่อคนหนึ่ง เป็นที่เทียนเหนียวชื่อคนหนึ่ง เป็นที่แซ่เหนียวชื่อคนหนึ่ง เป็นที่ตันเหนียวชื่อคนหนึ่ง เป็นที่จอกคีวสีคนหนึ่ง เป็นที่ชุยคีวสีคนหนึ่ง เป็นที่เม่งคีวสีคนหนึ่ง เป็นที่ปุดคีวสีคนหนึ่งรวมแปดคนด้วยกัน แล้วตั้งพวกกิซีขุนนางอีกห้าคน คนหนึ่งชื่อหวยกีซีเป็นที่ซือแป คนหนึ่งชื่อเม่งกีซีเป็นที่ซือตง คนหนึ่งชื่อซองกีซีเป็นที่ซือโกว คนหนึ่งชื่อคุดกีซีเป็นที่ซีชือ เสื้อและหมวกซึ่งขุนนางสวมนั้น ให้ปักเป็นรูปหงส์และรูปนกต่าง ๆ ตามยศ ตั้งแต่นั้นมาจีนที่เป็นขุนนางในตำแหน่งทำราชการในเมืองหลวง เสื้อสวมปักเป็นรูปสัตว์ต่าง ๆ อยู่ที่อกมีเป็นธรรมเนียมตำแหน่งขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเป็นลำดับสืบต่อ ๆ มาจนทุกวันนี้
ขณะนั้นบ้านเมืองเจริญราษฎรทำมาหากินตามภูมิลำเนา ต้นไม้ทั้งปวงซึ่งมีผลนั้นก็มีผลบริบูรณ์ยิ่งขึ้นกว่าแต่ก่อน ราษฎรได้ความสุขมากขึ้น กิตติศัพท์เล่าลือถึงเมืองใกล้เคียงที่ไม่เคยมาเป็นเมืองขึ้นนั้น ก็จัดหาสิ่งของเป็นเครื่องบรรณาการมาจิ้มก้อง ครั้นถึงเมืองหลวงแล้วขุนนางเจ้าพนักงานก็นำเครื่องบรรณาการมาถวายยอมเป็นเมืองขึ้นแก่พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้เก้าเมือง เมื่อพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ได้เสวยราชสมบัตินั้น พระองค์ได้ตั้งจูเฮ้าผู้รักษาเมืองไปรักษาหัวเมืองอีกหลายเมือง รวมหัวเมืองเก่าหัวเมืองใหม่เป็นแปดสิบเอ็ดหัวเมือง ก็เรียบร้อยเป็นปกติดีเหมือนดังก่อน ครั้นอยู่มาพวกชาวเมืองกีวหลีซึ่งตั้งอยู่จอกกอก เที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อยได้หลายตำบลมีทแกล้วทหารเป็นอันมาก มีจิตกำเริบจะยกกองทัพมาตีเมืองพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ขุนนางนายด่านมีใบบอกแจ้งความมายังเจ้าพนักงานให้ทูลพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ๆ ได้ทรงทราบแล้ว จึงตรัสถามขุนนางว่า พวกกีวหลีนี้เป็นเชื้อวงศ์ใด ชำนาญในการสงครามอยู่หรือประการใด เกาเหลงขุนนางผู้ใหญ่ซึ่งเป็นบุตรพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ทูลว่า พวกกีวหลีนี้เป็นเชื้อพระวงศ์พระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้ มีพี่น้องเก้าคนร่วมบิดามารดาเดียวกัน พี่ชายที่หนึ่งชื่อหลีทำหน้าขาวสูงหกศอกหกนิ้ว คนที่สองชื่อหลีกือหน้าดำสูงเจ็ดศอกคืบ คนที่สามชื่อหลีลอกหน้าเขียวครามสูงหกศอกคืบเก้านิ้ว คนที่สี่ชื่อหลีบุนหน้าเขียวสูงหกศอกหกนิ้ว คนที่ห้าชื่อหลีเฉียมหน้าเหลืองสูงหกศอกหกนิ้ว คนที่หกชื่อหลีบู๊หน้าขาวสูงหกศอกหกนิ้ว คนที่เจ็ดชื่อหลีโพหน้าแดงสูงหกศอกหกนิ้ว คนที่แปดชื่อหลีฮูหน้าขาวสูงหกศอกหกนิ้ว คนที่เก้าชื่อหลีปิดหน้าแดงสูงหกศอกหกนิ้วชำนาญในการสงครามและเพลงอาวุธต่าง ๆ ใช้เครื่องอาวุธนั้นก็ต่าง ๆ มีทั้งฝีมือและกำลังคนเดียวสู้ได้ถึงหมื่นคน แล้วถือตัวว่าเป็นเชื้อกษัตริย์ ไม่มีผู้ใดจะทัดทานห้ามปรามได้ จึงซ่องสุมผู้คนได้มาก เที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อยได้หลายเมือง มีใจกำเริบจะยกมาตีเมืองชิงเอาสมบัติของพระองค์ พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ได้ทรงฟังเกาเหลงขุนนางผู้ใหญ่ทูลดังนั้นจึงตรัสว่า เราก็ได้ตั้งจูเฮ้าเจ้าเมืองให้ไปอยู่รอบอาณาเขตแล้ว เหตุใดจึงพากันนิ่งไว้ละให้พวกกีวหลีกำเริบขึ้นถึงเพียงนี้ เกาเหลงจึงทูลว่า แต่ก่อนบ้านเมืองเรียบร้อย ราษฎรมีความสุขมิได้เกิดศึกมาช้านานแล้ว จูเฮ้าทั้งหลายจึงมิได้ร่ำเรียนศึกษาให้ชำนาญในการสงครามท่วงทีที่จะกระทำศึกรบพุ่งนั้นก็หาได้รู้ไม่ ครั้นมาคราวนี้ทราบข่าวว่าพวกกีวหลีมีกำลังมาก พวกจูเฮ้าก็ต้องร่ำเรียนฝึกสอนให้ชำนิชำนาญในการศึกสงครามอยู่เอง บัดนี้ข้าพเจ้าทราบว่าจูเฮ้าทั้งหลายต่างคนต่างตกใจกลัวจะเสียบ้านเมือง จึงตระเตรียมทหารไปรักษาหน้าที่เขตแดนบ้านเมืองของตัวไว้ให้มั่นคงก่อน ต่อเมื่อใดได้โอกาสของพระองค์แล้ว จึงจะคิดไปกำจัดพวกกีวหลี ประการหนึ่งพวกจูเฮ้าทั้งหลาย ซึ่งจะยกกองทัพออกปราบปรามพวกกีวหลีแต่ลำพังปัญญาและฝีมือตัวเองนั้น ก็เห็นจะต้านทานกำลังและฝีมือและปัญญาพวกกีวหลีไม่ได้ พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระวิตกเป็นอันมาก มีคำพังเพยว่า นักปราชญ์คนหนึ่งชื่อจีวแซ่อึนกล่าวว่า ธรรมดาเป็นกษัตริย์ตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว ก็แผ่อาณาเขตกว้างขวางด้วยอำนาจออกไปได้มาก ราษฎรและหัวเมืองทั้งหลายซึ่งเป็นเมืองขึ้นอยู่แต่ก่อนก็ดี และมิได้เคยขึ้นนั้นก็ดี จะมีใจยินดีสามิภักดิ์รักใคร่มิได้ย่ำยีทรยศเป็นกบฏประทุษร้ายให้ได้ความเดือดร้อน แต่พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้นี้ พระองค์ตั้งอยู่ในยุติธรรม ซึ่งชาวเมืองกีวหลีเที่ยวรบกวนข่มเหงราษฎรครั้งนี้ก็เป็นธรรมดาของโลก สิ้นคำพังเพยแต่เท่านี้
พระเจ้ากีมเต๊กอ๋องฮ่องเต้จึงตรัสแก่เกาเหลงว่า พวกกีวหลีพากันกำเริบขึ้นนั้น เพราะพวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองฝ่ายเราเพิกเฉยเสีย ท่านจะคิดอ่านประการใด เกาเหลงจึงทูลว่าข้าพเจ้าคิดเห็นว่า พวกกีวหลีนี้เป็นคนชำนาญในการพิชัยสงคราม แล้วก็มีกำลังและสติปัญญามาก ซึ่งพระองค์จะตรัสสั่งให้พวกจูเฮ้าแต่เมืองหนึ่งสองเมืองไปปราบปรามพวกกีวหลีนั้นเห็นจะไม่ได้ชัยชนะ ข้าพเจ้าจะขอรับอาสาเป็นแม่ทัพไปกำจัดพวกกีวหลี จะขอจูเฮ้าที่เมืองใกล้เคียงเขตแดนกีวหลีไปช่วยข้าพเจ้าสักเก้าหัวเมือง จะได้ฝึกหัดให้ชำนาญตั้งค่ายในกระบวนทัพศึกจึงจะเอาชัยชนะพวกกีวหลีได้ พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ได้ทรงฟังเกาเหลงทูลดังนั้นก็โปรดให้เกาเหลงเป็นแม่ทัพแล้วตรัสว่า ซึ่งท่านขอจูเฮ้าเก้าเมืองไปช่วยนั้น ท่านจะเลือกเอาจูเฮ้าเมืองไหนไปด้วยก็ตามใจเถิด แต่ให้รีบยกไปปราบปรามพวกกีวหลีโดยเร็ว เกาเหลงทราบดังนั้นแล้วก็คำนับลาไปยังที่อยู่ จึงให้มีหนังสือบอกออกไปเกณฑ์จูเฮ้าเจ้าเมืองเก้าเมือง คือชื่อเกียงเลียดเป็นบุตรตี่หลีเชื้อพระวงศ์พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่อเกียงเหงาเป็นบุตรตี่เชงเชื้อพระวงศ์พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่ออ้วงเจ่งเป็นบุตรตี่หงีเชื้อพระวงศ์พระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่อเตี้ยวกีมเชื้อพระวงศ์พระเจ้านางหนึ่งออลีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่อเพงตี้เป็นบุตรเปกฮองสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าท้ายเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อกวนเตาเป็นบุตรบู๊ฮ่วยสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้านางหนึ่งออสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่ออวงเลียดอยู่ในวงศ์อิวเซาสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่อหิ้มโงยอยู่ในวงศ์ไต้ตุนสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้ายีนอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง ชื่อหิ้มถังเกิดในวงศ์ชื่อมีนสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง รวมเก้าหัวเมือง ให้คุมพลทหารเมืองละสามหมื่น ยกมาให้พร้อมกันที่เมืองหลวงก่อน รวมทหารเก้าหัวเมืองเป็นทหารยี่สิบเจ็ดหมื่น ครั้นเกณฑ์ได้หัวเมืองทั้งเก้าเสร็จแล้วเกาเหลงก็เข้าไปทูลพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ว่า บัดนี้ข้าพเจ้าเกณฑ์พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งเก้าและจัดแจงพลทหารพร้อมแล้ว พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นทรงยินดีจึงตรัสว่า ถ้าได้พิชัยฤกษ์เวลาใด ขอเชิญท่านจงยกไปเวลานั้นเถิด ประการหนึ่งท่านยกไปครั้งนี้ ขอให้มีชัยชนะแก่พวกกีวหลีซึ่งคิดประทุษร้าย ขอให้ท่านเสียงเต้ ๆ คือพระอิศวรประสิทธิ์ให้แก่ท่านเถิด เกาเหลงคำนับรับพระพรแล้วทูลลาออกมาจัดพลทแกล้วทหารนายทัพนายกองพร้อมเสร็จ จึงสั่งให้จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งเก้า คุมพลทหารเมืองละสามหมื่นยกไปให้พร้อมกันทั้งเก้าเมืองไปเมืองละทาง แล้วเกาเหลงแม่ทัพก็คุมพลทหารสามหมื่นยกตามไปยังทางอีกหกสิบลี้คือพันเส้นจะถึงเมืองจอกกอก ๆ นี้ต่อลงมาครั้งแผ่นดินสามก๊กเรียกว่าเมืองเสฉวน จึงสั่งให้จูเฮ้าทั้งเก้าเมืองให้หยุดกองทัพตั้งค่ายลงไว้ที่นั่น คอยดูท่วงทีหลีทำกับพี่น้องหลีทำจะคิดกระทำประการใด
ฝ่ายหลีทำนั่งพูดอยู่กับน้องชายแปดคนว่าทุกวันนี้ไม่มีผู้ใดที่จะต้านทานฝีมือเราได้ แล้วชวนกันเสพย์สุราพูดจากันตามสบาย
๒๗
ขณะนั้นพอม้าใช้แจ้งความว่าพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ให้เกาเหลงเป็นแม่ทัพ พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองยกพลทหารมาเป็นอันมากตั้งค่ายอยู่ริมเขตแดน ขอท่านจงคิดอ่านตระเตรียมพลทหารไปสู้รบกับเกาเหลง หลีทำได้ฟังดังนั้นจึงว่าแก่น้องชายทั้งแปดว่า เราคิดจะยกกองทัพไปตีเมืองกิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ก็ยังไม่ทันจะยกไป กิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ให้เกาเหลงเป็นแม่ทัพ คุมพวกจูเฮ้ากับพลทหารยกมาตีเมืองเรา กิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้มีเมืองขึ้นถึงแปดสิบเอ็ดหัวเมือง และจูเฮ้าซึ่งยกมานี้จะเป็นจูเฮ้าเมืองใดก็ยังไม่ทราบ จะมีฝีมือและสติปัญญาความคิดอย่างไรเราก็ยังไม่รู้ ถ้าเรารู้แล้วก็จะได้คิดอ่านต่อสู้ให้ถูกต้องตามฝีมือและสติปัญญาพวกจูเฮ้าได้ หลีลอกน้องชายที่สามจึงว่า จูเฮ้ายกมาครั้งนี้ท่านอย่าได้มีความวิตกเลย ซึ่งจะมาต้านทานฝีมือเราพี่น้องเห็นจะสู้เราไม่ได้ หลีทำว่าเกาเหลงกับพวกจูเฮ้ายกมากระทำศึกครั้งนี้เป็นศึกใหญ่เราจะประมาทมิได้ ด้วยเรากระทำสงครามมาแต่ก่อน ๆ นั้นก็เป็นแต่ไปตีบ้านเล็กเมืองน้อย ไม่เหมือนข้าศึกครั้งนี้ จะต้องช่วยกันตรึกตรองให้จงดี หลีลอกจึงว่ากับพี่น้องเก้าคน จะยกกองทัพไปตั้งมั่นอยู่ที่ตำบลพรมแดนของเรา แล้วข้าพเจ้าจะคิดตั้งค่ายเป็นกลสลับกัน กลนั้นเรียกว่าชิดแฉตี้นแปลว่าดาวเจ็ดดวง เป็นค่ายเจ็ดค่าย แล้วให้หลีฮูน้องที่แปด หลีปิดน้องที่เก้าไปตั้งค่ายกางปีกกาปิดไว้อีกสองค่ายรวมกันเก้าค่าย เรียกว่า กิ๋วเกงปักข่วยตี้น แปลว่าค่ายแปดทิศ ถ้ากองทัพเกาเหลงยกมาถึง ให้ทแกล้วทหารออกท้าทายว่ากล่าวเป็นข้อหยาบช้าต่าง ๆ ให้พวกเกาเหลงมีใจโกรธก็คงตีค่ายเจ็ดค่ายก่อน เราจึงขับทหารค่ายปีกกาสองค่ายยกเข้าตีกระหนาบตัดกลางกองทัพเกาเหลงให้แตกเป็นสองตอน แล้วให้ทหารเจ็ดค่ายยกอ้อมหลังออกมาช่วยระดมตีให้พร้อมกัน ถ้าทหารเก้าค่ายเข้ากลุ้มรุมกันรบให้เต็มกำลังก็จะได้ชัยชนะโดยง่าย หลีทำก็เห็นชอบด้วย จึงสั่งหลีลอกกับน้องชายทั้งเจ็ดให้ไปตั้งค่ายตามคำหลีลอก
ฝ่ายเกาเหลงแม่ทัพกับจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งเก้าตั้งค่ายมั่นลงไว้แล้ว เจ้าเมืองทั้งเก้าจึงพูดกันว่า เรายกทัพมาครั้งนี้พวกกีวหลีจะรู้หรือยังไม่รู้ประการใดก็ยังไม่แจ้ง ถ้าหากว่าพวกกีวหลีรู้ความแล้ว จะพากันมาสามิภักดิ์กับเราโดยดี ก็จะไม่ต้องสู้รบกันให้ได้ความเหน็ดเหนื่อยแก่พวกพลทหารของเรา เกาเหลงแม่ทัพใหญ่จึงว่า พวกกีวหลีพี่น้องทั้งเก้าคนนี้ เขาถือตัวอยู่ว่าชำนิชำนาญในการสงคราม และมีกำลังและสติปัญญามาก อีกประการหนึ่งในกระบวนเพลงอาวุธต่าง ๆ ก็ว่องไว มิได้กลัวเกรงผู้ใด ด้วยคิดทะนงตัวผู้ใดไม่อาจสามารถที่จะต้านทานฝีมือและกำลังสติปัญญาได้ ถึงมาตรว่ารู้ความชัดว่าเรายกกองทัพมาถึงตำบลนี้เป็นอันมาก ไหนเลยพวกชาวเมืองกีวหลีจะเป็นใจง่าย ๆ ถึงพวกกีวหลีมีทหารน้อยก็คงจะตั้งค่ายมั่นขึ้นอยู่ ถึงไม่ยกมาต่อสู้ก็คงจะไม่สามิภักดิ์แก่เรา จำจะต้องสู้รบกันเป็นศึกใหญ่ให้เห็นกำลังและฝีมือสติปัญญาพวกเราบ้างสักครั้งหนึ่ง ถึงไม่ถึงแก่ชีวิตก็จะคิดระอาอิดโรยลงทุกที ด้วยทหารพวกกีวหลีน้อยกว่าทหารเรา เห็นจะต้านทานทนทหารเราไม่ได้เป็นแน่ จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งเก้าจึงถามเกาเหลงว่า พวกกีวหลีนั้นโดยรู้ว่าเรายกกองทัพมาถึงตำบลนี้แล้ว และจะมิได้ออกมาสามิภักดิ์โดยดี ก็จะคิดตั้งค่ายขึงนิ่งอยู่ดังว่าหรือ ๆ จะมีกลอุบายคิดอ่านประการใดที่ในค่ายบ้าง ขอท่านแม่ทัพได้บอกให้ข้าพเจ้าทราบ เกาเหลงจึงบอกแก่จูเฮ้าทั้งเก้าเมืองว่า พวกกีวหลีชำนาญตั้งค่ายเรียกว่าชิดแฉตี้น ๆ นั้นสลับเกี่ยวกันทั้งเจ็ดค่าย ถ้าผู้ใดไม่ศึกษาให้รู้พิชัยสงครามแล้วก็เสียทีแก่พวกกีวหลี พอหลีทำยกกองทัพออกมาตั้งค่ายมั่นลงอยู่ที่เขตแดน เกาเหลงแม่ทัพจึงพูดกับจูเฮ้าทั้งเก้าเมืองว่า เราจะต้องไปดูให้เห็นว่าพวกกีวหลีตั้งค่ายอย่างไรให้แน่นอนก่อน แล้วจึงจะบอกให้ท่านรู้ต่อภายหลัง ครั้นพูดจาปรึกษากันแล้ว รุ่งขึ้นเวลาเช้าเกาเหลงก็พาพวกจูเฮ้าและนายทัพนายกองไปดูเห็นค่ายเจ็ดค่ายตั้งสลับเกี่ยวกันแล้วมีค่ายปีกกาอีกสองค่าย เกาเหลงแม่ทัพใหญ่เห็นทัพกีวหลีตั้งดังนั้นก็ตบมือหัวเราะ พวกจูเฮ้าจึงถามว่าท่านหัวเราะด้วยเหตุอันใด เกาเหลงจึงบอกแก่จูเฮ้าและนายทัพนายกองว่า พวกกีวหลีตั้งค่ายชิดแฉตี้นมีแต่ค่ายเปิดหามีค่ายปิดไม่ ถ้าเรายกเข้าตีค่ายเจ็ดค่ายก่อน และค่ายปีกกาสองค่ายก็จะยกเข้าตีตัดกองทัพเราให้แตกเป็นสองตอน ค่ายเจ็ดค่ายก็จะเข้าระดมรบแก่เรา เห็นว่ากีวหลีตั้งค่ายเป็นกลชิดแฉตี้นนั้นเราอย่าเพิ่งเข้ารบก่อน ต้องตั้งค่ายมั่นช้าไว้สักสิบวัน คอยดูให้พวกกีวหลีเข้ารบเราก่อน ด้วยพวกกีวหลีพี่น้องเก้าคนนั้นมีความคิดต่าง ๆ กัน
หลีทำพี่ชายใหญ่พูดกับน้องชายทั้งแปดคนว่า เกาเหลงกับพวกจูเฮ้าคุมทหารยกมาพักทัพอยู่ช้าหลายเวลาแล้วก็หาเห็นจัดทหารออกรบไม่ เราพากันขึ้นม้านำทหารออกไปนอกค่าย ถ้าพบเกาเหลงแล้วเห็นควรรบก็ต้องรบกัน ปรึกษากับน้องแปดคนแล้วก็พากันขึ้นม้าเดินออกไปที่ตำบลตั้งค่ายของเกาเหลง เห็นเกาเหลงขี่ม้ายืนอยู่กับพวกจูเฮ้า หลีทำจึงว่าแก่เกาเหลงและพวกจูเฮ้าว่าเจ้าไม่รักษาเขตแดนของตัว พากันทะนงใจหมิ่นประมาทบังอาจยกกองทัพล่วงเขตแดนเราเข้ามาดังนี้ พวกเจ้ามีความผิดหรือไม่ จูเฮ้าเจ้าเมืองผู้หนึ่งชื่อเกียงเลียดจึงตอบว่า พวกเจ้ามีใจกำเริบซ่องสุมผู้คนเที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อยทำการดังโจรป่า ราษฎรได้ความเดือดร้อนเป็นอันมาก จนทราบถึงพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ๆ รับสั่งให้เรายกมาปราบปรามให้ราบคาบ เจ้ายังมาพูดจาล่วงเกินแก่เราหารู้ว่าจะถึงแก่ความตายไม่ ไปเสียให้พ้นแผ่นดินเถิด หลีทำจึงตอบว่าเรานี้ไม่อาศัยแผ่นดินของผู้ใด ต่างคนต่างก็ตั้งตัวเป็นเจ้าแผ่นดินอยู่เหมือนกันจะว่าเป็นแผ่นดินของใครก็ไม่ได้ ใครมาสร้างขึ้นให้ ซึ่งพวกเจ้าพากันยกกองทัพล่วงเข้ามาในเขตแดนเรานั้น เห็นจะตายในคราวนี้เป็นแน่ เกาเหลงได้ฟังดังนั้นก็โกรธตวาดด้วยเสียงอันดังตอบว่า มึงเป็นพวกโจรอย่าพูดให้เหลิงเจิ้งนัก ธรรมดาจะเป็นกษัตริย์ก็ย่อมมีขุนนางทั้งปวงยกขึ้นแล้ว จึงจะเป็นฮ่องเต้ได้ นี่มึงนึกจะเป็นฮ่องเต้เอง ไหนเลยพวกจูเฮ้าทั้งแปดทิศที่เขาจะยอมให้มึงเป็นฮ่องเต้นั้นอย่าคิดเลย หลีทำตอบว่าอย่าพูดให้เสียเวลาใครดีก็มารบกันเถิด ถ้าพวกเจ้ากลัวฝีมือเราแล้วก็ให้พากันเลิกทัพกลับไปเสียโดยเร็ว ว่าแล้วก็ชักม้าทำทีล่าถอยจะให้เกาเหลงกับพวกจูเฮ้าไล่ติดตามไป
ฝ่ายจูเฮ้าได้ฟังพวกหลีทำว่าดังนั้นก็โกรธ จะขับม้าไล่ติดตามไป เกาเหลงแม่ทัพใหญ่จึงห้ามไว้ว่าหลีทำออกมาว่ากล่าวท้าทายเราทั้งนี้ แล้วทำทีชักม้าล่าถอยไปนั้นเป็นกลอุบายสติปัญญาพวกหลีทำ ปรารถนาจะให้พวกเรามีความโกรธไล่ติดตามก็จะเสียทีแก่พวกหลีทำ ท่านทั้งหลายจงงดไว้อย่าไล่ถลำเข้าไป จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายก็เชื่อฟังคำเกาเหลง มิได้มีผู้ใดไล่ติดตามพวกหลีทำไป
ฝ่ายหลีทำเมื่อมิได้เห็นพวกเกาเหลงไล่ติดตามมาก็พาทหารกลับเข้าในค่าย จึงว่าแก่น้องชายทั้งแปดว่า เราออกไปว่ากล่าวท้าทายหมายจะให้เกาเหลงและพวกจูเฮ้ามีความโกรธจะได้ไล่รบเราเข้ามา บัดนี้เกาเหลงกับพวกจูเฮ้านิ่งอยู่ฉะนี้ เห็นจะรู้ในกลอุบายของเราเป็นมั่นคง หลีฮูหลีปิดน้องชายจึงว่า ข้าศึกล่วงเข้ามาถึงเขตแดนจะนิ่งไว้ให้เขาเข้ารบก่อนนั้น หัวเมืองซึ่งอยู่ใกล้เคียงและทแกล้วทหารฝ่ายเราก็จะหมิ่นประมาทได้ ข้าพเจ้าพี่น้องทั้งสองจะขอออกไปรบก่อน โดยข้าศึกจะฟันตายก็ไม่อายแก่คนทั้งปวง ข้าพเจ้าพี่น้องสองคนถ้าเสียทีแก่ข้าศึกแล้วพี่จงออกรบต่อภายหลัง หลีทำกับน้องชายทั้งหกก็ยอมตามคำน้องทั้งสอง แล้วหลีฮูหลีปิดก็คำนับลาพี่ชายคุมพลทหารออกไปรบด้วยเกาเหลง ๆ จึงให้จูเฮ้าแปดนายคุมทหารออกไปรบด้วยหลีฮูหลีปิดแต่ให้แยกกันเป็นสองกอง ครั้นบังคับจูเฮ้าทั้งแปดแล้ว เกาเหลงแม่ทัพกับเกียงเลียดจูเฮ้าหนึ่งนั้นคอยดูอยู่ว่าจูเฮ้าทั้งแปดรบติดพันด้วยข้าศึกแล้ว ถ้าได้ท่วงทีจึงจะยกไปตีค่ายเจ็ดค่ายของหลีทำ
ฝ่ายหลีทำพี่น้องซึ่งอยู่ในค่าย เผลอประมาทตัวอยู่ว่าหลีฮูหลีปิดน้องชายไปรบอยู่แล้วก็เพิกเฉยเสียไม่ตระเตรียมทแกล้วทหารไว้ให้มั่นคง ครั้นเกาเหลงเห็นค่ายของหลีทำระส่ำระสายไม่เป็นปกติ ก็สั่งเกียงเลียดจูเฮ้าว่า ท่านยกทหารเข้าหักตีต้อนกลางลงไปรบถึงค่ายท้าย ข้าพเจ้าจะตีหักค่ายหน้ารบมาถึงค่ายกลาง เกาเหลงแม่ทัพสั่งเกียงเลียดจูเฮ้าแล้ว สองนายก็ยกแยกทัพกันไปคนละทาง ครั้นถึงริมค่ายก็ขับพลทหารตีรบตะลุมบอน ไล่ฆ่าฟันทหารชาวเมืองกีวหลีล้มตาย หลีทำเห็นค่ายหน้าค่ายกลางค่ายหลังพลทหารตายเป็นอันมากก็พากันหนีเข้าเมือง
ฝ่ายหลีฮูหลีปิดกำลังรบกันอยู่ เห็นพี่ชายทั้งเจ็ดพาทหารแตกตื่นหนีเข้าเมือง ก็ล่าทัพกลับตามไปแล้วให้ปิดประตูเมือง เกาเหลงนั้นก็พาทหารไล่ติดตามไปตั้งค่ายล้อมเมืองไว้ แล้วให้ทหารร้องด่าว่าท้าทายพวกหลีทำ คิดจะให้พวกหลีทำมีความโกรธจะได้ออกรบ น้องชายเห็นดังนั้นจะออกรบ หลีทำจึงห้ามน้องชายทั้งแปดว่า การทำศึกสงครามกันนั้นจะแพ้และชนะก็มีเป็นธรรมดา พวกเจ้าพากันระวังรักษาหน้าที่ไว้ให้มั่นคงก่อนอย่าเพิ่งรบเลย คอยให้ได้ท่วงทีแล้วจึงค่อยออกรบ หลีฮูหลีปิดว่าเพราะเรามีความประมาทข้าศึกจึงได้เสียทีแตกมาครั้งนี้ และบัดนี้ข้าพเจ้าเห็นว่าเกาเหลงยกมาแต่เมืองไกล จะมีเสบียงอาหารโดยมากก็แต่เพียงครึ่งปี ถ้าโดยน้อยก็มีสักสามเดือน เกาเหลงคงจะคิดด่วนรบเราโดยเร็วเป็นแน่ ที่ไหนจะรอช้าไว้คงจะคิดตั้งความเพียรมีกลอุบายต่าง ๆ รบกับเราให้เห็นฝีมือ ควรที่เราจะให้คนไปสอดแนมดูให้เว่าพวกเกาเหลงจะสิ้นเสบียงอาหารลงเมื่อไร กับจะให้รู้ว่าจะเลิกทัพกลับไปเมื่อใด เราจึงจะยกกองทัพออกไปตีเป็นสี่ด้าน เข้าตะลุมบอนตีให้พร้อมกันทั้งสี่ทิศ หลีทำพี่ชายใหญ่ได้ฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงสั่งให้ทหารระวังรักษาหน้าที่เชิงเทินไว้ให้มั่นคงมิให้ออกรบประมาณเดือนเศษ
๒๘
ฝ่ายพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งเก้าตั้งแต่รบกับหลีฮูหลีปิด แล้วหลีฮูหลีปิดกับพี่ชายทั้งเจ็ดคนพาทหารหนีเข้าเมืองแล้วปิดประตูไว้แน่นหนา ก็พากันตั้งค่ายล้อมเมืองเข้าไว้ใกล้กำแพงเมืองได้เดือนเศษแล้ว ก็มิได้เห็นพวกหลีทำออกมารบ จึงปรึกษาเกาเหลงแม่ทัพว่า พวกหลีทำไม่ออกรบกับเรานิ่งอยู่ดังนี้ประมาณเดือนเศษแล้ว พวกหลีทำจะคิดกลอุบายอย่างไรก็ไม่รู้ ท่านผู้มีปัญญาจะคิดอ่านประการใดขอให้ข้าพเจ้าทราบด้วย เกาเหลงแม่ทัพได้ฟังดังนั้นก็หัวเราะแล้วจึงบอกว่า ตั้งแต่พวกหลีทำคิดกบฏเที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อย ได้เสบียงอาหารมาเป็นอันมาก พอกำลังทแกล้วทหารจะกินอยู่ได้สี่ปีห้าปี เมื่อรบกับเราเสียทีหนีเข้าเมืองไปวันนั้น ก็ไปรักษาเสบียงอาหารไว้ แล้วประมาทใจว่าเรายกมาแต่ไกลจะมีเสบียงอาหารอย่างมากก็สักครึ่งปี อย่างน้อยก็สักสามเดือนที่ไหนจะล้อมเมืองอยู่ช้าได้ พอสิ้นเสบียงอาหารพวกเราก็คงจะเลิกทัพกลับไป แล้วจึงจะคิดยกออกมาตามตีเราต่อภายหลัง พวกหลีทำคิดกลอุบายอย่างนี้เป็นแน่จึงได้นิ่ง พวกจูเฮ้าทั้งหลายได้ฟังดังนั้นก็ตกใจ จึงว่าเราล่วงเขตแดนเข้ามาล้อมเมืองเขาไว้ดังนี้ ก็เห็นจะต้องด้วยความคิดเขาเป็นมั่นคง ท่านจะคิดประการใด เกาเหลงแม่ทัพใหญ่จึงว่าวิสัยทำศึกสงครามนั้นก็อาศัยปัญญาเป็นใหญ่ ท่านทั้งหลายอย่าได้มีความวิตกเลย ด้วยเราคิดเห็นอยู่ว่าพวกกีวหลีนี้เป็นคนมีแต่ฝีมือและกำลังฝ่ายเดียว หาสู้มีสติปัญญามากนักไม่ แต่ทะนงใจอยู่ด้วยชำนาญตั้งค่ายชิดแฉตี้น ครั้นออกรบแก่เราวันนั้นก็แพ้รู้เสียทีแล้วจึงได้หนีเราเข้าเมือง ตรึกตรองจะคอยตีเราเมื่อหมดเสบียงอาหาร ซึ่งจะเข้าตีเมืองจอกกอกครั้งนี้เราคิดเห็นอุบายอย่างหนึ่งแล้ว ท่านจงสั่งให้ทหารจัดหาเกาทัณฑ์และพลุไฟมาให้แก่เราสิ่งละหมื่นให้ได้ในสองวันจงทุกเมือง พวกจูเฮ้าก็ให้ทหารไปจัดหาธนูเกาทัณฑ์พลุไฟมาให้เกาเหลงแม่ทัพครบจำนวนตามสั่ง แล้วเกาเหลงจึงว่าแก่พวกจูเฮ้าว่า เวลากลางวันเราจะให้เข้าตีเมืองจอกกอกให้ระดมพร้อมกันเป็นสามารถจนถึงเวลาค่ำ ถ้าเห็นว่าไม่ได้ชัยชนะแล้วจึงค่อยผ่อนกันล่าทัพกลับไปตั้งอยู่ที่เขามกลักซัวเป็นเขตแดนของเรา แล้วเกาเหลงทัพให้จัดทหารเป็นกองซุ่มกองซ่อนอีกสองกอง ให้ไปซุ่มสกัดทางอยู่ในป่าซึ่งจะล่าทัพไปนั้น ถ้าหลีทำรู้ว่าเราหมดเสบียงอาหารและพากันเลิกทัพกลับไป และจะยกกองทัพติดตามเราไปนั้น ก็ให้ทหารสองกองซึ่งซุ่มอยู่นั้นจุดพลุไฟสัญญาณเป็นสำคัญ จะได้ยกกองทัพกลับมารบด้วยหลีทำ ถ้าหลีทำไม่ยกติดตามเราไปแล้ว ก็ให้ทหารซึ่งซุ่มอยู่นั้นยกตามเราไป ครั้นเกาเหลงแม่ทัพใหญ่กำชับสั่งจูเฮ้าทั้งหลายและนายทัพนายกองทแกล้วทหารพร้อมแล้ว พวกจูเฮ้าและนายทัพนายกองได้ฟังคำสั่งดังนั้น รุ่งขึ้นเวลาเช้าก็พากันคุมทหารเข้าตีเมืองจอกกอกพร้อมกันเป็นสามารถ พวกหลีทำก็ให้ทหารรักษาหน้าที่เชิงเทินไว้ให้มั่นคงพวกหนึ่ง แต่พวกที่อยู่ชั้นนอกนั้นหลีทำสั่งให้ออกรบ ทหารทั้งสองฝ่ายสู้รบกันเป็นสามารถ แต่พวกหลีทำนั้นสู้รบอยู่แต่หน้าที่และเชิงเทินหอรบข้างนอก มิได้เปิดประตูเมืองจนเวลาค่ำ เกาเหลงกับพวกจูเฮ้าเห็นว่าจะเอาชัยชนะพวกหลีทำมิได้แล้ว ก็ค่อยผ่อนล่าทัพกลับไปตั้งอยู่ในเขตแดนตามคำเกาเหลงสั่ง ไปสมทบประจบกันอยู่ที่ตำบลเขามกลักซัวถ้วนทุกกอง
ฝ่ายทหารทั้งสองกอง ซึ่งเกาเหลงแม่ทัพจัดให้ซุ่มสกัดทางอยู่นั้น ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้ามิได้เห็นกองทัพหลีทำยกติดตามมาก็พากันยกกองทัพตามไปเหมือนคำเกาเหลงสั่ง
ฝ่ายหลีทำ ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้ายังไม่รู้ในท่วงที ก็จัดทหารเพิ่มเติมรักษาหน้าที่เชิงเทินเมืองคอยสู้รบกองทัพเกาเหลง ก็มิได้เห็นกองทัพพวกเกาเหลงยกเข้าตี พวกกีวหลีจึงปรึกษาแก่หลีทำพี่ชายใหญ่ว่า เวลาวันนี้เกาเหลงไม่ยกเข้าตีเมืองเรา จะเห็นอย่างไรข้าพเจ้าสงสัยนัก หลีบุนผู้น้องจึงว่า เกาเหลงเป็นคนมีสติปัญญา ซึ่งเกาเหลงไม่เข้ามารบเราอีกนั้นเห็นจะมีกลอุบายเป็นมั่นคง ถ้าเกาเหลงไม่เข้ามารบเราเวลากลางวัน ๆ นี้ คงจะเข้ารบเราเวลากลางคืน พวกเราจงอย่าได้มีความประมาทเลย จงช่วยกันตรวจตรารักษาหน้าที่เชิงเทินไว้ให้แน่นหนา หลีบู๊น้องจึงว่า เวลาค่ำวันนี้ถ้าพวกเกาเหลงมิได้มารบเราแล้ว ก็เห็นจะเลิกทัพกลับไป การจะเป็นประการใดจะได้รู้ในเวลาพรุ่งนี้ ครั้นปรึกษากันแล้ว ขณะนั้นพอม้าใช้คนสืบการเข้ามาแจ้งความว่า เวลาคืนวานนี้ได้ยินเสียงตีเกราะเคาะไม้ที่ในค่ายพวกเกาเหลง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าเห็นมีควันไฟอยู่ทุกค่าย จะเป็นกลอุบายประการใดข้าพเจ้ามิได้ทราบ หลีกือจึงว่าพวกเกาเหลงมีเสบียงอาหารน้อย เห็นจะสิ้นเสบียงอาหารลงจึงเลิกทัพกลับไป หลีเฉียมจึงว่าเกาเหลงเป็นคนมีสติปัญญามาก ทำการสิ่งใดก็มิได้สะเพร่าอย่างหยาบ ครั้นเรานิ่งเฉยอยู่มิได้ยกออกไปต่อสู้ จึงคิดกลอุบายล่อลวงจะให้เรายกกองทัพออกไปรบพุ่ง หรือจะเป็นเหตุประการใดเราก็มิได้รู้แจ่มแจ้ง จะต้องให้ทหารไปสอดแนมตรวจตราดูให้รู้กลอุบายเกาเหลงก่อนจึงได้ หลีบู๊ว่าข้าพเจ้าขออาสาไปตรวจตราดูเองให้รู้เหตุแน่นอน ท่านทั้งหลายอย่าได้มีความวิตกเลย หลีทำได้ฟังดังนั้นจึงว่า ถ้าเจ้าจะออกไปแล้วก็เป็นการดีนัก แต่ว่าอย่าได้มีความประมาทข้าศึก จงตรึกตรองใคร่ครวญดูการให้ละเอียดอย่าทำการระเริงไป ว่าแล้วก็ให้หลีบู๊ผู้น้องคุมทหารนายกองผู้หนึ่งกับพวกพลทหารไป หลีบู๊ก็ให้ทหารผู้ที่เป็นนายกองแต่งตัวเป็นชาวป่าเดินทางไป
ฝ่ายนายกองผู้นั้นเดินไปถึงค่าย ก็ไม่เห็นมีผู้คนอยู่ในค่ายแต่สักคนหนึ่ง จึงกลับมาแจ้งความแก่หลีบู๊ ๆ จึงพาทหารผู้นั้นไปเที่ยวดู ก็เห็นแต่ค่ายเปล่าสุมไฟไว้ จึงกลับเข้าไปแจ้งความแก่หลีทำตามที่ได้ไปตรวจดูนั้น แล้วหลีบู๊จึงว่าแก่พี่ชายทั้งแปดว่า บัดนี้เราได้ทีแล้วจงยกกองทัพติดตามไปแก้แค้นแก่เกาเหลงเถิด หลีทำจึงว่าเกาเหลงยกไปได้สองวันแล้วเห็นจะตามไม่ทัน เราอย่ายกไปให้ได้ความลำบากแก่ทแกล้วทหารเลย ว่าแล้วก็พูดจาสรรเสริญเกาเหลงว่า เกาเหลงเป็นคนมีสติปัญญามาก เมื่อจะยกกองทัพเข้ามาและจะล่าทัพไปเราก็ไม่รู้ ถ้าเกาเหลงยังมีชีวิตอยู่แล้วเราจะตีเอาเมืองหลวงนั้นเห็นจะไม่ได้ ว่าแล้วก็ให้จัดโต๊ะเลี้ยงน้องชายและทหารทั้งปวงพร้อมกัน
ฝ่ายจูเฮ้ายกกองทัพกลับไปถึงเขตแดนแล้ว ต่างคนก็คำนับลาเกาเหลงไปรักษาเมืองของตัว เกาเหลงแม่ทัพคุมทหารกลับเข้าไปเมืองหลวงเข้าเฝ้าพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ทูลว่าได้ไปทำศึกรบกับพวกชาวเมืองกีวหลีจนสิ้นเรื่องแล้ว และขัดด้วยเรื่องเสบียงอาหารจึงได้ล่าถอยมา พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้เกาเหลงและนายทัพนายกองทแกล้วทหารตามสมควร ตั้งแต่นั้นพวกกีวหลีพี่น้องก็มิได้ยกไปตีบ้านเมืองของผู้ใดเหมือนแต่ก่อน ไพร่บ้านพลเมืองก็มีความสุขขึ้นมาก
ฝ่ายกอเอียงสีอายุได้สิบห้าปีทำราชการอยู่ในพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ถ้าจะว่าการสิ่งใด ๆ ก็ถูกต้องตามธรรมเนียมประเพณี พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้โปรดปรานรักใคร่มาก ครั้นมาวันหนึ่งกอเอียงสีออกจากเฝ้ากลับไปบ้าน ครั้นถึงก็เข้าไปคำนับนางเชียงป๊อกผู้มารดา
ขณะนั้นนางเชียงป๊อกนั่งจัดด้ายเรียบเรียงเข้าฟีมทอผ้า กอเอียงสีเห็นดังนั้นคุกเข่าคำนับมารดาแล้วจึงพูดว่า มิใช่คนอื่นเป็นเชื้อแถวพระญาติพระวงศ์มีบรรดาศักดิ์อยู่ ซึ่งมารดานั่งจัดฟีมจะทอผ้าดังนี้ดูไม่สมควร เกรงว่าในวงศ์ญาติจะติเตียนข้าพเจ้าได้ว่าเป็นคนปราศจากกตัญญู ไม่ห้ามปรามมารดาให้ละการงานเลย มารดาจะได้มีความสุขมิได้ทรมานกาย นางเชียงป๊อกได้ฟังดังนั้นก็ถอนใจใหญ่ แล้วว่าเจ้าเป็นขุนนางเด็กหนุ่มยังไม่รู้จักอะไรเลย กอเอียงสีได้ฟังมารดาว่าดังนั้นรู้ว่าไม่ชอบใจ ก็เอี้ยวตัวลุกขึ้นจะไปให้พ้นจากที่นั้น นางเชียงป๊อกเห็นในกิริยาของบุตรแล้วว่าเจ้าอย่าเพิ่งไป หยุดนั่งอยู่ที่นี่ก่อน มารดาจะสอนให้เจ้าฟัง ในเมืองนี้แต่ก่อนเจ้าแผ่นดินตั้งอยู่ในยุติธรรม ประกอบด้วยความเมตตาอาณาประชาราษฎร เมื่อจะทรมานสั่งสอนราษฎรท่านก็เลือกหาชัยภูมิให้ราษฎรอยู่พอสมควรมิให้ลำบากนักมิให้สบายนัก พออยู่ทำมาหากินเลี้ยงชีวิตได้ ด้วยประสงค์จะให้ปราศจากความเกียจคร้าน และกันภัยและกันความชั่วต่าง ๆ ถ้าให้ไปอยู่ในที่เป็นสุขสบายเกินภูมิคนไปก็เป็นเหตุจะให้เกิดความเกียจคร้าน ถ้าเกียจคร้านแล้วก็จะประกอบความชั่วต่าง ๆ นัยหนึ่งเหมือนคนที่แสวงหาเงินทองมาเลี้ยงชีวิตด้วยประพฤติความค้าขายและวิชาต่าง ๆ ถ้าหาเงินทองข้าวของได้มาโดยง่ายแล้ว ก็มีความประมาทแก่ข้าวของเงินทองมักฟูมฟายใช้สอยไม่สู้จะเสียดาย แม้นทำมาหาได้โดยเหน็ดเหนื่อยลำบากยากแค้นแล้ว ก็มีความรักใคร่ในข้าวของเงินทองนั้นมากนัก ถึงจะจับจ่ายใช้สอยก็มัธยัสถ์ด้วยความเสียดายกลัวจะหมดสิ้นไป ประการหนึ่งลักษณะคนถ้าอยู่ในที่เป็นสุขสนุกสบายแล้วก็มักจะเป็นคนเกียจคร้านไป ไม่ใคร่จะประกอบการทำมาหากิน มิได้คิดถึงความลำบากยากจน มักกำเริบใจแสวงแต่การเล่นเป็นที่สนุกต่าง ๆ ถ้าดังนี้แล้วก็คงจะประกอบการชั่วมีในตัวขึ้นมากแล้ว ทุกข์และภัยก็คงถึงตัวให้ได้ความฉิบหายด้วยเหตุต่าง ๆ เพราะดังนี้ลักษณะเกิดมาเป็นคนต้องประพฤติให้สมควรแก่กำลังแห่งตน ถ้ามีความอุตส่าห์ทำมาหากินให้เกินกำลังนักก็ไม่ได้ ประการหนึ่งจะเป็นคนเกียจคร้านเอาแต่ความสุขสนุกสบายฝ่ายเดียวก็ไม่ถูก ประพฤติให้สมควรแก่กำลังแห่งตนจึงจะเรียกว่าเป็นคนดี ถ้าดีแล้วความรุ่งเรืองเจริญมีมาแล้วความสุขก็มีด้วย ลักษณะคนที่เกิดมาเดิมเมื่อจะชั่วนั้นเป็นคนเหลาะแหละก่อน ถ้าเหลาะแหละเคยตัวเข้าแล้วก็ทำการชั่วขึ้นบ้างแต่เล็กแต่น้อยก่อน ถ้าทำการชั่วเคยตัวเข้าแล้ว ความโกงเกะกะก็มีขึ้นในสันดานผู้นั้น ๆ ก็เป็นคนพาลไป ถ้ามีน้ำจิตเป็นพาลแล้ว ถึงคนที่มีปัญญาก็ยากที่จะทัดทานสั่งสอนว่ากล่าว ครั้นผู้ใดว่ากล่าวห้ามปรามมิได้แล้ว ชอบสิ่งใดก็จะทำเอาตามอำเภอใจ ถ้าดังนี้แล้วความฉิบหายก็จะมีมาถึงผู้นั้นเป็นแท้ ที่หนึ่งคือศึกษาเล่าเรียนหนังสือให้รู้การดีและชั่วต่าง ๆ ที่สองคือหากินด้วยการช่างต่าง ๆ ที่สามคือทำเรือกสวนไร่นา ที่สี่คือเป็นลูกค้า ๆ ขายใหญ่น้อย ที่ห้าคือหากินด้วยการรับจ้างบ่ายด้วยเรี่ยวแรงของตน ซึ่งจะหากินด้วยการอื่นนอกจากนี้ไปมีโดยน้อย ประการหนึ่งผู้ซึ่งเป็นนักเรียนเวลาเช้าไปสู่สำนักอาจารย์ เวลาเย็นกลับมาบ้าน ครั้นค่ำลงก็ตรึกตรองเล่าเรียนบ่นไปจนได้เวลา จนชั้นที่สุดแต่คนที่เข็ญใจไร้ทรัพย์หาเช้ากินค่ำนั้น สุดแท้แต่ว่าเวลาเช้าก็ไปสู่ที่การรับจ้าง ครั้นเวลาเย็นก็กลับมา แต่ประพฤติอุตส่าห์อย่างนั้นแล้วก็ไม่อยากหยุดในที่จะกระทำการจ้างด้วยกลัวยากจนจะอดอยาก ซึ่งมารดาว่ากล่าวสั่งสอนเจ้าทั้งนี้ ด้วยเห็นว่าเจ้ามาว่ามารดาด้วยเรื่องทอผ้า มารดาเกรงว่าเจ้าจะเป็นคนเกียจคร้านไป กอเอียงสีว่าซึ่งมารดาสั่งสอนว่ากล่าวข้าพเจ้าทั้งนี้เป็นความดีทุกอย่าง ตัวข้าพเจ้าใช่ว่าจะเป็นคนเกียจคร้านนั้นหามิได้ กอเอียงสีก็คำนับลาไปยังที่ร่ำเรียน พอได้เวลาก็เข้าไปที่เก๋งคอยเฝ้า อุตส่าห์ตั้งใจทำราชการเสมอเป็นนิจ ครั้นพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ครองราชสมบัติได้แปดสิบสี่ปี พระชันษาได้ร้อยปีก็สิ้นพระชนม์ พระญาติวงศ์และพวกขุนนางพากันเชิญพระศพพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ใส่หีบแห่ไปฝังไว้ที่เขาอุนเอี้ยงตามราชประเพณีพระศพกษัตริย์สืบมา ตั้งแต่นั้นบรรดาพระญาติวงศานุวงศ์ของพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้นั้น พวกราษฎรพากันเรียกว่าตระกูลอุนเอี้ยงสี ตามชื่อเขาที่ได้ฝังพระศพพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ไว้
๒๙
ครั้นฝังพระศพพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้เสร็จแล้ว จึงเชิญกอเอียงสีให้ครองราชสมบัติแทนพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ต่อไป ทรงพระนามว่าพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ๆ องค์นี้เดิมเป็นบุตรเชียงอี่ ๆ เป็นพระเชษฐาต่างพระชนนีของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ มารดาพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ชื่อนางเชียงป๊อกเป็นเชื้อวงศ์จอกเอียสี และเมื่อนางเชียงป๊อกจะมีครรภ์นั้น นางฝันว่าได้กลืนดวงพระจันทร์ นางมีครรภ์ได้สิบสองเดือนก็คลอดพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ๆ ยังทรงพระเยาว์อยู่นั้นเฉลียวฉลาดกว่าเด็กทั้งปวง พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ทรงพระเมตตาว่าซื่อตรงเฉลียวฉลาด พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้เมื่อจะสวรรคตนั้น จึงมอบเวนศิริราชสมบัติให้กอเอียงสี และเมื่อกอเอียงสีได้เป็นกษัตริย์ทรงพระนามว่าพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ได้ครองราชสมบัตินั้นพระชันษาได้ยี่สิบปี ซึ่งพระราชโอรสพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ทั้งสี่องค์นั้น พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ก็ชุบเลี้ยง องค์ที่หนึ่งให้นามว่าเทียนต๋องแปลว่าธาตุทอง องค์ที่สองให้นามว่าทีก๊ายแปลว่าธาตุลม องค์ที่สามให้นามว่ายินซิวแปลว่าธาตุน้ำ องค์ที่สี่ให้นามว่าฮัวฮี้แปลว่าธาตุไฟ แล้วตั้งเกาเหลงพระราชบุตรพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้ ซึ่งเป็นแม่ทัพไปตีเมืองจอกกอกครั้งก่อนนั้น ให้เรียกว่าเกาเหลงอุยโท้วแปลว่าธาตุดิน แล้วพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ตรัสว่า ท่านทั้งหลายนี้เราให้นามนั้นคือธาตุทั้งห้าเปรียบเหมือนธาตุในตัวเรา ท่านจงช่วยกันรักษาแผ่นดินและทะนุบำรุงราษฎรให้มีความสุขเถิด ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน ตั้งแต่นั้นเจ้าห้าองค์ให้ตั้งศาลาและจัดหาซินแสที่มีสติปัญญาวิชาความรู้มาสั่งสอนคนทั้งปวง ให้เล่าเรียนรู้ศิลปศาสตร์ต่าง ๆ ราษฎรมีความสุขมากขึ้นกว่าแต่ก่อน แล้วพวกขุนนางก็พากันประพฤติการยุติธรรมเป็นสุจริต พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ก็ขนานนามเมืองใหม่ให้เรียกว่าเมืองเกาเอี๋ยง บ้านเมืองก็เป็นสุขไม่มีศึกสงคราม
ฝ่ายกีวหลีพี่น้องเก้าคนซึ่งอยู่จอกกอกนั้น ครั้นเกาเหลงกับพวกจูเฮ้ายกทัพกลับไปแล้ว ก็มิได้คิดที่จะยกไปตีกิมเต๊กอ๋องเลย สงบอยู่ช้านานถึงห้าสิบปี ครั้นอยู่มาวันหนึ่งหลีทำผู้พี่ชายใหญ่จึงปรึกษาแก่น้องชายทั้งแปดว่า บัดนี้เราทราบความว่ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ตายแล้ว พวกขุนนางพากันยกกอเอียงสีวงศ์พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้สิบเจ็ดปีมาแล้ว เปลี่ยนชื่อเมืองนั้นใหม่เรียกว่าเมืองเกาเอียง บ้านเมืองเป็นสุขไม่มีศึกสงคราม แต่เกาเหลงซึ่งเป็นแม่ทัพมารบกับเรานั้นก็ชราแล้ว ทหารซึ่งจะเป็นคนดีมีฝีมืออยู่ในเมืองนั้นก็น้อย อนึ่งฝ่ายพวกเรานี้ก็ได้เป็นเชื้อสายของพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้ ได้เป็นกษัตริย์ครองสมบัติมาแต่ก่อน จำจะคิดเอาราชสมบัติของพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้นั้นคืน ถ้าได้สมความปรารถนาแล้ว เราพี่น้องจึงแบ่งเขตแดนตั้งตัวเป็นกษัตริย์ขึ้นด้วยกันทั้งเก้าคนจะไม่ดีหรือ น้องชายทั้งแปดก็เห็นชอบด้วย หลีกือว่าเมื่อครั้งก่อนเราออกรบกับจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งเก้านั้นเรามีความประมาท ไม่รู้ว่าเกาเหลงจะเป็นคนดีมีปัญญาจัดการทัพให้พวกจูเฮ้าเราจึงได้เสียที เมื่อครั้งเสียทีแก่เกาเหลงนั้นเราได้ตั้งค่ายชิดแฉตี้น ก็เป็นแต่สง่าอยู่ดังนั้น มิได้ช่วยกันรบให้เป็นสามารถ ก็ครั้งนี้ข้าพเจ้าอยากจะตั้งค่ายปัดโก๋ตี้น ๆ แปลว่ากลเลขยันต์แปดสถาน ตั้งค่ายเรียงรายพร้อมไว้แปดอย่างมีปีกกาอีกสองค่าย แต่เราจะไม่อยู่ในค่ายทั้งแปด จะยกไปตั้งอยู่ที่ค่ายปีกกาทั้งสอง ถ้าเสียทีแก่ข้าศึกแล้ว เราจึงเข้าตั้งอยู่ในค่ายแปดค่าย ค่ายปีกกาทั้งสองนั้นเราจะทำให้ใหญ่กว้างกว่าครั้งก่อน หลีทำได้ฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงเกณฑ์ทหารสามสิบหมื่นให้หลีฮูหลีปิดเป็นทัพหน้าซ้ายขวา ยกไปปราบที่จะตั้งค่าย ที่ใดเขินเป็นโขดและศิลาก็ปราบเสียให้ราบคาบ ที่ใดลุ่มเป็นห้วยหนองคลองบึงก็ทิ้งถมเสียให้เสมอเป็นอันดี อย่าให้เป็นลุ่ม ๆ ดอน ๆ ได้ ครั้นถึงเดือนสิบขึ้นค่ำหนึ่งเป็นวันฤกษ์ดี พวกกีวหลีพี่น้องก็คุมทหารสิบหมื่นยกเดินทางไป
ฝ่ายราษฎรชาวเมืองจิวเมืองกุ้ย คือเมืองใหญ่เมืองน้อยซึ่งอยู่ใกล้เคียงเมืองจอกกอกนั้น รู้ข่าวว่าพวกหลีทำพี่น้องเป็นกบฏยกกองทัพมาเป็นอันมาก คิดก่อการจะทำสงครามแก่พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้อีก ราษฎรทั้งหลายพากันแตกตื่นตกใจหนี เจ้าเมืองจิวเจ้าเมืองกุ้ยมีผู้คนน้อยก็พลอยกันตกใจหนี มีหนังสือบอกส่งไปให้ขุนนางผู้ใหญ่กราบทูลพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ขุนนางผู้ใหญ่ก็ให้เปิดหนังสือบอกออกอ่านดู ทราบความในหนังสือบอกนั้นแล้วก็รีบเข้าไปเฝ้าพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้กราบทูลว่า บัดนี้มีหนังสือบอกมาว่าพวกหลีทำพี่น้องคิดก่อการจะทำสงครามแก่เมืองหลวงอีก ยกทัพมาเป็นอันมากเกือบจะใกล้ถึงเขตแดนหัวเมืองหน้าด่านแล้ว พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ฟังขุนนางผู้ใหญ่ทูลดังนั้นจึงรีบสั่งให้หาเกาเหลง อุยโท้วเข้ามาเฝ้าแล้วตรัสว่า เมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้นั้น พวกหลีทำคิดจะชิงเอาราชสมบัติครั้งหนึ่ง ท่านก็ได้เป็นแม่ทัพคุมพวกจูเฮ้าเก้าเมืองยกกองทัพไปรบด้วยหลีทำ ๆ ก็ได้สงบเงียบมาถึงห้าสิบปี มาบัดนี้หลีทำกลับคิดการขึ้นอีกดังนี้ท่านจะคิดประการใดจึงจะกำจัดพวกหลีทำได้ เกาเหลงอุยโท้วจึงทูลว่า เมื่อหลีทำคิดทำศึกครั้งก่อนนั้นข้าพเจ้าได้ทูลพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ขอพวกจูเฮ้าเก้าเมืองไป ปรารถนาจะให้พวกเมืองจอกกอกเห็นฝีมือพวกจูเฮ้า ครั้นยกไปก็ทำไม่สำเร็จเพราะขาดเสบียงอาหาร และเมื่อข้าพเจ้ากับพวกจูเฮ้ายกไปทำศึกครั้งนั้น พวกหลีทำอายุหนุ่มมีกำลังแข็งแรงว่องไว ถึงจะทำศึกสงครามก็สมควร แต่กระนั้นก็ยังเสียทีแก่ข้าพเจ้าครั้งหนึ่ง จึงได้สงบเงียบมานานถึงห้าสิบปี จนถึงกาลพระองค์ได้เสวยราชสมบัตินี้ ข้าพเจ้าคิดเห็นว่าพวกหลีทำแก่ตัวลงกำลังก็คงถอยไม่เหมือนแต่ก่อน ที่ไหนจะอาจสามารถยกมาทำประทุษร้ายเมืองหลวง ข้าพเจ้าจึงเพิกเฉยเสียมิได้กราบทูลพระองค์ให้ยกไปปราบปรามพวกหลีทำอีก ครั้งนี้พวกหลีทำยกมาคิดประทุษร้ายจะทำสงครามต่อพระองค์อีกนั้น ข้าพเจ้าเห็นว่าพวกหลีทำมีใจเหมือนสัตว์เดรัจฉาน ไม่รู้จักประมาณในกำลังร่างกาย คิดแต่จะประทุษร้ายบุคคลผู้อื่น พระองค์อย่าได้ตกพระทัยเลย ข้าพเจ้าจะขอรับอาสาออกไปปราบปรามพวกหลีทำใหม่ แต่ข้าพเจ้าอยากจะขอพระราชโอรสของพระองค์ไปด้วยเก้าพระองค์ จะได้ทำสงครามแก่พวกหลีทำให้ปรากฏเป็นพระเกียรติยศของพระองค์สืบ ๆ ไป แล้วพระราชโอรสของพระองค์ทั้งเก้านั้น ก็ทรงพระกำลังและชำนิชำนาญในพิชัยสงคราม และชำนาญในเพลงอาวุธต่าง ๆ เห็นจะไม่เสียทีคงจะมีชัยชนะแก่ข้าศึก พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นจึงตรัสว่า บุตรของเรานั้นถึงจะมีกำลังและชำนาญในเพลงอาวุธต่าง ๆ และมีศิลปศาสตร์ในการสงครามก็ดี แต่เราไม่เห็นว่าผู้ใดจะเป็นคนมีสติปัญญาเลย วิสัยทำศึกสงครามนั้นต้องอาศัยสติปัญญาเป็นใหญ่ เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า พระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกถึงโดยพระราชโอรสของพระองค์ทั้งเก้านั้นจะทรงพระสติปัญญาน้อย ข้าพเจ้าจะขอรับอาสากำกับไปช่วยคิดการทำศึก เอาชัยชนะพวกหลีทำฉลองพระเดชพระคุณให้จงได้ พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้เกาเหลงอุยโท้วเลือกสรรเอาตามชอบใจ เกาเหลงอุยโท้วได้โอกาสแล้วจึงทูลขอเจ้าองค์ที่หนึ่งชื่อลูเบงอ๋อง เจ้าองค์ที่สองชื่อซังซูอ๋อง เจ้าองค์ที่สามชื่อกุยไข่อ๋อง เจ้าองค์ที่สี่ชื่อเตาอิ้นอ๋อง เจ้าองค์ที่ห้าชื่อไตนีมอ๋อง เจ้าองค์ที่หกชื่อพังหังอ๋อง เจ้าองค์ที่เจ็ดชื่อเท่งเกียงอ๋อง เจ้าองค์ที่แปดชื่อตังยงอ๋อง เจ้าองค์ที่เก้าชื่อซอกตัดอ๋อง พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ทราบแล้วรับสั่งให้หาพระราชบุตรเก้าองค์นั้นเข้าไปเฝ้า แล้วรับสั่งว่าเกาเหลงอุยโท้วสรรเสริญเจ้าว่ามีศิลปศาสตร์ในการสงคราม จะขอให้ออกไปช่วยปราบปรามพวกข้าศึก พระราชโอรสเก้าองค์จึงทูลว่า ถ้าเกาเหลงอุยโท้วเป็นแม่ทัพไปด้วยนั้นดีแล้ว ท่านเป็นผู้ใหญ่ข้าพเจ้าจะได้พึ่งสติปัญญาท่าน แล้วข้าพเจ้าพี่น้องนี้จะขอฉลองพระเดชพระคุณไม่ให้อายแก่ข้าศึก พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ฟังพระราชโอรสทั้งเก้าทูลดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงตรัสพระราชทานพรแก่พระราชบุตรทั้งเก้าองค์ว่า เจ้าไปกระทำสงครามครั้งนี้ให้มีชัยชนะแก่ข้าศึกเถิด พระราชบุตรทั้งเก้าองค์นั้นก็พากันคุกเข่าลงคำนับรับพระพรแล้ว พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ก็เสด็จเข้าข้างใน พระราชบุตรเก้าองค์ก็พากันคำนับเกาเหลงอุยโท้วแล้วว่า ท่านยกย่องทูลขอพวกข้าพเจ้าไปทำสงครามครั้งนี้ ปรารถนาจะให้รู้จักในการศึกไว้ขอบคุณท่านหนักหนา ข้าพเจ้าทั้งเก้าคนนี้จะตั้งใจฉลองพระเดชพระคุณไม่ให้เสียทีท่านได้ทูลขอข้าพเจ้าไป แล้วพวกข้าพเจ้านี้ยอมอยู่ในโอวาทของท่าน ขอท่านได้สั่งสอนให้สติปัญญาแก่ข้าพเจ้า เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า บุคคลผู้ใดรู้ประมาณกำลังกายและกำลังสติปัญญาแล้วก็เป็นคนอ่อนน้อม บุคคลผู้นั้นก็ย่อมจะได้ความสรรเสริญแต่สำนักแห่งนักปราชญ์ แล้วก็มิได้ว่ากล่าวประการใดต่อไป
ฝ่ายพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าเสด็จออกว่าราชการพร้อมด้วยพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเฝ้าอยู่ตามตำแหน่งที่แล้ว พระองค์ก็ทรงตั้งลูเบงอ๋องพระราชโอรสที่หนึ่ง เป็นจองต๊กไต้ง่วนโซยแม่ทัพคุมทหารสิบหมื่น ตั้งเกาเหลงอุยโท้วเป็นเจงหลีโตชำมองที่ปรึกษา แล้วเจ้าน้องทั้งแปดองค์นั้นตั้งเป็นที่เจียงกุนนายทหาร พระราชทานดอกไม้ทองคำปักหมวกองค์ละสองช่อกับสุราองค์ละสามถ้วย แล้วรับสั่งว่าวันนี้ฤกษ์ดีจงพากันแต่งตัวไปที่กาเตีย คือสนามหัดจัดกระบวนทัพ พระราชโอรสทั้งเก้าพระองค์กับเกาเหลงอุยโท้วก็คำนับลาพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ออกไปแต่งตัว
๓๐
และเกาเหลงอุยโท้วนั้นสูงหกศอกหกนิ้ว หน้าขาวเหมือนสีหยก หนวดขาวเป็นหย่อมสวมเสื้อลายมังกรพื้นเขียว คาดเข็มขัดประดับหยก และลูเบงอ๋องแม่ทัพอายุยี่สิบสี่ปี หน้าขาวหนวดยาวตัวสูงเจ็ดศอกห้านิ้ว สวมหมวกจีกิมกวยอย่างกษัตริย์ สวมเกราะทองคำพื้นขาว มือถือทวนยาวสามวาสิบแปดนิ้วขี่ม้าสีขาว และซังซูอ๋องที่สองนั้นอายุยี่สิบสามปี หน้าขาวหนวดดำตัวสูงเจ็ดศอกสิบสามนิ้ว สวมหมวกจีกิมกวยอย่างเจ้าต่างกรม สวมเกราะทองคำพื้นแดง ถือกระบี่สองมือทรงม้าสีเขียว องค์ที่สามชื่อกุยไข่อ๋องอายุยี่สิบสองปี หน้าเหลืองหนวดแดง สวมหมวกซอกฮวดกวน สวมเกราะทองคำพื้นเขียว มือถือง้าวและสะพายแล่งคันเกาทัณฑ์ข้างขวา สะพายลูกเกาทัณฑ์ข้างซ้ายขี่ม้าสีเหลือง เตาอิ้นอ๋องที่สี่อายุยี่สิบเอ็ดปี หน้าเหลืองหนวดดำสูงเจ็ดศอกห้านิ้ว สวมหมวกกิ๋วเลงกิมกวยสวมเกราะทองคำพื้นเขียวคราม ถือกระบี่สองมือทรงม้าสีแดง และไตนีมอ๋องที่ห้าอายุยี่สิบปี หน้าขาวหนวดสั้นสูงหกศอกคืบสามนิ้ว สวมหมวกกิ๋วเลงกิมกวย สวมเกราะทองคำพื้นแดง มือถือง้าวและสะพายแล่งเกาทัณฑ์ขี่ม้าสีขาว และพังหังอ๋องที่หกอายุสิบเก้าปี สูงเจ็ดศอกคืบหน้าเขียวหนวดเหลือง สวมหมวกกิมเลงกวย สวมเกราะทองคำพื้นเขียว มือถือขวานด้ามยาวขี่ม้าสีดำ และเท่งเกียงอ๋องที่เจ็ดอายุสิบแปดปี หน้าดำแดงปากอ้าขึ้นเป็นสี่เหลี่ยม สูงหกศอกคืบเก้านิ้ว สวมหมวกกิมเลงกวย สวมเกราะทองคำพื้นขาว มือถือลูกตุ้มทั้งสองมือขี่ม้าสีหมอก และตังยงอ๋องที่แปดอายุสิบหกปี หน้าเหลืองไม่มีหนวด สูงหกศอกเก้านิ้ว สวมหมวกทองคำรูปหงส์ สวมเกราะทองคำพื้นแดง มือถือทวนด้ามยาวสี่ศอกสิบแปดนิ้ว ขี่ม้าสีหมอก และซอกตัดอ๋องที่เก้าอายุสิบห้าปี หน้าขาวผมประบ่า คิ้วใหญ่ สูงหกศอกหกนิ้ว สวมหมวกกิมเลงกวย สวมเกราะทองคำพื้นม่วง รัดเอวประดับหยกเก้าสี มือถือเกาทัณฑ์ขี่ม้าสีดำ
ฝ่ายพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้น ครั้นพระองค์สั่งให้เกาเหลงอุยโท้วกับไถจู๊ คือพระราชบุตรทั้งเก้าไปแต่งตัวแล้ว ส่วนพระองค์ก็เสด็จขึ้นบนเก๋งสูงริมกาเตีย ๆ คือสนามหัดจัดกระบวนทัพ คอยทอดพระเนตรไถจู๊ทั้งเก้ากับเกาเหลงอุยโท้วและนายทัพนายกอง ครั้นไถจู๊ทั้งเก้ากับเกาเหลงอุยโท้วแต่งตัวเสร็จแล้วก็พากันมาที่กาเตีย คำนับกันแล้วก็พากันขึ้นไปถวายบังคมพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ๆ ทอดพระเนตรเห็นไถจู๊ทั้งเก้ากับเกาเหลงอุยโท้วและนายกองแต่งตัวงดงามก็ทรงพระโสมนัส พอได้พิชัยฤกษ์พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้สั่งให้เคลี่อนพยุหโยธาทัพไป เกาเหลงอุยโท้วกับไถจู๊ทั้งเก้าก็ถวายบังคมลาพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ลงมาจากเก๋งสูง แล้วเกาเหลงอุยโท้วก็ไปที่เก๋งอี้นบู๋เทีย คือธรรมเนียมเป็นที่พัก แล้วให้ตีกลองขึ้นสามทีชุมนุมไถจู๊และนายทัพนายกองให้พร้อมกันที่เก๋งอี้นบู๋เทีย ไถจู๊ทั้งเก้าและนายทัพนายกองได้ยินเสียงกลองที่ทำเนียบอี้นบู๋เทียตีแล้วก็มาพร้อมกัน
ฝ่ายเกาเหลงอุยโทวอยู่ที่เก๋งอี้นบู๊เทียนั้น ครั้นเห็นไถจู๊ทั้งเก้ามาแล้วก็ออกมาต้อนรับเชิญให้ขึ้นไปนั่ง ลูเบงอ๋องแม่ทัพจึงว่าแก่เกาเหลงอุยโท้วว่า ข้าพเจ้านี้ยังเป็นเด็กอยู่ไม่สู้มีสติปัญญาแล้วก็ไม่เคยจะทำศึก กลัวจะเสียทีที่ท่านได้ทูลขอข้าพเจ้าไป แต่ตัวท่านนั้นเมื่อครั้งก่อนก็ได้ทำสงครามแก่พวกหลีทำครั้งหนึ่งแล้ว ได้รู้สติปัญญาและฝีมือพวกหลีทำทุกประการ ขอท่านได้บอกกลอุบายและสติปัญญาพวกหลีทำให้ข้าพเจ้าทราบด้วย เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า พวกหลีทำพี่น้องนั้นไม่สู้มีสติปัญญานัก แต่ฝีมือรบพุ่งเข้มแข็ง อีกประการหนึ่งหลีทำตั้งตัวมาหลายสิบปีแล้ว เที่ยวตีบ้านเมืองได้อีกหลายตำบล ซ่องสุมพลทหารได้มาก แต่การสงครามครั้งนี้จะหมิ่นประมาทนักก็ไม่ได้ ด้วยข้าพเจ้าทราบว่าหลีทำได้ไปร่ำเรียนศึกษาอาจารย์ผู้หนึ่งอยู่ที่เขาซงซัว อาจารย์ผู้นั้นชำนาญในการกลศึกคือชิดแฉตี้น แปลว่ากลดาวเจ็ดดวง แปะจัวเกาตี้น แปลว่ากลงูขาวเก้าตัว ปักโก๋ตี้นแปลว่ากลเลขยันต์แปดสถาน ไชพาชิวตี้น แปลว่ากลสิงโตเล่นแก้ว โปยโหยเบ๊ตี้น แปลว่ากลม้าไฟแปดตัว กลห้าอย่างนี้มีค่ายปีกกาอย่างสองค่ายบ้างสี่ค่ายบ้างหกค่ายบ้างต่าง ๆ ถ้าไม่รู้ในพิชัยสงครามดีบุกรุกเร่งรีบเข้าไปก่อนก็เสียที ต้องคอยให้กองทัพในค่ายออกมาสู้รบก่อนจึงค่อยขับทหารออกรบ และเมื่อข้าพเจ้ายกกองทัพมาครั้งก่อนนั้นได้สู้รบดังนี้ หลีทำแพ้ไปครั้งหนึ่งแล้ว แต่คราวนี้หลีทำจะคิดกลอุบายตั้งค่ายเป็นอะไรยังไม่ทราบ ลูเบงอ๋องว่า ข้าพเจ้านี้เหมือนคนอยู่ที่มืดท่านมาเปิดให้เห็นสว่าง แต่บัดนี้ยังไม่รู้ว่าพวกหลีทำยกกองทัพมาถึงตำบลใด ครั้นพูดจาปรึกษากันเสร็จแล้ว ขณะนั้นพอม้าใช้เข้ามาแจ้งความว่าหลีทำยกกองทัพเข้ามาตีบ้านเล็กเมืองน้อยได้หลายบ้านหลายเมือง เข้าตั้งอยู่ห่างเมืองเกาเอียงทางประมาณสามร้อยลี้คือห้าร้อยเส้นเศษ ลูเบงอ๋องได้ฟังดังนั้นจึงถามเกาเหลงอุยโท้วว่า พวกหลีทำยกกองทัพล่วงเข้ามาถึงเมืองเกาเอี้ยงนั้นท่านจีนแสจะคิดกลอุบายประการใด เกาเหลงอุยโท้วจึงว่าข้าพเจ้าทราบอยู่ว่าข้างหน้านั้นมีที่ตำบลหนึ่งชื่อตี้คี้ว เป็นที่ชัยภูมิดีสมควรที่จะตั้งค่ายกว้างขวางเป็นที่สนามรบได้ ขอท่านจงเร่งยกไปตั้งมั่นอยู่ในที่ตำบลตี้คี้วให้ได้ก่อนแล้ว ก็จะจับตัวหลีทำได้โดยสะดวกง่ายไม่สู้ลำบากมัก ลูเบงอ๋องแม่ทัพได้ฟังเกาเหลงอุยโท้วบอกอุบายดังนั้น ก็รีบยกกองทัพเดินทางไปทั้งกลางวันกลางคืน ถึงที่ตำบลตี้คี้วแล้วเกาเหลงอุยโท้วจึงให้ทหารตั้งค่ายเก้าค่ายชื่อว่ากีวเหลงตี้น แปลว่ามังกรเก้าตัว แล้วลูเบงอ๋องออกไปตรวจตราดูเห็นประตูค่ายเข้าออกมั่นคงก็มีความยินดี ให้ทหารออกซ้อมหัดฝีมือมิได้ขาด
ฝ่ายหลีทำยกกองทัพมาเกือบจะถึงเมืองเกาเอียงจึงบอกกับน้องชายทั้งแปดว่า เมืองเกาเที่ยงนั้นมีที่ชัยภูมิควรที่จะตั้งค่ายได้ชัยชนะนั้นมีอยู่ตำบลหนึ่งชื่อตี้คี้ว เราจะรีบไปตั้งค่ายมั่นในตำบลตี้คี้วนั้นให้ได้ก่อน ด้วยเกาเหลงอุยโท้วเป็นคนมีสติปัญญาจะรีบมาตั้งอยู่ก่อนเรา ครั้นพูดจากันแล้วก็รีบยกไปได้ครึ่งทาง ม้าใช้ฝ่ายพวกหลีทำจึงมาแจ้งความแก่หลีทำว่า บัดนี้จวนยกตี่ฮ่องเต้ให้เกาเหลงอุยโท้วกับพระราชบุตรคุมทหารสิบหมื่นมาตั้งค่ายอยู่ที่ตำบลตี้คี้วแล้ว หลีทำแจ้งความดังนั้นก็เสียใจ จึงว่าเราคิดว่าจวนยกตี่ฮ่องเต้กับพวกจูเฮ้าเก้าเมืองยกทัพมาเหมือนครั้งก่อนก็จะช้าอยู่ เราจะเข้าตีเมืองเกาเอี๋ยงให้ได้ บัดนี้จวนยกตี่ฮ่องเต้ให้บุตรเป็นแม่ทัพออกมาตั้งค่ายคอยสู้ที่ตำบลตี้คี้วนั้น ผู้ใดรู้จักชื่อเสียงและสติปัญญาและฝีมือบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้ประการใดบ้าง ทหารผู้หนึ่งชื่อเง่าหลีจึงว่า ข้าพเจ้าทราบอยู่ว่าบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้ที่หนึ่งชื่อลูเบงอ๋อง ที่สองชื่อซังซูอ๋อง ที่สามชื่อกุยไข่อ๋อง ที่สี่ชื่อเตาอิ้นอ๋อง ที่ห้าชื่อไตนีมอ๋อง ที่หกชื่อพังหังอ๋อง ที่เจ็ดชื่อเท่งเกียงอ๋อง ที่แปดชื่อตังยงอ๋อง ที่เก้าชื่อซอกตัดอ๋อง เป็นบุตรนางโจจูสี ๆ นั้นจวนยกตี่ฮ่องเต้ตั้งเป็นฮองเฮา คือเป็นอัครมเหสี แล้วบุตรจวนยกตี่นี้มีสติปัญญาได้ร่ำเรียนตำราพิชัยสงคราม ขุนนางและราษฎรก็รักใคร่ ท่านอย่าได้มีความประมาทด้วยศึกครั้งนี้ หลีทำจึงว่าสติปัญญาและฝีมือบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้เก้าคน กับพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองซึ่งยกกองทัพมาแต่ก่อนนั้นใครจะดีกว่ากัน เง่าหลีจึงบอกว่าจูเฮ้าเจ้าเมืองซึ่งยกมาครั้งก่อนนั้นจะเปรียบกันกับบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้เก้าคนนี้เป็นรองแก่กันมากมัก แล้วจูเฮ้าเจ้าเมืองต่าง ๆ นั้น ถ้าฝีมือดีมีกำลังก็คงจะตีได้บ้านเมืองเราเสียแล้ว พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองนั้นก็ได้อาศัยปัญญาเกาเหลงอุยโท้ว การครั้งนี้ถึงเกาเหลงอุยโท้วไม่ได้มาแต่ลำพัง พี่น้องเก้าคนนั้นก็อาจกระทำศึกแก่ท่านได้ ข้าพเจ้าทราบความแล้วก็ต้องบอกแก่ท่านตามที่ได้รู้ หลีทำจึงว่าเรานี้ถ้าแม้นไปตั้งค่ายที่ตำบลตี้คี้วไม่ทัน ก็ต้องตั้งถอยลงมาหน่อยหนึ่ง หลีทำสั่งน้องทั้งแปดคนแล้วยกทัพไปอีกสองวัน ถึงตำบลเขาเง่าซัวก็หยุดทัพอยู่ที่นั่น แล้วสั่งน้องชายทั้งแปดคนตั้งค่ายปักโก๋ตี้น น้องชายแปดคนรับคำแล้วก็จัดเสร็จตามสั่ง หลีทำพูดกับน้องชายว่า ถ้าเราออกรบเสียทีแล้วก็จะเข้าตั้งค่ายมั่นอยู่ในค่ายปักโก๋ตี้น บุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้จะทำอันตรายแก่เราไม่ได้ แล้วเราจะนิ่งไว้ให้สิ้นเสบียงอาหาร เกาเหลงอุยโท้วก็จะกลับไปเอง ประการหนึ่งพี่น้องได้ทำศึกสงครามมามากแล้ว ถึงบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้จะดีมีฝีมืออย่างไรก็ยังไม่เคยทำศึก เราก็ได้ตั้งค่ายปักโก๋ตี้นลงในที่ตำบลนี้ ถ้าได้ท่วงทีเวลาใด ออกรบลองดูให้รู้ฝีมือบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้ก่อน เง่าหลีจึงตอบว่าซึ่งท่านจะออกรบนั้น ถ้าแม้นเสียทีแล้วกลับเข้าค่ายได้ก็จะไม่เป็นไร ถ้าเข้าค่ายไม่ทันจะมิแตกยับเยินไปหรือ ครั้นพูดจาปรึกษากันแล้ว หลีทำก็เกณฑ์ให้ทหารตัดไม้ตั้งค่ายเติมเป็นปีกกาอีกสี่ค่ายเสมือนอย่างที่คิดไว้เสร็จแล้ว
๓๑
ฝ่ายเกาเหลงอุยโท้วนึกว่าธรรมดาจะจัดการศึกก็ต้องให้รู้ในกระบวนของข้าศึกก่อน จึงจะได้คิดกลอุบายแก่ข้าศึกรบพุ่งเอาชัยชนะได้ นึกดังนั้นแล้วก็ชวนลูเบงอ๋องเดินไปบนเขาสูง เกาเหลงอุยโท้วเห็นแล้วเอาแซ่ม้าชี้ตรงไปที่ค่ายหลีทำ บอกกับลูเบงอ๋องว่า ซึ่งค่ายของหลีทำนั้นเป็นกลปักโก๋ตี้นข้างทิศตะวันออก ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าหลีทำกับน้องชายทั้งแปดก็พาทหารขึ้นม้าออกไปหน้าค่าย
ฝ่ายลูเบงอ๋องกับเจ้าน้องทั้งแปด ก็ขึ้นม้าพาทหารออกไปหน้าค่ายคอยต่อสู้พวกหลีทำ ในขณะนั้นลูเบงอ๋องเห็นพวกหลีทำขึ้นม้าขับรวดเร็วนักก็โก่งเกาทัณฑ์ หลีทำเห็นดังนั้นจึงร้องห้ามว่าอย่าเพิ่งยิงเกาทัณฑ์ ขอเชิญท่านแม่ทัพออกมาพูดจาด้วยเราก่อน ลูเบงอ๋องได้ยินดังนั้นก็ชักม้าออกมาหน้าทหาร เกาเหลงอุยโท้วก็ตามไปด้วย ลูเบงอ๋องจึงร้องถามว่าท่านนี้หรือคือพวกแซ่หลีพี่น้องเก้าคนใช่หรือไม่ หลีทำตอบว่าคือพวกเราเจ้าจะว่ากระไร เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า พวกเจ้าก็เป็นคนมีชาติมีตระกูลอันดี ทำไมจึงไม่อยู่ในยุติธรรม เที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อยทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อนดังนี้เห็นดีแล้วหรือ เมื่อครั้งพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ยังมีพระชนม์อยู่นั้น ก็ได้รับสั่งใช้ให้เราคุมพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองเก้าเมืองยกกองทัพมาล้อมเมืองเจ้า ๆ ก็เสียทีหนีเข้าเมืองได้เห็นฝีมือเราครั้งหนึ่งแล้ว เราเลิกทัพกลับไปทูลพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ๆ มีพระทัยเมตตากรุณาแก่พวกเจ้า จึงมิได้ยกทัพมาปราบปรามอีก เจ้ายังไม่คิดถึงพระเดชพระคุณของพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ ครั้นพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้สวรรคตแล้ว พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ครองราชสมบัติ แล้วท่านก็ตั้งอยู่ในยุติธรรม ไม่ได้เบียดเบียนไพร่บ้านพลเมืองให้ได้ความเดือดร้อน และมิได้มากระทำย่ำยีพวกเจ้า ๆ ก็มิได้คิดเจียมตัว และมิได้คิดถึงพระเดชพระคุณพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ กลับพากันกำเริบคิดทรยศเป็นกบฏประทุษร้ายต่อพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้อีก พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้พระราชบุตรกับเรามาปราบปรามพวกเจ้าซึ่งเป็นศัตรูเสี้ยนหนามแผ่นดิน พวกเจ้าจงได้คิดกลับใจพากันจัดเครื่องราชบรรณาการไปถวายจึงจะควร หลีทำได้ฟังดังนั้นก็มีความโกรธ แสร้งทำเป็นหัวเราะแล้วตอบว่า ครั้งก่อนพวกเจ้ากับพวกจูเฮ้าเก้าเมืองยกกองทัพมานั้น เพราะเรามีประมาท เจ้าจึงได้เข้าล้อมเมืองได้ ซึ่งเจ้าอวดตัวว่าเจ้ากับพวกจูเฮ้ามีฝีมือและสติปัญญานั้น ทำไมเจ้าจึงไม่ตีเอาบ้านเมืองเราให้ได้ในครั้งนั้น ประการหนึ่งกิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ก็ตายแล้ว ตัวเจ้าก็เป็นขุนนางผู้ใหญ่ก็รู้อยู่ว่าเราเป็นเชื้อวงศ์พระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้ ควรจะให้เราครองราชสมบัติ เหตุใดเจ้าจึงยกกอเอียงสีขึ้นเป็นกษัตริย์ พากันยกกองทัพเข้ามาในเขตแดนของเราดังนี้เห็นชอบอยู่แล้วหรือ ถ้าเจ้ายอมให้เราเป็นกษัตริย์แล้ว ซึ่งเจ้าได้ยกกองทัพมาทำแก่เรานั้น เราจะยกโทษให้แล้วเจ้าก็จะได้มีความชอบไว้แก่เรา ลูเบงอ๋องได้ฟังดังนั้นก็มีความโกรธจึงตอบว่า เจ้าพูดอวดฝีมือนั้นจงออกมารบด้วยเราตัวต่อตัว ว่าแล้วก็ขับม้าออกรบด้วยหลีทำ ๆ จึงบอกแก่น้องชายว่า พี่จะออกไปรบให้เห็นฝีมือลูเบงอ๋อง ว่าแล้วก็ขับม้าออกไปรบด้วยลูเบงอ๋องได้ห้าสิบเพลงไม่แพ้ไม่ชนะกัน ซังซูอ๋องน้องชายลูเบงอ๋องเห็นว่าลูเบงอ๋องจะต้านทานกำลังเอาชัยชนะหลีทำไม่ได้ก็ขับม้าออกไปช่วย
ฝ่ายหลีกือน้องชายหลีทำที่สองนั้นก็ขับม้าออกไปรบด้วยซังซูอ๋อง แล้วกุยไข่อ๋องน้องลูเบงอ๋องที่สาม และหลีลอกน้องที่สามนั้นก็ขับม้าออกไปรบกันเป็นคู่ ๆ จนเวลาค่ำได้กว่าร้อยเพลงยังไม่แพ้ไม่ชนะกัน เกาเหลงอุยโท้วคิดว่าพระราชโอรสนั้นยังอ่อนศึก จะสู้แก่พวกหลีทำไม่ได้ จึงให้ตีม้าล่อเลิกทัพกลับเข้าค่าย
ฝ่ายลูเบงอ๋องกลับเข้ามาถึงในค่ายแล้วจึงว่าแก่เกาเหลงอุยโท้วว่า ข้าพเจ้านี้จะรบด้วยหลีทำให้ถึงแพ้และชนะในเวลาวันนี้ด้วยกำลังข้าพเจ้ายังมีอยู่มาก เหตุใดจีนแสจึงให้ตีม้าล่อสัญญาให้หยุดรบกันเสีย เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า ข้าพเจ้าเห็นว่าข้าศึกรบพุ่งเข้มแข็งท่านจะต้านทานไม่ได้ แล้วก็เป็นเวลาค่ำมืดจึงให้ตีม้าล่อหยุดรบ ซึ่งท่านออกรบด้วยหลีทำนั้นดูแข็งแรงว่องไว สมควรที่ท่านเป็นเชื้อกษัตริย์ แต่ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่ควรเข้ารบขับเคี่ยวแก่หลีทำคนอันธพาลให้เสียเกียรติยศ เปรียบเสมือนหนึ่งเอาทองคำไปลู่กระเบื้อง แล้วข้าพเจ้าจะจับตัวหลีทำให้ได้โดยอุบายปัญญาของข้าพเจ้าเอง ครั้นพูดกันแล้วเกาเหลงอุยโท้วสั่งกำชับพวกทหารนายทัพนายกองให้รักษาหน้าที่ไว้ให้มั่นคง
ฝ่ายหลีทำกลับเข้าในค่ายแล้ว จึงว่าแก่น้องชายทั้งแปดว่า บุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้นี้มีฝีมือทั้งสามคน ก็ยังอีกหกคนนั้นถ้ามีฝีมือดีดังนี้แล้ว ที่ไหนเราจะได้ชัยชนะ ซึ่งเราคิดจะชิงเอาราชสมบัติของจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้นก็เห็นจะคิดเสียเปล่า เห็นจะไม่สำเร็จความปรารถนา เราจงเข้าตั้งมั่นนิ่งอยู่ในค่ายปักโก๋ตี้น ให้ข้าศึกสิ้นเสบียงอาหารเลิกทัพกลับไปแล้วจึงรักษาเขตแดนของเราไว้ เราอย่าได้ไปตีเมืองชิงเอาสมบัติของเขาเลย น้องชายหลีทำทั้งหกคนซึ่งยังไม่ได้ออกรบนั้นจึงว่าบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้อีกหกคนนั้นฝีมือจะดีชั่วประการใดเรายังไม่รู้ ซึ่งพี่จะมาคิดท้อถอยกลัวไปก่อนนั้นไม่ควร ข้าพเจ้าทั้งหกจะขอออกไปสู้รบให้เห็นฝีมือบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้นก่อน ถ้าบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้มีฝีมือดีทั้งเก้าคนแล้ว ถึงโดยเราจะคิดอุบายหรือจะท้อถอยประการใดก็คิดไม่ช้า ที่จะมาด่วนคิดล่วงหน้าไปก่อนดังนี้อายแก่ทแกล้วทหารทั้งปวง หลีทำจึงว่าถ้าเจ้าอยากจะดูฝีมือบุตรจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้น จงรั้งรอดูเวลาพรุ่งนี้เขาจะคิดประการใด ครั้นปรึกษากันแล้ว รุ่งขึ้นเวลาเช้าน้องชายหลีทำทั้งหกแต่งตัวถืออาวุธแล้วเข้าไปบอกแก่หลีทำพี่ชายว่า ข้าพเจ้าจะขอออกไปรบแก่ข้าศึก หลีทำพี่ชายใหญ่จึงกำชับว่าให้ระมัดระวังตัวจงดี อย่ามีความประมาทให้เสียทีแก่ข้าศึกได้ น้องชายทั้งหกได้ฟังดังนั้นก็พากันคำนับหลีทำ ๆ ก็ตามออกไปดูอยู่หน้าค่าย ม้าใช้ก็เข้าไปแจ้งความแก่ลูเบงอ๋อง ๆ จึงให้เชิญเกาเหลงอุยโท้วมาปรึกษา เกาเหลงอุยโท้วจึงว่าผู้ที่ออกรบเวลาวานนี้คือหลีทำ หลีกือ หลีลอกพี่น้อง บัดนี้พวกหลีทำจะออกรบอีกนั้น เห็นจะเป็นน้องชายหลีทำหกคนยังไม่เห็นฝีมือเราจึงมีทิฐิมานะแข็งแรง ถ้าและน้องชายหลีทำออกรบทั้งหกแล้ว การศึกครั้งนี้ก็จะเสร็จโดยเร็ว และการศึกสงครามนี้แม้นผู้ใดกระทำโดยโทโส ใจไม่หนักแน่นก็มักจะเสียท่วงที ข้าพเจ้าทราบอยู่ว่าน้องชายหลีทำหกคนนี้มีทิฐิมาก จะคิดการสิ่งใดก็มักจักวุ่นวายไปต่าง ๆ ใจไม่แน่นอน เจ้าน้องลูเบงอ๋องหกองค์ได้ฟังดังนั้นจึงว่า พี่ข้าพเจ้าออกรบเวลาวานนี้ก็ไม่เสียทีแก่ข้าศึก บัดนี้ข้าพเจ้าพี่น้องหกคนจะออกไปรบนั้น ถ้าเสียทีแก่ข้าศึกมาแล้วท่านจงทำโทษเถิด ลูเบงอ๋องจึงว่าน้องข้าพเจ้านี้มีฝีมือดีทั้งหกคน ขอให้ได้ออกไปรบให้ปรากฏไว้ในแผ่นดิน เกาเหลงอุยโท้วก็อนุญาตให้ไถจู๊ทั้งหกองค์ออกรบแก่พวกหลีทำ เจ้าน้องลูเบงอ๋องทั้งหกองค์ได้ฟังก็คำนับลาลูเบงอ๋องและเกาเหลงอุยโท้ว ออกมาแต่งตัวถืออาวุธขึ้นม้าออกไปนอกค่ายแล้ว ลูเบงอ๋องพี่น้องสามองค์กับเกาเหลงอุยโท้วนั้นก็ตามออกมาดูอยู่ด้วย เกาเหลงอุยโท้วสั่งกำชับไถจู๊ทั้งหกองค์ว่า ถ้าได้ยินเสียงม้าล่อสัญญาแล้วก็ให้หยุดรบกลับเข้าในค่าย จะได้คิดการเอาชัยชนะต่อไป ไถจู๊หกองค์ได้ฟังดังนั้นก็ชักม้าออกไปยืนเรียงกันอยู่หน้าค่ายฝ่ายทิศตะวันออกทั้งหกองค์
ฝ่ายน้องชายหลีทำทั้งหกคนนั้น ก็ชักม้าออกหน้าทหารเรียงกันอยู่หน้าค่ายทิศตะวันตก เตาอิ้นอ๋องน้องชายลูเบงอ๋องที่ห้าจึงว่าแก่น้องชายหลีทำว่า ซึ่งจะรบกันนั้นจงได้บอกชื่อให้รู้จักกันก่อน แล้วก็ให้เข้ารบกันเป็นคู่ ๆ ให้พวกทหารดูเล่นเป็นขวัญตา น้องชายหลีทำจึงตอบว่า ซึ่งจะรบให้เป็นคู่ ๆ ดูฝีมือกันนั้นดีแล้วเราชอบใจนัก ว่าแล้วต่างคนก็ชักม้าเข้ารบกันเป็นคู่ ๆ ฟังดูได้ยินเสียงอาวุธที่รับรองกันนั้น เสียงสนั่นฉาดฉานได้จังหวะกับเสียงกลองซึ่งตีอยู่ในค่าย ทั้งทีหนีทีไล่ก็รวดเร็วว่องไวดุจดังปลาไล่โลดเวียนอยู่ในน้ำ จนเวลาค่ำยังไม่แพ้ไม่ชนะกัน
ฝ่ายเกาเหลงอุยโท้วนั้น ครั้นเห็นเวลาพลบค่ำแล้วก็ให้ตีม้าล่อสัญญาหยุดรบกลับเข้าค่าย ตั้งแต่นั้นราษฎรทั้งหลายพากันเรียกที่ตำบลรบนั้นว่า สนามรบพระราชโอรสพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ปราบพวกหลีทำพี่น้องเก้าคน ฝ่ายน้องชายลูเบงอ๋องและน้องชายหลีทำต่างคนหยุดรบกลับเข้าในค่ายแล้ว ก็สรรเสริญชมฝีมือกันทั้งสองฝ่าย
๓๒
ฝ่ายลูเบงอ๋องแม่ทัพจึงว่าแก่เกาเหลงอุยโท้วว่า ข้าพเจ้าพิจารณาตรวจตราดูฝีมือน้องชายข้าพเจ้ากับฝีมือน้องชายหลีทำนั้นดูเข้มแข็งว่องไวทั้งสองฝ่ายสันทัดกัน เราจะให้ออกรบกันด้วยฝีมือดังนี้ ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่พวกหลีทำก็พวกเราก็จะถึงปราชัยกันข้างหนึ่งเป็นแน่ จำเราจะต้องคิดหาอุบายที่จะเอาชัยชนะหลีทำฝ่ายเดียวจึงจะได้ ท่านจีนแสจะเห็นอุบายประการใดบ้าง เกาเหลงอุยโท้วจึงว่าแก่ลูเบงอ๋องว่า ท่านว่านี้ชอบแล้วข้าพเจ้าก็เห็นด้วยว่าพวกหลีทำพี่น้องนี้ เราจะต้องคิดอุบายด้วยกลข้าศึกให้ลึกซึ้งจึงได้ชัยชนะ ถ้าจะออกรบด้วยฝีมือก็ดูก้ำกึ่งกันอยู่ไว้ใจไม่ได้ แต่ท่านอย่าได้มีความวิตกเลย เราคิดเห็นอุบายอันหนึ่งแล้ว ลูเบงอ๋องจึงว่าท่านจีนแสเห็นอุบายประการใด จงได้บอกให้ข้าพเจ้าทราบด้วย เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า เราจะต้องให้ไปสอดแนมดูลู่ทางซึ่งจะหนีจะไล่ให้รู้แน่นอนก่อนจึงค่อยคิดกลอุบาย แล้วจึงจะบอกให้รู้ต่อภายหลัง ครั้นปรึกษากันแล้ว เกาเหลงอุยโท้วก็ใช้ให้ทหารผู้หนึ่งแต่งตัวปลอมเป็นพรานเที่ยวไปดูทาง ทหารผู้นั้นก็รีบไปตามคำเกาเหลงอุยโท้วสั่ง
ฝ่ายหลีทำนั้นครั้นน้องชายทั้งหกคนกลับเข้าในค่ายแล้วจึงว่าฝีมือน้องเราและน้องชายลูเบงอ๋องนั้น พอจะต่อสู้ต้านทานฝีมือกันได้จริงเหมือนถ้อยคำเง่าหลีบอกแก่เรา ซึ่งเราจะทำสงครามแก่ลูเบงอ๋องให้ได้ชัยชนะโดยกำลังเห็นจะไม่ได้ น้องชายทั้งแปดจึงว่า ข้าพเจ้านี้อยากรบด้วยข้าศึกให้ถึงแพ้และชนะ หลีทำจึงว่าซึ่งเจ้าจะออกรบให้เห็นแพ้ชนะนั้น จะต้องดูให้รู้ท่วงทีลูเบงอ๋องนั้นก่อน
ฝ่ายทหารลูเบงอ๋องที่เกาเหลงอุยโท้วใช้ให้แต่งตัวปลอมเป็นพรานไปดูทางนั้น ครั้นไปดูเห็นลู่ทางแน่นอนแล้ว ก็กลับมาแจ้งความแก่เกาเหลงอุยโท้วตามที่ตนได้ไปดูรู้เห็น เกาเหลงอุยโท้วนั้นครั้นรู้หนทางประจักษ์แน่นอนแล้ว ก็ตรึกตรองในอุบายที่จะกระทำศึก ครั้นเห็นอุบายชัดแล้วจึงบอกอุบายนั้นแก่ลูเบงอ๋องแม่ทัพว่า เราจะต้องจัดนายทหารที่รูปเหมือนน้องของท่านสักสี่นาย ให้แต่งตัวปลอมออกไปรบพร้อมกับน้องชายของท่าน และน้องชายของท่านอีกสี่องค์นั้นให้คุมทหารองค์ละหมื่นไปซุ่มอยู่ริมค่ายหลีทำฝ่ายข้างทิศใต้ แล้วให้ตัดเถาวัลย์มาผูกกับต้นไม้ ขึงไว้ให้สูงพ้นดินประมาณศอกเศษ แล้วเมื่อเวลาจะออกรบกันนั้นให้คอยฟังประทัดสัญญาค่ายเราดังขึ้นครั้งหนึ่ง ก็ให้ถือเครื่องศัสตราวุธเตรียมไว้ให้พร้อม ถ้าได้ยินเสียงประทัดสัญญาในค่ายเราดังนั้นอีกเป็นสองครั้ง ก็ให้แต่งทหารห้าพันเข้าตีค่ายหลีทำ ถ้าหลีทำออกจากค่ายหนีไป ก็ให้ทหารห้าพันซึ่งยังเหลืออยู่นั้นออกช่วยรบให้เป็นสองระยะ พวกหลีทำจะได้ตื่นตกใจ ถ้าไม่ได้ยินเสียงประทัดสัญญาในค่ายเราแล้ว ก็ให้สงบนิ่งไว้อย่าได้วี่แววให้พวกหลีทำรู้ตัว แล้วน้องชายของท่านยังอีกสามองค์นั้นให้คุมทหารสามหมื่นไปซุ่มอยู่ริมค่ายหลีทำฝ่ายทิศเหนือ ให้คอยฟังประทัดสัญญาในค่ายเราดังขึ้นครั้งหนึ่ง ก็ให้ถือเครื่องอาวุธเตรียมไว้ ถ้าได้ยินประทัดสัญญาดังขึ้นเป็นสองครั้ง ก็ให้ทหารซึ่งซุ่มอยู่ข้างด้านเหนือนั้นเอาไฟเข้าจุดเผาค่ายหลีทำให้ไหม้ขึ้นทุกค่าย ถ้าไม่ได้ยินประทัดสัญญาดังขึ้นแล้ว ก็ให้สงบเงียบไว้ทั้งสองกอง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้า ฝ่ายท่านและน้องชายของท่านสี่องค์กับทหารสี่นายที่แต่งตัวปลอมเหมือนน้องของท่านนั้น จงพากันออกไปอยู่หน้าค่าย ให้พวกหลีทำเห็นว่าน้องของท่านอยู่พร้อมกัน ถ้าหลีทำนิ่งอยู่ในค่ายไม่ออกรบแล้ว เราจึงไปด่าว่าท้าทายให้หลีทำโกรธออกมารบแก่เรา แล้วเราแกล้งทำเป็นเสียทีถอยหนีให้หลีทำไล่ติดตามบุกรุกเข้ามาให้ห่างไกลค่ายของมัน แล้วเราจึงจุดประทัดสัญญาให้กองซุ่มของเราเอาไฟจุดเผาค่ายมันให้ไหม้ขึ้น แล้วจึงขับทหารกลับมาตีกระหนาบเข้าไปก็จะได้ชัยชนะเป็นมั่นคง ลูเบงอ๋องได้ฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงสั่งให้น้องชายคุมทหารไปกระทำตามคำเกาเหลงอุยโท้วสั่งทุกประการ ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าเกาเหลงอุยโท้วก็พาลูเบงอ๋องกับไถจู๊สี่องค์และทหารสี่นายซึ่งแต่งตัวปลอมเหมือนน้องลูเบงอ๋องนั้นออกไปนอกค่าย แล้วลูเบงอ๋องกับน้องชายนั้นชักม้าไปยืนเรียงกันอยู่หน้าทหาร ๆ สี่นายซึ่งแต่งตัวเหมือนน้องลูเบงอ๋องนั้นยืนเรียงถัดลูเบงอ๋องเข้ามาหว่างช่อง และเกาเหลงอุยโท้วนั้นยืนอยู่ข้างหลัง แล้วเกาเหลงอุยโท้วให้ตีม้าล่อตีกลองขึ้นให้หลีทำได้ยิน
ฝ่ายหลีทำกับน้องชายแปดคน ได้ยินเสียงม้าล่อกลองรบในกองทัพลูเบงอ๋องก็แต่งตัวถืออาวุธขึ้นขี่ม้า นำทหารออกไปนอกค่ายยืนเรียงกันอยู่ที่หน้าทหาร แต่ไม่รู้ในกลอุบายของลูเบงอ๋อง จึงปรึกษากันไว้ว่า วันนี้ลูเบงอ๋องพี่น้องออกมารบนั้นจะรบด้วยเราเป็นคู่ ๆ หรือจะให้แต่ทหารเข้ารบก็ยังไม่รู้ ถ้าได้รบกับเราเป็นคู่ ๆ แล้ว เราจึงให้ทหารตะลุมบอนเข้าไปก็จะได้ชัยชนะแก่ลูเบงอ๋อง
ฝ่ายลูเบงอ๋องเห็นหลีทำพี่น้องออกมาพร้อมกันแล้วจึงว่าแก่หลีทำว่า เจ้านายของเราก็ไม่ได้กระทำการข่มเหงเบียดเบียนแก่พวกเจ้าให้ได้รับความเดือดร้อน เหตุใดเจ้าจึงอุกอาจไม่เกรงพระราชอาญา บังอาจใจไปเที่ยวเบียดเบียนปลายเขตปลายแดนของพระราชบิดาเราให้ราษฎรได้รับความเดือดร้อน วันนี้ถ้าเจ้าออกรบกับเราปราชัยแพ้แก่เราแล้ว เจ้าก็จะมีความเศร้าโศกเสียใจว่าตัวผิดคิดล่วงพระราชอาญาพระบิดาเรา พวกเจ้าคงจะได้มีความคิดถึงตัวในเวลาวันนี้เป็นแท้ หลีทำจึงว่าแผ่นดินมีมาแต่ครั้งพนโกสีย์สร้างขึ้นมา ถึงเทียนอ่องลีฮ่องเต้ ตี่อ่องสีฮ่องเต้ ยี่นอ้องสีฮ่องเต้ สืบกษัตริย์ต่อ ๆ มาถึงสามพระองค์นั้น ท่านก็มิใช่เชื้อวงศ์แซ่เดียวกัน ท่านก็ยังตั้งอยู่ในยุติธรรม ซึ่งเจ้าว่าแผ่นดินเป็นของพ่อเจ้านั้นใครยกให้ เราแจ้งอยู่ว่าใครมีกำลังมีบุญวาสนามากก็ได้เป็นใหญ่ เดี๋ยวนี้พ่อเจ้าไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรม ไม่ควรจะให้เป็นเจ้าแผ่นดิน เจ้าจงกลับไปบอกพ่อเจ้าจัดเครื่องบรรณาการมายอมขึ้นแก่เรา เราจะได้ละชีวิตพ่อเจ้าไว้ให้พ้นความตาย ราษฎรทั้งหลายก็จะได้พากันสรรเสริญว่าพ่อเจ้ารู้ในกาลปัจจุบัน และการซึ่งจะมีในภายหน้าต่อไป ลูเบงอ๋องจึงตอบว่าเจ้าอยากจะได้ราชสมบัติของพระบิดาเราแล้วเจ้าจงมารบด้วยเราให้แพ้และชนะแก่กันก่อนเถิด หลีทำได้ฟังดังนั้นก็พาน้องทั้งแปดคนออกรบด้วยลูเบงอ๋องกับน้องชายลูเบงอ๋องเป็นคู่ ๆ กันทั้งเก้าคู่ได้ประมาณยี่สิบเพลง
ฝ่ายทหารสี่นายซึ่งแต่งตัวเหมือนน้องชายลูเบงอ๋องนั้นต้านทานกำลังน้องชายหลีทำไม่ได้ก็ขับม้าหนีจากที่รบ แล้วหลีทำนั้นสำคัญว่าน้องลูเบงอ๋องสี่คนหนีแล้ว หลีกือน้องหลีทำก็ตีรุกไล่เข้าไปในกองทัพลูเบงอ๋อง ๆ ก็ล่าทัพถอยเข้าไปในค่าย แล้วเลยออกไปหลังค่าย
ฝ่ายหลีทำก็ชักม้าไล่ติดตามไปแล้วร้องประกาศว่า ถ้าผู้ใดจับได้ตัวลูเบงอ๋องและน้องชายลูเบงอ๋องมาส่งให้เรา ๆ จะให้เงินพันตำลึง ฝ่ายพวกทหารหลีทำอยากจะได้ความชอบ ก็พากันจะเข้าไปจับลูเบงอ๋องให้ได้ ฝ่ายหลีทำเข้าไปในค่ายลูเบงอ๋องไม่เห็นมีผู้คนจึงบอกแก่น้องชายว่า เราจงพากันถอยทัพรีบกลับไปเถิด เกลือกว่าเราจะต้องอุบายลูเบงอ๋อง ขณะนั้นเกาเหลงอุยโท้วให้ทหารจุดประทัดสัญญาขึ้น ให้ทหารซึ่งซุ่มอยู่นั้นรู้เป็นสำคัญ
ฝ่ายทหารลูเบงอ๋องซึ่งซุ่มอยู่นั้นได้ยินเสียงประทัดสัญญาดังขึ้นสองนัดตามสัญญา ก็พากันออกจากป่าเอาไฟไปจุดเผาค่ายหลีทำไหม้ขึ้นทั้งเก้าค่าย แล้วลูเบงอ๋องขับทหารเข้าตีกระหนาบกองทัพหลีทำ
ฝ่ายน้องชายลูเบงอ๋องสี่องค์ซึ่งคุมทหารซุ่มอยู่นั้น ก็ขับทหารออกรบสกัดทัพ หลีทำเสียทีทหารหนีแตกกระจัดกระจายไป หลีบุน หลีเนียม หลีบู๊ หลีโฟ หลีฮู น้องชายหลีทำกับทหารสองพันหนีไปตามทางซึ่งพังหังอ๋อง เท่งเกียงอ๋องน้องชายลูเบงอ๋องทั้งสองซุ่มทหารอยู่นั้น พังหังอ๋อง เท่งเกียงอ๋อง ก็ขับทหารไล่ติดตามไป หลีบุน หลีเนียม หลีบู๊ หลีโฟ หลีฮู น้องชายหลีทำห้าคนก็ขับม้าพาทหารหนีพังหังอ๋องเท่งเกียงอ๋อง ไปถึงที่ซึ่งทหารห้าพันขึงเถาวัลย์ไว้กับต้นไม้ซุ่มอยู่นั้นพวกทหารห้าพันซึ่งซุ่มอยู่ในป่านั้น ครั้นเห็นน้องชายหลีทำห้าคนยกกองทัพหนีมาทางนั้น ก็ออกช่วยสกัดรบกองทัพน้องชายหลีทำไว้แน่นหนา พังหังอ๋องเท่งเกียงอ๋องก็ขับทหารไล่ตามรบประชิดเข้าไป น้องชายหลีทำทั้งห้านั้นจะหนีไปทางไหนก็ไม่ได้ ด้วยสองข้างทางล้วนแต่เถาวัลย์ขึงสกัดเท้าม้า และไปข้างหน้าก็มีกองทัพ ข้างหลังก็มีกองทัพ จนทางจวนตัวหนีไปไม่ได้ พอพังหังอ๋อง เท่งเกียงอ๋องไล่ประชิดเข้ามาถึงจับตัว หลีบุน หลีเนียม หลีบู๊ หลีโฟ หลีฮู และทหารเลวในกองทัพได้ประมาณสองร้อยเศษ ส่งไปให้แก่ลูเบงอ๋อง ๆ จึงให้ตัดศีรษะน้องชายหลีทำทั้งห้าคนไปเที่ยวประกาศแก่พวกทหารซึ่งหนีกระจัดกระจายนั้นว่า หลีทำพี่น้องนั้นเป็นคนอันธพาล ทำให้ราษฎรได้รับความเดือดร้อน บัดนี้เราจับได้ตัวหลีบุน หลีเนียม หลีบู๊ หลีโฟ หลีฮู น้องชายหลีทำฆ่าเสียแล้ว พวกทแกล้วทหารหลีทำที่หนีอยู่นั้นจงมาสามิภักดิ์กับเราโดยดีเราจึงจะไม่ทำโทษ
ฝ่ายหลีทำกับน้องชายสามคนรวบรวมได้ทหารประมาณสามร้อยสี่ร้อยคนพากันหนีไปได้ครึ่งทาง หลีทำจึงว่าแก่น้องชายว่า พี่น้องเราห้าคนหนีไปจะเป็นจะตายประการใดก็ไม่รู้ และเมื่อกองทัพลูเบงอ๋องกับกองทัพหลีทำรบกันนั้น ทหารหลีทำเหลือสองส่วน ตายเสียแปดส่วน ซากศพเกลื่อนกลาดอยู่ตามทาง โลหิตนั้นไหลนองในแผ่นดินที่ลุ่มเอิบอาบไปดังน้ำขังอยู่ในห้วงอยู่ในบ่อ
ฝ่ายพวกทหารหลีทำพูดกันว่า เราพ้นข้าศึกมาครั้งนี้เปรียบเหมือนปลาหลุดออกจากอวน และดุจนกหลุดจากบ่วงแร้ว ฝ่ายพวกทหารลูเบงอ๋องพูดกันว่า กองทัพหลีทำหนีไปครั้งนี้ เปรียบเหมือนสุนัขศีรษะเน่าเที่ยววิ่งซุกซ่อนไป
ฝ่ายเกาเหลงอุยโท้วนั้นจึงว่าแก่ลูเบงอ๋องว่า น้องชายหลีทำห้าคนนั้นเราจับได้ฆ่าเสียแล้ว ยังแต่หลีทำกับพี่น้องสามคนหนีไปได้ เราจะทิ้งไว้ก็เหมือนตัดต้นไม้ไม่ขุดราก ก็จะงอกงามขึ้นอีกเหมือนดังเก่า ลูเบงอ๋องจึงถามว่าจะไปตามแห่งใดจึงจะจับตัวหลีทำได้ เกาเหลงอุยโท้วจึงว่าหลีทำนั้นสิ้นความคิดแล้ว คงจะหนีไปเมืองจอกกอกเป็นมั่นคง ลูเบงอ๋องได้ฟังดังนั้นก็พากันยกกองทัพไปตามจับหลีทำ
ฝ่ายหลีทำกับน้องชายสามคนพากันหนีข้าศึกไปใกล้จะถึงเมือง พอทหารสองร้อยคนซึ่งแตกหนีกองทัพลูเบงอ๋องรีบตามมาทันหลีทำแล้ว จึงแจ้งความแก่หลีทำว่า ข้าศึกจับได้หลีบุน หลีเนียม หลีบู๊ หลีโฟ และหลีฮูน้องชายของท่านกับทหารเลวสองร้อยเศษ ก็ให้ฆ่าแต่น้องชายของท่านห้าคน แล้วตัดศีรษะให้ไปเที่ยวประกาศเกลี้ยกล่อมพวกทหารฝ่ายเราซึ่งแตกตื่นหนีนั้น เข้าสามิภักดิ์บ้างไม่เข้าสามิภักดิ์บ้าง แต่ข้าพเจ้านี้คิดกตัญญูต่อท่าน จึงได้รี้บตามมาแจ้งความอันนี้แก่ท่าน หลีทำกับน้องชายได้ฟังดังนั้น พี่น้องเสียใจกอดคอกันร้องไห้ แล้วหลีทำจึงพูดว่า ถ้าข้าศึกติดตามมาทันเรา ๆ ก็จะต้องเข้าสามิภักดิ์ หลีปิดผู้น้องได้ฟังดังนั้นมีความโกรธจึงตอบว่า พี่น้องเก้าคนได้ทำศึกสงครามมาถึงห้าสิบปีแล้ว ไม่ได้พึ่งบุญผู้ใดไม่เคยแพ้ใคร ครั้งนี้เราเห็นจะเสียทีจงรีบไปเข้าเมืองเสียให้ได้ก่อน ประการหนึ่งทแกล้วทหารและเสบียงอาหารเราสะสมไว้มีอยู่มาก ควรที่จะคิดต่อสู้ด้วยข้าศึกต่อไป ไม่ควรจะเข้าสามิภักดิ์เป็นเชลยให้เสียเกียรติยศ
ขณะนั้นทหารหลีทำซึ่งแตกหนีข้าศึกมานั้น ตามมาถึงอึกพวกหนึ่งสี่สิบคนพากันเข้าไปคำนับ แล้วเล่าความแก่หลีทำว่า ท่านจงรีบไปโดยเร็วเถิด กองทัพลูเบงอ๋องยกตามมาใกล้จะถึงท่านอยู่แล้ว หลีปิดได้ฟังดังนั้นจึงว่าพี่ทั้งสามจงรีบไปเข้าเมืองเถิด แต่ตัวข้าพเจ้านี้จะคุมทหารไปสกัดทัพลูเบงอ๋องอยู่ที่ตำบลเล่าเค้า คือต้นทางที่เขาฮอหงายเป็นทางแคบ ข้าพเจ้าจะรบปะทะปะทังไว้กว่าพี่จะไปเข้าเมืองได้ ถ้าพี่เข้าเมืองได้แล่ว จงรวบรวมทแกล้วทหารไว้ให้พร้อม จะได้ต่อสู้รบด้วยข้าศึก หลีทำได้ฟังดังนั้นจึงว่า ซึ่งเจ้าคิดดังนี้พี่เห็นว่าเจ้ามีฝีมือและกำลังก็จริงอยู่ แต่เห็นว่าทแกล้วทหารของเราตายถึงแปดส่วน ยังเหลืออยู่แต่สองส่วนก็ไม่พร้อมมูลกันแล้วก็พากันอิดโรย เกลือกว่าจะต้านทานกำลังข้าศึกไม่ได้ ถ้าเจ้าสิ้นกำลังแล้วจงหนีเอาตัวรอดเถิด ครั้นพูดปรึกษากันแล้ว พอกองทัพลูเบงอ๋องใกล้เข้ามา หลีปิดจึงตักเตือนพี่ชายทั้งสามให้รีบหนีไป หลีทำ หลีกือ หลีลอกได้ฟังน้องชายตักเตือน จำใจพากันขึ้นม้ารีบหนีไป
ฝ่ายหลีปิดนั้นครั้นกองทัพลูเบงอ๋องตามมาถึง หลีปิดก็เข้ารบพลางหนีไปพลางจนถึงเขาฮอหงาย ลูเบงอ๋องเห็นที่ช่องแคบและมีต้นไม้ใหญ่ คิดกลัวว่ากองทัพหลีปิดจะเข้าซุ่มอยู่ จึงไม่ได้ยกติดตามหลีปิดไป แล้วลูเบงอ๋องจึงว่าแก่น้องชายว่า พวกหลีทำนี้เปรียบเหมือนสุนัขคลั่งโลหิต พวกเราอย่าได้เข้าใกล้รบด้วยอาวุธสั้นเลย จงพากันยิงแต่เกาทัณฑ์ระดมเข้าไปเถิด พวกทหารได้ฟังดังนั้นก็พากันยิงเกาทัณฑ์ระดมเข้าไปดุจเม็ดฝน ถูกทหารหลีปิดตายบ้างหนีไปได้บ้าง แต่หลีปิดนั้นใจกล้าหยุดม้ายืนอยู่ที่ปากทาง แกว่งทวนปัดป้องไม่ให้ลูกเกาทัณฑ์ถูกประมาณครู่หนึ่ง พอม้าที่ขี่นั้นถูกลูกเกาทัณฑ์โดดโลดโผนไป หลีปิดแข็งในกระบวนขี่ม้าไม่ตกแล้วก็แกว่งทวนปัดป้องลูกเกาทัณฑ์จนถอยกำลัง แกว่งทวนนั้นช้าลงทุกที ลูกเกาทัณฑ์ถูกม้าและถูกตัวหลีปิด ๆ และม้าขาดใจตายยืนอยู่ที่นั้น ฝ่ายลูเบงอ๋องขับทหารไปเห็นหลีปิดต้องลูกเกาทัณฑ์ตายอยู่บนหลังม้า ก็สรรเสริญว่าหลีปิดมีทิฐิมานะมากดังนี้ ไม่เสียทีที่เป็นชาติทหาร และการสงครามนี้ ถ้าเข้าสู้รบกันแล้วก็คงจะตายข้างหนึ่ง และซึ่งทหารเรายิงเกาทัณฑ์ถูกหลีปิดตายดังนี้ เวรกรรมอย่าได้มีต่อกันไปอีกเลย
ฝ่ายหลีทำหลีกือหลีลอกพี่น้องหนีเข้าเมืองได้แล้ว ก็ให้เกาทัณฑ์ทหารรักษาหน้าที่ปิดประตูเมืองไว้ ฝ่ายทหารหลีปิดสามสิบคนกับนายกองคนหนึ่งหนีกองทัพลูเบงอ๋องมาถึงกำแพงเมืองของตัวพอเวลากลางคืน เห็นประตูเมืองปิดอยู่นายกองก็ร้องบอกแก่ทหารในเมืองว่า เราเป็นทหารหลีปิดสู้รบต้านทานข้าศึกไม่ได้ เหลือจากตายแล้วพากันหนีมาได้บ้าง แต่หลีปิดนั้นถูกลูกเกาทัณฑ์ตายที่เขาฮอหงาย บัดนี้ข้าศึกนั้นตามมาอีกสักครู่หนึ่งก็จะมาถึงเมืองเราแล้ว ท่านจงเปิดประตูเมืองมารับเราโดยเร็วเถิด ทหารในเมืองได้ฟังดังนั้นคิดสงสัยจะเป็นอุบายข้าศึก จึงตอบว่าเวลาค่ำมืดเราจะเปิดประตูเมืองรับไม่ได้ เราจะต้องไปบอกแก่เจ้านายก่อน ถ้าเจ้านายให้เปิดประตูจึงจะเปิดได้ ครั้นพูดกันดังนั้นแล้ว กองทัพลูเบงอ๋องยกตามมาถึง นายกองพวกทหารหลีปิดก็ตกใจกลัวพากันหนีเข้าป่าไป นายกองพูดกับทหารสามสิบคนว่าเราหมายใจว่าหนีมาถึงประตูเมืองแล้วคงพ้นความตาย ครั้นมาถึงประตูเมืองแล้วเข้าเมืองก็ไม่ได้ ซึ่งเราหนีเข้าป่ามาเช่นนี้คงจะถึงความตายเป็นแน่
ฝ่ายลูเบงอ๋องให้ทหารตั้งค่ายอยู่ใกล้เคียงกำแพงเมือง พวกทหารในเมืองก็ไปแจ้งความแก่หลีทำ หลีกือ หลีลอกว่าหลีปิดถูกลูกเกาทัณฑ์ตายอยู่บนหลังม้า
ฝ่ายหลีทำ หลีกือ หลีลอกได้แจ้งความแล้วเอามือทุบอกร้องไห้คิดถึงหลีปิดเป็นอันมาก หลีทำว่าแก่น้องชายทั้งสองว่า เราพี่น้องพากันไปรบกับลูเบงอ๋องที่ตำบลตี้คี้ว พวกลูเบงอ๋องจับได้น้องเราห้าคนฆ่าเสียแล้ว หลีปิดนั้นก็ถูกลูกเกาทัณฑ์ตายไปอีก เราทุกวันนี้อุปมาเหมือนลูกเกาทัณฑ์ปักอยู่ในอกสักร้อยดอก ถ้ามิเช่นนั้นเราพี่น้องทั้งสามคนนี้เปรียบเหมือนคนไข้หนักเกือบจะตายอยู่แล้ว ซึ่งเราจะรักษาให้หายนั้นเห็นจะไม่ได้ ว่าแล้วร้องไห้จนเวลารุ่งสว่าง ครั้นสิ้นร้องไห้แล้ว หลีทำจึงพูดว่าเห็นจะต้องเข้าสามิภักดิ์ หลีลอกน้องชายจึงตอบว่า ข้าศึกฆ่าน้องชายเราตายถึงหกคน เราจะต้องแก้แค้นเสียให้จงได้ โดยจะตายด้วยฝีมือข้าศึกก็จะได้ไปเห็นหน้ากับพี่น้องของเราที่ตายไป ซึ่งพี่จะเข้าสามิภักดิ์กับข้าศึกนั้น ข้าพเจ้าไม่เห็นด้วย ด้วยทหารของเราก็ยังมีอยู่มากถึงสามหมื่น ข้าพเจ้าจะรับอาสาคุมทหารหมื่นหนึ่งออกไปต่อสู้แก่ข้าศึกแต่พี่ทั้งสองจงคอยดูเห็นว่าข้าพเจ้าได้ทีแก่ข้าศึกแล้ว พี่จงขับทหารออกไปช่วยกันระดมรบ ถ้าข้าพเจ้าเสียทีแก่ข้าศึกแล้ว พี่ทั้งสองจงช่วยกันรักษาเมืองไว้ให้มั่นคง ถ้าข้าศึกสิ้นเสบียงอาหารเลิกทัพกลับไปเหมือนครั้งก่อน ภายหลังเราจึงค่อยคิดอ่านต่อไป หลีทำจึงตอบว่าใจพี่คิดว่าจะออกไปสามิภักดิ์กับเขาโดยดีอย่าให้มีอันตรายแก่ราษฎร หลีลอกจึงว่าพี่จะออกไปสามิภักดิ์กับเขานั้นข้าพเจ้ากลัวว่าเขาจะไม่รับ ด้วยน้องชายเราก็ตายเสียถึงหกคน ซึ่งเราจะเข้าสามิภักดิ์กับเขา ถ้าเขาไม่รับแล้ว เราก็คงเป็นอันตรายเป็นแน่ ถ้าเราตายด้วยฝีมือรบพุ่งให้ชื่อเสียงปรากฏไปภายหน้านั้นเห็นจะดีกว่าเข้าสามิภักดิ์ หลีทำนึกว่าได้พูดถึงสองครั้งแล้วเหลือปัญญาที่จะว่ากล่าว จึงว่าซึ่งเจ้าไม่ยอมเข้าสามิภักดิ์กับเขา เจ้าจะออกไปต่อสู้แก่ข้าศึกนั้นก็ตามแต่ใจเถิด ครั้นปรึกษากันแล้ว รุ่งขึ้นเวลาเช้าหลีลอกก็แต่งตัวถืออาวุธมาคำนับลาหลีทำพี่ชายแล้ว ก็ขึ้นม้าพาทหารหมื่นหนึ่งเปิดประตูเมืองออกไปรบด้วยข้าศึก
ฝ่ายทหารลูเบงอ๋องเห็นกองทัพพวกหลีทำยกออกมาจากเมืองดังนั้น ก็ไปแจ้งความแก่ลูเบงอ๋อง ๆ กับน้องชายทั้งแปดก็ชวนเกาเหลงอุยโท้วแต่งตัวถืออาวุธขึ้นม้านำทหารออกไปอยู่หน้าค่าย
ฝ่ายหลีลอกเห็นลูเบงอ๋องขึ้นม้าถืออาวุธนำทหารออกมาอยู่หน้าค่าย กำลังโกรธก็ตรงไปใกล้ แล้วสะอึกเข้าไปแทงด้วยทวนไม่ถูกลูเบงอ๋อง ๆ ปัดด้วยทวนแล้วก็รบกันตั้งแต่เช้าจนบ่ายได้หกสิบเพลงไม่แพ้ไม่ชนะกัน ทหารลูเบงอ๋องฆ่าทหารหลีลอกตายเป็นอันมาก
ฝ่ายพังหังอ๋องน้องชายลูเบงอ๋อง กลัวว่าลูเบงอ๋องจะถอยกำลังก็ขับม้าเข้ารบด้วยหลีลอกได้ประมาณสิบเพลง แล้วพังหังอ่องจึงว่าแก่หลีลอกว่า มึงนี้กูจะฆ่าเอง กลัวเลือดมึงจะติดอาวุธกู ว่าแล้วก็ร้องบอกให้ทหารเข้าล้อมหลีลอกไว้ หลีลอกเห็นว่าหนีไปไม่ได้ จึงร้องว่าผู้ใดไม่กลัวตายก็ให้เข้ามาให้ใกล้เรา ลูเบงอ๋องได้ฟังดังนั้นก็ให้ทหารที่ล้อมนั้นยิงเกาทัณฑ์ไป หลีลอกก็แกว่งทวนปิดป้องลูกเกาทัณฑ์ไว้ไม่ถูกตัวหลีลอก ประมาณครู่หนึ่งหลีลอกสิ้นกำลังลงแล้วก็ชักกระบี่เชือดคอตาย พวกทหารลูเบงอ๋องก็เข้าตัดศีรษะหลีลอกไปส่งให้ลูเบงอ๋อง ๆ ให้จับทหารหลีลอกนั้นได้สิ้นแล้ว ก็ให้ทหารหิ้วศีรษะหลีลอกไปประกาศแก่หลีทำซึ่งอยู่ในเมืองว่า หลีลอกตายแล้วจงเปิดประตูเมืองออกมาสามิภักดิ์แก่เราโดยดี ถ้าไม่ออกมาสามิภักดิ์แก่เราโดยดีแล้ว เราจะให้กองทัพพังเมืองเข้าไปจับได้ก็จะตัดศีรษะให้เหมือนหลีลอกดังนั้น
ฝ่ายหลีทำหลีกือรู้ว่าน้องชายตายก็พากันร้องไห้แล้วพวกทหารและราษฎรก็เข้ามาเร่งให้สามิภักดิ์แก่ข้าศึก หลีทำจึงว่ากับราษฎรว่า ข้าศึกฆ่าน้องชายเราตายถึงเจ็ดคน พวกเจ้าจะให้เราสามิภักดิ์แก่ข้าศึกนั้น จะให้เราเอาหน้าไปไว้ที่ไหน ว่าแล้วก็ปรึกษาหลีกือน้องชายว่า ราษฎรและทหารของเราพากันกลัวข้าศึก ซึ่งเราจะคิดรักษาเมืองและต่อสู้ข้าศึกต่อไปนั้นเห็นจะไม่ได้ ซึ่งเราจะนิ่งไว้ให้ข้าศึกจับเราไปฆ่านั้น เราก็จะได้ความอัปยศ เราจงฆ่าตัวเราตายเองดีกว่า แล้วบุตรภรรยาของเรานั้น พวกข้าศึกมันจะเอาไปทำประจานเล่นต่าง ๆ ให้ได้ความเจ็บอาย เราพากันไปฆ่าบุตรภรรยาของเราเสียให้สิ้นห่วงใยก่อน ครั้นปรึกษากันแล้วต่างคนไปฆ่าบุตรภรรยาตาย แล้วเอากระบี่เชือดคอตัวตายเสียทั้งสองพี่น้อง ครั้นหลีทำหลีกือตายแล้ว พวกทหารและราษฎรเปิดประตูเมืองและตั้งเครื่องบูชาออกมาถึงประตูเมือง แล้วพากันคำนับพร้อมกับแจ้งความแก่ลูเบงอ๋องว่า หลีทำ หลีกือ พี่น้องฆ่าบุตรภรรยาของตัวตายแล้ว ๆ เชือดคอตัวตายเสียทั้งสองคน ลูเบงอ๋องได้ฟังดังนั้นก็ให้ทแกล้วทหารเข้าไปในเมือง ครั้นเข้าไปในเมืองแล้วสั่งให้เอาเงินและสิ่งของซึ่งอยู่ในเมืองนั้นแจกจ่ายให้แก่ราษฎร แล้วประกาศแก่พวกทหารมิให้แย่งชิงทรัพย์สิ่งของราษฎร แล้วเขียนหนังสือบอกข้อราชการให้คนใช้ถือหนังสือขึ้นม้าไปให้ขุนนางกราบทูลพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ คนใช้ก็รับหนังสือแล้วก็ขึ้นม้ารีบไปเมืองหลวง แล้วลูเบงอ๋องทราบว่าขุนนางของหลีทำมีอยู่สองนาย ชื่อเอียมบู๊เป็นนายทหารคนหนึ่ง ชื่อเพ่งเจียบุ๋นคนหนึ่งเป็นคนมีสติปัญญา จึงตั้งให้เป็นขุนนางฝ่ายพลเรือนคนหนึ่ง ตั้งให้เป็นขุนนางฝ่ายทหารคนหนึ่ง ให้อยู่ช่วยกันรักษาเมืองจอกกอก แล้วก็ให้เลิกทัพกลับเข้าไปเมืองหลวง และเมื่อลูเบงอ๋องยกกองทัพออกจากเมืองจอกกอกนั้น ราษฎรชาวเมืองชวนกันดาดเพดานด้วยผ้าสีต่าง ๆ แล้ว ตั้งโต๊ะเครื่องบูชาเรียงรายไปตามทางคำนับลูเบงอ๋องออกไปถึงประตูเมือง ที่ประตูเมืองนั้นคนเฒ่าคนแก่บอกกันมาประชุมกันคำนับลูเบงอ๋อง ๆ เดินกองทัพออกจากเมืองจอกกอกตั้งแต่เช้าจนถึงเวลาบ่ายจึงสิ้นกระบวนทัพ ภายหลังนักปราชญ์จึงทำเป็นคำโคลงสรรเสริญเกียรติยศพระราชโอรสทั้งเก้าพระองค์กับเกาเหลงอุยโท้ว และติเตียนพวกกีวหลีพี่น้องเก้าคนไว้มีความว่า ลูเบงอ๋องแม่ทัพกับเจ้าน้องแปดองค์นั้นก็เป็นไถจู๊ คือเป็นถึงพระราชโอรสของพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ก็เจริญอยู่ในความสุขเป็นอันมาก เป็นสุขุมาลชาติอันสูงศักดิ์ ใช่จะควรที่พระราชโอรสทั้งเก้าพระองค์จะต้องตากลมตากแดดไปกระทำสงครามให้ได้ความลำบากนั้นเมื่อไร แต่หากว่าพระราชโอรสทั้งเก้าพระองค์นี้มีความอุตส่าห์ที่จะช่วยพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ผู้เป็นพระราชบิดา ปราบปรามพวกศัตรูอันเป็นปัจจามิตรคือพวกกีวหลีพี่น้องที่เป็นกบฏ ทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อนนั้น จึงได้อุตส่าห์เสด็จยกกองทัพไปปราบปรามพวกหลีทำถึงเมืองจอกกอก และเกาเหลงอุยโท้วนั้นก็เป็นคนมีปัญญาฉลาดทำราชการ เป็นขุนนางมาถึงสองแผ่นดินแล้ว ควรที่จะแสวงหาแต่ความสุขอยู่ในบ้านเมืองก็มิได้เห็นแก่ความสุขความสบาย อุตส่าห์รับอาสาไปช่วยปราบปรามหลีทำ มิได้คิดที่ว่าจะเหนื่อยยาก ทั้งนี้ก็เพราะจะให้ราษฎรเป็นสุขด้วยกันทั้งแผ่นดิน จึงได้ไปกับพระราชโอรสคิดอ่านการยกกองทัพไป ก็ได้ชัยชนะล้างเหล่าพวกหลีทำเสียหมดสิ้นแล้วจึงได้กลับมา ก็สมควรแก่ความอุตสาหะที่จะทะนุบำรุงแผ่นดิน และมิได้เสียพระเกียรติยศ มีแต่ความสรรเสริญ ทั้งนี้ก็เพราะบารมีพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้อยู่ในยุติธรรม แต่พวกหลีทำพี่น้องนั้นเป็นคนอันธพาลหาปัญญามิได้ ไม่รู้จักประมาณตัวว่าจะดีจะชั่วประการใด ใจกำเริบรักษาแต่บ้านเมืองเขตแดนของตัวไว้ให้มั่นคง เที่ยวทำข่มเหงราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนต่าง ๆ แล้วคิดจะตั้งตัวขึ้นเป็นกษัตริย์จะชิงสมบัติของพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ก็ไม่สมความปรารถนาตายเสียทั้งเก้าคนพี่น้องดังนั้น ก็เพราะเหตุที่เป็นพาลไม่รู้จักประมาณตัวและไม่รู้จักประมาณในการทั้งปวง ก็เพราะคนจะสิ้นวาสนาแล้วให้เห็นผิดเป็นชอบไป ครั้นหลีทำพี่น้องตายแล้วราษฎรและทหารพวกหลีทำจึงได้เปิดประตูเมืองรับและตั้งโต๊ะเครื่องบูชาคำนับลูเบงอ๋องทุกคน แล้วสรรเสริญสติปัญญาบารมีลูเบงอ๋อง ติเตียนพวกหลีทำว่าเป็นคนทรยศจึงได้ถึงแก่ความตาย แล้วลูเบงอ๋องก็ยกกองทัพกลับมายังเมืองหลวง
ฝ่ายคนใช้ถือหนังสือบอกมาถึงเมืองหลวง พอเวลาค่ำลงคนใช้ก็เอาหนังสือบอกให้แก่ไทฮูขุนนางในเวลากลางคืนวันนั้น
๓๓
ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้า พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการ จึงตรัสแก่ขุนนางว่า เราให้เกาเหลงอุยโท้วกับบุตรเราเก้าคนไปปราบปรามหลีทำแตก จับได้น้องชายหลีทำห้าคนฆ่าเสียแล้วจะยกกองทัพไปตามจับหลีทำ ณ เมืองจอกกอก ตั้งแต่นั้นมาช้านานประมาณหลายปีแล้ว เราก็ไม่ได้ข่าวคราวประการใดอีกเลย ไทสูขุนนางจึงทูลว่าคืนนี้เวลาสองยามคนใช้ถือหนังสือลูเบงอ๋องเข้ามาแล้ว ไทสูขุนนางก็ฉีกผนึกหนังสือออกอ่านถวาย ในหนังสือมีว่า ข้าพเจ้าลูเบงอ๋อง ตีได้เมืองจอกกอกแล้ว หลีปิดหลีลอกน้องชายหลีทำถูกเกาทัณฑ์ตายในที่รบ แต่หลีทำหลีกือนั้นเชือดคอตายอยู่ในเมือง พวกราษฎรในเมืองพากันเปิดประตูเมืองรับกองทัพข้าพเจ้าลูเบงอ๋องเข้าไปในเมือง จัดแจงการบ้านเมืองเสร็จแล้วจะยกกองทัพกลับเข้ามาไม่ช้านัก
พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นแล้วจึงตรัสว่า เรากำจัดหลีทำพี่น้องนี้ได้แล้ว ราษฎรจะมีความสุขมากขึ้น ครั้นอยู่มาอีกแปดวัน ลูเบงอ๋องยกกองทัพกลับเข้ามาพักอยู่ที่กาเตียคือท้องสนามหลวง แล้วให้ขุนนางผู้ใหญ่ไปเฝ้า พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ทราบแล้วก็เสด็จออกที่ว่าราชการ จึงรับสั่งให้ออกไปหาลูเบงอ๋องและนายทัพนายกองเข้ามาเฝ้า แล้วจึงรับสั่งว่า เรามีความวิตกกลัวจะเสียทีแก่หลีทำพี่น้อง บัดนี้กำจัดหลีทำพี่น้องได้นั้นเรามีความยินดีนัก ตรัสดังนั้นแล้วก็ตั้งเกาเหลงอุยโท้วเป็นที่เอี้ยจงจีสำเร็จราชการฝ่ายพลเรือน ตั้งลูเบงอ๋องเป็นที่กิ๋วทวนเอียงโตจองเจียสำเร็จราชการฝ่ายทหาร ตั้งพระราชบุตรแปดองค์เป็นไต้เจียงกุนช่วยว่าราชการฝ่ายทหาร พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้เกาเหลงอุยโท้ว และพระราชบุตรเก้าองค์นั้นคนหนึ่งเงินหมื่นตำลึง แพรสีต่าง ๆ พันพับเสมอกัน นายทัพนายกองนั้นก็ให้เลื่อนที่และพระราชทานรางวัลตามความชอบ ตั้งแต่นั้นราษฎรมีความสุขขึ้นเป็นอันมาก
ครั้นอยู่มาคืนวันหนึ่งพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ทอดพระเนตรไปบนอากาศ ได้เห็นดาวห้าดวงมาประชุมกันอยู่ที่เทียนและเอียคือวิมาน ครั้นพระองค์เห็นดังนั้นก็มีความยินดี รุ่งขึ้นเวลาเช้าเสด็จออกที่ว่าราชการ จึงตรัสว่าเมื่อคืนนี้เราเห็นดาวห้าดวงมาประชุมกันอยู่ที่เทียนและเอียเห็นเป็นการมงคล เราคิดเห็นว่าปีหนึ่งสิบสองเดือนจะให้มีฤดูเปลี่ยนกันเป็นสี่ฤดู เดือนสามเดือนสี่เดือนห้านี้ให้เรียกว่าฤดูชุน คือฤดูต้นไม้แตกกิ่งมีดอกออกช่องามบริบูรณ์ เดือนหกเดือนเจ็ดเดือนแปดให้เรียกว่าฤดูแฮ่ คือฤดูร้อน เดือนเก้าเดือนสิบเดือนสิบเอ็ด สามเดือนนี้ให้เรียกว่าฤดูชิว คือฤดูใบไม้หล่นไม่หนาวไม่ร้อน เดือนสิบสองเดือนอ้ายเดือนยี่ สามเดือนนี้ให้เรียกว่าฤดูดัง คือฤดูหนาว เราจะให้เอาฤดูชุนนั้นเป็นฤดูต้นปี แล้วให้ผลัดเปลี่ยนเวียนกันไปทั้งสี่ฤดูกว่าจะครบสิบสองเดือนเป็นปีหนึ่งจงทุกปี ท่านบาดหมายแจกไปให้ราษฎรและหัวเมืองรู้ทั่วกันจะได้เป็นที่สังเกตกำหนดไว้ในการซึ่งจะมีไปในภายหน้า ข้าราชการทั้งปวงทราบแล้วก็ทำตามรับสั่งทุกประการตั้งแต่นั้นมาราษฎรและหัวเมืองทั้งปวงก็ได้รู้จักฤดูและกำหนดต่าง ๆ ได้แน่นอน ก็สรรเสริญพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ว่าทรงพระสติปัญญา ทะนุบำรุงให้ได้ความสุขเป็นอันมาก พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้นแผ่อาณาเขตกว้างขวาง ตั้งแต่ทิศเหนือนั้นไปจนถึงเมืองฮิวเหลง ทิศใต้ถึงเมืองเกาจี ทิศตะวันตกถึงเมืองลีวชา ทิศตะวันออกถึงเมืองพวนมอก เมืองประเทศราชทั้งหลายซึ่งอยู่ในทิศทั้งสี่นั้นก็มาจิ้มก้องทุกปีมิได้ขาด คือนำเครื่องราชบรรณาการมาถวายยอมเป็นเมืองขึ้น มีใจยินดีสามิภักดิ์รักใคร่ในพระมหากษัตริย์และบ้านเมืองก็เรียบร้อยเป็นปกติมิได้มีศึกสงคราม ไพร่บ้านพลเมืองได้อยู่เย็นเป็นสุข ครั้นอยู่มาพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ทรงพระประชวรหนักจวนจะสวรรคต จึงรับสั่งให้หาเกาเหลงอุยโท้วและพระราชโอรสทั้งเก้า และพระราชวงศานุวงศ์กับขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเข้าไปเฝ้าข้างในแล้วตรัสว่า เรามีความวิตกว่าถ้าสิ้นบุญเราแล้วจะได้ผู้ใดครองราชสมบัติเป็นกษัตริย์ต่อไป หัวเมืองทั้งปวงจึงจะไม่ล่วงเกินมีความหมิ่นประมาทได้ เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า พระราชโอรสของพระองค์มีอยู่หลายพระองค์แล้วมีสติปัญญารักใคร่กัน ลูเบงอ๋องพระราชโอรสผู้ใหญ่นั้น บรรดาพระราชวงศานุวงศ์และข้าราชการทั้งปวงก็รักใคร่มีใจสามิภักดิ์ ควรจะยกขึ้นให้เป็นกษัตริย์ครองศิริราชสมบัติแทนพระองค์ได้ พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นแล้วจึงตรัสว่า ซึ่งท่านเห็นว่าลูเบงอ๋องเป็นคนมีสติปัญญา ควรจะยกขึ้นให้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้นั้น เรามีความขอบใจท่าน ด้วยเราเห็นว่าท่านมีความรักใคร่บุตรของเรา ๆ คนนี้ควรจะเป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติได้ก็จริงอยู่ แต่สมบัติทั้งนี้พระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้พระองค์ทรงพระสติปัญญามาก เห็นว่าเราจะทะนุบำรุงแผ่นดินได้ จึงได้มอบศิริราชสมบัติทั้งนี้ให้แก่เรา มิได้มอบให้แก่พระราชบุตรของพระองค์ ซึ่งเราจะยกบุตรของเราให้เป็นกษัตริย์นั้น ก็กลัวความนินทาจะเกิดขึ้นภายหลัง จะต้องหาผู้ที่มีสติปัญญามาครอบครองแผ่นดินจึงจะไม่เสียขัตติยราชประเพณี เราเห็นว่าเตียวคี้พระราชนัดดาของพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้นั้นมีอยู่คนหนึ่ง มีสติปัญญามากควรจะรักษาแผ่นดินได้ เราจะมอบราชสมบัติทั้งนี้ให้แก่เตียวคี้พระราชนัดดาพระเจ้ากิมเต้กอ๋องฮ่องเต้จึงจะควร และเตียวคี้คนนี้ได้ทำราชการอยู่ด้วยเราตั้งแต่อายุสิบห้าปี เตียวคี้มีใจมั่นคงซื่อสัตย์สุจริต ทำราชการก็มิได้ผิดพลั้งสักครั้งหนึ่ง เราจึงตั้งให้เป็นจูเฮ้าเจ้าเมืองซินก๊ก บัดนี้เตียวคี้อายุได้สามสิบปีควรจะครองราชสมบัติได้ ถ้าเราสิ้นบุญไปแล้ว ท่านจงยกเตียวคี้ขึ้นเป็นกษัตริย์ต่อไปเถิด ซึ่งเราสั่งดังนี้บุตรและหลานอย่าได้มีความโสมนัสน้อยใจเลย ใช่ว่าเราจะไม่รักบุตรและหลานเมื่อไร แต่เราเห็นว่าสมบัติทั้งนี้เดิมเป็นของพระอัยกาเตียวคี้ แล้วการซึ่งจะรักษาแผ่นดินนั้นก็เป็นการสำคัญใหญ่หลวงอยู่
ขณะนั้นลูเบงอ๋องพระราชโอรสผู้ใหญ่จึงทูลว่า ซึ่งพระองค์ทรงรับสั่งดังนี้โดยมีพระทัยเมตตาแก่ราษฎรทั้งปวง ข้าพเจ้าพี่น้องจะขอรับพระราชทานฉลองพระเดชพระคุณกระทำตามพระทัยที่ทรงดำริไว้ แล้วข้าพเจ้าพี่น้องก็ได้ทราบอยู่ว่าเตียวคี้คนนี้เป็นคนดีมีสติปัญญามากอาจที่จะรักษาแผ่นดินได้ แล้วก็ประพฤติในสุจริตตั้งอยู่ในยุติธรรม ถ้าเตียวคี้ได้เป็นเจ้าแผ่นดินขึ้นแล้ว ข้าราชการและราษฎรก็จะได้มีความสุขเสมอเหมือนแผ่นดินของพระองค์เหมือนกัน พระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นแล้วจึงตรัสว่า ซึ่งเจ้าพูดทั้งนี้ก็ดีแล้ว สมดังใจที่เราคิดไว้ ถ้าสิ้นบุญเราแล้ว พวกพี่น้องและขุนนางทั้งปวงจงมีใจซื่อสัตย์จงรักภักดีช่วยเตียวคี้รักษาแผ่นดินต่อไป ลูเบงอ๋องกับพระราชวงศานุวงศ์น้อยใหญ่ได้ฟังรับสั่งดังนั้น ก็คำนับรับคำแล้วทูลลาออกมาจากที่เฝ้าข้างใน พากันตามเกาเหลงอุยโท้วไปที่บ้าน ต่างคนต่างก็กล่าวว่าพวกข้าพเจ้าทั้งนี้ฝากตัวหมายจะพึ่งบุญลูเบงอ๋องพระราชโอรสไถจู๊ใหญ่ ซึ่งลูเบงอ๋องได้ทูลดังนั้นแล้ว ลูเบงอ๋องจะไม่รักสมบัติจริงหรือจะมีอัธยาศัยประการใด หรือกลัวจะขัดพระทัยพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ฉันใดก็ยังไม่ทราบ ข้าพเจ้าทั้งหลายจะช่วยกันไปพูดจาให้ลูเบงอ๋องครองราชสมบัติให้จงได้ เกาเหลงอุยโท้วจึงตอบว่าลูเบงอ๋องนี้เป็นคนซื่อสัตย์ได้รับคำพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้แล้ว ถึงท่านทั้งหลายจะไปพูดจาว่ากล่าวให้ลูเบงอ๋องครองราชสมบัตินั้นก็เห็นจะไม่รับแล้ว ลูเบงอ๋องก็จะตรึกตรองเห็นว่าพวกท่านเป็นคนกลับกลอกพูดจาหาจริงไม่ พวกท่านก็จะพากันเป็นคนเสียไปทั้งสิ้น พระราชวงศานุวงศ์และขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยได้ฟังดังนั้นก็สรรเสริญลูเบงอ๋องว่าเป็นคนซื่อสัตย์สุจริต แล้วก็ถามเกาเหลงอุยโท้วว่า ลูเบงอ๋องไม่ครองราชสมบัติแล้วถ้าเตียวคี้ได้ครองราชสมบัตินั้นจะดีหรือชั่วอย่างไรพวกข้าพเจ้าทั้งหลายยังไม่ทราบ เกาเหลงอุยโท้วจึงว่า เตียวคี้ผู้นี้เป็นคนที่มีสติปัญญาเมตตาจิต แล้วก็ตั้งอยู่ในสัตย์ในธรรม ควรที่จะเป็นเจ้าแผ่นดินทะนุบำรุงขุนนางและราษฎรทั้งปวงได้ พวกขุนนางได้ฟังดังนั้นก็คำนับลาเกาเหลงอุยโท้วกลับไปบ้าน ฝ่ายพระราชวงศานุวงศ์ทั้งปวงก็พากันไปพูดแก่ลูเบงอ๋องว่า ถ้าเตียวคี้ได้เป็นเจ้าแผ่นดินขึ้นแล้ว ข้าพเจ้าทั้งหลายยังหาสู้มีความสบายใจไม่ ด้วยยังมิได้เคยเห็นน้ำใจเตียวคี้เลย ท่านได้เป็นกษัตริย์แล้วจะชุบเลี้ยงพวกข้าพเจ้า หรือจะไม่ชุบเลี้ยงประการใดก็ยังไม่ทราบ ลูเบงอ๋องจึงว่าท่านทั้งหลายอย่าได้มีความวิตกเลย การครั้งนี้เหตุด้วยพระราชบิดาของเราท่านทรงพระสติปัญญาเป็นอันมาก ทรงเห็นว่าเตียวคี้เป็นคนตั้งอยู่ในยุติธรรม จึงได้รับสั่งให้ยกเตียวคี้ขึ้นเป็นกษัตริย์ ๆ พระองค์ใดตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว ท่านคงเห็นว่าข้าราชการและขุนนางผู้ใดมีใจสุจริตตั้งอยู่ในสัจธรรมมีความชอบต่อแผ่นดิน ควรจะยกย่องชุบเลี้ยงให้เป็นใหญ่ ท่านก็คงจะชุบเลี้ยงยกย่องให้เป็นใหญ่ ท่านทั้งหลายอย่าได้มีความวิตกเสียใจเลย ครั้นพูดจากันแล้วเจ้าน้องทั้งหมดนั้นก็คำนับลาลูเบงอ๋องกลับไปที่อยู่ของตัว ซึ่งพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้นพระชันษาได้เก้าสิบเอ็ดปี พระองค์เสวยราชสมบัติได้เจ็ดสิบแปดปี ประชวรพระโรคหนักลงก็สิ้นพระชนม์ พระราชบุตรและพระราชวงศานุวงศ์กับพวกขุนนางทั้งปวงพากันไปจัดแจงเชิญพระศพใส่ในหีบไม้หอม แห่ไปฝังที่ตำบลตอกเอี๋ยงตามราชประเพณีพระศพกษัตริย์
๓๔
แล้วพากันเชิญเตียวคี้มาครองราชสมบัติ ทรงพระนามว่าพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ ๆ องค์นี้เดิมเป็นบุตรเตียวเก๊ก ๆ เป็นพระราชโอรสที่สองของพระเจ้ากิมเต๊กอ๋องฮ่องเต้ มารดาพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้นั้นชื่อนางกอกเอ๋ง ตั้งเก๋งอยู่ริมเขาจุนนอกเมืองหลวง นางมีครรภ์พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ได้สิบเอ็ดเดือนจึงประสูติ เมื่อพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ยังทรงพระเยาว์อยู่นั้นนางกอกเอ๋งอุ้มไปนั่งเล่นอยู่นอกเก๋งหลายเวลา อยู่มาวันหนึ่งมีชายชราอายุประมาณแปดสิบปี หน้าขาวหนวดยาว สวมเสื้อขาวแต่งตัวเหมือนเทวดา เดินเข้ามาแล้วว่าแก่นางกอกเอ๋งว่า บุตรของท่านนี้มีลักษณะดีชอบกล ข้าพเจ้าจะขอชมดูสักหน่อย นางกอกเอ๋งผู้มารดาได้ฟังดังนั้นก็ส่งบุตรให้แก่ชายขรา ๆ ผู้นั้นครั้นรับมาอุ้มดูลักษณะแล้วจึงว่า บุตรของท่านคนนี้จะมีบุญวาสนามาก ท่านให้ชื่ออย่างไร นางกอกเอ๋งจึงว่าบ้านเรือนของข้าพเจ้าอยู่ริมเขาจุน ข้าพเจ้าจึงให้ชื่อบุตรข้าพเจ้าตามนามเขาอันนี้ ชายแก่นั้นจึงว่าเขาจุนนี้เดิมในตำราและคำโบราณเรียกว่าเตียวคี้ แปลว่าเป็นเขางามสูงสุด ท่านจงให้นามบุตรของท่านชื่อว่าเตียวคี้เถิด นางกอกเอ๋งจึงถามว่าท่านชื่อใดแซ่ไรอยู่ตำบลไหน ชายแก่นั้นจึงบอกว่าข้าพเจ้าอยู่บนเขาอันนี้ ท่านอย่ารู้จักชื่อข้าพเจ้าเลย ชายชราว่าดังนั้นแล้วก็ส่งทารกให้แก่นางกอกเอ๋งแล้วก็ลาไป นางกอกเอ๋งจึงนำความนั้นไปบอกแก่เตียวเก๊กผู้สามี ๆ จึงให้คนใช้ไปเที่ยวเชิญชายชราผู้นั้นก็มิได้พบ ตั้งแต่นั้นเตียวเก๊กก็ให้นามบุตรนั้นชื่อเตียวคี้ตามถ้อยคำชายชราผู้นั้น แล้วให้บุตรเรียนหนังสือ จนอายุได้สิบห้าปีก็นำเข้าไปถวายพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ๆ ใช้สอยเห็นว่าเตียวคี้เป็นคนสัตย์ซื่อทำราชการดีแล้วก็มีสติปัญญา จึงตั้งให้ไปเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองซินก๊ก ครั้นพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้สวรรคตแล้ว ขุนนางและพระราชวงศานุวงศ์ของพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้จึงไปเชิญเตียวคี้มาเป็นกษัตริย์ตามรับสั่งพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ขนานพระนามว่าพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ ๆ ได้เป็นกษัตริย์เสวยราชสมบัติแล้ว บ้านเมืองก็เรียบร้อยเป็นปกติ แล้วพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานตรวจดูกฎหมายแผ่นดิน ที่แห่งใดผิดเพี้ยนเคลื่อนคลาดก็ทรงแก้เสียใหม่ให้ถูกต้องโดยยุติธรรม ตั้งแต่นั้นมาขุนนางและราษฎรได้ความสุขมากขึ้นกว่าแต่ก่อน
อยู่มาวันหนึ่ง พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการ พระองค์จึงตรัสแก่ขุนนางว่า เรานี้ตั้งแต่ได้เป็นกษัตริย์แล้วก็มิได้คิดที่จะหาความสุขแต่ผู้เดียว เราคิดที่จะให้ขุนนางและราษฎรมีความสุขทั่วกันทั้งแผ่นดิน อนึ่งตำราละยิดคือตำราปฏิทินสิบสองเดือนเป็นปีหนึ่ง ซึ่งพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้แบ่งให้เป็นสี่ฤดู ฤดูละสามเดือนนั้น ฤดูเก่าฤดูใหม่วันคืนขึ้นแรมที่จะเปลี่ยนกันนั้น ยังคาบเกี่ยวกันอยู่ เราคิดจะแบ่งให้ตรงกับฤกษ์บน จะได้เป็นที่สังเกตท่านทั้งปวงจงช่วยเราทำให้ถูกต้อง จะได้สั่งสอนกุลบุตรให้รู้ทั่วกันไปภายหน้า ถ้าจะทำไร่นาและปลูกต้นผลไม้ลงในแผ่นดินจะได้งามดีมีผลตามฤดู อนึ่งเราพิเคราะห์ดูในแผ่นดินของเรานี้ เห็นว่าราษฎรและขุนนางทั้งปวงจะมีเงินใช้สอยยังน้อยนัก แต่เราพิจารณาดูในตี้ลี้ คือชัยภูมิที่แผ่นดินข้างทิศใต้มีเขา ๆ หนึ่งชื่อว่าเขาตังซัว ที่เนินเขาตังซัวนั้นเห็นจะมีแร่เงินเกิดมาก แล้วแร่ต่าง ๆ ก็คงจะมีอยู่มาก เราอยากจะให้ไปขุดเอาแร่มาทดลองดู ถ้ามีจริงดังเราคิดเห็นแล้วก็จะมีคุณแก่แผ่นดินมากนัก ตรัสดังนั้นแล้วจึงรับสั่งให้หาฮ่ำเฮกขุนนางผู้หนึ่งเข้ามาเฝ้าแล้วรับสั่งว่า ท่านจงอย่าได้มีความรังเกียจเลย จงอุตส่าห์ช่วยเราคุมไพร่ห้าพันคนกับเครื่องมือจอบเสียมชะแลงสิ่วพะเนิน สำหรับที่จะใช้สอยเจาะขุดนั้นเตรียมไปให้พร้อมแล้ว จงพากันไปที่เขาตังซัวเวลากลางคืน ให้พิเคราะห์ดูถ้าเห็นเป็นวาวแววอยู่ที่แห่งใดแล้ว ให้เจาะขุดพังทลายเข้าไปที่ตรงนั้นให้เห็น ก็จะรู้ว่าสิ่งอันใดมีอยู่ในที่อันนั้น ฮ่ำเฮกขุนนางผู้นั้นได้ฟังรับสั่งแล้วจึงทูลว่า พระองค์ตั้งพระทัยทะนุบำรุงให้ราษฎรมีความสุขนั้น พระเดชพระคุณเป็นอันมาก อุปมาเหมือนน้ำค้างตกลงมาให้ได้ความเย็นใจ ข้าพเจ้านี้จะขอรับอาสาไปกระทำตามพระราชประสงค์ให้จงได้ ทูลดังนั้นแล้วก็คำนับลาออกมาจัดไพร่ได้ห้าพันคน กับทั้งเครื่องมีอจอบเสียมชะแลงสิ่วพะเนินเครื่องที่จะใช้นั้นพร้อมกับเสบียงอาหารแล้ว จึงพากันไปที่เขาตังซัว ให้ตั้งพิธีกรรมบวงสรวงเทพารักษ์เสร็จแล้ว ครั้นเวลาค่ำก็พิจารณาดูเห็นที่แห่งใดวาวแววแล้วก็ให้ไพร่เจาะขุดลงไปในที่นั้น ก็ได้แร่เป็นหินสีเขียว ๆ จึงเก็บรวบรวมกองไว้เป็นอันมาก จึงให้ตัดฟืนมาเผาไฟสุมแร่นั้นละลายออกเป็นเนื้อเงิน แล้วฮ่ำเธกก็เขียนหนังสือบอกรายงานตามที่ได้ขุดแร่และหลอมแร่เป็นเนื้อเงินนั้น ให้คนใช้ถือเข้าไปให้ขุนนางทูลพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ ส่วนฮ่ำเฮกก็คุมไพร่ห้าพันขุดแร่อยู่ที่นั้นต่อไปอีกหกเดือน สุมแร่ได้เนื้อเงินเป็นอันมาก แล้วให้ขุดก้อนแร่นั้นเป็นตัวอย่างบรรทุกเกวียนคุมเข้ามายังเมืองหลวง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้เสด็จออกที่ว่าราชการ พร้อมด้วยขุนนางเฝ้าอยู่ตามตำแหน่ง จึงรับสั่งว่าเราใช้ให้ฮ่ำเฮกคุมไพร่ห้าพันไปขุดแร่ที่เขาตังซัวนั้น ฮ่ำเฮกก็ได้ส่งหนังสือบอกเข้ามาว่าได้ขุดปะแร่แล้ว แต่ยังหลอมเป็นเนื้อเงินอยู่ ตั้งแต่นั้นก็ช้านานประมาณหลายเดือนมาแล้วก็ยังไม่เห็นฮ่ำเฮกกลับมา ผู้ใดสืบรู้ได้ข่าวคราวประการใดบ้าง
ขณะนั้นพวกขันทีจึงทูลว่า ซึ่งพระองค์รับสั่งใช้ให้ฮ่ำเฮกไปขุดแร่นั้น ฮ่ำเฮกกลับมาแล้วแต่ยังหาทันขึ้นมาเฝ้าพระองค์ไม่ พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงตรัสให้หาฮ่ำเฮกเข้ามาเฝ้า ฮ่ำเฮกก็นำเอาเนื้อเงินกับแร่ตัวอย่างที่ได้มานั้นถวายพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ ๆ รับสั่งให้ชั่งเนื้อเงินและแร่ตัวอย่าง ได้เนื้อเงินหนักห้าหมื่นตำลึง แร่ตัวอย่างหนักร้อยหาบ แล้วให้หลอมเงินนั้นเป็นแท่งละสามตำลึงบ้าง แท่งละลี่ตำลึงบ้าง แท่งละห้าตำลึงบ้าง พระราชทานพระราชวงศานุวงศ์ทั้งขุนนางและราษฎรในเมืองหลวงตามยศศักดิ์ เงินนั้นแบ่งเป็นห้าส่วน ยังเหลืออยู่ส่วนหนึ่งให้เก็บไว้ในท้องพระคลังหลวง ไว้สำหรับจับจ่ายใช้ราชการบ้านเมือง แล้วฮ่ำเฮกทูลว่าขอพระองค์ให้ส่งแร่ตัวอย่างไปให้จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวง ประกาศให้ราษฎรเที่ยวสืบเสาะหาแร่ส่งเข้ามาถวายเห็นจะได้แร่เป็นอันมาก พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้น จึงรับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานมีหนังสือส่งแร่ตัวอย่างที่ได้มานั้นออกไปให้จูเฮ้าเจ้าเมืองป่าวร้องราษฎรตามบรรดาหัวเมืองให้มาดูแร่ตัวอย่าง แล้วให้เที่ยวสืบเสาะหาแร่ ขุนนางเจ้าพนักงานก็ทำตามรับสั่ง ครั้งนั้นราษฎรชาวเมืองทั้งหลายก็เที่ยวสืบเสาะขุดหาแร่ ได้แร่สีต่าง ๆ ส่งให้แก่จูเฮ้าผู้รักษาเมือง ๆ ก็ให้เลือกจัดแร่สีต่าง ๆ นั้นไว้เป็นพวก ๆ ให้เป็นพวกละอย่าง ๆ แล้วให้เอาไฟสุมแร่นั้นสุมทีละอย่าง ๆ มิให้ปนกัน แร่ที่สุมนั้นละลายออกได้เนื้อเป็นทองคำบ้าง เป็นเงินบ้าง เป็นทองแดงบ้าง เป็นเหล็กบ้าง เป็นสังกะสีบ้าง เป็นดีบุกบ้าง ครั้นสุมละลายได้เป็นเนื้อแล้ว จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายก็ส่งเข้ามาถวายพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ ๆ ทรงพระโสมนัส จึงตรัสสั่งให้มีหนังสือประกาศว่า แร่ที่เขาตังซัวนั้นให้ไว้เป็นของหลวงอย่าให้ผู้ใดไปขุด ถ้าผู้ใดจะขุดแร่ก็ให้ไปขุดที่ตำบลอื่น ๆ ไม่ห้าม ถ้าขุดได้ก็ให้แบ่งเป็นสามส่วนยกเป็นของหลวงส่วนหนึ่ง ได้แก่เจ้าของผู้ทำสองส่วน ตั้งแต่นั้นราษฎรก็พากันไปเที่ยวขุดได้แร่ทองคำและแร่เงิน แร่ทองแดง แร่เหล็ก แร่สังกะสี แร่ดีบุกถวายบ้าง เป็นอาณาประโยชน์ของตัวบ้าง บ้านเมืองก็บริบูรณ์มากขึ้น พวกขุนนางและราษฎรพากันสรรเสริญพระเดชพระคุณพระบารมีพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ว่า ทรงพระสติปัญญามีพระทัยใส่ทะนุบำรุงให้ราษฎรมีความสุขมากขึ้นกว่าแต่ก่อน และพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้พระองค์นี้มีพระอัครมเหสีองค์หนึ่ง ชื่อนางเกียงหงวนฮองเฮา แต่ยังไม่มีพระราชโอรส มีนางพระสนมเอกสามนาง ชื่อนางเค้งโตหนึ่ง ชื่อนางกั๋นเต๊กหนึ่ง ชื่อนางเซียงหงีหนึ่ง แต่พระองค์มีพระราชโอรสด้วยนางเซียงหงีก่อน พระองค์จึงพระราชทานนามพระราชโอรสที่เกิดกับนางเซียงหงีนั้นให้ชื่อว่าจี่อ๋องไถจู๊ ถัดนั้นมานางเค้งโตจึงทรงครรภ์ เมื่อนางเค้งโตจะทรงครรภ์นั้น นางฝันว่ามังกรเหลืองหนวดแดงเข้ามาทับตัวนาง นางตกใจตื่นแล้วก็ไปแจ้งความแก่นางเกียงหงวนฮองเฮา คือพระอัครมเหสีเอกตามความฝัน นางเกียงหงวนฮองเฮามีความยินดี ด้วยพระนางไม่เคยมีพระราชโอรส จึงว่าเจ้าฝันดังนี้จะมีครรภ์เกิดบุตร ๆ ของเจ้านั้นก็เหมือนบุตรเรา ขอให้เจ้ามีครรภ์เกิดบุตรเถิด นางเค้งโตได้ฟังดังนั้นก็ยินดีด้วยนางอยากมีบุตร จึงคำนับรับคำนางเกียงหงวนอองเฮาแล้วก็ลามาที่อยู่ของนาง ตั้งแต่นั้นมานางเค้งโตก็ทรงครรภ์ได้สิบสี่เดือน พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้เสด็จพานางเค้งโตไปเล่นที่ตำบลตังเหลง นางเค้งโตประสูติพระราชโอรสที่ตำบลนั้น พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้จึงพระราชทานนามพระราชโอรสที่เกิดกับนางเค้งโตนั้น ให้ชื่อว่าเงี่ยวอ๋องไถจู๊ มีลักษณะหน้าผากใหญ่ จมูกโด่ง หูยาว จักษุเหมือนตาหงส์ คิ้วยาวสุดหางตาหัวคิ้วต่อประจบกันเหมือนหน้าจั่วที่แสกหน้า เมื่อวันประสูตินั้นน้ำค้างตกลงมามากกว่าทุกวันตกทั่วไปทั้งแผ่นดิน รสน้ำนั้นหวานเหมือนน้ำตาลกรวด ราษฎรทั้งปวงเห็นเป็นอัศจรรย์ และนางกั๋นเต๊กเมื่อจะทรงครรภ์นั้น พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้เสด็จพานางไปเที่ยวประพาสเล่นที่ตำบลเหี้ยนคิว นางเห็นรังนกอีแอ่นอยู่ริมทาง มีฟองอยู่ฟองหนึ่งมีสีห้าอย่าง นางเห็นประหลาดก็หยิบมาเชยชมแล้วอมเล่น ฟองนั้นก็เลื่อนล่วงลำคอลงไป ครั้นนางกลับเข้ามาในพระราชวังกับพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้นางก็ทรงครรภ์ ถ้วนกำหนดแล้วก็ประสูติพระราชโอรส พระเจ้าต้คอกฮ่องเต้จึงพระราชทานนามพระราชโอรสที่เกิดกับนางกั๋นเต๊กนั้น ให้ชื่อว่าเคียดอ๋องไถจู๊ ๆ คนนี้คือได้เป็นกษัตริย์ต้นวงศ์เสี่ยงทัง แต่จี่อ๋องพระราชบุตรนางเซียงหงีนั้นเป็นคนองอาจพูดจาห้าวหาญมิได้ยำเกรงผู้ใด ถือตัวว่าเป็นพี่ใหญ่แล้วก็มีกำลังแข็งแรงมาก ฝึกหัดแต่ทแกล้วทหารการรบพุ่งอยู่เป็นนิจ แต่เงี่ยวอ๋องกับเคียดอ๋องนั้นรักใคร่กันเหมือนร่วมพระมารดาเดียวกัน แล้วก็สุภาพเรียบร้อยมิได้ประพฤติการเกะกะ พอใจประพฤติแต่การหนังสือฝ่ายเดียวเป็นที่เพลิดเพลิน รู้จักกลัวพระญาติพระวงศ์ซึ่งเป็นผู้ใหญ่สูงอายุ
อยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ เห็นนางพระสนมเอกสามนางมีพระราชบุตรแล้ว แต่พระนางเกียงหงวนฮองเฮาคือพระอัครมเหสีเอกนั้นยังหามีพระราชโอรสไม่ พระองค์ทรงดำริอยากจะให้นางเกียงหงวนฮองเฮามีพระราชโอรสจะได้เป็นที่ไถจู๊ จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานปลูกโรงพิธีในพระราชเก๋ง แล้วให้แต่งตั้งเครื่องพิธีพลีกรรมสำหรับบวงสรวงเทพารักษ์เสร็จแล้ว พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ก็เสด็จพระราชดำเนินพาพระนางเกียงหงวนฮองเฮามาในโรงราชพิธี กระทำบวงสรวงเทพยดาขอให้นางเกียงหงวนมเหสีมีพระราชโอรส จะได้มีพระเกียรติยศต่อไปในภายหน้า ครั้นบวงสรวงเทพยดาเสร็จแล้ว พระองค์ก็เสด็จพระราชดำเนินพาพระนางเกียงหงวนฮองเฮาเสด็จกลับมายังพระตำหนัก ตั้งแต่นั้นพระนางเกียงหงวนฮองเฮาก็ทรงครรภ์ ได้สิบสี่เดือนครบกำหนดแล้วประสูติพระราชโอรสนั้น มีกลิ่นหอมเย็นตระหลบไปในห้องประสูตินางประมาณครู่หนึ่งก็หายไป พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ทอดพระเนตรเห็นพระราชโอรสรูปงามก็มีความโสมนัสตรัสว่า บุตรเรานี้มาแต่เมืองบนจึงพระราชทานนามชื่อว่าเจ๊กอ๋องไถจู๊ ๆ คนนี้ คือจิวลีโจ๊ว ได้เป็นต้นวงศ์กษัตริย์แผ่นดินจิวต่อไปข้างหน้า และเมื่อพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ครองราชสมบัตินั้น มิได้มีทัพศึกสงคราม บ้านเมืองเรียบร้อยเป็นปกติ ราษฎรอยู่เย็นเป็นสุข พระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ครองราชสมบัติได้เจ็บสิบห้าปี พระชันษาได้ร้อยห้าปีทรงพระประชวรหนัก คิดจะยกราชสมบัติให้แก่พระราชโอรสก็ละอายพระทัยอยู่ สั่งแก่ขุนนางผู้ใหญ่ให้เลือกหาผู้ที่ซื่อสัตย์ควรจะเป็นที่พึ่งได้ให้เป็นเจ้าแผ่นดิน ครั้นสิ้นพระชนม์แล้วพระราชบุตรและพระราชวงศานุวงศ์กับขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยพากันเชิญพระศพใส่หีบไม้หอม แห่ไปฝั่งไว้ที่ตำบลตุ้นคิวตามอย่างพระศพกษัตริย์เสร็จแล้ว จี่อ๋องไถจู๊จึงว่าแก่ขุนบางทั้งปวงว่า พระบิดาเราสวรรคตแล้ว ท่านทั้งปวงจะให้ผู้ใดเป็นเจ้าแผ่นดิน พวกขุนนางจึงว่าเจ้าแผ่นดินนั้น จะต้องจัดท่านผู้ตั้งอยู่ในยุติธรรมตามรับสั่ง จี่อ๋องไถจู๊จึงว่าเราก็เป็นบุตรผู้ใหญ่ผู้ตั้งอยู่ในยุติธรรมตามรับสั่ง จี่อ๋องไถจู๊จึงว่าเราก็เป็นบุตรผู้ใหญ่ แล้วมีสติปัญญาและฝีมือในการรบ เราจะครองราชสมบัติแทนพระบิดาเราจะไม่ได้หรือ พวกขุนนางได้ฟังนั้นก็พากันนิ่งอยู่
๓๕
ฝ่ายเจ๊กอ๋องไถจู๊ เงี่ยวอ๋องไถจู๊ เคียดอ๋องไถจู๊เห็นว่าจี่อ๋องไถจู๊ซึ่งเป็นผู้ใหญ่จะคิดเอาราชสมบัติ ครั้นจะพากันขัดขวางก็กลัวฝีมืออยู่ จึงว่าแก่จี่อ๋องไถจู๊ว่า ท่านก็เป็นโอรสผู้ใหญ่ ควรจะครองราชสมบัติแทนพระบิดาได้แล้ว ข้าพเจ้าพี่น้องสามคนนี้ก็มีความยินดีด้วยเพราะจะได้พึ่งบุญของท่าน ฝ่ายขุนนางทั้งปวงได้ฟังดังนั้นรู้ว่าเจ้าทั้งสามองค์ยอมยกสมบัติให้พี่ชายก็พากันเสียใจแลดูหน้ากันไม่รู้ที่จะว่ากล่าวประการใด จึงพากันยกจี่อ๋องไถจู๊ขึ้นเป็นกษัตริย์สืบขัตติยราชประเพณี ทรงพระนามว่าพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ ๆ มีพระพักตร์แดงดังผลลิ้นจี่สุก หนวดเหลือง คิ้วใหญ่ ดวงเนตรโต เสียงดังเปรียบเหมือนเสียงระฆัง พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ครองราชสมบัติประพฤติการถูกต้องตามราชประเพณีได้ห้าปี แล้วก็เล่นแต่การต่าง ๆ ซึ่งเป็นการสนุกสนาน และเล่นการดนตรีซึ่งเป็นที่ประโลมจิต มิได้เป็นธุระในการบ้านเมือง เวลาออกขุนนางก็มิได้ว่าราชการบ้านเมืองประการใด แล้วตรัสว่าเมื่อพระบิดาเรามีพระชนม์อยู่นั้น ท่านได้ทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองมีความเจริญขึ้นกว่าแต่ก่อน บัดนี้เราใช้สอยเงินทองในท้องพระคลังบกพร่องน้อยไป เราจะขอแบ่งเงินทองของเศรษฐีและราษฎรลูกค้าที่มั่งมีเข้ามาเพิ่มเติมไว้ในท้องพระคลัง เศรษฐีและราษฎรลูกค้ามีเงินทองมากน้อยเท่าใดให้ทำเป็นสิบส่วนเราจะขอแบ่งแต่สองส่วน จะให้เจ้าของไว้แต่แปดส่วน แม้นผู้ใดปิดบังอำพรางเงินทองไว้ไม่บอกความจริง เราจะเอาโทษถึงชีวิต ประการหนึ่ง ตึกและเก๋งในพระราชวังซึ่งนางสนมอยู่แต่ก่อนนั้นก็มีแต่ห้องเปล่าเป็นอันมาก ถ้าผู้ใดมีบุตรหญิงรูปงามตั้งแต่อายุยี่สิบปีลงมาเพียงสิบหกปี ก็ให้ส่งบุตรหญิงนั้นเข้ามาให้แก่เรา ถ้าหญิงนั้นมีผู้มาสู่ขอไว้แต่ยังไม่ได้ส่งตัวไปอยู่ด้วยสามี ก็ให้ส่งเข้ามาให้แก่เราด้วย ถ้าบิดามารดาและญาติพี่น้องปิดบังอำพรางไว้ มีผู้มาฟ้องร้องสืบได้ความจริง จะทำโทษแก่บิดามารดาและญาติพี่น้องซึ่งปิดบังหญิงไว้ ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด พวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยได้ฟังดังนั้นก็เห็นผิดประหลาด แต่เกรงพระราชอาญา ไม่อาจทูลทัดทานประการใด ต่างคนต่างแลดูหน้ากันแล้วนิ่งอยู่ พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งว่า ซึ่งเรามีความปรารถนาทั้งนี้ จะมีผู้ใดอาสาเราได้บ้าง
ขณะนั้นพระญาติพระวงศ์สององค์ ชื่อสิดปาอ๋ององค์หนึ่ง ชื่ออีเปกอ๋ององค์หนึ่งเป็นคนโลภ ได้ฟังรับสั่งดังนั้นก็ดีใจด้วยปรารถนาที่จะได้เศษได้เลยในราชการ จึงทูลว่าข้าพเจ้าทั้งสองจะรับอาสาไปเก็บหญิงและทองเงินมาถวายให้สมดังพระราชประสงค์ให้จงได้ พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงตั้งสิดปาอ๋องเป็นที่เจียโตวจ้องอ๋อง ตั้งอีเปกอ๋องเป็นที่ฮูโตวจ้องอ๋อง ผู้สำเร็จราชการในการสองเรื่องนี้ แล้วทรงเขียนอักษรประทับตราหลวงให้เป็นสำคัญ สิดปาอ๋อง อีเปกอ๋องก็คำนับมาที่อยู่ด้วยความยินดี จึงให้จัดโต๊ะเลี้ยงกันตามพวกพ้องเสร็จแล้ว จัดบ่าวไพร่ที่ร่วมใจไปด้วยกันพันคน
ฝ่ายไต้เงียบกับตงหยงขุนนางผู้ใหญ่ กับขุนนางผู้น้อยร้อยเจ็ดสิบคน ครั้นออกจากที่เฝ้าแล้วมาประชุมพร้อบกันที่ตึกสำหรับว่าราชการ ไต้เงียบตงหยงถอนใจใหญ่แล้วจึงว่า ซึ่งกษัตริย์ประพฤติการไม่อยู่ในยุติธรรมให้เสียธรรมเนียมดังนี้ เปรียบเหมือนฤดูที่ร้อน แล้วพระญาติพระวงศ์ทั้งสองรับอาสาไปนั้น เปรียบเหมือนกองเพลิงอันร้อนแรงเกิดเพิ่มขึ้นอีก ราษฎรก็จะพากันได้ความเดือดร้อนมากนัก ครั้นราษฎรได้ความเดือดร้อนแล้วบ้านเมืองก็จะไม่เป็นสุข คงจะเกิดการกลียุคเข็ญขึ้น เห็นจะวุ่นวายไปทั่วทั้งแผ่นดินในคราวนี้เป็นแน่ พรุ่งนี้เราจะพากันไปเฝ้าเงี่ยวอ๋องทูลความอันนี้ให้ทราบ จะได้ช่วยกันระงับดับทุกข์ร้อนอันนี้เสีย แล้วต่างคนต่างก็พากันไปบ้าน
ฝ่ายเงี่ยวอ๋องถ้าวันใดมิได้ขึ้นเฝ้าแล้วก็มักให้คนใช้ไปคอยฟังราชการแทนตัวอยู่มิได้ขาด เวลาวันนั้นคนใช้ไปฟังราชการแจ้งว่าขุนนางทั้งปวงปรึกษากันด้วยข้อราชการดังนั้นแล้ว จะชวนกันมาเฝ้าเงี่ยวอ๋อง คนใช้ก็รีบนำเอาความมาทูลแก่เงี่ยวอ๋อง ๆ ได้ทราบความตามคำคนใช้ทูลว่าพระเจ้าจีเต้ฮ่องเต้ใช้ให้สิดปาอ๋องอีเปกอ๋องทั้งสองไปกระทำการผิดธรรมเนียมดังนั้นก็ตกใจ จึงคิดว่าพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้กระทำการผิดธรรมเนียมดังนี้ ก็เป็นการที่ราษฎรจะได้ความเดือดร้อนนัก แต่เราผู้เดียวจะเข้าไปทูลทัดทานนั้น ที่ไหนพระองค์จะเชื่อฟัง เราจำจะต้องไปเชิญเจ้าแปดองค์ คือเปกอุนอ๋ององค์หนึ่ง ตงคำอ๋ององค์หนึ่ง ซอกเพี่ยนอ๋ององค์หนึ่ง กุยต้องอ๋ององค์หนึ่ง เปกเฮาอ๋ององค์หนึ่ง ต้องฮิมอ๋ององค์หนึ่ง ซอกปาอ๋ององค์หนึ่ง กุยลี้อ๋ององค์หนึ่ง ซึ่งเป็นวงศ์ของพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ แล้วเจ้าทั้งแปดองค์นี้ก็มีปัญญาเฉลียวฉลาด มีใจอารีอารอบ เอาใจใส่รักใคร่ไพร่บ้านพลเมือง เชิญมาพร้อมกันแล้วก็จะได้ช่วยกันเข้าไปทูลทัดทานพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ เห็นพระองค์คงจะเชื่อถ้อยคำด้วยท่านทั้งแปดนี้เป็นผู้ใหญ่แล้วก็เกรงใจด้วย เมื่อเงี่ยวอ๋องคิดเห็นฉะนี้แล้ว รุ่งขึ้นเวลาเช้าจึงให้คนไปเชิญเจ้าแปดองค์นั้นมา ครั้นเจ้าแปดองค์มาพร้อมกันแล้ว ต่างคนต่างก็คำนับกันตามธรรมเนียม เงี่ยวอ๋องจึงเล่าความที่คิดไว้ให้เจ้าแปดองค์ฟัง
ฝ่ายไต้เงียบตงหยงขุนนางทั้งสอง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าก็พากันมาเฝ้าเงี่ยวอ๋องแต่ยังมิทันเข้าไปไม่ จึงบอกนายประตูว่าจะขอเข้าไปเฝ้าเวลานั้น เงี่ยวอ๋องปรึกษากับเจ้าแปดองค์ยังมิทันที่จะสิ้นความ ขณะนั้นพอนายประตูเข้ามาบอกว่า บัดนี้ไต้เงียบตงหยงขุนนางทั้งสองจะขอเข้ามาเฝ้า แต่ยังไม่มีโอกาสจึงไม่อาจเข้ามาเฝ้า บอกให้ข้าพเจ้ามาแจ้งแก่ท่านก่อน เงี่ยวอ๋องได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงสั่งให้เชิญไต้เงียบตงหยงเข้ามา ขุนนางทั้งสองได้โอกาสแล้วก็พากันเข้ามาคำนับเงี่ยวอ๋อง ๆ จึงถามว่าท่านทั้งสองมาหาเรานี้มีธุระประสงค์สิ่งไรหรือ ไต้เงียบตงหยงจึงทูลว่า ข้าพเจ้าทั้งสองมาทั้งนี้ด้วยมีความวิตกร้อนใจนัก เหตุด้วยเวลาวานนี้พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้รับสั่งใช้ให้สิดปาอ๋องกับอีเปกอ๋อง พระญาติพระวงศ์ทั้งสอง ไปแบ่งเงินทองซึ่งเป็นของเศรษฐีและราษฎรลูกค้าชาวบ้านมาใส่ในท้องพระคลัง แล้วให้เก็บบุตรหญิงสาวซึ่งเป็นบุตรของเศรษฐีและราษฎรลูกค้าชาวบ้านชาวเมืองที่ยังไม่มีสามี ตั้งแต่อายุยี่สิบปีลงมาถึงสิบห้าปี ให้ส่งเข้าไปถวายไว้ในพระเก๋งด้วย ข้าพเจ้าทั้งสองเห็นว่าพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้กระทำการทั้งนี้ผิดราชประเพณีแต่ก่อน ประการหนึ่งสิดปาอ๋องกับอีเปกอ๋องพระญาติพระวงศ์ทั้งสองนั้นเป็นคนมิได้ซื่อสัตย์สุจริตแล้วเป็นคนโลภมักแต่จะใคร่ได้ของผู้อื่น แล้วเป็นคนมักมากในสตรีด้วย ครั้นได้รับสั่งพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้แล้วก็จะพากันกำเริบ ข่มเหงเบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนมากขึ้นอีก นึกจะทำอย่างไรก็จะทำแต่ตามลำพังใจด้วยถือว่าได้รับสั่งแล้ว เป็นคนมิได้มีเมตตาจิตแก่ไพร่บ้านพลเมือง ไพร่บ้านพลเมืองก็จะเคืองขุ่นวุ่นวายไม่สบายไปทั่วทั้งแผ่นดินเป็นสองซ้ำ ครั้นราษฎรได้ความเดือดร้อนมากนักแล้วบ้านเมืองก็จะไม่เป็นสุข ข้าพเจ้าเห็นว่าคงเกิดการกลยุคเข็ญทั้งแผ่นดินเป็นแน่ แต่ลำพังพวกข้าพเจ้าจะทูลทัดทานนั้นเห็นจะไม่ได้ จึงได้ปรึกษากันแล้วพามาหาท่านทั้งนี้ หมายจะให้ท่านช่วยไปทูลทัดทานพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ไว้ อย่าให้กระทำการผิดธรรมเนียมประเพณี ถ้าท่านมิได้เข้าไปทูลทัดทานแล้ว นานไปข้างหน้าบ้านเมืองคงจะเกิดวุ่นวายเหมือนคำข้าพเจ้าเป็นแน่ เงี่ยวอ๋องจึงว่าแก่ขุนนางทั้งสองว่า เหตุการณ์ที่เกิดวุ่นวายดังนี้เรารู้แล้ว เราจึงได้ไปเชิญท่านทั้งแปดองค์นี้มา ปรารถนาจะเข้าไปทูลทัดทานให้พร้อมกัน ก็เห็นว่าพระองค์ก็จะมิได้ประพฤติต่อไป ซึ่งท่านมาหาเราและบอกกล่าวแก่เรานี้ เราขอบใจแก่ท่านทั้งสองนัก สมควรที่ท่านเป็นขุนนางผู้ใหญ่มีใจเมตตาแก่ราษฎร ไต้เงียบตงหยงขุนนางทั้งสองครั้นทราบว่าเงี่ยวอ๋องผู้เป็นอนุชาทราบความแล้ว เงี่ยวอ๋องตระเตรียมเชื้อเชิญเจ้าทั้งแปดองค์มาด้วย จะได้ช่วยกันไปทูลทัดทานห้ามปรามพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ ขุนนางทั้งสองก็มีความยินดีแล้วก็พากันคำนับลาเงี่ยวอ๋องกลับไปบ้าน
ฝ่ายพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ได้ครองราชสมบัติได้ห้าปี แล้วก็มิได้เอาพระทัยใส่ในราชการบ้านเมือง ต่อนาน ๆ บางทีกึ่งเดือนบ้างเดือนหนึ่งบ้าง จึงได้ออกว่าราชการสักครั้งหนึ่ง มิได้เป็นพระราชธุระในการบ้านเมือง ละเลยเสียเห็นแต่การสนุก แล้วราษฎรจะร้องทุกข์ด้วยถ้อยความประการใดก็เหลือที่จะลำบาก พวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยซึ่งจะนำข้อราชการบ้านเมืองหรือถ้อยความของราษฎรขึ้นกราบทูลนั้นก็ลำบากอกลำบากใจ ไม่อาจที่จะทูลได้โดยสะดวก ด้วยเวลาเช้าค่ำพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้อยู่แต่ข้างใน มิใคร่จะออกขุนนางข้างหน้า แล้วเสพย์สุรานั้นมิได้เป็นกำหนด ครั้นเสพย์สุราเมาแล้วก็เล่นอยู่แต่กับหมู่นางสนมเชยชมหยอกเอินเล่นต่าง ๆ อย่างคนเมา มิได้มีละอายพระทัย
ฝ่ายเงี่ยวอ๋องกับเจ้าแปดองค์ครั้นเวลารุ่งเช้าก็พากันขึ้นไปคอยเฝ้าอยู่ที่ข้างหน้า คอยเฝ้าตั้งแต่เวลาเช้าจนตะวันเย็นก็มิได้เห็นเสด็จออกก็พากันกลับ แล้วมาปรึกษากันว่าเวลาวันนี้มิได้เสด็จออกว่าราชการข้างหน้านั้น เห็นจะมีราชการข้างในมาก เวลาพรุ่งนี้เราจึงค่อยพากันขึ้นไปเฝ้าใหม่ให้พร้อมกัน ครั้นปรึกษากันแล้วต่างคนต่างก็กลับไปบ้าน ครั้นเวลารุ่งเช้าก็พากันขึ้นเฝ้าใหม่ ก็มิได้เห็นเสด็จออกเหมือนดังนั้น แต่เงี่ยวอ๋องกับเจ้าแปดองค์คอยเฝ้าอยู่ถึงห้าวันก็มิได้เสด็จออก ครั้นถึงวันที่หกเงี่ยวอ๋องกับเจ้าแปดองค์คอย ๆ มิได้เห็นเสด็จออกแล้ว ก็พากันตรงเข้าไปถึงข้างใน เห็นพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้เสวยสุรากำลังเมาเล่นอยู่กับหมู่นางสนมเป็นอันมาก ก็พากันเข้าไปคำนับพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ ๆ ได้ทอดพระเนตรเห็นเงี่ยวอ๋องกับเจ้าแปดองค์ ซึ่งเป็นวงศ์ของพระเจ้าตีคอกฮ่องเต้ พากันเข้ามาคำนับเฝ้าถึงข้างในดังนั้น เห็นผิดธรรมเนียมเฝ้าก็ตกพระทัยจึงตรัสถามว่า เจ้าน้องพากันมาทั้งนี้มีธุระสิ่งใดหรือ เงี่ยวอ๋องจึงทูลว่าตั้งแต่ครั้งแผ่นดินเทียนอ่องสีฮ่องเต้ ตี่อ่องสีฮ่องเต้ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ทั้งสามองค์ได้เป็นกษัตริย์สืบ ๆ มาจนถึงทุกวันนี้ ข้าพเจ้าทราบอยู่ว่าลักษณะเป็นกษัตริย์นั้น ต้องเอาพระทัยใส่ในราชการบ้านเมือง และทะนุบำรุงราษฎรให้มีความสุขจึงจะควร บัดนี้พระองค์มิได้มีพระทัยใส่ในราชการแผ่นดินมิได้ออกว่าราชการ และมิได้ทะนุบำรุงให้ราษฎรมีความสุข มัวเสพย์สุราหลงอยู่แต่ในการสตรีให้เสียประเพณีกษัตริย์แต่ก่อนนั้นก็เป็นการผิดธรรมเนียมอยู่แล้ว พระองค์ยังจะให้สิดปาอ๋องกับอีเปกอ๋องทั้งสองไปเบียดเบียนราษฎร จะแบ่งเอาเงินทองและบุตรหญิงของเขานั้น ราษฎรไพร่บ้านพลเมืองจะมิเดือดร้อนนักหรือ ถ้าแลจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายทราบว่าพระองค์ประพฤติผิดธรรมเนียมดังนี้ จะมีความโกรธคิดวุ่นวายขึ้นมา ถ้าพากันยกกองทัพมาประทุษร้ายต่อพระองค์ พระองค์จะคิดประการใด ข้าพเจ้าทั้งปวงคิดเห็นว่า ถ้าพระองค์มิได้กลับพระทัยเสียใหม่ ขืนประพฤติการเช่นนี้อยู่แล้ว บ้านเมืองก็จะไม่เป็นสุข คงจะเกิดการวุ่นวายไปข้างหน้าเป็นแท้ จึงได้พากันเข้ามาเฝ้าเตือนพระสติพระองค์ให้ทราบ พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ทุกวันนี้เรารู้อยู่ว่าแต่ชั้นราษฎรที่มีภรรยาใหญ่คนหนึ่งแล้วและยังมีภรรยาน้อยอีกถึงสี่คนบ้างห้าคนบ้างก็มี แล้วจะใช้สอยสิ่งของทองเงินก็บริบูรณ์ เราเป็นถึงกษัตริย์สืบตระกูลพระราชบิดามา แต่เพียงจะขอแบ่งเอาเงินทองและผู้หญิงมาไว้ที่เก๋งห้องเปล่า ๆ บ้าง การเท่านี้นี่พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองจะมาคิดประทุษร้ายต่อเราทีเดียวหรือ ถ้ากระนั้นพวกราษฎรจะดีกว่าเรา ๆ จะมิสู้ราษฎรไม่ได้หรือ ท่านจะเห็นไม่ควรแล้วหรือด้วยเราจัดทำอย่างนี้ไม่สู้กระไรนัก เงี่ยวอ๋องเห็นว่าจะทูลทัดทานไม่ได้แล้ว กลัวจะมีความผิดก็หมอบฟุบนิ่งอยู่ตรงหน้าพระที่นั่ง
ขณะนั้นเจ้าทั้งแปดองค์ก็ทูลว่า ถ้าพระองค์มิได้ทรงเชื่อฟังถ้อยคำเงี่ยวอ๋องทูลดังนี้แล้ว ยังจะประพฤติแต่การมัวเมาและการสตรีเสมออยู่ดังนี้ ข้าพเจ้าทั้งปวงกลัวว่าภัยนั้นจะใกล้เข้ามาถึงพระองค์อยู่แล้ว พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นก็ทำเป็นไม่ได้ยิน แล้วหัวเราะเล่นกับนางสนมทั้งนั้น มิได้ผันพระพักตร์มาตรัสประการใด แล้วตวาดทหารรักษาพระองค์ว่าให้ไล่พวกนี้ไปเสียให้หมด
ฝ่ายเงี่ยวอ๋องกับเจ้าแปดองค์ มิรู้ที่จะทำประการใดก็พากันกลับออกมา
ฝ่ายพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ขุนนางผู้หนึ่งชื่อว่าจูซือ ๆ คนนี้เป็นน้าของพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ ๆ ให้ไปตามเร่งสิดปาอ๋องกับอีเปกอ๋องว่าได้เงินทองและสตรีมากน้อยเท่าใด ให้ทำบัญชีแล้วให้ส่งเงินทองและสตรีที่ได้นั้นเข้ามาถวายโดยเร็ว จูซือขุนนางได้รับสั่งแล้วถวายบังคมลารีบไปตามรับสั่ง
ฝ่ายสิดปาอ๋องอีเปกอ๋องทั้งสองนั้น ไปเที่ยวแบ่งเงินทองและเก็บบุตรสาวของจูเฮ้าเจ้าเมืองและเศรษฐีราษฎรลูกค้าทั้งหลายได้เป็นอันมาก จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายที่ยอมให้ก็มี มิยอมให้ก็มี สิดปาอ๋องกับอีเปกอ๋องทั้งสองครั้นรู้ว่าจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายไม่ยินยอมพร้อมใจกันก็ตกใจ พอจูซือขุนนางไปตามเร่งก็รีบพากันกลับเข้ามาในเมืองหลวงพร้อมกันทั้งสามนาย เงินทองและสตรีที่ได้มานั้นก็เกียดกันเสียส่งเข้าไปถวายแต่ครึ่งหนึ่ง ยังอีกครึ่งหนึ่งนั้นก็แบ่งปันออกเป็นสามส่วน เอาไว้เป็นอาณาประโยชน์ของตนคนละส่วน ๆ ที่เหลือนั้นจึงถวายพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ แต่มิได้ทูลความว่าจูเฮ้าทั้งหลายโกรธมิได้ยอมให้ก็มีบ้าง ไม่ให้พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ทราบ
๓๖
ฝ่ายพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้นั้น ตั้งแต่ได้เงินทองและสตรีมาแล้วก็มีพระทัยโสมนัส เล่นแต่การสนุกเพลิดเพลินไปทั้งกลางวันและกลางคืนยิ่งมากขึ้นกว่าแต่ก่อน เสวยแต่สุราเป็นพระอารมณ์มิได้มีกำหนด ครั้นเสวยสุราเมาแล้วก็หมกมุ่นอยู่แต่ข้างในกับด้วยนางสนมและสตรีสาวที่ได้มาใหม่ ๆ นั้น บางทีก็ฟ้อนรำขับร้องไปตามประสาคนเมา บางทีก็หยอกเอินกับด้วยหมู่สตรีมิได้มีพระทัยละอาย ตั้งแต่นั้นก็มิได้ดูแลเอาพระทัยใส่ในราชการบ้านเมือง เพิกเฉยเสียมิได้เสด็จออกข้างหน้าช้านาน พวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยที่มีความรำคาญก็ไม่รู้ที่จะทำการใด
ฝ่ายเอียงก๊กเฮ้าเจ้าเมืองหนึ่งแซ่อึงชื่อซ่อง คือเป็นวงศ์ญาติของอึงซิ้น ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระยี่นอ่องสีฮ่องเต้ เอียงก๊กเฮ้าเจ้าเมืองคนนี้มีความโกรธพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ว่า ประพฤติการผิดธรรมเนียมกษัตริย์ มิได้ตั้งอยู่ในยุติธรรม จึงไม่ยอมให้แบ่งเงินทองและไม่ยอมให้เก็บสตรี แล้วก็มีหนังสือบอกแจกไปให้จูเฮ้าทั้งปวงรู้ทั่วกันว่า การบัดนี้พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ประพฤติการผิดธรรมเนียม ไม่ตั้งอยู่ในสัตย์สุจริตธรรม ใช้ให้พระญาติพระวงศ์เที่ยวเบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนต่าง ๆ ราษฎรมีความร้อนใจอย่างประหนึ่งว่าเหมือนอยู่บนกองถ่านเพลิง ครั้นเราจะนิ่งเฉยอยู่ดังนี้พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ก็จะกำเริบกระทำการทุจริตยิ่งขึ้นไปทุกที ๆ ที่ไหนบ้านเมืองราษฎรจะมีความสุขเล่า ณ เดือนเก้าขึ้นสิบห้าค่ำ ท่านทั้งปวงรู้หนังสือแล้ว จงยกกองทัพไปเมืองหลวงให้พร้อมกันจะได้ช่วยกันจัดแจงยกกษัตริย์ขึ้นใหม่ให้เรียบร้อย เอียงก๊กเฮ้าส่งหนังสือบอกไปถึงจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายรวมได้สิบเก้าหัวเมืองเป็นยี่สิบเมืองด้วยกัน คือเอียงก๊กเฮ้าเจ้าเมืองที่ส่งหนังสือบอกไปนั้นเมืองหนึ่ง อุ๋นเจ๊ยเฮ้าแซ่อิวชื่อเซงเป็นวงศ์ญาติกื้อปิด ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือไต้ฮองเฮ้าแซ่หวนชื่อเกาเป็นวงศ์ญาติไท้อิดสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือเจ้าคี้เฮ้าแซ่ทองเงี้ยชื่อลี้ เป็นวงศ์ญาติสิ้นมีนสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือตี้ถี่เฮ้าแซ่พวยชื่อทวนเป็นเชื้อวงศ์ซินฮองสี ๆ ได้เป็นขุนนางอยู่ในแผ่นดินพระเจ้ายี่นอ่องสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือคุ่นอ้องเฮ้าแซ่เถงชื่อริบ เป็นเชื้อวงศ์ไต้เพ่งสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือกือเอียงเฮ้าแซ่กัดชื่อต๋อง เป็นเชื้อวงศ์หกซูสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือลี่เฮียเฮ้าแซ่กัวชื่อจี่ เป็นวงศ์ญาติเลียดเลกสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง เตงซิ้วเฮ้าแซ่มอกชื่อเจี้ย เป็นเชื้อวงศ์เซี้ยงฮองสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง เน่งจอกเฮ้าแซ่ซิ้มชื่อยีเป็นเชื้อวงศ์เฮาเฮงสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือแชบุนเฮ้าแซ่เจ้ย ชื่ออุ้ยเป็นเชื้อวงศ์อีมคังสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือบู้เพงเฮ้าแซ่จูชื่อหุด เป็นเชื้อวงศ์จูหลีสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮ้าฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือเอี้ยงคุ้นเฮ้าแซ่เมี้ยนชื่อปิด เป็นเชื้อวงศ์นีมคอสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือซั้งจี่เฮ้าแซ่กองชื่อม้วย เป็นเชื้อวงศ์ตี่ไล่สี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือเตงฮวยเฮ้าแซ่มอกชื่อสุน เป็นเชื้อวงศ์ตี่เซง ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือจีโตเฮ้าแซ่คอกชื่ออี้เป็นวงศ์ตีลี้สี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือม่งเต๊กเฮ้าแซ่หิมชื่อซุน เป็นเชื้อวงศ์ตีเม่งสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือคี้ตัดเฮ้าแซ่เหงชื่อเจ่ง เป็นเชื้อวงศ์ตีงีสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าเอี้ยมเต้สินล่งสีฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือเทียนจุ๋ยเฮ้าแซ่โหชื่อซุย เป็นเชื้อวงศ์โหโถลี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เมืองหนึ่ง คือเตงเชี้ยวเฮ้าแซ่เจ้งชื่อเหียม เป็นเชื้อวงศ์เม่งย่องสี ๆ เป็นขุนนางครั้งแผ่นดินพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เมืองหนึ่ง รวมเป็นจูเฮ้ายี่สิบหัวเมืองด้วยกัน ครั้น ณ เดือนเก้าขึ้นสิบห้าค่ำก็ยกกองทัพมาห้าพันบ้างสามพันบ้าง คุมขุนนางฝ่ายพลเรือนทหารมาพร้อมกันที่ตำบลตุ้นคิวแล้ว
ฝ่ายเอียงก๊กเฮ้าเจ้าเมืองที่หนึ่งนั้นจึงให้จัดโต๊ะไว้สำหรับจะได้เลี้ยงพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวง ครั้นจัดโต๊ะเสร็จแล้วเอียงก๊กเฮ้าจึงรินสุราใส่ในถ้วย แล้วไปคำนับเชิญจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงว่า ข้าพเจ้าทุกวันนี้มีความร้อนใจนัก เหตุด้วยพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้เป็นกษัตริย์แล้วมิได้ตั้งอยู่ในยศในธรรม เบียดเบียนราษฎรไปเก็บเอาเงินทองและบุตรสาวของเขามา แล้วก็มิได้เอาพระทัยใส่ในราชการบ้านเมืองสิ่งใดเลย ครั้นเงี่ยมอ๋องทูลทัดทานก็มิได้เชื่อฟังคำเงี่ยวอ๋อง ยังประพฤติเสมออยู่ดังนั้น ข้าพเจ้าจึงได้มีหนังสือบอกไปถึงท่านทั้งปวง หมายจะให้ท่านทั้งปวงมาช่วยกันว่ากล่าวกษัตริย์ซึ่งมิได้ตั้งอยู่ในยศในธรรม ซึ่งท่านทั้งปวงมาถึงแล้วควรจะต้องทำไมตรีกันเสียก่อน ในเวลาพรุ่งนี้เราจะต้องเข้าไปในเก๋งในพร้อมกัน แล้วก็จะต้องให้ออกจากกษัตริย์นั้นเสีย จะต้องยกท่านผู้ที่ตั้งอยู่ในยุติธรรมขึ้นเป็นกษัตริย์จึงจะควร ซึ่งเรากล่าวดังนี้ใช่ว่าเราจะมีความปรารถนาด้วยสมบัติบ้านเมืองนั้นหามิได้ เรามีความปรารถนาที่จะให้ไพร่บ้านพลเมืองเป็นสุขด้วยกันทั้งแผ่นดิน ท่านทั้งปวงมีใจสัตย์ซื่อดังข้าพเจ้ากล่าวแล้ว ก็จะไม่เสียวงศ์ประเพณีของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ซึ่งตั้งอยู่ในยุติธรรม พวกจูเฮ้าทั้งปวงจึงพร้อมใจกันว่าท่านกล่าวทั้งนี้ควรแล้ว
ขณะนั้นเอียงก๊กเฮ้าเจ้าเมืองจึงให้ตั้งเครื่องพลีกรรมกระทำสักการบูชา แล้วเอียงก๊กเฮ้าเจ้าเมืองซึ่งเป็นที่หนึ่งกับจูเฮ้าทั้งปวงนั้น ต่างคนต่างก็เชือดเอาโลหิตใส่ลงในถ้วยเหล้าทำไมตรีต่อกัน แล้วบวงสรวงประกาศเทวดา พวกข้าพเจ้าพากันยกกองทัพมาทั้งนี้ ใช่ว่าจะเป็นคนอกตัญญูและทรยศคิดกบฏปรารถนาด้วยสมบัติบ้านเมืองนั้นหามิได้ เหตุด้วยกษัตริย์องค์ใดมิได้ตั้งอยู่ในยศในธรรม เบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนก็จะให้ออกเสียจากฮ่องเต้ แล้วจะยกท่านผู้ตั้งอยู่ในยุติธรรมขึ้นเป็นกษัตริย์ต่อไป บ้านเมืองและราษฎรจึงจะได้มีความสุขด้วยกันทั้งแผ่นดิน ขอเทพารักษ์ซึ่งเป็นใหญ่ในกรุงจีนนี้ จงเห็นเป็นพยานของข้าพเจ้าด้วย ครั้นพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองประกาศดังนั้นแล้วก็เป็นหมอกมืดมัวครึ้มอยู่ประมาณครู่หนึ่ง แล้วก็มีรัศมีแสงสว่างงามปรากฏ แต่ไม่ทราบว่าจะเป็นแสงอันใดแล้วก็หายไป พวกจูเฮ้าทั้งปวงก็มีความยินดี พากันมาเลี้ยงโต๊ะและเสพสุราพูดจากันเล่นตามสบาย
ฝ่ายพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้นั้น เมื่อจูเฮ้าพากันยกกองทัพมาถึงเมืองและเลี้ยงโต๊ะกันนั้นจะได้ทรงทราบนั้นหามิได้ มัวแต่เสพสุราเมาอยู่เป็นกำลังเล่นสนุกนี้เพลิดเพลินอยู่กับด้วยหมู่นางสนมจนเวลารุ่งเช้า พวกจูเฮ้ากับเงี่ยวอ๋องและเจ้าทั้งแปดองค์เข้าไปในเก๋งพร้อมกันที่ข้างหน้า พวกขันทีจึงทูลว่าบัดนี้พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองยกกองทัพมาเป็นอันมากแล้ว พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ตกพระทัย จึงตรัสถามว่า จูเฮ้าซึ่งยกทัพมานั้นจะเป็นจูเฮ้าหัวเมืองใด ขันทีทูลว่าไม่ทราบ เห็นแต่ผู้คนมากวุ่นวาย ได้ยินแต่เสียงเอิกเกริกจะตีเข้ามาในเก๋งของพระองค์ พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้จึงตรัสถามว่า ก็ทหารรักษาองค์ของเราไปข้างไหนหมด พวกขันทีทูลว่า พวกทหารรักษาองค์ของพระองค์นั้นพากันตกใจกลัวหนีไปหมดแล้ว พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ยิ่งไม่สบายพระทัยจึงตรัสถามว่า ก็เงี่ยวอ๋องเจ้าน้องของเรากับเจ้าทั้งแปดองค์ซึ่งเป็นผู้ใหญ่นั้นพากันไปอยู่ที่ไหนหมดเล่า พวกขันทีจึงทูลว่าเงี่ยวอ๋องกับเจ้าทั้งแปดองค์นั้น ก็คอยเฝ้าอยู่ข้างหน้าว่าเมื่อไรพระองค์จะเสด็จออก พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็มิได้ทรงทราบว่าเหตุการณ์จะเป็นประการใด ตกพระทัยจนพระเสโทนั้นไหลอาบพระพักตร์ ไม่รู้ที่จะตรัสประการใด แข็งพระทัยเสด็จออกข้างหน้า พวกจูเฮ้ากับขุนนางทั้งปวงก็พากันคำนับ แล้วพระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้จึงตรัสถามพวกจูเฮ้าทั้งปวงว่า เราก็มิได้มีหนังสือบอกไปถึงให้ท่านมา ท่านมาทั้งนี้มีธุระราชการสิ่งใดหรือจะว่ากล่าวประการใด พวกจูเฮ้าทั้งปวงก็กล่าวขึ้นพร้อมกันว่า พระองค์ใช้ให้คนไปเบียดเบียนอาณาประชาราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนเป็นการผิดประเพณีธรรมเนียมกษัตริย์แต่ก่อน พระเจ้าจี่เต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังพวกจูเฮ้าพูดดังนั้นก็ตกพระทัย ทรงทราบว่าพวกจูเฮ้าทั้งปวงไม่เต็มใจให้พระองค์เป็นกษัตริย์โดยแท้ก็ทรงนิ่งอยู่มิได้ตรัสสิ่งใด ทรงเดินออกไปริมเงี่ยวอ๋องแล้วจึงตรัสกับเงี่ยวอ๋องว่า พวกจูเฮ้าเขาไม่ยอมให้เราเป็นฮ่องเต้ เราจะมอบสมบัติให้กับเจ้าน้อง ๆ จงรับเป็นกษัตริย์เถิด เงี่ยวอ๋องได้ฟังดังนั้นตกใจกลัวจนตัวสั่น คุกเข่าลงหมอบจนศีรษะโดนพื้น หน้าผากแตกโลหิตไหลออกมา พวกจูเฮ้าทั้งปวงเห็นเงี่ยวอ๋องกลัวเกรงจี่เต้ดังนั้น ก็พากันมาอุ้มเงี่ยวอ๋องให้สวมเสื้ออย่างฮ่องเต้ จูงมือไปนั่งยังที่ว่าราชการ เงี่ยวอ๋องขัดพวกจูเฮ้าไม่ได้ก็อยู่ที่ว่าราชการ พวกจูเฮ้าพร้อมกันทูลว่า ขอพระองค์จงมีพระทัยอันดีรับเป็นกษัตริย์เถิด เงี่ยวอ๋องจึงว่า ซึ่งท่านทั้งปวงจะยกเราขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น สติปัญญาเรายังน้อย สอดส่องไปในราชการทั้งปวงไม่ทั่ว ท่านทั้งหลายจงช่วยสั่งสอนเราด้วย แล้วขอท่านช่วยเป็นธุระเอาใจใส่ในการแผ่นดิน และช่วยทะนุบำรุงราษฎรให้เหมือนดังรักบุตร อย่าให้เสียทีที่ท่านยกเราขึ้นเป็นเจ้าแผ่นดิน พวกจูเฮ้าจึงทูลว่าพระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกเลย พวกข้าพเจ้าเห็นว่าพระองค์ควรจะเป็นกษัตริย์ได้เป็นแท้แล้ว จึงได้พากันยกพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ พระองค์จงครองราชสมบัติเถิด แล้วก็ขนานพระนามว่าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ครั้นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้รับครองราชสมบัติแล้ว จูเฮ้าทั้งปวงจึงทูลว่าจี่เต้นั้นพระองค์จะให้ไปอยู่ที่ตำบลใด ขอพระองค์จงรีบจัดแจงเสียให้เรียบร้อย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า เราเห็นว่าเป็นพระญาติพระวงศ์ จะให้เป็นขุนนางอย่างก่อนก็จะเสียพระเกียรติยศของเราต่อไป รับสั่งดังนั้นแล้วจึงตั้งให้ไปเป็นเอี้ยวกังผู้รักษาเมืองเอี้ยวกัง รับสั่งว่าทีหลังประพฤติการวุ่นวายให้ไพร่บ้านพลเมืองได้ความเดือดร้อนเหมือนแต่ก่อนแล้ว จะต้องทำโทษให้จงหนักตามโทษานุโทษ จี่เต้ก็คำนับลาพาครอบครัวไปอยู่ตำบลเอี้ยวกัง เมื่อจี่เต้ได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติอยู่นั้นได้เก้าปีจึงออกจากกษัตริย์ ส่วนจูซือซึ่งเป็นน้าจี่เต้ที่ได้ทรัพย์และสตรีส่วนแบ่งปันนั้น รับสั่งให้ถอดออกจากขุนนาง แต่สิตปาอ๋องอีเปกอ๋องทั้งสองนั้นทรงเห็นว่ายังเป็นเชื้อพระวงศ์อยู่บ้าง จึงมิได้ฆ่าแล้วถอดออกจากที่ขุนนาง แล้วสั่งให้เจ้าพนักงานเอาเงินทองและบุตรสาวให้แก่จูเฮ้าทั้งปวง ให้ไปคืนแก่เศรษฐีและราษฎรลูกค้าซึ่งเป็นเจ้าของทรัพย์และบิดามารดา ให้ป่าวร้องประกาศไปให้ทั่วกันตามมากและน้อยโดยความจริง แล้วให้ทำโต๊ะเลี้ยงพวกจูเฮ้าทั้งปวงเสร็จแล้ว พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงจึงทูลว่า บัดนี้บ้านเมืองก็เรียบร้อยดี แต่ทหารซึ่งเข้ามาด้วยข้าพเจ้านั้น จะโปรดให้อยู่รับราชการในเมืองหลวงหรือจะโปรดให้กลับคืนไป พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่าทหารรักษาองค์และทหารรักษาเมืองมีอยู่หลายหมื่นแล้ว ท่านจงพาทหารของท่านกลับไปรับราชการบ้านเมืองอยู่ตามเดิมเถิด พวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองได้รับสั่งดังนั้นแล้ว ก็พากันถวายคำนับลา พาทหารกลับไปรักษาเมืองต่อไป พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ปล่อยนักโทษแต่ครั้งแผ่นดินก่อนเสีย แล้วให้มีหนังสือไปให้จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงให้ปล่อยนักโทษด้วยทุก ๆ เมือง
๓๗
เมื่อพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้เสวยราชนั้นปีมะเส็ง ครั้นบ้านเมืองเรียบร้อยเป็นสุขแล้ว จึงไปสร้างเมืองใหม่อยู่ที่ตำบลเพ่งเอี๋ยง แล้วรับสั่งให้ปลูกโรงขึ้นหลายโรงไว้สำหรับเลี้ยงคนชราพิการและคนไข้เจ็บไม่มีญาติพี่น้อง แล้วให้จัดคนที่ไข้เจ็บนั้นให้อยู่เป็นพวก ๆ กันตามอาการโรค ประทานหมอหลวงรักษาแล้วให้ตั้งโรงทาน มีจีนแสสอนหนังสือบุตรและหลานราษฎรที่ยากจน พระราชทานเงินหลวงให้จีนแส แต่หัวเมืองทั้งปวงนั้นให้ขุนนางเจ้าพนักงานมีหนังสือไปให้จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวง เลี้ยงคนชราพิการไข้เจ็บให้มีหมอรักษา แล้วให้ตั้งโรงจีนแสสอนหนังสือเหมือนในเมืองหลวง แล้วจึงตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่าเราได้เป็นกษัตริย์ขึ้นแล้ว ต้องทะนุบำรุงราษฎรให้มีความสุขด้วยกันทั้งแผ่นดิน ซึ่งเราปล่อยนักโทษเสียนั้นเพราะเราเห็นว่าซึ่งราษฎรกระทำความผิดมีโทษนั้น เหตุเพราะเราผู้เดียวมิได้ประพฤติการที่จะให้ราษฎรมีความสุข ราษฎรทั้งหลายจึงได้พากันประพฤติการที่ชั่วทุจริตและกระทำการชั่วต่าง ๆ จึงได้มีความผิดเป็นนักโทษ ต้องจำจองทนทุกข์เวทนาแสนลำบาก เห็นเหตุดังนี้เราจึงปล่อยนักโทษเสีย ซึ่งเราให้ตั้งโรงทานเลี้ยงคนชราพิการกำพร้าอนาถาหาญาติพี่น้องมิได้นั้น เหตุเพราะเรามิได้ทำการให้ราษฎรมีความสุข จำจะต้องผ่อนปรนไปตามการ อนึ่งคนสี่จำพวกคือ คนแก่ไม่มีภรรยาเป็นคู่ปรึกษาทำมาหากินนั้น ตัวก็ชรามิรู้ที่จะทำการสิ่งใดได้ คำจีนเรียกว่า กวน คนจำพวกนี้สมควรที่เราจะอุปถัมภ์เลี้ยงดู คนจำพวกหนึ่งคำจีนเรียกว่า กัว คือ หญิงชราไม่มีสามีนั้น ก็เป็นคนอนาถาควรที่เราจะอุปถัมภ์ คนจำพวกหนึ่งคำจีนเรียกว่า ต๊อก คือคนชราไม่มีบุตรและธิดาที่จะปรนนิบัติเลี้ยงดู คนพวกนี้ควรที่เราจะปรนนิบัติเลี้ยงดูให้บริบูรณ์ด้วยเป็นคนชราสูงอายุ คนจำพวกหนึ่งคำจีนเรียกว่า โกว คือทารกที่ไม่มีบิดามารดา ก็เรียกว่าคนกำพร้าหาที่พึ่งมิได้ ควรที่เราจะอุปถัมภ์เลี้ยงดู คนสี่จำพวกนี้สมควรที่เราจะอุปถัมภ์ ต้องทะนุบำรุงเป็นอย่าง ๆ อนึ่งคนที่พิการไข้เจ็บนั้น เรามีความเมตตากรุณาเปรียบเหมือนหนึ่งว่าตัวเราพิกลไข้เจ็บก็เหมือนกัน เหตุดังนั้นเราจึงให้ตั้งโรงหมอและโรงทานใหญ่ไว้สำหรับเลี้ยงรักษาคนเหล่านี้ อนึ่งคนซึ่งเกิดในแผ่นดินของเรานี้ ถ้าเป็นคนเขลาไม่รู้จักหนังสือและการงานสิ่งใดแล้ว ก็เหมือนหนึ่งเราเป็นกษัตริย์หาปัญญามิได้ เพราะเราพิจารณาเห็นเหตุดังนี้ เราจึงให้ตั้งโรงจีนแสสอนหนังสือและวิชาการต่าง ๆ พวกขุนนางก็พากันถวายคำนับแล้วทูลสรรเสริญว่า พระองค์ทรงพระสติปัญญาและทรงพระเมตตาบำรุงไพร่บ้านพลเมืองให้มีความสุขยิ่งขึ้นกว่าแต่ก่อน พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตั้งพระทัยทะนุบำรุงราษฎรอยู่เป็นนิจ ตั้งแต่นั้นมาราษฎรมีความสุขเป็นอันมาก พากันสรรเสริญพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ว่าทรงพระเมตตาทะนุบำรุงเปรียบเหมือนฤดูทำนา ราษฎรปรารถนาให้มีฝนตกฝนก็ตกลงมา ประการหนึ่งทรงพระเมตตามีพระทัยสอดส่องทั่วทั้งอาณาเขตนั้น เปรียบดังดวงพระอาทิตย์และดวงพระจันทร์ซึ่งส่องโลกให้สว่าง ครั้งนั้นเมืองประเทศราชก็มาจิ้มก้องคือนำเครื่องราชบรรณาการมาถวาย บ้านเมืองก็เรียบร้อยเป็นปกติด้วยมิได้มีศึกสงคราม เครื่องทรงและเครื่องใช้สอยในหลวงนั้น พระองค์รับสั่งให้ใช้แต่อย่างกลาง บรรดาพระราชวงศานุวงศ์และขุนนางทั้งปวงก็พากันประพฤติตามพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ จึงตรัสแก่ขุนนางว่า เราตั้งใจทะนุบำรุงให้ขุนนางและราษฎรมีความสุข ธรรมเนียมสิ่งใดยังบกพร่องพอจะคิดกระทำขึ้นได้นั้น ขอท่านทั้งปวงจงได้ให้สติตักเตือนแต่เราด้วยจะได้ทำสร้างขึ้น ขุนนางจึงทูลว่าซึ่งพระองค์โปรดให้ตั้งโรงเลี้ยงคนชราพิการและคนไข้เจ็บให้หมอรักษา และให้มีจีนแสครูสอนหนังสือแก่ราษฎรนั้น ราษฎรพากันรู้วิชาการมีความสุขเจริญกว่าแผ่นดินก่อน ๆ เป็นอันมาก พวกราษฎรสรรเสริญว่าพระองค์มีพระเดชพระคุณดุจพระอาทิตย์และพระจันทร์ พากันมีใจสามิภักดิ์รักใคร่พระองค์ดังบิดามารดา อนึ่งพระองค์ให้เอาเงินในพระคลังออกทำทานนั้น เงินในคลังสิ้นไปสองส่วนจะเหลืออยู่สักส่วนหนึ่ง เห็นว่าผลประโยชน์ซึ่งพระองค์ได้นั้นน้อย ที่จะเสียไปนั้นมาก พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า เจ้าแผ่นดินมีเงินจับจ่ายใช้ราชการพอปีหนึ่ง ๆ ก็ดีอยู่แล้ว แล้วเงินที่จ่ายไปนั้นใช่ว่าจะตกไปอยู่เสียแผ่นดินอื่น ๆ ก็หามิได้ ก็คงอยู่ในแผ่นดินของเรา ซึ่งเราจะเก็บทองเงินเข้ามั่วสุมไว้เหมือนเศรษฐีและราษฎรนั้นไม่ควร ด้วยเศรษฐีและราษฎรไม่ใช่เจ้าของแผ่นดิน เป็นแต่ผู้มีทรัพย์จึงต้องรวบรวมเก็บรักษาทรัพย์ไว้ นิสัยเป็นเจ้าแผ่นดินนั้นก็ต้องรักษาแผ่นดินและทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองให้บริบูรณ์ และทรัพย์ซึ่งอยู่ในแผ่นดินนั้นก็เหมือนของพระเจ้าแผ่นดินเหมือนกัน ถ้าเกิดทัพศึกขึ้นแล้วเงินในพระคลังไม่พอจะจ่ายใช้สอย พวกลูกค้าเศรษฐีก็ต้องช่วยเจือจานเป็นการแผ่นดินอยู่เอง ท่านขุนนางทั้งปวงอย่าวิตกด้วยเงินในคลังน้อยเลย เราเห็นว่าแผ่นดินนั้นเป็นคลังพระราชทรัพย์อยู่แล้ว ถ้าเรารักษาให้แผ่นดินเป็นสุขอยู่ทรัพย์นั้นจะไปไหนเสีย ถ้าคิดให้ไพร่บ้านพลเมืองมั่งคั่งบริบูรณ์ก็จะเป็นเกียรติยศของพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งเจ้าแผ่นดินจะวิตกไปด้วยทองและเงินในคลังนั้นหาควรไม่ ครั้นตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน ครั้งนั้นน้ำค้างก็ตกลงมามีรสหวานเหมือนน้ำตาลทั่วทั้งแผ่นดินอีกครั้งหนึ่ง พวกขุนนางได้ฟังพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนั้นก็พากันสรรเสริญต่าง ๆ แล้วว่าพระเจ้าแผ่นดินแต่ก่อน ๆ นั้นท่านไม่ได้ตรัสดังนี้เลย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนี้คือท่านไม่มีความโลภ ซึ่งเจ้านายพระทัยดังนี้ก็เป็นบุญของพวกเราและราษฎรทั้งปวง ขอให้พระองค์มีพระชันษายืนไปให้ได้หมื่นปีเถิด ครั้นพูดจากันแล้วต่างคนต่างไปบ้าน
๓
ฝ่ายราษฎรทั่วทั้งอาณาเขตก็สรรเสริญพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทุก ๆ หัวเมือง จูเฮ้าผู้รักษาเมืองก็ทำหนังสือบอกข้อความที่ราษฎรสรรเสริญพระเดชพระคุณเข้ามาให้ขุนนางทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทุกประการ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทราบความดังนั้นแล้วจึงตรัสว่า เกิดมาเป็นมนุษย์แล้วคงจะมีความผิดบ้างไม่มากก็น้อย ซึ่งราษฎรพากันสรรเสริญเราดังนี้เหลือเกินไปเราหาสู้ชอบใจไม่
ขณะนั้นเป็นฤดูหนาว พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงฉลองพระองค์ทำด้วยขนสัตว์ต่าง ๆ แล้วตรัสแก่ขันทีว่า แต่เราอยู่ในพระราชวังเป็นที่กำบังมิดชิด แล้วแต่งตัวเครื่องกันหนาวนั้นก็มาก แต่กระนั้นยังไม่ค่อยจะหายหนาว ก็ราษฎรยากจนอยู่ที่แจ้งเครื่องแต่งตัวก็น้อยจะมิหนาวหนักหรือ เราจะต้องคิดจัดแจงให้ราษฎรมีความหนาวน้อยลงจึงจะควร ขันทีจึงทูลว่า พระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกถึงราษฎรเลย ด้วยราษฎรนั้นเนื้อหยาบ พระองคนั้นผิวพระมังสังละเอียด แล้วของซึ่งเสวยนั้นก็ไม่เหมือนกับราษฎร ๆ นั้นมีเสื้อสวมกายอยู่สักชั้นหนึ่งสองชั้นก็กันหนาวได้ ถ้าหนาวจัดขึ้นก็พากันผิงไฟพอประทังหนาวได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า เราทำการสิ่งใดก็ปรารถนาจะให้ราษฎรเป็นสุข บัดนี้พวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองมีหนังสือสรรเสริญเรามานั้น เราเห็นว่าเหลือเกินแก่เหตุการณ์ที่เราได้กระทำ ธรรมดาเกิดมาเป็นมนุษยให้รู้จักประมาณของตน โดยเขาจะสรรเสริญยอยศหรือเขาจะติเตียน ก็อย่าได้มีความยินดีและมีความโกรธ ให้พิเคราะห์ฟังดูคำที่เขากล่าวนั้นก่อน ถ้าเห็นว่าเป็นคำสมควรแก่การแล้วก็ให้นิ่งไว้แต่ในใจ ถ้าเห็นว่าเป็นคำติเตียนถูกต้องแก่การแล้ว ก็ให้ละเว้นความชั่วที่โลกเขาติเตียนนั้นเสีย อุตส่าห์ประพฤติแต่การที่ดีให้ยิ่งขึ้นไปจึงจะควร และเมื่อครั้งแผ่นดินก่อนนั้นท่านได้ทรงจัดแจงทำตำราละยิดขึ้นถึงสามครั้งการก็ยังไม่สำเร็จ เราจะต้องคิดทำต่อไปให้รู้ฤกษ์บนนั้นด้วย และการซึ่งจะให้รู้ในฤกษ์บนนั้นยังไม่มีตำราและแบบแผน เราจะต้องประชุมพวกนักปราชญ์ให้ช่วยคิดกระทำขึ้น ถ้าคิดทำขึ้นได้สำเร็จแล้วก็จะเป็นประโยชน์ มีความสุขแก่ราษฎรเป็นอันมาก อุปมาเหมือนคนตามัวได้ใส่แว่นให้ตาสว่าง พวกนักปราชญ์ได้ฟังรับสั่งดังนั้นแล้ว ก็พากันไปตรึกตรองคิดทำตำราละยิดอยู่
๓๘
ครั้นอยู่มาวันหนึ่งมีไฟบนอากาศมีแสงเป็นหย่อม ๆ ดวงโตกว่าดวงพระอาทิตย์ครึ่งหนึ่งอยู่ต่ำกว่าเมฆลงมา ราษฎรสมมุติกันว่าดวงพระอาทิตย์เกิดขึ้นอีกเก้าดวงเรียงกันไปประหลาดนัก พวกไพร่บ้านพลเมืองตกใจแตกตื่นเพราะด้วยไม่เคยพบเคยเห็น ก็พากันตกใจไม่รู้ว่าเหตุอันใดจะมีขึ้น แล้วก็ร้อนจนใบไม้หล่นต้นข้าวตาย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จออกตรัสด้วยขุนนางว่า แต่ก่อน ๆ เราก็ไม่ได้เห็นดวงพระอาทิตย์โตใหญ่เกิดขึ้นหลายดวงดังนี้ บัดนี้ดวงพระอาทิตย์ใหม่โตใหญ่กว่าดวงพระอาทิตย์เดิม เกิดขึ้นอีกเก้าดวงนั้นเป็นการอัศจรรย์นัก ท่านทั้งปวงได้เคยพบเคยเห็นตำราอันนี้มีอยู่ที่ไหนบ้าง พวกขุนนางจึงทูลว่าข้าพเจ้าไม่เคยได้ยินได้ฟังเลย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า การเป็นดังนี้ก็เพราะบุญวาสนาของเราน้อย เราทุกวันนี้ตั้งใจจะทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองให้ได้ความสุข ควรหรือเทพยดาไม่ช่วยอุปถัมภ์แก่เรา ตรัสแล้วรับสั่งให้พระราชวงศานุวงศ์และขุนนางกับราษฎรทั้งปวงพากันตั้งเมตตาจิต และให้จัดเครื่องสักการบูชาพลีกรรม กระทำบวงสรวงเทพยดาเป็นการเอิกเกริกทั่วทั้งพระนคร กลางพระนครนั้นให้ขุนนางเจ้าพนักงานทำโรงพิธีมีเครื่องสักการบูชา และของพลีกรรมบวงสรวงต่าง ๆ เสร็จแล้ว พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็พาพระราชวงศานุวงศ์และขุนนางทั้งปวงเสด็จไปในโรงราชพิธี ทำบวงสรวงแล้วจึงประกาศแก่เทพยดาว่า ตัวข้าพเจ้านี้เป็นคนบุญน้อยวาสนาน้อย แต่หากว่าพวกขุนนางและพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองพากันยกข้าพเจ้าขึ้นเป็นกษัตริย์ ข้าพเจ้าก็ได้ทะนุบำรุงไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินมีความสุขเป็นอันมาก บัดนี้ดวงพระอาทิตย์ใหญ่เกิดขึ้นหลายดวงร้อนมากขึ้นกว่าแต่ก่อน มนุษย์และสัตว์เดรฉานในแผ่นดินจะมิพากันตายเสียหมด หรือถ้าเทพยดาเห็นว่าข้าพเจ้านี้ไม่ควรจะครองราชสมบัติ ก็ขอเทพยดาทำโทษแก่ข้าพเจ้าผู้เดียวเถิด อย่าให้ราษฎรเดือดร้อนทั่วไปทั้งแผ่นดินเลย ตั้งแต่วันพรุ่งนี้ไปขอให้เทพยดาจงมีเมตตาแก่มนุษย์ทั้งหลาย ให้ดวงอาทิตย์ส่องโลกอยู่ดวงเดียวเป็นปกติเหมือนแต่ก่อนเถิด พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงประกาศดังนี้ เหตุเพราะมีพระทัยทรงพระเมตตาแก่ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินเป็นอันมาก ครั้นประกาศแล้วพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้กับบรรดาพระราชวงศานุวงศ์และขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยก็พากันทำคำนับเทพยดา แล้วพระองค์เสด็จกลับเข้าพระราชวัง ครั้นรุ่งขึ้นก็ยังเห็นดวงพระอาทิตย์ใหญ่ที่เกิดขึ้นใหม่นั้นยังปรากฏอยู่ ก็ทรงพระโทมนัสเสียพระทัย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จออกที่ว่าราชการ พร้อมด้วยพระราชวงศานุวงศ์และขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยอยู่ตามตำแหน่ง พระองค์จึงตรัสว่าการครั้งนี้ถ้าเป็นศึกมนุษย์เหมือนกันก็จะได้คิดต่อสู้ นี่เป็นศึกเทพยดาไม่รู้ที่จะคิดประการใด เราท่านทั้งหลายเห็นจะพากันตายเสียหมดในครั้งนี้ ตรัสดังนั้นแล้วก็ทรงพระกรรแสง บรรดาพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางทั้งปวงก็พากันร้องไห้สิ้นทั้งนั้น
ฝ่ายเพ่งหงีขุนนางฝ่ายทหารรักษาพระองค์เป็นคนใจกล้าหาญ ได้ฟังพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนั้นก็เข้าไปคำนับแล้วทูลว่า ตั้งแต่พระองค์ได้ครองราชสมบัติ พระองค์ประพฤติแต่ความสุจริตธรรม การสิ่งที่ชั่วนั้นพระองค์ก็มิได้ทรงประพฤติสิ่งหนึ่งสิ่งใด ไพร่บ้านพลเมืองพากันได้ความสุขมากกว่าแผ่นดินก่อน ๆ พระองค์จะทรงพระกรรแสงไปทำไม การครั้งนี้ถ้าเป็นโดยอำนาจเทวดาจริงแล้ว พระองค์ก็เป็นกษัตริย์อันประเสริฐ ได้กระทำคำนับเทพยดา ๆ ก็คงจะมีความเมตตาแก่มนุษย์ทั้งปวง บัดนี้ข้าพเจ้าได้พิเคราะห์ดูดวงพระอาทิตย์เก้าดวงที่เกิดขึ้นใหม่นั้นต่ำกว่าดวงพระอาทิตย์ซึ่งมีอยู่แต่เดิม ข้าพเจ้าเห็นว่าดวงพระอาทิตย์เก้าดวงซึ่งเกิดขึ้นใหม่นั้น จะเป็นไฟปีศาจขึ้นรับแสงพระอาทิตย์ ถ้าเป็นดวงพระอาทิตย์เหมือนกันแล้ว ก็จะอยู่เสมอกันไม่ต่ำไม่สูงกว่ากับข้าพเจ้าอยากจะยิงเกาทัณฑ์ลองดู ถ้าเป็นไฟปีศาจจริงแล้วก็จะอันตรธานหายไป
พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเพ่งหงีทูลดังนั้น จึงตรัสว่าเราก็ไม่ได้พิเคราะห์ดูให้ถี่ถ้วน ซึ่งท่านว่าจะยิงเกาทัณฑ์ขึ้นไปนั้นกลัวจะไม่ถึง เพ่งหงีจึงทูลว่าคันเกาทัณฑ์ของข้าพเจ้านั้นแข็ง คอนของหนักได้ถึงพันชั่ง ลูกเกาทัณฑ์นั้นทำด้วยเหล็ก ข้าพเจ้าเห็นว่ากำลังเกาทัณฑ์ของข้าพเจ้านั้นคงจะยิงขึ้นไปถึง พระเจ้าเงียวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้น ก็พาพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางไป ก็เห็นดวงพระอาทิตย์เก้าดวงนั้นไม่ถนัด จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานไปเอาถาดทองคำใส่น้ำตั้งไว้ที่กลางแจ้ง พากันดูจึงเห็นดวงพระอาทิตย์เก้าดวงนั้นอยู่ต่ำกว่าดวงพระอาทิตย์เดิมลงมามาก แล้วดวงนั้นก็ไม่กลมดวงโตบ้างเล็กบ้าง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสถามเพ่งหงีว่าคันเกาทัณฑ์ของเจ้าอยู่ไหน เพ่งหงีทูลว่าเกาทัณฑ์นั้นอยู่ที่บ้านข้าพเจ้า ๆ จะไปเอาเกาทัณฑ์เข้ามา พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสแก่เพ่งหงีว่า เราจะไปคอยอยู่ที่สระบัวนอกเมือง เจ้าจงไปเอาเกาทัณฑ์มาเร็ว ๆ เถิด ตรัสแล้วก็พาพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางไปคอยเพ่งหงี อยู่ที่สระบัว เพ่งหงีนั้นไปถึงบ้านแล้วก็แต่งตัวสวมเกราะถือเกาทัณฑ์ขึ้นม้าสีขาวรีบไป เห็นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จประทับคอยอยู่ที่สระบัวนอกพระนคร ก็ลงจากหลังม้าถวายคำนับหมอบอยู่แต่ไกล พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ขุนนางผู้หนึ่งไปถามเพ่งหงีว่า เหตุอันใดจึงไม่เข้าไปเฝ้า เพ่งหงีจึงบอกว่าข้าพเจ้าสวมเกราะถืออาวุธอยู่ดังนี้ ถ้าไม่มีรับสั่งให้เข้าเฝ้าแล้ว จะเข้าไปเฝ้านั้นผิดด้วยกฎหมาย อีกประการหนึ่งจะยิงเกาทัณฑ์ก็ต้องขึ้นม้ายิงจึงจะยิงได้ ขุนนางผู้นั้นก็กลับมาทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ จึงรับสั่งให้ขุนนางผู้นั้นไปบอกเพ่งหงีว่าโปรดให้อนุญาตแล้วให้เข้าไปเฝ้าเถิด เพ่งหงีได้รับสั่งดังนั้นแล้วก็ขึ้นม้าเข้าไปถึงหน้าพระที่นั่ง ถวายคำนับอยู่บนหลังม้า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้เพ่งหงียิงเกาทัณฑ์ เพ่งหงีก็ขับม้าวงวงเวียนไปได้สามรอบแล้วก็ร้องประกาศแก่เทพยดาว่า เดชะบารมีพระมหากษัตริย์ซึ่งเป็นเจ้าแผ่นดินตั้งอยู่ในยุติธรรม ทรงพระเมตตาแก่ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินจะให้อยู่เย็นเป็นสุขทั่วกัน ถ้าบ้านเมืองผู้คนจะไม่เป็นอันตรายแล้ว ขอให้ลูกเกาทัณฑ์ขึ้นไปถูกไฟปีศาจให้อันตรธานสูญหายไป ประกาศแล้วก็ยิงเกาทัณฑ์ขึ้นไปถูกไฟปีศาจหายไปดวงหนึ่ง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้กับพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางทั้งปวงเห็นดังนั้นก็พากันมีความยินดี แล้วเพ่งหงีก็ยิงเกาทัณฑ์ขึ้นไปอีกแปดครั้ง ถูกไฟปีศาจนั้นหายไปทั้งเก้าดวง ไฟปีศาจไปตกลงที่กลางแม่น้ำแล้วก็สูญหายไป ขุนนางและราษฎรทั้งปวงจึงแจ้งว่าเป็นไฟปีศาจหาใช่พระอาทิตย์ไม่ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ดีพระทัย พาพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางพากันกลับเข้าพระราชวัง รับสั่งให้หาเพ่งหงีเข้ามาเฝ้า แล้วตรัสว่าบ้านเมืองเราไม่มีศึกสงคราม จึงมิได้รู้ว่าผู้ใดมีฝีมือ ตรัสแล้วรับสั่งให้เพ่งหงีเป็นที่ลอกเอียงโหนายทหารใหญ่ ได้พระราชทานเงินห้าพันตำลึงแพรต่วนสีต่าง ๆ สิบพับ แล้วตรัสถามเพ่งหงีว่า ทหารในเมืองเรานี้ผู้ใดมีกำลังเหมือนเจ้าบ้าง เพ่งหงีจึงทูลว่า ทหารที่มีกำลังใช้อาวุธได้หนักถึงพันชั่งมีอยู่แปดนาย แต่ใช้อาวุธต่าง ๆ กันที่กำลังต่ำลงมากกว่าพันชั่งจนถึงสี่ร้อยห้าร้อยชั่งนั้นมีอยู่มาก ข้าพเจ้าเห็นว่าบ้านเมืองเป็นปกติไม่มีทัพศึก จึงไม่ได้นำเข้ามารับราชการ ที่ได้เข้ามารับราชการเป็นเจ้าพนักงานรักษาพระองค์นั้นมีอยู่หลายนาย
ขณะนั้นฝ่ายขุนนางผู้หนึ่ง จึงทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ว่า ราษฎรพากันว่าสัตว์กิหลินเข้ามาเที่ยวอยู่ที่เขาซูเจ๊ก พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า กิหลินนี้เป็นสัตว์ดีมีมงคล ถ้าเข้ามาในเขตแดนบ้านเมืองแล้วบ้านเมืองก็เป็นสุข ตรัสดังนั้นแล้วก็รับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดโต๊ะเลี้ยงพระญาติ วงศานุวงศ์และขุนนางทั้งปวงแล้วตรัสว่า แต่โบราณมาไม่ได้ยินว่ามีไฟปีศาจเกิดขึ้นที่อากาศ ไฟปีศาจเกิดขึ้นครั้งนี้เราสำคัญว่าดวงพระอาทิตย์ก็มีความเสียใจ กลัวว่าไพร่บ้านพลเมืองจะพากันเป็นอันตรายไป แล้วนักปราชญ์แต่ก่อน ๆ ท่านก็กล่าวไว้ว่ามีความสุขแล้วต่อไปข้างหน้านั้นจะเป็นสุขหรือทุกข์ก็ไม่รู้ ความข้อนี้ก็เห็นจริงเหมือนคำปราชญ์กล่าวไว้ อีกข้อหนึ่งว่ามีสุขแล้วก็คงจะมีทุกข์ พวกขุนนางจึงพากันทูลว่า การครั้งนี้อย่าว่าแต่พระองค์ทรงพระวิตกเลย พวกข้าพเจ้าและราษฎรทั้งปวงนั้นก็พากันมีความกลัวทั่วไปทั้งแผ่นดิน เดชบารมีของพระองค์จึงเผอิญให้เพ่งหงีคิดเห็นว่าเป็นไฟปีศาจแล้วก็ทำให้หายสูญไปได้ ตั้งแต่นี้ไปขอให้พระองค์มีพระชันษายืนยาวไปชั่วฟ้าและดิน จะได้ทะนุบำรุงบ้านเมืองให้เป็นที่พึ่งแกราษฎร ขออย่าให้มีการอันนี้เกิดขึ้นดังนี้อีกเลย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสประทานพรว่า บรรดาพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางกับราษฎรทั้งปวงนั้น ขอให้มีความสุขทั่วกันทุกคน พระราชวงศานุวงศ์และขุนนางก็พากันคำนับรับพระพรแล้วกินโต๊ะ ครั้นกินโต๊ะแล้วพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็เสด็จเข้าข้างใน บรรดาเชื้อพระวงศ์และขุนนางทั้งปวงก็พากันกลับไปบ้าน แล้วพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสบอกแก่นางซัวหงีสีฮองเฮาว่า วันนี้พวกขุนนางบอกแก่เราว่าสัตว์กิหลินเข้ามาเที่ยวอยู่ที่เขาซัวเจ๊ก เรามีความยินดีนัก ด้วยสัตว์กิหลินนี้เป็นมงคล นางซัวหงีสีฮองเฮาจึงทูลว่า พระองค์ครองราชสมบัติก็ได้เจ็ดปีมาแล้ว พระองค์ประพฤติแต่การที่ยุติธรรม เทพยดาจึงเผอิญให้สัตว์กิหลินคือราชสีห์เข้ามาเที่ยวที่เขาซูเจ๊ก แล้วฝูงค้างคาวซึ่งอาศัยอยู่ที่ต้นไม้ในวังนั้นก็สาบสูญไป ด้วยสัตว์จำพวกนี้ไม่ดีมักกินเนื้อแม่ บัดนี้พระองค์ก็ตั้งอยู่ในยุติธรรมอาจป้องกันซึ่งการชั่วเสียได้ ด้วยของที่ดีนั้นก็กำจัดของที่ชั่วอยู่เอง ตั้งแต่นี้ขอให้พระองค์จงตั้งพระทัยทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองให้เป็นสุขเสมอกันอยู่ดังนี้ บ้านเมืองก็จะบริบูรณ์ยิ่ง ๆ ขึ้นไป
๓๙
พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ทุกวันนี้เราก็ตั้งใจคิดทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองให้มีความสุข ให้ชื่อเสียงปรากฏไปภายหน้า แต่เดี๋ยวนี้เรายังมีความวิตกอยู่ด้วยจะคิดทำตำราละยิด คือปฏิทินให้ละเอียดกว่าแต่ก่อน นางซัวหงีสีฮองเฮาจึงทูลว่า ข้าพเจ้าเห็นมีต้นหญ้าเกิดขึ้นในสวนดอกไม้ต้นหนึ่ง จะว่าต้นหญ้าอันใดนั้นข้าพเจ้าไม่ทราบ ใบนั้นงอกขึ้นวันละใบจนถึงวันที่สิบห้า ครั้นถึงวันที่สิบหกใบหญ้านั้นก็หล่นไปวันละใบจนถึงสิบห้าวัน คิดตั้งแต่วันใบหญ้านั้นงอกและใบหญ้าหล่น ก็พอครบสามสิบวันแล้วใบหญ้านั้นกลับงอกขึ้นอีกวันละใบไปจนถึงวันที่สิบห้า ครั้นถึงวันที่สิบหกใบหญ้านั้นหล่นไปจนถึงสิบสี่วัน คิดตั้งแต่วันใบหญ้างอกขึ้นและใบหญ้าหล่นไปนั้นได้ยี่สิบเก้าวัน ใบหญ้านั้นอยู่ใบหนึ่ง ครั้นรุ่งขึ้นใบหญ้านั้นงอกขึ้นอีกใบหนึ่ง แล้วใบหญ้าที่เหลืออยู่ใบหนึ่งนั้นจึงได้หล่น ข้าพเจ้าพิเคราะห์ดูต้นหญ้าเป็นดังนี้ สอบด้วยดวงจันทร์ก็เป็นข้างขึ้นข้างแรมถูกต้องกันมาหลายเดือนแล้ว พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทราบความดังนั้นจึงตรัสว่า ต้นหญ้านี้บังเกิดขึ้นเราคงจะคิดทำตำราละยิดนั้นสำเร็จได้ ด้วยต้นเดือนนั้นเปรียบเหมือนดวงจันทร์แหว่งแล้วก็ค่อยเต็มขึ้นวันละน้อย ๆ ไปจนถึงวันที่สิบห้า ดวงพระจันทร์จึงกลมบริบูรณ์ ครั้นถึงวันที่สิบหก ดวงพระจันทร์นั้นก็แหว่งไปวันละน้อย ๆ จนถึงที่สามสิบ ดวงพระจันทร์นั้นก็หายดวงไปคราวหนึ่ง ซึ่งการเป็นดังนี้เราจะคิดแบ่งเดือนหนึ่งให้เป็นสองตอน ตอนหนึ่งนั้นตั้งแต่เดือนวันที่หนึ่งไปจนถึงวันที่สิบห้านั้น จะให้เรียกว่าวันเกิดตอนหนึ่ง ตั้งแต่วันที่สิบหกไปได้สิบห้าวันนั้น จะให้ว่าวันแหว่งพอครบสามสิบวัน บัดนี้มีต้นหญ้าเกิดขึ้นดังนี้ต้องกันกับดวงพระจันทร์ ซึ่งเต็มขึ้นและแหว่งหายไปคราวหนึ่ง ครั้นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จไปทอดพระเนตรต้นหญ้านั้นด้วยนางซัวหงีสีฮองเฮา ต้นหญ้านั้นใบใหญ่กาบหนาคล้ายต้นผักกาด พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงให้เรียกต้นหญ้านั้นว่าต้นเม่งเกียบเช้า แปลว่าต้นรักเห็นความแน่ชัด ตั้งแต่นั้นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็เสด็จไปทอดพระเนตรต้นเม่งเกียบเช้าทุกวัน ๆ ได้ประมาณเจ็ดสิบวันแปดสิบวัน ก็เห็นจริงดังถ้อยคำนางซัวหงีสีฮองเฮาทูลแล้ว พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการ จึงตรัสเล่าความซึ่งต้นเม่งเกียบเช้าเกิดขึ้นนั้นให้เจ้าและขุนนางทั้งปวงฟังแล้วจึงตรัสว่า เราคิดจะทำตำราละยิดจะได้แจกให้พวกราษฎรรู้ทั่วกันว่า ต้นเดือนวันที่หนึ่งใบเม่งเกียบเช้าเกิดขึ้นวันละใบจนถึงวันที่สิบห้านั้นให้เรียกว่าข้างขึ้น ตั้งแต่วันที่สิบหกใบเม่งเกียบเช้าหล่นไปจนสิบห้าวันนั้น ให้เรียกว่าวันข้างแรมพอครบสามสิบวัน ถ้าเดือนซึ่งใบเม่งเกียบเช้าเกิดขึ้นและหล่นไปจนถึงวันที่ยี่สิบเก้าแล้วแตกขึ้นใหม่นั้นให้เรียกว่าเดือนขาด และต้นเม่งเกียบเช้านี้เราจะให้ส่งไปให้แก่พวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวง ต้นหญ้าเม่งเกียบเช้านั้นก็มีอยู่แต่ต้นเดียวไม่มีหน่อไม่มีผลแล้ว การซึ่งจะทำปฏิทินนั้นผู้ใดจะรับอาสาทำให้ถูกต้องได้บ้าง ขุนนางในตำแหน่งโหรผู้หนึ่งชื่อฮือฮัวจึงทูลว่า ตำราละยิดนี้ข้าพเจ้าเห็นว่าปีหนึ่งมีวันถึงสามร้อยหกสิบห้าวัน แล้วฤกษ์บนก็มีอยู่สามร้อยหกสิบห้าฤกษ์ ซึ่งต้นเม่งเกียบเช้าเป็นดังนี้ ก็จะต้องคิดประกอบกันเข้าจะได้แบ่งวันให้เป็นข้างขึ้นข้างแรมให้ถูกต้อง ประการหนึ่งเดือนขาดนั้นถ้าครบสามปีแล้วก็ต้องให้ยุ่นง้วยครั้งหนึ่งคืออธิกมาส แต่ฤดูนั้นจะต้องจัดเสียใหม่ให้จะแจ้ง การอันนี้จะต้องตรึกตรองคิดทำอยู่สักสามปี ด้วยตำราและแบบแผนของเก่านั้นไม่มี ถ้าทำให้ถูกต้องเสร็จแล้วพระองค์จึงโปรดให้แจกไปให้พวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองและราษฎรรู้ทั่วกัน พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ฟังฮือฮัวทูลดังนั้นชอบพระทัย จึงทรงรินสุราสามถ้วยพระราชทานให้ฮือฮัวแล้ว จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดเงินพันตำลึงประทานให้แก่ฮือฮัว แล้วพระองค์ก็เสด็จเข้าข้างใน
ฝ่ายฮือฮัวนั้นกลับไปถึงบ้านแล้ว ก็เอาเหตุซึ่งต้นเม่งเกียบเช้าเกิดขึ้นนั้นมาคิดทำปฏิทินตั้งชื่อวันค่ำหนึ่งถึงสิบห้าค่ำนั้นให้ชื่อวันสรวกคอวันเกิด ตั้งแต่วันสิบหกค่ำคือวันแรมค่ำหนึ่งไปถึงวันสามสิบค่ำ คือถึงวันแรมสิบห้าค่ำให้เรียกว่าวันบ๋วยคือวันโรย แล้วแบ่งวันในเดือนหนึ่งนั้นเป็นสามตอน ๆ หนึ่งคือวันค่ำหนึ่งไปจนถึงวันสิบค่ำ ให้เรียกว่าเซียงซุนตอนหนึ่ง ๆ ตั้งแต่วันสิบเอ็ดค่ำไปถึงวันยี่สิบค่ำนั้น ให้เรียกว่าตอนซุนตอนหนึ่ง ๆ ตั้งแต่วันยี่สิบเอ็ดค่ำไปถึงวันสามสิบค่ำนั้น ให้เรียกว่าวันเหียะซุน คือวันสิ้นเดือนแล้วให้มีเดือนขาดและเดือนถ้วนตามการซึ่งเกิดแก่ต้นเม่งเกียบเช้า ครั้นครบสิบสองเดือน ให้เรียกปีหนึ่งตามตำราซึ่งมีมาแต่ก่อน และฤดูนั้นปีหนึ่งให้แบ่งสี่ฤดู ๆ หนึ่งคือเดือนอ้าย เดือนยี่ เดือนสาม ให้แบ่งสามตอน ๆ หนึ่งเดือนอ้ายนั้น ให้เรียกว่าฤดูเม่งซุน ตอนเดือนยี่นั้น ให้เรียกว่าฤดูต้องซุน ตอนเดือนสามนั้นให้เรียกว่าฤดูกุยซุน รวมสามเดือนนี้เป็นฤดูใหญ่ฤดูหนึ่ง ให้เรียกว่าฤดูซุนตามเดิมคือฤดูหนาว และเดือนสี่เดือนห้าเดือนหกนั้น ให้แบ่งเป็นสามตอน ๆ เดือนสี่ให้เรียกว่าฤดูเม่งแฮ่ ตอนเดือนห้าเรียกว่าฤดูต้องแฮ่ ตอนเดือนหกเรียกว่าฤดูกุยแฮ่ รวมสามเดือนนี้เป็นฤดูใหญ่ฤดูหนึ่ง ให้เรียกว่าฤดูแฮ่ตามเดิมคือฤดูแล้ง และเดือนเจ็ดเดือนแปดเดือนเก้านั้นให้แบ่งเป็นสามตอน ๆ เดือนเจ็ดเรียกว่าฤดูเม่งซิว ตอนเดือนแปดเรียกว่าฤดูต้องซิว ตอนเดือนเก้าเรียกว่าฤดูกุยซิว รวมสามเดือนนี้เป็นฤดูใหญ่ฤดูหนึ่ง ให้เรียกว่าฤดูซิวตามเดิมคือฤดูร้อน และเดือนสิบเดือนสิบเอ็ดเดือนสิบสองนั้นแบ่งเป็นสามตอน ๆ เดือนสิบเรียกว่าฤดูเม่งตัง ตอนเดือนสิบเอ็ดเรียกว่าฤดูต้องตัง ตอนเดือนสิบสองเรียกว่าฤดูกุยตัง รวมสามเดือนนี้เป็นฤดูใหญ่ฤดูหนึ่ง ให้เรียกว่าฤดูตังตามเดิมคือฤดูฝน ด้วยเป็นฤดูฝน ฤดูแล้ง ฤดูหนาว ฤดูไม่หนาวไม่ร้อน ถ้าถึงสามปีแล้วให้มียุ่นง้วยครั้งหนึ่ง คืออธิกมาสและวันหนึ่งคืนหนึ่งนั้นก็แบ่งเป็นสิบสองราศี ๆ หนึ่งแปดเคก ครั้นฮือฮัวจัดแจงทำตำราละยิดเสร็จแล้ว ก็นำเข้าไปถวายพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ทอดพระเนดรแล้วตรัสว่า ฮือฮัวทำตำราละยิดถูกต้องดังใจเราคิดไว้ แต่ตำราซึ่งทำนี้ใช้ได้แต่ปีเดียวเท่านั้น การต้องทำแจกเสมอทุกปีไป ตรัสแล้วให้ขุนนางและอาลักษณ์ลงชื่อฮือฮัวลงในตำราละยิดว่าฮือฮัวเป็นผู้ทำ แล้วให้ลงพิมพ์ส่งไปให้ขุนนางและราษฎรในเมืองหลวงและหัวเมืองขึ้นให้รู้ทั่วกัน และชื่อเสียงฮือฮัวนั้นก็ปรากฏอยู่ในแผ่นดิน แล้วให้ฮือฮัวเลื่อนที่ขึ้นเป็นเจียเล็กจ๊องซีโฮ ได้ประทานดอกไม้ทองคำสองกิ่ง ๆ หนึ่งหนักสองร้อยตำลึง กับแพรต่วนสีต่าง ๆ พันพับ แล้วได้เครื่องยศตามตำแหน่งให้สอนศิษย์ศึกษาต่อไป แล้วพระองค์จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดโต๊ะเลี้ยงเจ้าและขุนนางในที่เฝ้า เมื่อเจ้าและขุนนางกินโต๊ะอยู่นั้นบังเกิดลมพายุใหญ่พัดกล้า พัดมาทางทิศตะวันออกประมาณครึ่งวันแล้วก็ยังไม่หยุด พัดจนโรงเรือนของราษฎรหักพัง ต้นไม้ในพระราชวังก็หักโค่น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสด้วยพวกขุนนางว่า แต่ก่อน ๆ ก็ไม่มีลมดังนี้เลย ซึ่งลมพายุเกิดใหญ่ดังนี้ ต้นไม้ในพระราชวังหักโค่น เรือนโรงราษฎรซึ่งอยู่ข้างนอกวังไม่มีที่ปิดบังนั้นจะมิหักพังลงมากหรือ ตั้งแต่เราได้เป็นเจ้าแผ่นดินเมื่อปีก่อนก็เกิดไฟปีศาจ ราษฎรได้ความเดือดร้อนครั้งหนึ่ง ครั้งนี้มาเกิดลมพายุใหญ่พัดกล้า ถ้าลมพายุเกิดเนือง ๆ เหย้าเรือนราษฎรหักพัง คนที่ยากจนก็จะได้รับความลำบากต่าง ๆ เราเป็นเจ้าแผ่นดินคิดจะทะนุบำรุงให้ไพร่บ้านพลเมืองได้ความสุข บัดนี้เทพยดาบันดาลให้การเกิดขึ้นดังนี้ เราก็เป็นแต่มนุษย์จะสู้รบกับเทวดานั้นได้หรือ ๆ จะเป็นด้วยเวรกรรมของราษฎร หรือจะเป็นเวรกรรมของเราด้วยก็ไม่รู้ และเมื่อไฟปีศาจเกิดขึ้นครั้งก่อนนั้น เพ่งหงีก็ได้ดับทุกข์ไปครั้งหนึ่งแล้วก็เกิดการเกิดขึ้นครั้งนี้อีกนั้น เราจะต้องให้เพ่งหงีไปปิดช่องลมที่ตำบลเขาแซจื้อ คือเมืองซัวตั๋งปลายเขตแดนที่ตำบลนั้นเป็นด้านตะวันออก มีเขาสูงเรียงกันเป็นแถวห่างกันบ้างใกล้เคียงกันบ้าง มีอยู่สิบสามเขาสิบสี่เขา ที่หว่างเขาห่างกันมีอยู่สามตำบล ๆ หนึ่งโดยกว้างยาวก็เพียงสามร้อยลี้ ที่อย่างแคบนั้นก็เพียงร้อยลี้แล้วก็ไกลด่านเขตแดนของเราประมาณสามร้อยลี้ ลมพัดมากระทบยอดเขาสูง แล้วก็พัดมาตามช่องเขาจึงได้เป็นลมใหญ่ ถ้าปิดช่องเขาเสียแล้วถึงลมจะพัดมากระทบยอดเขาก็จะกระจายไป เปรียบเหมือนน้ำใหญ่ไหลข้ามหลังทำนบทั่วไปก็ไม่สู้แรงนัก ถ้าทำนบนั้นเป็นช่องอยู่น้ำก็ไหลแรงออกไปตามช่องนั้น แต่บรรดาข้าราชการทั้งปวงได้ฟังรับสั่งดังนั้นก็เห็นชอบด้วย สรรเสริญพระปัญญาพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทุก ๆ คน พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ถ้าได้เพ่งหงีไปกระทำการจึงจะสำเร็จ เจ้าและขุนนางทั้งปวงจึงทูลว่า ซึ่งพระองค์ทรงพระดำริจะให้เพ่งหงีไปปิดช่องลมนั้น พระเดชพระคุณหาที่สุดมิได้
ขณะนั้นเพ่งหงีหมอบเฝ้าอยู่ที่นั้นจึงทูลว่า ข้าพเจ้าจะขอรับอาสาไปกระทำการอันนี้ให้สำเร็จ พระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกเลย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเพ่งหงีทูลรับอาสาดังนั้นก็ชอบพระทัย จึงประทานทหารสามหมื่นให้เพ่งหงีเป็นนายงานกำกับไปปิดช่องลม เพ่งหงีได้รับสั่งแล้วก็ถวายคำนับลาพาทหารสามหมื่น ไปถึงที่ตำบลเขาแซจื้อแล้ว สั่งให้ทหารสามหมื่นนั้นขุดดินพูนขึ้นที่หว่างเขาเป็นช่องลมอยู่นั้นให้เสมอกันกับยอดเขาทุก ๆ ช่อง แต่เพ่งหงีไปทำการปิดช่องลมอยู่ดังนี้ถึงสองปีการจึงได้สำเร็จ แล้วกลับเข้ามาทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้เพ่งหงีและทหารซึ่งไปด้วยนั้นเป็นอันมาก ตั้งแต่นั้นมาลมพายุก็อ่อนลงมิได้พัดกล้าเหมือนแต่ก่อน ครั้นอยู่มามีสัตว์ร้ายเข้ามาทำร้ายแก่ราษฎรที่ตำบลท่องเท่งโอ๋ว ตำบลซุนหลิม ตำบลเนียนำ และสัตว์ร้ายที่ตำบลท่องเท่งโอ๋วคือทะเลสาบนั้นมีสัตว์ร้ายจำพวกหนึ่งชื่อไซย รูปนั้นคล้ายกันกับนาคกินปลา เท้านั้นสั้นเล็บยาวคมกว่าเล็บเสือ สัตว์จำพวกนี้เมืองไทยไม่มี สัตว์จำพวกหนึ่งชื่อหลัง รูปนั้นคล้ายสุนัข ปากนั้นเสี้ยมเล็บคม วิ่งเร็วกว่าสัตว์อื่น ๆ สัตว์จำพวกนี้เรียกว่าสุนัขใน สัตว์จำพวกหนึ่งชื่อโฮ้ว คือโคร่ง จำพวกหนึ่งชื่อป่าคือเสือลายตลับดุร้ายนัก ฝูงหนึ่งมีประมาณสี่ร้อยตัวห้าร้อยตัว ออกมาทำร้ายราษฎรเดือนละสี่ครั้งห้าครั้ง แล้วที่ตำบลซุนหลิมนั้นทุกวันนี้เรียกเมืองฮองเฮียงฮู ที่ตำบลนั้นมีสัตว์สี่เท้าจำพวกหนึ่งชื่อฮองฮู ฝูงหนึ่งมีประมาณสี่ร้อยตัวห้าร้อยตัว รูปกายคล้ายสุกรป่า และที่ตำบลเนียนำนั้นทุกวันนี้เรียกว่ากึ่งตั๋งถึงไซร บังเกิดซิวจั๋วคืองูร้ายประมาณพันตัว ตัวยาวประมาณสี่วาห้าวา พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองก็มีหนังสือบอกเข้ามาให้กราบทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตามที่สัตว์ร้ายบังเกิดเบียดเบียนราษฎร พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงทราบแล้วตกพระทัย จึงตรัสว่ามนุษย์เกิดมานั้นเราไม่เห็นเลยว่ามีความสุข มีแต่ความทุกข์และภัยต่าง ๆ เพ่งหงีจึงทูลว่า ข้าพเจ้าเห็นว่าในป่าเป็นที่ลุ่ม และตำบลท่องเท่งโอ๋วนั้นเป็นทะเลสาบแม่น้ำด้วน จึงได้มีสัตว์ร้ายมาก และปีที่ฝนตกมากน้ำนั้นนองป่า สัตว์ร้ายนั้นจึงได้แตกตื่นออกมาทำร้ายมนุษย์ ข้าพเจ้าจะขอรับอาสาออกไปกำจัดสัตว์ร้ายเสียให้สิ้น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสถามว่า จะไปกำจัดสัตว์ร้ายนั้นจะต้องการสิ่งอันใดบ้าง เพ่งหงีจึงทูลว่า จะขอทหารเกาทัณฑ์ ทหารหน้าไม้ไปด้วยพวกละห้าพัน กำหนดไปกำจัดสัตว์ร้ายนั้น ประมาณสองเดือนสามเดือนจึงจะได้กลับมา พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเพ่งหงีทูลดังนั้นก็ทรงพระสรวลแล้วตรัสว่า เจ้าไปกำจัดสัตว์ร้ายดังนี้ก็มีความชอบแก่จูเฮ้าเจ้าเมืองและราษฎรเป็นอันมาก แล้วรับสั่งว่าจงเลือกจัดทหารได้ด้วยตามชอบใจเถิด เพ่งหงีก็ถวายคำนับลาไปจัดทหารเลือกที่ชำนาญหน้าไม้และเกาทัณฑ์ได้พร้อมแล้วก็ให้เอาจอบเสียมและเหลียนพลั่วชะแลงสำหรับจะได้ขุดดินไปด้วย ครั้นเสร็จแล้วก็ยกไปได้เจ็ดวันถึงตำบลท่องเท่งโอ๋ว
ฝ่ายจูเฮ้าผู้รักษาเมืองที่ตำบลท่องเท่งโอ๋วนั้น ครั้นรู้ว่าเพ่งหงีออกไปช่วยกำจัดสัตว์ร้ายก็ออกมาต้อนรับคำนับเชิญเข้าไปในเมือง ให้จัดเลี้ยงโต๊ะเพ่งหงี ๆ จึงให้จูเฮ้าเจ้าเมืองหาตัวราษฎรมาถามว่าสัตว์ร้ายเคยมาเวลาใดเดินหนทางไหน ราษฎรจึงบอกว่าสี่วันห้าวันสัตว์ร้ายจึงออกมาครั้งหนึ่ง เพ่งหงีจึงว่าที่ตำบลซุนหลิมตำบลเนียนำก็มีสัตว์ร้ายเข้ามาทำร้ายราษฎรเหมือนกัน ข้าพเจ้าจะจัดทหารให้อยู่ช่วยท่านกำจัดสัตว์ร้ายแทนตัวข้าพเจ้า แล้วตัวข้าพเจ้าจะต้องรีบไปช่วยราษฎรที่ตำบลซุนหลิมตำบลเนียนำ ท่านจงให้ราษฎรพิเคราะห์ดูทางแห่งใดที่สัตว์ร้ายเคยเดิน ก็ให้ขุดดินเป็นรางยาวสิบตึ่งลึกสามตึ่งกว้างสามตึ่ง ปากหลุมนั้นให้แคบกว่าก้นหลุมสักหน่อย แล้วมูลดินที่ขุดนั้นให้ขนไปเสียให้พ้น แล้วให้ราษฎรเก้าคนสิบคนไปคอยล่อสัตว์ร้าย ถ้าสัตว์ร้ายพากันออกมาเกือบจะถึงปากหลุมแล้ว ก็ให้พากันวิ่งหนีสัตว์ร้าย ๆ จะได้วิ่งมาตกลงในหลุม ครั้นพูดจากันดังนั้นแล้ว เพ่งหงีก็แบ่งทหารให้อยู่ช่วยจูเฮ้าผู้รักษาเมืองจับสัตว์ร้ายสามพันคน แล้วเพ่งหงีก็นำทหารเจ็ดพันคนไปเมืองซุนหลิม เจ้าเมืองซุนหลิมก็ออกมาต้อนรับเชิญเพ่งหงีเข้าไปในเมืองจัดโต๊ะเลี้ยงแล้ว ก็แจ้งความซึ่งสัตว์ร้ายเข้ามาทำร้ายมนุษย์ให้เพ่งหงีฟัง เพ่งหงีจึงว่าตำบลท่องเท่งโอ๋วและตำบลเนียนำนั้นก็มีสัตว์ร้ายเข้ามาทำร้ายมนุษย์ แต่สัตว์ฮองฮูนี้กล้ากว่าสัตว์อื่น ๆ ท่านจงให้ราษฎรขุดดินให้เป็นราง แล้วหาไม้ไผ่มาพาดปากหลุมปูต้นหญ้าให้เต็ม แล้วที่ต้นทางซึ่งสัตว์ร้ายจะมานั้นให้ฝังพลุและประทัดไว้ และให้เอาไม้ไผ่ทั้งลำมาทะลุกรอกดินดำที่เช่นทำประทัดให้เต็มเอาไปฝังไว้ ทำชนวนตั้งแต่พลุประทัดต่อ ๆ กันให้เลยปากหลุมเข้ามาแล้ว ให้มีคนคอยแอบดูสัตว์ร้าย ถ้าสัตว์ร้ายเข้ามาพ้นที่ฝังพลุและประทัดใกล้จะถึงปากหลุมแล้ว ก็ให้เอาไฟจุดชนวนนั้นให้ไปติดพลุติดประทัดดังขึ้น แล้วให้คนที่จุดชนวนนั้นวิ่งหนีสัตว์ร้าย ถ้าสัตว์ร้ายตกใจวิ่งตกลงในหลุมแล้ว ให้เอาบ่วงคล้องสัตว์นั้นขึ้นมาสักเก้าตัวสิบตัว ให้หักเท้าและควักดวงตาข้างหนึ่งแล้วตัดใบหูและหางปล่อยไป และสัตว์ที่ยังอยู่ในหลุมนั้นเอาไฟจุดเผาให้ตายเสีย ครั้นพูดจากันแล้ว เพ่งหงีก็แบ่งทหารให้อยู่ช่วยจูเฮ้าผู้รักษาเมืองที่ตำบลซุนหลิมจับสัตว์ร้ายสองพันคน ยังทหารห้าพันคนเพ่งหงีนำไปที่ตำบลเนียนำ จูเฮ้าผู้รักษาเมืองที่ตำบลเนียนำก็ออกมาต้อนรับ เชิญให้เข้าไปในเมืองจัดโต๊ะเลี้ยงแล้วบอกว่า งูที่เข้ามาทำร้ายราษฎรนั้นลางทีเข้ามามากลางทีมาน้อย แล้วก็กินคนบ้างกินสัตว์บ้าง บางทีขบกัดให้ตายบ้าง เมื่องูจะออกมาทำร้ายนั้นก็ไม่รู้ว่าจะมาเวลาใด เพ่งหงีให้เกณฑ์ราษฎรไปเก็บของที่เบื่อเมามาประกอบกับเนื้อสัตว์ต่าง ๆ แล้วให้วางไว้ตามทางซึ่งงูจะเข้ามา แล้วในสระในบ่อนั้นก็ให้ทำจั่นทำลอบดักงู ๆ เข้ามาติดจั่นติดลอบและกินยาพิษที่ผสมเนื้อสัตว์นั้นตายเป็นอันมาก แล้วเพ่งหงีกับเจ้าเมืองเนียนำพาทหารไปเที่ยวในป่า เห็นที่แห่งใดเป็นที่สุมทุมรกชัฏให้เอาไฟเผาเสีย ทหารก็เอาไฟเผาตามคำเพ่งหงีสั่ง ครั้นงูต้องไฟร้อนทนไม่ได้ก็หนีออกจากที่อยู่ แล้วเพ่งหงีให้ทหารยิงด้วยเกาทัณฑ์ถูกงูนั้นตายเป็นอันมาก เพ่งหงีเห็นงูนั้นตายเป็นอันมากดังนั้นแล้วจึงว่าแก่เจ้าเมืองเนียนำว่า งูร้ายนั้นเห็นจะตายสิ้นแล้ว เจ้าเมืองเนียนำจึงว่าท่านมาช่วยกำจัดงูร้ายนั้น งูร้ายตายเสียสักเก้าส่วน ที่ซุ่มซ่อนเหลืออยู่ได้ไม่ตายนั้นยังจะมีอยู่สักส่วนหนึ่งเท่านั้นน้อยลงแล้ว ถ้าท่านมีธุระสิ่งใดก็เชิญท่านกลับไปเถิด เพ่งหงีได้ฟังดังนั้นก็ลาเจ้าเมืองเนียนำคุมทหารกลับมาเมืองซุนหลิม เจ้าเมืองซุนหลิมก็ออกมารับเชิญเพ่งหงีเข้าไปในเมือง แล้วถามว่าท่านออกไปกำจัดงูร้ายที่ตำบลเมืองเนียนำนั้นท่านทำประการใด เพ่งหงีจึงบอกความที่ได้กำจัดงูร้ายที่เมืองเนียนำให้เจ้าเมืองซุนหลิมฟังทุกประการ เจ้าเมืองซุนหลิมจึงว่า ที่เมืองข้าพเจ้านี้ตั้งแต่ข้าพเจ้าได้ทำตามคำท่านสั่งแล้ว สัตว์ร้ายก็ไม่เข้ามาทำร้ายแก่ราษฎรเหมือนแต่ก่อน ข้าพเจ้าเห็นว่าสัตว์ร้ายนั้นจะหมดสิ้นแต่เท่านี้แล้ว ครั้นพูดจากันแล้วเพ่งหงีก็ลาเจ้าเมืองซุนหลิมกลับเข้ามาที่ตำบลท่องเท่งโอ๋ว จูเฮ้าผู้รักษาเมืองที่ตำบลท่องเท่งโอ๋ว ก็ออกมาต้อนรับเชิญเพ่งหงีเข้าไปในเมือง จึงแจ้งความซึ่งจับสัตว์นั้นให้เพ่งหงีฟัง เพ่งหงีได้ฟังดังนั้นแล้วจึงว่าสัตว์ร้ายที่เมืองซุนหลิมและเมืองเนียนำนั้น ข้าพเจ้าออกไปช่วยจับฆ่าเสียสิ้น บัดนี้ข้าพเจ้ากลับมาจะลาท่านกลับเข้าไปเฝ้าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ครั้นพูดกันแล้วเพ่งหงีก็ลาเจ้าเมืองท่องเท่งโอ๋วกลับไปถึงเมืองหลวง เข้าเฝ้าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ แล้วทูลความซึ่งได้ไปกำจัดสัตว์ร้ายนั้นทุกประการ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงยินดีจึงพระราชทานทองคำร้อยตำลึง เงินแปดพันตำลึง แพรต่วนสีต่าง ๆ ร้อยพับเป็นบำเหน็จรางวัลแก่เพ่งหงี แล้วรับสั่งให้จัดโต๊ะเลี้ยงเจ้าและเพ่งหงีกับขุนนางทั้งปวง ฝ่ายเพ่งหงีกินโต๊ะแล้วก็ถวายคำนับลากลับไปบ้าน เล่าความซึ่งได้ไปกำจัดสัตว์ร้ายนั้นให้ภรรยาฟัง แล้วว่าผู้ใดได้ทำราชการมีความชอบอยู่ในแผ่นดินชื่อเสียงก็ปรากฏ บัดนี้เราได้รับอาสาไปช่วยดับทุกข์ของราษฎรถึงสามครั้ง มีความชอบอยู่ในแผ่นดินแล้ว ถึงโดยว่าเราจะตายไปก็ไม่เสียทีที่เกิดมาเป็นชาย ภรรยาเพ่งหงีจึงว่าท่านอย่าว่าแต่ตัวท่านเป็นชายรักชื่อเสียงแล้ว ถึงข้าพเจ้าเป็นสตรีก็รักชื่อรักษาตัวเหมือนกัน ธรรมดาเกิดมาเป็นชายได้เป็นขุนนางทำราชการ ถ้าเจ้านายและพระมหากษัตริย์ฮ่องเต้ได้ใช้สอยและรับสั่งให้ไปราชการสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้ว ก็ต้องตั้งใจหมั่นระวังในการทั้งปวงอย่าให้มีความผิดขึ้นได้ ประการหนึ่งสติอารมณ์นั้นก็ต้องให้ตั้งมั่นอยู่ในสุจริต จะจัดการสิ่งใดสิ่งหนึ่งก็ต้องให้อยู่ในขนบธรรมเนียม ถ้าประพฤติตัวเสมออยู่ได้ดังนี้แล้ว จะดีหรือจะชั่วมันก็แล้วแต่เสียงเต้คือพระอิศวรและเทพยดาฟ้าและดิน เพ่งหงีจึงตอบว่า ทุกวันนี้พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้พระองค์ทรงตั้งอยู่ในยุติธรรม ขุนนางตงฉินทั้งปวงก็รักใคร่สุจริต ขุนนางกังฉินพูดจาสอพลอนั้นไม่มีเลย ไพร่บ้านพลเมืองได้ความสุขสบายรื่นเริงอยู่เป็นนิจ กับเราทราบว่าราษฎรและแปะแซ่พากันจุดธูปเทียนบูชาพระแล้วอธิษฐานว่า ถ้าตายไปแล้วขอให้เกิดทันในแผ่นดินฮ่องเต้องค์นี้จะได้มีความสุข ครั้นอยู่มาวันหนึ่งเป็นวันขึ้นสิบห้าค่ำเวลากลางคืน ภรรยาเพ่งหงีบอกแก่เพ่งหงีว่า เมื่อท่านไปกำจัดสัตว์ร้ายนั้น มีหญิงแก่คนหนึ่งรูปร่างงดงามมาอาศัยอยู่ด้วยข้าพเจ้า ๆ ได้ถามหญิงแก่ว่าอายุได้สักเท่าใด หญิงแก่บอกกับข้าพเจ้าว่าอายุได้แปดสิบปีเศษแล้ว ข้าพเจ้าจึงว่าทำไมรูปกายและเนื้อหนังก็ยังผ่องใสอยู่ หญิงแก่จึงบอกว่าได้กินยาอายุวัฒนะ และยาอายุวัฒนะนั้นจำเพาะเป็นวันกลางคืนเดือนเที่ยงจึงจะให้กินแต่เม็ดหนึ่ง ถ้ากินได้ครบสิบสองครั้งแล้วอายุยืนไม่ใคร่จะตาย และเมื่อหญิงแก่มาอาศัยอยู่นั้นยาอายุวัฒนะของหญิงแก่ยังเหลืออยู่สองเม็ด แล้วหญิงแก่อาศัยอยู่ด้วยหลายวัน ครั้นถึงวันขึ้นสิบห้าค่ำเวลากลางคืนเดือนเที่ยงแล้วหญิงแก่ก็กินยานั้นเม็ดหนึ่ง ยังเหลือยาอยู่อีกเม็ดหนึ่งฝากข้าพเจ้าไว้แล้วหญิงแก่นั้นก็ลากลับไปเขาตังซัว กำหนดไว้ว่าวันนี้จึงจะกลับมากินยาที่ฝากไว้ ถ้าหญิงแก่นั้นมาแล้วข้าพเจ้าจะขอตำรายาอายุวัฒนะไว้ทำกินบ้าง ข้าพเจ้าจะบอกให้ท่านแจ้งก็ลืมไปหลายวันแล้ว เพ่งหงีได้ฟังดังนั้นจึงให้ภรรยาหยิบยานั้นมาดู ยานั้นกลมเท่าผลโท้มีกลิ่นหอม เพ่งหงีจึงถามภรรยาว่าหญิงแก่นั้นชื่อไร ภรรยาบอกว่าไซอ้องบ๊อ เพ่งหงีจึงว่าไซอ้องบ๊อนั้นเห็นจะเป็นเทวดานำยานี้มาให้แก่เจ้า ๆ จงกินเถิด ภรรยาจึงตอบว่า ถ้ากินของเขาเสียหมดแล้ว เจ้าของเขามาจะได้ยาที่ไหนให้แก่เรา เพ่งหงีจึงว่ายาอันนี้เจ้าของบอกไว้ว่าเดือนเที่ยงจึงกินได้ เดี๋ยวนี้เดือนก็เที่ยงแล้วหญิงแก่เจ้าของยาก็ยังไม่มา เราเห็นว่ายานี้เทวดาให้แก่เรา ภรรยาได้ฟังดังนั้นก็กินยานั้นได้ประมาณครู่หนึ่งจึงบอกแก่เพ่งหงีว่า ตัวข้าพเจ้าเบาเหมือนจะปลิวไปตามลม เพ่งหงีจึงว่าเจ้าว่าดังนี้จริงหรือว่าเล่น นางจึงว่าตั้งแต่ข้าพเจ้ามาอยู่ด้วยท่านนั้น ก็ยังไม่ได้พูดจาความเท็จแก่ท่านสักครั้งหนึ่งเลย พอพูดดังนั้นแล้วนางลอยขึ้นไป เพ่งหงีก็ยึดชายเสื้อภรรยาพากันลอยไปได้ครู่หนึ่ง เพ่งหงีก็พลัดตกลงมาตาย แล้วกลับกลายเป็นสัตว์รูปเหมือนกบ มีเท้าหน้าสองเท้า ๆ หลังเท้าหนึ่ง จึงเรียกว่าเซี้ยมซู้ซาคา แล้วเหาะลอยขึ้นไปอยู่ที่หวงฮั่นเกง คือเก๋งพระจันทร์ ภรรยาเพ่งหงีก็ลอยขึ้นไปที่เก๋งพระจันทร์เหมือนกันสำหรับเป็นสาวใช้
ขณะนั้นศักราชพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้หกสิบสองปีเดือนแปดขึ้นสิบห้าค่ำเวลากลางคืน ครั้นรุ่งขึ้นเช้าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการ พวกขุนนางก็นำความที่เพ่งหงีกับภรรยาพากันลอยขึ้นไปบนอากาศนั้นขึ้นกราบทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ได้ทรงฟังดังนั้นก็คิดเสียดายเพ่งหงีว่าได้กระทำความชอบไว้ในแผ่นดินถึงสามครั้ง แล้วตรัสว่านิสัยเจ็บไข้นั้นจะให้หมอรักษาก็ต้องดูคนที่ไว้ใจกันได้จึงให้รักษา เพ่งหงีเป็นคนใจเบา ให้ภรรยากินยาของคนไม่รู้จักคุ้นเคยกันนั้นไม่ควร ถ้ายานั้นเป็นยาพิษจะมิตายเสียหรือ และยาอายุวัฒนะนั้นเราได้ยินแต่เขาพูดจากันอยู่เนือง ๆ แต่ยานั้นเราก็ไม่ได้พบไม่ได้เห็น ครั้นอยู่มา ณ ปีมะแมเดือนเก้า ที่เมืองฮัวซูเมืองกิซุยกับเมืองขึ้นหลายเมืองนั้น บังเกิดน้ำมากท่วมต้นข้าวในนา ครั้นสิ้นเทศกาลน้ำนั้นก็ไม่ลด พวกราษฎรพากันขึ้นไปตั้งโรงตั้งเรือนอยู่ตามเขา จูเฮ้าผู้รักษาเมืองจึงบอกหนังสือข้อราชการซึ่งน้ำท่วมนั้น ให้คนใช้ถือเข้าไปให้ขุนนางเจ้าพนักงานทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ทรงทราบแล้ว ตรัสว่าน้ำท่วมดังนี้ด้วยปีนี้ฝนตกมาก ผู้ใดมีสติปัญญาจะรับอาสาไปกระทำให้น้ำนั้นลดแห้งไปได้บ้าง
ขณะนั้นซีงักขุนนางผู้หนึ่งจึงทูลว่าข้าพเจ้าเห็นอยู่แต่ชองเปกโหเป็นคนมีสติปัญญา ถ้าพระองค์ใช้ให้ชองเปกโหไปแล้ว ชองเปกโหคงจะกระทำการอันนี้ให้สำเร็จได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ชองเปกโหคนนี้มีสติปัญญาก็จริงแต่เป็นคนโลภ ครั้นเราใช้ให้ไปแล้วก็จะเบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อน ซีงักจึงทูลว่าชองเปกโหนี้พระองค์ไม่ได้ใช้มานานแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่าชองเปกโหจะมีความละอายกลับใจที่ชั่วนั้นเสียได้บ้าง ถ้าโปรดให้ชองเปกโหออกไปแล้ว ขอให้เรียกทานบนชองเปกโหไว้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงให้ไปหาตัวชองเปกโหเข้ามาเฝ้าแล้วตรัสแก่ชองเปกโหว่า บัดนี้จูเฮ้าผู้รักษาเมืองฮัวซูเมืองกิซุยและเมืองขึ้นอยู่ในแขวงเมืองฮัวซูแขวงเมืองกิซุย บอกหนังสือเข้ามาว่าน้ำท่วมไร่นาของราษฎร ถ้าท่านไปกำจัดทำให้น้ำนั้นแห้งได้แล้ว เราจะปูนบำเหน็จรางวัลให้ ถ้าไปแล้วอย่าได้เบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนเป็นอันขาด ชองเปกโหจึงทูลว่า พระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกเลย ข้าพเจ้าจะรับอาสาออกไปกระทำฉลองพระเดชพระคุณให้สำเร็จโดยสุจริต แล้วข้าพเจ้าจะทำทานบนถวายไว้ว่า ถ้าออกไปเบียดเบียนจูเฮ้าและราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนแล้วก็ให้ประหารชีวิตข้าพเจ้าเสีย พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้น จึงตรัสถามชองเปกโหว่า ท่านจะคิดทำประการใดจึงจะให้น้ำลดแห้งไปได้ ชองเปกโหจึงว่าซึ่งจะกราบทูลล่วงหน้าไปก่อนนั้นยังไม่ได้ ด้วยข้าพเจ้ายังไม่ได้เห็นการ ถ้าข้าพเจ้าได้เห็นการแล้วจึงจะได้คิดทำไปตามการให้สำเร็จโดยปัญญาข้าพเจ้า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงพระราชทานสุราให้ชองเปกโหสามถ้วย แล้วประทานดอกไม้ทองคำปักหมวกสองกิ่ง ชองเปกโหจึงทำทานบนถวายไว้ฉบับหนึ่ง แล้วถวายคำนับลาไปจัดทหารห้าพันออกจากพระราชวังไปถึงบ้าน จึงแจ้งความแก่ภรรยาแล้วพาทหารไปเมืองฮัวซูเมืองกิซุย เมื่อชองเปกโหจะยกไปเมืองฮัวซูเมืองกิซุยนั้น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จไปส่งจนออกประตูเมืองหลวง
ฝ่ายจูเฮ้าเจ้าเมืองฮัวซูและเมืองกิซุย แจ้งความว่าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้โปรดให้ชองเปกโหเป็นข้าหลวงออกไปปิดน้ำ ครั้นชองเปกโหมาใกล้จะถึงเมืองก็ออกมาต้อนรับเชิญให้เข้าไปพักอยู่ที่กงก๊วน คือที่สำหรับพักรับแขก แล้วให้จัดโต๊ะเลี้ยงชองเปกโห ๆ คนนี้เป็นบิดาอู๋ ๆ นั้นจะได้เป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติแทนพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ต่อไป
ฝ่ายชองเปกโหเข้าไปพักอยู่ที่กงก๊วนแล้ว ถามจูเฮ้าเจ้าเมืองฮัวซูและจูเฮ้าเจ้าเมืองกิซุยว่า ท่านทั้งสองนี้ได้เป็นจูเฮ้ามาแต่ครั้งแผ่นดินไหน จูเฮ้าเจ้าเมืองฮัวซูจึงบอกว่า บิดาข้าพเจ้าเป็นเชื้อวงศ์อิมคังสี ๆ ได้เป็นขุนนางแต่ครั้งแผ่นดินพระเจ้าไท้เฮาฮ่องเต้ ตัวข้าพเจ้าชื่อเจียงเจงได้ทำราชการสืบกันมา ชองเปกโหจึงถามว่าในแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นี้ท่านได้ทำความชอบสิ่งใดไว้บ้าง จูเฮ้าเจ้าเมืองฮัวซูจึงบอกว่า เมื่อครั้งยกจี่อ๋องออกจากราชสมบัติ แล้วเชิญพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮองเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์ ข้าพเจ้าได้เป็นจูเฮ้าเจ้าเมืองเข้าไปช่วยในการอันนั้นด้วย แล้วพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้เพิ่มยศบรรดาศักดิ์ให้ข้าพเจ้าเป็มที่แชบุนโห
ฝ่ายจูเฮ้าเจ้าเมืองกิซุยนั้นบอกชองเปกโหว่า ข้าพเจ้านี้แซ่ยงซีชื่อจงเหียบ ปู่และบิดาข้าพเจ้าได้เป็นขุนนางในแผ่นดินพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ ข้าพเจ้านี้ก็ได้เข้าไปช่วยในการยกพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้เพิ่มยศศักดิ์ให้ข้าพเจ้าเป็นเตงซูโห ชองเปกโหได้ฟังดังนั้นจึงว่าท่านทั้งสองมีความชอบอยู่ในแผ่นดิน พระเจ้าแผ่นดินก็ได้ให้ยศถาบรรดาศักดิ์ตามสมควร บัดนี้น้ำท่วมบ้านเมืองท่าน ๆ บอกหนังสือเข้าไปกราบทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ใช้ให้เราออกมาได้ความลำบากดังนี้หาควรไม่ ควรแต่ท่านจะแก้ไขให้ราษฎรได้ความสุขจึงจะชอบ ท่านมานิ่งเฉยเสียดังนี้เหมือนหนึ่งบ้านเมืองไม่มีเจ้าของ จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองได้ฟังดังนั้นจึงตอบว่าน้ำท่วมบ้านท่วมเมืองราษฎรได้ความลำบากนั้น ข้าพเจ้าเห็นว่าเป็นการใหญ่ควรจะต้องบอก จึงได้ทำหนังสือบอกเข้าไปกราบทูลพระเจ้าแผ่นดินให้ทราบ ถ้าทรงทราบแล้วสุดแต่จะโปรดมาประการใด พระเจ้าแผ่นดินเห็นว่าท่านมีสติปัญญาจึงรับสั่งใช้ให้ออกมาดับทุกข์ของราษฎร ข้าพเจ้ากับราษฎรพากันมีความยินดีเป็นอันมาก ชองเปกโหจึงว่าเวลาพรุ่งนี้เราจะลงมือทำการปิดน้ำ ท่านทั้งสองจงเกณฑ์ไพร่มาให้เราเมืองละห้าพันคน แล้วให้ถือจอบเสียมมาด้วยจะได้ช่วยทำการ ครั้นพูดจากันแล้วจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองก็ลาชองเปกโหกลับไปเมือง แล้วจูเฮ้าเจ้าเมืองฮัวซูไปปรึกษาด้วยเจ้าเมืองกิซุยพูดว่า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นั้นพระองค์ก็ทรงทราบอยู่แล้วว่าชองเปกโหคนนี้เป็นคนโลภมักได้ไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรม เหตุใดจึงได้ให้ออกมากระทำการใหญ่ถึงเช่นนี้ นิสัยผู้ที่จะทำการดับทุกข์ของราษฎรนั้น ต้องหาผู้ที่มีความเมตตาจิตตั้งอยู่ในสัตย์ในธรรมจึงจะจัดทำการได้ ซึ่งรับสั่งให้ชองเปกโหออกมาทำการอันนี้เราเห็นว่าการจะไม่สำเร็จ แล้วชองเปกโหพูดจานั้นก็มีแต่คิดหาผลหาประโยชน์ บัดนี้ชองเปกโหให้เราจัดคนไปช่วยทำการปิดน้ำ เราไม่รู้ที่จะไปเก็บผู้ใดให้ไป ด้วยราษฎรพากันได้ความทุกข์แตกกระจัดกระจายไปอยู่ป่าและเขาที่ดอนเสียสิ้น ราษฎรในคราวนี้อดอยากได้ความลำบาก เราจะต้องเอาเงินหลวงซึ่งมีอยู่สำหรับเมืองนั้น จ้างราษฎรซึ่งจะไปทำการปิดน้ำให้ครบเมืองละห้าพันตามที่เขาเกณฑ์ แล้วเครื่องมือจอบเสียมนั้นเราก็จะส่งไปให้พร้อมทันกำหนด สุดแท้แต่ชองเปกโหข้าหลวงใหญ่เขาจะทำประการใด เราทั้งสองจึงคอยดูการที่เขาทำต่อภายหลัง จูเฮ้าเจ้าเมืองกิซุยจึงตอบว่า การซึ่งท่านพูดทั้งนี้ถูกต้องแล้วเราเห็นชอบด้วย แต่ข้อซึ่งจะให้เอาเงินหลวงสำหรับเมืองออกจ่ายราษฎรนั้น ข้าพเจ้ากลัวว่าถ้าชองเปกโหรู้ความแล้วก็จะติเตียนยกโทษเรา ว่าเราทั้งสองหาเห็นแก่การแผ่นดินไม่ พากันจับจ่ายใช้สอยเงินหลวงเอาแต่ตามลำพังใจหาความสบายฝ่ายเดียว ข้าพเจ้ากลัวจะมีความผิดขึ้นภายหลัง ประการหนึ่งข้าพเจ้าเห็นว่าเราทั้งสองนี้ก็พอจะมีเงินจับจ่ายใช้สอยจ้างราษฎรได้ อย่าให้ต้องออกเงินหลวงให้มีมลทินเลย เอาเงินนี้ที่เราได้เบี้ยหวัดใช้เถิด ครั้นปรึกษากันแล้วเจ้าเมืองทั้งสองเห็นชอบพร้อมใจกัน แล้วต่างคนก็ให้คนใช้เข้าไปในเมืองหลวง สืบถามตามขุนนางได้ความว่าซีงักขุนนางผู้ใหญ่ทูลขอให้ชองเปกโหออกไปปิดน้ำ แล้วชองเปกโหได้ทำทานบนถวายไว้ว่า ถ้าออกไปเบียดเบียนทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อนแล้วให้ประหารชีวิตเสีย คนใช้ก็มาแจ้งความแก่จูเฮ้าทั้งสอง จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองก็จัดเงินทองของตัวออกจ้างราษฎรตามที่ปรึกษากันไว้ ได้คนครบจำนวนแล้วก็นำไปส่งให้ชองเปกโหกับทั้งจอบเสียมแต่ไปยังหาถึงไม่ ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าชองเปกโหเห็นว่าจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองจัดหาผู้คนไม่ได้ ก็ให้ทหารของตัวลงมือทำการปิดน้ำ ปรารถนาจะพาลเอาผิดเจ้าเมืองทั้งสอง ครั้นจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองได้คนไปส่งได้ครบตามจำนวนทันวันกำหนด ชองเปกโหเห็นคนและเครื่องจอบเสียมแล้ว จึงว่าแก่จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองว่า เดิมเราคิดว่าว่าจะลงมือทำการปิดน้ำวันนี้ก็เป็นวันฤกษ์ไม่ดี จะต้องเลื่อนไปทำวันพรุ่งนี้เช้า จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองจึงตอบว่าน้ำนั้นก็บากขึ้นทุกวัน ๆ แล้วคนที่ข้าพเจ้าส่งมานั้น ข้าพเจ้าต้องเสียโสหุ้ยค่าจ้างวันหนึ่งกว่าพันตำลึง ประการหนึ่งราษฎรทั้งปวงทราบว่าพระเจ้าแผ่นดินโปรดให้ท่านออกมาทำการปิดน้ำก็พากันมีความยินดี ขอท่านอย่าได้เคลื่อนวันให้เนิ่นช้าไปเลย จงได้มีความเวทนาแก่ราษฎรและทำการฉลองพระเดชพระคุณพระเจ้าแผ่นดินในเวลาวันนี้เถิด ชองเปกโหได้ฟังดังนั้นจึงว่าท่านเสียเงินค่าโสหุ้ยวันเดียวก็มาร้องแก่เรา ก็เรานี้เสียโสหุ้ยมากกว่าครึ่งเดือนแล้ว ท่านจะให้เราไปร้องแก่ผู้ใด ความยากความลำบากของเรานั้นท่านไม่เห็นด้วยเลย ครั้นพูดกันแล้วจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองก็ลาชองเปกโหกลับไป แล้วจูเฮ้าเจ้าเมืองกิซุยจึงว่าแก่เจ้าเมืองฮัวซูว่า ชองเปกโหพูดจาเลียบชายดังนี้ คิดแต่จะเอาผลประโยชน์ที่เรา ๆ จะต้องให้เงินเสียบ้างจึงจะได้รีบกระทำการ จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองปรึกษาเห็นพร้อมกันแล้วต่างคนก็รีบกลับไปเมือง แล้วเขียนหนังสือไปถึงชองเปกโหคนละฉบับมีความว่า ท่านออกมาทำการครั้งนี้หนทางก็กันดารต้องลงทุนเสบียงอาหารมาใช้สอย ฝ่ายข้าพเจ้านี้ก็มีความทุกข์จึงจัดได้แต่เงินสองพันตำลึงมาคำนับท่าน ขอท่านได้รับไว้จะได้ใช้การ ประการหนึ่งถ้าข้าพเจ้าผิดพลั้งประการใด ขอท่านได้เมตตาแก่ข้าพเจ้าด้วย ครั้นเขียนหนังสือแล้วก็คุมเงินสองพันตำลึงไปที่กงก๊วน แล้วส่งหนังสือให้นายประตูเข้าไปให้ชองเปกโห ๆ แจ้งความแล้วมีความยินดี ให้รับจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสองเข้าไปข้างในให้กินโต๊ะ แล้วว่าการครั้งนี้เป็นการแผ่นดิน บัดนี้ท่านให้เงินแก่เรานั้นเราขอบใจท่านหนักนัก แต่จนใจด้วยเราออกจากบ้านเรือนมาไม่มีสิ่งอันใดจะตอบแทนแก่ท่าน ๆ จงผูกรักเป็นไมตรีไว้แก่เราเถิด ว่าแล้วก็ให้คนใช้รับเงินของเจ้าเมืองทั้งสองไว้ แล้วเจ้าเมืองทั้งสองถามชองเปกโหว่า ท่านจะทำการปิดน้ำนั้นท่านจะต้องการเครื่องพลีกรรมบวงสรวงสิ่งใดบ้างจะได้หามาให้ ชองเปกโหจึงว่าน้ำนี้ไม่มีเทพยดา ถ้าน้ำมีเทพยดาแล้วก็ไม่ทำให้มนุษย์และสัตว์ได้ความเดือดร้อน ซึ่งการเป็นดังนี้เห็นจะเป็นปีศาจ ๆ นั้นไม่ควรเราจะบวงสรวง ถ้าจะบวงสรวงแล้วก็ให้ส่งมาให้พวกทหารเรากินเสียดีกว่า ครั้นพูดจากันแล้วเจ้าเมืองทั้งสองก็ลาชองเปกโหต่างคนต่างกลับไปเมือง ฝ่ายชองเปกโหครั้นเจ้าเมืองทั้งสองลากลับไปแล้ว ก็ใช้ไพร่ที่เกณฑ์มาเมืองละห้าพันนั้นกับทหารของตัวให้ขุดเอาดินที่ดอนมาอุดปิดน้ำที่ลุ่ม มิได้กำหนดว่าแห่งใดน้ำไหลเชี่ยวไหลแรง เห็นว่าที่แห่งใดน้ำท่วมไหลมามากแล้ว ก็ให้เอาดินไปถมปิดน้ำที่นั้นเสียทุกแห่ง ครั้นใช้ให้ไปปิดทางข้างโน้น ทางข้างนี้น้ำไหลแรงมามากก็พัดพาเอาดินที่ปิดนั้นพังทลายไป น้ำนั้นก็คงมาท่วมมากอยู่ดังเก่า ชองเปกโหเห็นว่าน้ำที่แห่งใดไหลมาก ก็ให้เอาแต่ดินไปทิ้งถมอุดปิดน้ำที่แห่งนั้นเสีย มิได้ทำเป็นทำนบและยกเป็นคันขึ้นให้สูงปิดน้ำให้แข็งแรงหยุดอยู่ได้ แต่ใช้ไพร่ของตัวและราษฎรไปทำการปิดน้ำดังนี้เป็นหลายปี น้ำนั้นก็มิได้ลดแห้งไปได้ จนไพร่และราษฎรเหนื่อยยากลำบากนัก ราษฎรก็คิดระอิดระอา ด้วยเห็นว่าการนั้นจะมิได้สำเร็จไปได้โดยเร็ว ชองเปกโหเห็นว่าราษฎรชาวเมืองมีใจระอาแล้วก็ว่ากล่าวคุกคามว่า ท่านทั้งหลายนี้ไม่เห็นแก่การแผ่นดิน พระเจ้าแผ่นดินทรงพระเมตตาแก่ราษฎรทั้งปวง จึงได้รับสั่งใช้ให้เรามากระทำปิดน้ำอันนี้ ถ้าผู้ใดมิได้เห็นแก่การแผ่นดิน มีใจเกียจคร้านก็ให้จ้างคนมาแทนตัว ถ้าจ้างคนแทนตัวไม่ได้แล้ว ก็ให้คิดเป็นเงินค่าจ้างมาให้สมควรแก่การ เราจะได้คิดหาผู้ที่จะรับจ้างกระทำการต่อไป
ขณะนั้นพวกไพร่และราษฎรทั้งหลายได้โอกาสแล้วก็พากันดีใจ ให้เงินค่าจ้างแทนตัวแก่ชองเปกโห ๆ ก็รับเอาเงินไว้แล้วก็มิได้จ้างผู้ใดต่อไป ใช้แต่ไพร่ที่ยังเหลืออยู่นั้นไปทำการปิดน้ำเหมือนแต่ก่อน น้ำนั้นก็ยิ่งท่วมทวีมากขึ้นทุกที ชองเปกโหเห็นว่าจะทำการปิดน้ำที่ตำบลเมืองฮัวซูมิได้แล้ว ก็เลื่อนไปเมืองกิซุยกระทำการเหมือนดังนั้น แต่ชองเปกโหกระทำการปิดน้ำถึงเก้าปี ก็ไม่อาจที่จะให้น้ำนั้นลดแห้งไปได้ แต่ว่ามีหนังสือบอกเข้าไปทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทุกปีว่า ข้าพเจ้ารับอาสาพระองค์ออกมากระทำการปิดน้ำครั้งนี้มิได้เห็นแก่ความเหนื่อยความยาก อุตส่าห์ตั้งจิตฉลองพระเดชพระคุณโดยความสัตย์สุจริต มิได้คิดเบียดเบียนผู้ใดให้ได้ความเดือดร้อน แต่การที่ข้าพเจ้ากระทำนั้นแสนยากเหลือลำบากนักจึงได้ช้าอยู่ ขอพระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกเลย ชองเปกโหได้มีหนังสือไปกราบทูลดังนี้ทุกปีมิได้ขาด เมื่อชองเปกโหไปกระทำการปิดน้ำช้าอยู่ถึงเก้าปีการก็ไม่สำเร็จ ชองเปกโหก็พาทหารกลับมายังเมืองหลวง แต่ยังมิได้เข้าเฝ้าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ครั้นเวลารุ่งเช้าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จออกที่ว่าราชการ จึงตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า เราใช้ให้ชองเปกโหไปกระทำการปิดน้ำ ช้านานประมาณถึงเก้าปีแล้วก็ยังไม่เห็นชองเปกโหกลับมา ได้ยินข่าวแต่ในหนังสือบอกว่าไปกระทำการนั้นแสนยากลำบาก การนั้นถึงเก้าปีแล้วยังจะไม่สำเร็จบ้างหรือ ขันทีจึงกราบทูลว่าชองเปกโหไปทำการปิดน้ำนั้นกลับเข้ามาแล้ว แต่ยังไม่มีโอกาสจึงมิได้เข้ามาเฝ้า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังขันทีทูลดังนั้น จึงรับสั่งให้หาชองเปกโหเข้ามาเฝ้า แล้วตรัสถามว่าเราให้ไปกระทำการปิดน้ำช้านานถึงเก้าปีแล้ว และน้ำไหลเชี่ยวแรงทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อนประการใดบ้าง อนึ่ง ท่านทำการนั้นท่านทำเป็นประการใด น้ำนั้นลดแห้งไปหมดสิ้นแล้วหรือ ยังท่านจงเล่าความที่ท่านไปกระทำนั้นให้เราฟัง ชองเปกโหจึงกราบทูลว่า ซึ่งพระองค์รับสั่งใช้ให้ข้าพเจ้าไปทำการครั้งนี้ ข้าพเจ้าก็ตั้งจิตคิดจะฉลองพระเดชพระคุณโดยสุจริตมิได้คิดที่จะเหนื่อย แต่การครั้งนี้แสนลำบากเหลือสติปัญญา ด้วยน้ำนั้นมากไหลแรงเหลือกำลังที่ข้าพเจ้าจะปิดให้หยุดได้ ข้าพเจ้าเห็นว่าที่แห่งใดน้ำไหลเชี่ยวไหลแรงข้าพเจ้าก็ให้เอาดินไปทิ้งถมที่นั้นให้ดอนขึ้นที่แห่งนั้นน้ำก็อ่อนไหลแห้งไป แล้วก็ไปไหลแรงในที่อื่น ข้าพเจ้าก็ให้คนตามไปปิดเอาทิ้งถมในที่นั้นให้ดอนขึ้นที่แห้งนั้นก็แห้งไป น้ำนั้นก็กลับไหลแรงพัดพาเอาดินที่ข้าพเจ้าถมไว้ให้แห้งแต่ที่ดอนนั้นพังทลายไป ครั้นข้าพเจ้าให้คนปิดทางนี้น้ำก็ไหลพังไปทางโน้น ครั้นข้าพเจ้าให้คนปิดทางโน้นทางนี้ก็พัง เป็นสุดกำลังปัญญาที่ข้าพเจ้าจะปิดให้หยุดแห้งไปได้ ข้าพเจ้าจึงได้พากันกลับมา ถ้ากระไรขอทุเลาพอปีหน้าข้าพเจ้าจึงจะคิดตามสติปัญญา ทำราชการฉลองพระเดชพระคุณใหม่ให้น้ำนั้นเหือดแห้งไปให้จงได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ท่านไปทำการปิดน้ำ ช้านานกาลถึงเก้าปีแล้วก็ยังไม่สำเร็จ บัดนี้จะมาขอผลัดทุเลาปีหน้าจึงจะไปกระทำการใหม่ให้สำเร็จนั้นเราไม่เห็นด้วย ประการหนึ่งเราทราบความว่าท่านไปทำการครั้งนี้ก็มิได้ทำโดยสุจริต มัวเมาแต่ในการเสพสุราและการสตรีและการเล่นต่าง ๆ แล้วก็เบียดเบียนไพร่บ้านพลเมือง เก็บเอาเงินเป็นอาณาประโยชน์ของตน มิได้คิดเห็นแก่การแผ่นดิน และมิได้มีเมตตาจิตแก่ราษฎร กระทำการนั้นก็โลเลเห็นแต่จะได้ลาภมิได้เป็นยุติธรรม การซึ่งท่านกระทำดังนี้เราทราบสิ้นทุกประการ ข้อซึ่งท่านได้ให้ปฏิญาณทานบนแก่เรานั้นท่านก็ลืมเสีย ท่านทำการอย่างนี้มิผิดด้วยทานบนหรือ แต่เดิมทีเราก็รู้อยู่ว่าท่านเป็นคนมักได้ไม่ตั้งอยู่ในสัตย์สุจริตธรรมเป็นคนกังฉิน จะใช้ให้ไปกลัวจะทำการไม่สำเร็จสมดังเราคิด แต่เสียทีที่ได้เชื่อซีงักบอกแก่เราว่าเจ้าเห็นจะละพยศได้เราจึงได้ใช้ให้ไป เราใช้เจ้าไปทำการครั้งนี้เรามีความละอายแก่พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองและราษฎรทั้งปวง เหมือนหนึ่งเป็นกษัตริย์ไม่มีสติปัญญาที่จะพิจารณาให้รู้ว่าคนชั่วและคนดี เจ้าทำความผิดถึงเพียงนี้นี่เจ้าจะว่ากล่าวประการใด ชองเปกโหรู้ตัวว่าตัวกระทำผิดจากทานบนซึ่งถวายไว้ ก็หมอบฟุบนิ่งอยู่มิได้กราบทูลประการใด พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ทหารจับตัวชองเปกโหไปประหารชีวิตเสียที่ตำบลอู๋ซัน ที่ตำบลนั้นทุกวันนี้เรียกว่าเมืองห่วยอันกุ้ย ครั้นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้รับสั่งให้ประหารชีวิตชองเปกโหแล้ว จึงให้เจ้าพนักงานเขียนหนังสือไปถึงจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงว่า ถ้าหัวเมืองใดเป็นที่ลุ่มน้ำท่วมมากก็ให้พากันขุดที่ดอนนั้นให้เป็นคลองเป็นลำธาร ไขน้ำที่ขังอยู่ในที่ลุ่มนั้นให้ไหลตกไปตามลำคลองลำธาร น้ำนั้นก็จะไหลตกไปในทะเลลึกและแม่น้ำกว้าง ก็จะลดแห้งไปหมดสิ้น ไม่ต้องเอาดินทิ้งถมให้ลำบากเหนื่อยอย่างชองเปกโหกระทำแต่ก่อนนั้นเลย ราษฎรก็จะได้ทำไร่ทำนาเป็นผาสุกเหมือนแต่ก่อน เจ้าพนักงานก็เขียนหนังสือทำตามรับสั่ง จูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งหลายได้ทราบรับสั่งในหนังสือนั้นแล้ว หัวเมืองใดน้ำท่วมก็ทำตามรับสั่ง น้ำนั้นก็เหือดแห้งลดไปมิได้ขังอยู่นาน ราษฎรชาวบ้านก็ทำไร่ทำนาและหว่านปลูกพืชผลไม้อันใด ๆ ก็มีดอกออกผลงอกงามบริบูรณ์ ตั้งแต่นั้นมาราษฎรได้มีความสุขทุกตำบล พากันสรรเสริญพระเดชพระคุณพระมหากษัตริย์ว่าทรงพระสติปัญญาและทรงพระเมตตาทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองมีความสุขยิ่งกว่าแต่ก่อน การครั้งนั้นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสวยราชสมบัติได้หกสิบแปดปี บรรดาไพร่บ้านพลเมืองก็มีความสุข ผลไม้ข้าวปลาอาหารก็บริบูรณ์มิได้บกพร่องทั่วพระราชอาณาเขต เจ้าเมืองประเทศราชก็นำเครื่องราชบรรณาการมาถวายทุกปีมิได้ขาด พวกจูเฮ้าทั้งหลายก็พากันสามิภักดิ์รักใคร่ มิได้มีใจคิดทรยศเป็นกบฏต่อแผ่นดินเลย แต่การครั้งนั้นประชาราษฎรมีความวิตกอยู่ ด้วยน้ำมักท่วมบ้านท่วมเมืองอยู่เนือง ๆ ถึงพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้รับสั่งให้ราษฎรขุดคลองและลำธารนั้น น้ำก็ลดแห้งแล้วแต่ไม่เป็นปรกติ บางทีสองปีสามปีบ้างน้ำก็มากท่วมบ้านท่วมเรือนครั้งหนึ่ง ราษฎรได้ความลำบาก พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงบางทีก็มีหนังสือบอกข้อราชการที่ราษฎรร้องทุกข์ด้วยน้ำท่วมบ้าง บางทีก็มีหนังสือบอกข้อความสรรเสริญของราษฎรซึ่งได้ความสุขบ้าง ราษฎรจะมีความทุกข์ลำบากก็แต่เพียงน้ำมักท่วมบ้านท่วมเรือนอยู่บ่อย ๆ ฉะนี้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระวิตกด้วยไม่ทราบว่าบ้านเมืองจะเรียบร้อยเป็นปกติ ราษฎรจะมีสุขทั่วกันหรือประการใด เวลาวันหนึ่งเสด็จออกว่าราชการ จึงตรัสถามขุนนางว่า บ้านเมืองของเรานี้จะเรียบร้อยเป็นปกติแล้วหรือยังไง เรานี้มิได้มีใจเป็นสุขสบายเลย ทำไฉนเราจะรู้ว่าบ้านเมืองของเราเรียบร้อยเป็นปกติด้วยกัน พระองค์ตรัสดังนี้เพราะทรงพระเมตตาเอาพระทัยใส่ในราษฎร แล้วรับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดม้าจะเสด็จไปเที่ยวประพาสเล่นที่ตำบลตังคือ ตำบลตังคือนั้นไกลจากพระราชวังร้อยลี้ ครั้นเจ้าพนักงานจัดม้าพระที่นั่งแล้ว พระองค์ขึ้นทรงม้าเสด็จไปที่ตำบลตังคือ ได้ทอดพระเนตรเห็นฝูงเด็กเป็นอันมากพากันร้องเพลงเป็นหมู่ ๆ กัน ในคำเพลงนั้นมีความว่า ซึ่งพระเจ้าแผ่นดินทุกวันนี้ ท่านมีพระทัยสอดส่องเมตตากรุณาแก่ราษฎรนั้นลึกล้ำเหลือที่จะกำหนดพระเดชพระคุณได้ ถึงโดยบุคลผู้ใดที่มิได้รู้จักพระองค์ว่าเป็นพระมหากษัตริย์ ถ้าผู้นั้นได้เห็นพระองค์ก็คงว่าเป็นพระมหากษัตริย์โดยแท้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเด็กทารกเป็นหมู่ ๆ กันร้องเพลงดังนั้นก็ทรงพระสรวลแล้วตรัสว่า แต่เราได้ครองราชสมบัติมาช้านานประมาณถึงหกสิบแปดปีแล้ว เราก็เพิ่งรู้ว่าราษฎรไพร่บ้านพลเมืองของเรามีความสุขทั่วกันทั้งแผ่นดิน ตรัสดังนั้นแล้วจึงรับใช้ให้ขุนนางเอากะแปะไปพระราชทานเป็นรางวัลให้แก่ฝูงเด็ก พวกเด็ก ๆ ก็ดีใจพากันรับเอากะแปะจากมือขุนนางแล้วก็พากันแตกตื่นไปจากที่นั้น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงเที่ยวเสด็จประพาสต่อไปถึงเมืองหลังเหลง ๆ นั้นทุกวันนี้เรียกว่าเมืองเพ่งเอี้ยงฮู ได้ทอดพระเนตรเห็นผู้เฒ่าอายุประมาณเก้าสิบปี ท่านผู้นั้นเอาไม้เคาะคันนาทำจังหวะแล้วร้องเพลงว่า ตัวเราทุกวันนี้ถ้าพระอาทิตย์ขึ้นมาเวลาแดดออกแล้ว ก็อุตส่าห์กระทำการไร่นาและการทั้งปวงไป ถ้าพระอาทิตย์อัสดงคตตกต่ำแล้วเราก็หยุดการเสีย และซึ่งจะกินน้ำนั้นเราก็ขุดบ่อขุดสระของเรากินเอง ซึ่งจะบริโภคอาหารนั้นเล่าเราก็ทำนาของกินเอง ซึ่งบุคคลใดได้เป็นกษัตริย์แล้วท่านก็อยู่ส่วนพระองค์ ท่านเป็นกษัตริย์มิได้ปะปนกัน กษัตริย์นั้นท่านมีคุณแก่ตัวข้าพเจ้าเป็นอันมากดุจภูขาใหญ่ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังท่านผู้เฒ่ากล่าวเป็นคำเพลงดังนั้น ก็สรรเสริญชมท่านผู้เฒ่าแก่ขุนนางทั้งปวงว่า ท่านผู้เฒ่าผู้นี้เหมือนดุจเป็นอาจารย์ของเรา ตรัสดังนั้นแล้วจึงรับสั่งให้ขุนนางเอาผ้าแพรไปรางวัลให้ท่านผู้เฒ่า ๆ นั้นก็มิได้รับเอาผ้าแพรไว้ แล้วก็หลีกไปเสียจากที่นั้น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทราบดังนั้นแล้วก็สรรเสริญว่าท่านผู้เฒ่าผู้นี้มีสติปัญญามากเป็นนักปราชญ์โดยแท้ ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จพาขุนนางและข้าราชการทั้งปวงเสด็จไปถึงเมืองฮั่วฮอง ๆ นั้นไกลจากพระราชวังสองร้อยลี้ บรรดาราษฎรชาวเมืองฮั่วฮองแจ้งว่าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสด็จมา ไม่ว่าหนุ่มสาวและแก่ชราพากันมาตั้งเครื่องบูชาทำคำนับ แล้วหมอบอยู่ริมถนนทั้งสองข้าง ล้วนแต่ราษฎรเบียดเสียดกันอัดแอไปทั้งนั้น พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทอดพระเนตรเห็นราษฎรตั้งเครื่องบูชาพากันมาคำนับหมอบอยู่เป็นอันมาก จึงรับสั่งให้ขุนนางไปบอกราษฎรทั้งนั้นให้พากันลุกขึ้นเสีย แล้วพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้รับสั่งถามราษฎรชาวเมืองฮั่วฮองว่า ตั้งแต่เราได้เป็นกษัตริย์นั้นเราได้ใช้สอยท่านด้วยราชการงานเดือน และเบียดเบียนพวกท่านทั้งหลายเป็นประการใดบ้าง พวกราษฎรทั้งหลายก็พร้อมเสียงกันกราบทูลว่า ตั้งแต่พระองค์ได้ครองราชสมบัติเป็นกษัตริย์แล้ว พระองค์มิได้เบียดเบียนใช้สอยราชการงานเดือนสิ่งหนึ่งสิ่งใดเลย พวกข้าพเจ้าทั้งปวงนี้พากันยินดีเป็นอันมาก จึงตรัสถามต่อไปว่า ทุกวันนี้พวกท่านทั้งปวงมีความสุขสบายทั่วกันทั้งสิ้น หรือว่ามีความเดือดร้อนสิ่งใดบ้าง พวกราษฎรทั้งหลายทูลว่า พวกข้าพเจ้ามีความสุขสบายด้วยกันทั้งสิ้น จะได้มีความทุกข์เดือดร้อนสิ่งหนึ่งสิ่งใดหามิได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระสรวลเป็นอันดังแล้วตรัสว่า ถ้าพวกท่านมีความสุขสบายด้วยกันทั้งสิ้นแล้ว เราก็มีความสุขสบายด้วยเป็นอันมาก ถ้าพวกท่านมีความทุกข์เดือดร้อนแล้ว เราก็มีความทุกข์มากยิ่งกว่าท่านทั้งปวง ตรัสดังนั้นแล้วก็ประทานพระราชโอวาทสั่งสอนพวกราษฎรทั้งปวงว่า ธรรมดาเกิดมาเป็นมนุษย์แล้ว ถึงจะเป็นขุนนางก็ดีและเป็นเศรษฐีก็ดี เป็นพลเรือนก็ดี ไพร่ก็ดี ควรที่จะต้องเป็นคนกตัญญูรู้จักคุณท่านผู้มีคุณ ประการหนึ่งได้อุตส่าห์ประพฤติแต่การที่ดี ถึงจะทำราชการหรือจะทำการเลี้ยงชีวิตเป็นคนค้าขายทำไร่ทำนาเป็นต้น ก็ให้ละเว้นสิ่งที่ชั่วเสียให้แสวงหาแต่สิ่งที่ดีที่นักปราชญ์สรรเสริญว่าเป็นสุจริตธรรม ข้อหนึ่งจะทำการนั้นให้รู้จักว่าต่ำว่าสูงและปานกลาง ให้รู้จักว่าชั่วว่าดี ให้มีใจพร้อมเพรียงต่อกัน การนั้นจึงจะสำเร็จโดยเร็ว ข้อหนึ่งถึงจะมีผู้มาให้โอวาทสั่งสอนและสรรเสริญเยินยอประการใด ๆ ก็ดีก็ให้เพิกเฉยอยู่ ให้พิจารณาดูคำสั่งสอนสรรเสริญนั้นเป็นคำพาล เป็นของคนพาลประพฤติแล้วก็อย่าให้จดจำไว้ ถ้ามีอยู่บ้างในสันดานก็ให้ละเว้นเสียโดยเร็ว อย่าให้ตั้งอยู่ช้าจะพาใจกำเริบให้การต่าง ๆ นั้นเสียไป ถ้าเห็นว่าคำสั่งสอนและคำสรรเสริญนั้นเป็นคำนักปราชญ์ ๆ ประพฤติเสมอแล้วก็ให้จดจำไว้ แล้วหมั่นประพฤติจะได้มีคุณเจริญแก่ตัว ถ้ายังไม่เคยประพฤติตามคำสอนนักปราชญ์แล้วก็คงเจริญโดยแท้ ถ้าประพฤติได้ดังนี้แล้วก็จะมีแต่ความสุขจะมิได้มีทุกข์เลย เมื่อพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ประทานโอวาทสั่งสอนพวกราษฎรดังนี้ ราษฎรมีใจยินดีพากันน้อมศีรษะลงคำนับรับโอวาทแล้วทูลว่า ตั้งแต่พระองค์ได้เป็นกษัตริย์มานั้น พวกข้าพเจ้าทั้งปวงมีความสุขเป็นอันมาก ซึ่งพระองค์นั้นเปรียบดุจดังดวงอาทิตย์ที่สว่างโลกให้สว่างทั่วทิศานุทิศก็ว่าได้ อนึ่งเปรียบเหมือนฤดูทำนา ชาวนาตั้งหน้าคอยปรารถนาจะให้ฝนตก ฝนก็ตกลงมาได้สำเร็จที่ความปรารถนา ได้ทำนาก็ได้ผลเป็นอันมาก พระองค์ทรงพระเมตตาแก่ราษฎร ๆ สรรเสริญพระเดชพระคุณของพระองค์ว่าหาบุคคลที่จะยิ่งกว่าพระองค์นั้นหามิได้แล้ว แล้วพากันร้องถวายพรว่า ขอให้พระองค์เจริญอยู่ในสิ่งทั้งสามประการ คือ ให้พระองค์มีบุญวาสนามากหนึ่ง คือให้พระองค์มีพระชันษายืนยาวขึ้นไปจะได้ทะนุบำรุงแผ่นดินเป็นที่พึ่งแก่ข้าพเจ้าหนึ่ง คือให้พระองค์มีพระราชบุตรแต่ล้วนเป็นนักปราชญ์ให้มากจะได้สืบเสวยราชสมบัติเป็นพระเกียรติยศต่อไป จะได้ตั้งอยู่ในยุติธรรมอย่างพระองค์ฉะนี้หนึ่ง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสถามราษฎรว่า เราทุกวันนี้มีบุญวาสนามากสักเท่าใด จึงจะได้เป็นถึงอย่างท่านพูดดังนี้ อนึ่งบุคคลผู้ใดถ้าและบุตรมากแล้วก็ย่อมมีทุกข์มาก ถ้ามีบุญมีทรัพย์มากก็มักจะมีกิจธุระมาก ถ้าและอายุยืนมากชราแล้ว ก็พูดจาหลงใหลใจคอก็จะไม่แน่นอน จะทำการสิ่งใดก็จะผิด ๆ ครั้นหลงใหลไปแล้วก็จะต้องอายแก่คนทั้งปวง ราษฎรจึงทูลว่า ธรรมดาว่าฟ้าและดินนั้น ก็เป็นที่เกิดแห่งมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายอยู่เอง แล้วก็ย่อมมีที่ทางเป็นชั้น ๆ กันตามบุญวาสนาของมนุษย์และสัตว์ เหตุไฉนพระองค์จึงตรัสว่ามีบุตรมากจึงจะมีทุกข์มากเล่า ประการหนึ่งมีบุญมีทรัพย์มากแล้ว คนที่จะรับอาสาให้ใช้สอยนั้นก็จะมีมากอยู่ เมื่อมีกิจธุระมากแล้วก็แบ่งธุระนั้นให้แก่คนทั้งปวงรับจัดการแทนบ้าง ให้เป็นคนพนักงานแล้วก็จะเสร็จธุระได้ ก็จะไม่มีความกังวลวุ่นวายในใจ อนึ่งมีอายุมากอายุยืนนั้นก็เป็นการอันดี ถ้าคนไม่มีบาปกรรมแล้วก็ไม่ใหลหลง ถ้าและบ้านเมืองเรียบร้อยเป็นสุขแล้ว ราษฎรและสัตว์ทั้งหลายต่าง ๆ ก็เป็นสุข ถ้าบ้านเมืองไม่เป็นสุขก็พระองค์ตั้งพระทัยอุตส่าห์รักษาแต่พระองค์ไปให้เป็นสุขตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว ซึ่งการแผ่นดินนั้นก็แล้วแต่เสียงเต้คือพระอิศวรจะโปรด ครั้นชราแล้วก็จะได้เป็นเซียนไปอยู่สวรรค์ ทำไมพระองค์จึงตรัสว่าอายุมากชราแล้วนี้จะไม่ดีหรือ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระสรวลแล้วตรัสว่า ซึ่งท่านทั้งหลายว่านี้ก็ชอบอยู่แล้ว แต่เกลือกว่าตัวเราจะเผลอพลั้งพลาดไปไม่เหมือนเช่นท่านว่านั้น ราษฎรทั้งปวงทูลว่า พระองค์ทรงสติปัญญามากดุจทะเลอันใหญ่ อาจสามารถที่จะขังน้ำในพระมหาสมุทรได้ มาตรว่าน้ำในคลองจะมากสักเท่าใดก็คงอยู่ในทะเลได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นแล้ว ก็รับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานเอาเงินและเสื้อผ้าไปพระราชทานเป็นรางวัลแก่ราษฎรแล้วก็เสด็จกลับเข้าพระราชวัง พวกราษฎรทั้งหลายก็พากันตามส่งเสด็จกลับพระองค์ ในครั้งนั้นมีชายผู้หนึ่งชื่อไต้ซุ่น ๆ นั้นเป็นวงศ์ญาติของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ต่อ ๆ มาได้ถึงแปดชั่วกษัตริย์ พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้นั้นพระองค์มีพระราชบุตรชื่อเซี่ยงอี่ ๆ มีบุตรชื่อจวนยก ๆ มีบุตรชื่อย้องเซี่ยน ๆ มีบุตรชื่อเถงคัง ๆ มีบุตรชื่อเซี่ยงงิ้ว ๆ มีบุตรชื่อกู๋โซว ๆ มีบุตรชื่อไต้ซุ่น มารดาของไต้ซุ่นซึ่งเป็นภรรยากู๋โซวนั้นชื่อว่าอ๊อกเตง เมื่อนางอ๊อกเตงจะตั้งครรภ์ไต้ซุ่นนั้น นางแลเห็นสายรุ้งสีต่าง ๆ ลอยมาแต่บนอากาศตรงมาพันตัวนาง ๆ จึงตั้งครรภ์บุตร ครั้นครรภ์ถ้วนกำหนดจะคลอดแล้ว กู๋โซวผู้สามีพานางอ๊อกเตงไปเที่ยวเล่นตำบลเอี้ยวหือ นางอ๊อกเตงคลอดบุตรชายแล้วให้ชื่อว่าไต้ซุ่น ๆ นี้เดิมบิดาแซ่หงุย ครั้นไต้ซุ่นคลอดที่ตำบลเอี้ยวหือ จึงไม่ได้ให้แซ่หงุยให้แซ่ใหม่ว่าแซ่เอี้ยวตามตำบลที่คลอด เมื่อไต้ซุ่นยังเป็นเด็กอยู่ นางอ๊อกเตงมารดาก็ถึงแก่กรรม กู๋โซวบิดาไต้ซุ่นนั้นก็มีภรรยาใหม่ชื่อนางยิมหนึง ๆ นั้นเกิดบุตรด้วยกู๋โซวคนหนึ่งให้ชื่อว่าเสียง แต่เสียงเป็นคนเขลาเกียจคร้านไม่สู้จะจัดงานสิ่งใด ใจนั้นเป็นคนโลเล แต่บิดามารดาเสียงนั้นรักเสียงซึ่งเป็นบุตรเล็กนั้นมากกว่าไต้ซุ่น ๆ เป็นคนดีมีปัญญามิได้เกียจคร้าน แล้วก็มีกตัญญูต่อบิดามารดา รักมารดาเลี้ยงเหมือนหนึ่งมารดาของตัว ถึงมารดาตัวและมารดาเลี้ยงจะตีและด่าว่าประการใดก็มิได้โกรธและมิได้ทุ่มเถียง ด้วยเป็นคนกตัญญูต่อบิดามารดา เป็นคนสุภาพเรียบร้อยว่าง่ายสอนง่ายรู้จักยำเกรง ชาวบ้านซึ่งเป็นผู้ใหญ่สูงอายุชาวบ้านทั้งหลายรักใคร่ไต้ซุ่นมาก แต่มารดาเลี้ยงไต้ซุ่นนั้นคิดอยากจะแกล้งให้ไต้ซุ่นเป็นอันตรายไปต่าง ๆ คอยแสวงหาช่องก็ไม่ค่อยจะได้สมดังปรารถนา ครั้นอยู่มาวันหนึ่งไต้ซุ่นพาเสียงผู้น้องออกไปนา เสียงนั้นพลาดตกคันนาล้มลง ไต้ซุ่นจึงพยุงอุ้มน้องให้ลุกขึ้นแล้วก็พากันกลับมาบ้าน
ฝ่ายมารดาเลี้ยงของไต้ซุ่นแลเห็นเสียงบุตรของตนเสื้อกางเกงเปียกเปื้อนโคลนและตม ตัวเสียงก็มอมแมมทั่วไปทั้งตัว จึงถามว่าเป็นประการใดผ้าผ่อนจึงได้เปียกเปื้อนโคลนตมมาดังนี้ เสียงก็บอกมารดาว่า ข้าพเจ้าเดินไปพลาดตกคันนาล้มลง จึงได้มีผ้าเปียกเปื้อนมาดังนี้
ฝ่ายนางยิมหนึงมารดาเลี้ยงของไต้ซุ่นเป็นคนพาล คิดแต่จะประทุษร้ายไต้ซุ่นให้เป็นอันตราย เมื่อได้ฟังเสียงผู้บุตรบอกดังนั้นแล้วก็ได้ที จึงไปคอยท่ากู๋โซวผู้สามีอยู่ ครั้นกู๋โซวกลับมาจากนอกบ้านก็นำเอาความเท็จยุแก่กู๋โซวว่า วันนี้ไต้ซุ่นกับเสียงพากันออกไปนา ไต้ซุ่นแกล้งผลักเสียงให้ตกน้ำเจียนตาย ไต้ซุ่นทำดังนี้ก็เพราะหมายที่จะแย่งชิงเอาสมบัติของเราแต่ผู้เดียว จึงคิดแกล้งจะฆ่าเสียงผู้เป็นน้องให้ตายเสีย กู๋โซวบิดาได้ฟังดังนั้นก็โกรธ แล้วจึงเรียกไต้ซุ่นมาถามว่าเหตุใดจึงได้ผลักเสียงผู้น้องให้ตกน้ำเกือบตาย เอ็งทำทั้งนี้หาดีไม่ เอ็งคิดจะเอาสมบัติแต่ผู้เดียวหรือ เอ็งอย่าพึงนึกเลย ไต้ซุ่นได้ฟังบิดาว่าดังนั้นจึงบอกแก่บิดาว่า เสียงผู้น้องพลาดตกคันนาล้มลงเอง ข้าพเจ้าหาได้ผลักไม่ ข้าพเจ้ายังได้พยุงอุ้มให้เสียงลุกขึ้นอีกแล้วจึงได้พากลับมาบ้าน ถ้าบิดาไม่เชื่อจงถามดูเถิด ข้าพเจ้ามิได้มีความผิด กู๋โซวบิดาก็มิได้เชื่อฟังคำไต้ซุ่น แล้วก็มิได้ถามเสียงผู้น้อง ฉวยได้ไม้ก็ไล่ตีไต้ซุ่นแล้วด่าว่าด้วยคำหยาบช้าต่าง ๆ ไต้ซุ่นก็สู้อดทนมิได้มีความโกรธ และมิได้ว่ากล่าวถุ้งเถียงประการใดต่อไป และกู๋โซวบิดาไต้ซุ่นคนนี้เป็นคนไม่รู้จักผิดและชอบ หลงแต่ภรรยา ๆ จะพูดจาว่ากล่าวประการใดก็เชื่อถ้อยฟังคำ มิได้พิจารณาให้เห็นเท็จและจริงก่อน แล้วก็รักแต่เสียงผู้บุตรเล็ก ปรารถนาจะฆ่าไต้ซุ่นบุตรใหญ่ให้ตายเสีย อยู่มาวันหนึ่งกู๋โซวกับนางยิมหนึงมารดาเลี้ยงไต้ซุ่นจึงปรึกษากันผัวเมียว่า ถ้าเรานิ่งทิ้งไว้ให้ไต้ซุ่นมีชีวิตอยู่ดังนี้ก็จะมีความรำคาญมากไป ประการหนึ่งถ้าเราทั้งสองหาบุญไม่แล้ว ไต้ซุ่นเป็นลูกคนใหญ่ก็จะรวบรวมเอาสมบัติแต่ผู้เดียว ที่ไหนเสียงผู้น้องจะได้สมบัติเล่า เราจะต้องคิดอุบายฆ่าไต้ซุ่นให้ตายเสียจึงจะได้ แล้วนางยิมหนึงภรรยาจึงบอกแก่กู๋โซวว่า ข้าพเจ้าคิดว่าจะช่วยกันถมไต้ซุ่นเสียที่บ่อน้ำให้ตายเสีย กู๋โซวสามีก็เห็นชอบด้วยและการเมื่อกู๋โซวกับภรรยาปรึกษากันว่าจะฆ่าไต้ซุ่นที่บ่อนั้น ไต้ซุ่นจะได้รู้ความนั้นหามิได้ แต่ภูมิเทวดาซึ่งเป็นเจ้าที่ผู้รักษาบ่อนั้นรู้เหตุ คิดสงสารไต้ซุ่นว่าเป็นคนมีกตัญญูต่อบิดามารดา ถ้าเราจะไม่ช่วยไต้ซุ่นครั้งนี้ไต้ซุ่นก็คงจะตายเป็นแท้ คิดแล้วภูมิเทวดาจึงบันดาลใช้ให้เสือปลาไปขุดดินที่ล้นบ่อนั้นให้เป็นหนทางไปจนถึงชายเขาประมาณลี้เศษ เพราะมีความเมตตาจะช่วยไต้ซุ่นให้พ้นจากความตาย
ฝ่ายนางยิมหนึงมารดาเลี้ยงไต้ซุ่นนั้น ครั้นรุ่งเวลาเช้านางทำเป็นมีธุระเดินไปที่ปากบ่อใกล้บ้าน ครั้นลับคนแล้วก็ถอดเอาปิ่นที่ปักมวยผมทิ้งลงไปในบ่อ แล้วร้องเรียกไต้ซุ่นว่าเจ้าจงมาเร็ว ๆ เข้าเถิด ปิ่นของมารดาพลัดตกลงในบ่อ ๆ นั้นน้ำแห้งไม่มีสิ่งอันใด เจ้าจงลงไปไว ๆ เร็ว ๆ ช่วยไปเก็บมาให้มารดาหน่อยเถิด ไต้ซุ่นได้ฟังนางยิมหนึงมารดาเลี้ยงใช้ดังนั้น มีความกลัวเกรงเหมือนดุจมารดาของตน จะได้พูดจาบิดพลิ้วว่าจะไม่ลงไปนั้นหามิได้ แต่พอได้ยินเสียงว่าให้ลงไปเก็บปิ่นในบ่อ ไต้ซุ่นก็รีบลงไปโดยเร็ว ขณะเมื่อไต้ซุ่นลงไปในบ่อนั้นจะได้รู้ในกลอุบายว่าเขาคิดจะฆ่าหามิได้
ครั้นไต้ซุ่นลงไปถึงก้นบ่อแล้ว ฝ่ายบิดาและมารดาเลี้ยงกับเสียงน้องชายก็ช่วยกันเอาก้อนดินเอาก้อนอิฐก้อนศิลาทิ้งถมลงไปในบ่อเป็นอันมาก แล้วก็พากันกลับมาบ้าน และซึ่งไต้ซุ่นจะได้ทราบว่าคนทั้งสามทำการประทุษร้ายแก่ตัวนั้นหามิได้ โดยซื่อก็ไม่ทราบว่าจะเป็นเหตุอันใดก็ตกใจ ด้วยบ่อเต็มมืดมิดชิดไปจะขึ้นโดยเร็วก็ขึ้นไม่ได้ จะไปข้างไหนก็ไม่เห็นหนทางละลนละลาน ตกใจกลัวจนตัวสั่นเสียใจ เห็นแต่เสือปลาตัวหนึ่งเดินหนีหน้าไปข้างโน้น ไต้ซุ่นนั้นก็เดินตามเสือปลาไปไม่มีสติเหมือนหนึ่งนอนหลับฝัน เดินไปได้ทางประมาณลี้เศษถึงชายเขา จึงได้สติกลับขึ้นมาได้นึกแล้วก็เดินกลับมาบ้าน
ฝ่ายกู๋โซวกับมารดาเลี้ยงและเสียงผู้น้อง ครั้นกลับมาบ้านแล้วพูดกันว่า ทีนี้ไต้ซุ่นคงตายเป็นแท้แล้ว เมื่อพูดกันยังมิทันจะขาดคำ ไต้ซุ่นก็มาถึงแล้วคุกเข่าลงคำนับมีสีหน้าชื่นอยู่ กู๋โซวบิดาแลเห็นไต้ซุ่นเข้ามาคำนับก็ตกใจ จึงถามว่าเจ้าเป็นคนหรือปีศาจ ไต้ซุ่นจึงบอกว่าข้าพเจ้าเป็นคนมิใช่ปีศาจ บิดามารดาอย่าได้ตกใจกลัวข้าพเจ้าเลย กู๋โซวบิดาได้ฟังไต้ซุ่นบอกดังนั้นจึงกลับพูดว่า บิดารู้แล้วว่าเจ้ามีวิชาคุ้มตัวได้ ถึงจะทำอย่างไรก็คงจะไม่ตาย แต่มารดาเจ้ากับน้องของเจ้าเขาไม่เชื่ออยากจะให้ลองดู บิดามิได้บอกให้เจ้ารู้แกล้งทำลองให้เขาเห็นว่าเจ้าดีมีวิชา เจ้าก็ไม่ตายจริง ๆ เหมือนคำบิดาว่าเขาจึงได้เชื่อนี้ เจ้าหิวอาหารมาได้สองเวลาแล้ว หิวก็ไปหาข้าวปลากินเสียให้สบายเถิด ไต้ซุ่นก็มิได้พูดจาประการใด แล้วก็คำนับลาไปหาอาหารรับประทาน ครั้นไต้ซุ่นรับประทานอาหารอิ่มหนำสำเร็จแล้ว กู๋โซวจึงว่าแก่ไต้ซุ่นว่า ข้าวเปลือกในฉางของเรานั้นมอดกินจนเป็นรังเป็นข้าวลีบจะเสียหมดแล้ว พรุ่งนี้เจ้าจงไปดูจัดแจงขึ้นเอามาผึ่งแดดเสียให้หมดตัวมอด แล้วให้ขนกลับไปที่ฉางจะได้เก็บเอาไว้กินนาน ๆ ต่อไป ไต้ซุ่นก็รับคำบิดาสั่ง จะได้รู้ในกลอุบายบิดาหามิได้ แล้วก็หลีกไปจากที่นั้น
ฝ่ายกู๋โซวกับภรรยาและเสียงลูกชาย สามคนจึงปรึกษากันว่า เวลาพรุ่งนี้ถ้าไต้ซุ่นขึ้นไปอยู่บนฉางข้าวแล้ว เราช่วยกันขนเอาฟืนไปกองไว้ที่ริมฉางให้มากทั้งสี่ด้านแล้วเราเอาไฟจุดเผาขึ้นให้พร้อมกัน ทีนี้แลไต้ซุ่นคงจะตายเป็นแน่ มิใช่ไต้ซุ่นมีปีกมีหางเหมือนอย่างนกเมื่อไรจะได้บินหนีกองไฟไปได้ ถึงข้าวเปลือกในฉางของเราจะไหม้เสียสักฉางหนึ่งก็ตามทีเถิด แต่ขอให้มันตายก็แล้วกัน ครั้นสามคนปรึกษากันแล้ว รุ่งขึ้นเช้าไต้ซุ่นรับประทานอาหารแล้วก็ขึ้นไปจัดแจงบนฉางข้าว หมายว่าจะขนข้าวออกตากตามคำบิดาสั่ง ครั้นไต้ซุ่นขึ้นไปอยู่บนฉางข้าวแล้ว ฝ่ายกู๋โซวกับภรรยาและลูกชายก็พากันเอาฟืนและไฟไปเผาให้ไหม้ขึ้นที่ริมฉางเหมือนอย่างที่ปรึกษากันไว้นั้น ครั้นไฟติดขึ้นทั้งสี่ด้านแล้วก็พากันกลับมาบ้าน
ฝ่ายไต้ซุ่นอยู่บนฉางแลเห็นไฟไหม้ขึ้นที่ริมฉางทั้งสี่ด้านก็ตกใจ ครั้นจะกระโดดหนีไปข้างไหนก็ไม่ได้ไฟลุกลามมาก แลเห็นแต่ไฟไหม้อยู่ทั้งสี่ทิศ ความกลัวจนตัวสั่นสิ้นปัญญา ขณะนั้นเหลียวซ้ายแลขวาก็เห็นหมวกก้วยเล้ยขาดสองหมวกอยู่ที่นั่น หมวกก้วยเล้ยนั้นคือหมวกทำด้วยใบหญ้า เป็นหมวกชาวนา ไต้ซุ่นก็ถือหมวกนั้นข้างละหมวกแล้วกระโดดลงมาจากฉางข้าวปรารถนาจะหนีให้พ้นภัย
ขณะนั้นพอดีบังเกิดมีลมพายุใหญ่พัดหอบไต้ซุ่นไปพ้นจากกองไฟจึงได้รอดจากความตาย ฝ่ายกู๋โซวกับภรรยาและเสียง ครั้นกลับมาถึงบ้านแล้วก็พูดจากันว่า ครั้งนี้เราเอาไฟเข้าเผาทั้งสี่ด้าน ไต้ซุ่นคงจะตายเป็นแน่ ที่ไหนจะรอดกลับมาบ้านได้ พูดจากันแล้วก็มีความดีใจชวนกันเสพย์สุราเป็นที่สบาย พอประมาณยามเศษไต้ซุ่นก็มาถึงบ้านเห็นประตูปิด ร้องเรียกให้เปิดประตูรับ กู๋โซวได้ยินเสียงไต้ซุ่นมาร้องเรียกก็นึกว่าครั้งนี้เห็นจะยังไม่ตายอีก เสียงนั้นว่าถ้ากระนั้นก็ผิดไปทำไมจึงจะไม่ตาย ถ้าไม่ตายแล้วจะหนีไฟออกมาทางไหนได้ ข้าพเจ้าจะออกไปเปิดประตูดูเอง ว่าแล้วก็เดินออกไปเปิดประตูก็แลเห็นไต้ซุ่น ๆ ก็เข้ามาคำนับบิดามารดา แต่แลเห็นบิดามารดาและเสียงผู้น้องทำทีไม่สนิทดูเป็นทีกลัวไต้ซุ่น ๆ ก็มิได้พูดจาว่ากล่าวประการใด กู๋โซวผู้บิดาจึงถามไต้ซุ่นว่า ข้าใช้ให้เจ้าไปกระทำการขนข้าวที่ฉางขึ้นผึ่งแดดนั้นเจ้าไปทำหรือเปล่า ไต้ซุ่นก็บอกว่าบิดาสั่งแล้วข้าพเจ้าก็ขึ้นไปทำ กำลังเมื่อข้าพเจ้าจัดแจงจะขนข้าวขึ้นมานั้น ก็เผอิญมีไฟเกิดไหม้ที่ริมฉางขึ้นทั้งสี่ด้านจนข้าพเจ้าเกือบจะตาย หากว่าบุญของบิดามารดาทั้งสองคุ้มครองข้าพเจ้า ๆ จึงฉวยได้หมวกสองหมวกแล้วกระโดดลงมาได้พ้นจากความตาย กู๋โซวบิดาก็พาลโกรธแล้วด่าไต้ซุ่นว่า ดีแต่จะกินเท่านั้น ใช้ให้ไปทำการเล็กน้อยก็ไม่ได้ จนข้าวเปลือกไฟไหม้เสียหมด แล้วกลับมาพูดปดเราต่าง ๆ อีกเล่า ไต้ซุ่นก็นิ่งอยู่มิได้พูดจาว่ากล่าวประการใด แล้วก็คำนับลาไปยังที่อยู่ของตน กู๋โซวเห็นไต้ซุ่นไปแล้วจึงว่าแก่ภรรยาและเสียงผู้บุตรว่า เราแกล้งจะทำให้ตายเป็นสองครั้งแล้ว ไต้ซุ่นก็หาตายไม่ เราจะทำเป็นประการใดจึงจะตาย นางยิมหนึงจึงว่าถึงครั้งนี้ไม่ตายก็แล้วไป ข้าพเจ้าคงจะคิดหาอุบายให้ไต้ซุ่นตายให้จงได้ ถ้าละไว้อยู่นานไปมันแก่กล้ามีกำลังแข็งแรง มันก็จะแย่งชิงเอาสมบัติของเราแต่ผู้เดียว ที่ไหนเสียงผู้บุตรเล็กจะได้สมบัติบ้างเล่า เราจะต้องคิดฆ่าไต้ซุ่นเสียให้จงได้ ครั้นอยู่มาวันหนึ่งเป็นเทศกาลทำนา กู๋โซวจึงเรียกไต้ซุ่นมาแล้วพูดว่า ฤดูนี้เป็นฤดูทำนา ๆ ของเราก็มีอยู่มากถึงห้าสิบไร่ เจ้าจงออกไปทำนาแต่ผู้เดียวให้แล้วห้าสิบไร่ ถ้าไม่ทำให้แล้วก็อย่าได้กลับเข้ามาบ้าน ถ้าขืนกลับมาแล้วก็จะไล่เสียมิให้อยู่ ไต้ซุ่นได้ฟังบิดาว่าดังนั้นก็คำนับลาบิดาหาเสบียงไปทำนาตามบิดาสั่ง
ฝ่ายพวกเพื่อนชาวบ้านมีความเวทนา ก็พากันมาช่วยไต้ซุ่นทำนา และพวกแปะแซ่อยู่ที่เขาเล็กซัวนั้น ก็มาช่วยไต้ซุ่นไถนาทุกวัน และยังมีชายผู้หนึ่งเป็นนายบ้านคุมคนอยู่ประมาณแปดพันเศษ ตั้งบ้านเรือนอยู่ในป่าหาได้ขึ้นต่อเมืองใดไม่ ทราบความว่าบิดาไต้ซุ่นใช้ให้ไต้ซุ่นไปทำนาแต่ผู้เดียว ก็ใช้ให้ชายแก่ซึ่งเป็นคนใช้ของกู๋โซวอยู่ก่อนหนีไปอยู่ด้วยนั้นให้ไปสืบดู
ฝ่ายชายแก่นั้นก็คำนับลานายบ้านไปถึงที่ไต้ซุ่นทำนา พบไต้ซุ่นเข้าแล้วก็ร้องไห้ ไต้ซุ่นจึงถามว่าท่านจะไปแห่งใด ชายแก่จึงบอกว่าข้าพเจ้าเห็นบิดามารดาของท่านทำโทษท่านครั้งไรก็มีความเวทนา แล้วเห็นว่าบิดาและมารดาของท่านนั้นจะทำโทษท่านอีก ครั้นจะช่วยท่านก็ช่วยไม่ได้ ข้าพเจ้าจึงหนีไปอยู่ด้วยนายบ้านที่ริมเขาเล็กซัว ได้ยินข่าวว่าบิดาท่านเกณฑ์ให้ท่านผู้เดียวทำนาให้ได้ห้าสิบไร่จึงได้มาเยี่ยมท่าน ๆ อย่าได้มีความโกรธข้าพเจ้าเลย ไต้ซุ่นฟังดังนั้นจึงเล่าความที่บิดากล่าวและเกณฑ์ให้ทำนานั้นให้ชายแก่ฟังทุกประการ แล้วชายแก่กลับไปแจ้งความแก่นายบ้าน ๆ กับชายแก่นั้นพาพวกบริวารของตนประมาณสองร้อยคนไปช่วยไต้ซุ่นทำนา
ขณะนั้นไต้ซุ่นมีอายุได้ยี่สิบปี ถ้าไต้ซุ่นออกไถนาเมื่อใด นกฝูงหนึ่งหลายร้อยตัวพากันมาบินวนเวียนบังแสงพระอาทิตย์อยู่เหนือศีรษะไต้ซุ่นสูงประมาณสามวาเศษ
ฝ่ายนายบ้านกับชายแก่พาพวกลูกบ้านซึ่งเป็นบริวารมาเห็นฝูงนกบินวนเวียนบังแสงพระอาทิตย์ให้ไต้ซุ่นทำนาอยู่ดังนั้น นายบ้านจึงว่ากับชายแก่นั้นว่า ไต้ซุ่นมีกตัญญูต่อบิดามารดา เทพยดาจึงบันดาลให้ฝูงนกฝูงหนึ่งบินวนเวียนปิดบังมิให้แสงพระอาทิตย์ต้องตัวไต้ซุ่น แล้วเราพากันมาช่วยไต้ซุ่นทำนาด้วยนั้นก็จะได้บุญทั้งคุณก็จะมีด้วย ครั้นพูดปรึกษากันดังนั้นแล้วก็พากันเข้าไปหาไต้ซุ่น ๆ จึงถามว่าท่านจะพากันไปข้างไหน ชายแก่จึงคำนับแล้วบอกว่า ข้าพเจ้าพากันมาจะช่วยท่านทำนา ไต้ซุ่นได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี แล้วนายบ้านจึงว่าแก่พวกชาวบ้านซึ่งมาช่วยไต้ซุ่นทำนาอยู่ก่อนนั้นว่า ท่านทั้งปวงนี้ก็มีไร่นาทุกคน ท่านมาช่วยไต้ซุ่นอยู่ดังนี้ ผลประโยชน์ของท่านจะมิขาดไปหรือ ท่านจงกลับไปทำไร่นาของท่านเถิด พวกข้าพเจ้านี้จะมาช่วยไต้ซุ่นทำนาให้แล้ว ท่านทั้งปวงอย่าได้เป็นธุระเลย ชาวบ้านได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงพูดกันว่ามีผู้มาช่วยไต้ซุ่นทำนามากอยู่แล้ว พวกเราจงพากันลาไต้ซุ่นไปทำไร่นาของเราเถิด ครั้นพูดกันดังนั้นแล้วก็พากันลาไต้ซุ่นไปทำนาของตัว
ฝ่ายพวกพ้องของนายบ้านนั้น ก็พากันช่วยไต้ซุ่นทำนาได้สองวันสามวัน นายบ้านจึงว่าแก่ไต้ซุ่นว่า บิดาของท่านเกณฑ์ให้ท่านมาทำนา ก็เห็นว่าท่านคงจะทำไม่แล้ว ปรารถนาจะให้ท่านขาดพ่อขาดลูกกัน พวกข้าพเจ้านี้มีความสงสารแก่ท่านเป็นอันมาก จึงได้พากันมาช่วยท่านผู้กตัญญูต่อบิดา แต่ข้าพเจ้าเห็นว่าถึงท่านทำนาได้ห้าสิบไร่แล้ว ไปภายหน้าบิดาท่านก็คงจะคิดหาเหตุอื่น ๆ แกล้งใช้ท่านอีก ท่านจงได้ระวังตัวจงดีเถิด ไต้ซุ่นได้ฟังนายบ้านว่าดังนั้นจึงตอบว่า ซึ่งท่านมาช่วยข้าพเจ้านั้นบุญคุณมีแก่ข้าพเจ้าเป็นอันมาก บัดนี้ท่านมาว่ากล่าวให้ข้าพเจ้ามีความสงสัยในบิดาข้าพเจ้านั้นไม่ควร ท่านอย่าได้ว่าดังนี้ต่อไป ด้วยธรรมดามนุษย์เกิดมาเป็นบุตรแล้วก็ย่อมมีกตัญญูรู้จักคุณบิดามารดาเป็นที่ตั้ง ถ้าได้ทำราชการเป็นขุนนางก็ต้องรู้จักคุณเจ้านายจึงจะถูกต้องด้วยประเพณี เมื่อท่านจะช่วยข้าพเจ้าหรือไม่ช่วยนั้นก็ตามแต่ใจของท่านเถิด นายบ้านเห็นว่าไต้ซุ่นพูดจาเป็นคำโกรธดังนั้นก็นิ่งอยู่ มิได้พูดจาอีกประการใด ครั้นเวลาเย็นก็ลาไต้ซุ่นกลับไปบ้าน ครั้นถึงบ้านแล้วจึงให้คนใช้ไปหาตัวลุยเต๊กที่ปรึกษามาถึงจึงบอกว่า ไต้ซุ่นออกไปไถนาเมื่อใดก็มีนกฝูงหนึ่งมาบินวนเวียนปิดบังไม่ให้แสงพระอาทิตย์ถูกต้องตัวไต้ซุ่น ๆ นี้ลักษณะดีจะมีบุญวาสนามาก แล้วมีรูปตุ๊กตาในแววตาไต้ซุ่นข้างละสองรูป รูปวงตายาวลูกตาก็ยาว ไม่เหมือนแววตาท่านทั้งปวง เราคิดจะชักชวนให้ไต้ซุ่นหนีบิดาและมารดามาอยู่ด้วยเรา ๆ จะยกบุตรหญิงของเราให้เป็นภรรยาไต้ซุ่น ท่านจงพูดจาชักชวนให้ไต้ซุ่นมาอยู่ด้วยเราเถิด แล้วเล่าความซึ่งได้พูดจาแก่ไต้ซุ่น ๆ พูดจาโต้ตอบประการใด ๆ นายบ้านก็เล่าความให้ลุยเต๊กฟังทุกประการ ลุยเต๊กจึงว่าท่านไม่รู้จักอัธยาศัยน้ำใจไต้ซุ่น ๆ เป็นคนมีกตัญญูก็ต้องพูดความกตัญญูนั้นให้แก่ไต้ซุ่นฟัง ซึ่งท่านพูดจาแก่ไต้ซุ่นอย่างอื่นดังนี้ก็เป็นคำยุยงไต้ซุ่น ๆ จึงได้มีความโกรธ ซึ่งท่านอยากทะนุบำรุงไต้ซุ่นนั้นท่านอย่าได้วิตกเลย ข้าพเจ้าจะชักชวนให้ไต้ซุ่นไปอยู่แก่ท่านให้จงได้ ครั้นพูดจาปรึกษากันแล้วก็พากันนอน ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้านายบ้านก็พาลุยเต๊กไปหาไต้ซุ่น แล้วลุยเต๊กว่าแก่ไต้ซุ่นว่า ข้าพเจ้าได้ยินกิตติศัพท์เลื่องลือว่าท่านเป็นคนมีกตัญญูต่อบิดามารดานั้น ข้าพเจ้ามีความยินดีจะมาสนทนาแก่ท่านสักครั้งหนึ่ง ประการหนึ่งข้าพเจ้าได้ยินกิตติศัพท์ชาวบ้านพูดจาติเตียนว่าบิดามารดาของท่านนั้นคิดประทุษร้ายแก่ท่านเนือง ๆ ชื่อเสียงนั้นเสียไป ข้าพเจ้าคิดเสียดายชื่อเสียงบิดามารดาท่านหนักหนา ถ้าบิดามารดาของท่านทำดังนี้จริงแล้ว ก็จะต้องไปทนทุกข์เวทนาในเมืองผี เพราะคิดอาฆาตแก่ท่าน ถ้าท่านนิ่งอยู่ด้วยความกตัญญูดังนี้ บิดามารดาของท่านทำท่านลงเมื่อใดแล้ว คนทั้งปวงก็จะติเตียนท่านว่า ท่านรู้ตัวแล้วว่าบิดามารดาจะทำร้ายก็ไม่หลบหลีกไปเสีย สู้ทนให้บิดามารดาทำร้ายจนได้ เหมือนหนึ่งแกล้งให้ชื่อเสียงบิดามารดาเสียไป ตัวท่านก็เสียทางกตัญญูเหมือนกัน ถ้าท่านหลบหลีกไปเสียให้พ้นให้สมประสงค์ของบิดามารดาท่าน บิดามารดาของท่านก็จะไม่ได้ทำร้ายท่าน แล้วก็จะได้ความสุขสบายด้วยกัน ก็จัดว่าเป็นความกตัญญูอย่างหนึ่งเหมือนกัน ก็ท่านเป็นคนมีปัญญาอย่าได้โกรธข้าพเจ้าจงตรึกตรองดูเถิด เมื่อครั้งท่านพาเสียงบุตรมารดาเลี้ยงไปเล่นที่คันนานั้นท่านผลักเสียงตกคันนาจริงหรือ ไต้ซุ่นได้ฟังลุยเต๊กว่าดังนั้นก็ไม่ตอบประการใด คิดเสียใจหน้าสลดแล้วร้องไห้ ลุยเต๊กก็ลาไต้ซุ่นกลับไปแจ้งความแก่นายบ้านแล้วบอกแก่ชาวบ้านว่า พรุ่งนี้ข้าพเจ้าจะไปพูดจาแก่ไต้ซุ่นอีก ฝ่ายไต้ซุ่นครั้นลุยเต๊กกลับไปแล้วก็นอนตรึกตรองอยู่จนหลับไป
ฝ่ายนางอ๊อกเตงมารดาไต้ซุ่นซึ่งถึงแก่กรรมนั้นมาเข้าฝันแก่ไต้ซุ่นว่า ซึ่งลุยเต๊กกับชาวบ้านบอกเจ้าว่าบิดาเจ้าและมารดาเลี้ยงเจ้าคิดจะฆ่าเจ้านั้น เจ้าเชื่อถ้อยคำเขาเถิด แล้วตัวเจ้าและบิดาเจ้าก็จะได้มีความสุข ครั้นมารดาเข้าฝันดังนั้นไต้ซุ่นตื่นขึ้นแล้วร้องไห้คิดถึงมารดา เวลารุ่งสว่างไต้ซุ่นก็ไปไถนา แล้วลุยเต๊กมาถามไต้ซุ่นว่าซึ่งข้าพเจ้าว่าแก่ท่านนั้น ท่านตรึกตรองเห็นผิดและชอบประการใด ไต้ซุ่นจึงตอบว่าบิดามารดาข้าพเจ้าเกลียดชังคิดจะทำร้ายข้าพเจ้า ๆ ยังไม่เห็นจริงด้วย ลุยเต๊กจึงว่า ข้าพเจ้ารู้อยู่ว่าท่านออกจากบ้านจากเรือนเมื่อใด บิดามารดาท่านมีความรื่นเริง ถ้าท่านอยู่บ้านอยู่เรือนด้วยแล้ว บิดาและมารดาของท่านนั้นไม่สบาย ด้วยไม่อยากจะเห็นหน้าท่าน ๆ จงสังเกตดูเถิดก็จะได้เห็นความจริง ไต้ซุ่นได้ฟังดังนั้นก็นิ่งอยู่ไม่ตอบประการใด ครั้นเวลาค่ำเลิกทำนาแล้ว ไต้ซุ่นกลับไปบ้านได้ยินเสียงบิดามารดาร้องเพลงเล่นเป็นที่รื่นเริงอยู่ด้วยกัน ไต้ซุ่นจึงเรียกคนใช้เปิดประตูรับแล้วเข้าไปหาบิดามารดา บิดาและมารดาก็ด่าไต้ซุ่นว่าเอ็งทำนาไม่แล้วกลับเข้ามาทำไม ถ้าไม่กลับไปเดี๋ยวนี้จะทำโทษให้สาหัส ไต้ซุ่นได้ฟังดังนั้นจึงบอกว่า นาห้าสิบไร่นั้นข้าพเจ้าทำที่ไว้เสร็จแล้ว จึงเข้ามาขอข้าวปลูกไปหว่าน บิดามารดาก็ด่าไต้ซุ่นแล้วว่า นาห้าสิบไร่เอ็งไปทำอยู่เจ็ดแปดวันเท่านั้นเหตุใดจึงจะแล้ว ไต้ซุ่นจึงว่าพวกชาวบ้านเขาพากันมาช่วยทำ บิดามารดาจึงว่าแต่ก่อน ๆ กูไปทำนานั้นชาวบ้านไม่มีใครมาช่วย ก็เอ็งมีบุญคุณแก่พวกชาวบ้านประการใด เขาจึงจะได้มาช่วยเอ็ง ๆ นี้คงจะลักเงินกูไปแจกให้แก่ชาวบ้าน ๆ จึงได้มาช่วยเอ็งทำนา ตั้งแต่วันนี้เอ็งกับกูขาดพ่อขาดลูกกัน เอ็งจงไปเสียให้พ้นอย่าได้มาบ้านมาเรือนกูอีกเลย แล้วเงินของกูซึ่งเอ็งลักไปนั้นก็เป็นแล้วกันเถิด ทรัพย์สิ่งของเงินทองของกูซึ่งมีอยู่นั้น กูจะให้แก่เสียงผู้เดียว ครั้นว่าดังนั้นแล้วก็หยิบไม้ไล่ตีไต้ซุ่น ไต้ซุ่นจึงหนีกลับออกไปนา เวลาค่ำวันนั้นมารดาไต้ซุ่นกลับมาเข้าฝันไต้ซุ่นอีกว่า เจ้าจงหนีบิดาตัวมารดาเลี้ยงเอาตัวรอดเถิด มารดาก็ได้มาบอกเจ้าครั้งหนึ่งแล้ว เจ้าก็ไม่เชื่อมารดา และเมื่อมารดายังมีชีวิตอยู่นั้น น้าสาวของเจ้ามายืมปิ่นปักผมไปสองอันกับกำไลมือคู่หนึ่ง ทองคำหนักยี่สิบตำลึง เจ้าจงไปขอมาไว้จะได้ทำทุนซื้อขายหากินต่อไป แล้วลุยเต๊กพูดจาประการใดเจ้าจงเชื่อฟังถ้อยคำลุยเต๊กเถิด ครั้นมารดาเข้าฝันไต้ซุ่น ๆ ตื่นขึ้นก็ร้องไห้ ครั้นรุ่งขึ้นเช้าไต้ซุ่นไปเล่าความฝันให้น้าสาวฟัง น้าหญิงจึงว่าบิดาเจ้าและมารดาเลี้ยงเจ้าคิดประทุษร้ายนั้นเรารู้ความมานานแล้ว ครั้นจะบอกเจ้าก็กลัวเจ้าจะไม่เชื่อ บัดนี้มารดาของเจ้ามาบอกแก่เจ้าแล้ว เจ้าจงจำความไว้เถิด ว่าแล้วก็ไปหยิบปิ่นกับกำไลนั้นมาให้ไต้ซุ่น ๆ กับน้าหญิงพากันร้องไห้ แล้วไต้ซุ่นก็ลาน้าหญิงกลับไปที่นา พอกู๋โซวบิดาออกไปที่นาพบไต้ซุ่นด่าไต้ซุ่นว่า ไอ้ลูกขี้ขโมยอย่าทำนากูเลยไปเสียให้พ้นเถิด ถ้าไม่ไปกูจะตีให้ตาย ว่าดังนั้นแล้วก็ถือไม้ไล่ตีไต้ซุ่น ๆ ก็หนีออกไปพบนายบ้านกับลุยเต๊ก นายบ้านกับลุยเต๊กก็พาไต้ซุ่นไปอยู่ด้วยที่บ้านริมเขาเล็กซัว แล้วนายบ้านหาจีนแสมาสอนให้ไต้ซุ่นอ่านหนังสือ แล้วยกบุตรหญิงของตัวให้เป็นภรรยาไต้ซุ่น ให้ไต้ซุ่นบังคับว่ากล่าวพวกชาวบ้านซึ่งเป็นบริวารประมาณแปดพันคน ครั้นอยู่มานายบ้านซึ่งเป็นใหญ่นั้นถึงแก่กรรม ไต้ซุ่นก็ได้ว่ากล่าวสั่งสอนพวกชาวบ้านนั้นให้ทำการเลี้ยงชีวิตโดยสุจริตธรรม มิให้เที่ยวกระทำโจรกรรมเบียดเบียนพวกบ้านอื่น ๆ ให้ทำไร่นาหากินเหมือนชาวบ้านทั้งปวง แล้วไต้ซุ่นเขียนหนังสือและทำแผนที่ทำบัญชีจำนวนคนซึ่งขึ้นอยู่นั้น ให้คนใช้ถือเข้าไปให้ขุนนางนำขึ้นกราบทูลแก่พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ในหนังสือนั้นว่าเดิมพวกชาวบ้านในที่ตำบลเขาเล็กซัวนั้นเป็นคนใจพาลเที่ยวเป็นโจรลักชิงข้าวของราษฎรทั้งปวง ราษฎรได้ความเดือดร้อนเป็นอันมาก ครั้นนายบ้านตายแล้วข้าพเจ้าไต้ซุ่นได้สั่งสอนให้ชาวบ้านเป็นช่างทำการงานต่าง ๆ และทำไร่ทำนาค้าขายหากินสิ่งซึ่งเป็นยุติธรรม ครั้นนานมาเห็นว่าพวกชาวบ้านเหล่านั้นเป็นปกติอยู่ในศีลในธรรมแล้วจึงได้ชักชวนมาขอให้เป็นนายทหารกองนอก พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงทราบในหนังสือดังนั้นแล้วก็โปรดให้ ครั้นอยู่มาได้สามปีพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระชรา จึงตรัสแก่พวกขุนนางว่า ทุกวันนี้เราก็ชราลงมากแล้วกลัวจะเสียราชการไป เราปรารถนาจะให้ท่านทั้งปวงสืบเสาะหาท่านผู้อยู่ในยุติธรรม จะได้มอบสมบัติให้แทนตัวเรา ท่านทั้งปวงจะหาได้หรือมิได้ ข้าราชการทั้งปวงก็นิ่งอยู่
ขณะนั้นขุนนางผู้หนึ่งเป็นเจ้าพนักงานหนังสือจึงทูลว่า ข้าพเจ้าเห็นชายผู้หนึ่งชื่อเช่าฮู้รูปร่างงามมีกิริยาเรียบร้อยอายุประมาณห้าสิบปีเศษ แล้วก็เป็นคนมักน้อยสันโดษ ถ้าฤดูร้อนก็ทำห้างไม้อาศัยอยู่บนต้นไม้ ถ้าฤดูหนาวก็ขุดหลุมแล้วมุงเป็นหลังคาอยู่ใต้ต้นไม้ แล้วเครื่องใช้สอยนั้นก็ใช้แต่เครื่องไม้ ไม่ได้ใช้ถ้วยชามเหมือนเราท่านทั้งปวง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ดีพระทัยแล้วตรัสว่า ทำอย่างไรจึงจะได้ตัวเช่าฮู้เข้ามา ขุนนางผู้นั้นจึงทูลว่าข้าพเจ้าจะรับอาสาออกไปพูดจาให้เช่าฮู้เข้ามาเฝ้า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า เช่าฮู้เป็นผู้วิเศษ ซึ่งท่านจะออกไปหาตัวเช่าฮู้เข้ามานั้นไม่ควร ถ้าถึงวันดีเมื่อใดเราจะออกไปหาตัวเช่าฮู้เองจึงจะชอบ อนึ่งเราอยู่ในราชสมบัติก็ได้เจ็ดสิบปีแล้ว นางฮองเฮาก็เกิดบุตรชายด้วยเราคนเดียวชื่อไถจู๊ตันจู เรามีความวิตกมากด้วยไถจู๊ตันจูนั้นเป็นคนเขลาไม่รู้จักการดีและชั่ว เราจะให้ครองราชสมบัติต่อไปนั้นราษฎรก็จะหามีความสุขด้วยกันทั้งแผ่นดินไม่ เพราะว่าธรรมเนียมเป็นกษัตริย์นั้นต้องให้รู้จักรักษาน้ำใจไพร่บ้านพลเมืองและขุนนางทั้งปวง จึงจะมิได้มีความเดือดร้อนในแผ่นดิน ซึ่งเราว่าดังนี้ท่านทั้งปวงอย่าได้มีความสงสัยแคลงใจเราเลย อนึ่งถ้าเราได้ผู้ที่ตั้งอยู่ในสุจริตธรรมเหมือนท่านกล่าวนั้นเรามีความยินดีนัก เราจะได้มอบสมบัติให้แทนตัวเรา แล้วจะได้ฝากบุตรภรรยาของเราและขุนนางกับราษฎรทั้งแผ่นดินด้วย และการซึ่งเราจะออกไปหาเช่าฮู้ที่เขากิซัวนั้น เราจะต้องตั้งเมตตาจิตกินบวชครบสามวันแล้วเราจะไปด้วยท่านทั้งปวง ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน ขุนนางทั้งปวงพูดกันว่า แบบแผนพระราชพงศาวดารตำรับกษัตริย์แต่ก่อน ๆ ซึ่งเราได้ยินได้ฟังมานั้น ก็มิได้ปรากฏว่ากษัตริย์พระองค์ใดตั้งพระทัยรักราษฎรเหมือนพระเจ้าแผ่นดินพระองค์นี้ ๆ รักราษฎรยิ่งกว่าพระราชโอรส ครั้นพูดจากันดังนั้นแล้วก็ลากันกลับไปบ้าน ครบสามวันพวกขุนนางก็พากันเข้ามาในพระราชวัง คอยตามเสด็จพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ครั้นเสวยบวชครบสามวันแล้วก็เสด็จขึ้นรถ ไปได้สามวันสามคืนขุนนางทั้งปวงก็ตามเสด็จไปด้วย ครั้นถึงเขากิซัวพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้พวกขุนนางเที่ยวค้นหาเช่าฮู้ ขุนนางไปพบเช่าฮู้เลี้ยงกระบืออยู่ริมห้างบนต้นไม้ ขุนนางจึงกลับมาทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ก็เสด็จลงจากราชรถทรงพระดำเนินไปหาเช่าฮู้ ๆ เห็นแล้วจึงร้องถามว่า ท่านทั้งปวงพากันมาทั้งนี้จะประสงค์สิ่งอันใด พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า พวกเรามาจะสนทนาแก่ท่านสักครั้งหนึ่ง เช่าฮู้ทราบดังนั้นแล้วก็เดินเข้ามาพูดจาด้วยพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ พิเคราะห์ดูเช่าฮู้แล้วจึงตรัสว่า ท่านเป็นคนมีลักษณะดีสมควรที่จะเป็นนักปราชญ์ เหตุใดจึงไม่ไปช่วยกันรักษาแผ่นดิน เช่าฮู้ตอบว่านิสัยผู้รักษาแผ่นดินกับชาวป่าไม่เหมือนกัน น้ำใจประพฤติก็ต่างกัน ข้าพเจ้าจึงอยู่ตามประสาชาวป่า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเช่าฮู้เจรจาเป็นนักปราชญ์ สมดังคำเล่าลือและขุนนางกราบทูลก็มีพระทัยยินดี จึงตรัสแก่เช่าฮู้ว่า เรานี้คือเงี่ยวเต้ บัดนี้เราชราลงแล้ว เราทราบว่าท่านเป็นคนใจบุญประพฤติแต่สุจริตธรรม ไม่ประพฤติเป็นพาล จะมาเชิญท่านไปครองราชสมบัติทะนุบำรุงราษฎรแทนตัวให้เป็นสุข ท่านจงได้รับธุระเราช่วยทะนุบำรุงราษฎรทั้งปวงเถิด เช่าฮู้ได้ฟังดังนั้นจึงตอบว่า ข้าพเจ้าเป็นคนชาวป่าชาวดงเลี้ยงกระบือก็มีความลำบากเป็นอันมากอยู่แล้ว บัดนี้ท่านจะมายกราชสมบัติให้ข้าพเจ้าเป็นกษัตริย์เลี้ยงดูผู้คนและรักษาแผ่นดินราษฎรชาวบ้านชาวเมือง รับทุกข์แทนพระองค์ฮ่องเต้นั้น ข้าพเจ้าจะมิมีความลำบากมากกว่าเลี้ยงฝูงกระบือไปอีกหรือ ซึ่งการลาภและยศนั้นข้าพเจ้าไม่มีความปรารถนา ขอพระองค์จงได้มอบราชสมบัติให้แก่ผู้อื่นเถิด เช่าฮู้พูดดังนั้นแล้วนึกว่าได้ฟังคำที่ไม่ชอบใจก็จูงกระบือเดินหลบหลีกไปข้างหลังเขา ถึงที่ลำธารมีน้ำไหลลงมา เช่าฮู้ก็วักน้ำล้างหูทั้งสองข้างให้หมดที่ได้ยินคำอันนั้นเสีย
ขณะนั้นยังมีชายผู้หนึ่งชื่อเซียงหยง เป็นคนสุภาพมีกิริยาเรียบร้อย จะพูดจาสิ่งใดก็ค่อยพูดค่อยจา จะเจรจาสิ่งใดก็มักระแวงระวังผิด เป็นคนทำไร่ทำนาหากินเที่ยวเลี้ยงกระบืออยู่ตามริมเขา ครั้นเวลาตะวันเที่ยงแดดร้อนจึงจะจูงกระบือมากินน้ำ เห็นเช่าฮู้วักน้ำล้างหูทั้งสองข้างนั้นจึงร้องถามไปว่า ท่านล้างหูทำไมเจ็บป่วยเป็นอย่างไรหรือ เช่าฮู้จึงตอบว่า เราไม่ได้เจ็บป่วยเป็นอะไรดอก ด้วยพระเจ้าแผ่นดินมาเชิญให้เราไปเป็นกษัตริย์ จะยกราชสมบัติให้แก่เรา ๆ ได้ยินคำอันนั้นเราเห็นว่าเป็นกษัตริย์ ต้องรับทุกข์รับธุระคนทั้งแผ่นดิน จะนั่งนอนยืนเดินกินอยู่ก็ไม่เป็นสุข เราคิดว่าเห็นว่าเป็นการลำบากอย่างยิ่งนัก เราไม่ขอได้ยินได้ฟังคำอันนี้ต่อไป เราจึงล้างหูทั้งสองข้างของเราเสีย พูดดังนั้นแล้วก็เดินขึ้นบนเขาไป เซียงหยงที่จูงกระบือมากินน้ำได้ฟังดังนั้น ก็คิดว่าน้ำล้างหูซึ่งเป็นของโสโครกไหลลงมา กระบือของเราจะกินน้ำโสโครกนั้นเข้าไป กระบือของเราก็จะเป็นที่กินน้ำไม่สะอาดกลัวจะเสียกระบือไป จึงจูงกระบือไปกินน้ำข้างทิศเหนือน้ำล้างหู
ฝ่ายพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เห็นเช่าฮู้เดินหนีไปก็เสียพระทัย เสด็จขึ้นรถพร้อมด้วยข้าราชการเสด็จกลับเข้าพระราชเก๋ง ครั้นเวลารุ่งเช้าเสด็จออกว่าราชการตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า เวลาวานนี้เรามีความอุตส่าห์ออกไปรับเช่าฮู้ หมายว่าจะให้เช่าฮู้ครองราชสมบัติแทนตัวเรา เช่าฮู้ก็ไม่รับธุระ ท่านทั้งปวงจะคิดประการใดจึงจะได้เช่าฮู้เข้ามาครองราชสมบัติ
ขณะนั้นขุนนางผู้หนึ่งจึงทูลว่า ยังมีชายผู้หนึ่งชื่อเค้าอิ้ว ๆ เป็นคนรักใคร่กันกับเช่าฮู้ซึ่งอยู่ที่เขากิซัวใหญ่ แล้วเค้าอิ้วก็ประพฤติตัวคล้าย ๆ เหมือนกัน ขอพระองค์ได้รับสั่งให้เค้าอิ้วนั้นไปว่ากล่าวอ้อนวอนเช่าฮู้ซึ่งอยู่ที่เขากิซัว ถ้าเช่าฮู้ไม่ยอมรับราชสมบัติจริงแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่าเค้าอิ้วก็เป็นคนมีเมตตาจิตสมควรจะทะนุบำรุงราษฎรเป็นเจ้าแผ่นดินแทนพระองค์ได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ดีพระทัยแล้วตรัสว่า ท่านก็รู้จักตัวเค้าอิ้วแล้วจงช่วยไปพูดจาแก่เค้าอิ้วด้วยเถิด ขุนนางผู้นั้นก็ถวายคำนับลาไปหาเค้าอิ้ว พบเค้าอิ้วแล้วจึงแจ้งความที่พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตรัสปรึกษาและรับสั่งใช้ให้มาสิ้นทุกประการ เค้าอิ้วได้ฟังขุนนางมาพูดดังนั้นจึงตอบว่า เชิญท่านพักอยู่ที่บ้านข้าพเจ้าสักราตรีหนึ่งก่อน ข้าพเจ้าจะขอผ่อนทุเลาไปหาเช่าฮู้ ถ้าพบตัวเช่าฮู้แล้วจึงจะค่อยพูดค่อยจาอ้อนวอนดูก่อน แล้วจะได้ฟังถ้อยคำเช่าฮู้ดูเช่าฮู้จะว่ากล่าวประการใด จึงจะกลับมาบอกให้ท่านทราบต่อภายหลัง เค้าอิ้วว่าดังนั้นแล้วก็ไปหาเช่าฮู้ที่เขากิซัว พอเวลาค่ำก็ถึงที่อยู่เช่าฮู้ เห็นประตูและหน้าต่างห้างปิดเงียบสงัดอยู่ เค้าอิ้วจึงร้องเรียกให้เช่าฮู้เปิดประตูรับ
ฝ่ายเช่าฮู้อยู่บนห้างได้ยินเสียงร้องเรียก จึงเปิดหน้าต่างห้างมองดูเห็นเค้าอิ้วซึ่งเป็นเพื่อนรัก จึงร้องเรียกให้ขึ้นไปบนห้าง เค้าอิ้วก็ขึ้นไปบนห้างต่างคนต่างคำนับกันตามธรรมเนียม แล้วเช่าฮู้จึงถามว่าน้องมาหาพี่ด้วยมีธุระสิ่งใดหรือ อย่าเกรงใจจงเล่าไปเถิด ถ้าควรพี่จะช่วยธุระได้ก็ได้ช่วยธุระ เค้าอิ้วจึงบอกว่าข้าพเจ้ามาหาท่านครั้งนี้ เพราะเหตุด้วยพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระชราแล้ว พระองค์ทรงพระวิตกถึงราษฎร จะหาผู้ที่ประพฤติเป็นยุติธรรมก็ไม่เห็นผู้ใด เห็นว่าท่านเป็นคนยุติธรรมควรที่จะทะนุบำรุงราษฎรได้ จึงจะยกราชสมบัติมอบให้แก่ท่านเป็นเจ้าแผ่นดินแทนพระองค์ จึงรับสั่งใช้ให้ขุนนางออกมาบอกให้ข้าพเจ้าช่วยว่ากล่าวแก่ท่านจะให้ท่านเป็นกษัตริย์ ถ้าท่านไม่ยอมรับราชสมบัติจริงแล้วก็ยกราชสมบัตินั้นมอบให้แก่ข้าพเจ้าเป็นเจ้าแผ่นดินต่อไป เพราะเหตุด้วยธุระเท่านี้ข้าพเจ้าจึงได้มาปรึกษาแก่ท่าน ๆ จะเห็นเป็นประการใด เช่าฮู้ได้ฟังเค้าอิ้วมาว่ากล่าวดังนั้นก็โกรธ แล้วด่าเค้าอิ้วเป็นข้อหยาบช้าต่าง ๆ แล้วว่าเหตุใดท่านจึงเอาความที่เราไม่ชอบใจมาว่ากล่าวให้เราฟังดังนี้อีกเล่า การซึ่งพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้มีความวิตกอยู่ในการสมบัติสิ่งนี้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ออกมาว่ากล่าวแก่เราครั้งหนึ่งแล้วเราก็ไม่รับธุระ บัดนี้ท่านรับธุระพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้มา ท่านจะเอาธุระของพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้มามอบให้แก่เรา จะให้เรารับทุกข์แทนพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นั้นท่านเห็นดีแล้วหรือ บัดนี้พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ให้คนไปว่ากล่าวแก่ท่าน ๆ รับทุกข์รับธุระพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้มา ท่านไม่รู้จักรักษาตัวและชื่อ ทำให้เขารู้จักชื่อเสียงเรา ประการหนึ่งเป็นกษัตริย์นั้นเป็นการรำคาญใจใหญ่หลวงอยู่ เราพิเคราะห์ดูตัวท่านเหมือนดังจะหลีกเลี่ยงเอาตัวรอดให้พ้นจากความรำคาญใจ ท่านจะให้เราประพฤติตามใจพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้หรือ ๆ จะให้ประพฤติตามใจของเรา ว่าแล้วก็ลุกขึ้นผลักเค้าอิ้วว่า จงไปเสียให้พ้นจากที่อยู่ของเรา ๆ ไม่ขอฟัง อย่าได้มาพูดจาว่ากล่าวการดังนี้แก่เราอีกเลย เค้าอิ้วได้ฟังดังนั้นเห็นเช่าฮู้โกรธจนหน้าแดง ไม่รับธุระเป็นกษัตริย์แน่แล้ว จึงคิดว่าเช่าฮู้ก็เป็นคนดีมีปัญญามากกว่าเรา ๆ ก็นับถือรักใคร่เช่าฮู้เหมือนดังเป็นพี่ แต่การที่เป็นกษัตริย์นี้เช่าฮู้ไม่มีความปรารถนาแล้ว การอันนี้คงเป็นการที่นักปราชญ์ไม่สรรเสริญเป็นแท้ ซึ่งเช่าฮู้ไม่รับเป็นกษัตริย์แล้ว ตัวเราจะรับเป็นกษัตริย์นั้นที่ไหนจะได้ จะมิเป็นการรำคาญใจไม่ดียิ่งขึ้นไปอีกหรือ เค้าอิ้วคิดแล้วก็มิได้มีความโกรธตอบและมิได้ว่ากล่าวประการใดต่อไป แล้วเค้าอิ้วก็คำนับลาเช่าฮู้กลับมาบ้าน แล้วบอกความแก่ขุนนางนั้นว่าเช่าฮู้ไม่รับเป็นกษัตริย์ ข้าพเจ้าก็เหลือปัญญาที่จะอ้อนวอนแล้ว ถึงตัวข้าพเจ้านี้เล่าก็ได้อาศัยแผ่นดินของพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้อยู่ หาผลไม้และน้ำท่าอาหารพอรับประทานเป็นสุขอยู่แล้ว ข้าพเจ้าขอแต่เป็นข้าแผ่นดินพึ่งต่อไป ซึ่งจะให้ข้าพเจ้ารับการใหญ่ของพระเจ้าแผ่นดินต่อไป สติปัญญาข้าพเจ้าโฉดเขลาความคิดก็น้อย ทุกวันนี้ข้าพเจ้าพึ่งบารมีพระเจ้าแผ่นดินได้เป็นสุขมากอยู่แล้ว พระเจ้าแผ่นดินมีพระเดชพระคุณแก่ข้าพเจ้าหาที่สุดมิได้ เชิญท่านกลับไปทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ให้ทรงทราบตามคำข้าพเจ้าเถิด ขุนนางผู้นั้นได้ฟังเค้าอิ้วว่าดังนั้นแล้วก็จนใจไม่รู้ที่จะว่ากล่าวประการใด ก็ลาเค้าอิ้วเข้ามาเฝ้าทูลตามถ้อยคำเค้าอิ้วทุกประการ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นจึงตรัสว่า ตัวเราไม่ได้ไปพูดจาด้วยเค้าอิ้ว ๆ จะมีความน้อยใจจึงไม่รับ ควรที่เราต้องไปพูดเองจึงจะได้ ขุนนางผู้หนึ่งจึงทูลว่าถึงพระองค์จะทรงพระราชดำเนินไปว่ากล่าวแก่เค้าอิ้ว ๆ ก็คงจะไม่รับเป็นกษัตริย์แทนพระองค์เป็นแน่ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ท่านอย่าเพิ่งพูดล่วงหน้าไปก่อนเราจะออกไปเอง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน สำรวมพระทัยไม่เสวยของที่มีชีวิตสามวัน
ฝ่ายเค้าอิ้วตั้งแต่ได้ฟังถ้อยคำเช่าฮู้ว่าแล้วกลับมาเล่าความให้ขุนนางผู้นั้นฟังดังนั้น ครั้นขุนนางผู้นั้นกลับไปพระราชวังแล้ว เค้าอิ้วมีความรำคาญมิได้สบายใจเลย จึงคิดว่าถ้าเราจะนิ่งอยู่ที่บ้านเรือนเราดังนี้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็จะรับสั่งใช้ให้ขุนนางมาว่ากล่าวแก่เราด้วยเรื่องเป็นกษัตริย์เป็นแน่ ก็จะเป็นที่รำคาญกวนใจเราบ่อย ๆ คิดแล้วเค้าอิ้วก็พาภรรยาหนีไปอยู่ที่เขากิซัวตามสบายใจ
ฝ่ายพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ครั้นพระองค์สำรวมพระทัยไม่เสวยของที่มีชีวิตครบสามวันแล้ว จึงเสด็จออกข้างหน้ารับสั่งข้าราชการว่าวันนี้เราจะไปหาเค้าอิ้ว ท่านทั้งปวงจงตระเตรียมไว้ให้พร้อม ครั้นขุนนางข้าราชการเตรียมพร้อมแล้วพระองค์ก็รับสั่งให้ขุนนางผู้ที่ไปหาเค้าอิ้วแต่ก่อนนั้นเป็นผู้นำเสด็จ ส่วนพระองค์ทรงม้าพระที่นั่ง ครั้นเสด็จพระราชดำเนินไปเกือบจะใกล้ถึงบ้านเค้าอิ้วแล้ว จึงตรัสถามขุนนางที่นำเสด็จว่าเกือบจะถึงบ้านเค้าอิ้วหรือยัง ขุนนางผู้นั้นก็ทูลแล้วชี้บ้านเค้าอิ้วให้ทรงทราบ ครั้นพระองค์เสด็จไปถึงบ้านเค้าอิ้วแล้วเห็นประตูเรือนปิดอยู่ จึงรับสั่งให้ขุนนางไปสืบถามชาวบ้าน ๆ บอกว่าเค้าอิ้วไปอยู่ที่ตำบลเขากิซัวได้สามวันแล้ว ขุนนางก็กลับมาทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ก็อุตส่าห์เสด็จพระราชดำเนินพาข้าราชการไปหาเค้าอิ้วถึงตำบลเขากิซัว ได้ทอดพระเนตรเห็นเค้าอิ้วกับภรรยาอยู่ที่เขากิซัว แต่ภรรยาเค้าอิ้วนั้นนั่งทำการเย็บเสื้อและผ้า และตากเสื้อตากผ้าบ้าง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จะได้ทรงรู้จักตัวเค้าอิ้วหามิได้ แต่ว่าพระองค์เป็นพระมหากษัตริย์ทรงพระสติปัญญาละเอียด พอทอดพระเนตรเห็นเค้าอิ้วมีลักษณะดี ก็ทรงทราบในพระทัยว่าชายผู้นี้เห็นจะชื่อเค้าอิ้วเป็นแน่ แต่พระองค์ยังไม่ไว้พระทัย จึงตรัสถามขุนนางผู้นำเสด็จว่าชายผู้นี้หรือมิใช่ที่ชื่อเค้าอิ้ว ขุนนางผู้นั้นก็กราบทูลว่าที่ชื่อเค้าอิ้วนั้นคือชายผู้นี้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงเสด็จพระราชดำเนินเข้าไปหาเค้าอิ้ว แล้วประสานพระหัตถ์เป็นที่คำนับแล้วตรัสว่า ข้าพเจ้าทุกวันนี้ได้ทะนุบำรุงราษฎร ๆ ได้มีความสุขเพราะข้าพเจ้า ๆ คิดทะนุบำรุงราษฎรและแผ่นดินอยู่เสมอเป็นนิจ บัดนี้ข้าพเจ้าก็แก่ชราลงแล้ว ข้าพเจ้ามีปัญญาเปรียบเหมือนแสงไฟอันน้อย ยังส่องราษฎรทั่วถึงกันไม่ ไม่ช้าแสงนั้นก็จะดับไป เปรียบเหมือนข้าพเจ้ามีปัญญาน้อยแล้วก็ชราลงแล้ว ไม่ช้านานก็จะสิ้นอายุ ครั้นข้าพเจ้าสิ้นอายุแล้วราษฎรก็จะหาความสุขมิได้ ทุกวันนี้ข้าพเจ้าพิจารณาดูมิได้เห็นผู้ใดเลยที่จะครองราชสมบัติทะนุบำรุงราษฎรให้เป็นสุขได้ ข้าพเจ้าเห็นแต่เช่าฮู้กับตัวท่านทั้งสองนี้ ควรจะครองราชสมบัติทะนุบำรุงราษฎรและแผ่นดินให้เป็นสุข ซึ่งเช่าฮู้นั้นก็มิได้รับครองราชสมบัติแล้ว แต่ตัวท่านควรจะครองราชสมบัติได้ ด้วยตัวท่านเปรียบเหมือนหนึ่งดวงพระอาทิตย์ที่ส่องโลกให้สว่างทั่วทิศานุทิศ ธรรมดาว่าพระอาทิตย์นั้นย่อมแผ่รัศมีส่องโลกให้สว่างให้มนุษย์ทั้งปวงปราศจากความมืด ถ้าท่านรับครองราชสมบัติแล้ว ก็คงจะกรุณาให้ราษฎรมีความสุขปราศจากทุกข์ด้วยกันทั้งสิ้น อนึ่งตัวท่านก็เป็นผู้มีสติปัญญามาก ซึ่งข้าพเจ้าจะปิดบังเสียนั้นไม่ควรเลย ควรแต่ที่จะยกราชสมบัติให้แก่ท่านจึงจะชอบ เหตุดังนั้นข้าพเจ้าจึงได้มาเชิญท่านไปเป็นกษัตริย์ จะได้ทะนุบำรุงราษฎรแทนตัวข้าพเจ้าต่อไป ขอท่านจงได้มีเมตตาแก่ราษฎรรับเป็นกษัตริย์เถิด เค้าอิ้วจึงทูลว่า บัดนี้พระองค์รักษาบ้านเมือง ๆ ก็เป็นสุขปกติดีอยู่แล้ว ซึ่งจะให้ข้าพเจ้าเป็นกษัตริย์แทนพระองค์นั้น ตัวข้าพเจ้าเปรียบเหมือนหนึ่งนกน้อย ธรรมดาว่านกตัวน้อยก็ต้องทำรังอยู่ที่กิ่งไม้น้อย ๆ แต่พอตัว อนึ่งเปรียบเหมือนหนูน้อย ๆ นั้นถึงแม่น้ำใหญ่กว้างสักเท่าใด ถ้าจะกินน้ำแล้วก็กินแต่พอท้อง จะนึกว่าน้ำตามลำคลองมีมากจะกินให้มากก็ไม่ได้ด้วยตัวนั้นเล็ก อนึ่งตัวข้าพเจ้าก็เป็นคนชาวป่าชาวดง จะประพฤติการใหญ่ให้เกินแก่กำลังของตัวนั้นไม่ได้ ถ้าขืนประพฤติการเหลือกำลังของตัวแล้วก็จะได้ความทุกข์และความเดือดร้อนมาถึงตัว ซึ่งพระองค์จะให้ข้าพเจ้ารับเป็นกษัตริย์นั้นข้าพเจ้ารับไม่ได้ เค้าอิ้วว่าแล้วก็เดินหลีกหนีเข้าไปเสียในป่า
ฝ่ายพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสแก่ขุนนางว่า คนทั้งสองนี้เขาคิดว่าตัวเรามาหลงอยู่ในราชสมบัติดังนี้เหมือนหนึ่งคนไม่มีปัญญา เรามีความละอายแก่ชายทั้งสองนัก ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จกลับเข้าพระราชวัง เวลาวันหนึ่งเสด็จออกว่าราชการจึงตรัสแก่ขุนนางว่า ธรรมดาว่าแผ่นดินนี้ก็เป็นของราษฎร แต่ราษฎรต้องอาศัยพึ่งกษัตริย์องค์เดียวเป็นหลัก ถ้ากษัตริย์ไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว อาณาประชาราษฎรก็หาความสุขมิได้ เปรียบเหมือนคนไข้หนักหมอจะรักษานั้นก็ต้องแมะเส้นดูชีพจรสิ่งเดียว ถ้าชีพจรพิรุธพิการแล้วไข้นั้นก็หนักมากถึงแก่ความตาย อนึ่งแม้นมีเจ้าแผ่นดินไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้วก็เหมือนโลกไม่มีดวงพระอาทิตย์ ด้วยชีวิตข้าราชการและราษฎรอยู่ในอำนาจพระเจ้าแผ่นดินทั้งสิ้น เรามีความวิตกมากนัก ด้วยเรามีบุตรอยู่ผู้เดียวชื่อว่าไถจู๊ตันจูนั้นก็เป็นคนเขลา มิได้มีปัญญาสอดส่องไปให้ตลอดในเหตุทั้งปวงได้ ซึ่งเราจะยกราชสมบัติให้แก่ไถจู๊ตันจูนั้นก็เหมือนเรารักแต่บุตรเราผู้เดียวหารักราษฎรทั้งปวงไม่ นานไปราษฎรก็จะไม่มีความสุข แล้วเราได้ยินข่าวว่าเช่าฮู้เค้าอิ้วทั้งสองนี้มีสติปัญญาเป็นนักปราชญ์ตั้งอยู่ในยุติธรรม เรามีความดีใจอุตส่าห์ออกไปหาชายทั้งสองเชื้อเชิญให้เป็นกษัตริย์ ชายทั้งสองก็มิได้รับ ทุกวันนี้เราจึงได้มีความทุกข์ความวิตกมาก ท่านทั้งปวงอย่าได้เพิกเฉยนิ่งนอนใจเลย จงช่วยเราคิดด้วยพากันเที่ยวสืบเสาะแสวงหาท่านผู้มีสติปัญญาที่อยู่ในยุติธรรมให้แก่เราให้จงได้ ด้วยทุกวันนี้เราก็ชราลงมากแล้ว ชีวิตเรานี้อยู่ไม่นานเพราะชราลง ซึ่งเราว่ากล่าวแก่ท่านทั้งปวงดังนี้ ปรารถนาจะให้มีความสุขด้วยกัน ท่านทั้งปวงอย่าได้สงสัยเราว่าเรากล่าวโดยกลอุบายเลย พวกขุนนางจึงทูลว่า ท่านผู้มีสติปัญญาและเป็นยุติธรรมนั้นก็สืบได้สองคนแล้ว ท่านก็ไม่ยอมรับครองราชสมบัติ ขอพระองค์จงได้มอบราชสมบัติให้แก่ไถจู๊ตันจูพระราชบุตรนั้นเถิด พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า เพราะเราเห็นว่าบุตรของเรานั้นรักษาแผ่นดินไปไม่ตลอดได้ เราจึงได้บอกแก่ท่านทั้งปวงให้ทราบก่อน ซึ่งท่านว่าดังนี้เพราะท่านรักแต่บุตรเราคนเดียวไม่รักราษฎรทั้งปวง พวกขุนนางจึงทูลว่า ซึ่งความดีและความชั่วของไถจู๊ตันจูพระราชบุตรก็ยังไม่ปรากฏ แต่ธรรมดาว่าบิดากับบุตรนั้นบิดาก็ย่อมรู้ความดีและชั่วของบุตร บุคคลอื่นจะรู้นั้นหามิได้ ซึ่งพระองค์มิยอมยกราชสมบัติให้ไถจู๊ตันจูพระราชบุตร และจะให้ข้าพเจ้าทั้งปวงหาท่านผู้มีสติปัญญาอยู่ในยุติธรรมนั้นต่อไปอีกให้จงได้ ข้าพเจ้าเห็นอยู่อีกคนหนึ่งชื่อไต้ซุ่น ๆ สำนักอยู่ที่ริมเขาเล็กซัว ไต้ซุ่นผู้นี้เป็นคนกตัญญูต่อบิดามารดา มีกริยาเรียบร้อย ขอพระองค์จงให้หาเข้ามาเถิด พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า เดิมเราก็ได้รู้อยู่นานแล้วว่าไต้ซุ่นคนนี้เป็นคนผู้กตัญญูต่อบิดามารดา แต่หากว่าเราลืมไป มาบัดนี้ครั้นท่านพูดออกชื่อขึ้นจึงนึกได้ และไต้ซุ่นคนนี้เราเห็นว่าควรจะรักษาแผ่นดินเป็นกษัตริย์ได้ เหตุว่าถ้าผู้ที่มีกตัญญูดังนี้แล้วได้เป็นเจ้าแผ่นดินหรือเป็นขุนนาง ก็จะตั้งอยู่ในธรรมซื่อสัตย์สุจริต ราษฎรก็จะมีความสุข ครั้นตรัสดังนั้นแล้วก็รับสั่งให้ซีงักขุนนางผู้ใหญ่ไปหาตัวไต้ซุ่นเข้ามาเฝ้า
ฝ่ายซีงักได้รับสั่งแล้วก็คำนับลาไปหาไต้ซุ่นได้สิบวันสิบคืนถึงตำบลเขาเล็กซัว พบไต้ซุ่นแล้วก็คำนับกันตามธรรมเนียม แล้วซีงักจึงพูดเกลี้ยกล่อมไต้ซุ่นว่า บัดนี้พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็ทรงพระชราแล้ว ไถจู๊ตันจูพระราชบุตรนั้นก็เป็นคนเขลาไม่มีสติปัญญา พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงได้ทรงพระวิตก อยากจะหาผู้ที่มีสติปัญญาตั้งอยู่ในยุติธรรม ให้มาช่วยดูแลทะนุบำรุงราษฎรเป็นที่ไว้พระทัยต่างพระเนตรพระกรรณ แต่พระองค์ทรงพระวิตกแสวงหามาช้านานแล้วก็มิได้เห็นผู้ใดผู้หนึ่งซึ่งจะช่วยทะนุบำรุงราษฎรให้เป็นสุขได้ พระองค์ทรงทราบข่าวเล่าลือมีผู้สรรเสริญท่านว่า ท่านเป็นคนกตัญญูตั้งอยู่ในสัตย์ในธรรม พระองค์ทรงพระยินดีนัก จึงรับสั่งให้ข้าพเจ้ามาเชิญท่านเข้าไปรับราชการใหญ่ในเมืองหลวง หวังจะให้ท่านช่วยทะนุบำรุงแผ่นดินและราษฎรต่างพระเนตรพระกรรณแทนพระองค์ ความซึ่งพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จะมอบราชสมบัตินั้น ซีงักมิได้พูดจาให้ไต้ซุ่นรู้ตัว เหตุกลัวว่าไต้ซุ่นรู้แล้วไต้ซุ่นก็จะพูดจาบิดพลิ้วเสียไม่ยอมเข้าไป ซีงักจึงได้พูดจาเกลี้ยกล่อมแต่เพียงจะให้เป็นขุนนางช่วยว่าราชการเท่านั้น
ฝ่ายไต้ซุ่นได้ฟังดังนั้นจึงว่า ข้าพเจ้าเป็นชาวป่าชาวดอย ไม่ควรที่จะรับราชการใหญ่ของพระเจ้าแผ่นดินได้ เพราะเหตุว่ามิได้รู้จักการงานที่สูงที่ต่ำที่ผิดและชอบ ข้าพเจ้ามิได้เต็มใจที่จะเข้าไปรับราชการเลย ประการหนึ่งบิดามารดาข้าพเจ้าก็ยังมีอยู่ ข้าพเจ้าขอแต่ปฏิบัติบิดามารดาเท่านั้น แต่ยังมิได้โอกาสข้าพเจ้าจึงได้มาอยู่เสียตำบลนี้ ซีงักจึงตอบว่าซึ่งท่านกตัญญูปรารถนาจะปฏิบัติบิดามารดานั้นก็เป็นการอันดีชอบอยู่แล้ว แต่นิสัยธรรมเนียมอยู่ในแผ่นดินเป็นข้าแผ่นดินแล้วก็ต้องถนอมน้ำพระทัยพระเจ้าแผ่นดินอย่าให้กริ้วได้จึงจะควร ถ้าพระเจ้าแผ่นดินกริ้วกระทำโทษแล้ว การกตัญญูคิดที่จะปฏิบัติบิดามารดานั้นก็จะเสื่อมไปจะมิได้สำเร็จ ดังความคิดซึ่งเราว่ากล่าวทั้งนี้ ท่านผู้มีสติปัญญาจงพิจารณาตรึกตรองดูเถิด ไต้ซุ่นได้ฟังดังนั้นจึงคิดว่า ถ้าเราจะไม่เข้าไปเฝ้าแม้นทรงกริ้วจะมีโทษ แล้วก็จะหาได้ปฏิบัติบิดามารดาไม่ ไต้ซุ่นคิดว่าจะไม่เข้าไปเฝ้าก็กลัวว่าจะมีโทษจึงได้เข้าไปกับซีงัก ๆ ก็พาไต้ซุ่นเข้าไปยังเมืองหลวง
ขณะนั้นพอเวลาค่ำก็ถึงเมืองหลวง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาเช้าเป็นเวลาเข้าเฝ้า ซีงักก็เข้าเฝ้าแต่ผู้เดียว พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เห็นซีงักขุนนางผู้ใหญ่เข้ามาเฝ้าดีพระทัยจึงตรัสถามว่า เราให้ท่านไปเชิญไต้ซุ่นนั้นได้ไต้ซุ่นมาแล้วหรือ ซีงักพูดว่าได้ตัวไต้ซุ่นเข้ามาแล้ว แต่ไต้ซุ่นยังไม่มีโอกาสจึงไม่อาจเข้ามาเฝ้า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งว่าให้ไต้ซุ่นเข้ามาเฝ้าเถิด ซีงักก็ถวายคำนับลาออกไปพาไต้ซุ่นเข้ามาเฝ้า ไต้ซุ่นก็เข้ามาเฝ้าตรงหน้าพระที่นั่ง แต่ว่าหมอบอยู่ที่หน้าพระลานนอกตำแหน่ง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทอดพระเนตรเห็นไต้ซุ่นเป็นคนมีลักษณะดีผิดกว่าคนทั้งปวง จึงเสด็จลงจากพระที่นั่งไปจูงมือไต้ซุ่นให้นั่งในที่อันสมควรชิดพระองค์แล้วตรัสว่า เราทุกวันนี้มีความชรามาเบียดเบียนมากอยู่แล้ว คิดจะหาผู้ที่มีสติปัญญามาเป็นที่ปรึกษาก็มิได้เห็นผู้ใด เห็นแต่ท่านผู้เดียว จึงให้ไปเชิญท่านมา ปรารถนาจะให้เป็นที่ปรึกษาด้วยราชการบ้านเมือง คือธรรมดาว่าเป็นกษัตริย์แล้ว จะประพฤติอย่างไรราษฎรจึงจะมีความสุขด้วยกันทั้งแผ่นดิน ไต้ซุ่นได้ฟังรับสั่งถามดังนั้นจึงทูลว่า นิสัยธรรมดาเป็นกษัตริย์นั้นก็ต้องประพฤติอยู่ในสิ่งสามประการ คือจับสิ่งหนึ่งอย่าให้พลาดประการหนึ่ง คือพิเคราะห์ทางความให้ละเอียดเป็นหลักเป็นฐานนั้นประการหนึ่ง คือมีความกตัญญูซื่อสัตย์อย่าให้เกียจคร้านประการหนึ่ง ทั้งสามอย่างนี้ ถ้าเป็นกษัตริย์แล้วก็ต้องประพฤติให้เสมอจึงจะรักษาแผ่นดินได้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสถามไต้ซุ่นว่า ท่านพูดอย่างนี้เรายังไม่แจ้งใจมีความสงสัยนัก ท่านยังจะมีอธิบายประการใดต่อไป ซึ่งท่านกล่าวว่าจับสิ่งหนึ่งอย่าให้พลาดนั้นคือจะได้แก่สิ่งอันใด ไต้ซุ่นจึงทูลอธิบายว่า ซึ่งข้าพเจ้าทูลว่าจับสิ่งหนึ่งอย่าให้พลาดนั้น คือธรรมดาเป็นพระมหากษัตริย์นั้น จะประพฤติทำการสิ่งใดก็ให้มั่นคงให้เป็นหลักเป็นฐาน ให้ข้าราชการและขุนนางเขานับถือว่าเป็นหนึ่งเป็นแน่ลงได้ อย่าให้หวั่นไหวกลับไปกลับมา ให้เป็นหลักมั่นคงประดุจดังว่าเขาพระสุเมรุฉะนั้น อย่างนี้แลได้ชื่อว่าจับสิ่งหนึ่งอย่าให้พลาด ข้อซึ่งว่าพิเคราะห์ทางความให้ละเอียดนั้น คือธรรมดาว่าเป็นกษัตริย์แล้ว จะประพฤติกระทำการสิ่งใดก็ให้ละเอียด ถ้าจะใช้คนก็พิจารณาตรึกตรองดูคนที่ควรจะใช้จึงใช้ การนั้นจึงจะไม่เสีย ถ้าใช้คนผิด ๆ แล้วก็เป็นที่คนนินทาและติเตียน แล้วก็มักจะเสียการนั้นก็จะไม่สำเร็จ ให้ตรึกตรองไปในราชการทั้งปวงให้ละเอียด อย่าให้ใช้คนผิดและทำการหยาบ ๆ อย่างนี้และพิเคราะห์ทางความให้ละเอียด และข้อซึ่งว่ามีความกตัญญูอย่าให้เกียจคร้านนั้น คือพิจารณาตรึกตรองดูราษฎรและขุนนางข้าราชการทั้งปวงให้แท้เที่ยงว่าผู้ใดเป็นคนดีมีกตัญญู ทำความชอบต่อแผ่นดินครั้งหนึ่งหรือสองครั้งสามครั้ง ควรที่จะยกย่องเลื่อนที่และยศให้เป็นใหญ่ตามความชอบ ก็ให้ยกขึ้นตามความชอบ ข้าราชการก็จะมิได้มีความโทมนัสน้อยใจ คนที่ยังมิได้ทำความชอบก็อุตส่าห์ประพฤติทำแต่การดี ๆ ขึ้นทุกชั้น เมื่อขุนนางข้าราชการทั้งปวงประพฤติแต่การที่ดี ๆ แล้ว ไพร่บ้านพลเมืองอาณาประชาราษฎรก็จะมีความสุขเสมอไปเป็นนิจถ้วนหน้าทุกอาณาจักร ขอพระองค์จงทรงทราบดังข้าพเจ้าทูลกล่าวถวายฉะนี้ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังไต้ซุ่นทูลอธิบายดังนั้นทรงพระโสมนัสแล้วตรัสถามต่อไปว่า ลักษณะกษัตริย์นั้นมีการที่จะประพฤติแต่อย่างที่ท่านกล่าวเท่านี้หรือ ๆ ยังจะมีการอื่นๆ ต่อไปอีกประการใดบ้าง ไต้ซุ่นจึงทูลว่าลักษณะที่กษัตริย์จะประพฤติต่อไปนั้นยังมีอยู่มาก แต่เป็นการเล็กน้อยไม่สำคัญ แต่พระองค์จะปฏิบัติให้ดีแล้ว ก็ให้ตั้งอยู่ในยุติธรรมและสุจริตธรรมนี้แล เป็นการใหญ่เป็นการสำคัญควรที่พระมหากษัตริย์จะประพฤติให้เสมออยู่เป็นนิจ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ยิ่งทรงพระโสมนัสมากขึ้น คิดจะตั้งไต้ซุ่นให้เป็นกษัตริย์ แล้วพระองค์ทรงดำริอีกอย่างหนึ่งว่า ภรรยาใหญ่ก็เป็นที่สำคัญยิ่งนักเหมือนกัน ถ้าภรรยาเป็นคนเหลาะแหละทำกิริยาพลิกแพลงพูดจาสอพลอ ก็มักทำให้สามีเชือนแชให้เสียการงานทั้งปวงไปต่าง ๆ พระองค์ยังสงสัยอยู่ว่าภรรยาไต้ซุ่นนั้นจะดีหรือจะชั่วประการใดก็ยังไม่ทรงทราบจึงได้งดไว้ดูก่อน ตรัสแต่ว่าซึ่งท่านกล่าวทั้งนี้ก็เหมือนอย่างที่เราคิดและประพฤติอยู่แล้ว แล้วเราได้คนที่ดีมีปัญญามาเดี๋ยวนี้ คือได้ท่านมาเป็นที่ปรึกษาด้วยราชการบ้านเมืองแล้ว เรามีความเบาใจมาก จะมิได้มีความทุกข์ต่อไปอีกเลย ตรัสแล้วจึงตั้งไต้ซุ่นเป็นขุนนางผู้ใหญ่คู่กับซีงักช่วยกันว่าราชการ ครั้นอยู่มาพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เห็นไต้ซุ่นทำราชการเรียบร้อยในตำแหน่งราชการ ไต้ซุ่นจะว่าการสิ่งใดก็ตั้งอยู่ในยุติธรรม ทรงเห็นดังนั้นแล้ว จึงรับสั่งให้หาซีงักเข้าไปเฝ้าข้างในแล้วตรัสปรึกษาว่า ภรรยาไต้ซุ่นนั้นก็เป็นบุตรบ้านชาวป่าชาวดง ถ้าไต้ซุ่นได้สมบัติแล้วเรากลัวว่าภรรยาไต้ซุ่นจะไม่ประพฤติเป็นยุติธรรมตามไต้ซุ่น และทุกวันนี้เรามีราชการสิ่งใดเราก็ได้ปรึกษาแก่บุตรหญิงเราทั้งสอง ๆ นั้นพูดจาถูกต้องเป็นยุติธรรม ใจนั้นซื่อสัตย์มั่นคง เราคิดว่าจะยกบุตรหญิงทั้งสองนั้นให้แก่ไต้ซุ่นจะได้ช่วยไต้ซุ่นคิดการรักษาแผ่นดิน เราคิดเห็นดังนี้ซีงักจะเห็นประการใด ซีงักจึงทูลว่าพระองค์จะยกพระราชธิดาและมอบราชสมบัติให้แก่ไต้ซุ่นนั้น พระราชธิดาชองพระองค์ก็จะได้เป็นฮองเฮาช่วยไต้ซุ่นรักษาแผ่นดิน การอันนี้อย่าว่าแต่ข้าพเจ้าผู้เดียวจะเห็นชอบ ถ้าพระองค์ตรัสปรึกษาแก่ขุนนางทั้งปวงแล้ว ขุนนางทั้งปวงคงจะเห็นชอบด้วยกันทั้งสิ้นแล้ว ไต้ซุ่นนั้นก็ควรจะครองราชสมบัติแทนพระองค์ได้ ซึ่งข้าพเจ้าทูลดังนี้เป็นความจริง พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ท่านเห็นชอบด้วยแล้วท่านจงไปว่ากล่าวแก่ไต้ซุ่นให้ตกลงก่อน ซีงักได้รับสั่งดังนั้นก็ถวายคำนับลาไปพูดจาแก่ไต้ซุ่นตามรับสั่ง ไต้ซุ่นจึงตอบว่า ตัวข้าพเจ้าเป็นข้าซึ่งจะไปร่วมด้วยพระราชธิดานั้นไม่ควร ซีงักจึงว่า ท่านอย่าได้พูดจาบิดพลิ้วเลย การอันนี้พระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางเห็นดีพร้อมกันแล้ว ท่านอย่าได้มีความรังเกียจเลย ท่านจะได้เป็นที่พึ่งแก่คนทั้งปวง ไต้ซุ่นได้ฟังว่าพระญาติวงศานุวงศ์และขุนนางทั้งปวงเต็มใจพร้อมกันแล้ว ก็ยอมรับแล้วว่าสุดแต่จะโปรด จะฉลองพระเดชพระคุณตามสติกำลัง ซีงักก็ลาไต้ซุ่นมาทูลพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตามถ้อยคำไต้ซุ่นทุกประการ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ดีพระทัยด้วยสมดังพระราชประสงค์ ครั้นถึงวันฤกษ์ดี พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็ยกไต้ซุ่นขึ้นเป็นอ๋อง คือให้เลื่อนยศขึ้นเป็นเจ้า แล้วพระราชทานพระบุตรี ชื่อนางงอหององค์หนึ่ง ชื่อนางหนึงเององค์หนึ่ง ทั้งสององค์รูปงามพร้อมด้วยลักษณะและสติปัญญา พร้อมด้วยพระราชวงศานุวงศ์และข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อย กระทำมหามงคลอภิเษกให้เป็นภรรยาไต้ซุ่นอ๋องทั้งสององค์ และพระราชธิดาทั้งสององค์กับไต้ซุ่นอ๋องรักใคร่กันในการที่จะรักษาแผ่นดิน ไม่ได้รักใคร่กันในการประเวณี ครั้นอยู่มาอีกห้าปีพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระชราลง ก็มอบราชสมบัติให้แก่ไต้ซุ่นอ๋อง ๆ ก็รับช่วยรักษาแผ่นดิน แต่ยังหาได้รับราชสมบัติเป็นเจ้าแผ่นดินไม่ ครั้นอยู่มาพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระประชวรหนัก พระโรคนั้นไม่คลาย จึงรับสั่งให้ไต้ซุ่นอ๋องกับซีงักเข้าไปข้างใน แล้วพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เขียนอักษรมอบราชสมบัติให้ไต้ซุ่นอ๋องเป็นกษัตริย์ ไต้ซุ่นอ๋องก็ทูลยักเยื้องยังไม่รับ ครั้นเห็นว่าพระอาการพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรุดหนักลง ไต้ซุ่นจึงรับครองราชสมบัติ พวกขุนนางก็มีความยินดี พระโรคพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นั้นมากขึ้น หมอประกอบยาไม่หายก็สิ้นพระชนม์ พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ครองราชสมบัติได้ว่าราชการเจ็ดสิบห้าปี พระชนม์ได้ร้อยเก้าสิบแปดปีจึงสวรรคต ไต้ซุ่นอ๋องกับไถจู๊ตันจูพระราชบุตรสั่งเจ้าพนักงานให้จัดไม้หอมมาทำหีบสลักลายงดงามดี แล้วราษฎรและเศรษฐีนั้นพากันนำทองคำมาถวายช่วยในการพระศพพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตามวาสนาตนได้ทองคำเป็นอันมาก ไต้ซุ่นอ๋องกับไถจู๊ตันจูจึงได้เอาทองคำนั้นทำลองหีบ แล้วเชิญพระศพใส่ในหีบไม้หอมตั้งกระบวนแห่เชิญพระศพไปฝังไว้ที่ตำบลอู๋ซัวในแขวงเมืองหลวง ตั้งแต่นั้นราษฎรทั้งปวงพากันเรียกที่ตำบลตังเพ่งจิวมาจนทุกวันนี้ เมื่อครั้งแผ่นดินเม่งเฉียว พระเจ้าฮ่องบู๊ได้เป็นพระเจ้าแผ่นดินแล้ว พระเจ้าฮ่องบู๊ให้ทำศาลใหญ่และทำพระรูปพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ขึ้นไว้ในที่ตำบลตังเพ่งจิว เป็นที่บวงสรวงทุก ๆ แผ่นดินมา
ฝ่ายไต้ซุ่นอ๋องนั้นครั้นทำการฝังพระศพพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เสร็จแล้ว จึงคิดว่าถ้าเราจะนิ่งรับเป็นกษัตริย์ต่อไปดังนี้ ไถจู๊ตันจูพระราชบุตรก็ยังมีอยู่ นานไปข้างหน้าคนที่ไม่มีปัญญาไม่รู้ความก็จะติเตียนว่าเราเป็นคนคิดกบฏชิงเอาราชสมบัติ การยังเป็นอยู่เช่นนี้หาดีเรียบร้อยเป็นปกติไม่ ต่อเมื่อใดพวกจูเฮ้าและขุนนางทั้งปวงไปเชื้อเชิญพร้อมกันเป็นการใหญ่แล้ว เราจึงจะครองราชสมบัติต่อไป คิดแล้วไต้ซุ่นอ๋องก็พาบุตรภรรยาเดิมนั้นหนีไปอยู่ที่เมืองฮ่อนำ บรรดาขุนนางซึ่งเป็นพวกพ้องและบ่าวไพร่ของไถจู๊ตันจูนั้นมีความยินดี พากันไปว่าไถจู๊ตันจูว่าไต้ซุ่นอ๋องพาบุตรภรรยาหนีไปแล้ว ขอเชิญท่านเป็นกษัตริย์เถิด ไถจู๊ตันจูจึงว่าท่านจะให้เราเป็นกษัตริย์นั้น พวกขุนนางเขาจะไม่ยินยอมพร้อมใจกัน คนทั้งนั้นจึงว่าพวกเราก็มีอยู่หลายหมื่น ถ้าท่านจะครองราชสมบัติแล้ว ก็เห็นว่าจะไม่มีผู้ใดขัดขวาง แล้วจึงให้หาพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองที่เข้ามาช่วยในการพระศพและพวกขุนนางให้เข้ามากระทำสัตย์สาบานตัวให้พร้อมกัน ไถจู๊ตันจูได้ฟังดังนั้นเห็นชอบด้วยจึงขึ้นครองราชสมบัติ แล้วพวกไถจู๊ตันจูนั้นก็ไปบอกพวกขุนนางและพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองให้เข้ามาเฝ้า พวกขุนนางและพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองแจ้งความว่าไต้ซุ่นอ๋องพาบุตรภรรยาหนีไป ไถจู๊ตันจูครองราชสมบัติอยู่ก็ไม่เข้ามาเฝ้า แล้วพากันไปที่บ้านซีงักขุนนางผู้ใหญ่ ปรึกษากันว่าพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงเห็นว่าไต้ซุ่นอ๋องเป็นคนดีมีสติปัญญาอาจรักษาแผ่นดินได้ จึงทรงยินดียกพระราชบุตรีกับทั้งราชสมบัติให้แก่ไต้ซุ่นอ่อง บัดนี้ไต้ซุ่นอ๋องหนีไปด้วยเหตุอันใดก็ไม่แจ้ง ไถจู๊ตันจูขึ้นครองราชสมบัติ พวกเราจะคิดอย่างไร จะยอมให้ไถจู๊ตันจูเป็นเจ้าแผ่นดินหรือ ๆ จะไปติดตามไต้ซุ่นอ๋องมาเป็นเจ้าแผ่นดิน ซีงักจึงว่าไต้ซุ่นอ๋องหนีไปด้วยเหตุประการใดเราก็ไม่รู้ เราจะต้องถือหนังสือคำรับสั่งพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮองเต้ไว้ให้แข็งแรงมั่นคงถึงจะนับว่าเป็นคนมีกตัญญู ซีงักจึงมีหนังสือประกาศให้ราษฎรช่วยสืบเสาะหาไต้ซุ่นอ๋อง ส่วนซีงักนั้นจะไปตามดูไต้ซุ่นอ๋องที่เขาเล็กซัวซึ่งเป็นที่สำนักไต้ซุ่นอ๋องอยู่แต่ก่อนนั้น ครั้นปรึกษากันดังนั้นแล้ว ซีงักก็เขียนหนังสือให้ไปปิดไว้ตามทางว่า ไต้ซุ่นอ๋องกับบุตรภรรยาหายไป ถ้าผู้ใดรู้ว่าไต้ซุ่นอ๋องไปอยู่แห่งใดมาบอกให้รู้แล้วจะให้เงินเป็นรางวัล
ฝ่ายชายผู้หนึ่งเป็นคนรู้จักไต้ซุ่นอ๋อง เห็นไต้ซุ่นอ๋องพาบุตรภรรยาไปในเวลากลางคืน ก็มีความสงสัยตามไปดู เห็นไต้ซุ่นอ๋องกับภรรยาเข้าสำนักอยู่ในศาลเจ้าแขวงเมืองฮ่อนำ ครั้นเห็นหนังสือประกาศซึ่งซีงักให้ไปปิดไว้ แจ้งความในหนังสือนั้นแล้วก็ไปบอกซีงัก ๆ มีความยินดีให้คนใช้ห้าคนไปดูไต้ซุ่นอ๋องด้วยชายผู้นั้น แล้วสั่งว่าถ้าไปพบไต้ซุ่นอ๋องอยู่แห่งใด ก็อย่าให้พูดจาให้ไต้ซุ่นอ๋องรู้ตัว ให้อยู่เฝ้าไต้ซุ่นอ๋องสี่คน แล้วคนหนึ่งรีบกลับมาบอกแก่เราโดยเร็ว คนใช้กับชายคนนั้นได้ฟังซีงักสั่งดังนั้นแล้วก็พากันไป เห็นไต้ซุ่นอ๋องอาศัยอยู่ในศาลเจ้าแขวงเมืองฮ่อนำ ก็อยู่เฝ้าไต้ซุ่นอ๋องนั้นสี่คน คนหนึ่งรีบกลับมาแจ้งความแก่ซีงัก ๆ ทราบความแล้วก็ดีใจ พวกขุนนางและพวกจูเฮ้าไปจัดรถทรงของพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ แล้วพากันไปถึงที่ไต้ซุ่นอ๋องอยู่แล้วก็พากันเข้าไปคำนับไต้ซุ่นอ๋อง ๆ เห็นพวกขุนนางและพวกจูเฮ้าพากันเข้ามาคำนับเป็นอันมาก จึงถามว่าเหตุใดท่านจึงได้พากันออกมาเป็นอันมากดังนี้ ซีงักกับพวกขุนนางและพวกจูเฮ้าพร้อมกันทูลว่า ขอเชิญพระองค์เข้าไปเป็นกษัตริย์รักษาแผ่นดินเถิด ไต้ซุ่นอ๋องจึงตอบว่า ราชสมบัติของพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นั้น ควรจะยกให้แก่ไถจู๊ตันจูพระราชโอรสสืบพระวงศ์ต่อไป เหตุใดท่านจะมายกราชสมบัตินั้นให้แก่เราหาชอบไม่ บรรดาขุนนางและพวกจูเฮ้าทั้งปวงจึงทูลว่า ถ้าไถจู๊ตันจูเป็นแผ่นดินได้แล้วก็ไม่ต้องร้อนถึงพระองค์ ซึ่งพระองค์จะไม่รับราชสมบัติตรัสดังนี้หาควรไม่ เพราะว่าความเดิมนั้นยังมีอยู่ ไต้ซุ่นอ๋องจึงถามว่าความนั้นมีอยู่ประการใด ซีงักและพวกขุนนางจึงทูลว่า เมื่อพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ใกล้จะสวรรคตนั้นท่านได้มอบราชสมบัติให้แก่พระองค์ ๆ ก็ได้รับเป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติแล้ว ประการหนึ่งข้าพเจ้าทั้งนี้อยากจะให้พระองค์เป็นเจ้าแผ่นดิน จะได้พึ่งพระบารมีของพระองค์จึงจะได้มีความสุข ประการหนึ่งพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ยังมีพระชนม์อยู่นั้น ท่านก็ตรัสไว้ว่า ถ้าพระเจ้าแผ่นดินไม่เป็นยุติธรรมแล้ว ก็เหมือนหนึ่งโลกไม่มีพระอาทิตย์และพระจันทร์ ราษฎรนั้นก็จะได้ความเดือดร้อนเป็นอันมาก ถ้าพระองค์ไม่รับครองราชสมบัติแล้วจะมิเสียสัตย์กตัญญูไปหรือ ไต้ซุ่นอ๋องได้ฟังดังนั้นก็นิ่งอยู่มิได้ว่ากล่าวประการใด ซีงักกับพวกขุนนางและจูเฮ้าทั้งปวงเกรงอัธยาศัยไต้ซุ่นอ๋อง ก็พากันคำนับลากลับมาบ้าน ครั้นถึงเวลาขึ้นเฝ้าแล้วซีงักกับพวกขุนนางก็มิได้พากันไปคำนับไถจู๊ตันจูพระราชบุตร พากันไปเฝ้าคำนับไต้ซุ่นอ๋อง แล้วก็กราบทูลรบเร้าจะให้ครองราชสมบัตินั้นอยู่เนือง ๆ ประมาณเจ็ดวันแปดวัน ไต้ซุ่นอ๋องได้ฟังดังนั้นจึงคิดว่า พวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยและพวกจูเฮ้ายินยอมพร้อมใจกันโดยสุจริตแล้วจึงยอมรับราชสมบัติ แล้วขุนนางก็เชิญไต้ซุ่นอ๋องเสด็จขึ้นทรงรถ ไต้ซุ่นอ่องจึงว่าราชรถอันนี้เป็นรถสำหรับทรงของพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ท่านจงได้จัดรถอื่นมาให้แก่เราเถิด ซีงักกับพวกขุนนางจึงพากันทูลว่า ข้าพเจ้าทั้งปวงยอมพร้อมใจกันเชิญพระองค์ครองราชสมบัติเป็นกษัตริย์แล้ว ขอเชิญพระองค์เสด็จขึ้นทรงรถพระที่นั่งตามราชประเพณีกษัตริย์เถิด แล้วขุนนางเชิญบุตรภรรยาไต้ซุ่นอ๋องขึ้นรถ ๆ หนึ่ง แห่ห้อมล้อมไต้ซุ่นอ๋องกลับเข้ามาเมืองหลวง
ฝ่ายไถจู๊ตันจูแจ้งความว่าพวกขุนนางและพวกจูเฮ้าไปเชิญไต้ซุ่นอ๋องมาถึง คิดกลัวว่าจะมีความผิดก็ออกไปคอยต้อนรับอยู่นอกประตูเมือง ครั้นไต้ซุ่นอ๋องมาถึงแล้วไถจู๊ตันจูจึงทูลว่า ข้าพเจ้าเห็นว่าพระองค์หายไป ไม่ทราบว่าจะเป็นเหตุประการใด ข้าพเจ้าจึงได้รักษาราชสมบัติไว้แทนคอยท่าพระองค์ บัดนี้พระองค์ก็เสด็จมาแล้ว เชิญขึ้นครองราชสมบัติเป็นกษัตริย์ต่อไปเถิด ไต้ซุ่นอ๋องได้ฟังดังนั้นยิ้มแล้วก็มิได้ว่ากล่าวประการใด
ฝ่ายซีงักกับพวกขุนนางและพวกจูเฮ้าทั้งปวงเชิญไต้ซุ่นอ๋องเข้ามาในเมืองหลวงแล้ว ก็เชิญเข้าในพระราชวังขึ้นครองราชสมบัติ ทรงพระนามว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ ให้เปลี่ยนชื่อเมืองหลวงใหม่ให้เรียกว่าเมืองฮิวง่อ แล้วพระเจ้าซุ่นเต้ฮองเต้ก็รับสั่งให้หาเจ้าแปดองค์ ซึ่งเป็นพระราชโอรสพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้ ที่ได้ไปปราบปรามพวกหลีทำนั้นมาเฝ้า พระราชทานเพิ่มเบี้ยหวัดเงินเดือนให้แก่เจ้าแปดองค์อีกเท่าหนึ่ง แล้วรับสั่งให้หาเจ้าแปดองค์ซึ่งได้ยกจี่เต้ออกจากราชสมบัติ แล้วยกพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์นั้นเข้าไปเฝ้า รับสั่งให้เจ้าพนักงานเพิ่มเบี้ยหวัดเงินเดือนให้เจ้าแปดองค์นี้อีกเท่าหนึ่ง แล้วพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็เลื่อนที่พวกขุนนางทั้งปวงนั้นเป็นลำดับขึ้นไปทุกคน พวกจูเฮ้าเห็นว่าฮ่องเต้ครองราชสมบัติบ้านเมืองเรียบร้อยเป็นปกติแล้ว ก็ถวายคำนับลากลับไปรักษาเมือง พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทรงจัดแจงแต่งตั้งขุนนางเสร็จแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน ครองราชสมบัติตั้งอยู่ในยุติธรรม ไพร่บ้านพลเมืองได้ความสุข
ฝ่ายจูเฮ้าเจ้าเมืองหนึ่งชื่อกุนตุนเฮา เมืองหนึ่งชื่อช่งกีเฮา เมืองหนึ่งชื่อเตาง่วนเฮา เมืองหนึ่งชื่อเฮาเจียนเฮา สี่เมืองนี้อยู่ทิศใต้ เมืองหนึ่งชื่อ กังกงเฮา เมืองหนึ่งชื่อเจงกุนเฮา เมืองหนึ่งชื่อฮวนเตา ผู้รักษาเมืองทั้งสามนี้แซ่ซำเงี่ยวสีอยู่ทิศตะวันออก พวกจูเฮ้าทั้งเจ็ดเมืองนี้ไม่ได้ขึ้นแก่พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้มาแต่เดิม พากันประพฤติเป็นพาลเที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อย เบียดเบียนราษฎรในแขวงเมืองซึ่งขึ้นแก่พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เนือง ๆ จูเฮ้าที่เป็นเมืองขึ้นแก่พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้มีหนังสือบอกเข้าไปให้เจ้าพนักงานทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ ได้ทราบความแล้วจึงตรัสแก่พวกขุนนางว่า เมื่อครั้งพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ยังมีพระชนม์อยู่นั้น ท่านทรงจัดแจงแต่การในเมืองหลวงและหัวเมืองเท่านั้น จึงไม่ได้คิดปราบปรามพวกจูเฮ้าทั้งเจ็ดเมืองนี้ พวกจูเฮ้าทั้งเจ็ดเมืองนี้จึงพากันกำเริบต่าง ๆ เราจะต้องคิดปราบปรามเสียให้ราบคาบจึงจะได้ นานไปเบื้องหน้าจึงจะไม่มีเสี้ยนศัตรู ท่านผู้ใดจะรับอาสาเป็นแม่ทัพออกไปกำจัดได้บ้าง พวกขุนนางจึงพากันกราบทูลว่า พระองค์ครองราชสมบัติมาได้ยี่สิบปีเศษแล้ว ราษฎรสรรเสริญว่าพระองค์ทรงประพฤติการยุติธรรมเหมือนพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ กิตติศัพท์เลื่องลือทั่วทุกนานาประเทศ ซึ่งพระองค์ทรงพระราชดำริจะให้ยกกองทัพไปปราบปราบพวกจูเฮ้าทั้งเจ็ดเมืองนั้น ขอพระองค์จงได้งดไว้ก่อน พวกจูเฮ้าซึ่งประพฤติเป็นพาลอยู่ข้างทิศใต้สี่เมืองนั้นต่างแซ่กัน เห็นจะไม่สู้แข็งแรงนัก พระองค์รับสั่งให้เจ้าพนักงานแต่งหนังสือไปตักเตือนสติเสียสักครั้งหนึ่งก่อน ให้กลับใจเสียใหม่อย่าให้เที่ยวเบียดเบียนราษฎรให้ได้ความเดือดร้อนเหมือนที่เคยประพฤติ ให้ประพฤติตามอย่างธรรมเนียมหัวเมืองซึ่งขึ้นแก่พระองค์ ถ้าดื้อดึงไม่กระทำตามหนังสือรับสั่งแล้วก็จะยกกองทัพไปกำจัดเสีย พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังขุนนางทูลดังนั้นเห็นชอบด้วย จึงตรัสว่าท่านจะให้มีหนังสือไปว่ากล่าวก่อนนั้นก็ชอบอยู่ แต่พวกจูเฮ้าซึ่งแข็งเมืองอยู่ทิศตะวันออกอีกสามเมืองนั้นท่านจะคิดประการใดเล่า
ขณะนั้นอู๋ผู้เป็นที่ซีคงจึงทูลว่าเมืองทั้งสามซึ่งอยู่ข้างทิศตะวันออกนั้น ขอพระองค์ได้งดไว้ก่อน คิดผ่อนแต่การสี่หัวเมืองข้างทิศใต้นั้นเสียให้สงบเรียบร้อยก่อน ดูหรือจะกระทำตามหนังสือรับสั่งหรือ ๆ จะดื้อดึงขัดขืนไม่ทำตามประการใดนั้นก็ยังไม่แจ้ง ถ้าจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสี่ไม่ขัดขืนกระทำตามหนังสือรับสั่งของพระองค์แล้ว จึงมีหนังสือไปว่ากล่าวแก่จูเฮ้าสามเมืองข้างทิศตะวันออกต่อภายหลัง พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานแต่งหนังสือให้ขุนนางถือไปว่ากล่าวจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสี่ข้างทิศใต้ตามคำขุนนางทูล
ฝ่ายจูเฮ้าเจ้าเมืองข้างทิศใต้ทั้งสี่เมืองนั้น ครั้นได้หนังสือรับสั่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้แล้วก็มีความวิตกไม่สบายใจ พวกราษฎรในแขวงทั้งสี่นั้นแจ้งความว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้ขุนนางถือหนังสือรับสั่งไปถึงจูเฮ้าเจ้าเมือง ก็อยากจะใคร่แจ้งเนื้อความพากันมาถามขุนนางผู้ถือหนังสือว่าจะเป็นเหตุประการใด ขุนนางผู้ถือหนังสือก็แจ้งความในหนังสือรับสั่งให้ราษฎรฟังทุกประการ พวกราษฎรก็พากันมีความยินดีพูดกันว่า บัดนี้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้มีพระทัยสอดส่องมาถึงพวกเรา ให้ขุนนางถือหนังสือมาว่ากล่าวแก่จูเฮ้านายเราให้ละความชั่วประพฤติเป็นยุติธรรม อย่าให้ข่มเหงราษฎรเหมือนแต่ก่อนนั้น ครั้งนี้พวกเราก็จะได้ความสุข
ฝ่ายจูเฮ้าทั้งสี่นั้นแจ้งความว่าพวกราษฎรรู้ความในหนังสือรับสั่งของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้พากันมีความยินดีดังนั้น จูเฮ้าทั้งสี่ก็มาปรึกษากันว่า เราจะประพฤติตามหนังสือรับสั่งของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ จะชุบเลี้ยงเราให้อยู่ดังนี้หรือ ๆ จะทำการโทษเราประการใดก็ยังไม่รู้ ด้วยพวกเราสี่คนนี้มีความผิดได้ข่มเหงเบียดเบียนราษฎรมากอยู่ ถ้าเราจะไม่ประพฤติตามหนังสือรับสั่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ ก็จะให้ยกกองทัพออกมารบพุ่งกับเราเป็นมั่นคง ตัวเราและพวกแปะแซ่จะหาความสุขที่ไหนได้ ประการหนึ่งราษฎรในเมืองของเราก็พากันมีความยินดีในหนังสือรับสั่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทั้งสิ้นแล้ว ซึ่งพวกเราจะคิดต่อสู้กันนั้นเห็นจะไม่ได้ จำเราจะต้องทิ้งบ้านเมืองพาครอบครัวไปอยู่กับเจ้าแผ่นดินสิอี้นอกเขตแดนจีนจึงจะพ้นภัย ด้วยเจ้าแผ่นดินสิอี้กับพวกเราก็ได้รู้จักคุ้นเคยกันทะนุบำรุงพวกเรา ครั้นปรึกษากันเห็นชอบพร้อมกันดังนั้นแล้ว จูเฮ้าเมืองทั้งสี่ก็พากันยกครอบครัวไปอยู่ด้วยเจ้าแผ่นดินสิอี้ ขุนนางผู้ถือหนังสือเห็นว่าจูเฮ้าทั้งสี่พาครอบครัวทิ้งบ้านเมืองหนีไปดังนั้น ก็กลับเข้ามาทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ แล้วพวกราษฎรในเมืองทั้งสี่นั้นก็พากันทำหนังสือเข้ามาให้ขุนนางทูลถวายพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ว่าจูเฮ้าเมืองเก่าหนีไปเสียแล้ว ขอให้ตั้งจูเฮ้าขึ้นใหม่ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ขุนนางผู้ถือหนังสือนั้น กลับไปป่าวร้องราษฎรให้ราษฎรประชุมเลือกหาผู้ที่มีสติปัญญาสัจธรรมทั้งสี่หัวเมือง ให้ยกกันขึ้นเป็นเจ้าเมืองคนหนึ่ง ถ้าได้แล้วจะได้พระราชทานตราตั้งให้ต่อภายหลัง ราษฎรทั้งสี่หัวเมืองก็เลือกหาผู้ที่มีสติปัญญาซื่อสัตย์ได้เมืองละคน จึงมีใบบอกไปเมืองหลวงให้ขุนนางทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ ทราบแล้วก็มีตราตั้งออกไปตั้งตามที่พวกราษฎรยกให้ผู้นั้นเป็นจูเฮ้า ตั้งแต่นั้นมาราษฎรในแขวงเมืองทั้งสี่เมือง และราษฎรในแขวงเมืองซึ่งขึ้นกับเมืองทั้งสี่อีกเก้าสิบสองเมืองก็พากันได้ความสุข
ฝ่ายกังกงเฮาเจ้าเมืองกังกง และฮวนเตาเฮาเจ้าเมืองฮวนเตาซึ่งแข็งเมืองอยู่ทิศตะวันออกนั้น แจ้งความว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้ขุนนางถือหนังสือรับสั่งไปว่ากล่าวจูเฮ้าเมืองทั้งสี่ข้างทิศใต้ จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสี่มีความตกใจกลัวพากันทิ้งเมืองหนีไปอยู่ด้วยเจ้าแผ่นดินสิอี้ กังกงเฮา ฮวนเตาเฮา สองคนมีความวิตกเพราะกลัวว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จะมีหนังสือมาว่ากล่าวเหมือนดังนั้น จึงพากันไปหาเจงกุนเฮาเจ้าเมืองเจงกุน ซึ่งเป็นพวกพ้องของตัว ครั้นไปถึงแล้วต่างคนต่างคำนับกันตามธรรมเนียม กังกงเฮา ฮวนเตาเฮาสองคนจึงพูดจาปรึกษากับเจงกุนเฮาว่า ครั้งนี้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้ขุนนางถือหนังสือไปว่ากล่าวพวกจูเฮ้าทั้งสี่เมืองข้างทิศใต้ จูเฮ้าเมืองทั้งสี่ก็พากันทิ้งเมืองหนีไปอยู่ด้วยเจ้าแผ่นดินสีอี้ บัดนี้ข้าพเจ้าเกรงว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จะมีหนังสือมาบังคับเรา ๆ จะคิดประการใด ฝ่ายเจงกุนเฮาเจ้าเมืองเจงกุนจึงว่า จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสี่ข้างทิศใต้พากันทิ้งเมืองหนีไปอยู่ด้วยเจ้าแผ่นดินสีอี้นั้น ก็เพราะราษฎรไม่สมัครรักใคร่จึงแข็งเมืองอยู่ไม่ได้ ถ้าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จะมีหนังสือมาบังคับเรา ๆ ก็ไม่ยอม ด้วยเราไม่ได้เบียดเบียนราษฎรฝ่ายเราให้ได้ความเดือดร้อนเหมือนกับจูเฮ้าเจ้าเมืองข้างทิศใต้ทั้งสี่นั้น ราษฎรและทแกล้วทหารของเราก็คงจะมีใจรักใคร่ช่วยเรารักษาบ้านเมือง ประการหนึ่งเสบียงอาหารของเราก็บริบูรณ์ กำแพงและหน้าที่เชิงเทินของเราก็มั่นคง เมืองเราก็อยู่ไกลกับพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทางแปดพันลี้หนทางจะไปกันดาร ถ้าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้ยกกองทัพมาทำร้ายแก่เรา ๆ จงพากันเกณฑ์ทหารและราษฎรเข้ามาช่วยกันรักษาบ้านเมือง และรักษาที่เขาช่องแคบไว้อย่าให้กองทัพเข้ามาได้ เป็นแต่รักษาตัวไว้ไม่สู้รบต่อตีให้กองทัพแตกไปกองทัพ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้สิ้นเสบียงอาหารลงแล้วก็คงจะกลับไปเอง ถ้าจะสู้รบต่อกันจนถึงแก่ล้มตายให้กองทัพแตกกลับไปนั้น พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็คงจะมีความโกรธพยาบาทแก่เรามากขึ้น เมืองเราก็จะยับเยินไปเหมือนพวกหลีทำแต่ครั้งแผ่นดินพระเจ้าจวนยกตี่ฮ่องเต้นั้น กังกงเฮาเจ้าเมืองกังกง กับฮวนเตาเฮาเจ้าเมืองฮวนเตาได้ฟังเจงกุนเฮาว่าดังนั้นจึงว่า ท่านคิดดังนี้ก็เห็นชอบอยู่ แต่พวกราษฎรและทหารของเรานั้นจะสามิภักดิ์รักใคร่เราโดยสุจริตหรือ ๆ จะไม่รักเราประการใดเราก็ยังไม่รู้แน่ จำจะทำหมายประกาศลองใจทแกล้วทหารและราษฎรในเมืองเราและเมืองขึ้นของเราว่า พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ปราบปรามพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองซึ่งแข็งเมืองอยู่ทิศใต้สี่เมืองนั้นหนีไปสิ้นแล้ว บัดนี้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จะให้กองทัพยกมาปราบปรามพวกเรา ๆ จะคิดสู้รบกับกองทัพพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็กลัวจะต้านทานกำลังไม่ได้ ครั้นจะทิ้งบ้านเมืองหนีเอาตัวรอดเหมือนกับจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสี่นั้นก็มีความสงสารทแกล้วทหารและราษฎรทั้งปวง ด้วยเคยได้พึ่งได้อาศัยกันมาแต่ก่อน ท่านทั้งหลายจะเห็นประการใด เจงกุนเฮาเจ้าเมืองเจงกุนจึงว่า ซึ่งท่านทั้งสองคิดดังนี้ก็ชอบอยู่ แต่ทหารและราษฎรของข้าพเจ้านั้นข้าพเจ้าไว้ใจได้ไม่ต้องทดลอง แต่ทหารและราษฎรของท่านทั้งสองนั้น ท่านสงสัยแคลงใจอยู่ก็ต้องทดลองน้ำใจดูเสียให้รู้ก่อน ถ้าได้ความประการใดจงมาบอกแก่ข้าพเจ้าให้รู้ด้วย จะได้ช่วยกันคิดแก้ไขในความนี้ ครั้นพูดจาปรึกษากันแล้ว ฝ่ายกังกงเฮา ฮวนเตาเฮา ก็พากันลาเจงกุนเฮากลับไปเมืองของตัว แล้วก็ทำหมายประกาศลองใจทหารและราษฎรในเมืองและเมืองขึ้นของตัวให้รู้ทั่วกัน
ฝ่ายทหารและราษฎรกับผู้รักษาซึ่งเมืองขึ้น แจ้งความในหมายประกาศของจูเฮ้านายของตัวแล้ว ก็พากันมาหาจูเฮ้านายของตัวแล้วว่า พวกข้าพเจ้าก็ได้พึ่งบุญท่านมีความสุขด้วยกันทั้งสิ้น ทุกข์ของท่านก็เหมือนทุกข์ของข้าพเจ้าทั้งปวงเหมือนกัน ท่านจะใช้ประการใดพวกข้าพเจ้าจะพากันฉลองคุณท่านจนสิ้นชีวิต ท่านอย่าได้สงสัยแคลงใจพวกข้าพเจ้าเลย
ฝ่ายกังกงเฮา ฮวนเตาเฮาผู้รักษาเมืองทั้งสอง แจ้งความว่าทหารและราษฎรของตัวรักใคร่ปกติดีดังนั้นก็มีความยินดี จึงมีหนังสือไปแจ้งความแก่เจงกุนเฮาเจ้าเมืองเจงกุน ๆ ทราบแล้วมีความยินดี เจงกุนเฮาเจ้าเมืองเจงกุนนี้มีสติปัญญามากกว่าจูเฮ้าทั้งสอง ถ้าจูเฮ้าทั้งสองนั้นมีทุกข์ประการใดก็มาปรึกษาหารือด้วยเนือง ๆ เมื่อกังกงเฮา ฮวนเตาเฮา ทั้งสองทำหมายประกาศลองใจทแกล้วทหารและราษฎรนั้น พวกราษฎรซึ่งขึ้นอยู่ในเมืองขึ้นของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ มาค้าขายอยู่ในแขวงเมืองกังกงเมืองฮวนเตา ครั้นรู้ความดังนี้ก็พากันไปแจ้งความแก่จูเฮ้านายของตัว จูเฮ้าทราบความแล้วก็มีหนังสือบอกไปให้ขุนนางทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ ได้ทรงทราบในหนังสือบอกแล้ว จึงตรัสกับพวกขุนนางว่า ซึ่งจูเฮ้าทั้งสามเมืองฝ่ายทิศตะวันออกตระเตรียมทแกล้วทหารไว้ต่อสู้กองทัพเราดังนี้ ครั้นเราจะเพิกเฉยเสียไม่จัดแจงกองทัพไปปราบปรามก็จะมีใจกำเริบมากขึ้นไป จำจะต้องจัดกองทัพไปปราบปรามจึงจะควร ตรัสดังนั้นแล้วก็รับสั่งให้หาอู๋ผู้เป็นที่ซีคงกับเอียะจอเคงผู้เป็นที่ซือฮูสองคนนั้นเข้าไปเฝ้าแล้วตรัสว่า เราจะให้ท่านทั้งสองยกกองทัพไปปราบปรามพวกซำเงี่ยวสีให้ราบคาบ ท่านทั้งสองไปได้หรือไม่ได้ อู๋กับเอียะจอเคงจึงทูลว่า ข้าพเจ้าจะขอรับอาสาฉลองพระเดชพระคุณไม่ให้เสียราชการ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงตั้งอู๋เป็นที่เกาปิดเฮาแม่ทัพ ตั้งเอียะจอเคงเป็นซีคงปลัดทัพ แล้วพระราชทานดอกไม้ทองคำปักหมวกให้คนละสองกิ่งกับสุราคนละสามถ้วย ให้คุมทหารม้าสองหมื่น ทหารเกาทัณฑ์หมื่นหนึ่ง ทหารเดินเท้าถืออาวุธต่าง ๆ อีกสองหมื่น รวมห้าหมื่นยกไปปราบปรามพวกซำเงี่ยวสี แล้วพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ตรัสแก่เกาปิดเฮาว่า ยกกองทัพไปถึงเมืองซำเงี่ยวสีเมื่อใดก็ให้พูดจาว่ากล่าวกันโดยดีก่อน ถ้าเขาดื้อดึงประการใดจึงค่อยรบกันต่อภายหลัง เกาปิดเฮากับซีคงได้รับสั่งดังนั้นแล้ว ก็ถวายคำนับลาออกมาจัดขบวนทัพ พอได้ฤกษ์ดีก็ยกกองทัพเดินทางตามระยะทางไป ครั้นยกกองทัพไปถึงกลางทาง เกาปิดเฮาแม่ทัพจึงว่าแก่ซีคงปลัดทัพว่า พวกซำเงี่ยวสีสามเมืองนี้อยู่ถึงปลายเขตแดน ซึ่งเรายกกองทัพมาปราบปรามพวกซำเงี่ยวสีครั้งนี้ถ้าเรามีชัยชนะได้เมืองทั้งสามนี้ไว้ก็ไม่เป็นประโยชน์แก่เมืองหลวงสิ่งใด ถึงจะรักษาไว้ก็เห็นจะไม่ได้ ด้วยเป็นเมืองปลายเขตแดนกันดารนัก ถ้าเราเสียทีปราชัยก็จะเสียพระเกียรติยศเจ้านายของเรา อุปมาดังเอาหยกไปแลกกับศิลา ครั้นจะนิ่งเสียไม่ปราบปรามหรือ พวกซำเงี่ยวสีสามเมืองนี้ก็จะกำเริบมากขึ้น ซึ่งเรายกกองทัพมากระทำสงครามครั้งนี้ ถ้าพวกซำเงี่ยวสีออกสู้รบกับเรา ๆ ก็คงจะได้ชัยชนะโดยง่าย แต่เราเห็นว่าพวกซำเงี่ยวสีสามเมืองนี้มีปัญญาอยู่คนหนึ่ง คือเจงกุนเฮาผู้รักษาเมืองเจงกุน คงจะพากันคิดตั้งมั่นอยู่ในเมืองไม่ออกต่อสู้ด้วยเรา ๆ เข้าหักหาญเอาก็เหลือกำลัง กำแพงเมืองของเขาก็หนาแน่นมั่นคงอยู่ เสบียงอาหารก็บริบูรณ์มาก ถึงโดยเราจะล้อมเข้าไว้สักสามปีเขาก็ไม่คับแคบฝืดเคืองด้วยเสบียงอาหาร ซีคงปลัดทัพได้ฟังอู๋ผู้เป็นที่เกาปิดเฮาแม่ทัพว่าดังนั้นจึงถามว่า ท่านแม่ทัพจะยกไปตีเมืองไหนก่อนจึงจะได้ชัยชนะโดยง่าย อู๋เกาปิดเฮาแม่ทัพจึงว่า เราจะต้องไปทำสงครามแก่เจงกุนเฮาผู้รักษาเมืองเจงกุนก่อน ถ้าได้ตัวเจงกุนเฮาผู้รักษาเมืองเจงกุนแล้ว ก็จะได้ให้เกลี้ยกล่อมกังกงเฮาผู้รักษาเมืองกังกง ฮวนเตาเฮาผู้รักษาเมืองฮวนเตานั้นต่อไป ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด ซีคงกับนายทหารทั้งปวงจึงว่า ท่านแม่ทัพคิดดังนี้ชอบแล้ว ครั้นปรึกษากันดังนั้นแล้วก็รีบยกกองทัพไปถึงเขตแดนเมืองเจงกุน ม้าใช้ก็ไปแจ้งความแก่เจงกุน เจงกุนผู้รักษาเมืองเจงกุนก็ให้เกณฑ์ทหารขึ้นรักษาหน้าที่เชิงเทินเมืองไว้เป็นสามารถ กังกงเฮากับฮวนเตาเฮาผู้รักษาเมืองทั้งสองทราบความทั้งนี้ ก็เกณฑ์ทหารรักษาหน้าที่และเชิงเทินเมืองไว้มั่นคงแล้วก็คุมทหารคนละสองพันยกไปช่วยเจงกุนเฮาเจ้าเมืองเจงกุน
ฝ่ายอู๋เกาปิดเฮาแม่ทัพยกกองทัพไปถึงเมืองเจงกุนแล้ว ก็ให้ทหารตั้งค่ายลงไว้ใกล้กำแพงเมืองเจงกุนทางยี่สิบลี้คือสามสิบสามเส้น แล้วอู๋เกาปิดเฮาก็ให้ทหารถือหนังสือไปนัดรบกับเจ้าเมืองเจงกุน ๆ ได้หนังสือแล้วก็ไม่ออกมาสู้รบนิ่งอยู่ได้สิบวัน อู๋เกาปิดเฮาจึงว่าแก่ซีคงปลัดทัพว่า เรามาครั้งนี้ก็ได้เห็นกำแพงเมืองของเขาจริงเหมือนคำเราว่าหรือไม่ ซีคงจึงว่า กำแพงเมืองของเขาหนาแน่นมั่นคงจริงเหมือนคำของท่านว่าทุกประการ บัดนี้เขาตั้งมั่นอยู่ในเมืองไม่ออกมารบด้วยเรา ๆ จะเข้าหักหาญก็เหลือกำลัง ท่านจะคิดประการใด อู๋เกาปิดเฮาแม่ทัพจึงว่า ซึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้เรายกกองทัพมาทำสงครามแก่พวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งสามนี้ ใช่ท่านจะต้องพระราชประสงค์บ้านเมืองนั้นหามิได้ แต่พระองค์ยังไม่ได้ครองราชสมบัติ พระองค์ก็ประกอบไปด้วยความกตัญญูไม่สู้จะมีความปรารถนาด้วยสมบัติบ้านเมือง ซึ่งรับสั่งให้เรายกกองทัพมาครั้งนี้ ก็เพราะท่านมีความปรารถนาจะไม่ให้ไปตีบ้านเล็กเมืองน้อยในเขตแดนของท่านให้ราษฎรได้ความเดือดร้อน เวลาพรุ่งนี้เราจะไปว่ากล่าวแก่เจงกุนเฮาแต่โดยดีไม่ให้ไปตีบ้านเล็กเมืองน้อยกระทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อนต่อไป ถ้าเขายอมตามคำเราโดยดีแล้ว ก็เหมือนเราทำสงครามมีชัยชนะเหมือนกัน เราจะเลิกทัพกลับไปก็เห็นจะไม่มีความผิด ซีคงได้ฟังอู๋เกาปิดเฮาว่าดังนั้นจึงว่าท่านแม่ทัพคิดดังนี้ชอบแล้ว ครั้นพูดจาปรึกษากันแล้ว รุ่งขึ้นเช้าอู๋เกาปิดเฮาแม่ทัพก็แต่งตัวสวมเกราะชั้นในสวมเสื้อตามธรรมเนียมชั้นนอก ขึ้นม้านำทหารที่แม่นเกาทัณฑ์ห้าสิบคนไปที่หน้าหอรบเจงกุนเฮา แล้วอู๋เกาปิดเฮาให้ทหารร้องบอกแก่ทหารเจงกุนเฮาซึ่งอยู่บนหอรบนั้นว่าอย่าได้ยิงเกาทัณฑ์และทิ้งก้อนศิลาลงมาเลย เราจะมาพูดจาด้วยเจงกุนเฮานายของท่าน ๆ จงไปแจ้งความแก่นายท่านด้วยเถิด ทหารเจงกุนเฮาได้ฟังทหารอู๋เกาปิดเฮาร้องบอกดังนั้น ก็ไปแจ้งความแก่เจงกุนเฮา ๆ ทราบดังนั้นแล้ว ก็ชวนกังกงเฮาและฮวนเตาเฮาขึ้นไปบนหอรบ แล้วเจงกุนเฮาก็ร้องถามอู๋เกาปิดเฮาว่า ท่านยกกองทัพใหญ่มาทั้งนี้นี่ท่านจะมีความประสงค์สิ่งใดหรือ แล้วท่านพาทหารมาถึงหน้าเมืองเรา ท่านจะให้พูดจาสิ่งใดก็ให้พูดเถิดหาเป็นไรไม่ อู๋เกาปิดเฮาแม่ทัพได้ฟังดังนั้นจึงร้องบอกเจงกุนเฮาว่า บัดนี้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ครองราชสมบัติแทนพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงทราบแล้ว ท่านกับกังกงเฮาฮวนเตาเฮาพากันคิดประพฤติเป็นพาลไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรม เที่ยวตีบ้านเล็กเมืองน้อยในเขตแดนเมืองหลวง กระทำให้ราษฎรได้ความเดือดร้อน จึงรับสั่งให้เรายกกองทัพออกมาปราบปรามพวกท่านไม่ให้เบียดเบียนแก่ราษฎรทั่วไป เราได้มีหนังสือนัดรบแก่ท่านก็หลายเวลามาแล้วท่านก็ไม่ออกรบด้วยเรา ถ้าท่านมีความกลัวอยู่ก็ให้ประพฤติใจเสียใหม่ เจงกุนเฮาได้ฟังอู๋เกาปิดเฮาว่าดังนั้นจึงตอบว่า ตัวท่านก็เป็นขุนนางมีสติปัญญาเป็นอันมาก ซีงักก็เป็นขุนนางผู้ใหญ่ของพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ สิ้นพระชนม์แล้ว เหตุใดพวกท่านจึงไม่ยกพระราชโอรสพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์ พากันยกไต้ซุ่นขึ้นเป็นกษัตริย์ แล้วยกกองทัพมากระทำย่ำยีแก่เราดังนี้ท่านเห็นดีแล้วหรือ อู๋เกาปิดเฮาได้ฟังแล้วจึงตอบว่า การทั้งนี้พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงเห็นว่าไถจู๊ตันจูพระราชโอรสของพระองค์นั้นเป็นคนเขลาไม่มีสติปัญญา จะมอบราชสมบัติให้ก็กลัวราษฎรจะได้ความเดือดร้อน พระองค์จึงได้มอบราชสมบัติให้แก่พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ผู้มีสติปัญญาเมตตาจิตตั้งอยู่ในยุติธรรม พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็ได้ครองราชสมบัติสืบมาถึงยี่สิบปีเศษ ไม่ได้เบียดเบียนไพร่บ้านพลเมืองให้ได้ความเดือดเนื้อร้อนใจ อนึ่งพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้พระองค์เห็นว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ควรจะรับราชสมบัติได้ พระองค์จึงได้มอบให้ว่าราชการฮ่องเต้ต่อไปหามีผู้ใดยกย่องขึ้นไม่ เจงกุนเฮาได้ฟังดังนั้นจึงตอบว่า ซึ่งท่านว่าไถจู๊ตันจูพระราชโอรสพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้เป็นคนเขลา จะยกขึ้นเป็นกษัตริย์ไม่ได้นั้นก็ชอบอยู่ พวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองที่มียศมีตระกูลดีกว่าไต้ซุ่นนี้ก็มีอยู่เป็นอันมาก เหตุใดจึงไม่ยกขึ้นเป็นกษัตริย์เล่า พากันยกไต้ซุ่นคนต่ำตระกูลขึ้นเป็นกษัตริย์ดังนี้ผู้ใดจะนับถือ เกาปิดเฮาจึงตอบว่า เมื่อพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ยังไม่ได้เป็นกษัตริย์นั้น ท่านก็ได้ทำราชการอยู่ด้วยพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ๆ ก็ได้ตั้งท่านเป็นอ๋องแล้ว ๆ ท่านก็เป็นเชื้อวงศ์ของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ เหตุใดท่านจึงกล่าวว่าเจ้านายของเราต่ำตระกูล เมื่อขณะเราเชิญเจ้านายของเราขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น บรรดาพวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งปวงกับพวกขุนนางก็ยินดียอมพร้อมใจกันทั้งสิ้น แม้นหากว่าผู้ใดจะต่ำตระกูลและสูงตระกูลก็ดี ถ้ามีเมตตาจิตตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว พวกเราก็นับถือว่าเป็นคนดี ผู้ใดมีตระกูลอันดีแต่ประพฤติเป็นพาลไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว พวกเราก็ไม่ได้นับถือ ท่านอย่าได้พูดจาให้มากความไปเลย จะนัดรบกับเราวันใดก็ให้กำหนดวันมาเถิด เราจะปราบปรามท่านให้เหมือนไถจู๊ลูเบงอ๋อง และเกาเหลงอุยโท้วปราบปรามพวกหลีทำ เจงกุนเฮาได้ฟังดังนั้นจึงตอบว่า ท่านจะทำสงครามแก่เราให้เหมือนไถจู๊ลูเบงอ๋อง เกาเหลงอุยโท้วปราบปรามพวกหลีทำพี่น้องเก้าคนนั้นเห็นจะขัดอยู่ ด้วยพวกหลีทำพี่น้องเก้าคนนั้นมีปัญญาต่าง ๆ กัน จึงได้เสียเมืองแก่ไถจู๊ลูเบงอ๋อง และเกาเหลงอุยโท้ว ถ้าพวกหลีทำพี่น้องเก้าคนพากันตั้งมั่นอยู่ในเมืองเหมือนเราทั้งนี้ ไถจู๊ลูเบงอ๋องและเกาเหลงอุยโท้วก็คงจะตีเมืองไม่ได้ เกาปิดเฮาจึงตอบว่า พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้รับสั่งให้เรายกกองทัพมาทำสงครามแก่ท่านครั้งนี้ ใช่ว่าพระองค์จะมีพระราชประสงค์ด้วยอยากจะได้บ้านเมืองของท่านเป็นอาณาประโยชน์นั้นก็หามิได้ โดยพระทัยพระเจ้าแผ่นดินของเราทรงพระเมตตาจิต คิดแต่จะให้ราษฎรได้ความสุขทั่วกันทั้งแผ่นดิน เปรียบเหมือนน้ำค้างซึ่งตกลงมาแต่อากาศให้เป็นที่เย็นใจ ถ้าท่านละความชั่วกลับใจเสียใหม่ อย่าได้พากันตีบ้านเล็กเมืองน้อยกระทำให้ราษฎรในเขตแดนของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ความเดือดร้อนต่อไปอีกแล้ว เราก็จะทำไมตรีไว้แก่ท่านสักครั้งหนึ่ง เราจะยกกองทัพกลับไปทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ขอโทษท่านเสีย พระองค์ก็คงจะโปรดให้ ถ้าท่านไม่กลับใจยังดื้อดึงอยู่ ท่านกับเราก็จะได้ทำสงครามกัน ทหารและไพร่พลเมืองของท่านก็จะได้ความเดือดร้อน ท่านก็เป็นคนมีสติปัญญาจงตรึกตรองดูให้ดีเถิด เจงกุนเฮาได้ฟังดังนั้นจึงปรึกษาแก่กังกงเฮาและฮวนเตาเฮาว่า ซึ่งเกาปิดเฮาจะทำข่มเหงแก่พวกเรานั้นหามิได้ จำเราจะต้องยอมคำเกาปิดเฮา ด้วยเมืองเราก็เป็นแต่เมืองน้อยควรจะต้องรักษาตัวไว้ แล้วเกาปิดเฮาพูดจาว่ากล่าวแต่เราแต่โดยดีก่อนนั้นก็พอจะฟังได้ ท่านทั้งสองจะเห็นประการใด เจ้าเมืองทั้งสองได้ฟังเจงกุนเฮาปรึกษาดังนั้นจึงตอบว่า ซึ่งท่านว่าพวกเราเป็นแต่เมืองน้อยจะต้องรักษาตัวไว้ ไพร่บ้านพลเมืองของเราก็จะไม่ได้ความเดือดร้อน ท่านคิดดังนี้ดีแล้ว ถ้าเกาปิดเฮาให้ถ้อยคำสัญญาไว้ต่อเราเป็นที่เชื่อฟังได้เราจึงจะยอม ถ้าไม่ทำสัญญาแล้วก็เห็นว่าเป็นคำล่อลวง เจงกุนเฮาเห็นว่าจูเฮ้าทั้งหลายพร้อมใจด้วยแล้วจึงพูดตอบเกาปิดเฮาว่า ซึ่งท่านจะทำไมตรีไว้แก่เรานั้น เราขอบคุณท่านเป็นอันมาก บัดนี้กังกงเฮาฮวนเตาเฮาเจ้าเมืองทั้งสองก็อยู่พร้อมกันที่นี้แล้ว ขอให้ท่านทำหนังสือสัญญาว่าไม่มาเบียดเบียนเราแล้วเราก็ยอมไม่ไปตีบ้านเมืองในเขตแดนของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ต่อไป ท่านจงเลิกกองทัพกลับไปทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้ทรงทราบเถิด เกาปิดเฮาได้ฟังเจงกุนเฮาว่าดังนั้นก็มีความยินดีแล้วตอบว่า ซึ่งท่านพากันยอมรับคำของเราดังนี้เราก็เห็นว่าท่านมีความเมตตาทแกล้วทหารของท่าน สมควรที่ท่านเป็นจูเฮ้าผู้รักษาเมืองมีสติปัญญา ครั้นพูดจากันดังนั้นแล้ว ฝ่ายเกาปิดเฮาแม่ทัพก็ลาจูเฮ้าทั้งสามกลับมา แจ้งความซึ่งได้ไปพูดจาว่ากล่าวแก่จูเฮ้าทั้งสามนั้นให้ซีคงปลัดทัพและนายทัพนายกองฟังทุกประการ ซีคงปลัดทัพจึงว่า ท่านแม่ทัพไปว่ากล่าวจูเฮ้าทั้งสามรับเป็นไมตรีต่อกันไม่กระทำเบียดเบียนบ้านเมืองของเราต่อไปนั้น ก็เหมือนกับเราได้ทำสงครามมีชัยชนะเหมือนกัน เราคงจะยกกองทัพกลับไปเมืองหลวง นายทหารผู้ใหญ่ผู้หนึ่งจึงว่าแก่เกาปิดเฮาแม่ทัพว่า เรายกกองทัพมาจนถึงกำแพงเมืองเขาแล้วก็ไม่ตีเอาเมืองให้ได้ ซึ่งจะยกกองทัพกลับไปนั้นจะมิขาดทุนเสบียงอาหารเปล่าหรือ ประการหนึ่งข้าพเจ้ากลัวว่าถ้าเรายกกองทัพกลับไปแล้ว พวกจูเฮ้าทั้งสามก็จะพากันทิ้งคำสัญญาอันนี้เสีย จะมิต้องยกกองทัพกลับมาทำสงครามอีกหรือ ซีคงปลัดทัพได้ฟังดังนั้นจึงว่าแก่นายทหารผู้ใหญ่นั้นว่า ท่านแม่ทัพก็เป็นคนดีมีสติปัญญามากและเห็นการตลอดแล้ว ท่านอย่าได้พูดขัดขวางเลย เกาปิดเฮาจึงทำหนังสือใจความว่า ถ้าจูเฮ้าทั้งสามเมืองไม่ยกกองทัพเข้าไปเบียดเบียนในอาณาเขตของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้แล้ว ก็จะไม่ยกกองทัพหลวงมากวนทำศึกเอาบ้านเมืองต่อไป ทำหนังสือเสร็จแล้วก็ให้นายทหารผู้หนึ่งเข้าไปส่งให้เจงกุนเฮา
ฝ่ายเจงกุนเฮาผู้รักษาเมืองเจงกุน เห็นเกาปิดเฮากลับไปค่ายแล้ว ก็พากังกงเฮาและฮวนเตาเฮาเจ้าเมืองทั้งสองลงจากหอรบกลับเข้าในเมืองแล้ว เจงกุนเฮาก็พูดแก่จูเฮ้าทั้งสองว่า เกาปิดเฮาคนนี้แต่ก่อนเราก็ได้ยินแต่ชื่อพึ่งรู้จักตัว วันนี้เขาพูดจาหลักแหลมคมสันสมควรเป็นแม่ทัพ ดูท่วงทีจะไปจะมาก็งดงาม เมื่อจูเฮ้าพูดกันอยู่นั้น นายทหารของเกาปิดเฮาแม่ทัพก็นำหนังสือของเกาปิดเฮาเข้าไปส่งให้ เจงกุนเฮาก็รับหนังสือไว้แล้วฉีกผนึกออกอ่านดูรู้ความถูกต้องเหมือนที่พูดกันไว้แล้วก็มีความยินดี จึงทำหนังสือทานบนส่งไปให้เกาปิดเฮาใจความในหนังสือเหมือนกันทั้งสองฉบับ แล้วให้ทหารจัดข้าวสารสิบเกวียนกับโคห้าสิบตัวไปด้วยผู้ถือหนังสือเป็นของกำนัลเลี้ยงกองทัพ ทหารคนใช้ก็คำนับลารีบไปถึงค่ายเกาปิดเฮา แล้วส่งหนังสือและสิ่งของให้แก่เกาปิดเฮา ๆ เห็นความในหนังสือแล้วมีความยินดี เกาปิดเฮาว่าเสบียงอาหารในกองทัพของเราก็ไม่ขัดสน ซึ่งเจงกุนเฮานายของท่านตั้งใจจัดข้าวและโคมาให้แก่เราเป็นทางไมตรีดังนี้ เราไม่รับไว้ก็จะขาดไมตรี เราจะต้องรับข้าวและโคไว้แต่ครึ่งหนึ่ง ๆ นั้นท่านจงนำกลับคืนให้แก่นายท่านเถิด แล้วท่านบอกแก่นายท่านให้พากันรักษาถ้อยคำไว้ให้มั่นคง เปรียบเหมือนโคกระบือตายเขาก็ยังอยู่ อีกข้อหนึ่งคนตายถ้อยคำอย่าให้สูญ จึงจะมีผู้สรรเสริญว่าเป็นคนดี เกาปิดเฮาว่าดังนั้นแล้ว ก็ให้เงินแก่นายทหารผู้นั้นร้อยตำลึง แล้วนายทหารเลวที่คุมโคและเกวียนข้าวสารมานั้น เกาปิดเฮาก็ให้เงินคนละห้าตำลึง แล้วก็สั่งให้ทหารของตัวรับข้าวและโคไว้ครึ่งหนึ่ง ครั้นรุ่งขึ้นเกาปิดเฮาก็เลิกทัพกลับไปเมืองหลวง
ฝ่ายทหารเจงกุนเฮาก็นำข้าวและโคครึ่งหนึ่งนั้นกลับมาเมือง แจ้งความแก่เจงกุนเฮาตามคำเกาปิดเฮาสั่งทุกประการ เจงกุนเฮาจึงว่าแก่กังกงเฮาและฮวนเตาเฮาเจ้าเมืองทั้งสองว่า เกาปิดเฮายกกองทัพกลับไปครั้งนี้ก็เพราะเขาเชื่อถ้อยคำเราตามในหนังสือสัญญา ท่านทั้งสองจงพากันรักษาถ้อยคำไว้ให้มั่นคง อย่าให้เสียชื่อเสียงได้ ฮวนเตาเฮากังกงเฮาจึงตอบว่าท่านอย่าได้มีความวิตกเลย ข้าพเจ้าทั้งสองนี้จะรักษาความสัตย์อันนี้ไว้มิให้เสียสัตย์ได้ ครั้นพูดจากันแล้วกังกงเฮาฮวนเตาเฮาก็พากันคำนับลาเจงกุนเฮาผู้รักษาเมืองเจงกุนกลับไปเมืองตัว
ฝ่ายเกาปิดเฮายกกองทัพกลับไปถึงเมืองหลวงแล้ว ก็พากันเข้าเฝ้าทูลความตามซึ่งได้ทำหนังสือสัญญาต่อกันกับจูเฮ้าทั้งสามให้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ฟัง พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังทราบดังนั้นแล้วชอบพระทัย จึงพระราชทานบำเหน็จรางวัลให้เกาปิดเฮาและซีคงกับนายทัพนายกองตามสมควร ครั้นอยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการจึงตรัสแก่พวกขุนนางว่า บัดนี้แผ่นดินเมืองของเราก็มีอาณาเขตกว้างถึงแปดพันลี้เศษ ทิศใต้นั้นถึงเมืองเกาจี ทิศตะวันตกถึงเขากุนลุนซัว ทิศตะวันออกถึงเต๋าอี้ ทิศเหนือถึงย่องเต๊ก ซึ่งคนอยู่ในแผ่นดินเขตแดนของเราทั้งนี้ ก็พากันมาสามิภักดิ์รักเรา ๆ ก็มิได้มีทุกข์ร้อนแล้ว แต่เรายังมีความทุกข์อยู่ด้วยน้ำท่วมยังไม่แห้งเป็นปกติไปได้ บางปีก็มากบางปีก็น้อย ราษฎรทำไรไถ่นาไม่เต็มภาคภูมิก็เหมือนหนึ่งภัยเกิดแก่ราษฎร เมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นั้น บังเกิดน้ำท่วมตามหัวเมืองราษฎรได้ความเดือดร้อน พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้รับสั่งใช้ให้ชองเปกโห บิดาอู๋ซึ่งเป็นที่เกาปิดเฮาไปทำการก็ไม่สำเร็จ กลับมีโทษด้วยไปเบียดเบียนจูเฮ้าเจ้าเมืองและราษฎรเอาทรัพย์สินเงินทอง บัดนี้เราคิดทำประการใดจึงจะมิให้น้ำท่วมได้ จะหาผู้ใดที่มีสติปัญญาจะได้ให้ไปจัดแจงด้วยเรื่องน้ำท่วมเสียให้เป็นปกติ ถ้าทำได้สำเร็จก็เป็นการช่วยสงเคราะห์ราษฎร จะมีคุณแก่ราษฎรเป็นอันมากแล้วก็สมดังพระทัยพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระดำริไว้ เหมือนหนึ่งได้แทนพระคุณท่าน แต่ว่าไม่เห็นผู้ใดที่จะทำได้ พวกขุนนางจึงพากันทูลว่า พระองค์ทรงพระราชดำริดังนี้พระเดชพระคุณเป็นอันมาก ข้าพเจ้าทั้งปวงจะขอตรึกตรองฉลองพระเดชพระคุณให้จงได้ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้น จึงทรงพระดำริว่า เกาปิดเฮาซึ่งชื่ออู๋เราตั้งให้เป็นแม่ทัพไปปราบจูเฮ้าทั้งสามนั้นเป็นบุตรชองเปกโห ถึงชองเปกโหบิดาเป็นคนไม่ดีมีความผิดก็จริงอยู่ แต่ว่าอู๋ผู้บุตรนั้นเป็นคนดีมีความชอบ เป็นคนมีสติปัญญาเมตตาจิตตั้งอยู่ในยุติธรรมควรจะเป็นใหญ่สืบไปได้ จะให้อู๋เกาปิดเฮาไปทำการให้มีความชอบไว้ในแผ่นดินอีกสักครั้งหนึ่งด้วยการแผ่นดินเป็นการใหญ่ จะปิดบังคนดีเสียนั้นไม่ควร ๆ จะยกย่องขึ้น ทรงพระดำริแล้วจึงรับสั่งให้หาอู๋เกาปิดเฮาเข้าไปเฝ้าแล้วตรัสว่า ปีนี้ฝนตกมากเราไม่เห็นผู้ใดที่จะไปกระทำการได้ เห็นว่าท่านมีปัญญาควรจะทำการใหญ่ได้ เราจะให้ท่านไปทำการปิดน้ำตามหัวเมืองอย่าให้น้ำท่วมเหมือนเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ท่านจะไปได้หรือไม่ได้ การอันนี้พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็ได้รับสั่งให้บิดาท่านไปกระทำครั้งหนึ่งก็ไม่สำเร็จ บิดาท่านไปเบียดเบียนจูเฮ้าเจ้าเมืองและราษฎรจนตัวต้องโทษถึงชีวิต ถ้าครั้งนี้ท่านอุตส่าห์ไปกระทำให้สำเร็จได้แล้ว ท่านจะมีชื่อเสียงปรากฏไปในแผ่นดิน แล้วก็จะได้เป็นเกียรติยศแก่บิดาท่านด้วย อู๋เกาปิดเฮาได้รับสั่งดังนั้นแล้วก็คุกเข่าลงคำนับแล้วร้องไห้ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เห็นอู๋เกาปิดเฮาร้องไห้จึงตรัสถามว่า ท่านร้องไห้ด้วยเหตุอันใด อู๋เกาปิดเฮาจึงทูลว่า ข้าพเจ้าคิดถึงบิดาข้าพเจ้าด้วยเดิมทำความผิดไว้ บิดาข้าพเจ้านั้นพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮองเต้ได้รับสั่งใช้ให้ไปราชการก็ไปไม่สมดังพระทัยนึก ซึ่งบิดาข้าพเจ้าทำผิดต้องโทษนั้น ต้องตามกฎหมายแผ่นดินและทานบน ทุกวันนี้ข้าพเจ้าก็ตรึกตรองคิดอยู่เนือง ๆ จะฉลองพระคุณอยากจะทำการให้สำเร็จต่อไปก็ยังไม่มีโอกาส บัดนี้พระองค์โปรดให้ข้าพเจ้าออกไปทำการครั้งนี้ ข้าพเจ้าขอฉลองพระเดชพระคุณไปทำการปิดน้ำให้สำเร็จให้จงได้ แต่การปิดน้ำเหมือนเมื่อครั้งบิดาข้าพเจ้าไปทำนั้นเห็นจะไม่อยู่คงพังไป จะต้องขุดให้สายน้ำตกลำแม่น้ำใหญ่และตกลงในทะเล เหมือนเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้รับสั่งให้พวกจูเฮ้าขุดอีกครั้งหนึ่งน้ำก็จะแห้งไปได้ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ฟังดังนั้นก็รับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานจัดคนและเครื่องมือจอบเสียมเสบียงอาหารให้แก่อู๋ผู้เป็นเกาปิดเฮา แล้วทรงรินสุราประทานให้อู๋สามถ้วยกับพระราชทานดอกไม้ทองคำให้ปักหมวกเป็นยศสองกิ่ง อู๋ก็ทูลลาคุมไพร่สามหมื่นออกเดินจะไปทำการขุดคลองตามหัวเมือง แล้วพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ตรัสว่า อู๋ไปทำการขุดคลองครั้งนี้ก็เป็นการใหญ่ทะนุบำรุงบ้านเมืองให้ราษฎรทำมาหากินเป็นสุข ควรเราจะต้องออกไปส่งจนถึงประตูเมือง ตรัสแล้วก็รับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดกลองและม้าล่อตีแห่ส่งอู๋ไปจนถึงนอกกำแพงเมือง ครั้นเสด็จไปส่งอู๋ถึงประตูเมืองแล้วจึงรับสั่งให้พวกขุนนางทั้งปวงไปส่งอู๋ ขุนนางก็ไปส่งไกลทางอีกสิบลี้คือร้อยหกสิบหกเส้น พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทอดพระเนตรเห็นพวกขุนนางกับอู๋เดินทางลับประตูเมืองแล้ว ก็เสด็จกลับเข้าพระราชวัง ครั้งนั้นเป็นหน้าเทศกาลฤดูฝน อู๋คุมไพร่พลสามหมื่นไปถึงเขาอวนซัวแขวงเมืองกวยกี ฝนตกสามวันสามคืนไพร่พลได้ความลำบากมาก อู๋จึงถามราษฎรชาวบ้านว่าเมื่อปีก่อน ๆ นั้นฝนตกมากเช่นนี้หรือ ราษฎรชาวบ้านจึงบอกว่าปีก่อนฝนตกไม่สู้มากตกพอสมควร ซึ่งฝนตกมากนั้นมีอยู่ครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ครั้งหนึ่ง น้ำฝนนั้นท่วมบ้านเมืองราษฎรทำนาก็ไม่ได้ ฝืดเคืองด้วยข้าวปลาอาหาร ต้องไปตั้งบ้านเรือนอยู่ตามเนินเขาและที่ดอนเป็นหลายปีจึงกลับมาบ้านเดิมได้ ฝนปีนี้ข้าพเจ้าพิเคราะห์ดูเห็นจะตกมากเหมือนครั้งนั้นเหมือนกัน อู๋ได้ฟังราษฎรชาวบ้านว่าดังนั้นก็มีความวิตกกลัวว่าจะขุดคลองไม่ทัน ฝนตกใหญ่น้ำท่วมมาก อู๋จึงตั้งพิธีบวงสรวงและสยายผมคำนับเทพยดาแล้วประกาศฟ้าและดินว่า พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้รับสั่งใช้ให้ข้าพเจ้ามาทำการขุดคลองครั้งนี้ ให้น้ำนั้นไหลลงทะเลมิให้ขังอยู่เหมือนเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้นั้น ขอเทพยดาจงได้ช่วยข้าพเจ้าทำการให้สะดวกสำเร็จได้ หวังจะให้ราษฎรได้ความสุขสมพระทัยพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้รับสั่งใช้ให้ข้าพเจ้ามาทำการขุดคลองครั้งนี้ ข้าพเจ้าไม่ได้คิดที่จะเบียดเบียนผู้หนึ่งผู้ใด ราษฎรผู้ใหญ่ผู้น้อยไม่มีความลำบากยากแค้นเลย ขอเทพยดาจงบันดาลให้ข้าพเจ้าขุดคลองให้แล้วสำเร็จโดยเร็วด้วยเถิด ครั้นประกาศแล้วอู๋ก็คุกเข่าลงคำนับเทพยดาอีกเก้าครั้ง แล้วอู๋สั่งให้ไพร่สามหมื่นลงมือขุดคลองตั้งแต่เขาอวนซัวไปจนถึงทะเล แล้วอู๋ก็มีความวิตกกลัวว่าจะขุดคลองไม่สำเร็จไม่เป็นอันกินอันนอน ครั้นเวลาค่ำเมื่อจะนอน อู๋ก็กราบไหว้เทพยดาให้ช่วยในการอันนี้ให้สำเร็จ พออู๋นอนหลับก็ฝันเห็นว่าชายผู้หนึ่งรูปงามแต่งตัวสวมเสื้อกรอมส้นมือถือหนังสือมาส่งให้ฉบับหนึ่งแล้วบอกว่า เราชื่อเหี้ยนอี้ไซเกี้ยเทพยดา ด้วยเทพยดาใช้ให้เราลงมาชี้ทางขุดคลองให้แก่ท่าน ๆ จงทำตามหนังสือนี้เถิด ครั้นอู๋รับหนังสือไว้แล้วก็ตกใจตื่น เห็นหนังสือมีอยู่ในมือก็มีความยินดี นึกว่าเทพยดาบันดาลมาให้เรา อู๋ก็ตั้งเครื่องบูชาพร้อมเสร็จแล้วก็จุดเทียนอ่านหนังสือ ดูในหนังสือนั้นมีความว่าอู๋จะขุดคลองทางทิศใต้นั้นให้ขุดแต่ตำบลกังฮ้วยและตำบลฮ่อหั้น แล้วให้ขุดแยกไปทางตำบลอีลักคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลฮ้วยนึ้งคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลหรือนึ้งคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลจีนึ้งคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลซีนึ้งคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลซรอกนึ้งคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลเกงนึ้งคลองหนึ่ง แยกไปทางตำบลอุยนึ้งคลองหนึ่ง ด้วยตำบลทั้งนี้มีห้วยหนองคลองบึงบางเป็นลำดับกันต่อ ๆ ไปมากกว่ามาก แผนที่ซึ่งจะขุดคลองข้างทิศเหนือนั้น พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ได้สร้างทำไว้แล้ว ๆ สิ้นพระชนม์ จึงไม่ได้ลงมือขุดคลองต่อไป ซึ่งหนังสือแผนที่พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทำไว้นั้นอยู่ที่เหลี่ยมเขาอวนซัวทิศเหนือ ท่านจงไปดูเถิด ครั้นอู๋อ่านหนังสือก็รู้ว่าเทพยดาช่วยธุระเราคงสำเร็จได้ ครั้นรุ่งขึ้นอู๋กับไพร่ประมาณเก้าคนสิบคนก็ขึ้นม้าพากันไปค้นหาหนังสือที่เหลี่ยมเขาอวนซัวทิศเหนือก็ไม่พบ ก็พากันกลับมาถึงชายเขากลางทาง พบชายแก่ผู้หนึ่งนำหนังสือนั้นมาส่งให้แก่อู๋แล้วบอกว่า หนังสือแผนที่ขุดคลองนี้ข้าพเจ้ารักษาไว้นานแล้ว บัดนี้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้ท่านมาทำการขุดคลองนั้นเป็นการดียิ่งนัก เพื่อจะได้เป็นที่ราษฎรทำมาหากินเป็นสุขไปภายหน้า ท่านจงขุดคลองตามหนังสือแผนที่อันนี้เถิด ครั้นอู๋รับหนังสือนั้นแล้ว ชายแก่ก็ลาแล้วหายไป อู๋ก็รีบกลับมาที่อยู่ ให้ตั้งเครื่องบูชาแล้วอ่านหนังสือเสร็จแล้ว อู๋ให้ไพร่พลไปปลูกหอคอยขึ้นที่เขาอวนซัวหลังหนึ่ง เป็นที่ดูทางไกลและสูง ครั้นปลูกเสร็จแล้วก็ขึ้นไปดูทางที่จะขุดคลอง ก็เห็นมีหนองและบึงบางเป็นลำดับกันไปตามหนังสือเทพยดาให้ อู๋มีความยินดี จึงสั่งให้ไพร่พลสามหมื่นลงขุดคลองแยกย้ายไปตามหนังสือเทพยดาและตามหนังสือแผนที่ของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ทุกประการ และเมื่ออู๋คุมไพร่พลขุดคลองไปถึงตำบลอวยซุยนั้นมีหนองใหญ่ มีสัตว์อยู่ในหนองตัวหนึ่ง สัตว์นั้นโตใหญ่กายดำดังน้ำรัก ตัวยาวประมาณสิบตึ่ง คือสิบห้าวาสองศอกคืบ อู๋ไม่รู้ว่าสัตว์อะไร จึงให้หาตัวชาวบ้านตำบลอวยซุยมาถามว่าสัตว์นี้ดุร้ายประการใด ราษฎรจึงบอกว่าสัตว์นี้ชื่อจือพีบู๊มีอิทธิฤทธิ์พ่นน้ำสูงขึ้นได้ประมาณสิบสี่สิบห้าวา ถ้าสัตว์นี้ขึ้นเล่นน้ำแล้ว ตลิ่งก็พังทลายไปทุกครั้ง ถ้าขึ้นเล่นบนขอบหนองแล้ว ต้นไม้เล็กน้อยก็หักโค่นไป จึงได้เหลือแต่ต้นไม้ใหญ่ดังนี้ พวกข้าพเจ้าไม่ได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ริมหนองนั้นมานานแล้ว ต้องหลบหนีไปอาศัยปลูกบ้านเรือนอยู่แห่งอื่นก็เพราะกลัวสัตว์อันนี้จะทำร้าย อู๋ได้ฟังราษฎรแจ้งความดังนั้นแล้ว ก็คิดว่าต้องกำจัดสัตว์ร้ายตัวนี้เสียให้สูญหายไป ราษฎรจึงจะได้มีความสุข อู๋จึงสั่งพวกไพร่พลที่ขุดคลองนั้นให้จัดหาเกาทัณฑ์ครบมือทุกคน แล้วให้ขึ้นไปอยู่บนต้นไม้ใหญ่ริมคลอง ให้โห่ร้องมีเสียงอื้ออึงขึ้น ถ้าสัตว์ร้ายนั้นขึ้นมาเล่นน้ำแล้ว ก็พากันระดมยิงเกาทัณฑ์ไปให้ถูกสัตว์นั้นให้ตาย พวกไพร่พลก็ทำตามคำอู๋สั่ง ครั้นสัตว์นั้นได้ยินเสียงอื้ออึงก็ขึ้นมาบนน้ำ พวกไพร่พลก็เอาเกาทัณฑ์ยิงสัตว์นั้นตายแล้ว อู๋ก็คุมไพร่ขุดคลองไปถึงตำบลลิวแพ่ ๆ นั้นมีหนองใหญ่อีกหนองหนึ่ง มีสัตว์ใหญ่อยู่ตัวหนึ่งโตใหญ่ประมาณห้าตึ่ง คือเจ็ดวาสามศอกหกนิ้ว ยาวประมาณแปดตึ่ง คือสิบสองวาสองศอก ตัวมีเกล็ดหน้าเหมือนแรด มีเท้าว่ายน้ำได้ข้างละสี่เท้า ว่ายน้ำรวดเร็วนักดุจเดินบนน้ำได้ แต่สัตว์นั้นไม่มีหู มีศีรษะแปดศีรษะ อู๋จึงให้หาตัวราษฎรชาวบ้านตำบลลิวแพ่มาถาม ราษฎรชาวบ้านแจ้งความว่า สัตว์นี้มีเท้าแปดเท้าว่ายน้ำเร็วกว่าสัตว์อื่น ๆ ไม่รู้ว่าจะเรียกสัตว์อะไร จึงพากันเรียกว่าสัตว์แปดเท้า พวกข้าพเจ้าไม่ได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ริมหนอง ก็เพราะกลัวสัตว์นี้จะทำร้าย อู๋ได้ฟังราษฎรว่าดังนั้นก็สั่งให้ไพร่ที่ขุดคลองจัดหาหน้าไม้และเกาทัณฑ์ยิงสัตว์ ๆ นั้นมีเกล็ดหนาเนื้อหนังหยาบอาวุธยิงไม่เข้า ครั้นเวลาค่ำอู๋ก็กราบไหว้เทพยดาแล้วว่า ซึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้รับสั่งให้ข้าพเจ้ามาขุดคลองทั้งนี้ เพราะพระองค์ทรงพระเมตตาปรารถนาจะให้ไพร่บ้านพลเมืองได้ความสุข ข้าพเจ้ามาขุดคลองก็ถึงสิบปีแล้ว ข้าพเจ้าไปมาทางหน้าบ้านข้าพเจ้าถึงสามครั้งแล้ว ข้าพเจ้าก็ไม่ได้แวะเยี่ยมบุตรภรรยาข้าพเจ้า เพราะข้าพเจ้าตั้งใจทำราชการขุดคลองฉลองพระเดชพระคุณเจ้านายให้แล้วโดยเร็ว บัดนี้ขุดคลองมาถึงตำบลลิวแพ่ มีสัตว์อยู่ในหนองจะขุดคลองต่อไปก็ไม่ได้ ขอเทพยดาได้สงเคราะห์ช่วยกำจัดสัตว์ร้ายอันนี้ให้พ้นหนองนี้ไปด้วยเถิด อู๋ว่าดังนั้นแล้วก็หลับไป เทพยดาที่นำหนังสือแผนที่ขุดคลองมาให้นั้นมาเข้าฝันอู๋ว่า สัตว์ในหนองนี้ชื่อเหี้ยนโง้ว ไม่ได้กินอาหารร้อยปีก็ไม่ตาย ถ้าท่านจะกำจัดสัตว์อันนี้ก็ให้ทำลอบเหล็กดัก แล้วให้เอาไฟเผาจึงจะตาย อู๋ฝันดังนั้นแล้วก็ตกใจตื่น ครั้นรุ่งขึ้นเช้าอู๋สั่งให้ไพร่ไปซื้อเหล็กมาทำลอบ แล้วให้ขุดรางไปถึงหนอง เอาลอบเหล็กลงดักไว้แล้วให้ตีกลองม้าล่อ ๆ สัตว์นั้น ถ้าสัตว์นั้นขึ้นมาก็ให้ไล่มาตามราง พวกไพร่และทหารก็ไปจัดการตามสั่ง ครั้นทำเสร็จแล้วก็เอาลอบเหล็กไปดักสัตว์ที่หนองนั้นถึงเจ็ดวันสัตว์นั้นจึงเข้าไปติดอยู่ในลอบเหล็ก แล้วอู๋สั่งไพร่และทหารให้ลากสัตว์ด้วยกระบือร้อยกระบือ ครั้นลากสัตว์นั้นขึ้นมาบนตลิ่งแล้ว ก็ให้เอาฟืนสุมไฟเผาสัตว์นั้นตาย และที่ต่ำนี้ถัดลงมาครั้งแผ่นดินสามก๊กเรียกว่าแปซีเสีย พระเจ้าเล่าปี่สิ้นพระชนม์ที่ตำบลนี้ ครั้นอู๋ฆ่าสัตว์นั้นตายแล้วก็คุมไพร่ขุดคลองต่อไป และคลองทิศเหนือนั้นอู๋ขุดตามแผนที่พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้มาบรรจบกับคลองทิศใต้ลงทะเลได้ทั้งเก้าคลอง อู๋คุมไพร่ขุดคลองไปถึงตำบลใด มีเขากั้นหน้าอยู่อู๋ก็ให้ไพร่และทหารพังทำลายเขานั้นเสีย ที่ตำบลใดเป็นดินทรายอู๋ก็ให้ขุดกว้างตึ่งหนึ่งคือหกศอกหกนิ้ว ที่ตำบลใดดินเหนียวอู๋ให้ขุดกว้างสามตึ่งสี่ตึ่ง เพราะเห็นว่าที่ทรายน้ำกัดกว้างเร็วกว่าที่ดินเหนียว อู๋ทำการขุดคลองทิศเหนือทิศใต้นี้สิบสามปีจึงสำเร็จ คลองที่อู๋ขุดนั้นตั้งชื่อว่าแชจิวคลองหนึ่ง ชื่อซือจิวคลองหนึ่ง ชื่อเกงจิวคลองหนึ่ง ชื่อเอี้ยงจิวคลองหนึ่ง ชื่อกุนจิวคลองหนึ่ง ชื่ออื้อจิวคลองหนึ่ง ชื่อเอกจิวคลองหนึ่ง ชื่อเลี่ยงจิวคลองหนึ่ง ชื่อกีจิวคลองหนึ่ง รวมเก้าคลองเรียกว่าเกาจิว ก็ปรากฏเป็นลำแม่น้ำมาจนทุกวันนี้
ฝ่ายพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เสด็จออกว่าราชการพร้อมด้วยขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเฝ้าอยู่ตามตำแหน่ง พระองค์จึงตรัสว่าเราให้อู๋ไปขุดคลองช้านานประมาณถึงสิบสามปีแล้วก็ยังไม่ได้ข่าวคราวเลย ไม่ทราบว่าการนั้นจะสำเร็จหรือยังไม่สำเร็จประการใดก็ไม่แจ้ง
ขณะนั้นเกาเอี้ยวขุนนางผู้ใหญ่จึงทูลว่า อู๋ให้ไพร่พลเข้ามาเบิกเสบียงอาหารอยู่เนือง ๆ พวกไพร่แจ้งความแก่ข้าพเจ้าว่า อู๋ไปมาทางหน้าบ้านของอู๋ถึงสามครั้ง บุตรภรรยาของอู๋เรียกให้อู๋แวะเข้าบ้าน อู๋ก็ไม่แวะ แล้วว่าแก่บุตรภรรยาว่า นิสัยเป็นข้าราชการเจ้านายใช้ให้ทำการยังไม่แล้วจะแวะเข้าบ้านนั้นไม่ได้ ผิดธรรมเนียมข้าราชการของพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งอู๋มีความกตัญญูซื่อสัตย์ทำราชการแข็งแรงโดยสุจริตดังนี้หายากแก่การไม่ การขุดคลองนั้นคงจะสำเร็จดังราชประสงค์พระองค์อย่าได้ทรงพระวิตกเลย พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเกาเอี้ยวขุนนางผู้ใหญ่ทูลดังนั้นจึงตรัสว่า ซึ่งอู๋มีใจสามิภักดิ์ซื่อสัตย์สุจริตกระทำการแข็งแรงดังท่านว่านั้นเรามีความยินดีนัก พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ตรัสกับเกาเอี้ยวขุนนางได้เดือนหนึ่ง ฝ่ายอู๋จัดทำการขุดคลองตามหนังสือเทพยดาและแผนที่พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้เสร็จแล้ว ก็ยกไพร่และทหารเดินทางมาถึงริมเมืองหลวง ก็มีหนังสือบอกส่งเข้าไปให้ขุนนางทูลพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ว่า การปิดน้ำและขุดคลองนั้นข้าพเจ้าได้คิดทำสำเร็จแล้ว พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ดีพระทัย รับสั่งให้ขุนนางไปหาตัวอู๋กลับมาเฝ้า อู๋ก็พาพวกไพร่และทหารกลับเข้ามายังเมืองหลวง แล้วขึ้นเฝ้าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ๆ จึงตรัสว่า ตั้งแต่เราให้ท่านไปทำการขุดคลองก็ช้านานประมาณถึงสิบสามปีแล้วเราไม่มีความสบายเลย มีแต่ความวิตกตรึกตรองอยู่ในการที่ท่านไปกระทำนั้นเนือง ๆ ท่านไปกระทำการนั้นสำเร็จเรียบร้อยดีหมดแล้วหรือ อู๋จึงทูลว่าข้าพเจ้าไปทำการสำเร็จเรียบร้อยทั้งนี้ ก็เพราะพระบารมีของพระองค์ปกแผ่ไปการนั้นจึงสำเร็จแล้วไปได้โดยสะดวก ตั้งแต่นี้ไปข้าพเจ้าเห็นว่าน้ำนั้นจะมิได้ท่วมให้ราษฎรได้ความเดือดร้อนเหมือนแต่ก่อนเป็นมั่นคง พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัสจึงตรัสถามอู๋ต่อไปว่า ท่านออกไปทำการปิดน้ำขุดคลองครั้งท่านกระทำเป็นประการใด ท่านได้ทำแผนที่แบบอย่างไว้ดูบ้างหรือเปล่า อู๋ก็นำแผนที่แบบอย่างของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ที่เทพยดานำมาให้นั้นขึ้นคำนับ แล้วถวายให้พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทอดพระเนตร พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็ทอดพระเนตรแผนที่นั้นมีชื่อแม่น้ำใหญ่สี่แม่น้ำชื่อกังฮวยท่อหั่น แล้วให้ขุดคลองเก้าคลองเปิดให้น้ำที่ขังอยู่นั้นไหลตกลงในแม่น้ำทั้งสี่นี้ ครั้นพระองค์พิเคราะห์ดูเห็นว่าน้ำก็มิได้ท่วมต่อไป พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทอดพระเนตรแผนที่แล้วจึงตรัสถามอู๋ต่อไปว่า เมื่อท่านไปกระทำนั้นท่านทำเป็นประการใด อู๋จึงทูลว่าตั้งแต่ข้าพเจ้าลาพระองค์ออกไปแล้วนั้น ข้าพเจ้าคิดการที่จะขุดคลองและปิดน้ำ พอเวลาค่ำข้าพเจ้านอนหลับก็นิมิตฝันแล้วได้แผนที่อันหนึ่ง เมื่อแรกไปนั้นข้าพเจ้าเดินทางเกาเต๋าแล้วข้าพเจ้าจึงเปิดคลองเก้าคลองเรียกว่าเกาจิวตามหนังสือแผนที่ ให้ไหลลงมาทางแม่น้ำทั้งสี่ คือกังฮวยท่อหั่น แต่เมื่อข้าพเจ้าเดินทางจะไปกระทำการนั้น ถ้าเป็นทางน้ำก็ต้องใช้ด้วยเรือ บางทีก็ตัดไม้มากระทำเป็นพ่วงแพแล้วจึงไปได้ ถ้าเป็นทางบกที่ดอนแล้วก็ต้องใช้ด้วยเกวียนจึงจะไปได้ ซึ่งข้าพเจ้าทำการขุดคลองสำเร็จแล้ว สัตว์ร้ายที่เคยทำร้ายราษฎรนั้นก็แตกตื่นหนีไปหมดสิ้น ตั้งแต่นี้ข้าพเจ้าเห็นว่าราษฎรคงจะมีความสุขเป็นอันมาก ถึงจะทำไร่ทำนาก็ได้บริบูรณ์ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังอู๋ทูลดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงผินพระพักตร์มาตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า เกาเอี้ยวนี้สมควรเป็นขุนนางผู้ใหญ่ คาดการณ์ล่วงหน้าไว้นั้นถูกต้องไม่ผิดเลย อู๋ก็ขุดคลองสำเร็จเหมือนคำเกาเอี้ยวว่าไว้ อู๋คนนี้เป็นคนมีคุณแก่แผ่นดินมาก ตั้งแต่เรื่องไคเภ็กที่เราได้รู้มาก็ไม่มีใครเหมือนดังอู๋ ๆ รับอาสาไปทำการขุดคลองครั้งนี้มีความชอบมาก ประการหนึ่งเราทุกวันนี้คิดอยู่ว่า ซึ่งการสมบัติทั้งนี้เราหาบุญไม่แล้ว เราจะยกให้เป็นรางวัลแก่อู๋ผู้มีความชอบ ครั้นเราจะยกสมบัติให้แก่บุตรของเรา ๆ ก็เป็นคนเขลาหาปัญญามิได้ ไม่รู้จักการดีและชั่วให้รอบคอบ ถ้าเราสิ้นบุญแล้วเราจะยกให้อู๋เป็นเจ้าแผ่นดิน เราจะขอเพียงให้อู๋มีเมตตาแก่บุตรแห่งเราเหมือนดังบุตรของอู๋ เราคิดไว้ดังนี้ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด ขุนนางทั้งปวงจึงทูลว่า พระองค์เป็นพระมหากษัตริย์อันประเสริฐ ทรงพระสติปัญญาปรุโปร่งสอดส่องไปทั่วโลก พวกข้าพเจ้าทั้งปวงเป็นคนเขลาหาปัญญามิได้ ขอพระองค์จงจัดแจงดูตามชอบพระทัยเถิด
ฝ่ายอู๋ได้ฟังขุนนางกับพระเจ้าซุนเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนั้นแล้ว รู้ตัวว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จะมอบราชสมบัติให้เป็นแน่ มีความกลัวจนตัวสั่น เหงื่อไหลออกมาเปียกเสื้อไม่รู้ว่าจะทูลประการใดได้ แต่คำนับแล้วก้มหน้านิ่งอยู่ที่นั้น
ฝ่ายพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทอดพระเนตรเห็นอู๋มีอาการตกประหม่าโดยความกลัวดังนั้น จึงตรัสแก่อู๋ว่าท่านมีความชอบ เรานี้เห็นดีแล้วเราจึงได้ปรึกษาแก่ขุนนางทั้งปวง ๆ ก็เต็มใจว่าสุดแต่เรา ท่านอย่าได้แคลงใจสงสัยสิ่งใดเลย ถ้าเราสิ้นบุญแล้วท่านจงมีความอุตส่าห์อย่าให้เสียวาจาที่เราสร้างไว้ในการเรื่องนี้ อู๋ได้ฟังพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ตรัสดังนั้นก็ไม่รู้ที่จะทูลประการใด พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ท่านจงกลับไปเยี่ยมเยือนบ้านและบุตรภรรยาเสียก่อนเถิด อู๋ได้โอกาสดังนั้นก็ถวายคำนับลากลับมาบ้าน ครั้นได้ปีหนึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงตรัสแก่พวกขุนนางทั้งปวงว่า บัดนี้เราได้เป็นกษัตริย์มาช้านานแล้ว บัดนี้บิดามารดาสองท่านก็ชราเป็นอันมาก เราอยากจะให้ท่านมาอยู่ด้วยเรา แต่ก่อนเราให้ไปเชิญท่านก็หลายหนหลายครั้ง ท่านก็ไม่ยอมอยู่ด้วย เพราะท่านยังมีความโกรธเรามากอยู่ เราคิดประการใดจึงจะได้ท่านมาอยู่ด้วย
ขณะนั้นเกาเอี้ยวขุนนางผู้ใหญ่จึงทูลว่า พระราชบิดามารดาของพระองค์ก็ทรงพระชรามากแล้วพระทัยก็หลงใหล ประการหนึ่งพระองค์ก็ได้ให้เงินเดือนและข้าวปลาอาหารกับได้ยกส่วยสาอากรให้แก่ท่านใช้สอย ท่านก็มีความสุขสบายอยู่แล้ว ซึ่งท่านไม่อยากอยู่ด้วยพระองค์ พระองค์จะไปเชิญท่านอีกนั้นข้าพเจ้าเห็นว่าเหมือนกับไปกวนใจท่าน ขอให้ท่านอยู่ตามสบายพระทัยของท่านก่อนเถิด พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังเกาเอี้ยวทูลดังนั้นก็เห็นชอบด้วย ครั้นมาวันหนึ่งตรัสประภาษว่าเครื่องมโหรีที่ดีดสีตีเป่าอยู่ทุกวันนี้ เราเห็นว่าเป็นของกำเริบใจจะให้มัวเมาไปด้วยสตรี เราคิดจะให้เลิกเครื่องมโหรีนั้นเสีย จะให้กระทำขิมกระทำเซ็กเครื่องดีดสีตีเป่าใหม่มิให้กำเริบใจ เป็นแต่สร้างไว้สำหรับแผ่นดินเท่านั้น ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด แล้วผู้ใดจะมีสติปัญญาช่วยคิดอ่านในการเรื่องนี้บ้าง พวกขุนนางจึงพากันทูลว่า ถ้าทำขึ้นได้ดังพระราชดำริดังนี้ก็จะมีคุณแก่แผ่นดิน จะได้อยู่เย็นเป็นสุขเพราะด้วยเทพยดาชอบใจฟังเสียงเครื่องสาย ก็จะคุ้มครองรักษาเหมือนเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้ เกิดลมพายุพัดจัดฝนก็แล้งไข้เจ็บก็ชุกชุมจึงรับสั่งให้ช่างทำขิมห้าสายขึ้นแล้วก็แจกจ่ายกันไปให้หัดดีดทุกบ้านทุกเมือง เสียงขิมนั้นไพเราะก็บำบัดเสียซึ่งลมพายุใหญ่ก็เบาบางลงทุกที ฝนก็ตกต้องตามฤดูกาล ไข้เจ็บก็เสื่อมคลายหายสิ้นทุกตำบล ราษฎรก็อยู่เย็นเป็นสุขทุกอาณาจักร
ขณะนั้นมีขุนนางผู้หนึ่งชื่อท่องลี้เป็นคนชำนาญในการมโหรีจึงทูลว่า การเรื่องนี้ข้าพเจ้าจะขอรับอาสาฉลองพระเดชพระคุณให้สมดังพระราชประสงค์ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ดีพระทัย จึงตรัสปรึกษาการซึ่งจะทำขิมทำเซ็กและเครื่องสายอีกหลายอย่าง ท่องลี้ก็ทูลถูกต้องตามพระทัยพระองค์ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ท่องลี้ทำขิมมีสายดีดได้ห้าสาย ทำเซ็กมีสายดีดยี่สิบห้าสาย กับทำเครื่องดีดสีตีเป่าอีกแปดอย่าง
ฝ่ายท่องลี้คิดทำเครื่องดีดสีตีเป่าเสร็จแล้วก็นำเข้าไปถวาย พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้แก่ท่องลี้ แล้วพระองค์ก็ฝึกสอนให้พวกขุนนางดีดสีตีเป่าเสียงไพเราะไปทั้งบ้านทั้งเมือง ถ้าขึ้นทำที่หอสูง ๆ ก็ดังไปประมาณสิบลี้ตั้งแต่พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ให้คิดทำขิมทำเซ็กขึ้นดีดสีแล้ว หงส์และราชสีห์และกิเลนก็พากันมาเที่ยวหากินในแขวงเมืองหลวงมิได้ทำร้ายแก่มนุษย์ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงประทานขิมประทานเซ็กและเครื่องดีดสีตีเป่านั้นไปให้พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงเป็นตัวอย่าง และขิมซึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทรงสร้างขึ้นห้าสายนี้ เมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าจิวบู๋อ๋องรับสั่งให้เพิ่มสายขิมขึ้นอีก
ฝ่ายจูเฮ้าเจ้าเมืองที่ไม่ได้ขึ้นแก่พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้นั้น แจ้งความว่าหงส์และราชสีห์และกิเลนเข้ามาเที่ยวอยู่ในแขวงเมืองหลวง ด้วยบุญบารมีของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เผื่อแผ่ไป ก็พากันมาจิ้มก้องเป็นเมืองขึ้นแก่พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทั้งสิ้น ครั้นอยู่มาวันหนึ่งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ตรัสแก่พวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยทั้งปวงว่า บัดนี้เรามีความชรามาเบียดเบียนมาก สติปัญญาก็ฟั่นเฟือนไปไม่เหมือนแต่ก่อนแล้ว เราจะให้อู๋ครองราชสมบัติแทนตัวเรานั้น ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด พวกขุนนางจึงทูลว่า ข้าพเจ้าทั้งปวงก็เห็นชอบด้วยแล้ว ๆ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ตรัสว่า บัดนี้อู๋ออกไปอยู่ที่ตำบลเอียงเสียแขวงเมืองฮ่อนำ ครั้นจะให้มีหนังสือไปหาตัวเข้ามาก็ดูหาควรไม่ เหตุว่าพระเจ้าแผ่นดินก่อน ๆ ที่ท่านตั้งอยู่ในยุติธรรมนั้น ท่านพิจารณาเห็นว่าพระองค์ทรงพระชราแล้ว ก็ทรงพระอุตส่าห์เสด็จพระราชดำเนินไปหาท่านผู้มีสติปัญญาเชิญมาครอบครองสมบัติแทนพระองค์ให้มีความสุข เหมือนเมื่อพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ทรงพระอุตส่าห์เสด็จพระราชดำเนินไปหาเช่าฮู้เค้าอิ้วฉะนั้น ก็ปรากฏอยู่แล้วด้วยกลัวว่าเขาจะมีความเสียใจเกลือกว่าจะไม่รับครองราชสมบัติ เพราะดังนั้นเราจะต้องออกไปหาอู๋เองจึงจะชอบ ตรัสดังนั้นแล้วจึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานตระเตรียมการที่จะเสด็จออกไปรับอู๋ ครั้นเจ้าพนักงานเตรียมเสร็จแล้ว พระองค์ก็ทรงพระอุตส่าห์เสด็จพระราชดำเนินไปพร้อมด้วยขุนนางข้าราชการทั้งปวง เสด็จมาถึงตำบลชังหงอแขวงเมืองหูก๋อง พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็ทรงพระประชวรลงที่ตำบลชังหงอนั้น พวกขุนนางข้าราชการทั้งปวงก็พากันปลูกพระตำหนักพิทักษ์รักษาพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้อยู่ที่ตำบลนั้น แล้วพวกข้าราชการขุนนางตำแหน่งเฝ้าทั้งปวง ซึ่งยังอยู่ในเมืองหลวงมิได้ตามเสด็จไปนั้นทราบแล้ว ก็พากันไปเฝ้าที่ตำบลชังหงอพร้อมกันเหมือนอย่างธรรมเนียมในพระราชวังมิได้ขาด พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้นั้นก็ทรงพระประชวรหนักลงอาการนั้นไม่คลาย พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงรับสั่งให้ขุนนางออกไปหาอู๋ และให้เข้าไปรับนางงอหอง นางเองหนึงซึ่งเป็นฮองเฮามาเฝ้า ครั้นอู๋กับนางฮองเฮาทั้งสองมาเฝ้าพร้อมกันแล้ว พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จึงตรัสแก่นางฮองเฮาทั้งสองว่า พระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ได้มอบราชสมบัติให้แก่เรา ๆ ก็ได้ทะนุบำรุงราษฎรมีความสุขมาได้หกสิบเอ็ดปีแล้ว ครั้งนี้เราป่วยมากเห็นอาการจะไม่รอดจากความตาย เราจะยกราชสมบัติให้แก่อู๋ทันเรามีชีวิตอยู่นั้น นางทั้งสองจะเห็นเป็นประการใด นางฮองเฮาทั้งสองจึงทูลว่าอู๋นี้เป็นคนดีมีสติปัญญาตั้งอยู่ในสุจริตธรรม แล้วก็ได้ทำการขุดคลองปิดน้ำมีความชอบในแผ่นดินหลายครั้ง ซึ่งพระองค์จะมอบราชสมบัติให้แก่อู๋นั้น ข้าพเจ้าทั้งสองเห็นสมควรแล้ว พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังนางฮองเฮาทั้งสองทูลดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงรับสั่งให้อู๋เข้ามาใกล้พระองค์แล้วตรัสว่า เรามาครั้งนี้หวังจะรับท่านเข้าไปครองราชสมบัติแทนเรา ๆ ก็มาป่วยลงกลางทาง จึงได้ให้แต่ขุนนางออกไปรับท่านเข้ามา ท่านอย่าได้มีความน้อยใจแก่เราเลย การซึ่งเราได้มอบราชสมบัติให้แก่ท่านนั้น เราได้ปรึกษานางงอหอง นางเองหนึงทั้งสองและขุนนางทั้งปวงเห็นดีพร้อมกันแล้ว ถ้าเราหาชีวิตไม่ท่านจงได้ครองราชสมบัติเป็นกษัตริย์ทะนบำรุงให้ไพร่บ้านพลเมืองมีความสุขแทนเราเถิด อู๋ได้ฟังคำรับสั่งดังนั้น ครั้นจะทูลบ่ายเบี่ยงประการใดก็กลัวพระโรคพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้จะกำเริบมากขึ้น อู๋คิดดังนั้นแล้วจึงคุกเข่าลงถวายคำนับรับพระกระแสรับสั่ง พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็สิ้นพระชนม์ พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เสวยราชสมบัติได้หกสิบเอ็ดปี พระชนม์ได้ร้อยสิบปีจึงสิ้นพระชนม์ นางงอหองนางเองหนึงฮองเฮาทั้งสองกับอู๋ และพวกขุนนางทั้งปวงก็พากันเชิญพระศพพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ใส่ในหีบไม้หอม ตั้งกระบวนแห่ไปฝังไว้ที่เขากีงีซันแขวงเมืองหลวง และเมื่อกำลังฝังพระศพพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้นั้น นางงอหองนางเองหนึงทั้งสองทรงพระกรรแสงน้ำพระเนตรร่วงตกถูกกอไม้ไผ่ที่เขากีงีซันเป็นแต้มติดอยู่ ไม้ไผ่นั้นเป็นลายมาจนทุกวันนี้
ฝ่ายอู๋นั้นครั้นเชิญพระศพพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ไปฝังเสร็จแล้ว อู๋คิดเกรงกลัวก็หนีพวกขุนนางกลับไปบ้าน แล้วก็พาครอบครัวปรารถนาจะหนีไปอยู่ที่ตำบลเอี้ยงเสง หมายใจว่าจะให้พวกขุนนางยกไถจู๊เซียงกึนพระราชโอรสของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์ พวกขุนนางแจ้งความว่าอู๋กลับไป ต่างคนต่างก็พากันไปตามทันอู๋ที่กลางทางแล้วก็เชิญให้อู๋มาครองราชสมบัติ อู๋จึงว่าแก่ขุนนางทั้งปวงว่า พระราชโอรสของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็มีอยู่ ควรจะยกท่านขึ้นเป็นกษัตริย์สืบพระวงศ์ต่อไป ซึ่งท่านทั้งปวงจะให้เราไปครองราชสมบัตินั้นหาควรไม่ เกาเอี้ยวขุนนางผู้ใหญ่จึงทูลว่าแก่อู๋ว่า ถ้าท่านยังจะขืนพูดจาบิดพลิ้วอยู่เช่นนี้ โทษของท่านมีอยู่สามประการ อู๋จึงถามว่าโทษสามประการจะมีแก่เรานั้นด้วยประการใด เกาเอี้ยวขุนนางผู้ใหญ่จึงว่าแก่อู๋ว่าพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ทรงเห็นว่าไถจู๊เซียงกึนเป็นคนเขลาไม่มีสติปัญญา จึงได้มอบราชสมบัติให้แก่ท่าน ๆ ก็ได้รับต่อพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้แล้ว ท่านก็ไม่ถือรับสั่งไว้ให้มั่นคง อนึ่งราษฎรไพร่บ้านพลเมืองและขุนนางทั้งปวงพากันเห็นดีด้วย หมายจะพึ่งบุญท่าน ๆ ก็หาให้คนเหล่านั้นพึ่งไม่ อนึ่งท่านรับ ๆ สั่งของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ว่าจะเป็นกษัตริย์แล้วก็หาถือรับสั่งไม่ ทำให้ราษฎรมีความเดือดเนื้อร้อนใจจนไม่มีเจ้านายจนทุกวันนี้ ธรรมดาว่าแผ่นดินใหญ่ถ้าไม่มีเจ้านายสักวันหนึ่งแล้วบ้านเมืองก็หาเป็นปกติเรียบร้อยไม่ ท่านจะต้องมีความผิดด้วยเหตุสามประการดังนี้ และเมื่อครั้งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้รับราชสมบัติต่อพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้นั้น ครั้นทำการฝังพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้แล้ว พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็หนีไป ซีงักขุนนางผู้ใหญ่ออกไปว่ากล่าวเชื้อเชิญพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ก็กลับเข้ามาครอบครองราชสมบัติ ครั้งนี้ท่านไม่เมตตาแก่ไพร่บ้านพลเมืองจะให้ไปรับไถจู๊เซียงกึนมาครองราชสมบัตินั้นหาควรไม่ อู๋ได้ฟังเกาเอี้ยวว่ากล่าวดังนั้นจึงตอบว่า ถ้าท่านทั้งปวงเห็นดีพร้อมกันแล้วเราก็ไม่ขัด ขุนนางทั้งปวงได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงเชิญอู๋ขึ้นรถเข้ามาครองราชสมบัติ และอู๋นั้นเป็นวงศ์ของพระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้ ๆ มีพระราชโอรสชื่อเซียงอี่ ๆ มีบุตรชื่อจวนยก ๆ มีบุตรคนหนึ่งชื่อกุ้น ๆ นั้นมาทำราชการในพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ตั้งให้เป็นชองเปกโห ๆ ได้นางซิวกีแซ่ซินสีเป็นภรรยา และเมื่อนางซิวกีจะมีครรภ์เกิดอู๋นั้น นางฝันว่าดาวลิวแชเข้าในดวงดาวเบ๋าแช ดาวลิวแชนั้นคือดาวที่โลกทุกวันนี้สมมุติเรียกว่าดาวจุติ แล้วนางก็มีครรภ์ได้สิบสองเดือนนางไปเที่ยวเล่นที่ตำบลหนิวชึง นางก็คลอดบุตรชายที่ตำบลนั้น
ขณะนั้นศักราชพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ห้าสิบแปด ปีจอ เดือนหก ขึ้นหกค่ำ ยังเสวยราชอยู่ บุตรนั้นรูปงาม นางจึงให้บุตรชื่ออู๋ ๆ เติบใหญ่มีสติปัญญา เสียงนั้นดังเหมือนเสียงระฆัง ครั้นอยู่มาอู๋ไปเที่ยวที่ตำบลโทวซัว มีสัตว์จำพวกหนึ่งเก้าตัวรูปคล้ายเสือปลาเรียกว่าแปะฮู้ ๆ เก้าตัวนั้นพากันมายืนอยู่ตรงหน้าอู๋ ๆ จึงคิดว่าสัตว์แปะฮู้มายืนอยู่ตรงหน้าเราทั้งนี้เป็นมงคลแก่เรา นานไปเห็นเราคงจะได้เป็นกษัตริย์เป็นแน่ แล้วพวกชาวบ้านโทวซัวพากันทำเพลงสรรเสริญบิดามารดาของอู๋มีประการต่าง ๆ ครั้นอู๋มีอายุได้สามสิบปีได้นางหนึงเคียวบุตรชาวบ้านโทวซัวเป็นภรรยา เกิดบุตรชายด้วยอู๋คนหนึ่งชื่อคีเวี้ยน ครั้นอู๋ได้ครองราชสมบัติก็ตั้งนางหนึงเคียวภรรยาเป็นฮองเฮา ตั้งคีเวี้ยนบุตรเป็นไถจู๊ แล้วตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ได้จัดเมืองจิวขึ้นไว้สิบสองเมือง บัดนี้เราจะให้ย่นแขวงเมืองจิวนั้นเข้า แล้วเมืองหลวงจะให้เปลี่ยนชื่อเสียใหม่ให้เรียกว่าเมืองแฮ่ ครั้งนั้นกรุงจีนเรียกว่าแผ่นดินแฮ่ ตรัสดังนั้นแล้วก็ให้รวมแขวงอำเภอเมืองจิวเป็นเมืองใหญ่ ให้มีเมืองจิวอยู่แต่เก้าเมืองเป็นเมืองเอก ให้ขุนนางเจ้าพนักงานทำหนังสือประกาศไปให้จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายประกาศแก่พวกราษฎรรู้ทั่วกันว่าเมืองโทเมืองตรีเมืองจัตวาขึ้นแก่เมืองจิว ครั้นมาพระองค์สั่งชาวคลังผู้หนึ่งไปจัดทองคำในคลังที่ได้รวบรวมไว้ ซึ่งหัวเมืองเข้ามาถวายเป็นราชบรรณาการแต่ก่อน ๆ นั้น สั่งให้หล่อเป็นรูปกระถางธูปเก้าใบ ข้าพเจ้าก็ไปเบิกทองคำมาแล้ว ตั้งโรงจัดแจงหล่อกระถางธูปมีเท้ามีฝาเก้าใบ ให้ชื่อว่ากิ๋วเตี้ยแปลว่ากระทะทองคำเก้าใบใส่น้ำตั้งอยู่ ปรารถนาจะให้ปรากฏไว้ว่าได้ตั้งเมืองจิวไว้แต่เก้าเมือง ประการหนึ่งให้เป็นพระเกียรติยศว่าทองคำที่หล่อนั้นล้วนแต่ทองคำในหัวเมือง ๆ นั้นนำเข้ามาถวายเป็นราชบรรณาการทั้งสิ้น ประการหนึ่งเป็นปริศนาว่าตัวกิ๋วเตี้ยนี้เป็นหลักมั่นคง เปรียบเหมือนอย่างองค์พระมหากษัตริย์ถัดลงมา ที่เป็นเท้านั้นเปรียบเหมือนขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อย น้ำในกิ๋วเตี้ยเปรียบเหมือนราษฎร ถ้าเท้าไม่มั่นคงน้ำกิ๋วเตี้ยก็จะหกเทออกไปสิ้น ถ้าเท้ามั่นคงเป็นที่ค้ำจุนกันอยู่ ถ้าตัวกิ๋วเตี้ยตั้งมั่นคงตรงอยู่ได้น้ำก็ไม่หก คือว่าบ้านเมืองก็ไม่เป็นอันตรายคงได้ความสุขเจริญมากทวีขึ้นไป เป็นปริศนาให้ข้าราชการเป็นที่ระลึกอยู่เป็นนิจอย่างนี้ แล้วพระองค์ทรงอธิษฐานไว้ให้เป็นของสำหรับแผ่นดินแฮ่สืบ ๆ ไปในภายหน้า ก็มีกระทะทองคำปรากฏสืบตั้งแต่นั้นมาจนทุกวันนี้ แล้วพระองค์ตรัสแต่พวกขุนนางว่า พระนามของพระองค์นั้นให้ยกฮ่องเต้ออกเสีย ให้ใช้แต่เพียงอ๋อง ขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยทูลว่าซึ่งจะเป็นอ๋องนั้นไม่ควร ขอพระองค์จงเป็นฮ่องเต้ตามธรรมเนียมกษัตริย์เถิด พระองค์จึงขนานนามเป็นพระเจ้าอู๋เต้ ครั้นรับสั่งดังนั้นแล้วเสด็จเข้าข้างใน พวกขุนนางก็พากันไปบ้าน ครั้นรุ่งขึ้นเช้าพระเจ้าอู๋เต้เสด็จออกว่าราชการพร้อมด้วยขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเฝ้าอยู่ตามตำแหน่ง พระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสปรึกษาด้วยขุนนางทั้งปวงว่า เราจะให้หาพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงเข้ามากระทำสัตย์ต่อเรา ท่านทั้งปวงจะเห็นเป็นประการใด พวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยพร้อมกันทูลว่า ซึ่งพระองค์ทรงพระราชดำริดังนี้สมควรถูกต้องตามอย่างราชประเพณีพระเจ้าแผ่นดินแต่ก่อน ๆ แล้ว พระเจ้าอู๋เต้ได้ทรงฟังขุนนางทั้งปวงทูลดังนั้น ก็ให้ขุนนางเจ้าพนักงานมีหนังสือไปหาตัวพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองฝ่ายเหนือฝ่ายใต้เข้ามาประชุมกันที่ตำบลโทวซัว แล้วก็รับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานจัดรถเทียมด้วยม้าเสร็จแล้ว ก็เสด็จขึ้นทรงรถพร้อมด้วยขุนนางข้าราชการทั้งปวง เสด็จไปถึงฝั่งแม่น้ำแล้วเสด็จลงจากราชรถ พาพวกขุนนางลงเรือข้ามอ่าวไปถึงกลางแม่น้ำก็บังเกิดลมพายุใหญ่ แล้วมีมังกรเหลืองตัวหนึ่งขึ้นมาหนุนเรือพระที่นั่งเอียงเกือบจะล่ม พวกขุนนางพากันตกใจกลัว พระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสแก่พวกขุนนางทั้งปวงว่า นิสัยธรรมดามนุษย์เกิดมาแล้ว ก็ไม่มีผู้ใดซึ่งจะพ้นจากความตายเลย มิใช่แต่ตัวเราท่านย่อมถึงความตายเมื่อไร ถึงคนอื่น ๆ ก็ย่อมถึงแก่ความตายด้วยกันทั้งสิ้น ความตายนั้นไม่เลือกว่าผู้ใดเข็ญใจไพร่ผู้ดีเศรษฐีกษัตริย์และขุนนาง ถ้าถึงกาลควรแก่ชีวิตแล้ว ก็ย่อมตายสิ้นด้วยกันทั้งนั้น เว้นไว้แต่ตายเร็วตายก่อนตายหลังเท่านั้น บัดนี้เราได้เป็นกษัตริย์พาพวกขุนนางมาปรารถนาจะทะนุบำรุงให้ราษฎรเป็นสุข มามีเหตุเกิดขึ้นดังนี้คือกรรมเวรของเรา ๆ จะพากันย่อท้อกลัวความตายนั้นหาควรไม่ วิสัยธรรมดาเป็นคนดีมีสติปัญญาเป็นนักปราชญ์แล้วก็ย่อมไม่กลัวแก่ความตาย ครั้นพระองค์ตรัสดังนั้นแล้ว มังกรนั้นก็ก้มศีรษะจมน้ำหายไป พระเจ้าอู๋เต้ก็ให้ออกเรือพระที่นั่งไปถึงฝั่งแล้วเสด็จขึ้นพักอยู่เก๋งเม่งตั้ว ณ ตำบลโทวซัว พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองฝ่ายเหนือฝ่ายใต้นั้นมารับเสด็จพร้อมกันทั้งยี่สิบสี่หัวเมือง คือจูเฮ้าเจ้าเมืองชื่ออิวเช่าเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อซุยยีนเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อซีนมินเฮาเมืองหนึ่ง ชื่ออึงซินเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อออติเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อฮองทำเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อคีท่องเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อไต้กุนเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อไต้เภกเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อเจียวเม่งเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อหลีเล่งเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อเอียมเซงเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อคงซวงเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อตกกวางเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อจอกซัวเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อท้ายอิดเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อเอียนจือเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อคิดอีเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อปีลังเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อตงโหวเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อบู๊ลิบเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อฮีอุ้ยเฮาเมืองหนึ่ง ชื่อเดาดินเฮาเมืองหนึ่ง ทั้งยี่สิบสี่หัวเมืองพากันเข้าเฝ้าพระเจ้าอู๋เต้ ๆ จึงตรัสว่า พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ยกราชสมบัติให้แก่เรานั้น ท่านทั้งหลายอย่าได้มีความรังเกียจเลย จงช่วยกันทะนุบำรุงอาณาประชาราษฎรให้เป็นสุขเหมือนเมื่อครั้งพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ยังมีพระชนม์อยู่นั้นเถิด พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองได้รับสั่งดังนั้นกราบถวายคำนับและกระทำสัตย์ถวายพระเจ้าอู๋เต้พร้อมกันตามราชประเพณีกษัตริย์สืบ ๆ มาแต่ก่อน แล้วพระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสแก่พวกจูเฮ้าว่า ตั้งแต่นี้ไปให้ทำสัญญาขึ้นไว้สำหรับบ้านเมือง ๆ ละห้าอย่าง ๆ หนึ่งเรียกว่าเจงคือระฆัง อย่างหนึ่งเรียกว่าโกวคือกลอง อีกสามอย่างนั้นเมืองไทยไม่มี คำจีนเรียกว่า เข่งอย่างหนึ่ง เรียกว่าตัดอย่างหนึ่ง เรียกว่าเตียวอย่างหนึ่ง ที่เรียกว่าเข่งนั้นมีสัณฐานรูปเหมือนระฆัง แต่ว่าแบนไม่มีช่องกลางเหมือนระฆัง ถ้าตีแล้วก็ดังแปลก ระฆังที่เรียกว่าตัดนั้นรูปคล้ายระฆังย่อม ๆ แต่มีเหล็กห้อยอยู่ในกลางสำหรับตีเมื่อมีเหตุ ที่เรียกว่าเตียวนั้นรูปกลมรอบดังคล้าย ๆ กลองย่อม ๆ แล้วรับสั่งให้ช่างเอาทองเหลืองซึ่งเป็นของหลวงนั้นมาหล่อเป็นระฆังใหญ่และหล่อเป็นเข่งและตัด และให้เอาไม้และหนังมาทำเป็นกลองให้พวกจูเฮ้าทั้งปวง แล้วรับสั่งให้ประกาศราษฎรทั้งปวงทราบว่า ถ้าราษฎรมีกิจธุระมาพูดจาสั่งสอนด้วยการอันเป็นมงคลสุภาษิตแล้ว ก็ให้ตีโกวคือกลองใหญ่นั้นขึ้น ถ้าจะมาพูดจาด้วยกตัญญูซื่อสัตย์อันเป็นการมงคลแก่แผ่นดินแล้ว ก็ให้ตีเจงคือระฆังใหญ่นั้นขึ้น ถ้าผู้ใดจะมีกิจธุระต่าง ๆ จะมาปรึกษาว่ากล่าวประการใด ก็ให้ชักสายเหล็กที่ในตัดนั้นขึ้น ถ้าผู้ใดมีทุกข์ภัยและเหตุต่าง ๆ บังเกิดขึ้นแล้ว ก็ให้ตีเข่งที่รูปเหมือนระฆังนั้นขึ้น ถ้าผู้ใดเป็นถ้อยความจะมาร้องฟ้องกล่าวโทษกันประการใด ก็ให้ตีเตียวที่รูปกลมเสียงดังคล้ายกลองย่อม ๆ นั้นขึ้น รับสั่งดังนั้นแล้วก็ให้เจ้าพนักงานจัดโต๊ะเลี้ยงจูเฮ้าและพวกขุนนางในที่เฝ้าพร้อมกัน ครั้นเลี้ยงโต๊ะเสร็จแล้ว พวกจูเฮ้าและขุนนางทั้งปวงก็ถวายคำนับลาพากันไปที่อยู่แห่งตน ครั้นรุ่งขึ้นเช้าพวกจูเฮ้าทั้งปวงต่างคนต่างพากันเข้าเฝ้าทูลลากลับไปบ้านเมืองของตน แล้วพระเจ้าอู๋เต้เสด็จคืนเข้าพระนคร
ฝ่ายพวกจูเฮ้าทั้งปวงนั้น ครั้นกลับไปถึงเมืองแล้วก็ตั้งใจสามิภักดิ์ต่อพระเจ้าอู๋เต้โดยสุจริต เมื่อพระเจ้าอู๋เต้เสด็จกลับเข้าพระนครแล้ว ครั้นพระองค์เสด็จมาถึงกลางทางได้ทอดพระเนตรเห็นนักโทษพวกหนึ่งอยู่ริมถนน ก็เสด็จลงจากราขรถตรัสถามนักโทษนั้นว่าเป็นโทษด้วยเหตุอันใด นักโทษจึงทูลว่าข้าพเจ้าทำชั่วผิดจากบทพระราชบัญญัติจึงต้องโทษ พระเจ้าอู๋เต้มีพระทัยเวทนาทรงพระกันแสง พวกขุนนางจึงทูลว่า พระองค์อย่าได้ทรงกันแสงด้วยคนโทษนั้นเลย ด้วยคนเหล่านี้กระทำความผิดเขาจึงได้ทำโทษไว้ พระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสว่า ครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ส่องเต้นั้น ราษฎรพากันมีใจบริสุทธิ์ประพฤติเป็นยุติธรรม บัดนี้เราได้เป็นกษัตริย์ราษฎรพากันทำความชั่วต้องโทษดังนี้ เรามีความเวทนาเศร้าหมองในใจของเราเอง ตรัสดังนั้นแล้วรับสั่งให้เจ้าพนักงานปล่อยนักโทษ แล้วพระราชทานโอวาทสั่งสอนนักโทษนั้นอย่าให้ทำความชั่วต่อไป แล้วให้ขุนนางเจ้าพนักงานไปเบิกทองคำหลวงที่ตำบลและซัวมาประทานให้นักโทษนั้นทุกคนแล้วเสด็จเข้าพระนคร รับสั่งให้ช่างทำกลองและระฆังรวมห้าอย่างสำหรับไว้ในเมืองหลวงเหมือนอย่างรับสั่งให้หัวเมืองทั้งปวงทำนั้น อยู่มาพระเจ้าอู๋เต้เสด็จออกว่าราชการข้างหน้าพร้อมด้วยข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยเฝ้าตามตำแหน่งเฝ้า
ขณะนั้นขุนนางผู้หนึ่งชื่องีเต๊กนำสุราเข้ามาถวายแล้วทูลว่าสุรานี้กลั่นด้วยสรรพคุณยาอันวิเศษ มีรสหวานหอมแล้วแก้เมื่อยมีกำลังแข็งแรง พระเจ้าอู๋เต้จึงรับสั่งให้ขันทีรินสุรานั้นออกหลายถ้วยเทียบทดลองดูก่อน แต่เมื่อทดลองนั้นเป็นแต่เล็กน้อยก็มิสู้เมานัก แล้วถวายเสวยหลายถ้วย เสวยแล้วก็เมาหนัก พวกขันทีก็เข้าพยุงพระเจ้าอู๋เต้เข้าไปในที่พระบรรทม งีเต๊กกับขุนนางพากันไปบ้านของงีเต๊ก ๆ ก็เลี้ยงสุราพวกขุนนาง ๆ รับประทานสุราแล้วสรรเสริญคุณสุรานั้นต่าง ๆ แล้วขอตำรางีเต๊ก ๆ ก็บอกตำราให้
ฝ่ายพระเจ้าอู๋เต้นั้นครั้นพระองค์สร่างเมาแล้วตื่นจากที่พระบรรทม เสด็จออกว่าราชการ รับสั่งให้หางีเต๊กเข้ามาเฝ้า
ฝ่ายงีเต๊กได้ฟังว่าพระเจ้าอู๋เต้รับสั่งให้หาแล้วก็มีความยินดี ด้วยคิดว่าคงจะมีความชอบก็รีบเข้ามาเฝ้าโดยเร็ว พระเจ้าอู๋เต้ทอดพระเนตรเห็นงีเต๊กเข้ามาเฝ้าแล้วจึงตรัสแก่งีเต๊กว่า สุราซึ่งท่านนำมาให้แก่เรานั้น มีคุณน้อยมีโทษมาก เหตุว่าถ้ากินแต่น้อยก็บำบัดโรคได้บ้างเล็กน้อย ถ้ากินมากแล้วก็พาให้สติฟั่นเฟือนหลงใหลไม่เป็นสมประดี ด้วยเวลาวานนี้เรากินสุราของท่านนั้นเมานักไม่รู้จักสมประดีเลย เรากลัวว่านานไปเบื้องหน้าข้าราชการและราษฎรทั้งปวงได้กินสุรานี้แล้ว ก็จะหลงไปด้วยรสสุรานี้ก็จะพากันกินมากเกินประมาณไป ครั้นมัวเมามากแล้วก็จะพากันละซึ่งสิ่งที่ดีอย่างอื่นเป็นสุจริตเสีย จะพากันประพฤติแต่การที่เป็นพาลไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรมแล้ว ไพร่บ้านพลเมืองก็หามีความสุขไม่ ตั้งแต่นี้ไปท่านอย่าได้ทำสุราขึ้นอีกเลย แล้วตำราทำสุรานั้นก็ให้ทิ้งเสียอย่าให้ผู้ใดต่อไป ตรัสแล้วรับสั่งให้ถอดงีเต๊กจากที่ขุนนางเป็นไพร่ ตั้งแต่นั้นงีเต๊กก็ลักลอบทำสุราขาย แล้วพวกขุนนางที่ได้ตำราของงีเต๊กนั้นก็กลั่นขึ้นซ่อนกินพระเจ้าอู๋เต้ก็ไม่ทรงทราบ อยู่มาพระเจ้าอู๋เต้เสด็จออกว่าราชการปรึกษาแก่พวกขุนนางว่า จูเฮ้าเจ้าเมืองฝ่ายเหนือฝ่ายใต้นั้นได้เข้ามาทำสัตย์สาบานแก่เราแล้ว ยังแต่จูเฮ้าเจ้าเมืองฝ่ายตะวันตกตะวันออกนั้นเราจะให้หาเข้ามาให้พร้อมกันที่ตำบลกวยกี ตรัสดังนั้นแล้วรับสั่งให้ขุนนางออกไปหาตัวพวกจูเฮ้าอยู่ในฝ่ายทิศตะวันตกตะวันออก ซึ่งเป็นวงศ์ญาติของพระเจ้าฮอกฮีสีฮ่องเต้บ้าง เป็นวงศ์พระเจ้าสินลงสีฮ่องเต้บ้าง เป็นวงศ์พระเจ้าอึ้งตี่ฮ่องเต้บ้าง เป็นวงศ์ญาติพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้บ้าง รวมยี่สิบเก้าหัวเมือง ขุนนางก็ถวายคำนับลาไปหาตัวจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งยี่สิบเก้าหัวเมือง คือจูเฮ้าชื่อหนึ่งฮองเฮาหนึ่ง ชื่อฮองเฮาหนึ่ง บู๊ฮองเอาหนึ่ง เฮาเฮงเฮาหนึ่ง ซีนฮองเฮาหนึ่ง อิมคังเฮ้าหนึ่ง กัวะเปกเฮ้าหนึ่ง เฮกซูเฮ้าหนึ่ง จุนโล่วเฮ้าหนึ่ง เลียดเลกเฮ้าหนึ่ง นิมเคยเฮ้าหนึ่ง ตีเซงเฮ้าหนึ่ง ตี่มีนเฮ้าหนึ่ง ตี่ไล่เฮ้าหนึ่ง ตี่ลี้เฮ้าหนึ่ง ตี่ชวนเฮ้าหนึ่ง เซงตีเฮ้าหนึ่ง ยู่บ๋วงเฮ้าหนึ่ง อิวอี้เฮ้าหนึ่ง ซาเฮียงเฮ้าหนึ่ง ย่องเซงเฮ้าหนึ่ง เจงหลีเฮ้าหนึ่ง ซ่ำงุยเฮ้าหนึ่ง เสียวเองเฮ้าหนึ่ง เจี้ยตีเฮ้าหนึ่ง ขีถองเฮ้าหนึ่ง เตงยิดเฮ้าหนึ่ง ฮ่องฮวงเฮ้าหนึ่ง เป็นยี่สิบเก้าหัวเมืองให้เข้ามาเฝ้าให้พร้อมกัน พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองนั้นทราบความแล้วก็เข้ามาเฝ้าแต่ยี่สิบแปดหัวเมือง แล้วพระเจ้าอู๋เต้เสด็จออกไปที่ตำบลกวยกีพร้อมด้วยขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยและข้าราชการทั้งปวง เสด็จไปประทับแรมอยู่เก๋งเม่งตัว พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองและขุนนางก็พากันเข้าเฝ้า เล่าเอียะขุนนางซึ่งออกไปหาตัวจูเฮ้าเจ้าเมืองนั้น กราบทูลพระเจ้าอู๋เต้ว่า จูเฮ้าเจ้าเมืองใด ๆ ก็เข้ามาเฝ้าพร้อมกันทั้งยี่สิบแปดหัวเมืองแล้ว แต่ฮ่องฮวงเฮ้าเจ้าเมืองหนึ่งนั้นไม่เข้ามา และฮ่องฮวงเฮ้าคนนี้เป็นคนนี้เป็นคนโลภหลงด้วยสตรี แล้วก็เสพย์สุราอยู่เป็นนิจ พระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสว่า จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสี่ทิศก็พากันเข้ามาหาเรา บัดนี้ฮ่องฮวงเฮ้าถือตัวไม่มานั้นเหตุอย่างไร
ขณะนั้นพอฮ่องฮวงเฮ้าเข้ามาถึง เซ่งติดขุนนางจึงทูลพระเจ้าอู๋เต้ ๆ รับสั่งให้หาตัวฮ่องฮวงเฮ้าเข้ามาเฝ้าแล้วตรัสถามว่าเหตุอย่างไรจึงได้มาช้าไป ฮ่องฮวงเฮ้าจึงทูลว่าทางที่มานั้นน้ำท่วมจึงได้ช้าอยู่ พระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสถามบรรดาจูเฮ้าทั้งปวงว่า ท่านทั้งปวงเข้ามานั้นน้ำท่วมทางหรือไม่ พวกจูเฮ้าทั้งนั้นจึงทูลว่า ตั้งแต่พระองค์เสด็จไปขุดคลองแล้ว น้ำก็หาได้ท่วมป่าท่วมทางไม่ พระเจ้าอู๋เต้จึงตรัสว่าฮ่องฮวงเฮ้ามาช้าไปนั้น เห็นจะเที่ยวแย่งชิงทรัพย์สิ่งของ ๆ ราษฎรเป็นแน่ ไม่มีสิ่งอันใดที่จะแก้ตัวจึงได้พูดดังนี้ ตรัสแล้วรับสั่งให้พวกขุนนางไปค้นดูที่ตำแหน่งพักฮ่องฮวงเฮ้า ก็ได้สิ่งของในสำนักฮ่องฮวงเฮ้าสิบแปดเล่มเกวียนกับหญิงรูปงามเก้าคน จึงรับสั่งให้ถามฮ่องฮวงเฮ้าว่า หญิงเก้าคนกับสิ่งของทั้งนี้ได้มาแต่ไหน ฮ่องฮวงเฮ้ารับว่าหญิงกับสิ่งของทั้งนี้แย่งชิงราษฎรมาตามทาง จึงรับสั่งให้เอาตัวฮ่องฮวงเฮ้าไปประหารชีวิตเสียแล้วจะตั้งบุตรฮ่องฮวงเฮ้าเป็นเจ้าเมืองต่อไป จึงรับสั่งถามพวกขุนนาง ๆ ทูลว่าบุตรชายฮ่องฮวงเฮ้าไม่มี พระเจ้าอู๋เต้จึงยกเขตแดนเมืองนั้นให้ขึ้นแก่เมืองใกล้เคียง แล้วหญิงเก้าคนนั้นก็รับสั่งให้กลับไปบ้านเรือนตามเดิม ทรัพย์สิ่งของสิบแปดเล่มเกวียนนั้นจะคืนให้แก่เจ้าของ ก็ไม่รู้ว่าแย่งชิงได้มาแต่แห่งใด จึงรับสั่งแก่ขุนนางและจูเฮ้าทั้งปวงว่าทรัพย์สิ่งของนั้นให้ขุนนางและจูเฮ้าไปสืบราษฎร ถ้าเป็นของผู้ใดก็ให้คืนให้แก่ผู้นั้น
ฝ่ายจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงพร้อมกันทำสัตย์สาบานถวายแล้ว พระเจ้าอู๋เต้จึงรับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดโต๊ะเลี้ยงพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองและพวกขุนนาง และให้ประโคมดุริยางค์ดนตรี ครั้นเสร็จในการเลี้ยงโต๊ะแล้วก็ทรงตรัสข้อความซึ่งให้ถอดงีเต๊กออกจากที่ขุนนางให้เป็นไพร่นั้นให้พวกจูเฮ้าฟัง แล้วรับสั่งว่าท่านทั้งหลายอย่าได้เสพย์สุราของงีเต๊กเป็นอันมาก แล้วจงเอาใจใส่ในราชการแผ่นดิน ทะนุบำรุงราษฎรให้ได้ความสุข การที่จะทะนุบำรุงราษฎรนั้นให้ตั้งจิตเหมือนบิดามารดาเมตตาแก่บุตร อย่าให้ประพฤติอย่างฮ่องฮวงเฮ้าเป็นคนพาล ธรรมดาว่าเจ้าบ้านเจ้าเมืองใดเป็นพาลแล้ว ราษฎรก็หาความสุขมิได้ ตรัสพระราชทานโอวาทดังนั้นแล้วเสด็จเข้าข้างใน พวกขุนนางและพวกจูเฮ้านั้นก็พากันไปที่อยู่ ครั้นรุ่งขึ้นเช้าพวกจูเฮ้าพากันเข้าเฝ้าทูลลากลับไปบ้านเมืองแล้ว พระเจ้าอู๋เต้เสด็จกลับเข้าพระนคร เป็นธรรมเนียมจีนที่เสด็จออกไปรับหัวเมืองถึงทางไกลพระนครนั้น ก็เพราะปรารถนาจะไม่ให้พวกหัวเมืองเข้ามาเห็นพระนครกลัวจะเป็นกบฏขึ้น ลางแผ่นดินก็สร้างเมืองขึ้นไว้สำหรับหัวเมืองเข้าเฝ้าตำบลหนึ่ง มีธรรมเนียมดังนี้มาแต่โบราณ และครั้งนั้นราษฎรมีความสุขเป็นอันมาก อยู่มาวันหนึ่งเวลาบ่ายบังเกิดเมฆขึ้นทิศตะวันออก ฝนตกเป็นเม็ดทองคำเม็ดเท่าเม็ดทรายตกลงในจังหวัดพระราชวังทั้งสามวันสามคืน พระเจ้าอู๋เต้จึงรับสั่งให้ขุนนางเจ้าพนักงานพระคลังทองเก็บเอาทองคำนั้นมารวบรวมไว้ นับแต่ที่เป็นเม็ดได้ทองคำร้อยแปดสิบเก้าหมื่นเม็ด ที่ละเอียดไม่ได้นับ แล้วรับสั่งให้แบ่งทองคำนั้นเป็นสิบส่วน แจกให้พวกขุนนางส่วนหนึ่ง แจกให้พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองและราษฎรแปดส่วน เอาไว้สำหรับแผ่นดินส่วนหนึ่ง พวกขุนนางและพวกจูเฮ้ากับราษฎรพากันสรรเสริญพระบารมีพระเจ้าอู๋เต้เป็นอันมาก ครั้นอยู่มาพระเจ้าอู๋เต้ทรงพระประชวร จึงรับสั่งให้หาพระราชโอรสกับขุนนางผู้ใหญ่เข้าไปเฝ้า แล้วพระราชโอรสกับขุนนางผู้ใหญ่ไปเฝ้าแล้วถวายพระโอสถ พระเจ้าอู๋เต้ก็ไม่เสวยพระโอสถแล้วตรัสว่า ความเกิดกับความตายนั้นคู่กัน ถ้าเกิดมาเป็นรูปเป็นกายแล้วก็คงตายเป็นเที่ยงแท้ ซึ่งเราป่วยครั้งนี้ถึงจะตายก็สมควรด้วยอายุของเราได้ร้อยปีแล้ว ท่านทั้งปวงอยู่ภายหลังจงช่วยกันทะนุบำรุงราษฎรให้เป็นสุขเถิด พระราชโอรสและพวกขุนนางได้ฟังดังนั้นก็พากันร้องไห้ พระเจ้าอู๋เต้ก็ตรัสให้โอวาทสั่งสอนว่า ท่านทั้งหลายอย่าได้ร้องไห้เลย ธรรมดาบุคคลมีความอาลัยแก่คนที่จะถึงแก่ความตาย และร้องไห้ร่ำไรรักนั้นหามีผลประโยชน์สิ่งใดไม่ ถึงจะร้องไห้สักเท่าใด ๆ ก็มิได้กลับมีชีวิตคืนมา ซ้ำจะพาตัวให้ทรุดโทรมซูบผอมเพราะความโศก ก็จะบังเกิดมีโรคขึ้นต่าง ๆ ถ้าท่านทั้งหลายมีความอาลัยในตัวเราแล้ว จงอุตส่าห์ช่วยกันทะนุบำรุงให้ราษฎรเป็นสุขเถิด นั่นแหละเราจึงเห็นว่าท่านทั้งหลายเป็นคนมีกตัญญูต่อเราและรักเราโดยแท้ แล้วก็จะเป็นผลเป็นประโยชน์มีคุณแก่ท่านทั้งหลายและราษฎรทั้งปวงด้วย หนึ่งเราเห็นว่าเล่าเอียะเป็นคนมีสติปัญญาซื่อสัตย์ตั้งอยู่ในยุติธรรม ถ้าเราสิ้นบุญแล้วจงยกเล่าเอียะขึ้นเป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติแทนเราต่อไปเถิด พวกขุนนางได้ฟังดังนั้นก็ยิ่งมีความโศกมาก สู้อุตส่าห์แข็งใจกลั้นความโศกนั้นไว้ แล้วพากันถวายคำนับพระเจ้าอู๋เต้ ๆ ก็สิ้นพระชนม์ และเมื่อพระเจ้าอู๋เต้ครองราชสมบัตินั้นราษฎรมีความสุขมากจนตลอดชั่วแผ่นดิน พระเจ้าอู๋เต้อยู่ในราชสมบัติยี่สิบแปดปี พระชนม์ได้ร้อยปีจึงสวรรคต พระเจ้าอู๋เต้นั้นพระองค์มีพระราชโอรสด้วยนางฮองเฮานั้นสามองค์ ๆ หนึ่งชื่อคี้เอี้ยน เป็นไถจู๊ใหญ่ องค์ที่สองชื่อไจ้เป็นอุ๋ยกู้สิอ๋อง องค์ที่สามชื่อหั้นเป็นที่อี้เคงอ๋อง ครั้นพระเจ้าอู๋เต้สิ้นพระชนม์แล้ว พระราชโอรสและพวกขุนนางพากันเชิญพระศพใส่ในหีบไม้หอม แล้วตั้งกระบวนแห่ไปที่ตำบลโลวซัว
ฝ่ายเล่าเอียะนั้นคิดว่าราชสมบัติอันนี้พระเจ้าอู๋เต้ได้มอบให้แก่เรา จึงคิดดูอีกชั้นหนึ่ง เพราะเห็นว่าเป็นแต่ขุนนางผู้น้อย โดยจะมีสติปัญญาก็ไม่สักเท่าไร การที่ยกราชสมบัติให้แก่เราครั้งนี้ ก็เห็นจะเป็นราชอุบายที่จะกันความนินทา เราหรือจะกล้าเข้ารับเอาราชสมบัติได้ ประการหนึ่ง ไถจู๊คี้เอี้ยนพระราชบุตรของพระองค์ก็ทรงพระสติปัญญามาก แล้วก็ตั้งอยู่ในสัตย์ในธรรมควรท่านจะได้ครองราชสมบัติสืบพระวงศ์ต่อไป คิดดังนั้นแล้วก็หนีไปซ่อนตัวอยู่ที่ตำบลกีชัว
ฝ่ายขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยจัดการฝังพระศพเสร็จแล้ว ทราบความว่าเล่าเอียะไม่ยอมเป็นกษัตริย์หนีไปแล้ว ก็ปรึกษากันว่าพระเจ้าอู๋เต้รับสั่งให้เรายกเล่าเอียะขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น เล่าเอียะก็ไม่อยากจะได้หนีไปเสีย ประการหนึ่งไถจู๊คี้เอี้ยนนั้นก็เป็นพระราชโอรสผู้ใหญ่ แล้วมีสติปัญญาซื่อสัตย์สุจริตตั้งอยู่ในยุติธรรม สมควรที่จะครองราชสมบัติได้ เราต้องเชิญไถจู๊คี้เอี้ยนขึ้นเป็นกษัตริย์จึงจะชอบ ครั้นปรึกษาพร้อมกันแล้วก็เชิญไถจู๊คี้เอี้ยนขึ้นเป็นกษัตริย์ ทรงพระนามว่าพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ แล้วพระองค์รับสั่งให้พวกเลงม้าขุนนางไปสืบได้ตัวเล่าเอียะเข้ามา แล้วตั้งให้เป็นฮูจอที่ปรึกษา ขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยทั้งหลายนั้นถึงเวลามีราชกิจประการใด ก็พากันขึ้นเฝ้าพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ มิได้พากันไปปรึกษาในสำนักเล่าเอียะเลย เล่าเอียะทำราชการได้ครึ่งปีก็ถึงแก่กรรม พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ก็ฝังศพเล่าเอียะฮูจอไว้ตามสมควร มีคำพังเพยคือคำกลางเป็นคำนักปราชญ์จีนภายหลังไต่ถามกันว่า เมื่อพระเจ้าอู๋เต้เกือบจะใกล้สวรรคตนั้น พระองค์รับสั่งให้พวกขุนนางยกเล่าเอียะขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น โดยพระองค์มีพระทัยรักใคร่เล่าเอียะจะจริงหรือ ๆ ว่าพระองค์จะยกราชสมบัติให้แก่คี้เอี้ยนพระราชโอรสเป็นฮ่องเต้ แต่แกล้งกล่าวพอเป็นทีกันความนินทาหรือจะเป็นประการใด นักปราชญ์จีนผู้หนึ่งจึงแก้ว่า ซึ่งพระเจ้าอู๋เต้นั้นพระองค์มีอัธยาศัยรักเล่าเอียะนั้นเป็นความจริงมิใช่ตรัสเป็นอุบาย เหตุว่าพระองค์ทรงพระสติปัญญาเห็นว่าเล่าเอียะนั้นควรจะเป็นกษัตริย์ได้โดยแท้ ประการหนึ่งคี้เอี้ยนนั้นพระองค์ก็ทรงเห็นว่ามีสติปัญญาควรจะเป็นกษัตริย์ได้ แล้วก็เป็นไถจู๊ พระราชโอรสผู้ใหญ่ แต่ทรงเห็นว่ามีสติปัญญายังอ่อนกว่าเล่าเอียะ ครั้นจะยกให้เป็นกษัตริย์ก็กลัวความนินทาจะมีเมื่อภายหลัง คนทั้งหลายจะติเตียนหาว่ารักผู้มีสติปัญญาตั้งอยู่ในยุติธรรมไม่ ประการหนึ่งกษัตริย์ทั้งสอง คือพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้และพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้นั้นท่านก็หายกราชสมบัติให้แก่พระราชโอรสไม่ พระองค์ทรงพิจารณาเห็นดังนี้ จึงได้ยกราชสมบัติให้แก่เล่าเอียะเป็นความจริงมิใช่เป็นอุบายเลย เมื่อพระองค์สิ้นพระชนม์แล้ว บรรดาพวกขุนนางทั้งหลายทราบความว่าเล่าเอียะหนีไปแล้ว พวกขุนนางก็ไม่เต็มใจไปปรึกษาราชการด้วยเล่าเอียะ ๆ นั้นเป็นคนดีมีปัญญาก็จริง แต่พึ่งทำราชการในพระเจ้าอู๋เต้ได้สามปีเท่านั้น ความชอบในแผ่นดินและความเผื่อแผ่ยังไม่สู้มากเหมือนพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้และอู๋เต้ไม่ และพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้นั้นเมื่อครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ก็เป็นคนดีมีความชอบมาก จึงได้เป็นผู้สำเร็จราชการบ้านเมือง ครั้นสำเร็จราชการทั้งปวงก็ได้ว่าราชการแทน ก็ตั้งอยู่ในยุติธรรมมีความชอบความดีเผื่อแผ่ปรากฏไปทั่วทั้งสี่ทิศ ขุนนางและราษฎรทั้งปวงและพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายมีใจรักใคร่มากจนถึงได้เป็นกษัตริย์
ฝ่ายพระเจ้าอู๋เต้นั้นก็ได้ทำราชการในพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้มาช้านาน มีความชอบในแผ่นดินนั้นมากแผ่ไปทั่วทุกประเทศจึงได้เป็นกษัตริย์ แต่เล่าเอียะนั้นพึ่งทำราชการในพระเจ้าอู๋เต้ได้สามปี ยังมิได้มีความชอบเผื่อแผ่ตลอดไปได้ พวกขุนนางทั้งหลายจึงมิได้ไปปรึกษาราชการ แล้วจึงตั้งไถจู๊คี้เอี้ยนขึ้นเป็นกษัตริย์ เพราะเห็นว่าไถจู๊คี้เอี้ยนมีสติปัญญาควรจะครองราชสมบัติได้ ไม่เป็นคนเขลาเหมือนไถจู๊ตันจูและไถจู๊เซียงกึน ๆ ทั้งสองคนนี้เป็นคนเขลาปัญญาเพราะเทพยดาบันดาลลงมาไม่ควรจะครองราชสมบัติเหมือนไถจู๊คี้เอี้ยน ครั้นพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์แล้ว จึงตั้งเซียงกึนพระราชบุตรพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้เป็นที่ปิ่นเจ้าตั๋วให้ว่าราชการฝ่ายเจี้ยอิ้มไท คือให้ดูแลในการมโหรีดีดสีตีเป่า แล้วพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้รับสั่งให้หาตัวจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายเข้ามาเฝ้าที่ตำบลกึนไถเป็นที่รับหัวเมือง พวกจูเฮ้าทราบความแล้วก็พากันเข้ามาเฝ้า ที่ไม่เข้ามานั้นมีแต่อิวอี้เฮ้าเจ้าเมืองอิวอี้เมืองหนึ่ง พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้จึงให้จัดโต๊ะเลี้ยงพวกจูเฮ้ากับพวกขุนนางที่เข้ามาเฝ้านั้น แล้วให้ทำสัตย์สาบานสิ้นทุกนาย ครั้นเสร็จการเลี้ยงโต๊ะและทำสัตย์สาบานแล้ว พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้จึงตรัสแก่พวกจูเฮ้าว่า ซึ่งราชสมบัติทั้งนี้พระเจ้าอู๋เต้ซึ่งเป็นพระราชบิดาแห่งเรานั้น ท่านก็มิได้มอบให้แก่เรา ซึ่งเราได้ราชสมบัติเป็นกษัตริย์ทั้งนี้ ก็เพราะพวกขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยเขาเต็มใจยินยอมพร้อมใจกันยกให้แก่เรา ๆ ก็ต้องจำใจรับเพราะเหตุสามประการ คือเล่าเอียะที่พระราชบิดามอบราชสมบัติให้แก่เขานั้น เขาก็ไม่เต็มใจรับแล้วก็หนีไปเสีย อนึ่งธรรมเนียมบ้านเมืองไม่มีพระเจ้าแผ่นดินเป็นกษัตริย์ครองราชสมบัติแล้ว ราษฎรก็จะหามีความสุขไม่ อนึ่งเรามีความเมตตาแก่ราษฎรว่าถ้าธรรมเนียมราษฎรไม่มีเจ้าแผ่นดินแล้วก็ไม่มีความสุข เราจึงได้อุตส่าห์รักษาแผ่นดินไว้ แม้นผู้ใดมีสติปัญญาบารมีมาก ควรจะครองราชสมบัติแทนพระบิดาเราได้ เราก็จะมอบให้แก่ผู้นั้นเป็นกษัตริย์ต่อไป ใช่ว่าเราจะอยากได้ราชสมบัติหามิได้ พวกจูเฮ้าได้ฟังรับสั่งดังนั้นจึงทูลว่า พระองค์ก็เป็นพระราชโอรสใหญ่อยู่แล้ว ทรงพระสติปัญญาเป็นอันประเสริฐ ควรที่จะครองราชสมบัติสืบพระวงศ์ต่อไป ซึ่งพระองค์ทรงตรัสดังนี้เป็นที่ถ่อมพระองค์ไป ข้าพเจ้าทั้งปวงนี้ยินดีพร้อมกันแล้วขอพระองค์จงเป็นกษัตริย์เสวยราชสมบัติโดยราชประเพณีเถิด พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ท่านทั้งปวงยินดีพร้อมกันแล้ว จงเอาใจใส่ช่วยเราทะนุบำรุงให้ราษฎรได้ความสุขเหมือนพระราชบิดาเรามีพระชนม์อยู่
ขณะนั้นขุนนางผู้ใหญ่หกนาย ชื่อยีตัดคนหนึ่ง ชื่อยีส่งคนหนึ่ง ชื่อเจี้ยงตงคนหนึ่ง ชื่อเจี้ยนีมคนหนึ่ง ชื่อเต๊กบู๊คนหนึ่ง ชื่อเต๊กเองคนหนึ่ง ทูลพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ว่า จูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายก็เข้ามาเฝ้าพร้อมกันแล้ว ยังแต่อิวอี้เฮ้าเจ้าเมืองอิวอีก๊กคนหนึ่งดุจแข็งเมืองอยู่ ขัดรับสั่งไม่เข้ามาเฝ้าผิดประเพณี พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้จึงตรัสว่า ผู้ใดไม่เข้ามานั้นผิดด้วยอย่างธรรมเนียม เราจะให้ท่านทั้งหกคุมไพร่พลทหารออกไปเอาตัวอิวอี้เฮ้า ท่านทั้งหลายจะเห็นประการใด ขุนนางทั้งหกนายจึงทูลว่า ข้าพเจ้าทั้งหกก็ตั้งใจจะรับอาสาอยู่แล้ว พอพระองค์ตรัสใช้ก็สมดังใจนึกในข้าพเจ้า ๆ จะขอรับอาสาคุมทหารออกไปจับตัวอิวอี้เฮ้าเข้ามาถวายให้จงได้ พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงพระโสมนัส จึงตรัสสั่งให้ขุนนางทั้งหกนายนั้นคุมทหารห้าพันยกออกไปจับตัวอิวอี้เฮ้า
ฝ่ายขุนนางหกนายนั้นได้รับสั่งแล้วก็คุมพลห้าพันยกไปเมืองอิวอี้ก๊ก ข้างฝ่ายพวกจูเฮ้าซึ่งเข้ามาเฝ้านั้น ครั้นเสร็จการแล้วก็ทูลลากลับไปบ้านไปเมืองของตัว พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ก็เสด็จกลับคืนเข้าพระนคร
ฝ่ายขุนนางทั้งหกนายยกกองทัพไปถึงเขตแดนเมืองอิวอี้ก๊ก ก็ให้ทหารตั้งค่าย ม้าใช้จึงไปแจ้งความแก่เลงเจียวซึ่งเป็นที่อิวอี้เฮ้าเจ้าเมืองอิวอี้ก๊ก ๆ ก็คุมทหารออกไปจากเมืองไปตั้งค่ายมั่นใกล้ค่ายขุนนางทั้งหก ๆ พากันแต่งตัวถืออาวุธขึ้นม้านำทหารออกไปยืนอยู่หน้าค่ายอิวอี้เฮ้า ๆ แต่งตัวถืออาวุธขึ้นม้านำทหารออกไปพบขุนนางหกนาย ๆ จึงว่าแก่อิวอี้เฮ้าว่า พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้รับสั่งให้หาพวกจูเฮ้าเข้าไปเฝ้า พวกจูเฮ้าทั้งปวงก็พากันเข้าไปเฝ้า เหตุใดเจ้าจึงขัดรับสั่งมิได้เข้าไปเฝ้าพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ อิวอี้เฮ้าจึงตอบว่าราชสมบัติทั้งนี้ เราทราบอยู่ว่าเป็นของกงสี คือเป็นของกลาง เหตุว่าพระเจ้าอู๋เต้ได้รับสั่งไว้ว่า ถ้าพระองค์สิ้นพระชนม์แล้วก็ให้ยกเล่าเอียะขึ้นเป็นกษัตริย์ เหตุใดพวกเจ้าจึงไม่กระทำตามรับสั่ง พากันยกคี้เอี้ยนขึ้นเป็นกษัตริย์ มิได้ยกเล่าเอียะขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น พวกเจ้าทำการทั้งนี้เห็นแล้วหรือก็ได้ชื่อว่าพวกเจ้าขัดรับสั่งพระเจ้าอู๋เต้หรือหาไม่ ขุนนางทั้งหกจึงตอบว่า ซึ่งเรายกราชสมบัติถวายพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้นั้นเราหามีความผิดไม่ ด้วยพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ท่านก็เป็นพระราชโอรสผู้ใหญ่ของพระเจ้าอู๋เต้ แล้วท่านทรงพระสติปัญญาตั้งอยู่ในยุติธรรม ไม่เหมือนไถจู๊ตันจู และไถจู๊เซียงกึนของพระเจ้าแผ่นดินทั้งสอง ไถจู๊ทั้งสองนั้นเป็นคนเขลาจึงไม่ได้ราชสมบัติ ซึ่งพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้นั้นท่านทรงพระสติปัญญามากควรจะเป็นกษัตริย์ได้ ไม่ควรจะยกราชสมบัติให้แก่ผู้อื่น ประการหนึ่งเล่าเอียะที่พระเจ้าอู๋เต้มอบราชสมบัติให้นั้นก็ไม่เต็มใจรับ จึงได้หนีไปเที่ยวซุกซ่อนอยู่ ธรรมเนียมบ้านเมืองทุกวันนี้ ถ้าไม่มีกษัตริย์ครอบครองจนสักวันหนึ่งสองวันแล้ว บ้านเมืองก็หาเป็นปกติเรียบร้อยไม่ เหตุดังนั้นเราจึงได้ยกพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์ เราจะหาความผิดมาแต่ไหน ประการหนึ่งพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงล้วนแต่มีสติปัญญาเป็นอันมาก เห็นพร้อมกันว่าไถจู๊คี้เอี้ยนมีสติปัญญาพอจะวางใจได้ พวกจูเฮ้าทั้งหลายจึงได้พร้อมใจยกไถจู๊คี้เอี้ยนขึ้นครองราชสมบัติ ทรงพระนามว่าพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ พระองค์มิได้กำเริบอิสริยยศ ทุกวันนี้พระองค์ทรงตั้งอยู่ในยุติธรรมไม่ใช่หรือ ครั้นเขาทราบข่าวว่าพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ได้เป็นกษัตริย์แล้ว เขาก็พากันมีใจยินดีจึงเข้ามาเฝ้าทั้งสิ้น ด้วยคิดถึงพระเดชพระคุณพระเจ้าอู๋เต้ได้ทะนุบำรุงมาแต่ก่อน ซึ่งเจ้าว่าดังนี้เป็นคนโฉดอกตัญญูหาปัญญามิได้ อิวอี้เฮ้าจึงตอบว่าธรรมดาบิดามารดาก็ย่อมรู้น้ำใจบุตร เห็นว่าบุตรจะรักษาแผ่นดินไปไม่ได้ ท่านจึงไม่ได้มอบราชสมบัติให้ จะว่าเราเป็นคนอกตัญญูนั้นหาควรไม่ ว่าแล้วก็ขับม้าเข้ารบด้วยขุนนางทั้งหก ๆ เป็นขุนนางพลเรือนไม่แข็งแรงในการสงคราม ต้านทานฝีมืออิวอี้เฮ้าไม่ได้ พากันหนีอิวอี้เฮ้า ๆ ก็ไม่ได้ติดตาม พาทหารกลับเข้าเมือง
ผ่ายขุนนางทั้งหกนั้น ครั้นหนีอิวอี้เฮ้ากลับเข้าค่ายแล้ว เห็นจะต้านทานกำลังและฝีมืออิวอี้เฮ้าไม่ได้ ก็รวบรวมทหารกลับเข้าเมืองหลวง เข้าเฝ้าพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ทูลว่า ข้าพเจ้าไปพูดจาให้อิวอี้เฮ้าเข้ามาเฝ้าโดยดี อิวอี้เฮ้าก็หาเชื่อฟังไม่ คุมทหารเข้าระดมรบกองทัพข้าพเจ้า ๆ ไม่ทันระวังตัวจึงได้เสียที โทษข้าพเจ้าผิดเป็นอันมาก ขอพระองค์ได้โปรดยกโทษข้าพเจ้าสักครั้งหนึ่ง ข้าพเจ้าทั้งหกจะขอคุมกองทัพออกไปจับอิวอี้เฮ้ามาถวายให้จงได้ พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ได้ทรงฟังดังนั้นจึงตรัสว่า ท่านแตกทัพมาครั้งนี้ ก็เพราะบุญวาสนาของเรายังน้อยนัก ท่านอย่าได้ไปต่อสู้แก่อิวอี้เฮ้าอีกเลย ตรัสดังนั้นแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน พวกขุนนางก็พากันกลับไปบ้าน ตั้งแต่นั้นพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ก็ทรงประพฤติแต่การที่เป็นยุติธรรมมากขึ้นกว่าแต่ก่อน กิตติศัพท์อันนี้รู้ถึงอิวอี้เฮ้า ๆ มีหนังสือและจัดสิ่งของบรรณาการให้ขุนนางนำเข้ามาถวายทูลขอโทษตัวต่อพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ ๆ ทรงยินดี ตรัสแก่ขุนนางทั้งปวงว่า เดิมยีตัด ยีส่ง เจี้ยงตง เจี้ยนีม เต๊กบู๊ เต๊กเอง คุมทหารไปรบแก่อิวอี้เฮ้าก็พากันแตกหนีเข้ามา จะขอคุมทหารออกไปรบอีกเราก็ไม่ให้ไป บัดนี้อิวอี้เฮ้ากลับใจเข้ามาอ่อนน้อมแก่เราโดยดี ไม่ต้องไปรบพุ่งให้ราษฎรได้ความลำบากดังนี้ก็เป็นความดีอยู่แล้ว ครั้นพระองค์ตรัสดังนั้นแล้วก็รับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดสิ่งของให้ขุนนางผู้ถือหนังสือตามสมควร แล้วรับสั่งให้ขุนนางผู้ถือหนังสือไปบอกอิวอี้เฮ้าว่า โทษอิวอี้เฮ้านั้นเรายกให้แก่อิวอี้เฮ้า ขุนนางผู้ถือหนังสือไปรับสั่งดังนั้นแล้วก็ถวายคำนับลากลับไป ตั้งแต่นั้นก็ไม่มีทัพศึก ไพร่บ้านพลเมืองได้ความสุข อยู่มาพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ทรงพระประชวร แพทย์ประกอบพระโอสถถวายพระโรคนั้นหาคลายไม่ จึงรับสั่งให้หาพระราชวงศานุวงศ์และขุนนางผู้ใหญ่เข้าไปเฝ้าข้างในแล้วตรัสว่า ซึ่งเราได้ครองราชสมบัตินั้น เพราะท่านทั้งปวงได้ทะนุบำรุงเรา บัดนี้เราป่วยมากเห็นชีวิตจะไม่รอด ถ้าเราสิ้นบุญแล้วท่านทั้งปวงจงจัดหาผู้มีสติปัญญาตั้งอยู่ในยุติธรรมครองราชสมบัติต่อไปเถิด แต่บุตรเรานั้นเราเห็นว่าจะรักษาแผ่นดินไปไม่ได้ ครั้นตรัสดังนั้นแล้วก็สิ้นพระชนม์ พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ครองราชสมบัติได้เก้าปี พระชนม์ได้ห้าสิบสามปีสิ้นพระชนม์ พวกขุนนางก็พากันเชิญพระศพใส่หีบไม้หอมตั้งกระบวนแห่ไปฝังไว้ที่ตำบลกึนไถตามประเพณีพระศพกษัตริย์แต่ก่อน ครั้นเสร็จแล้วฝ่ายขุนนางผู้หนึ่งชื่อโฮ่งี้ เป็นขุนนางในตำแหน่งทหารมีกำลังและฝีมือยิงเกาทัณฑ์แม่น เมื่อพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ยังมีพระชนม์อยู่นั้น โฮ่งี้ก็คิดประทุษร้ายอยากจะได้ราชสมบัติอยู่เนือง ๆ ครั้นพระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้สวรรคตแล้ว โฮ่งี้คิดว่าถ้าตัวได้เป็นคนต้นปรึกษาให้พวกขุนนางยกไถจู๊ท้ายกังเป็นกษัตริย์ได้แล้ว ตัวจะได้มีอำนาจมากขึ้นกว่าแต่ก่อน ครั้นคิดแล้วโฮ่งี้จึงเชิญขุนนางทั้งปวงมาปรึกษาว่า พระเจ้าคี้เต้ฮ่องเต้ตรัสไว้ว่า ถ้าพระองค์สิ้นพระชนม์แล้ว ให้เลือกผู้ที่มีสติปัญญาตั้งอยู่ในยุติธรรมมาครองราชสมบัติแทนพระองค์นั้น เราคิดจะยกไถจู๊ท้ายกังพระราชบุตรขึ้นเป็นกษัตริย์ ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด ขุนนางทั้งปวงรู้ว่าโฮ่งี้มีกำลังมาก แล้วก็แข็งแรงว่องไวในเพลงอาวุธด้วย มีความกลัวอยู่ดังนี้ก็พลอยเห็นว่า ข้าพเจ้าทั้งปวงเห็นชอบด้วย แล้วโฮ่งี้กับขุนนางทั้งปวงก็พากันไปเชิญไถจู๊ท้ายกังขึ้นเป็นกษัตริย์ ทรงพระนามว่าพระเจ้าท้ายกังเต้ เมื่อพระเจ้าท้ายกังเต้ได้เสวยราชสมบัติปีมะเส็ง พระเจ้าท้ายกังเต้ครั้นเสวยราชแล้ว ก็เลื่อนที่ขุนนางตามตำแหน่งสมควร ครั้นอยู่มาพระองค์ก็ลุ่มหลงไปด้วยสตรีเสพย์สุราเป็นนิจ มิได้มีพระทัยสอดส่องไปในราชกิจการแผ่นดินละเลยเพิกเฉยเสีย แล้วก็ไม่ได้รับสั่งให้ทหารพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งหลายเข้ามาทำสัตย์สาบานถวายตัวตามอย่างธรรมเนียมแผ่นดินแต่ก่อน พวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงเห็นว่าพระเจ้าท้ายกังเต้ประพฤติผิดประเพณีก็พากันแข็งเมืองขึ้นหลายตำบล พระเจ้าท้ายกังเต้เสวยราชได้เจ็ดปี วันหนึ่งพระองค์เสด็จออกว่าราชการจึงตรัสแก่ขุนนางว่า เราอยากจะไปเที่ยวประพาสป่าจับสัตว์ที่ตำบลลกซุ้ย เราจะให้โฮ่งี้อยู่เฝ้าพระนคร พวกขุนนางก็พากันทูลขัดทัดทานไว้มิให้เสด็จไป พระองค์มิได้ทรงเชื่อฟังรับสั่งให้ไซอี่ ซุยคี้ขุนนางที่ชอบอัธยาศัยตามเสด็จไปด้วย ครั้นเสด็จไปถึงตำบลลกซุ้ยก็ขึ้นม้าทรงเกาทัณฑ์เที่ยวไปยิงสัตว์ในป่ากับไซอี่ ซุยคี้ แล้วพระองค์ประทับแรมอยู่ที่ตำบลลกซุ้ยหลายราตรี
ฝ่ายโฮ่งี้อยู่เฝ้าพระนคร ปรึกษาแก่ขุนนางทั้งปวงว่าพระเจ้าท้ายกังเต้ละราชการบ้านเมือง ไปเที่ยวยิงสัตว์เล่นดังนี้ผิดธรรมเนียมประเพณีกษัตริย์แต่ก่อน ด้วยกฎหมายในกรุงจีนนี้ ถ้าเป็นกษัตริย์ฮ่องเต้ไปเที่ยวไม่ได้ เราจะยกพระเจ้าท้ายกังเต้ออกจากราชสมบัติเสีย จะยกเชื้อพระวงศ์ขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินใหม่ ท่านทั้งปวงจะเห็นประการใด พวกขุนนางทั้งปวงคิดเห็นว่าจะไม่ยอมก็ไม่ได้ เพราะโฮ่งี้นั้นมีฝีมือเข้มแข็ง แล้วได้บังคับว่ากล่าวพวกทแกล้วทหารด้วย พวกทแกล้วทหารก็อยู่ในบังคับโฮ่งี้ทั้งสิ้น และโฮ่งี้ก็สำเร็จราชการด้วย ครั้นขุนนางทั้งปวงได้ฟังโฮ่งี้ปรึกษาดังนั้นก็พากันเกรงกลัวจึงรับว่าชอบแล้ว ก็หามีขุนนางผู้หนึ่งผู้ใดจะโต้ทานไม่ โฮ่งี้จึงแต่งหนังสือประกาศว่าพระเจ้าท้ายกังเต้ละเลยราชการอยู่นาน เสร็จสิ้นข้อความแล้วก็พาพวกขุนนางออกไปคอยพระเจ้าท้ายกังเต้อยู่ที่ในประตูริมกำแพงเมือง
ฝ่ายต้งกังอ๋องผู้เป็นอนุชาพระเจ้าท้ายกังเต้แจ้งความทั้งนี้ ก็ปรึกษาแก่ขุนนางทั้งหกซึ่งออกไปหาตัวอิวอี้เฮ้าแต่ครั้งแผ่นดินพระเจ้าคี้เต้นั้นว่า บัดนี้โฮ่งี้เขียนหนังสือกฎหมายบัญญัติของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ แล้วคิดประทุษร้ายพระเจ้าท้ายกังเต้นั้น ท่านทั้งปวงจะคิดฉันใดดี พวกขุนนางทั้งหกจึงว่าซึ่งโฮ่งี้คิดการทั้งนี้ ข้าพเจ้าเห็นว่าท่านกับพวกข้าพเจ้าจำจะต้องพากันไปตามเฝ้าพระเจ้าท้ายกังเต้ แล้วจะได้ทูลความอันนี้ทราบจึงจะชอบ ต้งกังอ๋องรู้ว่าขุนนางทั้งหกเต็มใจไปด้วยแล้วก็มีความยินดี พาขุนนางทั้งหกออกไปตามเฝ้าพระเจ้าท้ายกังเต้ พบพระองค์แล้วทูลความอันนั้นให้ทรงทราบ พระเจ้าท้ายกังเต้ทรงทราบความแล้วก็ตกพระทัย ตรัสด้วยไซอี่ ซุยคี้ ว่าโฮ่งี้คิดประทุษร้ายเราดังนี้ ท่านทั้งสองจะคิดประการใด ไซอี่ ซุยคี้ จึงทูลว่า โฮ่งี้นั้นพระองค์ก็ได้ชุบเลี้ยงถึงขนาด ข้าพเจ้าเห็นว่าโฮ่งี้คิดดังนี้ปรารถนาจะให้พระองค์กลับพระนครโดยเร็ว ด้วยพระองค์เสด็จออกมาอยู่คิดได้ถึงห้าเดือนแล้ว ถ้าโฮ่งี้คิดประทุษร้ายพระองค์จริงแล้ว เห็นว่าพระองค์ว่ากล่าวโฮ่งี้ก็จะคิดถึงพระเดขพระคุณ ขอเชิญพระองค์กลับเข้าพระนครเถิด พระเจ้าท้ายกังเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงเสด็จกลับเข้าพระราชวังเข้าไปใกล้ถึงประตูพระนคร โฮ่งี้แกล้งทำไม่รู้จักแล้วให้ทหารปิดประตูเมืองไว้ แล้วพาพวกขุนนางขึ้นไปบนกำแพงเมือง ร้องบอกลงมากับพวกทหารซึ่งเข้ามาด้วยพระเจ้าท้ายกังเต้ว่า พระเจ้าท้ายกังเต้ไม่อยู่ไปเที่ยวยิงสัตว์ บัดนี้พวกเจ้าเหล่านี้พากันมานั้นจะชิงราชสมบัติหรือ ฝ่ายไซอี่ ซุยคี้ได้ยินโฮ่งี้ร้องว่าดังนั้นจึงบอกโฮ่งี้ว่า พระเจ้าท้ายกังเต้เสด็จกลับเข้ามาแล้วท่านจำไม่ได้หรือ โฮ่งี้จึงร้องว่าพระเจ้าแผ่นดินกลับจริงแล้ว ทำไมจึงไม่เสด็จมาให้เราเห็นพระองค์เล่า อนึ่งเจ้าทั้งสองนี้ชักชวนให้เจ้านายไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรม จนพระองค์เสพย์สุราหลงด้วยสตรี แล้วละราชการบ้านเมืองเที่ยวแรมคืนอยู่ดังนี้มีความผิดมาก ไซอี่ ซุยคี้สองคนได้ฟังดังนั้นตกใจกลัวไม่ได้พูดตอบประการใด แล้วก็พากันไปทูลพระเจ้าท้ายกังเต้ว่า โฮ่งี้ว่าไม่เห็นพระองค์เสด็จมาจะเปิดประตูรับไม่ได้ พระเจ้าท้ายกังเต้ก็ให้ทหารขับรถเสด็จออกไปว่ากับโฮ่งี้ว่า เรากลับมาแล้วเหตุใดท่านจึงไม่เปิดประตูเมืองรับเล่า โฮ่งี้จึงว่าพระองค์ประพฤติผิดด้วยอย่างธรรมเนียมกษัตริย์ซึ่งอยู่ในยุติธรรม และกษัตริย์ซึ่งอยู่ในยุติธรรมนั้นท่านไม่ละราชการบ้านเมือง ท่านตั้งพระทัยแต่ทะนุบำรุงให้ไพร่บ้านพลเมืองมีความสุข มิได้ละราชสมบัติไปเที่ยวยิงสัตว์เล่นในป่า โฮ่งี้ว่าดังนั้นแล้วก็ให้แต่เกียขุนนางอ่านหนังสือประกาศให้พระเจ้าท้ายกังเต้ฟัง ในคำประกาศนั้นมีความว่า พระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้มีพระราชบัญญัติไว้ว่า กษัตริย์พระองค์ใดประพฤติการทุจริตเสพย์สุราและหลงด้วยสตรีละราชการบ้านเมืองไปเที่ยวป่า กระทำให้อาณาประชาราษฎรได้ความเดือดร้อนแล้ว ก็ให้ยกกษัตริย์พระองค์นั้นออกจากราชสมบัติเสีย แล้วให้หาผู้ตั้งอยู่ในยุติธรรมยกขึ้นเป็นกษัตริย์ใหม่ บัดนี้พระเจ้าท้ายกังเต้ไม่ตั้งอยู่ในยุติธรรม เสพย์สุราหลงไปด้วยสตรี ละราชการบ้านเมืองกระทำผิดด้วยอย่างธรรมเนียม ต้องพระราชบัญญัติของพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้ ขุนนางทั้งปวงพร้อมใจกันจะยกพระเจ้าท้ายกังเต้ออกจากราชสมบัติ ถ้าพระเจ้าท้ายกังเต้ไม่ยอมโดยดี ก็จะเกิดมีอันตรายขึ้นต่าง ๆ ครั้นขุนนางอ่านคำประกาศสิ้นเท่านั้นแล้ว
ฝ่ายพระเจ้าท้ายกังเต้ได้ฟังคำประกาศดังนั้นก็ตกพระทัย นึกว่ากฎหมายในพระเจ้าซุ่นเต้ฮ่องเต้มีในแผ่นดินกรุงจีน ครั้งนี้ได้เป็นฮ่องเต้หรือไม่ได้เป็นก็ไม่เที่ยง พระองค์นึกแล้วเรียกไซอี่ ซุยคี้สองคนเดินไปตามทางขึ้นเขาไป โฮ่งี้เห็นพระเจ้าท้ายกังเต้กับไซอี่ ซุยคี้ไปแล้ว โฮ่งี้พาพวกทหารเข้าไปในพระราชวัง ปรึกษาขุนนางทั้งปวงว่า เราจะยกต้งกังอ๋องซึ่งเป็นอนุชาของท้ายกังเต้ขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น ท่านทั้งปวงจะเห็นดีชั่วประการใด ขุนนางทั้งปวงพร้อมกันเห็นชอบด้วย ก็พากันยกต้งกังอ๋องขึ้นเป็นกษัตริย์ ทรงพระนามว่าพระเจ้าต้งกังเต้
พระเจ้าท้ายกังเต้อยู่ในราชสมบัติแปดปี พระชนม์เท่าไรไม่ปรากฏ ครั้นพระเจ้าต้งกังเต้ได้เป็นกษัตริย์แล้ว ก็ตั้งโฮ่งี้เป็นที่ซือเสี่ยงคืออุปราชผู้ใหญ่สำเร็จราชการ ตั้งเสียงอ๋องพระราชบุตรเป็นไถจู๊ ตั้งอื้อเอี๋ยนพระราชนัดดาเป็นเอียนจอโหคุนทหาร เพราะกลัวโฮ่งี้จะประทุษร้าย ครั้งนั้นอื้อเอี๋ยนอายุได้สิบเจ็ดปี หน้าขาวมีหนวดตัวสูงเก้าเชียะกับห้าชุนคือสูงห้าศอกคืบเศษ โฮ่งี้นั้นก็ทูลให้พระเจ้าต้งกังเต้ให้ตั้งท้ายกังเต้เป็นที่เคยเจียนเฮาผู้รักษาเมืองฮอหนำ พระเจ้าต้งกังเต้ทราบแล้วเห็นชอบด้วย จึงเขียนหนังสือให้ขุนนางเจ้าพนักงานถือหนังสือไปที่เขาถวายพระเจ้าท้ายกังเต้ ๆ ได้ทรงทราบความในหนังสือนั้นแล้ว ก็พาครอบครัวไปรักษาเมืองฮอหนำ
ฝ่ายฮ่อฮีซึ่งเป็นที่เคียดซิกัว คือขุนนางเจ้าพนักงานทำตำราปฏิทินนั้น ตั้งแต่ได้ตำราสุราของงีเต๊กแล้ว ก็ทำสุรานั้นดื่มกินมัวเมามิได้เอาใจใส่ตรวจตราตำราปฏิทินให้ถูกต้อง ราษฎรพากันบ่นเล่านินทาว่าปฏิทินเคลื่อนคลาดนัก ฮ่อฮีนั้นก็ทำสุราไปให้โฮ่งี้เนือง ๆ ปรารถนาจะฝากตัวแก่โฮ่งี้ พระเจ้าต้งกังเต้ทรงทราบความทั้งนี้ก็รับสั่งให้อื้อเอี๋ยนจับตัวฮ่อฮีฆ่าเสีย ฮ่อฮีนั้นอายุร้อยยี่สิบหกปี เกิดแต่ครั้งแผ่นดินพระเจ้าเงี่ยวเต้ฮ่องเต้ และเมื่อพระเจ้าต้งกังเต้เป็นกษัตริย์นั้นไม่มีทัพศึกราษฎรได้ความสุข พระเจ้าต้งกังเต้ครองราชสมบัติได้สิบสามปีประชวรพระโรค จึงรับสั่งให้ไถจู๊เสียงพระราชบุตรและพระราชวงศานุวงศ์กับขุนนางผู้ใหญ่เข้าไปเฝ้าข้างในแล้วตรัสว่า เราป่วยมากเห็นชีวิตจะไม่รอด ถ้าเราสิ้นบุญแล้วจงยกไถจู๊เสียงขึ้นเป็นกษัตริย์ ท่านทั้งปวงจงช่วยไถจู๊ทะนุบำรุงแผ่นดินให้ราษฎรมีความสุข เหมือนดังเรามีชีวิตอยู่นั้นเถิด พระราชวงศานุวงศ์และขุนนางได้รับสั่งดังนั้น ก็พากันถวายคำนับรับสั่งแล้วถวายคำนับลากลับไปบ้าน ในขณะนั้นพระเจ้าต้งกังเต้รับสั่งให้หาอื้อเอี๋ยนกลับเข้าไปเฝ้า รับสั่งว่าโฮ่งี้นี้เป็นคนโกง ถ้าเราสิ้นบุญแล้วเราเห็นว่าคงจะประทุษร้ายแก่ไถจู๊เสียงเป็นแน่ เจ้าจงเอาใจใส่ระวังไว้อย่าให้โฮ่งี้ทำร้ายแก่ไถจู๊เสียงได้ ครั้นตรัสดังนั้นแล้วประมาณครู่หนึ่งพระเจ้าต้งกังเต้ก็สิ้นพระชนม์ พระเจ้าต้งกังเต้เสวยราชสมบัติได้สิบสามปีพระชนม์ได้ยี่สิบหกปี พระราชวงศานุวงศ์และบรรดาพวกขุนนางก็พากันเชิญพระศพพระเจ้าต้งกังเต้ใส่หีบไม้หอมแห่ไปฝังไว้ที่ตำบลอั้นอิบตามราชประเพณีพระศพกษัตริย์ เสร็จแล้วอื้อเอี๋ยนกับพวกขุนนางก็พากันยกไถจู๊เสียงขึ้นเป็นกษัตริย์ ขนานพระนามว่าพระเจ้าเสียงเต้ ๆ ครองราชสมบัติได้สองเดือน อื้อเอี๋ยนก็ถึงแก่กรรม
ฝ่ายโฮ่งี้แจ้งความว่า อื้อเอี๋ยนถึงแก่กรรมแล้วมีความยินดีนัก ด้วยคิดจะประทุษร้ายพระเจ้าเสียงเต้ได้โดยง่าย โฮ่งี้คิดเห็นอุบายได้ข้อหนึ่งแล้ว โฮ่งี้จึงเข้าไปทูลพระเจ้าเสียงเต้ว่า กำแพงเมืองและหอรบในเมืองหลวงนี้ชำรุดทรุดโทรมปรักหักพังเป็นอันมาก ไม่ควรที่พระองค์จะอยู่ในพระนครนี้ ครั้นจะซ่อมแซมทำใหม่ก็จะลำบากแก่ไพร่บ้านพลเมือง ทั้งจะเปลืองพระราชทรัพย์หลวง ข้าพเจ้าเห็นว่าที่เมืองเสี่ยงคิวนั้นชัยภูมิที่ก็ดี กำแพงเมืองและหอรบก็แน่นหนามั่นคงสมควรจะตั้งเป็นเมืองหลวงได้ ขอพระองค์จงเสด็จไปอยู่ ณ เมืองเสี่ยงคิวนั้นเถิด เห็นจะมีความสุขแก่พระองค์มาก พระเจ้าเสียงเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็ทรงปรึกษาด้วยบรรดาขุนนางทั้งปวง ๆ จะทูลทัดทานไว้ก็กลัวโฮ่งี้จะมีใจอาฆาตพยาบาท เกลือกว่าจะมีอันตรายขึ้นเมื่อภายหลัง ก็พากันนิ่งอยู่มิได้มีผู้ใดทูลทัดทานประการใด ทูลแต่ว่าสุดแล้วแต่พระองค์จะชอบพระอัธยาศัยเถิด ขณะนั้นโฮ่งี้ทูลว่า ซึ่งข้าพเจ้าทูลดังนี้พระองค์อย่าได้สงสัยพระทัยเลย ขอเชิญเสด็จไปอยู่ที่เมืองเสี่ยงคิวเถิด พระเจ้าเสียงเต้ได้ทรงฟังดังนั้นก็รับสั่งให้โหรหาฤกษ์ ให้ขุนนางจัดแจงตระเตรียมครอบครัวจะได้ยกไปตามเสด็จ รับสั่งแล้วก็เสด็จเข้าข้างใน รับสั่งให้ฝ่ายในจัดการซึ่งจะไปเมืองเสี่ยงคิว
ฝ่ายโฮ่งี้นั้นคิดอุบายไว้ว่า ถ้าพระเจ้าเสียงเต้ไม่รู้ในกลอุบายเราแล้วและยกไปเมืองเสี่ยงคิว เราจะให้ทหารปลอมเป็นโจรไปคอยกลางทาง ออกสกัดจับตัวพระเจ้าเสียงเต้ให้ได้ ครั้นพระเจ้าเสียงเต้เชื่อถ้อยคำแล้วก็มีความยินดีออกจากที่เฝ้าไปถึงบ้าน บอกความซึ่งคิดไว้นี้แก่ ฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนสี่นาย ซึ่งเป็นคนสนิทให้คุมทหารไปซุ่มคอยทำร้ายพระเจ้าเสียงเต้ ฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนสี่นายพร้อมกันจึงว่าแก่โฮงี้ว่า ซึ่งท่านจะชิงราชสมบัติพระเจ้าเสียงเต้นั้น พระเจ้าเสียงเต้ชุบเลี้ยงท่านถึงขนาดได้เป็นใหญ่กว่าขุนนางทั้งปวงแล้ว พวกขุนนางก็มีความยำเกรงนับถือ มิได้มีผู้ใดหมิ่นประมาทท่าน ๆ ก็เปรียบเหมือนเป็นผู้ใหญ่อยู่แล้ว ไม่ควรท่านจะทำลายพระเจ้าเสียงเต้ให้บ้านเมืองเกิดจลาจลมีความรำคาญแก่ราษฎรขึ้น ประการหนึ่งถึงโดยมาตรว่าท่านชิงเป็นฮ่องเต้ได้ทั้งนี้แล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่าท่านจะไม่มีความสุข เพราะพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงเขาทราบความแล้วจะไม่ยอม จะพากันยกกองทัพมากระทำอันตรายแก่ท่าน ก็จะเกิดลุกลามรบพุ่งเป็นศึกใหญ่ ไพร่บ้านพลเมืองจะมิพากันตายหรือ ถ้าท่านคิดทะนุบำรุงพระเจ้าเสียงเต้ไว้ให้เจริญอยู่ในราชสมบัติแล้วชื่อเสียงก็จะปรากฏไปภายหน้า ความสุขและชื่อเสียงก็จะมีสืบบุตรและหลานของท่านต่อไป จะมิดีกว่าคิดเป็นเจ้าอีกหรือ โฮ่งี้ได้ฟังดังนั้นก็มีความละอายจึงได้งดการอันนี้ไว้ ครั้นรุ่งขึ้นเช้าโฮ่งี้ก็เข้าไปเตรียมรับพระเจ้าเสียงเต้ในพระราชวัง ครั้นขุนนางข้าราชการเตรียมพร้อมแล้ว พระเจ้าเสียงเต้ก็เสด็จไปเมืองเสี่ยงคิวพร้อมด้วยฝ่ายในและทแกล้วทหารข้าราชการทั้งปวง ตั้งแต่นั้นมาโฮ่งี้กังฉินไม่มีความสบายเลย ด้วยการที่คิดจะชิงสมบัติพระเจ้าเสียงเต้นั้นยังไม่สำเร็จสมคิดเป็นสองใจอยู่
ฝ่ายฮันฉกและเปกเหมงคนโกงเป็นคนสนิทของโฮ่งี้กังฉิน เห็นโฮ่งี้เศร้าโศกมีความไม่สบาย จึงพากันเข้าไปถามโฮ่งี้ ๆ จึงว่าเรามีความลับอยู่ในใจจะเล่าให้ท่านทั้งสองฟัง เจ้าอย่าได้พูดจาแพร่งพรายให้ผู้ใดรู้ต่อไป ฮันฉก เปกเหมงจึงว่าตั้งแต่ข้าพเจ้าเข้ามาสามิภักดิ์เป็นคนสนิทที่รักของท่านนั้น ท่านยังได้รู้เห็นว่าข้าพเจ้าได้ทำความที่ไม่ชอบใจของท่านสิ่งหนึ่งสิ่งใดบ้าง ท่านอย่าได้สงสัยกินใจข้าพเจ้าทั้งสองเลย โฮ่งี้ได้ฟังดังนั้นก็เห็นจริงด้วย จึงเล่าความที่ใช้ให้ฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนไปคิดร้ายพระเจ้าเสียงเต้นั้นให้ฮันฉกเปกเหมงฟัง ฮันฉกเปกเหมงจึงว่าท่านก็เป็นถึงผู้ใหญ่ได้ว่าราชการทั้งปวงแล้ว แต่คิดการนั้นหาสมการไม่ วิสัยธรรมดาจะหว่านข้าวก็ต้องพูดจาปรึกษาแก่ชาวบ้าน ถ้าจะทอผ้าก็ต้องปรึกษาช่างหูก ซึ่งท่านไปปรึกษาแก่ฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนนั้น คนเหล่านี้เป็นคนเรียนหนังสือไม่ใช่ทหาร ถ้าและท่านพูดจาปรึกษาแก่ข้าพเจ้าแต่เดิมนั้น การอันนี้ก็จะสำเร็จแล้ว ถึงท่านเดี๋ยวนี้ถ้าท่านเชื่อฟังข้าพเจ้าแล้วก็คงจะสมความปรารถนา โฮ่งี้ได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี จึงถามว่าท่านคิดเห็นอุบายประการใดจงพูดไปเถิด ควรเราจะเชื่อเราจะได้เชื่อ ฮันฉกเปกเหมงทั้งสองจึงว่า บัดนี้พระเจ้าเสียงเต้พึ่งแรกเสด็จมาอยู่เมืองเสี่ยงคิวใหม่ ท่านจงทูลเป็นอุบายให้พระเจ้าเสียงเต้เสด็จไปทอดพระเนตรเขตแดนเมืองเสี่ยงคิวได้แล้ว เราจึงลอบจับพระเจ้าเสียงเต้ที่กลางทาง แล้วท่านจะเป็นกษัตริย์เห็นจะไม่ขัดขวาง เพราะด้วยขุนนางทั้งหลายอยู่ในอำนาจท่านทั้งสิ้น โฮ่งี้ได้ฟังดังนั้นเห็นชอบด้วย ครั้นรุ่งขึ้นเช้าโฮ่งี้จึงเข้าไปทูลพระเจ้าเสียงเต้ว่า บ้านเมืองราษฎรและชัยภูมิบ้านเมืองเสี่ยงคิวนี้พระองค์ก็ยังไม่ได้ทอดพระเนตร ขอเชิญพระองค์จงเสด็จไปเลียบพระนคร ราษฎรจะได้ชมเชยและจะได้ทอดพระเนตรบ้านเมืองนั้นด้วย พระเจ้าเสียงเต้ได้ทรงฟังดังนั้นไม่มีความสงสัย จึงรับสั่งให้ขุนนางจัดการตามเสด็จเสร็จแล้ว รุ่งขึ้นเช้าพระเจ้าเสียงเต้ก็เสด็จไปด้วยโฮ่งี้และขุนนางทั้งปวง ครั้นพระเจ้าเสียงเต้เสด็จไปได้ทางประมาณสิบลี้คือร้อยหกสิบหกเส้นเศษ ครั้นพระเจ้าเสียงเต้เสด็จไปถึงที่ประทับร้อนแล้ว ก็บังเกิดเป็นพระโรคลมปัจจุบันสวรรคตอยู่ที่นั้น พระเจ้าเสียงเต้ครองราชสมบัติได้ยี่สิบเจ็ดปี พระชนม์ได้สี่สิบสองปี
๔
ฝ่ายเปกเหมงฮันฉกนั้นเห็นสมนึกแล้วถือกระบี่ร้องประกาศว่า พระเจ้าเสียงเต้ออกมาเที่ยวเล่น มีอันเป็นขึ้นมาก็สวรรคต บัดนี้เราเห็นว่าโฮ่งี้มีสติปัญญาตั้งอยู่ในยุติธรรมควรจะครองราชสมบัติ แม้นผู้ใดไม่ยอมเราจะตัดศีรษะเสียด้วยกระบี่ที่เราถืออยู่นี้ พวกขุนนางทั้งปวงเคยกลัวอำนาจโฮ่งี้อยู่แต่ก่อนแล้ว ครั้นได้ฟังคำเปกเหมงฮันฉกถือกระบี่ร้องประกาศดังนั้น ก็ยิ่งกลัวอำนาจมากขึ้นก็พากันยอมทั้งสิ้น แล้วโฮ่งี้ก็ขึ้นรถทรงของพระเจ้าเสียงเต้พาพวกขุนนางกลับไปเมืองหลวงไม่ได้แวะเข้าเมืองเสี่ยงคิว
ฝ่ายฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนสี่คนนี้ตงฉินซึ่งเป็นคนสนิทของโฮ่งี้ รู้ความว่าโฮ่งี้ตั้งตัวเป็นกษัตริย์แล้ว ฬ่อบู๊นึกแต่ในใจแล้วพูดกับ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนว่าบ้านเมืองจะเกิดจลาจลขึ้นในครั้งนี้ก็เพราะด้วยคนพาลมีอำนาจขึ้นมาก ไพร่บ้านพลเมืองก็คงจะได้ความร้อนรน ประการหนึ่งแต่ก่อนเราก็ได้ห้ามปรามโฮ่งี้ไว้ครั้งหนึ่งแล้ว โฮ่งี้ก็หาเชื่อฟังคำของเราไม่ โฮ่งี้เป็นคนละความสัตย์มิได้คิดถึงบุญคุณเจ้านายเลย ซึ่งโฮ่งี้ทำการทั้งนี้หาควรไม่ ด้วยพระเจ้าเสียงเต้มีพระเดชพระคุณชุบเลี้ยงเป็นอันมาก ซึ่งโฮ่งี้เป็นคนกังฉินอกตัญญูนั้นเราจะอยู่ทำราชการด้วยไม่ได้ หน่อยก็จะพาลพาโลเอาผิดแก่เรา จำเราจะต้องพากันหลบหนีโฮ่งี้เสียก่อนจะดีกว่า แล้วภายหลังเราจึงค่อยไปแจ้งความแก่นางเสียงตี่ฮองเฮามเหสีพระเจ้าเสียงเต้ให้ทราบ ฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนสี่คนพูดปรึกษากันดังนั้นแล้ว ก็เห็นดีด้วยกันที่จะคิดหนีไปเสียให้พ้นจากบ้านเมือง ครั้นรุ่งขึ้นเวลาค่ำก็พากันลอบหนีโฮ่งี้ไป แล้วก็แวะเข้าไปแจ้งความแก่นางเสียงตี่ฮองเฮาที่เมืองเสี่ยงคิว นางเสียงตี่ฮองเฮาทราบความแล้วก็ร้องไห้ ขณะนั้นนางเสียงตี่ฮองเฮาทรงครรภ์อยู่แต่เกือบจะคลอดพระราชบุตร ฝ่ายฬ่อบู๊ เต๊กอี่ เล่งอี่ ฮิมคุนนั้น ครั้นแจ้งความแก่นางเสียงตี่ฮองเฮาแล้ว ก็พากันคำนับลานางเสียงตี่ฮองเฮาไปแอบแฝงอยู่ตามบ้านป่าซอกห้วยธารเขา
ฝ่ายนางเสียงตี่ฮองเฮานั้นทราบความแล้วก็คิดกลัวโฮ่งี้จะมาทำร้าย เกลือกจะมีอันตรายขึ้นแก่ตัว จึงชวนคนสนิทหนีไปอยู่ด้วยอีวเย่งเฮาเจ้าเมืองอีวเย่งก๊กซึ่งเป็นบิดาของตัว
ฝ่ายฮูมีขุนนางซึ่งตามพระเจ้าเสียงเต้ไปอยู่ณเมืองเสี่ยงคิวนั้น แจ้งความว่าโฮ่งี้ประทุษร้าย เอายาพิษถวายพระเจ้าเสียงเต้เสวยสิ้นพระชนม์ แล้วตั้งตัวขึ้นเป็นกษัตริย์ ก็พาครอบครัวอพยพไปอยู่เมืองอิวจอกสี
ฝ่ายโฮ่งี้ฮันฉกเปกเหมงกับขุนนางเข้ามาถึงเมืองหลวงแล้ว ฮันฉก เปกเหมงและพวกขุนนางพากันยกโฮ่งี้ขึ้นเป็นกษัตริย์ โฮ่งี้ก็ตั้งทายเยียวบุตรเป็นไถจู๊ แล้วเปลี่ยนชื่อเมืองให้เรียกว่าเมืองอิวย่อง
ขณะนั้นขุนนางเก่า ๆ ก็พากันละราชการหนีไปอยู่ตามหัวเมืองเป็นอันมาก ครั้นอยู่มาเปกเหมงจึงทูลโฮ่งี้ว่า จูเฮ้าเจ้าเมืองจีมก๋วนและเมืองจีมซิมเป็นเชื้อพระวงศ์พระเจ้าเสียงเต้แล้วก็เป็นเมืองใกล้เคียง เกลือกจะคิดเจ็บแค้นยกกองทัพเข้ามาทำอันตรายแก่พระองค์ ขอพระองค์รับสั่งให้กองทัพยกไปกำจัดให้สิ้นศัตรูเสี้ยนหนามเถิด โฮ่งี้กังฉินได้ฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงสั่งให้ไถจู๊ทายเยียวกับฮันฉกคุมทหารหมื่นหนึ่งยกไปกำจัดจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งสอง ไถจู๊ทายเยียวได้ฟังรับสั่งแล้วก็จัดทหารและเครื่องศัสตราวุธพร้อมแล้ว พากันเข้าเฝ้าทูลลายกกองทัพเดินทางไปมิให้จูเฮ้าเจ้าเมืองจีมก๋วนก๊กรู้ตัว ก็เข้าตีได้เมืองจีมก๋วนก๊กโดยง่าย แล้วพากันยกกองทัพไปเมืองจีมซิมก๊กจูเฮ้าเจ้าเมืองจีมซิมก๊กก็พาครอบครัวอพยพไปเมืองอีวเย่งก๊ก
ฝ่ายราษฎรชาวเมืองจีมซิมก๊กก็พากันออกไปแจ้งความแก่ไถจู๊ทายเยียวและฮันฉก ไถจู๊ทายเยียวกับฮันฉกจัดแจงการบ้านเมืองจีมซิมก๊กและเมืองจีมก๋วนก๊กเรียบร้อยแล้ว ก็พากันยกกองทัพกลับเข้าเมืองหลวง แล้วเข้าเฝ้าทูลข้อราชการแก่โฮ่งี้กังฉิน ๆ ก็ยินดีปูนบำเหน็จให้แก่ไถจู๊ทายเยียวและฮันฉกตามสมควร แล้วตั้งฮันฉกให้เป็นไจเสียงขุนนางผู้ใหญ่ผู้สำเร็จราชการ และโฮ่งี้กังฉินนั้นตั้งแต่ได้ราชสมบัติก็ลุ่มหลงด้วยการสตรี มิได้มีใจสอดส่องในราชการบ้านเมือง แล้วนางสนมของพระเจ้าเสียงเต้นั้น โฮ่งี้ก็ให้หามาเป็นภรรยาโฮ่งี้ทั้งสิ้น จูเฮ้าหัวเมืองทั้งปวงนั้นรู้ความว่าโฮ่งี้กระทำการทุจริตต่าง ๆ ก็ไม่รู้ที่จะทำประการใดพากันนิ่งเสีย โฮ่งี้ก็ยิ่งมีใจกำเริบมากขึ้น และฮันฉกนั้นคิดจะชิงราชสมบัติโฮ่งี้อยู่เนือง ๆ จึงคิดอุบายไปพูดจาแก่ราษฎรชาวเมืองว่า บัดนี้มีผู้ทูลยุยงว่าพวกราษฎรพากันนินทาโฮ่งี้ ๆ จะออกมาให้จับพวกราษฎรฆ่าเสีย พวกราษฎรได้ฟังดังนั้นสำคัญว่าจริงก็ร้องไห้ ฮันฉกจึงว่าพวกท่านไม่มีความผิด จะพากันนิ่งตายนั้นหาควรไม่ จงคอยอยู่เวลาพรุ่งนี้ ถ้าโฮ่งี้คนโกงออกมาถึงนี่แล้ว พวกท่านจงพากันจับโฮ่งี้คนโกงฆ่าเสีย แล้วเชิญท่านผู้ที่อยู่ในยุติธรรมขึ้นเป็นเจ้าแผ่นดินคนต่อไป พวกราษฎรได้ฟังดังนั้นเห็นชอบด้วย แล้วฮันฉกก็กลับเข้าทูลโฮ่งี้ว่า พวกราษฎรพากันสรรเสริญพระองค์บ้าง พากันนินทาพระองค์บ้าง ขอเชิญพระองค์จงเสด็จไปตามถนนนอกกำแพงเมือง ถ้าราษฎรพวกใดไม่อ่อนน้อมต่อพระองค์แล้วก็ให้จับฆ่าเสีย โฮ่งี้ได้ฟังดังนั้นไม่รู้ในกลอุบายหมายว่าจริง ก็สั่งให้เจ้าพนักงานจัดรถเข้ามารับแล้วก็ไปด้วยฮันฉกและทหารรักษาองค์ถึงนอกกำแพงเมือง พวกราษฎรก็พากันถือเครื่องศัสตราวุธกลุ้มกันเข้ามาจะฆ่าฟันโฮ่งี้ ๆ เห็นดังนั้นก็ตกใจกลัว ถามว่าพากันถือเครื่องอาวุธเข้ามานั้นเหตุอันใด ราษฎรจึงพากันตอบว่า ท่านเป็นคนโกงอกตัญญูประทุษร้ายต่อพระเจ้าเสียงเต้ แล้วมิหนำซ้ำจะมาทำร้ายราษฎรซึ่งไม่มีความผิดด้วยเล่า เราจะพากันฆ่าท่านเสียแทนคุณพระเจ้าเสียงเต้ฮ่องเต้ พวกราษฎรว่าดังนั้นแล้วก็พากันเข้ากลุ้มรุมแทงฟัน ทหารรักษาโฮ่งี้ก็สู้รบต้านทานพวกราษฎรไม่ได้พากันหนีไป พวกราษฎรจึงเข้าฟันแทงโฮ่งี้กังฉินตายกายนั้นย่อยยับไป ศพนั้นราษฎรเอาใส่กระทะเคี่ยวน้ำมันประจาน แล้วพากันไปจับตัวไถจู๊ทายเยียวมาให้กินเนื้อโฮ่งี้กังฉิน
ฝ่ายไถจู๊ทายเยียวกินเนื้อโฮ่งี้บิดาไม่ได้ พวกราษฎรพากันฆ่าทายเยียวเสีย และโฮ่งี้นั้นว่าราชสมบัติได้แปดเดือนอายุเท่าใดไม่ปรากฏ ครั้นโฮ่งี้คนโกงตายแล้ว พวกราษฎรและแปะแซ่ดีใจพากันพูดนินทาว่าซึ่งโฮ่งี้คนโกงอยากเป็นฮ่องเต้นั้น เหมือนคนชาวป่าตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บนดอนอยากกินซึ่งเนื้อสัตว์ในทะเลจนน้ำลายไหล ได้ลักเข้ามาเป็นฮ่องเต้หน่อยหนึ่งก็ไม่ยืนยาววันไปได้ ขณะเมื่อโฮ่งี้กังฉินเป็นฮ่องเต้ ขุนนางตงฉินเห็นว่าคนพาลมีมาก ฝ่ายเปกเหมงกับพวกขุนนางนั้น ครั้นโฮ่งี้ตายแล้วก็ปรึกษากันยกฮันฉกขึ้นเป็นกษัตริย์ ฮันฉกนั้นหน้าเหลืองหนวดแดงจมูกงอนปากกว้าง ครั้นฮันฉกได้เป็นกษัตริย์แล้ว ก็ตั้งเปกเหมงเป็นที่ไจเสียง และเปกเหมงนั้นหน้าดำปากกว้างหน้าสี่เหลี่ยมไม่มีหนวด แล้วฮันฉกให้เปลี่ยนชื่อเมืองหลวงเสียใหม่ให้เรียกว่าเมืองตู้ฮู่ แล้วภรรยาโฮ่งี้นั้นฮันฉกเลี้ยงเป็นภรรยาเอก ฮันฉกได้ราชสมบัติแล้วก็เสวยแต่สุรามัวเมาด้วยสตรี แล้วให้หาเปกเหมงเข้าไปกินสุราด้วยเนือง ๆ ใจมิได้เป็นธุระด้วยราชการที่จะรักษาบ้านเมืองและทะนุบำรุงราษฎรเลย พวกจูเฮ้าทั้งหลายรู้ว่าฮันฉกขึ้นครองสมบัติก็พากันเพิกเฉยเสียมิได้เข้ามาทำสัตย์สาบาน ฮันฉกก็มัวแต่เสพสุราหลงด้วยสตรีเพลิดเพลินแต่ในการเล่น มิได้ให้ผู้ใดไปหาตัวพวกจูเฮ้าเจ้าเมืองทั้งปวงเข้ามา
ฝ่ายนางเสียงตี่มเหสีพระเจ้าเสียงเต้ไปอยู่ด้วยอีวเย่งเฮ้าเจ้าเมืองอีวเย่งก๊กผู้บิดา อยู่ได้ครึ่งเดือนนางคลอดพระราชโอรสให้ชื่อว่าเซียวคัง ตั้งแต่ฮันฉกได้ครองราชสมบัติสืบต่อมาจนเซียวคังอายุได้สิบหกปีมีสติปัญญามาก แล้วอีวเย่งเฮ้าตั้งเชียวคังเป็นอื้อเย่งมอกขุนนางในเมืองอีวเย่งก๊ก
ฝ่ายฮันฉกทราบความว่าเซียวคังพระราชโอรสพระเจ้าเสียงเต้เติบใหญ่ขึ้นก็มีความวิตก กลัวว่าเซียวคังจะมาชิงเอาราชสมบัติ จึงปรึกษาแก่พวกขุนนาง ๆ ก็พากันนิ่งอยู่มิได้ว่ากล่าวประการใด ฮันฉกก็กลับเข้าข้างใน กิตติศัพท์อันนี้รู้ไปถึงเซียวคัง ๆ กำลังและพาหนะยังน้อยอยู่กลัวฮันฉกจะยกมาตามประทุษร้าย ก็หนีไปอยู่ด้วยอีวง่อเฮ้าเจ้าเมืองอีวง่อก๊ก เจ้าเมืองอีวง่อก๊กไม่รู้ว่าเซียวคังเป็นพระราชโอรสพระเจ้าเสียงเต้ก็ตั้งเซียวคังเป็นที่เจียเภาสำหรับดูแลว่ากล่าวในการพ่อครัว ครั้นอีวง่อเฮ้าเห็นเซียวคังมีลักษณะดีคงจะมีวาสนา จึงยกบุตรหญิงสองคน ๆ หนึ่งชื่อนางซอกเอ๋ง คนหนึ่งชื่อนางเต๊กอ๋องให้เป็นภรรยาเซียวคังทั้งสองคน แล้วตั้งเซียวคังให้เป็นผู้รักษาเมืองอีลุนซึ่งเป็นเมืองขึ้นอีวง่อก๊ก แล้วจัดที่นาให้เซียวคังกว้างลี้หนึ่งยาวลี้หนึ่ง คือกว้างสิบเส้นยาวสิบเส้น กับคนห้าสิบคนสำหรับทำนาให้เซียวคัง ๆ มีความยินดี จึงพาบุตรภรรยาไปอยู่ ณ เมืองอีลุน เกลี้ยกล่อมทะนุบำรุงไพร่บ้านพลเมืองไว้เป็นอันมาก ปรารถนาจะกำจัดฮันฉกกังฉิน คือเอาราชสมบัติของพระเจ้าเสียงเต้ผู้เป็นพระราชบิดาให้ได้
ฝ่ายฮูมีขุนนางในพระเจ้าเสียงเต้ ซึ่งหนีโฮ่งี้ออกมาอยู่ที่เมืองอิวจอกสีนั้น ทราบความว่าซึ่งเซียวคังพระราชบุตรพระเจ้าเสียงเต้เติบใหญ่ ได้บุตรหญิงอีวง่อเฮ้าเจ้าเมืองอีวง่อก๊กเป็นภรรยา แล้วก็เกลี้ยกล่อมราษฎรไว้เป็นอันมาก ฮูมีก็มีความยินดี จึงไปบอกความแก่อีวจอกเฮ้าเจ้าเมืองอีวจอกสี ขอให้ยกกองทัพไปช่วยกำจัดฮันฉกกังฉิน คืนเอาราชสมบัติให้แก่เซียวคัง
ฝ่ายอีวจอกเฮ้าทราบความอันนี้ก็มีความยินดี จึงว่าซึ่งเราจะยกกองทัพไปแต่เมืองเดียวนั้นกลัวจะทำการไม่สำเร็จได้โดยสะดวก จะต้องมีไปถึงเซียวคัง ให้เซียวคังชักชวนอีวง่อเฮ้าเจ้าเมืองอีวง่อก๊กซึ่งเป็นบิดาภรรยาเซียวคัง ให้ยกกองทัพไปช่วยด้วย แล้วเราจะมีหนังสือไปถึงอีวเย่งเฮ้าเจ้าเมืองอีวเย่งก๊ก ซึ่งเป็นตาของเซียวคัง ให้ยกกองทัพมาที่เมืองอีวง่อก๊ก จะได้เข้าสมทบบรรจบกันยกกองทัพไปกำจัดฮันฉกกังฉินออกเสียจากราชสมบัติ ฮูมีจึงว่าท่านคิดดังนี้ข้าพเจ้าเห็นชอบด้วย ครั้นพูดจากันแล้ว อีวจอกเฮ้าเขียนหนังสือตามซึ่งคิดไว้กับฮูมีให้คนใช้ถือไปให้เซียวคัง และอีวเย่งเฮ้าแล้วอีวจอกเฮ้ากับฮูมีก็คุมทหารห้าพันยกกองทัพไปเมืองอีวง่อก๊ก
ฝ่ายเซียวคัง ครั้นคนใช้อีวจอกเฮ้านำหนังสือมาคำนับแล้วส่งให้อ่านหนังสือแจ้งความแล้วก็มีความยินดี จึงนำผู้ถือหนังสือกับหนังสือนั้นไปแจ้งความแก่อีวง่อเฮ้าซึ่งเป็นบิดาของภรรยา
ฝ่ายอีวง่อเฮ้าคลี่หนังสืออ่านดูแจ้งความว่า เซียวคังนี้เป็นพระราชโอรสพระเจ้าเสียงเต้ก็มีความสะดุ้งตกใจ ด้วยเดิมหารู้ว่าเซียวคังเป็นพระราชบุตรกษัตริย์ไม่ จึงคิดว่าซึ่งเราดูลักษณะเซียวคังนานไปภายหน้าจะมีวาสนาและยกบุตรหญิงให้เป็นภรรยาเซียวคังนั้น ก็ไม่เสียทีที่ได้ดูลักษณะมาแต่ก่อน คิดแล้วก็ยิ่งมีความยินดีนัก จึงนึกแต่ในใจว่า ปลูกเม็ดถั่วก็ได้ถั่วเม็ดมาก ปลูกเม็ดแตงก็ได้ผลแตงมาก นึกดังนั้นแล้วจึงว่ากับเซียวคังพระราชโอรสว่า ท่านจงตระเตรียมทหารไว้ให้พร้อมคอยท่าจูเฮ้าผู้รักษาเมืองทั้งสองยกกองทัพมาสมทบถึงเมื่อใด ก็จะได้พากันยกไปปราบพวกกังฉินเมื่อนั้น จะได้แก้แค้นพวกกังฉินสักครั้งหนึ่ง แล้วก็ได้ราชสมบัติคืนมาด้วย เซียวคังพระราชโอรสได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี ออกมาจัดทหารไว้ได้หมื่นสองพัน พร้อมเสร็จด้วยเครื่องสรรพศัสตราวุธ
ฝ่ายอีวเย่งเฮ้า ครั้นคนใช้อีวจอกเฮ้านำหนังสือมาส่งให้แจ้งความแล้วก็จัดทหารห้าพันรีบยกไปถึงเมืองอีวจอกก๊ก พบกับอีวจอกเฮ้าและฮูมีก็คำนับกันตามธรรมเนียม
ฝ่ายเซียวคังพระราชโอรสกับอีวง่อเฮ้านั้นออกมาต้อนรับให้เข้าไปในเมืองแล้วจัดโต๊ะเลี้ยง และเมื่อกำลังกินโต๊ะอยู่นั้น อีวเย่งเฮ้าซึ่งเป็นตาเซียวคังนั้นร้องไห้เพราะด้วยตัวไม่สู้ชำนาญในการศึก ฮูมีเห็นดังนั้นจึงว่าจะพากันไปกำจัดฮันฉกกังฉินครั้งนี้เป็นการใหญ่ ซึ่งท่านจะมาทำใจเสาะและร้องไห้ดุจดังสตรีดังนี้หาควรไม่ จะได้พูดจาปรึกษาจัดการทัพศึกไปปราบปรามพวกคิดกบฏที่เป็นเสี้ยนหนามแผ่นดิน หารือกันในการทัพศึกทำสงครามรบพุ่งจึงจะชอบ ธรรมดาเกิดมาเป็นชายได้ทำราชการตำแหน่งทหารแล้ว บ้านเมืองเกิดเป็นจลาจลขึ้นโจรผู้ร้ายวิ่งราวแย่งชิงกันและกันก็มากชุกชุมขึ้น จนถึงเจ้านายได้ความลำบากยากแค้น ขุนนางและราษฎรมีความร้อนรนวุ่นวายไปทั่วทั้งสี่ทิศ เมื่อท่านทำใจคอย่อท้อดังนี้ หาควรแก่การที่เกิดเป็นยุคเข็ญขึ้นในคราวนี้ไม่ ต้องคิดปราบปรามพวกกังฉินให้ราบคาบเสียแล้ว จะได้ยกไถจู๊เซียวคังขึ้นเป็นกษัตริย์ ขุนนางและราษฎรจะไม่ได้แตกตื่นไป อีวเย่งเฮ้าจึงตอบว่า ซึ่งข้าพเจ้าจะได้ขี้ขลาดในการรบพุ่งนั้นหามิได้ ด้วยข้าพเจ้าได้ร่ำเรียนหนังสือและอักษรนั้นจะยากและผันแปรลึกซึ้งประการใด ข้าพเจ้าก็อุตส่าห์ศึกษาร่ำเรียนให้ชัดเจนทุกสิ่งทุกข้อ แต่หนังสือตำราพิชัยสงครามนั้นไม่ได้ศึกษาร่ำเรียนเลย เพราะดังนี้จึงได้มีความเสียใจร้องไห้ พูดแล้วอีวเย่งเฮ้าก็หยุดร้องไห้ แต่อิวเย่งเฮ้านั้นมีความละอายอยู่ จึงพูดว่าเราพากันยกเข้าไปคิดกำจัดฮันฉกโดยเร็วอย่าทันให้ฮันฉกรู้ตัว เวลาพรุ่งนี้เป็นวันขึ้นค่ำหนึ่งเดือนเก้า ฤกษ์ดีเป็นมหาพิชัยฤกษ์ เราจงพากันยกกองทัพไปโดยเร็วเถิด จูเฮ้าทั้งสองกับฮูมีเห็นชอบด้วย แล้วอิวเย่งเฮ้าอีวจอกเฮ้ากับฮูมีก็คำนับลาอีวง่อเฮ้ากับเซียวคังไปที่อยู่ ครั้นรุ่งขึ้นเช้าก็พากันยกกองทัพสมทบไปพร้อมกัน รวมเป็นทหารสองหมื่นสามพัน ยกไปตั้งค่ายอยู่ห่างเมืองหลวงประมาณสามสิบลี้ คือห้าร้อยเส้นแล้วเขียนหนังสือนัดรบให้คนใช้ถือเข้าไปให้ฮันฉก
ฝ่ายฮันฉกทราบความในหนังสือนัดรบนั้นแล้วก็ตกใจ จึงตรัสแก่ขุนนางว่า เซียวคังพระราชบุตรพระเจ้าเสียงเต้กับพวกจูเฮ้าผู้รักษาเมืองพากันยกกองทัพเข้ามารบเราครั้งนี้ ขุนนางทั้งปวงจะคิดเห็นประการใด พวกขุนนางได้ฟังดังนั้นก็พากันนิ่งอยู่
ฝ่ายอี้จือบุตรฮันฉกทูลว่าธรรมดาน้ำไหลท่วมมาก็ต้องทำทำนบกั้นน้ำไว้ให้แน่นหนา ถ้าข้าศึกยกทัพมาก็ต้องออกต้านทานสู้รบให้เห็นฝีมือ พระองค์อย่าได้ทรงวิตกไปเลย ข้าพเจ้าจะรับอาสาออกไปต่อสู้ให้มีชัยชนะแก่ข้าศึกให้จงได้ ฮันฉกได้ฟังดังนั้นก็เห็นชอบด้วย จึงสั่งให้เปกเหมงเป็นแม่ทัพคุมทหาร ให้อี้จือเป็นผู้กำกับทัพแล้วให้สุราแก่อี้จือและเปกเหมงคนละสามถ้วย แล้วอี้จือกับเปกเหมงก็คำนับลาจัดทหารหมื่นหนึ่งยกกองทัพออกไปต่อสู้ด้วยข้าศึก และอี้จือนั้นอายุได้ยี่สิบปี หน้าแดงหนวดเหลือง สวมเกราะพื้นแดงสวมหมวกทองคำเหน็บกระบี่ถือทวนขึ้นม้า ๆ นั้นชื่อตู้ยฮ่องเบ๊
ฝ่ายเซียวคังกับพวกจูเฮ้าแจ้งว่าอี้จือกับเปกเหมงยกกองทัพออกมา ก็พากันแต่งตัวถืออาวุธขึ้นม้า นำทหารออกไปหน้าค่ายอี้จือ ๆ ก็นำทหารออกมาแล้วร้องถามว่าเจ้าพากันยกกองทัพมาทั้งนี้จะประสงค์สิ่งอันใดหรือ เซียวคังจึงตอบว่าบิดาเจ้าคิดประทุษร้ายแย่งชิงสมบัติบิดาเรา บัดนี้เราจะมาแก้แค้นบิดาเรา ถ้าเจ้ากับบิดาเจ้ารักตัวกลัวตายแล้ว จงมาสามิภักดิ์แก่เราเสียโดยดี เราเห็นว่าจะไม่มีอันตรายแก่ชีวิต อี้จือได้ฟังดังนั้นก็โกรธ ทำเป็นหัวเราะแล้วตอบว่า ซึ่งเจ้าว่าบิดาเราชิงเอาราชสมบัติของบิดาเจ้านั้นหาจริงไม่ บิดาเจ้าตายนั้นโฮ่งี้เป็นคนประทุษร้ายต่างหาก ฝ่ายบิดาเราเห็นว่าโฮ่งี้เป็นคนไม่ดีคิดร้ายต่อแผ่นดินจึงได้กำจัดโฮ่งี้เสีย ภายหลังพวกขุนนางเห็นว่าไม่มีผู้ใดเป็นฮ่องเต้แล้วจึงพากันยกบิดาเราขึ้นครองราชสมบัติ ประการหนึ่งเราทราบอยู่ว่าแต่ครั้งแผ่นดินพนโกสีย์ฮ่องเต้ และแผ่นดินเทียนอ่องสีฮ่องเต้ ยี่นอ่องสีฮ่องเต้ ฮอกฮีสีฮ่องเต้ เอี้ยมเต้ สินล่งสีฮ่องเต้ อึ้งตี่ฮ่องเต้ เงี่ยวเต้ฮ่องเต้ ซุ่นเต้ฮ่องเต้ ต่อ ๆ กันลงมาจนทุกวันนี้ซึ่งราชสมบัตินั้นไม่เป็นของผู้ใด ถ้าผู้ใดมีบุญวาสนามากแล้วก็เป็นของผู้นั้น ตั้งแต่ไถโจ๊ว คือแผ่นดินพระเจ้าอู๋เต้ ซึ่งเป็นวงศ์เดิมของเจ้านั้น ก็ยังไม่มีผู้ใดแย่งชิงราชสมบัติ บิดาเราเห็นว่าโฮงี้เป็นคนไม่ดีจึงได้ฆ่าโฮ่งี้เสีย จะว่าผู้ใดชิงราชสมบัติผู้ใดก็ไม่ได้ สมบัตินี้เป็นของกลางอยู่ เซียวคังได้ฟังดังนั้นก็นิ่งอยู่มิได้ตอบประการใด
ฝ่ายฮูมีจึงตอบว่าเอ็งเป็นเด็กหนุ่มน้อยอายุยังอ่อนนักอย่าพูดหลอกลวงผู้ใหญ่เลย เมื่อครั้งโฮ่งี้คิดประทุษร้ายพระเจ้าเสียงเต้นั้นบิดาเจ้าก็ร่วมคิดกับโฮ่งี้ ๆ ได้ครองราชสมบัติแล้วบิดาเจ้ายังกลับคิดฆ่าโฮ่งี้ชิงเอาราชสมบัติ โกงต่อโกงด้วยกันไม่ใช่หรือ ซึ่งเจ้าอวดอ้างว่าบิดาเจ้าเป็นคนดีนั้นใครเลยจะเห็นจริง เจ้าจะเอาหน้าไปไว้ที่ไหนไม่อายเขาหรือ เราพากันยกกองทัพมาทั้งนี้หวังจะแก้แค้นแทนพระเจ้าเสียงเต้จับบิดาเจ้าแลตัวเจ้ากับทั้งพวกพ้องของบิดาเจ้าฆ่ากินโลหิตแล่เนื้อเสียให้จงได้ ให้ไอ้พวกกังฉินตายเสียให้หมด แล้วจะคืนราชสมบัติให้แก่เซียวคัง ซึ่งเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าเสียงเต้ครอบครองต่อไป บ้านเมืองจะได้อยู่เย็นเป็นสุข เหตุใดบิดาเจ้าหลบตัวเสียไม่ออกมา พวกเจ้าพากันออกมาทั้งนี้ จะเอาคอเข้ามารอคมอาวุธนั้นเจ้าไม่กลัวความตายหรือ ฮูมีว่าดังนั้นแล้วก็บอกให้อีวง่อเฮ้ากับอีวจอกเฮ้าคุมทหารขึ้นขี่ม้าออกไปรบด้วยอี้จือเปกเหมง ๆ ก็ชักม้าขับทหารออกต่อสู้ได้สี่สิบเพลง แล้วอีวเย่งเฮ้ากับเซียวคังก็ขับม้านำทหารออกตีตัดกลางกองทัพอี้จือเปกเหมงไพร่พลแตกกระจัดกระจายไปไม่เป็นหมวดไม่เป็นกองอยู่ได้ อี้จือนั้นก็ชักม้าหนีไปทางทิศตะวันตก อีวง่อเฮ้าขับม้าสะอึกเข้าไปทันฟันด้วยง้าวถูกอี้จือตกม้าตาย
ฝ่ายเปกเหมงนั้นนึกว่าจะชักม้ากลับหนีเข้าเมือง อีวจอกเฮ้าจึงขับม้าถลันเข้าไปกั้นหน้าไว้ แล้วฟันด้วยดาบถูกเปกเหมงขาดเป็นสองท่อนตาย พวกทหารเซียวคังพากันไล่ฆ่าฟันพวกทหารอี้จือเปกเหมงล้มตายเป็นอันมาก ไพร่พลและทหารที่เหลือตายนั้นก็หนีเข้าป่าและซอกห้วยธารเขาไป พวกราษฎรในเมืองหลวงเห็นกองทัพไถจู๊เซียวคังได้ชัยชนะแก่พวกกังฉินก็ดีใจ พากันไปเปิดประตูเมืองรับกองทัพไถจู๊เซียวคัง ๆ กับพวกจูเฮ้าสั่งทหารให้ยกเข้าไปในเมือง แล้วพวกขุนนางเก่า ๆ ครั้งแผ่นดินพระเจ้าเสียงเต้นั้นพากันมาคำนับเซียวคัง
ฝ่ายฮันฉกรู้ว่าพวกข้าศึกเข้ามาในเมืองได้แล้วก็เสียใจคิดว่าข้าศึกจับเราได้ก็จะทำประจานต่าง ๆ เราฆ่าตัวเราเสียเองจะดีกว่าได้ความอายและความที่อัปยศอดสูนั้นก็จะน้อยลง คิดดังนั้นแล้วฮันฉกก็เอากระบี่เชือดคอตายอยู่ที่เฮ้าเก๋งคือเก๋งข้างใน ขณะนั้นไถจู๊เซียวคังให้ฮูมีคุมทหารเข้าไปจับฮันฉกในพระราชวัง
ฝ่ายฮูมีเข้าไปเห็นฮันฉกเชือดคอตาย ก็ตัดศีรษะฮันฉกมาให้แก่ไถจู๊เซียวคัง ๆ ก็ให้ทหารเอาศีรษะฮันฉกไปเสียบประจานไว้ที่ประตูเมือง แล้วไถจู๊เซียวคังเขียนหนังสือประกาศไว้ตามประตูเมือง มิให้พวกราษฎรแตกตื่นตกใจไป ให้อยู่ด้วยกันตามที่เดิมของตน ฮันฉกกังฉินนั้นครองราชสมบัติได้สามสิบสองปีอายุเท่าใดไม่ปรากฏ แล้วอีวง่อเฮ้า อีวจอกเฮ้า อีวเย่งเฮ้า กับฮูมีและพวกขุนนางทั้งปวงก็ยกไถจู๊เซียวคังขึ้นเป็นกษัตริย์ ทรงพระนามว่าพระเจ้าเซียวคังเต้ ๆ ตั้งฮูมีเป็นที่ใจเสียงขุนนางผู้ใหญ่ผู้สำเร็จราชการ แล้วตั้งหนึงไหงเป็นที่เจียงกุนฝ่ายทหาร แล้วรับสั่งให้เจ้าพนักงานจัดโต๊ะเลี้ยงพวกจูเฮ้าและพวกขุนนางทแกล้วทหารทั้งปวง พระราชทานบำเหน็จรางวัลแก่พวกขุนนางและนายทัพนายกองทแกล้วทหารตามสมควร แล้วพวกจูเฮ้าทั้งสามเมืองที่มาช่วยกำจัดฮันฉกกังฉิน แล้วยกพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์นั้น พระเจ้าเซียวคังเต้ก็ให้เลื่อนที่มียศใหญ่ยิ่งขึ้นกว่าแต่ก่อน แล้วรับสั่งกับจูเฮ้าทั้งสามว่า ท่านยกทัพมาครั้งนี้เหน็ดเหนื่อยมาก เชิญท่านกลับไปรักษาเมืองอยู่ตามเดิม พวกจูเฮ้าทั้งสามเมืองทราบแล้ว ได้รับที่ตั้งมียศขึ้นทุกคนมีความยินดีเป็นอันมาก ครั้นเสร็จการในที่รับตำแหน่งที่ตั้งขุนนางจูเฮ้าแล้ว พวกจูเฮ้าทั้งสามพากันเข้าไปคำนับทูลลาพระเจ้าเซียวคังเต้กลับไปรักษาเมืองตามเดิม ครั้นพวกจูเฮ้าออกจากเมืองหลวงไปแล้ว จึงสั่งให้ขุนนางไปจัดแจงเก๋งและวังให้เรียบร้อย ขุนนางก็ไปจัดแจงตกแต่งพร้อมเสร็จ พระเจ้าเซียวคังเต้รับสั่งให้พวกขุนนางออกไปรับพระมารดาและครอบครัวเข้ามาในเมืองหลวง ครั้นอยู่มาพระเจ้าเซียวคังเต้เสด็จออกว่าราชการ พระองคทรงดำริแล้วก็ทรงจัดการ คือที่หนึ่งรับสั่งให้ขุนนางตำแหน่งอาลักษณ์สำหรับสอนหนังสือเด็ก ๆ ที่มีอายุสมควรจะเล่าเรียนก็ให้มาศึกษาเล่าเรียน ที่สองจัดให้ขุนนางเที่ยวตรวจราษฎรให้ประพฤติความสุจริต เป็นการลูกค้า ๆ ขายและการช่างต่าง ๆ ที่สามจัดขุนนางเจ้าพนักงานฝ่ายไร่นา สั่งสอนให้ราษฎรทำไร่ไถนา ที่สี่ให้ขุนนางผู้ตรวจตรารับทุกข์และสุขของราษฎรไม่ให้เบียดเบียนข่มเหงแก่กันและกัน ครั้นจัดการทะนุบำรุงบ้านเมืองดังนี้แล้ว ราษฎรก็ได้รับความร่มเย็นเป็นสุขกันทั่วขอบขัณฑสีมา.
จบบริบูรณ์