ดาราวงศ์
สุนทรภู่
ภาคผนวก ค.
บทละครเรื่องดาราวงศ์
เมื่อนั้น	พระบุดรีศรีเสน่ห์
.........(ต้นฉะบับลบ).........	...........................
พี่เลี้ยงนางต่างเข้ามาริมอาสน์	อภิวาทน์บาทมูลแล้วทูลถาม
แม่เป็นไรไม่แถลงแจ้งความ	ถ้ารู้เรื่องจักได้ตามให้ชอบใจ
ไม่สรงไม่เสวยโภชนา	ฤๅบังเกิดโรคาเป็นไฉน
มาปิดบังโรคร้ายไว้ภายใน	จงตรัสให้รู้บ้างอย่าพรางกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	พระบุตรีมีศักดิ์เฉิดฉัน
ได้ฟังถ้อยคำที่รำพัน	เห็นเขารู้เท่าทันก็อายใจ
ครั้นจะเล่าบอกออกให้รู้	ก็อดสูหนักหนาไม่ว่าได้
แต่ความรักเหลือรักต้องหักใจ	อรทัยจึงกล่าววาที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
พี่เอยพี่เจ้า	มาน้องจะเล่าให้ถ้วนถี่
วานนี้สมเด็จพระชนนี	เอาผ้าของน้องนี้ไปให้พราหมณ์
จำเพาะต้องเครื่องยาพาสงสัย	อยากจะใคร่วานพี่ช่วยไถ่ถาม
จะไปกล่าวขวัญเล่นไม่เห็นงาม	เป็นชีพราหมณ์อาจองทนงนัก ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	สองพี่เลี้ยงนารีมีศักดิ์
รู้ทำนองโฉมยงค์ว่าคงรัก	ต่างแย้มยิ้มพริ้มพักตร์แล้วทูลไป
พ่อพราหมณ์น้อยคนนั้นฉันคะเน	ทำแสร้งเสมั่นคงอย่าสงสัย
แกล้งขอผ้าริ้วทองเพราะต้องใจ	เครื่องหยูกยาที่ไหนไม่เคยพบ
แต่ว่าโอสถที่บดมา	สมเด็จพระบิดาค่อยสงบ
พี่จะลงไปหาให้พบ	อย่าทรงพระปรารภคงได้การ
จะจัดแจงเข้าของเอาลงไป	ว่าของพระชลไนยทั้งคาวหวาน
เพราะความชอบขอบใจให้ประทาน	ถึงใครรู้เหดุการณ์ก็ไม่อาย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
เมื่อนั้น	นางประไพสุริยาโฉมฉาย
ฟังพี่เลี้ยงพูดแอบแยบคาย	นางยิ้มพรายแล้วกล่าววาจา
มิเสียทีพี่คิดสนิทเหลือ	ลงไปเรือถามซักให้หนักหนา
พี่จัดแจงตบแต่งตามปัญญา	ไปแล้วรีบมาอย่าช้าที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	สองนางพี่เลี้ยงทั้งสองศรี
ถวายบังคมคัลทันที	แล้วออกมาจากที่ทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ เสมอ ฯ
จึงชวนกันมาอาบวารี	ขัดสีนวลละอองผ่องใส
ลูบไล้กระแจะจันทน์ทันใด	นั่งเช็ดไรหวีผมให้สมควร
ผัดหน้านวลละอองผ่องผิว	สีสีผึ้งวาดคิ้วด่างแย้มสรวล
นุ่งผ้าลายสุหรัดสัดสีนวล	ใส่แหวนล้วนเพชรพรายกระจายตา
เจียนหมากดิบหยิบยานั้นมาสี	สองนารีงามเอกดังเมขลา
ถือพัดด้ามจิ้วญี่ปุ่นงา	นางทาสาถือของตามไป ฯ
ฯ ๖ คำ เพลง ฯ
ครั้นมาถึงท่านาวี	สองศรีนึกพรั่นหวั่นไหว
ให้สะเทิ้นเขินขวยในใจ	แล้วสั่งบ่าวไพร่ให้บอกมา ฯ
ฯ ๒ คำ เจรจา ฯ
เมื่อนั้น	สามพราหมณ์เกษมสันต์หรรษา
เห็นสองนางนารีศรีโสภา	ก็รู้ว่ามาแต่วังใน
ต่างคนยิ้มย่องแล้วร้องเชิญ	อย่าเมียงเมินลงมาสำเภาใหญ่
ทั้งเพชรนิลจินดาข้าเลือกไว้	จะขายให้ถูกดอกไม่หลอกเลย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	ทั้งสองนางฟังว่าทำหน้าเฉย
ยิ่งอายใจด้วยมิได้คุ้นเคย	ครั้นได้เลยแล้วต้องไปให้ได้การ
จึงย่างเท้าก้าวขึ้นสำเภาใหญ่	นั่งใกล้แล้วแจ้งแถลงสาร
พระเสาวนีย์ข้างในให้ประทาน	เครื่องคาวหวานนี้ให้พราหมณ์ทั้งสามนาย
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้น	เจ้าสองพราหมณ์งามเฉิดฉาย
จึงเสแสร้งแกล้งกล่าวอภิปราย	กราบถวายบังคมพระเทวี
จึงว่าตัวข้าทั้งพี่น้อง	พวกพ้องก็ไม่มีในกรุงศรี
ถ้าฝืดเคืองเบื้องหน้าได้ปรานี	ฉันจะฝากไมตรีจนสืบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	ทั้งสองนางฟังแจ้งแถลงไข
แย้มยิ้มพริ้มพรายละอายใจ	จึงตอบคำไปฉับพลัน
ซึ่งจะชอบชิดสนิทหน้า	ตัวข้าไม่รังเกียจเดียดฉัน
จะรักใคร่ให้เหมือนวงศ์พงศ์พันธุ์	จะถือชั้นเชิงไปทำไมมี
จะขอถามความจริงสักสิ่งหนึ่ง	ท่านอยู่ถึงต่างแดนบุรีศรี
มาค้าขายแต่ชายทั้งสามนี้	ลูกเมียมีอย่างไรบ้างอย่าพรางกัน
ฯ ๖ คำ ฯ
บัดนั้น	สองพราหมณ์ตอบพลางทางสรวลสันต์
จะบอกความตามจริงทุกสิ่งอัน	ลูกเมียข้านั้นก็ไม่มี
แต่พราหมณ์สามคนพี่น้องมาท่องเที่ยว	เปล่าเปลี่ยวไร้คู่เกษมศรี
ทั้งลูกเรือมิได้เหลือม้วยชีวี	จะกลับคืนธานีก็สุดไกล
ทุกวันนี้ก็อนาถอนาถา	ไม่มีที่พึ่งพาจะอาศัย
พอได้เห็นหน้าค่อยสร่างใจ	จะฝากชีวิตไว้จนวันตาย
อันพ่อพราหมณ์น้อยน้องยา	เจ้าช่วยเมตตาขยับขยาย
ถวายเป็นขอเฝ้าของเจ้านาย	ตามแต่โฉมฉายจะปรานี
ว่าพลางทางถอดเอาแหวนก้อย	ยื่นให้สาวน้อยทั้งสองศรี
เจ้าจงรับไว้เป็นไมตรี	ของพราหมณ์ชีชาวนอกคอกนา
ฯ ๑๐ คำ ฯ
บัดนั้น	สองนางยิ้มละมัยอยู่ในหน้า
รับเอาแหวนพลันมิทันช้า	กัลยาตอบความเจ้าพราหมณ์พลัน
นี่หรือชาวบ้านนอกคอกนา	เจรจาลิ้นลมคมสัน
ถ้าจริงจังดังคำหม่อมรำพัน	ดิฉันจะอนุกูลไม่สนใจ
อันพ่อพราหมณ์น้อยคนนี้	จะถวายพระบุตรีศรีใส
ถ้าแม้นเป็นขอเฝ้าต้องเหลาไม้	จะทำได้แล้วฤๅพ่อฉันขอฟัง ฯ
ฯ ๖ คำ เจรจา ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์ตอบไปดังใจหวัง
ถ้าแม้นพี่เมตตาการุนัง	ช่วยฝากฝังเพ็ดทูลนางเทวี
ตามแต่ท่านจะใช้แล้วไม่ขัด	ฉันพอเหลาไม้กลัดเป็นดอกพี่
แม้นสมหวังดังใจถ้าได้ดี	ไม่ลืมคุณนารีทั้งสองรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	สองพี่เลี้ยงยิ้มพลางทางว่า
ยังจะทำได้จริงเหมือนวาจา	พี่พูดมาฉันฟังยังประวิง
รูปอย่างนี้หรือขอเฝ้าเหลาไม้กลัด	ดูสันทัดแต่เที่ยวเกี้ยวผู้หญิง
ถ้าแม้นว่าหม่อมสาพิภักดิ์จริง	ฉันไม่นิ่งดอกจะทูลให้โปรดปราน
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้น	หน่อกษัตริย์ดาราวงศ์จึงว่าขาน
พี่ทูลให้แล้วเห็นจะเป็นการ	เยาวมาลย์คงทรงพระปรานี
พี่อยู่นี่อย่าเพ่อผันผาย	จะฝากของไปถวายโฉมศรี
แล้วเสด็จมาแท่นท้ายบาลี	ภูมีร่างสารแล้วอ่านกลอน
ครั้นเสร็จจึงประจงลงกระดาษ	ไม่คัดขาดศุภลักษณ์ในอักษร
เอาธรรมรงค์รจนาค่านคร	ใส่ซ่อนในลิขิตดังจิตรจง
ครั้นเสร็จสับพับห่อมายื่นให้	กับสองนางในนวลละหง
พี่อย่าให้ใครเห็นธำมรงค์	ไปถวายกับองค์พระธิดา
ช่วยทูลแทนว่าแหวนนี้จงจิต	ของพานิชผู้น้อยวาสนา
ด้วยไม่มีที่เห็นเป็นกำพร้า	ทั้งชะตาตกอับที่คับแค้น
เห็นแต่องค์พระบุตรีศรีสวัสดิ์	อยากเป็นข้านางกษัตริย์นี้สุดแสน
เป็นเคราะห์ขัดพลัดพรากมาจากแดน	ของนี้แทนธูปเทียนถวายตัว ฯ
ฯ ๑๒ คำ เจรจา ฯ
บัดนั้น	สองพี่เลี้ยงได้ฟังก็ยิ้มหัว
จึงว่าเวลาจะมืดมัว	นึกกลัวแต่จะปิดประตูวัง
ว่าแล้วลาพราหมณ์ทั้งสามนาย	ผันผายห่วงหน้าระวังหลัง
สองพราหมณ์ตามเรียกให้รอรั้ง	กระซิบสั่งสนทนาประสารัก
ไปแล้วเมื่อไรเล่าเจ้าจะมา	พี่ยาจะวิตกเพียงอกหัก
จะตั้งตาคอยกว่าจะพบพักตร์	น้องรักอย่าลืมนะปลื้มใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
สองพี่เลี้ยงค้อนพลางแล้วทางว่า	ฉันคงจะมาอย่าสงสัย
พระบุตรีว่าขานประการใด	จะมาบอกเหตุให้รู้เรื่องราว
เย็นแล้วจะลาจรลี	อย่ามาเฝ้าเซ้าซี้จะมี่ฉาว
ใครล่วงรู้ก็จะมีราคีคาว	พลางเรียกบ่าวคืนหลังเข้าวังใน ฯ
ฯ ๔ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงจึงเข้าในห้องทอง	ทั้งสองกราบก้มบังคมไหว้
ทูลแถลงคดีพิรี้พิไร	ตามได้สนทนาพาที
แล้วถวายธำมรงค์กับสารา	พ่อพราหมณ์น้อยให้มาถึงโฉมศรี
ดูจริดกิริยาพาที	เป็นผู้ดีสันดานประมาณใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้น	นางประไพยิ้มย่องสนองไข
สองพี่นี้เห็นเป็นอย่างไร	จึงหลงใหลสำคัญสัญญา
วิสัยคนเจ้าชู้รู้ขนบ	เราจะคบก็ลำบากยากหนักหนา
ข้างต้นหวานนานไปไม่ทะยา	จะพาหน้ามอมดำเหมือนน้ำคราม ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	ทั้งสองนางต่างว่าข้าได้ถาม
ลูกเมียยังไม่มีเป็นชีพราหมณ์	พยายามเที่ยวมาพาราไกล
ดูท่วงทีองอาจฉลาดเฉลียว	กษัตริย์แท้แน่ทีเดียวพนันได้
จงทรงอ่านสารนั้นเป็นฉันใด	ก็จะได้ฟังสำนวนใคร่ครวญการ
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้น	นางประไพสุริยาได้ฟังสาร
ครั้นเห็นชอบมิได้ตอบพชมาน	นงคราญคลี่สารออกทัศนา
แลเห็นธรรมรงค์รูจี	นางหยิบดูรู้ว่าดีมีค่า
เช่นนี้ของไพร่ได้ไหนมา	กัลยาจึงอ่านสารสุนทร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ในลักษณะสาส์นศรีสวัสดิ์	ขอเสี่ยงสัจศุภลักษณ์ในอักษร
มาถึงแก้วแววดาสถาวร	แม้นปางก่อนเคยสมภิรมยา
ให้พระบุดรีมีมาโนช	อย่ากริ้วโกรธตัดทางเสน่หา
พี่คนยากฝากรักพระธิดา	ทำเกินวาสนาชาวพานิช
ก็เจียมตัวกลัวผิดกษัตริย์สูง	ใจเฝ้ามุ่งหมายจะชมสมสนิท
ยอมถวายไม่เสียดายกับชีวิต	แม้นชอบผิดยกโทษได้โปรดเอย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
นางทรงอ่านสาส์นสิ้นถวิลสวาท	พชนารถหวานฉ่ำคำเฉลย
สนิทแอบแยบคายภิปรายเปรย	นางทรามเชยตรัสกับพี่เลี้ยงพลัน
ทั้งถ้อยคำร่ำว่าหนักหนาหนัก	ทำถ่อมตัวกลัวศักดิ์ประชดฉัน
ช่างเหน็บแนมแกมว่าสารพัน	พี่ช่วยกลั่นกรองความให้งามใจ
ฯ ๔ คำ ฯ
บัดนั้น	ทั้งสองนางพี่เลี้ยงเฉลยไข
อันถ้อยคำร่ำว่ามาเป็นนัย	อย่าสงสัยเที่ยงแท้กษัตรา
ทั้งธำมรงค์เพชรเจ็ดกษัตริย์	เห็นชัดทีเดียวแม่แน่นักหนา
สังรเสิญถึงพราหมณ์ทั้งสามรา	นั่งพูดจาอยู่จนค่ำย่ำระฆัง ฯ
ฯ ๔ คำ เจรจา ฯ
เมื่อนั้น	พระบุตรีนึกในฤทัยหวัง
ฟังพี่เลี้ยงพูดอิงเห็นจริงจัง	จะสมดังใจคิดไม่ผิดเลย
ชะรอยเป็นเนื้อหน่อกษัตรา	แสวงหาคู่เคียงเรียงเขนย
จึงมุ่งมาดหมายสนิทชิดเชย	อกเอ๋ยคิดมาก็น่าอาย
ครั้นจะตัดไมตรีบัดนี้เล่า	พระจะเศร้าโศกซ้ำระส่ำระสาย
แต่นิ่งนึกตรึกไตรไม่สบาย	โฉมฉายเอนองค์ลงไสยา
สองพี่เลี้ยงนอนเรียงอยู่ริมอาสน์	สุดสวาทเศร้าสร้อยละห้อยหา
สามพราหมณ์นางคิดคะนึงถึงสามรา	จนนิทราม่อยหลับระงับไป ฯ
ฯ ๘ คำ ตระ ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์ทรงภพสบสมัย
ได้ชอบชิดสนิทกับนางใน	แต่ยังไม่ได้สมอารมณ์ปอง
ช้านานประมาณได้หลายเวลา	ในอุราหมกหมุ่นขุ่นหมอง
แสนคนึงถึงนาถนวลน้อง	ปรึกษาสองพี่เลี้ยงทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
เรารักษาภูวไนยเกือบหายโรค	แต่ความโศกยังไม่สร่างที่หมองศรี
มาทำเมินเขินค้างอยู่อย่างนี้	ทำไมกับสองพี่ได้สมคิด
เขาเวียนไปเวียนมาหาไม่ขาด	น้องนี้ไกลสวาทอนาถจิต
ไม่เอ็นดูกันด้วยไม่ช่วยคิด	ค่ำวันนี้เร่งประดิษฐ์เป็นหงส์ยนต์
จะเข้าไปให้ถึงปราสาททอง	เราเหาะล่องลอยฟ้าเวหาหน
ใคร่จะรู้อุปเท่ห์เล่ห์กล	พี่ทั้งสองคนช่วยคิดการ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
บัดนั้น	พี่เลี้ยงทั้งสองเกษมสานต์
จึงว่าพระคิดเห็นคงเป็นการ	ใช่ไม่ร้อนรำคาญอยู่เมื่อไร
แต่ปัญญามืดเม้นไม่เห็นแผล	ต่อตรัสแปรเห็นทางสว่างไสว
ต่างสรวลเสเฮฮาพอพาใจ	มาทำหงส์เกรียมไว้คอยตะวัน ฯ
ฯ ๔ คำ เจรจา ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์ทรงโฉมเฉิดฉัน
ครั้นสิ้นแสงสีระวีวัน	ก็เสด็จจรจันมาสรงชล ฯ
ฯ ๒ คำ โทน ฯ
ขัดสีฉวีวรรณด้วยจันทน์อบ	ฟุ้งกระหลบน้ำสุหร่ายดังสายฝน
แล้วลูบไล้ปรายประพระสุคนธ์	ทรงเครื่องต้นสนับเพลารจนา
ทรงภูษาพื้นเขียวเขียนทอง	เยียรบับปักกรองห้อยหน้า
ฉลององค์ทรงเข็มขัดลงยา	ทับทรวงรจนาประดับเพชร
ทองกรธำมรงค์ทรงพระหัตถ์	ประดับเม็ดเพชรรัตน์กรัดเกร็ด
ทรงมงกุฎจำรัสทัดดอกเพชร	ห้อยอุบะแก้วเกร็ดเจียรนัย
เสร็จทรงพระขรรค์บรรจง	งามทรงใต้ฟ้าไม่หาได้
ฯ ร่าย ฯ
พระเสด็จย่างเยื้องคลาไคล	ตรงไปยังหน้านาวี ฯ
ฯ ๘ คำ เสมอ ฯ
ขึ้นทรงนั่งยังหลังหงส์ทอง	กับพี่เลี้ยงทั้งสองเกษมศรี
แล้วชักบ่ายขึ้นบนเมฆี	ก็ลอยรี่มาปราสาทพระธิดา ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงจึงลงจากหงส์ยนต์	ภูวดลแสนโสมนัสสา
จึงร่ายพระเวทวิทยา	เสดาะกลอนที่หน้าบันชรไชย
ฯ ๒ คำ ตระ ฯ
ครั้นหน้าแกลเปิดสมอารมณ์หมาย	พระโฉมฉายยิ้มแย้มแจ่มใส
จึงชวนพี่เลี้ยงผู้ร่วมใจ	คลาไคลเยื้องย่องเข้าห้อง(ทอง) ฯ
ฯ ๒ คำ เพลง ฯ
ครั้นถึงฉากทองห้องใน	สองพี่เลี้ยงแสนฉลาดค่อยยาดย่อง
นั่งลงใกล้ทรามสงวนนวลละออง	ต่างประคองปลุกคู่ที่ชูใจ
ฯ ๒ คำ ฯ
บัดนั้น	สองนางนารีศรีใส
เห็นสองเจ้าพราหมณ์งามวิไล	ก็รู้ว่าหน่อไทเสด็จมา
เจ้าพราหมณ์จูงนางจรจัน	หลัดหลีกกำนัลซ้ายขวา
พากันมาห้องไสยา	พูดจากันตามความสบาย
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์ทรงโฉมเฉิดฉาย
จึงเสด็จยุรยาดรนาดกราย	ขึ้นแท่นพรรณรายรูจี
ลดองค์ลงนั่งแนบน้อง	กรประคองรับขวัญโฉมศรี
หลับอยู่ไม่รู้สมประดี	ภูมีชื่นชมค่อยสมปอง ฯ
ฯ ๔ คำ ชมโฉม ฯ
พิศพักตร์งามขนงดังก่งศิลป์	จะสรรสิ้นมาเปรียบไม่เทียบสอง
พิศปรางงามอย่างมะปรางทอง	โอษฐ์น้องตะละชาดวาดประจง
เกศาสมสวยระทวยทอด	แม่งามยอดเลิศย่างดังนางหงส์
งามประทุมพุ่มพวงที่ทรวงทรง	หัตถ์ประจงปลอบปลุกวนิดา
แม่งามปลื้มลืมเนตรขึ้นเถิดเจ้า	พี่โตนเดาคิดถึงจึงมาหา
มิได้คิดแก่ชีวิตชีวาลา	ถึงจะต้องโทษาไม่น้อยใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	องค์พระบุตรีศรีใส
แว่วเสียงสำเนียงภูวนัย	อรทัยสะดุ้งขึ้นทั้งองค์
ชายเนตรเห็นองค์พระทรงฤทธิ์	ให้สะเทิ้นเขินจิตนวลละหง
ใครหนอสามารถอาจอง	จะว่าดาราวงศ์ก็นึกแคลง
ด้วยแต่งองค์ทรงเครื่องอย่างกษัตริย์	ศรีสวัสดิ์นึกอางขนางแหนง
ฤๅว่าพระองค์มาแกล้ง	ยังไม่แจ้งค่อยมาจะดูที ฯ
ฯ ๖ คำ โอ้โลม ฯ
น้องเอยน้องแก้ว	แขกมาถึงแล้วยังถอยหนี
จะโอภาปราศรัยก็ไม่มี	เสียแรงพี่ตั้งหน้ามาหาน้อง
ฤๅเคืองข้องข้อไหนจึงไม่ตรัส	ศรีสวัสดิ์อย่าได้มีราคีหมอง
มาถวายตัวนางถึงปรางค์ทอง	ทูลถลองไว้แต่แรกเมื่อพี่มา
ข้ากับเจ้าเฝ้าเห็นอยู่แต่ไกล	เสียน้ำใจจึงอุตส่าห์เข้ามาหา
อยากให้ใกล้ได้สั่งสนทนา	จะบัญชาใช้สอยประการใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	พระบุตรีเยาวยอดพิสมัย
ได้ฟังบัญชาภูวนัย	ก็แจ้งใจยิ่งประหวั่นครั่นคร้าม
ว่าแล้วเอื้อนโอษฐ์พชนารถ	ช่างทำองอาจไม่เกรงขาม
นี่หรือไว้ยศให้งดงาม	มาทำแต่ตามอำเภอใจ
แม้นสองท้าวรู้แยบคาย	จะพากันวอดวายหาเหลือไม่
ถ้าพระเมดตาอาลัย	เชิญเสด็จกลับไปยังบุรี
ให้ทูดนั้นถือหนังสือสาส์น	มาว่าขานแก่จอมบุรีศรี
เป็นทางพระราชไมตรี	เช่นนี้สำหรับจะอับอาย ฯ
ฯ ๘ คำ โอ้โลม ฯ
น้องเอยน้องรัก	อย่าพักตร์เหลียวเลี่ยงเบี่ยงบ่าย
ไม่ควรตัดไมตรีพี่ชาย	โฉมฉายทรงดำริกริการ
ความที่พี่แสนเสน่ห์นุช	ถึงจะสุดชีวิดสังขาร
ก็สู้ม้วยด้วยสัตย์ปฏิญาณ	เยาวมาลย์อย่าแหนงแคลงใจ
ซึ่งจะให้พี่กลับไปกรุงศรี	ข้อนี้นั้นยังรับไม่ได้
สุดจะสู้ทนรักหักฤทัย	กลับไปเมื่อไรจะถึงเมือง
ถึงเขาจะนินทาว่าร้าย	หญิงชายจะระบือลือเรื่อง
ข้อนี้จะรับมิให้เคือง	แล้วจะแต่งเครื่องบรรณามา
ว่าพลางทางถดเข้าใกล้	จะถอยหนีพี่ไยขนิษฐา
พระเพลาทับเพลากัลยา	หัตถ์คว้าเชยพุ่มประทุมทอง
ฯ ๑๐ คำ ฯ
น้อยเอยน้อยใจ	นางค้อนควักผลักไสมิให้ต้อง
อย่ามาทำพูดเทียมเลียมลอง	ตัวน้องสำหรับจะอับอาย
เขาจะค่อนนินทาว่ากล่าว	อื้อฉาวเหมือนหญิงมักง่าย
ทำไมกับเธอเป็นผู้ชาย	อัปยศอดอายที่ไหนมี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ยอดเอยยอดมิ่ง	งามพริ้งช่างละเมียดเสียดสี
เพราะไม่เมตตาปรานี	จึงพาทีเปรียบอ้างทุกอย่างไป
อันนินทากาเลเหมือนเทน้ำ	บาดซ้ำเจ็บปวดที่กรงไหน
จะห้ามปากมนุษย์เห็นสุดไกล	แม้นรักใคร่สรรเสริญเจริญยศ
ถ้าแม้นชังก็นินทาว่าร้าย	โฉมฉายก็ย่อมจะแจ้งหมด
มีแต่เคืองค้อนย้อนประชด	พลางเลี้ยวลดสอดหัตถ์สัมผัสเชย
ฯ ๖ คำ ฯ
น้อยเอยน้อยใจ	ช่างคุมเหงนี่กระไรเจ้าข้าเอ๋ย
มาชักทำเนียบเปรียบเปรย	อย่าพูดเลยไม่เชื่อพชมาน
พระเลือกตรัสดัดความเอาตามใจ	นานไปก็จะไม่เป็นแก่นสาร
นี่หรือว่ารักทำหักราน	พชมานกับใจนี่ไกลกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
แสนเอยแสนแขนง	กล่าวแกล้งเปรียบเปรยเย้ยหยัน
สีปากพี่นี้ก็แพ้แก้ไม่ทัน	ตามแต่ขวัญเนตรจะว่าประการใด
ว่าพลางทางละโบมโลมลูบ	กอดจูบด้วยความพิสมัย
ร่วมภิรมย์สมสนิทติดใจ	ดั่งได้ฟากฟ้าดุษดี ฯ
ฯ ๔ คำ โลม ฯ
เมื่อนั้น	นางประไพสุริยาโฉมศรี
แสนสนิทพิศวาทด้วยภูมี	เทวีประดิพัทผูกพัน
แอบอิงพิงทับอยู่กับเพลา	พระหยอกเย้าปรีด์เปรมเกษมสันต์
เป็นบรมสมสุขทุกนิรันดร์	เกษมสันต์สำราญบานใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์ทรงฤทธิพิสมัย
ครั้นเสร็จสมประสงค์จงใจ	ภูวนัยนิ่งนึกตรึกตรอง
แม้นสององค์รู้ไปจะได้ผิด	จำจะคิดพาไปเห็นได้ช่อง
จึงตรัสชวนทรามสงวนนวลละออง	จะพาน้องไปชมยมนา
ขี่หงส์ทองล่องฟ้าไปเที่ยวเล่น	ไม่เคยเห็นฝูงสัตว์เหล่ามัจฉา
แต่ละตัวไม่เบาเท่าเภตรา	ต่อเกือบรุ่งสุริยาจึงกลับวัง ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	นางประไพชื่นชมด้วยสมหวัง
แล้วจัดแจงแต่งองค์ไม่รอรั้ง	จะรีบไปเสียแต่ยังไม่สองยาม
ทั้งสององค์ย่างเยื้องลงจากอาสน์	ยุรยาตรรีบเสด็จไม่เข็ดขาม
มาถึงห้องสองพี่เลี้ยงกับเจ้าพราหมณ์	พระแถลงแจ้งความฉับพลัน
น้องจะพาแม่ประไพไปเที่ยวเล่น	ให้หล่อนเห็นหงษ์ยนต์กลขยัน
จะได้ชมคงคาปลาทุกพรรณ	แต่ทั้งสี่พี่นั้นไปเภตรา
แล้วเร่งรีบใช้ใบไปให้ทัน	เกือบรุ่งแสงสุริยันให้ถึงท่า
พระให้พักตร์กับพราหมณ์ตามสัญญา	จึงเสด็จเลยมาหน้าบัญชร ฯ
ฯ ๘ คำ เสมอ ฯ
พระอุ้มองค์ขนิษฐามาขึ้นหงส์	สี่พี่เลี้ยงรีบลงสโมสร
ชักระใบสายยนต์ขึ้นอำพร	ลอยร่อนมาเภตราไม่ช้าที ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงสี่คนลงนาวา	ชักใบเภตราออกจากที่
พระชักหงส์กรงขึ้นยังเมฆี	สำเภารี่ตามไปยังอำพร
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
แล้วชักใบร่อนลงคงคา	ค่อยเคลื่อนคล้อยลอยมาสโมสร
ฯ จำปาทองเทศ ฯ
พระชี้ชวนชมปลาในสาคร	ดารากรเกลื่อนสว่างดังกลางวัน
ฉนากฉลามดามคู่ขึ้นฟูฟ่อง	โลมาท่องดำมุดแล้วผุดผัน
มัดติมิงค์กลิ้งเกลือกมาตามทัน	สาวสวรรค์ทูลถามถึงนามปลา
พระตรัสบอกยอดมิ่งมเหสี	ว่าตรงนี้มีหางนางมัจฉา
ถ้าแม้นใครแลพบมักหลบตา	แต่นั้นปลาก็เหมือนเราชาวมนุษย์
สายสมรค้อนควรแล้วสรวลสันด์	ซึ่งกระนั้นแล้วดีเป็นที่สุด
นางนั่งเรียงเคียงองค์พระทรงภุช	ชักหงส์ทองท่องสมุทรสำราญบาน ฯ
ฯ ๘ คำ ยานี ฯ
มาจะกล่าวบทไป	ถือเสื้อ(เมือง)ฤทธิไกรใจหาญ
ซึ่งสถิตอยู่เขาอันทกาน	คอยฟังเหตุการในบุรี
ท้าวพรมทัตเคยบวงสรวง	ให้รักษาเมืองหลวงเกษมศรี
อยู่ระวังเหตุภัยมิไต้มี	คืนวันนั้นขึ้นคีรีแลดู
เห็นมนุษย์ลักพาธิดาท้าว	ร้องเรียกบ่าวอึงลั่นสนั่นหู
พวกเสื้อไพร่ได้ยินก็เกรียวกรู	ล้วนอสูร์ปีศาจฉกาจฉกรรจ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	พระเสื้อเมืองฤทธิแรงแข็งขัน
พร้อมอสูรหมู่มารชาญฉกรรจ์	ก็เร่งรีบจรจรัลตามไป ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงท่าทางกลางสมุทร	สำแดงฤทธิรุทธ์หวั่นไหว
เป็นเมฆหมอกมืดมิดทุกทิศไป	พายุใหญ่พัดโบกกระโชกซ้ำ
ทั้งฝนตกหกห่าคงคาลั่น	สำเภา(สั่น)ดูเพียงจะเอียงคว่ำ
ทั้งสายยนต์กลไกก็เปียกน้ำ	ด้วยมืดค่ำหงส์ดังจะพังลง ฯ
ฯ ๔ คำ กราวใน ฯ
สงสารพระบุตรีศรีสวัสดิ์	นางกษัตริย์ร้องเรียกจนเสียงหลง
ก็พลัดกับสำเภาลำทรง	นางกอดองค์ภัสดาโศกาลัย ฯ
ฯ ๒ คำ โอด ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์องค์สั่นหวั่นไหว
เห็นพายุมืดมนไม่พ้นภัย	ร้องเรียกพี่เลี้ยงไปก็ไกลกัน
ทั้งฝนดกงกงันสั่นสะท้าน	พระกอดมิ่งเยาวมาลย์เมียขวัญ
แล้วเอาภูษานั้นมาพัน	ผูกกรไว้ให้มั่นทั้งสองรา
พอหงส์หกตกน้ำระส่ำระสาย	สองกษัตริย์แทบจะวายสังขาร์
พระยึดกรโฉมฉายค่อยว่ายมา	เสียงคงคาลูกคลื่นก็ครืนไป
ภูษาหลุดนงนุชก็จมน้ำ	ด้วยมืดค่ำไม่รู้แห่งตำแหน่งไหน
สองกษัตริย์พลัดพรายกระจายไป	โศกาลัยไม่เป็นสมประดี ฯ
ฯ ๘ คำ โอด ช้า ฯ
มาจะกล่าวบทไป	ถึงนางเงือกอยู่ในนทีศรี
นั่งอยู่ในถ้ำมณี	ได้ยินเสียงวารีครึกครื้น
จำจะออกไปดูที่นอกถ้ำ	เห็นมืดค่ำหนักหนาไม่ฝ่าฝืน
ผิดระดูก่อนปางใช่กลางคืน	มิใช่คลื่นผิดสังเกตนี่เหตุใด ฯ
ฯ ๔ คำ ร่าย ฯ
คิดแล้วนางเงือกจรลี	ออกจากถ้ำมณีศรีใส
โดตลงในน้ำทันใต	ก็แหวกคงคาไลยขึ้นมา ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงจึงเห็นนางมนุษย์	รูปโฉมบริสุทธิ์งามหนักหนา
มาจมน้ำสมเพชเวทนา	แม้นไม่ช่วยชีวาจะม้วยมรณ์
คิดแล้วเท่านั้นมิทันช้า	เข้าช้อนกายกายาสายสมร
ประคองว่ายมาตามสายชโลธร	รีบร้อนเข้าถ้ำอำไพ
วางองค์ลงบนอาสน์ศิลา	นางจะฟื้นคืนมาก็หาไม่
เงือกน้ำยิ่งกระหนกตกใจ	เข้านวดฟั้นอรทัยทั้งกายา
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	พระบุตรีแน่งน้อยเสน่หา
ครั้นฟื้นขึ้นได้สติมา	กัลยาเหลือบแลแปรไป
เห็นนางเงือกน้อยกลอยจิต	มานั่งชิดช่วยนวดฟั้นให้
ไม่เห็นพระภูวนาถเพียงขาดใจ	อรทัยจึงตรัสถามมา
ดูกรพี่เจ้าผู้มีคุณ	การุณแก่น้องนี้นักหนา
ตัวข้าตกน้ำลอยมา	ภัสดาไปอยู่แห่งไร
เมื่อพี่ไปพาข้ามานั้น	ยังเห็นองค์ทรงธรรม์บ้างฤๅไม่
เอ็นดูด้วยช่วยพาข้าขึ้นไป	ให้ได้พบองค์พระสามี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
เมื่อนั้น	นางเงือกผู้เฉิดโฉมศรี
ได้ฟังกัลยาพาที	จึงแจ้งคดีแต่เดิมมา
ข้าไปพบสลบอยู่กลางน้ำ	มืดค่ำไม่ใคร่จะเห็นหน้า
กลัวว่าจะม้วยชีวา	จึงรีบพามาทันที
ผัวนางคนไหนก็ไม่เห็น	จะตายหรือเป็นไม่รู้ที่
คลื่นละลอกลูกใหญ่ใช่พอดี	ป่านฉะนี้จะเป็นประการใด ฯ
ฯ ๖ คำ โอ้ปี่ ฯ
ฟังเอยฟังพลาง	นวลนางยิ่งทรงกรรแสงให้
โอ้ว่าพระองค์ทรงชัย	จะบรรลัยในท้องชโลธร
เลือดเนื้อจะเป็นเหยื่อมัจฉา	ไหนจะได้เห็นหน้าพระทรงศร
ทั้งพี่เลี้ยงหายไปในสาคร	ม้วยมรณ์หรือจะเป็นประการใด
ทั้งพระปิตุเรศมารดา	จะแสนโศกโศกาอยู่กรุงใหญ่
นี่กรรมเวรเคยสร้างแต่ปางใด	นางสะอึกสะอื้นไห้โศกี ฯ
ฯ ๖ คำ โอด ฯ
เมื่อนั้น	นางเงือกปลอบประโลมนางโฉมศรี
จงกลืนกลั้นกรรแสงอย่าโศกี	แม้นไม่ม้วยชีวีคงพบกัน
เจ้าจงอยู่กับพี่ที่คูหา	แล้วจะพาขึ้นไปยังไพรสัณฑ์
เที่ยวค้นดูกว่าจะพบประสบกัน	แต่เดี๋ยวนี้เจ้านั้นไม่สบาย
รักษาตัวเสียให้หายเถิดจอมขวัญ	พี่จะพาจรจรัลผันผาย
ถ้าแม้นภูวไนยยังไม่ตาย	ดีร้ายจะประสบพบพาน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	นางประไพสุริยาได้ฟังสาร
แสนวิโยคโศกเศร้าไม่เบิกบาน	นงคราญกลืนกลั้นชลนา
ยิ่งระทดกำสรดทรวงง่วงเหงา	นงเยาว์ทุกข์เทวศถึงเชษฐา
กับเงือกน้ำสองคนนั่งสนทนา	สุริยารุ่งเช้าเราจะไป ฯ
ฯ ๔ คำ เจรจา ฯ
เมื่อนั้น	นางเมขลานารีศรีใส
สถิตย์อยู่วิมานแก้วแววไว	อรทัยผาสุกทุกราตรี
เจ็ดวันเคยไปเยี่ยมคงคา	ด้วยได้รักษานทีศรี
คิดแล้วก็รีบจรลี	เทวีออกจากวิมานฟ้า ฯ
ฯ ๔ คำ เพลงฉิ่ง ฯ
ครั้นมาถึงสาคเรศเขตสมุทร	นงนุชผันแปรแลหา
เห็นพระโฉมเฉิดเลิศฟ้า	ลอยมาในกลางนที
เล็งดูก็รู้แจ้งเหตุ	ว่าพลัดกับอัคเรศมเหสี
แม้นไม่ช่วยก็จะม้วยชีวี	นางมณีเมขลาก็เหาะลง ฯ
ฯ ๔ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงท่าทางกลางสาคร	บังอรชื่นชมสมประสงค์
ยอกรช้อนอุ้มวรองค์	แล้วเหาะกรงมายังคีรี ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
ครั้นถึงเขาแก้วมยุรา	นางฟ้าปรีด์เปรมเกษมศรี
เห็นสินลาเลี่ยนลาดสะอาดดี	ก็วางองค์ภูมีลงบนนั้น
แล้วจารึกอักษรกลับสินลา	เราช่วยมาให้พ้นอาสัญ
จงเร่งรีบไปเอาแก้วแพรวพรรณ	นกยูงนั้นอยู่ในถ้ำอำไพ
ผ่าทรวงล้วงเอาจินดา	ทั้งเหาะเหิรเดินฟ้าไปได้
เมียเจ้านั้นเขาไม่เป็นไร	ตามไปก็จะพบประสบกัน
ครั้นจารึกอักษรเสร็จสรรพ	นางจะกลับขึ้นไปยังสวรรค์
ยุรยาดรนาดกรจรจรัล	เหาะไปปรางค์สุวรรณรูจี ฯ
ฯ ๘ คำ เชิด ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์พงศ์กษัตริย์รัศมี
เปลี่ยวดำจับหลับใหลไม่สมประดี	แว่วเสียงสกุณีสนั่นไพร
รวยรินกลิ่นพุทธิชาดชื่น	รื่นรื่นหวาดจิตคิดสงสัย
ทอดพระเนตรผันแปรแลไป	เหตุไฉนมาอยู่บนคีรี
แล้วเห็นอักษรที่สินลา	พระพิจารณาดูถ้วนถี่
รู้ว่าเทวาท่านปรานี	มาช่วยชีวีให้คืนคง
แล้วบอกให้แก้วที่ในเขา	ทั้งได้ข่าวนงเยาว์ดังประสงค์
ค่อยเคลื่อนคลายหายที่กำสรดทรง	พระองค์ประนมหัตถ์วันทา
แล้วเสด็จย่างเยื้องยุรยาตร	ภูวนาถผันแปรแลหา
เห็นปากถ้ำสุวรรณโอฬาร์	พระรีบเสด็จมาทันใด
ฯ เสมอ ๑๐ คำ ฯ
ครั้นมาถึงปากถ้ำมณี	เห็นนกยูงยืนที่สูงใหญ่
สมคำเทวาที่ว่าไว้	ภูวไนยชักพระขรรค์ออกทันที
ยอกรวันทาสุรารักษ์	ซึ่งสำนักอยู่บนคีรีศรี
ทั้งพระไพรเจ้าป่าพนาลี	ข้าจะเจาะมยุรีสินลา
เทเวศอันเรืองฤทธิรงค์	ให้ข้าได้ดังจำนงค์ปรารถนา
แล้วแกว่งพระขรรค์อันศักดา	ก็เข้าเจาะสินลาสกุณี ฯ
ฯ ๖ คำ เพลงฉิ่ง ฯ
จึงล้วงเอาที่ดวงหทัย	ได้แก้วแววไวเรืองศรี
พระชื่นชมสมถวิลยินดี	อมมณีเหาะขึ้นยังเมฆา ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
แล้วลอยลงตรงฝั่งสาคเรศ	พระทรงเดชผันแปรเที่ยวแลหา
ไม่เห็นนุชสุดสวาสดิ์อนาถตา	ทั้งนาวาพี่เลี้ยงก็หายไป ฯ
ฯ ๒ คำ โอ้ลาว ฯ
พระเดินเลียบมาริมคงคา	ราชาทอดถอนใจใหญ่
กรรมเวรเคยสร้างแต่ปางใด	เผอิญให้พลัดพรากจากกั
ป่านนี้จะขึ้นได้จากคงคา	ฤๅว่าจะม้วยอาสัญ
พี่เร่งรีบตามไปจะให้ทัน	ไม่รู้ว่าขวัญเนดรพี่อยู่แห่งไร
อนิจาน่าน้อยน้ำใจนัก	อกจะหักแล้วกรรมจะทำไฉน
เพราะพี่พามาจากเวียงชัย	จึงได้เกิดเข็ญถึงเช่นนี้
โอ้สงสารน้องเอ๋ยไม่เคยเดิน	จะระหกระเหินในไพรศรี
แต่เทวาท่านว่าอยู่ดี	แก้วพี่จะเป็นประการใด
ทั้งสี่พี่เลี้ยงก็พลัดพรา	มาจำจากกันในทะเลใหญ่
หนทางก็ไม่มีที่จะไป	จนใจพี่แล้วนะแก้วตา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ครั้นจะหยุดที่นี่ก็มิได้	จะรีบไปตามติดขนิษฐา
คิดแล้วเหาะทรงขึ้นเมฆา	บ่ายหน้าไปทิศหรตี ฯ
ฯ ๒ คำ เชิด ฯ
ลอยคว้างมากลางเวหน	ภูวดลแลเห็นบุรีศรี
ดูมั่งคั่งกว้างกว่าทุกธานี	ภูมีนิ่งนึกตรึกไดร
จะลงไปสืบดูให้รู้เหตุ	อัคเรสเผื่อจะมาอยู่อาศัย
ถ้าไม่พบจึงตลบออกเดินไพร	คงจะได้ประสบพบกัน
คิดพลางทางเหาะลงมา	ถึงท้ายนัคราเขตขันต์
พระเสด็จย่างเยื้องจรจรัล	พอดะวันยอแสงลงแฝงไม้
มาถึงสวนขวัญมิทันนาน	ภูบาลแสวงหาที่อาศัย
เห็นยายตาสองเฒ่าก็เข้าไป	นั่งใกล้แล้วกล่าวไปโดยปอง
จึงว่าคุณตาคุณยาย	เรือกสวนมากมายเป็นแถวถ่อง
ผลไม้เหลือหลายก่ายกอง	พี่น้องมีบ้างหรืออย่างไร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
บัดนั้น	ยายมาลีตามาลาอัชฌาสัย
เห็นพระกุมารชาญชัย	พูดจาปราศรัยก็น่ารัก
จึงตอบว่าตายายทั้งสองนี้	เป็นข้าพระบุตรีมีศักดิ์
หากินตามแรงปลูกแฟงฟัก	เก็บผักขายซื้อพอเลี้ยงกาย
ลูกหลานพี่น้องก็ไม่มี	พ่อนี้มาแต่ไหน ณ โฉมฉาย
น่าขอบใจนักมาทักทาย	จงภิปรายบอกเล่าให้เข้าใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
เมื่อนั้น	ดาราวงศ์ทรงฤทธิพิศมัย
จึงบอกว่าข้ามาแต่เมืองไกล	จะอาศัยคุณตาได้ปรานี
พี่น้องพวกพ้องก็พลัตพราย	จะดีร้ายอย่างไรไม่รู้ที่
เพื่อจะพลัตซัดมาในบุรี	แจ้งคดีแล้วจะลาคุณตาไป ฯ
ฯ ๔ คำ เจรจา ฯ
บัดนั้น	ฝูงนางกำนัลน้อยใหญ่
ครั้นรุ่งรางส่างแสงอโณทัย	ต่างคนเข้าไปพร้อมกัน
ไม่เห็นโฉมตรูอยู่ในที่	ทาสีกระหนกอกสั่น
หายไปไม่รู้สำคัญ	ก็ปรึกษากันอยู่วุ่นวาย
ทั้งสองพี่เลี้ยงก็ไปด้วย	เราจะพากันม้วยฉิบหาย
จำจะไปทูลแถลงแพร่งพราย	เป็นตายก็ตามแต่บุญญา
ว่าแล้วก็ชวนกันคลาไคล	ให้ประหวั่นพรั่นใจหนักหนา
เร่งรีบลินลาดยาตรา	กรงมาปรางค์สุวรรณทันที ฯ
ฯ ๘ คำ ชุบ ฯ
ครั้นถึงกราบก้มบังคมบาท	สองกษัตริย์ธิราชเรืองศรี
ทูลว่าพระราชบุตรี	กับพี่เลี้ยงสองศรีหายไป
พวกเถ้าแก่ทูลว่าเมื่อคืนนี้	เภตราสามพราหมณ์ชีหาเห็นไม่
เที่ยวตามหากันยันรุ่งทั้งกรุงไกร	หายไปแต่ประมาณสักสามยาม
ฯ ๔ คำ ฯ
เมื่อนั้นกรุงกษัตริย์ฟังอรรถทั้งสองเรื่อง	ให้ขุ่นเคืองหวั่นไหวฤทัยหวาม
พระนิ่งนึกกรึกกรองทำนองความ	เห็นจะเป็นพวกพราหมณ์มันพาไป
ยิ่งโศกเศร้าอาดูรพูนเทวษ	ชลเนตรแถวถั่งหลั่งไหล
ครั้นจะคิดติดตามอรทัย	เจ็บไข้ยังไม่คลายหายดี
จำจะงดรอรั้งฟังข่าว	สืบสาวให้รู้ตำแหน่งที่
แต่พอเจ็บค่อยคลายหายดี	ก็จะยกโยธีไปจับมัน
ยิ่งคิดแค้นแสนช้ำระกำจิต	ดังหนึ่งชีวิตจะอาสัญ
ไม่ตายก็จะได้เห็นกัน	ทรงธรรม์มิได้ตรัสประการใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
เมื่อนั้น	องค์พระชนนีศรีใส
สองกรค่อนทรวงเข้าร่ำไร	นี้กรรมเวรสิ่งใดได้ทำมา ฯ
ฯ ๒ คำ โอ้ปี่ ฯ
โอ้ว่าลูกรักของแม่เอ๋ย	ทรามเชยผู้ยอดเสน่หา
เจ้าพลัดพรากไปจากพารา	จะมอดม้วยมรณาไม่เห็นกัน
เพราะอีพี่เลี้ยงกับพราหมณ์ชี	มาล่อลวงเทวีให้ผายผัน
ตั้งแต่นี้นับเดือนจะเลื่อนวัน	จอมขวัญยิ่งกำสรดโศกา
ฯ ๔ คำ โอด ฯ
ครั้นค่อยเคลื่อนคลายวายโศกศัลย์	จึงตรัสสั่งกำนัลซ้ายขวา
จงเร่งบวงบนเทวา	ใครรู้ตำราอย่างไร
ยายมดยายท้าวไปเข้าดู	โหว่าโฉมกรูอยู่ไหน
จะได้คิดติดตามทรามวัย	ซักไซ้ตูให้รู้พลัน ฯ
ฯ ๔ คำ เจรจา ฯ