มิตร์แท้
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว นามปากกา "ศรีอยุธยา"
ลครเจรจาเรื่อง
“มิตร์แท้”
แปลจากเรื่องภาษาอังกฤษ
ตัวลคร
ปอล ลาตูร์ (ชายหนุ่มฝรั่งเศส)
เอมิล ยาร์เลต์ (เพื่อนของปอล)
นายทหารปรุสเซีย
มารี (คู่รักของปอล)
(สมัยของเรื่องนี้คือ ปีคริสตศก ๑๘๗๐ เมื่อฝรั่งเศสกับเยอรมันกระทำศึกกัน กองทหารเยอร์มันเข้าเมืองฝรั่งเศสได้แล้ว)
ฉาก - ห้้องนั่งในโฮเตลแห่งหนึ่งใกล้กรุงปารีส
มิตร์แท้
(ปอลกับยาร์เลต์นั่งเล่นไพ่ป๊อก ๒๑ อยู่)
/*3ยาเลต์
ฉันชะนะอีกละซิ
ปอล
เออ (ส่งเงินให้) เอานี่ของแกสองแฟรงค์
ยาร์เลต์
แกนี่วันนี้แพ้ใหญ่เสียแล้วนะ ใจเห็นจะไม่มีอยู่ที่ไพ่ (หัวเราะเยาะ)
ปอล
แกละคอยแต่ล้อละก็ แกเองก็เคยเปนหนุ่มมาแล้วไม่ใช่หรือ
ยาร์เลต์
ก็เพราะยังนั้นนะซิฉันถึงเข้าใจ (ปอลทิ้งไพ่ ลุกไปที่น่าต่าง เสียงกลองเล็ก)
/*4ปอล
เอ๊ะ นี่เจ้าพวกปรุสเซียมันจะยกไปไหนกันอีกละนี่
ยาร์เลต์
จะไปไหนก็ไป ถ้ามันไม่กวนละก็ฉันไม่ทุกข์เลย
ปอล
พุโท่ ยาร์เลต์ แกไม่นึกไปรบกะเขามั่งหรือ ไม่นึกไปช่วยป้องกันปารีสมั่งหรือ
ยาร์เลต์
ไม่ต้องถาม ฉันอยู่ที่นี่สบายดีอยู่แล้ว อยู่ดีว่าไม่ดี จะไปให้เขายิงเสียเหมือนนกเหมือนกาทำไม
ปอล
แกนี่อะไรพูดยังงี้ ปุ้โท่เอ๋ย ไม่นึกถึงชาติเรามั่งเลยเทียวหรือ สัตรูบุกบั่นเข้า มาถึงใน/*5เมืองเราแล้วแกยังจะนั่งเฉยได้หรือ
ยาร์เลต์
ไม่เฉยจะไปทำยังไงล่ะพ่อคุณ ฉันไม่แลเห็นว่าจะไปทำอะไรได้ ในเมืองนี้ทหารปรุสเซียก็อยู่ออกเต็มไปทั้งนั้น แล้วเขาก็ห้ามแล้วว่าไม่ให้ใครออกไปจากเมืองนี้ อยู่ดี ๆ จะวิ่งไปให้เขาฆ่าทำไม
ปอล
ถึงจะตายก็ไม่น่าเสียดายชีวิตร์ นึกเสียว่าตายให้บ้านเมืองของเรา
ยาร์เลต์
ฮือ ฉันต้องรับว่าฉันเสียดายชีวิตร์ คนเราไม่ได้ฟื้นจากตายได้เหมือนตื่นนอน ตายทีหนึ่งก็ตายเลย อีกอย่างหนึ่งการที่จะออกไปสู้ความตายเพื่อช่วยบ้านเมืองเดี๋ยวนี้นะ ฉันไม่/*6แลเห็นประโยชน์พอเลย
ปอล
ทำไม ถ้าตายในสนามรบคนฝรั่งเศสจะไม่สรรเสริญหรือ
ยาร์เลต์
ความสรรเสริญเอามากินก็ไม่อิ่ม อีกอย่างหนึ่งเมื่อเราตายเสียแล้วเขาจะสรรเสริญหรือเขาจะด่าเราก็ไม่รู้เลย (ลุกขึ้นตบบ่าปอล) การที่แกอยากช่วยบ้านเกิดเมืองนอนน่ะก็เปนการดีในส่วนตัวแกอยู่แล้วละ แต่ขอให้แกนึกดูเถอะ ว่าจะมีประโยชน์อย่างไร พวกปรุสเซียเขาได้เปรียบทำอะไรก็ทำได้ตามใจ เราก็ต้องก้มหน้าทนเพราะเราแพ้เขา ถึงคราวเคราะห์เราจะไปฝืนเคราะห์อย่างไร ยอมอยู่เฉย ๆ อย่างนั้นดีกว่า รักษาชีวิตร์ไว้ทำประโยชน์ให้บ้าน/*7เมืองเราในคราวอื่นมิดีกว่าเอาชีวิตร์ไปพล่าเสียเดี๋ยวนี้หรือ เดี๋ยวนี้นะยังไง ๆ แกก็เปนจากไปปารีสไม่ได้ละ เพราะฉนั้นอย่าคิดไปดีกว่า
มารี
(พูดในโรง) เดี๋ยวเดียวและคะป้า
ปอล
อ้อ มารี (ลุกขึ้นไปที่ประตู)
ยาร์เลต์
(พูดป้อง) จึ ! นางนี่ละปอลออกชอบมากนักแล้ว ไม่ได้การ
(มารีเข้ามา)
ปอล
หล่อนต้องการอะไรหรือจ๊ะ
มารี
ฉันจะมาหาเข็มในกระเช้า (เดินไปที่โต๊ะเล็ก)
/*8ปอล
ฉันช่วยหานะจ๊ะ (ไปที่โต๊ะ)
มารี
ไม่เปนไรหรอกค่ะ ฉันรู้แล้วว่าอยู่ที่ไหน
ปอล
(พูดกับยาร์เลต์) ยังไงไม่ลุกขึ้นคำนับแม่มารีล่ะ
ยาร์เลต์
(พูดกับปอล) ขี้เกียจ กะอีนางหลานยายเจ้าของโฮเตลก็จะต้องคำนับด้วย (ปอลโกรธ หันไปทางโต๊ะ กระตุ้นโต๊ะจนกระเช้าตก)
ปอล
โอ้ย แล้วกันของหกหมด ฉันจะเก็บเอง หล่อนอย่าเลย (ลงคุกเข่าเก็บของและพูดไป/*9พลาง) เออวันนี้เปนยังไงมั่งจ๊ะ เจ้าพวกปรุสเซียกวนอีกไหม
มารี
เขาก็มาอยู่กันแน่นในห้องกินเข้าตามเคยและคะ (ยาร์เลต์จุดบุหรี่) แหมฉันเข้าไปในนั้นเกือบไม่ได้ กินเหล้ากันออกเมาแล้วสูบบุหรี่กันออกคลุ้งไป (ไอแคก ๆ)
ปอล
จุ ๆ ยาร์เลต์ แกดับบุหรี่เสียหน่อยเถอะน่า (ยาร์เลต์กลับพ่นควันไปทางปอล) พุทโธ่ !
ยาร์เลต์
พิลึกจริง หลงใหญ่เสียแล้ว
ปอล
(พูดกับมารี) ฉันต้องขอโทษแทนยาร์เลต์เพื่อนของฉัน แกจะต้องออกไปเดินนอกบ้าน/*10ตามเคยของแก
ยาร์เลต์
หามิได้ ฉันไม่คิดจะออกจากบ้านนี้ จนกว่าพวกปรุสเซียจะไปหมด
มารี
(หัวเราะ) มองซิเออร์ยาร์เลต์ก็เหมือนดีฉันเหมือนกัน ดีฉันไม่อยากไปไหนเลย กลัวพวกปรุสเซีย (หยิบกระเช้า) ฉันกลับไปช่วยป้าทำงานเสียที (ออกไป ปอลไปส่งถึงประตู)
ยาร์เลต์
ปอล ปอล ถ้าแกไม่ระวังตัวจะติดบ่วงนางมารีนะ
ปอล
นี่แกไม่รู้หรือว่าฉันรักแม่มารี และฉันคิดจะแต่งงานกะหล่อน
/*11ยาร์เลต์
เอ๊ะ ถึงยังงั้นเทียวหรือ
ปอล
ยังงั้นซิ
ยาร์เลต์
ตรึกตรองดูเสียให้ดีก่อนนะ เรื่องมีเมียนี่และสำคัญนัก ถ้าไม่หาเมียที่ชั้นเดียวกับตัวเราเองละมันก็อาจจะพาให้เราฉิบหายได้นะ ดูแต่ฉันซิ เมื่อแรกนี้ฉันก็เปนคนมีเงินเหมือนแกและ ก็เดี๋ยวนี้ล่ะ ฮึ ! เดี๋ยวนี้ถ้าฉันไม่ปอกลอกแกกินก็อดตาย
ปอล
(เข้าไปจับบ่ายาร์เลต์) แกอย่าพูดยังงั้นซิ ฉันเต็มใจให้แกทุกอย่าง ถ้าไม่ได้แกฉันก็คงเอาตัวไม่รอดเปนแน่ นี่หากว่าได้อาไศรยแก/*12เปนผู้ใหญ่คอยตักเตือน
ยาร์เลต์
ก็ถ้าแกรักฉันละก็แกเลิกความคิดแต่งงานกับนางหลานสาวยายเจ้าของโฮเตลเสียละเปนดี เชื่อฉันเถอะ อ้ายเรื่องมีเมียไม่ใช่คนชั้นเดียวกันนี้เปนไม่ดีแน่
ปอล
เออ ฉันอยากถามแกอยู่นานแล้วว่าแกทำไมถึงไม่คิดหาเมียมั่งเลย
ยาร์เลต์
(หัวเราะ) อ๋อฉันน่ะพอแล้ว เคยแต่งงานกับเขาครั้งหนึ่งฉันก็พอไม่ต้องการอีกละ ก็นี่ฉันเปนคนเหลวไหลยังงี้ก็ไม่ใช่เพราะเมียหรือ
ปอล
ทำไมเมียแกเปนคนไม่ดีหรือ
/*13ยาร์เลต์
ไม่ใช่ เขาเปนคนดี ดีเกินฉันไป
ปอล
เล่าเรื่องให้กันฟังหน่อยเถอะน่ะ
ยาร์เลต์
เรื่องมันนานมาแล้ว อย่าคุ้ยเขี่ยขึ้นอีกเลย
ปอล
เล่าไปเถอะน่า เผื่อฉันจะได้จำไว้เปนคติได้บ้าง
ยาร์เลต์
ก็เอา ฉันน่ะเดิมก็เปนคนมีเงิน แต่ฉันไปรักผู้หญิงชั้นต่ำกว่าตัวฉัน พวกญาติเพื่อนฝูงเขาช่วยกันตักเตือนฉัน แต่ฉันดื้อเหมือนแกแหละ เพราะเวลานั้นฉันยังหนุ่ม ฉันก็ขืนแต่งงานกับผู้หญิงคนนั้นจนได้ ก็อยู่กินด้วยกันจนรักใคร่ปรองดองกันดี แต่มามีข้อเดือดร้อน/*14ก็คือญาติพี่น้้องเขาพากันโกรธฉันหมด ฉันนะก็ไม่เคยต้องทำงานอะไร ก็เลยไม่รู้ว่าจะทำอะไร เมียฉันหรือก็ออด ๆ แอด ๆ เจ็บร่ำไป ฉันต้องเสียค่ารักษาพยาบาลเสมอ เงินมีแต่ทางเสียไม่มีทางได้ ก็ตกลงจนลง ๆ ทุกที
ปอล
แล้วยังไงล่ะ
ยาร์เลต์
แล้วก็มีลูกออกมาคนหนึ่ง พอมีลูกก็ยิ่งร้ายใหญ่ เพราะหาพี่เลี้ยงเอี้ยงนม เสียเงินเข้าไปอีก อยู่มาวันหนึ่งเมียเขาไม่สบายยังไรไม่ทราบพาลด่าว่าฉันใหญ่ ฉันก็นิ่งทนอยู่หน่อย แล้วก็ลุกออกจากห้องลงกระไดเรือนไป
ปอล
ก็เมียแกล่ะ
/*15ยาร์เลต์
เขาก็อยู่ที่บ้านนั่นนะซิ
ปอล
ก็แล้วเมื่อไรแกถึงได้กลับไปอีกล่ะ
ยาร์เลต์
ฉันไม่ได้กลับไปอีก ฉันเลยไม่ได้พบกับเมียฉันอีกเลยตั้งแต่วันนั้น
ปอล
พุทโธ่ อะไรแกทิ้งลูกทิ้งเมียแกเสียได้ยังงั้นเทียวหรือ
ยาร์เลต์
ไม่ทิ้งก็ต้องอดตายกันหมด ธรรมดาคนเราย่อมต้องรักตัวยิ่งกว่าคนอื่น ถ้าฉันต้องเลี้ยงแต่ตัวฉันเองคนเดียวก็คงจะพอหาได้ แต่ถ้าต้องเลี้ยงลูกเมียด้วยละก็ต้องอดทั้งสามคนแน่
/*16ปอล
แล้วแกทำยังไงต่อไป
ยาร์เลต์
ฉันก็เที่ยวซัดเซคะเนจรไป บางวันก็ได้กินดีราวกะเจ้า บางวันจะหาอัฐซื้อเข้ากินสักอัฐก็ไม่มี แต่เที่ยวอยู่ยังงี้หลายปีจึงไปเจอะขุมทรัพย์เข้า
ปอล
ที่ไหน
ยาร์เลต์
ที่ตัวแกเอง ถ้าฉันไม่ได้รับความกรุณาของแกแล้วก็คงต้องอดตาย เพราะฉันยังถือเกียรติยศผู้ดีอยู่พอที่จะไม่ขอทานกลางถนน
ปอล
แล้วแกได้ข่าวเรื่องลูกเมียแกบ้างหรือเปล่า
/*17ยาร์เลต์
พอฉันไปจากบ้านเสียสักปีหนึ่งหรือสองปี ฉันไดัรับหนังสือจากเพื่อนคนหนึ่งบอกข่าวว่า เมียฉันเจ็บมากจวนจะตาย เวลานั้นฉันเพอินเงินเกลี้ยงกระเป๋า กำลังจัดการจะหาเงินเสียค่าเดินทางก็พอได้รับข่าวว่าเธเรสเมียฉันตายเสียแล้ว ลูกก็ตายเสียด้วยเหมือนกัน (ตอนท้ายพูดเสียงเครือ)
ปอล
แกเสียใจหรือ
ยาร์เลต์
เสียใจ ฉันนึกขึ้นถึงที่ได้เคยรักกันเปนนักหนามาแต่ก่อน และนึกถึงความดีของเธเรส เสียใจที่ไปไม่ทันได้พบก่อนตาย (เช็ดน้ำตา) /*18เมียฉันคนนั้นเขาเปนคนดีจริง ๆ เขาดีเกินวาสนาฉันไป เพราะฉนั้นถึงอยู่ด้วยไม่ได้ตลอด
ปอล
ฉันเห็นใจ (เข้าไปตบไหล่ยาร์เลต์)
ยาร์เลต์
เมื่อแกรู้แล้วว่าฉันเปนคนยังไง แกควรจะไล่ฉันเสียไม่ควรคบอีกเลย
ปอล
ที่ไหนได้ แกจะมาทิ้งฉันเสียเดี๋ยวนี้ได้หรือ แกเปรียบเหมือนคนนำทาง ถ้าแกไปเสียฉันคงต้องหลงเปนแน่
ยาร์เลต์
ที่จริงฉันปิดความเรื่องเมียฉันไว้ เพราะกลัวแกจะรู้ความจริงว่า ฉันเปนคนชนิดไรแล้วแกจะไล่ฉันเสีย แต่นี่ฉันยอมขยายเพราะฉันรักแกจริง /*19และไม่อยากให้แกได้ความเดือดร้อนเพราะได้เมียไม่สมควร
ปอล
ขอบใจในการที่แกหมายดีต่อฉันเช่นนั้น แต่ถ้าแกนึกว่าเรื่องของแกจะทำให้ฉันเปลี่ยนความคิดละก็แกคิดผิดทีเดียว ฉันยังตั้งใจอยู่เต็มที่ว่าจะขอมารีเปนเมีย ฉันจะเลี้ยงได้ เพราะยังงั้นขอให้แกเข้าใจเสียเถิดว่า ฉันจะทำตามความแนะนำของแกทุกอย่าง เว้นแต่ในเรื่องมารีนี้ ฉันจะต้องเอาตามใจฉันเอง ฉันจะไปหาหล่อนเดี๋ยวนี้ (ออกไปจากห้อง)
ยาร์เลต์
ไม่ได้การ ถ้าขืนปล่อยปอลเห็นจะแต่งงานกะอีนางมารีเสียจริง ไม่ได้ ๆ ถ้าปอลมีเมีย อีนางเมียก็จะมากีดขวาง เราก็จะเข้าไม่ได้/*20สนิทเหมือนแต่ก่อน จะคิดยังไงดีหนอ ต้องคิดให้คู่นี้แตกกันเสียให้ได้ ถ้าเมียมั่งมีก็ไม่ว่า เพราะเงินคงมีพอ นี่ปอลหรือก็ไม่ใช่คนมั่งมีเหลือเกิน ถ้าต้องเลี้ยงเมียเข้าไปอีกคนก็ไม่มีอะไรเหลือมาถึงเราเท่านั้นเอง ไม่ได้ต้องคิดจัดการให้ดี ฮือ ! จะทำยังไงดี นี่นางมารีจะไม่มีผู้ชายอื่นเคยรักอยู่เก่าบ้างหรือไงหนอ มันควรจะมีนี่ เอาน่า มันไม่มีเราก็จัดการให้มันมีขึ้นให้ได้ซิน่า (เดินไปนั่งที่โต๊ะหยิบกระดาษแลปากกามา) ต้องคิดอ่านเขียนหนังสือถึงนางมารีต่างว่ามาจากชู้ ต้องดัดลายมือ (เขียนพลางอ่านพลาง) ถึงแม่มารียอดที่รักของฉัน หมู่นี้ทำไมหล่อนจึงหายไป ฉันมาคอยหล่อนอยู่ที่ที่เก่า ๒ วันแล้วไม่เห็นหล่อนมา หรืออ้ายพวกปรุสเซียมันจะกันไว้ไม่ให้หล่อนมาดอกกระมัง หล่อน/*21ลืมเสียแล้วหรือที่หล่อนว่าไว้ว่าจะรักฉันตราบเท่าวันตาย (พูดกับคนดู) อิตอนนี้ออกดี ๆ แฮะ (เขียนต่อไป) ถ้าหล่อนมาได้ขอให้มาหน่อยเถอะวันนี้ ถ้าไม่มาอกพี่จะแตกเสียแน่แล้ว แต่พี่ผู้มีความรักอย่างยิ่ง ชาลส์ (พูด) เออได้การละ นี่เจ้าปอลเห็นเข้าก็หึงฉิว นางมารีพอถูกต่อว่าเข้าก็คงไม่รับก่อนแล้วถูกซักหนักเข้าคงแสนงอนโกรธ เราก็จะได้มีช่องเข้ายุแหย่เสียใหญ่ ได้การแน่ละ ฮะ ! ฮะ ! (ปอลกับมารีเข้ามา ยาร์เลต์ซ่อนกระดาษข้างหลัง)
ปอล
เอ๊ะ ! นั่นแกซ่อนอะไร เงินหรือ
ยาร์เลต์
ไม่ใช่หรอก แต่ฉันหวังใจว่าจะทำให้กลายเปนเงินได้ (หัวเราะ) เปล่าหรอกหนังสือฉันเขียน/*22ค้างอยู่ ฉันจะไปเขียนในห้องนอนฉันก็ได้ (ออกไปจากห้อง)
ปอล
เออ ! ตาแก่แกไปเสียเองแล้วไม่ต้องไล่แก ดี ๆ มาเถอะแม่มารีมานั่งด้วยกัน (พากันไปนั่งเคียงกันบนเก้าอี้ยาว) ไหนหล่อนบอกให้ฉันชื่นใจอีกสักทีเถิดว่าหล่อนรักฉัน
มารี
ฉันรักเธอจริง ๆ จะต้องบอกซ้ำสักกี่หนเทียว (ปอลกอด)
ปอล
เปนธรรมดาอยู่เอง เพราะฉันรักหล่อนมานมนานแล้ว แต่ยังไม่กล้าแสดงให้หล่อนรู้ กลัวหล่อนจะไม่รักฉัน
/*23มารี
อะไร ปอลก็ สงสัยได้นี่
ปอล
แน่ละ
มารี
ฉันจะสารภาพให้ฟังนะ ฉันนึกรักเธอตั้งแต่แรกเธอมาอยู่ที่นี่ใหม่ ๆ แน่
ปอล
ฉันรักหล่อนฉันเห็นหล่อนครั้งแรกเทียว เออนี่ หล่อนเคยรักกะใครมาก่อนฉันมั่งแล้วหรือยังน่ะ
มารี
อุ๊ยอะไรซักยังงี้ เดี๋ยวฉันจะเคืองนี่
ปอล
เอ้ายังงั้นเลิก ไม่พูดถึงความเก่าละ ก็ว่าแต่เมื่อเรากันแล้วน่ะจะไปอยูที่ไหนดี
/*24มารี
แล้วแต่เธอสิคะ
ปอล
อ๊ะ หล่อนเลือกสิ ส่วนฉันน่ะตัวหล่อนอยู่ที่ไหนที่นั่นก็เมืองสวรรค์ไปคราวหนึ่งแหละ
มารี
ยังไง ๆ พาฉันไปปารีสหน่อยนะคะ ฉันยังไม่เคยไปเลยแหละ เขาว่าสนุกนัก
ปอล
อะไรอยู่แค่นี้ก็ไม่เคยไปปารีสหรือ
มารี
โธ่ ก็ฉันไม่เสรษฐีเหมือนเธอนี่ จะได้ไปเที่ยวไหนเที่ยวได้ตามใจ
ปอล
ที่จริงฉันก็ไม่ใช่เสรษฐีหรอก เปนแต่มีเงินอยู่/*25เปล่า ก็ใช้สำหรับเที่ยวเปิดในตาเสียมั่งเท่านั้นแหละ ฉันดีใจที่ฉันได้มาแวะที่เมืองนี้ ไม่ยังงั้นก็ไม่ได้พบหล่อน
มารี
แล้วเธอพาฉันไปเที่ยวมั่งนะคะ
ปอล
ได้ซิ คิดอ่านไปหาบ้านอยู่ในปารีสก็ได้ แต่ถึงจะอยู่ไหน ๆ ก็คงมีความศุขเท่ากันแหละ คนสองคนถ้ารักกันเหมือนฉันกะหล่อนละก็อยู่ไหน ๆ ก็เปนศุข (ยาร์เลต์เข้ามาเห็นเขากำลังกอดกันอยู่ยืนเสียเพียงประตู)
ปอล
อะไรเล่า นั่นมายืนทำไมอยู่ที่ประตูเล่า
ยาร์เลต์
อย่าเพ่อโกรธเลยน่ะพ่อคุณเถอะ ฉันไม่อยาก/*26กวนแกหรอกเวลานี้ ฉันก็เคยเปนหนุ่มมาเหมือนกันนี่นา
ปอล
มีธุระอะไรก็ว่ามา
ยาร์เลต์
มีคนเอาหนังสือมาให้แก เขาว่าเปนการด่วน (ส่งหนังสือให้ ปอลรับไปฉีกอ่านแล้วกระหมวดคิ้ว)
ปอล
(พูดป้อง) ตายเฉพาะจะเรียกกันเวลานี้ แต่ทำยังไงได้เราสาบาลไว้แล้ว (ดัง) มารี ฉันจะต้องออกไปข้างนอกประเดี๋ยวคอยฉันอยู่ในนี้แหละนะ
มารี
คะ (ปอลออกไป มารีหยิบเสื้อเด็กออกมาเย็บ)
/*27ยาร์เลต์
(พูดคนเดียว) เอ๊ะ นี่เจ้าปอลปรูดปราดไปไหนนะ ชะชะเวลากำลังหวานยังงี้เปนเราก็ไม่ยักไป ฮือ ! ที่จริงอ้ายเจ้าปอลนี่หน้าตามันก็ดีหรอก นางนี่หน้าตาท่าทางพอใช้ แต่ไม่ได้มันกีดเรา ต้องคิดกำจัด ฮือ ! สวยอยู่ อ้ายเรานี่ก็ยังไม่แก่เหลือเกินหรอกนะ อยู่เปล่า ๆ ไปพูดกะเขาเล่นมั่งก็เห็นจะได้หรอก (จัดผ้าผูกและนั่งลง) แอม ! วันนี้อากาศดี
มารี
ดีหรอกคะ
ยาร์เลต์
เออหล่อนมาอยู่กะป้าหล่อนที่นี่นานแล้วหรือจ๊ะ
มารี
คะ ฉันมาอยู่ตั้งแต่ยังเล็ก ๆ
/*28ยาร์เลต์
แล้วก็มาดามน่ะ เปนป้าหล่อนจริง ๆ หรือ
มารี
ไม่ใช่หรอกคะ ฉันเรียกว่าป้า เพราะว่าได้เลี้ยงฉันมาแต่เล็ก
ยาร์เลต์
(พูดป้อง) ฮึ ! ตายละปอลเอ๊ย นางนี่เปนลูกกระยาจกอะไรก็ไม่รู้ ยายเจ้าของโฮเตลไปเก็บมาจากไหนก็ไม่รู้ (ดัง) ก็พ่อแม่หล่อนล่ะจ๊ะ
มารี
คุณแม่ตายเสียตั้งแต่ฉันยังเล็กคะ แต่คุณพ่อน่ะฉันไม่เคยรู้จักเลย
ยาร์เลต์
อ๊า ทำไมยังงั้นล่ะ
/*29มารี
พ่อแกทิ้งคุณแม่ไปเสียแต่เมื่อฉันเกิดใหม่ ๆ แน่คะ
ยาร์เลต์
เออ ๆ แล้วคุณแม่หล่อนทำยังไงล่ะ
มารี
ก็ต้องตากินไปตามแต่จะได้และคะ แต่แรกคุณแม่เย็บเสื้อขายก็ได้เงินมาพอเลี้ยงกันได้มั่ง แต่คุณแม่ทำงานไม่ใคร่ได้มาก หาเงินใช้ค่าเช่าบ้านไม่พอ ต้องเปลี่ยนบ้านใหม่บ่อย ๆ เปลี่ยนจากดีมาหาเลวร่ำไป จนลงปลายเช่าได้ต้องเล็กนิดเดียว พอคุณพ่อไปได้แล้วสักสามปี คุณแม่ก็ตั้งต้นเจ็บออดแอดมากขึ้น ทำงานได้น้อย ยิ่งเจ็บบ่อยก็ยิ่งหาเงินซื้อยาได้น้อยเข้าทุกที ในเวลานี้คุณแม่บ่นถึงคุณพ่อบ่อย ๆ ท่านยังเชื่ออยู่/*30ว่าคุณพ่อจะกลับแต่คอย ๆ ก็ไม่เห็นมา
ยาร์เลต์
นี่ใครบอกหล่อน หล่อนคงจำไม่ได้เอง
มารี
คุณป้าเล่าให้ฉันฟังคะ
ยาร์เลต์
(พูดเสียงกระชาก) ถ้ายังงั้นแกก็โกหกให้หล่อนฟังละ นี่อะไรแต่งมาแกล้งด่ากัน-
มารี
(ตกใจ) อะไรคะ นี่ทำไมนายโกรธดีฉัน
ยาร์เลต์
เปล่า ๆ ฉันเผลอตัวไป ขอโทษเถอะ หล่อนเล่าต่อไปเถอะ ฉันอยากฟังจริง ๆ แล้วยังไงต่อไปล่ะ
มารี
คราวนี้คุณแม่ก็เจ็บมากขึ้นทุกที จนลงปลาย/*31ต้องไปอยู่โรงพยาบาล ป้านี่แหละคะแกเคยชอบกะคุณแม่มานมนาน แล้วแกรับดีฉันมาอยู่ด้วย เมื่อคุณแม่ยังอยู่ในโรงพยาบาล ป้าพาดีฉันไปเยี่ยมบ่อย ๆ ไปทีไรก็เห็นแต่ซีดลงผอมลงทุกที จนหน้าเหลือนิดเดียวแขนขาก็เล็กนิดหนึ่ง ฉันร้องไห้เสียตาบวม ๆ ทุกทีเทียวคะ น่าสงสารจริง ๆ นึกขึ้นมาเดี๋ยวนี้ยังน้ำตาจะไหล (เช็ดน้ำตา) แล้วเมื่อจะตายน่ะเรียกฉันเข้าไปสั่งว่า ถ้าคุณพ่อมาเมื่อแม่ตายเสียแล้วขอให้บอกด้วยว่าแม่รักอยู่จนวันตาย และการที่เปนมาแล้วนั้นแม่ไม่ถือโทษเลย.
ยาร์เลต์
คุณแม่หล่อนชื่อไร
มารี
ชื่อเธเรสวาเรนน์
/*32ยาร์เลต์
(ตลึง) เธเรส ! เธเรส !
มารี
ท่านรู้จักคุณแม่ฉันหรือ
ยาร์เลต์
จ๊ะ ๆ ฉันได้เคยรู้จักตั้งแต่ยังสาว ๆ อยู่ ไหนหล่อนมีรูปไหม
มารี
คะ ฉันมีรูปคุณแม่อยู่รูปหนึ่ง เขาว่ากันว่าเหมือนเมื่อได้กะคุณพ่อใหม่ ๆ นี่แน่คะ (หยิบรูปออกมาจากกระเช้าเครื่องเย็บส่งให้ยาร์เลต์ ยาร์เลต์รับไปมองดูอยู่ครู่หนึ่ง)
ยาร์เลต์
(พูดคนเดียว) ถูกแล้ว ถูกแล้ว นี่รูปเธเรสเมียเราเอง ยังงั้นมารีก็ลูกสาวเราเอง พุทโธ่ ๆ /*33ไม่รู้เกือบทำเสียเจ็บปวด (หันไปทางมารี)
มารี
ไหนล่ะคะรูปของฉัน
ยาร์เลต์
มารี มารี (ตรงเข้าไปตั้งท่าจะกอด)
มารี
อุ๊ยตาย ! ตาย ! คุณเปนบ้าหรือไง ! อุ๊ย ! ปอล ช่วยด้วย (ปอลวิ่งเข้ามาผลักยาร์เลต์ล้มลง มารีวิ่งหนีออกจากห้องทิ้งรูปแม่ไว้)
ปอล
ยาร์เลต์ นี่แกยังไง แกเมาหรือคลั่งไปยังไง
ยาร์เลต์
(ลุกขึ้นนั่งบนเก้าอี้) ประเดี๋ยว ประเดี๋ยว
ปอล
ไม่ได้ตอบมา ทำไมแกถึงไปกอดแม่มารี /*34แกหรือฉันนับถือราวกับพี่ แกทำได้นี่
ยาร์เลต์
ฟังฉันหน่อย แกจำได้ไหมที่ฉันเล่าถึงเรื่องเมียที่ฉันทิ้งไปเสียน่ะ
ปอล
เออ แล้วเกี่ยวข้องยังไงในเรื่องนี้
ยาร์เลต์
ผู้หญิงคนนั้นแหละคือแม่มารี มารีเปนลูกฉันเอง
ปอล
อ๊ะ ! ก็ไหนแกว่าลูกแกตายยังไงล่ะ
ยาร์เลต์
เขาบอกมาผิดไป มารีเปนลูกฉันแน่
ปอล
แกรู้ได้ยังไง
/*35ยาร์เลต์
รู้ได้ด้วยรูปนั่น มารีบอกว่านั่นรูปแม่ของเขา ก็นั่นรูปเมียฉันเอง
ปอล
มารีรู้ไหมล่ะ
ยาร์เลต์
ไม่รู้ ฉันบอกไม่ทัน แกก็ตึงตังเข้ามาเสีย
ปอล
มารีเปนลูกสาวแกนี่เอง (เดินเข้าไปจับบ่ายาร์เลต์) แกรู้ไหมว่าฉันรักมารียิ่งกว่าชีวิตร์และหมายว่าจะได้แต่งงานกับหล่อน
ยาร์เลต์
ก็ทำไมเดี๋ยวนี้ก็จะไม่แต่งหรือ
ปอล
ไม่ได้น้ะซิ (ยกมือลูบหน้า) ไม่ได้ ไม่ได้
/*36ยาร์เลต์
ทำไมเปนอะไร บอกให้ฉันทราบทีหรือ
ปอล
เรื่องราวมันเปนเช่นนี้ เมื่อทหารปรุสเซียมาถึงเมืองนี้ พวกคนหนุ่ม ๆ ด้วยกันได้ชวนกันสาบาลตัว ตั้งเปนกองทหารขึ้นกองหนึ่ง คอยหาโอกาศจะรบข้าศึกช่วยแผ่นดิน เมื่อวานซืนนี้เตรียมกันพร้อมแล้วว่า จะยกเข้าตีกองระวังด่านข้าศึก พอจะยกออกเพอินเขาจับได้ นายทหารก็สั่งให้กลับบ้านให้หมด และพูดไว้ว่าถ้าขืนคิดเช่นนี้อีกจะต้องลงโทษอย่างหนัก เพราะพวกฉันไม่ได้แต่งเสื้อทหาร ต้องนับเหมือนเปนโจรปล้น วันนี้เองพวกนั้นคิดออกรบอีก หนังสือนั่นที่แกเอามาให้ฉันน่ะเปนหนังสือเรียกตัวฉันให้ไปเข้ากอง
/*37ยาร์เลต์
แล้วได้ยกหรือเปล่าล่ะ
ปอล
ยกที่ไหน พอกำลังจัดกระบวนอยู่ซิ พวกทหารปรุสเซียล้อมไว้เสียไม่มีทางออกเทียว นายทหารเขาก็พูดว่า “ฉันได้บอกแล้วว่าอย่าให้ทำ ขืนทำต้องลงโทษเปนตัวอย่าง จะต้องยิงเสียสามคนขอให้เดินออกมาดี ๆ สามคน” นึกดูเถอะยาร์เลต์ พอนายทหารเรียกยังงั้นแล้ว ไม่มีใครออกไปจนคนเดียว แล้วยังจะอุส่าห์อวดตัวว่ารักชาติได้
ยาร์เลต์
ก็แกล่ะ
ปอล
พุทโธ่ ฉันจะนิ่งทนอยู่ได้หรือ ทหารปรุส/*38เซียจะได้พากันเยาะว่าฝรั่งเศสเปนชาติขี้ขลาด ฉันก็เดินออกไปก่อน
ยาร์เลต์
พุทโธ่ ปอลแกไม่นึกถึงมารีมั่งเลย
ปอล
นึกแล้ว แต่จะทำยังไงได้ เมื่อมันถึงที่ก็ต้องตาย ฉันเชื่อว่ามารีคงจะโกรธฉันเปนแน่ ถ้าฉันไม่ทำเช่นนั้น นี่ฉันน่ะลาเขามาครู่หนึ่งสำหรับมาลามารี
ยาร์เลต์
ขอทีเถอะ ถึงยังไงอย่าเพ่อให้รู้เลย
ปอล
ก็จริงอยู่ ยังไม่ควรบอกให้รู้ เอาทีหลังแกจัดการบอกยังไงให้ดี คิดอ่านบอกเสียยังไงอย่าให้เปนทุกข์มากนัก บอกเสียว่าฉันตาย/*39ในที่รบหรืออะไรก็ได้
ยาร์เลต์
ยังงั้น ๆ เอาไว้เปนพนักงานฉันเอง
ปอล
ยังงั้นฉันต้องไปขอพยมารีเสียนิดหนึ่งเปนครั้งที่สุด (ออกไปจากห้อง)
ยาร์เลต์
ตาย ๆ จะทำยังไง ปอลจะต้องตาย ลูกเราก็จะมิต้องทุกข์โศกเหลือเกินหรือ (นายทหารปรุสเซียเข้ามา)
นายทหาร
เวลาหมดแล้ว อ้าวเจ้าหนุ่มนั่นไปไหนล่ะ
ยาร์เลต์
คุณขอรับ จำเปนหรือที่จะต้องยิงเจ้าหนุ่มนั่น
/*40นายหหาร
จำเปน เขาทำผิดข้อบังคับ
ยาร์เลต์
ก็ยิงคนอื่นไม่ได้หรือ
นายทหาร
ก็ให้เลือกตามสมัค คนนี้สมัคคนหนึ่ง
ยาร์เลต์
ทำไม ใครเปนต้นคิดควรเอาคนนั้นลงโทษถึงจะถูก
นายทหาร
ฉันไม่มีเวลาเถียงกับท่าน ฉันต้องทำน่าที่ของฉัน
ยาร์เลต์
ก็ควรอยู่แล้ว แต่ท่านจะทำน่าที่ด้วยกรุณาไม่ได้หรือ
/*41นายทหาร
ฉันก็ได้กรุณาแล้วถึงได้ขอแต่สามคน ที่จริงควรจะยิงเสียทุกคน
ยาร์เลต์
พุทโธ่ ๆ คุณนึกดูเถิด เจ้าหนุ่มคนนี้กำลังรักผู้หญิงอยู่ ผู้หญิงก็รักเขา ถ้าท่านฆ่าเจ้าหนุ่มก็เสมอกับฆ่าผู้หญิงด้วย ท่านไม่สงสารบ้างเลยหรือ ผู้ที่ไม่มีผิดจะต้องพลอยทุกข์ด้วย
นายทหาร
ฉันไม่อยากเถียงกับท่าน คนหนุ่มนั่นอยู่ไหน
ยาร์เลต์
ถ้าหาคนเต็มใจตายแทน ท่านจะยกชีวิตร์เจ้าหนุ่มได้ไหม
นายทหาร
ได้ แต่เดี๋ยวนี้หมดเวลาที่จะเที่ยวหาเสียแล้ว
/*42ยาร์เลต์
(พูดกับคนดู) จะหาใครแทนได้เล่า พุทโธ่ ชีวิตร์ปอลเท่านั้นเมื่อไหร่ยังมารีอีก เออก็ตัวเรานี่ก็อยู่ในโลกมานานแล้ว ได้ทำความดีไว้น้อยเหลือเกินคิดใช้หนี้เสียบ้างเถอะ ปล่อยให้หนุ่มสาวเขาได้ความศุข อ้ายเรามันแก่แล้ว ตายเสียก็คงไม่มีใครอาไลยอาวรณ์นัก (พูดกับนายทหาร) คุณกับตัน คนแทนหาได้แล้ว
นายทหาร
ที่ไหน
ยาร์เลต์
ข้าพเจ้าเอง
นายทหาร
ก็ตามใจ ยังนั้นก็มาซิ
/*43ยาร์เลต์
ขอประทานเขียนหนังสือสักฉบับเถอะขอรับ
นายทหาร
ได้ แต่ขอให้เร็วหน่อย (ออกไปนอกห้อง ยาร์เลต์ไปนั่งเขียนหนังสือที่โต๊ะแล้วไว้ที่โต๊ะ พอเสร็จมารีเข้ามาและตรงเข้าไปหายาร์เลต์)
มารี
คุณพ่อ ! (ยาร์เลต์ตลึง) ปอลบอกฉันแล้ว ขอโทษเถอะนะคะที่ดีฉันไม่รู้จัก (ยาร์เลต์)
ยาร์เลต์
ปอลอยู่ไหน
มารี
ปอลตกกระไดขาเคล็ดไปแล้วละคะ ป้ากำลังรักษาอยู่ ให้มาตามคุณพ่อไปเดี๋ยวนี้
/*44ยาร์เลต์
พ่อมีธุระยังไปไม่ได้ หล่อนไปก่อนเถอะ
มารี
ไม่ได้ดีฉันต้องเอาคุณพ่อไปด้วย (นายทหารเข้ามา)
นายทหาร
ถึงเวลาแล้วไปหรือยัง
มารี
อะไรกัน นี่จะเอาพ่อฉันไปไหน (นายทหารจะพูดแต่พอแลสบตายาร์เลต์ก็นิ่ง) คุณพ่อเขาจะเอาไปไหน
ยาร์เลต์
ยังไงก็ไม่ทราบ เห็นจะเรียกไปถามอะไรหน่อยเท่านั้นแหละ
/*45มารี
อะไร ออกไม่เชื่อ โธ่หลอกฉันน่ะ (วิ่งไปดูที่หน้าต่าง) อุ๊ยทหารมาตั้งแถวทำไมกัน (แลมาดูพ่อแล้วดูนายทหารทั้งสองคนหลบตามารี มารีตลึงอยู่ครู่หนึ่งแล้ววิ่งไปกอดยาร์เลต์) คุณพ่อ ! คุณพ่อ ! (สลบไป ยาร์เลต์กับนายทหารช่วยกันพยุงไปถึงเก้าอี้นอนอุ้มขึ้นนอน ยาร์เลต์แลดูอยู่ครู่หนึ่งแล้วก้มลงไปจูบ)
ยาร์เลต์
คุณกับตัน ผมไปได้แล้ว (เดินออกไปกับนายทหาร)
ปอล
(ในโรง) ยาร์เลต์ ! มารี ! (ปอลเดินเขยก/*46เข้ามาในห้อง) เอ๊ะ นี่ยาร์เลต์หายไปข้างไหนนะ เอ๊ะ (เห็นหนังสือ) เออนี่หนังสือละไร (ฉีกออกดู) หนังสือยาร์เลต์ (อ่าน) (ถึงปอล ฉันขอลาแกละ ฉันจะออกไปตายแทนแก อย่าเสียใจไปเลยฉันก็แก่แล้ว แกยังหนุ่มยังไม่ควรจะตาย ฉันขอฝากแม่มารีด้วย หล่อนไม่มีพ่อแม่แล้ว เพราะฉนั้นมีอยู่แต่ตัวแกที่จะเปนที่พึ่งได้ต่อไป ขอพระเจ้าจงคุ้มเกรงรักษาแกกับมารีให้อยู่กินด้วยกันให้เปนศุขด้วยเถิด แต่สหายผู้มีความรักใคร่ในตัวแกเปนอย่างยิ่ง) ยาร์เลต์ (พูด) ไม่ได้ ยอมไม่ได้จริง ๆ เอ๊ะ ก็นี่หายไปไหนล่ะ (เดินไปพบมารี) มารี ! เปนอะไรล่ะนี่ (ก้มลงไปมอง) แม่มารี ! เอ๊ะ (คลำอก) /*47ใจยังเต้นอยู่เห็นจะสลบ เอ๊ะ ก็นี่ยาร์เลต์ไปไหนเสียล่ะ (วิ่งไปมองที่หน้าต่าง) ยาร์เลต์ ! ยาร์เลต์ ! (เสียงปืนยิงข้างนอก ปอลปิดตาเซ แล้วซบสลบลงไปกับพื้น)
(ปิดม่าน)
---