เรื่องธนาคารแห่งชาติ ของพระยาสุริยานุวัตร 2479
พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค)
มติ ของ พระยาสุริยานุวัตร
“ธัมโมหเว! รักขติธมมจารึ”
แปลว่า – ธรรมเว้ย! ย่อมอารักฃาผู้ประพฤติเปนธรรม.
--------
ความมานะอันกล้าหาญที่จะประพฤติตน
เปนธรรมให้จงได้โดยไม่ย่อท้อต่ออุปสัคใดนั้น
จะส่งเสริมให้เพื่อนเชื่อถือสมัคเฃ้าร่วมสามัคคี
เปนกำลังแขงแรงได้มั่นคง ถ้าหากว่าอคติ
สี่ประการใด จะไม่เข้าครอบงำทำลายความสามัคคี
ให้กำลังนี้ลดน้อย เสื่อมทรามลง -----
•	พระยาสุริยานุวัตร
•	รัฐมนตรี
•	(จากหนังสือ ‘เตือนใจเพื่อน’ ของคณะรัฐมนตรี)
มหาอำมาตย์เอก พระยาสุริยานุวัตร
ถึงแก่กรรมวันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๔๗๙
อายุได้ ๗๔ ปี ๕ เดือน กับ ๑๐ วัน
pg(0001)คำนำ
ก่อนถึงคำนำนี้ ข้าพเจ้าได้นำแม่พิมพ์ซึ่งถ่ายทำจาก ‘ตราประจำตัว’ และ ‘ลายมือ’ ของเจ้าคุณสุริยานุวัตร มาพิมพ์ไว้ โดยได้ถอดมาจากหนังสือ ‘เตือนใจเพื่อน’ ของคณะรัฐมนตรี ซึ่งพิมพ์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๘. การที่ข้าพเจ้าเรียกว่า ‘มติของพระยาสุริยานุวัตร’ ตามที่พิมพ์ไว้ ก็เพราะมีความเข้าใจ ดังนี้:
ในดวงตราตอนเบื้องบนเป็นปีนักษัตร์ที่เกิด พระอาทิตย์เป็นเครื่องหมายถึงราชินิกูล ‘สุริยวงศ์’ ถัดลงมาเป็นอักษรย่อนามตัวของท่าน ที่เบื้องล่างมีประโยคบาลีว่า “ธรรมโมหเวรักขติธรรมจาริง” ข้าพเจ้าได้เคยเห็นท่านใช้แบบจดหมายของท่านมีดวงตราอย่างนี้ และได้เห็นท่านสรวมแหวนตราลักษณะเดียวกันประจำนิ้วอยู่เสมอ กับทั้งข้าพเจ้าได้ทราบว่า พึ่งจะได้ถอดแหวนตราวงนี้ออกจากนิ้วของท่านก่อนหน้าถึงแก่กรรมเพียงวันเดียวเท่านั้น
ธัมโมหเว! รักขติธัมมจารึ !
แปลว่า ธรรมเว้ย! ย่อมอารักขาผู้ประพฤติเปนธรรม
“ธรรมเว้ย !... ... ...” คำนี้ ถ้าพิจารณาสักนิดหนึ่งจะเห็นได้ว่ามีนัยะหมายถึงความองอาจกล้าหาญเพื่อความเป็นธรรม มิใช่เป็นคำอ่อนหวานละมุนละม่อม แต่เป็นคำอันแข็งแรงเพื่อต้องการความเป็นธรรมโดยผู้กล่าวได้ตั้งอยู่ในธรรมแล้ว
เจ้าคุณสุริยานุวัตร ได้ตั้งมติข้อนี้ขึ้นไว้ประจำตัวท่านตั้งแต่ก่อนข้าพเจ้าเกิดหรือเมื่อใดก็ตาม แต่ข้าพเจ้าก็ได้เห็นโดยถ่องแท้ว่าท่านได้รักษามติของท่านข้อนี้ไว้ตราบเท่าอายุขัย
ในหนังสือ ‘พระบรมราโชวาท และพระราชหัตถ์เลขาสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชทานpg(0002)แด่มหาอำมาตย์เอก พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค)’ ซึ่งคุณหญิงสุริยานุวัตรพิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพของท่านเจ้าคุณคราวนี้ มีพระราชดำรัสส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์อันน่ารู้น่าฟังในพฤติการณ์ของเจ้าคุณสุริยานุวัตรอยู่เป็นอันมาก กับยังมีคำนำของคุณหลวงประดิษฐ์มนูธรรม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศกล่าวไว้ว่า
“ท่านได้ทำคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศชาติ”
“ท่านได้ตั้งหน้าทำราชการได้ผลมบูรณ์ในราชการทางทูต”
“ท่านได้กระทำการ(เรื่องฝิ่น) ซึ่งแทบกล่าวได้ว่าเป็นการปฏิวัติ”
“ท่านซื่อสัตย์ต่อความคิดความเห็นของท่าน”
“‘พระยาสุริยานุวัตร’ ยังได้ดำริที่จะปฏิวัติในทางการคลังต่อไปโดยเปลี่ยนมาตรฐานเงินตรามาเป็นมาตราทองคำ และใช้สตางค์แทนอัฐ”
“แม้จะอยู่ในวัยชรา แต่กำลังดวงจิตต์ของท่านยังเข้มแข็งอยู่เสมอ”
ท่านผู้อ่านคงจะเห็นพ้องด้วยข้าพเจ้าแล้วในข้อที่ว่า เจ้าคุณสุริยาได้ตั้งมติประจำตัวของท่านขึ้นแล้ว ท่านก็ได้ประพฤติตามแนวนั้นพร้อมด้วยกำลังใจอันองอาจกล้าหาญจนตลอดอายุของท่าน สมด้วยอรรถาธิบายที่ท่านได้เขียนไว้ใต้มตินั้นว่า “ความมานะอันกล้าหาญที่จะประพฤติตนเป็นธรรมให้จงได้ โดยไม่ย่อท้อต่ออุปสัคใด ... ... ...”
ข้าพเจ้าอยู่ที่ตำบลสพานขาว ถนนกรุงเกษมติดกับบ้านของท่านมาช้านาน พึ่งย้ายไปอยู่บ้านภาพยนต์เสียงศรีกรุง ตำบลบางกปิ ต่อเมื่อท่านได้ถึงแก่กรรมแล้ว ท่านได้มีพระคุณต่อข้าพเจ้ามากมายทั้งในส่วนตัวและกิจการ ดั่งว่าท่านได้กรุณาและไว้เนื้อเชื่อใจต่อข้าพเจ้าเยี่ยงลูกหลาน
กิจวัตร์ประจำตัวของท่านคือการเขียนหนังสือ และท่านตั้งใจเขียนpg(0003)เพื่อประโยชน์แก่ประเทศชาติทั้งสิ้น ไม่มีทางบันเทิงเลย ความเห็นของท่านมีต่าง ๆ และมากหลาย หนังสือพิมพ์ศรีกรุงไม่ใช่แหล่งเดียวสำหรับลงความเห็นของท่าน ท่านเคยเขียนลงในหนังสือพิมพ์อื่นๆก็มาก สุดแล้วแต่สภาพและเหตุการณ์
ความเห็นของท่านจะเป็นเรื่องอะไรๆก็ต้องด้วยลักษณะ “ธรรมเว้ย!...” คือองอาจและแข็งแรงเพื่อธรรมะ ท่านมีใจกล้าหาญมิใช่น้อยจึงได้กล้าเขียน “ทรัพยศาสตร์” อันเป็นต้นรากของหลักประชาธิปตัยขึ้นในสมัยสมบูรณาญาสิทธิราช ถึง ๒ เล่ม ต่อมาเมื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองแล้ว ท่านเขียนขึ้นอีกเล่มหนึ่ง ชื่อ ‘เศรษฐกิจและการเมือง’ หรือ ‘ทรัพยศาสตร์’ เล่ม ๓ ตอนนี้ ข้าพเจ้าขอนำเอาคำของท่านมากล่าวไว้ในที่นี้ด้วย
ท่านได้กล่าวแก่ข้าพเจ้าว่า “ฉันเล่าเรียนมาในทางนี้ ได้เห็นแจ้งว่าอะไรคือประโยชน์ของประเทศชาติ ฉันกล้าพูดเพื่อประโยชน์ข้อนั้น และได้พูดตามความจริงฉันจะต้องกลัวอะไร เมื่อพูดถึงผลย่อมจำเป็นต้องกล่าวถึงเหตุ ที่จริงฉันเขียนเพราะความจำเป็นแต่พอควรเท่านั้น”
ในระหว่าง พ.ศ. ๒๔๗๘-๒๔๗๙ นี้ท่านป่วยบ่อย ๆ ถึงกระนั้นท่านก็ยังอุตส่าห์เขียน เขียนจนใคร ๆ ต้องช่วยกันทัดทานเพราะเห็นว่าท่านเจ็บเพราะการเขียนหนังสือ แต่ท่านไม่ยอม ถ้าไม่ถึงกับล้มหมอนท่านเป็นต้องเขียนจนได้ เรื่องที่เขียนไม่มีอะไรอื่น ล้วนแล้วแต่เรื่องชี้ทางและแนะนำให้เป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติทั้งสิ้น เรื่องนี้ท่านก็ได้เคยพูดกับข้าพเจ้าอีกว่า “อายุฉันป่านนี้แล้ว ยังจะให้มันยืนไปถึงไหนอีก ถ้าฉันเก็บเอาความหวังดีต่อประเทศชาติไว้แต่ในใจให้มันตายตามไปด้วยจะมีประโยชน์อะไร”
ความมุ่งหมายสำคัญของท่านคือเรื่องตั้ง ‘ธนาคารแห่งชาติ’ หรือธนาคารกลางของประเทศสยาม ด้วยเหตุนี้ข้าพเจ้าจึ่งได้คัดเอาฉะเพาะแต่ความเห็นของท่านในเรื่องนี้ที่ได้ลงในหนังสือพิมพ์ศรีกรุง มารวบรวมขึ้นเป็นเล่มสมุด ข้อpg(0004)ความในความเห็นของท่านเหล่านั้นจะอธิบายในตัวเองว่าธนาคารแห่งชาติจะเป็นประโยชน์แก่ประเทศและประชาชนชาวสยามเพียงไร ทั้งจะอธิบายถึงคุณสมบัติและความตั้งใจจริงของท่านผู้เขียน ว่ามีความรักประเทศชาติเพียงไรด้วย
ขอให้ธนาคารแห่งชาติจงสำเร็จตามความมุ่งหมายของเจ้าคุณสุริยานุวัตรโดยเร็ว ประดุจเดียวกับการใช้สตางค์แทนอัฐซึ่งเปนความคิดของท่าน แต่ยังมิทันประกาศใช้ ท่านก็ลาออกจากตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงพระคลังเสียก่อนนั้นด้วยเทอญ ฯ
แม้ร่างกายเจ้าคุณสุริยานุวัตรได้ล่วงลับไปแล้วก็ดี แต่กิจการที่ได้กระทำเพราะความรักประเทศชาติอันแน่วแน่ของท่าน จะปรากฎเกียรติยศอยู่มิรู้เสื่อมถอย ขอท่านผู้รักประเทศชาติทั้งหลายที่ได้อ่านหนังสือนี้ โปรดอธิษฐานขอให้วิญญาณของเจ้าคุณสุริยานุวัตร ผู้ได้กระทำคุณประโยชน์อันดีงามไว้แก่ประชาชนชาวสยามเป็นเอนกประการแล้วนั้น ดำรงอยู่ในสุขคติยิ่ง ๆ ขึ้นไปด้วยเทอญ.
•	มานิต วสุวัต
•	วันที่ ๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๙
--------
pg0001เรื่อง ธนาคารแห่งชาติ
ของ พระยาสุริยานุวัตร

นโยบายการบำรุงเศรษฐกิจของบ้านเมืองที่ตกต่ำให้กลับฟื้นขึ้นได้
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันที่ ๑๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๗)
เมื่อไรธนาคารชาติของกรุงสยามจะตั้งขึ้นได้ เป็นเรื่องที่คนทั้งหลายกระหายอยากทราบความจริงอยู่มาก เพราะได้ทราบว่าตามโครงการณ์ของธนาคารชาติที่พระยาสุริยานุวัตร เสนาบดีคลังเก่าได้ร่างขึ้นเสนอนั้น วางกำหนดไว้ว่า จะต้องลงทุนถึง ๒๐ ล้านบาท เพื่อจะขอสัมปทานให้มีอำนาจออกธนบัตรเงินเชื่อหนี้ได้ถึง ๕๐ ล้านบาท ซึ่งจะได้เอามาใช้หมุนเวียนต่างเงินตรา รวมทั้งทุนด้วยจะเป็นจำนวนถึง ๗๐ ล้านบาท แต่จำนวนเงินนี้มีข้อบังคับไว้ว่าจะเอาไปใช้แต่ฉะเพาะในสิ่งที่มีค่ารับรองเป็นประกันอย่างมั่นคง มิฉะนั้น ธนาคารก็จะทดรองเงินให้ไม่ได้ นอกจากการค้าซื้อหนี้ขายหนี้และหากำไรในค่าปริวรรตแลกเงินกับต่างประเทศ อย่างที่ธนาคารสามัญทำกันอยู่ทั่วไป โดยที่จะไม่ให้เงินทดรองนั้นไปติดค้างอยู่ไม่เกินกำหนด ๗ วัน ๑ เดือน ๓ เดือน ๖ เดือนเป็นอย่างช้าที่สุด โดยวัตถุประสงค์ที่จะเรียกเอาต้นเงินนั้นมาpg0002ใช้หมุนเวียนต่อไป นอกจากนี้ ห้ามไม่ให้ธนาคารรับจำนองหรือค้าที่ดิน เรือกสวนไร่นา เหมืองแร่ ป่าไม้หรือค้าเรือกำปั่น ซึ่งเป็นสิ่งอันไม่แน่นอนว่าราคาของเหล่านั้นจะยั่งยืนอยู่ได้เป็นอันขาด วัตถุประสงค์ของธนาคารมีแต่จะช่วยเหลือเกื้อกูลให้ผู้ขัดสนยากจน แต่มีนิสสัยซื่อตรงดีและมีประกันรับรองไม่ต่ำกว่า ๒ ชื่อ ในที่สุดแม้จะขอกู้เงินไปทำทุนเพียง ๕๐ บาท เมื่อธนาคารเห็นว่าผู้กู้และผู้รับประกันมีฐานะมั่นคงพ้นอันตรายแล้ว ธนาคารจึงจะยอมให้กู้ไปได้ กล่าวแต่เพียงผู้กู้ที่ขัดสนยากจนเท่านี้ ธนาคารจะทดรองทุนให้ตั้งแต่ ๑๐ ถึง ๓๐ ล้านบาท ก็แทบจะไม่พอกับผู้ที่จะต้องการ
เมื่อคิดไปถึงการลงทุนค้ากำไรในสิ่งที่มีของอันมีค่าเปนประกันรับรองอยู่นั้น ธนาคารอาจจะให้กู้ยืมไปทำทุนได้กว่า ๒๐ ล้านบาท กล่าวคือจะต้องทดรองในการก่อสร้างตลาด ซึ่งเทศบาลทั้งหลายทั่วพระราชอาณาเขตต์จะต้องการกู้ยืมไปทำทุนหากำไรเก็บค่าเช่า หรือตัดถนน ปลูกสร้างห้องแถวและตึกร้านในทำเลท้องที่เทศบาล เพื่อจะเก็บค่าเช่ามาใช้ต้นเงินกู้ได้อย่างแน่นอน ไหนยังจะมีการตั้งโรงฆ่าสัตว์ การทำไฟฟ้า สูบน้ำประปา การทดน้ำ จนที่สุดถึงการลงทุนสร้างรถและเรือบรรทุกสินค้าประกอบการคมนาคมเหล่านี้ เงิน ๒๐ ล้านบาทจะไม่เพียงพอความต้องการของเทศบาล จังหวัด อำเภอ และหมู่บ้านเสียอีก
จ่ายเงินจำนวนมากถึง ๗๐ ล้านบาทไปทั่วพระราชอาณาเขตต์ได้เช่นนี้ ก็เป็นอันเห็นแน่ได้ว่า เศรษฐกิจของบ้านเมืองจะกลับฟื้นตัวดีขึ้นได้โดยเร็ว เงินทองหรือธนบัตรเป็นแต่คะแนนตั้งราคาซื้อขายกัน คะแนนนี้ตกไปถึงมือผู้ใดผู้นั้นก็จะเอาไปใช้จ้างกรรมกรทำประโยชน์ หรือซื้อของมาใช้ในการค้าขายได้รอบไป กี่ครั้งกี่หนก็ดี คะแนนนี้คงจะเป็นเครื่องมือใช้หมุนเวียนในการค้าได้ตลอดไป คะแนนชิ้นเดียวเช่นเงินบาทสามารถจะใช้ได้หลายสิบหลายpg0003ร้อยครั้ง เพราะไม่เหมือนกับผลไม้ที่บริโภคแล้ว ก็เป็นอันศูนย์หายไปไม่มีอะไรเหลือติดอยู่ นอกจากที่จะเป็นอาหารเลี้ยงของผู้บริโภคไปชั่วมื้อหนึ่งเท่านั้น
ข้อสำคัญใหญ่สำหรับธนาคารนั้น จะทดรองทุนให้ผู้ใดกู้ยืมไป ก็ต้องให้รู้ได้แน่นอนเสียก่อนว่า จะได้ดอกเบี้ยและต้นทุนกลับคืนมาได้ทุกรายไป เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว ธนาคารของชาติก็มีแต่จะรุ่งเรืองอยู่เสมอ ไม่มีหายนะจะเกิดขึ้นได้ เว้นเสียแต่จะเป็นการเหลือวิสัยที่มนุษย์ธรรมดาจะป้องกันได้ เช่นภัยทางการสงคราม อัคคีภัย และอุทกภัยเป็นต้น
นอกจากการตั้งธนาคารกลางของชาตินี้ เรายังได้ทราบนโยบายของรัฐบาลเจ้าคุณพหล ฯ ต่อไปอีกว่า ท่านจะให้รัฐมนตรีกระทรวงคลัง เรียกเอาทุนสำรองที่ฝากไว้ในเมืองต่างประเทศเข้ามาไว้เสียในมือให้สิ้นเชิง จำนวนเงินนี้ จะมีตั้ง ๗๐ ล้านบาท ซึ่งเมื่อเอาเข้ามาไว้ในมือแล้ว รัฐบาลก็จะมีกำลังประกอบการงานต่างๆนาๆ ที่กระทรวงทะบวงการทั้งหลายได้ตั้งโครงการณ์ขึ้นไว้ หากไม่มีเงินใช้พอ โครงการณ์นั้นก็ดำเนินไปไม่ได้ตามความคิด เมื่อรวมเงินทุนสำรอง ๗๐ ล้านบาทที่กล่าวนี้เข้ากับทุนเงินเชื่อ หนี้ของธนาคาร จะเปนจำนวนเงินถึง ๑๔๐ ล้านบาท ถ้าได้เอาออกมาใช้ทำธุระต่อไปได้ ก็ไม่มีที่สงสัยเลยว่า ฐานะทางเศรษฐกิจของเราจะไม่เฟื่องฟูขึ้นได้ทันตาเห็น ลักษณะการลงทุนทำผลประโยชน์ ตามสมัยปัจจุบันนี้ มีอยู่ว่าจะทำอะไรก็ต้องทำกันโดยขนานใหญ่ ให้ได้สำเร็จไปในน้อยเวลาที่สุดที่จะทำได้ กล่าวคือ ถ้าจะทำการเพาะปลูกพืชพันธุ์ไม้ หรือธัญญชาติอย่างใด ก็ต้องทำกันโดยขนานใหญ่ ที่ต้องอาศัยเครื่องจักรเป็นกำลังจึงจะทำลุล่วงไปได้โดยรวดเร็ว จะขุดคลองหรือทำถนนหนทางรถยนต์เดินสายใด ก็ให้ระดมแรงคนงานตั้งร้อยตั้งพัน ทำเสียพร้อมกันในขณะเดียว พอที่ว่าตามธรรมดาการทำถนนและคลองนั้น กว่าจะสำเร็จลุล่วงได้ จะต้องpg0004คอยไปตั้งหลายปี เพราะไม่มีทุนพอจะใช้ ในชั้นหลังนี้ มีทุนพอแล้ว ก็ต้องรีบขุดคลองหรือทำหนทางนั้น สายหนึ่งๆ ให้ลุล่วงไปได้ในน้อยเดือน เมื่อคลองและถนนสายใดสำเร็จแล้ว ผลประโยชน์ทางตรงและทางอ้อมที่จะเกิดขึ้น จะตั้งต้นได้ในทันที การคมนาคมสายใดถ้าเดินได้สะดวกแล้ว การทำมาค้าขายที่ต้องอาศัยทางนั้นจะสะดวกยิ่งขึ้น และค้าขายได้รวดเร็วขึ้นตามกัน หรือจะว่าทางการเพาะปลูกผ้าย, ปอ, และป่านที่เปนไม้ล้มลุก ถ้าได้ใช้เครื่องจักรแทรกเตอร์ช่วยแล้ว ก็สามารถจะทำในสิ่งเดียวได้แลแผ่ไพศาลกว้างใหญ่ไปตั้งหลายพันหลายหมื่นไร่ในเวลาอันน้อย ถ้าเป็นไม้ใหญ่ที่ต้องคอยช้าตั้ง ๑๐ ปี จึงจะผลิดอกออกผล แม้จะลงทุนทำให้สำเร็จไปก็สามารถจะทำได้ เพราะดอกและผลที่จะเกิดขึ้นนั้น อาจจะขายได้ทุนกลับคืนมาอีกหลายเท่าในกำหนด ๓๐ ปี เพียง ๓๐ ปีนี้ ถ้าใช้ดอกเบี้ยเงินกู้เพียงร้อยละ ๕ ต่อปี ในกำหนด ๑๔ ปี จะเป็นจำนวนเงินต้นชนดอกมากขึ้นอีกเท่าตัว หรือต้นเงิน ๑๐๐ บาท คิดดอกเบี้ยทบทุนเรื่อยไป ทุนนั้นจะต้องทวีคูณเป็น ๒๐๐ บาท คิดแต่เพียงเท่านี้ การปลูกพันธ์ไม้ใหญ่ก็จะได้ต้นทุนกลับคืนพอเสียแล้ว
การที่รัฐบาลจะลงทุนมากมายตามที่กล่าวนั้น จำเป็นจะต้องแบ่งออกเป็น ๒ แผนก แผนกหนึ่งจะต้องอาศัยเงินของกระทรวงการคลัง ที่เป็นรายได้จากภาษีอากรตามงบประมาณรายปี ไม่ใช่ว่าจะให้ชักเอาต้นทุนค้าออกใช้อย่างเดียว แต่ต้นทุนสำหรับการค้านั้น จะใช้เท่าไรก็เป็นอันว่าจะต้องได้ต้นทุนกลับมาได้โดยแน่นอน จึงจะลงทุนไปได้
--------
pg0005ธนาคารของชาติ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันที่ ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๗)
ในหมู่นี้ข่าวลือกระฉ่อนว่ารัฐบาลกำลังจะคิดตั้งธนาคารของชาติ เราจึงถือเอาโอกาสนี้มาพูดถึงแผนกเศรษฐกิจที่เกี่ยวกับการค้าทั้งปวง เพื่อแนะนำให้ท่านทั้งหลายเข้าใจถึงเรื่องการตั้งธนาคารให้แจ่มแจ้ง ดังต่อไปนี้
สรรพสิ่งทั้งปวงที่จะอำนวยชาติให้เจริญได้นั้น ต้องอาศัยความต้องการหรือความปรารถนา (Demand) อยากได้สรรพสิ่งทั้งปวงที่มีค่าจะซื้อขายแลกเปลี่ยนกันได้
เมื่อมหาชนมีความต้องการสิ่งที่มีค่าขึ้นแล้ว ความต้องการนั้นจึงจะส่อให้มีคนทำงานออกแรงไปหาของอันมีค่ามาส่ง (Supply) หรือขายให้แก่ผู้ที่จะต้องการ
หญิงชายทุกคนตั้งแต่เกิดมา ต้องได้รับผลของต้นทุนที่บรรพบุรุษหรือบิดามารดาได้ก่อสร้างขึ้นไว้ เช่น เย่าเรือนและที่อาศัย ตั้งแต่เกิดมาได้อาศัยทุนเดิมเช่นที่กล่าวมาแล้วนี้ เมื่อมีอายุเติบโตมีความคิดและแรงสามารถทำการงานได้ และมีนิสสัยดีประพฤติตัวเป็นพลเมืองดีแล้ว ความดีทั้งหลายนี้ก็เกิดเป็นทรัพย์ ขึ้นในตัวเอง ถึงจะไม่มีเงินทองสำรองเป็นทุนอยู่ เมื่อความคิดและความสามารถของคนนั้นมีค่าที่จะแลกเปลี่ยนเอาทรัพย์หรือแรงงานของผู้อื่นมาใช้ได้แล้ว ผลที่เกิดขึ้นก็จัดว่าเป็นทรัพย์ได้ทั้งสิ้น
ยกตัวอย่างว่า เด็กชายผู้หนึ่งเป็นบุตรของช่างไม้ บิดาได้ให้ความศึกษา ใช้การให้เป็นผู้ช่วยจนเติบโตที่จะเป็นอิสสระแก่ตัวไม่ต้องพึ่งบิดามารดา ความรู้ความชำนาญและฝีมือที่ได้ไว้นั้นก็เกิดเป็นทุนทรัพย์ขึ้นได้ในตัวเอง
pg0006ต่อไปมีผู้ต้องการฝีมือของผู้นี้ไปใช้ทำประโยชน์อย่างใด ผู้ต้องการก็จำเป็นจะต้องจ้างวานโดยที่จะนำของอันมีค่ามาแลกเอาแรงทำงานของช่างไม้คนนี้ไป จะให้เงินทองหรือให้ของอะไรก็ตาม ถ้ามีค่าแลกเปลี่ยนพอใจกันทั้งสองฝ่าย ก็เป็นอันว่าการแลกเปลี่ยนนั้นจะเกิดเป็นทรัพย์ขึ้น สิ่งที่ไม่มีค่าแลกเปลี่ยนจะเป็นทรัพย์ไม่ได้ เพราะไม่มีใครจะต้องการ โดยเหตุที่กล่าวมานี้จึงจัดได้ว่าความต้องการต้องมีก่อน ทรัพย์อันมีค่าแลกเปลี่ยนจึงจะเกิดขึ้นได้
นายธนาคารซึ่งมีเชาว์นะอันดี มีนิสสัยซื่อตรงจนคนเชื่อถือนำเงินมาฝาก นายธนาคารเขียนใบเสร็จซื้อเงินฝากนั้นไว้ว่า ผู้ฝากจะต้องการเงินคืนเมื่อใด นายธนาคารจะใช้เงินเท่าที่ฝากไว้ให้ทันที แต่เมื่อนายธนาคารได้เขียนสัญญาให้ผู้ฝากแล้ว ก็เป็นอันว่านายธนาคารมีสิทธิ์ที่จะเอาเงินฝากนี้ไปให้เจ้าจำนำอื่นกู้ยืมต่อไปก็ได้
ในชั้นต้น เพราะเหตุที่นายธนาคารนี้มีความคิดดี ประกอบทั้งความประพฤติและนิสสัยซื่อตรง คุณสมบัติของนายธนาคารจึงกลายเป็นทรัพย์อันมีค่าไปได้ ต่อไปนายธนาคารได้รับเงินฝากประจำและเงินฝากกระแสรายวันมากขึ้นครั้งใด ก็ทำตราสารสัญญาใช้เงินซึ่งเป็นความเชื่อหนี้ของธนาคารกระจายแผ่ไพศาลย์ออกเสมอไป จนที่สุดนายธนาคารจะพิมพ์ตราสารสัญญาใช้เงินให้แก่ผู้ถือเมื่อเวลาต้องการได้ทันที หรือจะพิมพ์เป็นรูปธนบัตรออกใช้ เป็นเงินหมุนเวียนอยู่ในบริเวณธนาคารนั้นก็ได้ ถ้าหากว่านายธนาคารมีเงินตราสำรองไว้พอที่จะแลกเอาธนบัตรกลับคืนตามสัญญาในธนบัตรนั้นได้ เมื่อถึงตอนนี้ก็เป็นอันลบล้างการเชื่อหนี้เสร็จสิ้นไปได้ นายธนาคารต้องเก็บธนบัตรนั้นไม่จำหน่ายออกไปจนกว่าจะมีผู้ต้องการให้ธนบัตรนั้นและมีวัตถุอันมีค่ามาแลกเปลี่ยนเอาไป
การซื้อเชื่อและขายเชื่อทุกวันนี้เป็นสิ่งสำคัญในการค้าขายทั่วไป
pg0007เหรียญกระสาปน์เงินและทองซึ่งรัฐบาลพิมพ์ขึ้นไว้เป็นเงินตรานั้น จะใช้ได้ดีก็ต้องอาศัยความเชื่อถือของพลเมืองเป็นใหญ่ นอกจากนี้ยังมีตราสารต่าง ๆ ดังจะกล่าวต่อไปก็ใช้แทนเงินทองได้เหมือนกัน ถ้าหากว่ามีผู้เชื่อถือเช่นธนบัตรของกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ (Treasury note) ธนบัตรของธนาคาร (Bank note) พันธบัตรของรัฐบาล (Government bond) ตราสารสัญญาใช้เงิน (Promissory note) ตั๋วแลกเงิน (Bills of Exchange) ใบสั่งจ่าย (Cheque) เอกสารรับประกัน (Security) ใบรับประกันเงินฝากของธนาคาร (Deposit receipt)
สรุปได้ความว่าสิ่งที่มีผู้เชื่อถือว่ามีค่าแลกเปลี่ยนได้จริงแล้ว ก็รวมความได้ว่าการค้าขายในเมืองต้องเป็นแต่เชื่อและหนี้เท่านั้น เอกสารและตราสารทั้งหลายที่กล่าวมา รวมกันเข้าจะเรียกได้ว่าเป็นคะแนนใช้แทนเงินตรา ที่ใช้หมุนเวียนกันอยู่ (Currency) ในบ้านเมืองทั่วไป ลักษณะของเงินตราและธนบัตรมีอยู่ว่าที่ตรงคะแนน ซึ่งผู้ทรงไว้เป็นเจ้าหนี้แก่คนทั้งหลายในค่าแรงที่ออกไปแล้ว แต่จะไม่ได้สิ่งที่มีค่าแลกเปลี่ยนตอบแทนจนกว่าผู้ถือจะได้จำหน่ายออกไป และต่อนั้นไป ผู้ใดได้รับคะแนนน ผู้นั้นก็จะเป็นเจ้าหนี้แก่คนทั้งหลายเป็นลำดับเนื่องไปอีก เพราะฉะนั้นคะแนนทั้งหลายที่กล่าวมา จึงเป็นเงินใช้หมุนเวียนในบ้านเมือง (Currency)
แต่จำนวนเงินทองที่มีอยู่นั้นหาเพียงพอกับที่จะรับรองแลกเอกสารเชื่อหนี้ทั้งหลายที่ใช้เป็นเงินหมุนเวียนอยู่ในบ้านเมืองได้ไม่ หากว่าเอกสารสัญญาที่ใช้หมุนเวียนแทนเงินอยู่เมื่อชำระหนี้กันเสร็จสิ้นไปแล้ว เอกสารเหล่านั้นก็เป็นอันสิ้นอายุที่จะใช้ได้ต่อไป การค้าขายบวกลบหนี้กันเป็นธรรมเนียมเช่นที่กล่าวมานี้
--------
pg0008การตั้งธนาคารชาติ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ “ศรีกรุง” ประจำวันที่ ๑๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๘)
ผลของการที่เศรษฐกิจยิ่งตกต่ำลงเสมอไป โดยที่โลกได้รับผลอันร้ายแรงของมหาสงครามอย่างแรงด้วย อันที่จริงหาใช่เป็นความผิดของปวงชนชาวสยามไม่ ที่เราได้พลอยรับความยากจนลงนั้น ก็ด้วยเหตุอย่างเดียวที่ในทวีปยุโรปต่างก็บำรุงการหัตถกรรม อุตสาหกรรม และการกสิกรรมของเขาอย่างเข้มงวดกวดขัน ปัญหาใหญ่เวลานี้จึงเป็นอันว่าเราจำเป็นจะต้องตั้งธนาคารของชาติขึ้นก่อนที่จะทำอะไรหมด เมื่อได้ตั้งธนาคารสำเร็จแล้ว การค้าสาระพัดอย่างจึงจะจำเริญยิ่งขึ้นได้ แต่ต้องคอยไปจนถึง ๒ ปีข้างหน้าฐานะของแผ่นดินจึงจะจำเริญขึ้นพร้อมกัน
ถ้ามีการขุดสันดอนก็จะมีผลทำให้เรือกำปั่นใหญ่ในมหาสมุทรเข้ามาจอดในแม่น้ำเจ้าพระยาได้โดยสะดวก การขนสินค้าส่งออกนอกประเทศจะเป็นการประหยัดทรัพย์ได้เป็นอันมาก ทุกวันนี้เราต้องเสียค่าลำเลียงขนส่งหลายทอดหลายชั้นนัก เมื่อคิดลำเลียงสินค้าแล้ว ส่งเพียงถึงเรือใหญ่ที่จอดอยู่นอกสันดอนจะมากยิ่งไปกว่าจะส่งสินค้าจากกรุงสยามไปเพียงเมืองเซี่ยงไฮ้หรือเมืองสิงคโปร์หลายเท่า ปากน้ำเจ้าพระยาอันกว้างใหญ่ ที่น้ำเค็มไหลเข้าออกได้โดยสะดวกนั้น เมื่อขุดสันดอนแล้วเราจะได้ดินถมทำทำนบได้ในที่ควรจะทำหลายแห่ง กันน้ำเค็มออกไปทางปากน้ำเจ้าพระยาได้อย่างดี ที่จะต้องเสียเวลาถึงสองปี ตามที่คนของสันนิบาติชาติได้ตรวจแล้วนั้น เขารับประกันได้แน่นอนว่ากรุงสยามจะได้รับผลดีฝ่ายเดียว แต่เมื่อพูดถึงวิชาเทฆนิคแล้วก็ยากที่คนสามัญจะเข้าใจได้ชัดแจ้ง จึงจำเป็นจะต้องคอยให้ผู้ช่ำชองของสันนิบาตชาติตรวจตราให้ละเอียดเสียก่อน เขากะประมาณว่าเราจะต้องลงทุนเพียง ๓๐ ล้านบาท ในกำหนด ๒ ปีต่อไป คลองนั้นจะเป็นอันสำเร็จได้แน่นอน งบประมาณpg0009ที่เขาจะทำขึ้นเสนอนั้น คาดการได้แน่แล้วว่าจะมีทางเสียเป็นค่าใช้สรอยไม่ถึงถึงจำนวนเงินที่เขาได้กะลง เขากะไว้เผื่อขาดเผื่อเหลือมากมายแล้ว รู้ความแต่เพียงเท่านี้ก็ต้องยุติในเรื่องการขุดสันดอนไว้พลางก่อน
ต่อไปรัฐบาลจะต้องวางนโยบายทางเศรษฐกิจ ขอให้สภาผู้แทนราษฎรรับหลักการเสียก่อน เพราะเมื่อเราจะตั้งธนาคารชาติขึ้นนั้น ข้อสำคัญใหญ่เราจะต้องผละจากการข้อผูกมัดกับปอนด์สเตอร์ลิงอังกฤษพร้อมกันกับที่เราจะเปลี่ยนเป็นฐานมาตราทองอย่างเดิม ทองอย่างเดียวที่เราจะเกาะเอาเป็นที่พึ่งได้แน่นอน ถึงอย่างใดธาตุทองจะต้องเป็นที่นับถือของประชาชนทั่วโลก ถ้าเราตั้งธนาคารขึ้นสำเร็จตามโครงการณ์ที่พระยาสุริยานุวัตรได้ร่างขึ้นไว้ในหนังสือเศรษฐกิจและการเมืองแล้ว รัฐบาลจะใช้ความเชื่อหนี้แทนเงินทองได้ตั้ง ๗๐ ล้านบาท บรรยายคือ ทุนของธนาคารชาติ ๒๐ ล้านบาท จะได้สัมปทานจากรัฐบาลให้ออกธนบัตรการเชื่อหนี้ได้ ๕๐ ล้านบาท มีทุนสำรองเช่นนี้ สาระพัดการอุตสาหกรรม การกสิกรรมในบ้านเมืองจะอาศัยได้ทั่วไป ทางรัฐพาณิชย์ทุกอย่าง เช่น ทำการชลประทาน การสร้างถนนรวมทั้งการรถไฟไปรษณีย์โทรเลขด้วยนั้น ถ้าเป็นสิ่งที่จะได้กำไรกลับคืนด้วยแล้ว ธนาคารนี้จะอุปการะได้ทุกอย่างไป แต่เมื่อพูดถึงเรื่องที่จะกู้เงินของธนาคารชาติแล้ว ก็จำเป็นที่จะต้องเสียดอกเบี้ยให้ธนาคารทุกครั้งไป ธนาคารซึ่งมีหน้าที่เป็นผู้รับฝากเงินของปวงชนราษฎรด้วยนั้นจำเป็นจะต้องใช้การเชื่อหนี้ของเขาให้หมุนเวียนได้โดยรอบตัวเสมอ มิฉะนั้นก็จะหากำไรมาแบ่งปันให้ผู้ถือหุ้นส่วนไม่ได้.
ในชั้นต้นรัฐบาลควรจะกู้เงินของปวงชนราษฎรมาทำทุนเสียก่อน และการที่จะกู้นั้น จะต้องให้ผลประโยชนแก่เจ้าของทรัพย์ให้เพียงพอ ที่จะเรียกประมูลให้ เขามาทำสัญญ Under write รับรองที่จะหาทุนมาส่งรัฐบาลได้ ทุนนี้แม้จะเป็นทุนของชางต่างประเทศก็ควรที่จะเปิดโอกาสให้เขา เช่นกับจะออกpg0010ใบหุ้นกู้มีดอกเบี้ยตามสมควร ผู้ถือหุ้นชะนิดนี้จะถืออยู่ได้ตลอดเวลาที่รัฐบาลกำหนดไว้ในสัมปทาน มีกำหนดเพียง ๔๐ ปีเป็นต้น.
เงินกู้ทั้งสิ้นนั้น ในชั้นต้นรัฐบาลสัญญาจะใช้ดอกเบี้ยเพียงปีหนึ่งร้อยละ ๓ แต่มีกำหนดกู้ยืดยาวช้านานถึง ๔๕ ปี รัฐบาลจะต้องสัญญาใช้ดอกเบี้ยให้เป็นอย่างสูงที่สุดเพียงร้อยละ ๕ เป็นต้น รวมเข้ากับดอกเบี้ยร้อยละ ๓ ต่อปี ผู้กู้จะได้ดอกเบี้ยถึงปีหนึ่งร้อยละ ๘ ตลอดเวลา ๔๐ ปี รัฐบาลต้องขอชักให้ธนาคารในกรุงเทพฯ ช่วยรับซื้อราคาเงินกู้นี้ตามราคาที่ซื้อขายกันในตลาดเงิน สมมติว่าธนาคารจะรับซื้อโดยจะชักค่าดิสเคาน์เป็นดอกเบี้ยล่วงหน้าร้อยละ ๕ หรือ ๖ หรือ ๗ ก็ตาม เมื่อลูกค้าขายให้ธนาคารแล้วจะต้องการต้นทุนเดิมกลับคืนเมื่อใดก็จะเอาออกขายตามราคาตลาดในเวลานั้นได้ ถ้าจัดการได้เรียบร้อย ปีหนึ่งรัฐบาลอาจจะหากำไรได้เป็นส่วนถึง ๗.๔๓ ของต้นเงิน ๑๐๐ บาท
ตามงบประมาณปีหน้า รัฐบาลจะต้องใช้เงินสดให้แก่ผู้รับเบี้ยบำนาญ สมมติว่าปีละ ๕ ล้านบาท หรือกว่านั้น ผู้ใดจะต้องการเงินสดก็จะได้ทันที แต่ถ้าผู้รับเบี้ยบำนาญปรารถนาจะใช้เงินนั้น เป็นการลงทุนให้รัฐบาลกู้ยืมสำหรับเป็นทุนออมสินต่อไป ถ้าเป็นเช่นนี้เจ้าทรัพย์จะต้องบอกล่วงสัก ๓ เดือนก่อนจึงจะถอนทุนออกได้.
การลงทุนออมสินควบกันกับลอตเตอรี่ของเทศบาลที่จะออกปีละกี่ครั้งก็ตาม ผู้ที่ซื้อลอตเตอรี่เป็นการเสี่ยงโชคเสมอ ถ้าเคราะห์ดีก็อาจจะเป็นคนมั่งมีขึ้นได้ โดยการเสี่ยงโชคนั้นแน่นอน
การออมสินที่ทำกันอยู่เดี๋ยวนี้ รัฐบาลต้องเสียดอกเบี้ยเปล่าๆ ปีหนึ่งตั้งแสนบาท เพราะไม่กล้าจะเอาทุนออมสินนั้นไปจำหน่ายหากำไรได้อีก ที่แท้จริงถ้าได้เอาทุนนี้ฝากธนาคารชาติก็อาจจะได้ดอกเบี้ยพอใช้ ไหนทุนนี้ยังจะไปช่วยในการค้าของธนาคาร เป็นประโยชน์แก่เจ้าจำนำได้อีกต่อไป
ขอยุตติแต่เพียงนี้พลางก่อน ต่อไปจะได้ชี้แจงถึงการเศรษฐกิจที่เป็นเรื่องยุ่งยากนักหนา และทางได้ทางเสียของการเงินจะมีอะไรบ้าง?
--------
pg0011เหตุ ๑ ที่เศรษฐกิจตกต่ำ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันที่ ๑๔ สิหาคม พ.ศ. ๒๔๗๘)
นโยบายของการเงินแผ่นดินนั้น หนังสือพิมพ์ศรีกรุงได้บรรยายไว้ครั้งหนึ่งแล้วว่า ต่างประเทศก็เลือกหาลัทธิที่เหมาะกับฐานะของประเทศของเขาสุดแล้วแต่การค้าขาย, การเงินที่เป็นข้างฝ่ายเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ ว่าลัทธิใดจะนำประโยชน์มาให้แก่บ้านเมืองได้มากกว่ากัน บางประเทศส่งเสริมทางการบำรุงหัตถกรรมและอุตสาหกรรม บางประเทศบำรุงการกสิกรรมที่จะเรียกได้ว่าเป็นกระดูกสันหลังของเขา เช่นเดียวกันกับเราได้อาศัยแรงงานของกสิกรชาวนาเป็นต้น ถ้าจะเก็บเอาแต่ฉะเพาะที่เป็นหลักการสำคัญใหญ่มาบรรยายเป็นลำดับไป ก็จะมีลัทธิที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Inflation อย่างหนึ่ง ชะนิดที่ธนาคารกลางหรือรัฐบาลพิมพ์ธนบัตร หรือเอกสารเชื่อหนี้ทั้งหลายที่มีหลักทรัพย์ออกใช้ต่างเงินหมุนเวียนในแผ่นดิน
อีกชะนิดหนึ่งเรียกว่า Deflation ซึ่งเป็นการตรงกันข้ามกับ Inflation ที่ตรงว่ารัฐบาลหรือธนาคารใหญ่จำกัดเงินเชื่อหนี้ให้น้อยลง เพื่อจะไม่ให้สินค้าในเมืองแพงไปกว่าราคาที่ควร เป็นวิธีส่งเสริมแรงงานในบ้านเมืองที่ได้รับค่าจ้างค่าแรงเป็นตัวเงินมาแล้ว เหตุที่จำนวนเงินหมุนเวียนในบ้านเมืองน้อยลง อำนาจของค่าจ่างค่าแรงนั้นจะซื้อสินค้าในบ้านเมืองได้มากขึ้นกว่าเก่า เพราะราคาสินค้าจะถูกลง ไหนยังจะเป็นการส่งเสริมให้ส่งสินค้าออกไปขายนอกประเทศได้มากกว่าสินค้าที่จะเข้ามาในประเทศ เป็นพิธีที่จะเอาเปรียบในทางดุลยภาพแห่งการค้าขายในระวางประเทศ เมื่อเงินใช้หมุนเวียนในบ้านเมืองมีน้อยลงแล้ว ดอกเบี้ย คือค่าเช่าของเงินทุนจำเป็นจะแพงขึ้น เป็นการเปิดโอกาสให้ชาวต่างประเทศส่งทุนของเขาเข้ามาในบ้านเมือง โดยความมุ่งหมายจะได้ดอกเบี้ยที่สูง
pg0012ข้างฝ่ายลัทธิ Inflation ที่ทำให้ราคาสินค้าในแผ่นดินแพงขึ้นกว่าที่ควรนั้น ถ้าคิดไปถึงว่าถ้าชาวกรุงสยามยึดเอาการค้าเข้าไว้ในมือคนไทยได้ และมีความสามารถที่จะก่อสร้างสินค้าโดยทางหัตถกรรม, อุตสาหกรรม และกสิกรรมได้เอง ไม่ต้องพึ่งชนต่างด้าวเป็นส่วนใหญ่แล้ว ก็ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ความเจริญในบ้านเมืองจะเพิ่มพูลขึ้นได้รวดเร็ว ผิดตรงกันข้ามกับสมัยปัจจุบันนี้ตรงที่ว่า การพาณิชยกรรมและการอุตสาหกรรมแทบทุกอย่างตกอยู่ในกำมือของชาวต่างประเทศ เพราะเหตุฉะนั้น ปวงชนชาวสยามจึงมีแต่จะยากจนลงเสมอไป จนแทบจะใช้หนี้ไม่ไหว จริงอยู่ ตรงที่ว่าเมื่อราคาเงินบาทตกต่ำลงนั้น พวกกสิกรจะพลอยมีฐานะดีกว่าเก่ามาก เพราะว่าเมื่อขายข้าวได้เงินมากกว่าธรรมดาแล้ว เงินนี้อาจจะไปส่งเสริมให้ลูกหนี้ผ่อนใช้เจ้าหนี้ได้บ้าง แปลว่าเมื่อกู้เงินเขาไป ได้รับเงินเมื่อยังมีราคาสูง ครั้นราคาเงินบาทตกต่ำลงแล้ว ก็จะมีเงินเหลือใช้ไปใช้หนี้เจ้าหนี้ได้บ้าง เจ้าหนี้ต้องขาดทุนไปกว่าเก่าเพราะราคาเงินตกต่ำนั่นเอง
ตามวิธีที่ชาวต่างประเทศเขาทำกันอยู่ทุกวันนี้ ในชั้นต้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องจับระดับราคาสินค้าในบ้านเมืองเสียก่อน เลือกเอาราคาสินค้าซึ่งชาวเมืองต้องการบริโภคเลี้ยงชีพบางอย่างมาตั้งเป็นระดับกลาง เช่น ราคาเกลือ, ราคาข้าวเปลือก, ข้าวสาร, ปลาสด, ปลาเค็ม, ตลอดจนกะปิ, น้ำปลา, เนื้อสุกร, โค, กระบือ, และอปรัณณชาติผักหญ้าเปนต้น ที่เป็นอาหารสำคัญของชาวเมือง
ในสถิติที่รัฐบาลทำขึ้นเป็นรายปีนั้น หามีตัวเลขที่จะจับเอาเป็นระดับสำเร็จได้ไม่ แต่เพื่อจะคิดคำนวณเอาเองก็ต้องคำนวณราคาตามมาตรา ชั่ง, ตวง, วัด มาเฉลี่ยเป็นกลาง ยกอุทาหรณ์ว่าข้าวเปลือกหนักหาบหนึ่งจะแลกได้เผือกมันกี่หาบ? ข้าวสารหนึ่งเกวียนจะแลกเกลือได้กี่เกวียน? เมื่อ ๕ หรือ ๒๐ ปีที่แล้วมานี้ มีส่วนแลกเปลี่ยนกันได้ในระหว่างสินค้าที่กล่าวมานี้เป็นpg0013ส่วนมากและน้อยเพียงใด คิดคำนวณได้ใกล้กับความจริงอยู่แล้ว จึงจะตั้งระดับของราคาทั้งหลายขึ้นเป็นเกณฑ์ประกอบความคิดได้ ถ้าไม่จับระดับราคาปานกลางได้แล้ว ก็เป็นการพ้นวิสัยที่จะตรึกตรองได้ตามหลักวิทยาของการเงิน.
ได้ตัวเลขระดับราคามาตั้งเป็นเกณฑ์ได้แล้ว ต่อนั้นไปจึงจะรู้ได้ใกล้ความจริงที่สุดว่า ในเวลานี้รัฐบาลของเราดำเนินนโยบายไปตามลัทธิใด และลัทธินั้นจะมีผิดเป็นทางได้ทางเสียอย่างใด ตามที่ได้อธิบายมาแล้วว่า นโยบายของรัฐบาลนั้นจะเป็นลัทธิ Inflation หรือ Deflation แค่ไหนอย่างไรบ้าง ยังมีคำในภาษาอังกฤษที่เรียกถ่า Devaluation หรือ Devalorisation ลดราคาหน่วยบาทให้ต่ำลง มีตัวอย่างที่รัฐบาลเบลเยี่ยมได้ลดราคาเงินของเขาลงร้อยละ ๔๐ เปอร์เซนต์
ฝ่ายกรุงสยามเมื่อได้เข้าผูกมัดกับปอนด์สเตอร์ลิงค์อังกฤษ กำหนดค่าแลกเงินบาทเป็น ๑๓ บาท เท่า ๑ ปอนด์สเตอร์ลิง ข้างฝ่ายประเทศอังกฤษเมื่อตกจากมาตราทองใน ค.ศ. ๑๘๓๕ นั้นแล้ว ก็ตั้งกองลดราคาทองปอนด์ของเขาลงถึงที่สุดในระวาง ๔๐ถึง ๔๕ เปอร์เซนต์ เพราะเหตุฉะนี้ ราคาเงินบาทของเราจึงลดน้อยลงตามส่วนนั้น เมื่อรัฐบาลเปลี่ยนฐานมาตราทองมาเป็นฐานมาตราเงินนั้น ได้กำหนดค่าปริวรรตเป็นอัตรา ๑๓ บาท ต่อ ๑ ปอนด์สเตอร์ลิง มาเดี๋ยวนี้รัฐบาลสยามต้องขาดทุนไปนับร้อยล้านบาท ถ้าจะให้หน่วยบาทของเราเหมาะกับราคาเดี๋ยวนี้ ก็จำเป็นต้องลดราคาหน่วยเดิมที่ได้กำหนดไว้ว่า ทองทสเหรียญหนึ่งจะต้องมีเนื้อทองบริสุทธิ์อยู่ ๐.๖๖๖ แกรม ทีนี้จะลดราคาลงครึ่งหนึ่งจะต้องลดหน่วยทองทสให้น้อยลงครึ่งหนึ่ง ประมาณ ๐.๓๓๓ แกรมเปนต้น เราต้องกลับย้อนหลังมาเข้าอยู่ในฐานมาตราทองอย่างเดิมเสียก่อนแล้วจึงจะถอยตัวออกจากความผูกมัดเข้าเป็นลูกโซ่สายเดียวกันกับปอนด์สเตอร์ลิงอังกฤษได้ เราต้องนิยมธาตุทองคำเป็นใหญ่กว่าโลหะทั้งหลาย โดยที่โลกพึงนิยมธาตุทองเป็นใหญ่กว่าธาตุอื่นเสมอ.
pg0014ในประเทศสยามตกเข้าอยู่ในที่อับจนเพราะเศรษฐกิจตกต่ำ ราษฎรมีทองรูปพรรณของรักประดับตัวอยู่กี่ชิ้นก็ต้องขายไปจนสิ้นเนื้อประดาตัว พวกจีนมีไหวพริบดิในทางเศรษฐกิจ ก็มากวาดเอาทองเหล่านี้ไปขายเอากำไรได้เป็นอันมาก ซื้อขายกันตั้งแต่ราคา ๒๐ หนักถึง ๔๐ หนัก จึงน่าเป็นที่สมเพชเวทนาคนอนาถาของเราเป็นอันมาก
ระดับของฐานราคาสินค้าในบ้านเมืองทั่วไป ถ้าเรารู้ระดับซึ่งเป็นฐานของที่ตั้ง เราจึงจะคิดคำนวณหาหนทางแก้ไขเศรษฐกิจที่ตกต่ำได้สะดวกขึ้น ในชั้นต้นสมมติว่าจะตั้งเลข ๑๐๐ เป็นฐานระดับของราคา เมื่อเปรียบราคาสินค้าในตลาดใน ๑๐ ปีก่อนกับเดี๋ยวนี้ ก็จะเห็นได้ว่าระดับราคาสินค้าสำคัญแทบทุกอย่างสูงกว่าระดับ ๑๐๐ เป็นส่วนมาก ยกตัวอย่างราคาข้าวทุกชะนิดมาเทียบให้เห็นดังต่อไปนี้.
พ.ศ.
หาบ
บาท
๒๔๖๘
๒๒,๙๒๙,๑๑๔
๑๖๗,๔๐๙,๓๕๙
๒๔๖๙
๒๑,๗๙๙๕๔๑
๑๖๕,๒๒๖,๒๓๔
๒๔๗๐
๒๘,๖๗๐,๖๕๔
๒๐๑,๑๕๖,๓๔๙
๒๔๗๑
๒๔,๖๖๗,๓๐๙
๑๗๕,๑๒๓,๗๘๑
๒๔๗๒
๑๘,๘๖๐,๐๘๗
๑๓๙,๐๘๗,๓๙๐
๒๔๗๓
๑๗,๑๑๒,๓๓๐
๑๐๓,๐๖๗,๗๐๘
๒๔๗๔
๒๒,๒๐๐,๔๕๓
๗๗,๕๐๐,๓๕๔
๒๔๗๕
๒๗,๘๖๗,๒๑๐
๙๔,๒๐๐,๖๖๐
ตามรายสถิติที่คัดมาลงนี้ จะเห็นได้ชัดว่า ในปี พ.ศ. ๒๔๖๘ เราส่งข้าวสารออกนอกประเทศ เป็นจำนวนถึง ๒๒ ล้านหาบ เป็นราคาเงิน ๑๖๗ ล้านบาท pg0015แต่ในปี พ.ศ. ๒๔๗๕ เราส่งข้าวสารออกนอกประเทศเป็นจำนวนถึง ๒๗ ล้านหาบ ซึ่งมากกว่าปี พ.ศ. ๒๔๖๘ ถึง ๕ ล้านหาบ แต่ได้ราคาเงินเพียง ๙๔ ล้านบาทเท่านั้น ชี้ให้เห็นว่าราคาข้าวตกต่ำลง เพราะจำนวนข้าวในโลกเกิดมีมากเกินความต้องการเพียงใด ราคาจึงตกต่ำผิดกันกับราคาใน พ.ศ. ๒๔๖๘ เป็นอันมาก
ขอยุติแต่เพียงนี้ก่อน วันหน้าต่อไปจึงจะอธิบายทางเศรษฐกิจและการเมืองเป็นลำดับไป วิชาเศรษฐกิจ ถ้าประกอบกับการเมืองเข้าด้วยแล้วจะเป็นข้อยุ่งยากสับสนเหลือที่คนสามัญจะเข้าใจได้ แต่ถ้าจะไม่พูดบ้าง ก็จะไม่มีทางช่วยปวงชนราษฎรของเราให้พ้นโภคภัยเสียเลย
--------
pg0016หลักสำคัญของธนาคารชาติ
(คัดจากหนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ วันที่ ๑๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๘)
ธรรมดาของธนาคารนั้น หลักการสำคัญควรจะทำตัวให้มีผู้เชื่อถือไว้วางใจอย่างเที่ยงตรง โดยเหตุที่ธนาคารต้องอาศัยจำนวนเงินฝาก เป็นกระแสรายวัน หรือรายปี หรือเป็นคลังใหญ่สำหรับเก็บเงินของผู้ฝาก จนกว่าจะถึงเวลาที่เขาจะต้องการกลับคืนไปใช้ เพื่อจะหากำไรมาแบ่งปันกันในระหว่างผู้ถือหุ้นส่วนนั้น ธนาคารจำเป็นจะต้องพยายามจำหน่ายเงินฝากนี้ออกค้ากำไรทุกทาง ค้ากำไรอยู่แต่ในวงการของธนาคาร หรือตามข้อบังคับซึ่งรัฐบาลจะได้ออกกฎหมายควบคุมธนาคารนั้น ไม่ให้จ่ายเงินทุนของธนาคารมากเกินไป การที่รัฐบาลจะต้องป้องกันไม่ให้ธนาคารเสียหายขาดทุนเพราะความโลภ เมื่อธนาคารต้องขาดทุนล้มละลายไปแล้ว ความขาดทุนนี้จะกระทบกระเทือนพลอยให้ราษฎรทั้งแผ่นดินล่มจมไปตามกัน ตามร่างของโครงการธนาคารชาติหรือธนาคารกลาง ที่พระยาสุริยายานุวัตรได้ร่างขึ้นไว้นั้น มีข้อบังคับไว้ในสัมปทานโดยฉะเพาะว่า จะค้าขายได้อย่างใดบ้าง และห้ามไม่ให้ค้าขายอย่างใดบ้าง กล่าวคือ ไม่ให้ธนาคารซื้อหุ้น หรือลงทุนเพื่อรับจำนอง หรือซื้อที่ดิน, บ้าน, ที่นา, พื้นที่ทำการเพาะปลูก, ป่าไม้, เหมืองแร่, การประมง หรือการค้าขายซึ่งอาจจะอับปางลงในทะเล กระทำให้ทุนก้อนใหญ่ของราคาเรือนั้นสาบสูนย์ไปได้ เมื่อมีข้อบังคับป้องกันความเสียหายของธนาคารลงไว้ดังที่กล่าวมาแล้ว ก็เป็นการที่จะเชื่อได้ว่าธนาคารแห่งชาติจะถาวรอยู่ได้ชั่วกัลปาวสาน.
pg0017นอกจากที่กล่าวมาแล้ว รัฐบาลจะต้องถือหุ้นด้วยกึ่งหนึ่ง หรือเกินกว่านั้นในจำนวนหุ้นทั้งสิ้น ข้อนี้ก็เป็นการรับประกันได้แน่นอนแล้วว่ารัฐบาลรับประกันอยู่เต็มที่ เว้นเสียแต่จะมีเหตุร้ายแรงที่พ้นวิสัยของมนุษย์จะป้องกันได้ เช่นความอิสสรภาพของเผ่นดินจะต้องศูนย์สิ้นไป เพราะสู้ข้าศึกปัจจามิตร์ไม่ได้ กรุงสยามเป็นประเทศเอกราช และมีอิสสรภาพอยู่ตราบใด ธนาคารของชาตินั้นก็อาจจะอยู่ไปได้ตราบนั้น เมื่อไปถึงการเช่นนี้แล้ว ก็จะต้องเป็นหน้าที่ของปวงชนราษฎรทั้งแผ่นดินช่วยกันป้องกันความอิสสรภาพได้จนสุดกำลัง และในการป้องกันอิสสรภาพของแผ่นดินนั้น ต้องอาศัยกำลังกองทัพบก กองทัพเรือ และกองอากาศยานเป็นอาวุธสำคัญที่ควรต้องมี และตระเตรียมขึ้นไว้อยู่เสมอ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหลายจำเป็นจะต้องผ่อนผันยินยอมพร้อมใจอนุญาตเงินให้รัฐบาลมีใช้สำหรับการป้องกันความอิสสรภาพของชาติโดยสะดวก เพราะถ้าเราป้องกันความอิสสรภาพของชาติไว้ไม่ได้แล้ว เราก็ป้องกันตัวของเราให้พ้นหายนะไปไม่ได้เหมือนกัน รัฐธรรมนูญของเราที่จัดตั้งให้กรุงสยามเป็นประเทศปรมิตตาญาสิทธิ พระมหากษัตริย์อยู่ใต้บังคับของรัฐธรรมนูญนั้น ผิดกับเมื่อครั้งสมบูรณาญาสิทธิที่พระมหากษัตริย์ทรงอำนาจเหนือกฎหมายแผ่นดิน จะทำอะไรก็ทำได้ตามพลการ ใจความแน่นอนมั่นคงของรัฐธรรมนูญมีเช่นนี้ นับวันต่อไปก็ยิ่งจะนำความเจริญมาสู่ปวงชนราษฎรให้ดียิ่งขึ้นเสมอไป.
เศรษฐกิจที่จะมีการเมืองมาปะปนอยู่ด้วยนี้ จึงเป็นเรื่องที่คนสามัญไม่ใช่นักเรียนเศรษฐกิจและการเมืองจะเห็นว่าสับสนยุ่งยากมาก.
ธนาคารทั้งหลายมีอำนาจตามกฎหมาย ที่จะใช้ความเชื่อหนี้ของเขาก่อสร้างเงินทุนใช้หมุนเวียนแทนเงินทองได้ในวงข้อบังคับของรัฐบาลเต็มที่ และpg0018โดยมากการค้าของธนาคารนั้น ก็จะมีอยู่เพียงที่จะช่วยส่งเสริมให้พวกพ่อค้าหรือธนบดีที่มีโรงงานอุตสาหกรรมได้รับเงินกู้ยืมไปใช้ในเวลาอย่างที่สั้นเท่านั้น เป็นต้นว่า พ่อค้าจะต้องการยืมเงินไปใช้ชั่วคราว เพื่อจะนำสินค้าจากที่แห่งหนึ่งไปส่งให้ถึงที่อีกแห่งหนึ่ง หรือในการอุตสาหกรรม เจ้าของโรงงานอุตสาหกรรมจะต้องกู้ยืมทุนไปซื้อของดิบมาใช้สร้างสินค้า ถ้าธนาคารไม่สงเคราะห์ให้กู้ยืม ก็จะไม่มีเงินซื้อสินค้านั้นได้ ฝ่ายข้างพ่อค้าก็ประดุจเดียวกัน ถ้าไม่ได้ความเกื้อกูลรับทุนไปจากธนาคารแล้ว ก็จะไม่มีเงินซื้อสินค้าได้เหมือนกัน นายธนาคารก่อนที่จะทดรองเงินให้คน ๒ จำพวกนี้จะต้องเพ่งเล็งดูเสมอว่า ทุนที่ให้เขายืมกู้ไปนั้น ผู้กู้ยืมจะเอาไปลงทุนค้ากำไรมาใช้คืนให้โดยเร็วหรือไม่ ถ้าผู้กู้ยืมเอาไปทำทุนมีกำไรต้องนำกำไรนี้มาใช้ธนาคารทันที เมื่อได้ชำระหนี้สินกันเสร็จสิ้นไปแล้ว ก็เป็นอันว่าเงินเชื่อหนี้ที่ธนาคารก่อสร้างขึ้นใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียนแทนเงินนั้น จะลบล้างหมดสิ้นไปชั่วคราวเดียวนั้นเหมือนกัน ยกอุทาหรณ์ว่า พ่อค้าผู้หนึ่งสั่งสินค้าจากต่างประเทศเข้ามาขาย และสินค้าที่ส่งมาในเรือนั้นต้องมีตั๋วระวางเรือกำกับมาด้วย ผู้ใดเป็นผู้ถือตั๋วระวางเรือนั้นจึงจะมีอำนาจไปขนสินค้ามาไว้ได้ตามธรรมดาของการค้า เมื่อผู้ส่งสินค้าได้ลงทุนซื้อสินค้านั้นมาแล้ว และถ้าปรารถนาจะสั่งซื้อสินค้าอื่นต่อไปก็จะหามีเงินซื้อไม่ แต่ถ้าได้รับความเอื้อเฟื้อของธนาคารช่วยรับสินค้านั้นไปด้วยวิธีซื้อหนี้ หักดอกเบี้ยค่าดิสเคาน์ล่วงหน้าขึ้นไว้แล้ว นายธนาคารก็อาจจะนำใบกู้ยืมของพ่อค้านั้นไปขายขึ้นเอาต้นทุนกลับคืนมาได้ ข้างฝ่ายพ่อค้าเมื่อได้รับความสงเคราะห์ของนายธนาคารแล้ว ก็จะมีเงินซื้อสินค้ามาเพิ่มเติมได้ต่อไป การค้าขายของพ่อค้านั้นก็จะดำเนินไปได้เรื่อยไป หรืออีกนัยหนึ่ง เจ้าของโรงอุตสาหกรรมจะต้องการทุนซื้อของดิบมาสร้างสินค้าต่อไป ถ้าไม่มีเงินของตัวเองแล้วก็หามีทุนซื้อสินค้าดิบpg0019นั้นได้ไม่ แต่ถ้าได้เคยเป็นเจ้าจำนำของธนาคารมาก่อนแล้ว ธนาคารออกเอกสารเชื่อหนี้ทดรองทุนให้เจ้าของโรงงานอุตสาหกรรมเอาไปใช้ซื้อสินค้าดิบได้ ผู้ที่เป็นเจ้าของโรงอุตสาหกรรม ก็จะทำการสร้างสินค้าใหม่ขึ้นต่อเนื่องไปประดุจเดียวกัน.
ความเชื่อหนี้ของธนาคารในกรณีที่กล่าวนี้ จึงเป็นข้อสำคัญอย่างใหญ่ที่จะส่งเสริมให้การค้าขายในบ้านเมืองดำเนินไปได้โดยสะดวก.
ต่อไปนี้จะต้องหันหน้าไปดูการค้าขายอีกมุมหนึ่งว่า เมื่อเวลาการค้าดำเนินไปได้เป็นปกติ และเมื่อพวกพ่อค้านายห้างค้ากำไรได้ด้วยความเอื้อเฟื้อของนายธนาคารเรื่อยไปแล้ว ต่อไปคนทั้งหลายเห็นเยี่ยงอย่างก็จะต้องมาพยายามขอกู้ทุนทรัพย์แห่งความเชื่อหนี้ของธนาคารไปใช้บ้าง เมื่อมีผู้ค้ามากรายขึ้นแล้ว ในที่สุดคนเหล่านี้ก็มีแต่จะแข่งขันกันลดราคาสินค้าของเขาลง เพื่อจะเอาชะนะแก่กันให้จงได้ ในภาษาอังกฤษใช้ว่า “ต่างคนต่างก็ละเชือดคอกันลดราคาแข่งขันกันเป็นธรรมดา” เมื่อมาถึงตอนนี้ นายธนาคารจะเกิดความระแวงขึ้นแล้วว่า การค้าขายนั้นอาจจะกลายเป็นค้าขายเกินตัวได้ ทีนี้นายธนาคารจะต้องระวังที่จำกัดเงินกู้หนี้ให้แคบเข้า โดยวิธีจะเรียกเขาดอกเบี้ยเงินกู้ให้สูงขึ้นเป็นลำดับไป จนกว่าผู้ที่จะกู้ทุนไปนั้นจะไปค้าขายหากำไรไม่ได้เพราะต้องเสียดอกเบี้ยแพง การสร้างสินค้าเมื่อจะต้องหยุดยั้งลงเพียงนี้ ต่อไปนายธนาคารเมื่อไม่มีใครจะกล้ามากู้ยืมแล้ว ดอกเบี้ยที่เคยได้จะน้อยไป และเมื่อเวลาที่ยังตั้งดอกเบี้ยเป็นพิกัดสูงอยู่นั้น ธนาคารอื่นเช่นชาวต่างประเทศเป็นต้น ก็อาจส่งทุนของเขาเข้ามาแข่งขันให้ลูกค้ากู้ยืมไปบ้าง เมื่อถึงระยะนี้ นายธนาคารเห็นว่ามีผู้แข่งขันขึ้นแล้ว ก็จำเป็นจะต้องลดราคาเงินทุนเชื่อหนี้ของเขาให้น้อยลงเป็นลำดับไป เพื่อนายธนาคารจะได้ค้าดอกเบี้ยได้บ้าง.
pg0020ในขณะที่ต่างคนต่างก็ค้ากำไรได้มาก อย่างที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า boom นั้น จะค้าอะไรคงจะมีกำไรมากด้วยกันเสมอไป แต่เมื่อการค้าถึงคั่นนี้แล้วต่อนี้ไปก็จะกลายเป็น Slump แปลว่าการสร้างสินค้าทั่วไปนั้น จะทำให้สินค้าท่วมตลาด ตกราคาลงอย่างสินค้าในเมืองไทยทุกวันนี้
ต่อไปนี้ บรรดาผู้ที่สะสมสินค้าขึ้นไว้จะคอยขายเอากำไรให้มากขึ้นนั้นไม่สมความปรารถนา เพราะราคาตกต่ำมาก จะใช้หนี้เขาไม่ได้ก็จำเป็นจะต้องทุ่มเทสินค้าที่มีอยู่นั้นเพิ่มเติมเข้ามาในตลาดอีก มิฉะนั้นก็จะต้องล้มละลาย สินค้าเก่ากับสินค้าใหม่ เมื่อสมทบกันเข้าเช่นที่กล่าวนี้ การอุตสาหกรรมทั้งหลายจะต้องลดน้อยหรือเลิกล้มไปชั่วคราว กระทำให้กรรมกรว่างงานมีจำนวนมากขึ้น รัฐบาลจะต้องเลี้ยงคนพวกนี้แต่พอเพียงที่จะไม่ให้อดอาหารตาย ถึงเช่นนั้นก็ต้องเอาภาษีอากรที่เก็บจากราษฎรมาเจือจานให้อีก ถ้าเก็บภาษีหนักขึ้น เช่นตั้งพิกัดภาษีเงินได้มากขึ้น ความยากนี้ก็อาจจะไปหนักบ่าราษฎรผู้เสียภาษีหนักขึ้นกว่าเก่า ทำให้เป็นการเดือดร้อนทั่วไปทั้งแผ่นดิน.
ต่อไปจะต้องแบ่งลักษณะของนานาชาติออกเป็น ๒ จำพวก จำพวกหนึ่งมีทองและทุนสำรองอยู่มาก แต่ไม่กล้าจะจ่ายออกบำรุงการค้าขาย โดยเกรงว่าจะไม่ได้ทุนกลับคืน ต่างก็รวบรวมทุนของเขาเข้าเก็บสะสมนั่งทับไว้เฉยๆ
นานาประเทศอีกฝ่ายหนึ่ง ที่ไม่มีทองสำรองพอนั้น เมื่อจะต้องการเงินมาใช้หนี้เขา ก็จำเป็นจะต้องขายสินค้าส่งออกไปใช้หนี้เขานอกเมือง โดยราคาอย่างต่ำที่สุดที่จะต่ำได้ ไม่มีทองจะส่งก็ต้องส่งสินค้าไปใช้หนี้แทน สินค้านี้ถ้าไม่ได้ขายให้ราคาต่ำลง ก็ขายไม่ออก การเป็นเช่นนี้เมื่อรวมความเข้าแล้ว ก็เป็นอันว่า ฐานะของการค้าจะตกต่ำลง โดยที่มีสินค้ามากขึ้นเกินความต้องการอย่างทุกวันนี้
pg0021ทีนี้จะกล่าวถึงประเทศจีนที่ใช้ฐานมาตราเงินเป็นใหญ่ ประเทศสหปาลีรัฐอเมริกามีนโยบายที่จะค้ากำไรจากจีนเป็นข้อใหญ่ใจความ โดยเหตุที่สำมะโนครัวชาติจีนมีจำนวนคนถึง ๔๕๐ ล้าน เป็นส่วน ๑ ใน ๗ ของพลเมืองทั่วโลก สหปาลีรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่ขุดแร่เงินได้มาก ก็ตั้งกองขายธาตุเงินลดราคาลงเรื่อยไป ในประเทศจีนจะซื้อขายกันได้ก็โดยที่ตัดลิ่มเงินออกชั่งขาย แต่ราคาธาตุเงินต่ำลงราษฎรจีนฝ่ายที่อยู่ห่างชายทะเลออกไป ต่างก็ต้องการจะสะสมธาตุขึ้นไว้ให้พอใช้ และราคาธาตุเงินยิ่งตกต่ำลง ราษฎรจีนไม่มีเงินพอใช้ และจะต้องการเงินให้จงได้ ก็จำเป็นต้องขายสินค้าที่เขาทำขึ้นในบ้านเมืองให้ถูกราคาลงทุกที มีต้องขายสินค้า แพร ไหม หรือสินค้าดิบทั้งหลายที่มีในบ้านเมืองออกขายโดยราคาถูกที่สุด จึงจะได้เงินไปใช้ เป็นเหตุให้รัฐบาลจีนต้องห้ามไม่ให้ผู้ใดส่งธาตุเงินออกไปขายนอกประเทศ เหตุที่รัฐบาลสหปาลีรัฐอเมริกาขายธาตุเงินโดยราคาตกต่ำลงเสมอไปนั้น ก็กระทำให้ค่าแรงของกรรมกรจีนลดน้อยลงด้วย ราษฎรจีนต้องอุตส่าห์เขม็ดแขม่ลดอาหารการกินให้น้อยลงมิฉะนั้นก็จะต้องอดอาหาร ถึงกับต้องกินเนื้อมนุษย์ต่างอาหาร เช่นที่เคยเป็นมาแล้ว
การที่ราคาธาตุเงินถูกลงนั้น ช่วยกระทำให้สินค้าข้าวของเรากระเตื้องดีขึ้นกว่าเก่ามาก เมื่อ ๒-๓ ปีก่อนเราขายข้าวได้เพียงเกวียนละ ๑๒ บาท ทุกวันนี้เราขายได้ราคาข้าวบางชะนิดมากขึ้นถึงเกวียนละ ๓๐ บาท ราคาข้าวมากขึ้น ๒ เท่าตัว และเหตุที่ราคาข้าวเปลือกตกต่ำในเวลานี้ ก็โดยที่พวกเรือข้าวจีนทั้งหลายญาติดีกันที่จะกดราคาข้าวของชาวนาให้ต่ำลง เพื่อจะเอาค่าขนส่งให้มากขึ้น แต่ถึงอย่างไรก็ดีเมื่อดูตามลักษณะการที่เป็นอยู่ในเมืองจีนทุกวันนี้ ชาวนาของเราก็อาจจะทำนาได้พอคุ้มค่าแรงอย่างเก่า ขอให้ระวังที่จะมิให้คนกลางกดราคาข้าวชาวนาได้ ดังที่กล่าวมาแล้ว ข้อนี้จะกันได้ก็โดยอำนาจรัฐบาลจะต้องช่วยขนส่งกันคนกลางให้มีอำนาจน้อยลง
pg0022การตั้งไซโลยุ้งฉางและตั้งโรงสีข้าวนั้น ถ้าสีได้เพียงวันละ ๕๐๐ เกวียนและตั้งสแตนดาดประทับตราของรัฐบาลให้เที่ยงตรงว่า ข้าวชะนิดไหนเป็นอย่างไรแน่นอน พวกโรงสีทั้งหลายจำเป็นจะต้องหันเข้าเอาเยี่ยงอย่างรัฐบาล ช่วยให้ฐานะของชาวเมืองไทยกลับสูงขึ้นได้อย่างเก่า รัฐบาลมีแต่จะได้กำไรฝ่ายเดียว ไหนการตั้งไซโลจะพลอยให้เจ้าของข้าวพลอยได้ส่วนแบ่งปันกำไรด้วย ใน ๒-๓ ปีนี้ไม่ต้องกลัวว่า ประเทศจีนจะห้ามกันไม่ให้ข้าวไทยเข้าเมืองได้ ห้ามไม่ได้ เพราะในปีนี้อุทกภัยเกิดขึ้นภายในประเทศจีนมากมายหลายแห่ง เขื่อนพังน้ำท่วมแผ่นดินปลูกข้าวไม่ได้ ถึงอย่างใดใน ๒--๓ ปีต่อไปนี้ การทำนาของเราอาจจะฟื้นขึ้นได้มาก และถ้าราคาธาตุเงินจะยิ่งถูกลงเสมอไปแล้ว และประเทศจีนต้องได้รับผลอันร้ายแรงเช่นนี้แล้ว ก็เป็นอันจะเชื่อแน่ได้ว่า ใน ๒-๓ ปีนี้ชาวนาคงจะมีงานทำคุ้มค่าแรงได้บ้าง
ธรรมดาของการเมืองนั้น ต่างชาติต่างก็จะรักษาผลประโยชน์ของตนเป็นใหญ่ เมื่อฐานะของประเทศจีนตกต่ำลงเช่นนี้ ฐานะของเราก็จะพลอยดีขึ้นด้วย เพียงที่ได้ฟังคำกล่าวของผู้ที่ได้ออกไปประเทศจีนเข้ามาเล่าให้ฟังนั้น เชื่อได้ว่ารัฐบาลเซี่ยงไฮ้กับรัฐบาลกวางตุ้งไม่มีความคิดที่จะบอยคอต “Boycot” ข้าวของเราเลย หากแต่พวกยุแหย่จะให้ไทยอยู่ในอำนาจจีน กระทำให้พวกจีนที่ตั้งหน้าค้าขายสุจริตไม่เอาใจใส่ในการเมืองเขานั้น พลอยได้รับผลร้ายไปด้วย
วันหน้ายังจะมีเรื่องเศรษฐกิจ และการเมืองต่อไปอีก
--------
pg0023นโยบายในเรื่องธนาคาร
(คัดจากหนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันที่ ๑๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๘)
เมื่อได้พูดถึงการตั้งธนาคารชาติหรือธนาคารกลางแล้ว ยังจะมีธนาคารกสิกรรม ธนาคารรับจำนองที่ดิน และธนาคารต่างๆนาๆ อีกมาก แต่ไม่มีธนาคารใดจะมั่นคงถาวรดีไปกว่าธนาคารรับฝากอย่างที่มีลัทธิเป็นธนาคารกลาง หรือธนาคารชาติ ดั่งที่ได้กล่าวไว้ว่า ควรจะเป็นธนาคารสำคัญใหญ่ของประเทศสยาม
ในขณะที่เศรษฐกิจของการเงินกำลังตกต่ำอยู่ และจะยิ่งตกต่ำอีกต่อไปเพียงไรก็ยังรู้แน่ไม่ได้นั้น ตามความสังเกตเห็นได้ชัดแล้วว่า ธนาคารชะนิดที่รับเงินฝากเปนชะนิดที่จะยืดตัวออกหรือหดเข้าได้สะดวกกว่าธนาคารอย่างอื่น หมายความว่าเมื่อการค้าขายเจริญรุ่งเรืองทั่วไป พ่อค้าและธนบดีต่างก็เข้าหาธนาคาร เพื่อจะยืมทุนไปขยายการค้าขายให้กว้างขวางออก ข้างฝ่ายธนาคารเห็นว่าการค้าขายกำลังเจริญต่อไป ธนาคารนั้นก็ขยายทุนเงินเชื่อหนี้ออกจำหน่ายให้ผู้ที่จะต้องการทุนโดยวิธีออกธนบัตรหรือเอกสารเชื่อหนี้เพิ่มเติมขึ้น แต่ถ้าการค้าขายนั้นตั้งต้นจะร่วงโรยลงเมื่อใด ธนาคารรู้ตัวก่อนก็ระงับการเชื่อหนี้ ไม่ปล่อยทุนออกหรือจำกัดการเชื่อหนี้ให้น้อยลง โดยวิธีตั้งพิกัดดอกเบี้ยเงินกู้ให้แพงขึ้น เช่นยกพิกัดดิสเคาน์ให้สูงขึ้นเป็นขั้นๆ ไปจนกว่าไม่มีผู้ใดจะสามารถกู้ทุนไปค้ากำไรได้ ธนบดีหรือธนาคารต่างประเทศก็ส่งทุนของเขาเข้ามาแข่งขันลดค่าดอกเบี้ยให้ผู้ที่จะต้องการทุนนั้นกู้ยืมไป จึงใช้คำว่าธนาคารสามารถจะยืดตัวหรือหดตัวได้ตามกาละเทศะ เพราะฉะนั้นจึงมีกำลังที่จะต้านทานต่อความกระทบกระเทือนซึ่งได้เกิดขึ้น เพราะความอับจนทางเศรษฐกิจของโภคภัยแห่งเศรษฐกิจ ธนาคารชะนิดอื่นที่ได้pg0024ลงทุนให้การอุตสาหกรรมทั้งหลายกู้หนีไปนั้น เปนธนาคารชะนิดที่จะได้รับความกระทบกระเทือนหวั่นไหวก่อนเพื่อน เมื่อการสร้างสินค้าตกต่ำน้อยลง
ข้างฝ่ายธนาคารกสิกรก็ประดุจเดียวกัน เมื่อเป็นเวลาเศรษฐกิจตกต่ำ พวกกสิกรขายผลเพาะปลูกออกไม่ได้ โดยกรณีที่สากลโลกสร้างผลเพาะปลูกขึ้นมากเกินไปกว่าความต้องการ เช่น ราคาข้าวในเมืองไทยทุกวันนี้ ชาวนาขายข้าวไม่ได้คุ้มค่าแรงและทุนที่ได้ลงไป ก็ไม่สามารถจะใช้หนี้ธนาคารที่ได้ทดรองทุนนั้นได้ ธนาคารชะนิดนี้ก็เป็นอันว่าจะต้องขาดทุนล่มจมไปเอง หรือข้างฝ่ายธนาคารที่ตั้งขึ้นสำหรับจำนองที่ดิน, เรือก, สวน, ไร่, นานั้น เมื่อที่ดินตกต่ำราคาลง เพราะเจ้าของที่ขาดทุนเละป่วยการแรงที่ได้ลงไป ต้องเลิกการเพาะปลูกนั้นเสีย ที่ดินที่ธนาคารได้รับจำนองเรือก, สวน, ไร่, นาไว้นั้นก็เปนอันหมดค่าอยู่เอง ยกอุทาหรณ์ว่า แต่ก่อนที่ไร่นาหรือที่เรือกสวนทั้งหลายมีราคาซื้อขายกันโดยปกติ สมมติว่าไร่ละ ๑๐๐ บาท ทุกวันนี้จะขายที่ดินนั้นเพียงราคาสักไร่ละ ๒๐ บาทก็แทบจะหาผู้ซื้อไม่ได้ โดยเหตุที่ผู้ใดเป็นเจ้าของที่ดินนั้นจะต้องเสียอากรค่านาและสมพักสรอยู่จนกว่าจะต้องเอาที่นั้นออกขายทอดตลาดเอาเงินให้ค่าอากรให้รัฐบาล
ในประเทศโปแลนด์เขาตั้งธนาคารสำหรับประณอมหนี้ชาวนาและพวกกสิกรทั้งหลายขึ้นชะนิดหนึ่ง เรียกว่า Assistance Bank ธนาคารนี้รัฐบาลตั้งขึ้นไว้สำหรับซื้อหนี้ของธนาคารอื่นๆ โดยหักค่าดอกเบี้ยเงินสดล่วงหน้าไว้ไม่เกินร้อยละ ๑๒ เป็นต้น รัฐบาลตั้งผู้พิพากษาสำหรับเป็นตุลาการกลางขึ้นตัดสินเด็ดขาดได้ ว่าเจ้าหนี้กับลูกหนี้ควรจะผ่อนผันปรองดองกันลงอย่างใดบ้าง ใช้วิธีบังคับให้เจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้ลูกหนี้หาเงินมาใช้หนี้ได้ตั้งแต่ในกำหนดเวลาอย่างสั้น ๗ ปี ใน ๗ ปีนั้นให้เสียดอกเบี้ยปีหนึ่งไม่เกินร้อยละ ๕ หรือถ้าเงินที่กู้หนี้กันเปนจำนวนมาก ก็บังคับให้เจ้าหนี้ผ่อนเวลาให้ยาวออกไปถึงกำหนด ๔๐ ปี โดยคิดดอกเบี้ยไม่เกินกว่าร้อยละ ๕ ต่อปี
pg0025ที่บังคับให้ใช้หนี้กันให้เสร็จสิ้นในเวลากำหนด ๗ ปีหรือเร็วกว่านั้น ก็โดยปรารถนาจะช่วยพวกกสิกรชะนิดที่ต้องการทุนไปซื้อเครื่องอุปกรณ์ทำนา, ซื้อโค, ฬา, ม้า, กระบือ, ซื้อพันธ์ข้าวปลูก หรือซื้อที่เขาทำนาเป็นต้น การชะนิดนี้มีลักษณะที่ลูกหนี้จะเก็บทุนและกำไรใช้เจ้าหนี้ได้โดยเวลาอันสั้น ข้างฝ่ายกสิกรที่มีเรือก, สวน, ไร่, นา กว้างขวางใหญ่โตในที่แห่งหนึ่งหรือหลายแห่ง ต้องใช้เงินลงทุนมาก เจ้าหนี้จึงควรจะยอมผ่อนผันให้ลูกหนี้มีเวลายาวออกไป ลูกหนี้จึงจะสามารถหากำไรมาใช้หนี้ได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ ถึงเจ้าหนี้จะได้เงินน้อยไปก็ยังดีกว่าที่จะไม่ได้เสียเลย ถ้าหากว่าลูกหนี้นั้นไปล้มละลายลง วิธีนี้ไม่กระทำให้ทุนของธนบดีศูนย์หายไปได้เป็นอันขาด หลักสำคัญของรัฐบาลจำเป็นจะต้องถนอมเงินทุนของธนบดีให้ปลอดภัยทุกอย่าง
ในที่นี้น่าจะเอาเยี่ยงอย่างที่รัฐบาลประเทศเปอร์เชียเขาทำกันบ้าง คือเมื่อวันที่ ๗ มกราคม พ.ศ. ๒๔๗๕ รัฐบาลออกกฎหมายสำหรับตั้งองค์การธนาคารเชื่อหนี้สำหรับกสิกรขึ้นชะนิดหนึ่ง ในชั้นต้น รัฐบาลต้องขายแผ่นดินซึ่งเป็นที่สาธารณะประโยชน์ที่ว่างเปล่าอยู่เป็นราคาสัก ๒๐ ล้านบาท เงินนี้เอามามอบให้แก่ธนาคารกสิกร เพื่อเอาไว้เป็นกองทุนทดรองให้แก่เจ้าของที่ดินที่ขัดสนยากจน วิธีการทำนาอย่างใดนั้น บังคับให้ทำตามความแนะนำของกระทรวงเกษตรที่จะให้ ทำการเพาะปลูกด้วยวิธีองค์การอย่างใหม่ซึ่งถูกต้องตามวิทยาศาสตร์ ห้ามไม่ให้ใช้เครื่องอุปกรณ์อย่างโบราณ หรือทำการตามแบบโบราณเป็นอันขาด โดยมีกฎหมายตั้งขึ้นไว้สำหรับลงโทษผู้ขัดขืนต่อคำสั่งของกระทรวงเกษตร
โดยความเอื้อเฟื้อของรัฐบาลเปอร์เชียต่อกสิกรนั้น ได้ออกกฎหมายไว้แต่ปีพ.ศ. ๒๔๖๘ อนุญาตให้พวกกสิกรซื้อเครื่องจักรเข้ามาใช้ในการเพาะปลูก โดยไม่ต้องเสียภาษีสินค้าเข้าเมืองในกำหนด ๑๐ ปี
pg0026ประเทศเปอร์เชียมีสำมะโนครัวประมาณ ๑๓ ล้าน แต่ราษฎรในพื้นเมืองส่วนมากอ่านเขียนหนังสือไม่ได้ จึงโง่เขลาล้าหลังกว่าประเทศสยามมาก มิใช่แต่เท่านั้น แผ่นดินก็แห้งแล้งขาดน้ำใช้อยู่เสมอ
เมื่อวันก่อน หนังสือพิมพ์ศรีกรุงได้บรรยายถึงลักษณะการเงินที่เป็นอยู่ในประเทศจีนเวลานี้อย่างใด ข้าพเจ้าเชื่อว่ารัฐบาลจีนเดินนโยบายผิด พอที่ว่าจะไม่เร่งให้ราคาธาตุเงินในท้องตลาดตกต่ำลง กลับไปซื้อธาตุเงินจากกรุงลอนดอนช่วยทำให้ราคาถูกลงอีก มีนโยบายที่จะกวาดเงินในท้องตลาดเข้ามาเก็บไว้ใช้ในประเทศ ไม่ต้องเผื่อแผ่ถึงชาติอื่น จีนเห็นว่าทำเช่นนั้นราคาสินค้าของจีนอาจจะสูงขึ้นกว่าเก่าได้มาก แต่ประเทศจีนจะลืมเสียมิได้ว่าจีนนั้นเป็นลูกหนี้ของคนต่างด้าวฝ่ายเดียว สาระพัดทุนที่ได้ลงไปในบ้านเมืองนั้นเป็นทุนของชาวต่างประเทศโดยมาก เมื่อถึงเวลาจะต้องใช้ดอกเบี้ยแก่ชาวต่างประเทศแล้ว ก็จำเป็นจะต้องขายสินค้าภายในขนเงินออกไปใช้เจ้าหนี้เสมอ ถ้าจะใช้สินค้าแทนตัวเงินเชื่อหนี้ ก็ต้องลดราคาสินค้านั้นให้ถูกลง ชาวต่างประเทศเห็นว่าถ้ารับสินค้าไปจำหน่ายจะมีกำไรคุ้มดอกเบี้ยได้ ก็รับสินค้านั้นไปแทนตัวเงิน สรูปความได้ว่า เงินกับสินค้านั้นมีลักษณะเหมือนกัน
ตามสถิติปรากฎว่าในเดือนสิงหาคม ค.ศ. ๑๙๓๔ ประธานาธิบดีสหปาลีรัฐอเมริการูสเวลต์ได้ตั้งต้นประกาศนโยบายที่จะขายธาตุเงินของเขาออกในตลาด เพื่อจะยกราคาเงินแท่งให้สูงขึ้นเป็นส่วน ๑ ใน ๔ ของราคาทองที่มีอยู่ในบ้านเมือง ในเดือนนั้นเอง รัฐบาลจีนขาดทุนราคาเงินแท่งไปถึง ๗๙ ล้านเหรียญ และต่อมาในเดือนกันยายนขาดไปอีก ๕๙ ล้านเหรียญ ตลอดถึงเดือนตุลาคมก็ขาดไปอีก ๕๗ ล้านเหรียญ จึงเห็นชัดว่า เมื่อเป็นเช่นนี้ธาตุเงินในเมืองจีนมีเท่าใดจะต้องศูนย์หายไปทั้งสิ้น เพื่อจะป้องกันการลักลอบหนีภาษี รัฐบาลจีนจึงตั้งพิกัดเก็บภาษีธาตุเงินขาออกสูงขึ้น ตั้งแต่ ๒ เปอร์เซ็นต์ครึ่ง ถึง ๑๐ เปอร์pg0027เซ็นต์ แต่โดยเหตุที่รัฐบาลจีนเป็นข้างฝ่ายลูกหนี้ชาวต่างประเทศนั้น ก็จำเป็นจะต้องจำหน่ายเงินเหรียญออกใช้หนี้เขา ชาวต่างประเทศได้รับเงินนี้แล้วก็ซื้อสินค้าจีนออกไปอีก ประเทศจีนจะปิดการลักลอบเสียภาษีไม่ได้แน่นอนนัก พวกจีนจึงขนเงินเล็ดลอดหนีภาษีออกไปได้เสมอ คิดดูก็น่าสมเพชเปนอันมาก จีนอุตส่าห์เอาใจ ประจบประแจงสันนิบาตชาติ ขอร้องเอาคนชำนาญของสันนิบาตชาติไปช่วยจัดการเงินถึง ๖ คน แต่คนพวกนี้โดยมากถนัดไปทางการต่างประเทศ หาเข้าใจในการค้าขายของเมืองจีนไม่ ต่างคนก็มีแต่จะช่วยกันหาประโยชน์ให้แก่ชาติของเขาเป็นส่วนใหญ่ อีกประการหนึ่ง ชาวต่างประเทศเห็นว่าประเทศจีนกำลังกระหายจะขนเงินเข้าไปเก็บไว้ในเมืองอย่างมากที่สุดที่จะขนได้คนต่างด้าวที่ฉลาดต่างก็ขนธาตุเงินเข้าไปให้จีนกู้ เพื่อจะเอาดอกเบี้ยและเพื่อจะรับเงินเหรียญจีนที่ใช้ค่าดอกเบี้ยนั้นอีกชั้นหนึ่ง ลงปลายคนพวกนี้ก็จะชื้อสินค้าจืนได้โดยราคาต่ำ เพื่อจะเอาไปจำหน่ายหากำไรนอกประเทศอีกชั้นหนึ่ง
เวลานี้ราคาเหรียญทองอเมริกาแลกกันกับปอนด์สเตอร์ลิงอังกฤษ เปนราคาประมาณ ๔ เหรียญ ๔๖ เซ็นต์ และราคาเงินแท่งเดี๋ยวนี้มีเพียง ๓๔ เปนนีต่อ ๑ เอาน์ตรอย ถ้าหากว่าโปลิซีการเงินของมิสเตอร์รูสเวลต์สำเร็จ ราคาเงินแท่งจะต้องสูงขึ้นถึง ๑ เหรียญ ๒๙ เซ็นต์ต่อ ๑ เอาน์ตรอย เป็นราคา เงิน ๖๐ ชิลลิงค์อังกฤษต่อ ๑ เอาน์ เพราะเหตุนี้รัฐบาลอินเดียจึงประกาศล่วงหน้าไว้ว่าราคาเงินแท่งสูงขึ้นถึง ๕๐ เปนนีเมื่อใด ก็จะขายเงินรูเปียในประเทศอินเดียให้สิ้นเชิง
ได้รับข่าวโดยรอบตัวเช่นนี้ ข้อปัญหาสำหรับเมืองไทยจึงมีว่า จะรอให้ราคาเงินแท่งขึ้นอีกเพียงแค่ไหนจึงควรจะขายเงินเหรียญกสาปน์ของเราให้แก่จีน เพื่อจะซื้อทองเข้ามายึดไว้แทน
--------
pg0028ธนาคารชาติ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันที่ ๑๖ เมษายน พ.ศ.๒๔๗๙)
ได้เห็นประวัติของมิสเตอร์ดอล (Doll) ที่ปรึกษากระทรวงการคลัง ซึ่งหนังสือพิมพ์บางกอกไตมส์ประจำวันจันทร์ที่ ๑๓ เดือนนี้ได้กล่าวประวัติแห่งคุณวุฒิและความชำนาญของท่านในวิชาการเงินแผ่นดิน ซึ่งได้เคยรับหน้าที่ต่างๆ นาๆ มามากมาย ท่านผู้นี้หลวงประดิษฐ์มนูธรรมได้ชักชวนเข้ามาจากประเทศอังกฤษ ด้วยความมุ่งหมายที่จะขอให้เป็นผู้ได้เริ่มตั้งธนาคารชาติหรือธนาคารกลางของสยาม เชื่อว่าท่านที่เป็นผู้สนใจในเรื่องการเงินเผ่นดินอยู่บ้างแล้ว คงจะมีความปิติยินดีเช่นเดียวกับข้าพเจ้าคนหนึ่ง ที่อยากจะให้รัฐบาลรีบตั้งธนาคารแผ่นดินนี้ขึ้นให้สำเร็จอย่างเร็วที่สุดที่จะทำได้ และเชื่อด้วยว่า ข้างฝ่ายสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรก็คงจะช่วยส่งเสริมให้การณ์สำเร็จได้ในสมัยประชุมคราวหน้า
เวลานี้ในประเทศอังกฤษกำลังจะตั้งต้นแก้โภคภัยที่ตกต่ำให้กลับเฟื่องฟูขึ้นได้บ้างแล้ว ถ้าจะเปรียบกับความเจริญของประเทศอื่น ๆ ในทวีปยุโรปในสมัยเดียวกัน ก็จัดได้ว่าเขยิบดีขึ้นกว่าเพื่อน แน่นอน, ทั้งข้างฝ่ายการเมืองก็มั่นคงกว่ากัน ประเทศอังกฤษเข็ดขยาดต่อมหาสงครามที่ได้รับผลร้ายมาแล้วมากมายเพียงใด แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่วายที่จะเตรียมตัวไว้ให้พร้อมที่จะต่อสู้การสงครามอันจะเกิดขึ้นในภายหน้าให้พรักพร้อมอยู่เสมอ การเตรียมตัวนี้แหละอาจเป็นการรักษาความสงบศึกในภายหน้าได้ ความคิดของรัฐบาลอังกฤษมีจุดประสงค์ที่จะบำรุงความเจริญของกสิกร ซึ่งเป็นความปรารถนาเช่นเดียวกันกับประเทศสยามในเวลานี้ โดยที่ถือว่าการเพาะปลูกเป็นกะดูกสันหลังของชาติทั่วไป แล้วยังจะมีวิธีจัดการส่งเสริมการอุตสาหะกรรมให้กลับpg0029เฟื่องฟูขึ้นถึงคั่นสูงสุด ปี ค.ศ. ๑๙๒๙ ได้ระดับเดียวกันกับ พ.ศ. ๒๔๗๓ ที่เห็นปรากฎว่าจำนวนกรรมกรน้อยลงเหลือสองล้านคน และงบประมาณรายได้ของแผ่นดินก็เพิ่มขึ้นมากกว่ารายจ่ายจนมีเงินเหลือใช้มาได้สองปีแล้ว เวลานี้กำลังส่งเสริมการอุตสาหะกรรม สำหรับที่จะทำของขึ้นบริโภคใช้สรอยแต่ฉะเพาะภายในประเทศและจัดการค้าทางขายย่อยต่อไปอีก เมื่อได้ตั้งภาษีป้องกันการแข่งขันนอกประเทศแล้ว ยังมีการส่งเสริมให้ตั้งโรงงานใหม่ขึ้น เพื่อจะกำหนดราคาสินค้าและราคาค่าแรงให้ยั่งยืนอยู่ได้ ยกอุทาหรณ์ว่า ในการทอผ้าของมณฑลเลงแคสเตอร์นั้นได้เลิกล้างหูกทอผ้าทั้งหลายที่ทำการไม่ได้ดีเต็มที่ถึงสิบล้านหูก จำกัดจำนวนบรรดาหูกที่ได้ผลดีเท่ากับปิดประตูค้าให้พวกนี้ แล้วเฉลี่ยเอาเงินรายได้ออกใช้แทนค่าเสียหายแก่พวกที่ต้องเลิกล้มไป สรุปความได้ว่า รัฐบาลเข้าจัดการเสียเองทั่วไปโดยความชักชวนให้มีความปรองดองกันแล้วยังออกเงินส่งเสริมบำรุงเป็นรางวัลให้อีกด้วย เพราะฉะนั้นเราจึงเห็นว่ามิสเตอร์ดอลได้เห็นความเจริญเกิดขึ้นในประเทศอังกฤษมาแล้ว จึงเชื่อว่ามิสเตอร์ดอลจะสามารถแนะนำกระทรวงการคลังให้ดิขึ้นกว่าเก่าได้บ้าง
จุดประสงค์ที่จะพูดในที่นี้ก็คือ การตั้งธนาคารชาติอย่างเดียว โดยเหตุที่พลเมืองของเรายากจนขัดสนด้วยเงินทุน จึงเป็นข้อปัญหาว่าจะทำประการใดจึงจะได้ทุนต่างประเทศเข้ามาเข้าหุ้นส่วนด้วยธนาคารนี้ สมมติว่ารัฐบาลจะเข้าหุ้นเป็นทางรับประกันความมั่นคงของธนาคารมากกว่าครึ่งจำนวนทุน คือ ๒๐ ล้านบาทเศษ ยังเหลืออยู่อีกครึ่งหนึ่งนั้น (๑๐ ล้านบาท) สุดแล้วแต่ว่าต่างประเทศชาติใดจะสมัครมาซื้อหุ้นด้วย แต่ธนาคารควรจะได้สัมปทานให้มีอำนาจออกทุนเชื่อหนี้ได้สัก ๕๐ ล้านบาท เงินนี้จะให้รัฐบาลสยามกู้โดยมีดอกเบี้ยอย่างต่ำเพียงปีหนึ่งร้อยละ ๔ หรือ ๕ ก็ได้ พันธบัตรของรัฐบาลนั้นจะเป็นกำไรของธนาคารได้อีก แต่ความละเอียดที่จะจัดการกันอย่างใดต่อไปนั้น มิตเตอร์ดอลคงมีความสามารถพอจะแนะนำให้ทำได้ดี
pg0030ธนาคารชาตินั้น ข้อใหญ่ใจความมีอยู่ว่า จะต้องจำหน่ายทุนที่มีอยู่ และเงินทุนทั้งหลายที่เอกชนนำมาฝากเพื่อจะต้องการดอกเบี้ย หน้าที่ของธนาคารจึงควรจะจำหน่ายเงินทุนและเงินฝากที่กล่าวนี้ ออกทำดอกเบี้ยอย่างเร็วที่สุดที่จะทำได้ เป็นต้นว่าถ้าจะมีผู้มากู้ไปทำทุนแล้ว ธนาคารจะต้องมีผู้รับประกันอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าสองชื่อ ถ้าเป็นเงินจำนวนน้อยเพียงที่จะตั้งใจสงเคราะห์คนอนาถาแล้ว จะให้กู้รายหนึ่งตั้งแต่ ๕๐ บาทขึ้นไปก็ได้ ผู้ที่กู้ไปนั้นจะต้องเสียดอกเบี้ยก็ในชั่วเวลาที่เอาทุนไปใช้ เมื่อค้าขายได้กำไรแล้วเอาทุนมาส่งคืนก็ไม่ต้องเสียดอกเบี้ยอะไรอีก
พระราชกฤษฎีกาที่จะได้ออกใหม่ครั้งนี้ เมื่อได้พิจารณาดูก็เห็นว่า รัฐบาลกับกระทรวงกลาโหมร่วมมือกันจัดระเบียบการทหารด้วยความพินิจพิเคราะห์น่าเป็นที่สรรเสริญมาก ทางยุทธศาสตร์อย่างเดียวที่จะรักษาความอิสสรภาพของชาติไว้ได้ เพราะฉะนั้นเมื่อกระทรวงกลาโหมจะต้องการเงินสร้างอาวุธยุทธภัณฑ์หรือเลี้ยงทหารบกทหารเรือสักเท่าใด ผู้ที่รักชาติทั้งหลายจะต้องพลีให้ด้วยความสาธุการ แต่เงินที่จะเอาไปใช้ในการสงครามนั้น ที่แท้จริงเป็นการเปลืองไปโดยมิได้มีเยื่อใยเหลือเลย ประดุจดังดินปืนที่จุดวูบเดียวก็สิ้นทรากไป โดยเหตุที่กล่าวนี้ เราจึงเห็นว่ารัฐบาลควรจะบำรุงการเศรษฐกิจให้เจริญขึ้นเป็นคู่เคียงกันไป เพราะความเจริญเศรษฐกิจของบ้านเมืองนั้นจะไม่มีที่สิ้นสุดได้ เศรษฐกิจอย่างเดียวนี้เหละจะเลี้ยงทหารและซื้อสรรพาวุธส่งได้ ยิ่งไม่มีการสงครามเลยก็จะยิ่งดีขึ้นเสมอไป
ความจำเป็นมีดังที่กล่าวมานี้ จึงเห็นสมควรที่จะเร่งเร้า เขย่ารัฐบาลให้ได้ตั้งต้นตั้งธนาคารชาติหรือธนาคารกลางเสียให้ทันในสมัยประชุมสภา ฯ คราวหน้า.
pg0031เศรษฐกิจสำหรับชาติ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันที่ ๑๘ เมษายน พ.ศ. ๒๔๗๙)
หนังสือพิมพ์ศรีกรุงวันที่ ๑๖ เมษายน ๒๔๗๙ ได้ยกเรื่องธนาคารกลาง หรือธนาคารชาติของสยามมากล่าวว่า มิสเตอร์ดอล ผู้ช่ำชองในการเงินได้เข้ามาเป็นผู้แนะนำกระทรวงการคลัง มิสเตอร์ดอลผู้นี้ หลวงประดิษฐ์มนูธรรมได้ชักชวนเข้ามา เพื่อจะให้ได้ตั้งต้นวางระบอบการธนาคารของสยามโดยฉะเพาะ สมมติว่า รัฐบาลฝ่ายบริหารการแผ่นดินจะได้ออกพระราชกฤษฎีกาตั้งธนาคารนี้ด้วยความยิมยอมของสภาราษฎรในสมัยประชุมหน้า เมื่อเป็นเช่นนี้ ปัญหาต่อไปก็จะมีอยู่ว่า เมื่อไรจึงจะเป็นเวลาเหมาะที่กรุงสยามจะต้องออกจากความผูกมัดด้วยลูกโซ่ติดกับปอนด์สเตอร์ลิงของอังกฤษ คือ ๑๓ บาทต่อ ๑ ปอนด์ การที่เราได้ออกจากฐานมาตราทองคำไปผูกพันกันกับปอนด์สเตอร์ลิงของอังกฤษนั้น เราต้องขาดทุนไปเป็นจำนวนมากมายถึง ๖๖ เปอร์เซ็นต์ ยังเหลืออยู่ ๓๔ เปอร์เซ็นต์ แปลว่าเมื่อเราจะต้องเข้าอยู่ในฐานมาตราทองแล้ว เราจำเป็นจะต้องลดราคาเงินตราของเราลงกึ่งราคาที่มีอยู่ก่อนคือ ทองทศนั้นจะต้องมีน้ำหนักเพียง ๐.๖๖ กรัม ประดุจเดียวกันกับราคาเงิน Belga ของประเทศเบลเยี่ยม.
นโยบายการเงินแผ่นดินนั้น มีวิธีที่จะพิมพ์ธนาบัตร์ขึ้นใช้เพื่อจะให้ลูกหนี้ทั้งหลายได้เปรียบเจ้าหนี้ โดยที่จะเอาเงินตราราคาน้อยไปแลกเปลี่ยนกับเงินตราราคามาก เจ้าหนี้ต้องขาดทุนฝ่ายเดียว ภาษาอังกฤษเรียกว่าอินเฟลชั่น Inflation ซึ่งรัฐบาลไม่ควรจะส่งเสริม เพราะเหตุที่เราจะต้องคิดไปถึงดอกเบี้ยและต้นเงินทั้งหลายที่รัฐบาลกู้มาจากต่างประเทศรวมเข้ากับราคาสินค้าทั้งมวลที่เราทำเองไม่ได้ ต้องสั่งเข้ามาใช้ เช่น เครื่องเหล็ก, รางรถไฟและล้อเลื่อน เป็นต้น ของเหล่านเราต้องใช้ด้วยราคาทองทุกสิ่งไป
pg0032มีความสงสัยอยู่ว่า รัฐบาลครั้งสมบูรณาญาสิทธิราชอาจพิมพ์ธนาบัตร์ขึ้นใช้ชดเชยงบประมาณที่ขาดลงเป็นครั้งคราว เพราะเหตุว่ารัฐบาลเป็นผู้ตั้งค่าแลกเงินระหว่างประเทศเอง และมีกฎหมายบังคับว่า ธนาบัตร์นั้นจะต้องใช้หนี้กันได้โดยไม่มีเขตต์คั่นจำนวน และผู้ถือธนาบัตร์จะเรียกร้องเอาทองไปใช้แทนไม่ได้ รัฐบาลเก่ามีอำนาจตามกฎหมายเช่นที่กล่าวนี้ สรรพราคาสิ่งของทั้งหลายในบ้านเมืองจึ่งได้พลอยตกต่ำราคาไปกว่าเก่าเป็นอันมาก เมื่อเป็นเช่นนี้ พลเมืองต้องยากจนลง เพราะไม่ใช่ความผิดของเขาเลย ค่าแรงงานทุกอย่างต้องลดน้อยลง เพราะเหตุที่ต้องซื้อของราคาแพงนั้นเอง
ต่อไปนี้จะกล่าวถึง Deflation ซึ่งมีลักษณะตรงกันข้ามกับ Inflation ที่ตรงว่า อำนาจเงินตราที่ใช้หมุนเวียนอยู่ในบ้านเมืองจะมีอำนาจซื้อของได้มากกว่าเก่า เป็นการยกฐานะของประชาชนพลเมืองให้สูงขึ้น ด้วยอำนาจเงินที่เขาจะซื้อของได้มากกว่าเก่านั้นเอง Deflation จะทำให้ส่งสินค้าออกไปขายนอกประเทศได้มากขึ้น เพราะเหตุที่อำนาจซื้อสินค้าได้มากกว่านั้นเอง จะชวนใจให้ผู้มีทุนซื้อของส่งไปขายหากำไรจากนอกประเทศได้ ปัญหาจึ่งมีอยู่ว่า รัฐบาลจะทำประการใดจึงจะรู้ความจริงได้แน่แท้ว่า ธนาบัตร์ที่ได้ออกไปแล้วโดยไม่จำกัดจำนวนนั้นจะมากเกินส่วนที่ต้องการในการค้าขายที่แท้จริงหรือไม่ วิธีที่จะแก้ปัญหานี้ก็มีทางเดียว แต่ที่กระทรวงการคลังจะกักธนาบัตร์ไว้จนกว่าราคาสินค้าทั้งหลายจะกลับสูงขึ้นเท่าเก่าได้ วิธีที่จะเปรียบราคาเก่ากับใหม่ให้เห็นปรากฎนี้ก็โดยที่จะเอาราคาสินค้าทั้งหลายที่พลเมืองจำเป็นจะต้องบริโภคด้วยกันทุกคนมาตั้งเปรียบเทียบกัน ยกอุทาหรณ์ว่า แต่ก่อนปลาทูนึ่งขายกันราคาเข่งละ ๒ อัฐ เข่งหนึ่ง ๓ ชั้นๆ ละ ๕ ตัว เท่ากับ ๗ ตัวครึ่งต่อ ๑ อัฐ ทุกวันนี้ขายกันเข่งละ ๘ สตางค์ เข่งหนึ่งมี ๒ ตัว คือแพงกว่าเก่าเท่ากับตัวละ ๔ สตางค์ ข้าวสาร แต่ก่อนราคาถังละ ๕๐ สตางค์ ทุกวันนี้ราคาถังpg0033ละ ๑.๓๐ บาท แต่จะเอาราคาเดี๋ยวนี้มาเปรียบเทียบกันไม่ได้ โดยเหตุที่ต่างประเทศต่างก็หักร้างถางพงทำนากันมากขึ้น ข้าวจึ่งตกราคาจนไม่คุ้มค่าแรงทำ เราจึงจำเป็นจะต้องหันไปปลูกฝ้ายหรือผลไม้ขึ้นแทน ฝ้ายก็ดี ผลไม้ก็ดี ถ้าได้ทำกันตั้ง ๕๐ ไร่ขึ้นไปแล้ว ผู้ทำจ้างกรรมกรคอยระวัง ดายหญ้า และพูนดินทำการแต่หน้าเดียวตลอดฤดูกาล จึงจะเห็นผลมั่งมีได้ทันใจ ต่อไปจะชักชวนกันตั้งสหกรณ์รวมแรงรวมทุนกันเข้าเป็นหมู่เดียวบริษัทเดียวก็สามารถจะทำได้ สุดแล้วแต่สติปัญญาและความสามารถจัดการของเจ้าของที่ดิน แต่ถึงอย่างไรก็ดี รัฐบาลจำเป็นจะต้องเข้าควบคุมระวังไม่ให้เจ้าของที่ดินได้เปรียบกรรมกรมากเกินส่วนที่ควรไป เช่นกับว่าผู้ใดได้กำไรเกินร้อยละ ๘ เมื่อหักค่าแรงและดอกเบี้ยเงินทุนออกแล้ว เจ้าของงานได้กำไรเกินร้อยละ ๘ จะต้องเสียภาษีเงินได้เสริมขึ้นอีกเป็นขั้นไป เพราะเราจะลืมเสียมิได้ว่า นโยบายของรัฐบาลประชาธิปไตยนั้นมีจุดประสงค์จะให้ฐานะของกรรมกรหรือกสิกรสูงขึ้นเท่าเทียมกันกับธนบดีเจ้าของทุนอย่างใกล้ที่สุดที่จะทำได้.
--------
pg0034ธนาคารชาติ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันเสาร์ที่ ๒๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๙)
ในสมัยประชุมสภาวิสามัญครั้งนี้ กระทรวงการคลังควรจะร่างพระราชกฤษฎีกาขึ้นขออนุมัติต่อสภา ฯ เพื่อจะได้รีบลงมือตั้งธนาคารชาติหรือธนาคารกลางเสียให้สำเร็จไป.
เอาเป็นการเชื่อแน่ล่วงหน้าได้ ว่าท่านผู้มีเกียรติ์จะพร้อมใจออกเสียงให้อนุมัติเป็นเสียงเดียวกัน เมื่อท่านได้พินิจพิเคราะห์เห็นคุณประโยชน์โดยทางตรงและทางอ้อมเป็นเอนกประการดังจะได้ปริยายต่อไป.
๑. ข้อสำคัญยิ่งใหญ่นั้น จะต้องรวบรวมเงินมาลงทุนในการบำรุงโภคทรัพย์ของบ้านเมืองให้เจริญดีเสมอไป เพราะเมื่อไม่มีทุนพอใช้ในการบำรุงนั้น ก็เป็นอันพ้นวิสัยที่จะทำการงานให้สำเร็จไปได้ตามความปรารถนา
ธรรมดาของการค้าขายทุกชะนิดไป ยิ่งมีเงินทุนมากก็ยิ่งจะประกอบการแพร่หลายได้แผ่ไพศาลมากในเวลาอันสั้น ข้างฝ่ายผู้มีทุนน้อยก็ต้องค่อยทำค่อยประหยัดกำไรสะสมขึ้นไว้เป็นทุนตามความสามารถของเขา จนกว่าจะได้ชื่อเป็นธนบดีคนหนึ่ง
โดยกรณีที่ได้กล่าวมานี้ จึงเป็นการจำเป็นในการที่รัฐประศาสโนบายของรัฐบาลควรจะช่วยส่งเสริมธนบดิให้รุ่งเรืองอยู่ได้ เพราะท่านเหล่านี้แหละจะเป็นที่พึ่งของปวงชนราษฎรในทางเศรษฐกิจได้จริง ดังที่จะเห็นเป็นพะยานปรากฎได้ว่า อารยะประเทศฝ่ายทิศตะวันตกและทิศตะวันออกไกล เช่นประเทศจีนและญี่ปุ่น เขาจำเริญขึ้นได้ก็ด้วยอำนาจเงินทุนที่ใช้หมุนเวียนอยู่ในแผ่นดินของเขา ยิ่งเป็นประเทศญี่ปุ่นในปัจจุบันนี้ ก็ยิ่งจำเริญเดินก้าวหน้าได้รวดเร็ว โดยที่พระเจ้าแผ่นดินเป็นเจ้าของที่ไร่นาเป็นส่วนมาก นอกจากนี้ยังมีเจ้านายในวงศ์ตระกูลเก่าและบริษัททำการค้าขายที่สำคัญ ๆ เช่นพวกpg0035ตระกูลมิตซุยและห้างมิตซุยบิชิเปนต้น พวกเหล่านี้อยู่ในบังคับของพระเจ้าแผ่นดินมิคาโด ซึ่งมีเงินทุนมากมายยิ่งกว่า พระเจ้าแผ่นดินทั้งหลายในโลก เมื่อพวกกสิกรต้องเป็นหนี้สินยากจนค่นแค้นลง พระเจ้าแผ่นดินซึ่งเป็นเจ้าของที่ไร่นาทั่วไปนั้น ก็จำเป็นต้องอุดหนุนพวกกสิกร อย่างดีที่สุดที่จะทำได้ แต่รัฐประศาสโนบายของประเทศญี่ปุ่นนั้น ใช้วิธีจำหน่ายธนบัตรมากเกินส่วนต้องการของการค้าขาย เพราะฉะนั้น พวกกรรมกรจึงต้องซื้ออาหารการกินด้วยราคาแพง ทั้งต้องจำเป็นประหยัดทรัพย์อย่างกวดขันมาก จึงจะเลี้ยงชีพไปได้เช่นพวกกสิกรทุกวันนี้.
อีกฝ่ายหนึ่ง พวกกสิกรที่มีอาชีพรับจ้างในโรงอุตสาหะกรรม ที่ตั้งโรงงานรวบรวมกันตามจังหวัดทั้งหลาย ที่มีโรงอุตสาหะกรรมทำสินค้าส่งไปขายนอกประเทศ คนพวกนี้ได้ค่าเลี้ยงชีพน้อย จึงจำเป็นต้องเข้ารับจ้างพอได้เงินซื้ออาหารพอกลั้วท้องไปชั่ววันหนึ่ง ๆ นี่ก็เป็นไปตามนโยบายของเจ้าของโรงงานทั้งหลายรวบรวมทุนไว้เป็นกองเดียวกันด้วย เมื่อได้ตัดค่าใช้สรอยน้อยลงเท่าใด ก็ยิ่งมีกำไรในสินค้าที่ทำนั้นมากขึ้นได้โดยราคาถูก เพื่อส่งออกนอกประเทศไปแข่งแย่งขายราคาต่ำ ขับไล่สินค้าที่มีอยู่ก่อนในประเทศเหล่านั้นให้พ่ายแพ้ไป เช่นการทอผ้าในประเทศอินเดียและในประเทศอังกฤษเป็นต้น ข้าพเจ้ายกเอาความส่งเสริมธนบดีของประเทศญี่ปุ่นมาเป็นอุทาหรณ์ ก็เพื่อจะให้เห็นว่า เขานิยมไปในทางที่จะรวมเงินทุนของพวกธนบดีมากมายเพียงใด และกดค่าจ้างกรรมกรลง กระทำให้ต้องซื้อของอุปโภคบริโภคด้วยราคาแพง
ข้างฝ่ายนโยบายโซเชียลลิสติค (Socialistic) ของกรุงสยามนั้น ผิดกันตรงข้าม เรานิยมรัฐบาลเดโมคราซี และเพื่อจะให้สมานกันได้กับคนอนาถานั้น นโยบายของเราจึงควรจะค่อยกดผู้มีทุนมากให้มีอำนาจน้อยลงฝ่ายหนึ่ง แล้วส่งเสริมให้ปวงชนราษฎรที่อนาถาให้มีทุนมากขึ้นกว่าเก่า เข้าทำนองเดียวกันกับนโยบาย ฟาซิสต์ (Facist) ที่มุสโสลินีผู้เผด็จการเมืองpg0036ประเทศอิตาลีทำอยู่ แต่ตามนโยบายชะนิดนี้ รัฐบาลจำเป็นจะต้องตั้งเจ้าพนักงานสอดมือเข้าไปแซกแซงคอยควบคุมการอุตสาหะกรรม กสิกรรม และหัตถกรรมอย่างกวดขันอยู่เสมอ มิฉะนั้นนโยบายที่จะกดฐานะของผู้มีทุนให้ต่ำลงคงไม่สำเร็จ แต่ถึงเช่นนั้นก็ดี มุสโสลินีก็ต้องเพ่งเล็งโอนเอียงไปช่วยพวกธนบดีอยู่เสมอ
ประเทศสยามถ้าจะเปรียบกันกับอารยะประเทศทั้งหลายแล้ว ก็ต้องนับว่าเป็นประเทศที่ขัดสนด้วยเงินทุน จำเป็นจะต้องพึงทุนของชาวต่างประเทศเข้ามาบำรุงช่วยส่งเสริมสาระพัดการค้าขายของเราทุกแนวทางไป แต่ปัญหาที่เราจะต้องช่วยกันขบให้แตกนั้นก็มีอยู่ที่ตรงว่า เราจะทำประการใดจึงจะบังคับให้ผลประโยชน์ที่งอกงามขึ้นในบ้านเมืองนั้น ให้เป็นเงินใช้หมุนเวียนอยู่ในแผ่นดินไทย เพราะถ้าหากว่าพวกเจ้าของทุนต่างประเทศที่เราชักชวนเข้ามาลงทุนนั้น แน่แล้ว, เขาจะต้องขนกำไรของเขาส่งออกไปยังที่เกิดเมืองบิดรของเขาเป็นธรรมดาอยู่เอง เงินรายนี้จะไม่ได้กลับเข้ามาเป็นเงินหมุนเวียนอยู่ในประเทศเราต่อไป เราต้องถือว่าพวกพ่อค้าต่างประเทศทั้งหลายนั้น เมื่อเขาเห็นว่าจะเอาทุนของเขาเข้ามาลงในเมืองไทยได้ผลดีแล้ว เขาจึงจะลงทุนทำไปจนกว่ากำไรซึ่งจะงอกจากทุนนั้นจะไม่ต่ำกว่ากำไรที่เขาจะได้ในประเทศอื่น เข้าตำราที่เราพูดกันว่า “ต้นไทรเมื่อลูกไทรดก ฝูงนกก็อาศัย ครั้นหาลูกไทรไม่ ฝูงนกก็บินหนี” มีนโยบายที่จะเรียกทุนได้ก็โดยทางที่จะออกใบหุ้นกู้ (Debenture) สัญญาใช้ดอกเบี้ยแก่ผู้ถือหุ้น สมมติว่าธนาคารจะเอาทุนออกแลกกับใบบอนด์ของรัฐบาล เมื่อได้ใบบอนด์นี้ไปแล้ว ก็จะขายเอาต้นทุนคืนได้ตามราคาตลาด
การตั้งธนาคารกลางของชาติ ยังมีแง่ที่สภาผู้แทนราษฎรจะเห็นไปได้หลายแง่นัก ธนาคารและห้างร้านของชาวต่างประเทศในกรุงสยามและประเทศจีนต้องอาศัยพวกกอมปะดอร์ทำการติดต่อกับชาวเมืองทำการแทนผู้จัดการแทบpg0037ทุกรายไป พวกกอมปะดอร์ต้องวางเงินมัดจำประกันความฉ้อโกงของเขาจนพอเพียงที่ผู้จัดการจะเชื่อถือได้ ข้างฝ่ายผู้จัดการต้องคอยระวังอยู่เป็นเนืองนิตย์ ว่ากอมปะดอร์นั้นจะไม่านำเอาทุนของธนาคารออกให้คนกู้ยืมไปไม่เกินกว่าจำนวนเงินที่กอมปะดอร์ได้วางมัดจำไว้.
ต่อไปนี้ ควรจะดำริการตั้งกิ่งก้านสาขาไปตามทำเลซึ่งเป็นที่รวมสินค้าทั้งหลายโดยรอบข้าง เช่นกับจะตั้งสาขาที่เมืองนครราชสิมาแห่งหนึ่ง เมืองนครลำปางซึ่งเป็นที่ค้าขายติดต่อกันขึ้นไปถึงที่สุดเขตต์จังหวัดเชียงรายทางทิศเหนือ และจังหวัดอื่นๆ ในมณฑลพายัพตลอดเป็นแนวทางตรงแน่วลงมาทางทิศใต้ ทางทิศนี้จะตั้งสาขาที่เมืองนครศรีธรรมราชหรือสงขลาก็ตาม ส่วนสาขาที่ตั้งขึ้นไว้ในจังหวัดเชียงใหม่นั้นไม่เป็นการจำเป็นนัก แต่ถ้ากระทรวงการคลังจะใช้เจ้าพนักงานที่เป็นข้าหลวงคลังอยู่ทุกแห่งไปเป็นสาขา ก็จะได้ใช้ความชำนาญของคนพวกนี้เป็นประโยชน์มาก ในชั้นต้นได้เงินเดือนอย่างต่ำประจำตัวไปก่อน ต่อเมื่อพนักงานจังหวัดใดได้รับความผิดชอบมากขึ้น จึงจำเป็นจะต้องเพิ่มเติมเงินเดือนให้สมควรแก่วิทยะฐานะของเขา ตามสาขาของข้าหลวงคลังเหล่านี้ ผู้รับผิดชอบจะเอาเงินรายได้ของรัฐบาลออกช่วยส่งเสริมการค้าขายในบริเวณที่นั้นให้หมุนเวียนอยู่ได้เต็มที่ ไม่จำเป็นต้องส่งเงินรายได้ลงมากรุงเทพ ฯ เป็นครั้งคราวไปตามที่เคยมาแล้ว ถ้าสาขาใดไม่มีเงินรายได้พอ กระทรวงการคลังจะส่งธนบัตร์บรรจุหีบขึ้นไปไว้สำรองใช้เมื่อเวลาพ่อค้าจะต้องการ ก็จะทำได้โดยดี จำหน่ายธนบัตร์ออกไปเท่าใด ก็ต้องโอนบัญชีส่งมายังกระทรวงทุกครั้งไป ในมณฑลอิสาณมีพลเมืองมาก แต่การค้าขายมีน้อย เมื่อเก็บเงินภาษีอากรได้ก็ต้องส่งตัวเงินลงมากรุงเทพ ฯ ครั้งละแสนสองแสนเช่นที่ทำอยู่ในเวลานี้ การที่ต้องส่งตัวเงินมานั้น ต้องใช้ตำรวจสันติบาลคุมเงินลงมาเสมอ โดยที่ต้องเพิ่มจำนวนสันติบาลให้มีคนมากกว่าการคุมรถตู้ไปรษณีย์ซึ่งขึ้นล่องอยู่ทุกวัน
pg0038กำไรที่ธนาคารจะได้นั้น เมื่อเราจำเป็นต้องใช้คนต่างประเทศที่จะแข็งข้อมาเกี่ยงเอาเงินเดือนอย่างมากที่สุดที่จะเกี่ยงเอาได้นั้น บางทีในสองสามปีแรก ธนาคารจะกลับขาดทุนไปเสียอีก ถ้าคนต่างประเทศพวกนี้เอาใจแผ่เผื่อไปข้างจะช่วยคนชาติของเขาให้ได้เปรียบยิ่งขึ้น กำไรก็ยิ่งได้น้อยลงไปอีก เพราะเหตุนี้ควรจะฝึกหัดผู้ช่ำชองในบ้านเมืองขึ้นแทนตัวชาวต่างประเทศให้ได้เร็วที่สุดที่จะทำได้ ทั้งจะได้ความสมรรถภาพดีกว่าด้วย
สมมติว่ารัฐบาลจะตั้งบริษัททุนจำกัดขึ้นเป็นเจ้าของธนาคารกลาง ถ้ารัฐบาลถือหุ้นสักครึ่งหนึ่ง ธนาคารนี้จะต้องมีคนเชื่อถือมากขึ้นเป็นธรรมดาอยู่เอง พวกธนาคารต่างประเทศทั้งหลายที่มีอยู่ ๕-๖ ธนาคารนั้น อาจจะให้ความแนะนำของเขาที่เป็นคุณประโยชน์ได้บ้าง ถ้าเขาจะตั้งเป็นบริษัทซินดิเกต อันเดอร์ไร้ท์ (Syndicate Underwrites) รับเหมาออกทุนให้รัฐบาลสัก ๑๐ ล้านบาท ก็สามารถจะทำการได้สำเร็จ เขาจะมีกำไรขายหุ้นในเมื่อชื่อเสียงของรัฐบาลกำลังจะเฟื่องฟู เพราะความมั่นคงของธนาคารที่รัฐบาลเป็นประกันอยู่ครึ่งหนึ่งนั่นเอง
การที่จะเอาทุนของธนาคารออกจำหน่ายนั้น ในปีแรกสองปีจะจำหน่ายหาหมดไม่ ผู้ถือหุ้นควรจะสัญญาผ่อนส่งเป็น ๔ งวดเป็นต้น แต่ความละเอียดเหล่านี้จะต้องสุดแล้วแต่ผู้จัดการจะวางองค์การลง จะพูดมากไปอาจจะเป็นการเดาผิดไปก็ได้ จึงขอยุตติเสียแต่เพียงนี้ก่อน ขอยืนยันแต่ว่าให้ท่านสมาชิกสภาฯ ผู้มีเกียรติ์ส่งเสริมหลักการของธนาคารชาติให้เต็มที่
--------
pg0039ธนาคารชาติ
(คัดจาก หนังสือพิมพ์ ‘ศรีกรุง’ ประจำวันพุธที่ ๒๐ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๗๙)
หนังสือพิมพ์ศรีกรุงลงวันที่ ๒๒ สิงหาคม พ.ศ. นี้ เร่งเร้าให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรรีบเสนอญัตติขอให้กระทรวงการคลังตั้งธนาคารชาติขึ้นในสมัยประชุมสามัญครั้งนี้ ได้บรรยายคุณประโยชน์ซึ่งปวงชนราษฎรชาวสยามจะได้รับเป็นเอนกประการ.
วันนี้จะขอกล่าวประโยชน์สำคัญที่จะได้แก่บรรดาพวกราษฎรอนาถาที่ถนัดทางการค้าขาย แต่ยังไร้ทรัพย์อยู่ จะกู้ยืมเงินที่ไหนไม่ได้ ก็เป็นอันพ้นวิสัยที่จะทำการค้าได้สมปรารถนา ในที่นี้จะขอแนะนำวิธีที่จะสงเคราะห์คนจำพวกนี้ต่อไป แต่ในชั้นต้นจะต้องรีบเร่งให้ฝ่ายบริหารการแผ่นดินได้ตั้งธนาคารกลางหรือธนาคารชาติขึ้นเสียก่อน เมื่อมีธนาคารเกิดขึ้นแล้ว รัฐบาลจึงจะเอาการเชื่อหนี้มาใช้สงเคราะห์พวกนี้ได้
ธรรมดาของธนาคารมีหน้าที่อันสำคัญที่เป็นนิติบุคคลขึ้นตามสัมปทานพิเศษนั้น ข้อใหญ่ใจความจะต้องรวบรวมเงินฝากทั้งหลายมาให้เจ้าจำนำของเขากู้ยืมไปทำทุน ยิ่งจำหน่ายทุนนี้ออกได้มาก ก็ยิ่งจะมีกำไรมากขึ้นตามตัว ธนาคารเช่นที่หนังสือพิมพ์ศรีกรุงได้แนะนำนั้น นอกจากจะเอาทุนส่วนตัวของธนาคารเองออกเพิ่มเติมแล้ว ยังจะได้พึ่งรัฐบาลเป็นส่วนใหญ่สำคัญอีกส่วนหนึ่ง โดยกรณีที่รัฐบาลจะให้สัมปทานพิเศษแก่ธนาคารจำกัดสินใช้ (Joint Stock Banking Association) เป็นนิติบุคคลขึ้น และโดยกรณีที่รัฐบาลจะได้ถือหุ้นกึ่งหนึ่งของธนาคารนี้ ก็เป็นอันว่ารัฐบาลเป็นผู้รับประกันอยู่ ในตัวเอง ธนาคารจะเป็นปึกแผ่นมั่นคงที่จะไม่ต้องเลิกล้มละลายไปในเวลาที่ประเทศสยามยังตั้งเป็นอิสสรภาพอยู่ได้ ข่าวนี้แหละจะเอิกเกริกดังก้องไปประดุจเสียงปืนลูกใหญ่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Boom ซึ่งจะสบสมัยกับpg0040ที่เศรษฐกิจของโลกกำลังจะเขยิบก้าวหน้าเจริญขึ้น จะยกอุทาหรณ์ของความเจริญที่กำลังจะเกิดขึ้นในทวีปอเมริกาเหนือและในทวีปยุโรป มีประเทศอังกฤษเป็นต้น โดยที่เห็นว่าจำนวนกรรมกรที่ว่างงานลดน้อยลงกว่าปีก่อนๆ เป็นนักหนา ประเทศอังกฤษเวลานี้จึงมีเงินรายได้เป็นกำไรในการค้าของเขามาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๗ ถึง พ.ศ.๒๔๗๙ นี้ เศรษฐกิจในประเทศยุโรปทั่วไปก็ค่อยเจริญขึ้นประดุจเดียวกัน เราเชื่อว่ามูลเหตุที่เศรษฐกิจในสหรัฐอเมริกาและยุโรปตกต่ำลงถึงที่สุดแล้ว ความตกต่ำนั้นจึงค่อยแพร่หลายออกมาถึงประเทศตะวันออกไกล คือทวีปเอเซียทั้งทวีป บัดนี้ เศรษฐกิจในทวีปยุโรปและอเมริกากลับค่อยกะเตื้องดีขึ้น ความเจริญก้าวหน้านั้นก็คงจะค่อยแผ่ไพศาลลามมาถึงทวีปเอเซีย ดังที่ได้เห็นปรากฎแล้วว่า เมื่อเร็วๆนี้รัฐบาลเกาะซีลอนขอกู้เงินอังกฤษเพื่อการปลูกต้นใบชา เมื่อธนาคารอังกฤษประกาศเรียกผู้สมัครจะให้กู้แล้ว เปิดรับรายชื่อผู้สมัครเพียงชั่วเวลา ๒ ชั่วโมงเท่านั้น ก็รวมบัญชีได้เป็นจำนวนเกินกว่าสิบเท่าตัว
การที่ธนาคารจะเอาเงินเชื่อหนี้ออกจำหน่ายนั้นก็เป็นอันว่าทำ Inflation จำหน่ายเงินเกินความต้องการของการค้าขายอยู่แล้ว แต่เมื่อมาคิดถึงว่าเทศบาลในพระราชอาณาเขตต์จะต้องสร้างการประปา การไฟฟ้า การสูบน้ำ ทำโรงน้ำแข็ง การไปรษณีย์โทรเลข ซึ่งจะรวมได้ว่าเป็นรัฐพาณิชย์ทั่วไปแล้ว เทศบาลทุกจังหวัดจะต้องมาขอกู้เงินจากธนาคารไปใช้ เมื่อเทศบาลจังหวัดได้คิดคำนวณเห็นแน่ว่าจะได้กำไรมาเสียดอกเบี้ยให้ธนาคารแน่นอนแล้ว จึงจะได้ตกลงกันมาขอกู้ยืม ข้างฝ่ายธนาคารเห็นว่าจะมีที่ได้สนับสนุนอยู่มั่นคง ก็จะให้กู้ไปตามความปรารถนาของจังหวัดต่างๆ
เรื่องที่จะสงเคราะห์ให้คนอนาถาที่ถนัดทางการค้านั้น ธนาคารจะทดรองทุนให้คนหนึ่งๆ ได้ตั้งแต่ ๑๐๐ บาทขึ้นไป มีเขตต์คั่นที่สุดเพียงคนละ ๑,๐๐๐ บาท จะค่อยตั้งต้นให้กู้ยืมแต่ในมณฑลกรุงเทพ ๆ ไปก่อน ไม่ช้าราษฎรตามชนบทpg0041เข้าใจการดีแล้ว ก็จะมาขอกู้ยืมจากธนาคาร ซึ่งจะคิดเอาดอกเบี้ยเกินร้อยละ ๗ เปอร์เซ็นต์ครึ่งต่อปีไม่ได้ เพราะกฎหมายห้าม
ผู้ใดจะขอกู้เงินจากธนาคาร ธนาคารจะให้กู้ไปได้อย่างน้อยเพียง ๒ ชื่อหรือ ๓ สุดแล้วแต่ว่าผู้ที่ลงชื่อเป็นประกันนั้นจะมีหลักฐานสมควรที่จะเชื่อได้มั่นคง ทำเช่นนี้เชื่อว่าจะไม่เกิดคดีฟ้องร้องกันขึ้นในศาลเป็นอันขาด ธนาคารจำกัดจำนวนให้กู้ไปรายละเล็กละน้อยเท่านั้น ถ้าผู้กู้นำเงินมาส่งคืนไม่ได้ ผู้รับประกันก็ต้องใช้แทน ทำอย่างเดียวกันกับการสงเคราะห์ที่เขาทำกันอยู่เป็นแบบแผนในประเทศสก๊อตแลนด์ ซึ่งลูกหนี้บางคนค้าขายมั่งมีจนกลายเป็นธนบดีขึ้นได้ วิธีที่จะทำนั้น ผู้กู้จะต้องเสียดอกเบี้ยตามสัญญาในชั่วเวลาที่ยังมิได้เอาต้นและดอกมาส่งคืน เมื่อได้ส่งคืนแล้วจึงตั้งต้นกู้ยืมกันไปใหม่ จะยกอุทาหรณ์มากล่าวดังต่อไปนี้.
แม่ค้าเรือจ้าง ๒ แจวจะต้องการทุนซื้อเรือลำหนึ่ง เป็นราคา ๘๐ บาท ต้องการซื้อสินค้าบรรทุกเรือนั้นสัก ๔๐ บาท จึงจะเข้าพ่วงเรือข้างขึ้นไปถึงกรุงเก่า แล้วก็ปล่อยเรือออกแจวเร่ขายแลกข้าวเปลือกไปตามไร่นา เที่ยวหนึ่งเป็นเวลาประมาณ ๓๐ วัน เมื่อมาถึงกรุงเทพ ฯ ก็นำต้นเงินและดอกเบี้ยไปส่งนายธนาคาร แล้วก็ตั้งต้นทำสัญญากำหนดเวลากู้ไปอย่างที่ทำมาแล้ว นายธนาคารจะต้องเรียกประกันคนหนึ่งหรือสองคน ดังที่ได้ทำมาก่อนมาทำสัญญาใหม่
เมื่อความรู้เช่นที่กล่าวมานี้ได้แพร่หลายออกไปถึงชาวชนบทแล้ว ผู้ถนัดในการค้าต่างก็จะมาขอกู้เงิน จนถึงที่สุดธนาคารจะต้องขออนุมติเพิ่มเติมทุนขึ้นเป็นคั่น ๆต่อไป การสงเคราะห์แก่คนอนาถานี้แหละควรจะเป็นความปรารถนาของรัฐบาล
ในเรื่องการเงินมีทฤษฎีอย่างหนึ่ง ที่ว่าจะสร้างสิ่งที่ไม่มีอะไรให้บังเกิดpg0042ผลขึ้นได้ คือต้องใช้ วิธีคำณวนบวกกับลบตามตำราพิชคณิต คือเครื่องหมายต่างกันคูณกันเปนลบ เครื่องหมายเหมือนกันคูณกันเป็นบวก
บวก(+) คูณ(×) ลบ(−) เป็น ลบ(−); ลบ(−) คูณ(×) ลบ(−) เป็น บวก(+);
ยกอุทาหรณ์ว่า.
นาย ก. ยืมเงินนาย ข.มา ๑๐๐ บาท จึงเป็นอันว่านาย ก. ไม่มีเงินแล้วยังซ้ำเป็นหนี้นาย ข. ถึง ๑๐๐ บาท ถ้านาย ข. ยกหนี้ให้ นาย ก. กลับมีทุนขึ้นอย่างเก่า ถ้านาย ข. ไม่ยกให้ นาย ก. ก็ยังจะเอาทุนนั้นไปใช้เป็นประโยชน์ได้ต่อไป เท่ากับว่านาย ก. สร้างภาวะขึ้นจากสิ่งที่ไม่มีภาวะได้.
ทฤษฎีที่กล่าวนี้ใช้ได้ในสรรพสิ่งการค้าขายทุกชะนิดไป แต่ในเรื่องการเชื่อหนี้คือ (Credit) นั้นเป็นเรื่องสำคัญยิ่ง สมมติว่านายก. มีทุนอยู่ ๑๐๐ บาท แล้วยังซ้ำเป็นหนี้นาย ข. อีก ๑๐๐ บาทด้วย ถ้าตามทฤษฎีนี้ก็ต้องเขียนว่า ๐ – ๑๐๐ แต่ถ้านาย ข. ยกหนี้ให้ ทรัพย์สินของนาย ก. ก็ต้องเป็น - ๐ แปลว่านาย ก.ไม่ต้องเป็นหนี้ผู้ใดต่อไป แต่ถ้านาย ข.ไม่ยกให้ ทรัพย์สินของนาย ก. ก็เป็น -๐ คือนาย ก.ไม่มีทรัพย์สิน แล้วยังซ้ำเป็นหนี้นาย ข. อีก ๑๐๐ บาท และตามทฤษฎีของเศรษฐกิจนั้น ก็ตรงกับว่าเครื่องหมายต่างกัน คูณกันเป็นลบ เครื่องหมายเหมือนกัน คูณกันเป็นบวก เมื่อนับว่าทรัพย์สินของนาย ก. เป็นหนี้แล้ว นาย ก. ก็มีหน้าที่ที่จะต้องใช้เงินใช้หนี้ให้จงได้ หรือถ้าจะไม่มีเงินใช้หนี้นาย ข. ก็ต้องยอมตัดสิทธิของตัวในพฤตติการณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง (Obligation)
ขอให้ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ ๓ มาตรา ๑๒๒๙ ที่เกี่ยวกับทะเบียนใบหุ้นกู้.