บทละครร้องสาวเครือฟ้า ๒๕๑๔
ชุดที่ ๔ (กลับ)
ฉากรูปในเหย้า แลเห็นเฉลียงในสวน ตัวละครมีสาวเครือฟ้ากับคำเจิด
ลาวครวญ รับดนตรี
(ลูกคู่) สงสารสาวเครือฟ้าครานิราศ	ร้างสวาสดิ์วุ่นคนึงคิดถึงผัว
ไม่เป็นนอนเป็นกินโดยดิ้นกลัว	จนผ่ายผอมมอมมัวมุ่นรำพึง
คอยหนังสือหรือก็หายไม่กลายกล้ำ	สั่งสักคำก็ไม่มีที่คิดถึง
โศกเศร้าเช้าค่ำร่ำร้อนรึง	เมื่อไรพี่พร้อมจึงจะกลับเชียง ฯ
๔ คำ โอด
เกริ่นโศก เคล้าซอฝรั่ง
โอ้แสนสงสาร แม่ยอดสวย สาวลาววิลัยชื่นใจโลก เฝ้าโหยหวลกำสรวลโศกบ่มิรู้จะเสบย หัวอกเจ้าแม่เอ๋ย นี่หรือเอาแต่เต้นๆ อยู่ ตึ้กๆๆๆๆๆ นึกกำปะนาทหวาดแต่ทางลางร้ายๆ นี่หรือ ระย่อๆ ฝ่อหัวใจอยู่ นี่หรือทะท่าวๆ คอยฟังข่าวหรือข่าวก็สูญหาย คอยจดหมายหรือคอยๆๆๆ ทุกเพรางายก็ไม่เห็นมีมา คอยพี่ว่าจะกลับหรือก็ยิ่งกลับเงียบกลับหาย กลายเป็นเนิ่นช้า ยิ่งหมายว่าจะมาก็ยิ่งเงียบเชียบ โฉมเอ๋ยโฉมเครือฟ้าในอุรา สาวเจ้านี่หรือเฉียบๆ ฉิวๆ วะหวิวหวาด แสนวิตกอกอนาถเจียนหัวใจเจ้าจะขาด ชีวิตร์เจ้าจะวินาศอยู่รอนๆ ครุ่นแต่ครวญคนึงคิดถึงสามี ดวงฤดีนี่หรือเดือดๆ เลือดร้อน ข้อนๆ อาวรณ์ถวิล ยิ่งฟังก็ยิ่งสาบสูญ สาวเจ้าก็ยิ่งอาดูรดิ้น สิ้นสำเริงลิ้น พ่วนพิลาป วะวาบหวั่นสั่นสะอื้นละห้อย ขวัญหายอยู่นา ฯ โอด
เขมรเอวบาง
(ลูกคู่) สาวเอย สาวคำเจิด	วิ่งหน้าเริดยิ้มเย่ขึ้นเคหา
(เอง) คุณนายคุณนายเจ้าสายน้ำผึ้งมา	อุแม่ข้าคนอนันต์ที่บันได ฯ
๒ คำ เจรจา ๒๑
ล่องน่านใหญ่
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าหน้าตื่นฝืนกำสรด	โศกสลดมิรู้ว่ามาทางไหน
อกวาบหวามยามวิโยคชะโงกไป	เห็นเจ้าเรือนเชียงใหม่องค์หนึ่งมา
ระหกระเหินร้องเชิญพระพ่อเจ้า	สั่งนางบ่าวปูพรมสมยศถา
ยกแอบเมี่ยงกระบุงหมากเครื่องนาคมา	เก้าอี้ลากอาศนาสมบารมี ฯ
๔ คำ เจรจา ๒๒
ลาวพุงดำ
(ลูกคู่) เจ้าเอย เจ้าสายน้ำ	สมคนึงหน้าแดงดังแป้งศรี
ชวนน้อยกาฬหนานนิลด้วยยินดี	เดินกึงกังนั่งเก้าอี้วางทีโต
ใช้ภาษาใหม่ๆ ในบางกอก	ทำภูมิออกฝรั่งจ๋าท่าข้างโก้
แต่ไม่ทิ้งมันเทศเฉดเฉโก	เอาแต่โอ้อวดองค์ทะนงดี ฯ
๔ คำ เจรจา ๒๓
ล่องน่านใหญ่
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าถามว่า (เอง) ธุระอะไร	เจ้าจึงได้ปรารถนามาถึงนี่
ไม่เข้าใจให้คอยนายร้อยตรี	แม้นพอที่สนองนายจะได้ทำ ฯ
๒ คำ เจรจา ๒๔
เขมรอมตุ๊ก
(ลูกคู่) เจ้าสายน้ำผึ้งฟังนั่งหัวเราะ	โอษฐกระเดาะเคาะเพลงเก่งกะก้ำ
ตรัสอ้อแอ้ออกแต้มแย้มย้ำ	(เอง) ข้อยยากค้ำอยากชูเป็นคู่ครอง ฯ
๒ คำ เจรจา ๒๕
ลาวพวน เคล้าซอฝรั่ง
(ร้องเอง) พี่ปรารถนามานี่เพราะพี่รัก	มุ่งหมายจักจับสาวไปเข้าห้อง
อ้ายผัวทหารไทยมันไม่อินังน้อง	มิควรขุ่นข้องหม่นหมองอยู่เอกา
พี่ไร้เมียรักหมายเคียงประคอง	คู่คุ้มคุ้มครองยศผยองบุญญา
รวยทาสหญิงชายอยู่สบายบานหน้า	เป็นอัยชายาวานอย่าเอื้อนระอาละอายใจ
วานอย่ามัวนึกถึงผัวที่ร้าง	วานอย่าอางขนางแหนงอาลัย
วานพี่วานทรามวัย	แม่ตามพี่ไปเหมือนหวังเอย ฯ
๖ คำ เจรจา ๒๖
สร้อยลาว
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าฟังว่าหน้าสลด	ไว้พยศยอหยิ่งนิ่งหน้าบึ้ง
(เอง) ผัวข้อยมีพี่พร้อมย่อมรำพึง	บ่นคิดถึงกันอยู่อย่าดูเบา
พ่อเจ้าเรือนเหมือนเจ้าลาวประชา	ไม่ควรมาอลิ้มอเลี่ยเมียของเขา
ไม่รักองค์ทะนงโฉมมาโลมเล้า	ข้อยจะทูลพ่อเจ้าชีวิตรฟ้อง
ยื่นฎีกาข้าหลวงต่างพระองค์	โปรดอย่าหลงจงออกไปนอกห้อง
แม้เจ้าขืนร่ำไรจะไปร้อง	(ลูกคู่) พูดเท่านั้นหันย่องเข้าห้องบัง ฯ
๖ คำ เจรจา ๒๗
ตลกหัวเราะ
(ลูกคู่) เจ้าสายน้ำผึ้งอึ้งอุรา	นิ่งนั่งฟังว่าตื่นตาตั้ง
ชวนน้อยกาฬหลานเกลอชะเง้องัง	ออกจากเหย้าเหย่าไม่รั้งรังๆ ไป ฯ
๒ คำ เชิด
สร้อยลาวเล็ก รับดนตรี
(ลูกคู่) เครือฟ้าคอยคอยๆ ละห้อยหาผัว เครือฟ้าซบหัวสะอื้น เห็นวันคืนล่วงไป เป็นไฉนหน้าตื่น ทหารชู้คู่ชื่น บ่คืนเชียงคอยหนอขุนหาญเหย (เอง) หรือเกิดเหตุ เกิดเภทเกิดภัย หรือเกิดอนใด ในเผือนดงดอย จึงเลื่อนจึงล่า จึงข้ายิ่งคอย ข่าวพี่นายฮ้อยยิ่งสูญเอย ฯ
อนาถเอ๋ย อนาถเหลือตรึก อนาถเหลือนึกเหลือทาย อนาถทรวงสั่นขวัญหาย อนาถข่าวร้ายคลาดหมางกระมังนา โอ้อกเครือฟ้าเอ๋ย ไหนนัด ไฉนปัด ตัดสัญญาหลัดๆ ไฉนสบัดสัญญา ยิ่งขุ่นข้อนๆ ยิ่งโอดยิ่งอ้อนอาดูรเอย ฯ โอด
เขมรอกโครง
(ลูกคู่) หวาดเอย หวาดผวา	สาวคำเจิดเล่อล่าหน้าตื่น
ยินเสียงใครกุบกับขยับยืน	อยู่ที่พื้นเพิงชาลาหน้าบันได
ไปมองเห็นเต้นหราหน้าแฉ่ง	กะเย้อกะแหย่งบอกนายโวยวายใหญ่
(เอง) คุณพระรามพละพ่ายหมายว่าใคร	เชิญปะค้ามาข้างในไม่ต้องรอ ฯ
๔ คำ เจรจา ๒๘
ปีนตลิ่งนอก
(ลูกคู่) พระเอ๋ย พระข้าหลวง	นึกในทรวงกระหยิ่มยิ้มป๋อ
พาข่าวดีนี่มาให้มีใจคอ	เหมือนวางยาหอมล่อแก้ห่อใจ
ขึ้นบนเหย้าเห็นเจ้าเคหาโศก	นั่งยิ้มโยกตัวโคลงคุยโผงใหญ่
(เอง) ฉันได้ข่าวร้อยตรีที่จากไป	เดี๋ยวนี้กลับเชียงใหม่ใกล้ลำพูน
คงถึงนี่พรุ่งนี้หรือพลบค่ำ	อย่ามัวคร่ำครวญพิลาปไม่สาปสูญ
สิ้นเดือดร้อนต้อนรับดับอาดูร	ตั้งแต่นี้มีแต่พูนพัฒนา ฯ
๖ คำ เจรจา ๒๙
ลาวพุงขาว
(ลูกคู่) ฟังเอ๋ย ฟังข่าว	ชื่นทรวงสาวลาวจิ้มลิ้มยิ้มในหน้า
พูดหัวร่อต่อกระซิกทั้งน้ำตา	ขอบคุณครันวันทาปรีชาแด ฯ
๒ คำ เจรจา ๓๐
ฝรั่งควง
(ลูกคู่) ท่านพระรามพละพ่ายสหายรัก	ขอบใจนักพยักกระหยิ่มยิ้มแต้
นึกชมสาวลาวคนนี้ดีแท้ๆ	พูดอ้อแอ้อยู่จนค่ำจึงร่ำลา ฯ
๒ คำ เพลงฉิ่ง
ลาวเฉียง
(ลูกคู่) ชื่อเอ๋ย ชีวาลัย	สาวโสภีดีใจนักหนา
กระวีกระวาดกวาดใจไม่ระอา	ทะมัดทะแมงแต่งเคหารับสามี
จัดที่นอนหมอนม่านสอ้านสะอาด	ใช้นางบ่าวเอากระจาดไปสวนศรี
เลือกเก็บหาบุปผาสุมาลี	แต่ล้วนที่สดพร้อมหอมตระการ
ปรุงบุหงาร้อยผกาเป็นพวงพู่	แขวนประตูหน้าต่างอย่างสอ้าน
ปักขวดใบใหญ่น้อยห้อยเพดาน	บอกแม่คุณงุ่นง่านสำรับ ฯ
๖ คำ เจรจา ๓๑
ลาวดำเนินทราย
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าพาบุตรสุดที่รัก	มาพร้อมพรักพี่เลี้ยงเคียงคอยจับ
ได้อาบน้ำทาขมิ้นประทิ่นทับ	เสื้อแสงแต่งประดับประคับประคอง ฯ
๒ คำ ลงสรง
ลงสรงลาว รับดนตรี
(ลูกคู่) สาวปราโมทย์โสรสรงศริระกาย	ขมิ้นละลายชโลมชลูดผุดผ่อง
ล้างสบู่ถูผงมะตูมรอง	งามเหมือนทองเนื้อสี่ศรีนวลตรู
ทาน้ำอบปรบแป้งสารภี	นุ่งซิ่นศรีโศกสพักชมพูหรู
เสื้อหลวมบางอย่างใหม่ลูกไม้พรู	เข็มกลัดกลัดอุระดูละออตา
เกล้าหย่งมวยสวยสอางคลุมร่างแห	ปิ่นเพชรแผ่ปักผมงามสมหน้า
ดอกไม้เพชรมรกฏสดโสภา	แซมบุปผาลดาประดับเครื่องทับทิม
สรวมสร้อยหัตถ์รัดกำไลใส่แหวน	สร้อยศอแสนสวยประดับระยับหยิม
ประแป้งเม็ดนิดนิดพิศรับยิ้ม	ทัดพลูจีบจิ้มลิ้มลีลามา ฯ
๘ คำ เจรจา ๓๒
ล่องน่านเล็ก
(ลูกคู่) ชมเคหาสารพัดจัดรับผัว	พินิจทั่วถูกใจเฝ้าใฝ่หา
ตรวจสำรับกับข้าวที่เอามา	ล้วนอชารสตั้งไว้พรั่งพร้อม
รื่นรมย์สมถวิลยินดี	นึกเห็นหน้าสามีแนบถนอม
คลึงเคล้าพะเน้าพนอยอยอม	ฟังพี่พร้อมแก้ตัวกลัวเคืองค้าน ฯ
๔ คำ เจรจา ๓๓
ยวนเคล้า
(ลูกคู่) ล่วงสองยามหวามหวาบปลาบใจ	(เอง) เอ๋ออย่างไรผิดสัญญาที่ว่าขาน
หรือท่านพระจะสัมพับดับรำคาญ	ฉลองลิ้นปลิ้นหลานเล่นกระมัง
โอ๋ยไม่เป็นเห็นไม่กล้ามาใส่สี	พี่ร้อยตรีคงมาเหมือนว่าหวัง
(ลูกคู่) กระสับกระส่ายหมายทุกมื้อมาหรือยัง	เอียงหูฟังฝีเท้าหนาวทรวงเซา ฯ
๔ คำ เจรจา ๓๔
ลาวเล็ก รับดนตรี
(ร้องเอง) (๑) ไฉนหนอพ่อหนุ่มชุ่มชีวิตร	ยังมิคิดเดินดึ่งมาถึงเหย้า ฯ
(๒) หรือแรมพักลำพูนจักมาต่อเช้า	โอ๋ยหน้าเศร้าเศร้าแสนเคืองเรื่องเหลวไหล ฯ
(สร้อย) ชื่นใจขา ชื่นใจเครือฟ้า ชื่นใจจะลามิคืนแล้ว หัวใจพี่ผูกถึงลูกแล้ว หรือพี่แกล้วทอดอาลัย หนอชื่นใจเอ๋ยพี่จูบสั่ง พี่หวังอันใด สาวเจ้าจับใจ บ่ห่อนได้รู้ลืม ขอพบขอเห็น จะตายจะเป็นยอมเอย ฯ
ล่องน่านใหญ่
(ลูกคู่) อุ้มลูกรักเหนี่ยวพนักเฉลียงมอง	แสงเดือนส่องรุบหรู่ประตูบ้าน
พี่เลี้ยงคำเจิดเจ้าเอากงการ	มองทุกด้านชะแง้คอยนายร้อยตรี ฯ
๒ คำ เจรจา ๓๕
เขมรเป่าใบไม้
(ลูกคู่) จนลูกอ่อนหาวนอนอ้อนแล ๆ	คำเจิดเร่มาขู่รู้อู้อี้
เอานอนเบาะหัวเราะล้อพอพื้นดี	หลับตาปี๋พี่เลี้ยงนั่งเคียงมอง
ถึงดึกดื่นมิได้นึกถึงชีวิตร	วุ่นแต่คิดคนึงหาเครือฟ้าจ้อง
คอยสามีพี่พร้อมตรอมใจตรอง	คำเจิดนั่งยองๆ เขย่งดู
ง่วงระงมล้มหลับลงกับพื้น	ดึกเท่าดึกสะอึกสะอื้นยืนมองอยู่
ใคร่ยากเย็นเป็นตายแม่ไม่รู้	เฝ้าชม้อยคอยคู่จนตรู่เอย ฯ
๖ คำ กล่อมวังเวง
เขมรกล่อมลูก
(ลูกคู่) สาวคำเจิดตกใจยินไก่ขัน	เห็นตะวันสางๆ สว่างหล้า
ไม่วายหวังตั้งเอื้อต่อเครือฟ้า	ยังเห็นแม่ชะแง้หน้าคอยสามี
ไม่หลับนอนผ่อนพักสักประเดี๋ยว	ไม่แลเหลียวดูลูกผูกใจจี๋
คลานเข้าไปอ้อนวอน(เอง) นอนเสียที	แม้นคุณพี่มาจะปลุกลุกขึ้นทัน ฯ
๔ คำ เจรจา ๓๖
ช้าโหย
(ลูกคู่) สาวเอย สาวเครือฟ้า	วุ่นวิญญาวิโยคโศกศัลย์
ตลึงละลานสงสารบุตรสุดชีวัน	แด่วแดยันอยู่เฉลียงระเบียงแบ
ตระกองฟูกลูกน้อยค่อยประคอง	อุ้มเข้าห้องโหยระทมแทบล้มแผ่
ไหนเหลียวหลังระวังผัวมัวชะแง้	ยิ่งแลๆ ก็ยิ่งลับกลับห้องใน ฯ
๔ คำ ช้าโหย
ล่องน่านเล็ก
(ลูกคู่) สาวคำเจิดจริงใจไม่สับปลับ	ยืนจับๆ จ้องจ่อบ่ไถล
หน้าเป็นมันฟันเป็นยางหมางหัวใจ	(เอง) นี่เมื่อไหร่นายฮ้อยจะลอยมา ฯ
๒ คำ เจรจา ๓๗
ฝรั่งหน้าแดง
(ลูกคู่) พระเอย พระราม	งุ่มง่ามง่วงนอนอ่อนนักหนา
ครั้นจะหลบไม่พบไม่นำพา	ก็เวทนาหน้าสหายซังกายเดิน
นำนายร้อยเอกพร้อมพร้อมวาสนา	รับยศถาสัญญาบัตรไม่ขัดเขิน
เป็นที่หลวงณรงค์รักษ์ศักดิ์เจริญ	พาเมียใหม่ไทยเชิญขึ้นมาเยือน ฯ
๔ คำ เจรจา ๓๘
บุหลันชกมวย
(ลูกคู่) หลวงณรงค์ตรงเจอคำเจิดทะลึ่ง	(เอง) เฮ้ออย่าอึงตึงตังฟังข้าสอน
อุ้มลูกข้ามาทั้งกำลังนอน	อย่าปลุกแม่แสนงอนเบื่อร้อนใจ ฯ
๒ คำ เจรจา ๓๙
เขมรสั่งเมือง
(ลูกคู่) สาวคำเจิดเห็นจริตผิดท่า	พาผู้หญิงไทยมาท่าเมียใหม่
ซ้ำจะแกล้งขู่แย่งคุณแดงไป	ก็ร้องไห้อ้อนวอนฉอ้อนอึง ฯ
๒ คำ เจรจา ๔๐
สร้อยลาว
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าผวาแว่ววิ่งแผลวผลุน	เชื่อว่าบุญพี่พร้อมด้อมมาถึง
เหลียวเล่อล่าแลหาตาตลึง	เห็นคุณพี่หนีทะลึ่งหลบเชิงไม้
ยังซุ่มซ่ามแต่พระรามพละพ่าย	โอ๊ยใจหายเจียนมิน่าเชื่อตาไหว
แม้สวยจริงกะตุ้งกะติ้งผู้หญิงไทย	เกลือกจะเป็นเมียใหม่ของสามี
เด็ดดอกไม้ดอกไล่ไม่ขอร้อง	เหลือจองหองเหิมจัดรัศมี
โฮยหัวใจจะเป็นเลือดเดือดเต็มที	(เอง) ท่านพระขามานี่หน่อยเป็นไร ฯ
๖ คำ เจรจา ๔๑
แขกจำปา
(ลูกคู่) ท่านพระรามทั้งคร้ามทั้งกระดาก	ทั้งเคืองมากทั้งสงสารเหงื่อกาฬไหล
ย่องหนับๆ คับข้อนสะท้อนใจ	(เอง) ฉันผิดแล้วเมียใหม่เขามีมา
ขึ้นกระทรวงได้เป็นหลวงณรงค์รักษ์	ดำรงค์ศักดิ์ร้อยเอกทหารหน้า
ดูโน่นแน่นั่นแหละแม่นางจำปา	ภรรยาหลวงณรงค์ทนงใจ ฯ
๔ คำ เจรจา ๔๒
สร้อยสนดัด
(ลูกคู่) แม่เอย แม่จำปา	ภรรยาหลวงทหารแต่งงานใหม่
มายืนจ้องมองเขม็งไม่เกรงใคร	ยิ้มไยไพก้าวร้าวลาวเมียน้อย ฯ
๒ คำ เจรจา ๔๓
ล่องน่านใหญ่
(ลูกคู่) ถึงเอย ถึงเวลา	สงสารสาวเครือฟ้ายืนหน้าจ๋อย
คำเจิดเคืองเต็มแก่จะแร่ทอย	นายชม้อยตาห้ามก็คร้ามรอ ฯ
๒ คำ เจรจา ๔๔
แขกลพบุรี
(ลูกคู่) กระวนเอย กระวนกระวาย	ท่านพระรามพละพ่ายเข้าร้ายหนอ
ถอนใจฟอดกอดอกผงกคอ	ชวนแม่จำปาล่อเลี่ยงหลบไป ฯ
๒ คำ เจรจา ๔๕
ลาวเล็ก
(ลูกคู่) สาวเอย สาวเครือฟ้า	ทั้งแค้นขัดอัดอุราน้ำตาไหล
ทั้งรักผัวกลัวสลัดตัดอาลัย	ทั้งน้อยใจเสียตัวชายชั่วลวง
(เอง) มันดูถูกราวกะลูกขี้ครอกช่วย	เชื่อว่าสวยได้เสียเป็นเมียหลวง
เจ็บจิตร (ลูกคู่) ยิ่งคิดยิ่งคับทรวง	ยิ่งเหนี่ยวหน่วงก็ยิ่งแน่นแสนสะท้อน ฯ
๔ คำ โอด
ลาวครวญ
(ลูกคู่) ทอดตนบนอาศน์พรมลาดเหย้า	ดิ้นเร่าๆ อุระตื้นสอื้นอ้อน
อึดอั้นตันจุกทุกข์ร้อน	ขุ่นข่อนข้อนอุราจาบัลย์ ฯ
๒ คำ โอด
เกริ่นอนาถ เคล้าซอฝรั่ง
(ลูกคู่) สงสารเอยสุดที่ว่าแสนสงสาร สงสารเจ้าสาวลาวแสนสวย จวนเจียนสาวเจ้าจะม้วยเสียด้วยแสบหัวใจ (เอง) จะโทษผัวหรือตัวเขาก็เป็นชาย มนุษย์ทั้งหลายพากันหลงนิยม ระดมออกปากว่ามีเมียมากก็ได้ ครั้นจะไปโทษนางเมียใหม่ หรือดูก็ไม่สมควรจะโทษ ทั้งจะโกรธเขาก็ไม่ไหว ธรรมเนียมร่วมสามีก็เป็นวิธีของลาวและไทย โอ๊ยสุดอาลัยเสียแล้ว พี่ร้อยเอกพร้อมของข้อยนี่เอย ข้อยขอขอดขอข้อน ข้อยขอค้อนขอแค้น แต่ตัวของตัว โทษที่มันเมามัวชั่วแสน เป็นลาวเป็นกาว ต่างด้าวต่างแดน ก็ไม่เจียมตน รนชเง้อเผยอแค่น เสือกไปริรักริใคร่ ลาวกาวเจ้าชู้ ที่รู้จักก็มิยักสมัคร สะเออะไปรักพ่อหนุ่มไทย มันน่าน้ำตานองร้องไห้ โอ้อกอับประมาณกูเฮย ฯ โอด
ล่องน่านเล็ก
(ลูกคู่) สาวคำเจิดใจจะขาดอาฆาตแค้น	สงสารแสนจะสงสารสท้านไห้
(เอง) เขาไม่ซื่อเราจะดื้อซื่อทำไม	เขามีใหม่เราก็มีแก้ทีมัน
แสนเท้าพระยาลาวชาวเหนือ	ก็ยังเอื้อสาวนายพอหมายหมั้น
จะเอาเจ้าหรือไพร่ได้ทั้งนั้น	ไม่ว่าชั้นไหนๆ ไทยหรือลาว
หรือพม่าแขกฝรั่งทั้งเจ๊สัว	ไม่ต้องกลัวมิไยลือชื่อให้ฉาว
ประมาทหน้านึกว่าเป็นลาวกาว	เชิญเชื่อบ่าวอย่าระกำเสียน้ำตา ฯ
๖ คำ เจรจา ๔๖
ลาวลำปาง
(ลูกคู่) ฤทธิ์เอย ฤทธิ์โทรมนัส	สาวเครือฟ้ากลุ้มกลัดสบัดหน้า
ผลักไสไล่ทุบด้วยโกรธา	(เอง) มึงขืนมาหมิ่นกูก็ดูเอา ฯ
๒ คำ เจรจา ๔๗
ลาวแพนน้อย
(ลูกคู่) กระแทกองค์ลงกะพื้นสอื้นดิ้น	กำสรวลสิ้นสมประดีทวีเศร้า
ทั้งรักทั้งแค้นแล่นเร้า	สิ้นอาลัยลูกเต้าชีวิตรตัว
(เอง) โอ้ประดาษเสียชาติเกิดเป็นหญิง	เผยอหยิ่งรักเขาเอาเป็นผัว
เขามีเมียทิ้งเสียเหมือนควายวัว	ซ้ำพาเมียใหม่มายั่วหยามให้อาย
จะอยู่ไปไยเล่าสาวเครือฟ้า	เสียแรงรักหักชีวาบูชาถวาย
ชาตินี้สิ้นวาสนาขอลาตาย	ข้อยเกิดกายชาติใหม่ให้คู่กัน
อย่ามีใครซ้อนใจซ้อนรัก	ให้สมัครสองชมสมมิ่งขวัญ
(ลูกคู่) เปลื้องผ้ามาจะขอผูกศอพัน	ล้างชีวันวุ่นอยู่แต่ผู้เดียว ฯ
๘ คำ โอด
เขมรสั่งเมือง
(ลูกคู่) คำเจิดยืนแอบฝาทำหน้าแห้ง	เห็นนายแกล้งฆ่าตัวขนหัวเสียว
จะห้ามปรามคร้ามอาญาลงหน้าเซียว	ทลึ่งเหลียวเร่อร่าคว้าลูกนาย
พอเครือฟ้าผูกผ้ากระหมวดเสา	อุ้มลูกเข้าขวางแบร้องแงหาย
ชงักย่อพอจะผูกเห็นลูกชาย	รู้สึกกายกอดลูกเข้าโสกา ฯ
๔ คำ โอด เจรจา ๔๘
ลาวครวญ
(ร้องเอง) เจ้าประคุณทูนหัวแม่แท้ว่าแก้ว	ไม่ตายแล้วห่วงลูกผูกคอข้า
ถึงเจ็บแสบแทบห่อทรมา	ขอทนสู้อยู่รักษาลูกยาน้อย ฯ
๒ คำ เจรจา ๔๙
ลาวลำปาง
(ร้องเอง) บุญเจิดจ๋าโปรดพาพ่อแดงลูก	ไปนอนฟูกห้องในตามใจหน่อย
(ลูกคู่) พอบ่าวอุ้มลูกยาลับตาคล้อย	สาวลห้อยหวลฆ่าชีวาวาย ฯ
๒ คำ เจรจา ๕๐
เขมรอมตุ๊ก
(ลูกคู่) ฝ่ายพ่อคุณบุญตรูตาผู้เฒ่า	ยินสาวเจ้าโศกศัลย์ก็ขวัญหาย
กะเร่อกะร่าขึ้นมาทั้งตายาย	ฟูมฟายน้ำตาโสกาอึง ฯ
๒ คำ โอด
ตลกหัวเราะ
(ร้องเอง) สาวเครือฟ้ามีปัญญาอย่าบ้าโศก	แม่เป็นโรคลำพองพิศม์ด้วยฤทธิ์หึง
มันไม่ไปถึงไหนไข้อึ้งกะทึ้ง	หนักเท่าหนักพักหนึ่งก็สิ้นพิศม์
ขืนตึงตังคลั่งไคล้ไปกะมัน	เป็นตกกั่นตั้วเตี้ยเสียจริต
โทรมนัสกัดฟันกลั้นชีวิตร	ไม่กี่วันมันก็ปลิดฤทธิ์ไม่นาน ฯ
๔ คำ เจรจา ๕๑
ลาวกระแซ
(ลูกคู่) ฟังเอ๋ย ฟังว่า	สาวเครือฟ้าสอื้นองค์น่าสงสาร
คำเจิดอุ้มลูกกวนชวนรำคาญ	สุดจะด้านหนีลูกผูกคอตาย
เอาความรักหักโหมโทรมนัส	ถึงกลุ้มกลัดดุเดือดก็เหือดหาย
แต่ฮึดฮัดขัดแค้นแสนระคาย	จึงแกล้งบอกออกอุบายลวงยายตา
(เอง) พ่อแดงกวนยามกำสรวลสุดรำคาญ	คุณยายวานอุ้มชูเอ็นดูข้า
ให้คำเจิดผลัดอุ้มเที่ยวคุมพา	เดินตากอากาศพอไม่ตอแย
หลานจะนั่งตั้งสติตริตรอง	แสวงช่องระงับจิตร์คิดเกี่ยวแก้
ยิ่งเห็นลูกผูกแค้นแสนท้อแท้	หลานเห็นแต่ยายตาคราจำเป็น ฯ
๘ คำ เจรจา ๕๒
เขมรไล่ควาย
(ลูกคู่) พยักเอย พยักหน้า	ยายชราตาแก่แลไม่เห็น
ดูคำเจิดตะเพิดพ้อคอเป็นเอ็น	อุ้มพ่อหนูขู่เข็ญเต้นจากเรือน ฯ
๒ คำ ปี่กลอง
ลาวครวญ รับดนตรี
(ลูกคู่) สมเอย สมจินตนา	สาวเครือฟ้าเสียจิตร์คิดเลื่อนเปื้อน
ปิดประตูรูแกลไม่แชเชือน	ชักมูลี่แล้วเลื่อนกลอนลั่นดาน
โผผวาวิ่งหาคว้ามีดหมอ	ของคุณพ่อตั้งจิตร์อธิษฐาน
มีทองคร่ำคำจารึกโบราณ	เสียชีพอย่าเสียชื่ออ่านกระจ่างตัว
(เอง) โอ้เครือฟ้าครานี้สิ้นที่หวัง	ขอลาโลกโศกสั่งถึงหูผัว
เมียอาภัพคับชีวันประหวั่นรัว	ขอลาบัวบาทพี่หนีไป
คอยดูอยู่กับพ่อรอพี่	เพราะชาตินี้วาสนาหาถึงไม่
จวบลุพระอมฤตย์สุราลัย	เกิดชาติไหนขออยู่เป็นคู่กัน
พี่มีดขาโปรดพาเครือฟ้าหนี	จากโลกนี้นิราศชู้สู่สวรรค์
(ลูกคู่) พิลาปรบจบคำเจ้ารำพรรณ	มือเจ้าสั่นกำมีดจะกรีดคอ
เหลียวซ้ายแลขวาผวาวิ่ง	เหมือนผีสิงเสียวไส้หน้าใจฝ่อ
(เอง) พี่พร้อมจ๋าเครือฟ้าลาละน้อ	(ลูกคู่) ปากพูดจ้อตาก็จ้องเข้าห้องใน ฯ
๑๒ คำ ทยอยโอด
ลาวเล็ก
(ลูกคู่) พอคอเหวอะมีเลอะเลือดตกเปรี้ยง	ก็แว่วเสียงผัวเรียกสำเหนียกได้
แค้นก็แค้นรักก็รักสลักใจ	เหลืออาลัยแล้วคลานซานออกมา
โลหิตไหลกายสั่นอยู่ริกๆ	เหงื่อซิกๆ ซมซวนกำสรวลหา
หน้ามืดหวึงจวนจะถึงทวารา	สาวเครือฟ้าสิ้นชีวาตม์ขาดใจเอย ฯ
๔ คำ โอด
คำปรารภ
พวกเจ้าภาพในงานนี้รู้สึกกันว่า หนังสือตำราทำกับข้าวซึ่งรวบรวมเขียนขึ้นไว้โดยประจงจิตต์ กุลตัณฑ์ น่าจะไม่เพียงพอแจกเป็นบรรณาการแด่ท่านผู้มีเกียรติที่ได้กรุณามาร่วมในงานฌาปนกิจศพแม่ในวันที่ ๒๑ กรกฎาคม ๒๕๑๔ นี้ จึงได้รีบติดต่อคุณอำพัน ฉายางกูร แห่งโรงพิมพ์ไทยเขษมและแพร่การช่าง ถนนเฟื่องนคร ขอให้ช่วยจัดพิมพ์หนังสือตำรากับข้าวเพิ่มเติมให้อีกสักจำนวนหนึ่ง แต่คุณอำพันแจ้งให้ทราบว่าไม่สามารถจะเนรมิตให้ได้ภายในเวลาอันจำกัดเช่นนี้ เพราะเหลือเวลาเพียง ๗-๘ วันเท่านั้น แต่ได้แนะนำให้จัดพิมพ์หนังสือเล่มเล็กๆ แทน ซึ่งยังพอมีเวลาทำได้ทันวันงาน
เจ้าภาพได้พิจารณาแล้ว เห็นว่าบทละครร้องเรื่องสาวเครือฟ้า อันเป็นพระนิพนธ์พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ซึ่งทรงไว้กว่า ๖๐ ปี มาแล้ว น่าจะเหมาะแก่การจัดพิมพ์ขึ้น เพราะเป็นเรื่องที่แทบทุกคนรู้จักกันดีและไม่ได้มีการจัดพิมพ์นานมาแล้ว นับว่าเป็นหนังสือที่หาอ่านได้ยากเล่มหนึ่งสมัยนี้
บทละครเรื่องสาวเครือฟ้ามีกำเนิดขึ้นเมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ เสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ ๒ (ร.ศ. ๑๒๖ หรือ พ.ศ. ๒๔๕๐) ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรละครออเปร่าเรื่องมาดามบัตเตอไฟลขอปุชชินี่ ครั้นเสด็จกลับ ก็ได้ทรงนำเรื่องมาเล่าประทานพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ พระองค์ท่านจึงทรงถอดเนื้อเรื่องที่ทรงเล่านั้นอันเป็นเรื่องหญิงญี่ปุ่นกับชายฝรั่งจากที่ฝรั่งแต่งมาเป็นเรื่องสาวชาวเหนือและหนุ่มชาวกรุงเทพฯ และทรงพระนิพนธ์ให้เป็นละครร้อง ซ้อมเสร็จก็เล่นถวายหน้าพระที่นั่งเป็นที่พอพระราชหฤทัยเป็นอันมาก
เนื่องจากเหตุนี้ เจ้าภาพจึงตกลงใจพิมพ์แจกเป็นบรรณาการในงานฌาปนกิจศพนางสาครสิทธิการ (ผาด กุลตัณฑ์) อีกครั้งหนึ่ง
เจ้าภาพขอขอบพระทัยท่านหญิงพรพิมลพรรณ รัชนีซึ่งได้ประทานความคิดเห็นเกี่ยวแก่เรื่องนี้ไว้เมื่อ ๒๐ มีนาคม ๒๕๐๖ เนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพหลวงประเสริฐอักษร ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๐๖ ซึ่งเจ้าภาพในงานนี้ได้ถอดเอาข้อความบางตอนมาลงตีพิมพ์ไว้ ณ ที่นี้
ขอให้ส่วนกุศลบุญราศีพวกลูกๆ ได้ช่วยกันบำเพ็ญกุศลให้แก่แม่ จงเป็นผลให้แม่ได้รับความสุข ณ สัมปรายภพนั้นเทอญ.
เจ้าภาพ
บทละครร้อง
สาวเครือฟ้า
เลียนเรื่องคอมิกออบรา ฝรั่งเศสที่ลือชื่อ มาดาม บัดเตอไฟล
ได้จากหนังสือไกลบ้าน
(ประเสริฐอักษร รจนา)
ชุดที่ ๑ (สวาสดิ์)
ฉากรูปสวนดอกไม้ในบ้านลาว หน้าเรือนในนครเชียงใหม่
ตัวละครมี สาวเครือฟ้านั่งที่แคร่ในสวน สาวคำเจิดบ่าว กำลังแต่งต้นไม้
ยวนเคล้า รับดนตรี
(ลูกคู่) สาวเอย สาวเครือฟ้า	เป็นกำพร้าพ่อแม่ก็แลหาย
อยู่สำราญบ้านสวนสงวนกาย	ไม่สอดส่ายเสงี่ยมคมสมสกนธ์
มีบ่าวสาวลาวล่ำชื่อคำเจิด	คนเก่าแก่แต่เกิดปฏิสนธ์
กับแม่คุณบุญตรูอยู่อีกคน	พ่อเฒ่าสนคนอาศัยเหมือนยายตา ฯ
๔ คำ
สร้อยลาว รับดนตรี
(ลูกคู่) ทุกเย็นเช้าสาวเจ้าเฝ้าลงสวน	รดน้ำพรวนดินปรนต้นพฤกษา
ล้วนไม้ผลดอกเครือเฟื้อลดา	เก็บผกากรองขายที่ในเวียง
สงบเสงี่ยมเจียมตัวกลัวราคี	ไม่เคยมีคาวลือเสียชื่อเสียง
ถึงการใหญ่ที่ไหนไม่ใกล้เคียง	ถนอมเลี้ยงครอบครัวไปชั่ววัน ฯ
๔ คำ เจรจา ๑
(ทำสวนเก็บดอกไม้ กรองผกาฝากยายไปขายในเวียง)
ลาวต่อนก รับดนตรี
(ลูกคู่) สาวชื่นชวน (ๆ) สรวลระริกระรี่	เก็บจำปี (ๆ เก็บ) จำปา
โน่นมะลิลา (ๆ และ) มะลิซ้อน	หยุดซุ้มขจร (ๆ) เชิงพุทธชาติ
กอกุหลาบดาษ (ๆ ดาษ) ดื่นต้น	ร้านรสสุคนธ์ (ๆ) ปนชมนาด
มะลิวันพาด (ๆ พาด) เคลือลดา	เก็บกระดังงา (ๆ) มณฑายี่โถ
ชมชงโค (ๆ) พยอมยี่สุ่น	การะเกดพิกุล (ๆ) ยี่หุบหอม
สายหยุดค้อม (ๆ) น้อมกิ่งดม	ชื่นดอกส้ม (ๆ ส้ม) แซมประยงค์
ดื่มกาหลง (ๆ) ลำดวนแก้ว	ดงนมแมว (ๆ) มะลุลี
ส่ำส่าเหล้า (ๆ) ลำเจียกกอ	เก็บจันกระพ้อ (ๆ) กระทุ่มกระถิน
ช่ออินทนิล (ๆ) น่าชูเชิด	สาวคำเจิด (ๆ) จอดใจปรู
เกลียดซ่อนชู้ (ๆ) พู่เรือหงส์	เดินดูดง (ๆ) เบญจมาศสลอน
ดอกพุดซ้อน (ๆ ซ้อน) พุดรักษา	ชมชื่นตา (ๆ ชม) ชื่นจิตร์
สองสาวติด (ๆ) ใจเอื้อง	สองค่อยเยื้อง (ๆ) ชมกล้วยไม้
เจอกระเจี้ยงไพร (ๆ พราว) พรูคบ	เครือฟ้ารับ (ๆ) คำเจิดสอย
สองสาวน้อย (ๆ) นวลหน้าแฉล้ม	ยืนกรุ้มกริ่มยิ้มแย้มยั่วกันสองรา แม่เอย ฯ
๑๕ คำ เพลงฉิ่ง
พวงร้อย (รับดนตรี)
(ลูกคู่) นายเอย นายร้อยตรี	ทหารศรีอยุธยามาเชียงใหม่
ประจำกองอาสาโยธาไท	รู้พิชัยรณรงค์แกล้วสงคราม
นามนายพร้อมใคร่ถนอมนางลาวเฉียง	ประโลมเลี้ยงเคียงคู่สู่สยาม
สืบแสวงแห่งหาพยายาม	ไม่สมความถวิลหวังก็คลั่งทรวง
ชวนพระรามพละพ่ายสหายรัก	ดำรงค์ศักดิ์ที่ปรึกษาท่านข้าหลวง
ยอดนิยมชมสาวลาวทั้งปวง	ช่วยบนบวงเทพะเจ้าสืบสาวงาม
มาถึงสวนพอจวนจะสายัณห์	ก็พากันเข้าไปใครไม่ห้าม
นายร้อยตรีตีสนิทติดพระราม	กระซิบถามถูกใจใครนะนาง ฯ
๘ คำ
นาคบริพัทธ์
(ร้องเอง) นายรักหรือสาวชื่อสาวเครือฟ้า	ลูกกำพร้ามีสกุลเป็นบุญสร้าง
สวยทั้งรูปทั้งจริตจิตร์สำอาง	ยังอ้างว้างลอยตัวผัวไม่มี ฯ
๒ คำ เจรจา ๒
ขึ้นพลับพลา
(ลูกคู่) ร้อยตรีพร้อมยอมตรงว่าหลงรัก	ยิ่งพิศพักตร์ ๆ ยิ่งพาฉ่าฉวี
ยิ่งพิศเนตร ๆ ยิ่งพาซ่าอินทรีย์	ยิ่งพิศโฉม ๆ ยิ่งฉี่กระชุ่มปอง
จะพิศไหนงามนั่นขวัญเชียงใหม่	แม้นเพื่อนได้เชยชมประสมสอง
จะแสนสวาดิ์มิขอคลาดประคองน้อง	จึงสนองพจนาว่าวอน ฯ
๔ คำ
สิงห์โตเล่นหาง
(ร้องเอง) แม้นท่านพระกรุณาแก่ข้าพอ	โปรดสู่ขอสาวสวยช่วยผันผ่อน
รับยินยอมแต่งงานเป็นการร้อน	เรียกทุนรอนเท่าไรได้ทุกอัน ฯ
๒ คำ เจรจา ๓
สดายง
(ลูกคู่) พระรามฟังร้อยตรียินดีนัก	หัวร่อคัก (เอง) เอาเป็นได้ไว้ใจฉัน
ไปเกี้ยวเองเถิดอย่าเกรงสาวคนนั้น	ปลงใจกันแล้วก็คงเป็นมงคล
(ลูกคู่) ยิ้มพลางย่างย่องไปมองหา	แม่เฒ่าบุญตรูตาพ่อเฒ่าสน
เรียกยายตาออกมาบอกยุบล	(เอง) แน่นายคนนั้นเขาเอื้อสาวเครือฟ้า
เป็นคนดีมีปัญญาชตาขึ้น	อย่าเหม่อมึนละล้าละลังเชื่อฟังข้า
ถ้าหนุ่มสาวกล่าวตรงปลงวิญญา	ข้าจะจัดเครื่องวิวาห์มาแต่งงาน ฯ
๖ คำ เจรจา ๔
เขมรรอมตุ๊ก
(ลูกคู่) ลาวเอยลาวชรา	สมหมายยายกะตาฟังว่าขาน
ชื่นชอบหมอบราบกราบกราน	สุดแต่ท่านเจ้าประคุณกรุณา ฯ
๒ คำ เจรจา ๕
ล่องน่านใหญ่
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าเหลียวหน้าแลมาปะ	(เอง) โอ๊ะท่านพระเจ้าประคุณบุญนักหนา
อุตส่าห์มาหาข้อยน้อยบุญญา	(ลูกคู่) นั่งยกมือวันทาอยู่เทาๆ ฯ
๒ คำ เจรจา ๖
ทองย่อน
(ลูกคู่) ยิ้มเอย ยิ้มแยบคาย	พระรามพละพ่ายสหายเก่า
ทำทักทายขยายแต้มแย้มเย้า	(เอง) เกลอรักข้ามาเว้าสาวเครือฟ้า
เพื่อนเป็นนายร้อยตรีที่ทหาร	คนโปรดผู้บัญชาการชาญศึกษา
เพื่อนดีมากฝากด้วยช่วยเมตตา	(ลูกคู่) พยักหน้าเรียกพร้อมด้อมมาเคียง ฯ
๔ คำ เจรจา ๗
ลาวเจ้าซู รับดนตรี
(ลูกคู่) สาวน้อยชม้อยตาเจอเจ้าหนุ่ม	กำดาบกุมกรุ้มกริ่มริมเฉลียง
กระชุ่มกระชวยสวยสง่ากว่าชาวเวียง	สาวแม่เมียงมุ่นจิตร์หลงคิดรัก
ชม้ายมองร้องเชิญร้อยตรีนั่ง	ที่ม้าตั้งใต้ซุ้มพุ่มต้นสัก
ร้อยตรีตอบชอบจิตร์พิศพยัก	เยื้อนยิ้มแย้มแหลมหลักแทนทักทาย ฯ
๔ คำ
พราหมณ์ดีดน้ำเต้า
(ลูกคู่) สมเอย สมคิด	เกลอสนิทพระรามพละพ่าย
ไม่อยากขัดคอเพื่อนเอื้อนอุบาย	ขยับขยายเลี่ยงกลับเสียฉับพลัน ฯ
๒ คำ เพลงเร็ว
เขมรคางเหลือง
(ลูกคู่) ข้างแม่คุณบุญตรูตาครูเฒ่า	อาสาเข้าเอาธุระจ้าละหวั่น
ไล่คำเจิดตะเพิดขู่อยู่งกงัน	คอยช่วยกันสาวเจ้าให้เว้าชาย ฯ
๒ คำ เจรจา ๘
อาเฮีย
(ลูกคู่) ร้อยตรีพร้อมทหารจอมมงกุฎสยาม	พยายามยั่วสวาสดิ์สาวมาดหมาย
ประจบประแจงแถลงเล่ห์เพทุบาย	แย้มย้ายหยอดเสน่ห์เสสุนทร ฯ
๒ คำ เจรจา ๘
แขกสาหร่าย
(ร้องเอง) เจ้างามเหลือเครือฟ้าบุญพาสม	ยิ่งยืนชมโฉมสาวผ่าวสมร
สวยล้ำสาวลาวไทในดินดอน	ศรีนครเชียงใหม่พึ่งได้ยล ฯ
สร้อย
(ลูกคู่) โอ้เจ้าบัววาบีเดียรลีเอ๋ย แสนสวยกระไรเลย หอมหวนน่าเชยชื่นอุรา เดือนหงายพระพายพา ถวิลเหมือนพร้อมค้อนมา ชมโฉมเครือฟ้าชื่นใจเอย
(เอง) อ้าเทพทัยใหญ่น้อยดอยสุเทพ	โปรดสิงห์เสพย์มโนน้องสนองผล
ให้ปรานีพี่พร้อมน้อมกมล	จะใช้บนเบิกบานแต่งงานจริง ฯ
สร้อย
(ลูกคู่) โอ้เจ้าช่อยัสมินไม่สิ้นหวัง แสนสาวชาววัง หญิงสวยสล้างมิอาลัย หมื่นแสนแน่นกรุงไท มิเหมือนเครือฟ้ายาใจ แม่ถูกฤทัยเรียมเอย
(เอง) ไม่ลวงล่อขอสมัครรักสนิท	ชื่นชีวิตร์สวีตห้องเหมือนน้องหญิง
เชิญเครือฟ้าเมตตาอย่าประวิง	ยอมทุกสิ่งสาวสวรรค์เอาสัญญา ฯ
สร้อย
(ลูกคู่) โอ้เจ้าดอกกุหลาบขาวพระพาวสวน สวยศรียียวน หอมระเหยเชยชวนชีพระทม ยิ่งหอมยิ่งอยากดม ถวิลมิวายหมายชม เมื่อไรจะสมสวาสดิ์เอย ฯ
เจรจา ๙
ลาวดำเนินทราย รับมโหรี
(ลูกคู่) (๑) สาวเครือฟ้าฝืนอุราพิไรเฉลย (เอง) ชะช่างเอ่ยฉอ้อนรักเพราะนักเหนอ ฯ
(๒) ข้อยลาวกาวหรือจะก้าวเขย่งเชง้อ แค่นเผยอน้อแค่นเผยอหยิ่งหมายนายร้อยตรี โอ้ว่าปากเอ๋ยปาก ปากเอ๋ยข้อยอยากจะหยัน ร้อยดีพันดีรักนี่รักนั่น อย่าหลอกให้ฝันหาเลย ฯ
สร้อย
ช่างเสกสรรพ์ รำพรรณสาระเพ ขุนหารเฮย สันรู้ถึง ถึงใจถึงลิ้น เอ๊ะเหมือนนกขมิ้น ชมแล้วก็บินหนีเอย ฯ
(ลูกคู่) (๑) ทหารคะนองร่ำสนองเสน่หา (เอง) เครือฟ้าเอ๋ย อย่าหลงเลยพี่ไม่ร้างขนางหนี ฯ
(๒) แสนรักแสน พิศมัยคล้ายชีวี สาวรักพี่ น้อ สาวรักพี่ พี่พร้อมไม่ยอมบิน โอ้ชื่นใจเอ๋ยชื่น โอ้แสนรักเอ๋ยรัก ที่พร้อมจะผลัก ทรวงไฉน ขอถนอมเครือฟ้ายอดอาลัย พี่ลาบ่อได้แล้วนวล
สร้อย
(ลูกคู่) สองแอบแทบซุ้ม สุมทุมพุ่มครึ้ม (เอง) ดวงตาเอย แสนรักสุดรัก รักนักบ่หน่าย เอ๊ะ ขอรักจนตาย ความรักบ่หายแล้วเอย ฯ
(ลูกคู่) (๑) สาวสวยฉอ้อน ร่ำค้อนพลิกผลัก รักหนุ่มเหนอ สาวพลอดเพ้อพิไรชู้ ชูใจหา ฯ
(๒) นายทหารเชยโฉมโลมเครือฟ้า สาวเมินหน้า น้อสาวเมินหน้า นึกละอายชายลอบชม (เอง) โอ้ว่าบุญเอ๋ยบุญ บุญเอ๋ยจะอุ่นอกพร้อม แม้นแม้คู่ชีวิตร์ปลงจิตร์ยอม พี่พร้อมเตรียมพร้อมยอมแต่งเอย
สร้อย
ฉอ้อนตา โฉมแม่น่าสวาสดิ์ ชื่นใจเอ๋ย สูญสิ้นดินชาติ ไฉนนิราศสาวไกล เอ๊ะ รักนุชสุดใจ เชิญรับอาลัยเรียมเอย ฯ
(ลูกคู่) (๑) สาวค่อยเอื้อนยิ้มเยื้อนเชือนเฉลย (เอง) ขุนหาญเอ๋ย ข้อยนี้หนอ ขอพึ่งสู ฯ
(ลูกคู่) (๒) ร้อยตรีประคอง สนองสาวผ่าวพิศดู จูบสั่งชู้ น้อ จูบสั่งชู้เท่าไร ไม่สมปอง โอ้ว่าอกเอ๋ยอก โอ้ว่าใจเอ๋ยใจ โอ้เอ๋ยอาลัยเครือฟ้า แม้นมิห่วงงานการวิวาห์ พร้อมไม่ขอลาแล้วเอย ฯ
สร้อย
(เอง) โอ๊ยพี่ต้องไป เสนอข่าวขวัญ กองแก้วเอย ขอน้องคอย คอยค่ำพรุ่งนี้ เอ๊ะ คอยหนะ คอยพี่ วันดียกศรี สินสอดเอย ฯ
ล่องน่านเล็ก
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าซบหน้าพนอถนอม	รับยินยอมอย่างนัดไม่ผัดผัน
พ่อหนุ่มน้อยร้อยตรียินดีครัน	ลาสาวขวัญจากสวนอ่อนอาลัย ฯ
๒ คำ เชิดฉิ่ง
ลำตลกหัวเราะ
(ลูกคู่) แม่คุณบุญตรูชราตาสนเฒ่า	แอบชมเขาเว้าคู่อยู่ใกล้ ๆ
ข้างสาวคำเจิดบ่าวจะเข้าไป	ยายตาไล่จนหนุ่มดุ่มๆ ลา
เข้ากอดสาวเศกสอ้อนอวยพรศีล	(เอง) แม่จะภิญโญใหญ่ไปข้างหน้า
เป็นที่พึ่งบ่าวไพร่ยายกะตา	ได้ผัวทหารอยุธยาปรีชาชาย
จะเที่ยวบอกเพื่อนบ้านร้านช่อง	พวกพ้องทุกคนช่วยขวนขวาย
ประดับสวนชวนรื่นเริงสบาย	วันฤกษ์นายทหารวิวาห์สมหน้าเรา
เตรียมเลี้ยงดูปูเสื่อเอื้อเฟื้อแขก	จัดให้แปลกโอ่อ่าเทียมหน้าเขา
เพื่อนบ่าวสาวเขยสู่ไม่ดูเบา	จริงไหมเจ้าเครือฟ้าจะว่าไร ฯ
๘ คำ เจรจา ๑๐
ปิดม่าน
ชุดที่ ๒ (วิวาห์)
ฉากอย่างชุดที่ ๑ เป็นแต่แต่งหรูหรา ตัวละครมียายกะตาและคำเจิด กับพวกเพื่อนเจ้าบ่าวเพื่อนเจ้าสาวลาวที่เชิญมา
ลาวชมดง รับดนตรี
(ลูกคู่) เพื่อนบ่าวเพื่อนสาวลาวชาวเชียงใหม่	ชุมนุมในสวนสนุกกันทุกหน้า
สโมสรต้อนรับประดับประดา	สำเริงดูหรูหราน่ายินดี
ตั้งหมากเมี่ยงของเลี้ยงสุรารส	แต่ล้วนสดสมสง่าชูราศี
แสนสะสวยเสื้อแสงแต่งอินทรีย์	ใครได้เห็นเป็นไม่มีไม่ปรีดา ฯ
๔ คำ เจรจา ๑๑
ลำเชื้อ
(ลูกคู่) ลุเพลามหาฤกษ์ก็เบิกโห่	แห่ขันหมากขนานโตโอ่อ่า
ทหารเพื่อนพลเรือนก็เกลื่อนมา	สรวลเสเฮฮาร่าเริงครัน
ท่านพระรามพละพ่ายสหายเก่า	เคียงเจ้าบ่าวนำเดินเชิญพุ่มขวัญ
เครื่องเส้นไหว้บายศรีมีทุกอัน	จัดกันเป็นขบวนสู่สวนนาง ฯ
๔ คำ โห่พระยาเดิน
ลาวเชิญผี รับดนตรี
(ลูกคู่) พ่อเฒ่าสนเถลือกถลนแล่นไปรับ	ของคำนับเมี่ยงหมากอยากทุกอย่าง
เชิญพระรามตามขึ้นเคหากลาง	ขนขันหมากต่างๆ ตามประเด ฯ
๒ คำ เจรจา ๑๒
สังขาราเคล้าซออู้
(ลูกคู่) ตุ๊เอย ตุ๊สีป้าย	มาเรี่ยรายบำรุงยุ่งเก๋
ครองใหญ่ใส่ตุ้มปี่ที่คะเน	เป็นอุปเท่ห์ขลังจัดเพิ่มศรัทธา
หิ้วข้องปลาดักมาแต่บางแขวก	จะเที่ยวแจกโยมญาติศาสนา
เห็นกำลังเหะหะจะวิวาห์	สาวเครือฟ้ากับไทเดือดใจ ครัน ฯ
๔ คำ เจรจา ๑๓
สังขาราเคล้าซออู้
(ลูกคู่) แปลกเฮอ แปลกเฮ้อ	เถรครูบาหน้าเหลอเพ้อหัวปั่น
ตะเพิดดุมุทะลุดุดัน	ให้เลิกกันวันอับประมงคล
พวกเพื่อนบ่าวเพื่อนสาวลาวลลาน	กลัวอาจารย์เล่อล่าโกลาหล
ร้อยตรีพร้อมเห็นระบอบไม่ชอบกล	ขู่คำรณไล่ขรัวกลัวกลับไป ฯ
๔ คำ ประเทศ
เส้นผี
(ลูกคู่) เส้นผีสางตามอย่างธรรมเนียมลาว	ยกเจ้าสาวแสนสวยอำนวยให้
ผูกด้ายขวัญพันมือบรรลือชัย	ท่านผู้ใหญ่ชื่นช่วยอวยศีลพร ฯ
๔ คำ สาธุการแล้วนางนากทำขวัญ
สระบุหร่งนอก รับดนตรี
(ลูกคู่) พาเจ้าบ่าวเจ้าสาวด้าวลงสวน	ประชุมชวนหิวโห่สโมสร
ผูกขวัญหัตถ์เสกสวัสดิ์สถาวร	แล้วขับฟ้อนพร้อมเพรียงเลี้ยงดู ฯ
๒ คำ เซ่นเหล้าแล้วลาวเซิ้ง
ลาวสองคอน
(ร้องพร้อมๆ) ขอให้เจ้าสาวสวยรวยระรื่น	อยู่ยั่งยืนชื่นเชียงคงเคียงคู่
ขอให้เจ้าบ่าวสมัครรักโฉมตรู	จงอย่ารู้รักร้างห่างกัน
จนแก่เฒ่าถือไม้เท้ายอดทอง	เอนกนองทรัพย์เสริมเฉลิมขวัญ
เชิดชูสุริย์วงศ์พงศ์พันธุ์	สืบสกุลพูนถวัลย์นิรันดร์เอย ฯ
๔ คำ โห่
ลาวพวน
(ร้องเอง) สาวเอยสาวแสนสวย เชิญฟังคำอำนวยพรเฉลิม อย่ารู้ไข้ อย่ารู้ข้อน อย่ารู้เดือด อย่ารู้ร้อน ฤทัยเสทิ้น รักผัวแก้วผัวขวัญ ตั้งแต่วันวิวาห์ประเดิม รวยเงินรวยกอง กองเดิมไพบูลย์พูลเพิ่ม สมพรเอย ฯ โห่
ลาวพวน
(ร้องเอง) เจ้าเอ๋ยเจ้าบ่าวทแกล้ว รักสาวแล้ว เลี้ยงน้ำใจอย่าให้หมาง ช่วยสั่งช่วยสอน ช่วยถนอมกล่อมนอนแนบข้าง ช่วยรักจริงๆ อย่าทิ้งอย่าขว้าง อย่าเริดอย่าร้าง อย่าโรยอย่ารา อย่าโกรธอย่าขึ้ง อย่าหึงอย่าหัก เป็นที่พำนัก ชูศักดิ์สาวงาม เผยอยศลาว กับชาวสยาม ขอจงมีความสุขเถิดพ่อขา ทุกวันทุกคืนโดยชื่นตา ขอให้สมพรข้า โห่หิวเอย ฯ โห่
ลาวพวน
(เพื่อนบ่าวร้อง) พวกเอยพวกเพื่อนสาว ล้วนแต่ลาวชาวเฉียงกินเลี้ยงฉลอง ละล้วนงาม ละล้วนสวย ละล้วนรื่นรวยหน้านวลลออง ละล้วนสนุกสนานกันทั้งผอง แอ่วรับขับร้อง แซ่ซร้องสำเริงรมย์ ยามกลับคืนเหย้า วานเจ้าอย่าลืม เกษมสุขปลุกปลื้ม ดูดดื่มสุขอุดม สาวแม่หมายใดๆ ขอให้สมครึกครื้น ชื่นชมสมพรเอย ฯ โห่
ลาวพวน
(เพื่อนสาวร้อง) พวกเอยพวกเพื่อนบ่าว ทั้งไทลาวล้วนมาปรีดานี่ สมาคมสมศักดิ์ เสนอรักสมัครไมตรี เชิญสุขาสามัคคี เป็นสง่าราศีเสริฐรัตยา อย่ารู้ไข้ อย่ารู้ครวญ อย่ารู้กำสรวลสูญโรคา แม้แต่สรวลเสเฮฮา กลับคืนเคหา ร่าเริงฤทัย เพื่อนยลสาวๆ ที่ขาวที่ดำ ที่โพรงที่ขำ ที่ต่ำที่ใหญ่ ที่บึ้งที่ยิ้ม ที่จิ้มลิ้มที่เร่อร่า ที่ขลาดที่กล้าว่าลำนำที่ทำถูกใจ สาวไหนหนุ่มรัก แสนสมัครใจจอด ที่แอ่วที่ออด ที่ทอดอาลัย ขอให้สาวตอบเสน่ห์ สมคะเนอยากได้ สวัสดีมีชัย สมพรข้อยให้เถิดเอย ฯ โห่ลาวเซิ้ง
ลาวพุงดำ
(ลูกคู่) สนุกสนานสราญเลี้ยงจนเที่ยงคืน	ครึกครื้นชื่นมโนโห่หรรษา
เพื่อนบ่าวสาวเหล่าที่เล่นเต้นเฮฮา	ต่างอำลากลับบ้านสำราญใจ ฯ
๒ คำ กราวรำ แล้วเพลงฉิ่ง
แขกหนัง
(ลูกคู่) พร้อมหนุ่มน้อยร้อยตรีเสนีสยาม	เห็นสาวงามขวยเขินก็เดินใกล้
จับกรกุมกรุ้มกริ่มยิ้มละไม	(เอง) เออนี่ไยเหนื่อยนักมิพักนอน
ขอเชิญโฉมโลมอาลัยไปกับพี่	จะกล่อมศรีเสน่ห์น้อยให้ผอยผ่อน
ดูเถิดซี้พี่ว่าหนิมาค้อน	หรือสาวร้อนพี่ก็เคยรำเพยเย็น ฯ
๔ คำ เจรจา ๑๔
ลาวคำหอม รับมโหรี
(ลูกคู่) นายทหารชาญชัยดนัยสยาม	พยายามยั่วสาวหยอกเย้าเล่น
ยอดรักเหลือ เอื้อเสน่ห์น้อง รักนุชสุดรักจ้อง จิตร์สมชมสาวเอย ฯ
(๒) (เอง) โอ้เครือฟ้า โฉมแม่น่าสวาสดิ์ สงสารสาว จะหนาวอนาถแสนเปลี่ยว พว้าวังเวง อยู่เอกาอุราเหว้ง เห็นมิพ้นคนข่มเหง ถวิลน่าเกรงภัยเอย ฯ
(๓) โอ้โอ๋อาลัย ชื่นใจของพี่นี่เอ๋ย พี่ขอเชย สาวสวยสมปอง อย่าโกรธอย่าขึ้ง อย่าบึ้ง อย่าสยอง เชิญแม่ปราณี เหมือนพี่เหมือนน้อง อยู่ร่วมห้องหรรษาเอย ฯ
(๑) โอ๊ยพี่เอ๋ย ข้อยยังบ่เคย คบชายเหนอ อย่าเพ่อเพ้อหลัง การทำหาญหัก พี่ขุนหาญเหี้ยมหาญเหลือ เชื่อข้อยมั่ง พี่รักพี่วานยั้งอย่าเหิม เห็นใจเทอญ ฯ
(๒) โอ้น้องพี่ๆ ชื่นชีวีของพร้อม สงสารสาว  สุดผะผ่าวทรวงตรอม แสนรักสุดหักหัวใจ ก่นแต่บั่นแต่บาก หวังฝากอาลัย ใช่ข่มเหงแม่ให้ สาวสวยเสียงามเอย ฯ
(๓) (ลูกคู่) โอ้โอ๋อก เครือฟ้านี่เอ๋ย แสนเสบย สมสาวเจตนา แต่หวาดแต่หวั่น เสียวสั่นมนะสา สุดจะโอนอ่อนผ่อนหา สาวอั้นอุราละอายเอย ฯ
เจรจา ๑๖
มาลีหวล
(ลูกคู่) เหลือดำฤษณ์พิศหนุ่มกลุ้มกำดัด	กรตระหวัดสเอวอ้อมพร้อมทหาร
ประจงจูบลูบคลำเสียรำคาญ	ระเริงร่านกำเริบฤทธิ์ใคร่ชิดชม ฯ
๒ คำ
ลาวเฉียง รับดนตรี
(ลูกคู่) สาวเอย สาวเครือฟ้า	วาบวิญญาสนองอายเห็นชายสม
พึ่งจะเคยคบหาสมาคม	สาวนั่งอมยิ้มขยั้นหวั่นฤทัย ฯ
๒ คำ
พม่าเห่ รับดนตรี
(ลูกคู่) นายร้อยตรีเห็นทีกระดากกระเดื่อง (เจ้าดอกลิลี่ช่อแชรี่บร็อดซ่อมสวีตอาตของพี่พร้อมนะน้องเอ๋ย) เดี๋ยวชำเลืองยิ้มฉอ้อนเดี๋ยวค้อนให้ กรตระกองประคองกอดยอดอาลัย (ดอกเอ๋ยดอกฟอร์เกตมีน็อต อย่าส่งเสียงแองกะลีเป็นปี่สก๊อตช์ สงสารจะฮ็อตเหื่อเลย) กระสันต์เสียวเหนี่ยวไปห้องไสยา ฯ
๒ คำ เพลงโลม
ปิดม่าน
ชุดที่ ๓ (ลา)
ฉากอย่างชุดที่ ๑ ตัวละครมีนายร้อยตรีพร้อมยืนตรองอยู่ในสวน สาวเครือฟ้านั่ง มีคำเจิดอุ้มบุตรน้อยอยู่ด้วย
ตามกวาง
(ลูกคู่) แสนระกำที่จะจำจากเครือฟ้า	ด้วยมีตรายุทธนาให้หากลับ
ไปแถลงแจงราชการลับ	การกองทัพกับเสบียงในเชียงนี้
ครั้นจะกอดยอดอาลัยพาไปด้วย	ก็เกรงป่วยการวันกระชั้นจี๋
ทั้งไม่ช้าจะต้องพามาอีกที	ไม่พอที่จะให้ยากลำบากลำบน
ลูกก็อ่อนเขย่าขย้อนเย็นร้อนจัด	สารพัดร่อนเร่ระเหระหน
จำหักห้ามความอาลัยไปแต่ตน	ยิ่งห่วงน้องหมองกมลทุรนใจ ฯ
๖ คำ เจรจา ๑๕
ลาวลำปาง รับดนตรี
(ลูกคู่) โฉมเครือฟ้าอุ้มพาพ่อหนูน้อย	ยิ้มชม้อยเมียงพฤกษาเข้ามาใกล้
ช่างน่าเล่นหน้าเทล้นเป็นมะไฟ	พ่อรับไปจูบกอดพลอดล้อ
เด็กจ้ำม่ำสำออยอ้อแอ้ใหญ่	สุดสวาสดิ์ขาดใจทั้งแม่พ่อ
สาวคำเจิดพี่เลี้ยงมาเมียงรอ	คอยรับล่อนายย่อมไปกล่อมนอน ฯ
๔ คำ เจรจา ๑๖
เวศุกรรม
(ลูกคู่) ร้อยตรีพร้อมตรอมใจพิไรแถลง	จะกลับแหล่งอยุธยานิราสมร
ด้วยมีตราให้หาคืนนคร	เป็นกิจราชการร้อนไม่ผ่อนเลย
แต่มิช้าจะขึ้นมาเชียงใหม่ใหม่	แสนอาลัยจำลานิจจาเอ๋ย
เฝ้าสั่งเสียเมียหมางจะร้างเชย	ทั้งคลาดเคยชมลูกผูกคนึง ฯ
๔ คำ เจรจา ๑๗
ลาวครวญ
(ลูกคู่) สงสารสาวเครือฟ้าน้ำตาตก	โอ้หัวอกทึกๆ สะอึกสะอื้น
สุดจะขัดทัดทานดันดึง	จำเป็นจึงจำยอมประนอมใจ
เฝ้ากำชับ (เอง) รีบกลับอย่ายับยั้ง	ทุกสิ่งสั่งเมียจะเฝ้าเอาใจใส่
(ลูกคู่) กวักเรียกคำเจิดมาพาดนัย	ให้พ่อผูกมือให้คุ้มภัยพรรค์ ฯ
๔ คำ เจรจา ๑๘
ตะนาวแปลง รับดนตรี
(ลูกคู่) โหยละห้อยร้อยตรีทวีวิโยค	กำสรวลโศกกอดจูบลูบรับขวัญ
ผูกมือลูกแล้วก็ผูกมือแม่พลัน	สะอื้นอั้นอาลัยใจรอนๆ ฯ
๒ คำ โอด เจรจา ๑๙
ข้าโหย รับดนตรี
(ลูกคู่) สาวเครือฟ้าส่งยาให้พี่เลี้ยง	ฉอ้อนเคียงอุระตื้นสะอื้นอ้อน
แก้กระหมวดเมาฬีชุลีกร	ขอศีลพรเช็ดเท้าแทบจาบัลย์ ฯ
๒ คำ โอด เจรจา ๒๐
ลาวเล็ก
(ร้อง) (๑) โอ้พี่พร้อมจอมชีวิตร์ดวงจิตร์น้อง	จะห่างห้องห่างปลื้มลืมสัน ฯ
(๒) เสร็จงานท่านสูอย่านานกลับบ้านพลัน	ลูกเมียขวัญขวัญฝันหาอย่าละเลิงหลง ฯ
สร้อย
เสียดายเอย เสียดายดวงหน้า เสียดายจะลากลับเสียแล้ว แสนโศกสะท้านถึงทหารแกล้ว เครือฟ้าจะแคล้วพี่พร้อมลา หนาพี่พร้อมเอย เห็นแสนเข็ญ เห็นเป็นราชกิจ สาวสุดจะคิด หวงห้ามมิให้ไป จนอกจนใจ จำจากจำไกลกันเอย ฯ โอด
ธรณีร้องไห้ รับดนตรี
(ลูกคู่) ทรวงสลายนายร้อยละห้อยสั่ง	เห็นสุดหวังผวาวิโยคโศกสะอื้น
ประโลมลูบจูบน้องประคองยืน	ถอนใจฝืนเสน่หาลาตลึง
เหลียวหลัง(เอง)อาลัยเหลือเครือฟ้าเอ๋ย	จะชวนเชยชวนชิดเฝ้าคิดถึง
เป็นจนจิตรราชกิจมาติดตรึง	เหลือรำพึงเหลือกรรมพี่จำจร ฯ
๔ คำ โอด ทยอยโอด
ปิดม่าน