จับตาย
มนัส จรรยงค์
/*11*/ชายชราทอดสายตาออกไปทางช่องลูกกรง มองดูความหม่นหมองโรยราของเช้าวันนั้น อากาศอบอุ่นไปด้วยเมฆฝนมืดคลุ้มคลุมเครือไปทั้งสิบแปดทิศ ไม่มีลม ไม่มีเสียงนก เสียงกาอะไรทั้งนั้น นอกจากเสียงไอลึกๆ ของภรรยาและเสียงลูกร้องไห้ กุหลาบในกระถางกำลังหล่นลงมาทีละกลีบสองกลีบ เหลือติดดอกอยู่เพียง ๓ กลีบเท่านั้น มันเป็นความโรยราของทุกสิ่งทุกอย่าง แม้ชีวิตและสังขารของมนุษย์เราที่จะต้องสู้กับโลกก็จะต้องสึกกร่อนไปด้วยกาลเวลาเช่นเดียวกัน
ถูกละ! ชีวิตคือการต่อสู้ แต่ก็อ้ายเจ้าความชรานี่แหละ มันทำให้สมองหรือกล้ามเนื้อของเขามันหย่อนคลายจากความกระเหี้ยนกระหือลงไป ชีวิตเต็มไปด้วยความหมาย แต่สำหรับตัวเขาเท่านั้น สำหรับคนอื่นไม่มีคุณค่าอะไร ชีวิตที่ปราศจากทฤษฎีมีแต่ความชำนาญ มันก็ไม่ผิดอะไรกับมีแต่มือ/*12*/ที่ปราศจากอาวุธในทางหาเงิน เขาเดินเข้าไปลูบหน้าผากเมียของเขาที่เนื้อหนังกำลังจะจากไปแล้ว ยังอยู่แต่ว่ากระดูกจะเรียกร้องอิสรภาพ ผลักหนังกำพร้าออกมาภายนอกเท่านั้น นี่คือชีวิต ๕๐ ปลายของนักเขียนที่มีชื่อเสียงรุ่งโรจน์มาเมื่อ ๓๐ ปีก่อน
เขาค่อยๆ พยุงร่างอันสูงโปร่ง หลังค่อมเล็กน้อย แววแห่งนักกีฬาของเขาในวัยรุ่นและวัยหนุ่มไม่ได้เหลือไว้ให้ปรากฏในกายของเขาแม้แต่เงาของมัน หัวเข่าที่เคยเหยียดตรงในเวลาหนุ่มเหมือนนักเต้นรำที่สมาร์ท บัดนี้ก็ค่อนข้างเอนและตุปัดตุเป๋ ในบางครั้งเขาก็ร้องเรียกหามัจจุราช ทำไมไม่ลากคอเขาไปลงหลุมเสียสักที แต่แล้วเขาก็คิดได้ว่า ถ้าหากเขาตายไปเสียแล้ว เมียและลูกของเขาล่ะ ถ้าเขายังมีชีวิตอยู่ก็ยังเป็นประโยชน์แก่ลูกเมีย อย่างน้อย, ก็ช่วยกันทนทุกข์เวทนา
“ค่ารถมีไหมล่ะ?”
“นี่แหละ! มีอยู่เท่านี้แหละ! -”
“ถ้าอย่างงั้นก็ต้องเดิน - - -”
“อย่าเดินเลยพี่ - -” หล่อนค้านออกมาด้วยเสียงแหบๆ
“ฉันอดได้ - - ขอแต่เหลือค่ายาไว้ให้ฉันสัก ๒ - ๓ ห่อเท่านั้น - - -”
เขามองดูกระดาษห่อยาระงับปวดห่อละสลึงที่ฉีกไว้เกลื่อนรอบที่นอนของหล่อน แล้วก็ถอนหายใจ หล่อนติดยาพวกนี้เสียเหมือนติดฝิ่น
“เธออาจอดได้ แต่อ้ายลูกนี่แหละ! เอาเถอะ! ฉันเดินไป ยุติธรรมที่สุด...”
เครื่องแต่งตัวของเขาไม่ถึงปะชุน แต่ทว่ามันอ่อนความ/*13*/สะอาดไปเล็กน้อย เสื้อสีขาวและกางเกงผ้าลายสองสีขาวเหมือนกัน แต่บัดนี้เจ้าสีไข่ไก่กำลังจะแทรกแซงเข้ามาทำให้มันเปลี่ยนสีไป รองเท้าที่ข้างบนยังบอกทีท่าว่าจะเป็นรองเท้าชั้นแนวหน้า แต่พื้นของมันรองไว้ด้วยกระดาษแข็ง ถ้าไม่มีกระดาษแข็งรองแน่นอนทีเดียวเท้าของเขาจะต้องเปรอะโคลน หรือไม่ก็เหยียบก้นบุหรี่
“อ้ายโรงพิมพ์แรกที่ฉันจะไปนี่น่ะ - -” เขาเอ่ยขึ้นในขณะที่นั่งลงใส่รองเท้า
“ทำไมพี่?-” หล่อนถามด้วยความสงสัย
“ก็ไม่มีร้านค้าขายอะไรเลยน่ะซีจ๊ะ! มีแต่ถนนต้นไม้แล้วก็รถรางสายเดียวเท่านั้น”
“แล้วทำไมล่ะคะพี่?-” หล่อนถามต่อไปอีก
“ถ้ามีร้านขายของเราก็จะได้แวะดูโน่นดูนี่ทำเป็นว่าเที่ยวเดินหาซื้ออะไรต่ออะไรไปตามเรื่องของคนมีสตางค์ อ้ายที่เราต้องเดินไปเรื่อยๆ เพื่อนฝูงมันนั่งรถแท็กซี่หรือส่วนตัวมองมาเห็นเข้าก็จะแย่ - มันก็จะพูดกันต่อๆ ไปว่า อ้ายกฤษณ์แย่เสียแล้ว เห็นมันเดินย่ำอยู่ที่โน่นที่นี่ - -”
“ก็พี่ขึ้นรถรางซีคะ ซ่อนหน้าของเราไว้ให้ดี - -”
“เวลามีเราก็ขึ้นแท็กซี่เสียจนเคยตัว - -” เขาบ่นพึมพำ
“ต้นฉบับพี่เอาไปแล้วหรือ?” หล่อนถามด้วยความหวังอันเต็มเปี่ยม
“ต้นฉบับอยู่ที่เขาแล้ว - เขานัดไปฟังวันนี้ -”
เขาออกจากบ้านและถอนหายใจเฮือกออกมาด้วยความหนักอก เขาเดินเรื่อยๆ ไปตามถนนที่คับคั่งอบอุ่นไปด้วยชุมชน/*14*/และห้างร้านตู้โชว์สินค้า เมื่อเห็นว่าไม่ดีอาจพบคนนั้นคนนี้เข้า เขาก็จะแวะเข้าไปที่ตู้โชว์แล้วมองดูสินค้าเสียอย่างละเอียดถี่ถ้วน ตลอดจนราคาของมัน โดยไม่มีความหมายอะไรเลยแม้แต่น้อยเดียว ถึงแม้ว่าเขาจะไม่มีเงินหรือมีเงินเต็มกระเป๋าก็ตาม ที่เหลือคือชีวิต - ชีวิตที่ต้องต่อสู้ขับเคี่ยวเคี้ยวฟันกันไปตลอดเวลา ๒๔ ชั่วโมง แม้แต่ในเวลาหลับก็ยังฝันถึงการต่อสู้เสียอีก เขาถอนหายใจเฮือกออกมาในขณะที่เพื่อนฝูงรุ่นหนุ่มยกมือโบกให้เขาอย่างจริงใจขณะที่เขานั่งรถยนต์ผ่านมา ในขณะที่เขาเห็นแล้วออกมาจากตู้โชว์สินค้า อย่างน้อยหมอนั่นคงคิดว่าเขาเข้าไปซื้อของ ไม่ใช่เดินทางไกลอย่างลูกเสือแล้วเลยแรมคืนเสียตามข้างถนน
อุกฤษณ์พยายามหอบหิ้วสังขารอันผอมโซของเขามาถึงโรงพิมพ์จนได้ ด้วยการแอบขึ้นรถรางอย่างเงียบๆ และซุกตัวของเขาลงไปข้างๆ ยายซิ้มที่มีเข่งใหญ่ๆ วางไว้บนตักของแก กำลังส่งเสียงโขมงอยู่ด้วยกันกับเพื่อนซิ้มของแก เขานั่งไปสักพักก็เก้กังลงไปทางท้ายรถและก้าวลงมาเมื่อรถหยุด เขายืนคิดถึงปมด้อยต่างๆ ในตัวของตัวเองอยู่ครู่หนึ่ง แล้วก็กลั้นใจเดินเข้าไป โดยข่มเอาความประหม่าให้หมดสิ้นไปเสีย เมื่อเขาขึ้นไปบนสำนักงานก็แลเห็นผู้คนบนกองบรรณาธิการช่างมากมายหลายคนเสียงจริงๆ ทุกคนนั่งก้มหน้าก้มตาอยู่กับงานของเขาอย่างคร่ำเคร่ง ในสำนักงานเงียบเหมือนคนตาย ปมด้อยของเขาน่ะหรือมันก็ไม่มีอะไรมาก - นอกจากความชราของเขาเท่านั้นเอง สิ่งที่จะปลอบใจเขาได้ก็คือสิ่งเดียวเท่านั้น เมื่อนึกถึงปมต้อยของเขา นั่นคือชอว์นักประพันธ์เอกมีอายุอยู่ได้ถึง ๙๔ ปีจึงตาย แต่นี่เขายังไม่ถึง ๖๐ ปีเขาจะต้องไปกลัวอะไร ถึงแม้ว่าเขาจะเป็นจุดเล็กๆ จุดหนึ่ง/*15*/ซึ่งมองด้วยนัยน์ตาเปล่าไม่เห็นได้ก็ตาม เขาเริ่มปลอบใจตัวเองหนักยิ่งขึ้นไปอีกในขณะที่เดินผ่านนักหนังสือพิมพ์อันมีชื่อเสียงลือลั่นเหล่านั้น เขานึกถึงนักประพันธ์ใหญ่ทั้งหลายของโลกที่โดยมากเกิดมาอย่างยากจน เต็มไปด้วยความทุกข์ยากลำเค็ญและแร้นแค้น ในชีวิตเต็มไปด้วยความผิดหวังเสมอมา และความผิดหวังเหล่านั้นเป็นโรคประจำตัวที่บังคับให้เขาดิ้นรนต่อสู้กับมันอย่างไม่กลัวตาย เขาคิดฟุ้งซ่านอยู่เรื่อยๆ จนกระทั่งมายืนอยู่ตรงหน้าโต๊ะบรรณาธิการรูปหล่อร่างสมาร์ท อายุอยู่ในราว ๒๕ ปีปลาย
“นั่งซีครับ คุณกฤษณ์ - - -” เขาเชิญและชี้เก้าอี้ให้ สายตาของเขายังจับอยู่ตัวหนังสือในกระดาษด้วยความรู้สึกเสียดายเป็นอย่างยิ่ง
“มาฟังเรื่อง - เรื่องสั้นของคุณใช่ไหม?”
“ใช่ครับ! คุณนัดให้ผมมาวันนี้ - -”
เขาเหลือกนัยน์ตาขึ้นมองดูหัวคิ้วของเขาเล็กน้อย แล้วก็เอี้ยวตัวไปชักลิ้นชักบนสุดทางขวามือหยิบเอาต้นฉบับของเขาออกมา
“เรื่องสินในกระดาษใช่ไหมครับ?”
“ถูกละครับ นั่นคือเรื่องของผมเอง - -” กฤษณ์ตอบ
“ขอโทษ อายุได้เท่าไหร่แล้วครับ - -” เขาถามต่อไปอีก
“ผมไม่ค่อยได้เอาใจใส่เรื่องอายุนักหรอกครับ” เขาตอบ
“มันจะทำให้คนเราแก่เร็ว - ผมเองก็จวนจะเข้า ๖๐ อยู่แล้ว...”
“๖๐ - บา” เขาร้องและยิ้มด้วยความขบขัน
/*16*/“เรื่องของคุณถึงได้ไม่มีโรแมนติกเอาเสียเลย - จริงครับ! - -”
“ผมไม่ได้คิดที่จะเขียนอย่างนั้น - -” เขาตอบ
“บรรยากาศก็ไม่มี - -” เขาพูดพึมพำแต่ค่อนข้างดังมาก
เลือดขึ้นหน้าเขาจนร้อนผ่าว แต่แล้วก็พยายามข่มมันเสีย
“ไม่มีบรรยากาศมันจะเป็นเรื่องนิยายออกมายังไงได้ครับ?” เขาค้านเสียงอ่อนน้อม
“เมื่อคืนนี้ผมอ่านอยู่จนดึก - -” เขาเลื่อนต้นฉบับมาไว้ตรงหน้ากฤษณ์
“ไม่ได้ขนาดคุณ - อ้า ทำไมคุณไม่เขียนอย่าง...”
เขาจาระไนนักเขียนทั้งบุรุษและสตรีมาให้ฟังหลายชื่อด้วยกัน แล้วก็ชะโงกหน้าเข้ามาถามอย่างจะให้เป็นกันเองที่สุด
“คุณรู้ไหมครับคุณกฤษณ์ว่าชื่อเสียงของคุณกำลังตกลงไป - -”
“ครับ มันก็เหมือนกับน้ำในเหยือกที่เขาดื่มมันเข้าไปจนเกือบจะหมดแล้วไม่ค่อยได้เติมมัน - -”
“เติมมันซีคุณ! อ่านมันเข้าไปเลียนแบบมันเข้าไป ลอกมันเอามาทั้งกระบิๆ ไม่เห็นมีใครเขาจะมาว่าอะไรเรา ตลาดหนังสือเมืองไทยเป็นแต่เพียงจุดเล็กๆ ที่ไม่มีใครเอาใจใส่ จะลอกคิดเอามาทั้งเล่มก็ไม่มีใครเขาว่ากระไร เมื่อเร็วๆ นี้เจ้าของสำนักพิมพ์ในเมืองไทยต้องการพิมพ์หนังสือทางศาสนาเล่มหนึ่งออกจำหน่าย เจ้าของลิขสิทธิ์คิดค่าลิขสิทธิ์ของเขาแต่เพียงพระพุทธรูป ๑ องค์ กับผ้าพันคอชนิดที่ทำในเมืองไทยมีรูปช้างเผือกกับเนกไทชนิดเดียวกันอย่างละ ๑ ผืนเท่านั้นเอง - อย่ามัวคิดเอาเองอยู่/*17*/เลยคุณ - -”
“แต่ว่าขอโทษเถอะครับ!” กฤษณ์ตอบออกไปด้วยเสียงอันเศร้าๆ
“ในกระท่อมของพ่อของผม มีอาคาร เคหาสน์ มีปรัชญา อภิปรัชญา มาไว้ให้พร้อมแล้ว สุดแต่ว่าผมจะตักตวงเอาตามชอบใจ”
“เอาละ แปลว่าคุณต้องการพรจากผู้ให้กำเนิดหรือพรสวรรค์อะไรก็ตามใจของคุณ” เขาพูดต่อไปอีก มือก็ลูบไล้กันไปมาอยู่ตลอดเวลา
“เมื่อคืนนี้ผมอ่านเรื่องของคุณอยู่จนดึก เราจะได้พูดกันถึงเรื่องไคลแมกซ์ของมันต่อไป เรื่องของคุณนอกจากจะไม่มีบรรยากาศแล้ว ผมยังมองหาไม่พบว่าไคลแมกซ์มันอยู่ที่ไหนกัน พระเอกของคุณเป็นนักดนตรีไทย หลงรักนางเอกเสียจนบรรยายความรัก ความโศกเศร้า ความสูญเสียและหมดหวังลงไปในเสียงซอได้ เสียงซอที่พระเอกสีมีอิทธิพลพอที่จะทำให้ใบไม้พลิกใบและทำให้แมลงหยุดเสียงฮัมของมันเพื่อจะออกจากรัง หรือหยุดชะงักเมื่อถึงเกสรดอกไม้ มันเป็นที่น่าเสียดายอะไรเช่นนั้นที่คุณไปอ้างถึงบูรพาจารย์ที่มนุษย์ปุถุชนส่วนมากคนอ่านเขาไม่รู้จัก เช่น ครูหนู ครูมีแขก ในต้นรัชกาลที่ ๒ - -”
“เพราะครูหนูและครูมีแขกแต่งเพลงอมตะไว้มาก” กฤษณ์ตอบออกไปด้วยเสียงเศร้าๆ ภาพของเมียยอดที่รักฉายปราดเข้ามาในความคำนึงของเขา ผ่ายผอมเหยเกอะไรเช่นนั้น
“พญาโศก ทยอยนอก เชิดจีน ทยอยใน หรือสารถีเชิดนอก -- ฯลฯ เพลงเหล่านี้เดี๋ยวนี้ก็ยังไม่ตายยังเล่นกันอยู่ และจะ/*18*/เล่นไปจนคนไทยกลายชาติเป็นฝรั่งไปหมด”
“ในความหมายของคุณอาจเยาะเย้ยคนอ่านมากเกินไป -” เขาร้องออกมาด้วยความเดือดดาล
“คุณอาจรักดนตรีไทย รักคนไทย และประเพณี แต่อย่าลืมว่านวนิยายนะคุณ คุณแปลให้ดีว่า “นว” แปลว่า ใหม่”
“ครับผมรู้จัก” เขาพูดหน้าเศร้าๆ
“กุหลาบ สายประดิษฐ์ ได้บัญญัติศัพท์ขึ้นพร้อมๆ กับคำที่ใช้ว่า “สันทัดกรณี - -”
“ก็ถ้าเช่นนั้นทำไมคุณถึงได้ไปหลงอ้างอยู่แต่ครูหนู ครูมีแขก จางวางสอน จางวางถั่ว หรือพระยาเสนาะ พระยาประสาน ทำไมคุณจึงไม่อ้างถึงบีโทเฟน ไชคอฟสกี ชูแบร์ท โชแบ่ง บาค หรือโยฮันน์ สเตราซ์ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นที่เชิดชูหัวใจของคนอ่าน เมื่อเอ่ยชื่อถึงปุบเขาก็จะยกไหล่ปับขึ้นมาทันทีว่าเขาชอบเพลงของท่านพวกนี้ - -”
“ถูกละครับ มันกล่อมคนฟังไม่เป็นให้หลับดีนัก -” เขายิ้มออกมาได้อย่างแท้จริง แต่แล้วก็กลับหน้าแห้งและเหยเกไปตามเดิม
“นักดนตรีในเรื่องของคุณ - คุณอย่าคิดนะครับว่าผมจะไม่อ่านเรื่องของคุณโดยละเอียดและถี่ถ้วน ผมเป็นบรรณาธิการ อายุของผมก็เพียง ๒๕ ปีเท่านั้น ผมจะป้อนเรื่องไปสู่ประชาชน ผมจะต้องอ่านและพินิจพิจารณาโดยรอบคอบเสมอ พระเอกของคุณได้รับความกระทบกระเทือนในอาชีพ เพราะเครื่องขยายเสียงและวิทยุ เพราะรัฐบาลสนับสนุนเพลงสากล พระเอกของคุณต้องไปรับจ้างสีซอให้แก่นักแต่งเพลงไทยสากลเดือนละ ๓๐๐ บาท พูด/*19*/ให้ถูกคือวันละ ๑๐ บาท ได้อาหารกลางวัน ๑ มื้อ นักแต่งเพลงสั่งเครื่องดื่มให้บ้างตามสมควรในเวลาที่เขากินกลางวันกัน และได้เหล้าในเวลาเย็น แล้วไปยืนฟังจานเสียงเก่าๆ ที่ได้เคยเดี่ยวเอาไว้ นั่นคืออะไร?”
“นั่นผมแสดงให้คุณเห็นว่า - - นักดนตรีไทยถูกเขาเหยียบย่ำลงไปเพียงใด? เขาเอานักดนตรีไทยไปสีซอให้เขาฟังเพลงแล้วเพลงเล่า เพลงอะไรก็ได้ จิปาถะ พอถูกหูเขาเข้า เขาจะบอกให้หยุดทันที แล้วบอกให้สีเพลงนั้น ตอนนั้นใหม่ - - แล้วเขาเอาอ้ายตรงนั้นแหละไปอะเรนจ์เอาเป็นเพลงสากลไปเสียอย่างง่ายดาย- -”
“ถ้าจะมีสิ่งน่าชมอยู่บ้าง ผมก็จะต้องขอชมนางเอก - ” บรรณาธิการพูดต่อไปอีก
“ผมเห็นนางเอกเท่านั้นที่ฉลาด และเล็งผลเลิศ ถ้าเขาหลงรักนายพระเอกเพลงไทยคนนั้นไม่หันไปรักนายวงดนตรีแจ๊สเสียเขาต้องแย่ เขาก็จะต้องอดตายเพราะนายนักดนตรีไทยคนนั้น แล้วต่อไปอย่างไรล่ะ? อ้อ! นึกออกละ นายนักดนตรีไทยเลยช้ำใจตายด้วยพิษสุรา เพราะเพลงที่เขาสีส่งๆ ให้นักดนตรีสากลฟัง มันดันไปได้รับรางวัลการประกวดเพลงครั้งใหญ่ที่กรมศิลปากร และเมื่อตายไปแล้วนางเอกที่ได้ถูกทอดทิ้งก็เลยคลั่งเพลงๆ นั้น เพราะรู้ดีว่าเป็นเพลงที่ยอดชายของหล่อนแต่ง ไม่ใช่นายวงดนตรีสามีของหล่อนแต่ง - หล่อนเลยร้องเพลงๆ นั้นจนหล่อนเจ็บหนัก - ผมยังมองไม่เห็นว่าคนเจ็บหนักจะมีกะใจพึมพำฮัมเพลงนั้นออกมาได้อย่างไร?”
เก้าอี้อันบอบบางที่เขานั่งถูกปัดให้เลื่อนออกไปข้างหลังด้วยกำลังแรง ทำให้เกิดเสียงดังสนั่นหวั่นไหว เขายืนขึ้นบนขาของเขา/*20*/เอง หน้าร้อนผ่าวเหมือนคนดื่มเหล้าครั้งแรกในชีวิต ไหล่ของเขายกขึ้นอีกน้อยๆ ผายออก นัยน์ตาแดงเข้มและจ้องจับไปยังบรรณาธิการหนุ่มน้อยนั้น เขากระชากต้นฉบับกลับมาจากบนโต๊ะ
“ที่จริงถ้าคุณจะบอกผมว่า คุณไม่ต้องการเรื่องของผม - ผมก็จะได้ไปยังสำนักอื่นอีกต่อไป” เขาพูดออกมาด้วยเสียงอันเครือ
“ผมแก่แล้ว - จริงอย่างคุณว่า อายุของผมก็เกือบจะ ๖๐ ปีแล้วเหมือนไม้ใกล้ฝั่ง ที่ได้รับสัญญาณมรณะมากับพายุหรือสายน้ำ ผมเกิดมาในโลกหนังสือได้ก็เพราะเพื่อน - แต่นั่นแหละครับ! ถ้าเรื่องของเราเลว เพื่อนเขาก็ช่วยไม่ไหวเหมือนกัน - -”
“คุณไปเขียนมาใหม่ครับ! ผมยินดีเสมอ! ขอให้เอาบรรยากาศแห่งสังคมสูงๆ ยิ่งดี ภูมิประเทศ เหตุผล บุคคล เวลาเอาชนิดที่ยังเป็นๆ อยู่ และดนตรีก็จะต้องใหม่เอี่ยมมาจากอเมริกาหรือยุโรป ไม่ใช่ครูหนู ครูมีแขก อย่างที่คุณว่า พญาโศกก็ไม่ใช่ท็อปฮิต คนอ่านต้องการแมมโบ คุณไปเอาเพลงเร็วของไทยมาเปรียบกันไม่ได้ คนอ่านต้องการผลไม้สด คุณไปเอาผลไม้กวนมาให้เขารับประทานก็แย่ - - คุณเขียนมาซี - เขียนมาใหม่ - เขียนแบบเรื่องสั้นที่ผมแปลงไปเมื่อเร็วๆ นี้ เขียนแบบนั่นแหละ! แล้วผมจะโฆษณาให้ ผมโฆษณาอย่างไร? คุณรู้ดีแล้ว นักเขียนกี่คนแล้วที่มีชื่อเสียงขึ้นมาได้ เพราะการโฆษณาของผม - -”
เขาเดินเซซังกลับมาบ้าน เขาได้ยินเสียงตวาดอย่างหยาบคายที่สุดดังมาจากรถราง ในเมื่อเขาต้องหมุนห้ามล้อเสียจนตัวงอ เขาไม่ได้ยินกระดิ่งระฆังรถ เขาไม่ได้ยินแม้แต่เสียงแตรไฟฟ้าจากรถยนต์ อุกฤษณ์หรือลุงกฤษณ์ผู้เป็นไม้ใกล้ฝั่งตายไปครึ่งตัว เมื่อ/*21*/เขาหวนคิดไปถึงเมียผู้เจ็บกระเสาะกระแสะ และลูกที่ไม่ได้ไปโรงเรียนเพราะเครื่องแต่งตัวไม่มีและหนังสือไม่ครบ ครูเร่งค่าเทอมมาไม่รู้ว่ากี่ครั้งกี่หน
เมื่อเขากลับเข้าไปในบ้าน และปิดประตูตามหลังเข้าไป กฤษณ์ยืนงันงกตกตะลึง เมียของเขาคว่ำหน้าอยู่ ลูกนั่งร้องไห้ข้างๆ อยู่ ๒ คน เจ้าคนใหญ่หายหัวออกจากบ้านไปตั้งแต่เช้า เขารีบพรวดเข้าไปหาร่างของเมียของเขาอย่างงกเงิ่น แล้วเงยหน้าขึ้นมองดูเพดานในขณะที่คลำดูชีพจรของเมีย
“ยังไม่ตาย -” เขากระซิบบอกตัวเอง แต่ลูกๆ ก็ดูเหมือนจะได้ยินด้วย
เขารีบค้นหายาห่อละสลึง เป็นคราวเคราะห์ดีที่ยังมีเหลืออยู่อีกห่อหนึ่ง เขารีบง้างขากรรไกรเมียของเขาออกและเทยาห่อนั้นลงไป หยิบขันอะลูมิเนียมเทน้ำเข้าไปในปาก คนเจ็บครางเล็กน้อยและลืมตาขึ้น หล่อนลืมตาโพลงขึ้นมองดูเขา
“สำเร็จไหมพี่?” เป็นเสียงถามที่เขาได้ยินเป็นครั้งแรก
“เขาไม่อยู่ -” นี่เป็นคำตอบที่เขามีไว้เสมอสำหรับจะปลอบโยนเมียของเขา
“ประเดี๋ยวพี่ก็ต้องออกไปอีก - - แวะมาดูเธอเสียก่อน....”
“เป็นลมไป --” หล่อนตอบช้าๆ แล้วก็ทิ้งศีรษะลงบนหมอน
เขายืนนิ่งตัวแข็งและเย็นซีดเหมือนหินอ่อน
“นี่วาระสุดท้ายจะมาถึงอาตมาเสียแล้วหรือ? ไม่มีพระเจ้าหรือเทวดาองค์ไหนยื่นมือเข้ามาช่วยชายชราผู้ร่างกายอ่อนเปลี้ยและสมองเหนื่อยล้าอย่างอาตมานี้บ้างเลยทีเดียวหรือ?”
/*22*/เขามองดูเพดานที่โหว่ มองดูแล้วมองดูอีก
“กูไม่เคยตายเลยนี่หว่า - -” เขาร้องบอกตัวเองออกมาอย่างดุดัน
ยังไม่ทันขาดคำของเขาที่คิดในใจ บานประตูห้องก็ถูกทุบดังๆ ๒ - ๓ ครั้ง
“คุณอุกฤษณ์อยู่หรือเปล่า?” เขานิ่งหน้าขาวเหมือนกระดาษ พาร่างอันเหมือนไม่มีวิญญาณเดินเข้าไปหาประตูและเปิดออก
“ค่าอะไรครับ?-” เขาถามออกไปดื้อๆ
“ถึงแม้ว่าหนี้ที่จะต้องใช้ให้กันด้วยชีวิต ผมก็จะยอมเสียชีวิต - ผมจะชำระหนี้ใครไม่ได้ทั้งนั้นในเวลานี้ ชำระไม่ได้จริงๆ, - โน่น คุณดูโน่นเมียผม - เมียผมกำลังนอนแบบ กำลังยืนคิดอยู่เดี๋ยวนี้ครับ - ว่าผมจะได้ยาบำรุงหัวใจที่ไหนสักเข็มหนึ่ง เขาเคยหาย...”
“ภรรยาของคุณ?”
“ครับถูกแล้ว -” เขาตอบ
“ขอโทษคุณมาจากรายไหน?”
“คุณอุกฤษณ์ -” เขาหัวเราะออกมาอย่างขบขัน
“ผมไม่ได้มาทวงหนี้คุณ – คุณกำลังจะเข้าใจผิดเสียแล้ว ผมติดตามคุณมาจากโรงพิมพ์ กวดคุณติดๆ มา เอ๊ะ! พอผมเอารถออกคุณขึ้นรถอะไรไม่รู้ ผมเลยขับเดาสุ่มมองตามรถรางบ้างรถเมล์บ้างไม่พบคุณ ผมเลยแวะไปถามเจ้ายอดเพื่อนของคุณ ผมเลยตามมาที่นี่ - นี่แน่ะ! คุณจัดการเรื่องยาบำรุงหัวใจเสียก่อนเถอะ! นี่เงิน - - -”
/*23*/เขาตกตะลึงพรึงเพริด เขาร้องเรียกหาเทวดาและพระช่วยเหลือเขาจนได้ เขารีบส่งเงินให้ลูกเพื่อซื้อยาห่อละสลึงมาโดยเร็ว
“กินยานี่ประทังไว้ก่อนครับ” เขาตอบเมื่อซายหนุ่มผู้นั้นถามขึ้น
“พูดธุระของคุณเสียก่อน”
“บุหรี่ซีครับ” เขาเปิดซองบุหรี่ทองคำและยื่นให้อุกฤษณ์ ตัวเขาเองจุดสูบมวนหนึ่ง
“ผมชื่อบรรจงไงครับ เป็นผู้จัดการหนังสือพิมพ์สุขสันติที่คุณเอาเรื่องไปขายเมื่อสักครู่นี้ -”
“ขอโทษ คุณจะให้ผมช่วยอะไรได้บ้าง?” เขาถามขึ้นอีก
“ครับ เรื่องผมมันก็คงจะเก่าคร่ำเกินไป - เหมือนตัวผมน่ะแหละ!”
“ขอโทษนะครับ คุณกฤษณ์ต้องการชื่อเสียง หรือเงิน?”
“ผมต้องการทั้งสองอย่าง - -”
“แต่อย่างแรกคุณมีแล้ว” เขาพูดและหัวเราะ
“คุณจะต้องการมันไปทำอะไรอีก”
“แต่มันกำลังจะตก - -” เขาพูดช้าๆ
“แต่อ้ายเรื่องชื่อเสียงผมเบื่อหน่ายเหมือนกัน พูดกันง่ายๆ ก็คือ มันกินเข้าไปไม่ได้ มันรักษาโรคไม่ได้ และมันไม่อาจบันดาลอะไรทั้งสิ้น - - -”
“คุณกฤษณ์ -” เขาเรียกชื่อกฤษณ์อย่างกระดากๆ
“คุณเป็นผู้แก้ปัญหาชีวิตให้แก่ผมสักทีได้ไหม? ผมเป็นคนที่ไม่มีชื่อเสียงอะไรกับใครเขาเลย แต่ในเรื่องเงินผมพอมีจากงานของผมบ้าง จากมรดกบ้าง ผมเป็นผู้จัดการก็จริง แต่ผมมีหุ้นส่วน/*24*/ในหนังสือฉบับนั้นเกือบ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ เงินพันเงินหมื่นผมพอหยิบฉวย - แล้วทีนี้ผมมันบ้า - ผมมันไม่เจียมตัว ผมเสือกไปรักเอานักเขียนที่มีชื่อเสียงเข้า หล่อนเป็นนักเขียนคนเดียวที่ขึ้นหน้าขึ้นตาอยู่ในเวลานี้ และเป็นที่น่าอิจฉาริษยาแก่นักเขียนอื่นทั่วไป ผมรักเธอ ผมรักอย่างยอดบูชา ถ้าในโลกนี้ผมมีอะไรที่จะสละให้เธอได้ ผมจะสละให้แก่เธอทั้งหมด เพื่อบูชาความรักของเธอ - - -”
“เธอรู้อยู่แล้วหรือยังว่าคุณรักเธอ?”
“ก็อาจรู้อยู่บ้าง” เขาตอบแบ่งรับแบ่งสู้
“แต่เธอเป็นคนมีอุดมคติสูง - เธอเป็นของอุดมคติ ถ้าเธอรักใคร คนเช่นนี้ย่อมเป็นแม่พระของคนๆ นั้น ผมจึงรักเธอ แต่อุปสรรคที่เป็นกำแพงกั้นหน้าผมไว้ มันไม่ใช่ฐานะหรือเงินทอง มันคือศิลปะของเธอ หรือศิลปินอย่างเธอ แล้วผมไม่ได้รับพรอะไรเลย ผมจะเป็นอย่างเธอกระไรได้ - ผมพยายามนะครับ ผมเขียนแล้วเขียนเล่า เขาแนะนำมาว่า จะเป็นนักเขียนก็ต้องอ่านให้มาก ผมก็อ่านมากครับ อ่านจนหนังสือมันอ่านผมจนหลับไป แล้วผมก็เริ่มเขียน - แต่ก็ทำไปไม่ได้สำเร็จ จะขึ้นต้นยังไงผมยังไม่รู้เลย แม้จะนึกชื่อตัวละครก็นึกไม่ออก จะเขียนจดหมายไปสารภาพกับเธอก็ไม่กล้า เพราะเธอเป็นนักประพันธ์ เดี๋ยวอ่านจดหมายของผมเข้าเธอรากแตกตาย - - -”
“ผมช่วยอะไรได้บ้างก็โปรดเถอะนะครับ” เขาพูดออกมาด้วยความจริงใจ
“สิ่งที่คุณจะช่วยผมได้ก็คือว่า คุณขายต้นฉบับของคุณให้แก่ผม --.” ”
/*25*/“ก็บรรณาธิการท่านไม่รับแล้วนี่ครับ - -”
“มิได้ครับ! นั่นคนละเรื่อง” เขาพูดแล้วเกยข้อศอกลงกับเข่าของเขา
“ผมจะซื้อเรื่องของคุณกฤษณ์ กี่เรื่องๆ ผมซื้อหมดถ้าคุณจะยอมขายให้ผม ใช้ชื่อของผมเองเป็นผู้เขียน เรื่องนั้นผมจะเอาลงในสุขสันติเสียก่อน และเมื่อผมออกหนังสือพิมพ์เป็นส่วนตัวของผมเอง ผมก็จะเอาลงเป็นประจำเลยทีเดียว - คุณมีชื่อเสียงแล้ว คุณบากบั่นมาด้วยยากผมรู้ - แต่ถ้าคุณจะช่วยเหลือผมบ้าง - ความรักของผมอาจมีหวัง - ในเมื่อเธอเห็นว่า - ผมมีอุดมคติเท่าเทียมเธอ - -”
เขาหัวเราะ! หัวเราะออกมาอย่างขบขันแล้วก็หยิบต้นฉบับยื่นให้เขาโดยเร็ว
“ชื่อเสียงของผมมีแล้ว เดี๋ยวนี้ผมต้องการเงิน - ผมยอมเป็นมวยล้มเพื่อคุณ -”
“เพื่อให้ผมขึ้นเวทีอุดมคติ - และสู้กับเธอต่อไป -”
“คุณให้ผมมากเกินไป - เกินราคาของที่นั่น - -” กฤษณ์นับเงินดูแล้วจะส่งคืน
“ผมคิดว่านี่ยังน้อยไปเสียอีก - เพราะว่าความดีจากเรื่องนี้มันจะเป็นของผมไม่ใช่เป็นของคุณ” เขาพูดแล้วคลี่ต้นฉบับออกดู
“สินในกระดาษ - คุณช่วยเปลี่ยนให้ผมที เปลี่ยนชื่อ ส่วนนามปากกาผมจะใช้ชื่อจริงของผม - บรรจง ธรรมชาติ - คุณเขียนไว้ให้ผมอีก ลาละครับ! อีก ๒ วันผมจะมา -”
แสงสว่างสาดโครมเข้ามาในห้องอันมืดทึบ ความหม่นหมองโรยราเริ่มหายไปพร้อมด้วยความมืดและอับแสง เขาพุ่ง/*26*/สายตาออกไปทางลูกกรง กลีบกุหลาบหล่นร่วงลงไปจากดอกสิ้นแล้ว เหลือแต่เกสรอันดำคล้ำเหมือนยาเส้น ทันทีนั้นเองเขาก็พบดอกใหม่ที่กำลังตูม ชูดอกบังใบอยู่อีกดอกหนึ่ง ในเวลา ๒ หรือ ๓ วันข้างหน้ามันก็คงจะบาน เครื่องแต่งตัวถูกไถ่ถอนออกมาจากโรงจำนำ พร้อมด้วยสร้อยของเมียเขา เด็กๆ หน้าตาเปล่งปลั่งและได้ไปโรงเรียนกันตามปกติ
เขาเริ่มเขียน - เขียน - เขียน - แล้วก็เขียน และเมื่อบรรจง ธรรมชาติ มาหาเขา เขาก็จะได้รับเงิน พร้อมทั้งหนังสือพิมพ์ทุกฉบับที่ลงเรื่องของเขา แต่มีชื่อผู้เขียนว่า บรรจง ธรรมชาติ เขาได้โต๊ะใหม่ตัวงาม ๓ ลิ้นชัก ได้เก้าอี้รับแขก ได้สิ่งที่เขายังไม่เคยมีอีกหลายอย่าง
“เธอนึกถึงพระเจ้ากับเทวดาองค์ไหน?” เมียของเขาถามขึ้นและเขย่ายาห่อละสลึงเข้าไปในปาก
“ฉันไม่ได้เจาะจงว่าเป็นพระเจ้าองค์ไหน หรือเทวดาองค์ไหน” เขาตอบ
“ฉันเพียงแต่บ่นเท่านั้นแหละ บ่นว่าท่านช่างไม่ช่วยคนแก่อายุ ๖๐ อย่างฉันเสียบ้างเลย”
“ฉันจะนึกบ้างละนะ!”
พอขาดคำพูดของหล่อน เสียงบานประตูก็ถูกเคาะหนักๆ ไม่ใช่ใครอื่นนอกจากเขา บรรจง ธรรมชาติ เขายืนยิ้มแย้มแจ่มใสอยู่ที่หน้าประตู และยื่นบัตรเชิญในงานวิวาห์ให้แก่อุกฤษณ์
“ผมจะไม่ยอมลืมคุณอุกฤษณ์เป็นอันขาด” เขาพูดละล่ำละลัก
“เธอยอมรับความรักของคุณหรือครับ?” เขาถามเสียงอ่อยๆ
/*27*/“ครับ” เขาตอบ
“แต่เธอเอาคำมั่นสัญญากับผมว่า - ถ้าแต่งงานกับผมแล้วขอให้ผมเลิกเป็นนักประพันธ์ - และตัวเธอเองก็จะเลิกเหมือนกัน...”
หน้าอันเหี่ยวย่นของชายชราอายุ ๖๐ ปีขาวลงไปทันทีทันใด หันไปมองดูหน้าเมียของเขาเหมือนคนจะร้องไห้ ซึ่งเมียของกฤษณ์เองก็ตกตะลึงพรึงเพริดเช่นเดียวกัน
“แต่อย่าเพิ่งตกใจ...” บรรจงพูดต่อไปอีก
“ผมมีงานฝ่ายจัดการให้คุณทำ”
“โอ! พระคุณช่วย!...” ภรรยาของเขาร้องออกมาทั้งน้ำตา
ในวันแต่งงาน ชายชราอายุ ๖๐ ปี กับภรรยาอายุ ๕๘ ของเขาก้าวขึ้นบนรถเก๋งคันใหญ่ด้วยท่าทางอันกระฉับกระเฉง สั่งคนขับรถให้ออกรถได้ เขาหยิบบุหรี่ขึ้นมาจุดสูบและส่งให้เมียมวนหนึ่ง หล่อนยกขาไขว่ห้างยิ้มน้อยๆ และมองดูสามีพลางนับนิ้วมือของหล่อนช้าๆ “๕ ปีแล้วนะคุณ! ๕ ปีทีเดียวนะ! ที่เราได้ออกนอกบ้านพร้อมกัน” ○
ละครนอกบท
ความโกลาหลอลหม่านได้เกิดขึ้นในวัด ก็เมื่อพระคุณเจ้าถึงกาลมรณภาพลงไป พระคุณเจ้าสมภารวัดไผ่ล้อมเป็นผู้ที่เต็มไปด้วยศิษย์หาทั่วทั้งเมือง นอกจากจะมีฝีมือทางปั้นแกะสลักเสลาและช่างเขียนลายไทยอันบรรเจิดแล้ว เมื่ออยู่ในเพศฆราวาสยังเก่งกาจคงแก่เรียนในทางดนตรีไทย ชำนิชำนาญยิ่ง เป็นตั้งแต่ฆ้องใหญ่ ฆ้องเล็ก ระนาดทุ้มเอก ทั้งปี่นอก ปี่ใน ปี่ชวา เป่าได้ประเสริฐเลิศคน ก็เมื่อพระคุณเจ้ามาถึงกาลมรณภาพลงดังนั้นแล้ว พวกลูกศิษย์ลูกหาก็จำจะต้องจัดการจัดงานให้ครึกครื้นเป็นทำนองประกวดประขันกัน
พวกศิษย์ปี่พาทย์ก็นำเอาเครื่องปี่พาทย์มาช่วยงานเป็นเครื่องใหญ่ มีระนาดแก้วระนาดเหล็กครบครัน แต่พวกศิษย์ก็หาได้มีอยู่แต่เฉพาะวงเดียวไม่ ยังจะมีศิษย์อื่นๆ อีกที่มีวงพิณพาทย์ของตัวอยู่เหมือนกัน /*30*/กำนันผู้จัดงานปลงศพท่านสมภารได้ออกความเห็นว่าเราควรจะรวมวงกันเสีย ไม่ควรจะประกวดประขันหรือประชันกัน เพราะถึงอย่างไรก็เป็นศิษย์ครูเดียวกันก็เหมือนพี่น้องกันก็ว่าได้ แต่เจ้าของปี่พาทย์ทั้งสองวงไม่ยินยอมจะแข่งขันประชันกันให้ได้ วงครูอุ่นแม่นเพลงดีแต่หามือเดี่ยวยาก แต่วงครูกริบเดี่ยวดีไหวดีว่าสะเด็ดนัก แต่เพลงมีน้อยเพราะทระนงในมือเดี่ยวของลูกวงตัว
ประดาศิษย์หาที่คุมคณะลิเกและเป็นตั๋วโผก็เอาลิเกมาช่วยแสดงโดยไม่หักค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น ถือเสียว่าพระคุณท่านได้ครอบหัวให้ตัวเป็นครั้งแรกนั้นเป็นมงคลแก่ตัวไปชั่วชีวิต ทั้งยังได้สาลิกาลิ้นทองลงฟันสักลิ้นให้เสียอีก จะร้องจะดันหรือจะเจรจาเสน่ห์ปากเสน่ห์คำก็พราวพริ้งจับใจคนดู กำนันเห็นว่ายี่เกก็มีอยู่ ๒ โรงด้วยกัน ควรที่จะรวมกันเสีย โรงยี่เกจะได้ปลูกแต่เพียงโรงเดียว ค่าใช้จ่ายในเงินกองกลางของพระคุณจะได้เหลือพอทำบุญสุนทานให้ท่านได้อีก แต่ตั๋วโผยี่เกทั้งสองคณะก็ไม่ยอมรวมกัน จะขอแสดงคนละโรงให้จงได้
“เมื่อสมัครใจจะประชันก็สุดแต่ใจ...” กำนันต้องยอมตาม
ทีนี้มาถึงหนังตะลุงอันเป็นมหรสพประจำงานวัดขึ้นมาอีก หนังตะลุงเป็นศิษย์หาต้นกุฏิของพระคุณเจ้า ท่านได้ช่วยเขียนช่วยวาดลวดลายให้อย่างวิจิตรพิสดาร ทั้งแนะนำสั่งสอนศิลปวิชาการ ทั้งกระบวนเชิดและกระบวนกลอน แสดงที่ไหนแล้วคนก็ติดหนังงอมแงม เจ้าของหนังตะลุงเกิดกำแหงขึ้นมาบ้าง บอกคณะกรรมการจัดงานว่าจะขอประชันกับหนังกลางแปลง ถ้าเขาสู้หนังกลางแปลงซึ่งมีคนพากย์ไม่ได้ เขาก็จะไม่ริอ่านหากินทางฉายหนังตะลุงอีกต่อไป
/*31*/วงดนตรีไทยก็แบ่งออกเป็นสองพวก พวกหนึ่งเป็นของพวกชาวบ้านร่วมวงกันเล่น อีกพวกหนึ่งเป็นพวกข้าราชการอำเภอกับตำรวจ นายวงก็ไม่ยอมรวมวงเดียวกันอีกเหมือนกัน โดยให้เหตุผลว่าเครื่องสายมโหรีมากนักก็แซ่ไปเสียหมด พวกจำอวดพวกเพลงฉ่อยและลำตัดล้วนแต่ว่าประกวดประขันประชันกันทั้งนั้น กรับที่ใช้ตีให้จังหวะอันหนึ่งๆ ใหญ่เท่าดุ้นฟืน เป็นอาวุธไปในตัวไว้ตีกันในเมื่ออีกฝ่ายหนึ่งรวน
พวกพ่อค้าคหบดีที่ในเมืองเมื่อนึกถึงพระคุณเจ้าก็พากันช่วยเงินเป็นจำนวนมาก พวกที่อัตคัดขัดสนก็เอากำลังของตัวเข้าช่วยปลูกโรงหนังโรงละครไปตามเรื่อง ได้เงินเป็นกองกลางสำหรับงานศพไว้เป็นเงินก้อนใหญ่ ที่จะทำงานศพให้งามสมหน้าสมตาท่านสมภารผู้เต็มไปด้วยความเมตตาอารีต่อคนทั่วไป และในจำนวนเงินก้อนนี้ ยังมีมากพอที่จะช่วยให้งานครึกครื้นขึ้น โดยซื้อถ้วยรางวัลให้แก่ผู้ชนะโดยทั่วไปไม่ว่าจะเป็นหนัง ละคร หรือลิเก พวกอ้ายหนุ่มวัยเหลนก็กระเย้อกระแหย่งหาเสื้อผ้าชนิดลายพร้อยเหมือนงูเหลือมเตรียมไว้สำหรับรำวง พวกนักร้องก็โดดลงน้ำในลำประโดงหัดเขย่าอกเขย่าปอดจะได้เกิดเสียงครวญคราง ถ้าคว้าเอาถ้วยประกวดร้องเพลงมาได้ก็แสดงว่าอนาคตเห็นจะไปได้ไกลขนาดแพท บูน เอาทีเดียว บ้างก็จะร้องเพลงของทูล ทองใจ บ้างก็จะร้องเพลงของสุเทพ, ชรินทร์ หรือสมยศ เสียงร้องโอ้กอ้ากดังลั่นอยู่หลายต่อหลายบ้าน พร้อมทั้งเสียงด่าทออุบอิบของพวกบ้านใกล้เรือนเคียง
พวกยี่เกวงยายเป้ามีผู้หญิงแสดงมาก เป็นยี่เกท้องนาหาญเข้าไปประชันกับยี่เกเมืองอันมีพ่อเชื้อเป็นตัวเอก ก็ถือเสียว่าตัวมี/*32*/ฝ่ายหญิงพอเชิดหน้าชูตา คนคงดูมากกว่ายี่เกที่มีแต่ผู้ชาย แต่อันยี่เกหานั้น การแต่งเนื้อแต่งตัวก็ไม่สู้สลักสำคัญนัก แต่นี่มันเป็นยี่เกช่วยก็จำจะต้องให้แวววาวพราวพรายไปด้วยทองหยองให้เต็มเนื้อเต็มตัว บรรดาศิลปินยี่เกทั้งหลายต่างออกหยิบยืมหาสร้อยหากำไลหาแหวนใส่กันให้แดงครืดไปหมด ที่หยิบยืมเขาได้ก็พอรอดตัว แต่พวกที่ไม่มีที่หยิบยืมก็จำต้องขอเช่าเขา สร้อยคอก็เช่า แหวนก็เช่า และกำไลก็เช่า นาฬิกาสายทองก็เช่ากันเสียจนกลบข้อมือ ล้วนแต่ทองนพคุณทั้งสิ้น มิให้มีทองเหลือง หรือทองวิทยาศาสตร์เข้าไปปะปนเลย
“ขอเช่าสร้อยคอร้อยหวายเส้นนั้นให้ข้าเถอะ” เจ้าเกษรนางเอกพูดกับนายนุ่ม
“อีหนูมันก็จะใส่ไปเที่ยวงานของมันเหมือนกัน”
“งั้นเอาอีขัดมันอ้ายเส้นสามบาทนั้นก็ได้...”
“เจ้าจะให้ข้าเท่าไร?”
“เสร็จงานแล้วจะให้สัก ๑๐ บาท...”
“ฮะ! ไม่ได้หรอก! ทองถึง ๓ บาท ข้าเอา ๒๐ เอ็งจะเอาหรือไม่เอาตามใจเอ็ง” ท้ายที่สุดนางเอกยี่เกก็จำต้องยอมรับเอา
ก่อนวันงานคืนหนึ่ง แสงไฟก็สว่างพรึบไปหมดแล้วทั่วงานวัด บรรดาชาวร้านย่านตลาดตั้งแผงขายของขนูกขนมสารพัดอย่าง ตั้งเรียงรายกันไปเป็นแถว พวกหนุ่มๆ ทีนเอจเดินชะลอคลอเคียงตามเจ้าสาววัยรุ่นที่เดินแกว่งตะโพกที่ซ่อนอยู่ภายในกางเกงสู้วัวอันตึงเปรียะ และยิ่งส่ายมากเข้าไปอีกเมื่อเห็นคนมองกันเป็นตาเดียว ทุกๆ คนหมายตาเอาไว้ว่าเวทีประกวดรำวงอยู่ตรงไหน และเวทีประกวดร้องเพลงอยู่ตรงไหน? นักร้องมีชื่อของ/*33*/เมืองไทยหลายคน เกิดมาจากการประกวดร้องเพลงตามวัดก็มีถมเถไป บนกุฏิศาลาการเปรียญ พวกยี่เกและพวกศิษย์หาที่อยู่ต่างตำบลอันห่างไกล เริ่มมาพักหลับนอนกันแล้วเป็นทิวแถว โดยไม่ต้องกางมุ้งกันเลย พวกรถขายยาสำเร็จรูปโก่งคอร้องเพลงออกอากาศอยู่ตามวัด ไม่ว่าจะเป็นบนบกหรือไนแม่น้ำซึ่งมีเรือขายยาตะโกนโหวกๆ อยู่เช่นเดียวกัน ตามที่ว่างในลานวัดมีการแสดงสิ่งของประหลาดทั้งมีชีวิตและไม่มีชีวิต ละครลิงกายกรรมไทยและจำพวกม้าเวียน และชิงช้าสวรรค์ กระเช้าสวรรค์ดูครึกครื้นยิ่งนัก รถประจำทางทุกเที่ยวจากนอกเมืองบรรทุกคนเพียบแปล้จนยางแทบจะระเบิดออกไปทีเดียว
ครั้นแล้ววันงานก็มาถึง!
พอเริ่มงานตอนเช้าคนก็แออัดยัดเยียด พระอาทิตย์ปลายมีนาคมร้อนจัดเป็นบ้าเป็นหลัง ทั้งยี่เกละครเริ่มลงโรงทำให้ผู้คนเบียดเสียดกันเข้าไปดูจนเหงื่อไหลไคลย้อย พวกที่หิวโหยโรยแรงก็จะหันเข้าปะรำโรงทานที่ตั้งไว้แจกอาหารปะทะปะทังความหิวเข้าไว้ในเวลากลางวัน พวกที่ร้อนจัดก็จะหันมาหาน้ำยาอุทัย แล้วเข้าไปแต่งตัวหวีผมผัดหน้าส่องกระจกที่ตั้งไว้เป็นแถวภายในปะรำอันยาวเหยียด เครื่องขยายเสียงของกรรมการจัดงานก็รายงานเรื่องคนมาช่วยงาน คนนั้นเท่านั้นคนนี้เท่านี้อยู่ตลอดเวลา ถ้าใครช่วยเงินมากก็ย้ำแล้วย้ำเล่าบอกกล่าวชื่อผู้ใจบุญคนนั้นซ้ำแล้วซ้ำอีก
พอตกเวลากลางคืน ลานวัดอันกว้างขวางใหญ่โตไม่มีวัดใดเทียบเท่า ก็ดูเหมือนจะเล็กไปเหมือนเมล็ดข้าวที่เข้าไปอัดกันอยู่ในทะนานใบเล็ก ทำให้ลานวัดดูคับแคบไปในทันทีทันใด คืนวัน/*34*/แรกตามหมายกำหนดการให้ประกวดวงดนตรีเครื่องสายไทยเสียก่อน วงข้าราชการแสดงก่อนแล้วผลัดกับวงชาวบ้านเรื่อยไปคนละเพลง พวกข้าราชการคิดการที่จะเอาชนะเต็มที่ สั่งเอานักดนตรีไทยมีชื่อไปจากกรุงเพื่ออวดฝีมือ พวกเครื่องสายชาวบ้านเห็นการจะไม่ยุติธรรมนักและเล่นโกงกันเห็นๆ - พี่แกก็กระโดดเข้าไปในวงพิณพาทย์อันเคยสนิทชิดชอบกันมา จับไม้ตีกลองทัดขึ้นแล้วก็ลงมือรัวกลองขนาดตีกลองศึก หรือโซโลกลองกันเป็นการใหญ่ กลบเสียงเดี่ยวไวโอลิน เดี่ยวขิม และเดี่ยวขลุ่ย อู้ด้วง ออร์แกนเสียจนสิ้นเชิง
พวกข้าราชการก็นิ่งเฉยเสีย พอวงพวกชาวบ้าน - เดี่ยวบ้าง ข้าราชการชั้นผู้น้อยคนหนึ่งยกแก้วเหล้าขึ้นซดแล้ววิ่งไปที่หอฉัน เขารัวระฆังเสียงเหง่งหง่างขึ้นมาบ้าง กลบเสียงเดี่ยวเสียหมด คราทีนี้วงเครื่องสายทั้งสองวงก็ยืนขึ้นพร้อมกัน ทำท่าว่าจะเข้าเชือดเนื้อเถือหนังและท้าทายกันอย่างดุร้าย ทำให้กรรมการต้องวิ่งเข้าระงับเหตุ พวกนักดนตรีไทยเลยไม่ได้แสดงฝีมือกันในวันนั้น
ฝ่ายปี่พาทย์วงนายกริบกับวงนายอุ่นหรือครูอุ่นสัญญากันไว้ว่าจะเล่นคนละเพลงไม่ซ้ำกัน ถ้าใครเล่นทับเพลงก็หมายความว่าแพ้ วงครูกริบเกิดมันมือขึ้นมาแล้วไม่ยอมหยุด ออกสองชั้นสามชั้นออกทรงเครื่องเหมือนจะเล่นเสียคนเดียว วงครูอุ่นเกิดขัดใจเลยขึ้นเพลงเสมอแล้วเชิดเลย เสียงพิณพาทย์สองวงตีพร้อมกันจนระเบ็งเซ็งแซ่ไปหมด ทั้งกุฎิพระสงฆ์องค์เจ้าตลอดจนแขกเหรื่อที่มาช่วยงานพูดกันฟังไม่รู้เรื่อง ในเวลาไม่ช้านักไม้ตีกลองทัดของวงครูอุ่นก็ปลิวมาโดนหน้าผากคนตีระนาดเอกแตกเลือดไหลริน ฉาบวงครูกริบจึงร่อนมาโดนคนเป่าปี่เป็นบาดแผลฉกรรจ์/*35*/เลือดโซมหน้า วงพิณพาทย์ทั้งสองตรงเข้าตะลุมบอนกันเป็นสิงคลี ร้อนถึงกรรมการจัดงานตลอดจนกำนันต้องวิ่งเข้ามาห้ามกันยกใหญ่ และส่งคนเจ็บไปยังโรงพยาบาล
ทางด้านหนังตะลุง ตั๋วโผเสกมนตร์ดลจิตวิทยา แล้วโบกธงแดงเบื้องบนจอเงินเล็กๆ กลองก็ตีรัวเอาฤกษ์เอาชัย ฤาษีตาแดงออกมายืนสงบนิ่งอยู่บนหยวกกล้วย คนเชิดร้องไหว้ครูจบบทหนึ่ง กลองก็รัวขึ้นครั้งหนึ่ง เสียงโห่เอาชัยขึ้น ๓ ลาแล้วลิงหัวค่ำก็ออก ผู้คนที่กำลังดูหนังกลางแปลงก็วิ่งพรูกันเข้ามาดูหนังตะลุงกันเสียหมด คนพากย์หนังจะพากย์เท่าไรๆ ก็ไม่มีคนไปดูเลย นอกจากเด็กๆ ที่นอนดูกันอยู่หลังจอ ๗ - ๘ คน
พอหนังฝรั่งจัดเอาหนังคาวบอยเด็ดๆ ออกมาฉายคนก็ฮือกันไปทางหนังฝรั่ง แต่พอหนังตะลุงปล่อยตัวตลกออกมาอีก ๒ - ๓ ตัว คนก็ฮือมาทางหนังตะลุง เวียนแพ้เวียนชนะและคู่คี่กันมาตลอดเวลา
น่าสงสารแต่ยี่เกวงแม่เกษร ที่ตั้งโรงแสดงอยู่ข้างหอระฆัง ยายเป้าตบอกผางแล้วร้องขึ้น
“ตั้งแต่กูหากินแถวนี้มาตั้งแต่สาวจนแก่ก็เพิ่งจะมาเคยที่งานนี้แหละที่ไม่มีคนดู”
อีกโรงหนึ่งคือที่โรงของพ่อเชื้อ คนดูเบียดเสียดยัดเยียดจนแทบจะเหยียบกันตาย แต่โรงยายเป้ามีคนดูอยู่ ๗ - ๘ คน เท่านั้นเอง มีคนดูยี่เกยายเป้ามาใหม่ ๔ คนในขณะนั้น พร้อมด้วยเจ้าหนุ่มวัยฉกรรจ์เลยทีนเอจแล้วอีก ๑ คน พอเห็นโรงยี่เกยายเป้ามีคนดูอยู่ ๗ - ๘ คน น้ำใจอันบังเกิดความสงสารเห็นใจและเข้าข้างฝ่ายที่พ่ายแพ้ก็บังเกิดขึ้น แต่ถึงกระนั้นก็ยังอด/*36*/ล้อเลียนไม่ได้ เฒ่าหนูไปยืนอีกฟากหนึ่งของโรงยี่เกที่ปราศจากคนดู
เขายกมือขึ้นโบกอยู่ไปมา
“เฮ้! อ้ายเหมือน - กลับบ้านเรียกกูด้วยนะโว้ย!...”
“ทำไมล่ะหนู?” เฒ่าเหมือนถาม
“ประเดี๋ยวจะหลงกัน - คนมันมากเกินไป...”
ยายเป้าตั๋วโผยี่เกอยากจะร้องไห้โฮออกมาในเวลานั้น
“ทั้งเยาะทั้งเย้ยเทียวนะพ่อคุณนะ! เห็นล้มแล้วกลับซ้ำเติม...”
“โธ่! พี่เอ๋ย - ฉันไม่มีนิสัยยังงี้หรอก พี่ล้อเล่นเห็นเป็นสนุกอย่าได้ถือสาเลย..” เฒ่าเหมือนเอ่ยขึ้น “ฉันจะเรียกคนให้ได้ ถ้าแม่จะหาอ้ายน้ำพรรค์อย่างนั้นออกมากินกันบ้าง...”
“อ๋อได้ - ฉันเต็มใจทีเดียวพ่อคุณ...”
ครั้นแล้วยี่เกนอกโรงก็ได้อุบัติขึ้น เฒ่าเหมือนกับเฒ่าหนู ฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายท้าทาย เฒ่าไปล่กับเฒ่าโพล้งรับคำท้า
“ฮะฮ้า! มึงนักเลงจริง มามึงเข้ามา...”
“ฮ่า! ท้ารึเกลอ เกลอท้ากันรึ...”
“ท้าซีวะ! อ้ายบัดซบ...” เฒ่าหนูร้องขึ้นและตบมืออยู่ฉาดฉาน “มา - มาลองกันเดี๋ยวนี้ให้มันรู้กันไป มาเข้ามา! อย่างขาวสะอาด หรือจะให้ไปตีกันบนหลังคาบ้านมึงก็ได้...”
เจ้าชัยหนุ่มน้อยวัยทีนเอจก็ถ่างปากร้องตะโกนลั่น
“ขอเสียทีเถอะ ขอเสียที - เรามาเที่ยวงานนะ!...”
โฆษกชัยหรือพิธีกรชัยวิ่งเข้าไปทางโรงยี่เกพ่อเชื้อที่มีคนดูแน่นทึบราวกับจะเหยียบกันแบน แล้วร้องตะโกนลั่น
“ยี่เกโรงโน้นคนตีกัน...”
/*37*/“อย่าไปดู เขากำลังจะฆ่ากัน” เขาร้องสำทับ
“เด็กๆ อย่าเข้าไปเป็นอันขาด - กำลังฟันกันนัว...”
พอได้ยินคำพูดของชัย บรรดาคนดูทั้งหลายก็เหลียวข้ามไหล่ไปดูยังโรงโน้น ภาพของบรรดาคนดูยังโรงโน้น ภาพของคนทั้งสองที่กำลังถือดาบไม้ของยี่เกที่กำลังกวัดแกว่งอยู่ไปมา ชายเลยวัยกลางคน ๔ คนเดินกำเข้าหากัน อีกคนหนึ่งฟันอีกคนหนึ่งล้มลงไปชักดิ้นพราดๆ แลเห็นแก่ตา เหตุจูงใจเหล่านี้ทำให้เด็กๆ วิ่งแตกฮือนำหน้ากันมาก่อน แล้วคนใหญ่ก็ออกวิ่งตาม
“ตีกันโว้ย! ตีกัน...”
“ยี่เกโรงโน้นฟันกันชักกลางวง”
เฒ่าเหมือนผู้ล้มชักดิ้นซักงออย่างสนิทสนมและสมจริงเปิดเปลือกตามองดูไปรอบๆ เห็นคนมุงเข้ามามากพอดูก็พยักหน้ากับเจ้าชัย
พอได้หางตาเฒ่าเหมือน กำลังของเจ้าชัยก็เกิดมีขึ้น เขาวิ่งเข้าไปในฉากยี่เกแล้วก็สอดส่ายสายตาหาเกษร หล่อนกำลังอยู่ในเครื่องต้นเครื่องทรงอันงามสง่า มือซ้ายของเขาตวัดคอของเกษร และรองรับแผ่นหลังไว้ด้วยมือขวา ช้อนใต้ขาพับตรงหัวเข่ายกขึ้นอุ้มออกมานอกฉาก ทำให้เกษรตกตะลึงพรึงเพริดอยู่เป็นครู่ พอรู้สึกตัวได้สติหล่อนใช้สองขาถีบอากาศและดิ้นรนสุดแรงเกิด เขาพาวกออกข้างโรงแหวกคนดูไปทางหลังโรงอย่างรวดเร็ว แล้วยี่เกนอกโรงก็หยุดยืนหอบฮักประทับจมูกลงไปที่แก้มของหล่อน และปากของเขาก็ประทับลงไปที่ตรงมุมปากของเกษร เจ้าชัยเลยวัยเหลนครางออกมาเหมือนคนเพ้อ
“ฉันรักเกษรมานานแล้ว รักปานหัวใจ...”
/*38*/แต่พออ้ายหนุ่มยี่เกนอกโรงจะก้มลงจูบอีก ผู้คนก็รุมล้อมกันเข้ามาแน่นขนัดเสียแล้ว ทำให้เขาต้องอุ้มหล่อนวิ่งต่อไปอีก เลี้ยวไปเข้าทางด้านข้างของโรงอีกด้านหนึ่งแล้วก็วางหล่อนลง
ข้อมือของเขาถูกจับไว้มั่นด้วยมือของกำนัน ตำรวจรักษางานสองคนวิ่งเข้ามาพร้อมด้วยอาวุธ เขาควักกุญแจมือออกมาจากกระเป๋า และเตรียมที่จะสับมันลงไปบนข้อมือของเขา
“เดี๋ยวก่อนครับหมู่” เขาพูดหอบๆ “ฟังผมพูดก่อน”
“ไม่ต้องฟังละ! ฉันเห็นแก่ตาทีเดียวว่าเราอุ้มเขาออกไป”
“ผมทำเพื่อโฆษณานะครับหมู่”
ทั้งเฒ่าเหมือนเฒ่าหนูแหวกคนเข้ามา
“ไม่ใช่เรื่องจริง” เฒ่าเหมือนพูดขึ้น “อาชญนิยายครับ”
“อาชญนิยาย...” กำนันทวนคำ
“ผมเตี๊ยมขึ้นเอง...” เฒ่าหนูพูด
“เพื่อเรียกคนให้มาดูยี่เกโรงนี้ -” เฒ่าโพล้งบอก
“บ้า! อะไรกันอย่างนี้...” กำนันร้องขึ้น
“ตั๋วโผยี่เกอยู่ที่ไหน?”
“อีฉันอยู่นี่เจ้าค่ะ - “ นางตอบ
“เขาจะอุ้มนางเอกเราไปใช่หรือไม่ใช่?”
“ไม่ใช่เจ้าค่ะ! เขาจะโพนทะนาให้คนมาดูเท่านั้นเอง”
“เขาบอกเราแล้วหรือ?”
“บอกแล้วเจ้าค่ะ เขาบอกว่าเขาจะแสดงอาชญนิยายหรือนิยายอาชญากรรมให้ดู” นางตอบ “และเดี๋ยวนี้คนก็มาดูแล้วละค่ะ! หมู่ไปเสียเถอะเดี๋ยวคนกลับไปเสียหมด...”
ยี่เกเริ่มออกตัวแล้ว เกษรออกมาพูดจ้อถึงเหตุการณ์ที่ได้/*39*/เกิดขึ้น หล่อนว่าหล่อนเป็นผู้หญิง เมื่อไม่มีคนนิยม ต่อไปนี้จะได้เปลี่ยนเป็นอาชญนิยายลึกลับและตื่นเต้น ดังที่ได้แสดงตัวอย่างให้ดูแล้วเมื่อสักครู่นี้ จะเป็นยี่เกแหวกแนวเล่นได้เท่าของจริงทีเดียว เค้าโครงเรื่องก็จะไม่ให้แพ้เรื่องเชอร์ล็อก โฮล์มส์ หรืออาร์แซน ลูแปง และเรื่องของการ์ดเนอร์ก็ยังได้ ครั้นแล้วยี่เกก็เริ่มแสดงและเดินเรื่องเร็วทันใจพระเดชพระคุณเหลือเกิน
กรรมการร้องเพลงเริ่มประกวดเพลงไทยสากลเข้าให้แล้ว จิ้งเหลนตัวแรกเดินฝ่าไปในเสียงตบมืออันเกรียวกราว ถ้ามีเครื่องวัด มันอาจขึ้นไปถึง ๙๐ เต็มปรี่ทีเดียว
“ชื่ออะไร?” กรรมการถามขึ้น
“ชื่อชูศักดิ์...” เขาตอบ
“จะร้องเพลงอะไร?”
“เพลงโปรดเถิดดวงใจ”
อีกคนหนึ่งก้าวขึ้นมาสมัครอีก
“ชื่ออะไร?”
“ชื่อชูเกียรติครับ” จิ้งเหลนใหม่ตอบ
“จะร้องเพลงอะไร?”
“เพลงโปรดเถิดดวงใจ”
“ก็ซ้ำกันน่ะซี” กรรมการบอก
“ผมชำนาญอยู่เพลงเดียว”
ทีนเอจหญิงคนหนึ่งเดินเข้ามาในกางเกงสู้วัวรัดตึงเปรียะ
“คุณชื่ออะไร?” กรรมการถาม
“ชื่อชูศรีค่ะ...”
“ชูทั้งนั้น” กรรมการร้องขึ้น “จะร้องเพลงอะไร?*
/*40*/“เอาโปรดเถิดดวงใจแล้วก็เสียงดุเหว่าแว่ว แล้วก็น้ำตาในสายฝนค่ะ”
“ร้องได้เพลงเดียว”
“งั้นเอาเสียงดุเหว่าแว่วก็แล้วกันค่ะ!...”
ครั้นแล้วเสียงอันโหยหวนก็ได้เริ่มขึ้น ทั้งเสียงสูงเสียงต่ำ เสียงเทเนอร์ บาริโทน โก่งคอร้องกันยกใหญ่ ผลของการประกวดจะได้ตัดสินในวันสุดท้าย บางคนเสียงกลมดิกเหมือนไม้กระบอก บางคนเสียงแตกเหมือนกระดาษทราย บางคนเสียงแบนเหมือนเสียงวัวเหยียบ - และบางคนเสียงเหมือนจานเสียงที่เสื่อมคุณภาพมาแล้วในราว ๓ ปี
การจัดระเบียบใหม่ได้เริ่มขึ้นในวันที่ ๒ ของงาน วงเครื่องสายแยกย้ายกันไปอยู่ไกลๆ พิณพาทย์แยกไปกันคนละกุฏิ แยกหนังตะลุงออกไปจากหนังฝรั่ง...แยกวงประกวดร้องเพลงออกไปเสียจากเวทีรำวง เหตุการณ์ได้ดำเนินไปโดยเรียบร้อยจนกระทั่งวันสุดท้าย
รุ่งอรุณแห่งวันใหม่ปรากฏขึ้นแล้ว พระอาทิตย์อุทัยไก่วัดไก่บ้านขันรับกันเป็นทอดๆ เกษรนางเอกผวาตื่นขึ้นในย่ำรุ่ง หล่อนกรีดร้องขึ้นจนสุดเสียง ทั้งสร้อยคอสร้อยข้อมือและแหวนหายไปจากตัวจนเกลี้ยงเกลา เสียงร้องของหล่อนปลุกคนอื่นๆ ให้ตื่นขึ้น และคนอื่นๆ ก็กรีดร้องประสานเสียงขึ้นมาพร้อมๆ กันอีกเหมือนกัน เพราะเครื่องทองรูปพรรณที่ยืมมาบ้างเช่าเขามาบ้าง ได้ถูกขโมยถอดเอาไปเสียจนหมดตัวในเวลาหลับจากการแสดงที่อ่อนเพลียมาหลายวัน
“ตายแล้ว อกแตกตายกันคราวนี้เอง...” เกษรร้องขึ้น “จะ/*41*/เอาที่ไหนไปใช้เขาไหว”
เสียงร้องไห้โฮของยายเป้าดังขัดจังหวะขึ้น
“ฉิบหายแล้วกู - เข็มขัดนากเช่าเขามาหายไปด้วยเหมือนกัน”
“หลับสนิทเหมือนตายโหง” แม่สาวคนหนึ่งร้องไห้พลางพูดพลาง “ฉันเชื่อเหลือเกินว่ามันจะต้องแอบเอายาเบื่อให้หลับมาใส่ลงในข้าวและกับข้าวที่เรากินเมื่อเย็นวาน”
ทุกๆ คนร้องไห้และเต็มไปด้วยความวิปโยคโศกเศร้า เกษรดูเหมือนจะคลุ้มคลั่งมากกว่าคนอื่นๆ หล่อนรีบล้างหน้าแต่งตัวแล้วเผ่นพรวดลงไปจากกุฏิ เดินออกไปนอกวัดโดยปราศจากความมุ่งหมาย มันก็เผอิญเหลือเกินที่พบชัยคอยอยู่แล้ว
“จะไปไหนเกษร” เขาถามขึ้น
“ไปมันทั้งนั้น...ไปมันส่งเดช” เกษรพูดพลางร้องไห้พลาง หล่อนเล่าเรื่องให้เขาฟังจนหมดสิ้น แล้วก็จบลงประโยคที่ว่า “ฉันจะกลับไปบ้านได้อย่างไรนี่ ฉันจะไปหาเงินที่ไหนมาใช้เขาไหว”
“อย่าไปโดยปราศจากจุดหมายเกษร...ไปกับพี่ดีกว่า”
“ดียังไง?” หล่อนถามขึ้น
“ไปกับพี่ยังจะมีความหวังบ้าง...พี่มีเงินอยู่เกือบ ๒๐๐ นั่นแน่ะ...และวันนี้เขามีนัดไฮโล...เจ้ามือมาจากกรุง - ถ้าพี่รวยละก็เป็นซื้อให้เขาจนครบ”
“แล้วถ้าพี่ไม่รวยล่ะ?”
“เราก็จะกอดคอกันหามันต่อไปอีก...หามันจนกว่าจะได้...”
หล่อนยืนนิ่งคิดอยู่สักครู่หนึ่งแล้วก็ตกลงใจ
“ไปก็ไปพี่ - ตั้งใจแทงให้มันดีๆ ทีเดียวนะ ฉันจะรักพี่จนวันตาย!” ○
กากมนุษยธรรม
เกียรติยศ - อ้าฮา ท่านเอ๋ย มันเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ชายเราเพียงใด เกียรติยศมันคือ น้ำตาเท่านั้นที่จะบอกความเจ็บปวดของลูกผู้ชายเรา เปล่าหามิได้ มันไม่ได้มีเฉพาะในวงสังคมอันสูงส่งของลูกผู้ชายชนิดวิสกี้โซดาเท่านั้น ทุกหัวระแหงทุกมุมโลกแม้ในวงกัญชามหาละลาย เกียรติยศก็มีความหมายอยู่ในตัวของมันเองเท่าเทียมกัน
แม้มันจะเป็นเวลานานปีมาแล้ว แต่ก็ยากที่จะลืมมันเสียได้ ตั้งแต่ภูมิประเทศ บุคคล แม้จนกระทั่งกาลเวลาที่ได้ค่อยๆ ล่วงเลยไปวันแล้ววันเล่า ข้าพเจ้ายังจำถนนสายยะลา - เบตงได้ แม้ในเวลานั้นยังไม่มีโจรจีนหรือโจรเรียกค่าไถ่ ยังไม่มีสงครามอันดุร้ายแห่งเอเชียบูรพา นอกจากไข้ป่าและตัวทากที่เที่ยวไต่ต้วมเตี้ยมอยู่ทั่วไป ข้าพเจ้ายังไม่ลืมน้ำตกบาดตะมง นกยูงขาวและกบป่าตัวเท่าเด็กอายุ ๓ เดือน หรือจงโคร่งที่ส่งเสียงร้อง/*44*/เป็นดนตรีบรรเลงป่าอยู่ตลอดคืน เสียงซึงของพวกแม่ฮ่องสอนที่เขาส่งมาอยู่ “ทัณฑนิคม” ที่ไอร์เยอร์กระดง ตลอดจนที่ตั้งกองบัญชาการเรือนจำที่อยู่ในป่าลึกห่างจากยะลาถึง ๙๐ กิโลเมตร เต็มๆ มันเป็นภูมิภาพที่เต็มไปด้วยความน่าเบื่อน่าอิดหนาระอาใจสำหรับคนไข้ เหล่าทัณฑกรรมกรนอนขดตัวหนาวสั่น นอนครางฮือเหมือนกิ้งกือ นัยน์ตาลึกปากซีด สั่นแล้วสั่นเล่าสั่นไปจนกว่าจะหาย หรือไม่ก็ทำงานบนสวรรค์หรือในนรกอเวจี ชีวิตหนึ่งชีวิตก็คือนิยายหนึ่งเรื่องเท่านั้นเอง ข้าพเจ้าได้พบชีวิตหลายทัณฑชีวิตในนิคมแห่งนี้
ชีวิตของเจ้าพรคนรับใช้ที่ดีที่สุดของข้าพเจ้าได้สำเร็จเสร็จสิ้นกันไปแล้ว ด้วยการที่ข้าพเจ้าได้รับคำสั่งให้ “จับตาย” สำหรับเขา ข้าพเจ้าถูกบังคับให้ฆ่าคนที่ข้าพเจ้ารักที่สุด แต่มันเป็นคราวเคราะห์ดีของข้าพเจ้าที่ไม่ต้องฝืนความรู้สึกของตัวเอง ข้าพเจ้าไล่ติดตามเขาไป แล้วในที่สุดไข้ป่าอันทารุณก็ได้สังหารเขาเสียแทนลูกปืนของข้าพเจ้า นั่นมันเป็นเรื่องแล้วไปแล้วเหมือนลอบเก่าไม่มีใครอยากกู้ขึ้นมาอีก ปล่อยให้มันผุพังอยู่ในน้ำชั่วนาตาปี ข้าพเจ้าประกอบอาชีพของข้าพเจ้าโดยสุจริตและตั้งใจจริง ข้าพเจ้าไม่นำพาต่อคำของเหล่ากรรมกรที่ฉลาดๆ เขามักจะลั่นวาจาออกมาอย่างภาคภูมิใจว่า ถ้าพวกเขาไม่มีใครทำผิดมาติดคุกติดตะราง ข้าพเจ้าก็คงปราศจากอาชีพ เป็นอันว่าพวกเขามีบุญคุณต่อข้าพเจ้าอยู่ ข้าพเจ้ามักจะหัวเราะเฉยเสีย มันเป็นความจริงเช่นนั้น ถ้าไม่มีใครทิ้งจดหมายติดต่อกันเลย บุรุษไปรษณีย์ก็คงหางานทำไม่ได้ ถ้าทุกคนไม่ขึ้นสามล้อ คนขี่สามล้อก็คงต้องพักงาน ในตอนที่ข้าพเจ้ามาจากกองป่า ข้าพเจ้าก็ถูกส่งให้อยู่ในร้านสหกรณ์ขาย/*45*/ของให้แก่กรรมกรตามราคาในบัตรของกองบัญชาการ
ข้าพเจ้ามองดูมนุษย์นัยน์ตากลวงเหล่านั้น เข้ามาซื้อสินค้าด้วยความเศร้าสลดใจ สิ่งใดที่จะอนุโลมขายให้เขาไปได้ด้วยการขาดเงินเพียงเล็กน้อย ข้าพเจ้าก็มักจะจัดการให้เขาได้รับเสมอไป บางคนไข้จับและกำลังสั่นคลานเข้ามาหาข้าพเจ้าทำทีเหมือนว่าถ้าไม่ได้กินนมข้นสักกระป๋องหนึ่งเขาคงจะต้องขาดใจตายทันที แต่เขามีสตางค์น้อยไป ๗ - ๘ สตางค์ ทั้งๆ ที่ราคานมข้นในสมัยนั้นกระป๋องละ ๓๕ สตางค์เท่านั้น ข้าพเจ้ารีบหยิบส่งไปให้เขาทันทีโดยไม่ปริปากอะไรเลย ด้วยริมฝีปากอันแห้งผาก นัยน์ตาโหลลึกเช่นเดียวกัน เขามาขอซื้อเนื้อเค็มเราเพียง ๓ สตางค์เท่านั้น ซึ่งเราขายไม่ได้ ถ้าเราขายขาดทุนเพราะไม่รู้จะตัดให้เขาเท่าไร อย่างมากก็ ๑ ตารางนิ้ว คนของข้าพเจ้าไม่ยอมขายให้เขา แต่ด้วยเนื้ออันเหลือง ท่าทางผ่ายผอมและโซเซ เหมือนนักมวยที่กำลังจะถูกน็อก ข้าพเจ้าก็สั่งให้เขาขายไปโดยไม่รับสตางค์จากเขาไว้เลย มันเป็นเรื่องน่าทุเรศ มันเป็นเรื่องน่าเศร้า ข้าพเจ้าไม่เคยนึกว่าสนุกหรือน่าขันเลย แต่บางคนก็ร้าย - ร้ายที่สุด คนพวกนั้นเราไม่ค่อยจะนึกเวทนา เผลอไม่ได้ เผลอหยิบทีเดียวไม่ว่าอะไรทั้งนั้นถ้าพวกเขามีโอกาสที่จะขโมยได้ ทั้งๆ ที่เขาเอาไปนั้น บางทีเขาก็มีกันอยู่แล้วอย่างเพียงพอ ความจริงนักโทษเหล่านี้เขาได้เลือกสรรมาแล้วทั้งนั้น แต่ละคนล้วนแต่มีโทษชนิดมหันตโทษ โทษลักเล็กขโมยน้อยไม่มีเลย แต่ความจำเป็นนั่นแหละมันทำให้เขาลืมนึกถึงศีลธรรม มันทำให้เขาต้องหันเข้าหาความทุจริตเพื่อพยุงชีวิตของเขาให้ดำรงอยู่ต่อไปอีก แม้ว่าเขาจะอยู่ในนรกก็ดี ทั้งเรือนพยาบาล เรือนขัง /*46*/โรงครัว และกองบัญชาการ ตลอดจนสถานที่ต่างๆ อันก่อสร้างขึ้นนั้นยังไม่ถาวร หลังคาสังกะสีบ้าง หลังคาใบหวายบ้าง ฝาก็เช่นเดียวกันใช้ใบหวายกระหนาบด้วยไม้บ้าง ใช้ไม้ไผ่ขัดแตะบ้าง ล้วนแต่ว่าไม่แข็งแรงพอที่จะคุ้มภัยจากคนที่มีนิสัยลักเล็กขโมยน้อยนัก แต่รัศมีปืนของเราก็กว้างขวางพอที่จะคุ้มครองได้เท่ากับฝาอันถาวรเหมือนกัน การที่ต้องระวังคุ้มครองสินค้ากันอย่างหนักมือ ก็เพราะว่าเหล่ากรรมกรหรือที่เรียกกันอยู่ในพวกเรานี้ว่า “ลูกยักษ์” นี้ก็เพราะพวกเขาอยู่กันโดยอิสรเสรี ไม่ต้องถูกกักกุมคุมขัง จะมีโรงขังที่ทำไว้ไม่ค่อยแข็งแรงนักอยู่โรงหนึ่ง ก็มีไว้ใช้สำหรับเมื่อพวกเขาทำผิด ที่เรียกเขาว่า “ลูกยักษ์” ก็เพราะว่าเขากินได้ทั้งนั้น ไม่ว่า นก หนู ลิง ค่าง จนกระทั่งถึงด้วงและจิ้งหรีด เขาเคี้ยวมันเอร็ดอร่อยเหมือนขนมปังกรอบ เขาปลูกกระท่อมของเขาอยู่กันตามไหล่เขา ตามหุบ แลเห็นหลังคาดารดาษเป็นสีทองตัดกับใบกล้วยป่า ที่ขึ้นเป็นพืชเขียวชอุ่มทั่วขุนเขา กลุ่มหมอกอากาศตกจัด ฝนตกไม่รู้เวลา กระท่อมหนึ่งๆ อยู่กัน ๒ คนบ้าง ๓ คนบ้าง ตามแต่ความสมัครใจของเขา ถึงเวลาก็มารับข้าวจากโรงครัว แล้วไปทำงานตามสังกัดของตัว เลื่อยไม้ โค่นต้นไม้ ลากซุง ฯลฯ ตามแต่สังกัดของตัว ใครจับไข้ - นอน
ในหมู่กรรมกรข้าพเจ้าคบไว้ใกล้ชิดมีหลายคนด้วยกันทุกๆคนดีต่อข้าพเจ้า ไม่ผิดกับเจ้าพรที่ได้ตายไปเสียแล้ว แต่ในหมู่คนใกล้ชิดด้วยกันนี้มีอยู่คนหนึ่งชื่อเจ้าชัย คนสำคัญที่ข้าพเจ้าจำได้ไม่รู้ลืม หากจะหลับตาลงแล้วคิดถึงเขา ข้าพเจ้าบอกได้ทีเดียวว่า ลักษณะใบหน้าท่าทางของเขาเป็นอย่างไร บอกได้แม้แต่ว่าแผลเป็นที่ริมแก้ม ที่ทำให้ใบหน้าของเขาเก๋ขึ้น รูปร่างสูงใหญ่อกกว้าง/*47*/ผิวคล้ำ นัยน์ตาดำขลับแต่แข็ง แฝงไว้ด้วยความซื่อสัตย์ตลอดเวลา ข้าพเจ้าได้อาศัยใช้สอยเขาต้มน้ำให้อาบในเวลาเย็น หากับข้าวทำกับข้าว และบางทีเย็นๆ รู้สึกตะครั่นตะครอ เขาจะเป็นหมอนวดอย่างดี
“อีก ๓ เดือนเท่านั้นแหละครับ ที่ผมต้องไปจากนาย”
จริงทีเดียวข้าพเจ้าลืมไป มานึกออกเมื่อเขาบอกแก่ข้าพเจ้าในคืนวันหนึ่ง เขาได้เข้าไปอยู่ในเรือนจำบางขวางมาเกือบ ๗ ปีแล้ว และสมัครมาอยู่ที่ทัณฑนิคมร่วม ๒ ปี รวมทั้งลดด้วยเขาก็คงพ้นโทษ เพราะเขาได้รับคำพิพากษาให้จำคุกไว้เพียง ๑๒ ปีเท่านั้น ข้าพเจ้าได้กล่าวแล้ว ชีวิต ๑ ชีวิตก็คือนิยาย ๑ เรื่อง แต่นิยายชีวิตของชัยก็ไม่โลดโผนเกินไปนัก เขาจวนจะแต่งงานกับหญิงที่เขารักอยู่แล้ว จวนที่จะได้เข้าร่วมหอลงโรง ในเวลาที่กระชั้นชิดเพียงอีก ๕ - ๖ วันเท่านั้น เขาก็ตามไปฆ่าคนเสียคนหนึ่ง เพราะคนๆ นั้นได้ทำร้ายมิตรของหญิงที่เขารัก เรื่องนี้ได้เกิดทำร้ายกันขึ้นมาก็เพราะเรื่องแย่งน้ำเข้านากัน เขารับสารภาพตลอด เขาไม่เคยต้องโทษ ดังนั้นจึงได้รับความปรานี
“พ่อของผู้หญิงเขาก็ดีหรอกครับ” เขาบอกกับข้าพเจ้าเมื่อเขาเล่าเรื่องเก่าๆ ของเขาให้ฟัง “เขาตอบแทนความดีของผมก็คือส่งเสียผมตลอดเวลาเมื่ออยู่บางขวาง ถึงเมื่อผมสมัครจะมาอยู่ที่นี่ เขาก็ห้ามไม่ให้มา เพราะหนทางไกลส่งเสียยาก และยิ่งกว่านั้น...” เขาเล่าต่อไปอีก “ในระหว่างที่ผมมาติดนี่ เขาก็ไม่ยอมยกลูกสาวให้ใครเลย ยังแถมบังคับให้ลูกเขาคอยผม ในเวลา ๑๒ ปี มันไม่ใช่เวลาน้อยๆ เลย และการคอยเช่นนี้มันก็ไม่ใช่การคอยอย่างมีความหวังดิบดีอะไร คอยนักโทษที่จะหลุดจากคุก พาเอา/*48*/ความขี้คุกขี้ตะรางไปฝากหญิงที่เรารัก ผมเลยบอกแก่เขาไปว่าอย่าได้มีห่วงแก่ตัวผมเลย ถ้าเห็นที่ชอบที่ควรแล้ว พ่อจัดการไปเถอะ ผมรักพยอม ทำไมจะต้องปล่อยให้เขาคอยอย่างหมดหวัง”
ข้าพเจ้าเปิดซองบุหรี่ให้เขา “แล้วไงต่อไป?”
“แล้วเขาก็คอยน่ะซีครับ ถึงเดี๋ยวนี้เขาก็ยังคอยผมอยู่” เขาจุดบุหรี่สูบอย่างภาคภูมิใจ “พยอมก็พอดูได้หรอกครับ อย่างผู้หญิงบ้านนอก แต่ว่าจะให้สวยอย่างคนในกรุงก็เป็นไปไม่ได้ เพราะไม่รู้การแต่งตัว ป่านนี้...” เขานับนิ้วมือช้าๆ และทำปากขมุบขมิบ “อ้าฮา ป่านนี้มิตกเข้า ๒๘ แล้วหรือ?เมื่อจะแต่งงานเขาเพิ่ง ๑๘ เท่านั้น”
“ยังไม่แก่หรอก กำลังสมบูรณ์” ข้าพเจ้าปลอบเขา
เขาเป็นคนสมุทรสงครามเลือดทะเล ทำให้เขามีความองอาจอยู่ในที พูดจาก็ห้าวหาญสมเป็นนักเลง แม่ของเขายังอยู่ แต่บิดาของเขาได้เสียไปเสียแล้ว เรือกสวนของเขาก็มีอยู่พอที่จะเลี้ยงดูกันไป ๒ คนแม่ลูก ถ้าหากว่าเขาทำมาหากินไปโดยสุจริต ไม่ริเล่นการพนันขันต่อ ข้าพเจ้ายังภาคภูมิใจในตัวเขา ในเรื่องความรักของเขา เขาชอบร้องเพลงง่ายๆ ช้าๆ แต่มันโศกๆ ข้าพเจ้าได้ยินเสียงเพลงนี้อัดจานเสียงขายเมื่อกว่า ๑๕ ปีมานี้ เขามักร้องอยู่เนืองนิตย์
“สิบแปดปีมีแต่ทุกข์ติดคุกขัง ถ้าลูกยังยืนยงคงเป็นสาว เมียข้างหน้าป่านฉะนี้ดีหรือคาว ไม่ได้ข่าวขาดหายตายหรือเป็น ขอพระผู้เป็นใหญ่ในพิภพ ความดีทบท่วมหัวมัวไม่เห็น สัตว์ผู้ยากตรากตรำต้องลำเค็ญ จะวิ่งเต้นป่ายปีนสิ้นฝีมือ”
ถ้าแม้ว่าเพลงนี้จะไม่ตรงกับนิยายของเขานัก แต่ว่ามันมี/*49*/บางคำบางกลอน หรือลีลาของมันใกล้เคียงกับตัวเขา ในตอนความรักเขาจึงชอบร้องถึง เมื่อเขาพูดกับข้าพเจ้าว่า อีก ๓ เดือนเขาจะต้องจากข้าพเจ้าไป น้ำเสียงของเขาก็เต็มไปด้วยดนตรี ข้าพเจ้าก็พลอยยินดีไปกับเขาด้วย
“อั๊วจะต้องหาของอะไรให้ลื้อไปบ้าง?” ข้าพเจ้าถาม
“ไม่ต้องหรอกครับ นายช่วยผมเวลานี้ก็ดีอยู่แล้ว”
เหตุการณ์ได้ล่วงเลยมาอีก ยิ่งใกล้วันพ้นโทษของเขา เขาก็ยิ่งรู้สึกว่าวันเวลาเหล่านั้นมันยิ่งช้าแสนช้า เหมือนในนรกอเวจี สำหรับข้าพเจ้าก็คงปฏิบัติงานของข้าพเจ้าไปเรื่อยๆ แต่มีงานกลางคืนเพิ่มขึ้นอีกอย่างหนึ่งก็คือ การระวังขโมย บุหรี่หาย นมกระป๋องหาย ปลากรอบหาย ฯลฯ เราไม่ค่อยได้หลับได้นอนกันนัก พอเสียง “แกรก” ดังขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเสียงแมวหรือเสียงหนูวิ่ง ข้าพเจ้าต้องลุกขึ้นฉวยปืนและไฟฟ้าเดินทาง แต่แล้วเมื่อไม่เห็นใครข้าพเจ้าก็ล้มตัวลงนอน ได้แต่สบถสาบาน ถ้าหากว่าข้าพเจ้าเห็นแม้แต่เงาตะคุ่ม ข้าพเจ้าจะยิงให้คว่ำให้ได้ เพราะพวกมือไวเหล่านี้มันรบกวนความสุขเสียเหลือเกิน
วันนั้นข้าพเจ้าจำได้ดี เช้ามืดฝนตกหนัก แต่ในตอนสายท้องฟ้าโปร่ง แดดส่องกราดจับหุบเขาอยู่ทั่วไป เสียงลิงค่างบ่างชะนีร้องกันระงมอยู่บนยอดเขา ชัยวิ่งเข้ามาหาข้าพเจ้าด้วยกิริยาท่าทางอันกระหืดกระหอบ ในมือของเขาถือกระดาษแผ่นหนึ่งมาด้วย
“นายครับ” เขาเรียกข้าพเจ้าด้วยเสียงสั่นๆ แต่แจ่มใส
“นายครับ แม่ผมจะมารับ แล้วก้อ - อ้า พยอมเขาก็มาด้วย นี่หนังสือ นายอ่านดูซีครับ ผมผ่านมาทางกองบัญชาการ เขาให้ผม/*50*/มาเดี๋ยวนี้เอง”
ข้าพเจ้ารับจดหมายของเขามาอ่านดังๆ เพื่อให้เขาได้ยินอีกครั้งหนึ่ง เพราะข้าพเจ้ารู้ดีว่ามันเหมือนยาทิพย์ที่ชโลมหัวใจเขา
หนังสือจากแม่ช้อย
ถึงนายชัย
หนังสือที่ส่งมาให้นั้น ผู้ใหญ่แบนเขาเอามาให้อีกต่อหนึ่ง เขาว่าเอ็งจะพ้นกำหนดโทษ ผู้ใหญ่แบนเขาก็ดีใจ เพราะว่าเอ็งก็มีคุณอยู่แก่เขานั้น พยอมเล่าก็เกินกำหนดมีเรือนคอยเอ็งมา ทั้งเงินของผู้ใหญ่ด้วย ของข้าด้วยผสมกันก็พอดีมีค่ารถมารับเอ็งได้ ปีนี้สวนค่อยยังชั่วก็พอจะมารับเอ็งได้ทั้งแม่และพยอม ครูกลิ่นก็บอกระยะทางให้แล้วว่า เขาจะมาขึ้นรถที่ราชบุรีไกลนัก ลงเรือไปเมืองเพชร ขึ้นที่สถานีเพชรลงถ่ายที่หาดใหญ่อีกทีหนึ่งแล้วก็ขึ้นรถต่อไปนิบง แต่ว่านิบงนี้แหละไม่รู้จัก ขอให้มารับแม่กับพยอมด้วย ถ้าไม่มารับก็จะลำบากเพราะไม่เคยขึ้นรถไปค้างคืนค้างวันเลย ผู้ใหญ่เขาฝากเสื้อกางเกงมาให้ด้วย ไม่รู้ว่าเอ็งจะอ้วนหรือผอม ไว้พบกันแล้วค่อยลองดู
จากแม่ช้อย
เขาเอื้อมมือมารับจดหมายของเขากลับคืนไปด้วยความหวงแหนและทะนุถนอม ข้าพเจ้าพลอยตื่นเต้นและดีใจกับเขาด้วย เอื้อมมือไปตบไหล่เขาเบาๆ แล้วก็พูดกับเขาด้วยเสียงปรกติ
/*51*/“ให้พักเสียที่ห้องอั๊วก็แล้วกัน มันมีเตียงมีที่นอนมีมุ้งเสร็จ และก็มาเอาข้าวและกับข้าวไปจากร้านจดบัญชีอั๊วไว้”
เขายกมือขึ้นไหว้ข้าพเจ้า สีหน้าของเขาบ่มสายเลือดแห่งความปลาบปลื้ม นัยน์ตาทั้งคู่ฉายแสงแห่งความสุขอย่างเยี่ยมยอด
“แต่ผมยังมาหนักอยู่อย่างหนึ่ง” เขาพูดขึ้นด้วยความเกรงใจ “ยังหนักใจอยู่แต่ว่าผมจะออกไปรับพยอมและแม่ที่นิบงได้อย่างไร?”
“ไม่ต้องตกใจ” ข้าพเจ้าตบหลังเขา “อีกไม่กี่วันลื้อก็พ้นโทษแล้ว อั๊วจะฝากรถบรรทุกไม้เขาให้ ไว้ธุระอั๊วเอง จะไปด้วยก็ไม่มีใครดูร้าน ไปเถอะ ไปเตรียมปัดกวาดห้องอั๊วไว้ให้ดี นี่แน่ะลูกกุญแจ”
เขารับลูกกุญแจจากข้าพเจ้าแล้วเดินขึ้นเขา บ้านพักน้อยๆ ของข้าพเจ้าตั้งอยู่บนเนินเตี้ยๆ เต็มไปด้วยกล้วยป่าและกระดาดใบโตๆ ที่ขึ้นซอกซอนอยู่ตามชะง่อนหิน แท้ที่จริงบ้านในสถานที่เช่นนั้นไม่ต้องไปปลูกให้มันดิบดีนัก เพียงแต่กระท่อมสับปะรังเคธรรมชาติก็จัดสรรให้มันแลดูงามไปเอง เมื่อเขาขึ้นเขา ข้าพเจ้ายังแลเห็นหลังเขาที่ใส่เสื้อเชิ้ตสีน้ำตาลไหม้ มันช่างตัดกับสีเขียวของใบกระดาดเสียจริงๆ ข้าพเจ้าอิจฉาความสุขของชัยหรือ? เปล่าหามิได้ ข้าพเจ้ากลับพลอยนิยมชมชื่นกับชีวิตของเขาไปด้วย และฝันถึงว่า ถ้าเป็นข้าพเจ้า โอ! ถ้าเป็นข้าพเจ้าบ้าง มันจะเป็นความสุขเพียงไหน?
ข้าพเจ้ายังสงสัยอยู่ไม่วาย สงสัยเสียจริงๆ ว่า ยังจะมีผู้หญิงคนไหนที่มีใจคอเด็ดเดี่ยวเหมือนพยอม ที่อุตส่าห์แขวนชีวิต/*52*/ของหล่อนไว้กับการคอยที่ปราศจากราคาค่างวด นอกจากความรักที่ไม่ค่อยจะศักดิ์สิทธิ์สำหรับผู้หญิงสวยๆ แต่ข้าพเจ้าก็ยังไม่เคยได้เห็นหน้าพยอม ยังไม่เห็นว่าหล่อนมีความสวยสดงดงามแค่ไหน แต่ในความรู้สึกนึกคิดของข้าพเจ้า ผู้หญิงอย่างนี้เป็นต้องสวยแน่ สำหรับคนที่เขารักหล่อนและเห็นใจหล่อน ข้าพเจ้างดความสนใจจากชัยหรือพยอมเสียชั่วคราว หันมารับงานของข้าพเจ้า มันจะมีอะไรนอกจากมารับงานกันแล้วก็กลับไปด้วยกันอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข ส่วนข้าพเจ้าก็ต้องต่อสู้กับนัยน์ตาลึกๆ เสียงครางฮือด้วยความหนาวเหน็บ แล้วก็เสียงซึงที่เฝ้าแต่ดีดแล้วดีดเล่าและชอบลุกขึ้นมาดีดเวลาตี ๒ เวลาที่เงียบสงัดปราศจากศัพท์สำเนียงใด นอกจากเสียง “โจงโคร่ง...โจงโคร่ง...” ร้องรับกันเป็นจังหวะจะโคน
ความสนใจของข้าพเจ้าได้ผุดขึ้นอีก ในเรื่องความสวยงามของพยอม ข้าพเจ้าคิดถึงชัยบ้าง และไม่ได้คิดถึงเขาบ้าง เหมือนคนนอนหลับๆ ตื่นๆ จนกระทั่งวันหนึ่งได้มีรถบรรทุกไดมอนด์ทีสีแดงมาหยุดกึกลงที่หน้าร้าน ชัยกระโดดลงมาจากตอนหลังของรถและวิ่งร่ามาหาข้าพเจ้า
“นายครับ แม่ผมมาแล้ว” เขาร้องบอกด้วยเสียงสั้นๆ
ข้าพเจ้าจับสายตาอยู่กับรถแล้ว ดังนั้นเมื่อมองไปอีกครั้งหนึ่งก็แลเห็นหญิงสาวร่างท้วมคนหนึ่งก้าวลงจากรถ หญิงชราร่างอวบอ้วนก้าวตามลงมา
ทันทีนั้นเอง ข้าพเจ้าก็รู้สึกว่าการเดาของข้าพเจ้าผิดไปถนัดทีเดียว พยอมในรูปทรงแห่งร่างกายของหล่อนไม่ได้งามด้อยไปกว่าจิตใจอันดีงามของหล่อนเลย เป็นโชคของชัย ข้าพเจ้าคิด /*53*/ข้าพเจ้าไหว้ตอบอย่างงงๆ หญิงชราทรุดนั่งลงกับพื้น แต่ข้าพเจ้าได้เชิญมานั่งเสียบนม้านั่ง แกก็ปรับทุกข์ถึงเรื่องลูกชายของแก แต่ว่าแทนที่จะฝากฝังแกกลับจะมาพาเอาลูกชายของแกไป
“ขอบใจละจ้ะที่ได้เมตตาต่อเขา ฉันก็มีอยู่คนเดียวเท่านั้น”
“ก็ไม่ได้เมตตาอะไรหรอกคุณป้า อยู่กันไปตามมีตามเกิดเท่านั้นเอง” ข้าพเจ้าหัวเราะและคิดว่าหัวเราะอย่างมีความสุขเหลือเกิน “ชัยพาไปพักผ่อนเสียซี ระวังนะ กินยาไว้เรื่อยๆ ไม่เป็นก็ต้องให้กิน”
ข้าพเจ้ามองพยอมที่เดินตามชัยไปอย่างต้วมเตี้ยม ช่างสมกันจริงๆ เมื่อเขาผ่านทางขึ้นเนินเขา มองเห็นได้ทางช่องเล็กๆ ผ้าโจงกระเบนสีม่วงเม็ดมะปรางอ่อนๆ เสื้อแพรสีไข่ไก่และผ้าสไบเฉียงแพรเยื่อไม้นั้น มันช่างตัดกับกอกระดาดและท้องฟ้าสีมัวๆเสียจริงๆ เสียงถกเถียงกันถึงเรื่องเมียของชัยดังไปลั่นร้าน บางคนเศร้าๆ บางคนก็นับวันเวลาที่ตัวจะได้กลับไปบ้าน อะไรจะหวานเท่าบ้านพื้นสับฟากฝามุงแฝก ชีวิตหนึ่งนิยายหนึ่งโลดแล่นกันไป ข้าพเจ้าไม่ได้ไปเยี่ยมเขาในคืนวันนั้น ตั้งใจว่าจะไปในวันรุ่งขึ้น คืนนี้จะเป็นคืนแห่งความสุข สนทนาพาทีกันในระหว่างแม่ๆ ลูกๆ ผัวๆ เมียๆ ชีวิตมนุษย์จะมีอะไรมาก ข้าพเจ้าคิด แต่คืนวันรุ่งขึ้น ข้าพเจ้าก็ต้องทอดสะท้อนถอนใจเกิดความสังเวชขึ้นมาทันที ข้าพเจ้าหยุดยืนนิ่ง
ท่ามกลางแสงเดือน ข้าพเจ้าเห็นชัยนั่งห้อยขาอยู่บนชะง่อนหินข้างกอกระดาด น้ำในลำธารพลิ้วน้อยๆ ไหลรินไปข้างใต้ชะง่อนหิน มือของเขากุมมือของพยอมไว้ข้างต่อข้าง นิ่งนานไม่เคลื่อนไหว ไม่มีอะไรจะพูด นอกจากทุกๆ ปรมาณูของลม/*54*/หายใจจะผ่าวไปด้วยความรัก อบอุ่นไปด้วยชีวิตและความรู้สึก ข้าพเจ้าได้ยินเสียงกระซิบแผ่วๆ เสียงหัวเราะของพยอม ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกว่าข้าพเจ้าอยากจะมีปีกแล้วบินหนีไปเสียจากเจ้าป่าทึบอันโหดร้ายนี้เสียเหลือเกิน ข้าพเจ้าจะไปหาคนรักของข้าพเจ้าแล้วกุมมือของหล่อนบ้างเท่านั้น พระจันทร์คืนนี้สุกสกาว ถึงแม้พระจันทร์ที่กราดแหลมตาซีถูกดงมะพร้าวและป่าสนตลอดจนฝูงแกะและกระโจมไฟ มันก็ยังไม่งามเท่ากระท่อมน้อยๆ ของข้าพเจ้าในเวลานี้ นี่หรือคือความรัก และนี่หรือคือสิ่งที่มนุษย์ทุกคนควรจะพึงมี แต่ข้าพเจ้าไม่มี นอกจากจะคอยสบนัยน์ตาอันลึก นัยน์ตาขาวกลายเป็นเหลืองและนัยน์ตาดำกลายเป็นสีน้ำตาลไหม้ ทำไมมนุษย์เราจึงต้องรนไปหาอาชีพหาอาหารเข้าสู่ท้องถิ่นที่มนุษย์อื่นเข้าไปทรมานตัวกัน ข้าพเจ้าเกือบจะด่าอาชีพอันมีคุณของข้าพเจ้า แล้วก็หัวเราะเหมือนคนบ้า มองไปยังเจ้าของภาพทั้งสองอีกครั้งหนึ่ง แล้วก็ถอยหลังกลับอย่างเงียบๆ ข้าพเจ้ากำลังเป็นบ้าไปเสียแล้ว ข้าพเจ้าด่าตัวเองอย่างเดือดดาล
นับเป็นคืนที่สองแล้ว คืนแรกเพื่อความสุขของชัย ผู้จงรักภักดีต่อข้าพเจ้า คืนหลังข้าพเจ้าไม่อยากจะขัดความสุขของชัยที่ข้าพเจ้ารัก กรรมกรขายของ ๒ คนปิดร้านแล้ว
“คุณไพศาลหรือครับ?” เขาถามข้าพเจ้าเมื่อเคาะประตู
“ใช่” ข้าพเจ้าตอบ
ข้าพเจ้าล้มตัวนอนบนแคร่หน้าห้องเล็กของข้าพเจ้า ในห้องเล็กนั้นเป็นห้องนอนของข้าพเจ้า มีเซฟเก็บเงินและเอกสาร ข้าพเจ้างีบหลับไปนานเท่าไรไม่รู้สึก มาตกใจตื่นขึ้นเมื่อมีคนเข้ามาเรียกเสียงแผ่วๆ เพื่อขอซื้อของ
/*55*/“มืดค่ำดึกดื่นแล้วไม่เปิด” ข้าพเจ้าตวาด
ข้าพเจ้าบ่นพึมพำด้วยความหัวเสีย บางทีก็มาขอซื้อข้าวขาวไปต้ม บางทีก็มาขอซื้อถั่วเขียว บุหรี่ มันช่างไม่มีขันติธรรมเสียบ้างเลย แต่ทว่าบางทีมนุษย์เราเจ็บไข้ได้ป่วย ความมีธรรมแห่งความอดทนก็ถูกคนไข้เผาผลาญให้หมดไป ดึกมากแล้วข้าพเจ้าได้ยินเสียงซึงดีด มองดูนาฬิกาเห็นตี ๒ พอดี ตาบางดีดซึงตอนตี ๒ เสมอ อากาศเย็นจัดข้าพเจ้าดึงผ้าห่มขึ้นห่ม
“แตรง...แตรง...แตรง...” พี่ขี่หงส์หินบินมาวันนี้ มาปะดอกสร้อยในดง ฯลฯ เอาอีกแล้ว! ข้าพเจ้ารีบหลับขืนฟังเข้ามันยิ่งหนาวจัดเข้าทุกที ทำไมหนอเขาจึงว่า “พี่ขี่หงส์หินบินมาวันนี้” จะว่าเสียว่า “พี่เดินมาบนภูเขาวันนี้” ไม่ได้หรือ? ข้าพเจ้าหลับต่อไปอีกสักครู่แล้วก็ต้องสะดุ้งตื่นขึ้นมาอีกด้วยความขัดใจ มีเสียงแกรกๆ เกิดขึ้น เอาละ! เจ้าคนมือไววันนี้ จงเอาไปสักแผลหนึ่งเถอะ ข้าพเจ้าแกล้งทำกรนเพื่อกระชากปืนส่องไฟไปยังเสียง ทันทีนั้นเองปืนในมือของข้าพเจ้าก็ระเบิดเปรี้ยงออกไป
ไม่ได้ยินเสียงร้อง แต่มีเสียงฝีเท้าวิ่งหนีไป ข้าพเจ้ากระโจนพรวดเดียวถึงที่ อ๋อ! มันแหกข้างฝาแล้วล้วงมาที่กระสอบน้ำตาลทราย กรรมกรขายของ ๒ คนตื่นขึ้นเปิดประตูออกไปยังข้างฝาที่นั่นมีรอยเลือดหยดอยู่
“ฉันไปตามเอง” ข้าพเจ้าสั่ง “แกอยู่บ้าน”
ข้าพเจ้าส่องไฟฉายไปตามรอยเลือดเหมือนนายพรานเดินตามรอยสัตว์ที่ถูกเจ็บ มันคงจะถูกยิงไปไม่ฉกรรจ์นัก ถูกที่ไม่สำคัญ บางทีก็มีรอยเลือดสลัดไปทางซ้าย แสดงว่ามันคงเอามือกุมแผลไว้แล้วสลัดออกไปข้างๆ ข้าพเจ้าสลดใจทันทีเมื่อคิดถึงว่า/*56*/เจ้าคนที่ถูกยิงอาจกำลังเจ็บไข้อย่างแรง ไม่มีบัตรซื้ออาหารหิวโหยเหลือกำลัง ข้าพเจ้าได้เห็นภาพชีวิตและความรักมาเมื่อหัวค่ำ แต่ตกดึกต้องมาดูเลือดสดๆ ของพวกมนุษย์นัยน์ตาลึก มือของข้าพเจ้าชักสั่นๆ เลือดมีไปเรื่อยๆ บางทีก็มาก บางทีก็น้อย หยดไปเหมือนงูเลื้อย แสดงว่าคงเดินโซเซหรือเป็นคนเมาบ้านเจ้าสด
ในที่สุดรอยเลือดก็หายไป ข้าพเจ้าเพียรหาเท่าไรๆ ก็ไม่พบ ข้าพเจ้าเวียนหาอยู่จนหัวเสีย หาอยู่คนเดียวเงียบๆ ข้างซ้ายของข้าพเจ้ามีลำธาร ลำธารคือถนนของคนเดินป่า น้ำไหลเชี่ยวจัด แต่อาศัยเดินตามริมฝั่งจึงไม่ต้องบุกอยู่นานนัก ข้าพเจ้าแลเห็นแสงไฟในกระท่อมเล็กของกรรมกร จึงรีบปิดไฟเพื่อไม่ให้เขารู้ว่ามีคนเดินไป เลี้ยวทางขวาผ่านดงหนามหวายและต้องไต่ไปตามต้นไม้ล้มเมื่อเกิดพายุคราวที่แล้ว ในไม่ช้านักข้าพเจ้าก็ใกล้กระท่อมนั้นเข้าไป ข้าพเจ้าค่อยๆ ย่องไปในความมืด ซึ่งบัดนี้ข้าพเจ้าได้กลับเป็นนักย่องเบาหรือแมวขโมยไปแล้ว ข้าพเจ้าถึงเสาหัวกระท่อมก็ต้องตกตะลึงพรึงเพริด
ข้าพเจ้าได้ยินเสียงคนร้องไห้ เป็นความจริงเช่นนั้น มีคนร้องไห้อยู่ในกระท่อม เป็นเสียงของผู้ชายด้วยซ้ำไป ความอยากรู้ทำให้ข้าพเจ้ายืนขึ้น กระท่อมไม่สูงนัก ข้าพเจ้าแอบดูทางช่องโหว่ ทันทีนั้นเองข้าพเจ้าหงายหลังออกมาหน้ามืดแทบจะเป็นลม มันจะเป็นไปได้หรือ? เพราะภาพที่ข้าพเจ้าเห็นนั้นคือชัยกำลังร้องไห้ เขาร้องไห้อย่างเด็กๆ
มือซ้ายของเขากุมมือขวาไว้แน่น เลือดยังไหลปรี่อยู่ ข้าพเจ้าบีบปืนและไฟฟ้าเดินทางแน่น ข้าพเจ้ายิงชัย มือของเพื่อน/*57*/ที่ยิงเพื่อน เขาซูมือของเขาร่อนๆ ต่อหน้าแสงไฟ
“เปล่งเอ๋ย” เขาร้องคร่ำครวญ “วันนี้เป็นวันสุดท้ายของกูแล้ว ชีวิตกูสิ้นสุดกันเสียที พรุ่งนี้เขาคงโจษกันเซ็งแซ่เรื่องนายไพศาลยิงขโมย เขาตามหาตัวกูไม่พบก็คงจะประชุมพวกเราแล้วตรวจบาดแผล กูจะต้องได้รับความอายถึงตายแล้วเกิดใหม่ก็ไม่มีวันหาย แต่ตัวกูเองอายนั้นไม่เท่าไหร่หรอก กูกลับระยำพาแม่พาเมียให้อายเขา แต่เกิดมาพอจำความได้กูไม่เคยร้องไห้เหมือนครั้งนึ้ ตั้งแต่หนุ่มมาเพื่อนชวนลักเล่นเห็นสนุก ไก่ตัว เหล้าไห กูไม่เคยต้อง แต่คราวนี้ก็มีกรรมถึงถูกตราหน้า เพื่อนเอ๋ย กูขอลามึง ที่แวะมาหามึงเพราะจะสั่งความไปถึงแม่ว่าขอลาไปก่อน ชาติหน้าจึงค่อยพบกัน และบอกเมียกูว่า บุญเราไม่ได้สร้างสมไว้ จึงทำให้พลัดพรากกันอีกถึง ๒ ครั้ง”
“โธ่ ชัยเอ๋ย กูก็ไม่รู้ว่าจะช่วยมึงอย่างไรได้” เพื่อนของเขาพูดเสียงเครือ และจับมือเพื่อนไปดู “ทำไมหรือเอ็งจะต้องไปขโมยเขา ทั้งเงินทองหรือ ข้าก็เห็นเอ็งมีติดมืออยู่ไม่ขาด”
“อ้ายเงินทองนั้นกูก็มี” ชัยพูดพลางร้องไห้พลาง “แต่ความที่กูรักนายแก กูไม่กล้าปลุก เพราะกูรู้ใจว่าลงนอนแล้วไม่อยากให้ใครกวน กูคิดจะรีบเอาน้ำตาลไปต้มถั่วเขียวให้แม่กินเสียก่อน แล้วพรุ่งนี้กูจะบอก แต่เผอิญกรรมเวรกูถูกยิง อ้ายเปล่งมึงบอกกับเมียกูว่า กูไม่ต้องการกลับบ้านแล้ว และว่ากูรักเมียของกู กูจะอยู่แถบในป่านี้อีกต่อไป ขอให้แม่พาเมียกูกลับบ้านเถอะ และเดี๋ยวนี้กูจะไปละ เพราะจวนสว่างแล้ว”
“จะไปไหนชัย”
“ทุกหนทุกแห่งจนกว่าจะ...”
/*58*/“กูจะยิงนิ้วกูให้สักนิ้วหนึ่ง” เจ้าเปล่งพูดเสียงหนักแน่น “แล้วกูจะบอกว่ากูเองเป็นคนขโมย มึงว่ามึงทำปืนลั่น กูจะไปขอยืมปืนอ้ายวัน”
“ขอบใจแล้วเพื่อน” เขาร้อง “อย่าเลย กูเห็นใจมึงแล้ว”
ไม่มีอะไรอีกแล้วที่จะทำให้ข้าพเจ้ายืนฟังอยู่อีกได้ มือของเพื่อนที่ยิงเพื่อน กับมือของเพื่อนที่จะยิงให้เพื่อน ข้าพเจ้าเผ่นพรวดเดียวถึงประตูกระท่อมอันง่อนแง่น กระชากมันออก ข้าพเจ้ายืนนิ่งดูหน้าอันขาวซีดของชัย หน้าของเขาซีดจริงๆ เหมือนคนตาย
“นายยิงผมที่นี่เถอะครับ อย่าจับผมไปเลย” เขาร้อง
ข้าพเจ้าจับข้อมือของเขาไว้ ค้นหาผ้าเช็ดหน้าของข้าพเจ้าแล้วพันไว้แน่น ข้าพเจ้ายังไม่ลืมภาพเหล่านี้เลย
“นายอย่าเอาผมไปนะครับ”
ข้าพเจ้าเอื้อมมือไปตบไหล่ “อั๊วได้ยินลื้อพูดหมดแล้ว” ข้าพเจ้าพูดขึ้น “มือของอั๊วที่ยิงลื้อเป็นมือที่เลว แต่มือของอั๊วทำไปโดยหน้าที่ อั๊วจะทำให้เรื่องนี้เงียบหายไป ลื้อเอาปืนนี้ขึ้นไปลั่นบนบ้านอั๊ว ๑ นัด แล้วว่าปืนลั่น”
ชัยมองหน้าข้าพเจ้านัยน์ตาเหลือก “นี่นายยังจะช่วยผมอีกหรือ?”
“ช่วยเสมอ” ข้าพเจ้าบอก “แต่นี่แน่ะเปล่งลื้อช่วยเอาไฟฟ้านี่ไปลบรอยเลือดเสียให้หมดที มาไปกับอั๋ว ชัยลื้อรีบกลับบ้านได้แล้ว”
เขาร้องไห้อีกครั้งหนึ่ง และไหว้ข้าพเจ้าด้วยความรู้สึกคารวะ ข้าพเจ้าไปปกปิดรอยเลือดสองคนกับเจ้าเปล่ง ในไม่ช้านัก/*59*/เราก็ได้ยินเสียงปืนลั่นนัดหนึ่งที่กระท่อมน้อยของข้าพเจ้าบนชะง่อนหิน
“เรียบร้อยแล้วครับ” เปล่งร้องออกมาด้วยความโล่งอก
เขารีบลบรอยเลือดต่อไปอีกด้วยความเต็มใจ
ชัยจากข้าพเจ้า จากทัณฑนิคมในป่าดิบ จากเปล่งสหายแสนดีของเขา ไปพร้อมกับแม่และพยอม ข้าพเจ้าสั่งคนของข้าพเจ้าไม่ให้พูดเรื่องเราได้เห็นรอยเลือด นอกจากข้าพเจ้าจะร้องคำรามแต่เพียงว่า คนตัวเบ้อเร่อยังยิงผิดได้เรื่องก็หมดกันไป ข้าพเจ้าได้รับจดหมายของชัย เขาเขียนมาถึงข้าพเจ้ายกบุญคุณเสียยืดยาวแล้วก็ลงท้ายประโยคว่า
“...นายครับ แผลผมยังไม่หายดี เพราะมันเป็นหนอง ผมคิดอยู่เสมอว่าจะขอร้องนายอย่างหนึ่ง ถ้าผมตายก็ขอให้ตายอย่างนักโทษฆ่าคนตายเถิด อย่าให้ตายอย่างนักโทษลักทรัพย์เลย และถึงผมจะกลับมาอยู่อีก ก็ขอให้นายเข้าใจอย่างนี้เหมือนกัน” O
แม่ยังไม่กลับมา
/*61*/วันนั้นแม่นุ่งผ้าสีแสด ท้องฟ้าเป็นสีน้ำเงินเข้มช่างตัดกับสีผ้านุ่งของแม่เหลือเกิน แม่ใส่เสื้อสีขาวสะอาด และใช้เวลาแปรงผมเล็กน้อย พ่อได้นำรูปถ่ายของฝรั่งซึ่งเขียนถึงอาหารมื้อสุดท้ายให้ลูกๆ ดู พวกลูกๆ มองนัยน์ตากันอย่างแห้งแล้ง สักประเดี๋ยวพ่อขอน้ำดื่ม เราได้รีบรินน้ำไปให้พ่อดื่ม เรามองไปตามถนนสายยาวเหยียดสีขาวรับกับกระเบื้องสีแดง ท้องฟ้าสีคราม นานๆ ก็มีผู้หญิงนุ่งกระโปรงสีแสด ทำให้เรามองดูนัยน์ตากันเสียงหนึ่งเสียงใดในระหว่างน้องๆ ถามออกมาว่า
“แม่ใช่ไหม?”
เจ้าน้องคนเล็กบอกว่า “ไม่ใช่แม่” เขาพยายามจ้องดู ดูไปดูมาก็ไม่ใช่แม่อยู่นั่นเอง เที่ยงวันแล้วพระอาทิตย์กำลังแรงกล้า ข่าวลือก็มาถึงเราเรื่อยๆ ลมก็ไม่มีพัดเลย แม้แต่ต้นสนและต้นไผ่ก็ยืนนิ่งอยู่อย่างปราศจาก/*62*/วิญญาณ น้องคนเล็กร้องไห้เมื่อได้ยินเสียงกระดิ่งรถขายไอศกรีมผ่านมา มันช่างเต็มไปด้วยความหมาย เต็มไปด้วยบรรยากาศแลอนาคต เต็มไปด้วยความหวัง แต่เราก็มีเพียงเราสี่คนเท่านั้น เหลียวแลดูเพื่อนบ้านก็สุดที่จะพึ่งพากัน เพราะเขายิ่งลำบากกว่าเรา
“ลูกยายแป้นตายเสียแล้ว” เสียงเพื่อนบ้านคนหนึ่งได้ร้องตะโกนขึ้น
“มันไปแดกอะไรมา” ยายหวิงถาม
“ข้าก็ไม่รู้ เห็นมันไปเก็บมะม่วงเน่าๆ หลังบ้านนายตำรวจมากิน”
แต่ถึงอย่างไรแม่ก็ยังไม่กลับมา เสียงครางของพ่อเป็นเสียงครางที่เต็มไปด้วยความเศร้าสร้อย พ่อก็ร้องหาแม่เช่นเดียวกับพวกเราเหมือนกัน ความหิวโหย ความรัก ความโศกเศร้า สำหรับเวลานี้มันมารวมอยู่ในจุดเดียวกัน เราคิดถึงแม่ใจจะขาด ทั้งบ้านมีแต่เราสี่คนเท่านั้น แต่ไม่มีเงินเลยแม้แต่บาทเดียว มีแต่เราสี่คนจะให้พวกเราไปขโมยเขากินหรือ? “ลูกเอ๋ยอย่าขอเขากิน ถ้าเราขอเขากิน อาหารที่เขาให้เรากินก็จะกลายเป็นสิ่งที่มีค่าอย่างยิ่งเกินกว่าราคาของมัน”
น้องคนเล็กร้องเพราะไม่มีนมกิน พวกเราได้อุ้มน้องไปขอนมยายเป้ากิน เพราะว่ายายเป้ามีลูกอ่อน แต่ยายเป้าได้ตอบเราว่า “นมได้แห้งเสียแล้ว ถ้าฉันเอาไปให้แกกินแล้ว ลูกฉันจะกินอะไร”
ความรู้สึกของพวกเราได้นึกถึงนมตราแหม่มตราหมี ซึ่งมีกินกันอย่างอิ่มหมีพีมันเมื่อครั้งพ่อยังไม่ล้มเจ็บลง
/*63*/พ่อได้ผุดลุกขึ้นนั่งทั้งๆ ที่ยังเจ็บอยู่ สายตาฝ้าฟาง มองพุ่งออกไปทางหน้าต่าง ท้องฟ้าเริ่มเป็นสีเทาแก่ปนดำ
“ถ้าแม่ไม่กลับมา” พ่อร้องขึ้น “ก็มีหนทางเดียวเท่านั้นที่พ่อจะทำ”
ลูกๆ จึงเงยหน้าขึ้นมองพ่ออย่างเต็มไปด้วยความหวังและประหลาดใจ น้องคนที่สองจึงถามขึ้นว่า
“ถ้าแม่ไม่มาพ่อจะทำอย่างไร” พ่อได้ยกมือลูบเหงื่อที่หน้าผาก แล้วตอบพวกเราว่า “อาจจะมีแอ็กซิเดนต์” พ่อกล่าวด้วยเสียงสั้นๆ
“รถยนต์ที่แม่นั่งอาจจะไปชนกันเสียก็ได้”
ท้องฟ้าเวลานั้นสีมันช่างขุ่นมัวเสียเหลือเกิน ไม่มีสีฟ้าอยู่เลย นอกจากสีดำขมุกขมัวเท่านั้น พ่อมองออกไปทางหน้าต่าง เห็นแต่ต้นไผ่และต้นสนอยู่ตลอดเวลา พ่อค่อยๆ เคลื่อนตัวลงจากเตียงอย่างโซเซ มือทั้งสองของพ่อจับอยู่ที่กรอบหน้าต่าง มองดูไปตามถนนสายยาวเหยียดนั้นก็ยังไม่เห็นแม่กลับมาอยู่นั่นเอง รถชนกัน รถชนต้นไม้ อุบัติเหตุในกรุงเทพฯ มีอยู่ออกทั่วไป พ่อปล่อยมือออกจากขอบหน้าต่าง แล้วร้องขึ้นว่า
“เอ๊ะ นี่แม่อาจจะไปเป็นอะไรเสียแล้วกระมัง?”
พวกเรามองหน้าพ่อด้วยความตกใจ
น้องคนหนึ่งร้องขึ้นว่า
“เห็นจะไม่เป็นไรหรอกค่ะพ่อ แม่คงคอยเขาอยู่”
พ่อได้กลับล้มตัวลงนอนต่อไปอีก และยกมือขึ้นก่ายหน้าผาก พ่อเริ่มหนาวและสั่น มันก็เป็นเช่นนั้นแหละสำหรับมาลาเรีย พ่อก็ได้แต่ครางฮือๆ อยู่ด้วยตลอดไป ความหนาวดู/*64*/เหมือนจะจับหัวใจพ่อ พ่อต้องเรียกพวกเราเข้าไปนอนทับและเหยียบก็พอจะพบความอบอุ่นขึ้นบ้าง ผิวของพ่อเหลือง นัยน์ตาเบิกกว้าง ผมของพ่อมันค่อยๆ ร่วงหล่นไปตลอดเวลา ทำให้พวกลูกๆ คิดกันว่าสักวันหนึ่งพ่อคงจะไม่มีผม เรามองไปตามถนนสีขาวอันยาวเหยียดคดเคี้ยวเหมือนงูเลื้อย แต่แม่ก็ยังไม่กลับมา น้องคนที่สองได้วิ่งไปยังบ้านยายจำเนียร ขอยืมข้าวสารเขาสองกระป๋อง แต่เขาก็บอกว่าของเขาก็หมดเหมือนกัน มันทำให้เรารู้สึกว่าโลกนี้เต็มไปด้วยสิ่งที่น่าอนาถ คำว่าสวรรค์ดูเหมือนจะใช้ไม่ได้เสียแล้ว มันมีแต่นรกอเวจี น้องคนเล็กได้ร้องจ้าขึ้นอีก เขาต้องการนม ไม่มีอะไรอีกแล้วที่เราจะทนทานได้ พ่อได้ลุกขึ้นจากเตียงนอนทั้งๆ ที่ยังสั่นไปทั้งตัว
“พ่อจะไปไหน?” ลูกคนใหญ่ได้ถามขึ้น
“พ่อไปทุกทางที่จะมีนมให้ต้อยกิน” พ่อตอบเสียงแหบๆ
“พ่ออย่าไป...พ่อ” ลูกคนที่สองกล่าวขึ้น “ผมจะออกไปเอง”
“เอ็งยังเล็กนักเปี๊ยก” พ่อบอก
“แต่พ่อก็ยังเจ็บอยู่” เขาตอบขัดขึ้นมา
ทันทีนั้นเอง เปี๊ยกก็เผ่นแผล็วออกจากห้องของเราไป
อีกสักครู่หนึ่งเสียงจากถนนก็ได้ดังอึงมี่ขึ้น พวกเราโผล่ออกไปดูที่หน้าต่าง มีเจ้าหน้าที่ตำรวจสองนายวิ่งมาหยุดอยู่ที่บ้านเรา เสียงยายวิงยายเป้ายายปุยร้องกันให้ระเบ็งเซ็งแซ่ มีชายจีนอ้วนแต่แก่ชี้บอกแก่เจ้าหน้าที่ตำรวจสองนายนั้นว่า “อั๊วเห็นอีเข้าไปในห้องนี้”
พ่อลุกขึ้นทั้งๆ ที่หนาวเหน็บเจ็บไปทั้งขั้วหัวใจ พ่อได้ชะโงกออกไปที่หน้าต่างแล้วกล่าวขึ้นด้วยเสียงสั่นๆ
/*65*/“เกิดอะไรขึ้นครับ?” พ่อพูดมือก็เกาะขอบหน้าต่างไว้มั่น “เด็กบ้านนี้ไม่เคยขโมยใครกิน”
“ลูกลื้อๆ แน่นอน อั๊วจำได้ มันชื่ออ้ายเปี๊ยก เคยไปซื้อของร้านอั๊วอยู่เสมอ” พวกเราอยู่ในห้องได้ยินเสียงตะปูกับค้อนที่เจาะลงไปบนกระป๋องนม เวลานั้นต้อยร้อง - ร้องเสียสิ้นดี แต่เราก็หาน้ำร้อนไม่ได้ ครั้นจะเหลียวแลเข้าไปในครัว ถ่านก็ไม่มี
พ่อกล่าวขึ้นด้วยใบหน้าอันซีดเชียว “ลูกผมไม่เคยขโมยใครกิน”
“ทำไมจะไม่ขโมย อีขโมยนมอั๊ว” เจ๊กอ้วนยังคงยืนยัน
เปี๊ยกเข้าไปขดตัวของเขาอยู่ที่มุมห้อง หลังตู้กระจกเก่าๆ ภายในห้องของเขา เหงื่อออกจนโซมตัว เขาหายใจท้องแขม่วและหายใจเร็วแรงเหมือนคนสูบรถ เจ๊กอ้วนได้วิ่งเข้ามาในห้องของเรา กำลังพี่คนใหญ่จะเจาะกระป๋องนมอีกรูหนึ่ง มืออันหยาบและกร้านเต็มไปด้วยขนเหมือนหนังหมูของมัน ได้เอื้อมเข้ามาที่กระป๋องนมอย่างรวดเร็ว คว้าเอากระป๋องนมไปจากพี่อู๊ดแล้วก็วิ่งออกไปหาตำรวจข้างนอก
“นี่ครับนาย - นี่นมที่มันขโมยมา...”
ตำรวจยิ้มน้อยๆ เขาพูดออกมาด้วยกิริยาสุภาพ
“เปี๊ยกออกมานี่ - ไปโรงพักด้วยกัน”
พ่อเดินโซเซออกไปที่ประตูห้องด้วยอาการอันสั่นเทา ซีดและหอบ
“ที่ร้านนี้ผมซื้อของเขาเป็นประจำ -” เขาพูดขึ้นด้วยเสียงที่เบาจวนจะไม่ได้ยิน “แต่เมียของผมกำลังไปรับเงินยังไม่กลับมา ถ้ากลับมาผมจะนำค่านมไปชำระให้...”
/*66*/“แต่นี่มันเรื่องของขโมย...” เจ้าหน้าที่ตำรวจบอก “ไปเสียหน่อย สำหรับเด็กเขาไม่ขังหรอก เขาก็ให้นั่งอยู่ข้างนอกให้รู้จักเข็ดหลาบแล้วก็จะปล่อยกลับมา”
“เปี๊ยกหนี -” พวกเราบอกเขาด้วยเสียงกระซิบ
“หนีเถอะ หนีไปเสีย -”
“อย่าหนีลูกรัก” พ่อพูดน้ำตาคลอ “จงสู้ - สู้กับทุกสิ่งทุกอย่างที่จะมาหาเรา”
เปี๊ยกผงกศีรษะ เขายกตัวขึ้นนั่งและยืดอก
“ออกมาหาเขาเสียดีๆ” พ่อพูดเสียงสั่นเหมือนเสียงร้องไห้ ซึ่งเราไม่เคยได้ยินมาก่อนเลย
“ออกมาอ้ายหนู...” เสียงตำรวจพูดขึ้นอีก
ทันทีนั้นเองเราได้ยินเสียงไม้กระดานพื้นลั่น เปี๊ยกยืนขึ้น คอของเขาตั้ง หน้าเชิด มองดูน้องคนเล็กที่กำลังร้องไห้ แล้วหันมาดูพ่ออีกเป็นครั้งสุดท้าย มองดูพวกเราด้วยแววตาอันประหลาด แล้วเขาก็เดินปังๆ ออกไปที่หน้าห้อง เราได้วิ่งตามเขาออกไปที่ประตู เห็นเขาเดินไปกับตำรวจโดยดุษณี แต่ศีรษะของเขาเท่านั้นที่ออกจะก้ม - ก้มมองดูปลายเท้าของเขาด้วยความอับอายขายหน้าเหลือประมาณ
ท้องฟ้ายังเป็นเงาดำทะมึนอยู่เช่นนั้น จะหาสีน้ำเงินอ่อนๆ อย่างที่เคยไม่มีหวังว่าจะได้พบเสียอีกแล้ว เมื่อท้องฟ้ามืดมัวลงไปก็ทำให้ถนนสีขาวโพลนนั้นพลอยเป็นสีหม่่นๆ ไปด้วย เราเฝ้าแต่มองแล้วมองอีก เฝ้ามองดูแต่กระโปรงสีแสดและเสื้อสีขาวของแม่ แต่เราพบสีอื่นทั้งนั้น กระโปรงเหล่านั้นเป็นสีน้ำเงินและสีดำ บางทีก็มาเป็นคู่ บางทีก็มาเดี่ยว ในมือของเขาหิ้วถุง ในถุงเหล่านั้น/*67*/แน่ละ! มันคงจะเต็มไปด้วยผลไม้และขนมนมเนย หรือไม่ก็กับข้าวที่อร่อยๆ เนื้อสันหรือไม่ก็เนื้อหมูปนมัน และบางทีก็อาจจะเป็นหมูแดง เป็ดย่าง ตับเป็ด หรือเนื้ออบ พวกเราก็ได้แต่ถอนใจกันไปเท่านั้น
พ่อได้เรียกอู๊ดเข้าไปและกระซิบกระซาบ เราได้ยินแต่ชื่อคุณประสาน อู๊ดวิ่งหายออกไปจากห้องสักพักใหญ่ๆ ในระหว่างที่เขาออกไป น้องคนเล็กก็ยังคงร้องอยู่เช่นนั้น เราใช้น้ำเท่านั้นหยอดลงไปในปาก หยอดแล้วหยอดอีกจนท้องของน้องใหญ่เกินควร ในไม่ช้านักอู๊ดก็กลับมา เขาวิ่งเข้าไปหาพ่อ
“เขาว่าอย่างไร?” พ่อถามด้วยเสียงเศร้าๆ และลุกขึ้นนั่ง
“เขาบอกว่าเขาเองก็แย่เหมือนกัน”
พ่อคอตก กลับล้มตัวลงนอนต่อไปอีก ทันทีนั้นเองอู๊ดก็ทำท่าว่าจะออกไปข้างนอกอีก
“อู๊ด...” พ่อเรียกเขาด้วยเสียงค่อนข้างดัง “แกจะไปไหน?”
“ผมจะไปที่ร้านอ้ายจิว...” เขาตอบ
“ไปทำไม....” พ่อถามขึ้นอีก “แกควรจะไปดูน้องของแกที่โรงพักดีกว่า...”
“ผมไปดูมาแล้ว เห็นเขานั่งอยู่ที่ม้ายาว....”
“เขาไม่ได้เอาเข้าห้องขังไม่ใช่หรือ?” พ่อถามแล้วถอนหายใจโล่งอก “แต่แกยังไม่ได้บอกว่า แกจะไปร้านอ้ายจิวทำไม?”
“ผมจะไปช่วยมันล้างชาม - บางทีเราอาจได้...”
“อย่าทีเดียวลูกเอ๋ย...” พ่อถอนหายใจยาวออกมา “มันยังไม่ถึงกับจะต้องทำอย่างนั้น นี่มันเมืองไทย - คนแถวนี้รู้จักพ่อ...”
เรามองดูนัยน์ตาอันเลื่อนลอยของอู๊ด แล้วก็หันไปดูทาง/*68*/ถนน เราร้องขึ้นด้วยความตกใจเมื่อเราได้เห็นกระโปรงสีแสด และเสื้อสีขาวเดินมาแต่ไกลลิบๆ
“แม่มาแล้ว” เราร้องขึ้น
“ใช่หรือ?” พ่อเบิกนัยน์ตากว้างขึ้นและชะโงกหน้า พยายามจะลงจากเตียง
“ใช่แน่แล้ว” เราบอก เดินก็เหมือนกัน สูงเท่ากันและหิ้วถุงกระดาษสีน้ำตาลมาด้วย”
“แม่มาแล้ว - แม่มาแล้ว” เราร้องและกระโดดโลดเต้นกันอย่างคึกคะนอง
ภาพนั้นค่อยๆ ใกล้เข้ามา - ใกล้เข้ามาเรื่อยๆ พวกเราหน้าสลดลงไปจนขาว เมื่อร่างของคนๆ นั้นเดินเข้ามา ความหวังของเราละลายไปหมด ที่แท้ครูโรงเรียนที่อยู่ใกล้ๆ กับบ้านของเราน่ะเอง เราก้มหน้าลงมองดูอะไรก็ไม่รู้ เสื่อขาดๆ เบาะเก่าๆ และผ้าอ้อมที่เปียกชื้นยังไม่ได้เปลี่ยน น้องก็ร้องเสียจนเสียงจะไม่มีร้องอยู่แล้ว เสียงของแกแห้งจนเหมือนเสียงคนต้นเสียงละครไทยในเวลาละครเลิก
เราเคยได้กระทบกับความอดอยากหิวโหยมาหลายครั้งหลายหนแล้ว แต่มันไม่มีรสชาติเผ็ดร้อนเหมือนกับคราวนี้เลย เรามองหาสิ่งที่พอจะมีราคาค่างวดภายในบ้าน แต่ก็หาอะไรไม่ได้เลยแม้แต่นิดเดียว ขวดเหล้าของพ่อและกระดาษหนังสือพิมพ์ก็ได้เก็บขายไปเสียจนเกลี้ยงแล้วเมื่อตอนกลางวัน มันหมดไปเสียแล้วด้วยค่าอาหารเล็กๆ น้อยๆ ของพ่อที่กำลังเจ็บและลูกที่กำลังหิว ถ้าหากว่าเรากำลังจะเอาเงินเหล่านั้นรวบรวมกันเข้าแล้วซื้อนมไว้ให้กับน้องเสียทั้งหมด น้องก็คงจะไม่ต้องได้รับทุกข์ทรมานถึง/*69*/เพียงนี้ แต่เราไม่ได้คิดเช่นนั้น ก็เพราะเรานึกเสียว่า อีกไม่ช้านักแม่ก็คงจะกลับมา
“ป่านนี้สำนักงานก็คงจะปิดหมดแล้ว” พ่อพูดขึ้น อาการไข้จับสั่นดูเหมือนจะหยุดจับแล้ว ถ้าพ่อสร่างไข้พ่อก็จะเดินเหินได้อย่างคนดีๆ พ่อจะบ่นว่ามันมึนหัวเท่านั้น
พ่อเดินกลับไปกลับมา แล้วคิดอยู่หลายตลบ พ่อจ้องมองดูปากกาหมึกซึมของพ่อ นัยน์ตาของพ่อเต็มไปด้วยแววแห่งการค้นคิดไตร่ตรองอย่างหนักอก มันเป็นวัตถุสิ่งเดียวสำหรับพ่อใช้หากิน ถ้าพ่อขายมันเสีย แล้วพ่อจะเอาอะไรทำกิน ชาวนาที่ขายวัวขายควายของเขาไป เขาก็อาจไปเช่าของเพื่อนบ้านมาใช้ได้ แต่เขาเล่าจะไปเช่ามาได้จากที่ไหน - แต่แล้วพ่อก็คงจะคิดว่า เดี๋ยวแม่ก็คงจะกลับมา
ในฉับพลันทันที พ่อเดินไปเปิดตู้ทึบชั้นล่าง ใบหน้าของพ่อในเวลานั้นดูเหมือนเข้มข้นขึ้นบ้างเล็กน้อย แทนที่จะเป็นใบหน้าขาวเหมือนหุ่นกระบอก พ่อหยิบเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาวที่แม่รีดพับเก็บไว้นานแล้วออกมาพร้อมด้วยกางเกงผ้าลินินฝรั่งเศสสีขาวอีกตัว พ่อยื่นมันมาที่อู๊ด และพูดขึ้น
“เอานี่ไปจำนำยายทิมไว้...”
พวกเราคัดค้านอย่างเต็มที่ พ่อมีเสื้อผ้าที่จะแต่งออกไปข้างนอกเพียงชุดเดียวเท่านั้น ถ้ามันเกิดเหตุจำเป็น หรือฉุกเฉินขึ้น พ่อจะเอาอะไรแต่งตัวออกไป
“พ่ออย่าเอาไปเลย” พวกเราคัดค้าน “ถ้าพ่อจะเอาไปก็ควรจะเอาของแม่ไปดีกว่า เพราะมีหลายตัว”
“ไม่ได้ -” พ่อพูดห้วนเต็มทน “จะไปแตะต้องของแม่ไม่/*70*/ได้ - ต้องเอาของพ่อ - เอาไปเดี๋ยวนี้”
อุ๊ดหยิบกระดาษหนังสือพิมพ์แผ่นหนึ่งมาห่อมัน แล้วเขาก็วิ่งออกไปจากห้อง เวลานั้นเย็นมากแล้ว นอกจากถนนสีขาวโพลนแล้ว ก็ไม่เห็นสิ่งอื่นได้ถนัด เพราะความขมุกขมัวเข้าครอบงำ ตามถนนก็ไม่ค่อยมีคนเดินมากนัก นานๆ จึงมีสักคนหนึ่ง และมีเด็กๆ เท่านั้นที่ยังเหลือวิ่งเล่นกันอีก ๒ - ๓ คน พ่อยังคงเดินกลับไปกลับมาอยู่เช่นนั้น แต่พ่อก็เหมือนกับพวกเราเหมือนกัน นัยน์ตาจับอยู่ที่ถนนมิได้เว้นวาย แต่เราก็ไม่เห็นกระโปรงสีแสดของแม่อยู่ตามเดิมเหมือนกัน เราได้ยินเสียงฝีเท้าคนวิ่งเข้ามาที่หน้าบ้าน เราได้ยินเสียงฝีเท้าย่ำเข้าเหยียบย่างเข้ามา เสียงพื้นกระดานลั่น อู๊ดยืนหอบซี่โครงรวนอยู่ตรงหน้าเรา ในมือของเขายังถือห่อกระดาษที่ห่อเสื้อและกางเกงของพ่อ พอพ่อเอ่ยปากถาม อู๊ดก็ชิงพูดออกมาเสียก่อน
“เขาไม่เอาหรอกพ่อ - เขาว่าเขาไม่รับจำนำ” เขาหยุดพูดเพื่อหอบเสียพักหนึ่ง แล้วจึงพูดต่อไปอีกด้วยเสียงหอบตามเคย
“เขาว่าถ้าขายขาดเขาจึงจะเอา เขาจะเอาไว้ให้ลูกชายของเขา เพราะใส่กันได้พอดี...”
“พ่ออย่าขายนะ” เราร้องห้ามในฉับพลัน “เดี๋ยวแม่ก็คงจะกลับมา...”
ถ้าขายเขาจะให้เท่าไร?” พ่อถามขึ้น
“๒๐ บาท...” อู๊ดตอบ
หน้าของพ่อขาวลงไปในทันที เราเปิดไฟ แต่ทว่าไฟก็เสียเสียอีก เสียทั้งแถบของถนนทีเดียว ในห้องยังเต็มไปด้วยความมืดอยู่เช่นนั้น แต่ห้องอื่นเขามีเทียนไขและตะเกียงดวงน้อยๆ
/**/“กางเกง ๑๕๐ บาท เสื้อ ๖๕ บาท ทำไมจะให้ราคา ๒๐ บาท”
“ผมบอกเขาแล้ว - เขาว่าเขาเห็นพ่อใช้มาตั้งปีกว่าแล้ว”
พ่อมองดูความมืดอย่างน่าวังเวงและน่ากลัวภายในห้องเช่า ในที่สุดก็ตัดสินเด็ดขาด
“เอามัน -” พ่อร้องขึ้น
“ถูกไปนะพ่อนะ - ถูกมาก เดี๋ยวแม่ก็คงกลับมา...” เราร้องขึ้นด้วยเสียงสนั่นเพราะความเสียดาย
แต่พ่อไม่มีวันจะกลับใจเสียแล้ว พ่อพยักหน้าให้อู๊ดไป อู๊ดเดินไปอย่างเงื่องหงอยเต็มทน เขาเองก็รู้สึกเสียดายและไม่เต็มใจเป็นอย่างยิ่ง แต่จะทำอย่างไรได้ในเมื่อแม่ยังไม่กลับมา
ในเวลาไม่ช้านัก เราก็ได้ยินเสียงฝีเท้า เหมือนเสียงคนเดินอย่างเศร้าๆ อู๊ดมาหยุดยืนอยู่ตรงหน้าพ่อ เขายื่นเงินให้พ่อ ๓๐ บาท เป็นธนบัตรสีเขียว ๑ ใบ และสีแดงอ่อนๆ ๑ ใบ พ่อรับมันมาด้วยมืออันสั่นๆ และนับดู พ่อเงยหน้าขึ้นมองลูกเหมือนกับจะถาม อู๊ดรีบตอบออกไปเสียก่อน
“ผมต่อรองกับเขา - ผมจะเอา ๔๐ เขาเลยให้ ๓๐...”
ในห้องนั้นมืดก็จริง แต่บัดนี้มันกลับสว่างโพลงขึ้นมาได้อย่างแปลกประหลาด เพราะอำนาจของเจ้าเงิน ๓๐ บาทนั่นเอง พ่อให้อู๊ดรีบไปซื้อนม ซื้อเทียนไข ซื้ออาหารมากินกัน
“แอ็กซิเดนต์ - แอ็กซิเดนต์...” พ่อพูดพึมพำอยู่แต่เท่านั้น
สายตาของเราเฝ้าแต่จ้องมองดูน้องคนเล็ก ที่เฝ้าแต่ดูดนมจากขวดอย่างผลีผลาม นี่คือชีวิต มันไม่ใช่ชีวิตหรอกหรือ? ถ้าไม่ใช่ชีวิตมันคืออะไรเล่า! พ่อได้ปลอบใจเราบ้างตามสมควร
/*72*/“ในเวลาที่เราลำบาก...” พ่อพูดและกลืนสะอื้นลงในคอหอย “เราก็ควรจะคิดว่าคนอื่นที่ลำบากกว่าเรา...”
เราได้แบ่งอาหารเก็บไว้ให้แม่ เผื่อแม่จะยังไม่ได้รับประทานอาหารเย็นมา ทั้งๆ ที่เราก็รู้ว่าที่ถนนมืดแล้วแต่เราก็ยังไม่วายที่จะชะโงกหน้าออกไปดู เราอยู่ด้วยความหวังอย่างว่า หวังว่าแม่คงจะต้องกลับมาในเวลาใดเวลาหนึ่งของคืนวันนี้อย่างแน่นอน ครั้นแล้วเราก็ได้ยินเสียงฝีเท้าจริงดังว่า เป็นเสียงฝีเท้าที่ประหลาด ฝีเท้าแม่เราจำได้ แต่นี่เป็นเสียงฝีเท้าที่หนักอะไรเช่นนั้น หนักและก้าวพรวดพราดเข้ามาที่หน้าประตู
ครั้นแล้วเราก็เห็นเงาดำสูงใหญ่ สูงกว่าพ่อเสียอีก เราเหลือบสายตามองขึ้นดู เราเห็นยูนิฟอร์มของตำรวจและใบหน้าอันประดับอยู่ด้วยหนวดอันดก
“นี่คือบ้านของคุณบรรจงใช่ไหม?” เขาถาม
“ใช่ค่ะ” เราตอบ
“แม่ของหนู - คุณรื่นเจ็บอยู่ที่โรงพยาบาลตำรวจ สลบยังไม่ฟื้น...”
พ่อเผ่นพรวดเข้าไปหาเขา ยืนนิ่งและแข็งชาไปทั้งตัว พวกเราตกตะลึงพรึงเพริด
“เขาเป็นอะไรครับ?” พ่อถามเหมือนเสียงคนจะตาย
“รถชนกันที่หัวเลี้ยวหน้าโรงพิมพ์สุวิทย์การพิมพ์ - รถโดยสารกับรถบรรทุก...” เขาอธิบาย “ผมรู้เรื่องนี้โดยเห็นต้นฉบับของคุณที่คนเจ็บกำไว้แน่น พร้อมด้วยหัวจดหมายที่จดหมายแนบต้นฉบับ ผมจึงได้มาถูก - รีบไปเยี่ยมเถอะครับ ไม่มีอะไรมากหรอก - ไม่มีบาดแผลเลย...”
/*73*/คำว่า ‘รีบไปเยี่ยมเถอะครับ’ ทำให้พ่อหน้าสลดลงไปทันที พ่อจะไปอย่างไรได้ในเมื่อเจ้าเครื่องแต่งตัวชุดเดียวของพ่อได้ขายเขาไปเสียแล้ว พ่อเดินกระสับกระส่าย แล้วทรุดกายลงนั่งกุมศีรษะเหมือนกับจะร้องไห้ พ่อไม่ได้ร้องไห้ด้วยน้ำตา แต่พ่อร้องไห้ด้วยน้ำใจ ในที่สุดพ่อก็รีบลุกขึ้นและส่งเงินให้อู๊ด
“ไปเยี่ยมแม่เดี๋ยวนี้”
อู๊ดรีบแต่งตัวใส่เสื้อใหม่ของเขา แล้วรีบกระโจนออกไปจากห้อง พวกเราก็ได้แต่คอยและภาวนาขอให้แม่รอดชีวิตกลับมาหาเรา ขออย่าให้แม่ตาย แม่คือชีวิต แม่คือเลือดเนื้อ แม่คือทุกสิ่งทุกอย่างที่เต็มไปด้วยความหมายของเราสุดที่จะพรรณนา เราไม่เป็นอันหลับอันนอนกันเลยในคืนวันนั้น เรานอนตาไม่หลับ เราฟังแต่เสียงที่ประตูว่า อู๊ดจะกลับมาหรือยัง น้องคนเล็กได้ดื่มนมจนอิ่มและหลับไปนานแล้ว นานๆ ก็จะผวาเสียทีหนึ่ง จนกระทั่งได้ยินเสียงนาฬิกาข้างห้องตีทีเดียว แสดงว่าตีหนึ่งแล้ว เราจึงได้ยินเสียงใครมาเคาะประตู เราเผ่นพรวดเดียวเปิดมันออกไปเลย
“แม่ฟื้นแล้ว” อู๊ดบอกพ่อ “แม่เพียงแต่สลบไปเท่านั้น ทั้ง ๒ คัน ตาย ๔ คน บาดเจ็บสาหัสอีกมาก รถไม่ได้ชนกันอย่างประสานงา - ชนกันอย่างไม่จังนัก เพราะรถเมล์เบรกไว้ก่อน”
พ่อถอนหายใจเฮือกแสดงความโล่งอกเล็กน้อย อู๊ดยื่นต้นฉบับส่งให้พ่อ
“แม่บอกว่าเขาให้คอยอยู่จนเย็น แล้วออกมาบอกว่าไม่เอา ให้ผมเอาไปส่งที่อื่น” อู๊ดบอก
สีหน้าของพ่อดำคร่ำเครียดขึ้นมาทันที
/*74*/“ทำไมเขาจึงไม่เอา?” พ่อร้องถามอย่างโกรธๆ
“เขาว่า - อ้า! เรื่องของพ่อไม่มีบรรยากาศเอาเสียเลย”
พวกเรามองดูหน้าพ่อ หน้าพ่อขาวลงไปทันที O
จำเลยสารภาพ
/*75*/รุ่งอรุณเบิกฟ้าแล้ว แผ่นดินที่หลับใหลไม่ได้สติก็ค่อยๆ ตื่นขึ้นมาด้วยอาการซึมเซาและหาวนอน วัวควายก็โลดแล่นเต้นรำออกมาสะบัดเขาสะบัดหางออกจากคอก ดุ่มเดินมาตามทางเดิน ควันไฟจากครัวก็เริ่มพวยพุ่งเป็นกลุ่มๆ ขึ้นสู่อากาศแล้วก็ค่อยสูญหายละลายไป พวกเด็กๆ เปลือยร่างออกวิ่งโทงรับแสงแดดอ่อนแห่งเวลาอรุณที่สดชื่น และพากันวิ่งเกรียวกราวในขณะที่ได้ยินเสียงร้องบอกต่อๆ กันมาเอ็ดอึงสนั่นทุ่งกว้าง
“ฆ่ากันตาย เขาฆ่ากันตาย”
“ใครฆ่ากันตาย” ผู้ใหญ่คนหนึ่งร้องถามขึ้น
“ผู้หญิง ผู้หญิงสาวและสวยเสียด้วยซีน้า”
“จริงหรืออ้ายแกละ” อีกคนหนึ่งถามขึ้น
“จริงซี นอนตายอยู่ริมทางรถไฟ”
/*76*/เมื่อได้รับคำยืนยันของเจ้าพวกเด็กๆ พวกคนใหญ่ก็ร้องบอกต่อกันไปเป็นทอดๆ ผู้ใหญ่บ้านวิ่งนำหน้าทำให้พวกลูกบ้านวิ่งตามกันเป็นแถวเป็นแนว เมื่อออกมาพ้นทางเดินในหมู่บ้านทุกๆคนก็ได้เห็นคนหมู่ใหญ่จับกลุ่มยืนดูกันอยู่แล้วแน่นขนัด ผู้ใหญ่บ้านรีบแหวกคนที่กำลังยืนมุงกันอยู่เข้าไป ในทันทีภาพที่แกได้เห็นก็คือ หญิงสาวร่างอวบอัดเต็มไปด้วยส่วนโค้ง เต็มไปด้วยทรวดทรงอันอ่อนนุ่มกลมกลึง หน้าแฉล้ม ลักษณะเกร็งของศพบอกผู้ดูในที่นั้นทุกคนว่า หล่อนตายด้วยการถูกฆาตกรรม หรือไม่ก็ฆ่าตัวตายเอง
“ถอยออกไปห่างๆ” ผู้ใหญ่บ้านร้องขึ้น “อย่าเข้ามาใกล้จนกว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจเขาจะมา ถอยออกไปห่างๆ”
พวกประชาชนคนดูไม่ยอมถอย ทุกๆ คนต้องการที่จะเข้าไปดูให้ชิดที่สุดที่จะดูได้ แล้วก็ร้องชมเชยความงามของหล่อนไปตามๆ กัน
“มันช่างใจร้ายเสียฉิบหายเลย มันช่างฆ่าผู้หญิงสาวและสวยอย่างกะหยาดฟ้าลงมาดินอย่างนี้ได้ลงคอ” คนหนึ่งร้องขึ้นมาดังๆ
“มันก็คงจะเป็นอ้ายเรื่องรักๆ ใคร่ๆ นั่นแหละ”
“ไม่อีกทีก็คงจะคบชู้สู่ชาย”
“มันก็คงจะเข้าทำนองนั้นแหละ อ้ายไม้งามแล้วกระรอกมันก็มักจะเจาะ”
ตะวันยิ่งสายขึ้นไปทุกทีแต่ผู้คนแทนที่จะลดน้อยลงมันกลับมากขึ้นไปอีกอยู่เรื่อยๆ ในเวลาไม่ช้านักเจ้าหน้าที่ตำรวจและคณะกรมการอำเภอก็มาถึง นายแพทย์ก้มลงตรวจศพอยู่พักหนึ่ง /*77*/ในขณะที่เจ้าหน้าที่ตำรวจกำลังจดรายงาน
“ฆาตกรรม ใช่ไหมครับ” เขาถาม
“ใช่ครับ” นายแพทย์ตอบ “ผู้ตายตายด้วยถูกอาวุธแทงที่หน้าอกเบื้องซ้ายเป็นแผลฉกรรจ์ บาดแผลอื่นมีอีกสองแผลคือที่ใต้ไหปลาร้าและหัวไหล่ไม่ฉกรรจ์จนถึงกับจะทำให้ตายได้”
ตามทางสันนิษฐานของเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าใจว่า ผู้ตายตายมาจากที่อื่นแล้วคนร้ายได้นำศพผู้ตายมาทิ้งไว้ที่ที่เกิดเหตุ ผู้ตายยังมีเครื่องแต่งตัวครบแสดงว่าคนร้ายได้กระทำการฆาตกรรมลงไปโดยไม่ปรารถนาทรัพย์สินแต่อย่างใดเลย ถ้าเช่นนั้นคนร้ายฆาตกรรมหญิงผู้นี้เพื่ออะไร
“มีใครรู้จักผู้หญิงคนนี้บ้างไหม” ผู้ใหญ่บ้านเดินถามไปรอบๆ วงคนดูทั่วไป แต่ทว่าเงียบไม่มีเสียงตอบออกมาเลยแม้แต่สักคนเดียว
“ใครรู้จักบ้าง ใครรู้จักคนตายบ้าง ใครเคยเห็นหน้าบ้าง” ผู้ใหญ่บ้านยังคงร้องตะโกนอยู่เช่นนั้นโหวกๆ
ทุกๆ คนเหลียวมองไปทางจุดๆ หนึ่งเป็นนัยน์ตาเดียวกัน ขณะที่ชายแต่งกายรุงรังคนหนึ่งเดินชูมือเข้ามาด้วยมือขวาแต่เพียงข้างเดียวเท่านั้นแบบนักเรียนที่ยกมือบอกครู หน้าของเขาซีดเต็มไปด้วยความหม่นหมอง นัยน์ตาทั้งสองข้างของเขาเต็มไปด้วยรอยช้ำบวมและแดงเหมือนคนเมาสุรามาขนาดหนัก
“ผมขอรับ ผมเป็นคนที่รู้จักผู้หญิงคนนี้ดีทีเดียว”
“เขาอยู่ที่ไหน บ้านพ่อแม่และวงศาคณาญาติ” เจ้าหน้าที่ถามเขา
“เขาอยู่ดงตาลขอรับ อยู่ห่างไปจากที่นี่ ๓ กิโลเมตรเศษๆ”
/*78*/“เราเป็นเพื่อนบ้านกับผู้ตายหรือ”
“ผมเป็นสามีของเขา” ชายผู้นั้นตอบและร้องไห้ น้ำตาซึมออกมาจากดวงตาของเขาไหลมาตามแก้มทั้งสองข้าง
“ดีละ” เจ้าหน้าที่ตำรวจบอก
“มาทางนี้เถอะ เราจะได้ปรึกษาหารือกันเอาตัวคนร้ายมาให้จงได้”
เขาเดินตามเจ้าหน้าที่ไปด้วยความรู้สึกอันเลื่อนลอย ผมของเขาตกลงมาประหน้าผากในขณะที่ชายหนุ่มน้อยผู้นั้นเดินดูปลายเท้าของตัวเองไปทางที่เดิน เจ้าหน้าที่ชี้ให้เขานั่งลงในขณะที่เดินมาถึงศาลาของหมู่บ้าน เขาก็ทำตามด้วยกิริยาอาการอันเศร้าสร้อยเต็มทน
“ฉันถามอะไรเราก็ต้องบอกฉันมาตรงๆ นะ เราจะได้ๆตัวคนร้ายมาลงโทษให้สมกับความผิดของมัน จงพูดมาแต่ความสัตย์จริง”
“ครับ ผมจะพูดแต่ความสัตย์จริง” เขารับคำ
“เมื่อคืนเราอยู่ที่ไหน” เจ้าหน้าที่ถาม
“ผมอยู่ที่บ้านหัวเนิน”
“เราไปอยู่ทำไมที่นั่น”
“ผมขอเรียนคุณตรงๆ นะขอรับว่า ผมไปเล่นการพนัน”
“ได้หรือเสีย”
“ไม่ได้ไม่เสียดอกขอรับพอคุ้มทุน”
“มีทุนไปเท่าไร”
“ผมมีไปสองร้อยกว่าเท่านั้นแหละครับ”
“เงินก้อนนี้เราได้มาจากไหน” เขาถามต่อไปอีก
/*79*/“ผมเล่น, คนเล่นมันก็มีหมุนอยู่ในตัวเสมอแหละครับ”
“เล่นอยู่จนถึงกี่ทุ่ม”
“เล่นอยู่จนเจ้ามือหมดเค้า”
“เจ้ามือหมดเค้าประมาณสักกี่ทุ่ม ลองกะดูถี”
“ก็ตอนจวนสว่างนี่เองแหละขอรับ”
“พอเลิกเล่นการพนันแล้วเราก็กลับบ้านของเราใช่ไหมล่ะ?”
“ผมไม่ได้กลับหรอกขอรับ เพราะเขาบอกว่า ในตอนสายเขาจะนัดแก้ตัวกันอีก เพราะเจ้ามือเขาจะหาเค้ามาลงใหม่หลายคนหุ้นกัน”
“แล้วเราก็นอนที่นั่นใช่ไหมล่ะ” เจ้าหน้าที่จดปากคำของเขาไปเรื่อยและเงยหน้าขึ้นถามอีกเมื่อจดเสร็จแล้ว
“ผมเอนลงไปได้งีบเดียวเท่านั้น เด็กที่บ้านมันก็มาบอก”
“บอกว่ากระไร”
“บอกว่าระย้าเมียของผมหายไปจากบ้าน ผมรู้เข้าก็ตกใจมาก รีบเผ่นมาจากหัวเนินในทันที และในเวลาที่ผมเดินมากลางทาง ผมก็ได้รับข่าวร้ายว่าเมียของผมถูกคนฆ่าตายไปเสียแล้ว ผมแทบจะไม่เชื่อหูของผมเอง ผมรักเขามาก ผมรักเขาแทบว่าจะตายแทนกันได้ทีเดียวครับหมวด ผมได้เขามายังจะไม่ได้ชนขวบปีดีเสียด้วยซ้ำไปขอรับ และกว่าที่ผมจะได้เขามาผมเองก็แทบที่จะเอาชีวิตไม่รอดเลยทีเดียว”
“ในบ้านของเราที่อยู่กันผัวเมียสองคนนั้น อยู่กันอย่างสงบหรือว่ามีแขกเหรื่อเพื่อนฝูงญาติพี่น้องมาพักด้วยเป็นบางครั้งบางคราวบ้างหรือไม่” เจ้าหน้าที่ถามต่อไปอีก
“เราอยู่กันอย่างสงบหรือ”
/*80*/“บ้านผมเป็นบ้านนักเลงขอรับ ผู้คนเพื่อนฝูงถือเอาเป็นที่พักพิงในเวลาที่เขาผ่านไปมาเวลาค่ำคืนและที่มาทางไกล บางทีพักอยู่หลายวันก็มี เอาแน่ไม่ได้ขอรับ”
“ผู้ที่ไปมาหาสู่กันเสมอ และบ่อยครั้งหรือที่เรียกว่าเป็นประจำนั้น มีอยู่กี่คนด้วยกัน จะบอกได้ไหม”
“บอกได้ครับ มีอยู่สองคนเท่านั้น คือเจ้ายอดกับเจ้าเดช เจ้าสองคนนี้เป็นเพื่อนสนิทของผมทั้งสองคน มักจะมากินมานอนด้วยกันเสมอ อีกคนหนึ่งคือเจ้าชัยนานๆ มาทีและมาแล้วก็มักจะพักหลายวัน”
“เราชื่อ - - -”
“ผมชื่อเพลินครับ เพลิน นาไท” เขาตอบและหายใจลึกเข้าไปในอก
“และผมจะต้องถูกจับกุมคุมขังอะไรด้วยหรือเปล่าล่ะครับ”
“ไม่ต้องจับกุมคุมขังอะไรนอกจากจะต้องเรียกตัวได้ทุกเวลา”
เขาเองเป็นผู้ที่ได้เข้าช่วยเหลือเจ้าหน้าที่ตำรวจนำเอาร่างอันปราศจากชีวิตนั้นไปยังป่าช้าท้ายวัด ความรู้สึกในขณะนั้นของเขาไม่จำเป็นที่จะต้องพรรณนากันมากนัก มันเป็นการสูญเสียอันใหญ่หลวงของชีวิตของเขาที่เขายังไม่เคยได้รับมาก่อนเลยในชีวิต มันเศร้าและเย็นเยียบเข้าไปทุกขุมขน เขาเองไม่รู้ว่าจะสงสัยใคร เมียของเขาเป็นคนช่างพูดช่างคุย เมียของเขาเป็นคนที่มีอารมณ์สนุกตลกตลอดศก หล่อนชอบการคบหาสมาคมกับเพื่อนบ้านและเพื่อนหนุ่มๆ ของเขาอยู่เสมอ ในเวลาที่หล่อนดื่มเหล้าหล่อนชอบคุยและเล่นหัวหยอกล้อกับพวกหนุ่มๆ เหล่านั้นโดยไม่ถือตัว การถูกต้องเนื้อตัวเล็กน้อยหล่อนมิได้ถือสาหาความหรือนำพา /*81*/พวกหนุ่มๆ ก็มักจะเรียกหล่อนว่าพี่ในขณะที่เขาเล่นหัวด้วยในลักษณะฉันญาติหรืออย่างญาติ เมื่อหล่อนเมาหมดสติลงไปหล่อนก็อนุญาตให้เขาอุ้มหล่อนไปนอนได้ เหตุการณ์ทั้งนี้หาได้เป็นไปโดยลับหลังสามีไม่ หล่อนได้ปฏิบัติลงไปทั้งๆ ที่อยู่ต่อหน้าสามี เขาเป็นคนใจเย็น แม้แต่จะเป็นคนนักเลงที่เข้มแข็ง แต่ความแข็งของเขาก็หาใช่เหล็กกล้าไม่ แต่เขาแข็งอย่างหินอ่อนเท่านั้น เขารักเมียของเขามากจนกลัวหล่อน
“นี่แน่ะอ้ายเพลิน” ลุงจอนพูดกับเขาในวันหนึ่ง
“ข้าน่ะอยากจะถามเอ็งมานานแล้ว คำถามของข้าก็ไม่ลำบากยากเย็นอะไรนักหรอก”
“ถามอะไรก็ถามมาเถอะ อย่าพูดอะไรให้มันมากความไปเลย”
“ข้าขอถามจริงๆ เถอะว่า เมียของเอ็งน่ะเอ็งรักบ้างไหม”
“บ๊ะแล้ว” เจ้าเพลินหัวเราะยิงฟันขาว “ไม่รักเมียแล้วจะไปรักใคร”
“เอาละ ถ้าเอ็งรักเมียของเอ็งแล้วทำไมเอ็งถึงได้ปล่อยไปถึงอย่างนั้น เอ็งลองคิดดูเถอะอ้ายพวกเพื่อนของเอ็งนั้นแหละมันจะเผาเรือนเอ็ง”
“เขาชอบยังงั้นก็ตามแต่เรื่องของเขา” เพลินตอบ
“บ๊ะ ถ้างั้นข้าก็ไม่ต้องพูดกับเอ็งอีกต่อไป” แกพูดแล้วก็ขยับจะลุกขึ้นไปเสียจากที่นั้น ทำให้เพลินต้องฉุดมือแกไว้ “ตั้งแต่เกิดมาท้องพ่อท้องแม่ข้าไม่เคยเห็นเมียใครเขาเป็นอย่างนี้เลย เมียเอ็งใจดีให้เพื่อนของเอ็งนอนหนุนตักเล่นอะไรกันพรรค์นั้น บางทีอ้ายเพื่อนอีกคนหนึ่งก็มาอุ้มเอาเมียของเอ็งไปยังที่นอนเพราะเขา/*82*/ฟัดเหล้าเข้าไปมากเกินขนาด อย่างนี้ไม่เรียกว่าเอ็งเลี้ยงเมียให้คนอื่นเขาหรือ”
“อ้ายเรื่องนี้ฉันก็เคยพูดกับเขาแต่เขาก็โกรธอีกน่ะแหละ เขาหาว่าฉันดูถูกเขา คนรุ่นนั้นเขาคิดว่าเป็นน้องชายของเขาทั้งนั้น เขาเล่นด้วยหยอกเอินด้วยก็เห็นว่าเป็นเพื่อนสนิทและอาจตายแทนฉันก็ได้ อ้ายฉันเป็นคนหากินในทางเล่นก็ไม่อยากที่จะหาความรำคาญมาใส่ตัว ปกติเขาเป็นเมียของฉัน ไม่ชอบใจเขาจะกลับมาเป็นผัวของฉันบ้างก็ไม่ว่าอะไร แต่อ้ายเรื่องพรรค์นั้นฉันคิดว่ามันเป็นไปไม่ได้หรอกเพราะระย้ามันรักฉันจริงๆ”
ทั้งเพื่อนบ้านร้านถิ่นก็รู้กันอยู่ทั่วไปว่าเจ้าเพลินใจพระ ยามเมื่อเจ้าเพลินไม่อยู่ไปเล่นการพนันเสียในหนทางไกล ระย้าก็กินเหล้ากับเจ้าหนุ่มพวกนั้นทุกวันไป สรวลเสเฮฮาเหมือนกับว่าตัวเองก็ผู้ชายอกสามศอกที่จะเมาได้อย่างอิสระไม่มีใครมากล้าขัดขวางแม้แต่สามี แต่ในเวลารุ่งเช้าเสียงซุบซิบนินทาก็จะเกิดขึ้นมา
“เมื่อคืนระย้ามันเดินกอดคอโซเซกับอ้ายเดช”
“เมื่อคืนนี้ข้าเห็นระย้าจูบอ้ายเดชและนอนค้างอยู่กับมัน”
“ข้าก็เห็น ข้าเห็นมันกลับออกไปจากบ้านอ้ายเดชตั้งแต่ยังไม่สาง”
พอข่าวนี้กระทบเข้าหูเจ้ายอด มันก็เหมือนกับว่ามีลูกระเบิดมาระเบิดอยู่ใกล้หัวของมัน ความโกรธแค้นแล่นเข้าจับหัวใจมัน มันจับอยู่เช่นนั้นแล้วก็แล่นซ่านไปตามสายเลือด
“ระย้าเป็นอื่นไปเสียแล้ว” มันร้องคำรามลั่นอยู่ในหัวใจ
ก่อนที่จะทำอย่างอื่นทั้งหมด เจ้ายอดรีบตรงไปยังเรือนระย้า ขณะที่ระย้ากลับมานอนต่ออีกที่เรือนของตัว พอโงหัวพบ/*83*/อ้ายหนุ่มหน้ามนมายืนบูดบึ้งอยู่ที่หน้าประตูห้อง เจ้าก็ยิ้มให้น้อยๆ ด้วยความอ่อนละเหี่ยเพลียใจ
“นั่งก่อนซียอด มีธุระอะไรหรือเปล่าถึงนั่งไม่ลง”
“เมื่อคืนไปนอนที่ไหนมา” เจ้ายอดถามขึ้นด้วยเสียงขุ่นๆ
“มันไม่ใช่เรื่องราวอะไรของเราหรอก” ระย้าตอบ
“เรื่องซี ทำไมจะไม่ใช่เรื่อง” เจ้ายอดร้องขึ้นมาด้วยความโกรธและน้อยน้ำใจตัว มันโถมตัวเข้าไปหาระย้าและรัดเอาเรือนร่างนั้นเข้าไว้ภายในวงแขน มันจุดไฟรักไฟแค้นขึ้นที่พวงแก้มริมฝีปากและซอกคอจนระย้าไม่มีอากาศจะหายใจ
ระย้าดิ้นจนสุดแรงเกิดและผลักไสจนร่างอันหยาดเยิ้มไปด้วยส่วนโค้งอันแสนหวานนุ่มนวลนั้นพ้นจากทรวงอกของมัน หล่อนได้ยินตัวเองร้องด่าออกไปด้วยความหยาบคาย
“อะไรมันทำให้เอ็งกล้ากำเริบทำกับข้าถึงอย่างนี้”
“ก็พี่ระย้าน่ะซีล่ะ” ยอดร้องตอบออกมา
“ข้าไปทำอะไรให้แก่เอ็งหาอ้ายยอด”
“เมื่อคืนพี่ไปนอนกับอ้ายเดชใช่หรือไม่ล่ะ”
“ข้าเมากลับบ้านไม่ได้ข้าก็นอนที่บ้านของมัน”
“แล้วฉันจูบพี่เท่านี้ก็จะเป็นอะไรไป”
“ยอด” ระย้าร้องขึ้น “นี่มันหมายความว่าอะไรกัน”
“ก็หมายความว่าพี่ระย้าเป็นของฉันและจะเป็นของฉันแต่เพียงคนเดียวนอกจากพี่เพลิน มานี่ฉันจะต้องจูบพี่อีก จูบให้สมกับความแค้นที่มันมีอยู่ภายในอกของฉัน -”
เจ้ายอดหมดความเกรงกลัวอะไรเสียสิ้นแล้ว มันรวบร่างของระย้าเข้ามาหาตัวมันอย่างหมดความปรานีปราศรัย มันจูบแล้ว/*84*/จูบเล่าเอาแต่ใจตัวโดยพลการ เหมือนกับจะให้รอยจูบของมันนั้นเป็นเครื่องมือที่จะประหัตประหารหล่อนให้ตายไปคามือ หรือแหลกลาญลงไปในพริบตานั้น
“พี่อย่าขัดขวางฉัน พี่อย่าดิ้นเลย มันไม่มีประโยชน์อะไรหรอก ทีอ้ายเดชพี่ไปนอนบ้านมันได้ ถึงพี่จะปฏิเสธไปให้คอแตกว่า มันไม่ได้ล่วงเกินพี่ ใครเลยเล่าที่เขาจะเชื่อถือ ถึงคราวนี้ฉันเองก็เหมือนกัน ฉันจะไม่ยอมให้พี่รอดพ้นไปจากเงื้อมมือของฉันได้เป็นอันขาดอย่านึกเลย”
ความโกรธแค้นของระย้าเวลานั้น ก็ไม่ผิดอะไรกันกับสัตว์ป่าที่ถูกเจ็บ หล่อนดิ้นรนต่อสู้เพื่อหาความอิสรภาพให้แก่ตนเอง แต่ยิ่งดิ้นไปมันก็ยิ่งแน่นเหมือนกับติดบ่วง ในขณะที่เจ้ายอดเพิ่มความบ้าดีเดือดของมันขึ้นมาทุกที
“ปล่อยเดี๋ยวนี้ หรือจะให้กูร้องตะโกนขึ้นให้เขามาลากคอมึงไป”
“อย่าขู่เลย มันไม่มีประโยชน์อะไรหรอก อ้ายขู่พรรค์นี้ใครๆ มันก็ขู่ได้ ถ้าพี่ไม่ตามใจฉันบ้างฉันก็จะบอกพี่เพลินให้หมดว่าพี่ก่อการมิดีมิร้ายกับอ้ายเดชในขณะที่พี่เพลินออกจากบ้านไป ฉันจะบอกเขา”
“ข้าไม่กลัวหรอก ข้าไม่กลัว”
ระย้าขู่ว่าจะร้องขึ้นเพื่อขอความช่วยเหลือ แต่แล้วหล่อนก็ไม่กล้าที่จะทำเช่นนั้นไปได้ ในเมื่อระลึกถึงคำของยอดที่ว่า จะเอาเรื่องนี้ไปบอกแก่เขา แน่นอนละ หล่อนพอที่จะรู้และอุปนิสัยใจคอชนิดอ่อนของเขาได้เป็นอย่างดี หล่อนก็เลยปล่อยให้เหตุการณ์มันล่วงเลยไปตามแต่กาลของมัน ในขณะที่เขาเผ่นพรวดพราดออก/*85*/มาปิดประตู แต่ทว่าอ้ายเรื่องของมนุษย์มันก็มีประหลาดเอาการอยู่ไม่ว่ามันจะเป็นเหตุการณ์เล็กๆ หรือใหญ่ๆ มันก็จำจะต้องมีอุปสรรคเข้ามาปะปนอยู่ด้วยเสมอไป เพราะว่าพอยอดจะลั่นดาลประตูเท่านั้น บานประตูก็ถูกโถมเข้ากระแทกออกจะแรงเกินไป
จนทำให้ร่างของเขาคะมำไปข้างหน้าและเมื่อหันกลับมาอีกครั้งหนึ่ง คราวนี้เขาก็ต้องผจญเข้ากับบุรุษอีกคนหนึ่งเข้าอย่างจัง เขาไม่ใช่เจ้าเดชหรือใครที่ไหน แต่เขากลับเป็นเจ้าเพลิน ที่ยืนสงบนิ่งเหมือนน้ำในก้นเหว
“พี่เพลิน” ระย้าร้องขึ้นด้วยเสียงอันดัง
เพลินพกอาวุธ ข้อนี้เจ้ายอดรู้ดีและเชิงมีดสั้นด้วยกันแล้วก็ยากนักที่จะหาใครมาไวเท่ามันได้ และชั้นเชิงของเจ้ายอดในเวลาที่เข้าด้ายเข้าเข็มในตอนนี้ มันก็มีอยู่แต่ทางเดียวเท่านั้นคือหนี มันเผ่นพรวดออกไปจากหน้าต่างแล้วก็วิ่งหนี หนีไปอย่างไม่คิดชีวิต
“ทีนี้เรารู้ละซี” เขาร้องคำรามออกมา “เรารู้ละชีว่า ผลแห่งการที่เราได้ปล่อยตัวของเราไป มันให้อะไรตอบแทนแก่เราบ้างนอกจากอ้ายเรื่องพรรค์นี้ ฉันจะกราหน้าไว้เสียด้วยว่า ไม่ใช่แต่เราเท่านั้น ถึงแม้ผู้หญิงอื่นก็เหมือนกัน ลงเมาเหล้าแล้วก็ไม่พ้นอ้ายเรื่องพรรค์นี้ไปได้เลย แล้วจะต้องน้ำตาตกสูญเสียพรหมจรรย์ของตัวไป”
“แต่นี่ฉันไม่ได้เมา ฉันไม่ได้เมาเลย” ระย้าร้องขึ้นและร้องไห้
“มันไม่ใช่ผลที่เกิดขึ้นจากพี่หรอกหรือเล่าที่พาไปเอาอ้ายเพื่อนเสเพลพรรค์นี้เข้ามาไว้ในบ้านของเรา”
“ก็เราเองก็เคยบอกกับฉันไม่ใช่หรือว่า อ้ายเด็กสองคนนี้เป็นคนที่ไว้ใจได้ จะไม่มีวันคิดเป็นอื่นไกลนอกจากจะคิดกันอย่าง/*86*/ญาติโดยแท้จริง”
“แล้วนี่มันคิดอย่างนั้นเสียเมื่อไรเล่า มันเข้าปลุกปล้ำฉัน มันจะเอาทำเมีย มันกำเริบเสิบสานข่มขู่ฉัน ถ้าพี่ขืนไปคบหาสมาคมกับอ้ายคนๆ นี้อีก พี่กับฉันก็จะต้องเลิกร้างกันอย่างเด็ดขาด”
“ฉันไม่คบหาสมาคมกับมันหรอกแต่ฉันจะเก็บมันด้วยมือของฉันเอง”
เพลินไม่ได้พูดอะไรอีกนอกจากนิ่ง ในชีวิตของเขา มันก็ไม่มีอะไรอื่นนอกจากการนิ่งของเขาเท่านั้น แต่ทว่าใครจะไปรู้ได้ว่าในความคิดในความรู้สึกตลอดจนในสมองของเขามันกำลังคิดหรือพูดว่าอะไรบ้าง เขาจะเดินเตร่เข้าไปในร้านเหล้าและโรงกาแฟ เขาจะพบปะกับคนโน้นคนนี้และเขาจะเข้าไปกินเหล้ากับคนโน้นอย่างปกติ แต่ไม่ว่าจะเป็นวงเหล้าหรือวงกะแช่เขาไม่ได้เห็นเจ้ายอดเพื่อนของเขาเลยแม้แต่เงาของมัน เจ้ายอดหนีหน้าเพื่อนหลบเข้าป่าเข้าดงไป ค่ำไหนก็นอนนั้นบำเพ็ญตัวเป็นเจ้านกขมิ้นค่ำแล้วจะนอนไหนก็นอนได้ แต่ถึงเวลากลางคืนมันจะเตร่เข้ามาในหมู่บ้านทุกคืนไป หัวใจของมันป่นปี้ไปเสียแล้วด้วยความรัก ถ้าคืนไหนเพลินอยู่เขาก็ไถลเรื่อยเปื่อยไปตามเพลงของเขา แต่ถ้าวันไหนเพลินไม่อยู่เขาก็จะเฝ้าหล่อนอยู่เหมือนกับสุนัขเฝ้านายของมัน ถ้าหากว่าวันไหนหล่อนเมาและไปบ้านเจ้าเดช เขาก็เต็มไปด้วยความแค้นเคืองและพยาบาทอย่างสุดขีด
คืนวันนั้นเดือนหงาย ลมทุ่งพัดโกรกทำให้ระย้าเย็นเยียบไปทุกขุมขน หล่อนดื่มเหล้าเข้าไปมากในตอนเย็น พิษสุราทำให้สมองของหล่อนหมุนติ้วเคว้งคว้าง หล่อนก็เกิดความปรารถนา/*87*/และเกิดความเร่าร้อนขึ้นมาทันที มันดูเหมือนว่าความปรารถนาอันนี้จะเป็นสิ่งที่สำคัญเท่ากับชีวิตและวิญญาณของหล่อนและจำเป็นยิ่งแก่ร่างกายตลอดจนจิตใจ
หล่อนได้รับข่าวดีจากญาติคนหนึ่งส่งข่าวมาว่ายายของหล่อนที่มีหลานอยู่แต่หล่อนคนเดียวเท่านั้นได้ถึงแก่กรรมลง ระย้าได้รับมรดกจากยายทั้งหมด ถึงแม้ว่ามันจะเป็นแต่เพียงนาเพียงไม่กี่สิบไร่กับเรือนฝากระดานเพียงหลังเดียวเท่านั้น แต่ก็ทำให้หล่อนอิ่มเอิบใจและเป็นสุข เมื่อหล่อนมีความสุขแล้วก็มีอะไรเสียอีกเล่านอกไปเสียจากความรักอันจะทำให้หัวใจของหล่อนอบอุ่นและเป็นสุขยิ่งๆ ขึ้นไปอีก มันก็เป็นเช่นนั้นถ้าไม่มีความชั่ว เราจะไปรู้กระไรได้ว่าอะไรเป็นความดี ถ้าไม่มีคนทำชั่วจะมีคนดีได้อย่างไร หล่อนไม่ได้คิดถึงอะไรเสียแล้วนอกจากความเร่าร้อนของหล่อน โดยไม่ต้องนัดหมายกับเจ้าเดช หล่อนรีบไปหาเจ้าหนุ่มน้อยอันจะเป็นที่ปลอบประโลมใจของหล่อนได้เป็นอันดี แต่ในเวลาดึกที่เดือนกำลังตก ขากลับบ้านสิ่งที่ระย้าไม่คิดว่าจะเกิด มันก็ได้เกิดขึ้นมาโดยที่หล่อนเองก็คิดแก้ไขไม่ได้ทันท่วงที
ระยะทางในระหว่างต้นสนท้ายวัดกับต้นไผ่ หล่อนเห็นเงาคนยืนตะคุ่มอยู่มิได้เคลื่อนไหว ระย้าหยุดยืนนิ่งด้วยความตกใจกลัว สัญชาตญาณกระตุ้นเตือนบอกหล่อนว่า ภัยกำลังจะมาถึงตัวแล้วแต่หล่อนก็หนีไม่ได้เสียแล้ว เช่นเดียวกัน บุคคลผู้นั้นเดินเข้ามาหาหล่อนอย่างโซเซ
“ระย้าเอ๋ย ในที่สุดเราก็พบกันจนได้” เขาร้องขึ้นมาอย่างน่าสงสาร “ฉันคอยโอกาสนี้มานานแล้ว แต่มันก็ไม่ได้พบสักทีเดียว มานี่มาคุยกับอ้ายคนยากคนจรสักครู่ ถึงอดมื้อกินมื้อเที่ยว/*88*/ซอกซอนหนีเขาไป แต่ทว่าหัวใจของมันนั้นเฝ้าอยู่แก่เจ้าทุกโมงยามทั้งหลับทั้งตื่น และตลอดจนจะฝันก็ฝันถึงเจ้าทุกคืนไป เจ้าลืมเสียแล้วหรือ คืนวันนั้นที่เจ้าเสียสติเพราะเจ้าเมามึน เจ้านอนแอบอกพี่ให้กอดกก ชะน้อยหรือไอ้เดชมันทำให้เจ้าลืมเลือนพี่ เหมือนเจ้ามิได้มีราคีใดพัวพัน ตั้งแต่พี่เพลินจับข้าได้วันนั้นแล้ว ข้าต้องหนีเขาซอกซอนไป แต่ที่หนีนั้นจะเป็นไปเพราะว่าข้ากลัวความตายก็หาไม่ ข้ากลัวแต่คำคนเขาจะกราหน้าฆ่าชื่อว่าข้านั้นตายเพราะเป็นชู้เมียเขา และความเสียหายเหล่านั้นไหนเลยจะพ้นจากตัวเจ้า ทำให้หมองราศี วันนี้เราได้พบกันแล้ว ข้าก็จะไม่ขออะไรเอ็งหรอก นอกเสียจากจะขอจูบเจ้ากอดเจ้าตามประเพณีโลก ระย้าอย่าขัดคำพี่เลยนะพี่จะได้รำลึกเอารอยจูบของเจ้านั้น ไปเป็นเพื่อนตัวที่ตามทาง”
ตลอดเวลาที่เจ้ายอดพูดเพ้อพร่ำ ระย้าก็คิดที่จะหลบหนีจากวงล้อมของมันไปเสียให้ได้ แต่ยังไม่ทันที่จะได้หนี ร่างของเจ้ายอดก็เดินตรงรี่เข้ามาหา มันโอบแขนไว้รอบคอหล่อนแล้วทำท่าว่าจะจุบเสียให้สมรัก แต่ในทันใดนั้นเองมีดน้อยในมือของเจ้าก็แทงพรวดเข้าไปที่อกมัน
“เอ๊ะ ระย้าเอ็งแทงพี่ทีเดียวหรือ” เจ้ายอดถาม ยกมืออันสั่นขึ้นลูบอกตัว “เอ็งแทงคนที่เอ็งรักและรักเอ็งปานหัวใจก็ว่าได้ แต่รักชีวิตของมันก็ยังไม่ได้เท่าครึ่งที่รักเอ็ง”
“เออ ดีแล้วให้เลือดโง่มันออกมาเสียบ้าง” เสียงของเจ้ายอดเปลี่ยนเป็นคำรามขึ้นมาทันที “แต่เสียเลือดเท่านี้หาเสียดายไม่ แต่มาเสียตัวเจ้าเสียความรักของเจ้านี่สิมันร้ายนัก มันช้ำเสียยิ่งกว่าแผลนี้เป็นหลายเท่า เจ้าแทงอ้ายยอดเท่านี้พอแล้วหรือ ถ้า/*89*/ยังไม่พอจะแทงซ้ำเสียให้ตายคามือเจ้าก็ยังจะได้”
มันพูดแล้วก็ทำท่าโศกเศร้าและปวดเจ็บแผลนั้นเสียเป็นสุดที่ แต่พอระย้าเผลอตัวยอดก็เผ่นเข้าใส่เหมือนสัตว์ร้ายที่เผ่นใส่เหยื่อของมัน จับข้อมือระย้าบีบไว้และกดแน่นจนหล่อนร้องลั่นด้วยความเจ็บ มีดเล่มน้อยนั้นก็ร่วงลงจากมือ
“อีใจร้าย” ยอดร้องคำรามลั่น “มึงจะต้องได้รับการตอบแทน”
อีกมือหนึ่งจับแขนไว้มั่นแต่อีกมือหนึ่งมันเหวี่ยงออกไปต้องหน้าของระย้า ทำให้เกิดการต่อสู้กันขึ้นอย่างดุเดือด ตอนหนึ่งที่เจ้ายอดเสียที มันสะดุดขอนไม้ที่ใกล้ตัวล้มลง มือเจ้ายอดไปกระทบเข้ากับมีดน้อยของระย้าเข้า ยอดยันร่างของเขาลุกขึ้นมาตั้งตัวตรงได้อีกครั้ง ทีนี้ก็ได้ยินเสียงอันแหลมเล็กของระย้าร้องขึ้นมาจนสุดเสียงในขณะที่เจ้ายอดตวัดคอไว้ได้แทงสองครั้งแรกก็ยังไม่ล้ม แต่ในครั้งที่สามร่างของระย้าก็ทรุดลงไปหมอบคว่ำหน้าอยู่กับดิน
ยอดยืนกุมมือและกุมบาดแผลของตัว หัวใจของเขาเต้นไปอย่างเหนื่อยอ่อน แต่กลับหายใจเร่งเร็วด้วยความเหนื่อยและเปลี้ยเพลีย
“ยังจะนอนทำมารยาอะไรอยู่อีก มันร้องขึ้นอย่างดุร้ายในขณะที่ได้ก้มลงไปจิกผมบนศีรษะของระย้าให้แหงนหงายขึ้นมา
แต่เปล่า ร่างอันปราศจากชีวิตของระย้าจะได้ไหวติงแต่สักน้อยก็หาไม่ มันยืนนิ่งเหมือนคนที่ปราศจากชีวิต เมื่อโทสะหายแล้วก็จะได้รับความร้อนใจเหมือนไฟไหม้ ยอดคิดถึงความผิดของตัวในทางกฎหมายขึ้นมาในทันทีทันใด ในสมองของเขาวุ่นวายและเต็มไปด้วยความสับสน ความกลัวความหวาดหวั่นต่อความ/*90*/ผิดทำให้เขาเริ่มคิด คิดถึงความปลอดภัยในทางกฎหมายของเขา.
อีกครั้งหนึ่งที่มันกัมลงไปใกล้ศพแล้วกระซิบที่ริมหู
“เอ็งอย่าเอาผิดคิดร้ายและผูกพยาบาทข้าเลยนะ ถ้าเอ็งไม่มาแทงข้าก่อนหรือคิดฆ่าข้าก็คงไม่ทำร้ายเอ็งให้ถึงตาย มาเอ็งไปกับข้าเดี๋ยวนี้แหละ ไปเกิดเรื่องมันเสียที่บ้านหมู่โน้น แล้วอย่าเสือกพูดไปล่ะว่าข้าเป็นคนที่ได้ฆ่าเอ็งตาย เอ้าเตรียมตัวออกเดินทางกัน.”
ยอดค่อยๆ ก้มลงยกร่างศพขึ้นใส่บ่าแบกเดินไปตามทิศทางที่เขาต้องการ พอถึงใกล้ทางรถไฟแล้วเขาก็เหวี่ยงร่างของหล่อนลง
ถึงอย่างไรคดีนี้ก็ตกอยู่ในความสนใจของประชาชนโดยทั่วไปไม่ใช่แต่เฉพาะชนบทเท่านั้น หนังสือพิมพ์เขียนเบื้องหลังข่าวนี้ว่าเป็นคดีลึกลับและยอกย้อนซ่อนเงื่อนงำทำให้เจ้าหน้าที่มึนงงจนไม่อาจมีเจ้าหน้าที่คนใดสามารถที่จะคลี่คลายขยายเงื่อนงำของมันออกมาได้
เดี๋ยวนี้ เจ้าหน้าที่ได้ออกตามข่าวคดีอุกฉกรรจ์รายนี้แล้ว ร่องรอยต่างๆ ชักจะแลเห็นได้บ้างแล้วรางๆ สายของเจ้าหน้าที่ตำรวจได้รายงานมาว่าคดีนี้เกิดขึ้นด้วยการชิงชู้สู่สาวเป็นต้นเหตุ นอกจากเรื่องชู้สาวนี้แล้วก็จะมีเรื่องมรดกของผู้ตายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง แต่สายเห็นว่าควรจะต้องกระทำการจับกุมคนผู้เป็นสามีไว้ ด้วยเพราะเขาอาจฆ่าเมียของเขาเสียก็ได้ เพราะเขาโกรธเมียของเขาเองว่าทรยศและคบชู้ ใครๆ ก็กล่าวกันว่าเขารู้เรื่องนี้ดี และพยายามนิ่งไว้เพราะยังไม่ได้โอกาส
ในที่สุดเพลินก็ถูกจับกุมตัวไปคุมขังไว้ในฐานที่เขาเป็น/*91*/ผู้ต้องสงสัยว่าจะกระทำการฆาตกรรมเมียของเขาเอง เดชก็ถูกจับไปด้วยในฐานสงสัยเช่นเดียวกัน เขาถูกแยกขังไว้คนละห้องและห่างไกลกัน.
ในเวลากลางคืนหมู่แผ้วก็เข้ามาเยี่ยมเพลินแล้วพูดขึ้นด้วยน้ำใจอันเต็มไปด้วยความกรุณาปรานีและหวังดีต่อเขาเป็นอย่างยิ่ง
“นี่แน่ะเพลิน” เขาพูดขึ้นด้วยความเห็นอก “อ้ายเดชน่ะมันรักกับเอ็งอยู่มากไม่ใช่หรือ”
“ครับหมู่ เรารักกันมาก” เขาตอบ
“ทำไมเอ็งไปคบอ้ายคนพรรค์นั้น” หมู่แผ้วส่ายหน้าช้าๆ
“ทำไมครับหมู่” เขาร้องถามออกไป
“มันก็ซัดเอ็งฉิบหายหมดน่ะซีล่ะ” แกบอก “มันว่าเอ็งโกรธเมียของเอ็งว่ามีชู้ แล้วมันก็ประจวบกันอีกน่ะแหละ มันว่าเอ็งเสียโปมามากเอ็งต้องการจะเอาทรัพย์มรดกของเมียมาขาย เมียไม่ยอมให้ จริงของมันหรือ”
เพลินหัวเราะอย่างขบขัน เขารู้ลูกไม้ชนิดนี้ของตำรวจอย่างดียิ่ง
“เขาซัดก็ช่างเขาเถอะครับหมู่ ผมน่ะไม่มีอะไรจะซัดใครหรอก เพราะว่าผมไม่ได้ฆ่าเขา ถึงผมจะรู้อยู่ว่าเขามีชู้ก็ตาม”
แต่เจ้าเดชหาได้เป็นเช่นนั้นไม่ พอได้ยินหมู่แผ้วบอกว่าเพลินซัดว่าเขาเป็นคนฆ่าเท่านั้นเขาก็ดิ้นตูมด้วยความโกรธแค้น
“นั่นแน่อ้ายเพลินซัดผมได้” เขาร้องออกมาด้วยเสียงคำราม
แล้วเดชก็เล่าเรื่องราวให้หมู่แผ้วฟังเสียจนสิ้นเชิง เล่าถึง/*92*/เรื่องที่ระย้าเมาเข้าแล้วเกิดความเร่าร้อนขึ้นกับพวกหนุ่มๆ มีตัวเขาเองกับเจ้ายอดที่ได้เสียเป็นผัวเมียกันบนเรือนของระย้าบ้าง และที่บ้านของเจ้าเดชเองบ้าง การที่มาที่บ้านของเจ้าเดชก็เพราะชาวบ้านชักจะรู้และเริ่มนินทากันอยู่หนาหู เดชได้เล่าถึงความแค้นใจของเจ้ายอดที่ความรักของมันไม่สมหวัง ทำให้เจ้าหน้าที่ตำรวจสั่งจับตัวเจ้ายอดในทันที
วันนั้นในเวลาเที่ยง ขณะที่เพลินกำลังคลั่งอยู่ในความร้อนอบอ้าวของอากาศที่กำลังร้อนอย่างสาหัสไปด้วยเปลวแดด หมู่แผ้วก็นำเอาเครื่องหีบเสียงกับจานเสียงมาตั้งลงตรงหน้าห้อง
“ฟังหีบเสียงเสียหน่อยนะน้องชายนะ มันจะได้ทำให้อารมณ์ของลื้อแช่มชื่นขึ้นมาบ้าง”
“ดีซีครับหมู่” เขาร้องออกมาด้วยความลิงโลดใจ
“ปกติผมก็ชอบดนตรีอยู่แล้วด้วย”
“ถูกละซี” หมู่แผ้วพยักหน้า “ชนใดที่ไม่มีดนตรีการ - -”
เขาเริ่มได้ฟังเสียงเพลงเป็นเพลงแรก ท่วงทำนองของเพลงก็เต็มไปด้วยความไพเราะ มันเจื้อยแจ้วจับเข้าไปในหัวใจของเขา
“ความรักอันใด แม้รักเท่าไหน ยังไม่ยั่งยืน เช่นรักคู่รัก แม้รักดั่งกลืน ยังอาจขมขื่น คืนได้ภายหลัง...” ฯลฯ
“แน่ไปเลยทีเดียวครับหมู่” เขาชมเชย “ช่างร้องเพราะและชัดถ้อยชัดคำดีเหลือเกิน”
เสียงเพลงดำเนินไปด้วยความไพเราะเช่นนั้นตั้งแต่ต้นไปจนจบ แต่เมื่อจบลงไปแล้ว หมู่แผ้วก็หาได้เปลี่ยนเพลงใหม่ไม่ เขายังคงเปิดเพลงเดิมนั้นต่อไปอีก
“ทำไมไม่เปลี่ยนเพลงเสียบ้างเล่าครับหมู่” เพลินถามขึ้น
/*93*/“ถึงเปิดเพลงนี้เรื่อยไป ก็ยังดีเสียกว่าเอ็งจะไม่ได้ฟังเอาเสียเลย”
หมู่แผ้วเริ่มเปิดอีก เปิดซ้ำเปิดซากมันอยู่เช่นนั้น
“นี่จะมาเล่นแกล้งผมให้ตายหรือครับ” เขาร้องออกมาด้วยความโกรธ “ปิดซีครับ ผมไม่ต้องการฟังแล้ว”
“แต่เอ็งจะต้องฟัง” หมู่แผ้วหัวเราะหึๆ
เขาเริ่มเปิดเพลงต่อไปอีกเปิดอยู่เช่นนั้นตลอดเวลา เขายกมือทั้งสองข้างของเขาขึ้นปิดหู แต่ถึงกระนั้นมันก็ยังลอดเข้ามาในหูของเขาจนได้
“นี่จะแกล้งผมไปทำไมครับหมู่จะแกล้งฆ่าผมทำไม”
“ไม่ได้แกล้งฆ่าเอ็ง แต่จะให้เอ็งสารภาพ”
“ผมไม่ได้ทำอะไรผิด ผมจะไปรับสารภาพอย่างไรได้” เขาร้องออกไป
“งั้นเอ็งก็ต้องฟังเพลงนี้อีกต่อไป”
เขาเริ่มต้นเปิดเพลงความรักอันใดต่อไปอีก เปิดอยู่เช่นนั้นครั้งแล้วครั้งเล่า ไม่รู้ว่ากี่สิบกี่ร้อยเที่ยว คนนี้เมื่อยคนนั้นมาเปลี่ยน คนนั้นเมื่อยก็เอาคนอื่นมาเปลี่ยนต่อไป
เขามีอาการกลุ้มและคลุ้มคลั่งเหมือนคนบ้า มันเป็นการทรมานจิตใจของเขาเสียเป็นสุดแสนที่จะทนทานได้ เขาพุ่งตัวไปข้างหน้าเอาศีรษะชนฝาห้องขังด้วยกำลังแรง
เขาดิ้นและเร่าร้อน เขาฟาดเท้าของเขาเอง ไม่ว่าจะกินจะนอน ไม่ว่าจะหายใจหรือนอนนั่ง เสียงเพลงนี้มันดังอยู่ตลอดเวลา
วันแรกผ่านไปแล้ว วันที่สองเขาก็ยังคงเปิดเพลงความรักอันใดอยู่เช่นนั้น วันที่สามเขาก็ยังคงเปิดต่อไปอีก
/*94*/เขาแผดเสียงร้องออกมาเหมือนเสียงสัตว์ป่า เขาดิ้นทุรนทุรายเหมือนปลาที่ถูกทุบหัว ความร้อนและความอบอ้าวความหิวความเหนื่อยความอ่อนใจ ทำให้เขาเกิดความคลุ้มคลั้งยิ่งขึ้น
“นี่หมู่จะเปิดไปถึงไหนกัน ผมจำได้จนขึ้นใจแล้ว ถึงแม้ฝรั่งที่ไม่รู้ภาษาไทยและร้องเพลงไทยไม่ได้เลย เขาก็จะต้องร้องเพลงนี้ได้”
“ก็เอ็งรับเสียซี ข้าจะได้หยุดเปิด”
“ก็ผมไม่ได้ทำผิด ผมจะไปรับอย่างไรได้”
“งั้นเอ็งก็ต้องฟังเพลงนี้อีกต่อไป”
“ความรักอันใด แม้รักเท่าไหน - - -”
เขาลุกขึ้นและกระโดดโครมร้องเรียกหมู่แผ้ว
“หมู่ครับ ผมยอมรับแล้ว ผมสารภาพเดี๋ยวนี้แล้ว”
“เอ็งว่ากระไรนะ” หมู่แผ้วถามขึ้น
“ถ้าผมสารภาพ หมู่จะหยุดเปิดเพลงนี้หรือครับ”
“เออ ข้าจะหยุดเปิดทันที - -”
“ผมขอสารภาพว่า ผมได้ฆ่านางระย้าเมียของผมตายเอง”
“ฆ่าเพราะอะไร” หมู่แผ้วถาม
“ฆ่าเพราะจะเอามรดกของมัน”
“คุณพระช่วยอ้ายเวร’ หมู่แผ้วพึมพำ “มึงจะรับเสียแต่แรกก็ไม่ได้”
เขาค่อยรู้สึกปลอดโปร่งโล่งใจขึ้นในขณะที่เขาเห็นเจ้าหน้าที่ตำรวจกลุ่มใหญ่จับตัวเจ้ายอดมา มันเจ็บมากและผอมโซ ยอดรับสารภาพจนหมดสิ้นและพาเจ้าหน้าที่ตำรวจไปดูสถานที่เกิดเหตุด้วย
/*95*/“เอาตัวเจ้าเพลินมานี่” ผู้กำกับสั่ง
เขาถูกนำตัวมายืนอยู่ต่อหน้าผู้กำกับและผู้ว่าราชการจังหวัด
“เราเป็นผัวผู้ตายหรือ” ผู้กำกับถาม
“ใช่ครับผม” เพลินตอบ
“เราฆ่าเขาตายจริงๆ หรือ” ท่านถามต่อไปอีก
“ผมฆ่าไม่ได้หรอกขอรับผมรักเขาราวกับชีวิต”
“ก็แล้วทำไมเราดันไปสารภาพเข้าล่ะ” ผู้กำกับถาม
“ผมถูกทรมานครับ พุทโธ่ เล่นกันอย่างงี้ฆ่าผมเสียดีกว่า” มาทำลายจิตใจของผมจนแทบจะเป็นบ้าตาย ผมต้องสารภาพเพราะอ้ายเครื่องทรมานแบบใหม่นี่เอง” O
ยิ้มอาชีพ
ยิ้ม กินตัว เดินเรื่อยเปื่อยตามถนนสายยาวเหยียด เขาแวะเข้าร้านเหล้าเก่าแก่แคบเหมือนรูหนูมืดเหมือนในถ้ำ แต่สินค้าในนั้นต่างหากมันสว่าง และทำให้ลูกค้าสว่างอารมณ์ เขายกนิ้วขึ้น ๒ นิ้วรู้กัน ยิ้ม กินตัว พูดด้วยเสียงที่แหบแห้งเหมือนกระดาษทราย
“เอายาธาตุ - วันนี้ท้องไม่สู้ดี”
นัยน์ตาของเขาวันนี้เปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ ตามอารมณ์ บางทีแจ่มใสเหมือนท้องฟ้าสีครามในเวลานั้น บางทีก็เหมือนน้ำผึ้งหรือน้ำเชื่อม แต่แล้วบางทีอารมณ์อันว้าวุ่นทำให้นัยน์ตาของเขาเต็มไปด้วยยาพิษอันขมขื่น ชะๆ – ถุย! คนอย่างอ้ายหมอนี่ไม่มีเงิน ๑๐ บาท ดูกระไรอยู่ เดือนหนึ่งมันหาได้ตั้ง ๔ - ๕ พัน หน็อยแน่!
ยิ้มหยุดซะงักในเมื่อเขาเห็นบุรุษนายหนึ่งเดินวูบวาบเข้าไปในร้านขายอาหารชั้น ๑ เขารีบวิ่งก้าวโหย่งๆ เข้าไปข้างหลังและสะกิด/*98*/เบาๆ ชายผู้นั้นสะดุ้งเหมือนถูกยิงด้วยปืน
“ยิ้ม” เขาร้องขึ้นและหัวเราะ
“เอามา ๑๐ - ” เขาบอก “อย่าร่ำไร - เดี๋ยวข้าไม่เอาเอ็งจะลำบาก”
สุภาพบุรุษผู้นั้นควักซองหนังออกมา
“อ้ายห่ะ! วานซืนก็เอาไปทีหนึ่งแล้ว...”
“พุทโธ่เกลอเอ๋ย! เขาพูดเสียงครวญคราง อ่อนเหมือนสำลี “อ้ายเงินสิบบาทมันก็เท่ากับเงินสิบบาท เงิน ๑ บาทก็เท่ากับเงิน ๑ บาท มันหมดทั้งนั้นไม่ว่าเงินร้อนเงินเย็น ไม่ว่าสุจริตหรือทุจริต ไม่ว่าจะได้จากหวยเบอร์หรือทำงานเหมือนหมา”
“ทำงานยังไงวะเหมือนหมา” เขาถาม
“อ้าว! ก็ทำงานทั้งกลางคืนกลางวันไงล่ะเกลอ!”
เขาหัวเราะแต่หน้าไม่ค่อยยอมหัวเราะด้วย
“เอ้า! เอาไป”
“ขอบใจนะเพื่อนนะ ให้มันอย่างนี้ซีน่า ขอให้เกลอชี่คาดิลแลค มีเหล้าดีๆ กิน มีผู้หญิงดีๆ กอดอีกสักโหลหนึ่ง กันไปละนะ! -”
“ไม่เอาเหล้าสักแก้วหรือยิ้ม”
ยิ้มชะงักเหมือนถูกสาป
“ก็ดีเหมือนกันแฮะ” เขาพูดพึมพำ
“อย่าแดกเลย มันยังไม่เที่ยง - เที่ยงวันเขาถึงจะกินกัน....”
“อือจริง!”
ยิ้มเดินออกมานอกร้าน แสงแดดวันนั้นอาจเข้มเกินไป ทำให้นัยน์ตาออกจะพร่ากว่าจะเห็นเจ้าฟอร์ดคอนซูลคันนั้น รถก็/*99*/กำลังจะเคลื่อนออกจากที่ไปเสียแล้ว เขารู้ดีว่าใครเป็นเจ้าของ ใครขับมันและเบอร์ของมันด้วย เขารีบควบเบนซ์ ๒ เท้าของเขาออกไล่ตามทันทีทีเดียว
“เฮ้! ยุทธ - ยุทธ - หยุดก่อน”
รถกำลังจะเปลี่ยนเป็นเกียร์ ๒ ทำให้เขาต้องเพิ่มฝีเท้าขึ้นอีก
“เฮ้ ยุทธ - ยุทธ -” เขาร้องพลางและโบกมือไปพลาง
จากกระจกหน้ารถ ผู้ขับแลเห็นคนวิ่งโบกไม้โบกมือ เขารีบจอดรถลงอีกครั้งหนึ่ง
“ยุทธ -” เขาเรียกและหอบเหมือนแอคคอร์เดียน
“อะไรวะยิ้ม”
ยิ้มเอาหนังสือพิมพ์ที่ถืออยู่ในมือพัดโบกให้ตัวเองตลอดเวลา
“เรารุ่นเดียวกันนะยุทธนะ! -” เขาพูดค่อยดีขึ้นบ้าง
“เออ รู้ละ...”
“ยี่สิบซีนานๆ พบกันที - สวัสดีกันเสียหน่อย”
สุภาพบุรุษผู้นั้นหัวเราะ เขาล้วงของหนังออกมาถือไว้แต่ยังไม่เปิดมันออก ทำให้นัยน์ตาของยิ้มตื่นตัวแจ่มใสเหมือนดาวประจำเมือง
“ก็ไหนเขาว่าเอ็งเป็นผู้สื่อข่าว”
“พุทโธ่! ยุทธ หนังสือล้มไปตั้ง ๒๐ ปีแล้ว - ลื้อทำราชการเป็นทหารลื้อออกก็ได้เบี้ยบำนาญกินด้วย ไอ้อั๊วพอหนังสือเจ๊งก็แปลว่าตายเท่านั้นเอง”
“ก็ทำไมลื้อไม่หาทำฉบับอื่น”
/*100*/“ใครเขาจะมาเอาล่ะ! ลื้อไปดูซี! นักข่าวเดี๋ยวนี้ไวเหมือนลิง นัยน์ตายังกะเหยี่ยว - ใช้แฟลชวันตั้งโหล ไปไหนก็รถยนต์ทั้งนั้น สมัยอั๊วแท็กซี่ชั่วโมงละ ๖ สลึง ยังไม่มีปัญญานั่ง ต้องโขยกรถรางกันไป บางทีไม่มีตั๋วฟรีก็ต้องใช้หน้าเป็นตั๋ว นายตรวจจำหน้าได้”
“เดี๋ยวนี้อายุเท่าไรแล้ววะยิ้ม” นายพันเอกยุทธถาม
“ก็เข้า ๖๒ แล้ว – แต่ว่าอั๋วไม่ค่อยเอาใจใส่เรื่องอายุหรอก มันทำให้เราแก่ลงไปอีกมาก เมื่ออายุ ๒๐ อั๊วเป็นไง เดี๋ยวนี้อั๊วก็เป็นอย่างนั้น เมียอั๋วอ่อนกว่าอั๋วถึง ๑๒ ปี หนอย! ดันตายไปเสียก่อนได้ ปล่อยให้เราทัศนาจรโลกอยู่แต่เดียวดาย แต่ความตายมันก็คือความตายนั่นแหละ! ผู้หญิงเขาไม่รักก็เรียกว่าตายหัวใจมันตาย ๒๐ นะยุทธนะ! -”
“เออน่า! บอกว่าให้เป็นให้” เขาหัวเราะเสียงดังเหมือนรัวกลองเล็ก “แล้วลูกเต้าไม่มีหรอกหรือ?”
“อย่าไปพูดถึงมันเลย เรามันอกแม่ไก่ - พอลูกโตหน่อยเข้าใกล้แม่ตีจิกปีกเลย”
เขาหัวเราะอีกแล้วเปิดกระเป๋าปัดเศษมาให้ทั้งหมด
ครั้นแล้ว - ฟอร์ดคอนซูลคันนั้นก็ติดเครื่องแล่นออกจากที่ไป ปล่อยให้ยิ้มยืนตะลึงอยู่นั่นเอง เกินความคาดหมายไปเสีย เขารีบนับเงินดูมันเป็นจำนวนถึง ๔๕ บาท ซึ่งเขาขอแต่เพียง ๒๐ บาทเท่านั้น เขาคิดถึงมนุษย์ ถึงเพื่อนลูกหนังข้างเดียวกันก็เป็นเพื่อนกันอย่างนั้นหรือ? ชะช้า! อ้ายบัดซบ! ขอเงิน ๑๐ บาท บอกไม่มีได้
แสงแดดอันเหลืองอร่ามส่องต้องกระดาษปนไหมสีเขียว/*101*/อ่อนและแดงเรื่อๆ ใบละ ๕ สีซีดๆ แต่ก็มีอิทธิพลไปตามวงจรของมัน เมื่อตะกี้ได้มา ๑๐ เงินเก่าที่ได้มาเมื่อวานสมทบกันเข้าแล้ว อ๊ะ! หวิดร้อยไปทีเดียว พอกันที เขาคิด - เสือลงกินอิ่มแล้วไม่กินอีก ธรรมดาของสัตว์ที่มีความโลภก็เห็นจะไม่มีมากมายนัก แต่คนเราอิ่มแล้วก็ยังกินได้ ไม่ใช่อาหาร แต่มันเป็นเงิน
“กลับบ้านเสียเถอะไปหาช้อยมัน” เขาบอกตัวเอง “ถ้าไปเอาเสียวันนี้หมดแล้วพรุ่งนี้จะเอาที่ไหน? แล้วเผื่อไม่พบใครเลยจะว่าอย่างไร?”
เขารีบกระเย้อกระแหย่งขึ้นไปโหนรถเมล์ เด็กนักเรียนตัวน้อยๆ คนหนึ่งลุกขึ้นให้เขานั่ง ยิ้มหาว่าดูถูกเขา มองเด็กคนนั้นด้วยสายตาอันเยาะเย้ยและถากถาง เขาแก่หรือ? ๖๒ ปีแก่หรือ? จึงจะมาลุกให้เขานั่ง เขาโบกมือปฏิเสธและขอบใจอย่างเสียไม่ได้ เขาลงจากรถเมล์แล้วเข้าตรอกก็ถึงบ้านขนาดบังกะโลน้อยๆ ของเขาที่อยู่ในแดนน้ำคร่ำ ไม่จำเป็นนักที่จะต้องกล่าวชื่อถึงตำบลนั้น เขายืนหันรีหันขวางอยู่ที่ปากตรอกเหมือนกับจะแลหาใครสักคนหนึ่ง ช้อยนั่นแหละเขากำลังดูอยู่ว่าหล่อนจะอยู่ที่ตรงไหน? ในที่สุดเขาก็เห็นช้อยหญิงสาวเชปงามร่างอวบอัดเอวกลม - อกตั้งงามสำหรับเขาเหมือนกับว่าหล่อนจะหล่นลงมาจากสวรรค์ เช่นเดียวกับที่เขาผุดขึ้นมาจากนรกเหมือนกัน
“ลุง - ลุงยิ้ม...” หล่อนเรียกเขาเสียงเพราะเหมือนดนตรี
เขารีบเดินจ้ำเข้าไปอย่างรวดเร็ว
“อย่าเรียกลุง -” เขาห้าม “เรียกแต่เพียงอาก็ดีถมไป”
“แก่กว่าพ่อฉันอีก” หล่อนพึมพำแล้วแหงนหน้าขึ้นมองดูเขา “ได้ไหมล่ะอ้ายนั้นน่ะ - ผ้าตัดเสื้อกะทำปลอกหมอน...”
/*102*/“ไปดูเอาเองเถอะ! ไปด้วยกัน” เขาตอบอย่างอ่อนใจ “เหนื่อยเหลือทน”
“กินลาบไหมลุง?” หล่อนถาม ช้อยเป็นแม่ค้าขายลาบเลือด
เขาตอบออกไปอย่างว่องไว
“ยังไม่ได้ฉีดวัคซีน - เอ๊ะ! ช้อยนี่ ฉันบอกให้เรียกอา” เขาร้องออกมา
“ขอโทษ - ขอโทษนะจ๊ะคุณอาโรงจำนำ” หล่อนอยิ้มน้อย
“ทานเนื้อสะเต๊ะไหมจ๊ะ! คุณพี่” แม่ค้าขายเนื้อสะเต็ะผิวหมึกร้องถาม
“ไว้ถูกลอตเตอรี่เสียก่อน”
“อุ๊ยตาย! จะกินเนื้อสะเต๊ะก็ต้องคอยหวยเบอร์”
เขารีบหันกลับมาทางช้อยโดยด่วน
“จะไปด้วยกันก็ไปจะซื้อให้ - ลาบมันก็เหลืออีกนิดเดียวเท่านั้นแหละ เอาไปกินกะข้าวเสียก็แล้วกัน - เดี๋ยวจะพาไปกินอะไรด้วย”
“เอา - ไปก็ไป” ช้อยรีบตกลงในใจทันทีแล้วหล่อนก็พาหาบใส่บ่าเดินเข้าตรอกไป ทั้งสองคนเดินชะลอคลอคู่กันไปตามถนน กรรมกรโรงงานอะไรไม่รู้ถามเขา
“นั่นลูกหรือ?”
ยิ้มไม่ค่อยพอใจเลย เขาตอบออกไปแต่เพียงว่า
“หลานนะเกลอ!”
“วันนี้จะไปลงหนองไหน?”
“นกยางกินเหล้าเป็นหรือ?” แล้วยิ้มก็ยิ้มออกมาอย่างขบขัน เขาพาหล่อนไปซื้อผ้าเมตรละ ๖ บาทได้เมตรครึ่ง ผ้าทำ/*103*/ปลอกหมอนอีก ๑ เมตร ขากลับเขาพาหล่อนเข้าร้านข้าวต้มบรรดาศักดิ์สั่งไส้หมูมากิน สั่งขาหมู สั่งปลาต้มผักกาด และฟักต้มกับหมูสับ กำลังร้อนโฉ่อยู่บนเตา เขาสั่งเหล้ามาอีก ๒ ก๊ง เอา - กินกันให้เปรมเสียที
“อาไม่ต้องการอะไรมากหรอก” เขาพูดเสียงออดเหมือนขลุ่ยโหย “อาต้องการแต่เพียงถูกเนื้อต้องตัวหนูเท่านั้น อาขออะไรหนูสักอย่างจะได้ไหม?”
“อ๋อ ถ้าหนูมีหนูต้องให้...” หล่อนตอบ เขายกเหล้าขึ้นจิบ
“หนูต้องมีแน่นอน - สิ่งที่อาขอ”
“อาจะขออะไร?”
“ขอความรัก -” เขาตอบหน้าเฉยแต่นัยน์ตาเต็มไปด้วยความจริงจัง
หล่อนหัวเราะเหมือนกับได้ดูจำอวดที่ไม่ตลกเอาเสียเลย
“อย่ามาขอหนูเลย แฟนหนูมี - หนูจะบอกอะไรให้ ป้านั่นแน่ะ แกรักอา...แกบูชาอาว่าหากินคล่อง ป้ารักอาจริงๆ ถึงเดี๋ยวนี้ป้าก็ยังคิดว่าอาไปติดพันแก - ป้าชื่นที่น่ารักของหนู”
ยิ้มนึกถึงหญิงอ้วนวัยสาวแห่งความชราที่จวนจะมาถึง หล่อนมีอาชีพในทางรับจ้างเลี้ยงเด็กของพวกเสมียนที่ไปทำงานออฟฟิศ เดือนๆ ก็ได้เงินมาพอกินพอใช้ แต่เขาดูหมิ่นว่าหากินแพ้เขาอย่างหลุดลุ่ย - เขาส่ายหน้าช้าๆ และยิงฟันแต่ไม่หัวเราะ
“แล้วอาจะไปหาเงินไหนมาเป็นค่ายาของแก”
“ชะช้า!” ช้อยร้องขึ้น “อ่อนกว่าอาอีก”
เขานิ่ง ดูเหมือนจะเป็นความจริงเช่นนั้น มานึกอีกทีหนึ่งก็อยากจะสมนาคุณ แต่จะต้องลองดูทางแม่สาวแรกรุ่นดรุณีผู้นี้เสีย/*104*/ก่อนจนสุดความสามารถจนกว่าจะแพ้ จนกว่าจะหมดหวังหรือตายสำหรับความรักแน่แล้วจึงจะหันไปทางป้าชื่น
“สำหรับคุณนายฉวีน่ะอา ก็อย่าไปหลงรักเขาเลย เสียเวลาเปล่าๆ เขาแกล้งทำตาเล็กตาน้อยก็เพื่อจะหลอกให้เราไปติดต่อโน่นเสียค่าอ้ายนี่ อาก็อย่ามัวงมโง่นักชาวบ้านเขาจะหัวเราะเยาะเอา สำหรับฉันน่ะไม่เป็นไรหรอก ถึงอย่างไรพวกชาวบ้านก็ยังคิดว่าอารักฉันอย่างลูกอย่างหลาน ไปไหนด้วยฉันก็ไม่รังเกียจ แต่อ้ายเรื่องถูกเนื้อต้องตัวน่ะขอเสียที”
“รักอย่างลูกอย่างหลานก็ต้องจูบ” เขาจิบเหล้าช้าๆ เหมือนจิบเหล้าองุ่นทีเดียว “เฮ้! อีก ๒ - ๒ นะ! ต้องให้เต็มๆ หน่อย”
“ยังมีอีกคนหนึ่งคือแม่อัมพรผัวเขาทิ้งไป ก็เลยหากินทางแม่สื่อแม่ชัก เขาไปคุยกับคุณนายฉวีเสมอแล้วแอบหัวเราะกัน ความจริงแม่อัมพรก็อยากได้อาเพราะเห็นว่าหาเงินคล่อง เข้าโรงพิมพ์ไหนคนรู้จักหมด อย่างที่คุณอาพูดว่าอาเคยทำมาแล้วทุกแห่งตั้งแต่คนสืบข่าว คนหาแจ้งความ เขียนด่าเรื่องถังขยะ เป็นผู้จัดการ เป็นบรรณาธิการ เป็นไม่ได้อยู่อย่างเดียวก็คือเจ้าของหรือผู้อำนวยการ ในเวลาเมาอาพูดอย่างนี้เสมอ เขาก็เกิดอยากได้อา อาเลี้ยงเขาไหวหรือ? เขามีลูกเล็กๆ ถึง ๓ คน – อาจะทำอย่างไร? นี่คอยดูเถอะ พออากลับเข้าไปบ้านก็จะต้องโดนยืมอีก”
เขาระบายลมหายใจออกมาอย่างยาวแรง ควักปึกธนบัตรออกมาบี้ลูบคลำแล้วก็ชำระเงินให้เจ๊กไป เขาเดินช้าๆ แอ๊กต์นิดหน่อยให้เหมือนพวกหนุ่มๆ ที่อยู่ในตรอก ไม่ว่าจะเป็นเพรสลีย์หรือแพท บูน อะไรก็ตาม เขาได้ยินเสียงกระแอมกระไอจากเจ้าหนุ่มพวกนั้น ก็ได้แต่คิดในใจอย่างหยาบคายว่า สันรองเท้า/*105*/เข้าไปติดคออยู่หรืออย่างไร? แต่เขาไม่กล้าพูดออกไปดังๆ หรอก ถ้าขืนพูดก็ลำบากแก่ตัว
เขาสะดุ้งเล็กน้อยเมื่อมาถึงบังกะโลหลังคามวนบุหรี่ของเขา และแม่อัมพรวิ่งเข้ามา
“คุณนายฉวีถามถึงนั่นแน่ะ - คืนวันนี้มีธุระให้ไปหาหน่อย”
“ฉันไม่สบาย” เขาร้องออกมาเหมือนม้ากระทืบโรง
“แกก็คงจะคิดถึงน่ะซีน้า”
“บอกเถอะ ว่าอ่อนเพลีย” เขาส่ายหน้าดิก “บอกว่าอย่าให้ฉันหลงบรรเลงเพลงรักเก่าอยู่เลย ฉันรู้แล้วว่าฉันฉลาดพอตัว แต่ฉลาดอย่างโง่ที่สุด”
“นั้นแน่! น้านี่เจ้าบทเจ้ากลอนเสียด้วย โปรดเถิดดวงใจ อีแตนไม่มีสตางค์ซื้อข้าวกินแล้ว ขอยืมอีก ๓ เป็น ๑๘ ถ้วนๆ - ไม่คดโกง”
เขารีบควักซองธนบัตรอันเก่าคร่ำออกมาถือไว้ แต่ยังไม่เปิดมันออก มันก็เป็นอย่างนั้นแหละ ลูกลิงก็ย่อมจะต้องเหมือนแม่ลิง
“คุณพจน์เมื่อไรจะกลับมา”
“มันจะกลับมาอะไรล่ะน้าเอ๋ย มันไปได้เมียใหม่อยู่ทางสีลม รวยเสียด้วย เลิกเด็ดขาดกันไปแล้ว เพราะฉันขุดมันขึ้นมาจากนรกแล้วด่ามันลงอเวจีไปเลย - ขอยืม ๕ นะน้านะ เป็น ๒๐ เสียก็แล้วกัน เวลานี้ฉันตัดได้แล้วเหมือนเด็กตัดผมเปีย ใครเลี้ยงฉันได้ฉันเอาทั้งนั้น ให้ฉันรากทีลงทีให้ฉันธรณี...”
“พอแล้ว - พอแล้ว -” เขารีบยกมือขึ้นโบกห้าม “ก็เมื่อตะกี้จะเอาเพียง ๓ แต่เดี๋ยวนี้จะกลับกลายเป็น ๕...”
/*106*/เขารีบนับธนบัตรปลีก ๓ บาทส่งให้หล่อนไป เขายิ้มน้อยๆ แล้วก็ท่องสูตรคูณไปเรื่อย ๑ บาทก็เท่ากับ ๑ บาท ๑๐๐ บาทก็เท่ากับ ๑๐๐ บาท หมุนไปตามวิถีวงจรของมันอยู่เรื่อยๆ ไป หมดแล้วก็เกิดขึ้นใหม่ ครั้นเกิดขึ้นมาแล้วก็สลายตัวของมันไป เขายิ้มอย่างมีความสุขในการที่ได้ช่วยเหลือผู้อื่นและผู้อื่นก็คงจะเป็นสุขในการที่ได้ช่วยเหลือเขา เขาถามหล่อนขึ้นด้วยเสียงกระซิบ
“คืนวันนี้นอนด้วยคนได้ไหม?” เขาว่า
หล่อนมองดูเขาด้วยนัยน์ตาที่แฝงไว้ด้วยประกายหลายชนิด ไม่ยอมกะพริบตาเหมือนนัยน์ตาปลาที่ไม่ยอมหลับตลอดชีวิต หล่อนได้แต่ร้อง
“ไม่ได้หรอก - ไม่ได้ - อ้ายหลงมันจะมาวันนี้ มันเห็นเข้าจะป่นปี้หมดทีเดียว”
“แล้วถ้าอ้ายหลงมันไม่มาล่ะ?” เขาถาม
“ขอให้ฉันคิดดูก่อน - มันไม่ใช่เรื่องเล็ก”
เขาก้าวเดินเข้าไปในบ้านของเขาอย่างเชื่องช้า เขาได้ยินเสียงเจื้อยแจ้วของช้อยกำลังครางเพลงอยู่ทีเดียว “ฮื้อฮือ...ฮื้อฮือ”
เสียงนั้นทำให้เขารู้สึกตะครั่นตะครอตัวเหมือนกับจะเป็นไข้ เขาเฝ้าแต่คิด ได้ข่าวอยู่แว่วๆ เหมือนกันว่า ช้อยมีแฟนเป็นสิบโทหนุ่ม แต่จะเป็นทหารเหล่าไหนเขาไม่รู้ วิธีที่ดีที่สุดของเขาในเวลานี้ก็คือ แต่งงานเสียกับป้าชื่น แล้วเขาก็จะได้ไปอยู่กับป้าชื่น แล้วเขาจะได้อยู่ใกล้ชิดกับช้อยในครัวเรือนเดียวกัน แม้จะไม่ได้ถูกเนื้อต้องตัวหล่อนได้อยู่ใกล้ได้กลิ่นอายก็ยังจะดีถมไป อย่างน้อยเดินสวนกันแตะต้องกันบ้างเล็กน้อย วาบหวามใจดีกว่าอยู่คนเดียวที่เต็มไปด้วยความว้าเหว่หัวใจและกาย เขารีบอาบน้ำอาบท่าแต่งตัว/*107*/ให้เรียบร้อยแล้วก็ไปบ้านช้อย ป้าชื่นประแป้งรำกลิ่นหอบตลบ พวกเสมียนกลับจากทำงานและมาเอาลูกของเขาคืนไปหมดแล้ว แกจึงมีเวลาพักผ่อน เสียง “ฮื้อฮือ - ฮื้อฮือ” จากช้อยหายไปเสียแล้ว หล่อนลงจากเรือนและหายไปในความมืด - หล่อนไปกับแฟนของหล่อน - ไปเลย
ป้าชื่นของช้อยร้องไห้พร้อมกับหัวเราะ
“ปกติฉันไม่เคยร้องไห้เลย - ร้องกับใครเขาไม่เป็น” นางกล่าวขึ้นก่อน
“แต่มาทำไมคราวนี้ถึงได้ร้องไห้?” เขาถามขึ้น
“ก็ตามคำคนมันลือกันนั่นแหละ - มันลือกันว่าฉันกับพี่ยิ้มรักกัน”
ยิ้มยิ้มน้อยๆ อยู่ภายในหัวใจของเขา
“ก็แล้วมันจริงตามที่เขาลือกันหรือเปล่าล่ะ?” เขาถามและกระเถิบเข้าไปใกล้
นางเลยฉวยโอกาสนั้นโผผวาเข้าไปหาเขา นางกล่าวถึงเพื่อนร่วมชีวิต นางกล่าวถึงชีวิตอันจะต้องเผชิญในภายหน้าหรืออนาคต นางพูดถึงยามเจ็บไข้ได้ป่วยจะพึ่งพาอาศัยกัน ยามยากก็จะได้ช่วยกันแก้ทุกข์ ยามสุขก็จะได้รับความหวานครั้งสุดท้ายแห่งชีวิตร่วมกัน แล้วลงท้ายด้วยประโยคที่ว่า
“รักฉันนะ! พูดออกมาซีพี่ยิ้มว่ารักฉัน”
“ฉันรัก -” เขาพูดแล้วก็จูบนาง นางก็จูบตอบเหมือนกัน
คืนวันนั้นเขาก็เลยนอนค้างอยู่ที่นั่นด้วยความผาสุก แต่จนรุ่งสางสว่างแสงท้องฟ้าสว่างไปด้วยแสงแดด ช้อยของเขาก็ยังไม่กลับมา หล่อนไปเสียแล้ว - ไปกับสิบโททหารคนรักของหล่อน
/*108*/“เราจะต้องฉลองเสียหน่อยนะพี่นะ พอเป็นพิธีเพื่อประกาศให้ชาวบ้านเขารู้ว่า เราได้เสียเป็นเมียเป็นผัวกันแล้ว”
“อ๋อแน่” เขาตอบ “เชิญหมดทุกบ้าน”
“เชิญแต่พวกผู้ชายที่ชอบกับพี่ก็แล้วกัน เลี้ยงเหล้าสัก ๔ - ๕ ขวด กับข้าวสัก ๒ - ๓ อย่าง”
เขารีบแต่งตัวแล้วออกเดินไปตามบ้าน ออกการ์ดเชิญด้วยปากอันแบบบางของเขา ไม่ว่าจะเป็นบ้านตำรวจ ทหารพลเรือน เสมียนพนักงาน หรือกรรมกรที่เคยทักทายกับเขา เขากำหนดวันในระยะอันกระชั่นชิดมาก เพราะเชื่อมือตัวเองเหลือเกินว่าจะต้องหาเงินได้ เขาไม่เคยกลัวอะไรเลยในชีวิต
ยิ้มเฝ้าแต่คลุกคลีตีโมงอยู่ในบ้านไม่ยอมห่างจากแม่ชื่นของเขาเลย พอถึงวันกำหนดนัดเขาก็รีบแต่งตัวออกจากบ้าน แวะเติมเสีย ๒ ก๊ง แล้วออกเดินช้าๆ เหมือนพวกข้าราชการบำนาญออกเดินเล่นในเวลาเช้า เบื้องบนท้องฟ้าเหยี่ยวหลายตัวกำลังร่อนกันอยู่เป็นวงกลม เจ้าตัวหนึ่งจิกหัวดำดิ่งลงไปในคลองเหมือนเครื่องบินดำลงมาทิ้งระเบิด พอมันถลาขึ้นจากคลองก็ปรากฏว่าที่ตีนทั้งสองของมันคว้าเหยื่ออะไรมาไม่ได้เลย - เขาร้องเอ๊ะ โชคเห็นจะไม่ค่อยดีเสียแล้วกระมัง?
เหยื่อคนแรกของเขาสั่นศีรษะแล้วตอบเขาว่า ช่วยกันบ่อยนักก็ไม่ไหวการค้าของเขาเต็มที เหยื่อคนที่ ๒ เป็นนักหนังสือพิมพ์มือดีตอบเขาว่า วันนี้ไม่ใช่วันจ่าย ขอให้มาเอามะรืนนี้ เหยื่อคนที่ ๓ ของเขาบอกว่า เขาเองเมียกำลังคลอดลูกจะไปเอาที่ไหนมาให้ไหว เหยื่อคนที่ ๔ บอกว่า เขาเองกำลังออกวิ่งหาเงินใช้อยู่เหมือนกัน เหงื่อเม็ดโป้งๆ ค่อยๆ ซึมลงมาจากหน้าผากของเขา /*109*/แล้วค่อยๆ ไต่ลงมาตามแก้มอันเต็มไปด้วยกระดูก ตะวันก็บ่ายชายคล้อยลงไปแล้วทุกขณะ เขานึกถึงพันเอกยุทธขึ้นมาในทันที อย่างน้อยได้รายนี้รายเดียวก็คงจะพอซื้อเหล้าเลี้ยงพวกแขกที่เขาเชิญไว้ เขารีบขึ้นไปโหนรถเมล์เดินทางตรงไปยังบ้านสหายผู้มีเกียรติของเขาในทันที
แต่เขาก็ต้องหงายหลังอีกครั้งหนึ่ง ในเมื่อได้รับคำตอบจากทหารในบ้านว่า
“ผู้การไปนอก”
เขาถอนหายใจยาวราวสัก ๑๐ ไมล์ ออกเดินโซชัดโซเซต่อไปอีก จะหาหน้าคนรู้จักสักคนก็ไม่มี โลกนี้มันช่างกว้างขวางอะไรเช่นนั้น กว้างจนหาคนรู้จักทำยายากเสียเหลือเกิน เขาเหลือบสายตามองนาฬิกาในร้านเจ๊กตกเข้าไป ๔ โมงกว่าแล้ว เขาเชิญแขกไว้ ๔ โมงตรง เขาอยากจะอาเจียนออกมาเป็นโลหิตให้มันตายไปเสีย ความจริงเขาตายไปแล้วและกำลังตายอยู่ ตายสำหรับเงิน ตายสำหรับเกียรติยศ เขาแวะเข้าไปในร้านเหล้าชั้น ๔ เป็นห้องเล็กๆ อันมืดทึบ เขาหาทางออกให้ตัวเองอีก ๔ ก๊ง – ทีละ ๒ ติดต่อกันไป เขาคิดว่าจะไม่กลับบ้าน ถ้ากลับไปแล้วเขาจะเอาหน้าไปไว้ที่ไหน? เชิญเขามาในงานวิวาห์แต่ไม่มีอะไรเลี้ยงเขา แม้เพียงเหล้าหยดเดียว
เขานั่งจมอยู่ในร้านเหล้า ความมืดก็ค่อยๆ คลานเข้ามา อีกสักประเดี๋ยวก็จะเย็นและค่ำลง ไฟฟ้าก็จะเปิด คนพวกนั้นคงจะพากันกลับไปด้วยความดูหมิ่น นายยิ้ม กินตัว เล่นตลกอย่างบัดซบ ตลกมาจากนรก - แต่แล้วในที่สุดเขาก็กัดฟัน ลองแอบไปดูเสียหน่อยว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้างทางบ้าน เขาขึ้นรถเมล์/*110*/ไปพร้อมกับกลิ่นของแม่เทพธิดาสีขาว ๒๘ ดีกรี และเมื่อถึงบ้านก็พอดีไฟเปิด
ยิ้ม กินตัว ก้าวลงจากรถเขารีบพุ่งตัวเข้าสู่เงามืดที่ปากตรอกเพื่อกำบังตัวไม่ให้ใครเห็น แต่ก็ยังมีสายตาคู่หนึ่งเห็นเขาเข้าจนได้
“อา - อายิ้ม”
เขารีบหันขวับไปมองดู - ‘ฮื้อฮือ’ - กลับมาอีกแล้ว
“ไปไหนมา?” เขาถามอย่างโกรธ
“ฉันพาพี่มาสมาป้า” หล่อนตอบ “รีบเข้าไปเถอะป้าคอยอยู่ - ป้าจะร้องไห้เสียให้ได้ เชิญแขกเขามาแล้ว เจ้าภาพกลับมาหายไป - เข้าไปเร็วๆ ซี!”
“แต่ - อาทำเงินหายหมด”
“ไม่เป็นไรหรอก” หล่อนยิ้มน้อยๆ “ฉันออกไปให้ก่อน - ไปซีเขากำลังกินเลี้ยงกันอยู่ทีเดียว”
ยิ้มจัดกลีบกางเกงให้เข้ารูปเช็ดหน้าให้หมดสนิมเหงื่อและสนิมเหล้า เขาเดินองอาจเข้าไปในตรอก ครั้นแล้วเสียงเซ็งแซ่จากพวกแขกเหรื่อก็ดังประสานขึ้นมาพร้อมกัน เขาเลี้ยงกันอยู่จนดึก เจ้าบ่าวยิ้ม กินตัว ผู้มียิ้มเป็นอาชีพรู้สึกเป็นสุขที่สุดในชีวิตของเขา
“โย้! โย้ - ขอให้เจ้าบ่าวเจ้าสาวจงมีความสุขความเจริญ - ไชโย้” ๐
กำแพงน้ำคร่ำ
/*111*/เสียงกริ่งจากในห้องหัวหน้ากอง ทำให้ชายเลยวัยกลางคนเดินหลังค่อมน้อยๆ ผลักบังตาประตูเข้าไปอย่างพินอบพิเทาที่สุด ๓ วันแล้วที่เขาเข้ามาเป็นนักการอยู่ที่กรมนี้ ท่านหัวหน้ากองยังไม่เคยเรียกเขาเข้าไปใช้เลยสักครั้งเดียว นอกจากงานประจำเฝ้าหน้าห้องดูแลปัดโต๊ะ เช็ดโต๊ะ ทำความสะอาดปัดกวาด ปิด - เปิดประตูห้อง เทกระโถน ซื้อกาแฟ บุหรี่แล้ว เขาก็นั่งเฝ้าหน้าห้องคอยรับแขกที่จะมาพบท่านที่เป็นหน้าที่ของเขาทั้งนั้น แต่ก็ยังไม่เห็นท่านเรียกใช้เลย บุหรี่กาแฟก็ไม่เห็นใช้ซื้อ โดยมากท่านมีติดตัวของท่านมา
“ชื่ออะไร?” เขาได้ยินท่านถามเป็นคำแรก
“ชื่อต่วนขอรับ” เขาตอบ “ต่วน ปรีชา”
“แกคงจะมีปรีชาแท้” ท่านหัวหน้าว่า แล้วก็ยิ้มอย่างอารมณ์เย็นก่อนที่จะพูดต่อไป/*112*/อีก “แกคงจะรู้จักถนนพหลโยธินดีซีนะ?”
“อ๋อ! ครับผม - ผมเกิดที่นั่นเลยขอรับ!” เขารีบตอบ
“แกอยู่ที่ไหน?” ท่านหัวหน้ากองถาม
“นครสวรรค์ครับ!” บ้านผมติดกับถนนพหลโยธินเลย...” เขาตอบอย่างภาคภูมิใจ
“แต่นี่บ้านอยู่ตรงนี้เอง - ซานกรุงนี่แหละ! ซอยสายลม...”
“รู้จักครับ ผมอยู่ใกล้ๆ นั่นเอง...”
“แกเดินเข้าไปในซอยแล้วดูเข้าไปข้างซ้ายมือรั้วไม้สีเขียวเบอร์บ้าน...แกเอาจดหมายฉบับนี้พร้อมด้วยเงินพันบาทไปให้แก่ผู้หญิงสาวคนหนึ่ง ชื่อวรนารถ ไปตอนเลิกงานวันนี้ - นี่จดหมาย นี่เงิน แล้วก็นี่ค่ารถค่ากาแฟบุหรี่ของแก...”
“ครับผม” เขาเอื้อมมือไปรับเอาซองจดหมายและเงินจำนวนนั้นมา
เขาได้ยินเสียงขยับเขยื้อนเคลื่อนที่ของเก้าอี้ เสียงฝีเท้าของท่านที่เคยเดินปังๆ กำลังจะผ่านเขาไป เขาเปิดบังตาให้ท่านแล้วก็เดินออกมาหน้าห้องในเวลาไล่ๆ กัน
ต่วน ปรีชา มองดูเงินในมือของเขา ๑,๐๐๐ บาท มันเป็นเงินจำนวนซึ่งเขาไม่เคยจับต้องมันมาก่อนเลย มีอยู่ครั้งหนึ่งที่เขาขายนาไป และได้จับมันอยู่หน่อยหนึ่ง เจ้าหนี้ก็มาลากคอเอาไปเสียหมด เขารีบหากระดาษมาห่อมันไว้ และมัดแล้วมัดอีกเสียอย่างแน่นหนา ใส่ในกระเป๋าเสื้อเวสต์พอยต์สีน้ำตาลด้านซ้ายมือ ตลอดเวลาเขารู้สึกร้อนรุ่มกลุ้มใจไม่ค่อยจะมีความสุข เขาไม่กลัวอะไรเกินไปกว่าจะทำเงินก้อนนั้นหายไป และมันจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง ถ้าเงินจำนวนนี้เกิดมามีอันเป็นหายไปด้วยการกระทำของ/*113*/เขา ท่านหัวหน้ากองคงจะเล่นงานเขาแย่ และงานที่เขาได้บรรจุเข้ามาทำได้เพียง ๓ วันเท่านั้น ก็จะหลุดลอยไปจากเขา ๕ ปีทีเดียวนะที่เขาออกหางานมา มันเพิ่งจะมาได้ที่นี่แหละ และพอได้งานก็ผจญกับงานใหญ่และน่าหนักใจขึ้นมาทันที
เขากลับบ้านในเย็นวันนั้นเต็มไปด้วยความเหนื่อยอ่อนเหมือนกับต้องทำงานหนักมาตลอดตทั้งวัน หัวใจห่อเหี่ยว เรื่องที่จะทำให้เขาอ่อนเพลียละเหี่ยใจมากเกินไปก็คือว่า เขาไปหาบ้านที่หัวหน้ากองสั่งให้ไปหา และพบบ้านนั้นโดยไม่ลำบากยากเย็นแต่อย่างใดเลย แต่เมื่อเขาขอพบผู้หญิงชื่อวรนารถ หล่อนเดินทางออกจากกรุงเทพฯ ไปเสียแล้ว อีกสามวันจึงจะกลับมา ดังนั้นเขาจึงเต็มไปด้วยความปริวิตก เพราะเขาจะต้องเก็บเงินจำนวนนั้นไว้ต่อไปอีก
เขาจ้องมองดูเมียปากจัดของเขาด้วยอาการอันซบเซาซึมกะทือ
“เหนื่อยหรือคะคุณพี่” เมียของเขาร้องถามด้วยถ้อยคำอันเย้ยหยันและประชดประชัน “ทำงานเข้า ๓ วันเท่านั้นเหนื่อย พ่อขุนนาง ทีอีนี่มันเลี้ยงดูมา ๕ ปีไม่รู้จักเหนื่อย”
เขาไม่พูดอะไรมากนอกจากเปลี่ยนเครื่องแต่งตัว สิ่งเดียวที่เขาทะนุถนอมเป็นพิเศษ ก็คือเสื้อตัวนั้น เขาค่อยๆ ประคองมันจนทำให้เมียของเขารู้สึกได้ด้วยสติปัญญาอันเฉียบแหลมของหล่อน ว่ามันคงจะต้องมีสิ่งสำคัญอยู่ภายในนั้น เขาจุดบุหรี่สูบและไม่ค่อยจะละสายตาไปเสียจากเสื้อตัวนั้นได้เลย ไม่ว่าเขาจะเคลื่อนที่ไปในทางหนึ่งทางใดก็ตาม
“รู้ไหมว่าใครเลี้ยงแกมา ๕ ปี” เมียของเขาพูดขึ้นอีก “มัน/*114*/ไปได้งานที่ห้างแห่งหนึ่ง เขาให้เงินเดือนมันทุกเดือน มันเอาไปเลี้ยงเพื่อนฝูงกันหมด ซื้อเหล้าซื้อยากินกันตามสบาย แล้วมาบอกเมียว่ายังไม่ได้รับเงินเดือน ห้างเขาให้เป็นคนฝึกหัดไปก่อน อ้ายกูก็หลงเชื่อ หาได้เล็กได้น้อยก็จ่ายให้ผัวไป ฝึกหัดงานมาถึง ๕ ปี”
เขานิ่ง การต่อสู้กับเมียปากกระโถนของเขาไม่มีอะไรดีกว่าการเมินเฉยเสีย
“กินเหล้าไหมล่ะคุณพี่?” หล่อนถามแล้วกระแทกถ้วยชามดังเปรี้ยง
“มุมบ้านของหญิงปากร้าย...” เขาพูดพึมพำออกมา “ก็คือ...”
“คืออะไรล่ะพ่อกามนิต...” หล่อนตะเบ็งเสียงถาม
เขาเปลี่ยนเครื่องแต่งตัวแล้วก็อาบน้ำอาบท่าเอนกายลงนอน เขายังคิดถึงแต่หัวหน้ากอง คิดแล้วคิดอีก คุณวรนารถนี่อาจเป็นเมียน้อย เมียลับ อาจเป็นแฟนหรืออาจเป็นญาติห่างๆ ของท่านก็ได้ ถ้าคุณวรนารถอยู่บ้านเสีย และถ้าเขาให้เงินก้อนนี้แก่หล่อนไปเสีย เขาก็จะเบาใจลงไปเหมือนกับยกภูเขาเคลื่อนออกไปเสียจากอก เขากลัวเมียของเขา กลัวหล่อนจะมาเห็นเข้า ถ้าหล่อนเห็น แน่นอนทีเดียวหล่อนก็คงจะใช้อุปเท่ห์เล่ห์กลหยิบเอาไปเสียบ้างไม่มากก็น้อย และยามที่เศรษฐกิจซบเซาหาเงินยากแทบจะเลือดตากระเด็นเช่นนี้ เมียของเขาหรือจะยอมยกให้ เขาจะต้องปกปิด เขาจะต้องยืนยันเด็ดขาดในเรื่องเงินจำนวนนี้ เพราะว่ามันเกี่ยวแก่เกียรติยศเกียรติศักดิ์ของเขาเพียงใด
ต่วน ปรีชา จะนอนหลับไปสักกี่อึดใจเขาเองก็ไม่รู้เหมือน/*115*/กัน พอลืมนัยน์ตาขึ้นมาก่อนที่จะทำอย่างอื่นหมด เขาก็รีบเอื้อมมือไปรับเสื้อของเขาเลื่อนเข้ามาใกล้ตัวคลำดูกระเป๋า เขาเห็นมัดธนบัตรที่เขาห่อกระดาษมัดไว้เสียอย่างแน่นหนานี้อยู่เรียบร้อยดี เขาก็ถอนหายใจยาวออกมาอย่างโล่งอก ทันใดนั้นเองเขาก็ได้ยินเสียงเมียปากกระโถนของเขาร้องขึ้นมาด้วยเสียงอันดัง เหมือนกับจะให้เพื่อนบ้านที่ปลูกกระท่อมห้องเล็กห้องน้อยอยู่ระกะติดต่อใกล้ชิดติดเคียงกันนั้นมีส่วนที่จะได้รู้เห็นและได้ฟังด้วย
“นี่แน่ะแม่เอ๊ยพ่อเอ๊ย มาดูยิวบึ้งที่บ้านนี้แน่ะ ยิวบึ้ง ยิวยิ้ม ยิวกระดูกหมามีให้ดูพร้อม ทีของเมียมันเอา - ปล่อยให้เมียเลี้ยงดูมันมาถึง ๕ ปี แต่มันบ้างพอมีเงินขึ้นมา มันทนดูเมียของมันลูกของมันอดอยากอยู่ได้อย่างใจเย็นเหมือนน้ำค้างกลางหาว...”
เขาสะดุ้งน้อยๆ ด้วยความตกใจ แม้กระนั้นเมื่อเขานอนหลับไปงีบหนึ่งเมื่อสักครู่นี้ แม่เมียปากมากของเขาก็คงจะได้มาเห็นเงินจำนวนมากมายก่ายกองนี้เข้าไปแล้ว มันไม่ใช่เงินจำนวนน้อยๆ ในชีวิตของหล่อนอาจไม่เคยพบหรือไม่เคยจับมาเลยก็ได้ แล้วก็เมื่อหล่อนแอบมาดูเงินในกระเป๋าของเขา หล่อนอาจหยิบฉวยยักยอกเอาไปเสียบ้างก็ได้ เขารีบฉวยเสื้อตัวนั้นเข้าไปในห้องและปิดประตูใส่กลอนแล้วลองนับเงิน เขาค่อยโล่งใจเล็กน้อยที่เงินยังอยู่ครบบริบูรณ์ หัวใจของเขาเท่านั้นที่ยังเต้นแรงอยู่ ลมหายใจก็หนักและเร็วผิดธรรมดา เขาได้ยินเสียงฝีเท้าเมียของเขาเดินลงจากเรือนหลังคาจากขนาดเล็กที่เขาอาศัยอยู่ แล้วตรงไปยังกระท่อมเล็กที่อยู่ข้างเคียง เขาได้ยินเมียของเขาพูดแต่สิ่งที่น่าทุเรศออกมา
“นี่แกงอะไรกินนั่นน่ะ...” หล่อนถามเพื่อนบ้านร่างผอม/*116*/กะหร่องของหล่อน
“พุทโธ่! แม่หนอมจ๊ะ ฉันจะเอาไรมาแกง - น้ำปลาก็ดีถมไปแล้วบ้านเมืองเวลานี้”
“มันเป็นยังไงจ๊ะบ้านเมืองเวลานี้...”
“ฉันก็ไม่รู้ เห็นเขาว่าอะไร...กิจ - ก็ไม่รู้ มันตกต่ำซบเซาลงไป...”
หล่อนแกล้งทำเสียงให้ดังขึ้นกว่าเก่า
“มีข้าวบ้างไหม ขอยืมหุงสัก ๒ กระป๋อง เงินเดือนขุนนางออกฉันจะให้”
“พุทโธ่! แม่หนอม - นี่พรุ่งนี้เช้า ฉันยังไม่มีหุงเลย...”
เขาได้ยินเมียของเขาเดินไปยังบ้านอื่นอีก แล้วแผดเสียงออกไปเหมือนเสียงฟ้าผ่า
“ต๊ายตาย แม่เมี้ยน มานั่งกินข้าวกับปูเค็มอยู่ได้...” เสียงของหล่อนดังมาถึงเขาอย่างถนัดชัดเจนทีเดียว “ถ้าเป็นฉันจะไปซื้อเป็ดย่างมากินสักตัวหนึ่ง เอาให้น้ำมันเยิ้มทีเดียวนะ เยาวยื่นหรือที่ขี่จั่นก็ได้ ให้ฉันดิ้นตาย...”
“อ๋อ” แม่เมี้ยนร้องขึ้น “ฉันไม่ได้มีผัวขุนนางอย่างแม่หนอมนี่...”
“นั่นซีนะ อ้ายฉันน่ะมันได้ผัวขุนนาง เช้าแต่งตัวโก้ไปทำงาน เย็นกลับมาบ้านก็ไม่ค่อยจะกินข้าว เพราะมันอิ่มเหล้ามา เวลามันจะไปทำงาน มันมาขูดกระดูกขอดขี้คอขอเอาไป ทำท่าเสมหะหางวัวมันตีขึ้นเสียจนนัยน์ตากลับ พอมันกลับมาจากท้างาน มันได้เงินมามันกลับซุกกลับซ่อน กลัวเมียจะรู้ว่ามีเงิน ฮะฮ้า! ดีไหมล่ะได้ผัวขุนนาง...”
/*117*/เขาถอนหายใจยาวเฮือกใหญ่
“นี่แน่ะ มีเงินมั่งไหมล่ะ กู้สัก ๕ บาทเถอะ!...” เขาได้ยินหล่อนตะโกนกับเพื่อนบ้านต่อไปอีก “นี่แหละ! ผัวขุนนางละ ต้องปล่อยให้เมียทุเรศ ต้องมาหยิบยืมเงินเขา...”
“พุทโธ่ แม่หนอม! ฉันยอมให้ค้นได้เลย ถ้าฉันมีถึงสองสลึงก็อย่าเรียกว่าอีเมี้ยนเลย หมดตัวจริงๆ”
หล่อนไปที่บ้านอื่นอีก ไปทุกบ้านที่พอจะแผดเสียงมาให้เขาได้ยิน ต่วนลุกขึ้นเดินงุ่นง่าน เขานึกออกว่าหัวหน้ากองได้ให้ค่ารถเขามาด้วย เขาจึงหยิบเงินค่ารถออกมาแล้วแบ่งออกเป็นสองส่วน เมื่อแม่หนอมของเขากลับขึ้นมา เขาจึงส่งเงินจำนวนนั้นให้ หล่อนหยุดชะงักเล็กน้อยในขณะที่รับเงินจำนวนนั้นไปดู เขานิ่งคอยดูลักษณาการของหล่อน พอหล่อนรู้ว่ามันเป็นจำนวนเงินเพียงเล็กน้อย แม่หนอมปากลำโพงก็หัวเราะออกมาเสียงดังกระหึ่มครืนครางไปทั้งบ้าน บางทีก็เป็นเสียงแหลมเล็กฟังดูน่ากลัว หล่อนขว้างธนบัตรใส่หน้าเขา แต่ไม่ถูก
“ฮะฮ้า! ยิวมันแกะตึดออกมาแล้วเจ้าข้า! ดูซี มันให้เงินฉัน”
หล่อนร้องซ้ำๆ ซากๆ อยู่เพียงเท่านั้น ทำให้เขาเกิดอารมณ์ร้ายขึ้นมาทันที เขานึกว่าเขาควรจะขยี้หล่อนให้แหลกลงไปเป็นผงเสียในเดี๋ยวนั้น แต่ก็ไม่รู้ว่าอะไรอีกเหมือนกันที่ทำให้เขาหักห้ามใจไว้ได้ รูปร่างอันอรชรอ้อนแอ้นของแม่หนอมมันเปราะกว่ามืออันกำยำลำสันของเขามากมายนัก ผลที่สุดวิธีที่ดีที่สุดก็คือการสู้หล่อนด้วยการนิ่ง ทำให้โมโหโทสะของหล่อนเกิดเป็นฟืนเป็นไฟขึ้นมาอีก
/*118*/“อย่าแดกเลยข้าวเย็นวันนี้ - ตะเกียงกูก็ไม่จุด ไม่มีน้ำมัน....”
ความมืดขมุกขมัวค่อยๆ คลานเข้ามา ไฟในเตาก็ยังไม่ได้จุด และข้าวก็ยังไม่ได้หุง เขาลุกเข้าไปในครัวมองดูลงไปในเข่งถ่าน - ถ่านไม่มีแม้แต่ก้อนเดียว เขาขยับลุกขึ้นและแต่งตัว ต่วนตั้งใจว่าจะออกไปซื้ออาหารกินที่นอกบ้าน สำหรับเขาก็ดูจะไม่ลำบากลำบนอะไรมากนัก ข้าวราดแกงสักจานสองจานก็คงจะอิ่ม และขากลับเขาก็จะซื้อข้าวหน้าหมูแดง หรือข้าวผัดมาฝากหล่อนด้วย สำหรับลูกก็ยังกินอะไรไม่ได้นอกจากจะกินนมมแม่ เขาเดินช้าๆ ออกไปภายนอกบ้านที่เต็มไปด้วยความเฉอะแฉะ กำแพงน้ำครำอันเป็นสีดำมะเมื่อมอยู่ภายใต้สะพานไม้สองแผ่นผุบ้างหักบ้าง เดินพะเยิบพะยาบอยู่ตลอดเวลา และเปียกชื้นแฉะไปด้วยการตักน้ำของชาวบ้านหาบแล้วหาบเล่า ต่วนรีบบรรจุข้าวราดแกงที่หน้าปากตรอกเข้าไปสองจาน และซื้อบุหรี่เสีย ๒ มวน จุดมวนหนึ่ง อีกมวนหนึ่งใส่กระเป๋าเสื้อ เขายกมือขึ้นลูบคลำเงิน ๑,๐๐๐ บาทในกระเป๋าเสื้อ ถ้ามันเป็นเงินของเขาเองเขาจะมีความสุขสักเพียงใด เขาคงจะได้พาเมียของเขาออกไปนอกบ้าน ขึ้น ๓ ล้อให้มันเย็นใจ แล้วไปนั่งกินอะไรดีๆ ที่ร้านกุ๊กช็อปที่ ๔ แยก มันมีสตูลิ้นวัว แล้วยังแถมมีแฮ่กึ๊นเสียอีกด้วย เป็นเวลานานนับปีทีเดียวที่เขาไม่เคยกินอาหารจำพวกนี้เลย เล่นแต่น้ำพริกผักต้มและแกงส้มน้ำใสๆ อยู่เรื่อยมา
เขารีบเดินเข้าไปในร้านขายอาหารขนาด ๓ ชั้น แล้วซื้อข้าวผัด ๑ ห่อ ขนมหม้อแกงของโปรดของเมียอันหนึ่ง เดินสูบบุหรี่พ่นควันหยาบๆ ของมันให้ปลิวไปตามสายลม เขาพบกับ/*119*/เพื่อนกรรมกรผู้ตกงานหลายคนที่เข้ามาซักไซ้ไต่ถามเขาถึงเรื่องงานอาชีพและทุกข์สุข
“ไงสหายโชคดีไม่ใช่หรือ?” เพื่อนตกงานถามขึ้น
“ก็ยังงั้นแหละ!...” เขาตอบแล้วพยักหน้า “เปิดปิดห้องทำความสะอาด....” เขาบอก “บางทีเจ้านายก็ใช้วิ่งไปซื้อโน่นซื้อนี่ บุหรี่แหละเป็นพื้น”
“เกลอล่ะ?”
“ฉันน่ะ! ฉันหนีไม่พ้นแผ่นดินหรอก! อ้ายโภคกิจมันเกิดจากพื้นดิน ก็เลยหากินกับดินอยู่เรื่อยมา เวลานี้ก็ไปหาบดินแบกดินกันหลังโกงไป”
“ดีแล้ว” เขาพยักหน้าช้าๆ “มีงานทำ แต่หนัก ก็ยังดีกว่าไม่มีงานทำเสียเลย”
เขาออกเดินต่อไปอีก พบแต่เพื่อนเกลอที่หาเช้ากินค่ำทั้งสิ้น บางคนไปทำช่างไม้ บางคนไปทำปูนก่อตึก บางคนไปถางหญ้า และบางคนก็ทำรั้วและซ่อมบ้าน อันที่จริงทุกคนไม่ใช่คนเกียจคร้าน แต่อ้ายงานนั้นแหละมันไม่ค่อยจะมีใครจ้างไปทำ เขาห่วงหม้อข้าวของเขามากที่สุดในเวลานี้ ไม่ควรจะทำอะไรก็ยังไม่ทำกันทั้งนั้น เขาเดินคิดมาเรื่อยๆ จนกระทั่งเท้าพาตัวเขาเข้าไปตามไม้กระดานสะพาน ๒ แผ่นไปเองด้วยความเคยชิน เขาแปลกใจเล็กน้อยในเมื่อบ้านของเขามืดทึบดำสนิทเหมือนกับเวลาเที่ยงคืน ทั้งๆ เวลานี้ก็ยังหัวค่ำอยู่
“หนอม - หนอม!” เขาเรียกด้วยเสียงนุ่มนวล “รับห่อข้าวผัดทีซี...”
แต่เขาไม่ได้ยินเสียงตอบ ไม่ได้ยินเสียงกุกกักเกิดขึ้น/*120*/ภายในบ้านหลังเล็กๆ ของเขาเลย เขายังคงเรียกอีกและเพิ่มเสียงให้ดังหนักขึ้น
“หนอม - หนอม เปิดประตูที...”
“หนอมที่ไหนกันอีกล่ะ!” แม่เมี้ยนชะโงกหน้าออกมาจากกระท่อมน้อยของหล่อน “เขาไปแล้วละ! เขาโกรธเรารู้ไหมล่ะ?”
“โกรธฉันเรื่องอะไรล่ะ?”
“ก็น่าจะรู้อยู่แก่ใจดีแล้วนี่นะ เห็นแม่หนอมเขาว่านายต่วนมีเงินตั้งสองปีก คะเนว่าสักพันสองพันเห็นจะได้ แต่แล้วนิ่งเงียบไม่ให้เขามั่ง เขาลำเลิกว่าเขาเลี้ยงพ่อต่วนมาได้ถึง ๕ ปี แต่ทีพ่อต่วนมีเงินขึ้นมาบ้างกลับลืมเขา - เป็นใครบ้างใครก็โกรธเรื่องพรรค์นี้...”
เขาระบายลมหายใจแรงและยาวออกมาเหมือนวัวกรน
“มันบ้าเหลือเกิน...” เขาพูดด้วยเสียงคำราม “ก็มันเงินของฉันเมื่อไรเมื่อไรเล่า!”
“พ่อต่วนก็น่าจะบอกเขา...”
“ก็เขาไม่บอกนี่ว่าเขาดอดมาเห็นมันเข้า”
“เขาว่า เขาหยิบเสื้อนายต่วนมาดูเวลาหลับ เขาจะหยิบออกมาใช้สักร้อยสองร้อย ก็พอดีนายต่วนพลิกตัวเสียก่อน”
“ดีซี! ขืนเอาไปฉันก็ตะรางเท่านั้นเอง เงินของเจ้านายเขา”
“ก็ทำไมนายต่วนไม่บอกเขาเล่า ว่ามันเป็นเงินของเจ้านาย”
“ฉันไม่อยากต่อความยาวสาวความยืด ถึงบอกมัน มันก็ไม่เชื่อหรอกว่าเงินของเจ้านายหรือเงินหลวง ตกลงอย่าบอกเสียดีกว่า - นี่เขาไปซื้อข้าวกินข้างนอกหรือไปเลย”
“น่าจะไปเลย” แม่เมี้ยนบอก
/*121*/เขาสะดุ้งเล็กน้อยในเมื่อได้ยินคำว่า ไปเลย เขวรู้นิสัยเมียของเขาได้ดี เมื่อครั้งที่หล่อนจะทิ้งผัวคนที่ ๒ ของหล่อนมากับเขา หล่อนก็เก็บข้าวเก็บของเดินลงจากเรือนมาเฉยๆ ทั้งๆ ที่ผัวของหล่อนก็นั่งมองนัยน์ตาปริบๆ อยู่นั่นเอง เมื่อคิดว่าจะต้องอยู่คนเดียวกับเรือนที่อ้างว้างและน้ำครำสีดำสนิทที่ใต้ถุนบ้าน ต่วนก็ก้าวเท้าคอตกขึ้นบันได ๓ ขั้นเข้าสู่เรือนที่เต็มไปด้วยกลิ่นอายอันเคยชินมาชั่วนาตาปี เขาล้มตัวลงนอน แต่ก็นอนไม่ลงอีก เสื้อชั้นในตัวเดียวของเขาน่ะเองมันทำพิษ เขาต้องซักเสื้อและผึ่งมันไว้ พอเช้าขึ้นก็ขอยืมเตารีดเขารีด พอได้ใส่ทำงานให้มันหายเหนอะหนะเหนียวตัว
เขารู้สึกโล่งอกเมื่อได้ไปทำงาน ในวันรุ่งขึ้นเขารีบเอาเงินนั้นไปคืนหัวหน้ากอง และรายงานว่า ผู้ที่รับเงินไม่อยู่ แต่ท่านหัวหน้ากองก็บอกให้เขาเอาเงินเก็บไว้ และเอาให้คุณวรนารถให้ได้ในเวลาที่หล่อนกลับมา เขาต้องครองความทุกข์ร้อนและหนักใจต่อไปอีก เขาจะต้องรักษาเงินจำนวนนี้เหมือนระวังลูกอ่อนของเขาคนหนึ่งก็ไม่ปาน เขาจะต้องนอนทั้งกางเกงฝรั่ง เขาจะต้องใช้มือของเขาคอยลูบคลำมันอยู่เสมอ มันเป็นความทุกข์ เขาไม่มีความสุขเลยจนนิดเดียว
ในวันที่ ๓ เขารีบไปพบคุณวรนารถอีก เขาได้พบหล่อนอย่างง่ายดาย เพราะยูนิฟอร์มนักการของเขา - เขารีบหยิบเงินออกให้หล่อนพร้อมด้วยจดหมาย แต่เขาต้องผิดหวังอีก เพราะว่าหล่อนไม่ยอมรับเงินจำนวนนั้น แม้เขาจะพูดอย่างไรๆ หล่อนก็ไม่ยอมรับอยู่นั่นเอง
“ไปบอกหัวหน้ากองเถอะ! บอกว่าขอบพระคุณมาก...” /*122*/หล่อนว่า “แต่ทว่ามันสายเสียแล้ว ฉันไปจัดการของฉันมาเรียบร้อยแล้ว...”
“ทานโทษ! คุณจะตอบจดหมายท่านไหมครับ?”
“ไม่มีอะไรจะต้องตอบ...” หล่อนพูดกระชากๆ “นี่ค่ารถ - ของเรา...”
เขาเอื้อมมือไปรับค่ารถจากหล่อน ซึ่งได้รับมากกว่าที่หัวหน้ากองให้ เขาต้องนำเงินก้อนนั้นติดตัวมาอีก มันช่างเป็นเวรเป็นกรรมของเขาเสียจริงๆ เขาใช้เงินค่ารถที่คุณวรนารถให้ซื้ออาหารรับประทานจนอิ่มหนำสำราญดี ซื้อบุหรี่ ๒ มวน แล้วก็กลับเข้าบ้าน เขาต้องนอนกอดเงินจำนวนนั้นอยู่แนบข้างไม่ห่างกาย ในกำแพงน้ำครำนั้นเป็นที่อาศัยของบุคคลหลายชนิด ที่มีอาชีพก็มี ที่ไม่มีอาชีพมานานนับปีก็มี ที่สุจริตก็มีและทุจริตก็มีอยู่มาก เขาไม่ไว้วางใจใครทั้งนั้นในโลกนี้นอกจากตัวของเขาเองคนเดียวเท่านั้น
รุ่งขึ้นเช้า เขารีบไปทำงานแต่เช้าก่อนที่จะทำอย่างอื่นทั้งหมด เขารีบเดินผลีผลามเข้าไปเปิดห้องเพื่อคอยหัวหน้ากอง เขาทำงานประจำวันจนเสร็จหมดแล้วก็ออกมานั่งที่หน้าประตู เวลาก็ผ่านไปเรื่อยๆ และสายหนักขึ้น เขาถามเพื่อนๆ ร่วมงานด้วยกันและพวกเสมียน คำตอบที่เขาได้รับก็คือ
“หัวหน้ากองไปประชุม....”
เขานั่งคอยต่อไปอีกจนเวลาเที่ยงมาถึงจนกระทั่งบ่ายโมงและสองโมง หัวหน้ากองก็ยังไม่มา เขารีบเดินไปที่เสมียนคนหนึ่งแล้วก็ถามขึ้น
“หัวหน้ากองท่านไปประชุมที่ไหนครับคุณ?”
/*123*/“โน่น - อินเดีย - แล้วเลยไปดูงานที่ยุโรป ขากลับผ่านอเมริกา”
เขายืนตัวแข็งชาอยู่สักครู่หนึ่ง นั่นหมายถึงท่านหัวหน้ากองของเขาจะต้องไปเป็นเดือนๆ และเขาจะต้องรักษาอ้ายเงินจำนวนนี้ไว้ชนิดแตะต้องไม่ได้และซื่อสัตย์ จะต้องระวังรักษาไม่ให้มันหายหกตกหล่น ระแวดระวังเหมือนกับมันเป็นพ่อของเขาทีเดียว เมื่อเขาย่องขึ้นไปบนเรือนเขาก็เจอะแต่ความมืดและเปล่าเปลี่ยวไม่ได้ยินเสียงเมีย ไม่ได้ยินเสียงลูกร้อง ไม่มีแสงสว่างจากตะเกียงกระป๋อง เขาพยายามอดออมแม้แต่เงินที่จะซื้อน้ำมันตะเกียง ยิ่งนานวันเข้าเขาก็ยิ่งคิดแค้นแน่นใจเมียของเขา เขามีวิธีที่จะลงโทษเมียของเขาบ้าง ถ้าเมียของเขากลับมา เขาจะไปเสียบ้างให้เมียของเขารู้รสว่า การอยู่ในบ้านคนเดียวนั้นมันเป็นเรื่องของความทรมานมากน้อยเพียงใด?
คืนวันหนึ่งเขาได้ยินเสียงเด็กร้องอยู่ที่หน้าบันได เขาได้ยินเสียงเรียกชื่อเขา เขารู้ดีว่าภรรยาของเขากลับมา ความแค้นใจพลุ่งขึ้นมาในสายเลือดของเขา เขารีบแต่งตัวอย่างรวดเร็ว แล้วก็เดินออกมาเปิดประตู พอประตูเปิดเขาก็ก้าวลงมาจากเรือน และสวนกับเมียของเขาที่ตรงบันได เขารีบเดินแน่วโดยไม่เหลียวหลังมาดูเมียรักกับลูกน้อยของเขาเลย มันเป็นการแก้แค้นซึ่งเขาเข้าใจว่าจะสาสมและสาใจเมียของเขาเป็นอย่างยิ่ง
ต่วน ปรีชา ออกเที่ยวเตร็ดเตร่ไปโดยปราศจากความหมาย พอดึกเข้าเขาก็ชักง่วงและชักหิว เงินส่วนตัวของเขาก็ไม่มีเสียแล้ว
“หัวหน้ากองครับ ผมขอยืมใช้ก่อนสัก ๒๐ บาท”
/*124*/เขาพูดแล้วก็ล้วงเอามัดธนบัตรออกมา และหยิบมันออกมา ๒๐ บาท เขารู้สึกหนาวเย็นเข้าไปในกระดูกและสายเลือด เขารีบแวะเข้าไปในร้านซอมซ่อ เอามือเกาะเคาน์เตอร์บอกยายซิ้มด้วยเสียงค่อยๆ พร้อมกับชูนิ้ว ๒ นิ้ว
“ขาวๆ สอง!”
เขาดื่มมันรวดเดียวหมด บรรยากาศชักแจ่มใสขึ้น หัวเราะเยาะเมียของเขา และหัวเราะเยาะโลก เงินเดือนของเขาก็ยังมีอยู่ ถึงจะใช้เงินของท่านเข้าไปก็อย่าให้เกินเงินเดือนก็แล้วกัน เขาเดินไปพบเพื่อนตกงานเข้าคนหนึ่ง เขาดีใจแล้วก็กระโดดเข้าจับไม้จับมือ
“เราจะต้องฉลอง - เราจะต้องฉลอง”
เขารีบสั่งเหล้าและปีกไก่ตอนมากินทีเดียวละ เนื้ออบ ไข่เยี่ยวม้าและอื่นๆ - ไม่ได้ทีเดียว เพื่อนคนนี้สำคัญนัก เคยมีบุญคุณกับเขาในเวลาตกยาก ๒ หน ๑ ขวดกำลังสบาย
“สามล้อ...” เพื่อนของเขาป้องปาก
“อ๋าย - อย่า แท็กซี่เลยดีกว่า...”
เขารู้สึกว่าเขานั่งแท็กซี่แล้วลมมันโกรกเขาเสียจนเย็นชุ่มฉ่ำ เขางีบไปเล็กน้อยแวะลงที่ร้านอีก เขาฉลองมันเข้าไปอีก คราวนี้เขารู้สึกว่าในรถมีผู้หญิง ‘บาร์โฮสเตส’ นั่งไปด้วยข้างๆ เขาจำได้ว่า เขากอดหล่อนและจูบหล่อน กลิ่นมันหอมพิลึกพิลั่นเหลือเกิน ผิดกว่านังกำแพงน้ำครำที่บ้านเป็นไหนๆ เขาได้ยินเสียงอันไพเราะเจื้อยแจ้ว เขาได้ยินเสียงหล่อนพูดซ้ำๆ แต่ว่าไปบางแสน เขารู้สึกว่าในรถมีแต่เงาๆ ที่ประหลาดเหมือนฝันไปไม่เห็นอะไรได้ชัดแจ้ง แล้วเขาก็ไม่รู้สึกอะไรทั้งนั้นเหมือนเขาตายไปจากโลกนี้
เมื่อเขาลืมตาขึ้นอีกครั้งหนึ่ง เขารู้สึกว่าเขานอนอยู่บน/*125*/เตียงอันสะอาดสะอ้าน ผ้าปูที่นอนเรียบและตึง ข้างๆ เขามีหนอมนั่งอยู่ด้วย จ้องมองดูเขาด้วยความวิตก
“พี่เป็นอย่างไรบ้าง?” หล่อนถามเขา
“นี่ที่ไหนกัน?” เขาถาม “โรงพยาบาลไหน?”
“โรงพยาบาลตำรวจ...” เมียของเขาบอก “พี่ถูกทำร้ายนอนสลบเหมือดอยู่ที่สำโรง”
“เงิน - เงิน...” เขาพยายามจะพลิกตัว
“เงินมีเหลืออยู่อีก ๒ - ๓ บาท...” หล่อนบอก
“เงินของหัวหน้ากอง - เงินของท่าน...”
“ฉันรู้แล้ว พี่ไม่บอกฉันนี่ว่าเงินของใคร? ถ้าพี่บอกฉันเสียสักคำว่าเงินนั้นน่ะมันเป็นของหัวหน้ากอง ฉันจะไปโกรธพี่ทำไม? ใครจะหนีพี่ไปได้ บ้านของเราแท้ๆ ที่ไหนๆ ก็ไม่สู้บ้านเรา ลืมมันเสียเถอะพี่ - อ้ายเรื่องเงินของหัวหน้ากอง...”
เขาถอนใจเฮือก เหมือนสัตว์ป่าที่ถูกหอกของนายพราน แล้วก็หลับตาลงไปอีก เขารู้สึกหนักที่ศีรษะเหลือกำลัง แสดงว่าเขาถูกตีที่ศีรษะก่อนแล้วจึงถูกถีบลงมา
“หัวหน้ากอง - หัวหน้ากอง...” เขาพูดพึมพำก่อนที่จะหลับนัยน์ตาลงไป ○
ยิวยิ้ม
/*127*/ในเงามืดของไฟถนนสีแดงๆ ชายหนุ่มวัยดึกคนหนึ่งกำลังเดินทอดน่องไปอย่างช้าๆ อีกสองสามซอยเท่านั้นก็จะถึงปากซอยที่จะเข้าบ้านของเขาอยู่แล้ว ถึงอย่างไรเขาก็เข้าปะปนอยู่กับพวกเศรษฐีหรือผู้ดีมีทรัพย์ได้ โดยที่เขามีบ้านอยู่ที่ซอยที่ชานเมืองกับเขาเหมือนกัน จะผิดกันก็แต่เพียงว่าเขาอยู่ในกระท่อมที่อาศัยที่ดินเขาปลูกอยู่เท่านั้น
ความผิดหวัง ความโศกเศร้าเสียใจผุดขึ้นมาบนใบหน้าของเขาเป็นบางครั้ง แต่แล้วมันก็ค่อยเลือนรางจางหายไป กลับเปลี่ยนเป็นความอดกลั้น และอดทนต่อความอับอายขายหน้าที่ได้รับมา คนเราจะเลือกอยู่เอาแต่ที่สุขสบายนั้นหาได้ไม่ ย่อมจะต้องมีทุกข์โศกโรคร้ายกันเป็นธรรมดา
อะไรทำให้ชายผู้นี้เศร้าสร้อยและหม่นหมอง เรื่องของเขาก็ไม่เห็นว่าจะน่าเก็บเอามาคิดมากนัก แต่สำหรับเขา แน่นอน/*128*/ละ! ย่อมจะเจ็บอายเป็นธรรมดา
เมื่อจะออกจากที่ทำงานเย็นวันนั้น เขายังจำเสียงของพวกเพื่อนๆ ได้ดี
“ไปนะพี่ชม - ไปให้ได้...”
“อย่าลืมเสียล่ะ!”
“เยาวยื่นกันเสียสักทีเถอะ!”
“สองทุ่มตรงพี่ชม -” อีกคนหนึ่งร้องตะโกน
เขามองเห็นสภาพของเหลา ที่เขาได้เคยไปมานานนมมาแล้ว เขานึกถึงเป็ดย่าง แฮ่กื้น ตลอดจนหูฉลามและตะพาบน้ำกับเห็ด หรือตีนเป็ดผัดหน่อไม้ เป็ดตุ๋น ไก่อบ นกพิราบทอด ตลอดจนวิสกี้ดีๆ และบุหรี่กระป๋องที่หอมฉุน นั่งกินไปด้วยและนัยน์ตาก็มองจับลงมาที่ถนนซึ่งรถจะแล่นผ่านกันไปมา แลดูเหมือนลูกคลื่นที่ลมพัดเข้าสู่ชายหาด เขารีบไปคอยอยู่ตั้งแต่ก่อน ๒๐.๐๐ น. เขาจะยืนเตร่อยู่ที่หน้าเหลา มองดูรถดูรามองดูเบ็ดที่ห้อยระย้าย้อยสีดำขลับปนแดง ขาหมูหรือหมูแดงหมูดำอะไรก็ตามที่แขวนโชว์ไว้ในตู้ชั้นล่าง รถมาจอดคันแล้วคันเล่าที่กลับไปก็มี ที่จะเข้ามาใหม่ก็มาก ถูกละ มันเป็นความกระหยิ่มอิ่มใจอย่างบอกไม่ถูก เขารู้สึกโปร่งและเบาหวิว คอยเพื่อนอีก ๔ - ๕ คนที่กำลังจะมา แต่ทว่า - เวลาล่วงไปถึง ๒ ทุ่มครึ่งก็ยังไม่ปรากฏคนเหล่านั้น - ต่อมาอีกถึงสามทุ่มก็ยังไม่มีวี่แววว่าคนเหล่านั้นจะมาจนกระทั่ง - - -
เขาได้พุ่งสายตายังอีกเหลาหนึ่ง สหายของเขากำลังเดินกลับออกมาด้วยใบหน้าอันเปล่งปลั่งไปด้วยพิษสุรา หรือโอเดอโคโลญที่ได้เช็ดหน้าเช็ดตากันมาใหม่ๆ เขารู้ดีว่าเขาถูกลงโทษ เขา/*129*/ถูกสัพยอกชนิดที่ขมขื่นที่สุด ชมก้มหน้าคอตกและก้าวเท้าออกเดินดุ่มไปโดยไม่เหลียวไปมองดูพวกเพื่อนๆ ของเขาอีกเลย
“พี่ชม -”
เขาได้ยินเสียงฝีเท้าที่วิ่งตามมาข้างหลัง
“พี่ชม -”
เขาหยุดชะงักและเหลียวหลังไปมองดูเพื่อน
“พี่ชม! - -” ชายหนุ่มคนหนึ่งร้อง เขาไม่ได้ร้องออกมาด้วยความม็นเมา แต่ร้องออกมาจากหัวใจอันแท้จริง “พี่ชม! -”
คำพูดของเขาเหือดหายไปในคอหอยแทนที่จะเป็นคำพูดที่หลุดออกมา มันกลายเป็นอาการสะอึกสะอื้น ดาลขึ้นมาจากคอหอย
“ฉันผิดไปแล้ว -” เขาบอก “ฉันเองเป็นผู้ - -”
“กันต่างหาก -” อีกคนหนึ่งร้องขึ้น “มันเป็นความผิดของกันทั้งสิ้น -”
“กันด้วย กันเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้พี่ชมได้รับความรู้สึกกระทบกระเทือนใจวันนี้”
“และตั้งแต่นี้ต่อไป” เพื่อนอีกคนหนึ่งกอดเขาไว้แน่น “ฉันขอสัญญาว่าฉันจะไม่ทำอย่างนี้กับพี่ชมอีกต่อไปเลย แม้พี่ชมจะเป็นอย่างไรก็ตาม”
เขายิ้ม - แต่ยิ้มอย่างอายและแห้งๆ เป็นยิ้มที่เหยเกเหมือนแยกเขี้ยวเสียมากกว่าที่จะยิ้มออกมาอย่างระรื่นชื่นใจ หรือมีความพออกพอใจ
“ไปรถ พี่ชม - ฉันจะไปส่ง! -”
“ไม่ต้องหรอก - ลำบากเปล่าๆ -”
/*130*/เขาออกเดินต่อไปอีก ความเศร้าค่อยสลายตัวของมันออกไป กลายเป็นการให้อภัยเข้ามาแทนที่แล้วก็พยายามระลึกถึงตัวเอง อันที่จริงเขาก็น่าจะได้รับการลงโทษเช่นนั้น เป็นการสมควรกับโทษานุโทษของเขาแล้ว - เขาไม่เคยโทษอื่นโทษไกลในยามทุกข์ยาก นอกจากจะโทษตัวของตัวเองเท่านั้น นึกถึงวันที่ได้ผ่านมาแล้ว - วันอื่น - วันที่เขาได้กระทำผิด - เขาผิดจริงๆ เขาเป็นยิวสำหรับเพื่อนๆ
ในเวลาเย็นเมื่อออกจากสำนักงาน เขาจะเดินเหม่อๆ ผ่านคนเหล่านั้นไป คนพวกนี้มีความรับผิดชอบอะไรมากหรือ? เลยอยู่บ้านราวกับปราสาทของพ่อแม่ กินอาหารกับพ่อแม่ และใช้เงินเดือนที่หามาได้อย่างอิสระ และเมื่อขาดเหลือก็ยังจะขอเอาจากวงศาคณาญาติ เขานั่งรถกรีดกรายฉายได้วันยังคำเพราะเป็นรถของพ่อแม่ ก็ส่วนตัวเขาเล่า? นอกจากเงินเดือนแล้วเขามีอะไร? เขาจะเดินตามไปอย่างเงียบขรึม เขาเป็นสหายที่อายุมากที่สุดของเพื่อนๆ เหล่านั้น เขาอาจเป็นลุงหรืออาของคนเหล่านั้นได้อย่างสบายทีเดียว เมื่อคนเหล่านั้นสั่งเหล้าและโซดา เมื่อคนเหล่านั้นสั่งกับแกล้ม เขาก็จะได้แต่มองนัยน์ตาปริบๆ ที่เขาไม่อาจสั่งอะไรได้เลย นอกจากกิน - กินเท่านั้น - ในบางครั้งคนเหล่านั้นก็จะร้องขึ้นว่า
“นี่ - พี่ชม - ไปเอาอ้ายห่อหมกหรือทอดมันมากินกันดีกว่า...” เขาสั่งและส่งเงินให้
พี่ชมจะเดินหงองๆ ออกไปจากร้านเหล้า เขาจะเข้าตรอกเล็กซอกน้อยเพื่อค้นหาสิ่งพวกนั้นต้องการ เมื่อพบเข้าแล้วเขาก็จะรีบซื้อแล้วเดินประคองมันกลับมา เมื่อวางลงแล้วเขาก็จะเห็น/*131*/เหล้าในแก้วตรงหน้าของเขาถูกรินเพิ่มเติมจนลันปรี่ออกมา เขาดื่มมันเข้าไป - ถ้าจะถามเขาในเวลานั้นว่าเขาดื่มเพื่อเปลี่ยนนรกให้มันเป็นสวรรค์ หรือดื่มให้สมองมันเสียๆ ไปเสียแล้ว เจ้าสมองก็จะทำงานอะไรไม่ได้ คิดไม่ได้ ทุกข์ไม่ได้ อาลัยตายอยากอะไรไม่ได้ทั้งนั้น นอกจากจะเหมือนมีดขี้เท่อมองดูแต่อนาคตอันน่าขบขันและชวนหัวเท่านั้น
“พี่ชม พรุ่งนี้ไปบ้านหน่อยนะ” สหายหนุ่มของเขาจะกล่าวขึ้นอย่างกระวนกระวาย
“ทำไมล่ะ? มีอะไรหรือ?”
“ฮื่อ! มี! น้องสาวเขาจะแต่งงาน...”
นี่เขาจะได้เป็นแขกหรือคนเสิร์ฟโต๊ะก็ไม่รู้ - เขาทายผิดทั้งหมด ในที่สุดเขาไม่ได้รับตำแหน่งอะไรเลย นอกจากตำแหน่งกรรมกรรับใช้ทั่วไป
“พี่ชม - ช่วยยกโต๊ะตัวนั้นหน่อย - -”
“เอ้า! เอาตัวนั้นกลับไปตั้งแทนซี! -”
“นี่พี่ชม บอกนายใยเอารถออก - ไปเอาสังข์สำหรับรดน้ำที่สวนคุณจอมให้ที -”
เขาจะตระเวนไปที่วังเจ้านาย เมื่อท่านให้คู่สมรสคู่อื่นขอยืมไปเสียแล้ว เขาก็จะไปเที่ยวหาเช่าเอามาจนได้ เมื่อเวลาใครทำอะไรไม่ไหวเขาจะถูกเรียกแม้แต่ตำน้ำพริกที่ในครัว เขาเป็นคนนิ่งไม่พูดมากนอกจากจะหัวเราะหึๆ แล้วลงท้ายก็อย่างว่า เขาต้องช่วยเสิร์ฟโต๊ะในเวลาเลี้ยงอาหารค่ำและตัวเขาเป็นอย่างดี
“พรุ่งนี้เชิญงานศพหน่อยพี่ชม -” สหายอีกคนหนึ่งบอกเขา
“แย่หน่อย!” เขาว่า “ไปไม่ได้หรอก เครื่องไว้ทุกข์มีกับเขา/*132*/เสียเมื่อไหร่ล่ะ?”
“เขาไม่ได้เชิญไปเผานี่นะ” เขาหัวเราะไม่ชวนหัว “เขาเชิญไปเป็นอย่างอื่น -”
“สัปเหร่อหรือ?” เขาถามขึ้นแล้วก็หัวเราะหึๆ
“พี่ชม! ขอแรงสักครั้งเถอะ! ก่อนที่จะไปเป็นสัปเหร่อให้หมอนั่น”
“ทำไมอีกล่ะ!” เขาถามอย่างเนิบๆ
“นี่ค่ารถ - พี่ชมช่วยบึ่งไปแจ้งอำเภอให้ฉันที - ดวงชาตาราศีฉันจดไว้ในกระดาษนี่แล้ว - ผู้ชายเสียด้วยนะ! ให้ตายซี! พอพี่ชมแก่ๆ หน่อยก็จะพึ่งมันได้เป็นอย่างดี”
“พี่ชม! พี่ชมช่วยเช็ดน้ำตาให้สักทีเถอะ! -”
“พุทโธ่! แต่กันเองจะกินเข้าไปยังไม่มี ฮือ! แล้วกันจะไปเช็ดน้ำตาให้ใครได้”
“อ๋อ! นี่ไงล่ะพี่ชม! ไม่ต้องช่วยเช็ดมากนักหรอก ช่วยเอาอ้ายสร้อยเส้นนี้ไปให้คุณอาแกที - ฉันร้อนเหมือนถูกเผาทั้งเป็น ให้ฉันตายโหง...ตาย...”
เขาจะเดินดุ่มไปยัง “ธนานุเคราะห์” หรือธนาคารแห่งคนยาก เหมือนเดินเข้าไปบ้านของเขาเอง แล้วต่อรองกับเสมียนธนาคารอย่างเอาจริงเอาจัง แล้วเขาก็จะเดินกลับออกมาอย่างกระปรี้กระเปร่า ในการที่เขาทำราคาได้พอใช้สำหรับสร้อยเส้นนี้
นาฬิกาข้อมือ ปากกาทั้งชุด แก้วแหวนเงินทอง เครื่องใช้จิปาถะ พัดลม วิทยุ เครื่องเล่นจานเสียง โอ๊ย จิปาถะ เครื่องดนตรีก็มีแถมอยู่ด้วยเหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็นกีตาร์หรือไวโอลิน จำพวกศิลปะก็มีกล้องถ่ายรูปและถ่ายภาพยนตร์ และบางครั้ง/*133*/หัวจักรเย็บผ้าก็ขโมยเมียเอามาให้พี่ชมหมุนเป็นทอง ก็เมื่อเหตุการณ์ได้เป็นไปอย่างนี้อยู่เสมอมาแล้ว ใครเล่าจะยอมให้พี่ชมออกเงินค่าเหล้าที่มากินกันเป็นประจำวัน ไม่ว่าจะในร้านเครื่องดื่มหรือในสโมสร เขาจะเดินตามคนเหล่านั้นไปด้วยความรู้สึกอันเป็นธรรมดา และกินเหล้าของคนอื่นได้อย่างหน้าเฉยเช่นนั้น
ไม่มีใครรู้ว่าความเป็นอยู่ทางบ้านของพี่ชมเป็นอย่างไร? เงินเดือนของเขาเคยได้อย่างไรก็คงได้อยู่อย่างนั้น เขากินเหล้าของเพื่อนฝูงในกรม สนุกสนานกับเพื่อนฝูง แต่เงินเดือนของเขาไม่ขึ้น เพราะเขาทำงานน้อยเกินไป แถมหัวหน้ากองยังจะรายงานเขาเสียอีกว่า เขาทำงานมานานปีแล้วไม่ได้เงินเดือนเพิ่มขึ้น นั่นแสดงว่าเขาขาดงานมากและไม่ถูกพิจารณาความดีความชอบ การที่เขาไม่ถูกพิจารณาความดีความชอบก็เพราะเขาไม่เอาใจใส่ต่อราชการ เขาอาจจะถูกปลดออก เขาเพิ่งจะตกใจเป็นครั้งแรกก็ในคราวที่เขาได้รับข่าวชนิดนี้
“ออกไปจะไปทำอะไร?” เขามักจะพูดพึมพำ “ขุดดินกับเขาไหวหรือ? ค้าขายก็ไม่มีทุน จะไปหาบเร่ก็ดูจะไม่ไหว เพราะลำพังเดินทางไกลก็ไม่ค่อยจะไหวอยู่แล้ว ยังจะแถมมีพระอังคารเสวยอยู่บนบ่า เขาจะทำอย่างไร?”
ตกลงเขาก็รับปากกับหัวหน้ากองว่า เขาจะเอาใจใส่การงานให้มากขึ้น แต่ก็อีกนั้นแหละ งานของพระผู้เป็นเจ้าดูจะไม่เท่าไรนัก แต่งานของเพื่อนมีมากกว่า ไม่คนนั้นก็ต้องคนนี้ และไม่คนนี้ก็จะต้องคนนั้น ผลัดเปลี่ยนเวียนเวรกันเสมอไป ในบางวันที่เพื่อนฝูงมาแยกย้ายกันกลับไปเสียหมด หรือไปเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจกันไกลออฟฟิศ ก็จะเหลือแต่พี่ชมคนเดียวเคว้งคว้างอยู่ /*134*/เขารู้สึกเปลี่ยวใจเหมือนกับว่าโลกนี้เป็นโลกของคนหูหนวกและเขายืนอยู่คนเดียวภายในโลกนี้
ทีนี้พวกหนุ่มๆ ที่ไม่ค่อยจะสนิทสนมกับเขานัก และนั่งล้อมวงกันอยู่ก็จะพูดถึงเขาด้วยเสียงที่ไม่เป็นมงคลนัก
“วันนี้แย่แล้วโว้ย” เขาได้ยินเสียงคนพวกนั้นตะโกนบอกกัน
“ทำไมล่ะ?”
“ยิวยิ้มไม่ออกเสียแล้ว!” เพื่อนของเขาว่า
“ไหนวะยิว?” อีกคนหนึ่งซะโงกหน้าออกไปดู
“นั้นไงล่ะ พุทโธ่ ไม่รู้จักอ้ายยิวยิ้มเสียแล้ว - มันติดท้ายมาตลอดศก ใครเข้าร้านเหล้าชวนหรือไม่ชวน อ้ายยิวยิ้มเป็นติดตามทันที...”
“เรียกมาซี -” เพื่อนของเขาแนะขึ้น
“เฮ่ย! เสียเหล้า เรียกมามันก็แดกน่ะซี! จะมีอะไร?”
“เอาเถอะ! เรียกมันมา - แล้วหัดให้มันควักกระเป๋าเสียบ้าง”
คนหนึ่งรีบกวักมือเรียกเขาอย่างกิริยาท่าทางอันเต็มใจ
“มาทางนี้เถอะพี่ชาย -” เขาบอก “มาร่วมวงกับพวกผมน้องชายสักที -”
เขาพยักหน้าช้าๆ แล้วก็หัวเราะหึๆ
“ร่วมวงน่ะมันได้หรอกคุณ แต่ผม – ผมมันกรอบเต็มที...”
“อ๋าย! ผมเชิญนี่นะ! ผมเชิญพี่ชาย...”
เขารู้ - รู้ว่าอะไรอาจเกิดขึ้นถ้าเขารับเชิญลงไป เขาเกิดความไม่แน่ใจ แต่ก็นั่นแหละ อำนาจอันเกิดมาแต่ตัณหามันมี/*135*/มากกว่าอารมณ์ที่เคยชิน ความรู้สึกนึกคิดที่เป็นของเหล้า พอให้เหล้าเข้าปากไปเสียได้แล้ว ความยากต่างๆ ก็หายไป แม้จะเป็นทางออกที่ทราม แต่ก็จะทำอย่างไรได้ในเมื่อทางออกมันก็มีอยู่แต่เพียงประตูเดียวเท่านั้น - ประตูเดียวสำหรับเขา เขาไม่เคยกลับบ้านในเวลาเช่นนี้เลยตั้งแต่เขาทำงานมา
พวกเสมียนหนุ่มๆ ได้ทำให้เขาน้ำตาตกใน เมื่อคนเหล่านั้นได้ลุกขึ้นอำลาโต๊ะที่ล้อมวงกันอยู่หลายคน คนที่เชื้อเชิญเขาออกไปก่อน - ไปเสียแล้ว โดยมอบภาระไว้ให้แก่เพื่อน เมื่อเพื่อนคนอื่นๆ ชำระเงิน เขาก็ชำระแต่ส่วนของเขาอย่างที่เรียกกันว่า ตัวใครตัวมัน หรืออเมริกันแชร์ เยอรมันแชร์ หรืออะไรแชร์ก็ตามแต่ ในที่สุดโต๊ะทั้งโต๊ะก็เหลืออยู่แต่เพียงเขาคนเดียวเท่านั้น คนเดียวจริงๆ ทำให้เขาเดินตัวเบาหวิวเข้าไปหาจีนเจ้าของร้าน
“กันก็กินลื้อมาหลายปีแล้วนะ! ยังไม่เคยเปิดบัญชีเลย...” เขาพูดขึ้น “วันนี้ขอเปิดสักหน่อย”
“ไม่ต้องเปิดหรอก!” จีนผู้นั้นหัวเราะ “เล็กน้อย จำไว้ก็แล้วกัน อานายพวกนั้นแกแกล้งลื้อ อีว่าลื้อเป็นยิว...”
“ยิว...” เขาทวนคำพึมพำแล้วก็เดินออกมานอกร้าน คำว่า ‘ยิว’ ทรมานหัวใจของเขามาตลอดเวลาและทุกย่างก้าว เขาไม่รู้ราคาของเหล้าที่เขาดื่มมันเข้าไปเลยว่า อ้ายชนิดนั้นอย่างนั้นมันขวดละเท่าไร หรือกั๊กละเท่าไร? แต่แล้วเขาก็สลัดความคิดเหล่านั้นไปเสีย พี่ชมเป็นคนมีความอดกลั้น มีธรรมะแห่งความอดทนเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวและปลอบใจตัวเองให้คลายเศร้า
สตรีผู้หนึ่งได้ย่างเท้าก้าวเข้ามาในบริเวณกรม หล่อนถามหาคนที่ชื่อไพโรจน์หรือสุทิน และคุณอารีย์และคนอื่นๆ หล่อน/*136*/แต่งตัวกะทัดรัดแนบเนียนดี แต่ทว่าเสื้อออกจะเก่าแก่หรือเก่าเก็บจนเกินไป มันชักจะออกสีเป็นสีเหลือง หรือน้ำตาลอ่อนเป็นจุดๆ
“ฉันที่แหละป้า - ชื่อไพโรจน์ - -” เพื่อนของพี่ชมบอก
หล่อนรีบทรุดนั่งลงบนเก้าอี้ยาวข้างผนังตึก
“ดิฉันอยากจะมาหาคุณนานแล้ว - ดิฉันมีความลับคับอก...” หล่อนบอก “การที่ดิฉันรู้จักคุณๆ ก็เพราะว่าพี่เขาบอก - พี่เขามักจะพร่ำเรียกชื่อคุณๆ เหล่านี้ทั้งหมดว่าเขา...”
“เดี๋ยวก่อนครับ พี่คนนั้นน่ะพี่อะไรกัน?”
“ก็พี่ชมไงล่ะคะ” หล่อนร้องขึ้นแล้วใช้หลังมือปาดน้ำหมาก
“อ๋อ พี่ชมหรือครับ? ครับถูกแล้ว เราชอบพอกันมาก...”
“ดิฉันขอเรียนถามคุณด้วยความจริงนะคะ โปรดอย่าปิดบังหรืออำพรางดิฉันเลย -”
“ครับ ถามมาเถอะ ผมจะไม่ปิดบังอะไรเลย” ไพโรจน์ตอบ
“ดิฉันอยากทราบว่า พี่ชมทำงานที่นี่ได้เงินเดือนเท่าไร?”
ไพโรจน์หันไปทางเพื่อนของเขาและถามขึ้น
“เอ๊ะ! พี่ชมแกได้เงินเดือนเท่าไรนี่หว่า”
“๔๕๐! ยังไม่เคยได้ขึ้นเลย”
“ได้มานานหรือยังคะ?” หล่อนถามต่อไปอีก
“อ้อ ก็ได้มาตั้งแต่เขาเข้ามาทำงานน่ะซีครับ”
พอได้ยินคำตอบของไพโรจน์ หล่อนก็ฟุบหน้าแน่นิ่งลงไปกับพนักเก้าอี้ทันที ทำให้เพื่อนฝูงของพี่ชมตกใจกันมาก พอหล่อนได้สติตั้งตัวขึ้นตรงได้ สตรีผู้นั้นก็ปล่อยเสียงร้องไห้โฮออกมาเหมือนเด็กๆ เสียงร้องของหล่อนทำให้เสมียนพนักงานทุกคนละ/*137*/จากงานหันมาดูหล่อนเป็นตาเดียวกัน
“เมื่อ ๕ ปีมาแล้ว เขาไปบอกดิฉันว่าเขาถูกถอด -”
“ถูกถอด -” ไพโรจน์ถามและหัวเราะเสียงดัง
“เจ้าค่ะคุณ - เขาว่าเขามีความผิดทำเงินหลวงขาดไปหลายหมื่น...”
“แล้วยังไงต่อไป?”
“แล้วก็! หัวหน้ากองท่านมีใจเมตตาปรานีแก่เขา ท่านให้เข้ามาทำเป็นลูกจ้างรายวัน ใช้บ้าง ไม่ใช้บ้าง ๕ ปีทีเดียวนะคะ! ที่เขาไม่ได้เงินเดือนมา...”
“พี่ชมไม่ได้เอาเงินไปบ้านเลยหรือ?” สุทินถามขึ้น
“พุทโธ่! ดิฉัน - ดิฉันคนเดียวแท้ๆ หากินอาบเหงื่อต่างน้ำ ดิฉันต้องออกจากบ้านตั้งแต่ตีห้า กลับเอาเย็นเอาค่ำ - เช้ามืดจับหาบจับคอนออกตลาดซื้อของใส่หาบมาจนไหล่แทบจะหลุด เดินขายรายทางมาจนกว่าจะถึงบ้าน ได้กำไรมาบ้างเฟื้องสลึง ก็เอามาเลี้ยงลูก ลูกหรือก็มาก หัวปีท้ายปี ว่าเขาเข้าเขาก็บอกว่า สักวันหนึ่งหรอกเขาจะได้บรรจุอีก ถ้าได้บรรจุเมื่อไรก็คงจะสบายขึ้น ดีแล้วพี่ชม คนฉิบหาย!...”
นางร้องไห้สะอึกสะอื้นยกชายเสื้อขึ้นเช็ดน้ำตา แล้วก็ลาพวกคุณๆ กลับไปบ้านด้วยอาการอันเศร้าโศกระทดใจเป็นที่ยิ่ง
ดังได้กล่าวมาแล้วว่าเขามีที่ยืดเหนี่ยวอยู่ในหัวใจของเขา นั่นก็คือความอดกลั้น แม้จะได้ถูกเพื่อนฝูงรุมกันสัพยอกในเวลาต่อมา เขาก็ไม่โกรธและพลอยขบขันไปด้วยเสียอีก
“ทำไมจึงทำอย่างนั้น?” เพื่อนคนหนึ่งถามขึ้น
เขาไม่ตอบ ยิ้มน้อยๆ แล้วก็หันไปชวนคุยถึงเรื่องอื่นเสีย
/*138*/เหตุการณ์ทำนองนี้ในเวลาไม่ช้านักก็ได้ปรากฏขึ้นมาอีก สตรีค่อนข้างสาวดูเหมือนจะเป็นชาวชนบทได้เดินขึ้นมาบนสำนักงานและถามหาเขา หล่อนมีทรวดทรงที่ดูดีกว่าสตรีคนก่อนนี้เป็นอันมาก หญิงผู้นั่นนั่งลงบนม้ายาวที่ผู้หญิงคนแรกเคยนั่ง
“มาพบใครครับ” นักการถามขึ้น
“ดิฉันต้องการมาพบคุณชม...”
“อ๋อ! ลาครับ! ๓ วัน -”
พอได้ยินว่ามาหาคุณชม เพื่อนๆ ของพี่ชมก็รายล้อมกันเข้ามาฟัง
“ดิฉันขอถามจริงจริ้งนะคะ...” หล่อนกล่าวขึ้น “พี่ชมมาหัดงานอยู่ที่นี่กี่ปีแล้ว...”
“หัดงาน?- ” ไพโรจน์ถามขึ้น
“ค่ะ! เขาว่าเขามาเป็นเสมียนฝึกหัดอยู่ที่นี่ ธรรมดาคนเราเข้ามาฝึกหัดก็คงจะได้บรรจุกันเสียมั่ง - นี่ก็ ๒ - ๓ ปีแล้วนี่คะ! ฝึกหัดอะไรกัน - กินเข้าไปทุกวันๆ ค่ารถค่ากินกลางวัน ไปหัดขับรถ โน่นแน่ะ - เขาอยู่ข้างบ้านหัดขับไม่ถึง ๒ เดือนได้ใบขับขี่แล้ว เดี๋ยวนี้ขับรถบรรทุกไม้ได้เงินเดือนกินแล้วตั้งห้าร้อยบาท -”
“นี่ถ้าบรรจุก็เห็นจะได้สัก ๔๕๐ บาท -” ไพโรจน์บอก
“นั่นแน่ -” หล่อนร้องขึ้นด้วยเสียงอันดัง “เท่านี้ก็จับโกหกพี่ชมได้เสียแล้ว เขาว่าถ้าเขาได้ประจุก็คงได้ ๓๐๐ เป็นอย่างมาก - ตำแหน่งนักการเขาว่าแย่งกันออกจะตายไป - -”
หล่อนกลับบ้านไปด้วยความโกรธแค้น วันเวลาได้ล่วงไปอีกด้วยความปกติ เขาจะยิ้มน้อยๆ แล้วก็ไม่พูดว่ากระไร นอกจากยิ้มเท่านั้นพอแล้ว ยิ้มของเขาไม่บอกเลยว่าจะเป็นภัยแก่ใคร แต่/*139*/รายที่ ๓ ดูออกจะโหดร้ายมาก นางพาเอาเด็กตัวมอมแมมมาด้วยคนหนึ่งในวันเงินเดือนออก หล่อนพูดเสียงดังกว่าปกติ
“ถ้าเดือนนี้ไม่ได้ - เป็นไรเป็นกัน - โธ่ ดิฉันหาคนเดียวแท้ๆ -” หล่อนร้องขึ้น “บอกกับดิฉันว่าได้เงินเดือน ๓๐๐ เอาล่ะ! ๓๐๐ บาท ช่วยฉันบ้างสัก ๒๐๐ หรือ ๑๕๐ บาทก็ยังดี นี่มีไปให้ลูกซื้อขนมกิน ๒ - ๓ บาท ใครบ้างเลยจะทนไหว ดิฉันไปขายข้าวแกงในตลาด แล้วกลับมาพบแต่ - - - โอ๊ย อย่าให้ดิฉันเล่าเลย - ทำงานมา ๗ - ๘ ปีได้เงินสามร้อย - ไม่เคยเห็น ว่าเข้าก็แก้ว่าเขาบรรจุคนมีความรู้ ม.๖ ม.๘ ก่อน เลยต้องเป็นนักการอยู่อย่างนี้”
แต่พี่ชมก็เฉยๆ เขาไม่ค่อยรู้สึกวิตกวิจารในเรื่องเหล่านี้เสียแล้ว เขาด้านและชาชินจนเกินไป สิ่งที่เขากลัวนักกลัวหนาก็คือเพื่อนจะไม่คบเขา และจะไม่เรียกชื่อเขาในตอนเย็นเท่านั้น ถ้าเขาไม่ถูกเรียกก็แปลว่าเขาจะต้องเดินกลับบ้านเหมือนเดินไปในป่าช้า
เมื่อพฤติการณ์มันเกิดขึ้นแก่พี่ชมถึงขนาดนั้น เพื่อนๆ ของเขาก็เลยเกิดความสนใจในชีวประวัติของเขาขึ้นมาทันที เพราะอะไรพี่ชมของเขาจึงมีชีวิตและความเป็นอยู่อย่างนั้น เราชวนกันไปบ้านพี่ชมอย่างเงียบๆ หลังจากไต่ถามพวกชาวบ้านรู้เรื่องแล้ว เขาก็พากันเดินเข้าไปในตรอกบ้านพี่ชม อันเป็นตรอกน้ำครำเล็กๆ ที่แวดล้อมอยู่ด้วยบ้านหลังคาจากบ้าง สังกะสีบ้าง ล้วนแต่ปุปะและกำลังจะถูกเทศบาลไล่อยู่รอมร่อแล้ว เขาก้าวขึ้นไปบนเรือนของพี่ชม สิ่งที่กระทบนัยน์ตาเขาทำให้เขาเศร้าสลด เด็กๆ หลายคนเรียงกันเป็นแถวยืนถือชามกะละมังคนละใบ ในชามเหล่านั้นมีแต่ข้าวเปล่าๆ เท่านั้น
/*140*/“พ่ออยู่ไหนจ๊ะหนู - -”
เจ้าเด็กน้อยเบิกนัยน์ตาโตแล้วชี้มือ
“อยู่บ้านแม่เลี้ยงโน่นน่ะฮะ - เดินเข้าไปอีก”
“ขอตังผมมังซี -” เจ้าคนหนึ่งแบมือ
เขาเดินต่อไปอีก เข้าไปจนสุดตรอก เขาแวะเข้าไปที่ในห้องแถวชั้นเดียวโกโรโกโส แล้วก็ถามขึ้น
“หนู! พ่ออยู่ไหม?”
“ไปเล่นหมากรุกอยู่บ้านแม่ใหม่ - โน่นฮะ! หน้าบ้านมีปีบตั้งอยู่ ๒ ใบนั่นแหละ!”
ที่ใต้ถุนเรือนสูง เขาเห็นพี่ชมนั่งเอามือเท้าคางเพ่งมองดูหมากรุกอยู่ เหมือนกับจะให้ตัวหมากรุกกลายเป็นไฟขึ้นมาได้ ฉะนั้น เขาประแป้งเต็มตัวอย่างมีความสุข หน้าบ้านของเขาปลูกบอนสีต่างๆ ใส่กระถางเรียงรายกันอยู่ พอเขาเหลือบมาเห็น พี่ชมก็ยิ้ม
“อ๊ะ! นั่นแน่วันนี้ - มาถึงนี่ได้ - -”
เขากระโดดเข้าไปหาหาบเปล่าๆ ของเมียที่ซ้อนกันอยู่ภายในสาแหรก เปิดกระด้งออกดูแล้วหยิบเหล้าโรงออกมาชูร่อน ในขวดมีเหล้าอยู่ครึ่งหนึ่งพอดี
“นั่งซีคุณ - นั่งก่อน” เขาพูดกุลีกุจอ “อ้ายเปีย! ซื้อแม่รวงให้กูขวดหนึ่ง - เอาโซดาไหมเกลอ?-”
เขาพูดพลางล้วงเข้าไปในกระเป๋ากางเกงใน หยิบเอาห่อกระดาษออกมาห่อหนึ่ง มัดไว้ด้วยยางรัดของหลายชั้นหลายเชิง แก้ออกหมดแล้วจึงเห็นเงินอยู่ในนั้นไม่น้อยกว่า ๔ – ๕ พัน
“แล้วอย่าเสือกบอกแม่นะ อ้ายเปีย” เขาร้องออกมาด้วย/*141*/เสียงอันดัง และยิ้มออกมาน้อยๆ ในยิ้มนั้นเต็มไปด้วยความปลาบปลื้มและภาคภูมิใจ ○
ถือผิว
/*143*/ถึงอย่างไรเทืองก็ไม่ค่อยจะได้สนใจนักในเรื่องชีววิทยาและการผสมพันธุ์ ไม่ว่าจะเป็นคนหรือสัตว์หรือพืชก็ตาม เทืองเรียนหนังสือสอบได้ชั้น ป.๕ จากวัดไผ่ตันนั่นก็ดีโขอยู่แล้ว พี่น้องของเขาไม่ค่อยจะได้ผ่านอย่างเขาหรือผ่านได้ก็ไม่กี่คนนัก นอกจากนั้นก็อ่านหนังสือกันไม่ออกทั้งเพ แต่แม้ว่าเขาจะอ่านหนังสือไม่ออกเขาก็ยังวางท่ากันอยู่เสมอเหมือนกัน ยามเมื่อมีหนังสือหรือจดหมายมาจากต่างจังหวัด เขาก็จะเอามานั่งส่องดูแล้วทำปากขมุบขมิบสักครู่ก็ส่งไปให้เด็กอ่านให้ฟัง
เมื่อพูดถึงเทืองแล้วก็ต้องนับว่าเขาเป็นช้างเผือกแห่งสกุลวงศ์ทีเดียวละ คนเหล่านั้นอย่างจะประกอบอาชีพได้ ก็ได้แต่เพียงช่างไม้ไสกบเป็นอย่างสูง หรือไม่ก็ผูกเหล็ก ขุดดิน โกยดิน ถมดิน งานเบาหน่อยก็ปลูกหญ้าในสนามตามบ้านที่เขาจ้างไป/*144*/ปลูก แต่เทืองคนเดียวเท่านั้นได้เข้าไปเป็นคนการรถไฟ และมีกฎข้อบังคับให้กรรมกรมีความรู้ขนาด ป.๔ จึงจะบรรจุเป็นข้าราชการได้ เทืองก็ได้โอกาสอันนั้นอีก เขาได้บรรจุเป็นคนยาม ดวงของเขาเวลานั้นดูช่างดีเสียเหลือเกิน เมื่อเทืองกลับบ้านเขาแต่งตัวสีน้ำเงินเข้มทั้งชุดใส่หมวกสีเดียวกัน แก๊ปหมวกสีดำยาวเหยียดรับหน้าของเขาเสียเหลือเกิน
เขาจะใช้เวลาว่างทั้งหมดให้หมกมุ่นอยู่กับปลากัด ดูความเจริญเติบโต ดูความเก่งกาจดุร้ายของมัน ดูการผสมพันธุ์ในระหว่างปลาลูกหม้อกับลูกป่า เมื่อผสมพันธุ์กันแล้วจะกลายเป็นลูกสังกะสึ ในห้องของเขามีหิ้ง – บนหิ้งทุกหิ้งเต็มไปด้วยขวดปลากัด เขาเทียบมันไว้ในระหว่างตัวผู้กับตัวเมียในระยะยาว พอได้ฤกษ์งามยามดีนังตัวเมียท้องแก่เขาก็เอาลงรัดกันในโอ่งแตกใบใหญ่ซึ่งยาไว้ด้วยซีเมนต์ ในโอ่งนั้นมีดินมีผักบุ้งขึ้นเขียวชอุ่ม เขาจะนั่งดูเจ้าตัวผู้โค้งตัวรัดนางตัวเมียจมกันลงไปก้นโอ่ง แล้วตัวเมียก็จะตกไข่ออกมา ๒ ฟอง ตัวผู้จะรีบวิ่งเข้าไปอมไข่มาไว้ในปาก แล้วนำไปเก็บไว้ที่หวอด จนกระทั่งตัวเมียหมดไข่แล้วตัวผู้ก็จะไม่รัด นอกจากจะเฝ้าหวอดคอยกัดตัวเมียที่จะดอดเข้ามากินไข่ เทืองก็จะช้อนเอาตัวเมียขึ้นไว้เสีย
“มันก็แปลกนะอ้ายการผสมพันธุ์ของปลาเรานี่...”
“ฉันว่าเชื้อมันเข้าไปในไข่ก็อีตอนรัดนั่นแหละ!”
“อ๋อ แน่นอน!” พ่อมั่งว่า “ชีวิตน่ะมันเกิดมาจากสิ่งที่ไม่มีชีวิต”
“อะไรกันล่ะ! ชีวิตเกิดจากสิ่งที่ไม่มีชีวิต”
“ก็อ้ายสิ่งที่ไม่มีชีวิตนั่นแหละนานๆ เข้ามันเกิดเซลล์ขึ้นมา/*145*/แล้วก็มีชีวิต” พ่อมั่งว่าต่อไปอีก “อ้ายฉันน่ะมันไม่รู้จักกะเขาหรอกอ้ายเรื่องชีวะชีแวะ เห็นหนังสือพิมพ์ที่เขาห่อน้ำตาลทรายมาก็ลองอ่านกล้อมแกล้มดู - แต่ก่อนน่ะฉันเห็นเจ๊กมันผสมปลาเงินปลาทอง จริงๆ นะพ่อเทือง อ้ายปลาหางกุ้งเรานี่แหละผสมให้หางเป็นพวงยาวได้”
“เอ๊ะ มันทำยังไงล่ะ? พี่มั่ง”
“เอ้า มันจะไปยากอะไร มันก็เอาขี้ผึ้งปั้นเป็นปลาทองเข้าหางเป็นพวงยาวเหยียดเอาไม้ปักหลังหุ่นขี้ผึ้งเข้าแล้วก็จับไม้ไว้ เอาปลาเทียมตัวนั้นไล่นางตัวเมียอุตลุดไป ต่อมาไม่ช้าเมื่อปลาออกไข่และออกตัวแล้ว ปรากฏว่าลูกหางยาวเกือบ ๒ ส่วนใน ๓ ส่วน”
“แปลกมาก” เทืองพึมพำ เขาเอื้อมมือขึ้นไปบนหิ้ง หยิบเอาเหล้าขาวออกมาวางลงตรงหน้า “นี่แน่ะ ลงมาที่นี่ดีกว่าพี่มั่ง คุยเรื่องชีวะกันเสียสักเตื้อแล้วกลั้วคอด้วยอ้ายนี่”
“นั้นซี! จะดีเรอะ! อ้ายฉันไม่อยากจะขัดน้ำใจใครเสียด้วยนะพ่อเทืองนะ”
“ก็งั้นแหละ! ตกทุกข์ได้ยากลำบากยากเข็ญมันก็อ้ายเหล้านี่ตัวเดียวแหละ ฉันมันเป็นโรคต้องกิน - นั่งเสียบนแคร่นั่นแหละ!”
“ม้าก็เหมือนกันนะ! พ่อเทือง” พ่อมั่งเอื้อมมือมารับแก้วเหล้าไปถือไว้ “แต่ก่อนนี้เขาผสมม้าเขาก็เขียนรูปม้าไว้ให้มันดู เขียนเสียสวยทีเดียว ริมคอกม้าแขวนรูปม้าสูงๆ งามๆ ไว้ทั่วไปหมด บางทีเขาปั้นม้าสวยๆ ไว้ก็มี”
“แล้วได้ผลไหม พี่มั่ง”
“อ๋อ ได้ผล ถึงไม่งามเหมือนรูปที่เขียนให้มันดู แต่ก็ยังดูงามกว่าพ่อแม่ของมัน”
/*146*/“แล้วคนล่ะ?”
“ยิ่งร้ายใหญ่ เวลามีครรภ์คนเราจะต้องได้รับการเอาอกเอาใจให้มากที่สุด ได้ออกกำลังพอสมควร แล้วให้ดูภาพสวยๆ งามๆ รูปนักเพาะกายที่เป็นชายงาม รูปเทพีรูปประกวดนางงาม หรือโชว์แบบเสื้อ นี่ได้ผลกับอ้ายหลานชายฉัน เมียมันตั้งครรภ์ขึ้นมา มันเอารูปนักเพาะกายมาให้ดูหอบเบ้อเร่อ แต่พอลูกออกมามันกลับเป็นผู้หญิง ผลสะท้อนจากการดูรูปก็ปรากฏว่าอีหนูคนนั้นไม่ยอมนุ่งกระโปรง จะนุ่งแต่กางเกงขาสั้นแล้วกระโดดโลดเต้นหกคะเมนตีลังกาอย่างเด็กผู้ชาย”
“แล้วกัน...” เทืองยิ้มน้อยๆ
“อ้ายลักษณะผสมพันธุ์มันมีหลายลักษณะด้วยกัน เช่นลักษณะที่แข็งหรือเด่น ลักษณะที่อ่อนหรือด้อย ลักษณะเดิมของพ่อแม่จะปรากฏให้เห็นชัดในรุ่นลูกหลาน ลักษณะเด่นและลักษณะด้อยในพันธุ์หลานจะเป็นสัดส่วนคือ ๓ ต่อ ๑ ถ้าพันธุ์แท้ผสมกันจะได้พันธุ์เดิม ถ้าพันธุ์ทางผสมกันในชั่วลูกชั่วหลานจะได้พันธุ์แท้ เหมือนพ่อ ๑ ส่วน พันธุ์แท้เหมือนแม่ ๑ ส่วน และพันธุ์ผสมหรือพันธุ์ทางอีกสองส่วน สำหรับคนเราก็มีแปลกๆ เหมือนกัน นัยน์ตาสีน้ำตาล นัยน์ตาสีฟ้า ถนัดขวาถนัดซ้าย ลักษณะเด่นลักษณะด้อยอะไรกันก็ไม่รู้ อ้ายหลานชายมันพูดๆ ให้ฟัง...”
เมื่อคุยกันเข้าถึงเรื่องชีววิทยามากเกินไปทั้งๆ ที่ตัวเองก็ไม่รู้ด้วยกันทั้งสองคน รสชาติต่างๆ ก็ชักจะลดลงไปกลายเป็นจืดชืดเหมือนน้ำยาเย็น พ่อมั่งเห็นพ่อเทืองสั่งเด็กไปซื้ออีกขวดหนึ่ง ก็จำจะต้องหาเรื่องครื้นเครงที่เก็งใจว่าจะถูกใจพ่อเทืองมาสนทนากันต่อไปจนกว่าเหล้าจะมา
/*147*/“นางหวิงหลานสาวฉันประสบเคราะห์กรรมอย่างหนักเกี่ยวกับมรสุมชีวิต ทั้งๆ ที่ตัวมันเองก็สวยอย่างเลิศลอย...”
“ทำไมล่ะพี่มั่ง...” เทืองถามขึ้น
“มันก็อ้ายเกี่ยวแก่ชีวะนี่แหละ ชีววิทยา...”
“คืออย่างไงครับ พี่มั่ง?”
“คือว่ายังงี้ อ้ายผัวน่ะมันได้เงินเดือนกับเขาอยู่เพียง ๓๐๐ บาทเท่านั้น แล้วมาโกหกนังเมียว่าขับรถได้เดือนละ ๕๐๐ หลานของฉันคนนี้สวยมากเทียวนะพ่อเทืองนะ สวยไม่ตก เย็นวันนี้มันก็คงจะมาที่นี่หรอก เมื่อนังหวิงเห็นว่าผัวได้เงินเดือนน้อย ก็จำต้องยื่นมือเข้าช่วยเหลือ โดยเข้าไปทำงานเป็นลูกจ้างขายผ้าอยู่ในร้านแขกที่พาหุรัด ชะช้า! ผลที่เวรกรรมจะตามสนองมัน นังหวิงออกลูกออกมา ให้ตายดิ้น หน้าเป็นแขกพาหุรัดยังไงยังงั้นไม่ได้ผิดกันสักกระเบียดเดียว”
“แล้วไงต่อไป?...” พ่อเทืองยามรถไฟถามขึ้น
“แล้วไง?” อ้ายผัวทั้งตบทั้งตีสะบัดไปเลย ด้วยความหึงหวง เลยบอกศาลาขับไล่ไสส่งไปฟ้องหย่าที่โรงพัก อันที่จริงมันก็สบถสาบานว่ามัน เปล่า - เปล่าเลย...”
“ปลากัด - ปลากัด...” พ่อเทืองร้องขึ้นและวางแก้วลงกับกระดานดังฉาดทีเดียว
“มันก็อ้าย อย่างว่า - ไม่ปลากัด ก็ม้าเห็นรูปเข้าน่ะแหละ!”
“ฉันสงสารจับใจทีเดียวพี่มั่ง - สงสารเหลือเกิน!”
“ขอบใจแล้วพ่อเทือง แต่ว่านั้นแหละ นังหวิงมีลูกเสียแล้ว แม้จะสวยจะงามพอไม่อายเพื่อนฝูงเขาก็มาเสีย เสียอีตอนที่ไม่บริสุทธิ์นี่เอง ผู้ชายที่ไหนเขาจะไปรักมัน”
/*148*/“ฉันว่า...” พ่อเทืองพูดตะกุกตะกัก “ฉันว่าอ้ายพรรค์นี้มันก็ลางเนื้อชอบลางยา - ลงเนื้อคู่กันแล้วมันก็ไม่ค่อยจะแคล้วกัน...อย่างฉันนี่น่ะเขาจะรังเกียจไหม?”
“อ๊ะ! นี่ยังไม่ทันจะได้เห็นหน้าตากันเลยนะพ่อเทืองนะ - ไว้เห็นหน้ากันเสียก่อนเถอะ อ้ายเรื่องนี้จะเป็นไรมี - เพราะนังหวิงก็เหมือนคนบ้านแตก ย่อมต้องการที่พึ่งเป็นธรรมดา ไว้ให้เห็นหน้ากันเสียก่อนเถอะ ฉันจัดการให้เอง”
พอตกเย็นตะวันรอนยอแสงอ่อนลง พ่อเทืองซึ่งเพิ่งฟื้นจากเหล้าก็ลุกโงนเงนด้วยอาการอันระโหยโรยแรง เสียงร้องเรียกของสหายผู้ร่วมวงเหล้า ร่วมสังคม เป็นเพื่อนบ้านผู้เยือกเย็นและสุขุมคัมภีรภาพก็ดังลอยมา
“มานี่เถอะพ่อเทือง มาถอนพิษกันเสียหน่อย”
“ไม่ไหวแล้วละครับ พี่ชาย”
“ไหวซีน่า...นี่แน่ะ มารู้จักกับหลานสาวฉันสักหน่อย”
พอได้ยินว่าหลานสาว พ่อเทืองก็เผ่นพรวดลุกขึ้นยืน ล้างหน้าล้างตาประจงแต่งตัวเสียให้เรียบร้อยขึ้นหน่อย แล้วก็เดินอย่างงงๆ ขึ้นไปบนเรือนของพ่อมั่ง เขาตะลึงไปเล็กน้อยในเมื่อแลเห็นหญิงสาวคนหนึ่งนั่งอยู่ ผิวของหล่อนขาวเหลือง จมูกโด่งแก้มใหญ่นัยน์ตาโตและคมกริบ ริมฝีปากบางจิ้มลิ้มดูเหมือนจะอมยิ้มน้อยๆ ขณะเมื่อมองมายังเขา หล่อนยกมือขึ้นไหว้เขาก่อนแล้วก็ก้มหน้า อุแม่เจ้า รูปร่างออกอย่างนี้ อ้ายเจ้าสามีของหล่อนยังจะทอดทิ้งได้ลงคอทีเดียวหรือ?
“เตรียมฉลองกันได้แล้ว” พ่อมั่งกล่าวขึ้นแล้วยิ้มๆ
“เอ๊ะ! ฉลองอะไรกันล่ะพี่มั่ง?” เขาถามขึ้น
/*149*/“เอ้า! เมื่อตอนสายเราพูดอะไรกันไว้เดี๋ยวนี้ลืมไปเสียแล้วหรือ? หรือว่าพูดออกมาเพราะว่าฤทธิ์เมา”
“อ๋อ! อ้ายเรื่องนั้นน่ะหรือพี่ ฉันไม่เคยลืมเลย แม้จะนอนยังเก็บเอาไปฝันเสียด้วยซ้ำไป”
“เอาละ! นั่งคุยกันอยู่นี่ก่อน ฉันจะออกไปหาอะไรมากินกัน เหล้ามีอยู่บ้างแล้วในขวด ฉันจะไปหามาอีกเพื่อการฉลองของเรา”
เขานั่งยิ้มอยู่คนเดียวต่อหน้าหล่อน ยิ้มในดวงชาตาของตัวเองที่หาเมียมาหลายปีดีดักแล้วไม่เคยได้ บทจะได้มันก็ได้เข้าเองโดยไม่เห็นจะต้องลำบากยากกายแต่อย่างใด
“กินเหล้าเก่งก็ไม่รู้” หล่อนกล่าวขึ้นก่อนอย่างเอียงอาย
“กินพอเป็นยา”
“ยาปี๊บน่ะซี! ฉันเกลียดคนเมา”
“โธ่อย่าเกลียดเลย - พี่เมาดี - ไม่เมาเลว - ไม่เคยเมาอาละวาด - ได้แต่ร้องเพลง”
“พี่ต้องหยุดนะ - ถ้าฉันเป็นของพี่”
“ถ้าเธอเป็นของพี่ พี่ก็ขอเย็นๆ หน่อยเดียวเท่านั้นพอเจริญอาหาร”
“แล้วพี่จะให้ฉันอยู่ที่ไหน?”
“เขาจะให้ฉันไปอยู่โน่น - ทางอีสาน - ดูเหมือนบ้านไผ่โน่นแหละ”
“ฉันมิต้องไปด้วยเรอะ?”
“อ้าวผัวเมียกันก็ต้องไปด้วยกัน”
“แล้วลูกของฉันล่ะ?”
/*150*/“อ๋อ แน่! ฉันรักเธอฉันก็ต้องรักอาบังลูกของเธอด้วย” เขาพูดแล้วก็จ้องมองดูเจ้าบังน้อย ผู้มีผมดำสนิทหยิกหยองตัวเขียว มีขนดกขึ้นอยู่ทั่วไปทั้งสี่มุมหน้าและหัวระแหง
หล่อนกราบลงที่หว่างอกของเขาทำให้เขารวบร่างของหล่อนไว้ในวงแขน
“พี่รักฉันจริงๆ นะจ๊ะ”
“อ๋อ แน่นอน - แล้วเธอล่ะ!”
“อ๋อ! พอลุงมั่งบอก ฉันก็ออกนึกรักเสียแล้วทั้งๆ ที่ยังไม่เห็นหน้า”
“ฉันก็เหมือนกันสงสารเธอแทบจะร้องไห้เสียให้ได้”
เมื่อบาทหลวงมั่งกลับมา ที่รักแร้ก็มีขวดเหล้า มือทั้งสองข้างหิ้วถุงกระดาษใส่อาหารมาพะรุงพะรัง บาทหลวงทำพิธีวิวาห์ให้ สั่งสอนนิดหน่อย แล้วทั้ง ๓ คนก็โจ้สุราอาหารกันอย่างเป็นที่สนุกสนาน จนอานไปเองแล้วก็เลยสมสู่อยู่กินกันตั้งแต่วันนั้นมา
ทั้งสองคนอพยพออกไปจากกรุงเทพฯ ไปเป็นคนยามอยู่สถานีบ้านไผ่จังหวัดขอนแก่น ในตอนแรกๆ จดหมายก็มาถึงพี่มั่งอยู่เสมอๆ ถี่บ้าง ห่างบ้าง แต่ต่อมาก็ชักห่างลงๆ จนฉบับสุดท้ายบอกว่าย้ายไปอยู่ลำปาง วันคืนมันก็ค่อยๆ ผ่านไป จากวันเป็นสัปดาห์และจากสัปดาห์ก็กลายเป็นเดือน หลายๆ เดือนเข้าก็กลายเป็นปี พ่อมั่งก็ได้รับจดหมายอีกฉบับหนึ่ง บอกว่าครอบครัวนี้จะอพยพกลับมาเพื่อหางานทำ
“เอาเข้าให้แล้ว” พ่อมั่งร้องขึ้น “ถูกไล่ออกจากงานเสียแล้ว”
มันก็เป็นจริงอย่างพ่อมั่งคาดคะเน ครอบครัวนี้ได้ลูกเพิ่ม/*151*/อีก ๓ คน รวมทั้งเจ้าคนที่ติดท้องแม่หน้าเหมือนแขกพาหุรัดก็เป็น ๔ คนด้วยกัน คนหนึ่งเกิดที่บ้านไผ่ คนหนึ่งเกิดที่ลำปาง อีกคนเกิดที่เชียงใหม่
“ทำไมอ้ายตำแหน่งคนยามนี่มันก็ไม่ใช่ตำแหน่งใหญ่โตอะไรนัก ทำไมย้ายกันบ่อย”
“พี่เทืองทำผิดทีหนึ่งเขาก็ย้ายทีหนึ่ง” หวิงตอบแทน
“เขาทำผิดเรื่องอะไร?”
“ต่อยกันบ้าง ตีกันบ้างในวงเหล้า”
“อ้าว” พ่อมั่งร้องขึ้น “แล้วความผิดครั้งหลังนี่ล่ะ?”
“ไปท้านายฟันกัน และบุกรุกขึ้นไปบนเรือนของเขา”
“เรื่องอะไรล่ะพ่อเทือง”
“มันไม่มีเรื่องอะไรหรอกครับ มันเห็นว่าใครๆ เขาว่า ลูกผมคนเล็กหน้าเหมือนมันเข้าหน่อย มันก็เลยกำเริบดูถูกผม”
“ปลากัดอีกแล้ว - ปลากัด...” พ่อมั่งร้องขึ้น
“ดูเถอะครับพี่มั่ง - นังคนผู้หญิงหัวปีของผมจมูกแฟบเดินไกลๆ คนดูหน้าก็เห็นรูจมูกก่อน แล้วพุงก็ซื่อทั้งๆ ที่ไม่ได้กินข้าวเหนียว อ้ายคนที่สองของผมสวยอย่างไม่มีที่ติ สวยเหมือนนางงามลำปาง แล้วอ้ายคนที่ ๓ นี่เป็นผู้ชาย หน้ามันเหมือนนายผมราวกับพิมพ์ออกมาจากเบ้าเดียวกัน”
“เขาเข้าออกเยี่ยมเยียนเราอยู่เสมอหรือ?”
“มาเสมอแหละครับ กินเหล้ากัน - แล้วก็เล่นไพ่อยู่จนดึก”
“อ๋า! ปลากัด...ปลากัด”
“ครับ! ผมก็รู้อยู่แล้วละครับว่า มันเป็นชีววิทยาอย่างที่พี่มั่งว่า...”
/*152*/“หางานทำซี”
“ครับ! ผมจะไปหานายเก่าของผม ได้ยินว่าเป็นนายช่างใหญ่อยู่ที่ยันฮี”
“ระหว่างนี้ฉันจะทำเอง...” หวิงร้องขึ้น “เมื่อตะกี้ฉันเจอะคนรู้จัก เขามาคุมงานก่อสร้างเขาชวนฉันไปทำปูนส่งรอกปูนให้เขาเท่านั้นไม่หนักหนาอะไร!”
“ก็ดี...ถ้าเราช่วยแรงสามีได้อย่างนั้น”
หวิงไปทำงานแล้ว เทืองก็ได้แต่เฝ้าบ้านและดูแลลูก นานๆ ก็ไปคอยดักพบนายเก่าเสียทีหนึ่ง เขาทนทรมานอยู่จน ๘ เดือนเต็ม จึงได้ข่าวจากนายว่าให้เขาอพยพครอบครัวขึ้นไปยันฮี ระหว่างนั้นหวิงท้องได้ ๕ เดือนแล้ว หล่อนต้องระหกระเหินไปอีกแล้ว ในที่สุดก็ได้อยู่ในบ้านของนายเก่า โดยนายเก่าเขาไม่ได้เอาครอบครัวไป หวิงคลอดลูกในอีก ๒ เดือนต่อมา ลูกของหล่อนตัวแดงเหมือนกวนอู
“ลูกคนนี้ขาวแน่...” เทืองร้องขึ้น “เด็กตัวดำเกิดออกตัวต้องเขียว ถ้าเด็กขาวเกิดมาตัวต้องแดง”
จริงอย่างที่เขาว่า เจ้าลูกคนเล็กพอโตขึ้นสักหน่อยประพิมพ์ประพายก็ไปเหมือนเจ้าหัวหน้าคุมงานก่อสร้างนั้นเข้าอย่างไม่ผิดเพี้ยนเลยจนนิดเดียว
“โธ่! อ้ายตี๋...” เทืองร้องออกมาอย่างหัวเสีย แต่พอนึกถึงปลากัดอารมณ์ของเขาก็ค่อยๆ อ่อนลงๆ จนกระทั่งไม่มีอะไรจะปฏิเสธว่าเจ้าตี๋ไม่ใช่ลูกที่เกิดแต่อกของเขามาเอง
นายเก่าของเทืองบรรจุเขาเป็นคนงานแผนกพัสดุ เขาก็ตกอยู่ในตำแหน่งเฝ้ายามอีกตามเคย ได้เวรกลางวันก็ค่อยยังชั่ว โดย/*153*/เวรกลางคืนหวิงก็นอนหนาวสะท้านไปทั้งเรือนกาย พอดีคนใช้ฝรั่งว่างลงเพื่อนฝูงก็ตามไปทำงาน เป็นบ้านของมิสเตอร์เดวิดอยู่กับภรรยาหุ่นเลวเหลือเกิน เมื่อหวิงไปสมัคร ภรรยาเขาจะไม่รับเสียให้ได้ หล่อนมีนัยน์ตายาวเกินไป เอวเล็กเอวบาง แต่สะโพกผายรับกับช่วงอกอันตึงเต่งอยู่ด้วยยกทรง แต่แล้วไม่มีคนจะใช้เข้าจริงๆ ยายแหม่มเท็กซันก็เลยรับเอาไว้
หวิงกลับบ้านด้วยโชคลาภทุกวัน เงินบ้างอาหารกระป๋องบ้าง วิสกี้สก็อตและเบียร์กระป๋อง หล่อนใช้จ่ายเงินอย่างฟุ่มเฟือย
“ใครให้” เทืองถามขึ้นอย่างโกรธๆ
“นายฝรั่ง - มิสเตอร์เดวิดให้” หล่อนตอบ “คนอื่นทิปอีก ฉันก็เปรมไปเท่านั้นเอง”
ความจริงเมื่อหล่อนได้อะไรมา หล่อนก็นำมาสู่เขาทุกคราวไป ไม่ว่านมหรือขนมนมเนย ในที่สุดไม่ช้าไม่นานนัก หวิงก็เริ่มตั้งครรภ์ขึ้นมา พอครบกำหนดหล่อนก็คลอดลูกออกมา เทืองร้องออกมาอย่างฟังไม่เป็นภาษา
“นี่หรือลูกฉัน - นี่ทำไมผมมันแดง ทำไมนัยน์ตาเป็นน้ำข้าว - ไม่เอา - ไม่เอา นี่ไม่ใช่ลูกของฉันอย่างแน่นอน....ลูกอ้ายหรั่งมัน”
“ทำไมเธอดูถูกเมียของเธออย่างนั้น”
เขานิ่งอัดอั้นตันใจอย่างบอกไม่ถูก มองดูเจ้าลูกพาหุรัดที่กำลังอ่านหนังสือ มองดูนังผู้หญิงจมูกหักพุงซื่อ มองดูเจ้าคนรองที่ขาวสวย มองดูเจ้าลูกไทยแท้ที่หน้าเหมือนนาย มองดูเจ้าตี๋ที่หน้าเป็นจีนนอกแท้ เขาถอนหายใจยาว ขณะเมื่อหันกลับมามองดูเจ้าคนเล็กที่สุดที่ผมสีทอง นัยน์ตาสีฟ้าอันขุ่นมัว
“มิสเตอร์เดวิดย้ายกลับอเมริกาแล้ว” เมียของเขาบอก /*154*/“เพราะว่าเมียของเขาจะต้องไปผ่าตัดที่อเมริกา เมืองไทยผ่าตัดให้ไม่ได้ ฉันก็ว่างงานเท่านั้นเอง”
“เธอพูดยังกับว่าไม่เคยว่างงานมายังงั้นแหละ!”
“ทีนี้ที่แคมป์น่ะมีนิโกรอยู่คนหนึ่ง เป็นช่างเก่งกาจฝีมือดี แต่เขากินข้าวกับเขาไม่ได้ เขาไม่ยอมให้คนเสิร์ฟโต๊ะเสิร์ฟให้ เพื่อตัดความรำคาญแกเลยไปกินเสียที่เรือนรับรอง บางทีก็ไปกินที่ตลาด แกชื่อมิสเตอร์ทอม ตัวดำก็จริงแต่ใจกว้างเหมือนแม่น้ำ แกจะให้เงินเดือนฉันอย่างงาม ถ้าฉันไปทำอาหารให้แกกินโดยไม่ต้องเดินไปไกล”
นัยน์ตาของเขาพร่าขึ้นมาทันที มองดูทุกสิ่งทุกอย่างเหลืองไปหมด
“พอที” เขาตะโกนลั่นบ้าน “แกเป็นผู้หญิงที่ร้ายกาจที่สุด ถ้าแกไปทำงานกับนิโกรแกก็จะออกลูกออกมาเป็นนิโกร แล้วอ้ายคนนี้ล่ะ? อ้ายผมสีทองนี่น่ะ? มันอเมริกันแท้ มันมาเกิดเหยียดผิวแบ่งผิวกันเข้าจะว่ายังไง? พุทโธ่ ไม่ถ่างตาอ่านหนังสือพิมพ์เสียบ้างเลย คนอะไร” ○
หัวใจวอด
/*155*/เขาเผ่นพรวดออกจากสำนักงานในเย็นวันนั้น อากาศค่อนข้างอับ ทุกสิ่งทุกอย่างที่แวดล้อมตัวเขาอยู่ ดูมันหม่นหมองโรยราสิ้นดี
กลับบ้านหรือ? เขาเฝ้าแต่ถามตัวเองอยู่อย่างนั้น บ้านมีความหมายหรือ? บ้านหวานแน่หรือ? มันก็เปล่าอีกทั้งเพ งั้นจะกลับไปหาหอกอะไรกัน? เขาเฝ้าแต่ถามตัวเองอยู่เรื่อยๆ อากาศอะไรพรรค์นี้ ดูมันเศร้าชอบกล เศร้าถึงชีวิตเศร้าถึงปัจจุบันที่ไม่มีกี่มากน้อยในกระเป๋า - แล้วก็เศร้าถึงความเหลวแหลกในอดีต เศร้าถึงความรุ่งเรืองก้าวหน้าในอนาคต เขาเลี้ยวขวับเข้าไปในร้านหัวมุมกระดิกนิ้วเล็กน้อยพอเป็นอาณัติสัญญาณ กระดกแก้วเข้าไปสองก๊ง อากาศดีขึ้นอย่างประหลาด
หาข่าวยากจริงๆ เดี๋ยวนี้ เขาคิดต่อไปอีก ไปเอาข่าวเสียจะเหมาะกว่าหาข่าว เขา/*156*/ยกไหล่น้อยๆ นอกจากหาข่าวเขายังหากระเป๋าสตางค์ได้คล่องๆ ด้วยการเขียนเรื่องสั้นๆ ส่งไปให้บรรณาธิการฉบับนั้นฉบับนี้ แล้วเขาก็ได้มีเงินเล่นอย่างหวานๆ นี่เป็นการช่วยค่าครองชีพจากเงินเดือนที่ติดปีกของเขา ทีนี้อ้ายการหาโครงเรื่องนี่ซีมันยาก - ยากขนาดหางานหรือหาบ้านเช่า แต่ยามที่มันจะคิดออกมันก็ผุดขึ้นมาเองเหมือนฝันที่ไม่รู้จักตื่น มันวนเวียนอยู่นั่นแหละ
เขาปราดขึ้นไปโหนอยู่บนรถเมล์มองดูนัยน์ตาโศกๆ ของยายชิ้มแก่ๆ ที่เงียบขรึม มองดูหญิงสาว ๒ คนที่แต่งกายเสียงามพริ้งด้วยชุดอันเฉิดฉาย แต่เสื้อชั้นในดำคร่ำโผล่สายของมันออกมาอวดสายตาคน แล้วก็ผ้าเช็ดหน้าสีกะปิจันทบูรกระเป๋าสตางค์ใบเล็กๆ เขามองดูหน้าชายชราที่นั่งอมยิ้มมาเรื่อย เจ้าบัง ๒ คนคุยกันเหมือนกับว่าในรถมีแต่มันสองคนเท่านั้น หญิงชรานั่งมองดูหน้ารถอย่างเลื่อนลอย หญิงกลางคนเทศนากระปอดกระแปด บ่นคนขับรถที่ออกรถในขณะที่หล่อนขึ้นยังไม่เรียบร้อย ทีนเอจชายก้มหน้าลงซบกับพนักเก้าอี้นั่งตัวหน้า ถ้าไม่ทำอย่างนั้น เขาจะต้องเสียที่ให้ทีนเอจหญิงที่มายืนเสียดสีอยู่ข้างๆ หัวเข่าของเขา
ถึงอย่างไรนายนักข่าวผู้นี้ก็ยังไม่เห็นช่องทางที่จะแก้โรคท้องหิวของเขาในวันพรุ่งนี้ได้อย่างไร? และถ้าไม่ส่งต้นฉบับพรุ่งนี้เขาก็จะต้องไปรับเงินเอาในอาทิตย์หน้า
ไม่มีทางอื่นที่จะไปล่าพล็อต เขาก็เห็นมีอยู่ร้านเดียวเท่านั้น คือร้านนายวารีที่ท่าเตียน ร้านนายวารีนี้ต้อนรับชนทุกชั้นทุกเผ่า ไม่เลือกเพศเลือกวัย ไม่เลือกชั้นวรรณะ หญิงแม่ค้าผลไม้คายหมากออกจากปาก พยักหน้าทีเดียวเอาเข้าไปถึง ๒ ก๊ง หล่อนกลับไปนั่งจีบปากจีบคอกับเพื่อนแม่ค้าด้วยกันเสียเป็นวรรคเป็นเวร
/*157*/“เอา ๒ ก๊งเถอะนายวารี..” หญิงชราคนหนึ่งว่า “วันนี้แหลก...”
นายวารีหัวเราะอย่างกระด้างๆ
“อะไรแหลก?”
“เอาเถอะน่า ไม่เชื่อก็ลองดู...”
เขาสั่งเหล้า ๒ ก๊ง แดงแปร๊ดไปด้วยยาเจริญอาหารชนิดผง
“วันนี้แย่...” นักข่าวบอก
“หาข่าวไม่ได้หรือครับคุณ?” วารีถามขึ้นอย่างเวทนา
“เปล่าหรอก! หาเรื่องอะไรเขียนไม่ได้...” เขาตอบ “หายากจริงๆ”
ชายกลางคนคนหนึ่งเป็นเสมียนอยู่ที่กรมอะไรไม่รู้เสนอเรื่องเข้ามา
“เรื่องสำหรับเด็กเอาไหม?”
“ก็ใช้ได้เหมือนกันครับ” เขาพยักหน้า “คิดถึงอ้ายเด็กแล้วมันชื่นใจดี”
“คือยังงื้นะครับ!” เขาเริ่ม “อ้ายที่ในซอยบ้านผมน่ะเด็กเกเรมันมากที่สุดเลยครับ ตั้งแต่ผมอยู่มาก็หลายตำบลแล้วยังไม่เคยเห็นอ้ายที่ซอยไหนเลยเขามีอ้ายเด็กอัปรีย์พรรค์นี้ จะไปทำอะไรมันเข้าก็ไม่ได้เพราะพวกผู้ปกครองของมันล้วนแล้วแต่เป็นอันธพาลทั้งนั้น ใครไปข่มเหงคะเนงร้ายมันเข้า มันจะยกกันมายังกะหนอน - อ้ายเด็กเปรตคนนี้ก็เลยครองความเป็นผู้ยิ่งใหญ่อยู่ตลอดมา...”
“ซอยผมก็มี...”
“ครับ ในซอยผมก็เหลือระอา...”
/*158*/“แต่เขาว่าดินแดงก็ร้ายเหลือ”
พอเสียงประสานเหล่านี้สงบลงแล้ว เสมียนผู้นั้นจึงเล่าต่อไปอีก
“ทีนี้ผมมีหลานชายอยู่คนหนึ่ง มันอยู่บ้านนอก - อ้ายเด็กคนนี้ร้ายมาก เคยแทงเพื่อนดับคามือคามีดมาแล้ว บรมแก่นจนกระทั่งพี่ชายของผมเลี้ยงไม่ไหว เขาก็บอกฝากฝังผม ผมก็ดีใจไปเลย ยังไงๆ จะต้องเอาอ้ายหลานชายของผมมาปราบอ้ายเด็กแก่นตัวหัวโจกให้ได้ ผมนึกกระหยิ่มอิ่มใจเหลือเกินว่าคงได้ดูมวยดีกันละ...อ้ายอัปรีย์”
“ผมพอจะเดาออกแล้ว” เขาหัวเราะ
“ขันนะครับ - -” เสมียนยกเหล้าขึ้นซดเหมือนซดน้ำชา
“แล้วยังไงครับ” คนขับรถบรรทุกถามขึ้น “สู้มันได้ไหม?”
“สู้อะไรกันล่ะครับ” ผู้เล่ากระแทกแก้วลงกับโต๊ะ “มันไปเป็นเพื่อนกันเสียฉิบ - แล้วก็ระรานชาวบ้านอยู่เรื่อยไป ดอกไม้งามๆ เสื้อผ้าสวยๆ หมูหมากาไก่มันรังแกดะไปหมด อยู่ว่างๆไม่มีอะไรทำก็แอบยิงกระจกหน้าต่างเล่นพอสบายมือ อ้ายเราก็ต้องหวานอมขมกลืนกันต่อไป เรื่องเล็กน้อยพรรค์นี้ เจ้าหน้าที่ไม่อาจมีเวลามาดูแลไหว”
“ว่าไงคุณ ใช้ได้ไหม?” นายวารีถามขึ้น
“เรื่องสำหรับเด็กแบบนี้ เขียนไปมันก็ไม่เป็นข่าวครับ!”
“ไม่แหวกแนวหรือคุณ?”
“ครับ! มันมีอยู่ทุกซอย ทุกซอก ทุกตรอก ทุกถนน” เขาร้องสั่งเหล้าอีก
“ของผมเรื่องหวานจ้อย...” ชายกลางคนกล่าวขึ้น “อีป้อม/*159*/หลานสาวผมเองอายุเพิ่ง ๑๕ หยกๆ ไปรักเอายูนิฟอร์มเข้ามาเป็นถึงสิบโทเทียวนะครับ ได้เสียกันโดยผู้ใหญ่ก็พลอยลงเนื้อเห็นชอบด้วย ให้ลูกเขยเข้ามาอยู่ในบ้าน อยู่กันมาได้สักเดือนหนึ่งหรือสองเดือน ลูกเขยก็เข้าไปลาแม่ยาย บอกว่าจะกลับบ้าน”
“แล้วไงครับ!” บุรุษไปรษณีย์ซัก
“เขาลาไปหาเมียเขาหรือ?”
“เปล่าครับ เขาลาว่าจะไปแต่งงาน”
“อ้าว! ทำไมเป็นยังงั้น....”
“เขาว่าเขานัดวันกันไว้เรียบร้อยแล้ว ไม่ไปเขาเสีย นอกจากเขาจะเสียแล้วยังจะผู้หลักผู้ใหญ่พ่อแม่ของเขาก็จะเสียหมด แล้วเขาก็แต่งตัวหิ้วกระเป๋าเสื้อผ้าของเขาลงจากเรือนไปเสียเฉยๆ ท่ามกลางเสียงด่าทอเสียจนปราศจากชิ้นดี...”
“คุณจำสุภาพบุรุษเสื้อลายของเราได้ไหม” นายวารีถามขึ้น
“เอ มันมีหลายคนด้วยกัน....” นักข่าวบอก
“มีคนเดียวที่นั่งขรึมกินเหล้าแล้วไม่พูดกับใครเลย”
“อ๋อ! จำได้ละ...” เขาพยักหน้ารับ
“เขาตายเสียแล้ว -” นายวารีบอก
“อ้าว! ทำไมอายุถึงได้สั้นจริง”
“ผมจะเรียกเมียเขามาให้คุณรู้จัก - คุณให้เขาเล่าให้คุณฟังก็แล้วกัน”
ชั่วเวลาที่เหล้าแก้วเดียวยังไม่ทันหมด หญิงสาววัยสัก ๑๙ - ๒๐ ปีก็เดินพรวดพราดเข้ามาในร้าน หล่อนเรียก ๒ ก๊งแล้วก็กระดกแก้วเข้าไปในปาก
“เกิดเรื่องอะไรขึ้นกับสามีของเธอ...”
/*160*/“เขาช็อกค่ะ!....” หล่อนตอบ
“ทำไมถึงช็อก....”
“ก็ช็อกเพราะอ้ายมือปืนสะบัดช่อนั่นแหละค่ะ!”
“เธอจะเล่าให้ฉันฟังได้ไหม?” เขาถามขึ้น
“อ๋อได้ค่ะ!” หล่อนรับคำและวางแก้วลง
“เรื่องมันยังงี้นะคะ คือเมื่อคืนวานนี้เองแหละค่ะ เขานอนกับดิฉันอยู่ดีๆ เวลานั้น ๔ ทุ่มกว่าแล้ว บ้านของเขาอยู่ในสวนนี่คะ เวลา ๔ ทุ่มก็ดูดึกโขอยู่แล้วกำลังที่เขานอนอยู่ดีๆ นั่นแหละค่ะ! มีเสียงเหมือนคนมาถามที่ข้างฝา หมูหมาเห่าเกรียวไปหมด...”
หล่อนหยุดนิดหนึ่งก่อนที่จะเล่าต่อไปอีกว่า
“พี่เขาผุดลุกขึ้นค่ะ!” แล้วก็ใช้อาวุธประจำตัวของเขานั่นแหละติดตัวไปด้วย มันคือหอกเล่มยาวที่เขาใช้อยู่เสมอในเวลาที่เกิดอะไรขึ้นผิดประหลาด เขาไม่ลงบันไดหน้าบ้าน แต่กลับหย่อนตัวลงไปทางหลังบ้าน มันเป็นวิธีของเขาเสมอที่จะต้องทำอย่างนั้น เพราะเปิดประตูหน้าบ้านก็ย่อมจะเป็นหนทางให้คนร้ายมันทำร้ายได้ก่อนถนัดถนี่ ไม่มีโอกาสป้องกัน”
“เข้าใจละ” เขาเร่ง
“เมื่อเขาเดินลงไปข้างล่างแล้วก็ยังไม่เห็นใคร เพราะมันซุ่มซ่อนตัวกันหมดนี่คะ พอเขากำลังออกไปที่ลานกว้างหลังบ้านเท่านั้นแหละ! คน ๔ - ๕ คนก็ล้อมรอบเขาเข้ามาทีเดียว เป็นวงกลมที่เหมือนกับวงตะกร้อ เขายืนอยู่กลางแต่ลำพังคนเดียวเท่านั้น”
“มึงตายเสียเถอะนะ!” เสียงหนึ่งขู่และจี้ปืนมาทางเขา
/*161*/เขาผละออกจะวิ่งหนี แต่อ้ายอีกคนหนึ่งจี้ปืนเข้ามาดักไว้”
“จะไปไหนอ้ายบ้า?- -”
เขาวิ่งผละจะไปทางโน้น ปากกระบอกปืนก็ดักไว้อีก เขาเลยจนมุมยืนตัวสั่นงันงกอยู่ตรงกลางนั่นเอง
“อย่าร้องนะ?” เสียงหนึ่งขู่
“มึงเคยเห็นมือปืนบ้างไหม?” อีกคนถาม เขานิ่ง ไม่ยอมตอบมันเลยแม้แต่คำเดียว
“ยิงสะบัดช่อ - เคยเห็นไหม?”
เขาไม่ตอบ ยิงสะบัดช่อเป็นไงใครจะไปรู้
กระสุนนัดแรกเฉียดใบหูเขาไป เจ้าคนยิงหัวเราะ
“นี่แหละยิงสะบัดช่อ - ยิงไม่ให้ถูกมึง - ให้มึงช็อกตาย
เสียงปืนได้แผดขึ้นอีก คราวนี้มันแล่นหวือผ่านสีข้างเขาไปอีกลูกหนึ่งเฉียดลูกคาง เขาเกิดความกลัวขึ้นมาจนตัวสั่น อีกลูกหนึ่งเฉียดศีรษะทำให้เขาล้มลงไป มันยิงซ้ำอีกไม่รู้กี่นัดต่อกี่นัด เสียงปืนดังราวกับประทัดแตก
ครั้นแล้วเจ้าคนหนึ่งดูท่าทางภูมิฐานเหมือนกับจะเป็นหัวหน้าพูดขึ้นว่า
“เฮ้ย! อย่าไปทรมานมันเลย”
“เอาให้เข็ดนี่...”
เจ้าคนหัวหน้าควักปืนออกมาแล้วก็ยิ้มน้อยๆ เขาเล็งปืนยิงสะบัดช่อกันไปอีก คราวนี้กระสุนห่างปลายจมูกเขาเพียงครึ่งเซ็นต์เท่านั้นเอง
“มันช่างยิงแม่นกันจังนิ?” นักเลงคนหนึ่งร้องขึ้น “แม่นยิ่ง/*162*/กว่าหนังคาวบอย!”
ทีนี้อ้ายกระสุนนัดสุดท้ายที่ผ่านปลายจมูกของเขานั่นแหละที่เขาคิดว่าถูก เขาเลยตาย โธ่เอ๋ย! เขาตายเพราะช็อกแท้ๆ ไม่ได้ตายเพราะลูกปืนเลย ตามเนื้อตามตัวก็ไม่มีบาดแผลแต่อย่างใด - มันยิงอย่างนี้ มันยิงอย่างฉลาด ยิงให้ผู้ถูกยิงตายไปเองเพราะช็อก โอย! มนุษย์เรานี่นะ - ถึงบทจะฆ่ากันแล้วก็ฆ่ากันได้แปลกๆ...”
“ที่เธอเล่านี่น่ะ! เธอเห็นด้วยนัยน์ตาของเธอเองหรือ?”
“เปล่าค่ะ!...” หล่อนตอบ
“ประเดี๋ยวก่อน เมื่อเวลาถูกยิงสะบัดช่อน่ะ เธออยู่ที่ไหน?”
“ฉันก็นอนอยู่ในมุ้งน่ะซีคะ” หล่อนตอบ
“แล้วเขาล่ะ?”
“พี่เขาก็นอนอยู่ในมุ้ง - นอนอยู่ด้วยกันแท้ๆ...”
“แล้วอ้ายที่เธอเล่าเมื่อตะกี้นี้ล่ะ?”
“คือยังงื้นะคะ!” หล่อนเรียกเหล้ามาดื่มอีก ๒ ก๊ง “ดิฉันกับพื่นอนอยู่ด้วยกัน ๒ คน ในตอน ๔ ทุ่ม เขาลูกขึ้นแล้วกลับล้มตัวลงแล้วก็แถกและเสือกตัวขึ้นไปทางหัวนอน ๒ ครั้งเท่านั้นเองก็สิ้นใจ เมื่อตำรวจเขามาดูศพในตอนเช้า ดิฉันก็บอกเขาว่าอย่างนี้ค่ะ เห็นอย่างไรก็บอกไปยังนั้น บอกตามตรงไม่ปิดบังแล้ว ตำรวจเขาว่าพี่ช็อกตาย...”
“แล้วก็เรื่องที่เธอเล่าเมื่อตะกี้นี้ล่ะ”
“ฉันนึกเอาค่ะ! นึกเอาว่าก่อนตาย พี่เขาคงจะฝันว่าอย่างนั้นแล้วจึงได้ช็อก”
เขารีบชำระเงินค่าเหล้า แล้วก็เดินเหม่อออกมาจากร้าน /*163*/เขายังได้ยินเสียงของนายวารีเจ้าของร้านเหล้า ตะโกนตามหลังมาอีกด้วยเสียงกลั้วไปด้วยอารมณ์ขัน
“ใช้ได้ไหมคุณ?” ○
ตายเฟือ
/*165*/ความวิตถารของมนุษย์เราดูเหมือนจะไม่มีที่สิ้นสุด ยิ่งกาลเวลายิ่งล่วงไป - ไกลเข้าและไกลเข้า นานแสนนาน ความคิดของมนุษย์ก็ยิ่งแตกดอกออกช่ออรชรต่อไปอีก บางทีสิ่งที่มนุษย์ด้วยกันแสนเกลียดแสนกลัว แต่มนุษย์บางจำพวกกลับเป็นที่แสนเสน่หายาใจอย่างสุดซึ้ง
ทั้งนี้ข้าพเจ้าหมายถึงความคิดวิตถารของมนุษย์จำพวกพ่อๆ ทั้งหลาย ที่มีความปรารถนาจะให้ลูกของเขามือนาคตอันงามแสนงาม หวานแสนหวานเหมือนความฝันหวานของคนที่ไม่มีอะไรจะยึดเหนี่ยว นอกจากความฝันอันนั้นสิ่งเดียว
พ่อเฒ่าสุดนั่งฟังวิทยุอยู่ดีๆ ก็ตีปีกหัวเราะร่าออกมา มองดูก็เหมือนไก่ที่ตีปรปักษ์วิ่งอ้าวเข้าใต้ถุนไป เมื่อเห็นชัยชนะเป็นของตัวแล้วก็ตีปีกโก่งคอขัน
“ได้การแล้วยายเอ๋ย”
/*166*/”อะไรกัน ได้การแล้ว...” แม่เฒ่าถามขึ้น
“แกน่ะอ่านหนังสือหนังหากับเขาไม่ออก หูก็หนักฟังมันไว้เสียมั่งซี ฟังวิทยุจะได้รู้กฎหมาย อ้ายข่าวต่างๆ น่ะ มันก็คือกฎหมายน่ะเอง”
“ข้าไม่ต้องการฟังกฎบัตรกฎหมาย” แม่เฒ่าตอบ
“เออ แต่ชอบฟังคณะแมนสรวง พอพ่อแมนออกละก็ข้าได้ยินเสียงแกสะอื้นออกมาจนนอกหัวอก นี่แน่ะ - ถ้าแกไม่ได้ฟังข้าก็จะสาธยายให้เอ็งฟัง...”
“ข้าก็ไม่ต้องการฟังเอ็งสาธยายเหมือนกัน เอ็งไม่ได้เป็นมหาจะได้มาเทศน์ภาษาฝรั่งให้ข้าฟัง – ข้าฟังขรัวอินเทศน์ก็ได้ เณรน้อยบุญปลอดก็เทศน์เสียงเพราะเหลือเกิน”
“เอ็งฟังเสียงพระเทศน์?” เฒ่าสุดเบิกนัยน์ตากว้าง “ไม่ได้ฟังคำอรรถคำแปลอะไรภายในนั้น - เอาแต่เสียง เออ แย่จริงกู”
“คนติดอ็อก” แม่เฒ่าบอก
“ห้าร้อยละลาย!” พ่อเฒ่าคำรามออกมา
“ก็แล้วอ้ายวิทยุที่แกฟังน่ะมันเพราะยังไง”
“มันไม่เพราะยังไงหรอก มันสอนให้ข้าเกิดความคิดขึ้นมา ความคิดของข้าไม่เลวนัก ข้าชอบคิดในสิ่งที่คนอื่นไม่คิด คือวิทยุเขาว่ายังงี้ พวกหนุ่มๆ ที่มันถูกจับไปคุมตัวไว้ในฐานเป็นอันธพาลน่ะ บัดนี้เขาจะให้ไปทำไร่ทำนากัน ถ้าใครทำตัวดีมีอุตสาหะ วิริยะ หมั่นประพฤติดี ประพฤติชอบ เขาจะให้ที่มันคนละ ๒๕ ไร่ โอนโฉนดให้เลย”
“แล้วมันเรื่องอะไร?” แม่เฒ่าชะโงกหน้าเข้ามาถาม
“ก็จะให้อ้ายสิงห์สมัครเข้าเป็นอันธพาลบ้าง? แกล้งแต่ง/*167*/เนื้อแต่งตัวทำท่ากวนๆ ให้ตำรวจเขาจับเอาไป บังคับให้มันมีน้ำอดน้ำทนสักหน่อย ที่ดิน ๒๕ ไร่ก็จะเป็นของมัน...”
“ความคิดของแกยังอ่อนนัก - ผิดกว่าของข้าไกลทีเดียว”
“ของเอ็งวิเศษยังไง” พ่อเฒ่าถามและรู้สึกฉุนกึกขึ้นหน้า
“ของข้าจะเอาอีหนูไปฝากรถเมล์เขาขายตั๋ว”
พ่อเฒ่าหัวเราะอย่างเย้ยหยัน
“เขาเอาคนอ่านหนังสือได้คิดเลขถูก ลูกสาวเอ็งทอนสตางค์แลกสตางค์ยังไม่ถูก ชะช้า! จะเข้าไปทำงานรถเมล์”
“อินทะเนียร์แก่นเขาจะฝากให้” แม่เฒ่ายังคงยืนคำ “เรื่องเงินอย่าดูถูก มันรู้ทุกอย่าง ใบละร้อย ใบละ ๒๐ - ๑๐ บาทมันก็รู้ เงินบาทแลกสตางค์สิบสตางค์ห้าได้กี่อัน ทำไมมันจะคิดไม่ถูก ข้าไม่เหมือนแกหรอก จะเอาลูกเข้าเป็นอันธพาล”
ถึงอย่างไรพ่อเฒ่าก็ยังคิดว่า ความคิดของแกเหนือคนอื่นเสมอไป
“คนเรามันคิดข้ามของเลวกันไปเสียหมด หวังจะเอาแต่ของดี”
“เออ - ดีไม่ดีก็ยังได้เงินเดือนกิน” แม่เฒ่าพึมพำ “ข้าเคยไปขึ้นมาแล้ว ผู้หญิงขายตั๋วรถเมล์น่าเอ็นดู๊ เอ็นดู กระชดกระช้อยน่ารัก พูดก็ไม่เห็นจะต้องพูดมาก เป็นแต่เพียงส่งเสียงร้องออก
มาหน่อยเดียวเท่านั้น ไปจ้า - จอดจ้า - จอดบาวป้ายจ้า - -”
พ่อเฒ่าสุดไม่ยอมฟังป้าแหวนเมียของแกเลย ความครุ่นคิดในเวลานั้น ก็มีอยู่แต่ว่าลูกชายของแกควรจะมีที่ดิน - ที่ดิน ๒๕ ไร่ให้เดินก็กว้างพอที่จะทำให้เมื่อยทีเดียวละ!
พ่อเฒ่าสุดออกตลาด จ่ายของใช้สอยมาให้ลูกชายอย่างไม่/*168*/อั้น เสื้อฮาวายสไตล์ฮ่องกงแท้ๆ ก็มี อเมริกันฮาวายและฮาวายเยี่ยมแท้ๆ ก็มี อ้ายอย่างลายพร้อยเหมือนงูเหลือมและอย่างตาสก็อตตาอียิปต์สารพัดสี ทำให้ลูกชายสิงห์หัวแก้วหัวแหวนของแกร้องอุทานออกมาด้วยความแปลกใจ
“นี่ข้าซื้อมาให้เอ็งด้วยหัวใจแท้ๆ” พ่อเฒ่าบอกกับลูกชาย
“โธ่ พ่อไปซื้อมาทำไม? เอาเงินให้ฉันไปตัดเสื้อขาวๆ ใส่ดีกว่า”
“เอ็งใส่นี่เถอะ - พ่อชอบ...”
“ตำรวจลากคอไปน่ะซี หาว่าเป็นอันธพาล”
“อ้ายบ้า – อันธพาลมีใส่หรือ? แพงจะตายห่า” พ่อเฒ่าคำราม “นี่แน่ะลูกเอ๋ย - อ้ายสิงห์ลูกพ่อ เอ็งไปดัดผมเสียให้ดี - นี่แน่ะ เงินดัดน้ำยาเย็นนะ ให้เขาเซตให้สวยทีเดียวแล้วอบมาเสียด้วย - เอ้า เอาไป”
พอลูกชายพ้นเรือนไปแล้ว! กระทาชายนายหนึ่งก็ปรากฏตัวเข้ามาในเขตบ้านของพ่อเฒ่า นั่งลงแล้วก็ปรับทุกข์ขึ้นว่า
“แย่จริง - แย่จริง”
“อะไรกันเล่าแย่จริง!” เฒ่าสุดถามขึ้นและหัวเราะ
“ฉันจะมาถามพี่สุดว่า พี่สุดรู้จักหมอบ้างไหม? หมอปัจจุบันนี้น่ะ”
“ใครเป็นอะไรอีกล่ะ?”
“อ้ายลูกชายของฉัน...อ้ายยอดน่ะ” เฒ่ายิ้มตอบ
“มันเป็นอะไร?”
“ฉันจะให้มันตัดนิ้วมือเสียข้างหนึ่ง จะเสียค่าตัดสักเท่าไรฉันก็ยอม”
/*169*/“ฉันยังไม่รู้เลยว่ามันเป็นอะไร? ถึงกับจะต้องตัดนิ้ว มันเป็นมะเร็งหรือ?”
“เปล่าหรอก” เฒ่ายิ้มส่ายหน้า “เรื่องมันยังงี้ - คืออ้ายจอนเขาไปสมัครงานระเบิดหินกับฝรั่ง พอมันเห็นนิ้วอ้ายจอนเข้าเท่านั้นมันรับเข้าทำงานเลย มันว่าคนเคยชำนาญงานมาแล้ว”
“แล้วพ่อยิ้มจะตัดนิ้วอ้ายยอดบ้าง?” เฒ่าสุดถามขึ้น
“ก็งั้นน่ะซี! มันจะได้งานได้การทำกันเสียที อยู่บ้านก็เที่ยวเสียเหลือเกิน แล้วก็เที่ยวกับคนสำคัญเสียด้วย เที่ยวกับลูกเสี่ยใหญ่ อ้ายตาเสี่ยคนนี้ก็ประหลาดเหลือเกินแล้ว ประหลาดกว่ามนุษย์ที่ฉันเคยได้เห็นมา เขาเป็นคนไม่มีลูก ชอบแต่จะไปหาเอาลูกบุญธรรมมาเลี้ยงเท่านั้น เลี้ยงปรนเปรอจนตายไปหลายคนแล้ว”
“เลี้ยงยังไงถึงได้ตาย?” เฒ่าสุดถามด้วยความประหลาดใจ
“ก็ปรนเปรอและตามใจน่ะซีล่ะ! แกรักลูกเลี้ยงของแกเหลือเกิน” เฒ่ายิ้มกล่าวต่อไป “ลูกใช้จ่ายเงินเปลืองแทนที่จะว่า กลับให้มากยิ่งขึ้นไปอีก เห็นลูกขี่จักรยาน ซื้อมอเตอร์ไซค์ให้ ลูกอยากได้รถยนต์ซื้อให้ลูก ไม่กินเหล้า สอนให้กิน ลงมือซื้อเหล้าทำกับแกล้มให้ลูกด้วยมือของแกเอง ยุให้ลูกหาผู้หญิงพรรค์ยังงั้น แล้วโดยมากเมื่อคนหนุ่มๆ แน่นๆ เมาเหล้าเข้าและขับรถก็อดเบ่งไม่ได้ รถคว่ำตายไปเมื่อเร็วๆ นี้ก็คนหนึ่งแล้ว”
“แล้วอีตาเสี่ยนั่นได้อะไร?” เฒ่าสุดถามขึ้นอย่างเย้ยๆ
“ไม่รู้ซี”
“อย่าโง่ไปนักเลยเกลอ” เฒ่าสุดตบกระดาน “อีตาเสี่ยนั่นได้เงินประกันชีวิต....กับค่าประสบอุปัทวเหตุ ได้สองเท่าตัว”
“อ๊ะ! นั้นแน่...ฉันเองก็เพิ่งรู้เดี๋ยวนี้เอง” เฒ่ายิ้มร้องขึ้น /*170*/“นั่นซี...ไม่งั้นหมอจะมานั่งเสียเงินเสียทองปรนเปรอลูกทำไมกัน”
แต่ไพจิตลูกเลี้ยงของเสียเพ้งไม่ใช่คนโง่นัก...เขามาในขนาดเหนือเมฆอยู่เหมือนกัน เขาเป็นชาวเชียงใหม่โดยกำเนิด ที่ลงมาอยู่เมืองใต้ก็เพราะต้องการจะแก้แค้นแทนพี่ชายของเขา...ไพจิตเป็นคนสวย หน้าตาหล่อเหลา สวยเหมือนผู้หญิงแต่ทรหดแบบผู้ชายนักเลงอกสามศอก เขาเข้าไปเป็นลูกบุญธรรมของเสี่ยเพ้งก็โดยการช่วยเหลือเสี่ยเพ้งให้รอดจากถูกทำร้าย โดยที่การทำร้ายนั้นเขาก็ปั้นเรื่องมันขึ้นเองทั้งสิ้น เขาเป็นคนรักบ้านเกิดเมืองนอนของเขาราวกับชีวิต ฟังเพลงแม่ปิงสะอื้นขึ้นมาทีไร มือไม้ของเขากำแน่น นัยน์ตาโปนเต็มไปด้วยประกายแห่งโทสะขึ้นมาทันที
เขาจะต้องแก้แค้น ความเร่าร้อนแห่งความพยาบาทคุกรุ่นขึ้นมาในหัวใจของเขา ความรักบ้านเกิดเมืองนอนทำให้เขาเกลียดผู้ชายเมืองใต้ เขาจะต้องล่อลวงผู้หญิงเมืองใต้ให้ได้มากที่สุดที่จะมากได้ เพื่อเอาขึ้นไปเมืองเหนือและปล่อยให้หล่อนต้องชอกช้ำระกำใจในการที่ได้จากลุ่มแม่น้าเจ้าพระยาไป เขาคบพวกทีนเอจรุ่นเดียวกันไว้เป็นพวก ไม่ว่าจะเป็นเจ้าสิงห์ลูกเฒ่าสุด หรือเจ้ายอดที่จะตัดนิ้ว ตลอดจนเจ้าจอนนิ้วด้วนที่ได้เข้าทำงานในหน่วยระเบิดหินของฝรั่ง เมื่อไพจิตมีเงินใช้ฟุ่มเพือยขึ้นเพราะเป็นลูกเลี้ยงเศรษฐี เขาก็นำมันมาปรนเปรอคนเหล่านี้อย่างอิ่มหมีพีมันไป
ไพจิตคิดจะแก้แค้น...คิดจะแก้แค้นพ่อเลี้ยงของเขาที่ทำให้พี่ชายของเขาตายไป คิดจะหาผู้หญิงในเมืองใต้ขึ้นไปพร่าเสียทางเหนือให้ชอกช้ำใจอยู่ในเมืองใต้ เมื่อเขาพบสหายเมืองเหนือเข้าและรู้ความลับซึ่งกันและกัน สหายของเขาถามขึ้นด้วยความขุ่นใจเช่นเดียวกัน
/*171*/“เกลอได้ไปกี่คนแล้ว” สหายของเขาถามขึ้น
“ได้ไป ๓ คนแล้ว กานดา มยุรี และสมสวาท กันกำลังติดต่ออยู่อีกคนหนึ่งคือ ศรีอุไร คนนี้คิดว่าคงจะไม่พ้นมือกัน”
“เกลอเก่งมาก กันเพิ่งได้คนเดียวเท่านั้นเอง”
ไพจิตกินเที่ยว ดื่มเหล้าขนาดหนัก ใช้เงินเหมือนใช้เบี้ย ทำให้สหายทั้ง ๓ คนของเขาพลอยอ้วนพีไปด้วย แต่ไพจิตเป็นคนระวังตัวในขณะที่เขามึนเมาจัด เขาจะไม่ยอมขับรถเป็นอันขาด เขาใช้เจ้าจอนนิ้วด้วนขับมันไป เขานึกกระหยิ่มอิ่มใจเหลือเกินที่เขาได้แก้แค้นแทนเลือดชาวเหนือของเขา ที่ถูกเขาหลอกลวงมาเมืองใต้แล้วต้องน้ำตาเช็ดหัวเข่าและตาตุ่มอยู่เรื่อยมา แต่ความกระหยิ่มอิ่มใจของเขาต้องชะงักลงไปทันทีในเมื่อวันหนึ่งมีรถยนต์คันหนึ่งมาจอดลงที่หน้าบ้านเขา
“ดิฉันต้องการพบคุณไพจิต” หล่อนบอกคนใช้
เขารีบผลุนผลันลงไปหาหล่อนทั้งๆ เครื่องแต่งตัวลำลองสำหรับอยู่กับบ้าน พอหล่อนเหลือบมาเห็นเขาเข้าก็โผผวาเข้ามาหาและร้องไห้สะอึกสะอื้น
มยุรีร้องไห้...เขาคำรามในใจ สาสมแล้วที่พวกหล่อนคนเมืองใต้ทำกับญาติพี่น้องชาวเหนือของฉัน เขาทำเป็นตกใจเล็กน้อยในขณะที่ถามขึ้นว่า
“เธอร้องไห้ทำไมจ๊ะมยุรี”
“หนูตื้นตันใจค่ะพี่....หนูตื้นตันใจจริงๆ เพราะพี่แท้ๆ ที่ทำให้หนูมั่งคั่งขึ้นมาพอจะเป็นเนื้อเป็นตัวขึ้นมาบ้าง...หนูซื้อของจากเหนือมาฝากค่ะ ให้คนใช้ลงไปขนขึ้นมาซีคะ”
เขาหยุดชะงักงันลงไปในทันที ความคิดที่ว่าเขาจะแก้แค้น/*172*/หล่อน บัดนี้มันกลับตาลปัตรเปลี่ยนหน้ามือเป็นหลังมือไปเสียแล้ว มยุรีที่เขาคิดว่าหล่อนจะทุกข์ระทมหม่นหมองต้องพเนจรตกระกำลำบากและเข้าไปซ่องโสเภณี แต่หล่อนกลับมากรุงเทพฯ ในฐานะที่ร่ำรวย และได้สามีเป็นถึงจ้าว...อนิจจา!
กานดากลับมาอีก ๒ - ๓ อาทิตย์ หล่อนแวะมาเยี่ยมเขาพร้อมด้วยผัวลูกครึ่งจีนเสี่ยเชียงใหม่ สมสวาทติดตามมาในระยะเวลาอันใกล้ชิด หล่อนมีของกำนัลราคาแพงมาให้เขา
“เธอกลับมาทำไม สมสวาท?”
“ฉันได้ผู้หญิงมา ๓ คน...” หล่อนตอบ
“หา” เขาอุทานและเบิกนัยน์ตากว้าง “เธอเอาไปไว้ที่ไหน?”
“ปล่อยไปหมดแล้ว เขาสมัครใจยังงั้นนี่คะ...”
“แล้วนี่เธอจะกลับไปไหม?” เขาถามขึ้นและมองดูเรือนร่างอันพราวไปด้วยทองของหล่อน
“ต้องกลับซี เด็กๆ มันจะติดตามไปด้วยอีก ๔ - ๕ คน”
เมื่อสมสวาทไปแล้วเขาก็ต้องผจญกับศรีอุไรที่เขาเฝ้าพร่ำพลอดออดอ้อนขอความรักหล่อนไว้ และจะพาหล่อนขึ้นไปยังภาคเหนือ
“ว่าไงจ๊ะอุไร?” เขาถามขึ้นอย่างเสียไม่ได้
“ตกลงค่ะ” หล่อนกล่าวอย่างมั่นใจ
“ทำไมเธอถึงตกลงง่ายนัก”
“โธ่....จิตคะ ดิฉันอยากเห็นเชียงใหม่เหลือเกิน”
“แต่ - ฉันไม่ตกลงเสียแล้ว ฉันมีธุระอื่นที่จะต้องทำ” เขารีบปฏิเสธ
“งั้นดิฉันไปของดิฉันคนเดียว ไปกับพี่สมสวาทก็ได้” หล่อน/*173*/ตอบแล้วก็สะบัดหน้าเดินออกไปจากเขา
เรื่องราวของคนเหล่านี้ได้ค่อยลอยเลื่อนเคลื่อนคล้อยต่อไปอีกตามกาลเวลา เจ้าสิงห์แต่งตัวกวนที่สุดในย่านนั้น พร้อมทั้งดัดผมเดินเบ่งกล้ามไปทั่วตลาด แต่เจ้าหน้าที่ตำรวจก็ไม่ปรารถนาที่จะจับ เพราะเมื่อตรวจดูประวัติแล้วเจ้าสิงห์ไม่เคยมีประวัติด่างพร้อยหรือมีรอยพิมพ์นิ้วมือ ๑๐ นิ้ว และไม่เคยมีใบแดงแจ้งโทษมาก่อนเลย นอกจากนั้นตำรวจยังรู้จักเสียด้วยว่าพ่อแม่เป็นคนดีมีอันจะกิน แถมยังมีน้องสาวสวยหาตัวจับยาก
“ไม่ไหวหรอกพ่อ” เขาบอกพ่อของเขาในวันหนึ่ง “ตำรวจไม่จับ...”
“อ๊ะ เอ็งวิเศษยังไงตำรวจถึงจะได้ไม่จับ”
“ก็ไม่วิเศษหรอก แต่ไม่รู้ว่ามันเป็นยังไงเขาถึงไม่จับ”
“เอ็งไม่ได้ยวนเขาให้มากๆ หรอกหรือ?”
“พุทโธ่ - ผมยวนจนตำรวจโกรธหน้าเขียว...แต่เขาว่าเดี๋ยวนี้ตำรวจเป็นของประชาชนเสียแล้ว นิดๆ หน่อยๆ จับไม่ได้ จับไปเดี๋ยวถูกเจ้านายเพ่งเล็ง เขากลัวถูกออก”
“งั้นกระซิบพลแป้นฯ หรือหมู่หวาดจ้างเขาจับดีกว่า...ถ้าเอ็งได้ที่ดิน ๒๕ ไร่ เราหักโค่นถางป่าได้หน้าโฉนดแล้ว - สองหมื่นหวานๆ ที่ที่พระบาทสระบุรีเดี๋ยวนี้ขายกันแล้ว”
สิงห์ถอนใจยาวแต่งตัวกวนๆ ออกจากบ้าน แล้วก็ไปยวนตำรวจอีก เขาพบกับเจ้ายอดเข้าในร้านกาแฟ - ทั้งสองเกลอสั่งดำร้อนมาดื่ม แล้วก็ปรึกษาหารือกัน
“พ่อไล่ข้าออกจากบ้านแล้ว” ยอดบอก
“ความผิด?”
/*174*/“พ่อให้ตัดนิ้วใครจะยอมตัด...” เขาร้องด้วยเสียงเศร้าๆ “มือซ้ายก็สำคัญมือขวาก็สำคัญ - มันสำคัญไปทั้ง ๒ มือ ถ้าบังคับให้เป็นอันธพาลยังจะพอเป็นได้ เพราะชั่วดีอย่างไรก็ยังจะได้ที่ดินติดตัวถึง ๒๕ ไร่”
เวลานั้นเป็นเวลาบ่ายสัก ๑๖.๐๐ น. เศษ เสียงแตรรถดังขึ้นและเสียงร้องเรียกชื่อของเจ้าหนุ่มน้อยทั้งสองคน เขาเหลียวออกไปดูที่หน้าร้านกาแฟก็เห็นไพจิตยิ้มเผล่อยู่เบื้องหลังพวงมาลัย ทั้งสองคนรีบผละจากแก้วดำร้อน แล้วก็เผ่นไปที่รถ ไพจิตพูดขึ้นมาด้วยเสียงค่อนข้างจะมึนเมา
“คืนวันนี้อั๊วจะต้องขับรถพาพ่อไปขึ้นรถไฟว่ะ”
“จะไปไหน?” สิงห์ถามขึ้น
“กรุงเทพฯ ว่ะ” ไพจิตตอบ “แกบอกว่าก่อนที่จะไปกรุงเทพฯ ให้อั๊วขับรถแล่นเสียให้สบายอารมณ์ก่อน เพราะรถด่วนผ่านที่นี่ถึง ๔ ทุ่ม”
“เอาละได้การ” ยอดร้อง
“ได้การกะผีที่ไหน? มันจะต้องมีอะไรสักอย่างเกิดขึ้น” เขาส่ายหน้าช้าๆ “แต่ว่านี่แน่ะถ้าอั๊วเมาจัดยอดขับแทนทีนะ!”
“ฮื่อ!” เขาพยักหน้า “แต่พ่อลื้อจะยอมหรือ?”
เมื่อเสี่ยเพ้งพ่อเลี้ยงของเขาขึ้นมาบนรถ แกก็ล้วงขวดเหล้าออกมา ๓ ขวด พร้อมด้วยโซดาหลายขวด ข้างหลังของเสี่ยมีดรุณีแน่งน้อย อายุราว ๑๔ - ๑๕ ยืนอายเหนียมอยู่อีก ๒ คน
“ฝากน้องไปเที่ยวด้วย...” พ่อเลี้ยงของไพจิตบอก “พ่อจะแวะพักคอยอยู่ที่บาร์โรงแรม ๓ ทุ่มครึ่งมารับพ่อแล้วกัน”
ครั้นแล้วท่ามกลางราตรีอันเยือกเย็นไปด้วยละอองฝน /*175*/เมฆชอุ่มคลุมเครือเพราะฝนปรอยเม็ดลงพอให้ชื่นฉ่ำขับความร้อนอบอ้าวตอนกลางวันให้จางลงไป พวกชาวบ้านเตรียมจะปิดร้านกันบ้างแล้วบางร้าน คนเหล่านั้นแลเห็นรถยนต์คันเล็กคันหนึ่งแล่นอย่างเร็วและส่ายไปมาเหมือนงูเลื้อย ถ้าหากว่าคนเหล่านั้นจะได้ขึ้นไปบนรถยนต์คันน้อยนั้นด้วย เขาก็จะได้เห็นเจ้าหนุ่มน้อย ๓ คนกำลังแย่งกันขับ เดี๋ยวคนโน้นจะขับ เดี๋ยวคนนี้แย่งพวงมาลัย เขาจะได้เห็นดรุณีแน่งน้อยผู้นั้นหัวเราะอย่างสนุกและขบขัน
แต่ทว่า - เวลาสนุกเช่นนั้นผ่านไปอีกไม่นานนัก รถโกดังขนาดใหญ่ก็แล่นสวนทางมา รถเก๋งคันเล็กเผ่นพรวดเดียวก็ปีนขึ้นไปกองหินข้างถนนแล้วพุ่งตัวลงข้างทาง และหงายท้องเอาล้อทั้งสี่ขึ้นลอยอยู่ในอากาศ พวกชาวบ้านได้ยินเสียงร้องแหลมเล็กเป็นครั้งสุดท้าย แล้วก็ไม่ได้ยินอะไรอีกนอกจากเสียงครางเบาๆ
ทุกๆ คนในจำนวนสี่คน นอนนิ่งเงียบเป็นเวลานาน คนที่กระเด็นไปจากรถจึงลุกโงนเงนขึ้นมาได้ เขาคือเจ้าสิงห์ที่พ่อปรารถนาให้เป็นอันธพาล คนที่สองคือแม่หนูน้อยวัยรุ่นดรุณีที่ไม่ได้รับบาดเจ็บเลย คนที่ ๓ คือเจ้ายอด มือของเขาเลือดโซมและหยดแหมะๆ ลงสู่พื้นดิน นิ้วนางมือซ้ายของเขาขาดไป ๑ นิ้ว คนที่ ๔ คือ ไพจิตผู้มาแก้แค้น เขาไม่มีวันที่จะลุกขึ้นมาได้อีกเลย เสี่ยเพ้งร้องไห้โฮกับศพลูกบุญธรรมของเขา เฒ่ายิ้มตบไหล่ลูกชายของเขาด้วยสมคะเน
“ทีนี้เจ้าได้งานทำละ!” เขาร้องขึ้น
เฒ่าสุดคนเดียวเท่านั้น ที่เฝ้าแต่ถามตัวเองว่าเขาจะจับลูกของแกฐานอันธพาลหรือไม่หนอ? ○
เหน็บปีก
/*177*/ข้าพเจ้ายังไม่ลืม “ซาเก๊าะ” วัวชนที่เจ้าของเอาไปผูกแพ้วไว้ในสวนยางให้ยุงกัด ให้อดข้าว ๓ วัน ยืนแช่น้ำเฉอะแฉะเพื่อจะ “ล้ม” หรือให้มันแพ้ แต่ทั้งๆ หญ้าไม่ได้ตกถึงท้องเลยแม้แต่ต้นเดียวเป็นเวลา ๓ วัน ๓ คืน เวลาชนมันก็ทำหน้าที่ของมันอย่างซื่อสัตย์ คือชนให้เจ้าของของมันอย่างบ้าเลือด มันชนะ แต่เจ้าของของมันฉิบหาย สิ้นเนื้อประดาตัว ข้าพเจ้ายังไม่ลืมมวยล้มครั้งหนึ่ง ซึ่งฝ่ายที่จะต้องแพ้กลับใจ เพราะเห็นผู้หญิงคนรักของตนไปอยู่ด้วย ตะบันฝ่ายตรงข้าม ๒ - ๓ ทีล่อง มวยล้มคู่นี้พลิกกระเป๋านักพนันเสียจนฉิบหายขายตัว นักมวยคนแพ้ร้องไห้ ร้องเพราะความทุจริตความทรยศหักหลังของเพื่อนตัว
ถึงอย่างไรข้าพเจ้าก็ยังจำเจ้าปลากัดสีสวยสด เป็นสีน้ำเงินเข้มคู่หนึ่งได้ มันกัดกันหลายวันจนครีบกระโดงของมันสูญสิ้นไป/*178*/เหลือแต่ตัวเท่านั้น แต่มันก็ยังคงสู้กันไป สู้ สู้ กันไป ปากต่อปากมันก็บิด - บิดกันไป ทำให้ข้าพเจ้าคิดถึงลุงฝ้ายซึ่งมีนัยน์ตาอันฝ้าฟางตามอายุอันชราของแก นัยน์ตาที่มองอะไรไม่ใคร่จะเห็น แต่ทว่าเวลาเจ้าปลาเข็มมันกัดกันชุลมุนรวดเร็วไม่ผิดฟ้าแลบแกก็ยังดู ยังจำเจ้าปลาเข็มของแกได้ว่า ตัวนั้นเป็นของแก ตัวนั้นเป็นของเขา ทั้งๆ ที่ปลาเข็มคู่นั้นมันเหมือนกันราวกับลูกแกะเหมือนแม่แกะ
ข้าพเจ้ายังจำลุงฉาบได้ดี ลุงฉาบผู้ถือว่าแกมีปริญญาบัตรทางเลี้ยงไก่ ไม่ว่าลุงจัน ลุงฉาบ หรือลุงฝ้าย ลุงเสือ ทุกๆ คนมีนิสัยเหมือนกันในเรื่องที่ว่าตัวเองนั้นเลี้ยงไก่เก่งที่สุด คนอื่นต้องสู้ไม่ได้เสมอไป
“เรื่องไก่ชนละก็อย่าเสียเลย ไม่มีใครสู้ผมหรอก”
เมื่อตาฉาบโอ่ตัวขึ้นมาว่าแกเองเป็นมือเยี่ยม และคำพูดเหล่านั้นไปเข้าหูลุงฝ้ายเข้า ลุงฝ้ายก็จะตบเข่าหัวเราะอย่างขบขันสิ้นดี
“พุทโธ่ - อ้ายฉาบ” ลุงฝ้ายว่า “ถ้าไก่ใครดีๆ ให้อ้ายฉาบไปถูกต้องเข้าแล้ว เหี้ยต้องเข้ากระเป๋า” แล้วแกก็หัวเราะอย่างขบขัน ตกว่าทุกๆ คนมีวิชาเลี้ยงไก่ประเสริฐสุดหาผู้ใดเสมอเหมือนตัวมิได้ ทั้งให้น้ำไก่ทั้งเปรียบไก่ก็พยายามที่จะเอาเปรียบ แม้แต่ขนเส้นหนึ่งก็ไม่ให้มีเปรียบกว่าไก่ของตัวไปได้ เมื่อครั้งเปลี่ยนปกครองสมัยหนึ่งบ่อนไก่โรยราลงไป เพราะทางการห้ามขาดไม่ให้พนันขันต่อ โดยถือว่าเป็นเรื่องทรมานสัตว์ ลุงฉาบตีปีกปับๆ อย่างไก่แล้วก็ร้องออกมาว่า
“หน็อย - ทีไก่ละว่าว่าทรมานสัตว์ ก็ทีอ้ายคนขึ้นไปชกกัน/*179*/จนเลือดโชกเลือดโชนนั้นไม่ทรมานสัตว์หรือ?”
แต่เมื่อบ่อนไก่เปิดขึ้นได้อีก บรรดานักเลงที่แขวนผ้าให้น้ำแล้วก็กลับคึกคักขึ้นมาอีก มือที่เคยเปรอะขมิ้นเป็นสีทองและหมดสีขมิ้นไปแล้ว บัดนี้ก็เหลืองอร่ามขึ้นมาอีก แต่ก่อนนี้เมื่อไก่ฝรั่งยังเฟื่องฟู ไก่ชนก็จ๋อง นักเลงไก่เห็นแล้วสะอิดสะเอียนเหมือนเห็นอีแร้ง แต่บัดนี้ไก่ชนดูเหมือน “หงส์” อันมีค่ายิ่ง ทุ่งสุพรรณทั้งทุ่งเต็มไปด้วยนักเลงไก่ เที่ยวกว้านซื้อหากันด้วยราคาสูง เพราะเจ้าของไก่ “เหล่า” ดีๆ ไม่ยอมทิ้งไก่ดีๆ ของเขา แม้รัฐนิยมจะได้เข้าครอบงำอยู่ก็ตาม นอกจากสุพรรณแล้วก็ยังมีไก่ปทุมธานี ไก่พระประแดงที่ซุ่มซ่อนเลี้ยงไว้เงียบๆ ด้วยความอาลัยในเหล่าของมันที่ตีไม่เคยแพ้ใคร แต่เพชรบุรีนั้นไก่เหล่าดีๆ มีน้อยนัก ก็ต้องเที่ยวหาซื้อไก่ “เหล่า” จากที่อื่นมาด้วยราคาแพง แต่ที่อยู่ต่ำจากเพชรบุรีลงไปก็ต้องมาหาไก่แถบเพชรบุรีอีกต่อหนึ่ง ทั้งไก่ปล้ำไก่ต่อล่อไก่ชนจึงอุดมสมบูรณ์ และการคัดเลือกไก่หรือก็เก่งกาจ มีตั้งแต่แพรหางเขียว หรือเขียวหางขาว เหลืองหางขาว ประดู่หางขาว เหลือง ๓ สี เหลืองกด และบัวใต้ปีก เลือกล้วนแต่ว่าเหล่าดีเกล็ด ๒ แถว ๓ แถวตามเหล่าของมัน
วันนั้นอากาศดีนัก ท้องฟ้าโปร่งและแจ่มใส เจ้าชัยหนุ่มน้อยมีไก่ดีก็เปิดไก่ออกจากสุ่ม เป็นไก่รุ่นเดือยปุ่มสีบัวใต้ปีก ประจงวางข้างหน้าตักแล้วก็อาบน้ำ ใช้ผ้าขนหนูผืนน้อยชุบน้ำให้ชุ่มเข้าไปถึงผิวหนัง แหวกขนดูเนื้อสีแดงเข้มเหมือนสีตำลึงสุกแล้วก็บีบน้ำลงไป ปากก็คุยโขมงอยู่กับนักเลงไก่หลายคน ทั้งลุงฉาบ ลุงจั่น ลุงเสือ และน้าวัน
“หากไก่เหล่าทุ่งสาลีเมืองสุพรรณด้วยกันแล้วก็ตายมันทั้ง/*180*/นั้นแน่ลุงเอ๋ย น้าเอ๋ย เดี๋ยวข้าจะล่อให้ดู”
อ้ายบัวใต้ปีกตระกูลดีดิ้นรนเล็กน้อย ขณะที่เจ้าของของมันเช็ดหน้าเช็ดตาให้
“ขมิ้นน่ะเบาๆ เสียก็ได้วะอ้ายชัย” ลุงฉาบสั่งสอน “ขมิ้นมากนักมันก็ตึงตัวมันเปล่าๆ ไก่น่ะมันดีละ เสียแต่ว่าเอ็งเลี้ยงมันยังไม่ดี”
“นัดหน้าวันเสาร์นี่แหละลุงฉาบ ดีหรือไม่ดีก็คงจะได้รู้กัน”
เจ้าบัวใต้ปีกถูกปล่อยเดินก๋าออกไปกลางลานดินตีปีกขันจ้าไปด้วยความคึกคะนอง
“พ่อของมันตัวนี้ตีกับใครไม่เกิน ๒ อัน ลำพังไข่ของนางตัวเมียแม่เล้าของมันเท่านั้น เมื่อครั้งเงินยังมีราคาก็ขายใบละ ๕ บาท แต่มาตอนหลังพ่อของมันถูกน้ำกรดตาบอด”
“อ้าวทำไมถึงเซ่ออย่างงั้นล่ะ?” ลุงฉาบร้อง
“ก็อีตอนให้น้ำนั่นแหละเสียทีเขา คว้าผ้ามาให้น้ำ ไม่รู้ว่าน้ำกรดมันเข้าไปอยู่ในผ้าในน้ำได้อย่างไรกัน พอปล่อยไปก็มอดหมด”
“นั่นเป็นไร” ลุงฉาบร้อง “มันต้องระวังให้ดี”
“เฮอ! ตาฉาบเอ๋ยแกอย่าพูดเลยวะ” ลุงเสือร้องขึ้น “ก็อ้ายของแกอย่างไรล่ะเสือกเอายางน่องทาเดือย ให้น้ำไปให้น้ำมา ยางน่องที่เดือยของไก่แกมันก็ฆ่าไก่แกเอง ทำให้ข้าพลอยฉิบหายไปด้วย”
ลุงฉาบหัวเราะแห้งๆ แล้วพูดว่า “เวลานั้นกูกำลังลืมนึกไปว่าหน้าไก่เรามันเป็นแผลอยู่ - แต่ว่าตอนหลังกูก็แก้ได้ด้วยกระเพาะเยี่ยวเสือปลา”
/*181*/“เฮ้อ! อ้ายพวกโกงอย่างนี้น่ะมันไม่ค่อยเจริญหรอกตาฉาบเอ๋ย กระเพาะเยี่ยวเสือปลาก็สู้ดีมันไม่ได้ ทาหัวปีกเข้าแล้วพอซุกหัวได้กลิ่น ก็ตกใจกระโดดหนีออกจากสังเวียนแทบไม่ทัน”
เจ้าชัยดีดมือ ๒ - ๓ ที อ้ายบัวใต้ปีกก็กรีดเข้ามาแล้วก็จิกเอาๆ ท่าทางที่มันเดินนั้นงามจริงไม่ผิดหงส์ นักเลงเก่ามองดูแล้วน้ำลายแทบจะไหล เพราะไก่รูปนี้หาคู่ง่าย ไม่เล็กไม่ใหญ่กำลังงาม ทั้งลุงฉาบ ลุงจั่น ลุงเสือ และน้าวัน ก็ช่วยกันประคับประคองอ้ายไก่ล่อออกมาให้มันออกกำลังกระโดดตีอยู่เป็นพัลวัน คล้ายนักมวยที่กำลังฟิตตัวให้แข็งแกร่งอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ทั้งข้าวเปลือก ผักปลา ล้างน้ำสะอาดมาปรนนิบัติ ตกกลางวันกินกล้วยสุกวันละใบแล้วครอบสุ่มมืดให้มันนอนพักผ่อน อาศัยนักเลงเก่าชำนาญไก่มานานนักช่วยดูแล ไก่เจ้าชัยก็มีคนขอเดิมพันไว้ตั้งค่อนตัวเจ้าของเองไม่ได้กี่ร้อยเพราะมันมีแต่ไก่ เงินไม่ค่อยมี และเจ้าชัยนั้นมันเป็นหนุ่มฉกรรจ์ เติบกล้าแล้วต้องการแต่จะได้เงินเดิมพันไปแต่งเมียคือเจ้ายี่สุ่นลูกของลุง ซึ่งอย่างฐานปรานีเขาก็เรียกเอาถึงพัน พันห้า ข้อนี้แหละที่ทำให้มันกระอักกระอ่วนอยู่เต็มทน
“เอ็งไม่ต้องตกใจหรอวะอ้ายชัย” ลุงฉาบบอก “ตากูก็พอมีแววอยู่ในเรื่องไก่ เอ็งก็รู้อยู่แล้วว่ากูไม่เคยกลัวใคร อุตส่าห์เลี้ยงให้ดี หาคู่ให้ได้เปรียบ ๒ - ๓ คราวเท่านั้นมึงก็จะได้แต่งเมีย”
เจ้าชัยถอนหายใจยาวด้วยความหนักอก “แต่เรื่องการพนันขันต่อมันก็ไม่แน่นักหรอก...ลุงเอ๋ย มันก็มีได้บ้างเสียบ้างเป็นธรรมดา เมื่อไหร่มันถึงจะพอกันสักที”
“เอาเถอะน่า - เอ็งอย่าไปตีตนตายไปหน่อยเลย” แกรับรองด้วยความมั่นใจ “ก็อ้ายที่กูได้เมียอยู่ด้วยกันจนแก่จนเฒ่า มันก็/*182*/ไม่ใช่เพราะไก่ของกูหรอกหรือ? กูดูรูปไก่และรับว่าสู้เขาได้ มึงก็นอนใจเสียเถอะ”
ครั้นวันนัดมาถึง บ่อนที่เพิ่งเปิดใหม่ได้ไม่กี่นัดก็คับคั่งอยู่ด้วยผู้คน ไก่รองบ่อนและไก่ที่จะเอาไปขันครอบสุ่มวางอยู่เป็นทิว แถวขันเสียงเซ็งแซ่ไปทั้งบริเวณ ถึงจะเป็นบ่อนเล็กไม่ใหญ่เท่าบ่อนตาแดงโรงเลี้ยงเด็ก แต่ก็มีรั้วรอบขอบชิดไว้กันนักเลงแพ้แล้วหลบหนีออกไปอย่างเงียบๆ เจ้าชัยครอบสุ่มไก่ของตัวเข้าแล้วก็กวาดตามองหาคู่คะเนไว้เมื่อเวลาเปรียบจะได้เลือกได้โดยสบาย แต่สีสันท่าทางไก่ของมันเป็นไก่สีบัวใต้ปีก สีแปลกกว่าตัวอื่นๆ ที่ในบ่อน คนก็เข้ามาล้อมวงดูทีอันสง่าที่มันขยับย่างเยื้องกราย ตาฉาบก็เฝ้าแต่ทำการคุยโขมงฐานเป็นนักเลงอาวุโส ทำให้ลุงฝ้ายเกิดหมั่นไส้เต้นก๋าเข้ามาขัดคอ
“ไงฉาบเอ็งต้องอาศัยหากินกับเด็กแล้วหรือ?”
“หนอยแน่อ้ายฝ้าย” ลุงฉาบตีปีกเต้นก๋าออกมาข้างหน้า “วันนี้แหละฝ้ายเอ๋ย อ้ายแพรหางเขียวหางของเอ็งนั่นแหละมันจะแพ้ไก่เด็ก”
ลุงฉาบลุงฝ้ายล้วนเป็นเพื่อนเกลอกันมาแต่หนุ่มแน่น เดี๋ยวนี้อายุล่วงเลย ๖๐ ด้วยกันทั้งคู่ เมื่อมาพูดเล่นพูดหัวกันต่อหน้าเด็กก็ทำความขบขันให้แก่คนอื่น มันเป็นเรื่องบังเอิญที่สุดที่อ้ายแพรหางเขียวของลุงฝ้ายรูปร่างพอเปรียบกันได้ เมื่อถูกคะยั้นคะยอล้อเลียนท้าทายกันในเชิงนักเลงสักพัก ทั้งสองไก่ก็นำมาเปรียบกันในทันที ทั้งส่วนยาว ส่วนสูง ตลอดจนกระทั่งเดือยก็พอฟัดพอเหวี่ยง แต่ลำหักลำโค่นนั้นประเดี๋ยวก็จะได้ดูกัน
“ว่าไงฝ้าย เอ็งเห็นเป็นไง”
/*183*/“เอ็งท้าข้าหรืออ้ายฉาบ” ลุงฝ้ายถามพลางยื่นมือออกมาข้างหน้าเหมือนจะถามเดิมพัน
“อ้าว ก็เอ็งว่าข้าหากินกะเด็ก เด็กมันก็ท้าเอ็งด้วย แต่นั่นแหละเกลอเอ๋ย ควรหนีได้ก็หนีเสียดีกว่า”
“อ๊ะ! อ้ายฉาบ ถ้ากูหนีกูจะยื่นมือออกมาทำไม” ลุงฝ้ายลุกขึ้นเต้นและมือกุมกระเป๋าใหญ่ที่เหน็บไว้ที่หลัง “ตีเท่าไหร่เอ็งว่ามา”
พวกนักเลงทั้งหลายก็ห้อมล้อมกันเข้ามาขอเดิมพัน ทั้งทางเจ้าชัยลุงฉาบ กับทั้งทางลุงฝ้าย เสียงเซ็งแซ่ไม่ได้ศัพท์ ตีกัน ๑,๐๐๐ บาท แต่เจ้าชัยเอาเพียง ๔๐๐ เท่านั้น นอกนั้นก็เป็นของลุงฉาบ ลุงจั่น ลุงเสือ น้าวัน คนอื่นอีกคนละ ๕๐ - ๕๐ สุดแต่จะพอใจเล่น ในไม่ช้านักก็ได้เวลาปล่อยไก่ เจ้าของบ่อนเข้านั่งอันจมวางออกแล้วก็ปล่อยไก่ ทั้งอ้ายบัวใต้ปีกและอ้ายแพรหางเขียวไก่เอกของลุงฝ้ายเข้าสู่สังเวียน ลุงฉาบปล่อยไก่เจ้าชัย ลุงฝ้ายปล่อยไอ้แพรไก่ดี พอได้เห็นทีเหมาะนักเลงแก่มือเก่าทั้งสองคนก็พุ่งไก่เข้าหากันตามความเข้าใจซึ่งตัวคิดว่าจะเอาเปรียบให้มากที่สุดได้ เสียผัวะแรกลั่นขึ้นเป็นประเดิม อ้ายแพรก็ถูกแทงเข้าอย่างจังถึงทรุด พอโผนเข้าใส่ก็ถูกอ้ายบัวใต้ปีกจับได้อีกด้วยปากถนัดถนี่เสียงสนั่น ลุงฉาบก็กระโจนขึ้นตบมือประจวบกับเสียงฮาครืนของผู้เล่นข้างได้เปรียบ
“นี่แน่ะไก่เด็ก นี่แน่ะไก่เด็ก” ลุงฉาบร้องแล้วท้าพนันไปรอบๆ วง เพราะแกเห็นแล้วว่าลำมันหนักเกินไก่หนุ่มนัก
“เออ! ประเดี๋ยวเถอะอ้ายฉาบ...” ลุงฝ้ายเสียงชักอ่อนลง
“ทำไมฝ้าย ทำไม” ลุงฉาบตะโกนลั่น
/*184*/เจ้าแพรของลุงฝ้ายเห็นเสียท่าเข้าซุกปีกพัลวัน ไอ้บัวใต้ปีกก็ถอยออกมาแล้วตีสูง ทันทีนั้นเสียงฮาครืนก็ดังขึ้น ลุงฝ้ายตกใจแทบจะหงายหลังเมื่อเสียงตะโกนดังลั่นขึ้นว่า
“ปากหัก ปากหักเสียแล้ว”
“ปากหักแล้ว”
ยังไม่ทันขาดเสียงร้อง ไก่เอกของลุงฝ้ายก็ทำท่าเหมือนตื่นคนเดินเตร่ออกห่างกระพือปีก และทันทีนั้นขนบนหัวอ้ายแพรหางเขียวก็ลุกชัน อ้ายบัวใต้ปีกวิ่งเข้าใส่ อ้ายแพรของลุงฝ้ายก็เลยหนี เสียงอลหม่านกึกก้องก็ดังขึ้น ลุงฝ้ายนิ่งเงียบเสียงเหมือนไม่มีปาก ควักกระเป๋าใบใหญ่ออกมานับเงินแล้วมองดูไก่ของตัวด้วยความน้อยใจ เสียงลุงฉาบกระแอมกระไอออกมาเป็นเชิงเย้ย ลุงฝ้ายก็ไขหูเสียไม่ยอมโต้ตอบ วันนั้นไก่เจ้าชัยครอบสุ่มไว้คนดูเนืองแน่น เพราะเป็นไก่พิสดารตีไก่ลุงฝ้ายชนะไม่ถึงอัน พวกปักษ์ใต้เตร่เข้ามาหาแล้วซื้อด้วยราคาสูง พอที่จะทำให้เจ้าชัยเบิกนัยน์ตาโตเข้าไปหาลุงฉาบแล้วพูดกระซิบ “พวกปักษ์ใต้เขาขอซื้อ ๕๐๐”
“ฮะ อ้ายชัยเอ็งบ้าไปแล้วหรือ? ถึงจะทุบหม้อข้าวเสีย ไก่ตัวนี้แหละจะทำเงินให้มึง”
“ฉันคิดว่าจะขอเขาสักพันหนึ่งผสมผเสกับที่มีอยู่ลงมือแต่งงานแต่งการมันเสียให้เสร็จเรื่อง” เจ้าชัยพูดพลางหวนไปคิดถึงคู่รักหน้าอ่อนของตัว
“เอาเถอะน่า วันนี้เอ็งได้ไปสี่ร้อยแล้ว อุตสาห์เก็บไว้อีก ๒ คราวก็พอการ”
เจ้าชัยเมื่อเห็นลุงฉาบไม่เห็นด้วยก็ยอมตาม อุ้มไก่กลับบ้าน ไม่ยอมขายให้ใคร วันนั้นมันกระหยิ่มใจนักครอบไก่/*185*/เรียบร้อยแล้วก็ไปหายี่สุ่นด้วยกิริยายิ้มย่องผ่องใส เพราะจะได้ไว้ในอกอีกไม่นานนักเพราะมันได้ไก่ดี
ถึงนัดอื่นต่อมาอ้ายบัวใต้ปีกก็หาคู่ยาก เรื่องเท่ากันแล้วไม่มีใครประเพราะอ้ายแพรไก่ลุงฝ้ายนั้นคนเห็นแล้วว่าได้ “เหล่า” ยังแพ้ไก่เจ้าชัยไม่ถึงอันจม ต่ออีกนัดหนึ่งถึงได้ตี มันก็เข้าทำนองเดิมอีกไม่ถึงอัน อ้ายเหลืองหางขาวไก่ปากทะเลตระกูลดีก็ล่องอ้ายบัวใต้ปีกในอันเดียว เพราะมันลำหนักบินสูง ตีแม่น อีกพักหนึ่งต่อมาชนะไก่สวนเมืองสมุทรเข้าอีก คนก็เลยลือ เดี๋ยวนี้ไก่เจ้าชัยเลยขึ้นคานคอยตีแต่ไก่จรมาต่างถิ่น แต่ไก่พื้นเดียวกันนั้นไม่มีใครหาญจะตีกับมัน เจ้าชัยถือว่าตัวมีไก่ดีและหาคล่องๆ โดยอาศัยสังเวียน ก็จับจ่ายหาเงินปรนเปรอพรรคพวกเป็นที่สนุกสนานนอกจากนั้นก็เหลือไว้พอเป็นทุน
จวนจะถึงเวลาไก่ผลัดขนแล้ว บ่อนก็ปิดเพราะไก่ถ่ายขน เมื่อปิดบ่อนแล้วที่ไม่ถ่ายก็ตีกันตามบ้าน เหตุการณ์ทางด้านยี่สุ่นนั้นก็เกิดแปรผันไป เพราะทางพ่อแม่ไม่ค่อยจะวางใจด้วยมันริเป็นนักเลงไก่ เจ้ายี่สุ่นนั้นงามเหลืออยู่แล้วยังมีหลักฐานมั่นคง นาหรือก็มีทำ ใครเลยเล่าจะไม่ปรารถนา พอได้สดับข่าวเกี่ยวแก่ยี่สุ่นมีคนมาหาสู่ เจ้าชัยก็อกไหม้ไส้ขมหัวใจไม่อยู่กับตัว พอว่างคนเจ้าชัยจึงแอบถามเจ้ายี่สุ่นว่า “เอ็งคิดอย่างไร ที่เขามาขอ”
“ก็พี่ชัยเล่าจะว่าอย่างไร?” เจ้ายี่สุ่นย้อนถาม “พ่อน่ะเกลียดนักเลงนัก” ยี่สุ่นพูดอย่างท้อแท้ใจ
“แต่เอ๊ะ รู้ได้อย่างไรว่าพี่เป็นนักเลง”
“ก็ไก่พี่ชัยนั้นแหละมันทำให้ชื่อเสีย ใครๆ ก็ไก่พี่ชัย ทำไมแกจะไม่รู้”
/*186*/“ฮื่อ! มันก็ยากอยู่” เจ้าหนุ่มพึมพำ “แต่ไก่นี่แหละมันกู้พี่ให้ได้เงินมาแต่งงาน พี่จะเอามันตีหนเดียวนาไร่ขายมันเสียบ้าง ครั้งนี้ได้เงินแล้วเลิกเลยไม่ขอคิดเป็นนักเลง”
มันกล่าวลาผลุนผลันออกมาจากบ้านเจ้ายี่สุ่นดด้วยความกลุ้มใจ รีบตรงไปหาลุงฉาบซึ่งพลอยรวยมาด้วยกันเพราะอ้ายบัวใต้ปีก ลุงฉาบง่วนอยู่กับไก่ของแกจนลืมกินข้าวกินปลา พอเห็นเจ้าชัยเข้าไปในเขตรั้วบ้าน ลุงฉาบก็ทักทายขึ้น “ไปไหนวะชัย หายเงียบไป ๒ วัน”
“มันมีเรื่องน่ะซี เรื่องที่ฉันเคยบอกน่ะแหละ”
“ว่าไงเขามาขอแล้วหรือ?”
“ยัง เขาเพียงแต่มาทาบทาม แต่ยี่สุ่นว่าเขาเกลียดฉันเพราะฉันเล่นการพนัน ฉันมาหาลุงก็เพื่อจะปรึกษาเรื่องเจ้าบัวใต้ปีก ถ้าหาคู่ไม่ได้ก็คิดว่าจะขายมันเสีย ถ้าหาคู่ได้ก็จะขายนามาเล่นเสียทีเดียว”
“นั้นน่ะซี มันไก่หาคู่ยากเหลือเกินคนมันเข็ดกันหมด ครั้นจะขายมันเสียก็เสียดาย เผื่อมันเอาไปทำพ่อไก่ผสมไว้เล่นกับเรา ผลร้ายก็จะเกิดต่อภายหลัง ถ้าไม่รีบหาคู่เสียให้ได้บ่อนเขาก็จะปิดอีก ๒ นัดข้างหน้าเพราะไก่ถ่ายขน อ้ายไก่เราน่ะมันเพิ่งขนเดียวยังไม่ถ่ายหรอก” ลุงฉาบพูดพลางคิดอยู่สักครู่หนึ่งก็ตบเข่าหัวเราะออกมาด้วยความลิงโลด “ได้การแล้วอ้ายชัย กูเห็นช่องแล้วเงินก็ได้ไก่ของเอ็งก็ไม่เสียอะไร ถึงมึงจะขายนาก็ไม่เห็นน่าจะเสียใจ กูเห็นสมควร”
“ทำอย่างไรลุงฉาบ ทำอย่างไร?”
“ก็ให้ไอ้ตัวของเรามันแพ้เสียซี”
/*187*/“ว้า เราเสียชื่อแย่ซิลุง” เจ้าชัยร้องครวญ
“อ้าวก็ไหนเอ็งว่าจะเลิกเลย” ลุงฉาบหัวเราะ “แต่ถึงแพ้ไก่เราก็จะไม่เสียอะไร”
“ทำอย่างไรล่ะ?”
“ก็เข็มหมุดซีวะเหน็บหัวปีกมันเข้าให้ทั้งสองข้าง ไก่เรามันก็เสียวตีเขาไม่ได้ประเดี๋ยวเดียวก็แพ้”
“อ้าฮะ! ดีจริง แล้วเราก็ไปเล่นทางโน้น”
“ข้างโน้นมันก็ต้องเอาพวกของเรา เอาเถอะ ข้าจะต้องขึ้นไปบางช้าง ไปบอกอ้ายหลานชายให้มันเอาไก่มาตี เลือกไก่ดูให้มันเป็นต่อกว่าเรานิดหน่อย เราอยู่เดิมพันกับมันสำหรับไก่เราใครจะเล่นก็ตามใจ”
“วิเศษจริง...” เจ้าชัยร้อง “ความคิดของลุงวิเศษแท้แล้ว เมื่อไรลุงจะขึ้นไปบางช้างแล้วถึงขึ้นก็คงจะนานวัน”
“เดี๋ยวก่อน” ลุงฉาบพูดเป็นเชิงตรึกตรอง “ถ้าจะเอาเร็วกันจริงๆ ก็ต้องเล่นกับคนแถวนี้ อ้ายฝ้ายกับกูก็กินนัยกันอยู่ ถ้าปรึกษาอ้ายฝ้ายดูบางทีก็ไม่ต้องไปไกล ไก่อ้ายฝ้ายได้มาจากสุพรรณอีกตัวหนึ่งขนาดพอดีกับของเรา ไป ไปหาอ้ายฝ้ายด้วยกัน”
ทั้งสองตรงไปยังบ้านลุงฝ้ายคู่ปรับคนสำคัญของลุงฉาบ
เสียงไก่ขันแซ่มาจากในบ้านลุงฝ้าย ลุงฉาบเข้าไปยืนเท้าสะเอวอยู่ใกล้ๆ ลุงฝ้ายซึ่งกำลังใช้ขนไก่ล้วงคออยู่เป็นพัลวัน
“มันจะไปสู้ใครได้วะฝ้าย ขายเจ๊กไปดีกว่า”
พอเหลียวมาเห็นลุงฉาบ ลุงฝ้ายก็สะดุ้งจนแว่นตาแทบจะแตก
/*188*/“อ๊ะ อ้ายฉาบเข้ามาในบ้านกูทำไม อย่าเอาหยูกยามาโรยไว้นะ กูเอาตายทีเดียว”
“ไงโว้ยฝ้าย บ่อนเขาจะปิดอยู่แล้ว” ลุงฉาบพูดพลางชะโงกหน้าไปกระซิบ “เหน็บปีกไอ้บัวให้มันเจ๊งไปเสีย”
“เข้าทีดี” ลุงฝ้ายพึมพำ
“แล้วตีกับไก่เอ็ง เดิมพันแบ่งคนละครึ่งต้มมันให้หมดกระเป๋า”
“ได้การเอ็งกับข้าต้องทำขัดใจกันรุนแรง”
ครั้นนัดหน้าผ่านมาถึงบรรดานักเลงทั้งหลายก็รู้กันทั่วว่า อ้ายบัวสามสีจะเข้าชนเพราะลุงฉาบกับลุงฝ้ายนักเลงเก่าลายครามเกิดท้าทายกัน คนจึงมารวมกันอยู่แน่น ทั้งๆ ที่ค่าผ่านประตูถึง ๒ บาท แต่คนเล่นคนเข้าดูก็ไม่มีที่จะให้นั่ง ลุงฉาบลุงฝ้ายครอบสุ่มไก่ของตัวอยู่คนละทิศไม่มองหน้ากัน เพื่อให้สมจริงว่าเจ้าของวิวาทกัน ยังไม่ทันจะตีอ้ายบัวใต้ปีกก็เป็นต่อไอ้เขียวหางยาวของลุงฝ้ายถึง ๒ ต่อ ๑ แล้วค่อยๆ เขยิบขึ้นจนถึง ๓ ต่อ ๑ คนเข้าไปล้อมดูไก่เหมือนดูละคร บ้างชมตัวโน้นชอบตัวนี้ วิพากษ์วิจารณ์กันต่างๆ นานา พอถึงเวลาอ้ายบัวใต้ปีกกับอ้ายเขียวหางยาวเข้าชนกันคนก็ลุกฮือเข้าล้อมสังเวียนจนต้องไล่กันเพราะตื่นเต้นเดิมพันที่พนันกันไว้เป็นจำนวนเงินหลายหมื่น แต่พวกลุงฉาบกับพวกเจ้าชัยนั้นส่งพวกเข้าเล่นทางอ้ายเขียวหางขาวของลุงฝ้ายเสียจนหมดตัว ทั้งเงินขายไร่ขายนารองอ้ายเขียว สีหน้าจึงกระหยิ่มอิ่มเอิบเพราะอีกไม่กี่วันก็จะร่ำรวยเงินทอง
ลุงฉาบปล่อยไก่เลวมากในวันนั้น เหมือนจะตั้งใจให้ไก่ตัวถูกเขาแทงตาย เสียงฮาครืนดังขึ้นแล้วก็เงียบกริบ ไก่บัวใต้ปีกเป็น/*189*/อะไรไปเสียแล้ว ปากจับเขาได้ก็โดดตีหย็องแหย็ง ไม่ค่อยผัวะเลยแม้แต่ผัวะเดียว มันเวียนตีเวียนซุกจับกันอยู่รวดเร็วเหมือนงู ยังดูไม่ออกว่าตัวไหนเป็นต่อเป็นรองกัน
“นี่มันไก่อะไรตีกันโว้ย” เสียงหนึ่งร้องขึ้น
อ้ายบัวใต้ปีกแม้จะเสียวหัวปีกแต่วิสัยนักสู้เพื่อนก็ยังสู้ดีเสมอ ปากจับได้ก็แข้งฟาดไปตามบุญตามกรรม แต่เสียปีกแล้วแข้งมันยังแม่นอยู่ตามเดิม แข้งแล้วแข้งอีกซ้ำแล้วซ้ำอีกจนไอ้เขียวชักยืนงงให้เขาตี เสียงที่สนับสนุนไอ้เขียวยังคงคึกคัก แต่เสียงด้านอ้ายบัวก็ยิ่งดังกว่า เพราะอ้ายเขียวเต้นหย็องแหย็งไม่กล้าบิน ปล่อยให้อ้ายบัวเตะด้วยแข้งทีแล้วทีเล่าไม่สร่างซาจวนจะหมดอันอยู่แล้ว อ้ายเขียวหางยาวก็ชักเร่ถูกอ้ายบัวเตะซ้ำอีกก็เลยบินขึ้นไปเกาะบนขอบสังเวียน ลุงฝ้ายทำเป็นตกใจ สั่งเขาจับอ้ายเขียวส่งลงไปอีก คราวนี้มันชักขนหย็องเดินหนีเข้าหาคน
อ้ายบัวใต้ปีกชนะ แต่นั่นหมายถึงความหายนะความสิ้นเนื้อประดาตัวของลุงฉาบกับเจ้าชัย นักเลงหนุ่มทรุดลงซบหน้า ทุกสิ่งทุกอย่างอันตรธานไปแล้ว เงินทองไร่นา ตลอดจนเจ้ายี่สุ่นผู้เป็นยอดชีวิตจิตใจ ลุงฉาบขายนาจำนำบ้าน แกเรอออกมาครั้งเดียวแล้วก็เป็นลมไป
“อ้ายฝ้ายฆ่ากูเสียแล้ว” แกร้องพึมพำ
ลุงฝ้ายกับลุงจั่นเท่านั้นที่รวย รวยหลายพันจนกระเป๋าโป่ง บ้างก็พลอยเล่นตามลุงจั่นด้วย ในโรงเหล้าน้าวันกระซิบถามด้วยเสียงอันสดชื่น
“อาฝ้ายทำอย่างไรกัน”
“อ้ายเซ่อ” ลุงฝ้ายหัวเราะ “มันเหน็บปีก - กูเหน็บอุ้งตีน”
/*190*/บ่อนไก่ปิดไปแล้ว ไก่เริ่มผลัดขนคอยเวลาแห่งการต่อสู้ของมันในนัดหน้าต่อไป อ้ายบัวใต้ปีกยังคงคึกคะนองอยู่ในสุ่ม คอยเวลาที่แผลหัวปีกของมันจะหายและไม่เสียวไม่เจ็บอีกต่อไป ○
มือปืนไม่ควัก
/*191*/ความเวียนหัวของเขามีมากขึ้นทุกที ขนาดคนสติปัญญาน้อยๆ อย่างเขายังเวียนหัว สมาคมภาษาและหนังสือเล่า? จะเวียนหัวสักเพียงไร? ในเมื่ออ้ายหนุ่มคนหนึ่งเที่ยววิ่งหามือปืน
“มือปืน!” เพื่อนของเขาทวนคำ “แกเกิดเรื่องกับใครมา? เดี๋ยวนี้เดาะเป็นนักการเมืองกับเขาให้บ้างแล้วหรือ? ชะช้า! หามือปืน”
“อือ – นักการเมืองหรือไม่นักการเมือง แต่กันต้องการมือปืน”
“ยิงมันให้หัวขาดทีเดียวหรือ?” เพื่อนของเขาว่าแล้วหัวเราะ
“หามือปืนไม่ได้มาหลายวันแล้ว” ทิมพูดเอื่อยๆ “แล้วอ้ายกันก็ได้เหยื่อดีเสียด้วย โฮย...แกอย่าทำหน้าสงสัยแคลงใจไปอย่างนั้นเลยน่า - ต้อม แกสงสัยคำว่า ‘มือปืน’ ใช่ไหมล่ะ?”
/*192*/“ฮือ!” เขาพยักหน้า “อ้ายมือปืนน่ะมันคนใช้นี่ ทว่าคอยคุ้มกันชีวิตของนายหรือเจ้านาย หรือลูกพี่ คนหนุ่มมีเด็กไว้ใช้คนหนึ่งเขาก็เรียกมือปืนเหมือนกัน เหมือนกับว่าอ้ายเตี้ยเป็นมือปืนของคุณยุทธอะไรอย่างนี้”
“แกต้องเข้าใจไว้ว่าภาษามันเปลี่ยนเร็วจะตาย - กระดิกลิ้นนิดเดียวมันก็เปลี่ยนไปยังอีกความหมายหนึ่ง กันจะบอกให้เมื่อคืนแกเลี้ยงกันที่บางลำพูจนเกือบหมดกระเป๋าหรือกระเป๋าพลิกนั่นแหละ...แกเป็นมือปืนของกัน”
“อ้าว ทำไมยังงั้นล่ะ?” เขาถามอย่างงงๆ
“ไม่รู้...เขาเรียกกันอย่างนั้น” ทิมตอบ “แล้วตกลงแกก็ต้องหามือปืน ๓ เวลาเลยใช่ไหมล่ะ?”
“นั้นซี กันหมายถึงว่ามื้อนี้ด้วย...แกคงเป็นมือปืนของกันตามเคย”
“แต่ว่า...สำหรับแกไม่เคยเป็นมือปืนของใครเลย!”
“ยิงยากว่ะ! แต่กันคิดว่า...นานๆ ยิงทีดีกว่า กดกันด้วยปืนครกเลย” เขายิ้มอย่างเปิดเผยและกว้างขวาง
“แกเก่งมาก...” ต้อมพยักหน้าหงึกๆ “สั่งซี...สั่งมาทิม กันจะต้องสมโภชความเฉลียวฉลาดของแก ที่ไปเจอะศัพท์ใหม่ๆมา มันกะทัดรัดดีเสียด้วย แทนที่จะเรียกกันว่าเจ้ามือหรือหัวเบี้ย ชะช้า!...มือปืน”
“กันกลัวอยู่อย่างเดียวเท่านั้น” ทิมเอ่ยขึ้น “กลัวเสียจริงๆ…กลัวคำพูดอยู่ ๒ - ๓ คำเท่านั้นในปทานุกรมไทย”
“เช่นคำว่าอะไรบ้าง?” ต้อมถามขึ้นแล้วสั่งเบียร์เย็นๆ มาดื่ม
/*193*/“จะดีเรอะ!” ทิมพูดเสียงอ่อยๆ แล้วก็ยิ้มละเลงเลือด
“นี่มันศัพท์ของคุณเอื้อมแกนี่หว่า” ต้อมร้องขึ้น “แต่บอกกันก่อนดีกว่าแกกลัวคำอะไรบ้าง?”
“ก็คำพูดที่เกิดขึ้นในเวลาจะอิ่ม” เขาหัวเราะและยกเบียร์ขึ้นจรดปาก “อ้ายคำพวกนั้นไม่ควรจะมีขึ้นเลย....ให้ดิ้นตาย เช่นคำว่า เฮ้ย! คิดตังค์...เฮ้! เท่าไหร่? เฮ้ เอาตังค์...ยังมีอีกเยอะแยะ”
“แกกลัวคำเหล่านั้นมากทีเดียวหรือ?” ต้อมหัวเราะ “แล้วเวลานั้นแกทำอย่างไร?”
“มันก็ทุกคนน่ะแหละ ตอบยาก...แล้วปั้นสีหน้าก็ยากเสียด้วย”
“โดยมากแกทำอะไร?”
“โดยมากกันก็ควักผ้าเช็ดหน้าออกมา” เขาหัวเราะ “มือปืนชะงักคิดว่ากันจะเปย์...เปล่าหรอก! ถุย! อ้ายเหงื่อบ้านั่นมันก็จะออกมาเวลานั้นทุกที...ถ้าทีนี้เราควักผ้าเช็ดหน้าและหามันไม่พบ เราก็จะควักซองบุหรี่กับไฟแช็กออกมาแก้เขิน”
“จริงของแกทิม! อ้ายบางคนพึมพำ...อ้ายบางคนผิวปาก อ้ายบางคนพูดตลกด้านๆ อ้ายบางคนทำท่าเหมือนจะควัก...บางคนทำท่าเหมือนบ่น...อ้ายบางคน ฯลฯ”
“อือ - แกก็ช่างสังเกตเหมือนกันนี่หว่า” ทิมชมเปาะ “มันก็เป็นอย่างนั้นแหละ กันไม่แอ๊กต์อะไรไปเสียบ้างท่ามันก็เคอะ...หมดรูปไปเลย”
“ถามจริงๆ เถอะทิม...แกไม่อาจรีดทางบ้านได้เลยหรือ?”
“กันกำลังคิดจะปฏิรูป...” เขาบอก “มันเป็นความจริงที/*194*/เดียวว่ะ ที่เขาว่ากันไว้ว่าเมื่อเด็กมันเกิดมีเหตุผลขึ้นมาบ้าง คนเรามันก็มักจะออกห่างจากเหตุผลออกไปทุกที”
“แน่ะๆ...เฮ้ย! นั่นมันอกตัญญูนี่หว่า” ต้อมบอก
“กันกตัญญูต่อลุงของกันเสมอแหละ! แต่ว่า...กันจะปฏิรูปเสียก่อน เวลานี้ลุงเป็นทาสของตัวเอง ทาสของเงิน ทาสของคนอื่น แม้แต่เจ๊กส่งถ่าน ทั้งๆ ที่ลุงมีเงินบำนาญกิน ลุงมีดอกเบี้ยดอกหอยกิน ลุงมีทุกอย่างที่เศรษฐีมี แต่ลุงไม่อยากแตะต้องเงินที่มีอยู่ ลุงต้องการเก็บท่าเดียว ลุงต้องการสะสม ลุงเจ็บใจที่จะต้องปลูกตึกให้ได้ ดังนั้นลุงจึงยอมเป็นหนี้เขาแม้แต่หนี้เล็กๆ เช่น ค่าข้าวสาร ค่าถ่าน ค่าน้ำ ค่าไฟ แกมีนิสัยอยู่อย่างหนึ่งที่ไม่ยอมแตกเงินใบใหญ่ให้เป็นใบเล็ก เจ๊กส่งถ่านตะโกนไปทั่วซอย ถ่าน ๒ - ๓ ถังเท่านั้นไม่ยอมชำระเงิน ลุงบอกว่าลุงมีแต่ใบละร้อยแตกไม่ได้ แตกแล้วมันหมด เจ๊กบอกว่ามีทอน ลุงก็ยังไม่ยอมให้โดยดี ให้มันติดไว้แล้วหันไปสั่งถ่านเจ้าอื่นใหม่ เจ้าอื่นมาก็ไม่ให้มันอีก เลยถ่าน ๓ - ๔ เจ้ามาติดตามทวงถามกันอยู่เรื่อย แล้วมีแต่ถ่านเมื่อไรล่ะ ข้าวสารอีก เงินเดือนลูกน้องอีก ค่ากาแฟ น้ำชา น้ำตาล ยาสูบ ค่าอาหารไก่ ค่าโน่นค่านี่จิปาถะ ถ้ากันต้องการเงินจะต้องขโมยเอา นี่ก็แปลว่ากันก็เลยเนรเทศตัวเองออกมา ถ้าขืนอยู่กับลุง กันก็ต้องเป็นขวัญใจตะรางฐานลักทรัพย์อย่างแน่นอน”
“แล้วแกจะปฏิรูปอย่างไร?”
“กันคิดว่าจะปฏิรูปโดยชักจูงความคิดของลุงทั้งหมดให้หันมาสนใจกับผู้หญิง แทนที่จะไปหมกมุ่นอยู่กับการปลูกตึก ลุงของกันเจ็บใจคนที่เขาดูถูกเรื่องบ้านสับปะรังเคที่ไม่ยอมซ่อมแซม จะ/*195*/อยู่ตึกให้ได้ ทีนี้ถ้าเราทำให้แกหันมาขวักไขว่กับผู้หญิงเสีย ความคิดเรื่องปลูกตึกก็คงจะหมดไป รถยนต์บุโรทั้งขนาดที่เจ้าหน้าที่เขาเกือบจะไม่ยอมให้จดทะเบียนแล้วก็ให้แกโละมันเข้าเซียงกงไปเสีย ให้แกหันมาหลงใหลผู้หญิง รถยนต์ใหม่ๆ สำหรับเหล้าและดนตรีมันก็จะเกิดตามขึ้นมาเอง แล้วแกก็จะลืมเรื่องตึก ๒ ชั้น ๓ ชั้น หันมากังวลเรื่องโลกีย์”
“มีเหล้าดีๆ กิน มีผู้หญิงงามๆ กอด มีรถยนต์งามๆ ขี่แล้ว จะไปอยู่บ้านสับปะรังเคได้อย่างไรได้ - ลุงก็จะต้องหันไปหาคำที่ว่ามีตึกงามๆ อยู่อีกนั่นแหละ” ต้อมหัวเราะ “เอ้าว่าไป - แล้วการปฏิรูปของแกจะลงมือเมื่อไร?”
“แผนการปฏิรูปของกันก็ไม่ใช่ว่าจะใหญ่หลวงอะไรนัก” ทิมว่าต่อไปอีก “กันมีแฟนอยู่คนหนึ่งหล่อนสวยหยาดเยิ้มสิ้นดี ขนาดแขนอย่างงวงช้างผสมด้วยนัยน์ตากวางและคิ้วโก่งเหมือนศรพระราม ผมงามยังกะขนกาน้ำ เดินเหมือนหงส์เยื้องย่างทีเดียวแหละเกลอเอ๋ย หล่อนต้องการทำงาน งานเท่านั้นคือชีวิตของหล่อน ถ้ากันช่วยหล่อนให้ได้ทำงานขึ้นมาได้แล้วก็จะต้องมีทางสำเร็จ”
ต้อมหัวเราะออกมาชนิดอ้าปากกว้าง
“อ้ายตัวแกเองก็เที่ยวเตะฝุ่นอยู่ตั้งแต่หลักเมืองไปจนถึงถนนตกก็ยังไม่เคยได้งานเลยไม่ใช่หรือ? แล้วยังจะมีน้ำหน้าไปหางานให้คนอื่นเขาอีก”
“เอาเถอะน่า อ้ายเรื่องนั้นไม่แปลก ผู้หญิงน่ะถ้าเราแสดงความยิ่งใหญ่ให้หล่อนเห็น หมายถึงว่าเราจะคุ้มครองหล่อนได้ หล่อนก็จะไว้เนื้อเชื่อใจทั้งนั้นแหละ มีเงินก็เบ่งด้วยเงิน ไม่มีเงิน/*196*/ก็เบ่งด้วยนักเลง ไม่มีอะไรจริงๆ ก็เบ่งด้วยกล้ามขนาดใหญ่ยิ่งจนกระทั่งยกโลกต่างบาร์เบลได้”
“แล้วแกจะเบ่งทางไหน?”
“สำหรับกันไม่ต้องเบ่งอะไรมาก เพราะรูปร่างของกันมันก็เข้ารูปเข้าทรงอยู่แล้ว เตะนัยน์ตาหล่อน กันจะนัดหล่อนสัก ๓ - ๔ ครั้งไปไนต์คลับบ้างดูหนังบ้าง ไปกินอ้ายอย่างดีๆ ที่ผู้ดีมีสตางค์เขาไปกินกันทุกวันทุกคืน - แล้วก็จะบรรจุหล่อนเข้าทำงานในตำแหน่งเลขานุการของลุง”
“ผีสาง ก็ลุงของแกใบละร้อยยังไม่ยอมแตก”
“เอาเถอะน่าคราวนี้มันต้องบินออกมาเป็นแถวๆ” เขารับรอง
“แต่ทีนี้มันชักจะหวาดเสียวขึ้นมาอีตอนที่หล่อนเห็นคนอื่นเขาควัก กันไม่ควักเลยยังงี้หล่อนก็จะลดความเชื่อถือในตัวกัน”
“อือ อ้ายข้อนี้ลำบาก” ต้อมยิ้มน้อยๆ “แต่แกยังมีหนทางนี่นะ มีหนทางเสมอแหละ สำหรับมือปืนไม่ควัก เวลาเขาส่งเสียงร้องขึ้นมาว่า ‘เฮ้ยคิดตังค์’ แกก็มีโอกาสพาหล่อนเข้าห้องน้ำเสีย หรือตัวแกไปคนเดียวหรือไม่อีกทีแกควักผ้าเช็ดหน้าเสียก็สิ้นเรื่อง เช็ดเหงื่อที่เกิดจากความหวาดเสียวให้มันแห้งไปเสีย”
“ก็ถ้าเขาอเมริกันแชร์กันล่ะ?”
“เราก็เยอรมันแชร์เสียก็หมดเรื่อง” ต้อมตอบ
“มันเป็นยังไงอ้ายเยอรมันแชร์”
“ก็บอกเขาเสียก่อนว่าเราไม่มีติดกระเป๋าเลย เป็นแชร์ผีไปเลย”
“แชร์ผี” เขาพึมพำเบาๆ “แล้วไปประกวดเทผีเสียเลย”
/*197*/“เอาเถอะ ถ้าเขาเกิดอเมริกันแชร์กันขึ้นกันจะออกให้เอง แกไปรับหล่อนหรือนัดหล่อนได้แล้ว เวลานี้แกจะต้องทำหน้าที่ให้เหมือนนักสืบทีเดียวนะ เวลาเที่ยวเวลาคุยเวลามั่วกันอยู่ในร้านกาแฟ แกจะต้องคอยฟังว่าเขานัดกันไปที่ไหน? กินอะไร? แกจะต้องสืบเสาะและสั่งอาหารให้เก่งที่สุด แกจะต้องรู้ให้มากทีเดียวว่าไก่ย่างที่ไหนดี เป็ดร้านไหน ผัดกบร้านไหน หรือว่าตะพาบน้ำผัดเผ็ดแกจะต้องรู้หมด”
“จริงซีนะเกลอ” ทิมผงกศีรษะ “อ้ายพวกมือปืนไม่ควักนี่มันช่างสั่งอาหารเก่งเสียจริงๆ รู้ซอกแซกเสียด้วยว่าที่นี่มีอะไรที่นั่นมีอะไร? แคล่วคล่องว่องไวเสียจริงๆ ราวกับเติบโตขึ้นมาจากใต้โต๊ะอาหารและอ่านเมนูมาตั้งแต่เล็กๆ ดีละ กันจะออกสืบเสาะมันเรื่อยไป แต่ว่าอ้ายมื้อนี้ล่ะ?”
“อ๋อได้...แกไม่ต้องตกใจกันเป็นมือปืนเอง” ต้อมพูดแล้วก็สั่งอาหารเพิ่มเติม
พวกชาววังเริ่มทยอยกันเข้ามาเรื่อยๆ ร้านอ้ายหยุ่นหลังวังกลายเป็นสำนักงานไปเสียแล้ว แม้กาแฟมือจะปร่าอย่างไรก็ต้องเข้าไปนั่ง นอกจากทิวทัศน์จะดีเห็นวิวงามๆ ไปทั่วทิศเหมือนบนยอดภูเขาทองแล้ว ยังจะเป็นสถานที่นัดพบของบรรดานักธุรกิจและนักอะไรต่อมิอะไรอีกสารพัด เขานั่งกันจนอ้ายหยุ่นเบื่อหน้าแล้วก็จำได้
“มาแล้วเทผี” ทิมกระซิบ
“เทผีอะไรกัน?” ต้อมถามขึ้น
“ก็ที่กันบอกแกไว้อย่างไรล่ะ? อารียา หล่อนต้องการงานเท่านั้นแหละ”
/*198*/“อ๋อ คนนี้เองหรือ? สวยดีนี่หว่า”
“กันบอกแกแล้วว่าหล่อนสวยมาก” ทิมยกไหล่น้อยๆ
“เชิญเขามา....เร็วเข้าทิม”
เขาลุกขึ้นจากโต๊ะองอาจยังกะพญาราชสีห์ เดินออกไปรับหล่อนมาที่โต๊ะ
“ดีใจจังที่พบคุณ” หล่อนตอบและทิ้งหางตาไปยังต้อม
“นี่ทอมมี่เพื่อนผมเอง อารียา” เขาแนะนำ
“ยินดีค่ะ...คุณทอม”
“ต้อมครับ” เขารีบโค้งให้หล่อนเล็กน้อย “หยุ่น - ขอแก้ว”
เขาเริ่มเรียกอาหาร และหันมาทางหล่อน
“หมูแฮมไข่ดาว ผลไม้ ไอศกรีมกล้วยหอม เนยแข็ง?” เขาหันมาถามหล่อน
อารียาชมดชม้อยมองตาทิม เขารีบสั่งเสียเองเลยแทนหล่อน
“แฮม...ไข่ดาว ๓ ที่”
“ว่่าไงคะทิม ได้เรื่องไหม?”
“จวนได้อยู่แล้ว” เขาผงกศีรษะ
“งานอะไรคะทิม?”
“เธอเป็นพิมพ์ดีดไม่ใช่หรือ?”
“อ๋อ! ข้าวตอกแตก” หล่อนตอบ
“ไม่ใช่จิ้มดูด” เขาหัวเราะ
“โธ่มือชั้นนี้แล้วนะทิม” หล่อนตอบชมดชม้อยเอียงคอ
“ที่ไหนคะทิม...ไปทำเมื่อไร”
“พูดภาษาอังกฤษได้ไหมครับ?” ต้อมถามขึ้น
/*199*/“อื้อ...อ้า...”
“นิดหน่อย” ทิมตอบแทน
“ค่ะ...พองูๆ ปลาๆ” อารียาตอบยิ้มน้อยๆ
“เป็นเลขานุการิณีของลุงลื้อก็แล้วกัน” ต้อมแนะนำขึ้น
“ท่านเป็นอะไรคะ?” อารียาถามขึ้น
“นายธนาคารที่ค่อนข้างจะกระดูก” ต้อมตอบแทน
“ตายจริง ดิฉันทวงเงินคนไม่เป็นนะคะ”
“อยู่แผนกจ่ายเงิน” ต้อมบอก “คุณนับเงินเป็นไม่ใช่หรือครับ”
“ค่ะ นับเป็น โธ่...ไม่ควรจะถามอย่างนั้นเลย” อารียากระฟัดกระเฟียด
การสนทนาไม่พ้นไปจากงาน ไม่พ้นไปจากเงิน...ดูงานกับเงินจะแยกกันไม่ออกก็อ้ายตอนที่ยังหางานไม่ได้นี่เอง เขากินกันจนเวลาล่วงไปๆ อาหารก็เพิ่มขึ้นมาทุกทีๆ ในที่สุดก็อิ่มแปล้ไปทั้ง ๓ คน
“เฮ้ย หยุ่น...คิดตังค์”
“กันเอง” ทิมพูดเสียงอ่อยๆ และควักผ้าเช็ดหน้า
“อย่าไม่ต้อง” ต้อมผุดลุกขึ้นเดินไปเฉ่งเงิน
เขาเดินองอาจออกมาจากสำนักงานเจ้าหยุ่นเหมือนคนเหยียบโลกไว้อย่างทระนง เขาพาหล่อนเดินห่างที่สุดจากร้านขายของที่สินค้านานาชนิดแปลกๆ ไหลหลั่งพรั่งพรูมาจากทุกทิศทุกทางเหมือนกับพาเด็กเดินหนีจากของแสลง
นัดนี้เป็นของต้อมนัดต่อไปล่ะ และต่อไปอีก เขาคิดสะระตะเตรียมไว้ล่วงหน้า เมื่อแยกจากกับต้อม เขาฟังเสียงต้อม/*200*/นัดอย่างแม่นยำที่สุด
“เฮ้! พรุ่งนี้บางลำพู”
เป็นอันว่าพรุ่งนี้เขาไม่วิตกแล้ว เขาพาหล่อนไปบางลำพู และเมื่อเพื่อนของต้อมควักเงินออกมาเฉ่งค่าอาหาร เขาก็จะควักผ้าเช็ดหน้าออกมาซับเหงื่อตามเคย พอการชำระบิลเรียบร้อยไปแล้วเขาก็จะถอนใจยาวออกมาอย่างโล่งอก วันต่อไปเพื่อนของต้อมหรือมือปืนของต้อมนัดไปเยาวราช เขาก็สว่างอารมณ์ไปได้อีกนัดหนึ่ง ชีวิตของเขาเป็นชีวิตที่ประหลาด เขาเป็นเนื้อเป็นตัวอยู่ได้ เป็นรูปทรงอยู่ได้ ก็ด้วยอ้ายผ้าเช็ดหน้าซับเหงื่อที่หน้าผากเท่านั้นเอง
เขารับเลี้ยงมาเรื่อยๆ นอกจากตัวเขาเองแล้วยังจะพาแฟนไปเสียอีกด้วย ถ้าเห็นเขาก็ต้องเห็นอารียา ถ้าเห็นอารียาก็จะต้องเห็นเขา ธรรมดาผู้หญิงสวยๆ อย่างอารียาก็น้อยนักน้อยหนาที่จะต้องมีผู้ชายมาผูกสมัครรักใคร่อยู่อีกบ้างตามสมควร แต่คนสำคัญที่สุดที่เขาควรจะต้องระวังก็คือเจ้าคิด กระดูกเหล็ก นักเลงซอยทองหล่อ เขาชอบพาสมัครพรรคพวกมานั่งโต๊ะอารียาเรื่อยไป
“ฉันเกลียดมันเหลือเกิน” อารียาบอก “ตามรังควานอยู่เรื่อย”
คิด กระดูกเหล็ก ของพวกเพื่อนๆ เดินอาดๆ ส่ายไปส่ายมาอยู่ในบริเวณร้านไก่ย่างสนามมวย เขาพูดดังๆ ออกมาแต่เพียงว่า
“ใครเป็นมือปืนเว้ยวันนี้” คิดถามขึ้น “อ้ายยอดใครเป็นมือปืนบอกมา”
“มือปืนผ้าเช็ดหน้า” ผาดร้องขึ้น
/*201*/หน้าของทิมเผือดลงไปทันที ทำไมเจ้าพวกนั้นรู้ เขาไม่พูดอะไรมากนอกจากก้มหน้า
“มันมีปืนนะ...ทิม”
“ผมก็มีมา” เขาบอก “เห็นจะต้องเล่นกับมันเสียสักที.…คนเรามันก็ยังงี้แหละ ถ้าลงไม่สู้มันก็ได้ใจเอาใหญ่,...ถ้าจริงกับมันเสียหนเดียว”
“อย่า! ค่ะทิม คุณไม่กลัวลาดยาวหรือ?” หล่อนกระซิบ “คุณไปเอาปืนมาจากไหน?”
“ขโมยลุงมา”
เงาของเจ้าคิด กระดูกเหล็ก วูบวาบมายืนอยู่ตรงหน้า เขายิ้มเผล่อวดศักดา
“มือเปล่าหรืออาวุธ...อ้ายเลือดนักต้มกูดูพฤติการณ์มีงมานานแล้ว...ที่จะหางานให้อ๋อยทำ บอกมา...มือเปล่าหรืออาวุธ”
หน้าของทิมซีดไปหน่อยหนึ่ง แต่แล้วก็กลับเข้มขึ้นมา เขาปัดโต๊ะล้มลงไป
“ได้ทุกอย่าง”
“ปืน” คิดตวาดเสียงลั่น
“อ๋อได้” ทิมร้องขึ้น
“หนึ่ง - สอง..” คิด กระดูกเหล็ก นับ “เตรียมตัว”
“ต้องคนกลางนับ” ต้อมร้องขึ้น “กันนับเอง”
ครั้นแล้ว เสียงนับของต้อมก็ดังลั่นขึ้น
“หนึ่ง สอง ซ้ำ...”
เสียงปืนระเบิดขึ้น ๑ นัด ร่างของทิมล้มลงไป คิด กระดูกเหล็ก ฉุดข้อมืออารียาไปขึ้นรถ ขับหนีออกไปต่อหน้าต่อตา ทิม/*202*/โดนยิงข้อมือเลือดสาด
ต้อมร้องขึ้นด้วยความโกรธแค้น เมื่อผู้คนล้อมรอบเข้ามาพร้อมด้วยตำรวจ
“บ้าบัดซบ!” เขาร้องเสียงลั่น “ทำไมเสือกไปควักเอาผ้าเช็ดหน้าขึ้นมา”
“มือมันเคยว่ะ!” ทิมพูดเสียงอ่อยๆ “กันได้ยินเสียงเหมือน เฮ้ย! เก็บตังค์!” ○
คนตายาว
/*203*/ยิ่งนานวันขึ้นเท่าใด ความคลุ้มคลั่งของภราดรก็ดูเหมือนจะมีมากขึ้นเท่านั้น เขาเฝ้าแต่ขบปัญหานี้มานานแล้ว ว่าผู้หญิงสาวสวยหยาดเยิ้มปานจะหยดที่โผล่หน้าปรากฏกายอยู่ที่ช่องหน้าต่างตึกแถวสองชั้นร้านของตาเฒ่าบานเย็นนั้นเป็นใครกัน
หล่อนงามอย่างสุดซึ้ง แม้นางฟ้าในเทพนิยายเมื่อนำมาเปรียบเทียบกันเข้าแล้วก็ดูเหมือนจะไม่ได้ครึ่งหนึ่งของหล่อน เขาให้ชื่อหล่อนว่า ‘นิทรา’ หล่อนจะออกมายืนอยู่ที่หน้าต่างมองดูเขาอย่างหวนละห้อย และเมื่อเขาออกไปยืนที่หน้าต่างจับสายตาของเขาพุ่งตรงไปยังหล่อนบ้าง หล่อนก็หลบวูบวาบไป ‘นิทรา’ - เขาตั้งชื่อหล่อนเช่นนั้นก็เพื่อจะได้มีความหมายว่า หล่อนคือนางในฝันของเขา
ร้านตาเฒ่าบานเย็นเป็นตึกสองชั้น สร้างมานมนานแล้วตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่/*204*/สองหยุดลงใหม่ๆ ลำพังลำแข้งของตาบานเย็นก็คงไม่มีหวังที่จะได้มาทำการค้าอยู่ที่นั่น เมียของแกต่างหากที่ได้เซ้งตึกนี่ไว้ทำการค้า แต่นางอายุสั้นเกินไปได้ด่วนถึงแก่กรรมไปเสียก่อน ทิ้งตาเฒ่าบานเย็นไว้กับลูกชายอายุ ๘ ขวบ ชื่อเจ้าย้อช ทำท่าทำทางเหมือนกับจะเป็นเด็กฝรั่งแถวถนนเกษรอย่างนั้นแหละ เดี๋ยวนี้เจ้าย้อชอายุ ๑๓ ปีแล้วกำลังมันและคึกคะนองอยู่ในชีวิตของเด็กที่เรียนหนังสือได้เล็กๆ น้อยๆ เท่านั้นเอง
ร้านของตาบานเย็นก็ไม่ได้โอ่โถงอะไรนัก มีขวดเหล้าตั้งอยู่โกร๋นแกร๋นเหมือนต้นไม้ในฤดูร้อน ตรงกลางร้านตั้งตู้ลวดใส่กับข้าวฝรั่งไว้หลายชนิด มีโต๊ะหินกลมๆ อยู่สองตัว เก้าอี้มีพนักเก่าแก่ ๘ ตัว รวมเป็นสองหมู่ ตู้ประจำห้องก็ตกเข้าสู่วัยเสื่อม น้ำมันที่ทาไว้ก็หายไป กระจกแตกไปหลายแผ่นแล้ว ว่าจะไปเรียกเจ๊กมาใส่ให้ก็ไม่มีเวลาทุกที เท่าที่ตาบานเย็นประคองตัวและการค้าไว้ได้ก็เพราะกับข้าวอันโอชาของแกเท่านั้น มีสเต๊กและสตูกระดูกหมู พวกยายแหม่มแวะมาจอดรถซื้อกลับบ้านเรื่อยไป แกพูดภาษาอังกฤษไม่ได้ แต่ทว่าฟังรู้เรื่อง เวลาจะตอบก็ได้ยินแต่เสียง “เย่ - เย่” เท่านั้นเป็นพอ แกรู้ละเอียดว่ายายแหม่มคนนั้นสั่งอะไรไว้บ้าง ตาบานเย็นเป็นกุ๊กฝรั่งอยู่นาน พอสมครามเกิดแกก็ออกเพราะเมียต้องการให้มาหากินโดยอิสระ นี่เป็นประวัติแห่งชีวิตของแก
ภราดรปรากฏตัวเข้ามาในร้านของตาบานเย็น ในเวลานั้นพระสุริยันตะวันรอนโพล้เพล้ใกล้ค่ำย่ำสนธยา เขานั่งลงบนเก้าอี้ตัวหนึ่ง พวกช่างฟิตเนื้อตัวมอมแมมนั่งล้อมโต๊ะกันอยู่ ๔ – ๕ คนคุยกันเรื่องลอตเตอรี่ แล้วก็วนไปหาเรื่องหวยใต้ดิน และเลี้ยวไป/*205*/ทางบ้านยายมณีแม่เล้าใหญ่ อยู่บ้าน ๗๗ แถวๆ นั้น เขาเรียกเจ้าย้อชเข้ามาหาและสั่งวิสกี้ไทยสองเป๊ก โซดาหนึ่งและไส้กรอกเวียนนาที่เย็นเฉียบออกมาจากตู้เย็น
“ทอดไหมครับ?” เจ้าย้อชถาม
เขาสั่นหน้าช้าๆ
“ไม่ต้องหรอก แกมานั่งนี่ดีกว่า ประเดี๋ยวเดียวเท่านั้น”
เจ้าย้อชทำตามเขาอย่างว่าง่าย แต่ไม่ยอมนั่ง เขายืนอยู่อย่างนั้นเอง
“พี่น้องแกมีอยู่กี่คน”
“ไม่มีหรอกครับ พ่อว่าผมเป็นลูกโทน”
“แกไม่มีพี่สาวหรอกหรือ?”
“ถ้ามีผมยกให้คุณเลย”
“ไม่ต้องตลก” เขาว่า “แกอยู่ด้วยกันกี่คน?”
“ก็อยู่ด้วยกันสองคนเท่านั้นแหละครับ - ญาติทางพ่อจะมาอยู่ด้วยพ่อไม่เอาครับคุณภราดร แกว่าพวกนั้นมันขี้ขโมย”
“แต่ว่า - -” เขาพูดได้เพียงเท่านั้นแล้วเสียงก็ถูกกลืนหายลงไปในลำคอ
เขาเรียกข้าวและสั่งกับข้าวมาเพิ่มเติมอีกเล็กน้อย ตามด้วยน้ำอัดลมอีกหนึ่งขวด ภราดรจับรถไปบ้านสหายของเขาในทันที
“มาทำไมวะอ้ายแว่น?” เพื่อนของเขาถามขึ้น
“มันมีเรื่องว่ะ!” เขาตอบ “เรื่องสำคัญเสียด้วยซี”
“จะออกไปนอกโลกกับเขาบ้างหรือ?”
“อย่าตลกน่า - กันกำลังกลุ้มเหมือนหัวจะแตก อ้ายยาพิษ/*206*/กี่ร้อยชนิด มันก็ยังไม่ขมขื่นทรมานใจเท่าเรื่องของกันเลย”
“ว่าเข้าให้นั่น - เอ้าว่าไป”
“จากบ้านของกันมีบ้านหลังเล็กๆ คันอยู่สองหลัง ถ้ากันขึ้นไปอยู่ชั้นบนกันก็จะแลเห็นหน้าต่างหลังชั้นบนของร้านตาบานเย็นหรือตาเย็นได้อย่างสบาย และที่หน้าต่างบ้านนั้นแหละ กันได้เห็นหน้าแม่เทพธิดานัยน์ตาสีฟ้าดำกลมโตงามอย่างหาตำหนิไม่ได้เลย กันหลงรักหล่อน ถ้ากันได้ผู้หญิงคนนี้มาเป็นเมีย ทุกสิ่งทุกอย่างที่กันมีกันยอมเสียสละได้หมด”
“แม้แต่ชีวิต”
“อ๊ะ! ไม่ได้ซี ถ้าสละชีวิตเสียแล้วกันจะได้หล่อนมาเป็นเมียได้อย่างไร? หล่อนออกมามองดูกันอยู่ทุกวัน - วันละ ๒ – ๓ ครั้ง พอกันมองเอาบ้างหล่อนก็หลบวูบเข้าไปเสียจากหน้าต่าง เป็นอย่างนี้มาเรื่อย โสภณแกก็รู้ดีอยู่แล้วว่าการเห็นผู้หญิงอย่างจำเจน่ะ มันไม่เกิดความซาบซึ้งหรือเร้าใจในความรักเท่าไรนัก อ้ายเห็นวับๆ แวมๆ ลับๆ ล่อๆ นี่แหละมันทำให้กันใหลหลงเสียจนจะเข้ากระดูกดำ หล่อนดูเหมือนจะเป็นครึ่งชาติเสียด้วยซี”
“เฮ้! ภราดร อ้ายลื้อน่ะมันนัยน์ตาสั้นนะ”
“ถูกละ! แต่กันใส่แว่นนี่ - แว่นของกันวัดมาอย่างละเอียดลออที่สุด แลเห็นได้อย่างถนัดชัดเจน เรื่องนี้มันเป็นเรื่องลึกลับมืดมนเอาการอยู่ เมื่อก่อนกันจะมาหาลื้อนี่เอง กันได้ไปนั่งกินข้าวอยู่ในร้านตาเย็น เรียกเจ้าย้อชลูกชายของแกมาถาม มันบอกว่ามันไม่มีพี่น้อง พ่อแม่มีลูกโทนคือมันคนเดียว แม่ตายไปตั้งแต่มันอายุได้ ๕ ขวบ มันอยู่กับพ่อ ๒ คนเท่านั้น ปัญหาอยู่ที่ว่าผู้หญิงที่กันเห็นนั้นคือใคร”
/*207*/“ก็คือไม่มีใคร”
“แต่กันเห็นด้วยนัยน์ตาของกันเอง เป็นความจริงเหมือนกับแกและกันนั่งพูดกันอยู่ที่นี่”
โสภณหัวเราะ แต่ก็รู้สึกว่าเขาออกจะสนเท่ห์อยู่เหมือนกัน ภราดรพูดต่อไปอีก
“ตาบานเย็นไม่แก่เฒ่านัก อาจดอดไปล่อลวงผู้หญิงสาวคนนี้มาซ่อนไว้ นี่ก็เป็นได้ ผู้หญิงอาจหลบหนีใครมาแล้วมาอาศัยตาบานเย็นอยู่นี่ก็เป็นได้ อีกอย่างหนึ่งหล่อนคืออาชญากรหลบซ่อนหนีเงื้อมมือตำรวจ ยังมีอีกมากมายนักถ้าจะสันนิษฐานกันไป เวลาที่หล่อนเยี่ยมหน้าต่างกันแลเห็นหัวตาบานเย็นก้มๆ เงยๆ อยู่แถวนั้นด้วยเหมือนกัน ตาบานเย็นคงจะเข้าไปคุยหรือไม่ก็สนทนาเพื่อเกี้ยวพาราสีหล่อน”
“ฮือ! อ้ายเรื่องนี้กันยังเชื่อไม่ได้ก่อน นอกจากกันจะต้องแลเห็นหล่อนด้วยนัยน์ตาของกันเอง แกสายตาสั้น สายตาของแกอาจฝาดไปก็ได้”
“ถ้างั้นก็เรี่ยมไปเลย พรุ่งนี้แกไปบ้านกันพร้อมด้วยกล้องดูม้าของแกและเจ้าไลก้าของแกด้วย กันอยากได้ภาพของหล่อน - หล่อนชื่อนิทรา”
“แกรู้จักชื่อหล่อนด้วย”
“กันตั้งให้เองแหละ หล่อนเป็นนางในฝันของกัน”
เขากลับจากบ้านโสภณเป็นเวลาเกือบ ๔ ทุ่ม ไฟในห้องชั้นบนของตาบานเย็นยังเปิดอยู่สว่างไสว เขารีบขึ้นไปชั้นบนและเปิดหน้าต่างออก เขารู้สึกชาและปั่นป่วนไปหมดในความรู้สึกนัยน์ตาของเขาแม้แต่จะสั้น แต่ภาพของหล่อนที่หน้าต่างใสแจ๋ว/*208*/ชัดเจนอะไรเช่นนั้น ลมบางกลุ่มพัดกระโชกเข้าไปทางหน้าต่าง ทำให้เส้นผมของ ‘นิทรา’ ปลิวน้อยๆ พอตาบานเย็นปรากฏตัวเข้ามาใกล้ๆ หล่อน ‘นิทรา’ ก็หลบไปเสียข้างใน ภาพที่เขาเห็นจึงหายวับไปกับสายตา พาเอาความรักความฝันของเขาหายวับไปด้วย เขาแหงนหน้าขึ้นมองดูท้องฟ้าที่ดารดาษไปด้วยหมู่ดาวที่กำลังกะพริบแสง แล้วก็ถอนหายใจยาวออกมา เขารู้ดีเสียแล้วว่าความรักที่แท้จริงนั้นมันมีลักษณะอย่างไร ครึ่งสุขครึ่งทุกข์ กึ่งหัวเราะกึ่งร้องไห้ ขมขื่นสดชื่นแล้วก็ทรมานหัวใจ เขานอนไม่ค่อยหลับในคืนวันนั้น ภราดรอยู่คนเดียวในโลก แม้คนใช้ก็ไม่มี หลักฐานบ้านช่องของเขาอยู่บ้านนอก ครัวของเขาก็อยู่ในกระเป๋าสตางค์ เสื้อผ้าก็อยู่ในร้านซักรีด ไม่เจ็บไม่ไข้ก็นับว่าสบายตามอัตภาพ แต่อ้ายเรื่องเมียนี่แหละมันเป็นสัญชาตญาณของลูกผู้ชาย เห็นผู้หญิงปุบก็นึกถึงเมียปับขึ้นมาทันที
รุ่งเช้า โสภณมาตามนัด เขาสะพายเอาไลก้าน้อยๆ ของเขามาด้วย ภราดรพาเขาไปยังร้านตาบานเย็นทันที เพื่ออาหารเช้าและน้ำชากาแฟ
“วันนี้มีอะไรกินบ้าง?”
“ก็มีสลัดมายองเนส - ปูไข่”
“อ้ายปูนี่มันไข่ตลอดปีทีเดียวหรือ?” โสภณถามขึ้น
“ครับ มีตลอดปี ถ้าปูมันไม่ไข่เราก็ทำไข่ให้มัน - ไม่เห็นมันจะลำบากยากเย็นที่ตรงไหน ผมต้มฝรั่งสุกมาหลายคนแล้ว”
“ทำไงลุง?” โสภณถามต่อไป
“ผมจะไปบอกได้ยังไงล่ะครับ! มันอาชีพของผม แต่ถ้าคุณอยากรู้จริงๆ ผมจะบอกให้ก็ได้ ผมได้ความรู้มาจากกุ๊กจีน มันก็/*209*/จะมีอะไรมาก แป้งเราดีๆ นี่แหละครับ คลุกกับไข่เค็มเข้ายัดใส่กระดองปูให้เหมือนไข่ปูเลยทีเดียว แล้วเอาไปนึ่งเข้า แต่แป้งอะไรผมไม่บอกคุณหรอก”
“ลุงเย็นอยู่กันสองคนกับลูกเท่านั้นแหละหรือ?”
“ครับ! เมียเขาตายไปได้ ๕ ปีแล้ว ผมก็อยู่กับอ้ายลูกชายคนนี้เรื่อยมา เรื่องลูกเรื่องเมียนี้ใครตายจากไปเสียก็เป็นทุกข์ - ถ้าจากไปทั้งเป็นๆ ก็เจ็บหัวใจ แต่คนนี้ผมรักของผมมาก ข้าวของของเขาทั้งหมดผมไม่เคยเคลื่อนที่เลย อยู่ยังไงก็ยังงั้น”
“ความรักของลุงเย็นเป็นความรักที่ยั่งยืน แม้จะตายไปแล้วก็ยังรัก”
“ครับ ผมถึงไม่คิดจะมีเมีย”
ภราดรหยิบธนบัตรร้อยส่งให้ ตาเฒ่าบานเย็นเดินกระฉับกระเฉงขึ้นไปชั้นบน หายไปสักครู่ก็กลับมาพร้อมด้วยเงินทอน
ทั้งสองเกลอพากันกลับมาบ้าน ภราดรหิ้วเบียร์มาด้วย ๓ ขวด พร้อมอาหารว่าง โสภณทิ้งตัวของเขาเองบนเตียงนอนและคว้าเอาหนังสือพิมพ์รายวันขึ้นมาอ่าน ภราดรเดินกลับไปกลับมาอยู่ที่หน้าต่าง
“แกควรจะตั้งกล้องไว้เสียให้เรียบร้อย ไม่ว่าจะเป็นระยะหรือแสง ‘นิทรา’ ไม่มีเวลาที่จะมายืนให้แกถ่ายนานนัก”
“เอาเถอะน่า - มือชั้นนี้แล้ว”
“เร็วโสภณ” เขาร้องออกมาด้วยความตื่นเต้น และดีใจระคนกัน
โสภณรีบเปิดหน้ากล้อง เขาแลเห็นผู้หญิงสาวสวยยืนอยู่ที่หน้าต่าง หล่อนใส่เสื้อสีกุหลาบ แต่ทว่าซีดและร่วงโรยจนเกือบ/*210*/จะกลายเป็นสีขาว พอเขาถ่ายเสร็จภาพของหล่อนก็หายเข้าไปทางข้างหน้าต่าง
“ไชโย” ภราดรร้องออกมาเหมือนคนเสียสติ “กันได้ภาพ ‘นิทรา’ แล้ว และจะได้เห็นหน้าของหล่อนทั้งคืนทั้งวัน แทนที่จะได้เห็นเธอวันหนึ่งเพียงไม่กี่ครั้ง กันจะเอาไปให้เจ๊กล้างและขยายเดี๋ยวนี้ กันอยากจะได้เห็นภาพของเธอ กันจะใส่กรอบตั้งไว้บนโต๊ะหน้าเตียง เห็นหรือยังล่ะโสภณ – เห็นหรือยังว่าเธอสวยเพียงใด? งามเพียงใด? เปล่งปลั่งหยดย้อยขนาดไหน? กันว่าแล้วความงามของนางฟ้าในเทพนิยายก็ยังไม่ได้ครึ่งหนึ่งในความงามของเธอ”
“หยุดทีเถอะกวี แกเป็นโรคนวนิยายขึ้นสมองเสียแล้ว กันรับว่าเธองามจริง แต่ทว่าหล่อนอาจเป็นผีหรือคนก็ได้ในเมื่อเจ้าย้อชก็ไม่ยอมรับว่ามีใครอยู่ในบ้านนั้นนอกจากตัวมันกับพ่อของมัน ตาเฒ่าบานเย็นเองก็รับว่าอยู่กับลูกชายเพียง ๒ คนเท่านั้น แกเคยเชื่อเรื่องวิญญาณหรือเปล่า!”
“แกอย่าบ้าไปหน่อยเลยนะ” ภราดรร้องขึ้น “ผีบ้าผีบออะไรกันมันจะหลอกคนทีเดียว ๒ คน เธอเป็นคนเราดีๆ นี่แหละ แต่ปราศจากเสรีภาพ เธอถูกกักขัง เธอถูกตาบานเย็นข่มขืนน้ำใจ กันเห็นเธอแสดงความเกลียดชังตาบานเย็น ถ้าตาบานเย็นเข้ามาใกล้ เธอก็จะต้องออกมายืนเสียที่หน้าต่างทุกครั้งไป กันจะต้องยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือหล่อน แสดงวีรกรรมให้เธอเห็นว่า กันก็คือลูกผู้ชายใจนักเลงยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือโดยไม่ประหวั่นพรั่นพรึงอะไรทั้งสิ้น กันจะหาหนทางปีนเข้าไปทางหน้าต่างตึกชั้นสองให้จงได้ และนำหล่อนลงมาทางบันไดด้านหน้า ใช้ปืนจี้ตาบานเย็น/*211*/ให้เปิดประตู แต่กันคิดว่ากันจะทำในเวลาเช้าเมื่อเวลาตาบานเย็นไปจ่ายตลาด เหลืออยู่แต่อ้ายเด็กตัวเท่าขี้ปะติ๋ว กันอาจดีดมันออกไปด้วยเท้าเพียงข้างเดียวเท่านั้น”
“นั่นแหละคือตะรางละ เป็นการบุกรุกเข้าไปในเคหสถานของเขา”
“เรื่องคุกตะรางไว้พูดกันทีหลัง” เขาร้องขึ้นอย่างจริงจัง
“คืนวันนี้กันจะลงมือ กันซื้อบันไดไม้ไผ่ไว้แล้วจากคนที่แบกบันไดขายตามตรอกตามซอย พอขึ้นบันไดแล้วกันจะกระโดดจากขั้นสุด - เกาะกรอบหน้าต่างไว้ให้ได้ - เท่านั้นเอง” เขาพูดจบแล้วก็แบมือออกมาข้างหน้าทั้งสองข้าง
“เอาก็เอา ดีเหมือนกัน - จะคอยดู”
“ดีแล้วโสภณ - แม้แกจะคอยดูก็คงจะทำให้กันอบอุ่นใจไปได้บ้างเหมือนมีคู่คิด”
“ดูนะ - ดู - ไม่ใช่ร่วมมือกับแก”
“ก็เอาเถอะ ยังนับว่าแกไม่ทอดทิ้งเสียทีเดียว”
คืนวันนั้นพระเอกของเราก็แต่งองค์ทรงเครื่องด้วยชุดดำ ถ้าเขาไม่ได้สวมแว่นสายตาสั้นเสียสักหน่อย เขาก็จะเป็นพระเอกหนังผจญภัยได้เป็นอย่างดี โดยไม่ต้องหาฤกษ์หายามมาแบกบันไดเดินเปะปะออกไปจากบ้าน แสงสลัวจากดวงดาวในขณะที่เดือนมืด สาดส่องมายังพื้นดินพอให้เห็นทางได้รางเลือน หัวใจของเขาเต้นแรงและเร็ว มันเป็นครั้งแรกในชีวิตที่เขาจะต้องทำหน้าที่ของพระเอกโดยฝ่าฝืนกฎหมาย เขาจะต้องพาดบันไดขึ้นไปและกระโดดเกาะหน้าต่างให้ได้ ตึกแถวนั้นไม่มีกันสาดหรือปีกนกข้างหลังเลย มีแต่ด้านข้าง ดังนั้นความสะดวกจึงเป็นของเขา /*212*/โสภณเดินตามมาห่างๆ เพื่อคอยดูพฤติการณ์เพื่อนของเขา
เขาเห็นภราดรพาดบันไดไม้ไผ่เข้ากับผนังตึกด้านหลังด้วยความละเอียดถี่ถ้วน เขากดโคนบันไดให้จมลงไปในดินเล็กน้อยเพื่อกันเลื่อน ภราดรเห็นเรียบร้อยดีแล้ว เขาก็รีบขึ้นบันไดไม้ไผ่ไปอย่างช้าๆ พอถึงขั้นสุดท้ายเขายืนหยัดให้สูงขึ้น เพื่อกระโดดเข้าเกาะขอบหน้าต่าง ทันใดนั้นเองอุปัทวเหตุก็ได้เกิดขึ้น แว่นตาของเขาหลุดออกจากใบหูข้างหนึ่ง เขารีบยกมือขึ้นตะปบและด้วยอาการตะครุบอย่างรีบเร่งของเขานั่นเอง ทำให้เขาเสียหลักและปราศจากที่เกาะ เขาหล่นตุ้บลงมายังพื้นดินแล้วก็นั่งอยู่นั่นเอง
“โสภณ...” เขาร้องขึ้นด้วยเสียงอ่อยๆ “โสภณ - ข้อ - ข้อเท้าของกันหักเสียแล้ว”
โสภณวิ่งเข้าไปประคองเขาด้วยความตกใจ เขาไม่ลืมที่จะผลักบันไดให้นอนราบลงไป โสภณหิ้วปีกของเขาพยุงตัวยืนขึ้น
“ข้างเดียวหรือสองข้าง”
“ข้างเดียว - ข้างขวา”
“เอามือขวากอดคอกันไว้”
“กันทำไม่ได้ ข้างซ้ายก็ยันไม่ถนัด”
“เอ้า ขี่คอกันไป”
โสภณจะเอาบันไดไปด้วย แต่ไม่ไหว เขาคิดว่าเมื่อถึงบ้านจะกลับมาเอา เขาพาภราดรเดินโซซัดโซเซมาสักครู่ผ่านบ้านเล็กๆสองหลังก็มาถึงบ้านของภราดร ส่งตัวขึ้นนอนบนเตียงแล้วก็ตรวจดูข้อเท้า
“ไม่หักหรอกเกลอ ข้อเท้าเคลื่อนเท่านั้น”
“แว่นตาของกัน - แว่น - แว่น”
/*213*/“กันจะไปเอาให้เดี๋ยวนี้พร้อมทั้งบันไดด้วย”
โสภณหายไปนาน แล้วก็กลับมาพร้อมด้วยแว่นตาและบันได
“กันไปซื้อน้ำมันระกำมาด้วย - นวดเสียพักเดียวก็หาย”
“สวรรค์ช่วยกัน พระช่วยกัน และ ‘นิทรา’ ช่วยกัน”
“ช่วยยังไง?”
“ช่วยกันไม่ให้เจ็บมากไปกว่านี้ อ้ายแว่นตามันทำเหตุ ถ้ากันไม่มีแว่น กันก็ไม่เห็นอะไร กันจึงตะครุบมันด้วยความตกใจ -โสภณ สัก ๑๕ วันจะหายไหม?”
“กันกะไว้อย่างนั้น หรืออย่างมากก็ไม่เกิน ๓ อาทิตย์”
ภาพของ ‘นิทรา’ นางในฝันของเขา เมื่อได้ขยายให้เป็นภาพที่ใหญ่ขึ้น ทำให้เขาแลเห็นภาพหล่อนได้อย่างถนัดชัดเจน การตั้งหน้ากล้องและระยะ โสภณทำในเวลาเร็วเกินไป ทำให้เห็นภาพนั้นออกจะซอฟต์เกินไป แต่ถึงกระนั้นหน้าตาของหล่อนก็เลิศเลอกว่านางเอกภาพยนตร์เงินล้านเสียอีก ผมของหล่อนสีดำสนิทมีรอยดัดแต่ยืดและยาวลงมาประคอ แน่นอน หล่อนคงจะได้ถูกกักขังไว้ในตึกแถวชั้นบนของตาบานเย็นนานมาแล้ว ถ้าหล่อนมีเวลาได้เสริมสวย ผู้หญิงที่ไหนจะทาบเธอได้ติด
โสภณไปสั่งอาหารที่ร้านตาบานเย็นให้เขากินเป็นประจำ โดยเจ้าย้อชชื่อฝรั่งหน้าไทยเป็นคนนำมาส่ง เขานอนอยู่บนเตียงหลายวันจึงลุกขึ้นเดินกะเผลกได้ โสภณช่วยรีดน้ำมันให้บ้าง ตัวเขาเองรีดบ้างทั้งระกำและสะโต๊ก สิ้นเวลาไป ๒๐ วัน เขาก็เดินได้เกือบเป็นปกติ
“กันจะลงมือละโสภณ”
/*214*/“แกวิ่งหนีเขาทันแล้วหรือ?”
“กันไม่หนีหรอกและจะไม่หนีเด็ดขาด”
“ตามใจแก”
ภราดรเลือกเอาเวลาเช้า เมื่อตาบานเย็นออกไปจ่ายของมาขาย เหลือแต่เจ้าย้อชคนเดียวเท่านั้นที่อยู่ร้าน เขาสั่งกาแฟและไข่ลวก พอเจ้าย้อชเข้าไปยังที่ชงกาแฟซึ่งอยู่ด้านหลัง ภราดรก็ผลุนผลันวิ่งขึ้นบันไดไปชั้นบน เขาหายขึ้นไปอยู่บนนั้นสักครู่แล้วก็กลับลงมาในลักษณะสารรูปของคนตายที่เดินได้ เขาลงมายืนอยู่ตรงหน้าโสภณ ทำท่าเหมือนกับจะร้องไห้
“นิทรา - นิทรา - -”
“ภราดร - แกเป็นอะไรไป?”
“นิทรา - นิทรา -” เขายกมือทั้งสองขึ้นปิดหน้า
ตาบานเย็นสะพายหูตะกร้าใหญ่เดินเข้ามาในร้านพอดี เขาหันมาประจันหน้าแก
“ฉันต้องขอโทษลุง -”
“ขอโทษเรื่องอะไรครับคุณภราดร”
*ฉันบังอาจเดินขึ้นไปดูข้างบน ฉันคิดว่าลุงจับผู้หญิงมากักขังไว้ ฉันคิดว่าหล่อนอาจถูกข่มขืนใจ ฉัน...”
ตาบานเย็นเหลือบนัยน์ตาขึ้นดูเพดาน แล้วก็หัวเราะออกมาอย่างขบขัน
“เมียผมเขารักของเขาอย่างลูก เขาซื้อมาจากแหม่มช่างเสริมสวยที่จะกลับไปนอก เขารักของเขาจริงๆ แต่เดิมเมียผมเป็นช่างเสริมสวย ร้านนี้ก็เป็นร้านเสริมสวย แต่ผมจะไปเสริมสวยกับเขาที่ไหน? ผมก็เลยขายเหล้าขายอาหาร”
/*215*/“เดี๋ยวก่อน” โสภณร้องขึ้นด้วยความไม่พอใจ “แกจะบอกกันก่อนได้ไหม? ว่า ‘นิทรา’ ของแกน่ะ เธอเป็นใครกัน?”
“โสภณ - หล่อนก็เป็นหุ่นโชว์เสื้อเต็มตัวสูงขนาดกลางของฝรั่ง ผมคนจริงๆ เท่านั้นเอง”
“บ้าจริงๆ” โสภณหัวเราะและหันมาทางตาบานเย็น “ทำไมหุ่นมันถึงได้เดินมาที่หน้าต่างได้”
ตาบานเย็นหัวเราะและยกผ้าขนหนูผืนเล็กๆ ขึ้นซับหน้าผากของแก
“คือมันยังงื้นะครับ ธนบัตรใหญ่ผมทิ้งเอาไว้ข้างล่างไม่ได้ อ้ายย้อชมันหยิบเก่ง ผมเลยเอาขึ้นไปไว้ข้างบน หุ่นตัวนี้ตั้งอยู่หน้าตู้ เมื่อเมียผมตาย ผมก็ต้องเลื่อนหุ่นออกมาที่หน้าต่าง พอปิดตู้ใส่กุญแจเสร็จก็เลื่อนหุ่นเข้ามาไว้อย่างเก่าเท่านั้นเองแหละครับ”
“นิทรา - นิทรา” ภราดรครางออกมาเหมือนคนเจ็บหนักจวนจะสิ้นใจ ○
พ่อครู
/*217*/ถึงแม้กาลเวลาจะได้ลอยเลื่อนเคลื่อนคล้อยมาได้เกือบ ๔๐ ปีเต็มแล้ว แต่คนเก่าๆ ชราภาพอายุ ๕๐ ปีขึ้นไปก็ยังคงจะจำได้ดี ถึงสำเภาอ้ายตัวโกงมหาประลัยในบทของนาฏดนตรีมีชื่อถูกจำคุกตั้งแต่ในวัยยังหนุ่มแน่นฐานฆ่าภรรยาของเขาตาย
เขาโกงจริงๆ หน้ากล้อ ผมหยิก นัยน์ตาแหลมเล็ก - เล็กเหมือนตาปลา ทุกสิ่งทุกอย่างบนใบหน้าดูเหมือนจะช่วยกันประกอบให้ลักษณะโกงและทุจริตของเขาเด่นชัดมาจนได้รับความเกลียดชังจากคนดูโดยทั่วไป จนแม้กระทั่งแม่ค้าหาบข้าวราดแกงที่หน้าวิกไม่ยอมที่จะขายข้าวแกงให้เขา
สำเภาร้องอุทานด้วยเสียงอันโหยหวน
“โธ่ป้า! ฉันไม่มีสตางค์ให้ป้าหรืออย่างไร”
“อย่ากินเลย - แกมีสตางค์แกก็ไปกินที่อื่น - แกมันโกงนัก อย่ากินเลย”
/*218*/“โธ่ป้า ฉันก็เล่นไปตามบทนี่นะ แล้วอ้ายเชื้อตัวพระเอกน่ะมันโกงยิ่งกว่าฉันเสียอีก - โกงค่าตัว โกงค่าเครื่อง โกงสารพัด ทำไมป้าจึงยกย่องมัน”
“ก็เขาไม่โกงอย่างแกนี่”
แต่ทว่า - ยี่เกจะขาดสำเภาเสียไม่ได้ - ขาดไม่ได้ทีเดียวละ ถ้าขาดก็จะหาตัวโกงไม่ได้เอาเสียเลย
บรรดานาฏศิลปินอื่นๆ เขาโก้ มีผู้หญิงมาหาถึงหลังวิก บางทีลิเกเลิกแม่ก็นั่งกันอยู่เฉยๆ คนอื่นลุกไปก็ช่าง นั่งอยู่อย่างนั้นแหละจนกว่าจะได้พบกับพ่อยอดเสน่หายาใจของตัว ชีวิตเต้นกินรำกินในเวลานั้นกำลังเฟื่อง ใครดีมีฝีมือก็ได้เข้าสู่ราชสำนักของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ เป็นข้าราชสำนักในกรมมหรสพ ได้เลื่อนยศถาบรรดาศักดิ์เป็นพระเป็นพระยากันออกกลุ้มไป ดอกดิน เสือสง่า เป็นยี่เกเฟื่อง ขึ้นชื่อลือชาที่สุด เพราะเก่งทั้งร้องทั้งรำ และเก่งทั้งเจรจา ยังมีสาลิกา นายเพิ่ม นายปั่น นายแป๊ะ ฯลฯ เหล่านี้คนติดกันกรอทีเดียว ยามเมื่อออกเล่นตามหัวเมืองคนก็แน่นวิก แต่ดาราเหล่านี้ก็จบชีวิตของเขาในแบบแปลกๆ เหมือนกัน ดอกดิน เสือสง่า ยอดยี่เกถูกฟันตายในขณะที่ขึ้นแสดงอยู่บนเวที กุหลาบ โกสุม หรือพระราชวรินทร์ถูกลอบยิงตาย แต่ทว่าศิลปินเหล่านี้ไม่ได้ตายเพราะโกงบนเวที เขาอาจตายเพราะเจ้าชู้เกินไป หรืออะไรทำนองนั้นแหละ
ไม่ใช่แต่เพียงคนดูเท่านั้น ที่เกลียดสำเภาเกลียดอาชีพตัวโกงของเขา แม้ในหมู่คณะบรรดาตัวยี่เกผู้หญิงซึ่งเริ่มมีขึ้นบ้างแล้วประปรายในสมัยนั้นก็เกลียดเขาเหมือนกัน บทบาทบนเวทีเป็นการแสดงออกของอุปนิสัยแน่หรือ? เขาโกงไปตามบทบาท/*219*/แต่มันอาจมีปีศาจร้ายของการแสดงเข้าไปสิงอยู่ภายในชีวิตนอกเวทีของเขาก็ได้ ผู้หญิงก็มักจะคิดไปเสียเช่นนั้น แต่สภาพของความเป็นจริงในชีวิต เหล้าสักหยดเดียวเขาก็ไม่ดื่ม การพนันก็ไม่เอา ขึ้นชื่อว่าอบายมุขเขาเป็นไม่เอาทั้งนั้น นอกจากการฝักใฝ่อยู่กับการแสดง เขามีหัวฤาษีป่าอยู่หัวหนึ่ง เป็นสมบัติดั้งเดิมที่พ่อของเขาทิ้งมรดกตกทอดไว้ให้ หัวฤๅษีหัวเดียวจริงๆ เป็นสมบัติที่เขาจะไม่ทิ้งขว้างห่างเหินไปจากตัวเลย
ในเรื่องของความรัก เขาก็ไม่ใช่ว่าจะอาภัพอัปภาคย์ไปเสียทีเดียว ยังมีผู้หญิงเห็นความดีนอกเวทีของเขาอยู่เหมือนกัน หล่อนชื่อยี่สุ่นเป็นยี่เกหัดใหม่ที่โต้โผลิเกของเขาไปได้มาจากตำบลหนึ่ง ซึ่งหล่อนได้รับการฝึกหัดอบรมท่ารำและการร้องมาแล้วเป็นอย่างดี ยี่สุ่นเห็นใจเขาและเข้าใจตัวเขาพอว่า เขาเป็นตัวโกงแต่ในบทของยี่เกเท่านั้น ดังนั้นแทนที่เขาจะอยู่ตัวคนเดียวในโลก มีสมบัติอยู่แต่หัวฤๅษีป่าหัวเดียว เขาจึงได้ตกลงร่วมหอลงโรงกับยี่สุ่นซึ่งใครๆ ต่างก็พากันอเนจอนาถใจไปตามๆ กัน โดยเฉพาะในหมู่คนดูแฟนยี่เกที่พากันปลงอนิจจังว่า พุทโธ่เอ๋ย! ผู้ชายมีออกถมไปไหงไปรักอ้ายเวรสำเภาโกงอย่างฉิบหายวายวอด? แต่ทว่ายี่สุ่นก็รักเขา - เขาเป็นที่เกลียดชังของแฟนยี่เกก็เฉพาะบนเวทีเท่านั้น ส่วนนอกเวทีเขาเป็นผู้ชายที่สะอาดบริสุทธิ์ ไม่มีรอยด่างพร้อยในอดีตหรือปัจจุบันอย่างใดเลย
สิ่งที่สำเภากระทำอยู่เป็นกิจวัตรของเขาก็คือการเซ่นวักหัวฤๅษี เขาจะมีจานเชิงเล็กๆ ใส่ข้าวกับและมีถ้วยตะไลเล็กๆ ใส่เหล้าเซ่น แบบเดียวกับพ่อของเขาที่ได้เคยเซ่นมาแต่ก่อน ยามเมื่อจะออกจากบ้าน ยามเมื่อจะออกแสดง หรือยามเมื่อจะ/*220*/ประกอบกิจการงาน ตลอดจนย้ายวิกก็จะต้องเซ่นวักบวงสรวงกันเป็นการใหญ่ ขอให้หัวฤาษีจงได้ช่วยคุ้มครองรักษาและให้ความสำเร็จและปลอดภัยจากภัยพิบัติทั้งหลาย
เขาค่อยๆ สถาปนาหัวฤาษีนั้นขึ้นมาเรื่อยๆ หัวป่าถูกปรุงแต่งลงรักปิดทองหนาเทอะทะเจริญขึ้นมาเรื่อยๆ ได้เงินมาเท่าใด แม้จะได้มากได้น้อยก็จะต้องช่วยกันปรุงแต่งหัวฤาษีหรือที่เรียกกันว่า ‘พ่อครู’ ให้งามขึ้นทุกที การเซ่นสรวงก็ดีขึ้น เป็ดไก่ อาหารดีมีรส เขาได้รับประทานอย่างไร ‘พ่อครู’ ก็จะต้องได้เสพอย่างนั้น วันทั้งวัน เดือนทั้งเดือน จนกระทั่งในเวลาต่อมาเมียของเขาได้แย้มให้เขารู้ว่า มีคนมาติดพันหล่อนคนหนึ่งในบรรดาหลายคนด้วยกันและคนนี้เป็นเศรษฐีเก่า เขาสัญญาว่าเขาจะให้แหวนเพชรหล่อน ๑ วง ราคาหลายพัน ซึ่งเงินพันในเวลานั้นยากนักยากหนาที่พวกยี่เกหรือใครๆ จะได้จับต้องกัน แล้วนี่มันหลายพันเสียด้วย
“พี่อย่าหึงสุ่นเลยนะ”
“ไม่หึง -” เขาทวนคำ
“จ้ะพี่ - อย่าหึงอย่าหวงอะไรเลย ฉันได้มาฉันก็ไม่เอาไปข้างไหนหรอก เอามาก่อร่างสร้างตัวเป็นโต้โผยี่เกกะเขาบ้าง โต้โผคนนี้ยิวซะมัดแล้วก็เห็นแก่ตัวด้วย สูบเลือดสูบเนื้อสูบเอาหยาดเหงื่อของเราไป เพราะจู่ๆ ก็มาเป็นโต้โผโดยไม่ได้เคยเป็นยี่เกมาก่อน เขาจึงไม่เห็นอกเห็นใจพวกเรา - ฉันไม่รักเขาหรอก”
“แต่ก็ได้ข่าวว่าเขาสวยไม่ใช่หรือ?”
“สวยกินเข้าไปได้หรือพี่จ๋า ถ้าฉันรักคนสวยหรือหลงรูป ฉันจะมารักพี่เป็นเมียพี่ทำไม ที่ฉันบอกพี่นี่น่ะก็เพราะไม่ได้รักเขา/*221*/จริง ถ้ารักจริงแล้วก็ขอให้รู้ไว้เถอะ เรื่องผู้หญิงแล้วไม่มีบอกใครอุบเงียบไว้ในใจ”
“อ้ายเรามันหากินเป็นตัวโกงเขาอยู่นะยี่สุ่น ขอให้โกงแต่บนเวทีเถอะ ข้างนอกเวทีเราอย่าไปโกงเขาเลยยี่สุ่น เรื่องโต้โผก็อย่าไปหวังให้มากนัก เงินไม่สำคัญเท่าไรหรอก มันสำคัญที่การคุมคนไม่ให้แตกสามัคคีกัน ฉันเตือนยี่สุ่นเท่านี้แหละ เพราะว่าฉันเป็นตัวโกง เมื่อเกิดเหตุเพทพาลอย่างใดขึ้น เขาจะต้องลงโทษฉันว่าเพราะฉันมันเป็นตัวโกงจึงได้สั่งสอนแนะนำเมียให้ไปตุ๋นเขา - เจ้าเศรษฐีคนนั้น”
หล่อนได้แหวนเพชรมาหรือเปล่า? เขาไม่เอาใจใส่ กลางคืนนอนดึกก็ใช้เวลากลางวันนอนแทน ยี่สุ่นจะไปพบไปเกี่ยวข้องอะไรกับเจ้าคนรักคนใหม่เขาก็ไม่ยุ่งด้วย การหึงหวงก็คือการไม่ไว้ใจเมียของตัว หรือพูดง่ายๆ ก็คือดูถูกภรรยาของตัวเอง ยี่สุ่นเป็นคนดีอยู่อย่างหนึ่ง หล่อนไม่ละเลยเขา ปรนนิบัติเขาอยู่อย่างไรก็คงอยู่อย่างนั้นเป็นกิจวัตร แม้ว่าหล่อนจะได้แหวนเพชรที่มีค่า แต่หล่อนก็หาได้เอามาประดับกายไม่ คงใช้แต่สร้อยข้อมือและแหวนทองหัวทับทิมที่สำเภาซื้อให้เมื่อได้กันใหม่ๆ และเจ้าสร้อยข้อมือเอี้ยวกับแหวนทองหัวทับทิมนี้เอง จะเป็นเรื่องสำคัญไปในวันข้างหน้า
เหตุการณ์ต่อมาเป็นเหตุการณ์ที่เขาเองไม่ได้นึกฝัน และแม้แต่แฟนยี่เกทั่วไปก็ไม่ได้นึกไม่ได้ฝันว่าจะเป็นไปได้เช่นเดียวกัน เพราะยี่สุ่นหายไป
“ยี่สุ่นไปไหน?”
“ยี่สุ่นกลับบ้านหรือเปล่าเมื่อคืนก่อน”
/*222*/“ยี่สุ่นไปกับใคร?”
“ยี่สุ่นทะเลาะกับแกหรือเปล่า?”
“ยี่สุ่นกลับบ้านหรือเปล่าเมื่อคืนก่อน?”
สำเภาตอบคำถามเหล่านั้นไม่ได้เลยสักประโยคเดียว เขาจำได้แต่ว่าเมื่อยี่เกเลิกราว ๒ ยาม เขาเดินกลับบ้านไปกับหล่อนสองคนด้วยกัน แวะซื้อก๋วยเตี๋ยวผัดไทยใส่ไข่คนละห่อ และขนมเชื่อม จำได้ว่าเป็นลูกตาลเชื่อมกับสาเกเชื่อมแล้วก็พากันกลับบ้าน ยี่สุ่นหยิบเอาเหล้าหวานออกมา ๑ ขวด เป็นเหล้าเอ้หมึงซูฮ็อกต๋องขวดเล็กขวดละ ๔๐ สตางค์เท่านั้น สมัยเมื่อกว่า ๔๐ ปีก่อน แต่มันก็มากพอดูในเวลานั้น หล่อนอ้างเหตุผลต่างๆ เช่นจะซื้อเครื่องลิเกให้เช่า จะซื้อบ้านเล็กๆ จะซื้อปี่พาทย์เครื่องห้า เขาพลอยเคลิบเคลิ้มไปด้วย – ในที่สุดก็ดื่มเหล้าเอ้หมึงหวานๆ นั้นเข้าไปถึง ๓ แก้ว เขาเมามากแล้วก็หลับไป และเมื่อตื่นขึ้นมาในเวลาสาย เขาเดินออกไปหาอะไรกินแล้วก็ไปวิกเพื่อฟังว่าเขาจะเตี้ยมเรื่องอะไรในคืนต่อไป พอเขาไปถึงวิกก็พบเจ้าหน้าที่ตำรวจคอยอยู่แล้ว
“ไปด้วยกัน”
“ไปไหนครับ?” สำเภาถามงงๆ
“ไปโรงพักน่ะซี”
“ผมมีความผิดอะไร?”
“ฆ่าคนตายโดยเจตนา”
“ผมยังไม่รู้เลยครับ เป็นความสัตย์จริงว่าผมฆ่าใครตาย”
“แกอย่ามาทำไก๋เลยน่า - ไปเจรจาบทตัวโกงของแกบนโรงพักเถอะ”
/*223*/เขาถูกกุญแจมือสวมฉับเข้าให้ที่ข้อมือ สำเภาถูกลากถูลู่ถูกังไปยังโรงพัก มีศพผู้หญิงคนหนึ่งนอนตายอยู่ในกอหญ้า หน้าถูกฟันเละเทะจนจำไม่ได้ แต่ทว่าผ้านุ่งและเสื้อเป็นของยี่สุ่น สิ่งที่สำคัญที่สุดที่เป็นหลักฐานสำคัญในคดีนี้ที่ใครๆ จำได้ว่าเป็นยี่สุ่นก็เพราะสร้อยเอี้ยวที่ข้อมือและแหวนทองหัวทับทิม
พยานโจทก์คือพวกยี่เกด้วยกันคนหนึ่งกับคนขายก๋วยเตี๋ยวพร้อมด้วยเด็กอายุราว ๑๒ แลเห็นตัวเขากับยี่สุ่นเดินมาด้วยกันและแวะซื้อเหล้าเอ้หมึง ๑ ขวด และก๋วยเตี๋ยวผัด ๒ ห่อ แล้วเดินกลับบ้านด้วยกันเท่านั้นเอง เจ้าแม่แห่งความยุติธรรมทิ้งเขาไปเสียแล้ว ศาลตัดสินให้จำคุกเขาไว้ ๑๕ ปี โดยยกประโยชน์ต่างๆ ให้ เช่นไม่เคยกระทำความผิด และยกประโยชน์แห่งความสงสัยให้แก่จำเลยด้วย มาน้ำตาตกในขณะที่ถูกลากเข้าคุก ไม่มีใครเวทนาหรือปรานีเขาเลย มีแต่จะยกมือท่วมหัวสาปแซ่งเขาซ้ำเติมส่งเดชไปเสียอีก แต่ทว่าการผลัดแผ่นดินใหม่ได้ช่วยเขา การปฏิวัติได้ช่วยเขา - เขาติดคุกอยู่ในราว ๑๐ ปี ก็ได้รับอิสระในฐานะที่ประพฤติตัวดีในคุกมาตลอดเวลา - เมื่อเขาเข้าไปติดคุก เขาขออนุญาตทางเรือนจำเอาหัวฤาษีเข้าไปด้วย แต่ถูกเพื่อนนักโทษด้วยกันล้อเลียนและคิดทำร้ายหัวฤาษีหรือพ่อครูของเขา เขาจำต้องฝากไว้ที่วัดกับพระภิกษุรูปหนึ่งซึ่งเคยเป็นสหายกันมา แม้จะอยู่ในคุกเขาก็ยังเซ่นสรวงไปตามมีตามเกิด กับข้าวในเรือนจำมีอยู่อย่างไร เขาก็เซ่นไปตามอย่างนั้น แต่ว่าเหล้านั้นแหละเขารู้สึกออกจะหายาก แต่ถ้าเขาหาได้ เขาก็เซ่นท่านทุกครั้งไป ขอให้พ่อครูช่วยเขาอย่าให้ได้รับความลำบากมากนัก และพ่อครูก็ช่วยเขาในที่สุด - เขา/*224*/ได้เข้าไปแสดงยี่เกกับนักโทษอื่นๆ แสดงยี่เกในวันอาทิตย์ให้พวกนักโทษชม เขาไม่ต้องทำงานหนักแต่อย่างใด มีแต่เสรีภาพของความเป็นมนุษย์ แต่ปราศจากอิสรภาพที่จะล่วงล้ำเขตแดนของคุกออกมา
เมื่อเขาก้าวพ้นออกมาจากประตูคุก สำเภาก็รู้สึกว้าเหว่ขึ้นมาทันที ว้าเหว่ทั้งหลังคาที่จะคลุมหัว ว้าเหว่เพราะอาหาร ๓ มือ ตลอดจนเปล่าเปลี่ยวหัวใจ เพราะมีแต่ตัวเองคนเดียวในโลกอันกว้างขวางนี้ เขาไปตามโรงยี่เกและคณะยี่เกต่างๆ ก็เลือกล้วนแต่ว่าเป็นพวกยี่เกหน้าใหม่ทั้งสิ้น เมื่อไปมัครยี่เกที่ไหนคนก็เรียกลุงเสียหมดแล้ว
“ลุงฆ่าเมียตายใช่ไหม?” พระเอกยี่เกคนหนึ่งถาม
“ไม่ได้ฆ่า - ฉันรักเมียของฉันเสมอ”
“ไม่ฆ่าทำไมติดตะราง”
“ไม่ทราบ - พรรค์นี้ก็สุดแท้แต่ดวง”
“มันก็ยังงี้แหละ! สำหรับผู้ทำผิดติดตะรางก็มักจะตอบว่าเขาหาทั้งสิ้น”
“แต่นี่เป็นความจริง!” เขายืนยัน
“ก็ให้ผีสางเทวดาเชื่อเถอะ คนน่ะเขาไม่เชื่อกันหรอก” เขาตอบ “ยี่เกเดี๋ยวนี้เป็นยี่เกทันสมัย ไม่ใช่ตัวโกงแบบเก่าแล้ว ตัวพ่อก็มีเสียแล้ว และหน้าลุงมันน่าเกลียดแล้วแก่ด้วย แสดงกับเขาไม่ได้หรอก”
“ขนเครื่องได้ไหม? ฉันจำกลอนของเก่าได้มาก”
เขาส่ายหน้าอีกตามเคย
ได้ข่าวแสดงยี่เกที่ไหนเขาก็ไปที่นั่น แต่ด้วยความชราของ/*225*/เขานี่แหละ! ทำให้เขาหางานไม่ได้เลยแม้แต่แห่งเดียว มีบางแห่งจ้างเขาเป็นเสนา แต่คนเราก็เป็นอย่างงี้แหละ เกือบจะทุกวงการอาชีพเคยเป็นพระภูมีมาแล้วจะให้เปลี่ยนไปเป็นเสนา ใครๆ ก็ทำไม่ได้ มันก็เพราะด้วยความรักศักดิ์ศรีของตัว ยอมอดตายเสียดีกว่าที่นายสำเภายอดแห่งตัวโกงจะมาเป็นเสนา
วันคืนยิ่งผ่านไป เงินทองที่มีติดตัวมาบ้างจากในคุกก็เริ่มร่อยหรอลงไป จนกระทั่งเหลืออยู่บาทสุดท้ายแล้ว
เขารีบคุกเข่าลงที่หน้าพ่อครู และกราบแล้วกราบเล่า
“วันนี้ลูกเหลือเงินบาทสุดท้ายแล้ว ถ้าพ่อครูไม่ช่วยลูก - ลูกก็ไม่มีอะไรจะเซ่นพ่อครู ลูกอดก็หมายถึง ‘พ่อครู’ จะต้องอดด้วย”
เขากราบงามสามทีแล้วก็ออกเดินแสวงหางานอีกต่อไป เขาพบหน้าคนรู้จักคนหนึ่งซึ่งเคยแสดงเป็นตัวประกอบในสมัยที่เขายังรุ่งเรืองในฐานะตัวโกงอันมีชื่อ คนผู้นั้นชื่ออังกาบ เดี๋ยวนี้เป็นโต้โผยี่เกวิทยุชื่อดังคนหนึ่ง
“ออกมาแล้วหรือครู” อังกาบเรียก “ได้ข่าวว่าเข้าไปอยู่ในโน้น”
เขาพยักหน้าช้าๆ “มีงานอะไรให้ทำบ้างไหมล่ะ?”
“งาน?”เขาทวนคำ “มันมีหรอก แต่มันก็ได้น้อยเหลือเกิน ไม่พอยาไส้ สปอนเซ่อร์หายากเหลือเกิน”
แม้ว่าสปอนเซ่อร์จะเป็นคำใหม่ แต่ทว่าเขาก็ไม่กล้าซักถามอย่างไร
“น้อยมากอะไรก็เอาละ? พอประทังไปที จะให้ฉันเป็นตัวโกงหรือตัวพ่อก็ได้”
/*226*/“ยากจริงๆ ฉันดีใจนะที่ได้พบครูซึ่งเป็นยี่เกเก่า แต่นั่นแหละ ยี่เกเดี๋ยวนี้เล่นยาก เขาไม่เหมือนสมัยก่อนหรอก บทด้นๆเสีย ๓ วัน ไม่ยักกะลงสักที - อยู่ที่ไหนล่ะ? อีก ๒ อาทิตย์รายการฉันถึงจะเข้า - เข้าครั้งหนึ่งๆ ก็แบ่งเฉลี่ยกันไป”
“๒ อาทิตย์” เขาร้องออกมาด้วยความตกใจ “๒ อาทิตย์”
เขาเดินคอตก - พ่อครูอดแล้ว เขาคำรามอยู่ในหัวใจ พ่อครูไม่ช่วยลูก พ่อครูก็ต้องอด นั่นเป็นของธรรมดา แต่พ่อครูต้องไม่อด วันหนึ่งพ่อครูต้องช่วยลูก เขาเข้าไปในร้านขายอาหารแบบข้าวต้มกุ๊ย ทำเป็นดูกับข้าวแล้วก็ขโมยปลามาได้ชิ้นหนึ่งใส่ในกระเป๋า ทำเป็นเปิดหม้อข้าวดูแล้วหยิบเอาข้าวมาฟายมือหนึ่ง เขากลับมาบ้าน และเริ่มลงมือเซ่นวัก
“ดูเถอะ! พ่อครู” เขาพึมพำเหมือนสวดมนต์ “แม้ลูกจะอดอยากปากแห้ง ตัวของลูกจะอดไม่ได้กินแต่ลูกก็ยังอุตส่าห์ไปขโมยเขามาเซ่นพ่อครู ถ้าพ่อครูไม่ช่วยคราวนี้พ่อครูก็เห็นจะต้องอดอย่างแน่นอน - อด - ได้ยินไหม - อด - อด - อด”
เขาเซ่นพ่อครูเรียบร้อยแล้ว ก็ดื่มน้ำ ดื่มให้อิ่มแล้วก็เข้านอน โรคขาดอาหารทำให้เขาง่วงนอนได้เหมือนกัน เขาหลับอย่างสนิทและฝันว่าได้เป็นโต้โผลิเกโรงเบ้อเร่อทีเดียว
เช้าแล้ว - แสงแดดอันเจิดจ้าทอดลำพุ่งเข้ามาทางช่องลมของศาลาวัด เขาขดตัวนอนอยู่ใต้ถุนศาลา ไหว้พ่อครูเสร็จแล้วก็เอาหัวพ่อครูไปฝากไว้ที่พระอันเป็นกิจวัตรประจำวัน เขาเดินออกหางานแสดงไปเรื่อยๆ แต่ก็ผิดหวังตามเคย เพราะมีความชราเป็นต้นเหตุ ไม่มีเทวดาองค์ใดเลยทีเดียวหรือที่จะยื่นมือลงมาช่วยเหลือเขาบ้าง พ่อครูก็หมดปัญญาที่จะช่วยเหลือเสียแล้ว /*227*/อาหารมื้อเช้ายังไม่ตกถึงท้อง พอเที่ยงก็ได้แต่น้ำ - น้ำ – น้ำ เท่านั้น จนกระทั่งบ่ายเขาก็ยังไม่มีหวัง
“พ่อครู - พ่อครู” เขาร้องและทิ้งตัวลงนั่งพิงผนังตึกเพราะอ่อนระโหยโรยแรง “พ่อครูอย่าอยู่เลยนะ พ่อครูไม่ได้ช่วยเหลืออะไรลูกเลย”
ความหิว ความเหนื่อย ความแค้นประดังกันเข้ามาในอกของเขา มันร้อนรุมเหมือนกับถูกเพลิงผลาญ เขาลุกขึ้นอย่างเดือดดาล รู้สึกว่ามีกำลังเพิ่มขึ้น พ่อครูเป็นหัวฤาษีป่า เดิมทีเขาสานขึ้นด้วยไม้ไผ่ เขาเองประดิดประดอยนำมาลงรักปิดทองจนเป็นหัวฤาษีชั้นดียอดทองหนาเตอะตะ เขาโง่อยู่นานแล้ว - เขาโง่เง่า - ทำไมเขาไม่เอาหัวพ่อครูไปขาย ถ้าไปขายในเวลานี้เขาก็คงจะได้ออกหางานไปได้เป็นเวลานาน และไม่ทนหิวโหยวิปโยคโศกเศร้าอยู่เหมือนในเวลานี้
เขารีบขึ้นไปบนกุฎิพระ และเรียกเอาหัวพ่อครูมาเปิดฝากระป๋องออก พ่อครูหน้ายิ้มแลเห็นฟันหน้าสองซี่ แพรวพราวไปด้วยทองเต็มหน้า
ขาย - ขาย - ขายเสียเถอะ ขายให้นาฏศิลปินหรือใครๆ เขาก็เอาทั้งนั้น - ในด้านของเก่าวัตถุโบราณก็ไปได้ ในด้านหัวครูก็ไปได้ เขาปิดฝากระป๋อง
“โธ่ พ่อครู - พ่อครูนะ ลูกอุตส่าห์เซ่นทุกวัน ลูกไม่มีเงินลูกยังขโมยเขามาเซ่น ถ้าเขาจับได้ลูกจะเป็นอย่างไร ถ้าไม่กลับเข้าไปหาผู้คุมหน้าเลือดในนั้นอีก”
หน้าของเขามืดไปหมดแล้ว มืดจริงๆ เพราะความหิวโหย เขาเปิดฝากระป๋องเห็นหัวพ่อครู หยิบเอาหัวพ่อครูออกมาแล้ว/*228*/ชูขึ้นเบื้องสูง
“อย่าอยู่เลยพ่อครู อย่าอยู่เลย”
พอพูดขาดคำเขาก็ทุ่มหัวฤาษีอันมีค่าลงกับพื้นดิน
มีวัตถุ ๒ - ๓ ชิ้นหล่นลงมาจากหัวพ่อครู หัวพ่อครูหงายและยิ้มแหงแก๋แลเห็นฟันเขยินอยู่อย่างนั้น เขาก้มลงเก็บห่อกระดาษนั้นออกมา ๓ ห่อเล็ก และแก้ห่อกระดาษออก ในทันใดนั้นเองเขาก็เซถอยหลังไป ๒ - ๓ ก้าว
“เพชร! - เพชร!” เขาร้องออกมาเหมือนเสียงตะโกน “เพชร!”
ในมือของเขามีแหวนเพชร ๑ วง มีสร้อยเพชร ๒ เส้น ส่งประกายงามวาววับ แหวนเพชรกว่า ๑๑ กระรัต สร้อยเพชรเส้นหนึ่งมีลวดลาย อีกเส้นเป็นเพชรเม็ดๆ ไม่มีลวดลายแต่หุ้มไว้ด้วยทองขาว พอเขาหายจากตกตะลึงพรึงเพริดก่อนที่จะทำอย่างอื่น เขาวิ่งเข้าไปหยิบหัวพ่อครูที่ทองร้าวแตกสะบั้น หัวข้างในไม่แตกเพราะเป็นไม้สาน เขาปูผ้าลงกราบพ่อครู
“ลูกขอขมาลาโทษ ลูกผิดไปแล้ว พ่อครูช่วยลูกแล้ว”
เขาหิ้วหัวพ่อครูเดินออกจากวัดตัวเบาเหมือนกับจะเหาะได้ตามอภินิหารของพ่อครู ก่อนอื่นเขาเอาพ่อครูไปซ่อม แล้วล้วงมือในกระเป๋า เครื่องเพชรทั้งสามชิ้นยังอยู่เรียบร้อยยังอยู่ดี แต่เขาจะเข้าไปขายเพชรได้อย่างไร? ในเมื่อเขาแต่งตัวอย่างนี้ เขาต้องไปยืมเสื้อผ้าของนายอังกาบเพื่อนยี่เกเก่า แล้วเพชรทั้ง ๓ ชิ้นนั้นก็ถูกจำหน่ายออกไป
ด้วยอภินิหารของพ่อครู นาฏดนตรีวงนายสำเภาก็เกิดขึ้น - เสียงเคาะฆ้อง เสียงตะโพน เครื่องยี่เกใหม่เอี่ยม แล้วก็เริ่มเปิด/*229*/วิกแสดงเป็นปฐมฤกษ์ คณะสำเภาตัวโกงยี่เกเก่าเริ่มเปิดแสดงแล้ว
ยายแก่คนหนึ่งบอกว่า “อ้ายยี่เกตัวโกงเป็นโต้โผ มันก็เอาตัวโกงเป็นพระเอกน่ะแหละ”
“มันโกงเขาจนได้เป็นโต้โผยี่เก” อีกคนหนึ่งว่า
ไม่ว่าเรื่องไหนเรื่องนั้นปรากฏออกมา ประชาชนก็ต้อนรับอย่างอุ่นหนาฝาคั่งทุกเรื่องไป มีอยู่เรื่องหนึ่งซึ่งเขาเอาชีวิตของเขาเองออกมาแฉโพยให้ชื่อเรื่องว่า ‘ยี่สุ่นโสภา’ ประกาศเสียด้วยว่าเป็นยี่เกอัตชีวประวัติ คนก็แน่นจนโรงแทบแตก
เสร็จการแสดงแล้ว หญิงเลยวัยกลางคนแล้วยังนั่งร้องไห้อยู่ - คนเดียวแท้ๆ ในวิก อังกาบเข้าไปซักไซ้ไต่ถามก็ปรากฏว่าหล่อนคือยี่สุ่นนั่นเอง
สำเภาตกใจเหมือนถูกยิงด้วยปืน ขณะเมื่ออังกาบผู้จัดการของเขามาบอก
“ยี่สุ่น - ยี่สุ่น - หล่อนตายไปแล้ว”
“ยัง - ไม่เชื่อครูไปดูซี...” อังกาบยืนยัน
หล่อนโผเข้ากอดเท้าเขาไว้ทั้งสองข้าง
“เมียผิดไปแล้ว - พ่อคุณ - พ่อทูนหัวของเมีย”
หล่อนเล่าถึงเศรษฐีคนนั้น - เป็นเศรษฐีจอมปลอม ขโมยเพชรจากแม่มาบำเรอหล่อน เขาถูกไล่ออกจากบ้านหลังจากได้กับหล่อน และคบเพื่อนหัวขโมย เขาถูกยิงตายเมื่อเข้าปล้นบ้านหลังหนึ่ง แล้วชีวิตของหล่อนก็ร่อนเร่เรื่อยไปตามยถากรรมโดยเป็นแม่เล้าหญิงโสเภณี
“ศพใครล่ะที่ตายอยู่แทนเธอ” เขาถามขึ้น
/*230*/“เป็นแผนของเขา” ยี่สุ่นบอก “พอสุ่นมอมเหล้าคุณหลับไปแล้ว เขาก็มารับสุ่น เราหนีไปด้วยกัน - แต่เขากลัวพี่จะติดตามสุ่น ก็พอดีเราพบศพคนตาย ใครเอามาทิ้งไว้ไม่รู้ หน้าตาแหลกเหลว เขาเลยวางแผนเอาเสื้อผ้าของสุ่นให้ศพใส่ เอาทองของสุ่นให้ศพแต่ง – เสื้อผ้าชุดเดิมของศพเขาเอาฝังไว้ห่างจากศพหลายเส้น เรื่องมันก็เท่านั้นเอง”
“แต่ฉันต้องเสวยเคราะห์อยู่ในตะราง”
“พี่ได้จดหมายลาของฉันหรือเปล่า?”
เขาสั่นหน้าช้าๆ
“ฉันยัดไว้ในหัวฤาษีพร้อมทั้งเครื่องเพชร”
“อนิจจา” เขาพึมพำ “ฉันหลงด่าหนูเสียแทบตาย - คิดว่าหนูมันคาบกระดาษเข้าไปทำรังในหัวฤาษี”
ทั้งสองจูงมือกันเข้าไปในฉาก แล้วกราบหัวพ่อฤาษีด้วยกันเหมือนเมื่อกาลก่อน ○
จับตาย
(เรื่องเอกที่ตีพิมพ์ในหนังสือ SPAN)
/*231*/ถึงอย่างไร พวกเขาทั้งหลายก็ไม่ย่อท้อต่อการที่จะโค่นต้นไม้เหล่านั้นลงมาตามหน้าที่ของเขา พวกเขามีอยู่ด้วยกันราว ๑๔๐ คน เขาอยู่กันตามไหล่เขา ปลูกเป็นกระท่อมเล็กๆ หลังคามุงด้วยใบหวาย ต้นไม้เหล่านั้นใหญ่บ้างเล็กบ้าง บางต้นใหญ่จนเมื่อเขาโค่นมันลงมาแล้ว มันล้มเสียงดังราวกับฟ้าผ่า พวกเขาจะออกไปทำงานได้วันละ ๕๐ คนบ้าง ๖๐ คนบ้าง เหลือนอกนั้นสั่นด้วยพิษไข้จับสั่น มาลาเรียน่ะหรือ? เขาเป็นกันทั้ง ๑๔๐ คนนั่นแหละ
ทุกๆ คนที่นั้นเป็นอาชญากรสำคัญๆทั้งสิ้น โทษจำคุกของเขาตั้งแต่สิบปีขึ้นไป ทุกๆ คนเคร่งขรึม พูดน้อยทำจริง ในเวลาว่างเขาจะคิด...คิดกันไปต่างๆ นานา จะมีอะไรเล่า? บ้าน ไร่นา แล้วก็ลูกเมีย พ่อ แม่ เมีย...เมียของเขา มันช่างเป็นคำซาบซึ้ง น่าคิดถึง น่าคร่ำครวญถึงที่สุด สำหรับพวกเขา/*232*/ในขณะนี้น่ะหรือ? เมียของเขางามกว่าดาวทุกดวงบนท้องฟ้า งามกว่าดอกไม้งามทุกชนิดในโลกนี้ และหายากยิ่งกว่าไข่มุกเม็ดที่มีค่าที่สุดในก้นทะเล แล้วเมื่อไรเล่าเขาจะได้พบเมียของเขา คนนั้นเหลืออีก ๗ ปี คนนี้เหลืออีก ๑๒ ปี มันไม่ใช่เวลาน้อยๆ แต่ถึงกระนั้นเขาก็ยังเฝ้าคอยอยู่ด้วยความหวัง หวังแล้วหวังเล่าว่าเขาจะได้พบเมียของเขา
เขาถูกส่งมาจาก “ไอร์เยอร์กระดง’ ที่ตั้งกองบัญชาการของ “ทัณฑนิคม” เมื่อครั้งกระโน้น ซึ่งที่ตั้งกองบัญชาการนั้นห่างจากจังหวัดยะลาเข้าไปในป่าลึกราว ๙๐ กิโลเมตร และที่ๆ เขาถางป่าอยู่เดี๋ยวนี้ห่างจากกองบัญชาการมาอีกราว ๒๐ กิโลเมตร เขาจะต้องโค่นต้นไม้เหล่านี้ให้หมด เพื่อกองทางจะได้ตัดถนนสายยะลา - เบตง ให้คืบหน้าต่อไป เมื่อเขายกกองกันมาใหม่ๆ เขาเห็นที่แห่งนั้นมีชัยภูมิดี เพราะมีที่ราบอยู่นิดหนึ่ง ขนาดสนามฟุตบอล และมีหญ้าคาขึ้นรกรุงรัง จึงถือเอาเป็นที่พำนักพักพิง เลยตั้งชื่อหมู่บ้านของเขาว่า “ดอนหญ้าคา”
เขามีข้าวสารโดยทางกองบัญชาการจ่ายให้ เขามีค่ากับข้าววันละ ๕ สตางค์ เขาจะซื้อกับข้าวในร้านรับประทานได้ เพราะมีร้านสหกรณ์เท่าร้านชำเล็กๆ ในพระนครตั้งอยู่ร้านหนึ่ง การลำเลียงของมาร้านใช้ช้างบรรทุก ในเวลาเย็นๆ เขาเสร็จงานเขาก็ช่วยกันหุงข้าวด้วยหม้อเล็กๆ บางคนก็เอาเนื้อเค็มออกมาย่าง บางคนร่ำรวยจากการพนันมาก็กินปลากระป๋อง เขาไม่เคยพบปลาสดๆ เลย ถ้าเขาจะแกงเขาจะใช้ปลากระป๋องนั้นเองแกง ที่จริงในป่าสูงอย่างป่ามลายูนั้น ถ้าได้กินแกงปลากระป๋องก็ไม่ใช่ของเลว บางคนก็มีนกมาย่าง นกนั้นเรียกว่านก “กะหว้า” (นกยูงขาว) /*233*/เขาไปดักมาได้แต่ยอดเขาสูง โดยใช้พริกแดงๆ ล่อไว้หน้าคลึง เจ้านกยูงขาวจะรำแพนเข้ามาด้วยความคึกคะนองแล้วติดคลึง บางทีเขาก็ได้กบ หรือ “กบยักษ์” เพราะว่ามันเป็นกบป่า ตัวมันเท่าเด็กเกิดใหม่ทีเดียว ที่นั่นฝนตกเนืองนิตย์ เขียดเหลืองและปาดก็รับประทานกัน เวลาเขาอดมากๆ เข้า เขาก็ขอยืมปืนฉันไปในป่ายิงค่างมาแกงกินกันอย่างเอร็ดอร่อย สำหรับค่างที่นั้นเขาเรียกกันว่า “กวางโจน” กวางจริงๆ ก็เคยได้บ่อยเหมือนกัน สมเสร็จมีมาก หมีก็เคยได้ เขาได้แจกจ่ายเฉลี่ยกันไป ตัวด้วงตัวแมลงต่างๆ และจิ้งหรีด เขาก็ทอดกินกันอย่างเอร็ดอร่อย เสร็จแล้วก็นั่งล้อมวงคุยกันเป็นหมู่ๆ ที่ไข้เจ็บก็ล้มลงนอน ที่สร่างไข้ก็ลุกขึ้นนั่ง ชีวิตของเขาเป็นชีวิตที่ไม่มีใครอิจฉาเลย
ทุกๆ คนที่นั่นดีต่อฉันเสมอ เย็นๆ เขาจะมาต้มน้ำให้ฉันอาบ ฉันก็สั่งให้ต้มถั่วเขียวขึ้นรับประทานกันโดยใช้น้ำตาลทรายแดงแต่พอหวานๆ ในเวลาเย็นๆ เขาจะเอาถั่วเขียวนี้แช่น้ำแล้วเพาะไว้ รุ่งขึ้นมันก็งอกเป็นผักอันโอชะสำหรับเรา เราเป็นพวกอยู่ไม่ค่อยเบ็นที่ ผักที่ปลูกไม่ค่อยจะโตทันรับประทาน ฉันยังจำเขาได้ดี เขาปรุงอาหารเก่ง เขาเดินป่าคล่องแคล่ว เขามาจากแม่ฮ่องสอน เขาชื่อ “พร” รูปร่างสันทัดคน แต่แข็งแรงเหลือประมาณ นอกจากความซื่อสัตย์ ขยันหมั่นเพียรของเขาแล้ว พรยังเป็นนักดนตรีที่ดี เขาชอบดีด “ซึง” ในเวลาดึกสงัด พร้อมกับร้องเพลงซึ่งมันเยือกเย็นจนขนลุกซ่า ระหว่างร้องเพลงเขาดีดซึง...“แตรง...แตรง” คลอไปด้วย เขาเล่นซึงแบบกีตาร์สแปนิช บางทีก็รูดอย่างฮาวายตามทำนองเพลง “เงี้ยว” ของเขา หน้าเขายิ้มอยู่เสมอ แม้ฉันจะเอ็ดตะโรเอาบ้างเป็นบางคราว แต่ในแววตาของ/*234*/เขามันเศร้าพิกล ฉันบอกไม่ถูกว่าทำไมความเศร้านั้นจึงเข้าไปแฝงอยู่ในดวงตาของเขา จะมีอะไรเล่าท่าน นอกจาก “บ้าน” จะมีคำอะไรอีกเล่าที่จะจับใจเขาเท่าคำนี้ ถึงฉันเองก็คิดถึงน้อยอยู่เมื่อไร
ถ้าฉันได้มีเวลาว่าว่างวันใด ฉันก็เรียกช้างจากกองช้างสองเชือก บรรจุอาหารพร้อมด้วยปืน เรียกเพื่อนพนักงานไปด้วยกัน ในจำนวนเจ้าพนักงานที่เป็นเพื่อนสนิทของฉัน เรามีประสิทธิ์ร่วมอยู่ด้วย เขาเป็นเพื่อนที่หนุ่มที่สุดในหมู่พวกเรา อายุของเขา ๒๔ ปีเท่านั้น เขาร้องเพลงเก่ง เขาพูดเก่ง เวลาเขาพูดคนมักจะอดหัวเราะเขาไม่ได้ เขาเป็นนักกีฬาที่ดีมาแล้วตั้งแต่อยู่โรงเรียน เลือดเขาร้อน เขาชอบพูดเสมอว่า เขาได้มวยถ้วยรุ่น ข. และได้เหรียญทองในทางวิ่งทน เพื่อนฝูงจะไม่ชอบเขาอยู่บ้าง ก็เพราะว่าเขาเป็นคนชอบขัดคอคน ชอบล้อเลียน เขาทำท่าทำเสียงพูดของคนที่เขาต้องการจะล้อได้เหมือนและสนิทแนบเนียนที่สุด นักโทษส่วนมากรักใคร่เขา เขาดื่มไม่ค่อยเป็น แต่ถ้าเวลาเขาเกิดต้องการดื่มขึ้นมาแล้ว เขาดื่มเสียถึงพยุงปีกกันทีเดียว เขาชอบผจญภัยมาก จึงมาทำงานกับฉันในป่า
ข้อเสียของประสิทธิ์ก็คือ เขาถูกอบรมมาจากโรงเรียนฝรั่ง กิริยาอันตรงไปตรงมาขวานผ่าซากและฉุนเฉียวของเขาบางครั้ง ทำให้เกิดความเข้าใจผิดแก่คนอื่นๆ เสมอ แต่ฉันรู้นิสัยของเขาได้ดี เขามีอารมณ์ของเขาชนิดนั้นเพียงชั่วครู่หนึ่งยามเดียวเท่านั้น น้ำใจอันแท้จริงเขาไม่ได้เป็นไปตามกิริยาอาการเหล่านั้นด้วยเลย ดังนั้นฉันจึงต้องคอยตักเตือนเขาอยู่เสมอ เราพากันขี่ช้างบุกไปในป่า ในป่าเหล่านั้นเป็นป่าทึบไม่มีทางเดิน ตามพื้นดินเต็มไปด้วยตัวทาก ในป่าเต็มไปด้วยหนามหวาย ไม่มีที่โล่งเตียนเลย/*235*/นอกจากลำธาร ช้างต้องบุกไปตามลำธาร ขึ้นจากลำธารก็ต้องขึ้นเขา ช้างต้องใช้งวงของมันยึดต้นไม้ไว้แน่น กว่ามันจะก้าวไปก้าวหนึ่ง มันจะต้องใช้เท้าลองเหยียบก้อนหินดูนานๆ ว่าพอจะทนน้ำหนักตัวของมันได้หรือไม่ มั่นใจแล้วจึงเดินต่อไป เราไปตามหมู่บ้านชาวป่า ซึ่งน้อยนักน้อยหนาที่จะมีคนได้เคยไปพบ เราไปถึงบ้านแมะหวาด ลึกเข้าไปถึง “วังหิน” “ปู่เลา” “วังไซ” หมู่บ้านเหล่านี้เป็นหมู่บ้านของคนป่าแท้ๆ ไม่เคยไปแม้แต่เพียงจังหวัดยะลา หมู่บ้านหนึ่งๆ มีบ้านราวๆ ๒๐ - ๓๐ ห้อง ใช้ไม้ไผ่ทะลุปล้องขนาดยาวใส่น้ำไว้รับประทานบ้านละหลายๆ กระบอก เราไปซื้อไก่เขารับประทาน และซื้อมะพร้าวจากเขา ที่บ้านเขาเต็มไปด้วยผลไม้ ทุเรียน ลูกเงาะ ลางสาด ฯลฯ แต่เราเบื่อเสียแล้วเรามาตามทางมันเต็มไปด้วยลูกไม้ชนิดนี้ทั้งนั้น ในเวลากลางคืนเขาพาเราออกไปส่องสัตว์ ฉันใช้ไฟฟ้าเดินทางส่องได้กวางตัวหนึ่ง เจ้ากวางเคราะห์ร้ายตัวนั้นเป็นกวางเทียนตัวใหญ่ถนัดนัยน์ตามันแดงเหมือนเลือดขณะที่มันยืนมองดูไฟ ฉันก็แบ่งเนื้อให้เขาทั่วหน้ากัน เอากลับมายังกองถางป่าแต่พอรับประทาน ที่บ้าน “วังไซ’ นี่แหละได้มีนิยายเกิดขึ้น
ที่จริงฉันมาอยู่กับพวกเขา ๑๔๐ คนนี้ ก็แปลว่าฉันได้เข้าไปอยู่กับนิยาย ๑๔๐ เรื่องนั่นเอง ชีวิตของเขาเป็นนิยาย เรื่องชีวิตของเขามีรสชาติแตกต่างกันทุกๆ คน
ที่ “วังไซ” เราได้พบหญิงสาวที่สวยเข้าคนหนึ่ง ทำไมหญิงนี้จึงสวยกว่าชาวป่าอื่นๆ ฉันสืบถามดูก็ได้ความว่า บิดาเป็นจีนมาขายของที่นี่เลยมาได้กับชาวพื้นบ้าน หญิงผู้นี้จึงขาวสวย รูปทรงจัดอยู่ในชั้นดี ถ้าหากว่าหล่อนจะมีเสื้อผ้าดีๆ กว่านั้น พรได้หลง/*236*/รักหญิงสาวผู้นี้อยู่นานแล้ว เขารักหล่อนอย่างจริงๆ ครั้งหนึ่งเขาเคยบอกกับฉันว่า ถ้าเขาพ้นโทษเขาจะอยู่ที่นี่แหละ อยู่กับฉันต่อไป เขาจะมีเมีย
“จริงๆ นะครับ...” เขาว่า “หวันมันสวยได้การแล้ว การงานมันก็เก่ง ทีแรกคิดว่าจะชวนมันขึ้นไปอยู่แม่ฮ่องสอน แต่มันคงไม่ยอมไปหรอก”
“ได้การแล้วหรือ?” ฉันถาม
“ยังหรอกครับ...แต่ว่า ผมต่อไว้ร้อยเอาหนึ่งทีเดียว ยายแม่ก็รักผม เงินผมออก ผมซื้อของไปให้ทุกที”
ฉันยังสงสัยอยู่มาก ที่พ่อแม่ของผู้หญิงจะยกลูกสาวของเขาให้แก่นักโทษได้อย่างไร แต่มันก็อาจเป็นไปได้ด้วยเขาก็ไม่รู้ อย่างน้อยพรคงไปปดว่า เขาไม่ใช่นักโทษ เขาเป็นคนงานคนหนึ่ง เพราะถ้าเขาออกไปเที่ยวป่าเขามักจะแต่งตัวดี นุ่งกางเกงขาสั้นสีน้ำตาล เสื้อเชิ้ตสวยๆ และมีหมวกซันแฮตที่ฉันให้ไปกับรองเท้ายาง ทางผู้หญิงจึงคิดว่าเขาเป็นคนดี
ที่วังไซ คืนวันหนึ่งฉันไม่ได้ออกไปยิงสัตว์ ฉันได้ยินเสียงคนคุยกันพึมพำอยู่ใต้ต้นมะพร้าว ฉันจึงย่องออกไปดูที่ระเบียง ฉันเห็นผู้หญิงกับผู้ชายสองคนกำลังคุยกันอยู่ ฉันต้องเบือนหน้าหนีจากภาพอันแสดงความเสน่หายาใจเช่นนั้น ฉันคิดถึงความเปล่าเปลี่ยวใจ จะเหลียวหาความรักที่ไหนก็แลหาย ได้ยินแต่เสียงจักจั่นและ “จงโคร่ง” ที่ร้องกระโชกมาเป็นระยะๆ เสียงเปิบร้องของนางเก้ง เสียงลมกระทบใบกล้วยป่าและอ้อยช้างที่ข้างเขา ดังเหมือนเสียงระเบ็งเซ็งแซ่ของกองทัพมหึมา ที่กำลังโห่ร้องก้องปีก ฉันได้ยินแม้เสียงถอนหายใจของเขา ทำให้ฉันรู้สึกว่า ชีวิตของเขา/*237*/ช่างหวานแสนหวาน...หวานเสียนี้กระไร
เสียงฝีเท้าคนเดินขึ้นมาบนบันได ฉันเหลียวหน้าไปดู ฉันแทบไม่เชื่อเลยว่า คนผู้นั้นคือพร ก็ถ้าเช่นนั้นผู้ชายคนที่กำลังคุยกับผู้หญิงที่ใต้ต้นมะพร้าวนั้นเล่า ฉันจึงเดินรีบย่องเข้าไปหาพรและพูดกับเขาด้วยเสียงกระชิบ
“ไม่ใช่แกหรอกหรือพร?”
เขาพยักหน้ารับอย่างเงื่องหงอย แม้บนเรือนนั้นมืดมัว มีแต่แสงดาวบนฟ้าส่องลงมา พอจะเห็นกันได้เพียงรางๆ ก็ตาม แต่ด้วยความสังเกตของฉัน ฉันรู้ดีว่าเขาเศร้า คอของเขาตก ผมห้อยลงมาปรกหน้าเป็นอาการของนักโทษที่กำลังได้รับคำพิพากษาให้ประหารชีวิต
“ถ้าเช่นนั้นใครล่ะ?” ฉันถาม
“คุณประสิทธิ์...” เสียงของเขาแหบแห้งและเครือจนเกือบจะฟังไม่รู้เรื่อง
“โธ่ ประสิทธิ์” ฉันครางออกมาอย่างอ่อนใจจริงๆ ประสิทธิ์ดอกหรือที่กำลังจะเด็ดแม่ช่อพุทธชาดป่าของเขาไป ประสิทธิ์ได้พบหญิงชาวป่าผู้นี้เข้า เขาคงจะชอบใจหล่อน ในกลางป่าเปล่าเปลี่ยวเช่นนี้ ใครเลยจะหนีพ้นจากสัญชาตญาณแห่งเรื่องเพศไปได้ แต่ประสิทธิ์ไม่รู้ดอกว่าเขาได้ประหารชีวิตพรเสียแล้ว
“เขาไม่รักแกหรอกหรือ?”
พรหายใจดังเฮือก พยายามกลืนเอาความคับแค้นให้ล่วงลงไปเสียในลำคออย่างแสนยากลำบาก
“แต่ผมต้องชนะ...ต้องชนะ...ผมไม่แพ้ใครหรอก”
“อย่าพูดอย่างนั้น พร...” ฉันห้ามเขา “ควรคิดแต่ว่าไม่ก่อ/*238*/เวร การได้หรือเสียเป็นเรื่องของลูกผู้ชาย ถ้าเราไม่ได้เราก็เสีย ถ้ามนุษย์คิดแต่ได้ถ่ายเดียว ใครเล่าจะยอมเสีย...”
เขาได้แต่ถอนใจใหญ่ จะเข้าใจในคำพูดของฉันแค่ไหนก็ไม่รู้ ท่านลองพิจารณาดูทีหรือว่า เรื่องเพียงแค่ก้อยนี้ จะได้กลายเป็นเรื่องใหญ่หลวงขึ้นได้ในชีวิตของเขา
“ผมเชื่อคุณ...ผมไม่เคยแพ้ใคร ตายเสียดีกว่า” เขาว่า “แต่นึกอีกทีหนึ่งแผ่นดินก็ไม่ไร้เท่าใบพุทราหรอกครับ"”
ฉันเอื้อมมือไปตบหลังเขา สักครู่หนึ่งประสิทธิ์ก็พาหญิงสาวชาวป่าที่บริสุทธิ์ราวกับช่อพุทธชาดนั้นเดินเล่นไปในทางเดินเล็กๆ แล้วไปหยุดที่รั้วเก่าๆ ท่ามกลางแสงดาวที่สลัวๆ ช่างเป็นสุขอะไรเช่นนั้น แต่ฉันเองยังระงับสติอารมณ์อันแปลกๆ ไว้ไม่ได้ ก็พรเล่า...อารมณ์ของเขาไม่เหมือนกับปลาที่ถูกทุบหัวอย่างหนักๆ ดอกหรือ?
ด้วยคำพูดของฉันดอกกระมังที่ทำให้เขาล้มตัวลงนอน แต่ฉันรู้เขาไม่หลับหรอก เขาจะหลับลงไปไม่ได้เป็นอันขาดในเมื่ออารมณ์ของเขากำลังตื่นและลืมตาโพลงอยู่ในความเดือดดาลทะยานใจ ไม่มีทิพยรสอะไรในโลกนี้ที่จะชุบย้อมหรือชโลมลูบความร้อนระอุของเขาให้เหือดหายลงไปได้ นอกจาก “แม่พุทธชาดป่า” นั้นคนเดียวเท่านั้น...แต่หล่อนกลับไม่มาหาเขาเสียแล้ว วัยของเขาได้บอกให้หล่อนรู้ว่า อายุ ๓๘ ปีนั้น เขาเป็นคนน่ากลัวเอาการอยู่ ผิดกับเจ้าหนุ่มน้อยเพื่อนของฉันราวดินกับฟ้า ฉันต้องรีบเดินทางกลับอย่างเร็วที่สุด กลับไปยังดอนหญ้าคา กลับไปหาต้นไม้ใหญ่ที่เราจะต้องโค่นมันลงมาให้หมด เพราะรถขุดถนนและพวกตอได้ไล่หลังเราเข้ามาแล้ว นอกจากนั้นฉันต้องการให้/*239*/ประสิทธิ์ลืมแม่ดอกไม้ป่านั้นเสีย...เขาคงไม่รักหล่อนจริงหรอก ฉันรู้ว่าประสิทธิ์รักอยู่กับใคร หล่อนโก้หร่านเพียงไร ไฉนเล่าจะมาใยดีต่อเด็กหญิงชาวดงผู้นี้ แต่ฉันคาดผิดไปหมด
วันเวลาได้ล่วงไป ฉันเฝ้าสังเกตดูกิริยาอาการของพร ฉันเห็นใจเขา เพราะว่าฉันเคยรัก ฉันเคยพลาด ฉันเคยคิดว่าจะเอาปืนลั่นสมองของฉันให้มันละเอียดเป็นผุยผง มันเป็นอารมณ์บ้าบอของผู้ผิดหวัง พรได้มาลาฉันในเช้าวันหนึ่ง เขายิ้มอย่างแห้งแล้งเต็มที
“จะไปหาเขาหรือ?”
“ครับ...วันนี้แหละรู้เรื่องกันเสียที” เขาตอบ “ผมเตรียมซื้อน้ำตาลไปฝากเขาด้วย ขนม ๒ - ๓ อย่าง เขาชอบ”
ฉันอนุญาตให้เขาไปได้ เขาได้ทำงานไว้ให้ฉันเรียบร้อย เช้าวันนั้นอากาศแจ่มใส เสียงชะนีและค่างร้องก้องดง กรรมกรที่ไม่จับไข้เข้าป่าหาอาหารกันแล้ว บางคนก็นั่งตัดหวายเพื่อทำไม้เท้า บางคนเอาใบหวายมาเย็บเพื่อทำจากไปมุงหลังคา ฉันนั่งเขียนจดหมายถึงแม่ พรไปได้สักครู่หนึ่ง ฉันก็ได้ยินเสียงฝีเท้าช้างบุกสวบๆ มาตามกอหญ้า ฉันเหลียวไปดูก็แลเห็นประสิทธิ์นั่งถือปืนยิ้มแฉ่งมาบนหัวช้าง มืออีกข้างของเขาจับใบหูของมันไว้ ประสิทธิ์เรียกฉันด้วยความคึกคะนอง
“สกล...ไม่ไปอีกหรือ?”
“ไปไหน?...”
“ไปวังไซน่ะซี...” เขาร้องบอกฉัน “กันติดใจอ้ายเด็กบ้าคนนั้นได้แฮะ”
ฉันตกใจมาก...ฉันไม่อยากให้ประสิทธิ์ไป ฉันสังหรณ์ใจ/*240*/อย่างไรพิกล แต่ประสิทธิ์เป็นคนดี เป็นคนใจกว้างขวางอารีอารอบ นักโทษรักเขา ฉันคิดว่าพรคงจะไม่อุกอาจที่จะไปทำเรื่องกับเขาขึ้น แต่ถึงกระนั้นฉันก็ไม่วายตกใจ คำพูดของพรยังจับใจฉันอยู่ในเรื่องการแพ้การชนะของเขา แต่ฉันปล่อยให้เรื่องนี้ผ่านไปเสีย ฉันลงมือเขียนหนังสือของฉันต่อไป
ในตอนเย็นฉันก็ได้รับข่าวร้ายตามที่ฉันสังหรณ์ใจ พรแย่งปืนจากประสิทธิ์ แล้วใช้พานท้ายฟาดหน้าเขาด้วย พรได้หนีเข้าป่าไป เขาฝากจดหมายมาถึงฉันมีใจความดังนี้
นายครับ...
“ผมต้องขอลานาย ผมเชื่อนายเสมอแหละ แต่ผมบอกนายแล้วว่า ผมไม่เคยแพ้ใคร เขาทำผมก่อน เขามาตบหน้าผม ผมเจ็บใจนักเพราะต่อหน้าหวัน ผมจึงทำเอาบ้าง แต่ผมเห็นแก่นาย ผมไม่ให้เขาตายหรอก ปืนผมต้องขอเอาไป เขาคงสั่ง “จับตาย” หรอกนะครับ แต่ว่าผมไม่อยู่ให้จับหรอก ผมจะหนีออกทางไทรบุรี ขอนายอย่าได้ติดตามผมเลย ให้คุณประสิทธิ์เขาตามดีกว่า
พร
อ้อ! วานมีหนังสือไปบอกเมียผมทีเถอะ บอกว่าเสือพรมันเข้าป่าอีกแล้ว ให้มันบอกอ้ายเท่งว่า ให้มันเตรียมตัวเถอะ ที่มันขโมยเมียของเขาไป ถ้าชาตินี้พรมันตายเสียกลางป่าอย่างเสือ ไว้ชาติหน้าจะขออธิษฐานตามไปฆ่ามันเสียจงให้ได้...”
/*241*/ฉันพับจดหมายฉบับนั้นเก็บไว้ เวลาค่ำประสิทธิ์ก็มาถึง ฉันได้รู้เรื่องเพิ่มเติมจนกระจ่างขึ้น ประสิทธิ์ไปช้าง การเดินทางจึงช้ามาก เขาไปถึงทีหลังพร เขาได้พบพรกำลังอยู่กับแม่สาวชาวป่าผู้นั้น ประสิทธิ์จึงใช้วิธีไล่โดยการใช้พรให้ไปหาซื้อเหล้าและไก่มาให้เขา พรขัดขืนเขาและพูดยั่วโทสะ เขาจึงตบหน้าเอา พรโกรธมาก เขาจึงแย่งปืน และใช้พานท้ายปืนตีประสิทธิ์จนหน้าบวม
ท่านสารวัตรเรือนจำโกรธจัดจนตัวสั่น ท่านได้ออกเดินทางมาด้วยตนเองจาก “ไอร์เยอร์กระดง” ในเวลาเช้าแห่งวันรุ่งขึ้น หลังจากที่ได้รับรายงานจากฉันแล้ว
“ไงสกล"” ท่านทัก “อ้ายพรคนนี้ร้ายนักหรือ?”
“เอาการอยู่ครับ” ฉันตอบ
“จับตายเลย เข้าใจไหม? เอาไว้ไม่ได้หรอก เอ้าลูกปืน…ไรเฟิลก็เอามาให้ ที่นี่มีลูกซองทั้งนั้นไม่ใช่หรือ? อ๋า! บราวนิงยิงนกนี่ ลูกมันขัดเก่ง ออกเดินทางเดี๋ยวนี้แหละ มันไปไม่รอดหรอก เพราะเราสั่งพวกแขกเขาไว้หมดแล้วว่า ถ้าอ้ายพวกนี้หนีไป ขออย่าให้ใครให้ข้าวกิน”
ฉันรับคำท่าน แต่ใจฉันไม่อยากไปเลย ฉันไม่กลัวเขาหรอก แต่ฉันไม่อยากยิงเขา ฉันยังจำภาพที่ฉันยิงเสือยับได้ดี ก่อนที่มันจะตาย มันยังมองดูฉันด้วยนัยน์ตาอันใสแจ๋ว ฉันจำได้ติดตาทีเดียว ตามันแจ๋วอยู่จนมันขาดใจตาย แต่ฉันก็ต้องไป เพราะมันเป็นหน้าที่ของฉันที่จะยิงใครๆ ได้ทั้งนั้น ถ้าเขาทำผิดกฎข้อบังคับของเรือนจำ ฉันแต่งตัวรัดกุม พันแข้งกันตัวทาก มีกระป๋องติดหลัง ในนั้นมีอาหารแห้งพวกข้าวสาร เราใช้นักโทษหาบหามไป ถ้าฉันออกล่าเสือในป่าฉันจะพอใจมาก แต่นี่มันเป็น “เสือคน” /*242*/เสือที่มันดีต่อฉันเหมือนแมว
ครั้งแรก ฉันได้บ่ายหน้าไปทางบ้าน “วังไซ” ก่อน ถึงอย่างไรเสือพรคงไม่ละถิ่นคนรักของมัน ที่มันบอกว่าจะหนีขึ้นทางไทรบุรีนั้นดูจะเป็นอุบายเสียมากกว่า เพราะว่านักโทษทุกคนที่หนีไปทางนั้น เจ้าหน้าที่ทางไทรบุรีเขาก็จับส่งมาให้เราทุกที มันคงซุกซ่อนอยู่แถวนั้นเอง อีกอย่างหนึ่งพรมีลูกปืน ๕ นัดเท่านั้น ฉันจะต้องจับเป็นมาให้ได้ ฉันไม่อยากยิงเขาเลยนอกจากป้องกันตัว หรือเพื่อช่วยชีวิตของฉันไว้
ฉันแยกย้ายออกไปเป็นพวกๆ ไปตามลำธารใหญ่ๆ มันทิ้งน้ำไปไม่ได้หรอก มันต้องอยู่ใกล้น้ำ เพราะว่าลำธารคือถนนของป่าดิบ ๓ - ๔ วันล่วงไป เราก็ยังไม่ได้ข่าววี่แววเลย จนวันที่ ๔ เขาได้ข่าวว่าแขกบ้านหนึ่งถูกบังคับให้หุงข้าวให้มันกิน เงินทองข้าวของไม่ได้เอาสักเก๊เดียว กินอิ่มแล้วก็ไปและทิ้งเงินไว้ให้เสียอีกด้วย ข่าวปล้นเกิดขึ้นที่ไหน เราก็ตามมันไปที่นั่น แต่พรไวมาก มันเล็ดลอดหนีเราไปได้ทุกที
เย็นวันหนึ่ง ชาวบ้านได้กระหืดกระหอบมาหาเรา เขาบอกว่าพรมาแอบนอนอยู่ที่กระท่อมร้างในสวนยางของแขกซึ่งได้อพยพไปอยู่ “ธารโต” เราดีใจมาก แน่นอน มันคงจะอดอยากเต็มทีและคงจะเจ็บไข้ ฉันเตรียมปืนและคนไว้พร้อมเราออกเดินทางทันที ฉันสั่งให้แยกกันไปคนละทางเพื่อเข้าล้อมกระท่อมร้างนั้นไว้ห่างๆ เรามั่นใจกันเต็มที่ แต่เมื่อเราไปถึงที่หมาย เรารู้สึกประหลาดใจมากที่เราไม่เห็นวี่แววเลย ว่าจะมีพรอยู่ในกระท่อมนั้น
ด้วยน้ำใจแห่งไมตรีจิตมิตรภาพ ด้วยสัญญาณแห่งความ/*243*/รักใคร่ใยดี ฉันเกิดความมั่นใจขึ้นอย่างหนึ่งว่า พรจะไม่ยิงฉัน ฉันลุกขึ้นและเดินเข้าไปเฉยๆ มือของฉันทิ้งปืนเมาเซอร์ไรเฟิลกระบอกเดียวเท่านั้น ฉันเดินตรงเข้าไป หัวใจของฉันเต้น เขาไม่ยิงฉันหรอก แต่ว่าอำนาจของเขาแรงอย่างบอกไม่ถูก ฉันไปถึงประตู ฉันยังไม่กล้าเปิด
“พร...ออกมาพูดกันดีๆ...”
ใจฉันเต้นแรงเมื่อบานประตูผุๆ นั้นเปิดออก ฉันคิดว่าฉันคงได้เห็นร่างอันผ่ายผอมเพราะไข้และความอดอยากของพรเป็นแน่แท้ แต่ฉันต้องตกตะลึงเหมือนถูกผีหลอก ไม่ใช่ร่างของพรหรอก แต่กลับเป็นร่างของหญิงสาวชาวป่า แม่พุทธชาดแรกรุ่นดรุณีของพร
“หวัน...” ฉันเรียก “บอกให้พรออกมา”
“เขาไม่ได้อยู่จ้ะ” หล่อนพูดแปร่งอย่างไทยใต้
ฉันกระโดดพรวดเดียวเข้าไปในประตู เป็นความจริงเช่นนั้น ในกระท่อมนั้นไม่มีพรอยู่เลย ฉันจ้องหน้าหล่อนรู้สึกตัวเองเหมือนกันว่าคงจะดุดันที่สุด จนกระทั่งเด็กหญิงรุ่นสาวผู้นั้นเกิดความประหม่ากลัว
“เขาไปเมื่อครู่เอง เขาเจ็บมาก” หล่อนบอก “เขาสั่งไว้ว่าให้ขอยานาย ยาควินิน แล้วก็ขอบุหรี่นายสูบ...”
ฉันหันกลับ ฉันไม่เคยเศร้าใจครั้งใดเหมือนครั้งนี้เลย ฉันไม่อาจที่จะมองไปยังริมฝีปากของหญิงสาวที่ยังไม่เดียงสานั้น ริมฝีปากที่บางและอ่อนนุ่มราวกับกลีบดอกไม้ สั่นระริกเหมือนร่างของหล่อน ฉันสงสารความรักของหล่อน ฉันสงสารอ้ายเสือที่ต่อสู้กับภยันตรายหลายทาง สู้กับฉันซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ สู้กับไข้จับสั่น /*244*/สู้กับความหิวโหย สู้กับความขมขื่นในเรื่องรักที่เต็มไปด้วยความกระเทือนใจ เขาต้องชนะสิ่งเหล่านั้นได้อย่างไร เขาต้องแพ้ แต่แพ้-ชนะของเขามันกินความหมายมากไปเสียแล้ว ถูกละซี เขาชนะ เขาไม่เคยแพ้ใคร ก็ดูซี นี่ไม่ใช่ “ช่อพุทธชาด” ของ “ป่าดิบ” ดอกหรือนี่! เด็กหญิงที่น่าสงสาร
ฉันต้องกลับที่พักด้วยความเหนื่อยและอ่อนใจ ฉันไม่ยิงเขาหรอก แต่เขาต้องการยาจากฉัน ทำให้ฉันหันไปคิดถึงเรื่องยาต่างๆ ที่ฉันมีอยู่ ควินิน อาเตบริน ควินโนพลาส โมควิน ฉันจะชื่นใจสักเพียงใด ถ้าฉันได้หยิบยื่นยาเหล่านี้ให้เขากิน แต่ฉันไม่ให้เขาดอก ไม่ใช่ไม่สงสารเขา ฉันมาจับเขาต่างหากล่ะ ฉันมายิงเขาไม่ใช่หรือ! อนิจจา! พวกเรานอนกางมุ้งกันทุกคน ยังจับไข้กันเสียงครางฮือ ก็แล้วเขาเล่า เขาจะได้มุ้งที่ไหนนอน ไม่ช้าหรอกเขาต้องแพ้
ฉันได้ให้คนของฉันคอยสะกดรอยแม่ “ดอกไม้ป่า” ผู้นี้ไว้ เดี๋ยวนี้เรารู้ดีแล้วว่า หล่อนได้ไปพบกับพรเป็นบางคราว หรือในโอกาสตามแต่ที่จะได้นัดหมายกันไว้ ฉันให้คนไปเฝ้าดูความเคลื่อนไหวของหล่อน แต่แม่ดอกไม้ป่าผู้นี้หล่อนเปรียวเหมือนไก่ป่า ฉันรู้ดีว่าหล่อนเคยเป็นมิตรของพวก “เงาะ” เจ้าพวกซาไก พวกนี้เรียกหล่อนว่า “เจ้านาย” พวกเงาะไปช่วยหล่อนตำข้าวในเวลาเช้า ในเวลาเย็นก็พากันกลับ หล่อนก็จะให้ข้าวสารไปหน่อยหนึ่งเพื่อเป็นค่าแรงงาน เมื่อเด็กๆ หล่อนเคยเล่นกับเด็กๆ ซาไก พวกซาไกไวอย่างไรน่ะหรือ? อ๋อ ไก่ป่าทีเดียวแหละท่าน เราเคยให้กางเกงเขานุ่ง พอจะเข้าป่าเขาก็คงเข้ารูปเดิมของเขา ถอดกางเกงมาผูกเอว เมื่อเข้าป่าได้แล้วเราวิ่งตามไปดู ว่าเขาจะเดิน/*245*/กันอย่างไร เพราะตามปกติเราไม่เห็นเขาเดินตามทางคนเดินเลย เขาไม่ได้เดินดอก เขาหายตัวไป เขากระโดดเข้าหาต้นไม้ต้นนี้แล้วไปต้นโน้น เราไม่อาจเห็นเขาได้เลย...แม่ดอกพุทธชาดป่าของเรา หล่อนเดินแบบเงาะ พวกเราต้องส่ายหน้าด้วยความหัวเสียถ้าตามหล่อนไป เราก็หลงทางเท่านั้นเอง
ทิวาวารค่อยล่วงไปถึง ๑๕ วันแล้ว ฉันยังไม่มีอะไรจะรายงานไปกองบัญชาการเลย ได้ข่าวว่าพรเข้าแย่งอาหารที่ไหนฉันก็ตามไปที่นั่น แต่แล้วก็ต้องกลับมาด้วยความหมดหวัง ฉันคิดถึงประสิทธิ์เด็กหนุ่มเลือดร้อน แล้วก็นึกชังอยู่บ้าง เขาควรจะรู้ว่าเขาไม่ได้อยู่กับมนุษย์ที่มีจิตใจดังคนธรรมดาสามัญ เขาอยู่กับมนุษย์ที่ล้วนแต่พวกเราเรียกกันว่า “ลูกยักษ์” ทั้งสิ้น ดังนั้นแล้วควรหรือที่เขาจะใช้กิริยาชนิดนั้นต่อคนที่ผ่านชีวิตในด้านของเขาอยู่อย่างจริงจัง...ชีวิตของ “นักเลง”
การเดินตามพรในครั้งหลังของฉัน ก็คือสวนยางของจีนผู้หนึ่งใกล้ๆ ธารโต พรได้แย่งอาหารอีก...ครั้งนี้เขาเอาทองคำหนัก ๓ บาทของจีนผู้นั้นไปด้วย ฉันรู้ดีทีเดียว ทองเหล่านั้นคือของกำนัลสำหรับหวัน แม่พุทธชาดป่าที่เขาหลงใหล ฉันต้องกลับอย่างหมดหวังอย่างทุกครั้ง เขาหายตัวไปตามเคยทั้งๆ ที่เขาจะได้ก้าวสกัดกัน อย่างไรก็ตาม คืนวันนั้นฉันกลับจากธารโต คิดว่าจะกลับไปที่ “วังไซ” อีก ฉันจากดอนหญ้าคามาเกือบเดือนเต็มทีแล้วนะ ฉันต้องออกมาซุ่มซ่อนอยู่ตามหมู่บ้านของชาวป่า มาถึงตามทางคนนำทางของเราส่องไฟไปข้างหน้า เขาหยุดทันที
“คุณครับ...” เขากระซิบ
ข้าพเจ้าและคนอื่นๆ รีบหยุดมองไปข้างหน้า เราเห็น/*246*/ดวงตาสองดวง แดงแจ๊ดราวกับดวงไฟ ผิดกับนัยน์ตาสัตว์ป่าทั้งปวง
“เสือ” เขาพูด
“ไม่ใช่หรอก...” อีกคนหนึ่งบอก “สมเสร็จหรือหมีน่ะ...”
เอาละ! ฉันคิด มันจะเป็นตัวอะไรก็ตาม ฉันยิงละ ฉันยกปืนขึ้น ประทับเล็งตรงกลางระหว่างดวงตาทั้งสอง พอปืนลั่น เราก็ได้ยินมันวิ่งจนป่าราบ พุทโธ่ หมีควายตัวเบ้อเร่อ เราส่องไฟเห็นมันวิ่งบ้างหยุดบ้าง ดำทะมึนไปข้างหน้า เราตามเข้าไปส่องไฟดูตามต้นไม้ใบไม้เล็กๆ ตามดินที่ชื้นอยู่ด้วยฝน เราเห็นเลือดหยดเป็นทางตามหลังมันไป เรายังไม่ติดตามมันหรอก พรุ่งนี้กลับจากที่พักเราจึงจะมาดูมัน
ฉันสั่งให้เขากลับทันที
ฉันไปถึง “วังไซ” ก็เริ่มจับไข้ทันที รู้สึกตัวว่าจะต้องนอนหลายวัน และการก็เป็นเช่นนั้น ๗ วันผ่านไป ฉันรู้สึกว่า ฉันพอจะไปติดตามพรต่อไปอีก ฉันได้เริ่มงานอีกในวันที่ ๘ เราได้ปลอบโยนไต่ถามแม่ชาวป่าเนื้อเหลืองผู้นั้น แต่ป่วยการเปล่า ไม่มีหวังอะไรเสียเลยแม้จนนิดเดียว ฉันออกจะเบื่อๆ หล่อนเสียแล้ว ที่หล่อนแสร้งแสดงอาการกับเราเหมือนหนึ่งคนใบ้ หรือไม่เข้าใจคำพูดของเรา ฉันออกสำรวจไปตามกระท่อมและโรงนาร้างอยู่เสมอในเวลาค่ำคืน เขาคงไม่กล้าพอที่จะนอนอยู่กลางป่าแต่เดียวดาย ทั้งเวลานี้ฤดูฝนก็ได้เหยียบย่างเข้ามาแล้ว เขาจะนอนตากฝนอยู่อย่างไรได้ สักครู่หนึ่งคนของฉันสองคนวิ่งกระหืดกระหอบมาบอกฉันด้วยความยินดี
“นายครับ” เขาพูดพลางหายใจหอบไปพลาง “ผมได้กลิ่น/*247*/เหม็นเน่าอ้ายตัวใหญ่ที่นายยิงน่ะ มันคงเน่าแล้วละครับ”
“หมีน่ะหรือ? มันจะมาตายถึงนี่เทียวหรือ?”
“ก็ใกล้กับที่ๆ นายยิงคืนนั้นนี่ครับนาย” เขารายงาน
“ไปซี...เราไปดูกัน ฉันอยากได้หนังกับดีของมัน...”
เราพากันบุกข้ามเข้าไปตามกลิ่นเหม็นเน่านั้น เชิงเขาเต็มไปด้วยกล้วยป่าและกระดาด ริมธารเต็มไปด้วยโขดหินและชะง่อนผา มีเฟิร์นชนิดแปลกๆ มีกล้วยไม้ที่ห้อยระย้าย้อยลงมาเป็นพวงยาว เราได้เห็นพุ่มไม้พุ่มหนึ่งรกอยู่ข้างหน้า แน่แล้ว! เจ้าตัวที่ฉันยิงมันเลือดสาดตามใบไม้ ต้องเข้าหลบนอนตายอยู่ในนั้นเสือหรือหมีแน่หนอ? ฉันคิด ถ้าเป็นเสือก็คงจะดีมาก ฉันรีบจ้ำเดินเสียครู่เดียวก็ถึงพุ่มไม้นั้น เราแหวกกิ่งไม้พร้อมกันเกือบทุกคน แล้วเราก็ร้องอุทานออกมาเกือบพร้อมกันทุกๆ คนด้วยความตกใจ
“อ้ายพร!”
ฉันงงเหมือนถูกทุบหัว ศพพรเน่าจนเฟะ แสดงว่าเขาตายมาหลายวันแล้ว เขาตายด้วยไข้ป่าและความอดอยาก น้ำตาของฉันคลอเมื่อคิดถึงว่า เขาเคยสั่งให้แม่สาวชาวป่าผู้นั้นมาขอยาฉัน...ฉันไม่โหดร้ายแก่เขานักหรอก เพราะว่าฉันรักเขา ฉันบอกให้พวกเราขุดหลุมทันที แล้วช่วยกันฝังเขา เราปักป้ายไว้ให้ที่หลุมด้วย พวกเรายืนนิ่งเพื่อเป็นการเคารพศพเขา ๑ นาที
“ฉันให้ยาแกแล้ว” ฉันพูดออกมาเสียงไม่ดังนัก “ฉันแกล้งไปทำตกไว้ที่บ้านของ “หวัน” แม่ช่อพุทธชาดของแก” ○
สวัสดีความหลัง
/*249*/เมื่อลงจากรถแล้ว ขวัญก็ต้องเดินเปะปะเข้าหาเสาไฟฟ้า หยุดยืนพิงเสาเสียชั่วครู่ ฉุกคิดขึ้นมาว่าเขาต้องออกกำลังทุกเวลาเช้าและทำงานดินในสวน แต่ทำไมเล่า ขาทั้งสองข้างของเขาจึงอ่อนปวกเปียกไปเหมือนไม่มีกระดูกเป็นแกนอยู่ข้างใน เขารู้แล้วมันตื่นเต้นเกินไปนั้นเอง ตื่นเต้นจนชักจะลืมๆ เสียแล้วว่า เขาจะต้องเดินไปตามถนนใหญ่อีก ๒ เสาไฟฟ้า เลี้ยวซ้ายแล้วไปเลี้ยวขวา ผ่านสระใหญ่ที่ล้อมรอบอยู่ด้วยรั้วลวดหนาม ดงไผ่ก้ามปูถูกตัดโค่นลงไปเสียมากแล้ว เห็นหลังคาเล็กหลังคาน้อยได้ถนัดชัดเจน แม้แต่เมฆบนท้องฟ้าก็ดูเหมือนเขาจะสังเกตดูได้อย่างถ้วนถี่ ลมบนไม่มีแม้แต่นิดเดียว เมฆจึงไม่ได้เคลื่อนตัว
บนถนนซีเมนต์ของซอยไม่มีคนเดินพลุกพล่านนัก มันเป็นเวลาบ่ายชายคล้อย ที่ร้านเหล้าชักจะมีเสียงอ้อแอ้ เขาสงสัยตัวเอง/*250*/ว่าจะเดินไปถึงบ้านหรือเปล่า? บ้านของเขายังอยู่หรือไม่? แล้วก็ลูกเมียของเขาเล่า เขาเกิดฉุกคิดขึ้นมาว่าถ้ามันเป็นอื่นไปเสียล่ะ? อกของเขามิแตกแยกออกจากกันเป็นเสี่ยงๆ หรือ?
ขวัญเลี้ยวขวามือ เขาก้มหน้าอย่างสงบเสงี่ยมเจียมตัว นัยน์ตาตก ใบหน้าก็ไม่สู้จะแสดงอารมณ์อันลิงโลดอย่างไรนัก แม้จะได้พ้นออกมาจากที่โน่น - ลาดยาว สดๆ ร้อนๆ เขากลับคิดไพล่ไปเสียอย่างหนึ่ง คิดไขว้เขวไปเสียว่าพวกบ้านจะยอมต้อนรับเขาอย่างมนุษย์ธรรมดาหรือหาไม่ พอเขาเลี้ยวขวาก็พบร้านเหล้าตั้งอยู่เป็นแถว ร้านยายเจ๊ ร้านอ้ายหงี ร้านใครต่อใครเยอะแยะ เขาดูเหมือนจะหมดสติไปเสียชั่วคราวทีเดียวในเมื่อคิดถึงเมีย เขาไม่เคยเห็นหล่อนมาชั่วนาตาปี แม้หล่อนจะไปเยี่ยมเขาเสมอๆ และเอาของไปเยี่ยม แต่เขาไม่มีโอกาสจะได้เห็นหน้าหล่อนตามกฎของลาดยาว ความทรงจำสดๆ ร้อนๆ จากที่นั้น ทำให้ความทรงจำทางบ้านดูเลือนรางคลับคล้ายคลับคลาไป
ขวัญพยายามที่สุดที่จะไม่มองเข้าไปในร้านเหล้า เขาไม่ใช่คอเหล้าและไม่ติดมันเกรอะกรังอย่างนักเลงสุราทั้งหลาย กินก็ได้ไม่กินก็ได้ ไม่ยอมเสียเนื้อเสียตัวให้แก่มันจนเกินไป ทางออกของเขาจะต้องไม่ใช่เหล้า ของอื่นมีถมเถไป แต่แล้วเขาก็ต้องหยุดยืนชะงักอยู่จนได้ ในเมื่อมีเสียงร้องตะโกนเรียกชื่อเขา
“ขวัญ - ขวัญ -” ชายกลางคนคนหนึ่งร้องเรียก “นั่นมันอ้ายขวัญนี่หว่า”
“ก็ใช่น่ะซี! อ้ายขวัญถูกปลดปล่อยออกมาจากลาดยาว”
เขารีบลุกพรวดออกไปที่หน้าร้าน
“ขวัญ! เอ็งจำอ้ายมิตรเกลอเก่าของเอ็งไม่ได้หรือ?”
/*251*/เขาเดินยิ้มเข้ามาหา ในยิ้มของเขาดูเนือยๆ กระปลกกระเปลี้ยหาอารมณ์ไม่ค่อยจะได้ นอกจากฝืนๆ นัยน์ตาที่หรี่และปรือมองตกลงสู่พื้นดินเสียมากกว่าจะมองดูหน้าคน
“ข้ารู้ว่าเอ็งจะได้ปล่อยในรุ่นนี้” ชายกลางคนชื่อยังพูดขึ้น “แต่นั่นแหละ ขวัญเอ๋ย - มันก็อ้ายห่วงทำมาหากินนี่แหละ! ก็เลยไม่ได้ไปรับเอ็ง อ้ายจะไปเยี่ยมหรือเขาก็ไม่ให้เห็นหน้าเห็นตากัน อยากจะซื้อบุหรี่ไปให้เอ็งอยู่เหมือนกัน”
“เฮ้! นี่แกน่ะนิ่งเสียดีกว่ายัง” ยิ้มเตือน “อ้ายกำนัลด้วยปากน่ะ...”
“ยังดีกว่าไม่กำนัลกันเสียเลย -” ยังยิ้มแห้งๆ พอแก้เก้อ “แต่ว่าเอ็งพอจะรู้อะไรบ้างหรือเปล่าล่ะ? เกี่ยวกับ อ้า...เมียของเอ็ง ข้าน่ะไม่ใช่เป็นคนพูดมากหรอก เพราะมันไม่ใช่เรื่องของข้า - แต่ข้าน่ะสงสารเอ็ง นังโฉมเมียของเอ็งน่ะมันเป็นอื่นไปเสียแล้วละ! และมันเป็นกันอย่างออกหน้าออกตาเสียด้วย”
เหมือนถูกสาปหรือถูกยิงข้างหลัง อาการสะท้านร้อนสะท้านหนาวมันเกิดขึ้นมากับเขาในทันทีทันใด เขาพยักหน้าช้าๆ เหมือนกับว่าจะรู้แล้ว แต่อันที่จริงเขาก็เพิ่งจะรู้เดี๋ยวนี้เหมือนกันว่าเมียของเขาเป็นอื่นไปเสียแล้ว เขานึกวาดภาพเมียของเขาที่ตกเข้าไปอยู่ในวงแขนของคนอื่น อยากจะซบหน้าลงกับฝ่ามือแล้วก็ร้องไห้ หรือไม่ก็ออกวิ่งไปจนสุดฤทธิ์แล้วฆ่ามันเสียทั้งสองคน แต่แล้วความอาฆาตมาดร้ายทั้งหลายก็ปลาสนาการไป ในเมื่อถ้อยคำของเจ้าสหายของเขาคนหนึ่งที่อยู่ที่นั้น – บอกเขาเมื่อจะจากกันว่า เขาอย่ากลับเข้าไปอีกเลย ถ้ากลับเข้าไปอีก ทีนี้ เขาจะต้องตาย - ตายจริงๆ ในฐานที่ไม่หลาบจำ
/*252*/“เข้าไปนั่งกันก่อนดีกว่า - เราจะต้องฉลองรับขวัญเอ็งเป็นการใหญ่”
เขาเดินตามยังเข้าไปเหมือนต้องมนต์ ทั้งๆ ที่เขาตั้งปณิธานไว้แล้ว เขาจะไม่ยอมดื่มเหล้า ยายเจ๊เจ้าของร้านถอยหลุนๆ ไปข้างหลังด้วยความตกใจ และเกือบจะร้องกรีดออกมา
ชายคนหนึ่งหน้าดำทมิฬผมหยิก เป็นหนุ่มน้อยอายุอานามเห็นจะอ่อนกว่าเขา จ้องมองดูเขาเหมือนแมวที่จ้องดูแมลงที่แปลกประหลาด แล้วทำทีท่าว่าจะกระโจนเข้าตะครุบเอาไปเป็นเหยื่อเสียอย่างง่ายๆ
“นี่อ้ายขวัญเมื่อก่อนที่เอ็งจะเข้าไปอยู่ในนั้น เอ็งเคยท้าข้า เอ็งข่มเหงข้า เอ็งเตะข้า เดี๋ยวนี้...” เขาหัวเราะเสียงดังลั่น “เดี๋ยวนี้ว่ายังไง? แน่ะขวัญ มันเห็นจะถึงทีข้ามั่งละ!”
เขาเดินตรงรี่เข้ามาพร้อมด้วยมือขวาของเขาคว้าพนักเก้าอี้ มันก็เป็นเวรกรรมของเจ้าขวัญนั้นแหละ เขาประพฤติกรรมใดกรรมนั้นก็ตามมาเหมือนรอยโคหนีรอยเกวียนไม่พ้น นอกจากมันจะหยุด ทุกคนที่นั่นถอยออกห่างมองดูการต่อสู้อันดุร้ายที่จะเกิดขึ้นแก่ทุกๆ คน ประสาทของคนดูกำลังเขม็งเป็นเกลียวเหมือนเกลียวเชือก หัวใจก็เต้นระเบ็งคอยเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้น แต่แล้วทุกๆ คนก็สะดุ้งน้อยๆ เหมือนถูกแทงด้วยปลายเข็ม ขวัญยกมือไหว้ปรปักษ์ของเขาอย่างอ่อนน้อม
“ข้าไม่สู้เอ็งหรอก! ข้าไม่สู้เอ็งจริงๆ”
“ถุย -” ปรปักษ์ของเขาบ้วนน้ำลาย “เอ็งไม่ได้กลัวข้าหรอก ข้ารู้ว่าเอ็งไม่ได้กลัวข้า แต่เอ็งกลัวว่าเอ็งจะต้องเข้าไปในโน้นอีก”
/*253*/“ไม่มีประโยชน์” เขาพึมพำ “กันปัดอดีตทิ้งไปเสียแล้ว กันตั้งต้นชีวิตใหม่แล้ว ขอบใจที่แกอาจเป็นคนหนึ่งที่เห็นใจกัน”
ยังร้องอุทานออกมาอย่างหัวเสีย เหมือนคนตื่นขึ้นมาจากฝันที่ไม่ค่อยจะดีนัก อ้ายขวัญเป็นคนละคนกับเมื่อก่อนเสียแล้ว
“นั่งลงเถอะขวัญ - กินเหล้ากัน” ยิ้มเชิญ
“ฉันตัดมันเสียแล้ว ฉันขอแต่กาแฟขมๆ สักแก้วเดียวถ้าพี่จะเลี้ยงฉันในวันนี้ เท่านั้นแหละ! พอแล้วสำหรับคนอย่างฉัน”
“แล้วนี่เอ็งจะไปนอนที่ไหน?” ยังถามขึ้นมาอีก
“อ้าว!” เขาร้องออกมาหน้าซีดนัยน์ตาโรยเต็มไปด้วยปัญหาและความลังเลใจเกินควร “บ้านของฉันล่ะ? เขารื้อมันหมดแล้วรึ?”
“ใครว่ารื้อ’ ยังหัวเราะ “แต่เอ็งจะเข้าไปอยู่ได้อย่างไรในเมื่อ...”
หน้าของเขาซีดเหมือนถูกต้ม สงบนิ่งเหมือนปั้นด้วยขี้ผึ้ง ไม่มีอารมณ์อะไรหลงเหลืออยู่บนใบหน้าเลยแม้แต่นิดเดียว
“นี่ พี่ยัง จะบอกฉันสักทีได้ไหมว่า เมียของฉันน่ะเขาได้กับใคร?”
“ก็เพื่อนของเอ็งน่ะแหละ!...”
หน้าของเขาแดงเข้มขึ้นมาหน่อยหนึ่ง แต่แล้วมันก็คงคืนสู่สภาพเดิมอีก เขาพึมพำออกมาอย่างกระท่อนกระแท่นเต็มทน
“เพื่อนของฉัน - งั้นอ้ายเพลิน”
“เอ็งก็เดาไม่ผิดนักหรอก!” ยังพยักหน้า “มันทรยศ...”
เขาถอนหายใจ พยายามที่จะไม่จับสายตาไปยังขอบซีเมนต์อันยาวเหยียดสุดสายตา โฉมเฉลาเมียของเขาร้องไห้จนนัยน์ตาแทบจะเป็นสายเลือดในเมื่อเขาจากหล่อนไป แต่แล้วในสายเลือด/*254*/ของน้ำตาก็กลับบรรจุเอาความรักเข้าไปแทนที่ อันที่จริงเขาเองก็ยังรักยังอาลัยหล่อน เขารักโฉมเฉลายิ่งกว่าสิ่งใดๆ ในโลก เขายังเคยบอกหล่อนว่าถ้าเขามีอะไรที่จะเสียสละให้หล่อนได้ภายในชีวิตของเขา - เขาจะยอมสละทันทีถ้าหล่อนรักเขา ดวงความคิดของเขา อารมณ์ของเขาในวันนั้นเตลิดไปทุกสารทิศ แต่แล้วมันก็ย้อนกลับมาหาเขา และสถานที่อันเขาไม่ปรารถนาจะกลับเข้าไป
“มันทรยศ - -” ยังย้ำขึ้นอีก “อ้ายขวัญ - นี่ผีร้ายสัตว์ร้ายที่สิงอยู่ในตัวเอ็งน่ะ เดี๋ยวนี้มันไปข้างไหนเสียหมด -”
“มันถูกกดคอให้จมคว่ำลงไปด้วยอำนาจแห่งความสำนึก” ขวัญตอบ “ฉันรู้ว่าฉันมีชีวิตขึ้นมาใหม่ที่อ่อนนุ่ม อบอุ่น และแสนหวานอยู่ด้วยอิสระและฟรี ถ้าอ้ายสัตว์ร้ายในตัวฉันมันเกิดกำเริบขึ้นมา มันเสือกมีอำนาจเหนือมนุษยธรรมในตัวฉัน ฉันก็จะต้องกลับเข้าไปในโน้นอีก - ตายทั้งมันและฉัน”
“เอ็งพูดของเอ็งก็เข้าที” ยังว่า “แต่เอ็งจะทนเห็นสภาพการณ์ต่างๆ ได้ไหวหรือ? นี่แน่ะ ขวัญ ข้าว่าเอ็งจะทนเห็นสภาพอย่างนั้นไม่ได้อย่างแน่ๆ ภาพที่เขาเดินกอดคอคลอเคลียกันลงไปอาบน้ำ ภาพที่เขาหยอกเอินกันอย่างไม่แคร์สายตามนุษย์ ภาพที่เขาแหวกว่ายกอดรัดกันอยู่ภายในน้ำใสไหลเย็น เหมือนเทวดานางฟ้าที่หล่นลงมาจากสวรรค์ โอย! ขวัญเอ๋ย! เอ็งทนไม่ได้หรอก! ข้าก็มีทางอยู่อย่างเดียวเท่านั้นที่จะแนะนำเอ็ง ถ้าเอ็งมีขันติธรรม เอ็งก็อยู่ แต่ถ้าเอ็งคิดว่าเอ็งจะขันแตก เอ็งไปเสียจากที่นี่ดีกว่า - ไปเสียเถอะ!”
“ไปจากที่นี่” ขวัญร้องขึ้น นัยน์ตาหรี่ของเขาเบิกกว้างเล็กน้อย
/*255*/“ถูกละซี เรื่องพรรค์นี้ คนอย่างเอ็งข้าไม่เชื่อเลยว่าจะทนได้นานนัก นอกจากจะทนไม่ได้แล้ว เอ็งยังจะต้องฆ่าเพื่อนของเอ็ง แล้วเอ็งจะ...”
เขาส่ายหน้าอย่างท้อแท้และผิดหวังสิ้นดีไปเสียเลยทีเดียว
“ฉันไปจากที่นี่ไม่ได้” เขาบอก “ออกจากเขตนี้ไปยังไม่ได้ ถ้าเขาพบฉันเดินป๋ออยู่ในเขตอื่น ฉันก็จะต้องถูกส่งกลับเข้าไปอีก แล้วก็ยิ่งกว่านั้น ฉันจะต้องไปรายงานตัวที่โรงพักทุกอาทิตย์ แล้วฉันจะบอกเขาว่าอย่างไร ช่างเขาเถอะ ฉันทนได้ ฉันกลัวว่าฉันจะทนไม่ได้จริงๆ ฉันก็จะมองดูเจ้าสัตว์ร้ายในตัวฉันอย่างบังคับด้วยอำนาจใจ”
ยังกับยิ้มหัวเราะ เขาไม่เคยเชื่อเลยว่ามนุษย์อันธพาลเมื่อ ๒ ปีก่อนอย่างเจ้าขวัญน่ะหรือ จะทนเห็นภาพเหล่านั้นไหว นอกจากเลือดนักเลงของเขาจะพลุ่งขึ้นมาจนหัวใจของเขาทะลักออกมาด้วยความพยาบาท
ขวัญเดินออกจากร้านเหล้า เขาทักทายกับพรรคพวกเพื่อนฝูงและเพื่อนบ้าน มองดูซอยอันยาวเหยียดสีขาวหม่่น แวดล้อมอยู่ด้วยสีเขียวของหมู่ไม้อันหนาแน่น ตลอดจนดอกไม้หลากสีที่เบิกบานอยู่ตามลานบ้านของผู้มีอันจะกิน เขาไม่มีอะไรภายในหัวใจนอกจากความหมกมุ่นครุ่นคิด ร่างอันสวยงาม ท่อนขาที่ใหญ่ อกที่สวยสล้าง โอย! ป่วยการที่จะไปนึกคิดถึงสิ่งที่ได้หลุดลอยไปแล้ว เขาออกมาได้จากลาดยาวแล้ว เขาออกมาได้แล้ว นั่นไม่ใช่พระผู้มีคุณหรอกหรือที่ได้ดลบันดาลประทานให้แก่เขา เขายังจะโลภโมโทสันแล้วหันหน้าเข้าหาความพยาบาทได้อย่างไรอีก?
ขวัญตกใจและสะดุ้งขึ้น เมื่อเห็นภาพหนึ่งเคลื่อนไหวอยู่/*256*/ตรงหน้าเขา ในระหว่างรั้วลวดหนามและต้นไม้ปากบ่อใกล้กับซอยที่เขาเดิน เขาหยุดด้วยอาการอันตกตะลึงพรึงเพริด โฉมนั่งลงแล้วไหว้เขา หล่อนร้องไห้อย่างเด็กๆ
“ฉันได้ข่าวว่าพี่มา ก็รีบมา”
“ฮื่อ!” เขาพยักหน้าช้าๆ มองดูเรือนร่างอันอวบอิ่มของหล่อนแล้วก็ช้อนนัยน์ตาของเขาแหงนขึ้นไปมองดูท้องฟ้าที่ขุ่นๆมัวๆ อยู่ด้วยเมฆสีควันบุหรี่
“พี่จ๋า! ฉันผิดไปแล้วพี่” หล่อนก้มหน้าลงไปซบอยู่กับหัวเข่า “ฉันผิดไปแล้วพี่ - พี่จะฆ่าจะฟันฉันอย่างไรก็ตามแต่พี่เถอะ พี่คงรู้ดีแล้วว่า - ฉัน - ฉัน -”
“รู้แล้ว!” เขาพูดห้วนๆ จนเหมือนพูดกับสิ่งที่ไม่มีชีวิต
“พี่เพลินดีกับฉันมากเมื่อพี่เข้าไปอยู่ในนั้น เขาเลี้ยงดูฉัน เขาหาเลี้ยงลูก ยามเจ็บยามไข้ก็อดตาหลับขับตานอนเพราะอ้ายลูกของเรา มาอีกคราวหนึ่งฉันเจ็บหนักลง ก็อีกน่ะแหละ ฉันได้เขาอีกเหมือนกันจึงได้รอดชีวิต -”
“ฮื่อ!” เขาพยักหน้าช้าๆ
“พี่จ๋า! ฉันขอให้พี่อภัยให้เขา - ส่วนตัวฉันพี่จะลงโทษอย่างไรฉันก็ยอมทั้งสิ้น สุดแต่ความแค้นของพี่...”
“บอกอ้ายเพลินด้วย คืนวันนี้พี่จะไปพบ”
“โธ่พี่! อย่าให้มันเป็นเรื่องเป็นราวอะไรกันเลยพี่” หล่อนวิงวอนและร้องไห้ “ขอให้พี่นึกถึงน้องบ้าง ถึงจะเป็นอื่นไปแล้วแต่ฉันก็จะคิดว่า เราเป็นพี่น้องคลานตามกันมา - ไม่เคยลืมเลือนพี่เลย?”
“บอกอ้ายเพลินด้วยว่าคืนวันนี้พี่จะไปพบ” เขากล่าวย้ำอีก/*257*/ครั้งหนึ่ง
“โธ่! พี่อย่าไปไม่ได้หรือจ๊ะ! นี่พี่เพลินก็คิดจะหนีพี่ เขารู้ตัวดีว่าเขาทรยศ บางทีเขาต้องน้ำตาตกเศร้าสลดใจในการที่ทรยศต่อเพื่อน - พี่อย่าไปนะพี่นะ พี่อดโทสะไว้เสียเถอะ เหมือนคำพระที่ท่านว่า เมื่อโทสะหายแล้วก็จะได้รับความร้อนใจเหมือนไฟไหม้ - พี่อย่าไปเลยนะพี่นะ พี่ต้องการอะไรน้องจะจัดหามาให้ทุกอย่าง”
“ต้องการลูก...” เขาพูดด้วยเสียงห้าวๆ และเม้มปาก
เสียงร้องไห้ของหล่อนเพิ่มความดังขึ้นมาอีกพร้อมด้วยเสียงสะอึกสะอื้น
“ขอให้ฉันเลี้ยงไว้ก่อนเถอะนะจ๊ะพี่ ลูกของเราแท้ๆ มันคงไม่ลืมพ่อของมันเป็นแน่ พี่เองเวลานี้ก็ยังไม่เป็นหลักฐาน จะต้องระเหเร่ร่อน เมื่อไรพี่มีที่อยู่เป็นที่เป็นทางพี่คอยมารับมันไป ฉันรักลูกของเราเหมือนชีวิต พี่ต้องการฉันจะขัดได้หรือ?”
เขาพยักหน้าช้าๆ เหมือนกับจะเห็นด้วย ขวัญมองหล่อนเป็นครั้งสุดท้ายแล้วก็เดินออกไปจากที่นั่น ตามแต่เท้าจะพาเขาไป
“บอกอ้ายเพลินด้วยคืนวันนี้พี่จะไปพบ”
“โธ่ พี่อย่าไปเลยจ๊ะพี่”
“ทำไมนะ?” เขาหันมามองดูหล่อนด้วยนัยน์ตาอันขุ่นเขียว
โฉมยืนตกตะลึงอยู่ที่นั่นคนเดียว หล่อนมองตามร่างอันสูงสง่าล่ำสันของเขาไป แข็งแรงแกร่งกล้าจากการออกกำลังเล่นกล้ามและงานหนัก อกเหมือนพะเนินเหล็กที่จะคอยรับอุปสรรคหรือสิ่งกีดขวางได้โดยมิได้ย่นย่อ คอที่ใหญ่เป็นหนอกเหมือนคอ/*258*/วัว หล่อนยกมือขึ้นปิดหน้าด้วยอาการอันเสียวสะท้านเข้าไปในทรวงอก โฉมหลับตามองเห็นภาพคนสองคนต่อสู้กันอย่างทรหด หล่อนเกือบจะหวีดร้องขึ้นในเมื่อนึกวาดภาพไปเห็นเพลินสามีของหล่อนนอนแขม่วๆ จมอยู่ในกองเลือด
หล่อนพาเรือนร่างอันทรงเสน่ห์กลับไปยังบ้านด้วยอารมณ์ตื่นกลัว เพลินนั่งเหม่ออยู่ในเรือน นัยน์ตาของเขาหรี่ ประตูลั่นดาลไว้ภายใน เขาขยับลุกพรวดพราดขึ้นเมื่อได้ยินเสียงตบประตู เพลินขยับเข้าหาดาบ เขากำมันไว้กระชับ ข่าวการกลับมาของขวัญมาถึงเขาเมื่อไม่นานมานี้เอง แต่เมื่อเพลินรู้ว่าผู้ตบประตูเป็นโฉม เขาก็ค่อยมีสีหน้าอันเบิกบานขึ้น และเดินไปเปิดประตูให้
“ขวัญว่าอย่างไร?” เขาถามเสียงอยู่ในลำคอ นัยน์ตาของเขาเบิกกว้างลืมโพลง
“เขาบอกว่าคืนนี้เขาจะมาพบพี่...” หล่อนบอก
ความเงียบเข้ามาปกคลุมสถานที่นั้นในทันที บ้านทั้งบ้านเงียบอย่างน่ากลัว โฉมพูดต่อไปอีกด้วยเสียงหนักๆ
“ฉันก็ขอร้องเขาแล้วว่าอย่าให้เขามา แต่เขาจะมา...”
เสียงหายใจของเขาดังกว่าปกติ นัยน์ตาของเขาจับอยู่ที่ดาบอันคมกริบ
“อ้ายคนเรานี่มันกลัวตายด้วยกันทุกคนแหละ” เขาพูดเหมือนแข็งใจ “แต่อ้ายตายฟรีก็ดูเหมือนจะไม่ค่อยดีนัก อย่างน้อยก็ต้องตายด้วยกัน”
เขาพยายามจะรวบรวมสติอารมณ์หรือจิตใจให้มันรวมตัวกันเป็นกลุ่มเป็นก้อน แต่เพลินก็ทำไปไม่ได้ แทนที่จะเป็นเช่นนั้นหัวใจของเขากลับเต้นอย่างไม่เป็นระเบียบ เดี๋ยวโครมคราม เดี๋ยว/*259*/ก็ค่อยเหมือนใจจะขาด จิตใจที่ก่นแต่ฟุ้งสะท้าน เขามองเมียของเขาที่ได้มาจากเพื่อนด้วยดวงจิตอันสลดหดหู่ ยังทรงเสน่ห์ อวบอัดโฉมสะคราญ สะโพกผายและโค้งน่ารัก หน้าอกเต็มเหมือนน้ำเปี่ยมฝั่ง เขาเบือนหน้ากลับ เวลานั้นสนธยาได้นำตัวของมันเข้ามาแล้ว กำลังจะขับแสงส่วนที่เหลืออยู่เล็กน้อยให้หมดไป เขาลุกขึ้นแล้วก็เดินไปรอบๆ บ้าน เดินกลับไปกลับมาอยู่เช่นนั้น เขาเกือบจะร้องออกมาด้วยความตกใจ ในเมื่อโฉมเดินพรวดเข้ามาจุดตะเกียงแสงไฟเรืองไปทั่วห้อง ภายนอกมืดสนิทแล้ว
เขาสะดุ้งและหวั่นไหว แม้แต่เสียงกิ่งไม้ที่ระหลังคาสังกะสึดังกรอบแกรบ เขาจะร้องออกมาด้วยความตกใจในเมื่อเสียงลมปะทะกันกับสังกะสีที่พะเยิบพะยาบ แมวกระโจนหรือตุ๊กแกจิ้งจกร้องออกมาในความสงัดเงียบ ทุกชั่วลมหายใจของเขาเต็มไปด้วยการรอคอย คอยวินาทีสุดท้ายแห่งการประหัตประหารกันให้สุดสิ้นไปข้างหนึ่ง ทันใดนั้นเองเสียงเคาะประตูก็ดังขึ้น แล้วก็เปิดผลัวะเข้ามาโดยเขาลืมลงกลอน ร่างของขวัญยืนเด่นเป็นสง่าอยู่ เพลินจับดาบไว้มั่น แต่ขวัญหัวเราะ
“อ้ายเพื่อนรัก กันมาดี -”
“มาดี -” เพลินทวนคำ
“กันตั้งใจจะมาชวนแกไปร้านยายเจ๊ด้วยกัน”
“มืดค่ำแล้วขวัญ - ” เพลินพูดเสียงค่อยๆ
“ไปเถอะ อย่าขัดความตั้งใจดีของกัน”
เพลินจ้องมองดูเขา ดูเข้าไปในดวงตาของเขา ดูเข้าไปแม้กระทั่งอารมณ์และหัวใจ
“นี่โฉมไปไหน?” ขวัญถามขึ้น
/*260*/“เขาอุ้มลูกไปแต่ยังพลบ”
“มาเราไปกันเถอะ”
ขวัญรู้ดีว่าในกระเป๋าของเขามีเงินอยู่เท่าไร? เขารีบสั่งเบียร์มาดื่ม เพลินปฏิเสธ เขากอดคอเพลินไว้ แล้วกระชากมีดเหน็บออกมาจากเอวของเพลิน
“คุยกันไม่ต้องใช้มีดก็ได้” ขวัญหัวเราะ แต่เพลินหน้าซีดจนขาว “กันจะขอฝากอะไรสักอย่างหนึ่งเพื่อนรัก หวังว่าแกคงจะช่วย”
“อ๋อ ยินดีทีเดียว - แกไม่ต้องเป็นห่วงเลยในเรื่องโฉม”
“อ้ายเรื่องเมียน่ะกันไม่ต้องการฝากหรอก! มีเมื่อไรก็มีได้ กันขอฝากลูกกับแกต่างหาก ลูกเป็นเลือดเนื้อของกันและจะหาไม่ได้บ่อยนัก - เท่านั้นแหละที่กันต้องการพบแก กลับไปหาโฉมของแกเถอะ! สวัสดี”
เพลินเดินตัวปลิวกลับไปบ้าน – เขาแทบไม่เชื่อเหตุการณ์ครั้งนี้เลย!! ○
นายท่า
/*261*/ข้าพเจ้าก็ไม่รู้เหมือนกันว่า ถ้าท่านเป็นอ้ายจิว ท่านจะทำอย่างไร? ไม่มีใครเรียกเขาหรอกว่า เถ้าแก่จิวหรือจิวเฉยๆ ทุกคนมักจะเรียกเขาว่าอ้ายจิว อุปนิสัยใจคอและมารยาทอันน่ารัก ไม่ถือตัวถือศักดิ์ศรีอะไร ใครจะด่าว่าอะไรก็ได้ ขอแต่ว่าให้ของในร้านของเขาขายดีก็แล้วกัน ผิดจากร้านอาหารไทยที่ข้างเคียงจะต้องพูด ‘ครับ’ กันสะบั้นไปหมด
ก่อนที่จะพูดถึงจิว ก็จะต้องนับลำดับสกุลวงศ์ของเขาเสียก่อน พอให้รู้ว่าเขามีใครต่อใครบ้างที่อยู่ในความคุ้มครองของเขา จิวมีแม่อยู่คนเดียวเกิดเมืองจีน เตี่ยของเขาเกิดเมืองไทย แต่ถูกบังคับให้แต่งงานกับแม่ เตี่ยก็ยอมแต่งงานแล้วก็เดินทางเข้ามาหากินป้วนเปี้ยนอยู่ในเมืองไทย เริ่มต้นด้วยหาบกาแฟขาย ต่อมาก็มาเช่าห้องแถวโกโรโกโสตั้งร้านเล็กๆ ขึ้น พอจิวโตขึ้นมา การตัดถนนก็เจริญขึ้นใหญ่โต เรื่องนี้เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นใน/*262*/ระยะที่จิวมีลูกแล้ว เขาแต่งงานกับลูกจีนคนหนึ่งที่ร่ำรวยกว่าตัวเขา และน้องสาวของเขายังสาวแล้วสวยเสียด้วยซี สวยแบบจีนนั่นแหละ แต่พูดชัดเหมือนชาววังสามเสน
เมื่อลำดับสังคญาติพี่น้องแล้ว ก็ปรากฏว่าจิวมีพ่อซึ่งได้รับตำแหน่งเป็นคนขายเหล้าและชงกาแฟตามถนน น้องสาวของเขากับตัวเขาขายอาหารและน้ำแข็ง ส่วนมารดาก็เลี้ยงดูหลานซึ่งเป็นลูกของจิวและเก็บถ้วยเก็บชาม เมื่อเกิดตึกรามขึ้นที่ตำบลนั้น จิวก็ได้ตึกหัวมุม เพราะเขาอยู่มาก่อน เสียค่าเก๊าเจี๊ยะไป ๓ หมื่นบาท เขาไปขอยืมมาจากแม่ยายบ้าง และของเขาที่เก็บสะสมไว้บ้าง เดี๋ยวนี้จิวอยู่ตึกสบาย ทีนี้อ้ายตึกข้างเคียงนั่นสิ มันเป็นหนามที่ยอกอกจิวอยู่ทุกคืนวัน เพราะว่าตึกข้างเคียง ๒ คูหานั้นมันเป็นท่ารถโดยสาร รถเหล่านี้เป็นสองแถวเล็กๆ ข้าพเจ้าไม่จำเป็นจะต้องบอกท่านว่ามันวิ่งจากจุดไหนไปยังจุดไหน? แต่ระยะของมันก็อยู่ในราวสัก ๖ - ๗ กิโลเท่านั้นแหละ ชุมนุมชนที่นี่คับคั่งก็เพราะว่ามันมีตลาดสดถึงสองตลาด มีโรงภาพยนตร์ชั้น ๒ มีตึกกว้าง ร้านโรงเรือน มีโรงเรียนอันใหญ่โต ขนาดรถติดเป็นพืดในเวลาเช้าและเวลาเย็น
จิวทำงานอย่างเหงื่อไหลไคลย้อย เมียของเขาก็ไม่ว่างมือเลย น้องสาวสวยยืนพูดฉอดๆ อยู่กับพวกคนขับรถและคนกระเป๋าโต้กันไปโต้กันมา แล้วก็มีเสียงฮาครืนอยู่
“ขอหอมหน่อย” คนกระเป๋ากินข้าวผัดกล่าวขึ้น
“มีแต่ผักตบโว้ย”
“ผักตบก็เอา ขอหอมด้วยก็แล้วกัน”
“หอมอะไรกันวะ?” จิวรำคาญเต็มทน เขาร้องถามขึ้นมา
/*263*/“หอมอะไรกัน?” จิวถามต่อไปอีก
“ก็แกล้มข้าวผัดน่ะซี”
จิวชักหนักใจเต็มทน ท่ามันจะไม่ไหวเสียแล้วละ เขาพูด ‘แกล้ม’ ไม่ชัด มักจะพูดแต่ ‘แก้ม’ เสมอไป จิวไปปรึกษาเตี่ยของเขา ขอให้อ้ายม่วยน้องสาวของเขาแต่งงานเสียที เขาทนรำคาญพวกรถโดยสารไม่ไหว เตี่ยวิ่งเต้นปรึกษาแม่สื่อพักเดียวเท่านั้นน้องสาวของเขาก็แต่งงานไปกับลูกชายเจ้าของร้านขายส่งในตำบลเดียวกันนั้นเอง จิวดีใจเหมือนได้แก้ว แต่ทว่าเมื่อม่วยกลับไปเสียไม่มาขายของ ร้านของเขาก็ดูเซ็งไป มันจืดชืดเงียบเหงาเหมือนน้ำยาเย็น มันก็มีอยู่หนทางเดียวเท่านั้นที่เขาจะแก้ปัญหานี้ได้ ก็โดยเขาจะต้องไปหาผู้หญิงเสิร์ฟหน้าตาดีๆ มาไว้สักคน ผู้หญิงคนนั้นจะต้องสาวสวย เก่งและคล่องพอที่จะเป็นแม่เหล็กดูดเอาพวกรถโดยสารขึ้นมา และในที่สุดเขาก็ได้มา ๑ คน ชื่อรัชนียา
“รัชนียา...” จิวทวนคำไปมา “เรียกยากเหลือเกิน”
“เรียกยากหรือเรียกง่าย พ่อแม่ฉันตั้งไว้งั้นนี่”
“สื้อชื่ออาหนีก็แล้วกัน”
“อาหนี” หล่อนทวนคำเสียงดังแล้วหัวเราะ “พ่อแม่อั๋วไม่ได้เป็นเจ๊กนี่หว่า จะได้ชื่ออาหนี”
“น่า - ไม่เป็นไรน่า ลื้ออยู่ในร้านลื้อชื่ออาหนี พอลื้อกลับบ้านชื่อรัชนียาก็แล้วกัน”
อาหนีหรือรัชนียา จะมีเรื่องเบื้องหลังข่าวหรือมีประวัติการณ์ และประสบการณ์อย่างยุ่งยากสลับซับซ้อนมาสักเท่าใดก็ตาม แต่ก็ไม่มีใครรู้ว่าหล่อนเป็นใคร มาจากไหน มีรูปร่างโปร่งแบบบางสวยและแต่งหน้าเสียด้วย เรือนผมหรือก็สร้างมาเป็น/*264*/อย่างดี
แต่รัชนียาก็รัชนียานั่นแหละ หล่อนไม่พันจากคนขับรถกับคนกระเป๋าไปได้
“สวยๆ อย่างนี้ไม่น่าเลยที่จะมาลำบากลำบน”
“รูปร่างอย่างเธอไม่น่าจะมาขายของร้านอ้ายจิวเลยโน้นเธอควรจะ...”
“โอ๊ย! ช่างมันเถอะจ้ะ อยู่ว่างๆ ก็ทำมันไปจนกว่าจะหางานใหม่ได้ก็แล้วกัน”
เจ้าคนหนึ่งเป็นกระเป๋าโผล่พรวดเข้ามาอย่างกระหืดกระหอบ
“นมมีมั้ย!” เขาถามขึ้น
“มีซีจ๊ะ - ไม่มีนมจะขายกาแฟได้อย่างไร”
“ตราอะไร?” เขาถามต่อไปอีก
“ตราภูเขา - ตราดอกไม้”
“เอาตราภูเขา ๑ ถ้วย - นมเย็นนะจ๊ะ อย่าเอาหางนม”
จิวตะแคงหูฟังอยู่เสมอ เขาเริ่มเกิดความอุ่นใจและมั่นใจหนักขึ้น วิตกอยู่อย่างเดียวเท่านั้น ก็คือนายท่า - นายท่าปล่อยรถเมล์คนนี้มันสำคัญนัก พวกคนขับและเด็กกระเป๋าเรียกพี่ทั้งสิ้น รถสองแถวชนิดเล็กนี้มีมากคันด้วยกัน ถ้ามัวแย่งคนโดยสารกันอยู่ นอกจากจะไม่ได้รับความสะดวกในการทำมาหากินแล้ว ยังจะเกิดการวิวาทต่อยตีกันเสียอีกด้วย ดังนั้น เจ้าของรถและบรรดาคนขับทั้งหลาย จึงอุปโลกน์ให้แก่ ‘พี่หวิด’ ลูกพี่ของคนขับรถและกระเป๋ารถเป็นนายท่าขึ้นมา
งานของเขาก็ไม่มีอะไรมาก นอกจากปล่อยรถไปตามคิว/*265*/ทีละคันๆ รถคันหนึ่งจะรับผู้โดยสารได้ ๖ -๗ คน เก็บคนละ ๑ บาท จากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง คนรถจะได้รับความสะดวกเมื่อถึงเที่ยวของใครก็ออกไป สุดแต่ว่าหวิดจะจัด ครั้นตกเย็นเข้ารถเหล่านั้นก็จะต้องเอาเงินมายื่นให้แก่นายท่าคันละ ๕ บาททุกวันไป ทำให้เขามีชีวิตอยู่ได้โดยไม่ต้องขับรถให้มันเสียเวลา รถ ๑๐ คัน เขาได้ ๕๐ บาท แต่ทว่าบางวันมีรถเกือบถึง ๒๐ เมื่อคนรถเจ็บปวดป่วยไข้ เขาเข้าขับแทนและช่วยเหลือด้วยน้ำใจอันดี
ทีแรกอาหนีหรือรัชนียาไม่ค่อยจะสนใจเขาเท่าไรนัก มองเขาอย่างคนธรรมดาสามัญ แต่พอเห็นตำแหน่งงานและหน้าที่ หล่อนเกิดความสนใจขึ้นมาทันที
ทีนี้เจ้าคนรถเกิดในถิ่นนั้น นำรถเข้ามาจอดและไม่ยอมเข้าคิว เขากำแหงและไม่กลัวอะไรทั้งนั้น
“ถนนหลวงโว้ย! กูจะจอด”
“เข้าคิวกับเขาเสียเถอะน่าอ้ายหวัง”
“ไม่เข้า - กูรับของกูเอาเอง - ออกเอง - ไปเอง”
“อย่าเลยวะอ้ายหวัง มันจะเป็นแมงเม่าเข้ากองไฟ”
“อ๊ะ! บ้านเมืองมีขื่อมีแปนี่หว่า - กูไม่ให้หรอก บอกอ้ายหวิดเถอะ!”
พอตกเย็นเท่านั้น ในร้านกาแฟของจิวก็ได้เกิดเรื่องขึ้น เจ้าหวังถูกจับคอเสื้อโดยเจ้าหวิด
“มึงจะให้หรือไม่ให้”
มันไม่ใช่หวิดคนเดียวเท่านั้นที่จับคอเสื้อ แต่คนขับรถและคนกระเป๋าล้อมเข้ามาด้วย เจ้าหวังที่เคยแกร่งกล้า บัดนี้อ่อน/*266*/ปวกเปียกไปเสียแล้ว เจ้าหวังค่อยๆ ล้วงกระเป๋าขึ้นมาแล้วหยิบธนบัตรใบละ ๕ บาทออกมาด้วยมืออันสั่นๆ
“เอ้า...พี่หวิดเอาไป”
หวิดรับธนบัตรมาแทนที่จะใส่กระเป๋า เขากลับฉีกมันเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยขว้างพรูลงไปในร้าน ตั้งแต่วันนั้นมารัชนียาหรืออาหนีก็ตกลงใจทันที ตกลงเงียบๆ อยู่ในใจ
ยามเมื่อหวิดสั่งอาหาร เขาจะได้มากเป็น ๒ เท่าของคนอื่น
“ทานอะไรคะพี่หวิด?”
“บุหรี่ไหมคะพี่หวิด?”
“น้ำอัดลมไหมคะพี่หวิด?”
“พี่หวิดเหนื่อยมากไหม?”
“คืนนี้พี่หวิดพาหนูไปดูหนังหน่อยได้ไหม?”
เวลาล่วงมาอีกเพียงเดือนเดียวเท่านั้น รัชนียาหรืออาหนีก็ลาออกจากร้านของอาจิวไปเสียแล้ว
เขาถอนใจเฮือก พูดอะไรไม่ออก แน่นอนละ! แน่นอน เขาจะต้องหาผู้หญิงมาใหม่อีก แต่ว่าเขาจะไปหาได้ที่ไหน? เขาเที่ยวเสาะแสวงหาสืบถามไปจนทั่ว มีแต่เด็กบ้านนอกผิวสีดำมะเมื่อมและอยู่กับควายมาเสียจนเคยชิน แต่ทว่าเรื่องงานแล้วใครๆ ก็อยากได้ทั้งนั้น แต่ที่จิวไม่ต้องการก็เพราะว่าเขาเป็นคนมีพันธะ เขาต้องการคนโสดและสาว พูดเก่งเท่าไรได้ยิ่งดี เขาทนอยู่สัก ๓-๔ วันก็ได้ผู้หญิงสาวมาคนหนึ่ง ชื่อเกษร หล่อนหนีตามผู้ชายมาจากบ้านนอก แล้วจะพาไปเมืองสุพรรณ หล่อนกลัวเมืองสุพรรณก็ไม่ยอมไปด้วย ทำให้เจ้าผู้ชายที่พามาต้องสลัดหล่อน/*267*/ทิ้ง เกษรก็เลยต้องอาศัยเขาอยู่ หล่อนมีรายได้เป็นประจำไว้เสียบ้างก็คิดว่าจะเก็บเงินก้อนนี้กลับไปยังบ้านเดิมที่หล่อนหนีพ่อแม่มา
จิวดีใจมาก เขารีบบอกงานให้แก่หล่อน เกษรก็ทำได้เป็นอย่างดี แต่ทีนี้เจ้าจิวเห็นว่า ถ้าเอาผู้หญิงมาทำงานร้านก็รังแต่จะเป็นเหยื่อของพวกขับรถ คนเหล่านี้ฉลาดและพูดเก่งขนาดมะกอกสิบตะกร้าก็ยังปาไม่ถูก เขาบอกแก่ตัวเองว่าเขาจะต้องได้หล่อนเป็นเมียเสียอย่างลับๆ และเงียบๆ ถึงเจ้าพวกนั้นจะเก่งกาจอย่างไรก็ไม่อาจที่จะมาพรากเอาเกษรไปจากเขาได้ พอได้โอกาสจิวเดินสวนทางกัน เขาเริ่มลงมือส่งภาษาใบ้ให้หล่อนรู้ตัว ไม่แตะโน่นก็แตะนี่ แม้แต่ว่าจับข้อมือนิดหน่อยก็ยังดี
“เอ๊ะ! อ้ายเจ๊กบ้า” หล่อนมักจะด่าเขาในใจ
มันก็เป็นอย่างนั้นเองสำหรับคนเรา ลงเมื่อได้ถูกเนื้อต้องตัวจับมือถือแขนกันบ้าง ความรักมันก็ยิ่งกำเริบเร้าขึ้นมาจนร้อนวูบไปทั้งเนื้อทั้งตัว
“เกษร - ฉันรักเกษร” เขาบอกหล่อนในวันหนึ่ง
“ฮื่อ? ดีซี ฉันไม่เอาหรอก เดี๋ยวยายซิ้มแกจะได้...”
“อีไม่ว่าหรอกน่า - อีไม่รู้เรื่องรู้ราวอะไร พูดไทยก็ยังไม่ค่อยจะชัด”
“อย่าเข้าหน่อยเลย - ด่าเป็นไฟไปเลย”
“เอาเถอะน่าเกษร ฉันจะให้เงินเกษรอย่างเต็มที่ อ้ายเงินเดือนที่ตั้งไว้นี่น่ะ ตั้งไว้งั้นเองนะพอเป็นพิธี คอยดูซี สิ้นเดือนนี้ฉันจะให้เกษรเท่าไร?”
เกษรยิ้มน้อยๆ ในขณะที่เดินออกจากเขาไป พอตกเย็นหล่อนก็เล่าให้เจ้าหวาดน้องชายของหวิดฟังและหัวเราะกันอย่าง/*268*/ครื้นเครง
“อ้ายจิวนี่ต้องเตะกันเสียบ้าง” หวาดร้องขึ้น
“อย่าซีพี่ อย่าเพิ่งไปทำอะไรเขา”
“เรารักเขาหรือ?”
โธ่! พี่ ฉันจะไม่ยอมเป็นอันขาดที่จะไปเป็นเมียเจ๊กอย่างอ้ายจิว”
“งั้นคอยดูก่อนสิ้นเดือนนี่มันจะให้เงินเท่าไร?”
“ถ้ามันให้มาก เราไปกันนะพี่นะ”
“อ่อ แน่นอน พี่เตรียมตัวอยู่แล้ว” เขาพูดแล้วก็ลุกขึ้นไปชนิดกินฟรี
นายท่ายังคงคุมรถและปล่อยรถไปตามคิวอยู่เช่นนั้น คนรถจะไปธุระหรือเจ็บไข้ได้ป่วยเขาก็จะลงมือขับแทนให้โดยไม่คิดค่าแรงเลย ถ้ารถเกิดเสียหายเขาก็จะเข้าช่วยเหลือฟิตให้ ถ้าเขาไม่ได้คุมท่า เขาก็จะให้เจ้าหวาดน้องชายเป็นผู้ปล่อยรถแทน โดยจดหมายเลขรถและชื่อคนขับไว้ตามลำดับคนมาก่อนมาหลัง พวกขับรถหักเงินให้ค่าเช่ารถแล้วเขายังจะได้กำไรอีกวันละหลายสิบบาท เพราะค่าเช่ารถก็วันละ ๓๐ บาทเท่านั้น ถ้าเขาหาได้ ๑๐๐ บาท วันนั้นก็ดูเหมือนว่าออกจะชวยเต็มทน เจ้าจิวยังคงขายของดีอย่างเทน้ำเทท่า หยิบแทบไม่ทัน ก๋วยเตี๋ยวผัดซีอิ๊ว ก๋วยเตี๋ยวราดหน้า ข้าวหน้าเป็ดหน้าไก่และหมูพะโล้ พอสิ้นเดือนเขาก็กำเงินแต้ไปหาเกษร
“นี่เงินของลื้อ” เขาพูดและส่งเงินให้ “แล้วนี่อั้วให้ลื้ออีกสามร้อยเป็นเงินของอั๊วให้ โธ่เกษร เป็นของอั๊วเสียเถอะ อย่าไปเชื่ออ้ายพวกนั้น ใครๆ เขาก็รู้ว่ามันมีเมียแล้วทั้งนั้น อย่าไปเชื่อ/*269*/มันเป็นอันขาด - นะเกษรนะ”
“ขอให้อั๊วคิดดูก่อนนะอาจิว”
“เออ! คิดไปเถอะ คิดไปคิดมาแล้วลื้อก็หนีตามมันไป”
“อั้วไม่ตามหรอกน่าอาจิว”
“ลื้ออยู่กับอั๊วดีกว่า”
แต่แล้ว อาจิวก็ต้องนั่งกอดเข่าไปตามเดิมเพราะคืนวันจ่ายเงินเดือนนั้นเอง เวลาราว ๕ ทุ่ม เกษรก็หอบกระเป๋าและห่อผ้าพร้อมทั้งถุงกระดาษหนีตามเจ้าหวาดไปสองคน แล้วที่เขาได้พยายามหามาเสิร์พโต๊ะเพื่อเป็นแม่เหล็กดูดลูกค้า แล้วทั้งสองคนก็หนีเขาไปหมด ดูๆ ก็เหมือนกับว่าพวกขับรถทั้งหมดจะมาคอยหาเมียเอาจากร้านของเขานี่เอง
“กูไม่ใช่ขี้ข้า - จะได้มาคอยหาเมียไว้ให้เอ็ง” เขาบอกแก่ตัวเอง
แต่แล้วเมื่อหมดเกษรลงไป ร้านก็เงียบเหงาลงไปอีก แต่ร้านอื่นกลับคึกคักขึ้นมาเพราะเขามีผู้หญิงสวยๆ ถึง ๒ - ๓ คน เขาออกวิ่งหาผู้หญิงอีก หาลูกจ้างที่หน้าตาหมดจด แต่เมื่อเขาได้มาแล้ว เดือน ๒ เดือนหล่อนก็หนีเขาไปอีกเช่นเดียวกัน คราวนี้หล่อนหนีไปกับเด็กกระเป๋ารถเมล์
เด็กกระเป๋ารถเมล์ - เขาจะได้รับค่าแรงก็ไม่ถึง ๑๐ บาท วันๆ หนึ่งเขาจะได้กันอย่างพื้นๆ ก็ ๕ บาทเท่านั้น แต่อ้ายเด็กคนนี้เก่งฉกาจ วันๆ หาได้ถึง ๒๐ - ๓๐ บาท เขามีวิธีที่จะยักเอาเงินค่าโดยสารมาเข้ากระเป๋าอย่างไรไม่มีคนรู้ แต่ทว่าเขาก็ร่ำรวยผิดเด็กกระเป๋าอื่นๆ เมื่อเวลาเลิกงานเขาจะมีเงินอยู่ทั่วตัวเว้นเสียแต่ในกระเป๋าเท่านั้น ซึ่งจะมีอยู่กรุ่งกริ่งบาทสองบาทกับบุหรี่/*270*/รวงข้าวเหี่ยวๆ ๑ ซอง แต่ถ้าใครจะไปดูในพับแขนเสื้อของเขา หรือในรองเท้า หรือในเข็มขัดที่ตรงปลายทะลวงไว้และติดคลิบ ก็จะพบเงินอยู่ในนั้นเป็นจำนวนไม่น้อยทีเดียว ทีแรกเจ้าน้อยเอามาฝากผู้หญิงไว้ก่อน พอเงินมันมากเข้าๆ แม่ก็เลยชวนหนีไปอยู่เสียด้วยกัน อ้ายน้อยก็เลยได้เมียกันในตอนนั้นเลย เมียแก่กว่าประมาณ ๓ ปี แต่ความทุกข์หนักก็ตกอยู่แก่อ้ายจิวผู้เป็นเจ้าของร้านตามเคย
เขาออกค้นหาอีก แล้วก็ได้มาอีก ยิ่งสวยเท่าไรยิ่งไปเร็วเท่านั้น คนแล้วคนเล่าที่จิวหามาก็จะตกเป็นเหยื่อของพวกคนรถเสมอไป อ้ายคันนี้ออกคันนั้นเข้ามาแทนที่ พอคนโดยสารครบ ๖ คนหรือแปดคนเขาก็จะเคลื่อนรถออก แล้วคันอื่นก็จะเข้ามาแทนที่ ผลัดเปลี่ยนเวียนเวรกันอยู่เช่นนี้ตลอดวัน พวกที่เข้ามาตลาด พวกที่จะกลับบ้านดูสับสนอลหม่านกันอยู่ตลอดเวลา จิววิ่งเต้นไปหาผู้หญิงมาอีก แต่แล้วหล่อนก็บินปร๋อตามพวกรถเมล์ไปเสียอีก ปกติคนเหล่านี้ในเวลาขับรถเขามักจะใส่เสื้อสีน้ำเงินตกๆ สีซีด บางคนก็จะแต่งตัวด้วยเครื่องแบบสีดำกระทบแสงแดดเข้าแล้วเสื้อของเขาจะร้อนเหมือนอย่างไฟ แต่ทว่าเวลาเขาออกเที่ยวเขาจะแต่งตัวโก้ที่สุด รองเท้าหนังมันพื้นบาง กางเกงเสิร์ท ที่คอของเขาจะใส่สร้อยเส้นโตๆ และห้อยพระที่มีค่าเรือนพัน นาฬิกาข้อมือและแหวนประดับก้อยดูแวววับจับแสงไฟ ทำไมเล่าใครจะไม่รักเขา
จิวเฝ้าแต่เวียนหาผู้หญิงเสียจนอ่อนใจ แต่เขาก็ยังหาไม่ได้
ทีนี้พี่ยอดนักเลงประจ๊าถิ่นก็เข้ามากินเหล้าในร้านของเขา
“ไงวะจิว - กูดูเศร้าสร้อย หน้าไม่ค่อยจะรับแขกเสียเลย”
/*271*/“มันกุ้มใจว่ะ - กุ้มเหลือเกิน”
“กลุ้มใจเรื่องอะไรล่ะ ไม่ใช่กุ้มโว้ย!”
“มันก็อ้ายเรื่องผู้หญิงเสิร์ฟโต๊ะนี่แหละ! หามาไว้ทีไร มันหนีตามเขาไปหมดทุกที”
“อือ! มันยาก - มันยาก ห้ามอะไรน่ะมันห้ามได้ ห้ามผู้หญิงกับผู้ชายไม่ให้รักกันนี่ซีมันยาก”
“อ้ายพวกนี้มันพูดเก่งจะตายห่า”
“ข้าจะหาให้สักคนเอาไหมล่ะ?” พี่ยอดหัวเราะหึๆ “ข้ารับรองเด็ดว่าคนของข้าจะไม่ยอมไปกับอ้ายพวกหนุ่มๆ เป็นอันขาด”
“อย่าพูดเล่นน่าพี่ยอด”
“ไม่พูดเล่นซีวะ” เขาพูดและกวักมือให้จิวเข้าไปใกล้ๆ
เขากระซิบบอกอ้ายจิวแต่เพียง ๒ - ๓ คำเท่านั้น อ้ายจิวก็หัวเราะ เป็นเวลาหลายสัปดาห์มาแล้วที่อ้ายจิวไม่เคยหัวเราะอย่างจริงจังเหมือนกับในครั้งนี้เลย
“ลื้อจะเอามาเมื่อไรอาพี่ยอด”
“พรุ่งนี้ก็ได้อ้ายจิว เพราะเด็กมันอยู่ที่บ้านกู”
“ตกลงนะอาพี่ยอด ฉันให้ ๓๐๐ จริงๆ”
รุ่งขึ้นเมื่อพระอาทิตย์อุทัยได้อรุณ น้ำชงกาแฟยังไม่ทันที่จะเดือดพล่าน สาวงามกระชดกระช้อยน่ารักคนหนึ่งก็เข้ามาทำงาน หล่อนทำผมทรงสูง อกสล้าง หน้างามตามแบบผู้หญิงงามทั่วไป หญิงสาวคนนี้เป็นคนพูดน้อย ไม่ยอมเล่นหัวพูดจาหยอกล้อกับพวกคนรถหรือเด็กกระเป๋า หล่อนทำงานตามหน้าที่อย่างเรียบร้อยที่สุดที่จะทำได้ พวกเด็กกระเป๋าสะกิดคนรถ คนรถมองดูนัยน์ตากันอยู่ไปมาเหมือนกับจะบอกแก่กันว่านางเสิร์ฟร้าน/*272*/อ้ายจิวคนนี้เป็นของใคร
“ควรจะเป็นของพี่ลาภ” คนรถคนหนึ่งบอก
“ทำไม?” อีกคนหนึ่งถาม
“พี่ลาภอายุ ๓๘ แล้ว แต่ก็ยังหาเมียไม่ได้”
“เอ้า! ถ้างั้นเราช่วยเหลือแก ยกย่องพี่ลาภให้จังไปเลย”
“ควรจะไปเรียกแกมาดูเสียก่อน”
เด็กกระเป๋าคนหนึ่งวิ่งไปลากแขนพี่ลาภของเขามา เป็นคนหน้ากระดูกรูปร่างค่อนข้างเตี้ยแต่ถึงกระนั้นก็ยังสูงกว่าผู้หญิงเล็กน้อย
“นี่ไงพี่ลาภ” เด็กกระเป๋าบอก
เขาจ้องมองดูด้วยนัยน์ตาอันเบิกกว้าง แล้วก็พยักหน้า
“เข้าทีเว้ย!” เขาพูดเสียงต่ำๆ “แต่เขาจะไม่เล่นกะเราน่ะซี”
“อ๋อ! ข้อนั้นไม่ต้องวิตก ไม่ต้องห่วงพวกเราจัดการเอง พี่ลาภเริ่มเข้าประจำร้านของจิวตามระเบียบ เขาพูดโน่นถามนี่ด้วยประโยคเก่าๆ อันซ้ำซาก
“โธ่! ไม่น่าจะมาลำบากอยู่อย่างนี้เลยนะ”
“ก็หนูจนนี่คะ”
“จนก็มีคนเลี้ยงอยู่กับเหย้าเฝ้ากับเรือน ถึงจะสมกับเป็นลูกผู้หญิง”
“หนูไม่ค่อยชอบหรอกค่ะ ทำกับข้าวเลี้ยงเด็ก”
“คืนนี้หนูไปดูหนังกับพี่ได้ไหม?”
“แหม หนูชอบที่สุดเทียวค่ะเรื่องหนังน่ะ”
“งั้นคืนนี้พี่จะมารับนะ!”
“ไปรถอะไรคะ?”
/*273*/“อ๋อ ก็รถของพี่นะซี”
“ตลงค่ะ มารับจริงๆ นะคะ แล้วหนูจะไปรับเพื่อนอีกคนหนึ่ง”
“ได้ - รับกี่คนๆ ก็ได้” ลาภพยักหน้าด้วยความภูมิใจ
จิวนั่งหน้าบึ้งบอกบุญไม่รับ เขารังเกียจเหลือเกินที่ลูกจ้างในร้านของเขาจะไปเที่ยวกับคนรถ แต่ทว่าเขาไม่มีสิทธิ์อะไรที่จะไปห้ามหวงเขาได้ เขาปิดร้านประมาณ ๕ ทุ่ม เพราะอาหารสดที่ขายก็หมดลงไปแล้ว นอกจากพวกขี้เมาก็ไม่มีใครเข้ามาซื้อของอย่างอื่น เขาปิดร้านเสร็จแล้วก็อาบน้ำอาบท่าเตรียมตัวจะเข้านอน
ทันใดนั้นเองเสียงตบประตูปีงปังก็ปรากฏขึ้น
“เฮียจิว - เฮียจิวคะ”
“ใครวะ?”
“หนูเองค่ะ รมณีย์ไงคะ”
“รมณีย์” เขาทวนคำเบาๆ แล้วเดินออกไปเปิดประตู
สิ่งแรกที่เขาเห็นก็คือเสื้อชุดสวยงามของรมณีย์ขาดวิ่น แผลถลอกปอกเปิกทำให้เลือดไหลโทรมลงมาตามแขน ที่อื่นๆ เช่นหัวเข่าและข้อศอกเลือดไหลแดงฉานเช่นเดียวกัน
“ลื้อเป็นอะไร?”
“พี่อะไรก็ไม่รู้เขาพาไปดูหนัง”
“รถชนหรือคว่ำ”
“เปล่าหรอกค่ะเฮีย เขาว่าหนูเป็นกระเทยเขาเลยใช้มือฝรั่งผลักลงมา”
อ้ายจิวยิ้มน้อยๆ ในขณะที่เขานั่งลงบนม้านั่ง
“อ้ายเล่าเบ๊” เขาร้องขึ้นมาได้คำเดียวเท่านั้นเอง ○
ระหว่างวัดกับคุก
/*275*/เขากลับเข้ามาในหมู่บ้าน ด้วยความอ่อนระโหยโรยแรงเต็มที เวลานี้ถ้าเขาจะได้หยอดคอหอยลงไปด้วยเหล้าเพียงสักแก้วสองแก้วเท่านั้น ลอยเชื่อเหลือเกินว่าเขาจะต้องมีแรงขึ้น และจะหายหิวเสียอีกด้วย แต่ทว่าเขาระงับไว้เสียได้ สุราคือที่ตั้งแห่งความประมาท และความประมาทก็คือความตาย คนกินเหล้าคือคนสิ้นเนื้อประดาตัว คนกินเหล้าคือคน - -
อ๊ะ! เขาจะเป็นมนุษย์สุภาษิตไปเสียแล้วหรือนี่?
เจ้าของร้านเดินตรงเข้ามาหาเขา ดูเหมือนเขาจะจำมันได้คลับคล้ายคลับคลา เมื่อก่อนที่เขาจะจากไป มันยังเป็นเพียงอ้ายตี๋เท่านั้น เดี๋ยวนี้เตี่ยมันคงจะตายไปเสียแล้ว และเจ้าตี๋เป็นเจ้าของร้านแทน
“อาลอย!” ตี๋พูดขึ้น “ลื้อจะกินอะไรก็เอาไปเถอะอาลอย แต่ขอให้เอาไปกินที่/*276*/นอกร้าน -”
“ทำไมล่ะตี๋?” เขาถามด้วยเสียงเรียบๆ
“คนเขากลัว! -”
“คนเขากลัว -” เขาทวนคำอย่างเงียบๆ
“ฮื่อ! ไม่มีใครกล้าเข้าร้านหรอก”
เขารีบลุกขึ้นอย่างช้าๆ และทอดสะท้อนถอนใจ
“ลื้อเอาเหล้าไปกินสักขวดหนึ่งซี!”
เขาสั่นหน้าช้าๆ “อั๋วไม่กินเสียแล้ว!”
เขาออกเดินต่อไปอีก ท่ามกลางสายตาทุกคู่ที่จ้องมองมายังเขาอย่างตื่นๆ และหวาด แต่พอเขามองไปบ้าง สายตาคนเหล่านั้นก็หลบวูบวาบไปจากสายตาของเขา เมื่อเขาเดินคล้อยหลังไปแล้วเสียงซุบซิบก็ได้เกิดขึ้น แล้วสายตาทุกคู่เหล่านั้นก็มองตามหลังเขาไป จนกระทั่งไม่อาจมองเห็นเขาอีกได้
เขารู้สึกสะท้อนใจอย่างบอกไม่ถูกในเมื่อได้เห็นบ้านน้อยๆของเขา ณ บัดนี้ได้เปลี่ยนมือไปเป็นของคนอื่นแล้ว วิญญาณของแม่ที่ได้ตายจากไปเมื่อ ๑ ปีก่อนคงจะวนเวียนล่องลอยอยู่ภายในบริเวณบ้าน เขายังจำต้นตะขบอันร่มครึ้ม สะพานข้ามคูและต้นหมาก ตลอดจนมะยมที่กำลังปล่อยผลเป็นพวงอยู่ข้างรั้วไม้ที่ผุพัง เขาออกเดินก้มหน้านิ่งไปช้าๆ และเนิบ ในขณะที่หญิงแม่ลูกอ่อนคนหนึ่งรีบอุ้มลูกเข้าไปในห้องแถวชั้นเดียว และปิดประตูปังด้วยความกลัว
ลอยเดินผ่านกลุ่มนักเลง ๒ - ๓ คนที่กำลังคุยกันอย่างสนุกสนานเฮฮา พอเขาผ่านเข้าไปเสียงพูดเสียงคุยต่างๆ ก็เงียบงันลงไป มีเสียงที่แผ่วกระซิบเหมือนเสียงที่ดังออกมาจากหลุมศพ/*277*/แต่เพียงว่า
“เสือลอยออกมาแล้ว!”
เขาไม่ยอมทักทายคนเหล่านั้น ในเมื่อคนเหล่านั้นไม่ได้ทักทายเขา ดูรู้สึกว่าในหมู่บ้านไม่มีใครเลยที่จะนับได้ว่าเป็นมิตร ไม่มีเพื่อนไม่มีญาติ ไม่มีแม้แต่คนรู้จักมักคุ้น หลายครั้งหลายหนที่เขาเดินวกเข้าไปหาโรงเหล้า แต่เขาก็ต้องหยุดชะงักงัน และบอกตัวเองอยู่แต่ว่า อย่าไปยอมแพ้มัน
ในที่สุดเขาก็มาหยุดยืนอยู่ที่หน้าบ้านๆ หนึ่ง รั้วบ้านล้อมไว้มั่นคงด้วยไม้รวกขัดแตะสีเหลืองอร่าม เป็นเรือนชั้นเดียว ใต้ถุนสูง หลังคาจากแต่ทว่าหักมุมไว้เป็นแบบปั้นหยา เครื่องบนเป็นไม้จริง มีห้องสองห้อง มีชานแล่นกลาง ในระหว่างห้องด้านหลังคงจะเป็นครัวมีชานแล่นเช่นเดียวกัน เขาแลเห็นเด็กเล็กๆ ๒ คนยืนอยู่ที่บันได เป็นเด็กผู้หญิงทั้งคู่มองดูเขาด้วยนัยน์ตาอันบริสุทธิ์ปราศจากเดียงสา
ผู้หญิงเป็นแม่ยังอยู่ในวัยสาวเดินออกมาจากครัวหลังบ้าน หล่อนหยุดชะงักและงงงันในขณะที่จ้องมองดูเขา ดูแล้วดูอีกแล้วก็ร้องออกมาด้วยความตกใจกลัว แต่ก่อนที่จะหนีเข้าข้างในหล่อนวิ่งออกมาคว้าลูกทั้งสองคนลากเข้าไปเสียด้วย เสียงปิดประตูดังโครมดังเข้ามากระทบหูเขา
ลอยกำลังคิด - คิดว่าเขาจะไปข้างไหนดี บานประตูก็ได้เปิดออกมาอีกครั้งหนึ่ง สาครหญิงสาวผู้นั้นหยุดยืนอยู่ที่ประตูมือทั้งสองข้างของหล่อนกางออกเกาะกรอบประตูไว้แน่น
“พี่เทพเขาบอกว่า” หล่อนพูดด้วยเสียงสั่นๆ “พี่เทพเขาบอกว่าเขาอยู่บนเรือน จะทำอะไรเขาก็ขึ้นมา -”
/*278*/เขายิ้มน้อยๆ และชำเลืองนัยน์ตาขึ้นไปมองดูหล่อน สาครหลบนัยน์ตาเขาโดยเร็วและมองไปเสียทางอื่น
กรามทั้งสองข้างของเขาขบกันแน่น จนกล้ามที่ขากรรไกรเบ่งเป็นรอยนูนขึ้นมา ถ้าเป็นแต่ก่อน - ถ้าเป็นเหมือนเมื่อครั้งที่เขายังไม่ได้เข้าไปอยู่ในนั้น เขาจะไม่ปล่อยประโยคท้าทายอย่างบังอาจนี้ผ่านหูของเขาไปได้เลยเป็นอันขาด
เขาได้ยินเสียงดังแชะ เหมือนกับจะบอกกับเขาว่าเขากำลังขึ้นลำปืนหรือว่ากระชากลูกเลื่อนของปืนเล็กยาวก็ตาม น้ำตาซึมออกมาจากนัยน์ตาเสือลอย เสือที่กำลังจะกลายเป็นหมาไปเสียแล้ว เขาเหลือบไปมองดูหน้าผู้หญิงที่เคยเป็นเมียของเขามาก่อน แล้วก็ก้าวกลับช้าๆ ออกเดินต่อไป
“มาเถอะ! ใครอยากจะฆ่าฟันกันได้เหมือนผักปลา บ้านเมืองน่ะไม่มีขื่อมีแปเสียแล้ว”
เขาระบายลมหายใจยาว หน้าของเขาชาเหมือนกับจะถูกตบด้วยเกือกหรือไม่ก็เหมือนกับถูกแช่น้ำแข็งมาตลอดวัน หัวใจของเขาสั่นระริกเหมือนใจจะขาด แต่ว่าทำไมมันถึงเต้นเร็วอย่างนั้น เต้นเร็วจนแทบจะกระโดดออกมาจากอก ตั้งแต่เกิดมาเป็นเนื้อเป็นตัวเขาก็เพิ่งจะได้พบถ้อยคำพรรค์นี้ แล้วไม่มีเรื่องอะไรเกิดขึ้นแม้แต่น้อย
เมื่อลอยไปติดคุก สาครยังส่งเสียในปีแรก พอปีต่อมาก็ได้ผัวใหม่เสียแล้วเป็นนักเลงอยู่ในหมู่บ้านและมีเงิน เขายังโมทนากุศลผลบุญวันนี้ และเฝ้าแต่ภาวนาขอให้หล่อนมีความสุขความเจริญๆ ยิ่งขึ้นไป
ลอยเดินต่อไปอีก ในท้องของเขากำลังร้องร่ำคร่ำครวญ เขา/*279*/ยังมีเงินอยู่พอที่จะซื้อข้าวราดแกงกินได้อย่างสบายสัก ๒ – ๓ จาน เขาเดินเข้าไปหาแม่ค้า และสั่งซื้อข้าวกิน ๒ จานและตักน้ำในไหมากิน เขารีบควักเงินที่มีอยู่เล็กน้อยออกมาส่งให้ แต่เขาก็ต้องชะงักเล็กน้อยในเมื่อแม่ค้าผู้นั้นยกมือขึ้นโบกมือห้ามช้าๆ
“ไม่เอาหรอก! เสือลอย ขอแต่ว่า - อย่า - อย่าข่มเหงข้าเป็นพอ”
เขาไม่ยอมที่จะให้แกทำเช่นนั้น เขารีบนับเงินตามราคาข้าวราดแกงแล้ววางไว้ในกระจาดของแก เขาก้าวเดินต่อไปอีกอย่างเชื่องช้า เขายกมือไหว้พระและปากก็พึมพำขมุบขมิบ
“ขึ้นชื่อว่าบุญแล้วโจรย่อมนำไปได้ยาก”
เขาขานเสียงเสียดสีกล่าวประจาน เขาขานเสียงท้าทายได้แล้ว เขาชนะตัวเองแล้ว – เขาชนะแล้วหรือ? เขาชนะตัวเองแน่แล้วหรือ? ยัง - ยังก่อน เสียงบางเสียงร้องออกมา บ้านไผ่ล้อมนี้เต็มไปด้วยนักเลง อย่าเพิ่งทะนงว่าจะชนะใจตัวเองได้
ลอยหยุดอยู่ที่ทางสามแพร่ง ไม่ใช่เขาคิดไม่ตกว่าเขาจะไปทางไหน แต่ทว่ามีคนกลุ่มหนึ่งยืนคอยเขาอยู่ที่นั้น
“ไงเสือลอย!” คนหนึ่งเข้ามาขวางเขาไว้ “เขาว่าเอ็งจะกลับมาโตที่นี่อีกหรือ?”
ลอยเดินก้มหน้าช้าๆ เสียงพ่อเทพหัวเราะอ้าปากกว้าง
“ถามมันให้รู้เรื่อง -” เขาว่า
“ว่าไงวะเสือลอย ข้าน่ะไม่อยากเรียกเอ็งไปเป็นอย่างอื่นหรอก คนเขาเรียกเอ็งว่าเสือ ข้าก็เรียกอย่างนั้น”
“เสือลอยข้ารู้ว่าเอ็งเป็นอ้ายเสือสิ้นจวัก -”
“อ้ายลอย -” เขากระโชกเข้ามาพร้อมด้วยเงื้อดาบ
/*280*/จากนั้นก็เสียงปืนของพ่อเทพที่ดังลั่นขึ้นฟ้าไป ๑ นัด มันดังสะท้อนสะท้านเข้าไปภายในหัวใจของเขา ไม่ใช่ความกลัว แต่เป็นความอะไรของลอยก็ยากที่จะบรรยายได้ เขาเดินเรื่อยๆ จากคนพวกนั้นไปโดยปราศจากความสะทกสะท้านหรือหวั่นกลัว เขาไม่คิดอะไรมากไปเสียกว่าที่ว่า คืนวันนี้เขาจะนอนที่ไหนเสียมากกว่าที่จะคิดถึงเสียงปืน เขาเดินเรื่อยๆ ต่อไปอีกในเวลาไม่ช้านัก หอระฆังหลังคาโบสถ์ก็แลเห็นอยู่ตรงหน้า พร้อมด้วยกำแพงวัดสีขาวสะอาดที่เพิ่งฉาบปูนใหม่รับกฐินเมื่อเร็วๆ นี้ เขายกมือขึ้นไหว้โดยไม่รู้สึกตัว
พ่อเทพยืนคิดอยู่สักครู่หนึ่งก็พาพวกของเขาเดินวกเข้าตรอกเล็กทะลุออกทางหลังบ้านกำนัน เขาเข้าไปยืนกำอยู่ต่อหน้ากำนันและกล่าวขึ้น
“ว่าไงครับ ท่านกำนัน - เดี๋ยวนี้บ้านเรามันไม่ปลอดภัยเสียเป็นแน่แล้ว”
“อะไรอีกล่ะ หมอเขาก็มาฉีดวัคซีนให้แล้ว”
“มันไม่ใช่อหิวาต์หรือว่าฝีดาษหรอก มันเรื่องคนๆ เสือๆ เรานี่แหละ”
“คือยังงี้ - เดี๋ยวนี้เสือลอยหลุดออกมาจากคุกแล้ว” เขารายงาน “พวกบ้านเราสงบเงียบกันมานาน เดี๋ยวนี้จะต้องนอนสะดุ้งกันบ้างละ อ้ายพวกผมน่ะมันไม่เป็นไรหรอก จะเอาอาวุธผมก็ดีกว่ามัน จะเอาสมัครพรรคพวก - พวกผมก็มากกว่า - แต่ราษฎรชาวบ้านนั่นแหละ เขาหวาดเสียวกันเพราะว่าอ้ายนี้ฆ่าทั้งผู้หญิงเด็กและคนแก่”
“พ่อเทพอย่าร้อนตัวไปเลย มันไม่ทำอะไรหรอกกระมัง?”
/*281*/“ที่ผมพูดนี่ไม่ได้พูดเพื่อตัวเอง ผมพูดเพื่อส่วนรวม”
“จริงของพ่อเทพ -”
“เป็นความจริงเช่นนั้น -” พรรคพวกของเขาร้องสนับสนุน
“ถูกแล้ว ผมได้กับสาครเมียมันก็จริง แต่ผมไม่กลัวมัน เมื่อตะกี้ผมก็ให้สาครท้ามัน” เขาพูดแล้วยกไหล่น้อยๆ “ก็ไม่เห็นว่ามันจะเอากับผม ทีนี้ผมน่ะเป็นนักเลงซึ่งหน้า ถ้าอ้ายลอยลอบกัด - ใครล่ะจะมารับรองชีวิตผม ผมจึงขอให้กำนันจัดการให้ผม...”
“พ่อเทพจะต้องคิดถึงเสรีภาพให้มากๆ เขาทำผิด เขาก็ได้รับโทษตามกฎหมายไปแล้ว เขาก่อกรรมไว้ เวรก็สนองเขาแล้ว เมื่อเขาหลุดออกมาจากคุกแล้ว เขาก็มีเสรีภาพอย่างมนุษย์ปุถุชนธรรมดานี่เอง ฉันจะจับเขาได้ก็ต่อเมื่อเขาทำผิดมาอีกเท่านั้น...”
“กำนันเก็บมันเสียไม่ได้หรือ?”
กำนันเพชรส่ายหน้าช้าๆ และตอบว่า
“ถ้าฉันไปเก็บอ้ายลอยเข้า ฉันจะต้องติดตะราง บ้านเมืองเดี๋ยวนี้มันไม่เหมือนแต่ก่อนเสียแล้ว เขาไม่มีความผิดอะไร จะไปเก็บเขาได้อย่างไร?”
“ถ้ากำนันไม่เก็บ ผมเก็บนะ?” พ่อเทพร้องเสียงเขียว
“เรื่องพรรค์นั้นเป็นเรื่องที่ฉันห้ามไปไม่ถึง แต่เมื่อพ่อเทพลั่นวาจาไว้อย่างนี้ ถ้าเกิดคดีฆาตกรรมอะไรขึ้น ฉันก็ต้องจัดการกับพ่อเทพก่อน”
“ที่พูดอย่างนี้ มิเป็นว่าท่านกำนันเข้าข้างคนร้ายหรือ?”
“เดี๋ยวนี้เสือลอยยังไม่ได้เป็นคนร้าย...”
“พูดกับกำนันป่วยการเปล่า พวกเรากลับกันเถอะ ให้ชาว/*282*/บ้านมันนอนสะดุ้งหวาดเสียวกันอยู่อย่างนั้นแหละดี”
พ่อเทพสะบัดหน้าช้าๆ โบกมือให้ลูกน้องกลับ เขาพ่นความเก่งกล้าออกมาสารพัด ในเมื่อตั้งแต่เสือลอยกลับมายังหมู่บ้าน เขายังไม่ได้พูดอะไรเลยจนคำเดียว
ลอยหยุดนิ่งอยู่ที่หน้าประตูอีก เขาแลเห็นสมภารยืนอยู่บนถนนซีเมนต์ที่ทอดยาวไปในระหว่างโบสถ์กับวิหาร ใกล้ๆ ถนนเต็มไปด้วยกระดังงา สาขลาที่ยืนต้นสูงชะลูดส่งกลิ่นหอมรวยรื่น ที่ริมถนนซีเมนต์มีต้นแก้วที่ตัดไว้เป็นพุ่ม ปล่อยดอกขาวสะอาด วัดไผ่ล้อมตั้งอยู่กลางทุ่งที่เต็มไปด้วยความวิเวกสงบสงัด เป็นที่ที่เหมาะแก่ผู้ทรงศีลโดยแท้จริง เขารีบเดินย่อตัวเข้าไปหาสมการและกราบลงที่ฝ่าเท้า
“ใครเล่า?” สมภารชราถามขึ้น
“กระผมชื่ออ้ายลอยพระคุณท่าน...”
“อ้ายลอย” ท่านสมภารพึมพำ “เสือลอย...”
“กระผมมากราบเท้าพระคุณท่าน ก็ด้วยความปรารถนาที่จะอุปสมบทในพระบวรพุทธศาสนาตามแต่พระคุณจะเห็นสมควรหรือไม่ประการใด?”
“เอ็งจะบวช...” ท่านสมภารทวนคำ “บวชได้ก็ดี”
“ถูกแล้วครับผม กระผมขอถือเอาร่มกาสาวพัสตร์เป็นที่ยึดเหนี่ยวเป็นที่พึ่งอันร่มเย็นจนกว่าจะถึงวันตาย ส่วนดวงจิตเมื่อกระผมได้สลายแล้วจะไปยังสารทิศใดก็ตามแต่บุญกรรมที่ได้กระทำมา เพราะว่าบุญกับบาปหักกันไม่ได้...”
“เอ็งมีอัฐบริขารแล้วหรือ?” ท่านสมภารถาม
“กระผมขอให้เป็นทานของพระคุณ!...”
/*283*/“ข้าจะให้...” ท่านสมภารพยักหน้าช้าๆ “แต่เอ็งหยุดแล้วหรือ?”
“เกล้าผมหยุดแล้ว”
“เอ็งรู้หรือไม่ว่า - ขึ้นชื่อว่าบุญแล้วโจรย่อมนำไปได้ยาก”
“พระคุณท่าน! กระผมจะขอนำไปให้ได้”
“เอ็งเคยได้ยินพระพุทธวจนนี้หรือ?”
“จงมีขันติธรรมเป็นที่ตั้ง - ข้าขอให้พร!”
ลอยกราบลงแทบฝ่าเท้าของเท้า แล้วก็เลยเข้าอาศัยอยู่ในวัดและได้รับการอุปสมทบในวันรุ่งขึ้นนั่นเอง ก่อนจะออกจากโบสถ์ ภิกษุลอยได้ยินเสียงของพวกนักโทษเด็ดขาดที่ได้ร้องไห้ร้องห่มสั่งเสียเขา
“แล้วกลับมาอีกนะพี่ลอย”
“อยู่บ้านนอกลำบากเปล่าๆ - อยู่ในนี้พี่ลอยสบายเหมือนอย่างเจ้า”
เสียงสุดท้ายเป็นเสียงของผู้คุม ที่ภิกษุลอยจะไม่ลืมได้ง่ายๆ เลย ผู้คุมแก่คนหนึ่งชี้หน้าเขาและหัวเราะเป็นนัยๆ
“แล้วเอ็งจะต้องกลับมาอีก” เขากล่าวในวันนั้น “ขึ้นชื่อว่าบุญแล้วโจรย่อมนำไปได้ยาก เอ็งจะต้องกลับมาอย่างเด็ดขาด”
“ถ้าผมทำผิดอีก” นักโทษปลดปล่อยลอยกล่าวขึ้นบ้าง “ผมก็คงจะไม่ได้มาที่นี่ เพราะถ้าผมทำผิดอีก - โทษก็คงจะประหารเท่านั้น ไม่ ๑๕ ปี หรือ ๒๐ ปี...”
ในเวลาอรุณรุ่ง ภิกษุลอยจะเดินออกบิณฑบาต ไม่ว่าจะเป็นบรรยากาศแห่งเวลารุ่งอรุณ ความอิสรภาพและในร่มผ้ากาสาวพัสตร์ ทำให้เขาบังเกิดความแช่มชื่นสดใส และเป็นสุขขึ้น/*284*/มาอย่างแปลกประหลาด นานเท่านาน วันแล้ววันเล่า ความสุขมีแต่จะบังเกิดขึ้นมาเรื่อยๆ สุขในดวงจิตอันสงบสุขในเรือนกายอันบริสุทธิ์ใจสะอาดผ่องแผ้ว สุขโดยวาจาอันมรธุรสระรื่นหู สุขด้วยอาหาร ๒ มื้ออันได้มาแต่ทานและเมตตาธรรมจากชาวบ้าน พวกชาวบ้านก็โล่งอกปราศจากความหวาดเสียว
ครั้นแล้วในเช้าวันหนึ่ง ภิกษุลอยก็ชะงักในเมื่อมาถึงหน้าบ้านของพ่อเทพ ที่ชะงักก็เพราะว่าวันนั้นสาครใส่บาตร ภิกษุลอยจึงจาริกเข้าไปหาขันข้าวใส่บาตรด้วยอาการสงบและสำรวมตามวินัยของสงฆ์ เปิดฝาบาตรออกและประคองบาตรเพื่อรับอาหารอันจะใส่เพื่อให้เป็นทาน
ทันใดนั้นเองเสียงจากพ่อเทพที่ยืนอยู่ข้างอ่างปลาก็ร้องขึ้นว่า
“ใส่บาตรพระอย่างอ้ายลอย ใส่หมาเสียดีกว่า...”
“ฉันใส่ให้แก่ผ้าเหลืองหรอกพี่ เราคิดเสียอย่างนี้ก็แล้วกัน”
ดวงตาอันเคยหรี่จวนจะหลับของภิกษุลอยกลับถลนและโปนขึ้น หายใจดังเหมือนหอบ จนสาครเกือบจะได้ยิน ดวงใจที่เหมือนจะขาด มือที่ประคองบาตรสั่นเหมือนไข้จับ ภิกษุรีบเดินกลับวัดโดยไม่ได้ข้าวที่อื่นอีก นอกจากทัพพีนั้นเพียงทัพพีเดียว
ภิกษุลอยโยนบาตรโครมลง หยิบดอกไม้ธูปเทียนจากบนหิ้ง ฉวยไม้ขีดไฟได้ก็หยิบเอาเครื่องแต่งตัวชุดเดียวที่มีอยู่พร้อมด้วยดอกไม้ธูปเทียนเดินตรงไปยังโคนโพธิ์ กราบลงที่โคนโพธิ์แล้วกล่าวนะโมสามจบ
“ข้าพเจ้านับถือพระสมณโคดมและบูชาพระองค์ ข้าพเจ้ารักพระธรรมของพระองค์ และบูชาพระองค์ อีกครั้ง ข้าพเจ้า/*285*/นับถือรักพระพุทธองค์ พระธรรมและพระสงฆ์ ข้าพเจ้าขอบูชาพระองค์ ข้าพเจ้าวาสนาน้อยไม่อาจที่จะอยู่ในผ้ากาสาวพัสตร์ได้ ข้าพเจ้าไม่บังอาจที่จะทำชั่วได้ทั้งๆ ห่มผ้ากาสาวพัสตร์ของพระองค์ ข้าพเจ้าจึงขอลาเพศจากสมณะ กลับเป็นเพศอื่น ณ บัดนี้...”
ภิกษุลอยยืนหยัดเหยียดกายขึ้น เปลื้องจีวรออกจากกาย เปลื้องอังสะและกำลังจะแก้รัดประคด ทันทีนั้นเองเงาของคนๆหนึ่งก็ปรากฏขึ้นมา เงานั้นหันหน้าเข้าตะวันตก แสงอาทิตย์ในเวลาเช้าจึงฉายเงานั้นให้ยาวเหยียดเกินเขาไปมาก ภิกษุลอยรีบหันกลับไปในฉับพลันทันที
“คุณลอย” ท่านสมภารเรียกช้าๆ ด้วยน้ำเสียงดังกังวาน “ไหนคุณบอกกับอาตมาว่าคุณหยุดแล้ว...”
“เกล้าผมเหมือนรถหยุดแล้ว แต่ล้อยังใช้การได้อยู่...”
“คุณจะแล่นไปไหน?” ท่านสมภารถาม
“ไปฆ่าอ้ายเทพ นอกจากมันจะดูถูกเกล้าผมแล้ว มันยังดูถูกพระศาสนา”
“แต่พระพุทธองค์ยังโดน สำมะหาอะไรกับคนชั้นเรา...”
“แต่เกล้าผมต้องไปฆ่ามัน...” เขาพูดแล้วก็ร้องไห้ เล่าความให้ฟังตั้งแต่ต้นจนจบ สมภารคงวัดไผ่ล้อมพยักหน้าหงึกๆ
“จงหยุดต่อไป และใช้ขันติธรรมเป็นเครื่องห้ามล้อรถนั้น...”
“พระคุณท่าน....” ภิกษุลอยร้องไห้ต่อไปอีก
“พรุ่งนี้จงไปรับบิณฑบาตอีก และมะรืนนี้จงไปรับอีก อาตมาจะเดินตามไปดูความสำเร็จของคุณ...”
ภิกษุลอยจำต้องครองเพศบรรพชิตต่อไปอีก เช้าวันรุ่งขึ้นสาครไม่ได้ใส่บาตร เช้าวันที่ ๒ สาครก็ไม่ได้ออกมาใส่บาตร
/*286*/เช้าวันที่ ๓ เมื่อภิกษุลอยเดินผ่านไปทางบ้านของสาคร หล่อนก็ยกขันข้าวออกมาจากประตูบ้านพอดี ภิกษุลอยเดินเข้าไปรับบิณฑบาต ในลักษณะอันควรแก่ภิกษุสงฆ์พึงกระทำ
ทันทีนั้นเอง เสียงฝีเท้าก็ปรากฏขึ้นที่ใกล้ๆ ภิกษุลอยจะได้สะดุ้งสะเทือนหรือหวาดหวั่นสิ่งใดสักน้อยก็หามิได้ ปิดฝาบาตรแล้วก็ย่างเท้าจะออกเดิน ทันใดนั้นเองศีรษะของคนๆ หนึ่งก็มาก้มลงตรงเท้าทั้งสองข้างของพระภิกษุลอย พ่อเทพหรือนายเทพกำลังกราบแล้วกราบอีก
“ผมต้องขออภัยโทษท่าน - เป็นบาปหนักของผมเองแท้ๆ - ที่วันนั้นผมว่าท่านอย่างสาดเสียเทเสีย ก็เพราะการดื่มเหล้าเช้าแล้วเมาไป ขอขมาลาโทษเสียเถิด”
สมภารคงยิ้มน้อยๆ ที่ขันติธรรมแสดงปาฏิหาริย์ให้เห็นผลได้ในระยะเวลาอันเร็ว ขันติธรรมห้ามล้อของโลกนี้และโลกไหนๆก็ตาม ○
อนุสาวรีย์ ๒๕๘๐
/*287*/ฤดูร้อนแห่งเดือนเมษายนได้เริ่มขึ้นแล้ว ในปี ๒๕๘๐ มันร้อนอะไรเช่นนั้น ร้อนเพราะการเปลี่ยนแปลงของกาลเวลา ร้อนจนคนตายไปบ้างแล้วก็มี ร้อนจนต้นกระบองเพชรงอกสูงขึ้นมาจนสูงกว่าหัวคนเรา หนามเสมาเสียดยอดขึ้นมาไสว แผ่กิ่งก้านสาขาอยู่ทั่วไป เมื่อฤดูหนาวปีที่แล้วก็หนาวจัด หนาวจนหิมะลงเต็มกรุงเทพฯ ต้นไม้ใบหญ้าก็ตายหมด เหลืออยู่แต่ต้นสน ต้นไผ่และดอกเหมยเท่านั้น
การปฏิวัติครั้งใหญ่นองเลือดเมื่อ ๕๐ ปีก่อน หรือ ๗๐ ปีก่อน และการถูกทำลายด้วยลูกระเบิดปรมาณู อาคารสงเคราะห์ราษฎรสูงขึ้นถึง ๕๐ ชั้น ถนนหนทางก็เปลี่ยนแปลงสภาพไปตามความเจริญของบ้านเมือง จากการสำรวจสำมะโนครัวในปี พ.ศ. ๒๕๗๐ ประเทศไทยมีพลเมืองถึง ๑๒๒ ล้าน หาป่าทำยายากเหลือเกิน นอกจากป่า/*288*/สักเล็กน้อยที่ยังเหลืออยู่ทางภาคเหนือ และป่าสงวน หรือป่าพฤกษชาติของรัฐบาลอยู่ ๔ - ๕ แห่งเท่านั้น
สุมิตร ภูไท ยกข้อศอกขึ้นท้าวโต๊ะ มือทั้งสองข้างเขายันคางไว้ สายตาของเขาจับอยู่กับสมุดประวัติศาสตร์ของประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๐ แล้วก็หัวเราะออกมาอย่างสะอิดสะเอียนเวียนเกล้าเต็มทน ความจริงเขาได้อ่านมาหลายหนหลายครั้งแล้ว แต่เขารู้สึกว่าผู้บันทึกประวัติศาสตร์อาจใส่ร้ายป้ายสีกันจนเกินไปเสียละกระมัง ถ้ามันเป็นจริง ไฉนคนรุ่นหลังต่อมาทำไมจะไปสร้างอนุสาวรีย์ให้แก่จอมพล ป. พิบูลสงครามเล่า เขารีบพลิกหน้าต่อไป เพื่อจะค้นหาข้อความอันสลักสำคัญใน พ.ศ.นั้นต่อไปอีก แต่เขาต้องรีบหันหน้าไปทางหน้าต่างในเมื่อเฮลิคอปเตอร์ลำหนึ่งบินมาหยุดอยู่ที่หน้าต่างสำนักงานของเขา มันเป็นเฮลิคอปเตอร์ของนายตำรวจเพื่อนกัน จะรับเขาไปกินเหล้ายิน อาจจะเป็นบาร์ลอยกลางหาวหรือบาร์ที่พื้นดินก็ได้
“เฮ้! สุมิตร” เขาร้องเรียกและกวักมือ “ไปเล่นเหล้ายินกันดีกว่า”
“วันนี้กันต้องการเดิน ประดิษฐ์ - เดินไปดูเขารักกัน”
“อย่านะเว้ย สุมิตร - อย่าคิดอะไรให้มันมากนักนะ พี่เบิ้มกำลังจ้องมองเราอยู่ตลอดเวลา - เอายังงี้ดีกว่า เย็นนี้กันจะไปรับที่ห้องของแก - เปิดหน้าต่างไว้นะ”
“อย่าดีกว่า ประดิษฐ์ เราพบกันที่อนุสาวรีย์ละเอียด พิบูลสงครามดีกว่า”
“ถ้าแกไม่พบกันที่นั้น ไปพบกันที่จัตุรัสพรหมโยธีก็ได้-”
“เอาละ เป็นอันว่าตกลง -” เขาตอบ “แกไม่กลัวพี่เบิ้ม/*289*/หรอกเรอะ พี่เบิ้มจ้องมองดูเราอยู่ตลอดเวลารวมทั้งแกด้วย”
“ไม่เป็นไร กันเป็นตำรวจ -” ประดิษฐ์ตอบ
ทั่วทุกหนทุกแห่ง ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงทบวงกรม ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ราชการหรือองค์การใดๆ ก็ตาม เครื่องเทเลสกรีนจะถูกติดตั้งไว้ทั่วไปหมด ตามถนนสายใหญ่ไม่ว่าจะเป็นชั้นหนึ่งชั้นสอง หรือว่าถนนซอยที่สำคัญๆ จะมีเจ้าเครื่องเทเลสกรีนนี้ติดตั้งไว้ทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามหน้าโรงมหรสพ ตามสถานที่หย่อนใจต่างๆ ข้าราชการ ข้าราชการการินี คนใดก็ตาม ละทิ้งงานของตัวเองแอบเข้าไปในโรงหนัง ไม่ว่าจะเป็นเวลาใดก็ตาม เจ้าเครื่องนี้จะรายงานไปยังที่ทำการใหญ่ แล้วพนักงานถ่ายทอดก็จะถ่ายทอดภาพนั้นไปยังเจ้ากระทรวงทันที
ไม่มีการโกงกันอย่างหมดยางอาย ไม่มีคอร์รับชั่นเลยในประเทศนี้ หลังจากการปฏิวัติอย่างนองเลือดแล้วสองสามครั้งเมื่อเดือนก่อน พ่อค้ารายหนึ่งผู้กำลังวิ่งเต้นเพื่อขอประมูลสร้างตึก ๑๖๐ ชั้น แวะเข้าไปทักทายกับเสมียนที่กระทรวงการกามารมณ์นิดเดียวเท่านั้น เขาถูกส่งไปทำงานหนักทางแม่ฮ่องสอนทันที นี่คือผลรายงานจากเครื่องเทเลสกรีน มันไม่เลือกหน้าใครทั้งนั้นถ้าภาพนั้นเข้าไปปรากฏอยู่ในจอของกองปราบปรามแห่งกระทรวงการสัตยธรรม
สุมิตรมองดูเฮลิคอปเตอร์ของสหาย ที่บินผ่านป้อมจราจรกลางหาวไปอย่างเชื่องช้า ถึงอย่างไรเขาก็ยังติดใจประวัติศาสตร์แห่ง พ.ศ. ๒๕๐๐ อยู่นั่นเอง เป็นประวัติศาสตร์ที่สนุกสนานตลกขบขันเป็นที่สุด หาตอนไหนที่จะสนุกเท่าเป็นไม่มี เขาวาดภาพประวัติศาสตร์และบรรยากาศของมันในเวลานั้นอย่างไม่ค่อยจะ/*290*/เชื่อถือนัก มันก็ไม่มีอะไรอื่น นอกจากประชาธิปไตยของประเทศไทยในสมัย ๘๐ ปีก่อนนั้นแหละ เวลานี้สุมิตรทำงานอยู่ในแผนกจดบันทึกรายงานประวัติศาสตร์ เป็นงานที่สนุกสนานและถูกใจเขาเหลือเกิน
“กระทรวงวัฒนธรรม” เขาพูดพีมพำออกมาแล้วก็คิดต่อไปอีก แต่หลังจากปฏิวัติอย่างนองเลือดแล้วกระทรวงนี้หายไปหมด ในสมัยนี้กลับมีกระทรวงกามารมณ์เป็นกระทรวงที่คอยควบคุมการกำเนิด และให้กำเนิดของประชาชน
“เท่านั้นยังไม่พอ!” เขาร้องออกมาด้วยความโกรธแค้นและรำพึงมันต่อไปคนเดียว “รัฐบาลยังดันทุรังตั้งสภาแอนตี้กามารมณ์ขึ้นมาอีกด้วย การกำหนดอัตรามาตรฐาน ไม่ว่าจะเป็นส่วนสูง น้ำหนักของสตรีที่จะแต่งงานได้หรือไม่ได้ เป็นเรื่องที่พรรคฝ่ายค้านของรัฐบาลกำลังจะนำมาโจมตีรัฐบาล เพราะมันเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์ ผู้หญิงจะต้องมีน้ำหนักไม่น้อยกว่า ๕๐ กิโล สูง ๕ ฟุตขึ้นไปจึงจะแต่งงานได้ รัฐบาลออกกฎหมายนี้มาโดยไม่เกรงขามประชาชนเลย ท่านให้เหตุผลว่า เวลานี้บ้านเมืองตกอยู่ในภาวะสงครามคือสันติภาพ ฉะนั้นทหารทุกคนจะต้องมีรูปร่างใหญ่โตแข็งแรงแข็งขันในสงคราม ประชาชนหรือก็ล้นประเทศ ถ้าขืนไม่ตั้งสภาแอนตี้กามารมณ์ขึ้นแล้ว ราษฎรจะเอาที่ที่ไหนอยู่ จะเอาอะไรกินกันเข้าไป สงครามครั้งที่หนึ่งคนก็ตายไม่เท่าไรเลย
พวกผู้หญิงสวยสะโอดสะองสูงโปร่ง เอวบางร่างน้อยเริ่มไหวตัวกันคึกคัก ใช้เวลาของพวกหล่อนออกกำลังกันอย่างขนานใหญ่ พวกที่สูงอวบแข็งแรงเต็มไปด้วยสุขภาพดี แต่สูงไม่ถึง/*291*/๕ ฟิต ก็พากันหาวิธีการออกกำลังห้อยโหนโยนตัวเล่นห่วงกันเป็นนิจกาล พวกที่ผอมบางแคระเตี้ยกว่า ๕ ฟิตพากันร้องไห้สะอึกสะอื้นอยู่ทุกเวลานาที พวกที่หนักได้ขนาดสูงได้ขนาดก็ยิ้มแก้มแทบปริ เพราะจะได้แต่งงาน พวกผู้ชายก็มีหัวอกเป็นหนองอยู่เช่นเดียวกัน แต่สภาแอนตี้กามารมณ์ยอมอนุญาตให้ใช้ตุ๊กตายางหรือพลาสติกได้ พวกที่จะรับสมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้แทนราษฎรมักจะหันเข้าหาเสียงด้วยวิธีใช้คำชักชวนของเขาว่า
“จงเลือกข้าพเจ้า - ข้าพเจ้าจะให้ท่านเป็นผัวเป็นเมียกันได้โดยเสรี”
“เลือกผม! ผมจะเข้าไปทำลายโดยกฎหมายควบคุมกามารมณ์และจะล้มสภาแอนตี้กามารมณ์เสียให้สิ้นเชิง แล้วเชิญแต่งงานกันได้โดยเสรี”
สุมิตร ภูไท อายุเกือบจะเข้า ๔๐ ปีอยู่แล้ว แต่เขาก็คอยเวลาที่รัฐบาลเผด็จการแบบคณาธิปไตยนี้ จะฉิบหายวายวอดไปเสียที เขาจะได้มีเสรีภาพทางกามารมณ์ เขาจะมีสิทธิในเรื่องเพศตามหนทางของธรรมชาติหรือสัญชาตญาณ เขาจะเลือกแม่สาวน้อยวัย ๑๖ - ๑๗ คนหนึ่ง มาเป็นภรรยาของเขาเองแทนหุ่นสูบลม สำหรับโสเภณีในเวลานี้ก็มีอยู่บ้าง แต่อายุของหล่อนจะต้องกว่า ๕๕ ปีขึ้นไป ที่ใต้ขากรรไกรล่างจะมีรอยแผลเป็นแสดงว่าถูกดึงหนังกำพร้าใบหน้าให้ตึงขึ้น นานๆ ครั้งจึงจะพบฟันจริงๆ ของผู้หญิงเหล่านั้น โดยมากล้วนเป็นฟันปลอมทั้งสิ้น ผมก็มันระยับไปด้วยยาย้อมผมซึ่งมีขายถึง ๓๐ สี อกของผู้หญิงเหล่านั้นสล้าง งามราวกับพระจันทร์สองดวงขึ้นแข่งกันอยู่ แต่แท้ที่จริงมันก็อ้ายของปลอมทั้งสิ้น ถ้าเขาพบกันเข้ากับแม่พวกนี้ เขาก็จะตีใบ้/*292*/ในเวลาสวนทางกันแล้วนัดแนะกันไปยังในที่เปลี่ยวโดยไม่ยอมหยุดพูดกัน ถ้าเขาหยุดพูดกัน ยามประจำสถานีใหญ่ของเครื่องเทเลสกรีนจะรายงานภาพนิ่งของเขาไปยังกระทรวงทันที
เขาออกจากหอสมุดแห่งชาติแผนกบันทึกประวัติศาสตร์ ออกเดินเรื่อยเปื่อยไปตามถนนอันกว้างใหญ่แต่คนไม่อาจเดินได้ เพราะยวดยานต่างๆ เดินเสียหมด ทุกสิ่งทุกอย่างในเวลานี้พลังงานปรมาณูเข้าควบคุมเสียหมดสิ้น ทำให้เครื่องจักรต่างๆกลายเป็นของล้าสมัยหรือกลายเป็นเศษเหล็กไปหมด เขาเดินผ่านอนุสาวรีย์จอมพลผินลัดเข้าไปวงเวียนเผ่า ศรียานนท์ ทะลุออกไปทางถนนอันสงบสงัดเงียบ เขาเห็นอนุสาวรีย์ของนักการเมืองสำคัญๆ สมัยเมื่อ ๘๐ ปีมาแล้ว ตั้งเด่นเป็นสง่ายามเมื่อแสงแดดกระทบตัวบรอนซ์ทองที่อาบไว้บนอนุสาวรีย์นั้น ทำให้ภาพอนุสาวรีย์ของวีรบุรุษอันมีคุณค่าต่อแผ่นดินไทยกระจายแสงแวบวับจับนัยน์ตาอยู่เรื่อยๆ ไป
เขาหยุดชะงักอยู่กับที่ ในเมื่อได้ยินเสียงเฮลิคอปเตอร์เปิดไซเรนมาในอากาศ ตำรวจภาคพื้นดินกำลังจับตัวคนต่างชาติได้คนหนึ่ง เขาเองอายุเกือบ ๔๐ ปี ก็เพิ่งจะเห็นคนประหลาดในวันนี้เอง หนังกำพร้าหยาบ จมูกโด่ง นัยน์ตาสีฟ้าและผมสีทอง เคราและหนวดเป็นสีทอง นี่กระมังที่ประวัติศาสตร์สมัยเมื่อ ๘๐ ปีก่อนเรียกว่าอเมริกัน เขามองดูหน่อยหนึ่งแล้วก็เดินเลยไป ประเทศไทยในเวลานี้เป็นมหาประเทศ ใครๆ ก็อยากเข้ามาอาศัยทำมาหากิน เพราะอุดมสมบูรณ์กว่าแห่งอื่น ประเทศที่เคยเป็นมหาประเทศขนาดพี่เบิ้ม บัดนี้สิ้นชื่อไปเสียแล้วด้วยสงครามมหาประลัย เกาะบางเกาะจมทะเลลงไปเสียก็มี เพราะอำนาจของ/*293*/ไฮโดรเจน ประเทศไทยรอดปากเหยี่ยวปากกามาได้ทุกครั้ง ก็เพราะบารมีของนักการเมือง เราได้เสียหายไปเพราะระเบิดมหาวินาศเป็นเพียงบางจังหวัดเท่านั้น แต่แล้วก็กลับฟื้นฟูขึ้นมาได้อย่างรวดเร็ว
หญิงสาวเอวบางร่างน้อย นัยน์ตาหวานปนโศก ทรวดทรงองค์เอวของหล่อนงามอย่างยากที่จะเปรียบได้ เดินมาชนเขาโดยแรง ยัดเศษกระดาษแผ่นหนึ่งเข้ามาในมือของเขา เขารีบกำไว้แน่นแล้วเดินหนีจากเครื่องเทเลสกรีนเข้าไปเสียในห้องลับสำหรับชาย เขาค่อยๆ เปิดเศษกระดาษนั้นออกอ่านอย่างเอาใจใส่ในที่สุด หัวใจของเขาเต้นโครมครามจนแทบจะกระทบชายโครง
“ดิฉัน - ผกาวลี ทำงานอยู่แผนกพิมพ์หนังสือนวนิยายของประชาชนเพื่อประชาชน พรุ่งนี้เป็นวันอาทิตย์ดิฉันได้หยุดครึ่งวัน ไปพบกับดิฉันที่อนุสาวรีย์จอมพลผินให้จงได้ จำได้ไหมคะ? จำให้แม่นนะ เวลาบ่ายโมงตรงที่อนุสาวรีย์จอมพลผิน เราจะเดินสวนกันก่อนแล้วค่อยเดินตามกันไป เราจะขึ้นรถไฟไปสองสถานี ดิฉันพบที่สงบแห่งหนึ่ง เราจะมีความสุขกันที่นั้น ดิฉันจะตามใจคุณทุกอย่าง ดิฉันรู้จักชื่อคุณดีค่ะ คุณชื่อสุมิตรใช่ไหมคะ นามสกุลภูไท ดิฉันรักคุณ”
เขารีบยัดกระดาษแผ่นน้อยนั้นเข้าไปในปาก เคี้ยวจนละเอียดแล้วกลืนลงไปในท้อง สุมิตรเดินตัวพองโต เท้าเบาหวิวไปหมด เอาละเป็นอะไรก็เป็นกัน ผิดกฎหมายก็ผิด รัฐบาลฝืนมติมหาชนก็ยังพอค่อยยังชั่ว อ้ายนี่มันเล่นฝืนสัญชาตญาณของธรรมชาติ ก็ยอมตายมันข้างถนนเสียดีกว่าอยู่ เขาเรียกแท็กซี่อากาศเฮลิคอปเตอร์มาลำหนึ่ง พอมันหย่อนบันไดลงมาให้ เขาก็/*294*/รีบไต่เดียะขึ้นไปทันที สั่งให้ขับตรงดิ่งไปยังบ้านของเขา สุมิตรเข้าหน้าต่างตึกของเขา และชำระเงินไป ๑ บาท ซึ่งในเวลานี้มีค่าสูงที่สุด ในการปริวรรตเงินตราทั่วโลกขึ้นอยู่กับเงินบาทของไทยทั้งนั้น โดยมิได้มีความเสียดมเสียดายอย่างใดเลยให้แก่โซเฟอร์นักบินคนนั้นไป เขายกมือขึ้นแตะแก๊บด้วยความขอบอกขอบใจ สุมิตรรีบอาบน้ำแต่งตัวอย่างรีบร้อน ออกไปยืนที่หน้าต่างเมื่อเขาเห็นได้เวลาที่นัดหมายไว้กับประดิษฐ์ที่จะไปดื่มเหล้ายินกัน สุมิตรลงบันไดถาวรของตัวตึก ๓๐ ชั้นที่ทำไว้เป็นเกยเหมือนที่สำหรับขึ้นข้างลงข้างของสมัยโบราณเมื่อ ๒ - ๓ ศตวรรษที่แล้วใช้สำหรับขึ้นลงเรือบิน เขาจับลิฟท์ลงมาก็พบประดิษฐ์ยืนรอรับอยู่แล้ว ส่วนเครื่องบินของประดิษฐ์จอดอยู่บนหลังคาตึกชั้นดาดฟ้า
“อ้าฮา! สุมิตร - แกมาทันเวลาพอดี” เขาบอก “เราได้พบสิ่งมหัศจรรย์เกิดขึ้นแล้ว ยิ่งกว่าที่เราไปเที่ยวโลกพระอังคารกันมาเสียอีก -
“อะไรล่ะ?” สุมิตรถามแล้วหัวเราะ
“เข้ามาเถอะ เข้ามาดูอะไรนี่แน่ะ” เขาพูดแล้วก็จูงมือสุมิตรเดินเข้าไปในบาร์และร้องสั่งเหล้ายิน ๑ ขวด กับแกล้มพร้อม
สุมิตรหยุดชะงักในเมื่อเขาเห็นร่างของชายชราคนหนึ่งยืนอยู่ข้างๆ โต๊ะ ผมขาว หนวดเคราขาว ใบหน้าเหี่ยวย่น หนังกำพร้าตกกระไปหมด นัยน์ตาเป็นสีน้ำข้าว แต่ลักษณะยังแข็งแรงกระปรี้กระเปร่าดี
“นั่งเถอะ พ่อเฒ่า” ประดิษฐ์ออกปากเชื้อเชิญแล้วก็หันมาทางสุมิตร “ลุงคนนี้มีอายุถึง ๑๑๕ ปี - เอาละ แกเป็นนัก/*295*/ประวัติศาสตร์ แกจะต้องคุยด้วยอย่างแน่นอน...”
ทั้งสามคนนั่งลง และเตรียมพร้อมที่จะคุยกันให้สนุก เขาจิบเหล้ายินกันคนละครึ่งแก้ว
“คุณตาอายุเท่าไร?” สุมิตรถาม
“ประทานโทษ ผมอายุได้ ๑๑๕ ปีแล้ว...” แกตอบด้วยเสียงสั่นๆ
“ถ้าเช่นนั้น โอ คุณตาก็ได้เห็นการเลือกตั้งเมื่อกึ่งพุทธกาล?”
“ครับ เวลานั้นผมอายุได้ ๓๕ ปี” แกพูดเสียงสั่นตามเคย
“คุณตาจะเล่ารายละเอียดการเลือกตั้งครั้งนั้น ให้ผมฟังหน่อยได้ไหมครับ”
“อ๋อ ได้ครับคุณ...”
ชายชราเริ่มเล่าช้าๆ เนิบๆ ตั้งแต่การหาเสียงไปจนถึงวันเลือกตั้ง ตลอดจนการประชุมสภาในนัดแรกๆ แล้วก็จบลงด้วยถ้อยคำที่ว่า
“ผมกระดูกแข็งครับคุณ การปฏิวัติครั้งใหญ่ต่อมาอย่างนองเลือด การรัฐประหารต่อมาอีก แย่งกันไปชิงกันมาเหมือนกษัตริย์โบราณชิงราชบัลลังก์กัน ต่อมาปรมาณูลง ไฮโดรเจนลง ผมก็อยู่ของผมมาได้จนถึงปี ๘๐ นี้...”
“เอาอย่างนี้ดีกว่า” ประดิษฐ์พูดขึ้น “เราคุยกันถึงเสรีภาพทางกามารมณ์กันดีกว่า สมัยนั้นมีกฎหมายควบคุมการแต่งงานหรือเปล่า? อายุ น้ำหนัก หรือว่าส่วนสูง?
แกหัวเราะก๊ากแล้วยกยินขึ้นดื่มรวดเดียวหมด
“คุณจะมีเมียสัก ๒ โหล คนเขาก็ไม่ห้ามครับ แต่กฎหมายอนุญาตให้จดทะเบียนได้คนเดียว บางคนก็มี ๒ บางคนก็มี /*296*/๓ บางคนมีเสียจนจำหน้าเมียไม่ค่อยได้ บ้านเมืองยังไม่เหมือนสมัยนี้หรอกครับ อย่างกรุงเทพฯ ที่ว่าหรูหราก็มีตึก ๓ ชั้น ๑๐ ชั้นเท่านั้น ขนาดรัฐมนตรีก็มีอีหนูเล็ก ๑๕ - ๑๖ คนนั้นเอามาถวาย คนนี้เอามาให้ ขากลับพ่อแม่อีหนูก็ได้แจกมาคนละหมื่นสองหมื่น ดีก็เก็บเอาไว้ ไม่ดีก็ให้เพื่อนไปอะไรยังงั้นแหละครับ จะหาเสรีภาพในการมีเมียที่ไหนเหมือนเมืองไทยเมื่อ ๘๐ ปีก่อนเป็นไม่มีละครับ ผมเมื่อหนุ่มๆ ยังกดเข้าไปตั้ง ๓ คน แต่เมียผมค้าขายก็พอเลี้ยงดูกันไป”
“นี่ลุงพูดจริงๆ หรือว่าพูดตลกกันเล่นๆ” สุมิตรร้องขึ้น
“พุทโธ่! ผมจะมาโป้ปดเอาอะไรครับ พวกโสเภณีก็สาวรุ่นกำดัดออกมาหากินกัน บ้างเตร่อยู่ในเงามืด บ้างก็อยู่โรงแรม บ้างก็อยู่ซ่อง บ้างก็อยู่ลับๆ บ้างก็หรูหราชั้นสูง โอ๊ย! รับแต่พวกรัฐมนตรีและเสี่ยใหญ่ หาง่ายเหมือนหาใบไม้ร่วง -”
สุมิตร ภูไท มองดูดรุณีแน่งน้อยคนหนึ่ง เดินผ่านหน้าไปแล้วเขาก็คอตก
“อนิจจา เสรีภาพ การกดขี่ กระทรวงการกามารมณ์ การจัดระบบสังคมที่ขัดต่อธรรมชาติและสัญชาตญาณของมนุษย์ มันจะต้องนองเลือด”
“เฮ้ เบาหน่อย ตั้วเฮียกำลังมองเราอยู่” ประดิษฐ์พูดแล้วชี้มือไปทางด้านหน้าของผนัง มันเป็นรูปผู้เผด็จการของสมัยนั้น สมัยของผู้ชายกับผู้หญิงหันหลังให้กัน ผู้ฝ่าระเบียบของสังคมในเรื่องเพศ เขาจะต้องถูกทำงานหนัก หรือสถานเบาก็ตัดเบี้ยเลี้ยงชีพให้น้อยลงไป จนแทบจะอดอาหาร โดยจ่ายบัตรแทนเงินลดลงไป แต่แรงงานเพิ่มขึ้น
/*297*/ทุกคนมีเสรีภาพในการพูด อ่าน เขียน หรือคิด แต่ทุกคนขาดเสรีภาพในกามารมณ์ มนุษย์เราจะอยู่ได้อย่างไร? เขาได้ยินเสียงโอดครวญโหยหวนของกรรมกรไร้งาน เขาได้ยินเสียงเอะอะจากเครื่องไมโครโฟนที่ประกาศข่มขู่อยู่ตลอดเวลา บอกให้หญิงชายคู่หนึ่งระวังตัว เขาเดินคุยกันไปตามถนน สุมิตรร้องครางออกมาแต่เพียงว่า
“เมื่อไรมันจะนองเลือดกันเสียสักที ถึงเวลาของเราแล้วหรือยัง?”
ทันใดนั้นเอง ไมโครโฟนที่อยู่ใกล้ที่สุดกับบาร์ที่เขานั่งดื่มยินก็ดังขึ้น
“ระวังปากของแกไว้ให้ดี - พี่ชายกำลังฟังอยู่ คอมเรดเอ๋ย -”
เขารีบเดินผลุนผลันจากบาร์เข้าลิฟท์ โบกมือเรียกแท็กซี่ไอพ่นลำเก่าๆ ได้ลำหนึ่ง ก็สั่งให้บินร่อนออกชมเมฆและตากลมเล่นพอให้เย็นใจเบาสมองไปเสียจากไอ้เรื่องบ้าพรรค์นั้น
เขานอนไม่หลับในคืนวันนั้น เมื่อนึกถึงผกาวลี นึกผู้หญิงทุกคนจะต้องเป็นสมาชิก ใครมีบุตรสักคนจะต้องเข้าในข่ายพระราชบัญญัติ แม้ผู้ที่ได้โอกาสกฎหมายเปิดช่องให้แต่งงานกันได้ก็มีกฤษฎีกาการสมสู่อยู่กินหลับนอนไว้พร้อม เพื่อสุขภาพของเด็กที่จะเติบโตขึ้นมาเป็นทหารของชาติ ใบหน้าอันยิ้มละมัยแต่เต็มไปด้วยความเร่าร้อนของผกาวลี หน้าอันเต็มไปด้วยหยาดเหงื่อฝ่ามือ หัวใจที่เต้นแรงจัด นัยน์ตา - นัยน์ตาที่เต็มไปด้วยอาการปรือสวิงสวาย และตัวสั่นน้อยๆ เมื่อเดินจากเขาไป
พอได้เวลานัดหมายในวันรุ่งขึ้น เขาก็ไปพบหล่อนตามนัด เขาเห็นหล่อนยืนสงบนิ่งเฉยต่างมองดูกันคนละแว่บ แล้วก็เดิน/*298*/สวนกัน
“รถไฟขบวนบ่ายโมงครึ่ง หัวลำโพงสายเหนือ” หล่อนพูดเร็วปรื๋อ “เข้าใจหรือยัง?”
“เข้าใจแล้ว -” เขารีบตอบแล้วก็เดินสวนกันไป
รถไฟพาเขาวิ่งไปบนรางอย่างสงบเงียบ ไม่มีเสียงร้องชนิดถึงก็ช่างไม่ถึงก็ช่างอย่างสมัย ๒๕๐๐ ถึงสถานีที่สองเขาก็ลงแกล้งทำไถลเสียสักหน่อย พอให้หล่อนเดินนำไปไกล แล้วเขาก็เดินตามไปช้าๆ เลี้ยวซ้ายแล้วก็เลี้ยวขวา แล้วก็เลี้ยวซ้ายอีกครั้งหนึ่ง ในเวลานั้นเขาต้องเดินไปตามหัวคันนา ซึ่งไม่ใช่คันนาดินอย่างแต่ก่อน แต่ใช้คันนาคอนกรีต ลำรางระบายน้ำก็ใช้ท่อถาวรผลิตจากโรงงานนารวม ปีหนึ่งทำนาได้ถึงสองครั้ง เพราะประตูน้ำและเขื่อนยักษ์ถูกสร้างขึ้นมาไม่รู้ว่ากี่ร้อยกี่พันเขื่อน หล่อนหยุดคอยเขา แล้วก็ชี้มือให้ดูต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่งซึ่งตายแห้งยืนต้นอยู่ แต่เถาวัลย์และพรรณไม้อื่นที่ปกคลุมยังสดชื่นอยู่จนแลดูเขียวชอุ่ม
ทั้งสองคนโผผวาเข้าหากัน กอดรัดกันแน่น เขาจูบหล่อนและหล่อนก็จูบเขา แขนของเขาโอบไหล่หล่อนอย่างกว้างๆ พอที่จะใช้มือเขาลูบไล้ไปได้ทั่วสรรพางค์กายของหล่อน
“เธอทำอย่างนี้มากี่ครั้งแล้ว?” เขาถามหล่อน
“ประมาณ ๒๐ หนแล้ว -”
“ก็หมายความว่า ๒๐ คน?-” เขาถาม “ฉันเป็นคนที่ ๒๑ -”
“เสรีภาพกับกามารมณ์ก็เหมือนกัน -” หล่อนตอบ “มันเหมือนน้ำ ถ้าอยู่ในที่กักขังหรืออยู่ในอำนาจมันก็นิ่งอยู่ แต่ถ้าไอ้ถังนั่นมันมีรูรั่วแม้สักเท่าหัวเข็มหมุด มันก็จะต้องไหลออกมาจน/*299*/ได้ แล้วจะทำให้รูนั้นมันระเบิดกว้างออกไปด้วย -”
“ถึงเวลาแล้วหรือยัง - -”
“ยังไม่ใช่เดี๋ยวนี้ - -”
“เมื่อไรล่ะ?- -”
“เดี๋ยว! ดิฉันจะเปลื้องเครื่องต้นเครื่องทรงเสียก่อน - -” หล่อนบอกแล้วก็เอาเสื้อกระโปรงของหล่อนทั้งชุดแขวนไว้บนกิ่งไม้แห้ง
ร่างของหล่อนยืนขาวโพลนอยู่ตรงหน้าเขา แล้วก็ค่อยๆเคลื่อนตัวเข้ามาหาเขา กอดเขาและจูบเขา ฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงใต้แลบแปลบปลาบเหมือนเกิดอัศจรรย์ลั่นเลื่อน นกหยุดร้อง ลมหยุดพัด และใบไม้ก็หยุดผลิตและสะบัดใบ พระอาทิตย์คล้อยต่ำลงมา มืดบ้างสว่างบ้าง แล้วทั้งสองคนก็หลับไปด้วยความเหนื่อยและอ่อนใจ
เขาตื่นก่อน แต่หล่อนยังคงหลับสนิท หายใจรวยริน ริมฝีปากขมุบขมิบ นัยน์ตาปรือ แต่ทว่าแก้มเต็มไปด้วยรอยอันยิ้มแย้ม เขาจูบหล่อนที่หน้าและตามตัวไม่ละเว้นจนกระทั่งหล่อนกอดคอเขาไว้อีกครั้งหนึ่ง การแสดงความรักได้ปิดลงเมื่อพระอาทิตย์ตกดิน
เขารีบกลับโดยด่วน ให้หล่อนออกหน้าเขามาก่อน ๑๐ นาที เขานั่งรถไฟกลับและนั่งเฮลิคอปเตอร์กลับบ้าน เมื่อถึงสถานีเขารู้สึกชุ่มชื่นในการที่ได้ไปหายใจเร็วมาด้วยกันกับผู้หญิงสาวสวยอย่างผกาวลี เสน่ห์อันลึกซึ้งตรึงใจนั้นยังติดตาเตือนใจเขาอยู่ เขานึกถึงคำพูดของชายชราอายุ ๑๑๕ ปี ที่ได้พบกับเขาแล้วก็ส่ายหน้าช้าๆ เป็นเรื่องที่ไม่น่าจะเชื่อหรือควรเชื่อ แต่ในเวลาไม่/*300*/ช้านักเขาก็ได้ยินเสียงรถดับเพลิงเปิดหวอวิ่งกันจ้าละหวั่น พร้อมด้วยรถถังรถเกราะและปืนกล เขาได้ยินเสียงเอะอะมาในท้องถนน เขาแลเห็นพวกผู้หญิงยกทัพกันมาตามถนนล้วนแต่สาวสวยร่างสะคราญ สาวบ้าง วัยกลางคนบ้าง ถือมีดพร้ากะท้าขวาน เรียกร้องสิทธิของหล่อนอันควรจะมีควรจะได้ เสียงร้องกันเซ็งแซ่แหลมเล็กประสานกันอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้รัฐบาลนี้ไปเสียโดยเร็ว ก่อนที่การนองเลือดจะได้เกิดขึ้นมาอีก
“จงเอาสิทธิและเสรีภาพตลอดจนกามารมณ์ของเรากลับคืนมา - สภาแอนตี้กามารมณ์ สมาคมคุมกำเนิดจงพินาศฉิบหายไป” ○
/**/คำนำสำนักพิมพ์
มนัส จรรยงค์ ได้ชื่อว่าเป็นราชาเรื่องสั้นไทย กระทั่งถึงปัจจุบัน
ก็ยังไม่มีผู้ใดรวบรวมผลงานเรื่องสั้นของท่านเอาไว้ได้ครบถ้วน	ก:
ชัดเจนว่ามีอยู่สักเท่าไร ได้แต่เพียงประมาณการกันเอาไว้ว่าไม่น่า
จะต้๋ากว่า ๑,๐๐๐ เรื่อง
ถามว่าเหตุใด จึงยังไม่มีผู้ที่รวบรวมหรือเก็บรายละเอียด
ในข้อมูลเหล่านี้เอาไว้เป็นประวัติวรรณกรรมได้?คำตอบก็คือ ก.
เพราะผลงานของท่านมีมากมาย และที่สำคัญด้วยระยะเวลาที่ !
ท่านเขียนหนังสือและตีพิมพ์ผลงานออกมานั้น สนามที่จะตีพิมพ์ 7
ก,	เรื่องสั้นหรืองานเขียนก็มีมากมาย และบางแห่งบางแหล่งก็เป็น
น	เพียงหนังสือเล็กๆ ที่ไม่มีใครรู้ หรือจดจำได้ อีกทั้งหากพิจารณา
น	จากการที่รวมเล่มตีพิมพ์ก็ยังปรากฏว่า มีการนำเรื่องสั้นจากแหล่ง
หนึ่งมารวมกับอีกแหล่งก่อเกิดเป็นหนังสือเล่มใหม่ๆ ในนามของ 7.ฝ
ท่านซึ่งหากจะศึกษากันอย่างจริงจังคงต้องมีการทำงานที่ใช้เวลา
อย่างมากมายไม่น้อย กระนั้นก็หวังว่าสักวันหนึ่งข้างหน้าจะมีผู้ที่ 1
ให้ความสำคัญและสนใจไล่รื้อหาและค้นคว้าจัดการอย่างเป็น .
ระเบียบระบบ
มนัส จรรยงค์ เสียชีวิตลงในวันที่ % เดือนพฤศจิกายน
พ.ศ. ๒๕๐๕ รวมอายุได้ ๕๕ ปี ๕ เดือน ทิ้งผลงานเขียนทั้งเรื่อง
สั้นและนวนิยายที่ได้รับการยอมรับเอาไว้มากมายจนกลายเป็นที่
รด์
ฆ99%%
%09๒0
/**/ ยยญแซสสตาษาุาไตสััมับ
ยกย่องให้ก้าวขึ้นชั้นมาเป็น “ราชาแห่งเรื่องสั้นไทย” ประมาณ
ช่วงระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๐๓๕-๒๕๑๑ ภายหลังจากการถึงแก่กรรม
ของ มนัส จรรยงค์ ทางสำนักพิมพ์ประพันธ์สาส์นได้จัดพิมพ์
หนังสือปกแข็ง ๒ ชุด คือ ชุดผู้เฒ่าและรวมเรื่องเอก จำนวน ๑๑	ก.
เล่ม อันได้แก่ สวัสดี ฒ.ผู้เฒ่า เฒ่าเสเพล เฒ่าลอยลม เฒ่าทราม
คะนอง เฒ่าโลกีย์ จับตาย ยาสั่ง ซึงผี ซาเก๊าะ ชายเฟือย และ
เหยื่อโลกีย์(เรื่อง เหยื่อโลกีย์ เป็นเรื่องยาว) และ ชุดนพเก้า เป็น
ปกแข็งเล่มเล็ก จำนวน ๑๐ เล่ม อันได้แก่ สัพเพชีวิต เทพธิดา
มืด คนกรุง วัยดึก คืนวันหนึ่งที่ถนนตะแลงแกง สลัดเครา มือ
เสือ สินในเลือด ทะเลวน อยู่หรือตาย
ผลงานทั้ง ๒ ชุดนี้เปรียบเสมือนกับเป็นงานรวบรวมและ
จัดพิมพ์เพื่อยกย่องและเชิดชูผลงานอันทรงค่าของมนัส จรรยงค์
โดยในชุดแรกนั้น ผลิตออกมาในรูปเล่มมาตรฐาน ปกแข็งและมี
ใบหุ้มปกอย่างดีและสวยงาม ที่สำคัญงานส่วนใหญ่ได้รับการคัด
สรรมาจากงานที่ยังไม่เคยถูกนำไปรวมเล่มมาก่อน ด้วยรูปเล่มที่
สวยงามและการออกแบบหนังสือทั้งภาพปกและการจัดวาง
หน้าตาเนื้อหาภายในที่ดูทันสมัยในเวลานั้น ทำให้ในเวลาต่อมา
งานชุดนี้ก็ขึ้นทิ้งกลายมาเป็นงานคลาสสิกของมนัส จรรยงค์ที่นัก
อ่านนักเล่นหนังสือสนใจถามหากันอย่างมาก
สิ่งที่นำสนใจในงานชุดที่ว่านี้ นอกเหนือจากรูปเล่มหนังสือ
ที่สวยงามแล้ว ในการจัดพิมพ์ครั้งแรกในช่วงปี พ.ศ. ๒๕๐๕ นั้น
ทางกองบรรณาธิการของสำนักพิมพ์ประพันธ์สาส์นได้ค้นหา
ต้นฉบับ เท่าที่ได้พบมาของมนัส จรรยงค์ เอามารวมเล่ม แม้โดย
ความเป็นจริงจะดูเหมือนว่า สิ่งที่เกิดขึ้นมานั้นจะขาดการทำงาน
/**/ต เตถีณ์บ[มม
อย่างมีเอกภาพ หากแต่เมื่อผลงานปรากฏออกมาเป็นรูปเล่มแล้ว
หนังสือแต่ละเล่มกลับทรงค่าด้วยคุณค่าอยู่ในตัวของมันเอง ทั้งนี้
ก็คงเพราะเนื้อหาและคุณค่าจากงานเขียนและวรรณกรรมที่มนัส
จรรยงค์ ได้ขีดเขียนในผลงานของเขาอยู่แล้วนั้นเอง
สำนักพิมพ์ศรีปัญญา มีแนวความคิดที่จะอนุรักษ์งาน
วรรณกรรมอันทรงค่าเก่าแก่เหล่านี้ให้คงอยู่ และสามารถสืบทอด
เจตนารมณ์ในการส่งเสริมและสนับสนุนในความเป็นงาน
วรรณกรรมชั้นดีของไทย จึงมีแนวคิดที่จะจัดพิมพ์งานชุด ผู้เฒ่า
และรวมเรื่องเอกเหล่านี้กลับมาอีกครั้งหนึ่ง โดยตั้งเป้าหมายเอา
ไว้ว่าจะจัดพิมพ์ ออกมาให้ครบทั้งชุด คือ ๑๑ เล่มดังที่กล่าวมา
ในการจัดการต้นฉบับทางสำนักพิมพ์ได้คงรูปแบบและ
ภาษาในการนำเสนอของมนัส จรรยงค์ เอาไว้ตามต้นฉบับเดิม
แทบทุกประการ นอกเพียงจากแก้ไขคำในบางส่วนที่ผิดรูปผิดแบบ
ไปจากความถูกต้องในการสะกดเป็นดังเช่นปัจจุบันไป ซึ่งบางส่วน
คำเหล่านี้ อาจเคยสะกดด้วยอักขระแบบหนึ่ง แต่ปัจจุบันได้ !
เปลี่ยนไป และอีกบางส่วนมาจากการพิสูจน์อักษรที่ผิดเพี้ยนไป !
เองในการจัดพิมพ์ไนครั้งแรก
“จับตาย และรวมเรื่องเอก” นับเป็นผลงานในชุดนี้เล่ม
สองที่เราคัดเลือกออกมาจัดพิมพ์ใหม่อีกครั้งหนึ่ง ซึ่งไม่ใช่การจัด
พิมพ์เรียงลิาดับการออกสู่สายตานักอ่านดังเช่นที่สำนักพิมพ์
ประพันธ์สาส์นเคยดำเนินการมา หากแต่เกิดจากการพิเคราะห์
และให้ค่าความเหมาะสมในการนำผลงานออกสู่สายตาของ
นักอ่านในปัจจุบันมากกว่า กระนั้นเราก็จะดำเนินการพิมพ์เล่ม
อื่นๆ ติดตามออกมาจนครบชุดเช่นเดิม เช่นเดียวกัน
/**/ที่ผ่านมา มีการนำเอาเรื่องสั้นเรื่องจับตาย มาทำการ
บรรณาธิการใหม่ แล้วคัดเลือกผลงานเด่นๆ รวมพิมพ์ออกสู่
สายตานักอ่าน แล้วใช้ชื่อเรื่องจับตาย เป็นชื่อหลัก เช่น “จับตาย”
ของส้านักพิมพ์วลี ที่ตีพิมพ์ในช่วงปี พ.ศ.๒๕๒ หรือ “รวมเรื่อง
สั้นชั้นครู จับตาย” โดยสำนักพิมพ์อ่านไทย ซึ่งบรรณาธิการได้
คัดเลือกงานเขียนที่มีความสมบูรณ์และครบองค์ประกอบหรือ
สมบูรณ์ของมนัส จรรยงค์ มารวมไว้ในที่เดียวกัน หากแต่
“จับตาย และรวมเรื่องเอก” เล่มนี้นับเป็นรวมเรื่องสั้นในนาม
จับตาย ที่ได้รับการดตีพิมพ์เป็นครั้งแรก โดยสำนักพิมพ์ประพันธ์
สาส์น รวมเอาเรื่องสั้นจำนวน ๒๐ เรื่องมาไว้ในที่เดียวกัน
มีข้อตำหนิว่าเรื่องสั้นที่นำมารวมในเล่มนี้ มีบางเรื่องที่ดูจะ
ยังไม่สมบูรณ์หรือขาดอรรถรสทางวรรณศิลป์ หรือบางเรื่องอาจ
จะยังไม่ดีเด่นพอ หากแต่สิ่งที่คิดคือ นี่คืองานออริจินอลหรืองาน
ต้นแบบที่เราคงต้องรักษาเอาไว้มากกว่า ที่จะจัดสรรแต่เรื่องดีเด่น
มาไว้ในที่เดียวกัน ซึ่งนั่นมีให้หามาอ่านได้ไม่ยากเย็นนัก
กระนั้นในการนำกลับมาจัดพิมพ์ใหม่อีกครั้งโดยสำนักพิมพ์
ศรีปัญญาในครั้งนี้ ดังที่ได้กล่าวเอาไว้แต่ต้นว่า เราจะคงคุณค่า
และลักษณะของความเป็นต้นแบบที่แท้จริงนับแต่ยุคเริ่มแรกของ
งานที่ออกมา ทำให้ทางกองบรรณาธิการตัดสินใจที่จะจัดเรียงและ
ไล่ลำดับเรื่องเฉกเช่นเมื่อการพิมพ์ครั้งแรกทุกประการ ด้วยมอง
ว่านี่จะเป็นการรักษาคุณค่าในแง่ประวัติวรรณกรรมเอาไว้นั่นเอง
จับตาย และรวมเรื่องเอก ของมนัส จรรยงค์ เล่มนี้ ได้รับ
การคัดเลือกและยกย่องให้เห็น “๑ ใน ๑๐๐ เล่มหนังสือดีที่คน
ไทยควรอ่าน” คัดเลือกโดยศูนย์วิจัยสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัย
/**/รังสิต ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานสนับสนุนกองทุนการ
วิจัย (สกว.)
ทางสำนักพิมพ์ขอขอบพระคุณนักอ่านทุกท่านที่สนับสนุน
หนังสือเล่มนี้อีกครั้งหนึ่ง และหวังเป็นอย่างยิ่งว่า วรรณกรรมเก่า
อันทรงค่าเช่นนี้จะกลับมามีชีวิตโลดแล่นและพื้นคืนนามอันยิ่ง
ใหญ่ของ “ราชาเรื่องสั้นไทย” ให้ประจักษ์และคงอยู่อีกยาวนาน
ต่อไป
ด้วยจิตคารวะและขอบพระคุณยิ่ง
สำนักพิมพ์ศรีปิญญา 1
ห
ว
๒	ก.