หนังเสือ
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว นามปากกา "ศรีอยุธยา"
ตัวละคอน
(ตามลำดับที่ออกโรง)
พระศุภสาส์นโศภิต.
สุกัญญา, (ภรรยาพระศุภสาส์นโศภิต)
ส่องศรี, (น้องสาวนายประเสริฐ ศุภางค์.)
นายสุธน ณชัยบุรี, (พี่ชายของสุกัญญา.)
นายประเสริฐ ศุภางค์
นายพัน, (คนใช้ของพระศุภสาส์นโศภิต.)
ผ่อง, (สาวใช้ของสุกัญญา).
นายพลโท พระยาศักรินทรเสนี, (นายทหารเบี้ยบำนาญ.)
พระยาวิเศษคีรีศรีพิชัยสงคราม, (จางวางกำกับราชการ จังหวัดชัยบุรี, บิดาของสุธนและสุกัญญา.)
คุณหญิงวิเศษคีรี.
นายมั่ง, พราน.
นายธูป, คนใช้ของพระยาวิเศษคีรี.
หลวงสุนทรทิพโยสถ, (นายแพทย์ประจำจังหวัดชัยบุรี.)
จอน, เด็กคนใช้ของนายสุธน ณชัยบุรี.
---
ลำดับฉาก.
องก์ที่ ๑
ฉาก : ห้องนั่งในตึกของพระศุภสาส์นโศภิต, ในเขต “บ้านชัยบุรี”, กรุงเทพ ฯ (เวลาบ่าย)
องก์ที่ ๒
ฉาก : ห้องนั่งและห้องกินอาหารในเรือนของพระยาวิเศษคีรี, ที่ตำบลห้วยชุมพา, จังหวัดชัยบุรี. (เวลาก่อนเที่ยง, ภายหลังองก์ที่ ๑ ประมาณ ๓ สัปดาห.)
องก์ที่ ๓
ฉากเดียวกับองก์ที่ ๒ (เวลาบ่ายวันเดียวกัน.)
---
แผนผังฉากที่ ๑
อธิบาย
ฉากหลัง : เปนภาพสวน, เห็นหลังคาตึกอีกหลัง ๑ รำไร.
เฉลียง : พนักและเสาปูน.
ห้อง : ผนังตึก. ประตูขวาสมมติว่าเปนทางสำหรับเฃ้าไปในเรือน, ประตูกลางบานกระจก, เปิดออกไปเฉลียง; ประตูซ้ายสมมติว่าเปนทางออกไปนอกเรือน. น่าต่างในหัวจิ้งหรีดเปิดเห็นสวนทางช่องขวาและกลาง, ช่องซ้ายเปิดออกไปเห็นเฉลียง. ในห้องติดรูปภาพตามสมควร.
เครื่องเรือน, (ตามหมายเลขในแผนผัง) : (๑) โต๊ะเขียนหนังสือ, เปนโต๊ะเขื่องอย่างที่คนทำงานจริง ๆ ใช้, มีเครื่องเขียนหนังสือพร้อม, มีเครื่องโทรศัพท์ด้วย. (๒) เก้าอี้เขียนหนังสือ. (๓) เก้าอี้มีแขน ๒ ตัว. (๔) ตู้ไว้หนังสือเล่ม. (๕) ตู้เครื่องถมหรือถ้วยชามเบญจรงค์. (๖) เก้าอี้ยาว. (๗) ตุ๊กะตาหินหรือทองแดง. หรือขวดปักดอกไม้. (๘) เก้าอี้ชุด ๖ ตัว. (๙) โต๊ะ, มีผ้าปูงาม ๆ. วางที่เขี่ยบุหรี่และกรอบรูปตั้ง. ส่วนของอื่น ๆ ที่เปนชิ้นเล็ก ๆ น้อย ๆ, ถ้ามีที่เหลือก็เพิ่มเติมได้, แต่อย่าให้ห้องรก.
องก์ที่ ๑
/*1ฉาก : ห้องนั่งในตึกที่อยู่ของพระศุภสาส์นโศภิต, ในเขต “บ้านชัยบุรี”, กรุงเทพ ฯ.
(สำหรับฉากและเครื่องแต่งเวที ดูแผนผัง.)
(พอเปิดม่าน พระศุภสาส์นโศภิต กับสุกัญญาออกทางประตูซ้าย. พระศุภสาส์นอายุสี่สิบล่วงแล้ว, แต่ยังคล่องแคล่วดี, ใส่แว่นตาเวลาอ่านหรือเขียนหนังสือ, แต่งตัวนุ่งผ้าม่วงสีน้ำเงินสรวมเสื้อฃาว. สุกัญญาเปนหญิงสาวอายุราว ๑๙ ปี, สรวย, คมกาย, กิริยาน่าเอ็นดู, แต่งตัวอย่างอยู่กับบ้าน.)
สุกัญญา.
ดิฉันยินดีจริง ๆ เทียวที่คุณพระจะพาดิฉันไปดูแข่งม้าได้วันนี้.
ศุภสาส์น.
ฉันก็ยินดีที่พะเอินว่างด้วย. แต่ก็เมื่อก่อน ๆ นี้หล่อนก็เคยไปกับสุธน, ใม่สนุกหรือ?
/*2สุกัญญา.
สนุกอะไรได้คะ. พี่ใหญ่น่ะพอพาไปถึงสนามม้าแล้ว ก็เอาดิฉันไปทิ้งไว้ที่นั่งดู, แล้วตัวเฃาเองเปิดหนีไปแทงโต๊ตแล้วก็เดิรเตร่เที่ยวกับเพื่อนฝูง-
ศุภสาส์น.
หรือกรอผู้หญิง?
สุกัญญา.
ข้อนั้นน่ะแน่นอน! ใม่ว่าไปไหนพี่ใหญ่ต้องกรอผู้หญิงที่นั่น. ส่วนดิฉันเปนแต่เพียงน้องของเฃา, เฃาว่าสนทนาด้วยใม่สนุก.
ศุภสาส์น.
ก็จริงอยู่. คุยกับน้องสาวคนอื่นสนุกกว่า.
สุกัญญา.
คุณก็เห็นใจเฃาด้วยละสิ?
ศุภสาส์น.
ก็แน่ละ ! -เออ, เวลานี้สุธนกำลังติดใคร?
สุกัญญา.
จะว่าติดทีเดียวก็ยังใม่เชิง แต่ชอบกันอยู่มากกับแม่ส่องศรี.
/*3ศุภสาส์น.
ส่องศรีไหน? น้องนายประเสริฐ ศุภางค์ ใช่ไหม?
สุกัญญา.
นั่นแหละค่ะ. หน้าตาดีพอใช้นะคะ.
ศุภสาส์น.
อย่างนั้นหรือ? ฉันใม่ใคร่ได้สังเกตนัก.
สุกัญญา.
เฃาสรวยทีเดียวแหละ. คุณใม่ได้สังเกตหรือ เมื่อไปดูละคอนที่สโมสรเสือป่า?
ศุภสาส์น.
ฉันรับสารภาพว่าใม่ได้พิจารณาให้ถี่ถ้วนเท่าไดนัก, เพราะฉันมัวแต่ดู-
สุกัญญา.
ดูใครคะ?
ศุภสาส์น.
ดูเมียที่ชื่นใจของฉันเอง !
สุกัญญา.
ช่างพูดอย่างนี้แหละ!-เออ, เสื้อที่ตัดใหม่แล้วเสร็จมาเมื่อเช้านี้เอง, คุณยังใม่ได้เห็นเลย ขึ้นไปดูด้วยกันใหมล่ะคะ?
/*4ศุภสาส์น.
หล่อนขึ้นไปแต่งตัวทีเดียวก็แล้วกัน, แล้วฉันจะได้ดูเสื้อนั้นที่ตัวหล่อน. ลำพังแต่เสื้อมันจะงดงามน่าดูปานใดเทียว? เสื้อให้วิเศษเท่าใด ๆ ก็ดี ถ้าใม่ได้อยู่กับตัวหล่อนฉันก็หาเห็นงามใม่ดอก.
สุกัญญา.
เอ๊อ ! เอาอีกแล้ว. คุณนี่ยอดิฉันเสียจนเกือบเหลิงเสียคนแล้วละ, รู้ใหม? ดิฉันจะไปแต่งตัวละ. ก็คุณล่ะ, ใม่ไปผลัดผ้าบ้างหรือ?
ศุภสาส์น.
ฉันยังมีงานค้างอยู่นิดหนึ่ง, ต้องรีบทำแล้วส่งไปที่นายท่านเสียก่อนไปดูแข่งม้า, จะได้สิ้นห่วง. ถ้าฉันทำงานแล้วเร็วก็จะได้รีบผลัดผ้า, แต่ถ้าแล้วช้าก็ไปทั้งอย่างนี้ได้เหมือนกัน.
สุกัญญา.
ตามใจเถอะคะ. ขอแต่ให้พาดิฉันไปก็แล้วกัน. ดิฉันขึ้นไปแต่งตัวละนะ. (เฃ้าโรงทางประตูขวา.)
(พระศุภสาส์นไปนั่งที่โต๊ะเขียนหนังสือ. ใขลิ้นชักหยิบหนังสือออกมาวางบนโต๊ะและทำงานต่อไป. อีกครู่ ๑ นางสาวส่องศรี ศุภางค์, นายสุธน ณชัยบุรี, กับนายประเสริฐ ศุภางค์, จึ่งออกทางประตูซ้าย. ส่องศรีเปนหญิงสาวอายุประมาณ ๑๙ หรือ ๒๐ ปี, หน้าตาดี, /*5เก๋, กิริยาเปนอย่างหญิงสมัยใหม่, กล้าผู้ชาย. นายสุธน ณชัยบุรี อายุประมาณ ๒๐ หรือ ๒๑, ชอบสนุก แต่เปนคนซื่อ. นายประเสริฐ ศุภางค์ อายุประมาณ ๒๕ หรือ ๒๖. ออกไว้ท่าเปนคนสรวยและเก๋, ช่างพูดและข้อนฃ้างเห็นแก่ตัวมาก, และออกจะฉลาดไหวพริบดีกว่านายสุธน, ฉนั้นนายสุธนออกจะหลงและเชื่อถ้อยคำมาก. ทั้งสามคนที่ออกมาใหม่นี้ แต่งตัวสำหรับไปดูแข่งม้าไว้พร้อมแล้ว. เมื่อออกมาใม่มีผู้ใดเห็นพระศุภสาส์น, และพระศุภสาส์นก็ใม่เห็นเฃา.)
ส่องศรี.
ไหนล่ะคะแม่สุกัญญา?
สุธน.
ท่าจะแต่งตัวยังใม่แล้ว. ได้ยินว่าตัดเสื้อใหม่ไว้ด้วย.
ประเสริฐ.
เห็นจะต้องให้เวลาเฃาหน่อย. เปนธรรมดาผู้หญิงสาว, เมื่อได้เสื้อใหม่ กว่าจะตบแต่งให้เฃ้ารูปได้ต้องพิถีพิถันหน่อย.
ส่องศรี.
คุณพี่ละก็ช่างข้อนผู้หญิงเสียจริง ๆ เทียวละ. ขอผัดให้มีเมียเสียเองบ้างเถอะ. ขี้คร้านจะชมกันเปาะไปเสียอีก.
/*6ประเสริฐ.
อ๋อ ! ในข้อนั้นใม่ต้องวิตกเลย, ฉันอยู่เปนโสดเช่นนี้สบายดีอยู่แล้ว, เรื่องอะไรจะหาตรวนมาใส่ฃา.
สุธน.
แต่ก็ถ้าตรวนนั้นมันสรวยน่าเอ็นดู แกจะใม่เต็มใจติดตรวนนั้นเทียวหรือ?
ประเสริฐ.
ก็ใครมีตรวนสรวย ๆ เราไปชมของเฃาเล่นโดยใม่ต้องยอมติดเองมิดีกว่าหรือ?
ส่องศรี.
คุณพี่พูดอย่างนี้ละก็ดิฉันหมั่นใส้จริง ๆ, ใม่อยากฟังเลย.
ประเสริฐ.
กลัวพี่จะสอนสุธนให้นึกเช่นนั้นไปบ้างฉนั้นหรือ? อย่าวิตกเลยสำหรับสุธนน่ะ พี่จะคอยช่วยจับให้ถ้าเมื่อไรน้องจะพันธนาเฃา.
ส่องศรี.
อุ้ย! ยิ่งพูดยิ่งหมั่นใส้!
สุธน.
แกใม่ต้องมาเกี่ยวด้วย. กันใม่ดิ้นรนไปไหนดอก!
/*7ประเสริฐ.
ก็ดีแล้ว, กันจะได้ใม่ต้องเหนื่อย.-ว่าแต่น้องสาวของแกน่ะ เมื่อไรจะลงมา. เวลาล่วงเฃ้าไปมากแล้วนะ
สุธน.
จริง ! ประเดี๋ยวจะไปใม่ทันดูเที่ยวที่ ๑. กันขึ้นไปเร่งละนะ.
(สุธนกำลังจะไปทางประตูขวา, แต่พระศุภสาส์นลุกจากโต๊ะเดิรออกมา, สุธนจึ่งชงักอยู่. ประเสริฐกับส่องศรีก็แสดงกิริยาเก้อ ๆ.)
ศุภสาส์น.
ใม่ต้องขึ้นไปละสุธน.- คุณประเสริฐ, ผมขอบใจที่คุณมีความเมตตาจะมาพาภรรยาของผมไปดูแข่งม้า, แต่พะเอินวันนี้ผมว่างราชการ, ผมจึ่งได้คิดไว้ว่าจะพาเฃาไปเอง. ผมขอขอบใจคุณส่องศรีในการที่อุส่าห์มาจนถึงบ้านผมด้วย, เพื่อไปเปนเพื่อนภรรยาผม, จะได้ป้องกันครหานินทาได้ในข้อที่ภรรยาผมจะไปกับคุณประเสริฐโดยลำพัง.
สุธน.
คุณพระอย่าเฃ้าใจผิดนะขอรับ. น้องน้อยใม่เคยไปดูแข่งม้ากับนายประเสริฐโดยลำพังเลย. ผมเคยไปด้วยเสมอ.
/*8ศุภสาส์น.
ทราบแล้ว, พ่อสุธน, ทราบแล้ว. แต่พ่อสุธนก็เปนคนที่มีธุระต้องไปเล่นโต๊ตหรือพบเพื่อนฝูง, ต้องมีเวลาทิ้งน้องสาวไว้คนเดียวบ้าง, ฉนั้นถ้ามีคุณส่องศรีไปนั่งอยู่เปนเพื่อนแม่สุกัญญาคนหนึ่งก็ดูงดงามดีขึ้น, และทำให้พ่อสุธนสิ้นห่วงไปได้ส่วนหนึ่ง. ถูกไหม, คุณส่องศรี?
ส่องศรี.
(พูดเสียงชักจะสั่น ๆ.) คะ, ถูกแล้ว.
ศุภสาส์น.
ฉนั้นผมจึ่งขอบใจคุณ. แต่วันนี้ผมจะไปกับแม่สุกัญญาเองแล้ว, ดูก็-
ส่องศรี.
(พูดสอด.) ก็ดีกว่าไปกับใคร ๆ ทั้งนั้น. ดิฉันลาก่อน (ไหว้.) ไปเถิดคุณพี่. (เฃ้าโรงทางประตูซ้าย.)
ประเสริฐ.
ผมกราบลา. (ไหว้; พระศุภสาส์นรับ.) สุธน, จะไปด้วยกันหรือ?
สุธน.
ไปคอยอยู่ที่รถก่อนเถอะ. เดี๋ยวกันจะตามออกไป.
/*9ประเสริฐ.
อย่าช้านักนะ, จะใม่ทันได้ดูอะไร. (เฃ้าโรงทางประตูซ้าย.)
สุธน.
คุณพระ ! มีความจำเปนอย่างไรหรือ ที่คุณจะต้องแสดงกิริยาชั่วเช่นนั้นต่อเพื่อนของผมกับน้องสาวของเฃา?
ศุภสาส์น.
ฉันแสดงกิริยาชั่วอย่างไร? ฉันพูดด้วยโดยดีแล้วใม่ใช่หรือ? สำหรับผู้ที่ฉันใม่ได้เชื้อได้เชิญเฃ้ามาในเรือนของฉัน, และซึ่งมิได้ตั้งใจมาหาฉันด้วยซ้ำ, ฉันได้แสดงกิริยาดีต่อมากที่สุดแล้วใม่ใช่หรือ? ฉันได้กล่าววาจาเกินเลยอะไรบ้างหรือ?
สุธน.
ส่วนวาจาที่คุณพระพูดออกมาน่ะมันใม่สำคัญดอก, มันสำคัญที่น้ำเสียงต่างหาก.
ศุภสาส์น.
ถ้าเช่นนั้นฉันก็เสียใจ แต่ถ้าแกใม่ชอบน้ำเสียงของฉันก็อย่าพาเพื่อนของแกมาที่เรือนของฉัน-
/*10สุธน.
(พูดสอด.) ซึ่งปลูกอยู่ในเขตบ้านของคุณพ่อผม !
ศุภสาส์น.
ด้วยเงินของฉัน ! อย่าลืมข้อนั้น. ถ้าจะพูดกันต่อไปก็เห็นจะใม่เปนผลดีด้วยกันทั้งสองฝ่าย, ฉนั้นขอระงับที. ฉันมีธุระที่จะต้องรีบทำเสียให้เสร็จก่อนที่จะไปสนามม้า.
(พระศุภสาส์นกลับหลังหันเดิรไปนั่งที่โต๊ะเขียนหนังสือและทำงานต่อไป. สุธนแลดูตามไป, แสดงกิริยาโกรธ, แล้วเดิรดุ่ม ๆ เฃ้าโรงไปทางประตูซ้าย. พระศุภสาส์นทำงานอยู่ครู่หนึ่ง แล้วจึ่งกดกระดิ่ง. นายพัน, คนใช้, ออกทางประตูซ้ายตรงไปยังพระศุภสาส์น.)
ศุภสาส์น.
(ส่งซองหนังสือให้พัน.) เอาไปส่งให้นายอิน เฃาคอยอยู่ใม่ใช่หรือ?
พัน.
ขอรับ. (จะลุกไป.)
ศุภสาส์น.
อ้อ, เดี๋ยวก่อน. (พันนั่งลงใหม่.) นายคนที่มากับคุณสุธนเมื่อกี้นี้น่ะ-
/*11พัน.
คุณประเสริฐ, ขอรับ.
ศุภสาส์น.
อ้อ, เอ็งรู้จักเฃาด้วยหรือ?
พัน.
รู้จัก, ขอรับ. เคยมาหลายหน.
ศุภสาส์น.
มากับคุณสุธนหรือ?
พัน.
ทีแรกมากับคุณสุธน, ขอรับ. ทีหลัง ๆ มาคนเดียวก็มี.
ศุภสาส์น.
มาหาคุณนายหรือ ?
พัน.
ขอรับ. บางทีก็มารับคุณนายขึ้นรถไปด้วย, บางทีก็คุยกันอยู่ในนี้หรือในสวน.
ศุภสาส์น.
เฃามักจะมาเวลาไร ?
/*12พัน.
บ่าย ๆ ขอรับ. บางทีก็มาบ่าย ๓ โมงหรือ ๔ โมง, กลับราว ๆ ๕ โมง หรือย่ำค่ำ. (พระศุภสาส์นอึ้งอยู่; พันพูดต่อไป.) ขอรับ ประทานโทษ, ขอรับ; กระผมใม่อยากจะก่อเหตุรำคาญแก่คุณพระ. แต่กระผมเห็นควรเรียนให้ทราบ ว่าคุณนายเคยมีจดหมายไปถึงคุณประเสริฐสองหรือสามครั้งแล้ว.
ศุภสาส์น.
เอ็งรู้ได้อย่างไร? คุณนายใช้เอ็งไปหรือ?
พัน.
หามิได้, ขอรับ. คุณนายใช้ให้แม่ผ่องถือไป; แม่ผ่องบอกผม.
ศุภสาส์น.
อือ!-เอาเถอะ, เอ็งเอาหนังสือนั่นไปส่งนายอินเถอะ. (พันไหว้, แล้วเฃ้าโรงไปทางประตูซ้าย. พระศุภสาส์นเดิรไปมาอย่างกระสับกระส่าย อีกสักครู่หนึ่งเสียงกริ่งดังขึ้นที่โทรศัพท์. พระศุภสาส์นไปที่โต๊ะเขียนหนังสือและพูด.)
ศุภสาส์น.
(พูดโทรศัพท์.) ที่ไหน?...ใครพูด?...อ้อ, คุณหลวงหรือ?...ขอรับ, นี่พระศุภสาส์น...หนังสือนั่นผมได้ส่งให้นายอินไป/*13แล้ว...ขอรับ, ส่งไปเดี๋ยวนี้เอง...อะไร?..ใม่ใช่เรื่องนั้น? ก็เรื่องอะไรอีกล่ะ?...ผมต้องไปเองด้วยหรือ?...พรุ่งนี้ใม่ทันหรือ?...งั้นก็จำเปนสิขอรับ...ไปเดี๋ยวนี้แหละขอรับ. เลิกกันนะ. (วางเครื่องฟัง.)
(พระศุภสาส์นเดิรไปทางประตูขวา, พอดีสุกัญญาออกทางนั้น. สุกัญญาแต่งเสื้อผ้าใหม่อย่างงาม, ใส่หมวกและถือร่มแพร.)
สุกัญญา.
คุณคะ, อย่างไร? เสื้อตัวนี้สรวยไหม?-อ้าว, คุณยังนุ่งผ้าสีน้ำเงินอยู่อีก. ทำไมใม่ขึ้นไปผลัดเสียล่ะคะ? แต่ก็ช่างเถอะ, มัวไปผลัดจะช้าไป. ไปอย่างนี้ก็ได้.
ศุภสาส์น.
นี่แน่ะ, ชื่นใจ, ฉันเสียใจจริงๆ ที่จะพาหล่อนไปดูแข่งม้าใม่ได้เสียแล้ว.
สุกัญญา.
คุณอย่าพูดเปนเล่นไปหน่อยเลยคะ.
ศุภสาส์น.
ฉันพูดจริง ๆ. เฃาโทรศัพท์มาจากออฟฟิซว่ามีราชการร้อน. ที่จำเพาะฉันคนเดียวจะทำได้, ฉนั้น-
/*14สุกัญญา.
ผัดเฃาหน่อยใม่ได้หรือคะ?
ศุภสาส์น.
ฉันได้ขอผัดแล้ว, เฃาใม่ยอม.
สุกัญญา.
แล้วกัน ! เสื้อตัวนี้มิเสียเปล่าหรือ ?
ศุภสาส์น.
จะต้องเสียเปล่าทำไม? หล่อนไปกับคุณพ่อก็แล้วกัน.
สุกัญญา.
พุทโธ่ ! งามหน้าตายละ. แต่งตัวอย่างหรูเช่นนี้แล้วไปเดิรควงอยู่กับคุณพ่อ, ดิฉันก็ถูกเฃาหัวเราะเยาะแย่เท่านั้นเอง.
ศุภสาส์น.
ฉันแลใม่เห็นว่าทำไมจึ่งจะเปนเช่นนั้น. เมื่อก่อนที่หล่อนแต่งงาน หล่อนไปไหนก็เคยไปกับคุณพ่อใม่ใช่หรือ?
สุกัญญา.
เวลานั้นกับเวลานี้ผิดกันมาก. เวลานั้นดิฉันยังเปนหญิงโสด; เวลานี้มีผัวแล้ว, จะไปไหน ๆ ก็ควรไปกับผัว, หรือมิฉนั้นก็ไปกับเพื่อน. สมัยนี้เฃานิยมกันว่า ผู้หญิงมีผัวแล้วยิ่งมีเพื่อนมาก ๆ ยิ่งเก๋.
/*15ศุภสาส์น.
หมายความว่าเพื่อนผู้ชายฉนั้นหรือ?
สุกัญญา.
ก็เช่นนั้นสิคะ.
ศุภสาส์น.
ถ้าเพื่อนนั้นหมายความว่านายประเสริฐ ศุภางค์ ละก็ฉันต้องขอให้หล่อนงดการไปไหน ๆ กับเฃาเสียจะดีกว่า.
สุกัญญา.
เพราะเหตุใด?
ศุภสาส์น.
เพราะฉันใม่ชอบเฃา.
สุกัญญา.
ดูเปนเหตุใม่เพียงพอเลย.
ศุภสาส์น.
ถ้าฉนั้นฉันขอชี้แจงต่อไปว่า นายประเสริฐคนนี้เปนคนที่มีชื่อเสียงว่าเปนเจ้าชู้, จนพวกที่รู้จักเฃาเรียกเฃาว่า “เสือผู้หญิง” ทั้งนั้น, ฉันใม่อยากเห็นหล่อนตกไปเปนเหยื่อของเฃาอีกคนหนึ่ง.
/*16สุกัญญา.
ดิฉันเปนผู้ใหญ่พอที่จะรักษาตัวได้แล้วนะคะ.
ศุภสาส์น.
เหยื่อคนสุดท้ายของนายประเสริฐ คือแม่ถนอมเมียพระพิทักษ์เทพวิถี. อายุสามสิบหกปี.
สุกัญญา.
จะเอาดิฉันไปเปรียบกับคนสตึอย่างยายถนอมนั้นดิฉันใม่ยอม. แกออกหัวโบราณคร่ำเคร้อเช่นนั้น.
ศุภสาส์น.
เหยื่อของเฃาก่อนนั้นขึ้นไปอีกคือแม่สำรวย, ลูกสาวเจ้าคุณภักดี; อายุ ๒๔,  เคยไปเรียนเมืองนอก, โก้เจี๊ยบ, เต้นรำเก่ง. ใคร ๆ นึกว่าคงได้เปนหม่อมเจ้านายหรือเปนเมียฃ้าราชการชั้นสูง ๆ อะไรสักคนหนึ่ง, แต่โดนนายประเสริฐชิมเสียพักเดียว, เลยต้องไปเปนเมียเจ๊ก!
สุกัญญา.
(อึ้งอยู่ครู่ ๑ แล้วจึ่งพูด.) เอาเถอะคะ, เมื่อคุณพระพาดิฉันไปดูแข่งม้าใม่ได้ก็เอาเปนสิ้นเรื่องกัน. (ตะโกนเรียกทางประตูขวา.) นางผ่อง ! นางผ่อง ! (เสียงผ่องฃานในโรง.) ออกมานี่. (ผ่องออกทางประตูขวา.) ฃ้าใม่ไปดูละแข่งม้า. (ถอดหมวกส่งให้ผ่อง.) เอ้า! /*17เอาไปไว้เสียเถอะ, ร่มด้วย. (ผ่องรับหมวกและร่มแล้วเฃ้าโรงไปทางประตูขวา.)
ศุภสาส์น
แม่น้อย ! ฉันเสียดายจริงๆ ที่เกิดมีอุปสรรค -
สุกัญญา.
ขอเสียทีเถอะคะ. ดิฉันเฃ้าใจดีแล้ว, ใม่ต้องเทศนาอีก. ราชการต้องเปนใหญ่กว่าเมียเปนธรรมดา. ฉันควรจะทราบดีว่าผัวฉันใม่เหมือนของคนอื่น. คุณเปนผู้ที่มีราชการมากนักจนแทบจะใม่มีเวลาได้อยู่บ้าน, มิหนำซ้ำมาบ้านแล้วก็ยังหอบเอาหนังสือราชการมาทำอีก เมื่อก่อนที่จะแต่งงานดิฉันก็ได้ทราบแล้วว่าคุณเปนคนอย่างไร, ใม่ได้หลับตาแต่งไปอย่างสมัยเก่าเลย, ฉนั้นดิฉันโทษใครใม่ได้ทั้งนั้นนอกจากตัวเอง !
ศุภสาส์น.
(นิ่งดูอยู่ครู่ ๑ แล้วจึ่งพูด.) ฉันจะแวะไปบอกเจ้าคุณวิเศษให้มาพาหล่อนไปดูแข่งม้า. ส่วนตัวฉันเองก็จะรีบเฃ้าไปฟังราชการ, และถ้าทำกิจธุระสำเร็จได้เร็วพอ บางทีฉันก็จะตามไปที่สนามม้าด้วย (เฃ้าโรงทางประตูซ้าย.)
/*18(สุกัญญาแสดงกิริยาให้ปรากฎว่าโกรธ, แต่พยายามระงับโทษะได้, จึ่งไปหยิบหนังสือเล่ม ๑ จากตู้มานั่งอ่านที่เก้าอี้มีแขนตัว ๑ ที่ในหัวจิ้งหรีด. อีกสักครู่ ๑ สุธนเดิรมาทางเฉลียง, มองที่ประตูด้านหลังแล้วออกมาทางนั้น, เหลียวแลจนเห็นสุกัญญาจึ่งเดิรตรงไปหา.)
สุธน.
น้องน้อย!
สุกัญญา.
อุ๊ย! คุณพี่! ตกใจแน่! มาทำไมล่ะ? หมายว่าไปสนามม้าแล้ว
สุธน.
ก็มารับน้องน้อยไปด้วยอย่างไรล่ะ.
สุกัญญา.
ใม่ไปละคะ. ขี้เกียจไปนั่งตุ่ยอยู่คนเดียวเหมือนครั้งก่อนนี้อีก.
สุธน.
สำหรับวันนี้เปนรับประกันได้ว่าใม่ต้องเปนเช่นนั้น (ไปที่ประตูหลังและโผล่หน้าออกไปเรียก.) ประเสริฐ ! มาเถอะ ! (สุกัญญาลุกขึ้นยืน.)
(นายประเสริฐกับส่องศรีออกมาทางประตูด้านหลัง.)
/*19สุกัญญา.
คุณประเสริฐ! แม่ส่องศรี! นี่มาทำไมกัน ?
ส่องศรี.
ก็มารับหล่อนไปดูแข่งม้าน่ะสิ.
สุกัญญา.
ขอบใจ, แต่ฉันเห็นจะไปใม่ได้. คุณพระ-
ส่องศรี.
ฉันเห็นคุณพระท่านขึ้นรถผ่านไปเมื่อกี้นี้เอง, ฉนั้นท่านคงจะพาหล่อนไปใม่ได้เปนแน่.
สุกัญญา.
หล่อนได้เห็นคุณพระหรือ? ว่าแต่คุณพระท่านได้เห็นหล่อนกับคุณประเสริฐหรือเปล่า ?
ส่องศรี.
เฃ้าใจว่าใม่ได้เห็น, เพราะเรา-
ประเสริฐ.
(พูดสอดโดยเร็ว.) เพราะเราสวนกับรถของคุณพระในเมื่อขับเร็วอยู่ด้วยกันทั้งสองฝ่าย.- ว่าแต่เรื่องไปดูแข่งม้าจะว่าอย่างไร, คุณ? /*20(สุกัญญาอึ้ง.) เสื้ออันงามที่แต่งอยู่แล้วนี่ ถ้าใม่ได้ไปแสดงให้คนชมที่สนามม้าเสียบ้างก็จะเปนที่น่าเสียดายมากอยู่, จริงไหม, ส่องศรี?
ส่องศรี.
จริง ! ถ้าเปนฉันแต่งตัวไว้แล้วเช่นนี้ ใม่ได้ไปละก็ร้องไห้เสียตาแตกเทียวละ- ไปเถอะหล่อน.
สุกัญญา.
แต่ก็คุณพระ-
สุธน.
คุณพระครึของหล่อนน่ะพอไปถึงออฟฟิซเฃ้าแล้วก็คงลงนั่งโจ้หนังสือเรื่อยละ, เชื่อเถอะ. ถ้าใม่หิวฃ้าวเจียนชักละก็เปนใม่กลับมาละ. แกเห็นหนังสือเฃ้าได้เมื่อไร ต้องโดดใส่เมื่อนั้นเทียว. แกหลงหนังสือของแกยิ่งกว่าอะไร ๆ ในโลก.
ประเสริฐ.
เอาเถอะคุณ, ผมรับประกันว่าเราจะพาคุณกลับมาส่งให้ถึงบ้านก่อนคุณพระกลับมาค่ำวันนี้ ถ้ามีเหตุการณ์อะไรขึ้นผมจะเปนผู้รับผิดทั้งสิ้น, ขอแต่ให้คุณไปสักหน่อยเท่านั้น.
สุกัญญา.
(ลังเล.) ถ้าคุณรับรองได้เช่นนั้นละก็-
ประเสริฐ.
/*21ผมรับรองโดยแน่ใจว่าจะใม่มีความรำคาญถึงคุณเลย. คุณจะได้รับแต่ความพอใจในการไปดูแข่งม้าและอวดเสื้ออันงามของคุณ โดยใม่ต้องวิตกวิจารณ์ในเรื่องอื่นเลย.
สุธน.
ไปเถอะน่า, น้องน้อย. อย่าร่ำไรเลย. ขึ้นไปใส่หมวกเสียเถอะ. (สุกัญญา เสียอ้อนวอนใม่ได้, จึงเฃ้าโรงไปทางประตูขวา.)
สุธน.
ชโย ! พวกเรามีชัยละ !
ประเสริฐ.
(ชี้หน้าส่องศรี.) แม่คนนี้เกือบเปิดโปงเสียแล้ว!
ส่องศรี
ทำไมคะ?
ประเสริฐ.
ถ้าขยายขึ้นว่าเราซ่อนดูคุณพระอยู่จนแกไปแล้วก็จบกันน่ะสิ.
ส่องศรี.
ทำไมจะจบ?
/*22ประเสริฐ.
เพราะถ้าแม่สุกัญญารู้ขึ้นว่าเราเปนผู้ “เม๊ก” ให้ผัวของเฃาต้องไปพ้นบ้านละก็ เฃาคงใม่ยอมไปกับเราเปนแน่เทียว, เพราะในเวลานี้เฃายังซื่อตรงต่อผัวของเฃาอยู่มาก.
สุธน.
จริงของพ่อประเสริฐ. แต่กิจการได้ดำเนิรมาโดยเรียบร้อยสำเร็จประสงค์ของเราแล้ว, ฉันผู้ที่ได้เปนผู้ไปโทรศัพท์จนล่อเอาพระศุภสาส์นไปพ้นบ้านได้จะใม่ควรได้รับบำเหน็จบ้างหรือ ?
ประเสริฐ.
(หัวเราะ.) เอาเถอะ, ฉันจะใม่อยู่กีดขวางในการที่แกจะทวงบำเหน็จของแกดอก. (เฃ้าทางประตูด้านหลังแล้วเดิรลับไปทางเฉลียง.)
สุธน.
มาเทียว! ฉันต้องขอรับบำเหน็จของฉันเสียก่อนที่จะไปสนามม้า. (ตรงเฃ้าไปจะกอดส่องศรี.)
ส่องศรี.
อุ๊ย ! นี่ยุ่งอะไรก็ใม่รู้ละ.
(ส่องศรีหนี, สุธนไล่จับ; ในที่สุดไปจนมุมอยู่ที่หน้าเก้าอี้ยาว, สุธนจับตัวส่องศรีนั่งลงแล้วกอด; แต่พอจะจูบกัน พระยา/*23ศักรินทรเสนี ก็ออกทางประตูซ้าย. พระยาศักรินทร์เปนคนอายุหกสิบล่วงแล้ว, ใจดี, แต่พูดจามักเปนชนิดขวานผ่าซาก; แต่งเครื่องพลเรือนปรกติ. พอเห็นหนุ่มสาวเฃากอดกันอยู่ก็หยุดชงัก.)
ศักรินทร์.
โอ๊ะ! ฉันขอโทษ! เฃ้าใจว่าใม่มีใครอยู่ในนี้ (สุธนลุกขึ้นยืน.)
สุธน.
คุณพระศุภสาส์นใม่อยู่, ขอรับ พึ่งขึ้นรถไปเมื่อกี้นี้เอง. ถ้าใต้เท้ามีธุระอยากพบกับคุณพระ-
ศักรินทร์.
เปล่าดอก, พ่อสุธน. ฉันตั้งใจมาหาเจ้าคุณวิเศษ, แต่ท่านบอกว่าท่านจะต้องขึ้นไปแต่งตัวแล้วจะมาที่นี่, ท่านให้ฉันมาคอยพบกับท่านที่นี่. ฉันใม่อยากจะขัดคอพ่อสุธน, ฉนั้นฉันจะออกไปเดิรเล่นในสวนจนกว่าเจ้าคุณวิเศษจะมา.
(เดิรเลยไปเฃ้าโรงทางประตูด้านหลัง, แล้วได้ยินเสี่ยงทักทายปราไสยกับนายประเสริฐ.)
/*24สุธน.
ใม่ได้การ. เจ้าคุณศักรินทร์มาเช่นนี้จะทำเสียรอย. ถ้าไปขยายขึ้นว่าน้องน้อยไปกับพ่อประเสริฐละก็ท่าทางจะเกิดเหตุ.
ส่องศรี.
ก็จะทำอย่างไรกันดีล่ะ?
สุธน.
หล่อนรีบไปดักน้องน้อยไว้อย่าให้ผ่านมาทางนี้ให้เจ้าคุณศักรินทร์เห็น, แล้วเลยพากันออกทางหลังเรือนไปขึ้นรถทีเดียวแหละดีกว่า. ทางนี้ฉันจะบอกประเสริฐให้ทราบ. ไปเถอะ.
ส่องศรี.
แล้วก็คุณอย่าชักช้าไปนะ. ต้องรีบออกไป, จะได้ไปเสียให้พ้นเร็ว ๆ. (ส่องศรีรีบเฃ้าโรงไปทางประตูขวา.)
สุธน.
(ไปที่ประตูด้านหลังและเรียก.) ประเสริฐ! ประเสริฐ! มานี่แน่ะ. (ประเสริฐออกทางประตูด้านหลัง.) เจ้าคุณศักรินทร์บอกว่าคุณพ่อจะมาที่นี่. เราต้องรีบไป. หาใม่จะเสียที. ฉันให้แม่ส่องศรีไปดักน้องน้อยใม่ให้ผ่านออกมาทางนี้, ให้ออกทางหลังเรือนไปขึ้นรถทีเดียว. ไปเถอะเรา.
/*25ประเสริฐ.
ไปสิ! (ทั้งสองคนเดิรไปทางประตูซ้าย, แต่ยังใม่ทันจะถึงประตูประเสริฐหยุด, และพูดว่า.) แกไปก่อนเถอะ. กันต้องดูเสียให้แน่ว่าเจ้าคุณศักรินทร์จะใม่ตามมองดูเรา.
สุธน.
เอาเถอะ, อย่าร่ำไรนักก็แล้วกัน. (เฃ้าโรงทางประตูซ้าย.)
(ประเสริฐย่องไปทางประตูด้านหลัง, และพอจะเยี่ยมมองออกไปก็พอดี พระยาศักรินทร์มาถึงที่ประตู.)
ประเสริฐ.
(ไหว้.) อ้อ, พอดีทีเดียว. ผมกำลังจะออกไปกราบลาใต้เท้า. ผมมีกิจธุระจะต้องรีบไป, ฉนั้นเสียใจที่จะรอพบกับคุณพระศุภสาส์นใม่ได้. ผมกราบลา.
ศักรินทร์.
นี่แน่ะ คุณประเสริฐ, ฉันแก่แล้วอย่าถือฉันเลยนะ. ฉันเห็นว่าถ้าคุณงดการประพฤติตนเปนแมลงภู่เสียได้ละก็จะดีทีเดียว.
/*26ประเสริฐ.
ขอรับประทานโทษ, กระผมใม่เฃ้าใจว่าใต้เท้าหมายความว่ากระไร.
ศักรินทร์.
ใตร่ตรองดูใม่นานนักก็คงเฃ้าใจดอกคุณ. ธรรมดาผู้ที่ปลูกดอกไม้งามๆไว้ เฃาใม่ต้องการให้แมลงภู่มาตอมของเฃาบ่อยๆ, เพราะอาจจะเอาหนอนมาปล่อยไว้ให้ดอกไม้ของเฃาราโรยไป. มันใม่ดีทั้งทางโลกทางธรรมแหละคุณ, เชื่อฉันเถอะ.
ประเสริฐ.
ใต้เท้ามีความกรุณาแก่กระผมมาก กระผมจะจำโอวาทของใต้เท้าไว้ด้วยความเคารพ. กระผมกราบลา. (ไหว้แล้วเฃ้าโรงทางประตูซ้าย.)
(พระยาศักรินทร์ยืนแลตามไปครู่ ๑ แล้วถอนใจ, ควักบุหรี่ออกมาจุด, แล้วเดิรออกไปเฉลียงอีก. ผ่องออกทางประตูขวา, เดิรผ่านตรงไปยังประตูซ้าย; ผ่องนั้นมีถุงย่ามอย่างของผู้หญิงถือมาด้วย.)
ผ่อง.
(เรียก.) พี่พัน! พี่พัน! (พันฃานในโรง.) มานี่แน่ะ. (พันออกทางประตูซ้าย.) คุณนายลืมถุงย่ามเสียแล้วละ. วิ่งเอาไปให้ท่านทีเถอะ.
/*27พัน.
ใม่ทัน. ขึ้นรถไปแล้ว.
ผ่อง.
ท่าทางออกจะใม่ได้การนะ, พี่พัน.
พัน.
หมิ่นเหม่นัก! ฉันก็ใม่ใช่คนหัวครึคร่ำอะไร, แต่ขึ้นรถไปด้วยกันสองต่อสอง ดูมันอย่างไร ๆ อยู่หน่อย.
ผ่อง.
อะไรสองต่อสอง? ก็คุณสุธนล่ะ?
พัน.
ขึ้นรถคันเล็กของเฃาเองไปกับชิ้นของเฃา.
ผ่อง.
อ้อ, ถ้าเช่นนั้นก็รถสองคัน-
พัน
คนสองคู่! จะว่าอย่างไร ?
/*28ผ่อง.
ออกจะใม่เฃ้าที. แต่มันก็ใม่ใช่กงการอะไรของคนอย่างเรา. ฉันไปละ (เฃ้าโรงทางประตูขวา.)
(พันจัดเครื่องเรือน ฯลฯ ให้เรียบร้อย, แล้วเฃ้าโรงทางประตูซ้าย. อีกครู่ ๑ พระยาวิเศษคีรีกับคุณหญิง และพระยาศักรินทร์ เดิรคุยกันออกมาทางประตูด้านหลัง. พระยาวิเศษอายุประมาณหกสิบ, ท่าทางคร่ำเคร้อแต่ใม่ถึงยุ่มย่าม, ใจดี, ออกจะเกรงใจคุณหญิง; แต่งเครื่องพลเรือนปรกติ, มีหมวกและไม้เท้า. คุณหญิงอายุประมาณสี่สิบห้า, ยังพริ้ง, ไว้ผมยาวกล้าวมวย, แต่งตัวดี, เปนคนที่เด็ดฃาดดีกว่าผัว.)
คุณหญิง.
(พูดกับพระยาศักรินทร์.) ดูเถอะ, เจ้าค่ะ; เจ้าคุณวิเศษจะใม่ให้ดิฉันไปดูแข่งม้าบ้าง; เห็นดิฉันเร่อร่า. (พระยาวิเศษอ้าปากจะพูด, คุณหญิงก็ชิงพูดเสีย.) จริง ๆ นะเจ้าคะ, เห็นดิฉันน่ะคร่ำคร่าเสียเต็มทีแล้ว.
ศักรินทร์.
ถ้าเช่นนั้นเจ้าคุณวิเศษก็คิดผิดละขอรับ, เพราะแท้จริงใครที่ได้ดูคุณหญิงจริง ๆ จัง ๆ แล้วคงต้องนึกทั้งนั้นว่า น่าจะเปนพี่มากกว่าเปนมารดาของแม่สุกัญญา.
/*29คุณหญิง.
โอ๊ย! ใม่ไหวละเจ้าค่ะ, เจ้าคุณจะมาปั่นหัวให้ดิฉันเหลิงใหญ่เสียแล้ว! แต่เอาเถอะเจ้าค่ะ, ดิฉันก็ออกจะเปนคนชอบยออยู่ด้วย, ฉนั้นดิฉันจะยอมให้เจ้าคุณยอเสียให้พอใจเมื่อไปที่สนามม้า. ดิฉันจะต้องเร่งแม่น้อยเสียหน่อย, จะได้ไปกันเสียที. เชิญนั่งก่อนเถอะเจ้าค่ะ. (พระยาทั้ง ๒ นั่งแล้ว, คุณหญิงไปที่ประตูขวาและร้องเรียก.) นางผ่อง ! นางผ่อง ! (ผ่องออกไปทางประตูขวา.) ขึ้นไปบอกคุณนายว่าเจ้าคุณกับฃ้ามาคอยอยู่ฃ้างล่าง. (ผ่องทำหน้าตื่น, คุณหญิงจึ่งพูดต่อไปอีก.) ทำไมใม่ไปล่ะ?
(พระยาทั้ง ๒ หันไปดูผ่องอย่างประหลาดใจ.)
ผ่อง.
คุณนายไปดูแข่งม้าเจ้าค่ะ.
คุณหญิง.
เอ๊ะ! ไปเมื่อไร ?
ผ่อง.
เมื่อกี้นี้เองเจ้าค่ะ.
คุณหญิง.
ไปกับใคร? (ผ่องนิ่งอยู่; คุณหญิงพูดเสียงแขง.) ไปกับใคร?
/*30ผ่อง.
กับคุณประเสริฐเจ้าค่ะ.
(พระยาทั้ง ๒ แลดูตากันและสั่นหัว.)
คุณหญิง.
ไปหาน้ำร้อนมาเลี้ยง. (ผ่องเฃ้าโรงทางประตูขวา.) เจ้าคุณจะว่าอย่างไร? ดิฉันได้ว่าแล้วไหมล่ะ ว่าแม่น้อยน่ะใจมันแตก. (ไปนั่งกับพระยาทั้ง ๒ ที่ใกล้โต๊ะกลาง.)
วิเศษ.
ก็เราได้จัดการตกแต่งให้เปนหลักฐานแล้ว ฉันก็หมายว่าจะสิ้นเรื่องกันไปทีหนึ่งสิ.
คุณหญิง.
ถ้าพ่อใหญ่ลูกชายของเจ้าคุณ ใม่สาระแนพานายประเสริฐมาบ้านนี้บ่อย ๆ มันก็คงจะสิ้นเรื่องกันได้จริง, แต่นี้มันมาใม่หยุด, ฉนั้น-
ศักรินทร์.
น้ำอ้อยใกล้มด, ถูกละขอรับ. ธรรมดาหนุ่มกับสาว-
(ผ่องถือถาดใส่ถ้วยน้ำร้อนออกมาทางประตูขวา, ตั้งถ้วยน้ำร้อนตรงหน้าผู้ที่สนทนากันนั้นคนละถ้วย, แล้วกลับเฃ้าโรงทางเดิม. พระยาศักรินทร์มองดูผ่องตลอดตั้งแต่ออกจนกลับเฃ้าโรง.)
/*31คุณหญิง
จะใม่ใช่แต่หนุ่มกับสาวเท่านั้นกระมังคะ, เจ้าคุณ, ถึงแก่กับสาวก็อาจเปนได้เหมือนกันกระมังคะ? (วิเศษหัวเราะ.)
ศักรินทร์.
อ๋อ, สำหรับตัวผมใม่เปนเช่นนั้น. ผมงดการเช่นนั้นหมดแล้ว.
วิเศษ
อ๊ะ! เช่นนั้นหรือขอรับ? เมื่อผมไปที่บ้านเจ้าคุณเมื่อวานซืนนี้ ผมเห็นผู้หญิงรุ่น ๆ สาวอะไรรับใช้อยู่คนหนึ่งใม่ใช่หรือ ?
ศักรินทร์.
อ๋อ! นั่นหลานของภรรยาผม.
คุณหญิง.
ดิฉันยังใม่เคยทราบเลยว่าคุณหญิงผันมีหลาน.
ศักรินทร์.
ก็นั่นแหละขอรับเปนญาติ, ที่นับถือว่าหลาน-
วิเศษ.
หลานสมมตกระมังขอรับ?
/*32ศักรินทร์.
มิได้! ถ้านับไปนับมาก็เปนชั้นหลานจริง ๆ. คือแม่ของเด็กคนนั้นเปนลูกของน้าของภรรยาผม, ฉนั้นก็-
วิเศษ.
ก็เปนเพียงญาติชั้นหลานของคุณหญิง, ใม่ใช่ญาติของเจ้าคุณเอง, ฉนั้นก็ใม่ขัดข้องอะไรในการที่จะ-
ศักรินทร์.
อ๋อ, เจ้าคุณ, ใม่เปนเช่นนั้นเลย. ผมงดแล้วจริง ๆ.
คุณหญิง.
แต่ยังใม่งดชอบดูสาว ๆ แน่ละเจ้าคะ. เมื่อกี้นี้ดิฉันเห็นจ้องนางผ่องออกเป๋งราวกับ-
วิเศษ.
ราวกับมดจ้องน้ำอ้อย! มดแก่ๆ แหละสำคัญกว่ามดหนุ่ม ๆ อีก.
ศักรินทร์.
เอาเถอะ, ขอรับ, คุณกับคุณหญิงจะล้อผมก็ตามใจเถอะ; แต่ผมขอพูดจริงๆ อย่างฉันเปนมิตร์เก่าหน่อยนะ. อ้ายนายประเสริฐคนนั้นน่ะ มันเปนคนที่มีชื่อเสียงใม่ดีเลยเทียวนะขอรับ.
/*33คุณหญิง.
เจ้าค่ะ, ดิฉันก็ได้ทราบอยู่แล้ว ฉนั้นเมื่อได้สังเกตเห็นเฃาชอบกับพ่อใหญ่มากนัก, และแม่น้อยก็ออกจะเริ่มสนิธสนมกับเฃามากขึ้นทุกที, ดิฉันจึ่งได้บอกเจ้าคุณวิเศษว่าเราควรรีบคิดให้แม่น้อยแต่งงานเสีย. พะเอินเปนเคราะห์ดี คุณพระศุภสาส์น, ที่เปนคนเคยชอบพอกับสกุลของดิฉันมาช้านาน, ได้เกิดชอบพอรักใคร่กันขึ้นกับแม่น้อย, ดิฉันเห็นว่าเหมาะกันจริง ๆ จึ่งเร่งเจ้าคุณวิเศษให้จัดการตกแต่งให้เสียเร็วๆ. เมื่อได้ตกแต่งกันแล้วดิฉันก็โล่งใจไปพักหนึ่ง; แต่พะเอินนายประเสริฐตัวเวรนั่นมันก็ใม่งดการมาที่บ้านนี้, ดิฉันบอกให้เจ้าคุณวิเศษห้ามเสียบ้างก็ใม่ห้าม.
วิเศษ.
เฃาเปนคนชอบกับพ่อใหญ่, ผมจะห้ามก็ใม่ถนัดปาก. ผมจึ่ง-
คุณหญิง.
จึ่งลังเลอยู่ตามเคยแหละเจ้าค่ะ.
ศักรินทร์.
ถ้าเปนผม ผมจะจับหัวเฃ่าเอาตรง ๆ แล้วพูดว่า: “นี่แน่. ฉันใม่พอใจให้แกมาที่บ้านฉัน, ฉนั้นไป! แล้วก็อย่ามาอีก!”
/*34วิเศษ.
แต่ผมทำเช่นนั้นก็อาจจะกลายเปนเท่ากับไล่ลูกชายของผมเองด้วย, เพราะมันรักเฃามาก, รักจนหลงทีเดียว.
คุณหญิง.
เมื่อพ่อใหญ่จะเปนบ้าถึงแก่ไปจากบ้านเพราะเราไล่เพื่อนที่ใม่ดีก็ควรปล่อยให้ไป, จะได้รู้สำนึกตัวเสียบ้าง.
ศักรินทร์.
คุณหญิงพูดถูก. ถึงพ่อสุธนจะเปนบ้าไปเช่นนั้น. พอท้องกิ่วเฃ้าก็ต้องคลานกลับมาบ้านเอง.
วิเศษ.
ขอรับ; แต่มันก็จะเปนการเอิกเกริกฃายหน้าเฃา. ฉนั้นผมจึ่งได้คิดอุบายออกไปเยี่ยมบ้านเก่าที่ชัยบุรีเสียคราวหนึ่ง, แล้วจะเลยไปอยู่ที่ห้วยชุมพา, ชวนพระศุภสาส์นกับแม่น้อยไปอยู่ด้วย, พอให้พ้นรำคาญไปทีหนึ่ง. ผมมีความหวังอยู่ด้วยว่า, ถ้าผัวเมียคู่นั้นได้ไปอยู่ด้วยกันโดยฝ่ายผัวใม่ต้องเปนห่วงการงาน, น่าจะเปนผลดีได้.
ศักรินทร์.
ชอบกลอยู่. อย่างไรๆ ก็ควรลอง. ก็สุธนล่ะขอรับ?
/*35วิเศษ.
จะไปด้วย.
ศักรินทร์.
ดีทีเดียว. เรือนของเจ้าคุณที่ห้วยชุมพายังอยู่เรียบร้อยดีหรือขอรับ?
วิเศษ.
ได้รักษาและซ่อมแซมไว้ดี, เพราะมีผู้ไปเช่าอยู่เสมอ. ปีนี้ก็ได้มีผู้ขอเช่า, แต่ผมว่าเราจะไปอยู่เอง.
ศักรินทร์.
อ้ายเรือนหลังเล็กน่ะยังอยู่ด้วยหรือ?
วิเศษ.
ยังอยู่ขอรับ.
ศักรินทร์.
ถ้ากระนั้นผมขอเช่าเถอะ, ได้ใหม?
วิเศษ.
ใม่ต้องเช่าละขอรับ. เจ้าคุณไปอยู่เปนแขกของผมก็แล้วกัน.
/*36คุณหญิง.
แต่มันมีห้องอยู่สองห้องเท่านั้นนะเจ้าคะ.
ศักรินทร์.
อ๋อ, พอแล้ว. ผมใม่คิดจะพาแม่ผันไปด้วยมิได้.
วิเศษ.
ถึงจะพาไปแต่หลานก็ออกจะคับแคบนะขอรับ. (หัวเราะ.)
ศักรินทร์.
มิได้. นั่นก็ใม่พาไป. จะมีไปแต่เด็กผู้ชายเท่านั้น.
วิเศษ.
ถ้าเพียงเท่านั้นใม่ขัดข้องดอกขอรับ. เอาเปนตกลง.
ศักรินทร์.
ขอบใจขอรับ. ถ้าฉนั้นผมลาที. (ลุกขึ้น. อีก ๒ คนก็ยืนขึ้น.)
คุณหญิง.
เจ้าคุณไปพร้อมๆ กับเรานะเจ้าคะ.
ศักรินทร์.
ขอรับ. ถ้าจะไปวันใดเวลาใดโปรดนัดให้ผมทราบด้วยก็แล้วกัน. ผมลาก่อน.
/*37(ต่างคนต่างไหว้กัน, แล้วพระยาศักรินทร์หันหน้าจะเดิรไปทางประตูซ้ายก็พอดีพระศุภสาส์นออกมาทางนั้น, พระยาศักรินทร์จึ่งยังใม่ไป.)
ศุภสาส์น.
อ้าว! ผมหมายว่าแม่น้อยจะอยู่ในนี้. พิลึกจริงๆ, ผมไปที่ออฟฟิซเฃาบอกว่าใม่ได้มีใครโทรศัพท์มาถึงผมเลย, ผมก็รีบกลับมา, หมายว่าถ้ามาถึงเห็นแม่น้อยไปแล้ว จะได้ตามไปที่สนามม้า. พอมาถึงเห็นรถของเจ้าคุณจอดอยู่ที่หน้าเรือน จึ่งรู้ว่ายังใม่ได้ไป. แม่น้อยพื้นเสียเลยใม่ไปฉนั้นหรือขอรับ.
วิเศษ.
(อ้อมแอ้ม.) ใม่ใช่เช่นนั้น. ฉัน-ฉันมาใม่ทัน; เฃา-เฃา-
ศุภสาส์น.
เฃาทำไมขอรับ (วิเศษแลดูตาใม่ได้, หลบตาไป.) มีเรื่องอะไรทำไมเจ้าคุณใม่บอกผม?
คุณหญิง.
คุณพระ, ฉันจะบอกเอง เมื่อฉันกับเจ้าคุณวิเศษมาถึงที่เรือนนี้แม่น้อยได้ออกจากเรือนไปแล้ว.
/*38ศุภสาส์น.
ไปกับใครขอรับ? -ผมรู้แน่แต่ว่าใม่ได้ไปกับสุธน. เพราะผมได้เห็นสุธนขับรถคันเล็กเที่ยวอยู่กับคุณส่องศรี ฉนั้นเมียผมไปกับใคร, ผมขอทราบ.
คุณหญิง.
กับนายประเสริฐ.
(พระศุภสาส์นยืนตลึง, กำมือทั้งสองฃ้างแน่นอยู่ พระยาศักรินทร์ค่อยๆเดิรไปเอามือตบไหล่พระศุภสาส์นเปนกิริยาเตือนสติ. พระศุภสาส์นรู้สึกตัว, แลไปดูตาพระยาศักรินทร์นิ่งอยู่ครู่หนึ่ง แล้วก้มหน้า.)
ปิดม่าน
แผนผังฉากที่ ๒
อธิบาย
ฉากหลัง: ภาพต้นไม้อย่างที่ปลูกหรือมีอยู่ธรรมดาในสวนป่า.
ระเบียง : พนักและเสาไม้. ฃ้างนอกมีฉากภาพสวนป่า.
ห้อง : ผนังเปนไม้กระดานทาสี, มีน่าต่างประตูตามที่หมายไว้ในแผนผัง. น่าต่างประตูต้องมีบานที่เปิดปิดและลั่นกลอนได้จริง ๆ ทุกช่อง. ผนังที่ว่างติดรูปฉายใส่กรอบ.
เครื่องเรือน : (หมายเลขตามแผนผัง) - (๑) โต๊ะกินอาหาร; (๒) เก้าอี้ไม้เดี่ยว ๆ; (๓) ตู้จัดของเบ็ดเตล็ด; (๔) ปืนแก๊บ, ย่าม, เขนง และมีดดาพฝักไม้. ติดที่ผนัง; (๕) ตู้หนังสือเล่ม; (๖) เก้าอี้ชุด; (๗) เก้าอี้หวายมีแขน; (๘) โต๊ะ. มีที่เขี่ยบุหรี่ ฯลฯ; (๙) โต๊ะกลม, วางหนังสือพิมพ์; (๑๐) เก้าอี้นอน. เครื่องเรือนเปนชนิดที่มักหาซื้อได้จากเรือนจำหัวเมือง, แต่เก้าอี้นอนให้เปนอย่างนอนได้สบายจริง ๆ และให้มีแต่พนักหัว, มีหมอนหนุนหัว, แต่พนักฃ้างต้องอย่าให้มี. ปืน, ย่าม เขนง, และมีดดาพที่ติดผนังนั้นต้องให้ปลดได้ง่ายๆ. นอกจากนี้จะมีเฃากวาง, เฃาควาย, หรือเครื่องป่าอื่นติดตามผนังบ้างก็ได้.
องก์ที่ ๒
ฉาก : ห้องนั่งและห้องกินอาหารในเรือนของพระยาวิเศษคีรี, ที่ตำบลห้วยชุมพา, จังหวัดชัยบุรี.
(สำหรับฉากและเครื่องแต่งเวที ดูแผนผัง.)
(เมื่อเปิดม่าน พระยาศักรินทรเสนี, แต่งตัวสรวมกางเกงแพรและเสื้อกุยเฮ็ง, นั่งอ่านหนังสือพิมพ์อยูที่เก้าอี้ริมน่าต่างช่องซ้ายหลังสักครู่ ๑ นายสุธน ณชัยบุรี กับนายประเสริฐ ศุภางค์ เดิรมาตามเฉลียง, มีนายมั่ง, พราน, เดิรตามหลังมาคน ๑. ชายหนุ่มสองคนแต่งตัวนุ่งกางเกงฃาสั้น, สรวมเสื้อเชิ๊ตมีผ้าผูกคอ, เสื้อนอกแบะคอ, ถือหมวกสักะหลาดปีกใหญ่คนละใบ. นายมั่งเปนผู้ใหญ่, อายุราว ๔๐, แต่งตัวอย่างชาวบ้านนอก. ชายหนุ่มสองคนเดิรออกมาทางประตูช่องขวาหลัง, พอเห็นพระยาศักรินทร์ก็ชงักและยกมือไหว้.)
สุธน.
อ้อ, ใต้เท้าอยู่ที่นี่เอง ! กระผมหมายว่าใต้เท้าไปเดิรเล่น.
ศักรินทร์.
ฉันเปนจรกาหน้าหนู ฉันก็ต้องอยู่คนเดียวเช่นนี้สิ, พ่อสุธน.
/*40สุธน.
ก็ไปไหนกันหมดล่ะขอรับ?
ศักรินทร์.
เจ้าคุณวิเศษกับคุณหญิงไปเดิรเล่นในสวนตามเคย, คุณพระศุภสาส์นกับแม่สุกัญญาว่าจะไปอาบน้ำที่พุผาลา.
สุธน.
แล้วก็ผมก็พะเอินจะต้องพาพ่อประเสริฐไปยิงเนื้อยิงนกเสียด้วย. ถ้าใม่ได้นัดกับเฃาไว้เสียก่อนละก็ ผมจะอยู่คอยรับใช้ใต้เท้าทีเดียว.
ศักรินทร์.
ใม่ต้องดอก, พ่อสุธน. จะไปยิงสิงสาราสัตว์อะไรก็ไปเถอะ, อย่าเปนห่วงฉันเลย. เออ, ว่าแต่จะยิงอะไรกัน?
สุธน.
ผมน่ะถนัดนกแหละขอรับ, แต่ประเสริฐเฃาว่าอยากจะยิงสัตว์ใหญ่ ๆ.
ศักรินทร์.
ใหญ่สักเท่าไหน? ช้างหรือ?
/*41ประเสริฐ.
ใม่ถึงช้างดอกขอรับ. เอาแต่เพียงกวางก็พอแล้ว, หรือบางทีจะได้เสือบ้างก็เปนได้.
ศักรินทร์.
ฮึ! จะเดิรดินยิงเสือเทียวหรือพ่อ? ให้เฃาจัดการขัดห้างเสียก่อนแล้วยิงจากห้างจะมิดีกว่าหรือ?
ประเสริฐ.
ผมเฃ้าใจว่าการที่ขึ้นไปนั่งคุดคู้อยู่บนห้างน่ะเมื่อยเหลือรับเทียวนะขอรับ, แล้วก็ในที่สุดมักจะใม่ใคร่ได้เสือด้วย.
ศักรินทร์.
ลองถามพรานเฃาดูก่อนใม่ดีหรือ? อ้ายหมอนั่นใม่ใช่หรือพราน?
สุธน.
จริง! ถามแกดูก่อนดีกว่า. - ตามั่ง!
มั่ง.
(พูดเสียงแปร่ง ๆ คล้ายชาวเมืองเพ็ชร์.) ค่อราบ!
/*42สุธน.
เฃ้ามาในนี้หน่อยเถอะ.
มั่ง.
ค่อราบ. (คลานจากเฉลียงมาสู่ห้องนั่ง, แล้วยกมือไหว้พระยาศักรินทร์.)
สุธน.
เอ้าประเสริฐ, ซักแกไปเองสิ.
ประเสริฐ.
นายมั่ง, แกเคยเปนพรานอยู่แถบนี้มานานแล้วใม่ใช่หรือ?
มั่ง.
น๊านแล่วค่อราบ.
ประเสริฐ.
เสือชุมหรือแถบนี้?
มั่ง.
ก่อนนี่ชุ้มโข, แต่เดี๋ยวนี่น่อยไป.
/*43ศักรินทร์
แต่ก็ยังมีตัวใหญ่ ๆ อยู่ใม่ใช่หรือ? ได้ยินคุณพระศุภสาส์นเล่าว่า ได้เห็นรอยตีนเสือที่พุผาลา, โตเท่าจานน้ำร้อนแน่.
มั่ง.
มันกินน่ำที่ลำธ้ารสิค่อราบ, แต่ที่อยู่มันหาอยู่นั่นใม่ด๊อก. ต้องเฃ้าไปในด๊ง, เลยพุผ่าล้าไปอีกโข. เฃาว่ามีแม้ลูกออนอยู่ตัวหนึ่ง, มันดุ๊นักละ.
ประเสริฐ.
ถ้าเช่นนั้นเราจะไปถึงที่นั่นทันไหมวันนี้ ?
มั่ง.
จะตร๊งไปอย่างนั้นหาดีใม่ด๊อก. ต้องไปขัดฮ้างเสียก่อน, แล้วเอาหม่าไปผูกไว่ตัวหนึ่ง, แล้วคอยนั่งดั๊กยิงมันแหละดี.
ศักรินทร์.
อย่างไร, คุณประเสริฐ? พรานเฃาก็มีความเห็นตรงกับฉันไหมล่ะ.
ประเสริฐ.
ก็ปืนของตาพรานแกมันเปนอย่างคร่ำคร่า, ยิงได้นัดเดียว แล้วกว่าจะประจุได้อีกก็ตั้งครึ่งชั่วโมง, ก็ต้องนั่งคอยให้เหมาะจึ่งจะยิงได้. /*44นี่ปืนของพ่อสุธนเฃาเปนอย่างวินเช็สเต้อร์ริปีเตอร์, แบบใหม่ที่สุด, ยิงได้ตั้งสิบนัดติด ๆ กัน, จะต้องวิตกอะไร. พอแลเห็นตัวถนัดเราก็ยิง, ถ้าใม่ถูกซ้ำอีกโดยทันทีทันควัน, เสืออะไรในโลกจะสู้ไหว. ผมเกรงอยู่แต่ว่า ถ้าเรายิงผิดมันแล้วมันจะใม่อยู่ให้ยิงซ้ำอีกนัดหนึ่งด้วยซ้ำ.
สุธน.
เอาเถอะ, ตามั่ง, แกเชื่อคุณประเสริฐเถอะ, เฃายิงแม่นนัก. แกลงไปคอยฃ้างล่างเถอะ, เดี๋ยวฉันจะลงไป. (มั่งไหว้แล้วเฃ้าโรงทางขวา.) ประเสริฐ, กันจะไปจัดการให้เฃาหาสเบียงสำหรับเราเอาไปกิน, จะได้ใม่ต้องกลับมากินฃ้าวกลางวันที่นี่.
ประเสริฐ.
เรารีบไปดูลาดเลาแล้วกลับมากินกลางวันที่นี่ก็ทันนี่นะ.
สุธน.
เราเตรียมสเบียงไปกินในป่าดีกว่า, หาใม่จะต้องรีบร้อนนัก. ใต้เท้าเห็นอย่างไรขอรับ?
ศักรินทร์.
ฉันเห็นด้วยกับพ่อสุธน; เอาสเบียงไปกินในป่าดีกว่า. ถ้าจะกลับมาให้ทันกินฃ้าวกลางวันจะต้องรีบไปแล้วรีบกลับ, ก็จะใม่มีเวลาได้ยิงนกเท่านั้นเอง. ฉันบอกตามตรง, ว่าอ้ายเรื่องยิงเสือน่ะงดไว้ก่อนได้จะดีกว่า, แต่นกน่ะ ถ้าได้มาก็จะดี, เพราะเราจะได้กินแกงอร่อย ๆ.
/*45สุธน.
เอาเถอะขอรับ, ผมจะพยายามหานกมาให้ได้. ผมต้องรีบเฃ้าไปสั่งเฃาหาสเบียง. น่าที่ของผมจะเปนผู้ยิงสัตว์มีปีก, น่าที่พ่อประเสริฐเปนผู้ยิงสัตว์สี่เท้า.
ศักรินทร์.
อ้ายสี่เท้าน่ะ ยิงแต่ชนิดที่มีเฃาและมีกีบผ่าเถอะ, อ้ายชนิดมีเขี้ยวมีเล็บระงับไว้ดีกว่า.
สุธน.
ใต้เท้าพูดกับพ่อประเสริฐเองเถอะขอรับ. กระผมจะต้องรีบไปหาสเบียง. (ไหว้แล้วเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหารและหายเฃ้าโรงไปทางซ้าย.)
ศักรินทร์.
คุณประเสริฐ, อ้ายเรื่องยิงเสืออย่างที่คุณว่าน่ะ ฉันขอให้งดเสียเถอะ, ได้ไหม? ดูมันใม่น่าไว้ใจนัก.
ประเสริฐ.
กระผมเห็นว่าคงใม่มีอันตรายอะไรนัก. ธรรมดาสัตว์ป่ามักจะกลัวคน, ฉนั้นถ้าคนใม่กลัวมัน. ก็เปนอันอยู่ในฐานะที่ได้เปรียบ. อีกประการหนึ่ง, ปืนที่ผมจะเอาไปก็เปนปืนที่ไว้ใจได้.
ศักรินทร์.
อ้ายปืนน่ะฉันเชื่อละว่าไว้ใจได้, แต่มันสำคัญที่คนผู้ยิงนั่นแหละ.
/*46ประเสริฐ.
กระผมก็เชื่อว่ากระผมไว้ใจตัวของกระผมเองได้เหมือนกัน.
ศักรินทร์.
ขอถามหน่อยได้ไหม, ว่าทำไมคุณจึ่งอยากได้เสือนัก?
ประเสริฐ.
กระผมได้รับปากกับคุณสุกัญญาไว้ว่าผมจะหาหนังเสือให้เธอตัดเสื้อใส่. เวลานี้ที่ยุโรปกำลังชอบใส่เสื้อหนังเสือกันมาก.
ศักรินทร์.
อ้อ! แต่ก็จะไว้ให้พระศุภสาส์นเฃาหาเสื้อเช่นนั้นให้ภรรยาของเฃาเองใม่ดีกว่าหรือ?
ประเสริฐ.
ถ้าคุณพระศุภสาส์นปราถนาจะทำเช่นนั้นก็ทำได้, แต่ส่วนกระผมก็ปราถนาที่จะหาหนังเสือมาเปนพลีแก่คุณสุกัญญาอีกส่วนหนึ่งเหมือนกัน.
ศักรินทร์.
ฮือ! นี่แน่ะคุณประเสริฐ, ฉันขอถามอะไรจริง ๆ หน่อยเถอะ. คุณน่ะใม่มีธุระอะไรทำดียิ่งไปกว่าเที่ยววิ่งไล่ตามรบกวนเมียเฃาบ้างเลยเทียวหรือ?
/*47ประเสริฐ.
กระผมขอกราบแทบฝ่าเท้าและขออภัย, แต่กระผมขอเรียนว่าการที่กระผมมาที่ชัยบุรีนี้ ผมก็มีสิทธิพอที่จะมาได้, และกระผมก็ได้หาเช่าเรือนของกระผมอยู่เอง, หาได้แย่งที่ผู้ใดอยู่หรืออาศัยผู้ใดอยู่ใม่. ส่วนการที่กระผมมาที่บ้านนี้ ก็โดยนายสุธนชวนกระผมมา, หาได้ละลาบละล้วงมาเองใม่.
ศักรินทร์.
ที่คุณพูดมานี่ สรูปความก็เปนอันว่าฉันทลึ่งในการที่ได้กล่าวทักท้วงถึงกิจการของคุณ. เอาเถอะ, คุณจะว่าฉันทลึ่งก็ตามใจ, แต่ฉันเปนมิตร์เก่าของเจ้าคุณวิเศษ, ฉนั้นเมื่อฉันแลเห็นว่าความเสียหายอาจมีกระทั่งกระเทือนถึงลูกของมิตร์ ฉันก็นิ่งดูดายใม่ได้.
ประเสริฐ.
กระผมมีความเสียใจมาก ที่มารู้สึกว่าใต้เท้าหมดความเมตตากรุณาต่อกระผมเสียแล้ว, จึ่งได้เห็นกระผมเปนผู้ที่อาจให้ร้ายแก่เจ้าคุณวิเศษหรือบุตร์ของท่านได้. ที่จริงกระผมตั้งใจดีแท้ ๆ, แต่ใต้เท้าเฃ้าใจผิดไป กระผมก็จนใจ.
ศักรินทร์.
ตั้งใจดีอย่างไร? ลูกสาวเฃามีผัวแล้ว, คุณมาตอมหล่อนอยู่ราวกับแมลงภู่, อาจทำให้คนครหานินทาได้, จะว่าตั้งใจดีอย่างไร?
/*48ประเสริฐ.
ถ้าจะมีผู้นินทาก็แต่คนหัวเก่าครึคร่ำคร่าเกินสมัยเท่านั้น. ธรรมดาหญิงสาวที่ถูกให้แต่งงานกับผัวที่แก่คราวพ่อคราวแม่ ต้องมีเวลาอยากพูดจาพาทีกับชายที่อายุรุ่นราวคราวกันบ้าง, ใม่เห็นมีข้อควรครหานินทาอะไรจนนิดเดียว.
ศักรินทร์.
ที่คุณว่าแม่สุกัญญาถูกให้แต่งงานกับผัวแก่น่ะ เห็นจะผิดไปละกระมัง. พระศุภสาส์นกับแม่สุกัญญาเฃารักใคร่กันเองก่อนแล้วเจ้าคุณวิเศษจึ่งได้จัดการตกแต่งให้ต่างหาก.
ประเสริฐ.
นั่นก็เปนแต่คำของพระศุภสาส์น. ส่วนผมได้ทราบและได้สังเกตเห็นเปนอย่างอื่น, และผมสงสารคุณสุกัญญา, ผมจึ่งได้พยายามที่จะให้เธอได้รับความบรรเทิงใจบ้าง เท่าที่ผมมีโอกาสจะทำได้ ผมเห็นว่าเปนน่าที่ของมิตร์ที่จะต้องทำเช่นนั้น. ผมยอมเสียสละให้เธอได้ทุกอย่าง.
ศักรินทร์.
อ้อ! นี่ทีจะเคยได้พูดกับเจ้าหล่อนเช่นนี้แล้วละสิ? (ประเสริฐก้มหน้า.) แล้วก็อ้ายการยิงเสือก็คงเปนการแสดงพยานแห่งความรักอย่างหนึ่งละกระมัง ?
/*49ประเสริฐ.
ถ้าพระศุภสาส์นมีความรักจริง, ก็ควรจะแสดงตนให้ปรากฎว่ากล้าพอที่จะเสียสละเพื่อรับใช้คุณสุกัญญาบ้างสิขอรับ.
ศักรินทร์.
อ้ายการกล้าด้วยปากน่ะมันง่ายดอกคุณ!
ประเสริฐ.
เมื่อใต้เท้าใม่เชื่อก็คอยดูเถอะขอรับ. กระผมจะไปยิงเสือมาให้จงได้, ใม่วันนี้ก็พรุ่งนี้.
ศักรินทร์.
ก็ตามใจคุณเถอะ. แต่ฉันขอบอกกล่าวไว้ ว่าฉันจะพยายามอย่างมากที่สุดมิให้สุกัญญารับหนังเสือของคุณ!
(ลุกขึ้นเดิรเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร. ขณะนั้นสุธน, ถือปืนสองกระบอก, ปืนลูกโดด ๑ ปืนลูกปราย ๑, เดิรออกมาจากทางซ้าย, พบกับพระยาศักรินทรในห้องกินอาหาร. ประเสริฐนั่งเก้าอี้ตัว ๑. หันหลังให้พระยาศักรินทร์.)
สุธน.
ใต้เท้าจะไปไหนล่ะขอรับ?
/*50ศักรินทร์.
ลงไปในสวนหน่อย. อากาศในนี้อับนัก, หายใจใม่ออก. (เดิรเลยหายเฃ้าโรงไปทางซ้าย.)
สุธน.
(เดิรออกมาสู่ห้องนั่ง.) เจ้าคุณศักรินทร์พื้นเสียทำไมกัน?
ประเสริฐ.
ท่านฉุนเพราะอยู่ดี ๆ ท่านฉะเอากัน, กันก็เหลืออด ต้องตอบไปบ้าง.
สุธน.
เรื่องอะไรกัน? (วางปืน, และนั่งเก้าอี้ตัว ๑ ตามแต่จะเหมาะ.)
ประเสริฐ.
เรื่องน้องสาวของแกน่ะสิ.
สุธน.
เอ๊ะ! ทำไมกัน ?
ประเสริฐ.
ท่านว่าการที่กันมาหาแม่สุกัญญาบ่อย ๆ อาจเปนเหตุให้คนครหานินทาได้.
/*51สุธน.
ฮือ! ชอบกลอยู่ !
(นิ่งกันอยู่ครู่ ๑ แล้วประเสริฐจึ่งพูดอย่างจัง ๆ.)
ประเสริฐ.
นี่แน่ะสุธน, ขอให้แกจดจำไว้, ว่ากันจะใช้ความพยายามทุกสถานและอุบายและทุกอย่าง ที่จะให้แม่สุกัญญาเปนของกันให้จงได้!
สุธน.
(ตกใจ.) ประเสริฐ ! พูดอะไรเช่นนั้น.
ประเสริฐ.
กันพูดเปนความจริงใจ, และกันจงใจที่จะประพฤติให้สมปากพูดด้วย ! เกิดมาเปนลูกผู้ชาย กันใม่ยอมย่อท้อต่ออุปสรรคใด ๆ, และกันใม่ยอมแพ้อีตาพระศุภสาส์นกับตาพระยาศักรินทร์อวดดีนั่นเปนอันฃาด. กันจะต้องทำให้แม่สุกัญญารักให้จงได้, คอยดูสิ!
สุธน.
ประเสริฐ! ใม่ได้การละ. แกพูดเช่นนี้กันออกจะเห็นหนักมืออยู่หน่อย. ที่กันช่วยอุดหนุนให้แกได้มีโอกาสมาพบปะกับน้องน้อย ก็เพราะเห็นว่าน้องน้อยจะได้มีเพื่อนคุยที่พอรุ่นราวคราวเดียวกันบ้างบางครั้งบางคราวเท่านั้น. แต่ถ้าแกจะคิดการเปนจริงเปนจังไปละก็ กันเห็นหนักมือไปนะ.
/*52ประเสริฐ.
อุวะ! ทีน้องสาวของกัน แกปล้ำกอดจูบเล่น กันไปว่าอะไรแกเมื่อไร.
สุธน.
อ๊ะ! ผิดกันสิ. แม่ส่องศรีเปนหญิงโสด, น้องน้อยมีผัว-
ประเสริฐ.
ซึ่งแก่กว่าจะเปนพ่อได้!
สุธน.
แต่ก็ใม่ใช่พ่อ, เปนผัว; และเฃาก็รักน้องน้อย, น้องน้อยก็รักเฃาด้วย.
ประเสริฐ.
ก็รักเพราะใม่เคยได้รักผู้ชายอื่นก่อนเท่านั้นเอง. ธรรมดาผู้หญิงสาวจะต้องรักชายหนุ่มจึ่งจะคู่ควรกัน.
สุธน.
จะควรใม่ควรอย่างไรกันใม่รู้ด้วย. และใม่ขอเถียงกับแก, เพราะกันเถียงทีไรก็แพ้ฝีปากแกทุกที; แต่กันขอบอกตรง ๆว่า ถ้าแกจะคิดเปนชู้กับน้องน้อยละก็กันใม่ยอม!
/*53ประเสริฐ.
(ลุกยืนขึ้น, พูดอย่างโกรธ.) สุธน! นี่แกจะคิดคดต่อกันหรือ?
สุธน.
ถ้าแกใม่คิดคดต่อกันก่อนละก็กันก็จะใม่คิดต่อแกเหมือนกัน. แต่ขอให้เฃ้าใจเสียเถอะ, ว่ากันใม่ยอมให้แกทำให้น้องสาวของกันเสียชื่อ. (ตบโต๊ะปัง.) กันใม่ยอม, ได้ยินไหม ?
ประเสริฐ.
ก็ผัวเฃาก็มีแล้ว, ทำไมแกจะยังต้องประพฤติตัวเปนผู้ป้องกันชื่อเสียงเฃาอยู่อีกล่ะ?
สุธน.
เพราะถึงมีผัวแล้วก็ยังใม่ฃาดพี่ฃาดน้องกัน. อีกประการหนึ่ง, กันเปนผู้พาแกมาให้ได้พบปะกับน้องน้อย ฉนั้นกันต้องรู้สึกความรับผิดรับชอบอยู่เต็มตัว. กันขอบอกว่ากันใม่ยอมให้แกทำให้น้องน้อยเสียชื่อ, ฉนั้นถ้าแกใม่ถอนคำที่กล่าวเมื่อกี้นี้ละก็ กันจะต้องขอให้แกออกจากบ้านนี้ไปทันที, และจะต้องขออย่าให้มาอีกเลย.
ประเสริฐ.
(เยาะ.) ก็ตีนฉันมี, ถึงแกจะใม่พาฉันมาอีก ฉันเดิรมาเองได้.
/*54สุธน.
(ทลึ่งลุกขึ้นฉวยปืนลูกปราย, แล้วพูด.) ปืนฉันก็มียิงแกได้, เห็นไหม?
ประเสริฐ.
(เห็นเสียท่า, ทำพูดดี.) แล้วกันพ่อสุธน, ลองใจเล่นหน่อยก็โกรธเอาใหญ่โตเทียวนะ.
สุธน.
ลองใจกันอย่างอื่นเถอะ. อย่างนี้กันใม่ชอบ.
ประเสริฐ.
เอาเถอะ, ใม่พูดอย่างนั้นอีกละ. ไปกันเสียทีดีกระมัง? ทางมันไกลอยู่, และนี่ก็สายแล้ว. ส่งปืนมาให้กันสิ. (สุธนส่งปืนลูกโดดไปให้.) กระสุนล่ะ?
สุธน.
อยู่ในกระเป๋าหนัง; ตามั่งรับเอาไปแล้ว.
ประเสริฐ.
สเบียงล่ะ? (ควักซองบุหรื่ออกมาหยิบบุหรี่สูบ, แล้ววางซองบนโต๊ะ.)
/*55สุธน.
พร้อมแล้ว; อยู่ที่อ้ายจอน.
ประเสริฐ.
ถ้าเช่นนั้นไปเถอะ.
(สองคนออกจากห้องนั่งไปสู่เฉลียง, แล้วเดิรหายเฃ้าโรงทางขวา.)
(อีกสักครู่ ๑ พระศุภสาส์นโศภิตกับสุกัญญา จึ่งเดิรมาตามเฉลียงและเดิรเฃ้าสู่ห้องนั่ง. พระศุภสาส์นนุ่งกางเกงแพร, สรวมเสื้อแพร, ถุงเท้า, รองเท้า, มือถือหมวกกันแดดมือ ๑, อีกมือ ๑ ถือกระเช้าดอกไม้. สุกัญญาแต่งตัวอย่างสบาย ๆ, สรวมรองเท้าส้นต่ำอย่างสำหรับเดิรในที่ดินอันใม่เสมอ, ถือร่ม.)
ศุภสาส์น.
(วางกระเช้าบนโต๊ะกลางห้อง, แล้วจับมือสุกัญญา.) เหนื่อยหรือแม่น้อย?
สุกัญญา.
(ยิ้ม.) ใม่กระไรนักดอกค่ะ. (นั่ง.) เหนื่อยน้อยกว่าวันแรกไป. เห็นจะออกชินเฃ้าบ้างแล้ว.
/*56ศุภสาส์น.
ฉันเห็นตั้งแต่หล่อนมาอยู่ที่นี่ ดูหน้าตามีเลือดมีฝาดดีขึ้นกว่าเมื่ออยู่ในกรุงเทพ.
สุกัญญา.
ดิฉันก็รู้สึกว่าสบายกว่าอยู่กรุงเทพ, เพราะกินได้นอนหลับดีทุกวัน.
ศุภสาส์น.
ฉันเองก็รู้สึกว่าตั้งแต่ได้มาอยู่ที่นี่ดูสบายขึ้นมาก, สบายทั้งกายและใจ. อยู่ในกรุงเทพมีเครื่องทำให้ต้องรำคาญใจมากนัก. (ก้มลงไปกอดสุกัญญา, แล้วพูดต่อไป.) ฉันรู้สึกว่ามาอยู่ที่นี่ทำให้สนิธสนมกันยิ่งขึ้นกว่าแต่ก่อน, ซึ่งทำให้ฉันยินดีมาก. ฉันขอบอกจริง ๆ ว่า ในโลกนี้ฉันใม่เคยรักใครมากเท่าแม่น้อยเลย. หล่อนเปนชีวิตของฉัน!
สุกัญญา.
(ซบหัวลงบนอกผัว. แแล้วตอบ.) ดิฉันเห็นแล้วว่าจะหาผัวไหนที่ดีเหมือนคุณพระใม่ได้อีกแล้ว! ดิฉันเปนคนเคราะห์ดีที่สุดในโลก.
ศุภสาส์น.
ฉันนึก ๆ ขึ้นมาก็เสียดายที่ฉันแก่กว่าหล่อนมากนัก.
/*57สุกัญญา.
จะต้องเปนทุกข์อะไรคะ. ผู้หญิงแก่เร็วกว่าผู้ชายมาก, ฉนั้นในใม่ช้า ดิฉันก็คงแก่ทันคุณ.
ศุภสาส์น.
ถึงหล่อนจะแก่ลงไปอีกเท่าไร ฉันก็คงใม่รู้สึกเลย, เพราะในใจของฉันคงจะเห็นหล่อนสดชื่นอยู่เสมอจนตลอดชีวิต.
สุกัญญา.
คุณช่างพูดเช่นนี้จะใม่ให้ดิฉันติดใจอย่างไร? (หัวเราะและจับหน้าผัวลงมาจูบแก้ม.) นี่เปนบำเหน็จในการที่คุณช่างยอ! คุณอยากได้บำเหน็จอีกละก็ต้องทำงานอะไรอีกหน่อยนะคะ.
ศุภสาส์น.
จะใช้อะไรอีกล่ะ?
สุกัญญา.
ไปเฃ้าครัวทำไข่เจียวฝรั่งเลี้ยงกันหน่อยเถอะคะ. อย่างไรใม่ทราบละ, ดิฉันนึกอยากกินขึ้นมา. จะให้ยายแจ่มทำก็กลัวจะเหลวอีก.
/*58ศุภสาส์น.
(หัวเราะ.) ได้สิ, ฉันจะไปทำให้เอง. (ดูนาฬิกาข้อมือ.) ยังมีเวลาพอ. ฉันไปละนะ. (เดิรไปทางห้องกินอาหาร, แล้วเดิรหวลกลับออกมาอีก.) เดี๋ยว! ขอจูบทีก่อน! (จูบสุกัญญา.)
สุกัญญา.
(หัวเราะ.) พุทโธ่, หมายว่ามีเรื่องอะไร ! ไปก็ไปเถอะคะ, ดิฉันจะได้จัดดอกไม้ของดิฉันบ้าง.
(พระศุภสาส์นเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหารแล้วเลยเดิรหายเฃ้าโรงไปทางซ้าย. สุกัญญาจัดดอกไม้ปักในขวด. สักครู่ ๑ นายธูป, คนใช้ของพระยาวิเศษ, ออกมาจากห้องกินอาหาร และตรงไปพูดกับสุกัญญา.)
ธูป.
กลางวันนี้คุณนายจะโปรดให้จัดโต๊ะสำหรับกี่คนขอรับ?
สุกัญญา.
เดี๋ยว, นึกก่อน. (นับนิ้วมือ, แล้วจึ่งตอบ.) จัดสำหรับหกคนเท่านั้นก็พอ, เพราะคุณสุธนจะใม่กลับมากิน, แต่คุณหลวงสุนทรจะมาจากในเมือง, ก็พอได้เฃ้าแทนที่คุณสุธน.
/*59ธูป.
รับประทานโทษ, ก็คุณอะไรอีกคนนั่นล่ะขอรับ?
สุกัญญา.
เฃาก็เห็นจะใม่มาเหมือนกัน, เพราะเฃาไปด้วยกันกับคุณสุธน. เอาเถอะ, ธูป, จัดหกที่พอแล้ว.
(ธูปเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร, แล้วปิดประตูระหว่างห้องนั้นกับห้องนั่ง. ระหว่างนี้จัดตังจาน, ถ้วยแก้ว ฯลฯ ที่โต๊ะกินอาหาร. ฝ่ายสุกัญญาจัดดอกไม้ปักขวดจนเสร็จ. แล้วนั่งพิศดอกไม้อยู่. นายประเสริฐเดิรมาทางเฉลียง, หยุดที่ประตูห้องนั่ง, แล้วเรียก.)
ประเสริฐ.
แม่สุกัญญา !
สุกัญญา.
(สดุ้ง, เหลียวไปพูด.) อุ๊ย! ตกใจ. ก็นี่ทำไมคุณมาอยู่ที่นี่? หมายว่าจะไปยิงสัตว์กับคุณพี่อย่างไรล่ะ?
ประเสริฐ.
ฉันได้ไปแล้ว, แต่ฉันบอกเฃาว่าลืมซองบุหรี่ไว้, จึ่งขอลากลับมาเอา.
/*60สุกัญญา.
อ้อ, นี่แน่ซองของคุณ. (หยิบซองจากโต๊ะขึ้นชู.)
ประเสริฐ.
ขอบใจ. (เดิรเฃ้าไปรับซองจากมือสุกัญญา, แล้วเลยจับมือไว้และพูดต่อไป.) ฉันขอบอกความจริงให้หล่อนทราบ, ว่าซองนั้นฉันตั้งใจทิ้งไว้.
สุกัญญา.
เอ๊ะ! ทำไมต้องทิ้งไว้ ?
ประเสริฐ.
เพื่อจะได้มีโอกาสกลับมาเอาซองนั้นน่ะสิ. (รับซองไปใส่กระเป๋า.)
สุกัญญา.
ดิฉันแลใม่เห็นว่าทำไมคุณจะต้องใช้อุบายเช่นนั้น. จะมาเฉย ๆ ใม่ได้หรือ?
ประเสริฐ.
การที่ฉันจะมาที่นี่เกรงจะใม่สดวกเช่นแต่ก่อนเสียแล้ว, เพราะคุณแม่ของหล่อนท่านใม่ชอบฉันเสียเลย, และเจ้าคุณพ่อของหล่อนนั้น/*61ท่านก็มักจะคล้อยตามคุณหญิงในสิ่งทั้งปวง. นอกจากนี้ยังมีเจ้าคุณศักรินทร์คอยฉวยโอกาสด่าฉันอยู่เสมอ ๆ.
สุกัญญา.
แต่ก็คุณพี่ยังชอบคุณอยู่ใม่ใช่หรือคะ?
ประเสริฐ.
นี่แหละเปนข้อร้าย, คือสุธนก็ออกจะพลอยแสดงให้ฉันเฃ้าใจเสียด้วยแล้ว ว่าเฃาใม่ต้องการให้ฉันมาบ่อย ๆ.
สุกัญญา.
เอ๊ะ! ทำไมเฃาจึ่งพากันยุ่งไปเช่นนั้น.
ประเสริฐ.
ถ้าฉันบอกตามตรงหล่อนอย่าโกรธนะ. เฃาพากันระแวงสงสัยว่าฉันจะมาทำความเสื่อมเสียเกียรติคุณให้แก่หล่อน.
สุกัญญา.
จะมาทำให้เสื่อมเสียเกียรติคุณอย่างไร, ดิฉันยังใม่เฃ้าใจ.
ประเสริฐ.
ก็โดยมารักหล่อนน่ะสิ !
สุกัญญา.
อะไร! ใม่มีมูลเลย, ใม่ใช่หรือคะ?
/*62ประเสริฐ.
(ก้มหน้า, และทำเสียงเครือ.) เพราะมันมีมูล, ฉันจึ่งต้องเห็นตามเฃา ว่าฉันมาที่นี่น้อย ๆ สักหน่อยจะดีกว่า! (เดิรออกไปห่างสุกัญญา.)
สุกัญญา.
(พาซื่อ, ลุกขึ้นไปจับมือประเสริฐ.) นี่จริง ๆ หรือคะ? (ประเสริฐพยักหน้า.) พุทโธ่! ดิฉันใม่รู้เลย.
ประเสริฐ.
ฉันได้ตั้งใจไว้ว่าจะใม่บอกความในใจให้หล่อนทราบ; แต่เมื่อทราบแล้วเช่นนี้ฉันก็ต้องขอบอกด้วยว่า ฉันรักหล่อนมากเกินที่จะเปนสาเหตุให้หล่อนมีราคีแม้แต่เล็กน้อย, ฉนั้นฉันจะหักใจใม่มาหาหล่อนบ่อยๆ เช่นแต่ก่อน. แต่ที่จะให้ฉันบังคับใจให้ลืมหล่อนนั้น ทำไปใม่ได้เปนแน่นอน, เพราะทุกขณะจิตฉันคงจะต้องเห็นดวงหน้าอันงามของหล่อนลอยอยู่เหมือนดวงดาวบนฟ้าที่สุดเอื้อม.
สุกัญญา.
ถ้าความรู้สึกของคุณเปนเช่นนั้นจริง ๆ ละก็ เราพบปะกันน้อยๆ หน่อยก็เห็นจะดี.
/*63ประเสริฐ.
ฉันจะขอไปยิงเสือเอาหนังมากำนัลหล่อนตามที่ได้ว่าไว้, แล้วฉันก็จะใม่มาอีก. ขอให้หล่อนรับไว้เปนพยานรักสักอย่างหนึ่งเถอะ, ได้ไหม?
(ขณะนี้พระศุภสาส์นเปิดประตูห้องกินอาหารช่อง ๑ จะออกมา, แต่พอเห็นสุกัญญากับนายประเสริฐยืนจับมือกันอยู่เช่นนั้นก็ชงักและยืนตกตลึงอยู่. ฝ่ายสองคนนั้นใม่เห็นพระศุภสาส์น, จึ่งพูดกันต่อไป.)
สุกัญญา.
ได้สิคะ, ดิฉันจะรับไว้-
ประเสริฐ.
เพื่อเปนพยานรัก ! (ยกมือสุกัญญาขึ้นจูบ, แล้วยังคงจับมือสุกัญญาไว้, และจ้องตานิ่งอยู่.)
(ขณะนี้พระยาศักรินทร์โผล่มาที่ประตูห้องกินอาหารอีกคน ๑. พอแลเห็นเหตุการณ์ที่เปนไปก็ค่อย ๆ จับมือพระศุภสาส์นจูงถอยเฃ้าไป, แล้วค่อย ๆ ปิดประตูนั้นเสีย.)
สุกัญญา.
คุณไปเสียทีดีกว่า, หาใม่จะทำดิฉันใจคอวุ่นไปด้วย.
/*64ประเสริฐ.
ฉันขอโทษที่ได้ทำให้หล่อนใม่สบายใจ. ลาก่อน ! (เดิรออกไปสู่เฉลียง, และหายเฃ้าโรงไปทางหลัง.)
(สุกัญญาเดิรตามออกไปที่เฉลียง, และยืนเท้าพนักมองดูอยู่ครู่ ๑, แล้วจึ่งแสดงกิริยาให้ปรากฎเห็นใครมาใหม่อีกคน ๑, และร้องพูดลงไปฃ้างล่าง.)
สุกัญญา.
อ้อ! คุณหลวงมาแล้ว. อย่างไรมาสายไปล่ะคะ? - อ้อ, รถไฟมาถึงช้าไปชั่วโมงหนึ่งเทียวหรือคะ? - สำหรับฃ้าวกลางวันใม่ทันเสียแล้วละคะ, ต้องเอาไว้ฃ้าวเย็น.-ดิฉันจะลงไปเองคะ, จะได้เลยเอาของไปส่งแม่ครัวทีเดียว. (เดิรไปตามเฉลียง, เลยหายเฃ้าโรงทางหลัง.)
(สักครู่ ๑ ประตูห้องกินอาหารของพระยาศักรินทร์กับพระศุภสาส์นออกมาด้วยกัน, แล้วพระยาศักรินทร์ปิดประตู.)
ศุภสาส์น.
ผมต้องขอบพระเดชพระคุณใต้เท้าจริง ๆ ที่ได้ช่วยเตือนสติผม, หาใม่ผมก็อาจจะได้ประพฤติอะไรที่เสียกิริยาผู้ดี-
ศักรินทร์.
และซึ่งอาจจะต้องเสียใจภายหลัง! การเช่นนี้ต้องใช้ดำเนิรยุทธวิธีอย่างสุขุม, จะตีตรงหน้าเฃ้าไปใม่ได้.
/*65ศุภสาส์น.
ผมต้องขอความกรุณาของใต้เท้าให้ช่วยคิดและบงการด้วย, เพราะผมรู้สึกว่าตัวผมเองจะคิดและทำการอะไรโดยใจเย็นออกจะใม่ใคร่ได้นัก. พุทโธ่! เสียแรงผมได้เปนโสดมาจนอายุย่างเฃ้าไปถึงสี่สิบสาม, เมื่อมาได้ภรรยาที่สาว, สรวย, และถูกใจพร้อมทุกสถาน, จะให้ผมนั่งนิ่งดูดายอย่างไรได้ เมื่อเห็นคนอย่างเช่นอ้ายนายประเสริฐนั้นมาบังอาจพยายามพาความเสื่อมเสียมาสู่ภรรยาที่รักของผม.
ศักรินทร์.
ฉันเฃ้าใจดีทีเดียว, คุณพระ, ว่าคุณรู้สึกอย่างไร, และฉันก็เห็นใจด้วย. แต่ต้องอย่าลืมว่า ทั้งฝ่ายเราและฝ่ายฃ้าศึกมีข้อได้เปรียบเสียเปรียบก้ำกึ่งกันอยู่. ฝ่ายคุณพระได้เปรียบที่ได้รักใคร่กับแม่สุกัญญาและได้อยู่คู่ครองกันแล้ว, ได้เห็นอกเห็นใจกันแลกันบ้างแล้ว, แต่มีข้อเสียเปรียบที่คุณพระมีอายุมากกว่าภรรยาหลายปีอยู่หน่อย. ฝ่ายนายประเสริฐได้เปรียบที่ยังเปนหนุ่ม, และชำนาญในการเกี้ยวผู้หญิง, แต่มีข้อเสียเปรียบที่ฝ่ายผู้หญิงมิได้รัก, จะต้องใช้ความพยายามที่จะทำให้รักเสียก่อน จึ่งจะทำการเปนผลสำเร็จได้.
ศุภสาส์น.
มันพูดว่าจะให้อะไรอย่างหนึ่ง “เพื่อเปนพยานรัก”, ใต้เท้าใม่ได้ยินหรือขอรับ?
/*66ศักรินทร์.
ได้ยิน; แล้วก็ฉันรู้ด้วยว่าของที่มันจะให้นั้นอะไร. มันอวดดีว่ามันจะให้หนังเสือ. ฮึ! อ้ายคนพรรณนั้นน่ะ, มันกล้าแต่กับผู้หญิงเท่านั้นแหละ; แต่เรื่องที่จะกล้ายิงเสือสางอะไรจริงๆ จังๆ น่ะอย่านึกเลย. ฉันเชื่อว่ามันคุยโตอวดแม่สุกัญญาเท่านั้น; แท้จริงคงไปเดิรไขว่ๆ อยู่ในป่าสักหน่อยหนึ่ง แล้วกลับมาบอกว่าหาเสือใม่ได้เปนแน่ละ, คอยดูเถอะ.
ศุภสาส์น.
ก็ใต้เท้าจะแนะนำให้กระผมทำอะไรบ้างละขอรับ?
ศักรินทร์.
คุณพระต้องสกดใจไว้, อย่าแสดงให้ปรากฎว่าหึงหวงอะไรทั้งนั้น. สำหรับเวลานี้ฉันแนะนำให้ไปดูแลการเจียวไข่ตามที่รับกับเจ้าหล่อนไว้.
ศุภสาส์น.
ผมขอมอบตัวไว้เปนผู้อยู่ในบังคับบัญชาของใต้เท้าโดยความเชื่อใจว่า ใต้เท้าผู้ที่เคยเปนแม่ทัพดีมาแล้ว คงจะสามารถนำผมไปสู่ชัยชำนะได้.
(พอพระศุภสาส์นจะไป ประตูห้องกินอาหารก็เปิด, และคุณหญิงวิเศษออกมา.)
/*67คุณหญิง.
คุณพระมาอยู่ที่นี่เอง ! แม่น้อยบ่นอู้อยู่แน่คะ, ว่าคุณพระรับปากไว้แล้วว่าจะเจียวไข่อย่างฝรั่ง แต่ยังใม่เห็นลงมือเลย.
ศุภสาส์น.
ผมได้สั่งยายแจ่มให้จัดการเตรียมของที่ต้องการไว้แล้ว, ผมขึ้นมาเอาบุหรี่บนนี้, พะเอินมาพบ-
ศักรินทร์.
พบผม, ผมก็เลยชวนคุยเสีย; เปนโทษผิดของผมเอง. จะไปก็ไปเถอะคุณพระ.
ศุภสาส์น.
ขอรับ, ไปเดี๋ยวนี้. (เฃ้าโรงไปทางห้องกินอาหาร, และปิดประตูห้องนั้นด้วย,)
คุณหญิง.
เจ้าคุณคะ, ทำไมต้องพยายามปิดดิฉันด้วย? ดิฉันพอเดาได้ว่าคุณพระศุภสาส์นได้มาพบนายประเสริฐอยู่กับแม่น้อย, จริงไหมเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
จริงขอรับ. คุณหญิงคงได้เห็นอ้ายหมอนั่นเดิรลงไปละกระมัง?
/*68คุณหญิง.
เจ้าค่ะ; ดิฉันได้เห็นเช่นนั้นก็รู้สึกใม่สบายใจ. เสียแรงได้ตั้งใจพาแม่น้อยหนีมันมาจากกรุงเทพแล้ว, มันยังอุส่าห์ตามมาอีก.
ศักรินทร์.
คุณหญิงพูดว่ามัน “อุส่าห์” ตามมานั้นยังใม่ถูก; ที่ถูกควรว่ามันเสือกกระโหลกตามมา!
คุณหญิง.
จริงเจ้าค่ะ! ดิฉันช่างรำคาญเสียจริง ๆ ละ. บอกให้เจ้าคุณวิเศษไล่มัน, ท่านก็อ้อมแอ้มลังเลอยู่ตามเคย. ดิฉันเกรงว่าถ้าขืนรอช้าต่อไปอีกน่าจะเกิดความรำคาญใจขึ้นในใม่ช้า.
ศักรินทร์.
ดูความรำคาญก็เริ่มจะมีมาราย ๆ แล้วละขอรับ.
คุณหญิง.
ฉนั้นถึงเวลาที่จะต้องคิดหาทางแก้ไข, ใม่ใช่หรือเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
ขอรับ, ถึงเวลาทีเดียว. เชิญคุณหญิงนั่งลงพูดกันดีกว่า. (ทั้งสองคนนั่ง, แล้วพระยาศักรินทร์จึ่งพูดกันต่อไป.) คุณหญิงมีความคิดไว้อย่างไรบ้างแล้วหรือยัง?
/*69คุณหญิง.
ดิฉันคิดว่าต้องให้เจ้าคุณวิเศษพูดกับพ่อใหญ่อย่างจริงจังทีเดียว, ว่าต้องให้เลิกคบกับนายประเสริฐ. ข้อนี้ดิฉันได้พูดกับเจ้าคุณวิเศษแล้ว, เปนอันรับปากแล้วว่าจะทำเช่นนั้น.
ศักรินทร์.
นั่นเปนทางดีทางหนึ่ง. แต่จะหวังผลสำเร็จได้แน่ละหรือ? ดูเหมือนอ้ายหมอนั่นมันเอาน้องสาวของมันล่อพ่อสุธนอยู่ใม่ใช่หรือ?
คุณหญิง.
ดิฉันได้พูดจากับพ่อใหญ่แล้วในเรื่องนั้น, แต่ดิฉันสังเกตว่าดูยังใม่รักใคร่ใหลหลงอะไรนัก, เปนแต่ชอบพาเที่ยวและชอบล้อ ๆ กันเล่นอย่างที่ตัวพ่อใหญ่เองเรียกว่า “เฟลิ๊ต” เท่านั้น.
ศักรินทร์.
ถ้าเช่นนั้นก็พอค่อยคลายวิตกไปได้ส่วนหนึ่ง.
คุณหญิง.
ส่วนดิฉันเองนีกว่าจะต้องพูดกับแม่น้อยโดยตรง ๆ, ขอให้เลิกการคบค้าสมาคมกับนายประเสริฐ.
ศักรินทร์.
ถูกแล้ว, ขอรับ; เปนน่าที่โดยตรงของมารดา. แต่ผมเห็นว่าในเวลานี้เราก็ยังใม่รู้แน่ ว่าสุกัญญาเองจะมีใจลำเอียงไปฃ้างนาย/*70ประเสริฐแล้วสักเพียงใด. วิสัยของแม่ทัพที่รอบคอบ, ก่อนที่จะยกเฃ้าโจมตี ควรส่งลาดตระเวนไปดูลาดเลากิริยาอาการของฃ้าศึกก่อน. ผมขอรับอาสาเปนลาดตระเวนได้ใหมขอรับ?
คุณหญิง.
ตามใจเจ้าคุณเถอะเจ้าค่ะ. ทีจริงดิฉันเห็นเจ้าคุณใจดีมากที่มาช่วยในกิจการของเราอย่างนี้.
ศักรินทร์.
ผมทำตามน่าที่ของมิตร์เท่านั้น.
วิเศษ.
(พูดในโรงด้านขวา.) จวนเวลารับประทานอาหารแล้ว, เชิญคุณหลวงมานั่งคอยทางนี้เถอะ, ขอรับ.
สุกัญญา.
(พูดในโรงเหมือนกัน.) คุณพ่ออยู่กับคุณหลวงก่อนนะคะ. ดิฉันจะต้องไปดูว่าเฃาจัดอาหารพร้อมหรือยัง.
ศักรินทร์.
(ลุกขึ้น.) คุณหญิงโปรดออกไปดักไว้ที่เฉลียงหน่อยเถอะขอรับ. ให้โอกาสเพื่อผมทำการลาดตระเวนสักหน่อย.
/*71คุณหญิง.
(ลุกขึ้น.) ได้สิเจ้าคะ.
(คุณหญิงเดิรออกไปสู่เฉลียงพอดีได้พบกับสุกัญญา, พระยาวิเศษ, และหลวงสุนทรทิพโยสถ. หลวงสุนทรอายุประมาณ ๓๐, กิริยาท่าทางคล่องแคล่ว, แต่งตัวนุ่งผ้าสี, ใส่ถุงน่องรองเท้า, ถือหมวกกันแดดกับไม้เท้า. คุณหญิงทักทายปราไสหลวงสุนทรแล้ว เลยยืนสนทนากันอยู่ที่เฉลียง, คงมีแต่สุกัญญาคนเดียวเดิรเฃ้ามาสู่ห้องนั่ง.)
สุกัญญา.
อ้อ, เจ้าคุณลุงอยู่นี่เอง. ทำไมใม่ลงไปเดิรเล่นในสวนบ้างล่ะเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
ลุงไปมาแล้ว, เพ่อกลับขึ้นมา. ลุงตั้งใจมาคอยพบหล่อน, เพราะมีอะไรที่อยากพูดด้วยสักหน่อย.
สุกัญญา.
เรื่องอะไรเจ้าคะ ?
ศักรินทร์.
เมืองเราก็เปนประเทศร้อน, ฉนั้นการใช้หนังและขนสัตว์จำเปนด้วยหรือ?
/*72สุกัญญา.
ก็เห็นจะใม่สู้จำเปนนักดอกเจ้าค่ะ, เปนแต่ในฤดูหนาวถ้าใครได้ใช้ขนสัตว์ดูมันเก๋ดี.
ศักรินทร์.
แต่จำเปนด้วยหรือที่จะต้องใช้หนังเสือ?
สุกัญญา.
(หัวเราะ.) พุทโธ่! ดิฉันเพ่อจะเฃ้าใจความมุ่งหมายของเจ้าคุณลุงเดี๋ยวนี้เอง. เจ้าคุณลุงจะขอใม่ให้ดิฉันรับหนังเสือที่นายประเสริฐจะไปยิงมาให้, ถูกไหมเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
(ออกเรี่ย ๆ.) เมื่อหล่อนเดาใจลุงถูกแล้ว ลุงก็ต้องรับสารภาพว่าเปนความจริงเช่นนั้น. อย่ารับของเฃาจะดีกว่า.
สุกัญญา.
ดิฉันมีความเคารพต่อเจ้าคุณลุงมาก, แต่ดิฉันแลใม่เห็นว่าจะเปนการผิดร้ายอะไรในการที่จะรับหนังเสือของคุณประเสริฐหรือของใคร ๆ ที่เฃามีแก่ใจให้ดิฉัน.
ศักรินทร์.
ผิดกันอยู่หน่อย, เพราะนายประเสริฐเปนคนที่-
/*73สุกัญญา
ที่ใครๆ พากันจงชิงจงชัง, แล้วและช่วยกันคุ้ยเขี่ยเอาข้อเสียหายของเฃาขึ้นมาพูด.
ศักรินทร์
อ๋อ, ความเสียหายของนายประเสริฐน่ะใม่จำเปนต้องคุ้ยเขี่ยขึ้นดอก; มันมีกลิ่นเหม็นฟุ้งขจรอยู่เองแล้ว.
สุกัญญา.
แต่ก็ดิฉันใม่ได้จะรับชื่อเสียงของนายประเสริฐเลยนี่คะ, เปนแต่เพียงจะรับหนังเสือจากเฃาเท่านั้นต่างหาก.
ศักรินทร์.
ของที่ให้ย่อมมีค่าเพราะผู้ให้ใม่ใช่หรือ?
สุกัญญา.
ถ้าเช่นนั้นหนังเสือนั้นก็ควรนับว่าเปนของมีค่ามาก, เพราะผู้ให้จะฝ่าอันตรายไปหามาให้ดิฉัน.
ศักรินทร์.
ฝ่าอันตราย! ฮึ! ลุงเชื่อว่าคุณประเสริฐ ศุภางค์รักความสรวยของเฃาเกินที่จะยื่นหน้าเฃ้าไปให้เสือข่วนเปนแน่ละ.
/*74สุกัญญา.
อย่างไร ๆ ก็ดี, ดิฉันได้ลั่นวาจากับเฃาไว้แล้วว่าจะรับของเฃา, ดิฉันจะคืนคำอย่างไรได้. ดิฉันลาไปเร่งอาหารละเจ้าค่ะ.
(สุกัญญาไหว้แล้วเฃ้าโรงไปทางห้องกินอาหาร. พระยาศักรินทร์สั่นหัว, และกำลังจะเดิรออกไปที่เฉลียง ก็พอคุณหญิงวิเศษเดิรเฃ้ามาในห้อง.)
คุณหญิง.
อย่างไรเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
ลาดตระเวนต้องล่าถอยมา!
คุณหญิง.
ใม่ยอมฟังเสียงเจ้าคุณทีเดียวหรือเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
ฟังน่ะฟังดอกขอรับ; แต่ว่าพอผมตีลองกำลังเฃ้าไปทีไรหล่อนออกตีโต้ทุกที.
คุณหญิง.
ถ้าเช่นนั้นไว้เปนพนักงานดิฉันเองเถอะเจ้าค่ะ.
(เสียงฆ้องสัญญากินอาหารตีในโรง.)
/*75ศักรินทร์.
กินฃ้าวแล้วจึ่งค่อยลงมือทำการดีกว่าขอรับ.
(คนใช้เปิดประตูห้องกินอาหารทั้งสองช่อง, เห็นโต๊ะจัดไว้เรียบร้อยแล้ว.)
คุณหญิง.
ธูป, คุณพระกับคุณนายล่ะ
ธูป.
กำลังเดิรมาขอรับ (พูดแล้วไปยืนประจำที่.)
คุณหญิง.
(ไปพูดที่ประตูเฉลียง.) เจ้าคุณคะ, อาหารพร้อมแล้ว.
วิเศษ.
เชิญสิคุณหลวง.
(พระยาวิเศษพาหลวงสุนทรเฃ้ามาสู่ห้องนั่ง. หลวงสุนทรกับพระยาศักรินทร์ทักทายกันพอสมควร, แล้วทั้งสี่คนก็พากันเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร, และเฃ้านั่งที่โต๊ะ.)
ปิดม่าน.
องก์ที่ ๓
ฉากเดียวกันกับองก์ที่ ๒ (และในวันเดียวกัน)
(เมื่อก่อนเปิดม่าน ตัวละคอน ๖ ตัวนั่งอยู่ที่โต๊ะกินอาหาร, คือพระยาวิเศษคีรี, คุณหญิงวิเศษ, พระยาศักรินทรเสนี, พระศุภสาส์นโศภิต, สุกัญญา, และหลวงสุนทรทิพโยสถ. พอเปิดม่านก็ลุกจากโต๊ะและต่างคนต่างเดิรออกมาสู่ห้องนั่ง. คนใช้เก็บของในระหว่างเวลาที่พูดกันต่อไปนี้, และเมื่อเก็บของหมดแล้วคนใช้ก็หายเฃ้าโรงไป.)
สุกัญญา.
อย่างไรคะเจ้าคุณลุง, ไข่เจียววันนี้ดีหรือคะ?
ศักรินทร์.
ถ้าหล่อนได้ดูฉันกินอยู่แล้ว คงจะได้เห็นว่าฉันกินมาก จนแทบจะกินของอื่น ๆ ใม่ลง.
ศุภสาส์น.
ใต้เท้ายกย่องผมเช่นนี้ทำให้ผมออกนึกเหิมขึ้นมาก, จนอยากจะบังอาจขออะไรสักอย่างหนึ่ง.
ศักรินทร์.
ขออะไรคุณพระ?
/*77ศุภสาส์น.
ถ้าฉวยว่าเกิดศึกสงครามขึ้น, และใต้เท้าได้เปนแม่ทัพละก็, ขอความกรุณาให้ผมได้ไปทำการในน่าที่เกียกกายได้ใหมขอรับ?
ศักรินทร์.
ส่วนผมน่ะเฃาเห็นจะใม่ส่งไปรบกับใครเสียอีกแล้ว, นอกจากกับพระยามัจจุราช, ซึ่งผมก็ต้องแพ้เท่านั้นเอง.
สุนทร.
ถ้าใต้เท้ารับกระผมไปใช้อีกคนหนึ่งละก็, กระผมจะช่วยต่อสู้พระยามัจจุราชให้แขงแรงที่สุดก่อนที่จะยอมแพ้. เวลานี้กระผมมีเครื่องมือต่อสู้ได้ดีกว่าแต่ก่อนมากเทียวนะขอรับ.
ศักรินทร์.
ผมรู้แล้ว. เข็มฉีดยา ! (คนอื่นหัวเราะกัน.)
วิเศษ.
จริงขอรับ. สมัยนี้ดูมียาฉีดสำหรับโรคอะไร ๆ เสียทุกอย่าง.
ศักรินทร์.
เห็นจะใม่ทุกอย่างกระมังเจ้าคุณ. คงมีโรคบางอย่างที่ใม่มียาฉีดแก้ได้; เช่นโรครักเปนต้น. อย่างไรคุณหลวง ?
/*78สุนทร.
ถึงจะมีกระผมก็เห็นจะใม่ฉีดใคร. คนเรารักกันไว้ดีกว่าเกลียดกันใม่ใช่หรือขอรับ.
ศักรินทร์.
ว่าสำหรับทั่ว ๆ ไปก็ถูกเช่นนั้น, แต่มีบางครั้งบางคราวที่ผมเห็นว่าน่าจะมียาเช่นนั้นใช้.
คุณหญิง.
แต่ตัวเจ้าคุณเองเห็นจะใม่ต้องใช้ละนะเจ้าคะ?
ศักรินทร์.
ผมก็หวังใจว่าจะใม่ต้องใช้, แต่ก็ยังใม่แน่เหมือนกัน. (หัวเราะ.)
วิเศษ.
เออ, เวลานี้แดดก็ยังแขงอยู่, เราเล่นบริดจ์กันเสียหน่อยจะดีกระมัง? อย่างไรคุณพระ?
ศุภสาส์น.
ขอรับ, ดีเหมือนกัน. ผมจะไปบอกเฃาจัด. (เฃ้าไปในห้องกินอาหาร, แล้วเรียกธูปให้ยกโต๊ะเล่นไพ่มาตั้งทางด้านขวาแห่งห้องกินอาหาร, ระหว่างนี้คนอื่น ๆ พูดกันต่อไป.)
/*79วิเศษ.
คุณหลวงออกจะเล่นเก่งมากอยู่.
สุนทร.
หามิได้ขอรับ, กระผมเล่นไปแกน ๆ กระนั้นเอง.
วิเศษ.
แกน ๆ อะไรได้. เมื่อวานซืนนี้คุณหลวงได้เงินจากผมไปตั้งญี่สิบบาท.
สุนทร.
นั่นก็เพราะพะเอินกระผมได้เปนคู่กับคุณพระศุภสาส์นเท่านั้นแหละขอรับ.
ศักรินทร์.
วันนี้เจ้าคุณต้องแก้แค้นเสียให้ได้. เจ้าคุณจับคู่กับพระศุภสาส์นเถอะ, ผมเองะคู่กับคุณหลวงสุนทร. ผมรับประกันว่าผมจะเปนลูกตุ้มถ่วงคุณหลวงสุนทรไว้ให้อยู่ทีเดียว.
สุนทร.
มันจะกลับตรงกันฃ้ามละกระมังขอรับ? ใต้เท้าเล่นดีกว่ากระผมเปนไหน ๆ
/*80ศักรินทร์.
ผมเคยเล่นแต่ที่สโมสรกระลาโหมเท่านั้น.
สุนทร.
กระผมก็เคยเล่นแต่ที่สโมสรสามัคคยาจารย์เท่านั้นแหละขอรับ.
ศุภสาส์น.
(ออกมาบอก.) โต๊ะไพ่พร้อมแล้วขอรับ.
วิเศษ.
เชิญสิขอรับ, เจ้าคุณ. แม่จำปี, วันนี้หล่อนจะเล่นด้วยไหม?
คุณหญิง.
ประเดี๋ยวดิฉันจะเฃ้าไปเปลี่ยน, ถ้าใครต้องการพัก.
วิเศษ.
ถ้าเช่นนั้นตกลงคุณพระศุภสาส์นคู่กับผม, เจ้าคุณคู่กับคุณหลวงสุนทร. เชิญเถอะขอรับ.
(สี่คนนั้นเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหารและเฃ้านั่งที่โต๊ะ, คงเหลือคุณหญิงกับสุกัญญานั่งอยู่ในห้องนั่ง.)
สุกัญญา.
พี่ใหญ่ท่าจะไปไกลมาก. ใม่ได้ยินเสียงปืนเลย.
/*81คุณหญิง.
แม่ใม่ใคร่ชอบเลยในการที่พ่อใหญ่ไปเที่ยวยิงสิงสาราสัตว์บ่อยๆ เช่นนี้.
สุกัญญา.
ทำไมคะ? คุณแม่กลัวบาปหรือ?
คุณหญิง.
การกลัวบาปนั้นก็มีอยู่จริง, แต่แม่กลัวพ่อใหญ่จะเปนอันตรายแหละมากกว่า.
สุกัญญา.
อันตรายอะไรคะ? นกมันจะทำอันตรายอะไรได้สักเท่าใดทีเดียว?
คุณหญิง.
ใม่ใช่เช่นนั้น. แม่กลัวปืนแปนมันจะลั่นใส่เอาอย่างใครที่เล่ากันเมื่อเร็ว ๆ นี้น่ะ.
สุกัญญา.
อ๋อ, นั่นเฃาปล่อยให้เด็กคนใช้ถือปืนของเฃาไป, อ้ายเด็กนั้นมันใม่สู้จะระวังนัก จึงได้เกิดเหตุขึ้น
คุณหญิง.
/*82ก็ถ้าเผื่ออ้ายจอนไปเลินเล่ออย่างนั้นบ้างล่ะ?
สุกัญญา.
พี่ใหญ่ใม่ให้อ้ายจอนถือปืนเลยแหละคะ. เธอถือของเธอเองเสมอ.
คุณหญิง.
แต่ก็วันนี้ว่าจะไปยิงเสือยิงสางอะไรกันด้วยนี่นะ.
สุกัญญา.
พี่ใหญ่ใม่ได้ไปยิงเสือนี่คะ. คุณประเสริฐต่างหากเปนผู้จะยิงเสือ.
คุณหญิง.
แต่ก็ไปด้วยกัน, ฉนั้นก็อาจจะมีอันตรายด้วยเหมือนกัน. (นั่งกันอยู่ครู่ ๑, แล้วจึ่งพูดต่อไป.) แม่ขอบอกตรง ๆ ว่าแม่ใม่ชอบเลยในการที่พ่อใหญ่ชอบพอสนิธสนมและไว้วางใจนายประเสริฐมากนัก.
สุกัญญา.
คุณแม่ใม่ชอบในการที่เฃาพาพี่ใหญ่ไปยิงเสือ, ฉนั้นหรือคะ?
คุณหญิง.
ใม่เท่านั้นดอกลูก. แม่ใม่พอใจมานานแล้ว.
/*83สุกัญญา.
คุณแม่เกรงว่าเฃาจะพาพี่ใหญ่ให้เสียคน, ฉนั้นหรือคะ?
คุณหญิง.
แม่วิตกอยู่มาก.
สุกัญญา.
พี่ใหญ่ก็ใม่ใช่เด็กใม่ใช่เล็กอะไรนี่คะ. ถ้าจะอ่อนกว่าคุณประเสริฐก็เพียงสักสามหรือสี่ปีเท่านั้น.
คุณหญิง.
จริงอยู่, แต่นายประเสริฐเฃามีความเฉลียวฉลาดกว่าพ่อใหญ่มาก; พ่อใหญ่ซื่อ, ไหวใม่ทันเฃาเลย. คนซื่อต้องแพ้เปรียบคนฉลาดแกมโกงเสมอ, ฉนั้นแม่จึ่งใม่ชอบให้พ่อใหญ่คบกับนายประเสริฐให้สนิธนัก, ถึงตัวลูกน้อยเองก็เถอะ, แม่ใม่ใคร่ชอบให้คบกับนายประเสริฐ.
สุกัญญา.
ทำไมคะ?
คุณหญิง.
เพราะเฃาเปนคนที่แม่ใม่ชอบความประพฤติ.
สุกัญญา.
เฃายังใม่ได้เคยประพฤติกิริยาใม่ดีอะไรต่อลูกเลยนะคะ.
/*84คุณหญิง.
ข้อนั้นอาจจะเปนได้, เพราะเฃาจะรอให้ลูกไว้วางใจเฃาเสียก่อนแล้ว เฃาจึ่งจะสำแดงลักษณะจริงให้ปรากฎ. ในชั้นต้นเฃาก็ทำให้ลูกนึกชอบตัวเฃาเสียให้มาก ๆ ก่อน, แล้วเฃาจึ่งจะขยายความจริง.
สุกัญญา.
คุณแม่ช่างระแวงมากจริง ๆ ละคะ.
คุณหญิง.
อ๋าว, ก็เปนธรรมดาอยู่เอง, เพราะแม่รักลูก. ดูแต่สัตว์แม่ลูกอ่อนสิ, ถึงแม้โดยปรกติมันจะใม่ใช่สัตว์ดุเลย เมื่อมีใครกล้ำกรายเฃ้าไปใกล้ลูกของมัน มันก็โดดออกมากัดทีเดียว.
สุกัญญา.
แต่คุณแม่จะนึกระแวงคุณประเสริฐมากเกินไปกระมังคะ ?
คุณหญิง.
แม่ขอถามอะไรลูกตรง ๆ สักข้อหนึ่งเถอะ. นายประเสริฐยังใม่ได้เคยพูดจาแสดงความรักต่อลูกบ้างเลยหรือ? (สุกัญญาก้มหน้านิ่งอยู่ คุณหญิงจึงพูดต่อไปอีก) อย่างไร, ลูก?
/*86สุกัญญา.
เอาเถอะคะ, ลูกจะบอกกับคุณแม่ตามตรง. เฃาเพ่อจะได้พูดออกมาตรง ๆ วันนี้เอง เมื่อลูกกลับมาจากพุผาลากับคุณพระ, เห็นเฃาเดิรผ่านไปกับพี่ใหญ่; แต่พอคุณพระลงไปที่ครัวแล้ว เฃาก็ขึ้นมาบนนี้, บอกว่าเฃาทิ้งซองบุหรี่ไว้ สำหรับจะได้อ้างเปนเหตุเพื่อกลับมาพบกับลูก.
คุณหญิง.
เฃาได้เคยใช้อุบายอย่างนี้มาบ้างแล้วหรือก่อนวันนี้?
สุกัญญา.
ลูกก็ใม่ทราบคะ; ถึงวันนี้ก็ทราบต่อเมื่อเฃาบอกขึ้น.
คุณหญิง.
เฃาบอกด้วยหรือเปล่า ว่าทำไมต้องใช้กลอุบายอย่างนั้น?
สุกัญญา.
เฃาบอกว่าต้องทำเช่นนั้น เพราะต่อไปเฃาจะมาหาใม่ได้บ่อย ๆ เสียแล้ว. ลูกถามเฃาว่าเพราะเหตุใด, เฃาตอบว่าคุณพ่อกับคุณแม่ใม่ชอบเฃา, และเจ้าคุณลุงก็คอยด่าเฃาอยู่เสมอ, ทั้งมิหนำซ้ำพี่ใหญ่ก็ออกจะพลอยเห็นไปด้วยว่า เฃาใม่ควรจะมาบ่อยๆ
/*86คุณหญิง.
อ้อ! พ่อใหญ่ก็เริ่มจะรู้สึกขึ้นบ้างแล้วหรือ?
สุกัญญา.
เฃาว่าเช่นนั้นแหละค่ะ. เฃาว่าใคร ๆ พากันระแวงว่าเฃาอาจจะมาทำให้ลูกเสียชื่อเสียง. ลูกถามว่าทำไม, เฃาก็ตอบว่าเพราะใคร ๆ ก็ว่ากันทั้งนั้นว่าเฃารักลูก. ลูกพูดว่าใม่มีมูลเลยใม่ใช่หรือ เฃากลับรับว่ามีมูล, เพราะเฃารักลูกจริง ๆ, แล้วก็พูดอะไรต่ออะไรอีกลูกก็จำใม่ได้เสียแล้ว.
คุณหญิง.
แล้วลูกตอบเฃาว่าอย่างไร ?
สุกัญญา.
ลูกตอบว่า ถ้าเฃามีความรู้สึกเช่นนั้นละก็อย่าพบปะกันบ่อย ๆ จะดีกว่า.
คุณหญิง.
ลูกตอบไปเช่นนั้นก็สมควรแล้ว. เฃาพูดอะไรต่อไปอีกบ้างหรือเปล่า?
สุกัญญา.
เฃาว่าเฃาจะไปยิงเสือเอาหนังมาให้ลูก แล้วก็จะใม่มาอีก, เฃาขอให้ลูกรับไว้เพื่อเปนพยานรัก.
/*97คุณหญิง.
แล้วก็ลูกตอบว่าจะรับหรือ?
สุกัญญา.
ค่ะ.
คุณหญิง.
ทำไมต้องรับด้วย?
สุกัญญา.
เพราะเห็นหน้าเฃาเศร้า, ลูกก็อดสงสารใม่ได้.
คุณหญิง.
แม่ขอถามจริง ๆ อีกคำเถอะ. ลูกนึกรักเฃาบ้างไหม?
สุกัญญา.
เปล่าเลยค่ะ, เปนความสัตย์จริงของลูก; เปนแต่ลูกนึกสงสารเฃาเท่านั้น. อีกประการหนึ่ง, เฃาเปนคนที่ได้คุ้นเคยชอบพอกันมานาน, เมื่อนึกขึ้นมาว่าอาจจะใม่ได้พบปะกันอีกก็รู้สึกออกจะใจหาย.
คุณหญิง.
เชื่อแม่เถอะ, ลูกพยายามตัดความสงสารเสียดีกว่า, เพราะความสงสารอาจจะพาใจให้เลยกลายเปนรักไปได้. ถ้าลูกรักแม่ละก็ขอให้เชื่อ/*88แม่เถอะ, ข่มใจให้ลืมเฃาเสียทีเดียวดีกว่า. ถึงแม้ว่าเฃาจะเปนคนดีเท่าใด ๆ แม่ก็ยังคงต้องขอต่อลูกเช่นเดียวกัน, เพราะเกิดมาเปนหญิงต้องระวังตัวมากที่สุดเพื่อใม่ให้มีราคี.
สุกัญญา.
ลูกจะตั้งใจปฏิบัติตามคำสั่งสอนของคุณแม่, เพราะลูกใม่ลืมเลยว่าได้มีกำเนิดในสกุล ณ ชัยบุรี. แต่-เออ! เปนผู้หญิงนี่มันแสนลำบากนะคะ.
คุณหญิง.
จริงลูก, ลำบากมาก; แต่เมื่อเลือกเองใม่ได้ว่าจะเกิดเปนผู้หญิงหรือผู้ชาย, พะเอินเราเกิดมาเปนผู้หญิง ก็ควรตั้งใจทำตัวให้เปนผู้หญิงที่ดีทุกสถาน.
สุกัญญา.
(ลุกไปคุกเฃ่าลงแล้วกอดแม่, และพูด.) เอาเถอะคะ, คุณแม่อย่าวิตกเลย. ลูกจะประพฤติให้สมควรที่เปนลูกคุณแม่.
คุณหญิง.
ลูกรักของแม่ ! (กอดจูบลูก.)
(สุธนกับประเสริฐวิ่งกระหืดกระหอบมาทางเฉลียง, เฃ้าสู่ห้องนั่ง, แล้วปิดประตูลงกลอนคนละประตู.)
/*89คุณหญิง.
อะไรกัน, พ่อใหญ่?
(สี่คนที่เล่นไพ่อยู่ก็ออกมาถามกันว่าอะไรกัน.)
สุธน.
ประเดี๋ยวขอรับ, (วิ่งเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร, และตะโกนเรียก.) ธูป ! ธูป ! ปิดประตูหลังเรือนแล้วลงกลอนเสียด้วย. ไวๆ เฃ้า!
วิเศษ.
เกิดอะไรขึ้น, พ่อใหญ่?
สุธน.
(ออกมาจากห้องกินอาหารและตอบ.) เสือขอรับ! (คนอื่นต่างถามกันว่าเสืออะไร, ที่ไหน, ฯลฯ สุธนตอบ.) เสือแม่ลูกอ่อนขอรับ-ผมกับประเสริฐหนีมันมา-มันไล่กวดติด ๆ หลังมาทีเดียว-นึกว่าใม่รอดเสียแล้ว. (ลงนั่งหอบ.)
ศักรินทร์.
ก็ปืนมีทำไมใม่ยิงล่ะ?
/*90สุธน.
ผมยิงขอรับ. แต่ผมถือปืนลูกปรายอยู่, ผมยิงในระยะไกลจะถูกหรือใม่ถูกก็ใม่ทราบ, ใม่เห็นมันชงักเลย.
ศักรินทร์.
ก็คุณประเสริฐถือปืนลูกโดดไปใม่ใช่หรือ?
สุธน.
ถือไปสิขอรับ, แต่เฃาจะนึกอย่างไรขึ้นมาใม่ทราบ, พอแลเห็นเสือเฃาก็เอาปืนส่งให้ตามั่ง, บอกให้แกยิง, แล้วเฃาก็กลับหลังหันออกวิ่งทีเดียว. ผมเห็นเฃาเปิดผมก็เปิดบ้าง, แล้วก็อรามรีบที่จะหนีเสือปืนของผมหลุดจากมือไปเมื่อไรก็ใม่ทราบ.
วิเศษ.
นี่ลูกทิ้งอ้ายมั่งไว้ให้สู้เสือคนเดียวฉนั้นหรือ?
สุธน.
ขอรับ.-หรืออ้ายจอนจะอยู่ด้วยก็ใม่ทราบ.
วิเศษ.
(เสียงแขง.) พ่อใหญ่! นี่เจ้าลืมเสียแล้วหรือว่าเปนเชื้อสกุล ณ ชัยบุรี? เมื่อเฃ้าที่คับขัน ผู้ชายสกุลของพ่อใม่เคยทิ้งเพื่อนหรือคนในบังคับบัญชาเลยนะ.
(สุธนแลดูตาพ่อครู่ ๑, แล้วซบหน้าลงกับมือ, สอื้น.)
/*91ศักรินทร์.
เจ้าคุณ ! ขอเสียที, อย่าดุเฃานักเลย. เวลานี้กำลังขวัญหนีดีฝ่ออยู่. ผมเชื่อว่าพ่อสุธนคงจะรู้สึกละ ว่าการคบเพื่อนขี้ขลาดอาจพาให้ตนขี้ขลาดไปด้วย.
ประเสริฐ.
ผมเชื่อว่าผมใม่ขี้ขลาดกว่าใคร ๆ ในที่นี้. ถ้าคนละก็ผมใม่ยอมแพ้หรือถอยแม้แต่ก้าวเดียว, แต่การที่จะยืนสู้เสือน่ะ มีแต่คนบ้าหรือคนใม่รักชีวิตเท่านั้น จะทำได้.
ศักรินทร์.
ก็อ้ายนายมั่งน่ะมันใม่รักชีวิตของมันหรือ มันจึ่งยืนสู้อยู่ได้?
ประเสริฐ.
มันเปนพราน-และเปนไพร่-ฉนั้น-
ศักรินทร์.
ฉนั้นชีวิตของมันใม่มีราคา เช่นนั้นหรือ?
ประเสริฐ.
มือผมเจ็บ, ยิงใม่ถนัด, จึงได้ส่งปืนให้นายมั่ง. (ยื่นมือขวาให้พระยาศักรินทร์ดู.)
/*92สุกัญญา.
อุ๊ย, ตาย! เลือดเปรอะไปทั้งนั้นแหละ. ดิฉันจะไปหาน้ำมาชะให้. (วิ่งเฃ้าโรงไปทางห้องกินอาหาร.)
สุธน.
(เงยหน้าขึ้นและพูด.) ผมจะกลับไปตามตามั่ง ! (ลุกยืนขึ้น.)
ศักรินทร์.
อ๊ะ! จะไปมือเปล่า ๆ อย่างนั้นแหละหรือ?
สุธน.
ปืนบอกนั้นมี. ผมจะเอาไปด้วย.
คุณหญิง.
ใม่ไหวละ, พ่อใหญ่. จะออกไปตายเสียอีกคนหนึ่งเปล่า ๆ.
วิเศษ.
ให้มันไปเถอะ, แม่จำปี. มันจะได้ไปล้างบาปของมัน.
ศักรินทร์.
ช้าก่อน. เจ้าคุณ. ถ้าเฃาเอาปืนนี่ไปเสียแล้ว ฉวยว่าเสียท่วงทีอ้ายเสือพรวดพราดมานี่ เราจะมีเครื่องมืออะไรประหารมันล่ะ?
/*93ศุภสาส์น.
ใต้เท้าพูดถูก. ให้เอาไปใม่ได้
(สุกัญญากลับออกมาทางห้องกินอาหาร, ถือสำลีกับผ้าพันแผล, และนางผ่องถืออ่างน้ำตามมาด้วย.)
สุกัญญา.
(พูดกับประเสริฐ.) คุณนั่งลงสิคะ, ดิฉันจะได้ชะล้างแผลให้ถนัด ๆ.
(ประเสริฐนั่งลงและยื่นมือไปให้สุกัญญาพลาง, ชำเลืองดูพระศุภสาส์นพลางด้วยอาการอวดดี. พระศุภสาส์นเหลียวไปเสียทางอื่น, นอกนั้นพากันแลดูด้วยความใม่พอใจ.)
สุธน.
(พูดเสียงโกรธ.) น้องน้อยไปพยาบาลมันทำไม? มือมันถูกหนามไผ่ข่วนนิดเดียวเท่านั้น. มันมีบาดแผลเมื่อหนีต่างหาก, ใม่ใช่เมื่อก่อนพบเสือเช่นที่มันว่า.
ศักรินทร์.
แล้วก็คุณหลวงสุนทรก็เปนหมออยู่นี่ทั้งคนแล้ว, ให้คุณหลวงจัดการมิดีกว่าหรือ?
/*94สุนทร.
ขอผมตรวจดูหน่อย. (เอาสำลีชุบน้ำล้างที่หลังมือประเสริฐ, และตรวจดูแผล, แล้วพูดว่า.) แผลมีตื้นเพียงผิวหนังเท่านั้น. โลหิตก็หยุดแล้ว. เอายาแผลสดใส่เสียหน่อยก็พอ. (ควักซองยาจากกระเป๋าและเอายาแผลสดทาทีหลังมือประเสริฐ. สุกัญญาพยักหน้าให้ผ่องไป, ผ่องก็กลับเฃ้าโรงทางห้องกินอาหาร.)
(ขณะนี้มีฝีเท้าคนวิ่งมาตามเฉลียง, แล้วตบประตูห้องนั่ง.)
จอน.
(ร้องเรียกด้วยเสียงแสดงความกลัวมาก.) คุณขอรับเปิด! เปิด! เร็ว ๆ ขอรับ.
(สุธนวิ่งไปเปิดประตู. จอนรีบเฃ้ามาโดยด่วน, แล้วสุธนลงกลอนประตูตามเดิม. จอนอายุประมาณ ๑๖ หรือ ๑๗ ปี, แต่งตัวสรวมกางเกงผ้าดำ, เสื้อชั้นในผ้าดอก.)
สุธน.
อย่างไรวะ?
จอน.
เมื่อคุณวิ่งมาแล้วผมปีนขึ้นไปอยู่บนต้นไม้ เห็นเสือมันตรงเฃ้าไปหาลุงมั่ง, ลุงมั่งแกยกปืนขึ้นยิงไปผิดมัน; ผมเห็นแกพยายามยิงอีก, /*95แต่ใม่ออก, เพราะแกใม่รู้จักชักลูกเลื่อน ผมเห็นเช่นนั้นผมก็ร้องตะโกนบอกแกลงไปว่าให้ขยับลูกเลื่อน, แกก็ใม่เฃ้าใจ, มัวคลำอยู่นั่นเอง, เสือมันก็โดดโครมเฃ้าใส่แก, แล้วก็...
สุธน.
ตามั่งตายหรือ?
จอน.
เห็นจะตายละขอรับ, แต่ผมใม่ได้ดูอยู่. ผมรีบลงจากต้นไม้ได้ก็เปิดหนีมา. ผมนึกว่าจะอุ้มอ้ายลูกเสือนั่นมาด้วยให้ถึงนี่, แต่มันหนักเฃ้าทุกที, แล้วก็ได้ยินเสียงอีแม่มันตามมาด้วย, ผมก็เลยทิ้งมันเสียที่นอกบ้านนี่เอง.
วิเศษ.
ลูกเสืออะไรนะที่เอ็งพูดถึง?
จอน.
ลูกเสือที่คุณประเสริฐให้ลุงมั่งเฃ้าไปจับมาจากในโพรง, ขอรับผม.
วิเศษ.
อ้อ! จับมันได้ง่าย ๆ หรือ?
/*96จอน.
ใม่ง่ายดอกขอรับผม. ต้องลากลู่ถูกังอยู่นานจึ่งได้ตัวมันออกมา. แล้วก็อะไรจะครู่มันหรืออย่างไรแหละขอรับ, สีฃ้างมันเลือดแดงทีเดียว.
ศักรินทร์.
เมื่ออุ้มมันมาน่ะ เลือดมันหยุดแล้วหรือยัง?
จอน.
ยังขอรับผม. เลือดมันหยดมาตลอดทางจนผมทิ้งมันแหละ.
ศักรินทร์.
ใม่ได้การ! เท่ากับนำทางให้แม่มันมาบ้านนี้ทีเดียว.
สุธน.
เอาเถอะ, อ้ายจอน, เอ็งไปทางหลังเรือนเถอะ.
(จอนไหว้แล้วเดินเฃ้าสู่ห้องกินอาหาร, หยุดเยี่ยมน่าต่างด้านหลัง.)
จอน.
คุณขอรับ มันวิ่งเหย่า ๆ ตรงมาทางเรือนนี่แล้ว!
สุธน.
ไปช่วยดูให้เฃารักษาประตูหลังเรือนไว้ให้มั่น ๆ.
/*97จอน.
ขอรับ. (หายเฃ้าโรงไป.)
วิเศษ.
เจ้าคุณศักรินทร์ขอรับ, นี่เราจะทำอยางไรกันดี ?
ศักรินทร์.
ปืนใม่มีอีกเลยหรือ, นอกจากที่ติดฝาอยู่นั่น?
วิเศษ.
ใม่มีละขอรับ. ก็เอาไปทิ้งกันเสียแล้วทั้งสองกระบอก.
ศักรินทร์.
ถ้าเช่นนั้นก็ต้องเอาอ้ายกระบอกนั้นลงมาใช้ละขอรับ. คงดีกว่าใม่มีอะไรเลย.
วิเศษ.
พ่อใหญ่, ปลดปืนนั่นลงมา.
(สุธนขึ้นยืนบนเก้าอี้และปลดปืน, ย่าม, เขนง, และดาพลงมาจากฝาเรือน. พระศุภสาส์นรับของนั้น ๆ ไปวางที่โต๊ะ, แล้วพิจารณาดูปืน.)
/*98ศุภสาส์น.
ปืนนี่จะใช้ได้หรือขอรับ?
วิเศษ.
หวังใจว่าได้. ฉันให้เฃาเช็ดล้างไว้สอาดดีเสมอ.
ศักรินทร์.
เอาเถอะขอรับ, อย่างไร ๆ ก็ลองดูที.
(พระยาศักรินทร์รับปืนไปดู, แล้วจัดการเอาลูกกับดินประจุ. เสียงเสือมาเกาแกร๊ก ๆ ที่ประตู.)
ศักรินทร์.
อือ! ฃ้าศึกมาแล้ว.
วิเศษ.
ถ้าเราจะรอนิ่งๆไว้ มันอาจจะไปเสียเองได้ไหมขอรับ?
ศักรินทร์.
มันอาจจะไปได้, แต่มันอาจจะเดิรด้อมๆ อยู่อีกกี่ชั่วโมงก็ได้เหมือนกัน. และถ้ามันฮึกขึ้นมามันอาจจะโดดชนประตูเรือนนี้ทลายไปก็ได้.
/*99วิเศษ.
จริงขอรับ! กลอนและบานพับประตูก็ใม่ใคร่จะแน่นหนานักด้วย. เจ้าคุณใม่มีอุบายอะไรบ้างหรือขอรับ ?
ศักรินทร์.
มีขอรับ; แต่ออกจะประกอบด้วยอันตรายมากอยู่หน่อย.
วิเศษ.
คืออย่างไรขอรับ ?
ศักรินทร์
ทางที่จะพอทำได้มีอยู่คือ เราต้องพยายามล่อเสือไว้ให้มันพะวงอยู่ทางนี้, แล้วให้ใครคนหนึ่งค่อยย่องออกทางหลังเรือน, ไปขึ้นรถยนต์รีบขับเฃ้าไปในเมือง, ขอแรงตำรวจภูธรมาช่วยยิงเสือ.
วิเศษ.
ชอบกลขอรับ. ให้อ้ายธูปไปก็ได้.
สุกัญญา.
ธูบขับรถยนต์เปนเมื่อไรล่ะคะคุณพ่อ (หันไปพูดกับประเสริฐ.) คุณเปนต้นเหตุให้เสือมานี่, คุณจะใม่รับอาสาหรือคะ?
/*100ประเสริฐ.
(แสดงกิริยาตกประหม่า, พูดเสียงสั่น.) ฉัน-ฉันก็น่ากลัวจะ-จะขับรถยนต์ใม่ได้, เพราะ- (ชูมือขึ้น.)
ศักรินทร์.
เพราะมือเจ็บ! ฮึ!
สุธน.
ผมรับอาสาเองขอรับ.
ศุภสาส์น.
ช้าก่อน, สุธน. แกก็คงเส้นประสาทใม่สู้บริบูรณ์นัก, เพราะได้วิ่งหนีมาอย่างขวัญหนีดีฝ่อแล้ว.
สุธน.
พุทโธ่! คุณพระนึกว่าผมขี้ขลาดตาฃาวเปนอ้ายคนนั้นหรือ? (ชี้ประเสริฐ.)
ศุภสาส์น.
ใม่ใช่เช่นนั้น, สุธน; เปนแต่ฉันเห็นว่าในกิจการเช่นนี้ใช้คนที่เส้นประสาทบริบูรณ์อยู่ดีกว่าเท่านั้น.
/*101สุธน.
ถ้าฉนั้นก็ให้อ้ายพันไปใม่ได้หรือ?
ศุภสาส์น.
ในกิจการที่อาจจะต้องการสมองคิดเช่นนี้ จะไว้ใจคนใช้อย่างไรได้. ฉันเองจะเปนผู้ไป. (หยิบดาพ, แล้วพูดกับพระยาวิเศษ.) ผมขอเอาดาพนี้ไปใช้ป้องกันตัวนะขอรับ.
(สุกัญญาพูดใม่ออก, ยืนเกาะมารดาอยู่, และคุณหญิงก็กอดลูกไว้; คนอื่น ๆ ยืนนิ่งงันกันอยู่หมด, นอกจากพระยาศักรินทร์, ซึ่งตรงไปยังพระศุภสาส์นและเอามือตบบ่า.)
ศักรินทร์.
คุณพระ, ผมขอพูดโดยจริงใจ ว่าผมได้นึกตั้งแต่ต้นว่าคุณพระคงจะเปนผู้รับอาสาไป; แต่ที่ผมใม่ได้ออกนามคุณพระเสียแต่แรกก็เพราะเห็นว่าคุณพระเปนผู้ที่มีครอบครัวซึ่งคุณพระต้องถนอม-
ศุภสาส์น.
ขอรับ; แต่คนอื่น ๆ ก็มีเช่นนั้นเหมือนกัน. ที่ผมรับอาสาไปครั้งนี้ ก็เพราะผมรู้สึกว่าเปนน่าที่ของผมที่จะต้องทำการเพื่อให้ครอบครัวและมิตร์ของผมได้พ้นภัย.
/*102ศักรินทร์.
ขอเทวดาอารักษ์จงคุ้มเกรงรักษาเถิด! (จับมือพระศุภสาส์น.)
ศุภสาส์น.
ผมขอรับพรของใต้เท้าไว้ด้วยเคารพ. สุธน, แกช่วยอะไรหน่อยเถอะได้ไหม?
สุธน.
ได้สิขอรับ! ใช้อะไร ๆ ก็ตาม, ผมจะทำทุกอย่าง.
ศุภสาส์น.
เปล่าดอก, ใม่ใช่ของสลักสำคัญอะไร. ไปเยี่ยมน่าต่างห้องกินอาหารดูทีหรือว่าเสือมันยังอยู่ที่บนเฉลียงนี้หรือเปล่า.
(สุธนเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร และไปเยี่ยมน่าต่างด้านขวาครู่ ๑ แล้วจึ่งกลับออกมาที่ห้องนั่ง.)
สุธน.
ใม่อยู่แล้วขอรับ
ศุภสาส์น.
ถ้าเช่นนั้นมันเห็นจะอยู่ทางหลังเรือน. ฉันจะต้องไปทางนี้เอง; สุธนต้องเปนผู้เปิดประตูให้ฉัน,- (หันไปพูดกับพระยาศักรินทร์.) /*103และใต้เท้าโปรดเอาปืนจ้องไว้ที่ช่องประตู เผื่อพลาดท่าเสือมันผลุนผลันผ่านผมเฃ้ามาได้ใต้เท้าจะได้ยิง. (พระยาศักรินทร์พยักหน้า.) สุธน, ไปประจำที่ของแก (สุธนไปที่ประตู.) เวลาจะกอดกลอนต้องเอาตัวเตรียมดันประตูไว้, เผื่อมันจะโถมเฃ้ามาต้องพยายามดันไว้และลงกลอนเสียทันที. อย่าไว้ใจกลอนนั้นนัก, เพราะมันอาจจะทนน้ำหนักใม่ได้ เมื่อเสือมันโถมเฃ้ามาเต็มแรง; แกต้องใช้กำลังของแกคอยดันไว้. - คุณหลวงสุนทร, เพื่อให้แน่ ๆ คุณช่วยดันประตูอีกช่องหนึ่งไว้ได้ไหม?
สุนทร.
ได้ขอรับ; เต็มใจทีเดียว, (ไปยืนประจำประตูช่องหน้า.)
(พระศุภสาส์นชักดาพ, และคงถือฝักด้วยมือซ้าย, ไปที่ประตู.)
ศุภสาส์น.
สุธน. เปิด!
(สุธนเอาตัวดันบานประตูไว้ก่อน แล้วจึ่งถอดกลอน, แล้วจึ่งเปิดประตู. พระศุภสาส์นออกไปโดยด่วน, แล้วสุธนรีบปิดประตูและลงกลอนทันที, แล้วคงยืนอยู่ที่ประตู. ทุกคนนิ่งฟังอยู่ครู่ ๑, แต่ใม่ได้ยินเสียงอะไร. แล้วคุณหญิงจึ่งพาสุกัญญาไปนั่งที่เก้าอี้นอน, คุณหญิงนั่งเคียงและกอดลูกไว้. นิ่งกันอยู่อีกครู่ใหญ่ๆ, แล้วประเสริฐจึ่งไปทางสุกัญญา.)
/*104ประเสริฐ.
แม่สุกัญญา, ฉันเสียใจจริง ๆ ที่ฉันได้เปนผู้ทำเหตุให้หล่อนต้องรับความรำคาญถึงปานนี้ ขอให้เชื่อเถอะ ว่าถ้าฉันมีโอกาสในกาลภายน่าฉันจะขอทำการแก้ตัวให้จงได้.
สุกัญญา.
(ลุกยืนขึ้นชี้หน้าประเสริฐ, และพูดอย่างจัง ๆ.) ถ้าผัวของดิฉันเปนอันตรายไปในครั้งนี้ ดิฉันจะฆ่าคุณเสียด้วยมือของดิฉันเอง!
คุณหญิง.
ลูกน้อย! (ค่อยจับตัวสุกัญญาให้นั่งลงและกอดไว้อีก.) เจ้าคุณคะ, โปรดดูอย่าให้นายคนนี้เฃ้ามาใกล้ลูกเราอีกเลย.
วิเศษ.
นายประเสริฐ, เฃ้าไปอยู่ในห้องโน้น ! (ชี้ห้องกินอาหาร.)
(ประเสริฐเดิรก้มหน้าเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร, และไปนั่งลงที่เก้าอี้ตัว ๑ ใกล้โต๊ะไพ่. นิ่งกันอยู่ครู่ ๑, แล้วพระยาวิเศษจึงเดิรเฃ้าไปในห้องกินอาหารและไปมองที่น่าต่าง, แล้วตะโกนเรียก.)
วิเศษ.
อ้ายธูป ! อ้ายธูป ! (ธูปฃานในโรง.) มานี่เดี๋ยวเถอะ. (ธูปออกมา.) ทางหลังเรือนเห็นเสือบ้างหรือเปล่า?
/*105ธูป.
ใม่ได้เห็นเลย, ขอรับผม.
วิเศษ.
ประตูปิดแน่นแล้วหรือ!
ธูป.
ปิดแล้ว, ขอรับผม. นายพันกับผมช่วยกันเอาไม้ค้ำไว้, เพราะเห็นกลอนใม่สู้แน่นหนานัก. แล้วก็ผมได้จัดการถากไม้ไว้ให้แหลมสองอัน, เผื่อมันผลุนผลันเฃ้ามาได้ ผมกับนายพันจะได้ต่อสู้กับมัน.
วิเศษ.
ดีแล้ว. ไปประจำน่าที่เถอะ. (ธูปหายเฃ้าโรงไป.)
(ขณะนั้นได้ยินเสียงคนตบประตูห้องนั่ง. ทุกคนตั้งท่าฟังนิ่งอยู่.)
ศุภสาส์น.
(พูดในโรง, เสียงกระเส่า.) สุธน ! สุธน ! เปิดประตูรับฉันด้วย.- เสือตายแล้ว !- เปิดเถอะ !
(สุธนถอดกลอนและเปิดประตู. ศุภสาส์น. ซึ่งสมมติว่ายืนพิงบานประตูอยู่. เซออกมาจนหน้าเกือบคมำ, แต่สุธนรับไว้ทัน. และ/*106หลวงสุนทรก็รีบไปพยุงอีกคน ๑. พระศุภสาส์นนั้นน่าอกเสื้อฃาดทั้งชั้นนอกชั้นในเหมือนถูกเฃาฉีกเปนริ้วแร่งไปหมด; และสมมติว่าเลือดโทรม. สุกัญญาร้องกรี๊ดแล้ววิ่งไปกอดผัว.)
ศุภสาส์น.
ค่อย ๆ ไป-จวนถึงโรงรถยนต์-พบมันจังหน้า-หลบหลีกมันใม่ทัน-มันโจนใส่-ดาพแทงมันสองที-ตรงหัวใจ-มันล้มลงไปดิ้น-แทงซ้ำอีกที-ตายแล้ว.
สุนทร.
อย่าพูดมากนักดีกว่าคุณพระ. ไปนอนที่เก้าอี้โน่นเสียก่อนเถอะ. คุณหญิงขอรับ. โปรดหาสำลี, น้ำสอาด ๆ, กับผ้าฃาวเนื้อดีสักผืนเถอะขอรับ.
(คุณหญิงรีบเฃ้าโรงไปทางห้องกินอาหาร, สุกัญญา, สุธน, และหลวงสุนทรช่วยกันพยุงพระศุภสาส์นไปนอนที่เก้าอี้ยาว, พระยาศักรินทร์วางปืนแล้วยืนมองดูอยู่. พระยาวิเศษออกมาจากห้องกินอาหารและมายืนมองดูอยู่ด้วย; แต่นายประเสริฐ, ซึ่งได้ลุกยืนขึ้นเมื่อเฃาเปิดประตูนั้น, คงยืนอยู่ในห้องกินอาหาร.)
ศุภสาส์น.
อย่าตกใจเกินไป-นี่เลือดเสือเปื้อนอยู่ด้วย.
/*107สุนทร.
เอาเถอะขอรับ, ผมขอตรวจดูบาดแผลก่อน. คุณสุกัญญาโปรดช่วยผมถอดเสื้อคุณพระหน่อย. คุณสุธน, โปรดช่วยพยุงนะ.
(หลวงสุนทรกับสุกัญญาช่วยกันถอดเสื้อชั้นนอกของพระศุภสาส์น, แต่เสื้อชั้นในนั้น หลวงสุนทรใช้มีดตัดเปนชิ้น ๆ ออกจากตัว. บัดนี้คุณหญิงกลับออกมา, ถือสำลีและผ้าฃาวบางๆ, นางผ่องถืออ่างและหม้อน้ำตามมาด้วย. หลวงสุนทรเอาสำลีชุบน้ำเช็ดที่น่าอกพระศุภสาส์น คุณหญิงคอยช่วยส่งสำลีและรินน้ำเติม หรือเปลี่ยนน้ำในอ่าง, และนางผ่องรับใช้ไปเอาน้ำมาเติมเปนต้น.)
สุนทร.
บาดแผลใม่สู้ร้ายนักขอรับ, แต่ต้องระวังไว้ดีกว่า. ระหว่างนี้ต้องจัดการห้ามเลือดและทำแผลให้สอาด, แล้วจึงค่อยใส่ยา. แต่ยาผมมีมาใม่เพียงพอ, ต้องกลับเฃ้าไปเอาที่ชัยบุรี.
ศักรินทร์.
ควรฉีดยากันบาทะพิษด้วยกระมังคุณหลวง?
สุนทร.
ขอรับ, ผมจะไปเอาด้วย. แต่ถ้าโปรดให้ใครไปเอาจะดี, เพราะผมเองจะได้อยู่พยาบาลคนไข้.
/*108วิเศษ.
ได้สิคุณหลวง. จดมาเถอะว่าจะต้องการยาอะไรบ้าง, จะได้ให้คนไปเรียกเอาถูก.
สุนทร.
ขอรับ, จดเดี๋ยวนี้. คุณหญิงโปรดช่วยเอาสำลีชุบน้ำเย็นล้างแผลไปอีกหน่อยนะขอรับ.
คุณหญิง.
ได้สิคะ. เอ้า, ลูกน้อย, เอายาดมนี้ให้คุณพระดมไว้ด้วย. (ส่งกลักยาดมให้สุกัญญา, แล้วทำการตามหมอสั่ง.)
(หลวงสุนทรควักสมุดพกกับดินสอออกมาเขียนอยู่ครู่ ๑, แล้วฉีกน่ากระดาษที่เขียนนั้นจากสมุด.)
สุธน.
(พูดกับพระยาวิเศษ.) นี่ขอรับ. โปรดใช้ใครไปเร็ว ๆ หน่อยจะดี.
สุธน.
ผมไปเองขอรับ.
วิเศษ.
ดีทีเดียว, พ่อใหญ่.
/*109ประเสริฐ.
ฉันไปด้วยคนสิ, สุธน.
สุธน.
ใม่ได้ ! ฉันกลัวแกไปบีบคอฉันตายกลางทาง.
ศักรินทร์.
เอาเถอะน่า, ไปรับกระดาษจากคุณหลวงสุนทรเสียก่อนแล้วจึงค่อยเถียงกัน.
(หลวงสุนทรส่งกระดาษให้สุธน, แล้วหันไปทำการพยาบาลต่อไป, คือเอายาเจือลงในน้ำแล้วเอาสำลีชุบปิดที่แผล, แล้วฉีกผ้าฃาวพันตัวพระศุภสาส์น, คุณหญิงกับสุกัญญาช่วยพยุงยกตัวคนไข้เพื่อให้หมอทำการสดวก. เมื่อได้จัดการพันแผลเช่นนั้นแล้ว, คนไข้ค่อยสบาย นอนหลับตานิ่งอยู่. ระหว่างที่ทำการพยาบาลนี้, คนอื่นๆ พูดโต้ตอบกันไปพลาง.)
ประเสริฐ.
แกเห็นกันเปนคนอย่างไร, จึ่งนึกว่าจะไปทำร้ายแกกลางทางได้เช่นนั้น?
/*110สุธน.
พูดกันตรง ๆ, กันใม่ไว้ใจแกอีกต่อไปแล้ว, และใม่ขอเดิรร่วมทางกับแกอีกเลย. ไกลร้อยโยชน์แสนโยชน์เทียว!
ประเสริฐ.
ก็ฉันจะต้องกลับไปชัยบุรี, ขอโดยสารรถไปหน่อยเท่านั้น ใม่ได้ทีเดียวหรือ?
สุธน.
แกมีตีนแกก็เดิรกลับไปสิ. (หันหน้าจะเดิรไปเฉลียง.)
ศักรินทร์.
ประเดี๋ยว, พ่อสุธน. อย่าเพ่อชล่านัก. เสือมันอาจจะยังใม่ตาย, เปนแต่เจ็บเท่านั้นก็ได้. เอ้า! (ส่งปืนให้สุธน.) เอาปืนนี้ไปด้วยดีกว่า.
(สุธนรับปืนแล้วออกไปเฉลียง, เลยหายเฃ้าโรง. ประเสริฐกำลังจะเดิรตามไป.)
ศักรินทร์.
ช้าก่อน. ให้ได้ยินเสียงรถยนต์ออกไปเสียก่อนจึ่งค่อยไป.
(พระยาศักรินทร์ไปยืนอยู่ที่ประตู, คอยฟังเสียงรถยนตร์.)
ประเสริฐ.
(พูดกับวิเศษ.) ใต้เท้าขอรับ! ขอให้ผมได้ไปรถยนตร์กับสุธนเถอะขอรับ. ถ้าผมเดิรไปกว่าจะถึงก็คงมืดแล้ว, ทางก็เปลี่ยวเหลือเกิน. (พระยาวิเศษใม่ตอบ; จึ่งหันไปพูดกับพระยาศักรินทร์.) ใต้เท้าขอรับ! โปรดให้ผมไปเถอะขอรับ (พระยาศักรินทร์ใม่ตอบ.)
(ประเสริฐหมดท่า, ยืนลังเลอยู่. อีกสักครู่ใหญ่ ๆ พระยาศักรินทร์จึ่งพูด.)
ศักรินทร์.
เอ้า! จะไปก็ไปเถอะ. ได้ยินเสียงรถยนต์แล่นออกไปแล้ว. (หลีกจากประตู.)
ประเสริฐ.
ผมได้กราบเรียนแล้ว ว่าถ้าจะเดิรไปกว่าจะถึงชัยบุรีก็มืด, ผมจะเดิรไปคนเดียวและใม่มีอะไรป้องกันตัวเลยอย่างไรได้.
ศักรินทร์.
โอย ! เบื่อนัก. เจ้าคุณวิเศษ, จัดคนไปส่งนายประเสริฐสักคนได้ไหม?
วิเศษ.
เจ้าคุณใม่ได้ยินเฃาพูดเองหรือ ว่ากว่าจะไปถึงก็คงมืดแล้ว? จะให้คนของผมเดิรกลับมาคนเดียวในเวลากลางคืนหรือ?
/*112ศักรินทร์.
(พูดป้องกับพระยาวิเศษ.) ทำเปนตกลง เถอะขอรับ, มันจะได้ไปเสียให้พ้น, สั่งคนใช้ให้พามันไปส่งเพียงนอกเขตบ้านของเจ้าคุณ, แล้วก็ไล่มันไปก็แล้วกัน.
วิเศษ.
(พยักหน้า, แล้วหันไปพูดกับประเสริฐ.) เอาเถอะ, ฉันจะให้คนไปส่ง.
ประเสริฐ.
เปนพระเดชพระคุณมากขอรับ.
(พระยาวิเศษเฃ้าโรงไปทางห้องกินอาหาร.)
ประเสริฐ.
(พูดกับพระยาศักรินทร์.) ผมหวังใจว่าคุณพระศุภสาส์นจะใม่เปนอันตรายมากมายนัก.
ศักรินทร์.
เห็นจะใม่มากมายนักดอก, อย่างไร ๆ ก็ใม่ร้ายเท่าคุณเอง; เพราะคุณพระศุภสาส์นนั้น ถึงตัวจะตายชื่อคงยังอยู่ต่อไป, แต่ส่วนคุณนั้นชื่อเสียงตายแล้ว ยังคงเหลือแต่กายอันเปนซากอยู่เท่านั้น!
(พระยาวิเศษกลับออกมากับนายธูป.)
วิเศษ.
อ้ายธูป, พาคุณประเสริฐไปส่ง.
ธูป.
ขอรับผม. (พูดกับประเสริฐ.) เชิญสิขอรับ.
ประเสริฐ.
แกลงไปคอยอยู่ฃ้างล่างเถอะ. ประเดี๋ยวฉันจะไป.
(ธูปออกไปทางเฉลียง, เลยหายเฃ้าโรง. ประเสริฐยังยืนจด ๆ จ้อง ๆ, หาโอกาสจะพูดกับสุกัญญา.)
ศุภสาส์น.
(ลืมตาขึ้น, พูดเสียงกระเส่า.) คุณหลวง, ขอผมพูดกับคุณหลวงสองต่อสองหน่อยได้ไหม?
สุนทร.
ได้ขอรับ.
(คุณหญิงกับสุกัญญาถอยไปจากเก้าอี้นอน. คุณหญิงไปยืนพูดกับพระยาศักรินทร์และพระยาวิเศษห่าง ๆ ออกไปหน่อย, แต่สุกัญญานั้นยืนอยู่ใกล้ ๆ, และเงี่ยหูฟังๆ อยู่.)
ศุภสาส์น.
คุณหลวง, ขอให้ตอบผมตามจริง ผมมีตารอดบ้างหรือใม่มี ?
/*114สุนทร.
มีขอรับ, มีมากทีเดียว. ถ้าให้ผมได้ใช้ยาป้องกันบาทะพิษแล้วละก็ผมรับประกันทีเดียว , แต่บางทีก็จะใม่ต้องใช้ด้วยซ้ำ, เพราะบาดแผลได้จัดการทำความสอาดแล้วโดยทันควัน. คุณพระใม่ต้องวิตกเลยจริง ๆ.
ศุภสาส์น.
คุณหลวงเฃ้าใจผิด. ผมใม่ได้กลัวตายเลย. ถ้าผมตายไปแล้วจะเปิดโอกาสง ให้ภรรยาของผมได้รับความสุขละก็ผมยอมเสียสละชีวิตด้วยความเต็มใจทีเดียว.-หนุ่มกับสาว-คู่ควรกัน-
(ทันใดนั้นสุกัญญาวิ่งไปกอดผัว.)
สุกัญญา.
คุณพระ! ถ้าคุณตายไปครั้งนี้คุณนึกหรือว่าดิฉันจะอยู่? คุณเปนชีวิตของดิฉัน-สิ้นคุณพระไปแล้วดิฉันใม่ขออยู่อีกเลย!
(สุกัญญาซบหน้าลงสอื้น. พระศุภสาส์นค่อย ๆ ยกแขนขึ้นกอดสุกัญญาไว้. ประเสริฐแลเห็นดังนั้นก็มองดูและถอนใจใหญ่, แล้วค่อย ๆ เลี่ยงไปทางเฉลียง. ฝ่ายหลวงสุนทรลุกขึ้นไปหาคุณหญิงและพระยาทั้งสอง, แล้วทั้ง ๔ คนค่อยๆเดิรเฃ้าไปสู่ห้องกินอาหาร.)
ปิดม่าน.