หมอจำเป็น
ตัวละคอน
หมื่นจำเนียร (เศรษฐีอย่างเก่า ๆ แต่ทำท่าเปนชั้นใหม่.)
นายเหลี่ยม (ชู้รักของนางจินดา.)
ตาสัง.
ผู้ใหญ่บ้านหง.
อ้ายเหลือ (บ่าวหมื่นจำเนียร.)
อ้ายหลอ (บ่าวหมื่นจำเนียร.)
นายเป๋า (ชาวบ้าน.)
นายเปีย (ลูกนายเป๋า.)

นางกลิ่น (แม่นมลูกหมื่นจำเนียร เปนเมียอ้ายหลอ.)
ยายมา (เมียตาสัง.)
องก์ที่ ๑
ฉาก : ทางเกวียนในป่าแห่งหนึ่ง ป่านี้เปนที่เตียน ๆ คล้ายป่าทางสระบุรีและพระฉาย และอยู่ใม่ห่างจากหมู่บ้านนัก ฃ้างซ้ายแลเห็นบ้านตาสังเปนเรือนอย่างย่อม ๆ แต่มั่นคงพอประมาณ มีทางเดิรทางหลังเรือนได้.
(เปิดม่านตาสังกับยายมายืนอยู่หน้าบ้านทะเลาะกัน.)
ตาสัง.
เดี๋ยวนี้ขอให้แกเฃ้าใจเสียหน่อยเถอะว่าตัวฃ้าน่ะงานการใม่อยากทำแทมมันอีกต่อไปเลยทีเดียว, และขอให้เฃ้าใจว่าฃ้าน่ะเปนโสตอยู่แก่ตัว ใม่ได้เปนขี้ฃ้าม้าครอกใคร, ถ้าฃ้าชอบใจทำงานก็จะทำ ถ้าใม่ชอบก็จะใม่ทำ.
ยายมา.
ฃ้าก็ขอบอกกะแกเหมือนกัน ว่าแกน่ะจะต้องทำการทำงานมั่ง, ฃ้าใม่ได้มาเปนเมียแกสำหรับให้แกใช้เปนขี้ฃ้า.
ตาสัง.
เฮ้ย! อ้ายเรื่องมีเมียนี่แหละออกเบื่อเสียแล้วละ. จริงนะที่โบราณท่านว่าไว้ว่ามีเมียเหมือนมีตรวนใส่ฃา.
/*2ยายมา.
ชะชะฉลาดจริงนะ เฝ้าแต่ขยายสุภาษิตออกมาร่ำไปและ.
ตาสัง.
ฉลาดจริงซิ แกไปเที่ยวหาดูทีหรือทั้งหมู่บ้านนี้น่ะมีใครที่มีความรู้ดียิ่งไปกว่าฃ้ามีมั่งไหม ? แกรู้ไหมล่ะว่าฃ้าน่ะเคยอยู่กะหมอฝรั่งในบางกอกเปนหกปีนั่นแน่.
ยายมา.
อยู่กวาดเรือนเฃาน่ะซิ.
ตาสัง.
ก็ใครว่ากระไรล่ะ.
ยายมา.
ถุย! แค่นจะเอามาอวดกะเฃาด้วย.
ตาสัง.
อวดซิ ก็หรือตามแถวนี้มีใครเคยกวาดเรือนหมอฝรั่งมั่งล่า.
ยายมา.
เบื่อนักอ้ายคนอวดดีละก็.
/*3ตาสัง.
เบื่อนักอีผู้หญิงปากจัด ๆ ละก็.
ยายมา.
รู้งี้ฃ้าก็ใม่ปราถนาเอาแกเปนผัวหรอก.
ตาสัง.
รู้งี้ละก็ใม่ปราถนาเอาแกเปนเมียเหมือนกันแหละ.
ยายมา.
ชะชะ! คนอย่างแกน่ะ เปนอย่างเคราะห์ดีเหลือเกินทีเดียวที่ได้คนอย่างฃ้าเปนเมีย.
ตาสัง.
เฮ้อแกใม่ต้องพูดอวดดีไปนักหรอก เฃารู้หรอกว่าแกน่ะอยากมีผัวจนตัวสั่น, ที่มาได้เสียกับฃ้าน่ะเปนเคราะห์ดีของแกนา ใม่ยังงั้นป่านนี้ก็ยังอดแง๋อยู่นั่นเอง.
ยายมา.
ถ้าฃ้าใม่ได้มีผัวเสียเลยก็ยังจะดีกว่า นี่อะไรมีผัวกะเฃาคนหนึ่งก็ออกเปนปานนี้, ขี้เกียจหลังยาว, งานการใม่รู้จักทำ, กินแต่เฃ้าเปลืองเปล่า ๆ จนจะหมดยุ้งหมดฉาง.
/*4ตาสัง.
แกนี่แหละตอแหลจริง ๆ เทียว.
ยายมา.
ตอแหลยังไง ?
ตาสัง.
แกว่าฃ้ากินแต่เฃ้า.
ยายมา.
ก็หรือใม่จริงล่ะ.
ตาสัง.
ใม่จริง เหล้าฃ้าก็กิน.
ยายมา.
แล้วสมบัติพัดสถานอะไรที่เปนของในบ้านมีอยู่เท่าไร แกก็เก็บฃายเสียทีละสิ่งสองสิ่ง สำหรับจะเอาเงินไปเล่นกะไปซื้อเหล้ากิน, จนเรือนเตียนแล้วนี่.
ตาสัง.
เตียนก็ดีไปน่ะซี ใม่ต้องกวาดบ่อย ๆ.
/*5ยายมา.
จนชั้นที่นอนหมอนมุ้งก็แทบหมด.
ตาสัง.
ก็ยิ่งดี นอนใม่สบายจะได้ตื่นเช้า ๆ.
ยายมา.
อ้ายแกน่ะมันก็ดีแต่เล่นกะกินเหล้าน่ะแหละ ตั้งแต่เช้าชั่วเย็น.
ตาสัง.
ก็ดีซิ ฃ้าสบายของฃ้ายังงั้นนี่.
ยายมา.
ก็ฃ้าล่ะ จะให้ฃ้าเลี้ยงลูกเต้าของฃ้ายังไง ?
ตาสัง.
แกจะเลี้ยงยังไงก็ตามใจละซิ ใม่ใช่ธุระของฃ้านี่.
ยายมา.
โธ่! ลูกหรือก็มีถึงสี่คน ตื่นเช้าขึ้นก็ต้องหอบหิ้วพะรุงพะรัง.
ตาสัง.
ก็แกเสือกไปหอบหิ้วมันทำใมเล่า ทั้งสี่คนห้าคน, เมื่อแกใม่อยากหอบอยากหิ้วก็วางมันเสียกะพื้นก็จะแล้วกัน.
/*6ยายมา.
แล้วอ้ายลูกหรืออด ๆ อยาก ๆ เสียงแต่ร้องขอฃ้าวกินแหละ แล้วก็ใม่รู้จะไปหาฃ้าวที่ไหนมาให้กินให้พอกัน.
ตาสัง.
ก็ให้มันกินขนมเสียมั่งใม่ได้หรือ? นี่แน่ะขอให้แกเฃ้าใจเสียหน่อยเถอะว่าตัวฃ้าน่ะ ถ้าฃ้าได้กินอิ่มหนำสำราญแล้วละก็ฃ้าก็อยากแต่จะเห็นคนที่หน้าตาเบิกบานเท่านั้นแหละ, นี่แกละก็ดีแต่ปากจัดหนวกหูจะตาย.
ยายมา.
เดี๋ยวนี้น่ะแกจะให้ฃ้าเชื่อหรือว่าเราน่ะจะบริบูรณ์อยู่ได้เช่นแต่ก่อน หายังไง? ตาขี้เมา!
ตาสัง.
เอ๊ะ! อย่าให้มันหนักไปนักนะ.
ยายมา.
ฃ้าขอถามสักหน่อยเถอะ ว่าฃ้าน่ะจะต้องทนความขี้เกียจความเหลวใหลของแกไปอีกสักกี่มากน้อย.
ตาสัง.
บอกว่าอย่าพูดอ้ายเรื่องนี้อีก.
/*7ยายมา.
นี่จะทำยังไงดีถึงจะให้แกคิดกลับตัวได้เสียสักที.
ตาสัง.
นี่แน่ะยาย แกก็รู้อยู่แล้วว่าฃ้าน่ะเปนคนกลั้นโทโษใม่ค่อยจะได้, แล้วก็ถึงยังไง ๆ แขนฃ้ายังมีกำลังพอที่จะเล่นงานแกได้เจ็บ ๆ นะ.
ยายมา.
ใม่ต้องขู่ ฃ้าใม่ได้หวาดเสียวเลย.
ตาสัง.
อ้ายหวาดนะยังใม่รู้ แต่เสียวนะอาจจะเปนได้, บางทีจะถึงเจ็บก็ได้.
ยายมา.
เออ! เออ! ฃ้าใม่กลัวแกหรอก.
ตาสัง.
เอ๋! อีนางนี่ประเดี๋ยวนี้แหละ.
ยายมา.
แหม ๆ น่ากลัวจริง ฮะ ๆ ฮะ ๆ!
ตาสัง.
ประเดี๋ยวนี้ได้ตบหน้าหัน.
/*8ยายมา.
อ้ายขี้เมา!
ตาสัง.
เอ๋! อีนี่กำเริบใหญ่เสียแล้ว.
ยายมา.
อ้ายขี้เกียจ!
ตาสัง.
ตายนะ! ตายนะ!
(ยายมากลับด่าใหญ่ ตาสังออกเคือง ไปฉวยไม้ออกมาตียายมา.)
ยายมา.
โอย! โอย! ช่วยด้วย!
ตาสัง.
ยังงี้และมันถึงจะพอใจแก. (ตีอีก.)
ยายมา.
ตา! ตา! หยุดที! โอย! ช่วยด้วย!
(ผู้ใหญ่บ้านหงวิ่งเฃ้ามา.)
/*9ผู้ใหญ่.
เฮ้ย ๆ! อย่าน่า ๆ หยุดก่อน, พุทโธ่หมอนี่ระยำเสียแสนชาติเทียวนา, อะไรตีเมียได้นี่พ่อเอ๋ย.
ยายมา.
ก็ฉันอยากให้เฃาตีละ แกจะทำใม.
ผู้ใหญ่.
ถ้ายังงั้นในส่วนตัวฉันก็เต็มใจยอมด้วย.
ยายมา.
ก็นี่แกเฃ้ามาเกี่ยวด้วยทำใม?
ผู้ใหญ่.
ฉันเฃ้าใจผิดไป หมายว่าแม่มาเรียกให้ช่วย.
ยายมา.
ก็มันธุระปะปังอะไรของแก?
ผู้ใหญ่.
ถูกละ.
/*10ยายมา.
ผัวเฃาจะตีเมียเฃามั่ง แกมีน่าที่ยังไงที่จะมาห้ามปรามเฃา ?
ผู้ใหญ่.
ใม่มี.
ยายมา.
ใครใช้ให้แกเสือกเฃ้ามาล่ะ ?
ผู้ใหญ่.
เปล่า.
ยายมา.
ก็ยังงั้นแกวิ่งมาทำใม ?
ผู้ใหญ่.
ฉันใม่เถียงละ.
ยายมา.
เดี๋ยวนี้ฉันชอบให้ผัวเฃาตีฉันละแกจะว่ากระไร ?
ผู้ใหญ่.
ก็ตามใจ.
/*11ยายมา.
ใม่ใช่ธุระปะปังอยากเสือกเฃ้ามาเปล่า ๆ นี่. (ตบหน้าผู้ใหญ่หง.)
ผู้ใหญ่.
(พูดกับตาสัง.) เกลอเอ๋ย! กันขอโทษเถอะ ที่ได้กล่าววาจาใม่สมควรต่อตัวแก, เมียแกน่ะควรที่จะเฆี่ยนจะตีเสียให้พอทีเดียว ผู้หญิงปากจัดมือไวอย่างนี้ใช้ใม่ได้, ตีเถอะฉันใม่ห้ามละ.
ตาสัง.
ฉันใม่อยากตี.
ผู้ใหญ่.
อ้าว! ยังงั้นก็แล้วไปน่ะซิ.
ตาสัง.
ถ้าอยากตีฉันก็จะตี ถ้าใม่อยากตีก็จะใม่ตี.
ผู้ใหญ่.
ดีแล้ว.
ตาสัง.
นั่นเมียฉันต่างหาก ใม่ใช่เมียแก.
/*12ผู้ใหญ่.
ถูกละ.
ตาสัง.
แกใม่มีอำนาจอะไรที่จะมาบังคับฉันในการส่วนตัว.
ผู้ใหญ่.
จริง, จริง!
ตาสัง.
ฉันใม่ได้ขอให้แกช่วยเลยเทียว.
ผู้ใหญ่.
ก็แล้วไป.
ตาสัง.
ก็ยังงั้นแกเสือกเฃ้ามาเกี่ยวด้วยทำใม? กะผัวเมียเฃาจะทะเลากันมั่งนิดหน่อยทำใมต้องเสือกหัวเฃ้ามาด้วย. นี่แหละเฃาว่าหมูเฃาจะหามเอาคานเฃ้ามาสอด ผัวเมียเฃาจะกอดเฃ้ามาแซกกลาง; มันจะใช้ที่ไหนได้.
(เอาไม้ไล่ตีผู้ใหญ่บ้านหง ผู้ใหญ่บ้านหงวิ่งหนีไป.)
/*13ตาสัง.
เออ! คราวนี้เราเห็นจะดีกันเสียทีได้กระมัง.
ยายมา.
อ้อ! ตีเสียเจียนตายแล้วจะดีง่าย ๆ ยังงั้นหรือ ?
ตาสัง.
ก็เปนไรไปล่ะ!
ยายมา.
ฃ้ายังใม่อยากดีกะแก.
ตาสัง.
อะไร?
ยายมา.
ใม่ดี.
ตาสัง.
โธ่! แล้วกันซิแม่มา.
ยายมา.
ใม่ดี.
/*14ตาสัง.
อะไรจะโกรธขึ้งกันไปถึงไหนเทียว ?
ยายมา.
ใม่รู้.
ตาสัง.
เถอะน่า! ดีกันเสียดีกว่า.
ยายมา.
ใม่ดี ฃ้ายังอยากโกรธอยู่นี่.
ตาสัง.
ฮ้าย! อะไรยังงั้น.
ยายมา.
ยังงั้นซิ จะทำใมฃ้าล่ะ?
ตาสัง.
โธ่! แม่มา.
ยายมา.
ใม่ยอม แกทำกะฃ้าน่ะมันเหลือเกินนัก.
/*15ตาสัง.
เอ้า ๆ เอาเถอะฉันขอโทษหล่อนละ แม่มาจ๋าขอโทษทีเถอะ.
ยายมา.
เอ้า ๆ ขอโทษโรดโพยดี ๆ ยังงั้นก็พอจะยกให้ได้.
ตาสัง.
เออดีละ! หล่อนใม่ควรจะทำบ้าไปเลยเทียว อ้ายของพรรค์อย่างงี้มันก็ต้องเปนมั่งซิ คนที่รักใคร่สนิธสนมกันอย่างฉันกะหล่อน. ถึงจะตีกันมั่งสักห้าหกผัวะจะเปนอะไรไป, เอาเถอะฉันจะไปตัดฟนมาให้วันนี้ให้มัดโตเทียว. (ฉวยพร้าเดิรเฃ้าป่าไป)
ยายมา.
เออ, ดีละมึงอ้ายสัง! ตีกูเจ็บนักวันนี้จะต้องหาทางแก้แค้นให้ได้เทียว, เรารู้หรอกว่าผู้หญิงน่ะที่จริงถ้าจะลงโทษผู้ชายแล้วก็ง่ายที่สุด แต่คนอย่างตาสังนี่จะลงโทษกันทางใจคงใม่รู้สึก ต้องให้แกเจ็บอะไรอย่างหนึ่ง ถึงจะพอสมกะที่แกได้ทำกะเราไว้แล้ว. (เฃ้าไปทางบ้าน แล้วเดิรเฃ้าออกเปนทีเหมือนทำงานต่าง ๆ ในบ้าน.)
(อ้ายเหลือกับอ้ายหลอเดิรมา.)
/*16อ้ายหลอ.
เฮ้ย! อ้ายกันน่ะออกจะเบื่อเหลือเกินเทียว, อ้ายการที่ต้องเที่ยวเดิรหาหมอออกรอบบ้านรอบเมืองยังงี้.
อ้ายเหลือ.
ก็จะทำยังไงได้ นายท่านสั่ง, อ้ายเรามันเปนบ่าวก็ต้องทำตาม แล้วอีกอย่างหนึ่งถ้าจะว่าไปตามจริง เราก็ควรจะต้องอยากให้คุณนายจินดาหายเจ็บเหมือนกัน; ถ้าการที่แต่งงานน่ะสำเร็จไปได้ พวกเราก็คงได้รับผลประโยชน์ด้วย คุณห่อน่ะเธอใจดีจะตาย, ถ้าได้มาเปนลูกเขยคุณนายละก็พวกเราก็เรี่ยมละ ขออะไรขอได้เทียว. ที่จริงน่ะคุณจินดาก็รักอยู่กะคุณเหลี่ยม แต่เดี๋ยวนี้คุณนายแกใม่ยอมยกให้ กันนึกว่าคงเกี่ยวด้วยเรื่องนี้ด้วย คุณนายจินดาถึงได้เลยเจ็บเอาใหญ่โต.
ยายมา.
(บ่นคนเดียว.) ทำยังไงถึงจะแก้เผ็ดอ้ายตาสังได้หนอ.
อ้ายหลอ.
ก็คุณจินดาน่ะเธอเปนโรคอะไรหนอ ชอบกลจริง ๆ เทียว, หมอก็มาตรวจหลายหมอแล้ว ยังใม่เห็นได้ความเลย.
อ้ายเหลือ.
ก็นั่นน่ะซิเราถึงต้องเที่ยวหาหมอเก่ง ๆ อยู่จนบัดนี้.
/*17ยายมา.
(เดิรออกมาจากบ้านใม่เห็นอ้ายเหลืออ้ายหลอ.) จะต้องแก้เผ็ดมันให้ได้เทียว. (โดนอ้ายเหลือ.) โอ๊ยตาย! ฉันขอโทษเถอะ, ฉันมัวนึกแต่ถึงอ้ายความทุกข์ของตัวฉันเอง.
อ้ายเหลือ.
นี่และคะพี่สาว คนเราน่ะต่างคนต่างก็มีความทุกข์ต่าง ๆ กัน ต่างคนต่างก็มีธุระที่จะต้องทำไป.
ยายมา.
ฉันจะช่วยอะไรได้มั่งไหม ?
อ้ายเหลือ.
บางทีพี่สาวก็จะช่วยฉันได้ เดี๋ยวนี้ฉันน่ะเที่ยวหาคนมีปัญญาดีมีความรู้ในทางหมอรักษาโรคต่าง ๆ สำหรับไปรักษาลูกสาวท่านหมื่นจำเนียรนายฉัน, คุณแม่จินดาเธอเปนโรคอะไรชอบกล เดี๋ยวนี้เลยกลายเปนใบ้ไป; ท่านหมื่นจำเนียรก็ได้หาหมอมารักษาหลายรายแล้วแต่ก็ใม่หาย ท่านถึงได้สั่งให้ฉันหาพ่อหมอ, นี่แหละมาเที่ยวหาหมอวิเศษที่จะไปรักษาคุณแม่จินดา เผื่อท่านจะหายมั่ง.
/*18ยายมา.
(พูดทางคนดู.) เออ! เห็นจะได้การ นึกทางแก้เผ็ดอีตาสังได้แล้ว. (พูดกับอ้ายเหลือ.) แหม ถ้ายังงั้นละก็แกมาทางนี้ดีทีเดียว, ที่นี่มีคนเก่งที่สุดอยู่คนหนึ่ง เปนหมอรักษาโรคต่าง ๆ ดีนัก.
อ้ายเหลือ.
อ้อ! ก็อยู่ที่ไหนล่ะยะ ?
ยายมา.
อยู่โน่นแน่ะคะ แกไปตัดฟนโปก ๆ อยู่โน่นแน่.
อ้ายหลอ.
เอ๊ะ! หมออะไรตัดฟน.
อ้ายเหลือ.
แกตัดไม้ทำยากระมัง.
ยายมา.
ใม่ใช่! แกตัดฟน แกเปนคนประหลาดละตาหมอคนนี้ แกชอบทำอะไรแปลก ๆ, รูปร่างท่าทางก็ใม่สมเปนหมอเลยทีเดียว แต่งเนื้อแต่งตัวก็รุงรัง แล้วก็ชอบทำเปนโง่ใม่รู้สีสาอะไร, วิชาของแกน่ะมีมาก แต่ใม่ค่อยจะขยายเลย.
/*19อ้ายเหลือ.
ชอบกลจริง.
ยายมา.
ประหลาดเหลือเกินเทียวละคะ แกบ้าจนใม่น่าเชื่อว่าจะเปนได้, บางทีถึงต้องตีแกเสียเจียน ๆ ตาย, แกถึงจะรับว่าเปนหมอ, เชื่อฉันเถอะ, ถ้าตาหมอแกใม่ยอมรับว่าตัวแกเปนหมอละก็ อย่ารอเถียงกะแกให้เสียเวลาเลยทีเดียว ฉวยไม้ตีแกเสียจนแกรับจงได้; พวกชาวบ้านตามเหล่านี้เฃาต้องทำกันยังงั้นทั้งนั้นแหละ
อ้ายเหลือ.
ฮือ! ประหลาดจริงนะ!
ยายมา.
จริงอย่าฉันว่าแท้ ๆ เทียว แต่ว่าพอแกตกลงรับเสียทีหนึ่งละก็. แกเปนแสดงวิชาของแกเต็มที่ทีเดียว.
อ้ายเหลือ.
แกชื่อไร ?
ยายมา.
ชื่อสัง.
/*20อ้ายเหลือ.
วิชาดีนักจริง ๆ หรือ ?
ยายมา.
พุทโธ่! ดีจริง ๆ ซิ, ทางแถบนี้เฃาเรียกกันว่าหมอเทวดาเทียวนะ ก็เมื่อต้นปีนี้เองแหละ มีผู้หญิงคนหนึ่งเจ็บหนักเหลือเกิน ใม่มีหมอไหนรับหมด พอสักหน่อยก็แน่ไปนอนเหมือนคนซื่อรื่อ ใม่หายใจเสียครึ่งวันแล้ว, เผอิญเฃานึกกันขึ้นถึงตาหมอสังนี่ออก มาเอาแกไปรักษา ตาหมอสังพอไปถึงแกก็ลูบ ๆ คลำ ๆ อยู่ครู่หนึ่ง แล้วก็เอายาอะไรของแกก็ใม่รู้หยอดเฃ้าไปในปาก พอหยอดยาเฃ้าไปคนเจ็บนั่นก็ลุกขึ้นจากที่นอน ลุกขึ้นเดิรไปได้รอบเรือนเหมือนกะใม่ได้เจ็บไข้อะไรเลยจนนิดเดียว.
อ้ายหลอ.
แม่โว้ย!
อ้ายเหลือ.
ยานั่นเห็นจะเปนยาวิเศษจริง!
ยายมา.
แล้วก็เมื่อวานซืนนี้เองแหละ เด็กลูกศิษย์วัดที่ฃ้างนี้ตกต้นไม้ลงมา หัวแตก แขนฃาหักทั้งสองฃ้าง, เฃามาตามตาสังไป แกเอา/*21ยาอะไรใม่รู้ทาตัวเด็กคนนั้น แหมพอทาเสร็จอ้ายเด็กนั่นก็ลุกขึ้นวิ่งไปเล่นต้องเตได้ทีเดียว.
อ้ายหลอ.
ยังงั้นเทียวหรือ ?
อ้ายเหลือ.
ตาหมอนี่เห็นจะมียาสำหรับรักษาโรคได้ทุกชนิด.
อ้ายหลอ.
ได้การแล้ว ต้องเอาแกไปรักษาคุณนาย.
อ้ายเหลือ.
ไปหาแกเถอะน่ะ.
ยายมา.
ใม่ต้องไปหรอกคะ นั่นแน่ะเดิรดุ่ม ๆ มานั่นแล้ว.
อ้ายหลอ.
ตาที่แบกมัดฟนมานั่นหรือ ?
ยายมา.
นั่นแหละ เฃาละ.
/*22อ้ายเหลือ.
ยังงั้นก็ดีทีเดียว ฉันขอบใจพี่สาวมากในการที่บอกให้.
ยายมา.
(พูดทางคนดู.) เออ อ้ายสัง! มึงดีละประเดี๋ยวได้ดูดีกัน. (เฃ้าไปในบ้านเพื่อแอบมองดู.)
(ตาสังแบกฟนมัดหนึ่งเดิรเฃ้ามาจากทางป่า ถึงกลางโรงแล้วทิ้งมัดฟน.)
ตาสัง.
เฮ้ย! เหนื่อยจะตาย เหงื่อแตกหรือท่วมตัว, ใม่เคยทำงานหนักยังงี้มานานแล้ว.
อ้ายเหลือ.
ตานี่แน่ละนะ!
อ้ายหลอ.
แน่ละ!
ตาสัง.
(ยังใม่เห็นอ้ายบ่าว ๒ คน) เออ! ยายมาคราวนี้เห็นจะพอใจละ, แหมตัดไม้เสียพร้าแทบบิ่นแน่ะ. (เหลือบเห็นอ้ายเหลืออ้ายหลอเฃ้ามาจ้องดู.) เอ๊ะ! อ้ายพวกนี้มันมองอะไรนะ.
/*23อ้ายเหลือ.
ใช่นะ!
อ้ายหลอ.
ใช่ซิน่า!
(ตาสังวางพร้าทางขวามือ พอเห็นอ้ายเหลือกรากเฃ้ามาตาสังเฃ้าใจว่าจะมาฉวยพร้า หยิบเปลี่ยนมาวางฃ้างซ้าย พออ้ายหลอกรากเฃ้ามา ตาสังเลยหยิบพร้าขึ้นมากอดไว้กับอก.)
ตาสัง.
เอ๊ะ! เจ้าพวกนี้มันจะมาขโมยพร้าหรือไงหื่อ ดูไนยตามันจ้องราวกะแมวขะโมยทั้งสองคนนี่นา.
อ้ายเหลือ.
รับประทาน ท่านใม่ใช่หรือชื่อสัง ?
ตาสัง.
หา ?
อ้ายหลอ.
ท่านชื่อสังใช่ไหม ?
/*24ตาสัง.
ฃ้าจะชื่อหรือใม่ชื่อก็ช่างฃ้าประไร แกจะทำใม ?
อ้ายเหลือ.
อยากจะแสดงความนับถืออย่างสูงเท่านั้น.
ตาสัง.
อ๋อ! ถ้ายังงั้นก็เชิญเถอะ ฉันแหละชื่อสัง.
อ้ายเหลือ.
ผมมีความยินดีเหลือเกินที่ได้พบปะคุณครั้งนี้ มีคนเฃาแนะให้ผมมาหาคุณ ขอคุณโปรดกรุณาผมสักครั้งเถอะครับ.
ตาสัง.
(พูดทางคนดู.) เอ๊ะ! อ้ายหมอนี่มันนึกว่าเราเปนอะไรหนอ. (พูดกับอ้ายเหลือ.) ถ้าฉันจะทำอะไรให้แกได้ก็ยินดี.
อ้ายเหลือ.
ผมขอบพระเดชพระคุณมาก.
ตาสัง.
(พูดทางคนดู.) พิลึก! อ้ายพวกนี้มันจะเล่นกันท่าไรหื่อ!
/*25อ้ายเหลือ.
ผมได้ยินข่าวเฃาเล่าลือถึงวิชาของคุณมากมายทีเดียว.
ตาสัง.
อ้อ! เฃาเล่าลือถึงตัวฉันหรือ เฃาว่าฉันน่ะเปนคนตัดฟนเก่งที่สุดในโลกยังงั้นหรือ ? บางทีก็จะเปนได้จริงอย่างเฃาว่า ยังไง ๆ อ้ายการตัดฟนละก็ฉันเชื่อว่าใม่มีใครสู้ฉันละ.
อ้ายเหลือ.
ผมใม่ได้หมายจะกล่าวถึงเรื่องนั้น.
ตาสัง.
อ๋อ! แกจะมาซื้อฟนหรอกหรือ! ได้, ได้, ฉันฃายให้ได้, ดีเสียอีกฉันใม่ต้องหอบไปฃายไกล. เอาซิจะต้องการเท่าไหร่ล่ะ ฉันฃายให้ถูก ๆ มัดละสองสลึงเฟอง.
อ้ายเหลือ.
ใม่ต้องพูดเรื่องนี้อีกหรอกขอรับ.
ตาสัง.
ฃายถูกกว่านั่นใม่ได้ ใม่ได้แท้ ๆ ทีเดียว, ฉันต้องออกกำลังมาก.
/*26อ้ายเหลือ.
คุณใม่ต้องหลอกผม ผมรู้เรื่องราวตลอดแล้ว.
ตาสัง.
ถ้ายังงั้นก็ดีซิ ดีกว่าฉัน ฉันน่ะมืดแปดด้าน ใม่รู้ว่าแกจะประสงค์อะไร, ถ้าเมื่อต้องการฟนก็ว่ามา มีไม้ต่าง ๆ เลือกเอาตามชอบใจ, ดีก็มี เลวก็มี ปานกลางก็มี.
อ้ายเหลือ.
ขอประทานงดอีเรื่องนั้นเสียทีเถอะครับ.
ตาสัง.
ต่อใม่ได้, บอกแล้วก็แล้วกันมั่งซิน่ะ ฉันพูดเปนคำฃาดแล้วว่าจะฃายให้มัดละสองสลึงเฟอง.
อ้ายเหลือ.
พุทโธ่!
ตาสัง.
ราคาของฉันใม่แพงเลยเทียวนะ ฟนของฉันนะรับรองได้ทีเดียวว่าเปนอย่างดีที่สุดในแถวนี้ แต่เจ้าคุณสระบุรียังต้องมาซื้อที่ฉันเลย.
/*27อ้ายเหลือ.
นี่แน่ะเปนการสมควรแล้วหรือที่คุณจะแกล้งพูดเล่นเปนตลกคนองให้เปนที่เสื่อมเสียเกียรติยศ, ผู้ที่รู้หลักนักปราชญ์ที่เปนหมอยาอย่างวิเศษเช่นคุณยังงี้ ใม่ควรจะแกล้งทำเปนคนบ้าเลย, นี่คุณเห็นสมควรหรือในการที่ปิดบังวิชาไว้ยังงี้น่ะ.
ตาสัง.
เอ๊ะ! นี่บ้าหรือยังไง.
อ้ายเหลือ.
อย่าคิดหลอกผมเลย ใม่เปนประโยชน์หรอก.
ตาสัง.
หา ?
อ้ายเหลือ.
การที่แกล้งพูดกลบเกลื่อนน่ะใม่เปนประโยชน์ เฃารู้ความจริงเสียตลอดแล้ว.
ตาสัง.
อะไรกัน นี่แกหมายว่าฉันน่ะเปนอะไร, ขอให้บอกให้ฉันรู้หน่อยเถอะ.
/*28อ้ายเหลือ.
ผมรู้แล้วละน่ะว่าคุณน่ะเปนหมอวิเศษ.
ตาสัง.
แกน่ะซิหมอ!
อ้ายเหลือ.
คุณต่างหากเปนหมอ.
ตาสัง.
ฉันใม่ได้เปนหมอ ยังใม่เคยรักษาใครสักคนหนึ่ง.
อ้ายเหลือ.
อย่าให้ผมต้องใช้วิธีรุนแรงหน่อยเลยครับ.
ตาสัง.
รุนแรงยังไง ?
อ้ายเหลือ.
ถ้าคุณใม่ยอมรับว่าเปนหมอก็คงได้เห็นกันละ.
ตาสัง.
ก็จะมาเอาอะไรกะฉันล่ะ ฉันใม่ใช่หมอจะให้ว่าเปนหมอยังไง, อยู่ดี ๆ จะมาเกณฑ์เอาให้เปนหมอเอาเองยังงั้นจะใช้ได้หรือ ?
/*29อ้ายเหลือ.
รับเสียก็รับเถอะครับ จะได้ใม่ต้องลำบาก.
อ้ายหลอ.
อย่าโยกโย้ไปให้มากให้เสียเวลาเลยครับ รับสารภาพเสียดี ๆ ว่าเปนหมอรู้แล้วรู้รอดไป.
ตาสัง.
เอ! พวกนี้บ้าแน่เสียแล้ว.
อ้ายเหลือ.
ก็เฃารู้อยู่แล้วนี่นะครับ.
อ้ายหลอ.
จะมาแกล้งทำไขสืออยู่อีกทำอะไร.
ตาสัง.
นี่แน่ะ ฉันขอบอกแกเปนคำที่สุดว่าฉันใม่ใช่หมอ.
อ้ายเหลือ.
ใม่ใช่หมอหรือ ?
/*30ตาสัง.
(ออกโกรธ.) ใม่ใช่.
อ้ายหลอ.
แน่หรือ ?
ตาสัง.
ก็แน่น่ะซิ!
อ้ายเหลือ.
ตาหลอ เห็นจะต้องรับงานจริง.
(ฉวยไม้คนละอันตีตาสัง.)
ตาสัง.
โอย! โอย! โอย! พ่อจ๋า! พ่อจ๋า! ฉันยอมแล้วจ๊ะ พ่อจะให้ฉันเปนอะไรก็ตามใจเถอะจ๊ะ.
อ้ายเหลือ.
เท่านั้นก็จะแล้วกัน ทำใมถึงต้องให้ตีด้วย.
อ้ายหลอ.
อ้อนวอนด้วยปากใม่ชอบ ชอบให้อ้อนวอนด้วยไม้.
/*31อ้ายเหลือ.
ผมต้องขอรับประทานโทษในการที่ล่วงเกิน.
อ้ายหลอ.
ผมก็เหมือนกัน.
ตาสัง.
ฉันขอถามสักหน่อยว่านี่น่ะพ่อทั้งสองเห็นเปนของขันหรือ? หรืออยากจะข่มหมูฉันเล่นยังงั้นเอง?
อ้ายเหลือ.
เอ๊ะ! นี่ยังใม่ยอมว่าเปนหมออีกหรือนี่.
ตาสัง.
ก็ฉันใม่ใช่หมอเลยนี่หนา ตกกะรกซิ.
อ้ายหลอ.
ก็คุณใม่เปนหมอจริงหรือ?
ตาสัง.
ก็ใม่ได้เปนน่ะซิ.
(อ้ายเหลือกับอ้ายหลอตีตาสังอีก.)
/*32ตาสัง.
เฮ้ย! เฮ้ย! อุย! เจ็บน่า! อย่าเล่นน่า! โอย! โอย! เอาเถอะ ๆ ถ้าพ่อว่าฉันเปนหมอ ฉันก็ตกลงเปนหมอ หรือจะให้ฉันเปนอะไรต่อไปอีกก็ตามใจเถอะ ฉันยอมทุกอย่าง ดีกว่าถูกตี.
อ้ายเหลือ.
เท่านั้นก็จะแล้วกัน ผมยินดีที่คุณแลเห็นทางที่ถูกแล้ว.
อ้ายหลอ.
ผมดีใจมากที่ได้ยินคุณพูดจาตกลงเสียอย่างนั้น.
ตาสัง.
(พูดทางคนดู.) นี่เรานอนหลับฝันอยู่ละกระมัง หรือเราเปนหมอจริง ๆ แต่ใม่รู้ตัวหื่อ.
อ้ายเหลือ.
ในการที่คุณตกลงรับว่าเปนหมอนี้ ผมขอรับรองอย่างแขงแรงว่าตัวคุณจะใม่ฃาดประโยชน์อย่างหนึ่งอย่างใดเลย และคงจะเปนที่พอใจของคุณเปนแน่.
ตาสัง.
ขอโทษเถอะพ่อคุณ อย่าเพ่อตีอีกนะ ขอถามสักหน่อยเถอะ! นี่พ่อใม่มาจับผิดตัวละหรือ ฉันน่ะเปนหมอแน่หรือ ?
/*33อ้ายเหลือ.
แน่ซิครับ.
ตาสัง.
ยังงั้นจริง ๆ หรือ ?
อ้ายหลอ.
จริงซิครับ ผมใม่สงไสยเลยจนนิดเดียว.
ตาสัง.
ยังไงตัวฉันเองถึงใม่รู้สึกตัวว่าเปนหมอหื่อ.
อ้ายเหลือ.
ทำใม! ก็คุณน่ะเปนหมออย่างวิเศษที่สุดในโลกทีเดียวนี่ครับ.
ตาสัง.
อ้อ !
อ้ายหลอ.
ก็คุณเคยรักษาโรคมาใม่รู้จักว่ากี่ชนิดแล้วนี่ครับ.
ตาสัง.
ยังงั้นเทียวหรือ ?
/*34อ้ายเหลือ.
ก็รายผู้หญิงนั้นยังไงล่ะครับ ที่คนนึกว่าตายต้อยเสร็จสรรพแล้วเปนครึ่งวันกว่า คุณยังเอายาวิเศษกรอกเฃ้าไปในปาก ลุกขึ้นเดิรได้เหมือนคนดี ๆ.
ตาสัง.
แม่เจ้าโว้ย!
อ้ายหลอ.
แล้วก็ยังอีรายเด็กลูกศิษย์วัดที่ตกต้นไม้หัวแตกแขนฃาหักทั้งสองฃ้าง คุณยังเอายาอะไรทาทั่วตัว เด็กนั่นก็ลุกวิ่งไปเล่นต้องเตได้ทันทียังไงล่ะครับ.
ตาสัง.
โอโห!
อ้ายเหลือ.
คนไข้ที่ผมมาเชิญคุณไปรักษาคราวนี้ก็เปนโรคประหลาด แต่ผมเชื่อว่าคุณคงจะรักษาหายได้ง่ายๆ ทีเดียว, ยังไง ๆ ก็คงจะใม่เปนการเสียเวลาเปล่า เพราะท่านหมื่นจำเนียรนายผมน่ะ ท่านเปนเศรษฐี ท่านคงจะให้รางวัลคุณถึงขนาดเปนแน่.
ตาสัง.
อ้อ! ถ้าฉันไปกะแกละก็ฉันคงจะได้รับผลประโยชน์จนเปนที่พอใจของฉันทีเดียวหรือ ?
อ้ายเหลือ.
เปนแน่ทีเดียวครับ.
/*35ตาสัง.
ถ้ายังงั้นละก็ฉันก็ยอมรับว่าฉันเปนหมอ แต่แรกฉันลืมไป พึ่งนึกขึ้นมาออกเมื่อแกพูดถึงว่าจะได้ผลประโยชน์นั่นแหละ. ถ้าพูดกันให้น่าฟังยังงี้ละก็อย่าว่าแต่จะให้เปนหมอเลย ให้เปนหมาก็เอา ก็นี่แน่ะใครเจ็บไปล่ะยะ ?
อ้ายเหลือ.
ลูกสาวคุณนายท่านเจ็บครับ ชอบกล อยู่ดี ๆ เปนใบ้ไป.
ตาสัง.
อ๋อ! ได้! ได้! รักษาใม่ยาก ฉันไปเอาเสื้อก่อน.
อ้ายเหลือ.
ใม่ต้องหรอกครับ ไปซื้อเอาใหม่ที่ตลาดอีกตัวหนึ่งก็ได้. (พูดกับอ้ายหลอ.) ใม่ได้ ขืนปล่อยไปเดี๋ยวจะเลยตีกินไปเสีย ก็จะเกิดความ.
/*36ตาสัง.
ไปเอาแว่นตาเดี๋ยวได้ไหม ?
อ้ายเหลือ.
ใม่ต้องหรอกครับ ไปซื้อเอาใหม่ที่ตลาดก็ได้.
ตาสัง.
เอา! เอา! ยังงั้นก็ไป. (ยื่นพร้าให้อ้ายเหลือ.) เอ้าวานถือไปด้วยทีเถอะพ่อคุณ.
อ้ายเหลือ.
จะเอาไปทำใมล่ะครับ.
ตาสัง.
มีดหมอใม่เอาไปได้หรือ ?
อ้ายเหลือ.
อ้อ! ผมใม่ทราบ.
ตาสัง.
แกมันโง่.
อ้ายเหลือ.
ก็ยามีแล้วหรือครับ ?
/*37ตาสัง.
มีเสร็จ ใม่ต้องวิตก, ยาคินินแอ๊ดจะแปนแนนยาซิงโกนา ยา–เอ้อ–โอ้ยอีกหลายอย่าง ทั้งฝรั่งทั้งไทย.
อ้ายเหลือ.
ยังงั้นก็ดีซิขอรับ.
ตาสัง.
ไปหรือยังล่ะ ?
อ้ายเหลือ.
เชิญซิครับ.
(ตาสัง อ้ายเหลือ อ้ายหลอ พากันเดิรไป ยายมายืนหัวเราะอยู่ที่ประตูบ้าน.)
องก์ที่ ๒
ฉาก : ในบ้านหมื่นจำเนียรเปนเรือนฝากระดานอย่างเก่า ๆ.
(เมื่อเปิดม่าน หมื่นจำเนียรกำลังชี้แจงให้บ่าวจัดเรือน คือยกโต๊ะเก้าอี้ออกมาตั้ง.)
หมื่นจำเนียร.
ผ้าปูโต๊ะไปไหนเสียล่ะวะ ?
อ้ายเหลือ.
แม่กลิ่นเก็บไว้ขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
เอ้อ! นางกลิ่นเฮ้ย.
กลิ่น.
(จากในโรง.) เจ้าฃา.
หมื่นจำเนียร.
หยิบผ้าปูโต๊ะของฃ้ามาทีเถอะวะ. เร็ว ๆ เฃ้าอย่าร่ำไรนะหา! เอออ้ายเหลือ.
อ้ายเหลือ.
ขอรับ.
/*39หมื่นจำเนียร.
ตาหมอนี่น่ะ เอ็งว่าแกเปนฝรั่งหรือวะ ?
อ้ายเหลือ.
หามิได้ขอรับ เปนคนไทย แต่เคยไปเรียนวิชาอยู่กะหมอฝรั่งถึงหกปีขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
เอ๊ะ! ถ้ายังงั้นแกจะดียังไงหนักหนาทีเดียว หมอฝรั่งฃ้าก็ได้หามาแล้ว ใม่เห็นมันรักษาลูกกูหายได้เลย.
อ้ายเหลือ.
ท่านหมอคนนี้ ใม่ได้ใช้แต่ตำราฝรั่งอย่างเดียวหรอกขอรับ แกบอกกะผมว่าวิชาหมออย่างฝรั่งที่แกไปเรียนมาน่ะ ก็เพื่อจะให้ตรวจโรคได้ถูกเท่านั้นเองขอรับ, ส่วนยาแกใช้ของแกเองมั่ง ของฝรั่งมั่งปนๆกันไปขอรับ.
อ้ายหลอ.
บรรดาหมอเปนใม่มีใครสู้ละขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
ถ้ายังงั้นก็ดีละ จะได้จัดการรับรองให้แขงแรง. เฮ้ยนางกลิ่นไหนล่ะวะผ้าปูโต๊ะ?
กลิ่น.
(เฃ้ามา.) นี่เจ้าค่ะ. (เอาผ้าไปปูโต๊ะ.)
หมื่นจำเนียร.
หมากพลูบุหรี่จัดหาไว้แล้วหรือวะ ?
กลิ่น.
เสร็จแล้วเจ้าค่ะ.
หมื่นจำเนียร.
ดีละ ๆ เออ! ตาหมอนั่นน่ะ เอ็งว่าใกล้เทวดาเทียวหรือ ?
อ้ายหลอ.
แต่คนที่นับว่าตายแล้ว ยังรักษาฟนขึ้นได้นี่ขอรับ.
อ้ายเหลือ.
แต่แกเปนคนชอบกลขอรับ ประเดี๋ยวก็พูดดี ๆ ประเดี๋ยวก็พูดคล้าย ๆ บ้า.
อ้ายหลอ.
จริงขอรับ แกชอบพูดเปนทีตลก ๆ อยู่หน่อย ๆ ดู ๆ ไปก็คล้ายบ้า.
/*41อ้ายเหลือ.
แต่ตามความจริง ถ้าพิจารณาไปก็เห็นได้ว่าวิชาแกมาก.
อ้ายหลอ.
บางทีแกพูดเรื่องวิชาของแกคล่องราวกะอ่านหนังสือ.
อ้ายเหลือ.
เดี๋ยวนี้คนนับถือแกมากทีเดียวขอรับ ใม่ว่าใครต้องมาหาแกรักษาทั้งนั้น.
หมื่นจำเนียร.
ฃ้าอยากพบนักอีตาหมอคนนี้ เอ็งไปพาแกมาซี.
อ้ายเหลือ.
ขอรับ. (ออกไปทางซ้าย.)
กลิ่น.
คุณนายเจ้าคะ ฟังเสียงพูดดูเหมือนตาหมอคนนี้จะมีวิชามากจริง แต่ดิฉันเชื่อว่าคงใม่ผิดอะไรกะหมออื่น ๆ ที่รักษามาแล้ว, ดิฉันเห็นว่าถ้าจะรักษาคุณจินดาให้หายจริง ๆ ก็ได้แต่หาผัวดี ๆ รูปงาม ๆ ให้เธอพอใจนั่นแหละคงจะหายได้.
/*42หมื่นจำเนียร.
นางกลิ่น เจ้ามันใม่มีน่าที่อะไรที่จะพูดในเรื่องนี้เลย.
อ้ายหลอ.
หล่อนละก็พูดมันมากเกินต้องการนัก.
กลิ่น.
ดิฉันยังขอยืนยันอยู่นั่นเองว่า ถ้าขึ้นชื่อว่าเปนหมอยาละก็เปนรักษาคุณจินดาใม่หายได้เปนแน่ ถ้าจะให้หายจริง ๆ ละก็หาผัวให้เธอนั่นแหละเปนหายละ. ผู้หญิงสาว ๆ หน่ะใม่ว่าเจ็บเปนอะไร ถ้าพอจะมีผัวละเปนหายทั้งนั้น.
หมื่นจำเนียร.
เมื่อมันเกิดมีอันเปนขึ้นอย่างนี้แล้ว ใครเฃาจะมาพอใจเปนผัว คนที่ใม่ใบ้มีถมไป, แล้วก็อีกอย่างหนึ่ง เมื่อก่อนที่แม่จินดาจะเจ็บน่ะ ฃ้าก็ได้จัดการจะให้หล่อนมีผัวอยู่แล้ว หล่อนพอใจหรือ เปล่าทั้งเรื่อง, หล่อนใม่พอใจเลยจนนิดเดียว.
กลิ่น.
จริงเจ้าค่ะ เธอใม่พอใจเพราะเธอใม่รักคุณห่อเลยจนนิดเดียว, รับประทานโทษเถอะเจ้าค่ะ ทำใมคุณนายถึงใม่พอใจยกให้กะคุณเหลี่ยม/*43ที่แลเห็นกันอยู่แล้ว ว่าคุณจินดามีความพอใจอยู่มาก, ถ้าเปนคุณเหลี่ยมแล้วละก็ที่ไหนเลยคุณจินดาจะคัดค้านในการที่คุณนายจะยกให้. แล้วดิฉันเชื่อด้วยว่าคุณเหลี่ยมรับรองได้ดีทั้งคุณจินดาเปนใบ้อยู่ยังงี้แหละ ธรรมดาคนที่มีความรักกันจริงแล้ว ถึงจะเกิดมีอันจะเปนขึ้นยังไงก็คงใม่หายรักกัน.
หมื่นจำเนียร.
นายเหลี่ยมคนนี้มันใม่ใช่คนที่สมควรกะลูกสาวฃ้า อะไรจนออกกรอบ แทบจะต้องขอทานเฃากินละ.
กลิ่น.
คุณเหลี่ยมเธอมีลุงมั่งมีอยู่คนหนึ่งนะเจ้าคะ ดูเหมือนเธอจะเปนผู้รับมฤดกด้วย.
หมื่นจำเนียร.
ดูมันใม่เปนของแน่นอนเลย ตามที่เจ้าพูดนี่มันตรงกับที่สุภาสิตโบราณ ท่านว่ายังใม่เห็นน้ำตัดกระบอก ยังใม่เห็นกระรอกก่งน่าไม้, ความตายใม่ใช่จะมีมาได้ตามใจตามเวลาประสงค์ของผู้ที่จะรับมฤดก ฃ้าเห็นว่าถ้าจะมัวคอยรับมฤดกอยู่ บางทีคน ๆ นั้นก็จะแก่หรือตายเสียก่อนก็เปนได้.
/*44กลิ่น.
แต่ดิฉันได้ยินเฃาว่ากันว่าการมีผัวมีเมีย ถ้าจะให้ยั่งยืนจริงแล้วละก็ ความพอใจดีกว่าทรัพย์สินเงินทองมาก, ฝ่ายพ่อแม่ก็คอยแต่จะถามไปแหละว่า เฃามีเงินไหม ถ้ามีเงินแล้วละก็เปนใช้ได้ ใม่ต้องไต่ต้องถามตัวลูกเองเลย ลูกจะพอใจหรือใม่พอใจก็ช่าง ขอแต่ให้ได้เงินไว้เปนแล้วกัน, ที่จริงใม่เห็นใจเด็กมันมั่งเลย; ในโลกนี้ความสุขหายากกว่าเงินนะเจ้าคะ, แล้วอีกประการหนึ่ง ดิฉันเคยได้ยินท่านผู้ใหญ่ท่านกล่าวว่า ปลูกเรือนให้ตามใจผู้อยู่ ทำอู่ให้ตามใจผู้นอน.
หมื่นจำเนียร.
เฮ้ย! นางกลิ่น เจ้านี่มันฟรีเหลือเกินนักนี่หวา.
อ้ายหลอ.
(พูดพลางมือเคาะที่ตีนหมื่นจำเนียรพลาง.) นี่แน่แม่กลิ่น แกน่ะมันพูดมากเหลือเกินนัก คุณนายท่านใม่อยากฟังแกพูดเลยทีเดียว. (หมื่นจำเนียรถอยหนี อ้ายหลอก็กระเถิบตามเคาะตีนอีก.) แกใม่ควรจะมาพูดเพ้อเจ้อในเรื่องที่นอกน่าที่ของแก แกมีน่าที่แต่จะให้นมลูกท่านกิน ใม่ใช่น่าที่จะมาสอนคุณนาย, คุณนายท่านควรจะรู้ดีกว่าแกว่า ท่านควรจะจัดการยังไรให้เปนประโยชน์ที่สุดแก่ลูกสาวท่าน.
/*45หมื่นจำเนียร.
พอทีเถอะวะ พอที. (กระเถิบหนี.)
อ้ายหลอ.
(กระเถิบตามและตีตีนนายอีก.) ใม่ได้ขอรับ ผมต้องสั่งสอนเมียผม มันใม่ควรจะล่วงเกินใต้เท้าเลย (ทุบตีนนายตูมใหญ่.)
หมื่นจำเนียร.
อุย! เลิกที ๆ ช่างเถอะ ใม่ต้องสั่งสอนเมียเอ็งอีกละ.
อ้ายหลอ.
ใม่ได้ขอรับ ใม่ยังงั้นจะใม่เข็ด.
หมื่นจำเนียร.
ช่างเถอะ ๆ ตีนฃ้าระบมหมดแล้วละวะ.
อ้ายหลอ.
อ้อ! รับประทานโทษที ผมทุบเมียพลาดไปโดนใต้เท้าเฃ้า.
หมื่นจำเนียร.
มันพลาดหลายทีนักวะ เพราะฉนั้นฃ้าขอเสียทีเถอะ อย่าสั่งสอนกันอีกเลย.
/*46(อ้ายเหลือพาตาสังเฃ้ามาทางซ้าย ตาสังแต่งตัวใหม่ คือสรวมเสื้อใหม่ มีหมวกใหม่และแว่นตากับไม้เท้าด้วย.)
อ้ายเหลือ.
นี่และขอรับท่านหมอเทวดา.
หมื่นจำเนียร.
อ้อ! พ่อหมอฉันมีความยินดีมาก.
ตาสัง.
ขอบพระเดชพระคุณ.
หมื่นจำเนียร.
พ่อหมอสบายดีหรือ ?
ตาสัง.
ก็สบายดี ก็ตัวท่านหมอล่ะ.
หมื่นจำเนียร.
เอ๊ะ! นั่นพูดกับใคร ?
ตาสัง.
พูดกับคุณน่ะซิ.
/*47หมื่นจำเนียร.
ฉันใม่ใช่หมอ.
ตาสัง.
คุณว่าคุณใม่ใช่หมอหรือ ?
หมื่นจำเนียร.
ฉันใม่ใช่หมอน่ะซิ ฉันเปนเจ้าของบ้านต่างหาก.
ตาสัง.
จริงหรือครับ ?
หมื่นจำเนียร.
จริงน่ะซิ.
ตาสัง.
แน่นะครับ.
หมื่นจำเนียร.
แน่ซิน่า.
ตาสัง.
ถ้ายังงั้นก็ดีละ! (เอาไม้เท้าตีหมื่นจำเนียร.)
/*48หมื่นจำเนียร.
อ๊ะ ๆ อ๊ะ! อุย! นี่อะไรกันเจ็บน่า.
ตาสัง.
พอแล้ว คุณเปนหมอแล้ว นี่แหละเฃาให้ประกาศนิยบัตร์หมอกันอย่างใหม่ยังงี้และ ผมก็ได้รับมาแล้วอย่างเดียวกันเทียว.
หมื่นจำเนียร.
(พูดกับอ้ายเหลือ.) นี่เอ็งไปพาอีตาบ้าอะไรที่ไหนมาวะ ?
อ้ายเหลือ.
ผมกราบเรียนแล้วนี่ขอรับ ว่าแกเปนคนชอบเล่นตลกคนองยังงั้นเอง.
หมื่นจำเนียร.
ตลกอะไรยังงี้ ฃ้าใม่ชอบเลยวะ.
อ้ายหลอ.
ใต้เท้าอย่าถือเลยขอรับ แกทำเล่นขัน ๆ ยังงั้นเอง.
หมื่นจำเนียร.
ฃ้าใม่เห็นขันเลย เจ็บจะตาย.
/*49ตาสัง.
ผมต้องขอรับประทานโทษที่ล่วงเกินใต้เท้า.
หมื่นจำเนียร.
อ๋อ! ใม่เปนไร เชิญนั่ง.
ตาสัง.
ผมมีความเสียใจเปนอันมาก.
หมื่นจำเนียร.
ใม่เปนไร อย่าพูดเรื่องนั้นต่อไปเลย เชิญนั่ง. (นั่งทั้งสองคน.) เดี๋ยวนี้ฉันน่ะมีลูกสาวอยู่คนหนึ่ง เจ็บเปนโรคอะไรประหลาดมาก อยากจะให้หมอรักษาสักหน่อย.
ตาสัง.
ได้! ได้! ผมมีความยินดีที่จะได้รักษาบุตรสาวใต้เท้า และผมหวังใจว่าผมคงจะได้มีโอกาสรักษาตัวใต้เท้าเองด้วย กับคนอื่น ๆ ทั้งบ้าน เพื่อจะได้เปนเครื่องแสดงให้แลเห็นปรากฎได้ ว่าผมนะเต็มใจฉลองพระเดชพระคุณใต้เท้าปานใด.
/*50หมื่นจำเนียร.
ขอบใจ ขอบใจ (พูดทางคนดู.) ตาหมอนี่มาแช่งให้เจ็บได้.
ตาสัง.
บุตรสาวใต้เท้าน่ะชื่อไหร่ขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
ชื่อจินดา.
ตาสัง.
จินดา! แหม ชื่อช่างน่ารักษาจริงนะ.
หมื่นจำเนียร.
ฉันจะเฃ้าไปดูสักทีว่า หล่อนทำอะไรอยู่. (ลุกขึ้น.)
ตาสัง.
(ลุกขึ้น.) รับประทานโทษ นั่นผู้หญิงคนนั้นน่ะใครล่ะขอรับ ?
หมื่นจำเนียร.
อ๋อ! นั่นนางกลิ่น. แม่นมลูกคนเล็กของฉัน. (ออกไปกับอ้ายเหลือทางขวา.)
/*51ตาสัง.
(พูดทางคนดู.) เฃ้าทีจริงแฮะ. (พูดดัง.) อ้อแม่กลิ่น แหมรูปก็งามนามก็เพราะ หล่อนสบายดีอยู่หรอกหรือจ๊ะ ถ้าใม่สบายละก็บอกให้ฉันทราบเถอะ อย่าเกรงใจเลยทีเดียว ฉันจะเต็มใจรักษาหล่อนเต็มสติกำลังทีเดียว. (จับมือนางกลิ่นมาลูบคลำ.) ฉันคงจะมีความพอใจมากที่จะ…………
อ้ายหลอ.
ขอรับประทานโทษเถอะครับ นั่นน่ะเมียผมนะครับ.
ตาสัง.
อ้อ นี่เมียแกหรือ.
อ้ายหลอ.
ขอรับ. (เฃ้าขวางหน้านางกลิ่น.)
ตาสัง.
อ้อ! ฉันใม่ทราบ ฉันมีความยินดีด้วยกะแกที่ แกได้เมียดีเช่นแม่กลิ่นนี่.
(ยื่นมือไปทางอ้ายหลอ อ้ายหลอเฃ้าใจว่าจะจับมือกับตน ยื่นมือออกมาเพื่อรับคำนับ ตาสังกลับลอดใต้แขนอ้ายหลอไป จับมือเอานางกลิ่น.)
/*52อ้ายหลอ.
(ผลักตาสังแล้วยืนขวางหน้าอีก.) อย่าให้มันหนักนักซิครับ.
ตาสัง.
ฉันก็มีความตั้งใจแต่จะแสดงความยินดีด้วยกับแก ในการที่มีเมียรูปงามนามเพราะและเฉลียวฉลาดเช่นแม่กลิ่นนี้
(ทำท่าจะจับมือคำนับ แต่พออ้ายหลอยื่นมือมาเพื่อจะรับก็ลอดไปจับตัวนางกลิ่นเหมือนอย่างก่อน
อีก.)
อ้ายหลอ.
(ผลักตาสังอีก.) อย่าแสดงความยินดีมากนักเลยครับ.
ตาสัง.
อ้อ! แกใม่ชอบให้ฉันแสดงความยินดีหรือ ?
อ้ายหลอ.
จะแสดงกะตัวผมเองเท่าไหร่ผมใม่ว่า แต่ขอได้โปรดงดการแสดงกะเมียผมเสียสักทีเถอะครับ.
ตาสัง.
อ๊ะ! ก็ฉันยินดีด้วยทั้งสองคนนี่นา เพราะฉนั้นถ้าฉันแสดงความยินดีกับตัวแกแล้วก็ต้องแสดงกับเมียแกด้วย. (จะกรากเฃ้าไปจับต้องตัวนางกลิ่นอีก.)
อ้ายหลอ.
(เฃ้าผลักตาสังและกั้นไว้.) พอทีครับ เล่นยังงี้ผมใม่ชอบ. (หมื่นจำเนียรเฃ้ามาทางขวา.)
หมื่นจำเนียร.
ลูกสาวฉันประเดี๋ยวจะออกมา.
ตาสัง.
หยูกยาผมก็เตรียมไว้พร้อมแล้ว.
หมื่นจำเนียร.
อยู่ไหนล่ะจ๊ะ.
ตาสัง.
อยู่ในใจครับ อยู่ในใจ.
หมื่นจำเนียร.
ก็ดีแล้ว.
ตาสัง.
แต่ผมอยากจะใคร่ฉลองพระเดชพระคุณให้ตลอดทั่วทั้งบ้านใต้เท้า เพราะฉนั้นผมต้องขอประทานทดลองน้ำนมของแม่นมบุตร์ใต้เท้าสักที เพื่อจะได้ตรวจว่ามีตัวโรคตัวภัยอยู่ในนั้นมั่งหรือใม่ ผมจะต้องขอรับประทานตรวจดูถันด้วย. (เดิรไปทางนางกลิ่น.)
/*54อ้ายหลอ.
(ดึงตัวตาสังมาจากเมีย.) อย่าเลยครับ อย่าเลย.
ตาสัง.
แกมันใม่รู้จักอะไร มันเปนธุระของหมอที่จะต้องตรวจดูนมของแม่นม เพื่อจะได้ทราบได้ว่าถ้าเด็กกินนมจะเกิดโรคหรือใม่.
อ้ายหลอ.
ผมใม่เห็นเปนน่าที่ใครจะมาตรวจนมเมียผม นอกจากตัวผมเอง.
ตาสัง.
เอ๊! ฑิตย์นี่จะบังอาจขัดขืนคำของหมอทีเดียวหรือ หลีกไปให้พ้น.
อ้ายหลอ.
ผมใม่หลีก.
ตาสัง.
ประเดี๋ยวได้เอาตัวเปร๊กปาใส่เสียนี่.
กลิ่น.
(ผลักอ้ายหลอ.) แกก็บ้าไปได้นี่. ทำใมฉันเปนเด็กเปนเล็กเมื่อไรฉันก็โตแล้ว ฉันจะใม่รู้จักรักษาตัวฉันเองทีเดียวหรือ ? ฉันจะใม่รู้จักดีชั่วหรือ ?
/*55อ้ายหลอ.
ยังไง ๆ ฉันใม่ยอมให้ตาหมอจับต้องหล่อนละ.
ตาสัง.
แกมันหึงใม่เฃ้าเรื่อง.
หมื่นจำเนียร.
อ้อ! ลูกสาวฉันมาแล้ว
(แม่จินดาเฃ้ามาทางขวา.)
ตาสัง.
อ้อ นี่หรือขอรับคนไข้.
หมื่นจำเนียร.
นี่แหละจ๊ะ ลูกสาวฉันก็มีอยู่คนนี้คนเดียวแหละ เพราะฉนั้นถ้าฉวยว่าเกิดมีเหตุอะไรขึ้น ฉันจะต้องเสียดายมากทีเดียว.
ตาสัง.
ต้องระวังให้ดีขอรับ แต่ยังไง ๆ หล่อนจะมาตายเสียโดยใม่ได้รับคำสั่งจากหมอก่อนละ ก็ผมใม่ยอมละ.
หมื่นจำเนียร.
เชิญนั่ง.
/*56(ตาสังนั่งกลาง หมื่นจำเนียรฃ้างซ้าย แม่จินดาฃ้างขวา.)
ตาสัง.
เออ คนไข้คนนี้ดีใม่เหมือนคนไข้อื่น คนไข้อื่น ๆ เคยเห็นแต่หน้าตาใม่เปนคนทั้งนั้น ถ้ายังงี้ถึงแม้ผู้ชายดี ๆ ก็พอจะรักได้.
หมื่นจำเนียร.
แหม! พ่อหมอทำให้ลูกฉันยิ้มได้ เก่งจริง.
ตาสัง.
ก็ยิ่งเปนการดี ถ้าหมอทำให้คนไข้หัวเราะได้ แปลว่าจะรักษาให้หายได้. (พูดกับแม่จินดา.) ยังไงแม่คนไข้ เปนยังไงมั่งรู้สึกใม่สบายตรงไหน อาการเปนอย่างไร ?
จินดา.
(ชี้ปากและหัว.) เออา อื้อ อือ อือ!
ตาสัง.
อะไรนะ!
จินดา.
อื้อ อือ อะ อา อือ.
/*76ตาสัง.
หา.
จินดา.
อ้า อือ อือ!
ตาสัง.
อ้า อา อื้อ อือ อือ! พูดกันเฃ้าใจยากจริงนะ นี่พูดภาษานกภาษากาอะไรกัน.
หมื่นจำเนียร.
นี่แหละจ๊ะโรคของเฃา อยู่ดี ๆ ก็กลายเปนใบ้ไป ก็ยังใม่มีใครบอกได้ว่าเปนเพราะเหตุไร ก็มันเกิดยังงี้ขึ้นการที่จะแต่งงานถึงได้ต้องงดไว้.
ตาสัง.
งดทำใมล่ะครับ.
หมื่นจำเนียร.
ผู้ชายที่เฃามาขอหล่อนไว้อยากจะรอให้รักษาพาใจกันให้หายไข้เสียก่อน เฃาถึงจะจัดการตกแต่งต่อไป.
/*58ตาสัง.
ฮึ! พิลึกจริง ๆ อ้ายการที่จะมีเมียเปนใบ้ ผมใม่เห็นขัดขวางอะไรเลยจนนิดเดียว จะกลับดีไปเสียอีก เรานึกจะพูดอะไรก็จะได้พูดได้ฃ้างเดียวใม่ต้องฟังเมียเถียงให้รำคาญ ถ้าเมียผมเปนโรคยังงี้มั่งละก็ผมรักษาให้เตะเทียว.
หมื่นจำเนียร.
เอาเถอะจ๊ะ ขอให้พ่อหมอจัดการรักษาลูกฉันสักหน่อยเถอะ.
ตาสัง.
อย่าวิตกเลยครับ ลูกคุณน่ะใม่สบายมากหรือครับ ?
หมื่นจำเนียร.
ใม่สบายมาก.
ตาสัง.
อ้อ ๆ แล้วก็มีปวดมั่งหรือครับ ?
หมื่นจำเนียร.
ก็ได้ยินครางอยู่บ่อย ๆ.
ตาสัง.
ฮือ ๆ เดิรได้ไหม ?
/*59หมื่นจำเนียร.
ก็ตะกี้นี้ก็เดิรออกมา หมอใม่เห็นหรือ ?
ตาสัง.
ถูกละครับ นั่งได้หรือยัง ?
หมื่นจำเนียร.
ก็นั่งอยู่นั่นยังไงล่ะ.
ตาสัง.
จริงครับ นอนได้หรือครับ ?
หมื่นจำเนียร.
ก็เห็นจะได้ ถ้าใม่ยังงั้นป่านนี้คงตากลวงเปนผีแล้ว.
ตาสัง.
ถูก. ถูก. คุณก็รู้วิชาหมออยู่บ้าง. (พูดกับแม่จินดา.) ไหนยื่นแขนมานี่ทีหรือ ? (จับที่ข้อศอกครู่หนึ่ง แล้วหันไปพูดกับหมื่นจำเนียร.) นี่แน่ครับชีพจรที่เปนเครื่องให้รู้ได้ว่าลูกสาวคุณเปนใบ้.
หมื่นจำเนียร.
แหม! เก่งจริง หมอตรวจปับเดียวก็ได้ความจริงทีเดียว.
/*60ตาสัง.
ยังงั้น! ยังงั้น!
กลิ่น.
จริงนะเจ้าคะ เก่งแท้ ๆ ทีเดียว.
ตาสัง.
เปนธรรมดาหมอที่มีวิชาชั้นสูงจะต้องรู้จักโรคทันทีทีเดียว นี่ถ้าเปนหมอเลวก็คงจะมัวบอกผิด บอกถูกเสียอีก แต่เหมือนอย่างผมยังงี้พอจับตัวเฃ้าก็บอกได้ทันทีว่า ลูกสาวคุณเปนใบ้.
หมื่นจำเนียร.
จริง แต่เดี๋ยวนี้ฉันอยากทราบว่าเปนใบ้เพราะเหตุไร ?
ตาสัง.
อ๋อ! ข้อนั้นบอกได้ง่าย ๆ ลูกคุณเปนใบ้เพราะพูดใม่ได้.
หมื่นจำเนียร.
ถูกละ ๆ แต่ว่าฉันอยากทราบว่าทำใมถึงพูดใม่ได้.
ตาสัง.
ตามตำราหมอทั้งฝรั่งทั้งไทยก็อธิบายว่าการที่เปนใบ้นั้นก็ด้วยลิ้นพิการ.
/*61หมื่นจำเนียร.
ก็ทำใมถึงพิการล่ะหมอ ?
ตาสัง.
เพราะเหตุผลหลายประการ คืออาจจะเกิดจากลมชนิดหนึ่ง ที่พวกหมอ ๆ เรียกว่าลมเปนพิษ, ลมเปนพิษนั้นก็คือ–เอ้อ–คือลมที่เกิดมีพิษขึ้น ลมนี้ก็คือลมที่เราหายใจเฃ้าไปแล้วผ่อนออกมา, เมื่อก่อนที่จะผ่อนออกมานั้นลมเฃ้าไปขังอยู่ตรงที่ที่พิการ เพราะฉนั้นก็ทำให้–ง่า–เออคุณเฃ้าใจภาษาฝรั่งมั่งไหมครับ ?
หมื่นจำเนียร.
ใม่เฃ้าใจ.
ตาสัง.
ใม่เฃ้าใจเลยเทียวหรือครับ ?
หมื่นจำเนียร.
ใม่เฃ้าใจเลย.
ตาสัง.
ถ้ายังงั้นก็อธิบายให้คุณเฃ้าใจยากอยู่หน่อย, ตามตำราฝรั่งเฃาอธิบายว่า โซดาแย๊สแป๋นกับนาโคใดไปโดนกันเฃ้า ก็เกิดเปนโตเช่น/*62เอแจมมิเหน็ดขึ้น, ก็เมื่อเช่นนี้แล้วก็นำให้สตัมแมคเอ๊กสเปลเนชั่น เลยเกิดเปนซิงโกนาอิ๊สปิ๊กจนลงปลายเลยกลายเปนแดมฟู, นี่และมันเปนเช่นนี้.
หมื่นจำเนียร.
แหม! เสียใจจริงที่ใม่ได้เรียนหนังสือฝรั่งมั่ง.
กลิ่น.
นี่แหละ ความรู้มากยังงี้ถึงจะน่านับถือ.
ตาสัง.
(พูดทางคนดู.) นี่แหละ อ้ายการที่ได้ไปอยู่ให้หมอฝรั่งจิกหัวใช้เสียหกปีมันมาแลเห็นประโยชน์กันคราวนี้เอง.
หมื่นจำเนียร.
แล้วยังไงอีกล่ะหมอ ?
ตาสัง.
ก็พอลมร้ายที่ผมกล่าวแล้วนั้นแหละ ผ่านไปทางซ้ายถูกตับผ่านไปทางขวาถูกหัวใจ ก็เกี่ยวไปถึงปอดที่ตามภาษาฝรั่งเรียกว่า สติมเก, ก็ปอดนั้นมีเส้นประสาทโยงถึงมันสมองที่เรียกตามภาษาฝรั่งว่าโกเหด แล่นขึ้นทางกระดูกสันหลังที่ฝรั่งเรียกว่าสมุ๊กบ๊อกนั่นแหละครับ, ถึงเลยเกิดเปนพิษขึ้น คุณฟังไว้ให้ดีนะครับ.
/*63หมื่นจำเนียร.
จ๊ะ.
ตาสัง.
ลมที่ผมกล่าวแล้วนั่นแหละ มันมีพิษร้ายเพราะเหตุว่า–เอ้อ–ฟังให้ดีนะครับ.
หมื่นจำเนียร.
ฟังอยู่แล้ว.
ตาสัง.
เพราะเหตุว่ามันเกิดเปนผื่นขึ้นในคอหอย ทำให้ลมหายใจที่เฃ้าไปนั่นและเปนวิสะดูแปร้นแปร้น, โยเซบ้าระมิตในไกร เพราะเหตุที่ผมได้อธิบายแล้วนี่แหละครับ ลูกสาวคุณจึงได้เลยเปนใบ้ไป.
กลิ่น.
แหม! พูดช่างน่าฟังจริงจริ๊ง.
อ้ายหลอ.
ทำใมลิ้นกันถึงจะคล่องได้อย่างงั้นมั่งนะ.
หมื่นจำเนียร.
ฉันเชื่อว่าการที่หมออธิบายมาแล้วนั้นคงจะถูกต้องทุกอย่าง แต่ฉันยังมีข้อสงสัยอยู่นิดเดียวแหละ, เมื่อฉันไปกรุงเทพฯ ก็ได้เคยไปหา/*64หมอฝรั่ง จำได้ว่าเฃาบอกว่าหัวใจอยู่ฃ้างซ้าย, ตับอยู่ฃ้างขวา, นี่พ่อหมอบอกอยู่ตรงกันฃ้าม ฉันถึงได้สงสัยอยู่หน่อย.
ตาสัง.
จริง ๆ ตามตำราหมอเก่า ๆ ว่าหัวใจอยู่ฃ้างซ้ายตับอยู่ฃ้างขวา แต่เดี๋ยวนี้เปลี่ยนแปลงหมดแล้ว หมอในสมัยนี้เฃาจัดการย้ายหัวใจไปไว้ฃ้างขวาย้ายตับไปไว้ฃ้างซ้ายเสียแล้ว.
หมื่นจำเนียร.
อ้อ ฉันใม่รู้ว่าเฃาเปลี่ยนแปลงกันไปอย่างนั้น ฉันมันเปนคนบ้านนอก หูป่าตาเถื่อน นาน ๆ จะได้มีเวลาไปบางกอกสักที.
ตาสัง.
ที่จริงก็ใม่เปนไร เพราะคุณใม่จำเปนจะต้องรู้มากเท่าผม.
หมื่นจำเนียร.
ถูกแล้ว ก็เดี๋ยวนี้หมอจะแนะนำให้ทำยังไงต่อไปล่ะ ?
ตาสัง.
ถามความเห็นผมหรือ ?
หมื่นจำเนียร.
ยังงั้นซิ.
/*65ตาสัง.
ก็ควรจะให้กินคินินแอ๊ดจะแปนแนนปนกับชัมเปนไซเด้อ–
หมื่นจำเนียร.
พูดภาษาไทยใม่ได้หรือหมอ.
ตาสัง.
ได้ ๆ แต่มันเคยใช้ภาษาฝรั่งติดปากไป ?
หมื่นจำเนียร.
หมอบอกมาเถอะว่าจะให้กินยาอะไร.
ตาสัง.
ใม่ต้องกินยาอะไรหรอกครับ ผมขอแนะนำให้คนไข้ไปนอนเสียในห้อง แล้วคุณโปรดสั่งให้คลุกฃ้าวกะไข่ให้รับประทานสักชามหนึ่งเท่านั้นก่อนก็เห็นจะพอ.
หมื่นจำเนียร.
เอ๊ะ! ทำใมฃ้าวกะไข่ ?
ตาสัง.
เพราะนั่นแหละเปนยาดีกว่าอย่างอื่น ฃ้าวสุกเปล่า ๆ ก็ใม่ดี ไข่เปล่า ก็ใม่ดี, แต่ถ้าสองอย่างนี้คลุกกันเฃ้าแล้วละก็ทำให้พูดดีนัก, /*66ดูแต่นกขุนทองซิครับ เฃาให้กินแต่ฃ้าวกะไข่เท่านั้นแหละพูดได้ออกจ้อ, ก็นกขุนทองน่ะเมื่อมันอยู่ป่ามันพูดได้หรือ เปล่าเลยเพราะมันยังใม่ได้กินฃ้าวกะไข่, พอมาอยู่บ้านได้ฃ้าวกะไข่เฃ้าไปก็พูดได้กันเท่านั้นเอง จริงไหมล่ะครับ.
หมื่นจำเนียร.
ก็จริงอยู่ ถ้ายังงั้นไปนอนเสียซิลูก.
ตาสัง.
ดีแล้ว ไปนอนอยู่ก่อน แล้วบ่าย ๆ ผมจะมาเยี่ยมอีก.
หมื่นจำเนียร.
ไปก็ไปซิลูก (แม่จินดาออกไป.) แล้วก็นางกลิ่นเจ้าไปจัดการหาฃ้าวกะไข่ให้แม่จินดากินตามหมอสั่งซินะ.
กลิ่น.
เจ้าคะ. (ทำท่าจะออกไป.)
ตาสัง.
ประเดี๋ยวก่อน แม่นมน่ะอย่าเพ่อไป.
หมื่นจำเนียร.
อ้าว! ยังงั้นอ้ายหลอแน่ะ เอ็งไปจัดแจงหาฃ้าวกะไข่ทีเถอะ.
/*67อ้ายหลอ.
ขอรับ แต่ว่ารับประทานโทษ ผมออกวิตก.
หมื่นจำเนียร.
วิตกอะไรวะ ?
อ้ายหลอ.
ตาหมอนั่นดูแกชอบเมียผมนัก.
หมื่นจำเนียร.
อุวะ! ก็ฃ้าอยู่นี่ทั้งคนนี่หวา.
อ้ายหลอ.
ถ้ายังงั้นผมไว้ใจใต้เท้าได้นะขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
พุทโธ่! เมียฃ้าก็มีนี่หวา.
อ้ายหลอ.
มีก็ใม่สาวเหมือนของผมนี่ขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
ฮ้ายอ้ายนี่ หึงเหลือเกิน ฃ้าใช้ยังจะใม่ไปอีกหรือ ?
/*68อ้ายหลอ.
ไปขอรับ (ลุกเดิรไป จวนถึงประตูแล้วเหลียวมาพูด.) รับประทานใต้เท้าโปรดระวังตาหมอด้วยนะครับ.
หมื่นจำเนียร.
เออน่า เมื่อไหร่จะไปล่ะ.
อ้ายหลอ.
ไปเดี๋ยวนี้แหละขอรับ. (เดิรไป เหลียวชำเลืองดูเมียเรื่อยไปจนถึงประตู สะดุดธรณีหกล้ม แล้วลุกเดิรออกไป.)
หมื่นจำเนียร.
หมอเรียกนางกลิ่นไว้ทำใม ?
ตาสัง.
ผมเห็นว่าสมควรจะต้องคิดอ่านจัดการรักษาหล่อนสักหน่อย.
กลิ่น.
ดิฉันหรือ ก็ดิฉันก็ใม่ได้เจ็บได้ไข้อะไร.
ตาสัง.
ใม่ได้การ ใม่ได้การ การที่ใม่มีโรคในตัวเลยจนนิดเดียว นี่ก็เปนสิ่งที่ควรจะต้องกลัวเหมือนกัน เพราะเปนธรรมดาคนเราเกิดมาจะ/*69ต้องมีแก่มีเจ็บมีตาย, ก็นี่หล่อนว่าใม่เจ็บใม่ไข้เลยยังงี้ต้องแปลว่าหล่อนแปลกกว่ามนุษย์ธรรมดา เพราะฉนั้นฉันต้องขอตรวจร่างกายหล่อนให้ทั่ว.
หมื่นจำเนียร.
นี่แหละฉันก็บอกแล้วว่าฉันน่ะหูป่าตาเถื่อน แต่ฉันใม่เห็นจำเปนเลยในการที่ตรวจคนที่อยู่ดี ๆ ใม่มีโรคมีภัยเลยยังงี้.
ตาสัง.
คำสุภาษิตท่านย่อมว่า ว่ากันไว้ดีกว่าแก้จริงไหมครับ ?
กลิ่น.
ข้อนั้นจะเปนยังไงใม่ทราบ แต่ยังไง ๆ ดิฉันยังใม่ยอมให้หมอตรวจร่างกายดิฉันแหละ, เปนสิ้นเรื่องกัน. (ออกไป.)
ตาสัง.
(สั่นหัว.) ฮือ ๆ ยังสาวนัก ยังใม่รู้จักกลัวความเจ็บความตาย ถ้ายังงั้นผมลาที.
หมื่นจำเนียร.
ประเดี๋ยวเถอะพ่อหมอ. (ควักกระเป๋า.)
/*70ตาสัง.
ทำใมอีกล่ะครับ.
หมื่นจำเนียร.
ฉันจะให้เงินยังไงล่ะ. (ยื่นเงินให้.)
ตาสัง.
(เอามือไพล่หลัง.) ผมใม่รับประทาน.
หมื่นจำเนียร.
อ๊ะ!
ตาสัง.
ผมลาที. (ทำท่าจะไป.)
หมื่นจำเนียร.
ประเดี๋ยวเถอะ.
ตาสัง.
ทำใมครับ ?
หมื่นจำเนียร.
รับสักนิดเถอะ ค่าป่วยการ.
/*71ตาสัง.
ขอบพระเดชพระคุณ ผมใม่ต้องการ.
หมื่นจำเนียร.
เถอะน่าพ่อหมอ.
ตาสัง.
อ้ายเรื่องเงินทองอะไรผมใม่ค่อยจะวุ่นวาย ผมใม่ใช่คนโลภ.
หมื่นจำเนียร.
ฉันเชื่อแล้ว แต่ว่ารับหน่อยเถอะ.
ตาสัง.
ใต้เท้าอ้อนวอนผมก็ขัดใม่ได้ (รับเงิน.) ใม่ใช่เงินแดงนะครับ.
หมื่นจำเนียร.
ใม่ใช่ เงินดี.
ตาสัง.
ผมน่ะใม่ใช่หมอชนิดที่เห็นแต่แก่ทรัพย์สินเงินทอง.
หมื่นจำเนียร.
ฉันเฃ้าใจแล้ว.
/*72ตาสัง.
ผมประสงค์แต่จะใช้วิชาให้เปนประโยชน์แก่เพื่อนมนุษให้มากที่สุดเท่านั้น.
หมื่นจำเนียร.
การที่หมอคิดเช่นนั้นก็เปนการถูกต้องแล้ว.
ตาสัง.
เปนธรรมดาหมอที่มีวิชาเอกอย่างผมควรจะต้องเปนเช่นนั้น.
หมื่นจำเนียร.
ถูกแล้ว ถ้ายังงั้นฉันจะต้องไปให้เฃาจัดการรักษาพยาบาลแม่จินดาให้ถูกต้องตามที่หมอสั่ง (ออกไป.)
ตาสัง.
(แบมือแลดูเงิน.) สามตำลึงฮือ! อ้ายหากินเปนหมอนี่ง่ายดี! (นายเหลี่ยมโผล่หน้าขึ้นมาทางน่าต่างเห็นหมื่นจำเนียรไปแล้ว จึ่งปีนขึ้นมานั่งคร่อมน่าต่างอยู่.)
เหลี่ยม.
พ่อหมอ!
/*73ตาสัง.
(สดุ้งเหลียวไปดู.) เอ๊ะ! ขะโมย!
เหลี่ยม.
จุ๊ ๆ จุ๊ ๆ อย่าอึงไป ฉันใม่ใช่ขะโมยหรอก! (ฃ้ามเฃ้ามาในห้อง.) ฉันจะมาหาหมอเท่านั้นแหละ.
ตาสัง.
อ้อยังงั้นหรือ (ตรงเฃ้าไปจับแขน.) แม่โว้ย! ชีพจรเต้นออกโครม ๆ ราวกะกลองเมริกันแน่ะ ยังงี้ละก็แปลว่าเจ็บใหญ่โตทีเดียว.
เหลี่ยม.
ฉันใม่เจ็บใม่ไข้อะไรหรอก.
ตาสัง.
ก็ยังงั้นมาหาฉันทำใมล่ะ แล้วก็ทำใมประตูประต่างมีทำใมใม่เฃ้า วิ่งมาปีนเฃ้าทางน่าต่างราวกะขะโมย.
เหลี่ยม.
ฉันจะเล่าความให้ตามตรง ฉันน่ะชื่อเหลี่ยม ฉันรักอยู่กะแม่จินดาที่แกมารักษาอยู่เมื่อตะกี้นี้นั่นแหละ, เดี๋ยวนี้ท่านหมื่นจำเนียรแกใม่พอ/*74ใจในตัวฉัน แกห้ามใม่ให้ฉันผ่านประตูบ้านแกอีกต่อไป ฉันถึงได้จำเปนต้องเฃ้าทางน่าต่าง, เดี๋ยวนี้ฉันอยากจะขอให้หมอช่วยธุระฉันให้สำเร็จสักหน่อย.
ตาสัง.
เอ๊ะ! นี่แกนึกว่าฉันเปนคนยังไง แกบังอาจมาขอให้ฉันช่วยในธุระของแกยังงี้ จะให้ฉันเสียเกียรติยศของหมอเทียวหรือ ?
เหลี่ยม.
อย่าอึงไปนักซินะ.
ตาสัง.
ฉันจะอึงละทำใมฉัน แกใม่ควรจะมาพูดยังโง้นยังงี้กะฉัน.
เหลี่ยม.
อย่าให้เอะอะไปนักเลยหมอจ๋า.
ตาสัง.
เอ๊ะ! หมอจ๋า! หมอจ๋า หมาจ๋อ ! ชิ ๆ ชิ ๆ หมิ่นประมาทได้.
เหลี่ยม.
เปล่า ๆ ใม่ได้ตั้งใจเลยทีเดียว แล้วก็อย่าอึกกะทึกนักซิ.
/*75ตาสัง.
ใม่รู้ แกเรียกฉันว่าหมอจ๋าหมาจ๋อแล้วจะห้ามใม่ให้ฉันเห่า–เอ้ย–อึงยังไงได้ ใม่ควรเลยนี่นาที่จะ…….…..
เหลี่ยม.
(ยื่นธนบัตร์ให้.) พ่อหมอ.
ตาสัง.
หา ? นั่นอะไร ?
เหลี่ยม.
ธนบัตร์์.
ตาสัง.
ราคาเท่าไร ?
เหลี่ยม.
สิบบาท.
ตาสัง.
นี่แกหมิ่นประมาทฉันหรือ แกหมายว่าจะเอาเงินมาล่อฉันได้ตามใจยังงั้นหรือ ?
/*76เหลี่ยม.
(หยิบธนบัตร์เติมอีกใบหนึ่ง.) เปล่า! เปล่า! (ยื่นธนบัตร์.)
ตาสัง.
อือ ๆ (รับธนบัตร์มาดู.) ยังงั้นก็แล้วไปเถอะ หน้าตาแกก็เปนผู้ดีอยู่, ฉันมีความยินดีที่จะช่วยแก ถ้าฉันมีทางที่จะช่วยได้, แต่ว่าขออย่าให้นึกว่าฉันยอมช่วยเพราะเห็นแก่เงินแก่ทอง ฉันใม่ใช่คนเช่นนั้น ฉันเปนคนที่รักษาออนเด้อมาก เพราะฉนั้นถ้าใครมาหมิ่นประมาทละก็เปนต้องโกรธมากทีเดียว.
เหลี่ยม.
ถ้าฉันได้ล่วงเกินไปแล้วอย่างหนึ่งอย่างใด ฉันขอโทษเสียสักครั้งหนึ่ง.
ตาสัง.
ช่างเถอะ ๆ ก็เรื่องราวของแกน่ะมันเปนยังไง ขอฉันทราบสักทีจะได้บอกได้ว่าจะพอช่วยได้หรือใม่ได้.
เหลี่ยม.
ฉันจะเล่าตามความจริง ที่แม่จินดาเจ็บครั้งนี้น่ะ ใม่ใช่เปนการจริงจังอะไร มีหมอได้มาตรวจหลายรายแล้ว ต่างคนต่างออกความ/*77เห็นต่าง ๆ กัน, บางคนก็ว่าเปนเพราะสมองพิการ บางคนก็ว่าเกิดจากลำไส้, แต่ที่จริงน่ะสาเหตุมันอยู่ที่ความรัก แม่จินดารักอยู่กะฉัน แต่คุณพ่อของหล่อนจะจัดการตกแต่งหล่อนให้ไปกะนายห่อ หล่อนใม่มีความพอใจ, ครั้นจะขัดขืนคุณพ่อหรือก็กลัว หล่อนถึงได้ออกอุบายทำเปนใบ้ เพื่อจะได้เลิกการแต่งงานไปเสียที. ความคิดตอนนี้ก็เปนอันสำเร็จแล้วเมื่อเร็ว ๆ นี้หล่อนให้คนถือหนังสือมาถึงฉันว่า ขอให้คิดอ่านหาทางที่จะพาตัวหล่อนหนีไปเสียให้พ้นนายห่อ จะได้รู้แล้วรู้รอดกันไปเสียที, ฉันนึกทางออกแล้ว แต่จะต้องอาศัยพ่อหมอช่วยกรุณาด้วยถึงจะสำเร็จได้ตลอด แต่ในการที่จะพูดกันอยู่ที่นี่ต่อไปเห็นจะใม่ได้การ เพราะฉนั้นออกไปพูดกันฃ้างนอกเห็นจะดีกว่า.
ตาสัง.
ก็เอาซิ การที่ไว้ใจฉันยังงี้ทำให้เต็มใจที่จะช่วย ไปกันก็ไปซิ.
เหลี่ยม.
มาซิ! (ไปที่น่าต่าง.)
ตาสัง.
เอ๊ะ ต้องไปทางนั้นด้วยหรือ ?
/*78เหลี่ยม.
ฉันจะไปทางนี้ละ ส่วนพ่อหมอจะไปทางไหนก็ตามใจซิ! (ปีนฃ้ามน่าต่าง แล้วค่อยลดตัวลงไป.)
ตาสัง.
ฮึ! อ้ายเฃาลงได้ทำใมเราจะลงมั่งใม่ได้เทียวหรือ ? (ไปที่น่าต่าง มองออกไป.) ฮือ ๆ มันก็สูงอยู่ (พูดออกไปนอกน่าต่าง.) ว่ากระไรนะ ? กลัวหรือ ฉันนะหรือ ? ที่ไหน! กลัวเมื่อไหร่ เคยปีนมาเสียนักะนักละ หา? เปล่า ๆ. ใม่เคยไปขะโมยเฃาที่ไหนหรอก หา ? ลงมาเดี๋ยวนี้แหละ ฮ้าย! จะต้องมารับแร็บอะไร (ปีนฃ้ามออกไป.) เจ้าประคุณ พุทโธ ธัมโม สังโฆ ช่วยลูกด้วยเทิ๊ด! (ค่อย ๆ ลดตัวลงไปจนลับ.)
องก์ที่ ๓
ฉากที่ ๑–สวนริมบ้านหมื่นจำเนียร เปนสวนอย่างไทย ๆ มีท้องร่อง ปลูกไม้ดอกบ้างไม้ผลบ้าง.
(เมื่อเปิดม่าน ตาสัง กับนายเหลี่ยมยืนอยู่ด้วยกัน นายเหลี่ยมนั้น แต่งตัวเปนแขกมีแว่นตาและติดเคราด้วย.)
เหลี่ยม.
ฉันแต่งยังงี้ก็เห็นจะแปลกพอแล้วนะ เคราะห์ดีที่ฉันได้คิดตระเตรียมเครื่องแต่งตัวไว้เสร็จแล้ว เดิมหมายว่าจะปลอมเปนแขกฃายผ้าแต่นี่เปนหมอเสียก็ได้, ที่จริงหมื่นจำเนียรแกก็ได้เคยเห็นฉันน้อยครั้งนัก คงจะจำใม่ได้ถนัดถนี่นักหรอก.
ตาสัง.
ก็เห็นจะพอไปได้หรอก.
เหลี่ยม.
เดี๋ยวนี้ฉันอยากจะได้คำอะไรที่เกี่ยว ๆ ด้วยวิชาหมอสักสี่ห้าคำสำหรับขยายออกมามั่ง เพื่อจะได้ดูเปนคนมีความรู้ในทางนั้นจริง ๆ.
ตาสัง.
อ๋อ! ใม่จำเปน! ใม่จำเปนเลยจนนิดเดียว ตัวผมเองก็ใม่ได้รู้อะไรในเรื่องนี้มากมายไปกว่าคุณเลยทีเดียว.
/*80เหลี่ยม.
อ๊ะ! อะไรยังงั้น.
ตาสัง.
อ้ายวิชาหมอน่ะผมใม่รู้อะไรเลยจนนิดเดียว คุณก็ได้ไว้เนื้อเชื่อใจบอกความลับของคุณให้ผม เพราะฉนั้นผมก็เต็มใจจะบอกความลับของผมแก่คุณเหมือนกัน.
เหลี่ยม.
เอ๊ะ! ทำใมนี่แกน่ะใม่ใช่หมอจริง ๆ ยังงั้นหรือ ?
ตาสัง.
ผมน่ะมันเปนแต่หมอแกน ๆ ยังงั้นเอง เปนหมอโดยจำเปน, ผมใม่ได้อวดดิบอวดดีว่ามีวิชาทางหมอเลยทีเดียว ที่จริงอ้ายวิชาของผมก็ใม่มีอะไรเลย ผมใม่รู้เลยว่าทำใมเฃาถึงพากันนึกไปว่าผมเปนหมอ; แต่ว่าเมื่อผมเห็นว่าเฃาจะบังคับให้ผมเปนให้ได้ ผมก็เลยรับสมอ้างเอายังงั้นเอง ครั้นผมจะใม่รับก็ใม่ได้ เฃาเฆี่ยนจนต้องยอมตามใจเฃา. อ้ายผีอะไรมันจะเฃ้าไปสิงสู่อยู่ในใจเจ้าพวกนั้นยังไงใม่ทราบ ถึงได้ทำให้นึกรู้เอาแน่นอนว่าผมเปนหมอวิเศษที่สุดในโลก, มาเดี๋ยวนี้ใคร ๆ ก็พากันเชื่อถือมาหาผมปร๋อ ๆ ผมก็เลยมานึกเสียว่า อ้ออ้ายการเปนหมอนี่มันง่ายยังงี้เอง; ผมเลยตกลงในใจเสียแล้วว่า ถ้าคนยังนิยมอยู่ยังงี้เท่าไร ผมก็จะคงเปนหมออยู่เท่านั้น เพราะว่าการหากิน/*81เปนหมอนี่ ถึงเราจะทำดีหรือจะทำใม่ดีอ้ายเงินก็คงได้, การที่ทำเสียไปก็ใม่มาตกหนักอยู่ที่ตัวเรา เปรียบเหมือนถ้าเราจะปันหม้อฃาย ถ้าเราทำหม้อนั้นแตก เราก็ต้องฃาดทุนเอง, นี่ถ้าเรารักษาคนเปนอะไรไปเราก็ใม่ต้องเสียผลประโยชน์ในส่วนตัวเราเลย อ้ายการที่คนไข้ตายจะมาซัดว่าเปนความผิดของหมอใม่ได้ เปนความผิดของคนที่ตายนั่นเอง. อีกประการหนึ่งในส่วนตัวคนที่ตายเองนั้นก็ดีนัก ใม่มีเลยที่จะมาบ่นหรือด่าว่าหมอที่ทำให้เฃาตาย.
เหลี่ยม.
ข้อนี้ก็จริงอยู่.
ตาสัง.
เออแน่ะ! มีคนมาหาผมอีกแล้ว คงจะมาขอให้รักษาโรคอะไรสักอย่างเปนแน่ทีเดียว คุณคอยฟังเล่นสนุก ๆ ก็ได้ว่าผมใช้วิธีพูดยังไงกะคนพวกนี้.
เหลี่ยม.
ก็ดี ฉันจะได้จำไว้มั่ง. (หลีกไปยืนให้ห่างหน่อยหนึ่ง.)
(นายเป๋ากับนายเปียพากันเฃ้ามา.)
เป๋า.
ผมมาหาท่านหมอ.
/*82ตาสัง.
เปนอะไรไปล่ะ ?
เป๋า.
เมียผมเจ็บ นอนแบบอยู่กะที่เกือบครึ่งปีแล้ว.
ตาสัง.
(แบมือ.) อ้อ! เมียแกเจ็บหรือ ก็เดี๋ยวนี้แกจะมีประสงค์จะให้ฉันทำใม ?
เป๋า.
ผมอยากให้คุณหมอแนะนำสักหน่อยว่าจะควรให้รับประทานยาอะไร.
ตาสัง.
ยังใม่รู้ว่าเจ็บเปนอะไร จะให้บอกหยูกยาให้ยังไงได้.
เป๋า.
เจ็บบวมไปทั้งตัวแหละครับ,หมอจีนที่มารักษาเฃาบอกผมว่าตับ ว่ากระเพาะอาหารว่าลำไส้ล้วนแต่พิการไปหมด เพราะฉนั้นเลือดเลยกลายเปนน้ำไปหมด แล้วก็เปนไข้อยู่เสมอเว้นวันจับวัน, มีอาการอ่อนเพลียและเมื่อยร้าวไปที่ฃาทั้งสองฃ้าง.
ตาสัง.
อ้อ! มีอาการเมื่อยฃายังงั้นหรือ ?
/*83เป๋า.
ยังงั้นขอรับ.
ตาสัง.
แกนวดให้เฃามั่งหรือเปล่าล่ะ.
เป๋า.
นวดขอรับ นวดบ่อย ๆ .
ตาสัง.
แกจะนวดเฃาบ่อยนักกระมัง.
เป๋า.
ใม่บ่อยเหลือเกินนักหรอกครับ แล้วก็ในฅอน่ะขอรับ มีเสลดเสียงดังครอก ๆ น่ากลัวหายใจใม่ออก, แหมบางทีละก็แน่นิ่งไปจนผมนึกว่าตายเสียแล้ว ผมหาหมอต่วนที่ตลาดนี่ไปรักษา เอายาอะไรต่ออะไรให้กินเสียนับได้อ่างสองอ่าง ใม่เห็นหายเลย.
ตาสัง.
(แบมืออีก.) พูดอย่าให้มันมีฝอยนักเลย เอาแต่เนื้อความเถอะ.
เป๋า.
เนื้อความก็คือผมหมดปัญญาใม่รู้ที่จะทำยังไงต่อไป จึ่งได้มาหาคุณ ขอคุณได้โปรดแนะนำด้วยเถอะครับ.
/*84ตาสัง.
แกว่ากระไรฉันยังเฃ้าใจใม่ถนัด ?
เปีย.
ความมันเปนยังงี้ขอรับ แม่ผมน่ะใม่สบายเจ็บมาก เพราะยังงั้นผมกะพ่อถึงได้มาหาคุณหมอ เพื่อขอรับประทานยาไปสักขนานเถอะขอรับ. (ส่งเงิน ๘ บาทให้ตาสัง.)
ตาสัง.
(รับเงินมาใส่กระเป๋า.) อ๋อ! เฃ้าใจ เฃ้าใจ! เออพ่อนี่พูดจาชัดเจน อธิบายข้อความแจ่มแจ้ง แกว่าว่าแม่ของแกน่ะเปนโรคบวมไปทั้งตัว จับไข้เสมอ ๆ เมื่อยปวดที่ฃา แล้วบางทีก็มีอาการสลบแน่นิ่งไป ยังงั้นใม่ใช่หรือ ?
เปีย.
ถูกละขอรับ.
ตาสัง.
เออ ๆ ฉันเฃ้าใจที่แกพูดดีทีเดียว พ่อแกน่ะเปนคนที่ใม่รู้จักพูดจาให้แจ่มแจ้ง สู้แกใม่ได้ เดี๋ยวนี้น่ะแกต้องการยายังงั้นหรือ ?
เปีย.
ขอรับ.
/*85ตาสัง.
ยาสำหรับรักษาแม่หรือ ?
เปีย.
ยังงั้นซิขอรับ.
ตาสัง.
ได้ ได้! (ค้นในกระเป๋าที่คาดพุง.) เอ้านี่แน่ะปลาสลิดนี่นะ เอาไปให้แม่เจ้ากิน.
เปีย.
อะไรปลาสลิดครับ.
ตาสัง.
ยังงั้นซิน่า ปลาที่ฉันเศกกะถาอาคมทำให้เปนยาวิเศษขึ้นแล้ว.
เปีย.
ขอบพระเดชพระคุณมาก ยังงั้นผมลาที.
ตาสัง.
ไปเถอะ อ้อประเดี๋ยวก่อน.
เปีย.
ขอรับ.
/*86ตาสัง.
แล้วอย่าลืมกระเทียมดองนะ.
เปีย.
กระเทียมดองด้วยหรือครับ ?
ตาสัง.
ด้วยซิน่ะ ใม่ยังงั้นเค็มแย่.
เปีย.
หมอเฃาห้ามของแสลงไว้ด้วยนะครับ.
ตาสัง.
อ๊ะ! ฉันใม่ห้าม แม่แกอยากจะกินอะไรก็ให้แกกินเถอะ.
เปีย.
ขอรับ. (จะไป.)
ตาสัง.
เออนี่แน่.
เปีย.
ขอรับ.
/*87ตาสัง.
แล้วก็ถ้าแม่แกตายไปละก็อย่าลืมไปบอกสัปเหร่อนะ.
เปีย.
ขอรับ ผมลาที. (นายเป๋ากับนายเปียพากันออกไป.)
เหลี่ยม.
(เดิรมาฃ้างหน้า.) พุทโธ่ นี่แกรักษายังงี้เองแหละหรือ ?
ตาสัง.
ก็จะให้รักษายังไงอีกล่ะ เท่านี้ก็ได้แปดบาทแล้วนี่.
เหลี่ยม.
ถ้าเฃาตายไปแกจะว่าไง ?
ตาสัง.
จะไปว่าไง คนเจ็บอยากตายจะมาโทษหมอได้อยู่หรือ ? ถ้ายังงั้นละก็คงใม่มีใครเปนหมอได้ กลัวติดตราง
เหลี่ยม.
(หัวเราะ.) ก็จริงอยู่ ไปบ้านหมื่นจำเนียรหรือยังล่ะ ?
ตาสัง.
ไปซิ แล้วคุณไปคอยที่หัวกระไดก่อน ผมมาเรียกถึงค่อยขึ้นไป. (ตาสังกับนายเหลี่ยมพากันออกไป.)
---
ฉากที่ ๒ – ในบ้านหมื่นจำเนียร (เหมือนในองก์ที่ ๒.)
(ตาสังเฃ้ามาฃ้างซ้าย นางกลิ่นเฃ้ามาฃ้างขวาพร้อมกัน.)
ตาสัง.
อ้อ! เหมาะจริง พอโผล่เฃ้ามาก็จำเพาะเจอะแม่กลิ่นทีเดียว แม่กลิ่นจ๋าฉันมีความยินดีที่ได้พบหล่อนอีก, ฉันได้เห็นหล่อนราวกะได้กินยาน้ำสมอ ระบายความทุกข์เปลื้องปลิดจากตัวฉันหมดทีเดียว.
กลิ่น.
คุณหมอพูดยกย่องตัวดิฉันมันเหลือเกินไปนักละ.
ตาสัง.
แม่กลิ่นเจ็บหน่อยเถอะน่า ถ้าหล่อนมีเมตตาแก่ฉันละก็เจ็บสักหน่อยเถอะ ขอให้ฉันได้มีโอกาสรักษาหล่อนสักหน่อย ฉันจะมีความพอใจมากทีเดียว.
กลิ่น.
ขอรับประทานโทษเถอะคะ แต่ว่าในส่วนตัวดิฉันนะ ยังใม่มีความประสงค์ที่จะเจ็บจะไข้อะไรเลยทีเดียว.
ตาสัง.
ฉันน่ะช่างสงสารหล่อนจริง ๆ ที่หล่อนมีผัวหึงจัดนัก ทั้งหึงทั้งใจน้อย.
/*89กลิ่น.
ก็จะทำยังไงล่ะคะ มันเปนกรรมของดิฉันที่ได้ทำมาชาติก่อน ก็เมื่อมันเปนเช่นนั้นก็ต้องจำใจจำทนไปยังงั้น.
ตาสัง.
พุทโธ่! เหลือเกินจริง ๆ ผัวหล่อนนะ ช่างใม่ไว้ใจหล่อนเสียเลยทีเดียว คอยแต่ด้อมมองจับผิดอยู่เสมอ หล่อนจะพูดกะใครนิดหน่อยก็ใม่ได้.
กลิ่น.
โอ๊ย! ที่คุณได้เห็นแล้วน่ะนิดหน่อยเท่านั้น ยังยิ่งกว่านี่ก็มีนะคะ, แหมบางทีถ้าเฃาหึงจัดขึ้นมาละก็เต้นราวกะบ้า คุณนายคุณแนยสิ้นกลัวหมดแหละคะ ด่าหรือเสียงอึงทั่วบ้านทั่วช่อง.
(อ้ายหลอมายืนฟังอยู่ที่ประตูทางขวา.)
ตาสัง.
แม่โว้ย! เปนได้ถึงยังงั้นทีเดียวหรือ พุทโธ่ ๆ คนอะไรเช่นนั้น มันช่างมีกะอกกะใจทำกะหล่อนได้ถึงเพียงนั้น, ที่จริงคนเราเกิดมาเปนผู้ชายแล้วละก็ ถ้าแม้หล่อนให้แต่เพียงล้างเท้าของหล่อนเท่านั้นก็ควรจะปลื้มพอแล้ว น่าเสียดายจริง ๆ คนรูปร่างงดงามเช่นหล่อน/*90ยังงี้ควรหรือที่จะมาตกอยู่ในเงื้อมมืออ้ายคนชนิดผัวหล่อน, อ้ายคนที่โง่บัดซบใจดุร้ายราวกับสัตว์ป่า โอ๊ย! ขอโทษเถอะที่พูดถึงผัวของหล่อนเช่นนั้น.
(อ้ายหลอในระหว่างที่ตาสังพูดนั้น ค่อย ๆ เดิรเฃ้ามาจากประตู มายืนพิงฝาด้านหลังแสดงกิริยาเคืองแต่อดกลั้นไว้.)
กลิ่น.
อ๋อ! ที่จริงก็เปนจริงตามที่คุณว่า.
ตาสัง.
ก็จริงยังงั้นน่ะซิฉันถึงได้ว่า แล้วก็หล่อนควรจะหาทางลงโทษมันให้สากะใจยังไงสักอย่างหนึ่ง มันใม่ควรจะหึงหรือสงสัยต่าง ๆ ให้มันมากไป.
กลิ่น.
จริงนะคะ ดิฉันก็คิด ๆ อยู่ว่า อยากจะทำเสียให้สมน้ำหน้าสากะใจ, แต่เดี๋ยวนี้ยังนึกถึงอ้ายลูกเท่านั้นแหละคะ.
ตาสัง.
ที่จริงหล่อนควรจะทำแก้แค้นเสียให้เข็ดทีเดียว มันอยากหึงอยากคอยจับชู้นัก หาชู้ให้มันจับเสียจริง ๆ ให้เข็ดนั่นแน่, ส่วนตัวฉันน่ะเต็มใจที่จะช่วยหล่อนในเรื่องนี้.
/*91(พอตาสังตั้งท่าจะกอดนางกลิ่น อ้ายหลอแซกเฃ้าไปหว่างกลาง ตาสังกับนางกลิ่นแลดูอ้ายหลออยู่ครู่หนึ่ง แล้วต่างคนต่างค่อย ๆ ถอยหนีไปคนละทาง จนออกประตูไป ตาสังทางซ้าย นางกลิ่นทางขวา อ้ายหลอยืนตลึงอยู่ที่กลางโรง จนหมื่นจำเนียรเฃ้ามาทางขวา.)
หมื่นจำเนียร.
เฮ้ยอ้ายหลอ เอ็งเห็นตาหมออยู่ที่ไหนบ้างไหม ?
อ้ายหลอ.
ทำใมจะใม่เห็นล่ะขอรับ ผมมาเจอกำลังคุยจ้ออยู่กะเมียผมแน่ะ.
หมื่นจำเนียร.
ก็เดี๋ยวนี้แกอยู่ที่ไหนล่ะ ?
อ้ายหลอ.
จะอยู่ไหนก็ใม่ทราบขอรับ แต่ถ้าให้ผมเลือก ผมก็ต้องขอเลือกให้อยู่ตรางละดีกว่าแห่งอื่น.
หมื่นจำเนียร.
เอ็งมันหึงจัดนัก ไปดูทีหรือว่าแม่จินดาทำอะไร.
(อ้ายหลอออกไปทางขวา ตาสังกับนายเหลี่ยมเฃ้ามาทางประตูซ้าย.)
/*92หมื่นจำเนียร.
อ้อ! พ่อหมอมาแล้ว ฉันถามอยู่เดี๋ยวนี้ทีเดียว.
ตาสัง.
ผมไปเดิรเล่นในสวนหน่อยหนึ่งครับ ลูกสาวคุณเปนยังไรมั่งครับ.
หมื่นจำเนียร.
กินฃ้าวกะไข่เสร็จแล้วตามที่หมอสั่ง.
ตาสัง.
กินได้มากหรือครับ ?
หมื่นจำเนียร.
ใม่สู้มาก ฉันจะบังคับให้กินให้หมดแล้วเฃาทำหน้าบูด แล้วใช้ใบ้ว่ากินใม่เฃ้า ถ้าขืนกินเฃ้าไปอีกจะอาเจียน.
ตาสัง.
ใม่เปนไรครับ ถ้ากินแล้วก็เปนแล้วกัน ผมจะคอยฟังอาการดูอีกหน่อย ยาอื่นยังมีอีกถมไป.
หมื่นจำเนียร.
(ชี้นายเหลี่ยม.) นั่นหมอเอาใครมาด้วย.
/*93ตาสัง.
อ๋อ! นั่นหรือครับเฃาชื่อ–เอ้อ–(หันหน้าไปพูดกับนายเหลี่ยม.) ชื่อไหร่ล่ะ ?
เหลี่ยม.
(ป้องตอบตาสัง.) ชื่ออิบระฮิม.
ตาสัง.
(พูดดัง.) ชื่ออิบระฮิมครับ.
หมื่นจำเนียร.
เฃาเปนอะไร ?
ตาสัง.
(ป้องถามนายเหลี่ยม.) เปนอะไรล่ะ ?
เหลี่ยม.
(ป้องตอบตาสัง.) เปนลูกศิษย์แกยังไงล่ะ.
ตาสัง.
(พูดดัง.) เปนลูกศิษย์ผมยังไงล่ะ.
หมื่นจำเนียร.
อ้อ! นี่จะให้มาช่วยรักษายังงั้นหรือ ?
/*94ตาสัง.
ยังงั้นซิครับ อะบังคนนี้เฃามีความรู้ในทางวิชาหมอดีพอใช้แล้ว แต่ยังสู้ผมใม่ได้ เพราะยังงั้นถึงได้ยอมมาเปนลูกศิษย์ผมอยู่ สำหรับจะได้เอาความรู้ไปให้มากขึ้นอีก, ผมจะให้ลองฝีมือรักษาลูกสาวคุณดู ผมเชื่อว่าลูกสาวคุณคงจะพอใจในยาของหมอแขกคนนี้เปนแน่.
(แม่จินดากับนางกลิ่นเฃ้ามาทางประตูขวา.)
กลิ่น.
คุณจินดาเธอว่าเธอนอนอยู่นานแล้ว เมื่อยนักอยากลุกขึ้นเดิรเล่นเสียมั่ง.
ตาสัง.
ดีแล้ว ดีแล้ว! เอ้าอะบัง แกเฃ้าไปตรวจชีพจรดูเสียทีซิ, ฉันจะต้องพูดกะท่านหมื่นจำเนียรท่านทางนี้ อ้อแล้วก็แม่นมน่ะ. ไปจัดการหาน้ำหาท่าไว้ ประเดี๋ยวบางทีคุณจินดาจะต้องอาบน้ำ.
กลิ่น.
ดิฉันจะไปเตรียมไว้ให้พร้อม. (ออกไปทางขวา.)
ตาสัง.
เชิญใต้เท้าทางนี้. (จูงหมื่นจำเนียรไปให้ห่างนายเหลี่ยมกับแม่จินดา.) อย่าไปกวนเฃาดีกว่าครับ ให้เฃาตรวจตราให้สดวก เฃา/*95จะได้ตั้งอกตั้งใจรักษาลูกคุณให้หาย อย่ามองไปทางโน้นซิครับ จะทำให้เฃาประหม่า. เออนี่แน่ครับ เดี๋ยวนี้ในหมู่พวกหมอ ๆ กำลังมีปัญหาถามกันอยู่เปนข้อสำคัญข้อหนึ่ง คือว่าผู้หญิงน่ะถ้าเจ็บลงแล้ว จะรักษาง่ายกว่าผู้ชายหรือยังไง. ฟังทางนี้เถอะครับ บางคนก็ว่าง่ายกว่าบางคนก็ว่ายากกว่า ส่วนตัวผมเองเห็นว่าง่ายก็ง่ายกว่า ยากก็ยากกว่า, ข้อนี้ก็เปนเพราะเลือดและลมและใจของผู้หญิง ผู้หญิงมักจะรู้สึกอะไร ๆ ได้เร็วและดีกว่าผู้ชาย อย่าว่าแต่อะไรเลยครับ จนชั้นคืนไหนเดือนหงายผู้หญิงยังเห็นผิดกะวันที่เดือนมืดเลยครับ ถึงกลางวันก็เถอะเวลาเช้ากะเวลาบ่าย ความรู้สึกของผู้หญิงก็ยังรู้สึกว่าผิดกัน.
จินดา.
(พูดกับนายเหลี่ยม.) ฉันใม่ได้กลับใจเปนอย่างอื่นเลยจนขณะจิตเดียว.
หมื่นจำเนียร.
เออ! นั่นแน่ลูกสาวฉันพูดได้แล้ว แหม! พ่อเจ้าประคุณ! หมอรักษาดีจริง ๆ สมควรที่เฃาจะเรียกชื่อว่าหมอเทวดา ขอบใจมากทีเดียว ใม่ได้นึกเลยว่าจะหายได้ เอาเถอะ ถ้าหมอจะต้องประสงค์อะไรบอกฉันเถอะ ถ้าหาได้จะหาให้ตามความประสงค์ทุกอย่างทีเดียว.
/*96ตาสัง.
(เดิรไปมาทำท่าก๋า.) แหม! ตั้งแต่รักษาไข้มานักกว่านัก ยังใม่เคยเห็นยากเหมือนครั้งนี้เลย.
หมื่นจำเนียร.
เออ! แม่จินดาไหนพูดให้พ่อฟังอีกสักทีเถอะ.
จินดา.
เมื่อดิฉันพูดได้ยังงี้แล้วดิฉันจะต้องขอบอกคุณพ่อให้รู้ไว้ว่า ดิฉันจะใม่ยอมมีผัวอื่นนอกจากนายเหลี่ยม และในการที่คุณพ่อจะคิดยกให้นายห่อน่ะอย่าคิดอีกต่อไปเลย.
หมื่นจำเนียร.
เอ๊ะ…………
จินดา.
ดิฉันจะใม่ยอมเปลี่ยนความคิดเลยทีเดียว.
หมื่นจำเนียร.
อะไรจะ…………
จินดา.
ถึงจะอธิบายเท่าไรดิฉันก็ใม่ยอมเชื่อฟังเปนอันฃาด.
/*97หมื่นจำเนียร.
ก็ถ้าว่า…………
จินดา.
คุณพ่อจะพูดยังไง ๆ ดิฉันก็ใม่ขอฟัง เพราะยังงั้นพูดไปก็เสียเวลาเปล่า.
หมื่นจำเนียร.
ถ้ายังงั้น…………
จินดา.
จะเอาอำนาจมาข่มขี่ดิฉันให้ดิฉันเปนเมียคนที่ดิฉันใม่รักน่ะเปนใม่ได้ละนะเจ้าคะ.
หมื่นจำเนียร.
ใม่ใช่ พ่อหมายว่า…………
จินดา.
คุณพ่อจะพูดไปก็เสียเวลาเปล่า.
หมื่นจำเนียร.
ก็จะ…………
/*98จินดา.
ดิฉันเหลือที่จะยอมให้กดขี่ได้อีกต่อไปแล้ว.
หมื่นจำเนียร.
เอ้อ…………
จินดา.
ถ้าจะให้ดิฉันแต่งงานกะนายห่อละก็ให้บวชเปนชีเสียทีเดียวดีกว่า.
หมื่นจำเนียร.
อ้า…………
จินดา.
ใม่มีประโยชน์ ใม่มีประโยชน์จนนิดเดียวเสียเวลาเปล่า ดิฉันใม่ยอมเปนอันฃาดทีเดียว ดิฉันตกลงในใจแน่นอนเสียแล้ว. (หันหน้าไปพูดกับนายเหลี่ยมใหม่.)
หมื่นจำเนียร.
(ชักผ้าออกมาเช็ดหน้า.) แม่เจ้าโว้ยพอพูดได้ทีหนึ่งก็พูดเสียใหญ่ จนเราพูดตอบใม่ทันเทียว พ่อหมอถ้าแกคิดอ่านจัดการให้กลับเปนใบ้เสียอีกฉันจะมีความยินดี.
ตาสัง.
ผมทำใม่ได้หรอกครับ แต่ถ้าคุณใม่อยากฟังลูกสาวคุณพูดอีกผมจะรับจัดการทำให้คุณหูหนวกเสียก็ได้ คงใม่ได้ยินเท่ากัน.
/*99หมื่นจำเนียร.
ขอบใจ ใม่ต้องหรอก. (หันหน้าไปทางลูกสาว.) แม่จินดา นี่ตัวหล่อนน่ะนึกหรือว่า…………
จินดา.
(พูดซ้อนทันที.) ดิฉันบอกแล้วว่าอธิบายเสียเวลา ดิฉันใม่อยากฟังเลย.
หมื่นจำเนียร.
หล่อนน่ะจะต้องแต่งกะนายห่อในเวลาพรุ่งนี้ทีเดียว.
จินดา.
ดิฉันน่ะจะไปจากบ้านนี้ตั้งแต่วันนี้ทีเดียว.
ตาสัง.
เอ๊ะ ๆ คุณขอรับ เลิกที ๆ ไว้เปนพนักงานผมเอง นี่แปลว่าโรคเดิมของหล่อนยังใม่หายสนิธถึงได้พูดจาเช่นนี้ ผมมียารักษาอยู่แล้ว.
หมื่นจำเนียร.
อะไรหมอจะรักษาคนให้เปลี่ยนความคิดได้ทีเดียวหรือ.
/*100ตาสัง.
ได้ซิครับ อย่าว่าแต่ตัวผมเลย พ่ออะบังลูกศิษย์ผมนั่นเฃาก็รักษาได้. นี่แน่ต่วนจ๋าแกเห็นไหมล่ะว่าคนไข้น่ะมีใจผูกพันธ์ในเจ้านายเหลี่ยมนี้ ที่ท่านหมื่นท่านใม่เปนที่พอใจจะยกให้เลย นี่ก็เปนเพราะลมร้ายที่มีอยู่ในตัวของหล่อน ทำให้หล่อนใจหงุดหงิดไปมา, เราต้องคิดอ่านรีบรักษาเสียให้หายถึงจะได้ ฉันเห็นว่าควรจะให้หล่อนกินยา–อ้อ–อ้ายยาขนานที่ฉันบอกแกไว้แล้วน่ะยังไงล่า แต่ว่าต้องเฃ้าเสนหากะจุมพิศให้ถูกส่วนนะ.
หมื่นจำเนียร.
อะไรนะ เสนหากะจุมพิศอะไร กฤษณากะบรเพ็ชร์ละกระมัง.
ตาสัง.
อ๊ะ บรเพ็ชร์จะได้ขมตาย จุมพิศนะจุมพิศน่ะมันหวานดีนัก เสนหานะรศชาติดีเหมือนกัน ผู้หญิงสาวละก็ชอบทุกคนเทียว. (หันไปสั่งนายเหลี่ยมต่อไป.) บางทีคุณจินดาจะอิดเอื้อนใม่ยอมกินยาขนานนั้น แต่แกก็เปนคนฉลาดอยู่ต้องคิดอ่านวิงวอนให้รับให้ได้นะ ถ้าแกจัดการใม่สำเร็จได้ครั้งนี้ละก็เถอะอย่าเปนลูกศิษย์ฉันอีกเลย จะพลอยเสียชื่อถึงอาจารย์ด้วย พาออกไปเดิรในสวนเสียสักหน่อยก่อนพอให้ใจเธอสบาย แล้วถึงค่อยให้กินหยูกกินยา ฉันจะคอยอยู่ในนี้กะท่านหมื่นจำเนียร เอ้า รีบ ๆ พาไปซิ อย่าร่ำไร.
(นายเหลี่ยมพาแม่จินดาออกไปทางประตูซ้าย.)
/*101หมื่นจำเนียร.
ยาอะไรที่หมอกล่าวถึงเมื่อตะกี้นี้น่ะ.
ตาสัง.
อ๋อ! เสนหากะจุมพิศ.
หมื่นจำเนียร.
นั่นแหละ ฉันยังใม่เคยได้ยินชื่อได้ยินเสียงเลยทีเดียว เปนยาคิดขึ้นใหม่หรือยังไง ?
ตาสัง.
ใม่ใช่ยาใหม่ เก่าบุราณเทียว เฃาเคยใช้กันมาตั้งแต่ครั้งพระเจ้าเหาเทียว สำหรับใช้รักษาโรคอย่างที่ลูกสาวคุณเปนนี่ละดีนักใม่มีอะไรสู้.
หมื่นจำเนียร.
ลูกสาวฉันวันนี้ยังไงความประพฤติช่างแปลกกว่าแต่ก่อนจริง ๆ.
ตาสัง.
ผู้หญิงสาวน่ะบางทีก็หัวดื้อพอใช้.
/*102หมื่นจำเนียร.
หรือจะเปนเพราะหลงเจ้านายเหลี่ยมนั่นเหลือเกิน.
ตาสัง.
ก็เปนได้ เปนธรรมดาหนุ่มสาวมักหลงง่าย.
หมื่นจำเนียร.
ฉันน่ะพอรู้เรื่องรู้ราวว่าเกิดรักใคร่กะนายเหลี่ยม ฉันก็จับตัวกักเสียใม่ให้ออกจากบ้านเลยทีเดียว.
ตาสัง.
ก็สมควรแล้วครับ.
หมื่นจำเนียร.
แล้วฉันคอยระวังใม่ให้มีหนังสือหนังหาหรือพูดจากันได้.
ตาสัง.
ถูกละครับ.
หมื่นจำเนียร.
ถ้าใม่ยังงั้นอาจจะเกิดเหตุได้.
ตาสัง.
จริง.
/*103หมื่นจำเนียร.
แล้วแม่จินดาน่ะยังเด็กอยู่มาก ถ้าขืนใม่ระวังบางทีก็จะเลยเปิดตามเจ้าเหลี่ยมไปได้.
ตาสัง.
จริงตามใต้เท้าว่า.
หมื่นจำเนียร.
เฃาว่านายเหลี่ยมน่ะพยายามจะหาทางพูดจากะแม่จินดานัก.
ตาสัง.
ชอบกล ชอบกล!
หมื่นจำเนียร.
แต่ว่าเสียเวลาเปล่า.
ตาสัง.
อ้อ! อ้อ!
หมื่นจำเนียร.
เพราะว่าฉันน่ะได้จัดการป้องกันเสียอย่างแขงแรง ใม่ให้มีโอกาสพบปะหรือพูดจาถึงกันได้เลยทีเดียว.
/*104ตาสัง.
แหมใต้เท้าช่างคิดระวังระไวรอบคอบดีมาก คนโง่ ๆ อย่างนายเหลี่ยมที่ไหนจะมามีความคิดสู้ใต้เท้าได้.
(อ้ายหลอวิ่งกระหืดกระหอบเฃ้ามาทางขวา.)
อ้ายหลอ.
ใต้เท้าครับ เกิดความใหญ่เสียแล้ว.
หมื่นจำเนียร.
อะไรวะ ?
อ้ายหลอ.
คุณจินดาขอรับ เปิดไปแล้ว.
หมื่นจำเนียร.
หา ? อะไรเปิดไปไหน ?
อ้ายหลอ.
ไปไหนผมจะไปทราบหรือขอรับ ไปกะนายเหลี่ยมน่ะซิขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
อ๊ะ! แน่หรือ ?
/*105อ้ายหลอ.
แน่ซิขอรับ ก็นายเหลี่ยมมันปลอมตัวเปนแขกลูกศิษย์พ่อหมอนั่นยังไงล่ะขอรับ.
หมื่นจำเนียร.
(ตบอก.) ตาย ๆ.
อ้ายหลอ.
อีตาหมอนั่นน่ะซิขอรับเปนผู้รู้เห็นเปนใจ.
หมื่นจำเนียร.
(ชี้หน้าตาสัง.) มึงทำกูเสียได้ ดีละ ๆ ฃ้าจะไปตามตำรวจภูธรมาจับตัวมึงไปเดี๋ยวนี้และ อ้ายหลอคุมตัวตาหมอไว้อย่าให้หนีไปได้นะ. (ออกไปทางขวา.)
อ้ายหลอ.
ใม่ได้ต้องมัด.
ตาสัง.
กันใม่หนีหรอกน่า.
/*106อ้ายหลอ.
อ๊ะใม่ได้ ใม่ไว้ใจ. (เอาผ้าคาดพุงมัดตาหมอพลางพูดพลาง.) ฮะ ฮะ! คราวนี้ละก็งามหน้าละพ่อหมอ อยากให้แม่กลิ่นออกมาเห็นเวลานี้นัก ดูทีหรือจะว่าไง.
(ยายมากับผู้ใหญ่บ้านหงเฃ้ามาทางซ้าย.)
ยายมา.
นี่ตาหมอสังอยู่ไหน ?
อ้ายหลอ.
นี่แน่ะ.
ผู้ใหญ่หง.
อ้าว นั่นทำใมถูกมัดอยู่ล่ะ.
อ้ายหลอ.
มัดไว้สำหรับเอาไปเฃ้าตราง.
ยายมา.
พุทโธ่ ๆ นั่นจะเอาผัวฉันไปเฃ้าตรางทำใมกัน.
อ้ายหลอ.
ทำใมล่ะ มาคบคิดกะผู้ร้ายลักพาลูกสาวคุณนายท่านน่ะซิ.
/*107ผู้ใหญ่หง.
แม่มา ฉันว่าแล้วว่าคงมีเหตุ ดูมาหายอยู่นานนัก.
ตาสัง.
ก็นี่แกน่ะเสือกมาด้วยทำใมล่ะ.
ยายมา.
ฉันชวนแกมาเองแหละ เห็นแกเปนคนราชการ เผื่อยังไงจะได้จัดการช่วยเหลือได้ ก็นี่แกจะต้องติดสักกี่ปีล่ะ.
ตาสัง.
ฉันจะไปรู้หรือ ฉันใม่ใช่ตระลาการนี่.
ยายมา.
โธ่ ๆ ใม่รู้เลยว่าจะเปนถึงเพียงนี้ ใม่ควรเลยที่ฉันจะสัประดนไปบอกเฃาว่าแกเปนหมอ.
ตาสัง.
อ้อ! นี่แกน่ะเองแหละหรือไปบอกเฃาว่ากันเปนหมอ.
ยายมา.
ก็ยังงั้นน่ะซิ.
/*108ตาสัง.
ฮือ! ขอบใจแกมาก ทำเอาถูกเฆี่ยนบอบแล้วยังมิหนำซ้ำจะต้องติดตรางอีก.
ยายมา.
กรรมจริง ๆ เทียว.
ตาสัง.
แกจะอยู่ทำใมอีกล่ะ กันใม่เห็นเปนประโยชน์เลยทีเดียวกลับไปบ้านเสียดีกว่า.
ยายมา.
โถ! จะให้กลับไปยังไง ตั้งแต่เกิดมาผัวฉันยังใม่เคยติดตรางสักที ฉันต้องไปส่งแกให้ถึงตรางทีเดียว จะได้เห็นอกเห็นใจกันไปจนที่สุด.
ตาสัง.
พูดราวกะเฃาจะเอาไปฆ่า ใม่น่าฟังเลย.
(หมื่นจำเนียรกลับเฃ้ามา.)
หมื่นจำเนียร.
ตำรวจประเดี๋ยวก็มาหรอก ดีละประเดี๋ยวก็ได้ไปตรางละ.
/*109ตาสัง.
พุทโธ่! ใต้เท้าครับ กรุณาผมหน่อยเถอะ ตีผมให้ผมกลายเปนคนอื่นไปเสียหน่อยเถอะครับ ถึงจะเจ็บผมก็ยอม ขอแต่ให้พ้นตรางสักทีเถอะครับ.
หมื่นจำเนียร.
ใม่ได้ ใม่ได้! ต้องให้เปนไปตามพระราชกำหนดกฎหมาย.
กลิ่น.
(พูดฃ้างนอกประตูทางซ้าย.) มาเถอะคะ ใม่ต้องกลัวหรอก.
(นางกลิ่นพานายเหลี่ยมกับแม่จินดาเฃ้ามาทางประตูซ้าย นายเหลี่ยมเปลื้องเครื่องแขกเสร็จแล้ว.)
หมื่นจำเนียร.
อ้าวนี่ยังไงกัน ?
กลิ่น.
ดิฉันไปอ้อนวอนคุณเหลี่ยมขอให้พาคุณจินดากลับมาบ้าน เธอก็ตกลงพามาดี ๆ เจ้าค่ะ เพราะฉนั้นคุณนายอย่าโกรธเลย ไหน ๆ เฃาก็รักกันนะเจ้าคะ.
/*110เหลี่ยม.
ผมพาแม่จินดามาคืนให้กะคุณพ่อ เพราะตกลงกันทั้งสองคนว่าใม่ควรจะทำให้คุณพ่อได้ความเดือดเนื้อร้อนใจ จะเปนกรรมต่อไปภายหน้า ผมใม่คิดลักพาลูกสาวคุณพ่ออีกละขอรับ ผมจะกราบเท้าขอต่อคุณพ่อแต่โดยดี.
หมื่นจำเนียร.
ฮือ!
เหลี่ยม.
แล้วก็ผมขอเรียนคุณพ่อให้ทราบว่า เมื่อตะกี้นี้เอง ผมได้รับโทรเลขจากกรุงเทพฯว่าคุณลุงผมน่ะถึงแก่กรรมแล้ว และยกสมบัติให้กะตัวผมเองทั้งหมด.
หมื่นจำเนียร.
อ้อ ๆ ! เออฉันก็มารู้สึกว่าพ่อเหลี่ยมนี่ก็เปนคนดีมีตระกูลทั้งมีความรักใคร่ในตัวลูกสาวฉันจริง เพราะฉนั้นฉันก็เต็มใจยกแม่จินดาให้โดยยินดีทีเดียว.
เหลี่ยม.
ผมขอบพระเดชพระคุณมากขอรับ.
ตาสัง.
ก็ผมล่ะ เมื่อไหร่จะเอาไปใส่ตรางล่ะ.
/*111หมื่นจำเนียร.
อ๊าย! แกก็ใม่มีความผิดอะไรนี่หนา อ้ายหลอแก้พ่อหมอเสียซิ เอ็งเสือกไปมัดไว้ทำใมล่ะ. (อ้ายหลอแก้ตาสังโดยใม่สู้เต็มใจนัก.)
ตาสัง.
แม่โว้ย! แขนเปนเหน็บนั่นแน่ มันมัดเสียจนลมเดิรใม่สดวกเทียว.
(อ้ายเหลือเฃ้ามาทางซ้าย.)
อ้ายเหลือ.
รับประทาน ผมไปโรงตำรวจมาแล้วขอรับ ท่านขุนท่านว่าท่านกำลังจะคุมกองตำรวจไปจับผู้ร้ายอยู่ขอรับ เพราะฉนั้นท่านมายังใม่ได้ ท่านให้ใต้เท้าส่งจำเลยไปที่โรงพัก.
ผู้ใหญ่หง.
อาญัติตัวจำเลยไว้กะผมก่อนก็ได้ขอรับ.
ตาสัง.
บอกว่าแกน่ะอย่าเสือก. (พูดกับหมื่นจำเนียร.) ยังงั้นผมใม่มีผิดนะ.
/*112หมื่นจำเนียร.
แกนะกลับมีความชอบที่รักษาลูกสาวฉันหายเปนใบ้น่ะนะ เพราะยังงั้นแกเอาเงินไปใช้ค่าหยูกยาสักสิบตำลึงเถอะ. (ให้เงินตาสัง.)
เหลี่ยม.
อ้อ! ลืมไป นี่แน่ะฉันขอให้แกค่าวิชาที่ฉันได้เรียนมาจากแก. (ให้เงินตาสัง.)
(นายเป๋ากับนายเปียเฃ้ามาทางซ้าย.)
เป๋า.
แหม! คุณหมอ ยาของคุณวิเศษจริง ๆ.
ตาสัง.
อ้อ! คนไข้ใม่ตายหรอกหรือ.
เปีย.
ตายอะไรล่ะ พอผมเอาปลาสลิดไปส่งให้ ก็ลุกขึ้นเตะผมเผงใหญ่แน่ะ เปนหายแน่เทียว.
เป๋า.
เพราะยังงั้นผมนำเงินมาใช้ค่ายาเติมอีกสามตำลึงครับ. (ให้เงินตาสัง.)
/*113ตาสัง.
แม่โว้ย! รวยจริงนะเรา เออก็ใครจะกรุณาให้เงินหมอสังอีกก็เชิญมาให้เสียเดี๋ยวนี้ซิ. (เดิรออกมาฃ้างหน้าโรง และพูดไปทางคนดู.) ยังไงล่ะขอรับ จะให้เงินก็เชิญซิ หรือจะต้องประสงค์ยาวิเศษของผม ยาเสนหารับประทานไหม หรือจะต้องประสงค์จุมพิศ, ถ้าใครต้องประสงค์ขอได้โปรดมารับเอาไปเดี๋ยวนี้ ใม่ต้องประสงค์หรือ ? งั้นผมลาที!
จบเรื่อง.
---