โคลงดั้น เรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน 2459
สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส ฯ
/*1*/คำนำ
ด้วยประวงศ์ สุขุมาลจันทร์ ผู้พี่ ลิ้ม สุขุมาลจันทร์ ผู้น้อง จะปลงศพนายพันตำรวจตรีหลวงทุรการกำจัด (เป้า สุขุมาลจันทร์) ในกระทรวงนครบาล ผู้เปนบิดา ให้มาแจ้งความต่อกรรมการหอพระสมุดสำหรับพระนคร ว่ามีความศรัทธาจะรับสร้างหนังสือในหอพระสมุดฯ เปนของแจกในงานศพเรื่อง ๑ ขอให้กรรมการช่วยเลือกเรื่องหนังสือให้ ข้าพเจ้าเลือกหนังสือโคลงดั้น เรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน ฯ ซึ่งสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสทรงนิพนธ์ เจ้าภาพเห็นชอบด้วย จึงได้พิมพ์ในสมุดเล่มนี้
สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส เปนกวีซึ่งคนทั้งหลายนับถือว่าเปนชั้นเอกในกวีไทยพระองค์ ๑ /*2*/พระนิพนธ์จึงเปนของที่นักเรียนพอใจอ่าน หนังสือที่ทรงนิพนธ์ก็มีหลายเรื่อง สอบได้บาญชีดังนี้ คือ
๑ สรรพสิทธิคำฉันท์
๒ สมุทโฆษคำฉันท์ ตอนปลาย แต่งต่อพระราชนิพนธ์สมเด็จพระนารายน์มหาราชที่ทรงค้างไว้จนจบ
๓ กฤษณาสอนน้องคำฉันท์
๔ ฉันท์ดุษฎีสังเวยกล่อมช้างพัง
๕ กาพย์ขับไม้กล่อมช้างพัง
๖ ฉันท์มาตราพฤติ
๗ ฉันท์วรรณพฤติ
๘ ลิลิตเตลงพ่าย
๙ ลิลิตกระบวนพยุหยาตราพระกฐิน
๑๐ โคลงดั้นเรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน
๑๑ ร่ายทำขวัญนาคหลวง
/*3*/๑๒ มหาชาติ ๑๑ กัณฑ์
นอกจากนี้ยังมีโคลงฉันท์เบ็ดเตล็ด เช่นโคลงฤๅษีดัดตน โคลงกลบท เปนต้น ซึ่งทรงรับแต่งพร้อมกับคนอื่นๆ พระนิพนธ์สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส ได้พิมพ์ไว้ในหนังสือวชิรญาณโดยมาก แต่หนังสือวชิรญาณเปนหนังสือพิมพ์ออกรายเดือน มีเรื่องอื่นๆปะปนอยู่ด้วย ที่จะได้พิมพ์แยกออกเฉภาะพระนิพนธ์สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสมีน้อยเรื่อง เคยพบแต่ลิลิตเตลงพ่ายเรื่อง ๑ นางกฤษณาสอนน้องเรื่อง ๑ กรรมการหอพระสมุดวชิรญาณได้ให้พิมพ์แยกออกอิก ๒ เรื่อง คือ มหาชาติทั้ง ๑๑ กัณฑ์เรื่อง ๑ กับลิลิตกระบวนเสด็จพยุหยาตราอิกเรื่อง ๑ ดูนักเรียนพากันพอใจมาก กรรมการจึงได้คิดว่าถ้ามีโอกาศ จะพิมพ์พระนิพนธ์/*4*/สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสแยกออกเปนเล่มๆ ต่อไปให้ครบทุกเรื่อง
เรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ที่ข้าพเจ้าเลือกให้ประวงศ์แลลิ้ม พิมพ์ในสมุดเล่มนี้ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงอาราธนาให้สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสทรงนิพนธ์ เมื่อปีมะเสงสัปตศก พ.ศ. ๒๓๘๘ ในคราวเมื่อปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ สังเกตในท้องความ ดูเหมือนมีพระราชประสงค์จะให้จารึกแผ่นศิลาติดไว้ในวิหารพระพุทธไสยาศน์ แต่ข้าพเจ้ายังหาได้เคยเห็นแผ่นศิลาจารึกนั้นไม่ โคลงดั้นเรื่องปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ นี้ มีข้อวิเศษ ๒ อย่าง คือ อย่าง ๑ ลักษณการแต่งกลอน ถ้าแต่งเรื่องบรรยายเช่นแต่งนิทานไม่สู้จะยาก ด้วยมีทางที่จะยักย้ายกระบวนความได้หลายอย่าง แต่งเปนเรื่องพรรณาการเช่นหนังสือเรื่องนี้ มีแต่ที่จะพรรณา/*5*/รูปร่างโบสถ์ราม ลวดลายปั้นลายเขียน ทางความคับแคบแต่งยากกว่านิทาน ซ้ำแต่งเปนโคลงดั้น ซึ่งมีบังคับยากกว่าโคลงสุภาพ ใช่แต่เท่านั้น ในเวลาเมื่อสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส ทรงนิพนธ์หนังสือเรื่องนี้ ประจวบที่ฝ่ายคฤหัสถ์แต่งเพลงยาวกลบทประกวดกัน ทรงแต่งโคลงดั้นเรื่องนี้ในตอนข้างท้ายเปนกลบทต่างๆ สู้คฤหัสถ์ด้วย จึงนับว่าเปนหนังสือที่แต่งยาก แลทรงแต่งได้ดีประการ ๑ อิกประการ ๑ นั้น วิเศษในทางโบราณคดีที่กล่าวถึงเรื่องราววัดพระเชตุพนฯ วัดนี้เมื่อครั้งกรุงเก่าเปนวัดเล็กๆ เรียกว่าวัดโพธาราม พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงสถาปนาเปนพระอารามหลวง สร้างใหญ่โตกว่าวัดอื่นๆ ในรัชกาลที่ ๑ มีจดหมายเหตุการสร้างจารึกศิลาไว้ มาถึงรัชกาลที่ ๓ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปฏิสังขรณ์/*6*/แก้ไข แลขยายเขตรวัดให้กว้างขวางออกไปอิก ทรงสร้างเพิ่มเติมอิกก็หลายอย่าง ใครๆเช่นตัวข้าพเจ้าเอง เคยไปเที่ยววัดพระเชตุพนฯนับครั้งไม่ถ้วน เคยพบแลอ่านตำนานวัดพระเชตุพนฯ มาก็หลายฉบับ ยังไม่เคยได้ความรู้เรื่องวัดพระเชตุพนฯ ว่าครั้งรัชกาลที่ ๑ ทรงสร้างไว้อย่างไร แลในครั้งรัชกาลที่ ๓ ทรงแก้ไขเพิ่มเติมอย่างไรได้เลอียด จนมาได้อ่านโคลงเรื่องนี้ จึงเปนหนังสือวิเศษในทางจดหมายเหตุด้วยอิกประการ ๑ ข้าพเจ้าขอแนะนำผู้ศึกษาโบราณคดีที่แสวงหาความรู้การเก่า ขอให้เอาใจใส่ในความข้อหลังนี้โดยเฉภาะ
อนึ่งเมื่อพิมพ์หนังสือเรื่องนี้ เจ้าภาพได้ส่งสมุดประวัติของหลวงทุรการกำจัดมาให้ ด้วยมีความประสงค์จะให้ข้าพเจ้าเก็บเนื้อความเรียงลงในคำนำให้ปรากฎอยู่กับหนังสือนี้ด้วย ข้าพเจ้าได้ตรวจข้อ/*7*/ความในประวัติได้ความว่า นายพันตำรวจตรี หลวงทุรการกำจัด (เป้า สุขุมาลจันทร์) เกิดในกรุงเทพฯ เมื่อวันพุฒที่ ๑๗ มิถุนายน ปีมโรง พ.ศ. ๒๔๑๑ ตั้งบ้านเรือนอยู่ตรอกอามาเกง อำเภอสำเพ็ง ได้เล่าเรียนหนังสือไทยแลภาษาอังกฤษ ที่โรงเรียนนันทอุทยาน แลได้อุปสมบทเปนพระภิกษุที่วัดจักรวรรดิราชาวาศ แรกเข้ารับราชการเปนเสมียนอยู่ในกรมกองตระเวน กระทรวงนครบาล เมื่อวันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๔๒๗ รับราชการอยู่ในกรมกองตระเวนได้เลื่อนยศด้วยความชอบความดีขึ้นโดยลำดับทุกชั้น ตั้งแต่เปนนายหมวด เปนสารวัดแขวง เปนสารวัดใหญ่ จนเปนปลัดกรม แลได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเปนหลวงทุรการกำจัด ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือกชั้นที่ ๕ ทิพยาภรณ์ มงกุฎสยามชั้นที่ ๕ วิจิตราภรณ์ ทั้ง/*8*/เหรียญจักรมาลา แลเหรียญพระราชพิธีต่างๆ ได้รับราชการมีความชอบเปนพิเศษเรื่องจับโจรผู้ร้ายก็หลายคราว หลวงทุรการกำจัดป่วยถึงแก่กรรมเมื่อณวันที่ ๓๐ มีนาคม ปีเถาะ พ.ศ. ๒๔๕๘ อายุได้ ๔๘ ปี
ข้าพเจ้าขออนุโมทนากุศลบุญราษีทักษิณานุปทานซึ่งประวงศ์ แล ลิ้ม บำเพ็ญในการปลงศพสนองคุณบิดาด้วยความกตัญญูกตะเวที กับทั้งที่พิมพ์หนังสือเรื่องนี้ ให้เจริญวิชาความรู้นับในธรรมทาน ซึ่งข้าพเจ้าเชื่อแน่ว่า บรรดาผุ้ทีไ่ด้อ่านจะพอใจแลจะอนุโมทนาการกุศลนี้ด้วยกันทุกคน
<ดำรงราชานุภาพ>
หอพระสมุดวชิรญาณ
วันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๕๙
/*1*/โคลงดั้น
สรรเสริญพระเกียรดิปฏิสังขณ์วัดพระเชตุพน
พระนิพนธ์สมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส
---
นมัต์ถุ รตนัตตยัส์ส
ร่าย๏ ศรีศุภสุนทรสวัสดิ พิพัฒน์พิพิธคุณ วิบุลยบุญญาธฤก อธึกทั่วธาษตรี ศรีอโยทธเยศภพ สบแขวงแคว้นแผ่นสยาม งามพระสาสนอุฬาร ปานปางบุบผบุรินทร์ บดินทราโศกราช รังเริ่มสาสนอำรุง ผดุงชินบุตรสุทธเพศ พรหมจรรเยศพฤธิเพียร เรียนรศธรรม์คัณฐ์ธูร ภูลพิธทัศวิปัศนา ศีลสมาธิญาณยิ่ง ศึกษาสิ่งสามสมรรถ เจริญจรูญจรัสโอภาษ พ่างภาณุมาศสรัทกาล งานสาสนูปถัมภก /*2*/ยกยอศักดิส่ำสงฆ์ องค์อดิศวรทำนุก ปลุกพิริยผองผนวชสร้าง ปล้างปรปักษ์ทกเบื้อง เปลื้องหาญห้ามขามยศ ปลดทฤษฐิมานะ ปละโอหังตั้งใหญ่ ไปล่ปองเปนปัจจนึก ปลอดศึกสีมามอบ ปลอบขอขึ้นเขตรแขวง แปลงอ่อนออกอวยองค์ ปลงเปนข้าสวามิศร์ ปลิดกำเดาแดราษฎร์ ปราศอาดูรปรีดิ์เปรม เขษมศุขารมเยศ เกษตรไพศพเพียบไผท ไกษยพิบัติปรวนแปร กระแสพรรษาฉาชุก ทุกข์ทวยธเรศบำราศ ทาษภูเกื้อกอบบุญ ทวีวุฒิคุณอาจิณ ถวิลกุศลศีลทาน ทวารไตรเตรียบสุจริต รังเรขกิจศุกธรรม์ รังสรรค์สรรพสิ่งสวัสดิ รังสฤษดิรัตนไตรยประนาม รังรักษ์ตามชิโนวาท สัทธรรมสาสน์เสาวนา ศรัทธาสรณะไตรพิธ สถิตย์สัมมาทฤษฎี เสถียรเบญจศีละธำรง /*3*/จำนงอุโบสถสมาจาร จำแนกทานเนืองนิตย์ จำนองจิตรภาวนา ตรึกตราหาเช่นชอบ ตริตรองรบอบสัตยธรรม์ เขตรขันธ์นฤไภยพานภูลศุข ฦๅตระหลบหล้าอ้าง เอิกเขษม ๚
บาทกุญชร
๏ ทวยไทยไขษยทุกขสิ้น
เสียมสกล เกษตรเฮย
ต่างชื่นต่างชมเปรม
ปราศเศร้า
พระเกียรดิเกริกภูวดล
เดื่องยศ ยิ่งพ่อ
ทกแหล่งทกเหล้าล้วน
เลื่องฦๅ ฯ
๏ พระผดุงธรรมทศค้า
ขัติยวัตร แสวงเอย
องค์สุทัศน์จักรพรรดิคือ
คู่ท้าว
อธรรม์อสัตย์สลัด
สละละ ล่วงแฮ
บาปสร่างบุญสร้างอคร้าว
ครุ่นครา ฯ
/*4*/ทานํ
๑๏ หฤไทยอาคระแท้
ทานแจก จ่ายฤๅ
นองเนกนิกรประชา
ชาติไร้
ทกวาระจำแนก
เนืองนิตย์ นาพ่อ
ภัตรพัตรสัชฌุให้ถ้วน
ทั่วชน ฯ
สีลํ
๒๏ เบญจศีลทรงสฤษดิส้อง
เสพย์นิพัทธ กาลนา
บาปเบื่อฤๅรางรคน
ขาดแท้
เบญจาวิธเวรสงัด
สงบรงับ เหือดเฮย
ทั่วทุจริตเว้นแว้
ว่างงาม
ปริจ์จาคํ
๓๏ บริจาคสรรพทรัพย์สร้าง
สังฆา รามฤๅ
บูชิตชินสาสน์สาม
สิ่งแก้ว
ประกอบประการนา
นุประเภท พรรณพ่อ
เพราะพระไทยไท้แผ้ว
ผ่องญาณ ฯ
/*5*/อาชวํ
๔๏ พระพร้อมอุชุเหตุมล้าง
มลายคด คำเอย
ตรงเตรียบไตรยทวารสรัพ
สบซร้อง
ส่ำเท็จเผด็จเปลื้องปลด
ไปล่โทษ แถลงแฮ
สิ่งสัตย์ตรัสพร้องถ้อย
ถ่องธรรม์ ฯ
มัท์ทวํ
๕๏ มฤธูมาโนชน้อม
ในนิกร ชนนา
โผอนโอบอนุเคราะห์สรรพ์
สัตวถ้วน
ทานเทียบเท่าบิดร
ดาลมนัศ อ่อนเอย
ในดไนยล้วนเอื้อ
อดออม ฯ
ตปํ
๖๏ สังวรประฎิบัติเบื้อง
โบสถ ศีลแฮ
มาศละแปดถือถนอม
ถนัดสร้าง
เบญจอัฐจัตุรทศ
ทินดับ เพ็ญพ่อ
ปักษ์ละสี่ครั้งอ้าง
ออกทรง ฯ
/*6*/อโกธํ
๗๏ หฤไทยรำงับร้าย
ราคี ข้องแฮ
มลายโทษพิโรธปละปลง
ปลดปล้าง
เจริญจิตรมิตรไมตรี
ตรองศุข สัตว์นา
ทิศทศจรดถ้วนมล้าง
มละเวร ฯ
อวิหึสัญจ
๘๏ กรุณานำทุกข์ร้าง
โรยรา ราษฎร์ฤๅ
ทกถิ่นท้องธรเณนทร์
หน่ายร้อน
บเบียนบบีฑา
ทั่วเขตร ขันธ์เฮย
เว้นวิหิงษ์ข้อนขึ้ง
ขุ่นแด ฯ
ขันตีจ
๙๏ อธิวาศน์นฤเบศร์คุ้น
ขันตี ตั้งนา
ดำฤษณ์วิโรธแกลกลืน
เกลี่ยกล้ำ
เย็นยิ่งมฤตยวารี
รศโสรจ สัตว์ฤๅ
ชุ่มชื่นชอกช้ำแผ้ว
ผ่องกระมล ฯ
/*7*/อวิโรธนํ
๑๐๏ โบราณรีตโหดรื้อ
ราชนิติ พู้นพ่อ
ทรงประพฤติยลยิน
เยี่ยงกี้
บเพี้ยนบแผกผิด
พจนสาตร สืบแฮ
กิจกอปชอบนี้นั้น
หนึ่งเพรง ฯ
๏ ไป่เว้นวิธีราชทั้ง
ทศธรรม์ ถ้วนนา
ประฎิบัติทั่วเลบงบูรพ์
แบบไว้
สงเคราะห์อเนกอนันต์
เนืองนาคะ ราฤๅ
สังคฤห์พัษดุ์ไท้ตั้ง
แต่งสรรค์
สัส์สเมธํ
๑๏ ใดชนจนยากสิ้น
สรรพพัศ ดุนา
แคลนคู่โคไถธัญญ์
ทั่วไร้
ธแจกธจ่ายจัด
จวบออก ผลเฮย
สิบส่วนหนึ่งนั้นไส้
ใส่ฉาง ฯ
/*8*/ปุริสเมธํ
๒๏ เสนางค์เนืองนอกถ้วน
ถึงสนม ในเฮย
ปีหนึ่งสองปางนับ
เนื่องครั้ง
ผจงแจกธนะสารสม
ศักดิสถิตย์ เขานา
ตามใหญ่ตามน้อยทั้ง
ทั่วชน ฯ
สัม์มาปาสํ
๓๏ ใดหวังวานิชร้าง
แรงทุน ทรัพย์นา
เสนอสาสน์เพื่อประโยชน์ธน
ท่านให้
ไตรพรรษเพิ่มคุณทวี
ถวายควบ คืนเอย
ชุบช่วยทวยไร้ข้า
เขตรหลาย ฯ
วาจาเปย์ยํ
๔๏ ไป่หยาบจาบจ้วงประจวบ
ประจานชาติ ชนพ่อ
มธุรพจน์ฤๅประมาทหมาย
หมิ่นช้า
โดยไวยวุฒิขนาด
คเนเฉภาะ ภาพเอย
ควรปู่ป้าน้าอ้าง
โอษฐแถลง ฯ
/*9*/นิรัค์คลํ
๕๏ จตุรงค์สงเคราะห์พร้อม
ไพรบูลย์ ทั่วฤๅ
เรือนราษฎร์์อาจแสดงผล
ผ่องพ้อง
อัญเพ็ญพิภพจรูญ
เจริญประจาก โจรเฮย
ทวารเปล่าลิ่มป้องปล้าง
ปล่งไภย ฯ
๏ กรรมบถทศภาคไท้
ทำนุก นิตย์นา
บุญสืบบาปสร่างไกษย
เสื่อมมล้าง
จักรพรรดิวรวัตรยุกดิ์
อย่างราช เพรงพ่อ
ทวาทศท่านสร้างถ้วน
ทกอัน ฯ
อันโตชนัส๎มึ พลกายัส๎มึ
๑๏ ในนอกนรชาติผู้
พิทักษ์ ไทนา
เนืองเนกหญิงชายสรรพ์
ส่ำซร้อง
ทรงขจัดพิบัดิพำนักนิ์
หน่ายโทษ ทุกข์เฮย
บานศุขสบสิ้นส้อง
เสพย์เขษม ฯ
/*10*/ขัตติเยสุ
๒๏ บรรโลมมาโนชน้อม
ในขัติย์ อื่นเอย
เมืองออกเอาใจเปรม
ปราศช้ำ
อำนวยพิพิธรัตน์
รถแสะ สารนา
พร้อมยั่วยานน้ำทั้ง
ท่องสถล ฯ
อนุยัน์เตสุ
๓๏ ปวงองค์ขัติยและผู้
พันธุไท ธิราชฤๅ
โดยราชจรดลคง
คู่แคล้ว
ธเอื้อธโอบใจ
จองสนิท นิตย์นา
เพิ่มยศยานแก้วเกื้อ
กอปผดุง ฯ
พราห๎มณคหปติเกสุ
๔๏ ทวยบาบัณฑิตย์พร้อม
พราหมณ์พฤฒิ พรรค์พ่อ
พัตรโภชนโหดิกุณฑ์อำรุง
เรียกให้
นายกเย่าธอุทิศ
ทานวัตถุ์ คฤห์เฮย
ครันครบสบสิ้นได้
ดั่งปอง ฯ
/*11*/เนคมชานปเทสุ
๕๏ ผจงแจกบรรพสัชด้าว
แดนชน บทแฮ
ทกนิคมคามผอง
แผ่นพื้น
ตระหลอดแหล่งอณาสกล
สกะราษฐ แลฤๅ
เฉกดั่งก่อนอื้นสิ้น
สบสถาน ฯ
สมณพราห๎มเณสุ
๖๏ ปวงลอยบาปอาจอ้าง
ออกนาม พราหมณ์เอย
อิกชื่อสมณะขนาน
หนึ่งไส้
บริสุทธิเสลขสละกาม
กอปจตุตถ์ ศีลแฮ
จตุปัจจัยไท้ถ้วน
ถี่ถวาย ฯ
มิคปัก์ขีสุ
๗๏ พระห้ามห่อนให้ประทุษฐ
ทวยสัตว สรรพ์นา
มวญมฤคทวิชาหลาย
เหล่าอ้าง
อย่าเริ่มอย่ารังประหัฏ
ประหารวอด วายเอย
อวยอไภยกั้นก้าง
เกียจกรร ฯ
/*12*/อธัม์มการปฏิก์เขโป
๘๏ พระแหนพระห้ามตระหลอด
แหล่งภพ ท่านนา
เว้นกิจอาธรรม์ทัง
ทั่วด้าว
สุจริตจิตรปรารภ
ริสัตย์ แสวงแฮ
เหตุแห่งบาปห้าวร้าง
เริ่มบุญ ฯ
อธนานํ ธนานุป์ปทานํ
๙๏ ชนใดไร้ขัดข้น
ขุ่นเข็ญ ใจเอย
ทรงแจกจ่ายธนทุน
ท่านเกื้อ
ปองปูนประชาเย็น
ยินลาก แลพ่อ
เพราะพระไทยไท้เอื้อ
โอบครัน ฯ
สมณพราห๎มเณ อุปสังกมิต๎วา ปัญ๎หปุจ์ฉนํ
๑๐๏ ปวงบาพรตพรากมล้าง
มลายมา นะนา
นับนพครบสรรพสุทธ
สร่างแผ้ว
เสด็จสู่บุจฉาธรรม์
ทกโทษ คุณแฮ
ใดบแจ้งแจ้งแล้ว
ล่งญาณ ฯ
/*13*/อธัม์มราคัส์ส ปหานํ
๑๑๏ อธรรมราคหากโหดแท้
ทางกาม เกลียดเอย
อคมนิยถานแสลง
สละถ้วน
หฤไทยบลวนลาม
เลยบ่อน บาปพ่อ
ทุจริตราคล้วนเว้น
ว่างวาย ฯ
วิสมโลภัส์ส ปหานํ
๑๒๏ ไป่ดลมหิจฉห่อนน้อม
นึกของ เขาเอย
แห่งบได้หมายเอา
เอิบอ้าง
โดยกิจพละการปอง
เปนประโยชน์ ตนนา
วิสมะโลภท่านไร้ร้าง
เริศไกล ฯ
๏ จักรพรรดิวัตรโปรดสร้าง
ส่ำสม สิ้นเฮย
ทวาทศพิธไพบูลย์
บอกแจ้ง
พระยิ่งพระยศอุดม
ดาลเกริก เกียรดิฤๅ
ร้อยโลกย์ฤๅรู้แล้ง
เลื่องคุณ ฯ
/*14*/๏ ข้าพระพร่ำเอิกอ้าง
อรรถรศ เรียบเอย
เผยอพระยศอดุลย์
เดื่องหล้า
พระเกียรดิจุ่งปรากฎ
ประกาศโลกย์ แลพ่อ
คุงอยู่คู่ฟ้าฟ้ง
เฟื่องสวรรค์ ฯ
๏ เสาวเลขสารโสลกล้ำ
เล่หทิพย์ เพยียเฮย
รังเรขรศรำพรรณ
พากย์พร้อง
กตัญญูยกหยิบเฉลิม
ฉลองบาท พระนา
ขออย่าขุ่นข้องไข้
ขาดเข็ญ ฯ
๏ จักแถลงลักษณอาทิ์อื้น
อักษร ฉลุแฮ
ฉลักแผ่นผาเพื่อเห็น
เหตุตั้ง
แต่เริ่มปฎิสังขรณ์
ขานพจน์ ไว้พ่อ
พระเชตุพนทั้งถ้วน
ถิ่นสงฆ์ ฯ
๏ ปางพุทธสาสน์จรดสิ้น
สองสหัส แลเฮย
ไตรสตาธฤกคง
ขวบแคล้ว
เจ็ดสิบสี่เศษพรรษ
พาระ เสาร์ฤๅ
อาศยุชลุแล้วแล้
ล่วงกาล ฯ
/*15*/๏ ดฤษถีอัษฐะไส้
สสะวัส สานา
นักษัตรตรีนิศกขาน
ขษณนั้น
สมเด็จอดิศวรกระษัตริย์
สุริยยอด สยามเอย
เสวยพิภพเพี้ยงชั้น
ฉะกาม ฯ
๏ เสด็จยาตรพยุหย้ายทอด
ทานกฐิน ถวายแฮ
แห่งพระเชตุพนาราม
รีตไท้
ทำนุกนิตย์ประดิทิน
ทกคาบ ขวบพ่อ
ฤๅห่อนเริศไร้เว้น
ว่างทรง ฯ
๏ เสร็จทานกราบกราบแคล้ว
คลานิวัต การนา
ทอดทฤศนบริเวณวง
วัดสร้าง
องค์ไอยกากระษัตริย์
เสร็จสฤษดิ แรกฤๅ
สามสิบเอ็ดอ้างแล้ว
ล่วงปี ฯ
๏ ชำรุดทรุดอิฐทั้ง
ทั่วกาษฐ กระเบื้องเฮย
ยับบยลดีโทรม
ทรวดค้าน
หฤไทยธทรงประสาท
โสมนัศ ไส้นา
กอปศรัทธากล้าสร้าน
สบสกนธ์ ฯ
/*16*/๏ พระตริจักตรัสให้
เหิมกิจ ซ่อมแฮ
เห็นปฏิสังขรณ์ผล
ภาคหน้า
พระกตัญญุขอบคิด
คุณธิเบศร์ บูรพ์พ่อ
พระปู่พระเจ้าหล้า
แหล่งสยาม ฯ
๏ ควรสนองพระเดชไท้
ทำนุก วัดเอย
จุ่งยิ่งจุ่งงามสอง
ส่วนอ้าง
ถิ่นสงฆ์จุ่งอเนกสนุก
เสนอเนตร ชนนา
อุทิศสิ่งประเสริฐสร้างสิ้น
ส่งถวาย ฯ
๏ แผ่ผลกุศลเหตุพร้อม
ไพรบูลย์ บุญแฮ
ต่างแต่งตั้งวายรัตน์
หร่ามฟ้า
บูชิตเชษฐอดิศูริย์
เสพย์สวัสดิ สวรรค์เอย
ยืนพระยศช้าชั้น
ฉะแมน ฯ
๏ เสร็จตรึกตระบัดอื้น
โองการ สั่งนา
โทมาตย์ผู้แทนกิจ
กอปไท้
พระยาศรีพิพัฒขนาน
นามยศ ยิ่งพ่อ
พระยาเพ็ชรพิไชยให้รู้
เริ่มกรรม ฯ
/*17*/๏ เปนแม่กองหมดสิ้น
สิ่งสรรพ การย์แฮ
รื้อเร่งอุโบสถทำ
ทั่วทั้ง
ขุดรากใหญ่ครันขยับ
ขยายมาก ออกเอย
ตราบสิมาซุ้มตั้ง
แต่ปาง ฯ
๏ ที่ผนังเดิมตั้งราก
รายเสา ในนา
ภายนอกวางเสาราย
รอบห้อม
จุ่งถึงที่ลำเนา
แนวนอก กระแพงเฮย
แห่งสิมาซุ้มล้อม
หลากบรรพ์ ฯ
๏ ลุภัทธบทบอกรู้
แรมทศ ศาแฮ
หนดฤษถีพุฒวัน
วุฒิไว้
มโรงนักษัตรกำหนด
นับสี่ ศกฤๅ
สิทธิโชคฤกษ์ได้ด้วย
ดั่งถวิล ฯ
/*18*/๏ จับการย์ก่อสิ้นที่
ถิ่นคณะ ใหม่แฮ
หนแห่งทักษิณทิศ
ท่านตั้ง
เติมต่อคณะพระ
เพรงเพิ่ม ออกเอย
เต็มตึกตระหลอดทั้งสิ้น
สบเสถียร ฯ
๏ ปราการรัตนรั้วเริ่ม
รากขุด รอบนา
เกณฑ์ก่อเวียนอิกวง
แวดล้อม
ศาลาแลกุฎิ์หอ
แห่งสวด ปริตแฮ
หกสิบเอ็ดถ้วนพร้อม
พรั่งหลัง ฯ
๏ เสร็จให้เร่งรวดรื้อ
เรือนสงฆ์ เดิมฤๅ
ฝาขดานดื่นทัง
ถิ่นนั้น
ก่อตึกจุ่งเต็มวง
หว่างว่าง โหดเฮย
หวังประโยชน์หมั้นยั้ง
ยืดนาน ฯ
๏ เรียงเรียบตึกตั้งต่าง
เติบทัง น้อยนา
หอสวดหอไตรสถาน
ทั่วแท้
ศาลาและเรือนรฆัง
ควงนับ ร้อยเฮย
เจ็ดสิบหกถ้วนแล้
หลากหลาย ฯ
/*19*/๏ คิดควบรวบกันทั้ง
ถิ่นคณะ ใหม่นา
สรินับสองร้อยปลาย
ปลีกซ้ำ
สามสิบเจ็ดหลังรดะ
รดับตึก เต็มเอย
แลพิลาศล้ำแถ้ง
ถ่องถกล ฯ
๏ เสร็จเสด็จโดยอธึกพร้อม
พระขัติย วงษ์แฮ
มวญมาตย์เนืองนองอนนต์
เนกถ้วน
ถวายเสนาศนพัศดุ์
พิพิธ ภัณฑ์พ่อ
ไตรบริขารล้วนแพร้ว
เพริศตา ฯ
๏ แด่กรมนุชิตเจ้า
จอมพงษ์ นเรนทร์ฤๅ
ชิโนรสสืบสมญา
ยศทั้ง
ศรีสุคตขัติยวงษ์
วรเชษฐ ชีพ่อ
ผู้ผ่านอาวาศตั้ง
แต่หล้าพระเจ้าหลวง ฯ
๏ ถวายสิ้นส่ำเศษถ้วน
ทั่วอา รามฤๅ
เนืองอเนกปวงสงฆ์
สบด้าว
ราชาคณะถานา
นุกรมนัก เรียนเอย
อันดับเณรเจ้าพร้อม
พรั่งชี ฯ
/*20*/๏ สริสงฆ์สรพรักสิ้น
สี่นับ ร้อยนา
สามสิบรูปเศษมี
มากซร้อง
สามเณรเพิ่มผสมสรัพ
สิบอิก ห้าเฮย
เชิญสถิตย์ตึกถ้วนห้อง
แห่งสถาน ฯ
๏ กาลลุวาระหลีกร้าย
เรืองสวัสดิ์ ไชยนา
พฤหัศบดิ์สิบเอ็ดชาญ
โชคใช้
สุกรปักษ์อัศวนักษัตร
ศกหก แลเฮย
จิตรมาศฤกษ์ได้พร้อม
พฤฒิคุณ ฯ
๏ จึ่งจอมดิหลกหล้า
แหล่งอโยทธ ยาเฮย
ประดับดิเรกมาตย์มวญมุล
มั่วซร้อง
เสด็จบรรลุลานโบสถ์
บานมนัศ นาพ่อ
พร้อมพระประยุรพ้องพื้น
เผ่าพงษ์ ฯ
๏ ดลฤกษ์ภูลพิพัฒน์แผ้ว
ไพบูลย์ มหุดิ์เฮย
ผ่องภาษกรทรงกลด
เกลื่อนกลุ้ม
พนักงานแข่งขานดูริย์
ดังศัพท์ สังข์แฮ
แตรเป่าประโคมครื้มครุ้ม
ครุ่มกลอง ฯ
/*21*/๏ ผสานเสียงสงฆ์ดับส้อง
สวดสา รภัญนา
ถวายวรมงคลสอง
สิบซ้ำ
ราชาคณะถานา
นุกรมเกริก เสียงเฮย
ชุมช่วยไชยให้ล้ำ
เลิศคุณ ฯ
๏ เสด็จวางอิฐฤกษ์ทั้ง
ทองนาก เงินนา
สามแผ่นพิบูลย์เรียง
รากตั้ง
พระญาติมาตยามาก
มาก่อ รดมเอย
ถึงที่มีชั้นทั้ง
ทุฐาน ฯ
๏ ศิลาลายลาดพื้นต่อ
ตามรเบียบ พื้นแฮ
ดื่นดาษสองชั้นอุฬาร
เลื่องหล้า
กระเบื้องเคลือบเหลือบเหลืองเทียบ
เทียมกนก นาพ่อ
มุงประธานหน้าท้าย
ทั่วหลัง ฯ
๏ เสาในประธานทกห้อง
แห่งอุโบ สถเฮย
เฉลียงรอบเสารายรัง
เรขล้อม
เชิงเสาประดับโสภาคย์
ผาพิจิตร ลายแฮ
ในนอกเสาพร้อมล้วน
เล่หกัน ฯ
/*22*/๏ ปราการรัตน์ประกิจกั้น
กอปเฉลียง เสานา
นอกศิลาลายสรรค์
สอบแสร้ง
เฉลารอบรูปภาพเรียง
รามเริ่ม เรื่องฤๅ
จาฤกโคลงแจ้งอ้าง
อ่านความ ฯ
๏ ภายในประดับเพิ่มสร้าง
สอบศิลา ลายเฮย
เรียบรัตน์ชิงดวงดาม
ดาษล้วน
เสาเกยที่ทวารา
รอบแห่ง เฉลียงฤๅ
ทวารสี่สฤษดิถ้วนพื้น
แผ่นไศล ฯ
๏ ศิลาลายขจิตแต่งตั้ง
ตามฉบับ บูรพ์พ่อ
ไม้เม็ดทวาทศไทย
ทั่วแท้
ประตูละคู่สรัพ
เสร็จฉลัก แลเฮย
บัวคว่ำหงายแล้แล้ว
ลาดผา ฯ
๏ น่าขดานท้องไม้พนัก
เพนกเกย นั้นฤๅ
ประกอบศิลาลายแล
เลื่อมคว้าง
อัฒจันท์คั่นเลยลง
ลดหลั่น ล่างเอย
รดับศิลาไศลข้าง
เขตรแคว้นนครชล ฯ
/*23*/๏ พลสิงฆ์บังคั่นล้วน
ลายเศ ลาฤๅ
รจเรขลวดลายถกล
กอบแกล้ง
เสาผาภาพโตเท๎ว
ไว้ต่อ เชิงแฮ
ปักแห่งสองข้างแสร้ง
สอบกรร ฯ
๏ กำแพงแก้วก่อล้อม
แหล่งลาน โบสถ์นา
ดำแหน่งแนวซุ้มสรรพ์
สบถ้วน
ถิ่นสถิตย์สิมาสถาน
ทั้งอัฐ ทิศเอย
โอบออกอิกชั้นล้วน
หลากเดิม ฯ
๏ ภายนอกผจงจัดแสร้ง
ศิลาลาย ประดับนา
หลายเลศลายลงเฉลิม
ฉลักล้ำ
เรียงรุกขลดาราย
รจิตต่าง สัตว์ฤๅ
มฤควิหกถ้วนถ้ำ
ถิ่นไศล ฯ
๏ ภายในย้ายอย่างเพี้ยน
ไพจิตร เจียวพ่อ
กระเบื้องปรุเคลือบใส่สอ
สอบสร้าง
ซุ้มทวารและซุ้มทิศ
ฐานแห่ง สิมาแฮ
สิ่งละแปดซุ้มสล้าง
เลิศยล ฯ
/*24*/๏ โสฬศสริซุ้มแต่ง
ตกฉลัก หินเฮย
หนบุรีชลเฉลา
เล่หปั้น
ในซุ้มก็รักลง
ไล้มาศ เหมือนแฮ
ทกทั่วซุ้มทั้งนั้น
หนึ่งเทียม ฯ
๏ ใบสิมาเดิมราชสร้าง
ศิลากำ โพชฤๅ
ใช่ชาติผาภพเสียม
สบแคว้น
สีเขียวขจิตจำหลัก
ลายหยาบ ยลพ่อ
ไป่พิลาศเลอียดแม้นใช้
ช่างทราม ฯ
๏ ตรัสให้ช่างปราบเปลื้อง
ปลงกาย ลงแฮ
ฉลักเลอียดงามยลยง
ยิ่งกี้
ปฤษฎางค์ปิดสุพรรณพราย
เพราเถือก ทึบนา
เฉกจักชวนชี้อ้าง
อวดชน ฯ
๏ ฐานรองสฤษดิเลือกล้วน
ศิลาลาย แลเฮย
หนทวีปสีชังถกล
ก่องพ้น
บัวกลุ่มฉลักกลีบขจาย
ขจิตรอบ ราพ่อ
ฉลองสิมาล้นล้ำ
เลิศผจง ฯ
/*25*/๏ บนหลังซุ้มธให้กอป
กังษะ หล่อฤๅ
รูปพระสถูปสถิตย์ละองค์
เอกตั้ง
แต่งต่างยอดซุ้มรดะ
รดับทก ซุ้มนา
ทั่วแปดทิศทั้งสิ้น
ใส่เฉลิม ฯ
๏ นอกทวารท่านให้ตก
แต่งขจิต หล่อฤๅ
หล่อรูปสางแปลงเติม
ต่างใช้
สิงหนัดและโตสถิตย์
เทียมคู่ เคียงนา
ขนาบแห่งสองข้างไว้
หว่างทวาร ฯ
๏ แปดประตูตั้งอยู่ถ้วน
ทกหน ทวารแฮ
ทวารละคู่ดูดั่งทยาน
หยัดย้าย
สริรูปสิบหกสกนธ์
กายกอป เสมอนา
เล็งเล่ห์หาญห้าวร้าย
เร่งสยอง ฯ
๏ สำเภาเขาขอบแคว้น
แขวงลพ บุรีฤๅ
เพิกแผ่นผามารอง
รับตั้ง
ตนสางฉลักฐานครบ
ครันขจิต จัดนา
ทกรูปสางสิ้นทั้ง
แท่นทำ ฯ
/*26*/๏ ปราการฐานประกิจแกล้ง
เกลาผจง ผเจิดนา
ฉลักลูกแก้วลำเนา
นอกไซ้
ต่อพื้นภาคลดลง
ลานล่าง นั้นฤๅ
สฤษดิศิลาใช้เหล้า
แหล่งชน ฯ
๏ ชาลาในรหว่างเบื้อง
โบสถ์ระดับ ดาษฤๅ
เรียบศิลาลายถกล
กอปล้วน
สีชังทวีปสรัพ
เสร็จรอบ ราพ่อ
ลายสลับดำบ้างถ้วน
ที่ลาน ฯ
๏ เชิงซุ้มสิมากอปพื้น
ผากระถาง บัวเอย
อิกแท่นนิลปาสาณ
ใส่ไว้
เฉลารูปรุกข์ลดาลาง
หลากแหล่ง ไศลนา
ทั้งแปดเชิงซุ้มไส้
สบเสถียร ฯ
๏ ภายในหนซุ้มแห่ง
หินทวา เรศฤๅ
ไว้แท่นรเมียลเหมือนเพรง
พร่ำพร้อง
โทที่สถิตย์ซ้ายขวา
แขวงแค่ ทวารนา
แปดประตูต้องใช้
เช่นกัน ฯ
/*27*/๏ บนพื้นโบสถ์แต่ชั้น
ชานมุข ลดเอย
แผ่นใหญ่ศิลาลายสรรค์
สบสร้าง
ฝ่ายละสี่แท่นทำนุก
ในภาค กระแพงนา
แปดแผ่นสองข้างถ้วน
เท่าทำ ฯ
๏ เชิงผนังโบสถ์หากแสร้ง
สาบศิลา ลายแฮ
ประกอบภาคในดำกล
ก่องแท้
ตราบแกลประดิษฐดา
ดาษว่าง ห่อนเฮย
แลเลิศแลล้ำแล้
เลื่อมลาน ฯ
๏ ผนังหว่างน่าต่างล้วน
เลขา เรื่องฤๅ
สี่สิบเอ็ดนิทานแผน
ภาพสร้าง
อังคุตรอัตถกถา
ทำเนียบ นานพ่อ
เอตะทัคคอ้างแจ้ง
แจกความ ฯ
๏ สราพกยกรเบียบเบื้อง
บรรพชิต คุณนา
ล้วนยิ่งละอย่างเสนอนาม
เนกตั้ง
ศิลาลายลักษณ์ลิขิตสรรค์
เส้นมาด ตราเอย
บอกเรื่องทกห้องทั้ง
ทั่วแสดง ฯ
/*28*/๏ บนแกลฉลุพิลาศด้วย
ดำนาน พู้นพ่อ
อุมังคชาฎกแจง
แจกจ้าง
คอสองแห่งในประธาน
โทวาด ไว้แฮ
รังเรขเรื่องเบื้องข้าง
เขตรแมน ฯ
๏ จาตุมหาราชทั้ง
ทั่วทิศ สี่ฤๅ
สุรโลกหลายแดนสรวง
สืบไว้
เสาในสิบหกรจิต
จำแนก ลายเอย
แย่งดอกใบไม้ล้วน
เลิศพรรณ ฯ
๏ ส่ำสรรพ์พิหกแซรกสล้าย
สลับเครือ วัลย์แฮ
หลายชาติทวิชาผัน
ผกเผ้า
เตลาละลายเจือ
จานจิตร กรรมเอย
พิศเพริศพิศแพร้วเร้า
หร่ามราย ฯ
๏ ฐานพระประธานให้สฤษดิ์
รังสรรค์ ใหม่นา
รื้อก่อสามชั้นขยาย
อย่างเยื้อง
ชั้นบนบผันแปลง
แปลกฉบับ บูรพ์พ่อ
เติมพระประธานไว้เบื้อง
แบบบรรพ์ ฯ
/*29*/๏ ชั้นสองรองรับตั้ง
ตามสถาน นั้นนา
ไว้พระอรหันต์โท
ที่กี้
สราพกแปดบริพาร
พื้นหล่อ ใหม่ฤๅ
เรียงรอบสถิตย์ชั้นชี้
ช่วงไตร ฯ
๏ สริเดิมเติมต่อสร้าง
ส่ำสา วกเอย
ครบสิบองค์ไสววาง
แวดล้อม
พุทธเทวปฏิมากร
ก่อนพระ ประธานนา
ประมวญสิบเอ็ดพร้อมถ้วน
ทั่วผอง ฯ
๏ สามชั้นฐานธใช้
ช่างผจง ปั้นแฮ
ลายกุดั่นรองสีแดง
ดาษพื้น
อร่ามรัตนอลงการ์
แกมมาศ กอปเอย
พิศพิลาศล้ำอื้น
โอษฐชม ฯ
๏ ประดับรูปเทวราชไท้
ทวยแทต ยานา
เวนัตย์นั่งหัดถ์ประนม
เนื่องตั้ง
รายเรียงสถิตย์แวดวง
เวียนรอบ อาศน์เอย
ดีบุกหล่ออุไรไล้ทั้ง
ทกสกนธ์ ฯ
/*30*/๏ ชุกชีเชิงกอปห้อม
แห่งราว เทียนฤๅ
เสาเม็ดเฟืองฝรั่งยล
เยี่ยงย้าย
ฉลักทาบทึบทองพราว
พรายพร่าง พิศพ่อ
มากเม็ดแลสล้ายได้
ดุจกัน ฯ
๏ แผ่นราวเหล็กแสร้งอย่าง
ย้ายลาย ฉลุนา
ย้อมมาศฉาดเฉิดพรรณ
ผ่องแผ้ว
จงกลประกลราย
เรียงจรด ราวฤๅ
กังษะหล่อแล้วแต้ม
ติดกาญจณ์ ฯ
๏ ใบทวารอุโบสถสร้าง
โสภิต พ้นแฮ
ภายนอกบานมุกประดับ
ดื่นแพร้ว
รามเรื่องรจเรขประกิจ
ประกอบภาพ เพริศพ่อ
ในฉลุทองล้วนแล้ว
เลิศหลาย ฯ
๏ รูปตาลิปัตรตราบถ้วน
ถานา ศักดิ์นา
ทกส่ำสงฆ์รายเรียง
รีตแจ้ง
พุดตาลและสารงา
งามแฉก ชาติแฮ
กลมกลีบกระมลให้แสร้ง
สบสรรพ์ ฯ
/*31*/๏ สำหรับยศแปลกรู้
ราชา คณะเอย
อิกพระครูเนืองนันต์
เนกตั้ง
บาเรียนและถานา
นุกรมหลาก หลายแฮ
ในนอกกรุงถ้วนทั้ง
ทกสถาน ฯ
๏ โดยดำแหน่งมากข้าง
เขตรคาม ก็ดี
แดนนิวาศอาวาศพนานต์
เนกบ้าง
ทกที่ทกฐานตาม
ตำหรับ เพรงพ่อ
สองแผนกแจกแต้มสร้าง
สบผอง ฯ
๏ บานบัญชรประดับล้วน
ลายดวง ชิงแฮ
จำหลักขจิตปิดทอง
ทาบแก้ว
หลังบานฉลุลักษณ์ปวง
เปนแบบ ตรานา
ชีเชษฐทั่วพร้อมแพร้ว
เพริศกาญจณ์ ฯ
๏ ตัวไม้เช็ดหน้าแทบ
ที่ประตู ต่างฤๅ
ฉลุมาศวาดโอฬาร
หลากล้ำ
เครือเทศพิเศษไพรู
รายสัตว ส่ำแฮ
ข้างกบเคลือบกระเบื้องซ้ำ
สาบประกล ฯ
/*32*/๏ กอปรูปกุสุมพัษล้วน
หลังสรวง ลงฤๅ
ทกถิ่นทวารแกลหน
แห่งข้าง
สพานพิดานปวง
แปรัตน์ ประธานแฮ
เฉลียงต่างประตูซุ้มสร้าง
สบสรรพ์ ฯ
๏ รังสรรค์สรรพัดล้วน
เลขา ทั่วนา
ลายมาศน้ำมันลลาย
เลขแสร้ง
บุบผาผลาหลาก
หลายอย่าง สัตวเฮย
สองสี่บทย้ายแกล้ง
กลั่นผจง ฯ
๏ จรนำประตูต่างซุ้ม
สฤษดิกาษฐ์ แก่นฤๅ
รูปยอดเยี่ยงมกุฏทรง
เทริดเกล้า
กุแก้วก่องแกมมาศ
แมนนิมิตร เหมือนเฮย
อุไรหร่ามรัตน์เร้ารุ้ง
รุ่งผสาน ฯ
๏ อัฒจันท์สี่สถิตย์เบื้อง
โบสถ์ทวาร ลงฤๅ
สี่ที่หลั่นลานเฉลียง
ลดนั้น
ตัวคั่นขจิตปาสาณ
สีขนาด นิลนา
ฉลักลูกแก้วถ้วนชั้น
ฉะเรียง ฯ
/*33*/๏ บังคั่นสรรค์พิลาศล้วน
ลายผา แผ่นแฮ
ลูกฟักฉลักเพียงเฉลา
ลอกไม้
มานเครือลดาทาบ
ทับทก หนเฮย
ข้างคั่นในซุ้มไส้
สาบหิน ฯ
๏ ล้วนลายธให้ตก
แต่งประกิจ กอปนา
กลกระเบื้องรอยภินท์
ภาคร้าว
ลายลงช่างฉลักประดิษฐ
ประดับช่อ เฌอแฮ
แกมกับใบก้าวเกี้ยว
กิ่งพันธ์ ฯ
๏ โสภณประกลต่อก้าน
กาบกอป เครือเอย
ยลหย่อมหย่อมวัลย์วาง
ว่างบ้าง
เบื้องบนแห่งผนังขอบ
ฅอทุ ติยานา
ชไมมุขหลังหน้าข้าง
คู่กัน ฯ
๏ รบายรูปนาคครุธพร้อม
พระศศิ สูรย์ฤๅ
รูปแทตย์เทพคนธรรพ์
ทั่วถ้วน
พิทยาธรกินร
นักสิทธิ์ ส่ำแฮ
หงษ์พิหคล้วนผ้าย
ผ่านนภางค์ ฯ
/*34*/๏ กุมภัณฑ์บรรพชิตผู้
เผือดเกลศ แลฤๅ
คือพระอรหันต์จาง
จืดเชื้อ
อุปธิท่านแสดงเดช
เดินเมฆ มาพ่อ
เบื่อบาปบุญเกื้อกล้า
เกลียดกาม ฯ
๏ ดับให้รจเรขแสร้ง
สอบมุข ท้ายเฮย
แห่งวิหารสามทิศ
ทั่วสร้าง
ขุดรากก่อทำนุก
แนวเพิ่ม ผนังนา
เยิ่นอย่างวิหารด้านข้าง
เขตรบูรพ์ ฯ
๏ เปลี่ยนตัวไม้รื้อเริ่ม
รังสฤษดิ์ ใหม่แฮ
ครบเครื่องบนอากูล
เก่าค้าน
ชำรุดประกอบกิจ
การผลัด เปลี่ยนพ่อ
กระเบื้องเคลือบมุงถ้วนด้าน
ด่อนพรรณ ฯ
๏ เสร็จซ่อมรักรัดแต้ม
ติดมาศ ใหม่นา
ประดับขจกรบายรบุสรรค์
ซ่อมซ้ำ
เชิงผนังและพื้นดาษ
ดุจโบสถ์ ไส้เฮย
ทังสี่พิหารแล้วล้ำ
เลื่อมแล ฯ
/*35*/๏ มุขหลังผนังโปรดให้
เหิมคิด เขียนนา
ทกทั่ววิหารสี่แปล
แปลกอ้าง
ฝ่ายบูรพทิศรจิต
แจกเรข เรื่องฤๅ
สิบอศุภสร้างสิ้น
สิบญาณ ฯ
๏ ทักษิณเสาวเลขด้วย
ดำนาน แปดนา
โดยฎิกาจาริย์แถลง
เลศไว้
พาหุงวิตถารบท
เบิกอรรถ อัฐเอย
เผยอชเยศพระเจ้าให้
เหตุยล ฯ
๏ ปัจฉิมทิศตรัสใช้
ช่างบรร ลายแฮ
ร่างเรื่องพุทธบาทหน
แห่งห้า
อุดรรจิตสรร
สงฆ์เสลข แลฤๅ
ไตรรัศธุดงค์แจ้งหล้า
เลิศคุณ ฯ
๏ ศิลาลายลักษณเลขรู้
เรื่องฉลัก ไว้นา
ทกทั่ววัตถุเปนบุญ
บอกไว้
จุ่งยลจุ่งอ่านตระหนัก
ในจิตร จำพ่อ
ไป่ทราบทราบไซ้สิ้น
สร่างฉงน ฯ
/*36*/๏ ซุ้มทวารวิหารทิศด้าน
โดยลง รเบียงนา
ทิศละสองซุ้มประกล
กอปปั้น
บานซุ้มขจกผจง
เจิมกนก นาพ่อ
สี่ทิศแปดซุ้มบั้น
แบบสมาน ฯ
๏ มุขน่าธให้ตก
แต่งเติม ก่อนเอย
กระแพงรัตน์โบราณรัง
เรขสร้าง
กระเบื้องปรุเคลือบสอเสิม
สาบประดับ ประดิษฐนา
เสาเม็ดฝรั่งตั้งข้าง
คู่แปลง ฯ
๏ รูปโตสถิตย์ทับเบื้อง
บนเสา สองแฮ
ล้วนศิลาฉลักแจง
จัดถ้วน
อัฒจันท์คั่นหินเขา
เขตรนัค ราเฮย
ชลบุรีล้วนสิ้น
สบสมัย ฯ
๏ เสาโตศิลาปักเบื้อง
บาทพล สิงฆ์นา
ดุจอุโบสถอุภัย
ภาคตั้ง
ผาอ่างก็วางหน
แห่งอัฒ จันท์เอย
สองฝ่ายฟากไว้ทั้ง
ทกคลวง ฯ
/*37*/๏ ประตูหลังมุขสกัดด้าว
แดนชาน โบสถ์แฮ
แห่งวิหารหลวงอุไทย
ทิศนั้น
ซุ้มโขลนทวารมาน
หมายขนาด สูงนา
วาวัดทัดห้ากั้น
กอปหิน ฯ
๏ เสาแท่นทั้งชาติช้าง
ชนเพศ จีนพ่อ
พื้นฉลักเสลานิล
เนื่องซร้อง
บูชิตวรชินเชฐ
เชิญสถิตย์ วิหารนา
เสนอโลกนารถพู้นพร้อง
พร่ำนาม ฯ
๏ หลังมุขสามทิศตั้ง
ต่างสัณ ฐานเอย
แห่งวิหารสามแล
หลากเพี้ยน
ปักเสาศิลาพรรณ
พิศแผก กันพ่อ
กอปกิ่งกังษเที้ยรไว้
เวี่ยโคม ฯ
๏ มีแท่นศิลาล้วนแปลก
เปลี่ยนหลาย เลศแฮ
ส่ำสัตวโสมภ์สรรพผา
ภาคสร้าง
กาษรและอุศุภราย
เรียงเจ๊ก รูปฤๅ
บางขี่บางตั้งข้าง
แค่ยืน ฯ
/*38*/๏ ลางใหญ่ลางเล็กบ้าง
บูชา พระเอย
ทกทิวาคืนคง
ค่ำเช้า
ประดิทินทั่วเวลา
ฦๅโลกย์ แลพ่อ
เนืองนิตย์พระเจ้าเกื้อ
กิจบุญ ฯ
๏ พระทรงอาโภคด้วย
แดนรเบียง ในนา
ต่ำบสมหนุนสูง
สืบสร้าง
ก่อเสิมเพิ่มเพียงสอง
ศอกรอบ ใหม่เอย
ผนังภาคในมล้างสิ้น
สบสถาน ฯ
๏ เปลี่ยนแปลงก่อกอปริ้ว
เรียงสาย บัวฤๅ
กระเบื้องปรุเคลือบเขียวผสาน
สาบแสร้ง
ภาคต่ำแม่ลายประดับ
ดามสอบ กระเบื้องแฮ
ปรุเคลือบขาวล้วนแกล้ง
กลั่นประกล ฯ
๏ พระเฉลียงรเบียงกอปเบื้อง
บรรพ์สฤษดิ์ ไว้ฤๅ
ภายนอกแปดหนเรียง
เรียบห้อม
ชำรุดเร่งรื้อประกิจ
ก่อพะ ในนา
เสาใส่รายล้อมชั้น
ช่วงชาน ฯ
/*39*/๏ หลังคามุงกระเบื้อง
บรรจง พิจิตรแฮ
สีเคลือบเขียวเฉลียงประธาน
ทั่วถ้วน
ภาคพื้นที่ในองค์
เอี่ยมดาษ หินเฮย
เขียวชาติขนาดน้อยล้วน
เล่หเดียว ฯ
๏ แหล่งเฉลียงเรียงลาดพื้น
ผาแผ่น ใหญ่เอย
โสภาคย์พิศเขียวพรรณ
ผ่องแผ้ว
ซุ้มช่องกบประกลแก่น
กาษฐ์ฉลัก ลายพ่อ
ล่องชาดพื้นแพร้วแต้ม
ติดทอง ฯ
๏ ตรงกบสองปักษ์ชั้น
ชาลา ใหญ่แฮ
รูปลั่นถันสองเสถียร
แท่นตั้ง
กรกุมวิวิธาวุธ
ไว้แค่ ทวารนา
สามศอกสูงถ้วนทั้ง
ทกทวาร ฯ
๏ รังรักษ์รูปแต่พื้น
ผานิล สิ้นแฮ
โสฬศกำหนดประมาณ
มากผู้
ฅอสองที่ประทักษิณ
สี่ทิศ เฉลียงฤๅ
รบายครบนครขึ้นรู้
เร่งรเมียล ฯ
/*40*/๏ สามร้อยบุรีคิดสิ้น
เศษเจ็ด สิบเอย
อิกสี่นครินทร์เขียน
เขตรแคว้น
สิมาอณาเสร็จ
เสียมขอบ ขัณฑ์แฮ
บูชิตชิเนนทร์แม้นไม้
มาศหิรัญ ฯ
๏ เสารเบียงหว่างประกอบริ้ว
เรียงสาย สโรชฤๅ
ติดแผ่นผาบรรสาน
สาบไว้
คิรีสัพนิมิตรราย
เรียบรจิต เสาแฮ
สตะสบสี่ด้านได้
ดั่งกัน ฯ
๏ เฉลาลักษณ์ลิขิตพื้น
พจน์นิพนธ์ เพลงแฮ
กลบทบัญญาศยก
เยี่ยงสร้าง
วรรณพฤติแบบฉันท์ยล
อย่างคณะ พู้นพ่อ
ห้าสิบสริร้อยอ้าง
อรรถธิบาย ฯ
๏ ชุกชีฐานพระด้าว
แดนรเบียง ในนา
ปรับศิลาลายประกับ
ประกิจแกล้ง
ลายสามสอบรอบเรียง
รจเรข เรียบเฮย
บนแห่งฐานล้วนแสร้ง
สาบผา ฯ
/*41*/๏ ลายประดับแลเฉกกระเบื้อง
บุบราน ร้าวแฮ
หลังพระรจนาเรือน
รัตน์แพร้ว
ฉายฉากฉลุหว่างสถาน
สถิตย์ขวด เขียนฤๅ
ปักบุบผาพื้นแผ้ว
เพ่งพบู ฯ
๏ เบื้องบนเรือนแก้วรวด
รอบใน รหว่างนา
รบายแย่งพื้นขาวดู
ด่อนล้วน
ผนังริ้วบุษป์สบไสมย
เสมอวาด วัลย์เฮย
สอสอาดดาษพื้นถ้วน
ถ่องถกล ฯ
๏ ผนังทึบมุขสรพราศพร้อม
พระรเบียง มุมฤๅ
ทั้งสี่ทิศดำบล
บอกแจ้ง
นนทุกปกรณำเรียง
เรื่องรบุ รบายพ่อ
พหิเหตุนเรศรแสร้งสร้าง
ส่ำสรรค์ ฯ
๏ ช่องทวารสถานทลุชั้น
ชาลา เล็กนา
ในรหว่างพระรเบียงปัน
แปดด้าว
ปั้นซุ้มขจกขจิตทา
ทองทก ซุ้มเอย
เถือกทั่วแปดซุ้มอคร้าว
ครบผดุง ฯ
/*42*/๏ รเบียงพาเหียรธให้ตก
แต่งตาม เดิมนา
กระเบื้องเคลือบขาบสีมุง
เมือบพร้อม
ผนังในก่อริ้วดาม
ดาษปรุ กระเบื้องฤๅ
เคลือบดั่งสีฟ้าห้อม
แห่งสถาน ฯ
๏ แม่ลายต่ำตรุล้วน
เหลืองสี เคลือบเอย
กระเบื้องปุระแลพิลาศลาน
หลากล้ำ
พื้นลาดชาติศิลามี
เมืองเขตร เหนือนา
ศุโขไทยพิศคล้ำคล้าย
เคลือบมอ ฯ
๏ ฐานชุกชีธิเบศร์สร้าง
ศิลาลาย ประกอบฤๅ
เฉกอัชฌัติก์พอพึง
พิศอเคื้อ
ผนังหลังพระรบายประแจ
จีนม่วง พื้นพ่อ
รายบุบผผีเสื้อไว้
วัคคุลี ฯ
๏ สอสองบนเบื้องล่วง
แหล่งผนัง ริ้วฤๅ
ฉลุรูปปักษีหลาย
หลากพ้อง
โบยบินนภาประนัง
เนืองเนื่อง อเนกนา
ลอยเล่นเมฆซร้องซร้อง
ส่ำสรรค์ ฯ
/*43*/๏ มุขมุมเขียนเรื่องด้าว
ดำบล ผนังเอย
แปดแห่งแบ่งบรรลาย
ลักษณ์ล้วน
ปิศาจปกรณำถกล
กอปวัด ถุแฮ
ต่างต่างนิทานถ้วนเพี้ยน
ภาพแสดง ฯ
๏ ในบานทวารอัฐแต้ม
ต่างพรรณ นาพ่อ
น้ำรดสดแสงอุไร
หร่ามแพร้ว
เรขรูปอสุรกุมภัณฑ์
เผ่นสถิตย์ แท่นนา
มารแบกแปลกล้วนแล้ว
เลขกาญจน์ ฯ
๏ หลังบานรจิตพื้น
พิสูตรวง แหวกเฮย
โต๊ะแต่งบูชาอุฬาร
เลิศตั้ง
ครบเครื่องสักการผจง
ผเจิดจัด สรรนา
บูชิตพระเจ้าทั้ง
ทั่วเสถียร ฯ
๏ ผนังแนวอัชฌัติก์ข้าง
เขตรชาน เฉลียงฤๅ
ติดแผ่นผาตราเลียน
เล่หกี้
บรรพตสิพนิมิตรปาน
ปางไป่ แปลกนา
ฉลักลักษณชี้อ้าง
อักษร ฯ
/*44*/๏ มาตราพฤติใส่บ้าง
แบบฉันท์ แปดเอย
อิกกับโคลงกลกลอน
กลั่นแกล้ง
สี่สิบบทบรรหาร
แห่งแยบ หลายแฮ
ประตูละคู่ไว้แจ้ง
แจกวิธี ฯ
๏ แปดประตูอยู่แทบถ้วน
ทกหน ทวารเฮย
โสฬศเศลามี
หมดไส้
ในชานรูปจีนยล
อย่างมาตย์ เขาแฮ
หินชาติเขียวให้ตั้ง
ต่อเติม ฯ
๏ สูงสามศอกขนาดอ้าง
อิกเศษ คืบเอย
ฐานศิลารองเสิม
สอบเท้า
ละคู่อยู่ยืนเขตร
คุมแค่ ขนาบฤๅ
สองรูปเคียงข้างเฝ้า
ฟากทวาร ฯ
๏ สิบหกรูปแต่ล้วน
แลโส ภณนา
รายสถิตย์โทละลาน
เล่หนั้น
พาเหียรเพิ่มโตทวา
ทวารหนึ่ง ไว้แฮ
หินเช่นจีนตั้งชั้น
ช่วงใน ฯ
/*45*/๏ โสฬศสริจึ่งถ้วน
ทังประตู แปดฤๅ
รองแท่นเศลาไสล
เลิศแล้ว
ในชาลหว่างรเบียงดู
ดื่นดาษ หินเฮย
เช่นชาติทนต์ม้าแพร้ว
พร่างพราย ฯ
๏ วางถะเจ็ดชั้นขนาด
ในลาน แลฤๅ
คือพระเจดีย์กลาย
กลั่นแกล้ง
อย่างจีนต่างประเทศสถาน
ถือฝ่าย เขานา
ศิลาชาติเขียวแสร้งสร้าง
เสร็จผจง ฯ
๏ บำนาญท่านจ่ายจ้าง
เจ๊กกระทำ จีนแฮ
แปรเปลี่ยนมารแบกทรง
ทรวดเยื้อง
หินเขาชื่อสำเภา
พื้นฉลัก รูปฤๅ
ถะละแปดรูปเพี้ยนเบื้อง
แบบบรรพ์ ฯ
๏ ลานละสองสามสรพรักตั้ง
ตามสถาน นั้นนา
โดยที่ยาวสั้นปัน
แปดเหล้า
หว่างถะปลูกตาลมี
มกรอ่าง รองเอย
หินอัศวทนต์ท้ำเท้า
เทิดเที้ยรถัมภ์ธาร ฯ
/*46*/๏ เสาศิลาปักไว้รหว่าง
เวี่ยโคม ประทีปแฮ
อิกกระถางปาสาณ
ใส่ไม้
สองฟากแท่นศิลาโลม
ลานจิตร ชนนา
เฉกจักชวนให้ยั้ง
หยุดเนา ฯ
๏ รุกข์ร่มสายชิดชื้อ
ชวยพา ยุพัดเฮย
เขษมศุขบันเทาดูร
ดับร้อน
ทกถิ่นตระการตา
เตือนชื่น ชมพ่อ
วายวิตกข้อข้อน
ขุ่นทรวง ฯ
๏ สริเจดีย์ดื่นพื้น
แผ่นชา ลาเอย
อิกกับตาลปลูกปวง
แปดด้าว
ละสิ่งพฤกษาเสา
ศิลาสิบ สองเฮย
แปดแหล่งลานล้วนอคร้าว
เครื่องถกล ฯ
๏ ลานใหญ่เทียบทิพย์พื้น
ภูมสุรา ลัยเฮย
หินดาษดลแดงพรรณ
แผ่นกว้าง
เลียงโผชาติปาสาณ
สรรขนาด เดียวนา
ลาดตระหลอดลานแคว้นข้าง
เขตรใน ฯ
/*47*/๏ สี่มุมมหาธาตุเบื้อง
โบราณ นั้นฤๅ
ก่อเพิ่มไขสูงสม
สืบสร้าง
กว่าเดิมประมาณสาม
ศอกสาบ หินเฮย
ล้วนหลากลายสล้ายสล้าง
เลื่อมลาน ฯ
๏ ลวดไล้อุไรตราบถ้วน
ทังองค์ สถูปเอย
ทั่วเท่าถึงฐานบัตร
เบื่องแพร้ว
ตัวฐานกอปผจงสรร
ศิลาลพ บุรีฤๅ
ไศลชื่อเภาล้วนแล้ว
ฉลักลาย ฯ
๏ อย่างเพยียตกสบสิ้น
สอบฐาน รอบแฮ
รูปเทพยภายในหน
แห่งซุ้ม
อิกรูปรอบมารแบก
บนดิบุก หล่อเอย
ล้วนขจิตปิดหุ้มแต้ม
ติดสุวรรณ ฯ
๏ แทบฐานทำนุกสร้าง
สืบเติม ต่อนา
แท่นหมู่หินนิลพรรณ
เพิ่มทั้ง
สี่สถานพระสถูปเฉลิม
โลกย์เลื่อง แลพ่อ
มุมสี่รเบียงเบื้องตั้ง
แต่ปาง ฯ
/*48*/๏ ฐานพระนั่งเนื่องห้อม
หนรอบ รเบียงฤๅ
ชั้นนอกชั้นในวาง
แวดไว้
ฐานพระทิศวิหารกอป
การย์ใหม่ สิ้นนา
ปั้นกุดั่นลายไล้พร้อม
เพริศทอง ฯ
๏ พื้นแลแววขจกใส่สิ้น
สบสถาน ฐานเอย
พิดานดาษแดงพื้นผอง
ภาคล้วน
ลายแบบรกุกาญจน์เดือน
ดาวรอบ ล้อมแฮ
เพยียตกทกด้าวถ้วน
ทั่วหลัง ฯ
๏ ภายนอกรเบียงธให้กอป
ก่อเจ ดีย์นา
เจ็ดสิบเอ็ดองค์รัง
เรขล้อม
รเบียงสายนอกคเนสูง
สามขนาด วาเอย
เศษศอกสองสร้างพร้อม
พรั่งเรียง ฯ
๏ กระเบื้องถ้วยพิมพ์ดาษสิ้น
สดเคลือบ สีนา
ตกแต่งตามเขียงฐาน
ทั่วถ้วน
ประกอบศิลาเหลือบ
แลสอาด เขียวเอย
ทกทกองค์แล้วล้วน
เล่หกัน ฯ
/*49*/๏ เจดีย์หมู่ละห้าสรพราศ
ไพรบูลย์ บูรพ์แฮ
มุมรหว่างพิหารคดสรร
สิ่งสร้าง
ปฏิสังขรณนุกูล
กอปใหม่ ทั่วนา
ประดับดั่งกลกี้อ้าง
อ่าสมาน ฯ
๏ ปราการมณีใส่ด้วย
ผดุงเติม ประดิษฐเอย
บนที่ฐานทักษิณ
สบห้อม
กระเบื้องปรุเคลือบเขียวเติม
ติดต่อ ตรุนา
ทังสี่หมู่ให้ล้อม
หลากบรรพ์ ฯ
๏ มหาเจดีย์ก่อเบื้อง
โบราณ แลฤๅ
นามพระศรีสรรเพ็ชญ์
พากย์พร้อง
ชำรุดธริการย์
กอปประกิจ ใหม่แฮ
ประกาศโลกย์ให้ซร้องสร้อง
สาธุ์แถลง ฯ
/*50*/๏ ประดับลวดลายติดกระเบื้อง
บางเคลือบ สีนา
พิมพ์ภาคพื้นเขียวแสง
สดแพร้ว
ดอกดวงพิลาศเหลือบ
เล็งเลิศ แลพ่อ
อย่างแย่งยลล้ำแล้ว
เลิศหลาย ฯ
๏ ฐาปนาใหม่ผเจิดสร้าง
สององค์ อิกเอย
สูงใหญ่หมายเดิมเทียม
เท่าแท้
ลายลวดประกวดผจง
ผจองดุจ เดียวนา
ต่างแต่เหลืองแล้พื้น
แผกพรรณ ฯ
๏ สามเสมอพิสุทธิสิ้น
สูงสลอน แลพ่อ
สามแผ่นดินปันเปน
ปิ่นหล้า
พระปู่บิดรละองค์
องค์หนึ่ง องค์เอย
ไว้พระเกียรดิฟ้าฟุ้ง
เฟื่องไผท ฯ
๏ จึ่งรื้อรเบียงซึ่งห้อม
หนเดิม กึ่งแฮ
ขยายออกโอบไตรสถาน
สถูปนั้น
สามด้านก่อต่อเติม
ตามที่ ใหม่นา
ทิศออกกระแพงแก้วกั้น
กอปถกล ฯ
/*51*/๏ ทวารรหว่างวางสี่ซุ้ม
ทรงฝรั่ง แลฤๅ
ถ้วยกระเบื้องปูนปน
ป่นปั้น
มาลาลดาดั่ง
ดวงดอก จริงเฮย
ใบรบัดผลขั้วขั้น
คาบเครือ ฯ
๏ บานเบิกทางออกเข้า
เขียนลาย หลากพ่อ
ภาคนอกเจือเตลา
เลขไล้
รจิตอย่างเกราะรบายกระบวน
แบบผลัด เปลี่ยนฤๅ
รายรดาษดอกไม้ซ้อน
สบสถาน ฯ
๏ หลังบานเขียนฉัตรตั้ง
เติมกระถาง ด้วยนา
ปักบุบผชาติตระการ
กอปเกื้อ
บูชิตนิจวารวาง
เวรโหด ห่อนเฮย
เปนเกษตรกุศลล้วนเนื้อ
เนื่องกาล ฯ
๏ นอกทวารท่านโปรดตั้ง
ตนเจ๊ก มาตย์แฮ
ยืนคู่อยู่เคียงสถาน
แทบข้าง
ขนาดใหญ่บเล็กสูง
สี่ศอก คืบนา
ศิลาอย่างเขียวสิ้นสร้าง
เสร็จสรรพ์ ฯ
/*52*/๏ มีฐานปานพรอกกี้
กอปกล นั้นเฮย
ประตูละคู่ปันเปน
แปดถ้วน
ปราการรัตน์ประดับดล
ด่อนเคลือบ กระบาลนา
ปรุประกอบล้วนแล้ว
เลื่อมสี ฯ
๏ บนมุมกระแพงเกือบด้าน
แดนรเบียบ รเบียงฤๅ
ตั้งรูปจีนไป่มี
เม็ดใช้
สองข้างคู่ภาพเหยียบ
ยืนหยัด อยู่เฮย
หินชาติเขียวไว้ทั้ง
ทุตน ฯ
๏ ศาลาจังหวัดด้าว
ดำบล กระแพงฤๅ
รื้อก่อใหม่หนแนว
เนื่องนั้น
เฉลียงรอบกอปกลแปลง
แปลกอย่าง เก่าเฮย
สองดั่งเดิมขั้นตั้ง
ต่อกลาง ฯ
๏ ลดพื้นรอบชั้นล่าง
แหล่งสี่ ด้านนา
ผนังแห่งหลังวางสกัด
ก่อกั้น
มุงกระเบื้องเคลือบที่ประธาน
ทังรอบ เฉลียงฤๅ
ล้วนเลื่อมเหลืองสิ้นชั้น
ช่วงชไม ฯ
/*53*/๏ พิดานสพานกอปแต้ม
แต่งเขมา พื้นเฮย
แบบปิดดีบุกอุไร
หร่ามแพร้ว
อย่างเดือนและดาวเพรา
พรายเพริศ พร่างพ่อ
อโธภาคพิศแล้วล้วน
ลาดผา ฯ
๏ เขาสำเภาเกิดแคว้น
แขวงลพ บุรีแฮ
กระแพงรัตนฐาปนามุม
มั่วอ้อม
ทังสี่ก็ครบสถาน
ที่ลด เฉลียงนา
กระเบื้องปรุตรุพร้อมคล้ำ
เคลือบนิล ฯ
๏ ปลายผนังรอบจรดด้าว
ดำบล พิดานฤๅ
เรียบเรื่องรบิลบูรพ์วาง
วาดไว้
ชาฎกนิทานหน
แห่งภพ พู้นพ่อ
หลังละสิบสองให้แต้ม
ต่อกัน ฯ
๏ สองหลังวัตถุสบพร้อม
พฤศา สี่แฮ
ผนังใหญ่หลังเหนือสรรค์
สฤษดิสร้าง
แผนทุรพิศม์นานา
หนึ่งยอด เดียวเฮย
แผนนวดฉลุชั้นข้าง
เขตรเฉลียง ฯ
/*54*/๏ จาฤกยาปรอทเปลื้อง
ปละวรรณ โรคฤๅ
ฉลักศิลาลายเรียง
เรื่องล้วน
ตราผนังและเสาสรรพ์
สบรอบ ราพ่อ
ปองประโยชน์ทานถ้วนสิ้น
ส่ำชน ฯ
๏ ผนังใหญ่หลังใต้กอป
การรจิต รูปเฮย
แผนภาพสกนธ์กายกุมาร
แม่ซื้อ
ฅอสองแหล่งเฉลียงลิขิต
คนแปลก เพศพ่อ
ลบองบอกออกชื่ออื้อ
เอิกอ้างราหู ฯ
๏ โอสถจานแจกสร้าง
เศลา ลายแฮ
ตราติดทั่วสถานดู
ดื่นด้าว
เลบงโคลงฉลักเลขา
ขานออก ความเอย
เล็งแผ่นผาอคร้าวล้วน
เล่ห์กัน ฯ
๏ ปลายผนังเฉลียงข้างนอก
ในลาน สถูปฤๅ
เขียนเรื่องขบวนแห่อนันต์
เนื่องผู้
พระกฐินเยี่ยงสถลสถาน
ทิวขนาบ พหลเฮย
ในระหว่างช้างม้ารู้
เรียบเดิน ฯ
/*55*/๏ ผนังหนต่ำซ้ำสาบ
ศิลาลาย แลพ่อ
จาฤกฉันท์เชิญเล็ง
ลักษณอื้น
กฤษณาสั่งสอนสาย
สมรนาฎ กนิษฐ์นา
พานเรศอัฐพื้นพร้อม
พฤฒิคุณ ฯ
๏ พาลีนุสาสน์น้อง
นามสุ ครีพเอย
โพธิบาทว์ทารุณทำ
โทษรู้
ลิลิตประดิษฐรบุ
รบอบท่าน ทายฤๅ
พระร่วงราชผู้ถ้อย
ถูกตาม ฯ
๏ เฉลียงหลังจุ่งอ่านเท้อญ
ทวยปราชญ์ ปวงพ่อ
ทังทั่วสองหลังดาม
ดาษสร้าง
หฤไทยธปองประสาท
สิ่งสวัสดิ ทานนา
ทกท่านอ่านอ้างแจ้ง
จิตรจำ ฯ
๏ เบื้องระเบียงบริวัฏล้อม
ลานสาม ด้านเอย
เฉลียงภาคลำเนาใน
เนิ่นเคี้ยว
กระเบื้องเหลืองเคลือบมุงงาม
เงาวาบ วามแฮ
ทั่วทุกชั้นเลี้ยวอ้อม
โอบชาล ฯ
/*56*/๏ พิดานสพานทาบพื้น
พรรณแดง ดาษเฮย
ปิดแบบลายแย่งกาญจน์
ก่องแพร้ว
ปลายผนังฉลุหลากแปลง
แปลกรเบียบ เฟื่องนา
เบื้องต่ำเรือนแก้วผ้าน
พัดเพยีย ฯ
๏ พระยืนอยู่พร้อมเพียบ
พะเฉลียง แปดฤๅ
ชำรุดรื้อเสียสูญ
สบด้าว
ย้ายยกธมาเรียง
เรียบสถิตย์ นี้นา
บัวกลุ่มฐานเท้าใช้
ช่างทำ ฯ
๏ ปูนปั้นสุพรรณปิดสิ้น
เสร็จขจก ขจิตแฮ
ไว้พระฐานละสามประจำ
แจกตั้ง
เชิงชั้นชุกชีตก
แต่งก่อ ต่ำเฮย
ศิลาประดับลายล้วนทั้ง
ทั่วฐาน ฯ
๏ ฅอสองรบายแบบเบื้อง
บกพยูห์ กฐินนา
เรียงเรียบแสนยาหาญ
แห่เต้า
รันแทะแสะสารดู
เดียรดาษ เดินเอย
พลพวกไต่เท้าถ้วน
ทกพรรค์ ฯ
/*57*/๏ สบสิ้นสองชั้นวาด
เวถาร พหลเฮย
ต้นอยู่ตามรเบียงสรรค์
สฤษดิสร้าง
ขนัดท้ายสถิตย์เฉลียงศาล
สองแห่ง ไส้แฮ
หินประกิจลิขิตโคลงอ้าง
อ่านรู้ดูขบวน ฯ
๏ สองหลั่นพื้นล้วนแต่ง
ตกรดับ ดาษนา
เล็งเลี่ยนศิลาลายชวน
ชื่นแท้
ในประธานทกเสาสรัพ
สาบแผ่น ผาเฮย
จาฤกยาแล้ล้วน
เลิศคุณ ฯ
๏ พื้นลานรอบแว่นแคว้น
แขวงสาม สถูปนา
ดาษศิลาแดงบุรณ์
บ่อนนั้น
แผ่นใหญ่รดับตาม
ต่อเรียบ ราพ่อ
ระหว่างแท่นเตียงตั้งหั้น
แห่งราย ฯ
๏ ล้วนศิลาเขียวเทียบด้วย
แดนอุโบ สถฤๅ
เสาปักราวเทียนหลาย
แหล่งไว้
ปาสาณสฤษดิโสภณ
พรรณภาคย์ นิลนา
หลังสถูปสามให้ตั้ง
ติดเทียน ฯ
/*58*/๏ ปวงปฏิมามากถ้วน
ทังอา วาศเอย
อุโบสถวิหารทิศเสถียร
ทกเหล้า
รเบียงสามสริบันดา
เดิมใหม่ ก็ดี
มีอาศน์พระเจ้าเบื้อง
โบสถ์ประธาน ฯ
๏ ทรงศรัทธาไป่เอื้อ
ออมราช ทรัพย์แฮ
เว้นมัจเฉรมารมลาย
โลภมล้าง
รังเรขรักมาศผจง
ผเจิดทั่ว องค์เอย
รเมียลใหม่แม้นสร้างซ้ำ
สืบแสดง ฯ
๏ ศาลารายมั่วห้อม
หนลาน วัดฤๅ
เรียงรอบแขวงในเนือง
นอกชั้น
แต่เดิมบ่มานเฉลียง
หลั่นลด ฤๅเลย
ช่องกุฏิก่อล้อมบั้น
แบบเพรง ฯ
๏ ชำรุดทั่วทั้งหมด
แมกอิฐ ปูนเอย
อิกกระเบื้องเกรงพัง
เพิกครื้น
รื้อก่อใหม่เติมติด
ต่อรอบ เฉลียงนา
ลดแต่สามด้านพื้น
ภาคโท ฯ
/*59*/๏ หลายหลังการกอปสร้าง
สรรค์สฤษดิ ใหม่แฮ
นับสริโสฬศหน
แห่งตั้ง
ชั้นในและนอกทิศ
ทั่วสี่ รอบฤๅ
ทำดั่งกล่าวแล้วทั้ง
ทกสถาน ฯ
๏ กระเบื้องมุงพิดานถ้วนที่
ท้องสพาน แลฤๅ
มุมสี่ปราการเฉลียง
ลดชั้น
ปรุตรุเคลือบกระบาลหิน
หนลาด พื้นนา
ล้วนเล่ห์ศาลาขั้น
เขตรด้าวเจดีย์ ฯ
๏ สอสองสองชั้นวาด
วัตถุ วิถารแฮ
ชาฎกนิบาตมีเดิม
ดั่งสร้าง
เบญจสตะเรื่องรบุ
เบญญาศ เศษเอย
แปลกแต่แปลแต้มกว้าง
กว่าบูรพ์ ฯ
๏ ศิลาจาฤกสาตรแจ้ง
ใจความ เรื่องฤๅ
ตราทกนิทานบันทูล
ถี่ถ้อง
รูปสัตวจัดรจิตตาม
ต่ำภาค หลังแฮ
หิมเวศเขตรแคว้นท้อง
เถื่อนเนา ฯ
/*60*/๏ ก่อฐานแท่นหลากสล้าง
ไศลเฉลียง หลังนา
ตั้งรูปดาบศเฉลา
หล่อล้วน
สังกสีดิบุกผสมเรียง
รายทก ห้องเฮย
ตนดัดต่างถ้าถ้วน
ทั่วพนม ฯ
๏ หลังละสี่ละห้าตก
แต่งสถิตย์ แท่นนา
ตามที่มากน้อยสม
ส่วนห้อง
ผาแผ่นฉลักลิขิต
คำสุภาพ โคลงฤๅ
เสนอชื่อลมพร้องถ้า
ทั่วสกนธ์ ฯ
๏ ติดผนังประจำข้างตราบ
ตรงดา บศเอย
อิกสริเรื่องโคลงยุบล
บอกด้าน
ผู้สฤษดิแหล่งศาลา
และช่าง วาดแฮ
ทังวัดทังบ้านถ้วน
ทกหลัง ฯ
๏ หล่อรูปมนุษย์ล้วนต่าง
ต่างภา ษาเฮย
ไว้ปัจฉิมเฉลียงรัง
เรขสร้าง
ศาลาละสองนา
นาเพศ นาพ่อ
ดุจนักสิทธิ์ตั้งข้าง
เขตรขนอง ฯ
/*61*/๏ แสดงโคลงบอกประเทศชี้
ชื่อชาติ เขาเฮย
บทบาทกุญชรสอง
สบด้าว
จาฤกศิลาประกาศ
ประกิจทิศ ผนังนา
หลายลักษณหลายล้วนจ้าว
แจกแขวง ฯ
๏ สริรูปนักสิทธิ์ถ้วน
ทวาสี ติฤๅ
ต่างเพศทวัดดึงษ์แสดง
ดื่นตั้ง
เตียงแท่นศิลามี
เมิลมาก อย่างเฮย
เขียวขนาดหินสิ้นทั้ง
ทั่วทำ ฯ
๏ ศาลาหลายหลากไว้
หว่างประดิษ ฐานนา
แปลกทกดำบลหัน
ห่อนพ้อง
สัณฐานละถิ่นสถิตย์
เสถียรรหว่าง โหดแฮ
โสฬศแห่งเหล้าซร้อง
สบสกนธ์ ฯ
๏ โอสถสรรพสร่างไข้
เขียนฉลัก หินเฮย
ตราทั่วหนเสาประธาน
ท่านไว้
เสาเฉลียงฝ่ายหลังสรพรัก
พร้อมติด เต็มนา
ทกทกแห่งให้ถ้วน
ทั่วทาน ฯ
/*62*/๏ สี่คดวิหารสฤษดิเบื้อง
บูรพ์ชำ รุดฤๅ
ริปฏิสังขรณ์การ
กอปแกล้ง
เจาะปลายแห่งผนังทำ
ถี่ทลุ ช่องแฮ
หวังสว่างขจ่างแจ้งพื้น
ภาคใน ฯ
๏ สาบใส่กระเบื้องปรุ
ประกอบวรรณ เสวตรนา
ปิดช่องส่องไถงแสง
สร่างชรอื้อ
กระบาลเคลือบเหลือบเหลืองพรรณ
ไพโรจน์ ราพ่อ
มุงใหม่เก่ากระเบื้องรื้อ
รุลง ฯ
๏ มุขนอกผนังโปรดให้
หินดาษ ด้วยแฮ
หนศุโขไทยผจง
จบล้วน
สองข้างแห่งมุขลาด
แลเลี่ยน ล้ำเอย
กระแพงมุขตรุกระเบื้องถ้วน
ทกภาย ฯ
๏ พื้นปรุเคลือบเปลี่ยนใช้
เช่นเขียว นาพ่อ
เสาเม็ดอัฒจันท์กลาย
เกลื่อนกี้
ก่อถกลอย่างเดียวกัน
กับทิศ วิหารเฮย
ไป่แปลกแปลงนี้นั้น
หนึ่งลบอง ฯ
/*63*/๏ สี่ทวารด้านสถิตย์ข้าง
คดหอ สี่ฤๅ
เรียงรูปโตศิลาละสอง
ใส่ตั้ง
ทกทกประตูพอ
ภาคสี่ คดนา
สามสิบสองทั้งสิ้น
เสร็จประมวญ ฯ
๏ ปราการแก้วที่ขั้น
เขตรกลาง วัดแฮ
รื้อก่อใหม่ควรชม
เช่นย้าย
อย่างเขื่อนฝรั่งรีขวาง
แคว้นสกัด เก่าเอย
จรดพระรเบียงท่อนท้าย
ที่ล้อมเจดีย์ ฯ
๏ ทวารกลางรหว่างวัดสร้าง
สองประดิษฐ เดิมฤๅ
ทรงยอดมีแต่บูรพ์
แบบใช้
ชำรุดเร่งรื้อสฤษดิ
เรขขนาด ใหม่นา
ทรงฝรั่งซุ้มให้ตั้ง
แต่งแปลง ฯ
๏ กระเบื้องถ้วยประดับพิลาศล้ำ
ลายเลิศ หลากเฮย
บานเบิกทวารแสดงลาย
เลขเพี้ยน
ซุ้มนาฬิกาเพริศ
เพราพิศ นาพ่อ
อย่างฝรั่งสามชั้นเที้ยร
ทุภาย ฯ
/*64*/๏ ลายน้ำมันรจิตรจ้าง
แจกพระ วาดนา
บานภาคหลังฉลุลาย
เล่หไหล้
บุบผาผการดะ
ดาษทาบ บนแฮ
สองประตูแต้มใช้
เช่นเดียว ฯ
๏ ฝรั่งรูปสองตราบข้าง
คู่หยัด ยืนเฮย
ล้วนศิลาเขียวทำ
ทั่วทั้ง
สูงแปดศอกทัดเทียม
ฐานรับ สองนา
ทวารละสี่ตั้งล้วน
เล่ห์กัน ฯ
๏ ในนอกละคู่สรัพสิ้น
สองประตู ตั้งฤๅ
นับรูปสริปันเปน
แปดผู้
กรกุมคทาดู
ดั่งชีพ คงแฮ
เฉกจักคอยสู้ต้าน
ต่อไภย ฯ
/*65*/ร่ายกาพย์๏ ไทธยลหนหอธรรม์ อันชำรุดทรุดโทรมล้วน ถ้วนทกแหล่งแห่งหลังคา ฝาพื้นประหรักหักพังเนื่อง เครื่องบนกระบาลนานผุค้าน ด้านสูงต่ำคร่ำคร่าทลาย สลายปูนอิฐพิศเพิกคราก มากร้าวแตกแมกบุบราน การควรคิดกิจเกื้อกอบ ชอบริปฏิสังขรณ์ คุณทดแทนเอย องค์พระไอยกากั้ง เกษเสียม ฯ
วิวิธมาลี กลอักษรสลับ
๏ ผายสารพจน์สาสน์ผู้
ส่ำผอง มาตย์แฮ
เร่งเตรียบเร่งเตรียมริ
ตริร้น
ทกกิจทกกองทำ
กอปทั่ว สถานเฮย
แผกแบบพู้นเบื้องพ้น
เบี่ยงผัน ฯ
๏ หอธรรมแห่งที่ห้อง
ธรรมหน สถิตย์แฮ
ทิศมุขทันมณเฑียร
มาศไท้
ยอดสูงเยี่ยมสุริย์ยล
สรรค์ยิ่ง ยงนา
เฉกมกุฎเชิงกั้งใช้
ก่องชม ฯ
/*66*/๏ มุขสี่มีเสร็จแม้น
สรวงมวญ สฤษดิฤๅ
ระดับระดมราย
ดาษเรื้อง
กระเบื้องเคลือบแบบคล้ายกระบวน
ขลับบาด เนตรนา
ย้ายเลศอย่างล้วนเยื้อง
หลากยล ฯ
๏ กระเบื้องถ้วยบรรทบบ้าง
เถือกบรร เทืองเฮย
กุถกลเทียมกาญจน์
ทาบแก้ว
ไพจิตรพ่างจันทร์เพ็ญ
แจ่มผ่อง โพยมแฮ
แลเพริศแลแพร้วล้ำ
พร่างลาน ฯ
๏ พิดานพรรณดาษพื้น
แดงภาย บนพ่อ
เสาวภาคย์สพานสรร
พสร้าง
เตลาแต่งละลายเติม
ไล้ติด อุไรฤๅ
จีนเลศรจิตล้วนจ้าง
เลขผจง ฯ
๏ นับภายนอกภาคนั้น
ผนัง แปดเฮย
เหลี่ยมแบ่งหลากบงเหลือ
แบบแล้ว
ทาบศิลาที่ลายทัง
แหล่งทั่ว เชิงนา
พิลาศพิศล้ำแผ้ว
เลื่อมพรรณ ฯ
/*67*/๏ เขียนสิ้นไขสบข้อ
สังคี ติเอย
โดยนพดำนานแสดง
เนื่องด้าว
ผนังภาคในพี
นิจภาพ เทอญพ่อ
ครันที่ครบถ้วนอคร้าว
ทกครา ฯ
๏ หว่างสถานวางที่ไว้
ธรรมวาง ตู้นา
กอปประดิษฐกุฎากาญจน์
ประดับแก้ว
สี่ภักตร์สัพพางค์สรร
พิสุทธ ภาคย์เอย
ไพรโรจพร่างรุ้งแพร้ว
หร่ามพราย ฯ
๏ ศิลาสลักสร้าง
ลักษณใส่ ผนังนา
ทั่วเรื่องที่ร่างสถาน
รอบทั้ง
มานยอดเหมาะอย่างใหม่
ย้อมมาศ ซุ้มแฮ
ต่างปติดปั้นตั้ง
บตู ฯ
/*68*/กลกินรเก็บบัว
๏ เช็ดหน้าบานหน้าวาด
วิจิตร อุไรฤๅ
แทตย์แบกแท่นแบกพบู
เบี่ยงถ้า
ทูนเทพรูปเทพสถิตย์
ทายเทิด ขรรค์เฮย
มุขนอกมุขน่าห้อง
แห่งละสอง ฯ
๏ ผนังหนึ่งต่างหนึ่งข้าง
เขตรเอก ห้องเอย
ห้องถัดที่ถัดรอง
เรขสร้าง
มีเสาหนึ่งเสาเพนก
พนักปรุ ประกอบนา
ขาวเคลือบขาวกระเบื้องข้าง
เขตรกัน ฯ
๏ ชั้นลดช่องลดด้าน
โดยสี่ รอบฤๅ
มีอัฒจันท์กึ่งจันท์
แจกชั้น
มุมย่อตามย่อที่
ทวาทศ ไม้เฮย
ทั่วแห่งทั่วด้านนั้น
หนึ่งปาน ฯ
/*69*/๏ แปดรูปจีนรูปตั้ง
ตามพล สิงฆ์แฮ
ยืนอยู่สถิตย์อยู่สถาน
ถิ่นถ้วน
สองฝ่ายฟากฝ่ายบน
เบื้องเขตร ข้างนา
กระเบื้องภาพกระเบื้องถ้วยล้วน
เล่ห์สมาน ฯ
๏ กระแพงห้อมแห่งห้อมแหล่ง
ลานรอบ หอเฮย
ขาบปรุเคลือบปรุกระบาล
แบบล้อม
โตหินภาพหินกอป
เกาะยอด เสาแฮ
ทกย่อทกด้านอ้อม
โอบกัน ฯ
๏ ในพื้นยอดพื้นมุข
มวญลด ชั้นนา
ศิลาลาดลายลาดสรร
สบล้วน
ลานชั้นลดชั้นหมด
มีอ่าง มกรเอย
เฌอปลูกเฌอตั้งถ้วน
ทั่วเรียง ฯ
๏ ชั้นล่างชาลล่างล้อม
หลั่นหน ต่ำแฮ
เปนเหลี่ยมแปดเหลี่ยมเฉียง
ช่วงใช้
ศิลาใหญ่แผ่นใหญ่ถกล
กอปดาษ รอบนา
เขียวชาติเขียวสิ้นไส้
สรัพสรรพ์ ฯ
/*70*/๏ ศาลสี่เฉลียงสี่ด้าว
โดยทิศ สี่ฤๅ
กระเบื้องเคลือบขาวเคลือบพรรณ
ภาคล้วน
มุงทั่วหมดทั่วประกิจ
กอปทก หลังเฮย
ชาดดาษชาดถ้วนพื้น
พิดาน ฯ
๏ สพานพื้นแดงพื้นทาบ
ทองลาย แบบนา
อย่างแย่งกนกแย่งกาญจน์
ก่องพ้น
ผนังทั่วแห่งทั่วรบาย
บรรเจิด ภาพเฮย
รามเกียรติรามต้นอ้าง
อวตาร ฯ
๏ หลังสี่ทังสี่ด้าน
แดนศา ลาแฮ
สอแห่งเฉลียงแห่งสถาน
ทิศด้าว
ฝ่ายบุรพ์ภาคบุรพา
ผจงเรข เรื่องฤๅ
นรายน์เรื่องนรายน์จ้าวทั้ง
ทศปาง ฯ
๏ หลังใต้ทิศใต้ร่าง
เรื่องกล สัตรีเฮย
บรรณรัศสริรัดวาง
วาดไว้
หลังตกทิศตกหน
แห่งสฤษดิ ภาพฤๅ
เรื่องเหลี่ยมเรื่องแต้มไส้
สิบสอง ฯ
/*71*/๏ หลังทิศฝ่ายทิศอ้าง
อุดร ด้านเอย
ทิพย์ภัตรหุงภัตรผอง
พวกด้าว
แดนเมืองมั่วเมืองมอญ
มวญเขตร เขานา
ตามเผ่าตามพ้องจ้าว
จบแขวง ฯ
๏ อื่นเรื่องอิกเรื่องสร้าง
สงกรานต์ ด้วยแฮ
สองสืบวัตถุสืบแสดง
ดื่นถ้วน
เชิงผนังภาคผนังศาล
สบสี่ ศาลเฮย
ลายเลขลายล้วนสิ้น
สรัพศิลา ฯ
กลวัวพันหลัก
๏ ติดศิลาจาฤกข้อ
คำโคลง ไว้เอย
โคลงบอกเรื่องเลขา
คัดแจ้ง
แจ้งอรรถวัจนลรรโลง
ลักษณ์ทก หลังแฮ
ทกแห่งทั่วห้องแสร้ง
สาบประกล ฯ
๏ ประกลประกิจแก้ว
กระแพงสกัด เฉลียงเฮย
สกัดตรุกระเบื้องปรุยล
ยิ่งล้วน
ล้วนเคลือบประกอบมุมจัด
แจงรดับ ดอนนา
รดับทั่วโทข้างถ้วน
ถ่องสถาน ฯ
/*72*/๏ สถานพื้นประธานดับชั้น
ช่องแหล่ง เฉลียงฤๅ
แหล่งลาดนิลปาสาณ
สบด้าว
ด้าวดาษขนาดเล็กแต่ง
ตกทก หลังแฮ
ทกทั่วศาลอคร้าวสร้าง
เสร็จสรรค์ ฯ
๏ สรรค์ปตูสกัดด้าน
โดยเฉลียง มุมนา
เฉลียงละสองบรรลาย
หลากถ้วน
ถ้วนบานทวารรเบียง
รบายแมก ลายเอย
แมกบุบผพัษซร้อนล้วน
เลิศยล ฯ
๏ ยลเฉลียงภายนอกด้าว
แดนหลัง แลพ่อ
หลังก่อกระแพงประกลกรวม
กระเบื้อง
กระเบื้องปรุเคลือบขาวตรัง
ตรุสาบ สิ้นแฮ
สาบทั่วทกด้านเรื้อง
หร่ามงาม ฯ
๏ งามเสาแห่งเม็ดใช้
ช่องอัฒ จันท์เอย
อัฒจันท์พิจิตรตาม
แต่งสร้าง
สร้างดุจพิหารสกัด
ก่อคด มุมแฮ
คดสี่มุมแม้นอ้าง
ออกถกล ฯ
/*73*/๏ ถกลติดผาแผ่นล้วน
ลักษณโคลง แลฤๅ
โคลงสุภาษิตยล
เยี่ยงไว้
ไว้หลังภาคผนังโรง
เรียงสี่ ด้านนา
สี่แหล่งเลศนั้นใช้
เช่นรเมียล ฯ
๏ รเมียลชาลในเหลี่ยมข้าง
เขตรทิศ น้อยนา
ทิศสี่ศิลาแท่นเสถียร
ท่านตั้ง
ตั้งศิลาอ่างวางสถิตย์
ที่ย่อ มุมเอย
ย่อสี่ใส่ไม้ทั้ง
ทั่วกระถาง ฯ
๏ กระถางตั้งปลูกแต่ไหล้
ล้วนจำ ปานา
จำแนกสี่มุมวาง
หว่างไว้
ไว้แท่นกระถางทำ
ทั่วสี่ หนเฮย
สี่แท่นกระถางถ้วนใช้
เช่นกัน ฯ
๏ กันกั้นกระแพงสกัดด้าน
แดนสถาน สี่นา
สถานกระทั่งศาลาทัน
ที่ข้าง
ข้างสองช่องกลางทวาร
หว่างแห่ง กระแพงเอย
กระแพงฉลักผอวจตั้งสร้าง
ใส่เรียง ฯ
/*74*/๏ เรียงตัวบังอวจแกล้ง
กลึงหิน สิ้นเฮย
หินแห่งกำโพชเพียง
ภาพปั้น
ปั้นปูนและมูลดิน
ดูเฉก นั้นนา
เฉกดั่งเทียนฝั้นทั้ง
ทั่วสถาน ฯ
๏ สถานบนสิมาเรียบไว้
หว่างแหวะ ช่องแฮ
แหวะใส่ประทีปนิจกาล
กอปสร้าง
สร้างสรรค์ศิลาแกะ
การฉลัก แลพ่อ
ฉลักแฉละบัลลังก์ข้าง
เขตรแคว้นสระบุรี ฯ
กลช้างประสารงา
๏ เสาโตศิลาปักขั้น
เขตรสกล กระแพงเอย
เขื่อนสกัดปราการวิถี
ที่ไว้
ทกหว่างเพื่อจรดล
โดยหว่าง นั้นนา
เดินแวดเวียนให้ถ้วน
ทั่วแดน ฯ
๏ ทองแดงแผ่นปรุป้อง
ปกใบ สิมาเอย
ปิดแบ่งแหนอัคนี
เนื่องแพร้ว
นอกพรายพร่างขจ่างไฟ
เฟื่องส่อง สว่างแฮ
ไฟส่งแสงแผ้วเพี้ยง
ผ่องจันทร์ ฯ
/*75*/๏ ไพจิตรพิศลดชั้น
ชาลา ต่ำนา
ช่วงล่างอีกหลั่นสรรค์
สี่เหล้า
เศลาลาดดาษดา
แดงแผ่น ใหญ่พ่อ
โดยภาคสองข้างเข้า
เขตรสถาน ฯ
๏ เคียงสถิตย์ทิศทั้งสี่
ศาลา แลฤๅ
สี่เหลี่ยมกั้นปราการ
ก่อล้อม
แกะลายฉลักพื้นผา
แผ่นประกอบ อิกเอย
ปรากฎกระแพงห้อมชั้น
ช่วงทวา ฯ
๏ ช่องทวารสามซุ้มยอด
อย่างกัน สี่ฤๅ
ยลเกิดภิรมย์โสภา
ภาคย์ล้น
เพ่งแลช่องยรรยง
ยังฟาก ปรัศแฮ
อยู่ฝ่ายขวาซ้ายพ้น
พิศทมอ ฯ
๏ ภาพถมัดมารทั้งคู่
คทา กุมเฮย
คือแทตย์ไท้ยอยศ
ยิ่งอ้าง
ยลองค์ก็ออกรอา
อานุภาพ นาพ่อ
ในภพพู้นสร้างเสี้ยน
ศึกราม ฯ
/*76*/๏ สองรูปยืนอยู่ข้าง
แค่ปตู ละตนนา
เปนต่างนายทวารคาม
คู่เฝ้า
คุ้มฝากอยู่รวังดู
ดำแหน่ง ทวารฤๅ
โดยนับแปดผู้เข้า
ควบประมาณ ฯ
๏ คิดประมวญอสูรหล่อด้วย
ดิบุกสัง กสีฤๅ
โดยแบบสำเร็จการ
กอปไล้
กิจเลขรจิตบานบัง
เบิกปิด ทวารแฮ
บานแปดประตูให้แต้ม
แต่งผจง ฯ
๏ ไพจิตรพิลาศล้ำ
ลายเต ลาเฮย
ล้วนแต่อาวุธยง
แย่งหมั้น
อย่างใหม่บุเรฤๅ
รังขจิต ไว้นา
เรียงขจ่างสาดถซร้องขั้น
คาบเครือ ฯ
๏ ของเครื่องเบื้องประดับด้าว
แดนใน ทวารเฮย
ดำแหน่งเหนือใต้สถาน
ถิ่นข้าง
ที่แค่อ่างศิลามี
แมกปลูก ไว้นา
ไม้แปลกละคู่แสร้งสร้าง
ใส่เคียง ฯ
/*77*/๏ สองฃ้างกระถางใส่ถ้วน
ทกหน ทวารฤๅ
ทั่วแห่งแปดแมกเรียง
เรขตั้ง
รายต่างสักการถกล
กอปผเจิด ไว้เฮย
พิจิตรพิศถ้วนทั้ง
ทิศจุล ฯ
๏ ทำจบจังหวัดด้าว
แดนพา เหียรแฮ
โดยภาคแปดเหลี่ยมบุรณ์
แบบใช้
บูชาศิลาเสา
ใส่ติด โคมนา
สูงเติบขนาดเดียวได้
ดั่งนั้นปักมุม ฯ
๏ เป็นเม็ดเสาสบเที้ยน
ทกลด มุมนา
ถ้วนเหลี่ยมขุดหลุมเสา
เสียบตั้ง
เสาติดแห่งโคมหมด
มีแปด แลพ่อ
มาปักแวดล้อมทั้ง
ทั่วเสถียร ฯ
กลนาคบริพันธ์
๏ ดำบลหนแห่งห้อง
หอธรรม นั้นแฮ
หอเทศน์สถานการปเรียญ
แรกสร้าง
แรกใส่ขดานสรรค์
สบทั่ว พื้นพ่อ
สบที่ชำรุดรื้อมล้าง
มละบูรพ์ ฯ
/*78*/๏ มละเบื้องภาคพื้นล่าง
ล่องถุน มีนา
ล่องที่ปฏิกูลถม
ทั่วด้าว
ทั่วแดนดาษอิฐหนุน
เนืองรดับ หินเฮย
รดื่นดูอคร้าวล้วน
ลาดผา ฯ
๏ ลาดพื้นศิลาเขตรเบื้อง
บุเรศลพ บุรีฤๅ
บุรานเรื่องสมญาคิรินทร์
เรียกอ้าง
เรียกออกชื่อสเภาจบ
จังหวัด สยามนา
จังหวะมุขข้างทั้ง
ที่ประธาน ฯ
๏ ประเทศเสาก่อนไม้
มีแก่น ปักแฮ
มีเก่าก่ออิฐผสาน
สอบอ้อม
สอบโอบอิกหลายแผ่น
ภาคสี่ เสมอนา
ภาคย์สืบเชิงหินห้อม
แห่งด้าวศุโขไทย ฯ
๏ โขแท้ทาบทั่วทั้ง
ทกเชิง เสานา
ทกช่วงล่างในประธาน
ที่สร้าง
ที่เสาคู่หนึ่งเถลิง
ลักษณบอก ความแฮ
ลักษณแบบคระโลงอ้างล้วน
เลขศิลา ฯ
/*79*/๏ เลขสลักประกิจติดตั้ง
ตามเสา สองเฮย
ตามสิ่งซึ่งรจนา
หนึ่งนั้น
หนึ่งในที่ลำเนา
แนวฝ่าย ผนังนา
แนวฟากยกพื้นชั้น
ช่วงชไม ฯ
๏ ชรเมียงเรียงลาดพื้น
พื้นผา ลายเฮย
พื้นแผ่นเล็กไพรู
เรียบสอ้าน
เรียบสอาดอาศน์สงฆ์ศิลา
แลเลิศ แล้วพ่อ
แลเลื่อมสองด้านพร้อม
เพริศพรรณ ฯ
๏ เพริศภายพหิให้ต่อ
เติมพา ไลเอย
เติมพะเฉลียงเรียงรัน
รอบห้อม
รอบหอแห่งเทศนา
เนืองเนก เสาแฮ
เนืองเนื่องรายล้อมสร้าง
เสร็จผจง ฯ
๏ เสร็จพิจิตรดาษพื้นแผ่น
ผาชล บุรีฤๅ
ผาชาติทนต์อัศวลง
ลาดถ้วน
ลาดทั่วที่ธราดล
แดนล่าง เฉลียงเฮย
แดนเลี่ยนแลล้วนพื้น
ภาคศิลา ฯ
/*80*/๏ ภาคสูงลาดกระเบื้อง
บรรจง มุงแฮ
บรรเจิดเคลือบเขียวทา
ทั่วล้ำ
ทั่วแหล่งรักทองลง
ไล้สบ สพานนา
ไล้ซ่อมพิดานซ้ำแม้น
ใหม่ผจง ฯ
๏ ใหม่พิจิตรประตูต่างซุ้ม
ซ่อมทาบ ทองเฮย
ซ่อมทั่วพิหารคงเก่า
กอปสร้าง
กอปซ้ำฉลุภาพสอ
สองที่ มุขนา
สองทิศท่านให้จ้าง
จ่ายรบาย ฯ
๏ รบุเบื้องมุขตกนั้น
นรก เรื่องฤๅ
นเรศร์ให้บรรลาย
เลขแจ้ง
เลขแจกเรื่องยอยก
อย่างเปต กถาเอย
อย่างเปิดโลกย์แสร้งแต้ม
ต่อบูรพ์ ฯ
๏ ต่อบรรยายเรื่องรู้
รายอรร ถาเอย
รายอักษรบันทูล
ถี่ถ้วน
ถี่ถ้อยฉลักสรรค์
เสาวเลข ศิลานา
เสาวลักษณ์ประดับเสาล้วน
เล่ห์แจ้งแสดงความ ฯ
/*81*/กลครอบจักรวาฬ
๏ กำแพงแก้วมุขนั้น
แนวกำ แพงนา
กระเบื้องปรุเคลือบด่อนดาม
ดาษกระเบื้อง
ที่ทางจะดำเนิน
ในที่ มุขฤๅ
เกยก่อย่อชั้นเยื้อง
เยี่ยงเกย ฯ
๏ อัฒจันท์สามด้านก่อ
เกยอัฒ จันท์นา
ชั้นลดคั่นเลยลง
ล่างชั้น
เม็ดเสาฝ่ายปรัศโต
ต่างเม็ด ตั้งแฮ
กลทิศวิหารนั้นเกื้อ
กอปถกล ฯ
๏ สามชั้นหินประทีปเกี้ยว
กอปสาม ชั้นนา
หน้าอัฒจันท์หนละโท
ที่หน้า
ทิศตกและออกพลาม
เพลิงทิศ เท๎วฤๅ
แสงขจ่างสี่เกี้ยวจ้า
แจ่มแสง ฯ
/*82*/๏ พิหารน้อยเดิมแรกสร้าง
สองพิหาร แลเฮย
เบื้องก่อนรีกระแพงตาม
แต่เบื้อง
บัดราชเริ่มงานริ
รื้อตระบัด ก่อฤๅ
เรียงเรื่องกระแพงขั้นเยื้อง
เยิ่นเรียง ฯ
๏ หลังคาลดมุขทั้ง
โทหลัง มุงแฮ
กระเบื้องเคลือบเหลืองเพียงมุง
มาศกระเบื้อง
มุขน่าอุภัยรัง
เรขมุข พหิเฮย
ศิลาลาดภาคพื้นเรื้อง
เรียบศิลา ฯ
๏ ผาศุโขไทยทั่วล้วน
ลาดผา สิ้นแฮ
พื้นมุขน่าโสภา
เพียบพื้น
เคลือบปรุกระบาลรดา
รดับเคลือบ เหลืองเอย
กระแพงรัตน์มุขเพี้ยงอื้น
อวดกระแพง ฯ
๏ อัฒจันท์สิงห์เม็ดสร้าง
เสาอัฒ จันท์เฮย
ไว้เช่นพิหารคดแจง
จัดไว้
รอบประธานที่รีสกัด
ก่อรอบ ผนังนา
ประตูต่างอุไรให้แต้ม
ต่างประตู ฯ
/*83*/๏ ลายปั้นเปนซุ้มกระจก
แจกลาย เลิศแฮ
ปั้นทกประตูต่างดู
เด่นปั้น
ปิดทองเช็ดหน้าพราย
เพริศปิด บานเฮย
บานฉลุพฤกษทั้งนั้น
นอกบาน ฯ
๏ พายในพุทธรูปไว้
หว่างภาย ในนา
ตั้งแท่นก่อฐานหนึ่ง
นั่งตั้ง
ฝ่ายหลังพระพุทธกาย
ก่อฝ่าย หลังแฮ
ทำที่ประจุะทั้งพร้อม
พระธรรม ฯ
๏ ภาพจีนสถิตย์ขี่ม้า
มีภาพ สองเอย
ไว้แท่นหินรองประจำ
จัดไว้
ขจิตหินชาติเขียวขนาบ
เนาขจิต ไว้นา
สองฝากอัฒจันท์ใช้
เช่นตั้งโตสอง ฯ
๏ เหมือนกันพิหารคู่สร้าง
สรรพเหมือน สิ้นเฮย
ถ้วนสี่ผสมทังผอง
ภาคถ้วน
แห่งเดิมระฆังเรือน
แรกแห่ง หอแฮ
บรรเจิดกระเบื้องถ้วยล้วน
หลากบรรพ์ ฯ
/*84*/๏ กระแพงแก้วรดับกระเบื้องปรุ
ปร่งกระแพง พื้นนา
ล้วนเลื่อมเหลืองพรรณพิศ
ภาคล้วน
ที่มุมย่อเม็ดแสดง
โดยที่ ย่อฤๅ
ทำสิบสองไม้ถ้วน
ทั่วทำ ฯ
๏ บนเสากระบี่นั่งตั้ง
ติดบน เสานา
ไว้ที่เสากำแพง
ภาพไว้
รูปพานเรศรังถกล
แกะรูป แลฤๅ
ศิลาชาติเขียวใช้สิ้น
สบศิลา ฯ
๏ เสาศิลากระบี่อยู่เบื้อง
บนเสา สองแฮ
ตั้งต่อพลสิงฆ์ผา
ภาพตั้ง
ปักกันที่ลำเนา
เนื่องปัก เชิงเอย
เชิงแห่งพลสิงฆทั้ง
ทั่วซ้ายขวาเชิง ฯ
กลก้านต่อดอก
๏ หอระฆังทรงสร้างใหม่
เหมือนเรือน แรกฤๅ
ในอุดรลานเถลิง
หลั่นนั้น
การประดับสรัพสรรพ์เสมือน
มีที่ เพรงพ่อ
สถานสถิตย์นอกชั้นหั้น
แห่งกระแพง ฯ
/*85*/๏ เดิมสพังอยู่แค่ด้าว
ด้านการ ปเรียญฤๅ
กั้นก่อปราการแปลง
เปลี่ยนเพี้ยน
ศิขรินทร์ทั่วถิ่นสถาน
สถิตย์ขจิต ไว้นา
ในนอกสระเที้ยรแท้
ที่มี ฯ
๏ ตึกฝรั่งตั้งต่อเบื้อง
บูรพ์มูล สระแฮ
แดงพิดานสีเรือง
หร่ามช้าม
ลายเตละเจือจรูญ
เรขเลข เหมเฮย
เครือฝรั่งอย่างสยามห้าม
ห่อนให้รคนปน ฯ
๏ เขียนผนังฝรั่งห้างสิบ
สามตาม แผนนา
พื้นดาษศิลาหนเวียง
แว่นแคว้น
ศุโขไทยท่านแถลงนาม
เนืองเนื่อง นานพ่อ
รเบียงนอกนี้แม้นพื้น
เพ่งเล็ง ฯ
๏ กระแพงสายบัวก่อล้อม
แหล่งแห่ง สระแฮ
หว่างตรุกระเบื้องปรุเลบง
บ่ายย้าย
เขียวเคลือบเหลือบเลื่อมแต่ง
ติดประกิจ รอบฤๅ
มุมสี่สถานเลี้ยวท้าย
ที่รี ฯ
/*86*/๏ ภาพพานรนั่งตั้ง
ต่างวาง เม็ดนา
ล้วนศิลาเขียวสี
ใส่ไว้
ปลายเสาสี่มุมพาง
พิศชนิด เดียวพ่อ
ทวารแห่งกระแพงให้ตั้ง
แต่งแปลง ฯ
๏ สามประตูก่อซุ้มดุจ
ดังหลัง คาแฮ
แห่งตึกฝรั่งฤๅแหนง
แน่แท้
บานทวารวาดเตลัง
ลลายจ่าย รจิตนา
ล้วนรูปฝรั่งแล้ยั้ง
อยู่ประตู ฯ
๏ ละคู่เขียนถ้วนสถิตย์
สถานทวาร สามเฮย
ทวารทิศใต้เหนือดู
ดั่งตั้ง
โตจีนฉลักปาสาณ
สึงซึ่ง พหิแฮ
ข้างละคู่ทั้งสิ้น
สี่มี ฯ
๏ แต่ประตูทิศตกแสร้ง
ใส่อุภัย แท่นฤๅ
ล้วนชาติ์หินสีนิล
เนื่องเบื้อง
บนพื้นลดหลั่นไตร
เตรียบเทียบ ละแท่น
สองฟากทวารย้ายเยื้อง
อย่างปาง ฯ
/*87*/๏ เหนือหอไตรท่านสร้าง
สวนควร ชมเอย
ใหม่อิกพ่างภพอินทร์
อ่าฟ้า
มิสกวันสวน
ศุขสนุก นาพ่อ
ปลูกแมกแปลกไม้หล้า
แหล่งแสดง ฯ
๏ เฌอหนึ่งหลายเช่นย้าย
ยลผล ต่างแฮ
สองละสามพรรณแปลง
เปลี่ยนเพี้ยน
ตึกจีนหนึ่งสกลสถาน
สถิตย์ทิศ ออกเอย
แดงพิดานล้วนเที้ยร
ถิ่นสลิล ฯ
๏ เครือจีนจ้างเจ๊กแต้ม
ติดรจิต อุไรฤๅ
ผนังวาดสามก๊กรบิล
บ่ายย้าย
เรื่องจีนรูปจีนพิศ
แผกแยก เยี่ยงพ่อ
แปลกฝรั่งห่อนคล้ายเยื้อง
อย่างปาง ฯ
๏ ดาษพื้นหินเช่นใต้
ตึกทึก สพังนา
กระแพงก่อสายบัววาง
หว่างว้าง
กระเบื้องปรุเคลือบเหลืองตรึก
ตรุประจุ ช่องเฮย
เรียงรอบสวนสรหล้าง
สรหล้ายเหลืองแล ฯ
/*88*/กลโตเล่นหาง
๏ ประตูสามแห่งแสร้ง
สฤษดิก่อ ซุ้มนา
ทรงตึกจีนแปรแช
เช่นใช้
หลังคาก็ก่อสอ
สมทรวด เก๋งเฮย
รูปลั่นถันให้ไล้
เลขบาน ฯ
๏ ลายเตลาละคู่สู้
ส่ำสรรพ์ ไภยฤๅ
ทกทั่วใบดาลทวาร
วาดจ้าง
นอกประตูภาพลั่นถัน
ทิศฝ่าย ปรัศแฮ
ศิลาฉลักลิงสร้างข้าง
คู่เนา ฯ
๏ แต่ประตูตกแต่งแสร้ง
ใส่คิรี แลฤๅ
บนแท่นแท่นละเขาเพรา
พรั่งสล้าง
สองฟากแท่นคิรีมี
เหมือนดั่ง นั้นนา
สวนและสระสร้างละข้าง
คู่กัน ฯ
๏ เสามุมกระแพงใส่ใช้
ชาติ์ขลา ปีกเฮย
หินฉลักนิลวรรณสรรค์
สี่ตั้ง
สี่มุมรูปขลาศิลา
หลากประหลาด แลพ่อ
ต่างเม็ดเสาตั้งรั้ง
รีตแปลง ฯ
/*89*/๏ ทิศเหนือขยายย่านด้าน
แดนใหม่ เพิ่มนา
นเรศร์เริ่มก่อกระแพงแสดง
ดับนั้น
พุทธไสยาศน์ใหญ่ใส่
สมที่ ลานเฮย
ก่ออิฐปูนปั้นหั้น
แห่งสถาน ฯ
๏ วัดยาวเส้นได้ใส่
เศษสาม วาแฮ
ก่อพระมหาวิหารมาน
มุขสร้าง
สวมพระรยะงามตาม
แต่ที่ นั้นนา
อย่างโบสถ์โปรดสร้างอ้าง
อาจทัน ฯ
๏ มุงกระเบื้องบงชรอ่ำคล้ำ
เคลือบสี ขาบเฮย
ลดมุขสามชั้นสรรค์
เสร็จไส้
ดาษพื้นทั่วที่มี
หมดนอก ในนา
หินชาติ์แดงให้ใช้
ช่วงลาน ฯ
๏ ศิลาเขาเขตรแว่นแคว้น
แขวงราช บุรีฤๅ
เพ็ชรบุรีสถานปาน
ไป่เพี้ยน
ชาลารดับดาษลาด
หลายหมื่น แผ่นพ่อ
เต็มตระหลอดเที้ยรเที้ยร
เทพผจง ฯ
/*90*/๏ ให้รื้อคิรีเบื้องเนื่อง
เนาอุท ยานแฮ
แห่งราชบิตุรงค์ทรง
สฤษดิสร้าง
ในนิเวศน์เกษมกุฎอยุทธ
ยายศ ยิ่งฤๅ
ชนชักร้อยบ้างอ้าง
อาจไหว ฯ
๏ สองสามสี่ร้อยค่อย
เข็นลาก ลางพ่อ
พันหนึ่งจึ่งไหวไคล
เคลื่อนบ้าง
มาก่อก็มากหลาก
หลายแห่ง หนนา
ตามที่ลานสล้างสร้าง
สบสถาน ฯ
๏ ชั้นในนับได้ใส่
สองทศ คิรีฤๅ
รายรอบรเบียงด้านลาน
ลอบล้อม
ชั้นนอกนับกำหนดหมด
มีฉะ พนมนา
สริฉะพฤศห้อมพร้อม
พรั่งไศล ฯ
๏ บนเขาให้ใส่ไหล้
หลายพรรณ พฤกษ์พ่อ
เชิงก็ปลูกไม้ไสว
แวดตั้ง
สถูปเสาต่างพรรณสรรพ์
ใส่เวี่ย โคมเฮย
จีนอย่างปักตั้งทั้ง
ทกคิริน ฯ
/*91*/๏ กระเบื้องถ้วยทำบ้างต่าง
ต่างชาติ หลายแฮ
ลางสฤษดิด้วยหินนิล
เนกสล้าง
รูปจีนจัตุบาทประหลาด
ลางเจ๊ก ภาพพ่อ
รายรอบคิรีบ้างข้าง
เขตรบน ฯ
๏ ล้วนฉลักศิลาแต่งแกล้ง
เกลาผจง จีนเฮย
หินชาติเขียวถกลยล
เยี่ยงปั้น
ทกเขาจุ่งบงยง
อย่างยิ่ง ขจิตนา
ทั่วถิ่นคิรินหั้นหั้น
แห่งกลาย ฯ
๏ แต่คิรีที่ด้านผ่าน
พิหาร ออกเอย
มีรูปสองนายชาย
ชาติโพ้น
นักเลงเผ่าพาลซาน
เซรซด สุราฤๅ
ชาวมั่งกหล่าโน่นโน้น
นอกแคว้นแดนเสียม ฯ
๏ เขาน่าพิหารผ่านด้าน
แดนอัษ ฎงค์เอย
มีตึกจีนเอี่ยมเทียม
ถิ่นกี้
ศิวลึงค์ฉลักถนัดจัด
แจงแต่ง ศิลาแฮ
ปักแหล่งไศลนี้ชี้
ชาติไสย ฯ
/*92*/๏ หนึ่งลานนอกหลั่นชั้น
ใช้แทน หินเฮย
ต่างขนาดน้อยใหญ่ไท
ท่านสร้าง
ดำแหน่งแห่งแท่นแผ่น
ผาแปด หนแฮ
กรงเหล็กหลายสร้างข้าง
แค่รเบียง ฯ
๏ เจดีย์ยืนทั้งนั่ง
นอนระ กายฤๅ
ใส่นักโทษเคียงเรียง
เรียบไว้
ผู้ถ่มเขฬะปะ
เป็นอาทิ์ โทษเฮย
ประทุษฐทั่วจับได้ไส้
ใส่ขัง ฯ
๏ เสาศิลาฉลักเรื่องเบื้อง
บทกฎ ปักแฮ
เปนสาสนตรงตรงรัง
เรขสร้าง
ผาแผ่นลิขิตรศพจน์
พากย์สุภาพ โคลงนา
ติดกับเสาข้างอ้าง
ออกความ ฯ
๏ ให้ปลูกหลากไหล้ใส่
สบผา กระถางเฮย
รายทั่วอารามงาม
งอกสล้าง
ขนองคดมุขศาลา
แหล่งรอบ รายฤๅ
อื่นอื่นที่บ้างบ้าง
แบบหลาย ฯ
/*93*/๏ ทวารกระแพงวัดที่กี้
เก่าเต รัศแฮ
ทรงยอดประดับลายพราย
เพริศสร้าง
กระเบื้องถ้วยสี่กระเท่เซร
ซุ้มยอด กลางนา
กระเบื้องเคลือบเก้าข้างบ้าง
บุบราน ฯ
๏ ให้รื้อเก่าถิ่นสิ้น
สามประตู เติมเอย
โสฬศทั่วทวารประมาณ
ใหม่ล้วน
ทรงยอดมกุฎดูพบู
แบบยิ่ง เก่าแฮ
กระเบื้องประดับถ้วยล้วนถ้วน
ทกทวาร ฯ
๏ ใหญ่สูงงามตระหง่านด้าน
โดยทิศ สี่นา
กว้างเท่ากันประมาณปาน
ไป่ย้าย
พิดานดำแบบปิดวิจิตร
แจกแย่ง ลายฤๅ
รงวาดฉาดลม้ายคล้าย
เคลือบสุวรรณ ฯ
๏ บานทวารวาดต่างข้าง
เขตรนคร จีนนา
ลายเลขน้ำมันสรรค์
สบถ้วน
เครือผูกศัสดรสลอน
สลับหลาก หลายแฮ
ปืนใหญ่อย่างถ้วนล้วน
ล่างรบาย ฯ
/*94*/๏ ประตูละสองคู่รู้
รายสินาศ ขนาดฤๅ
หลังแห่งบานบรรลายลาย
เล่ห์ไหล้
รูปอสุรจตุบาทประหลาด
หลายเผ่า แลพอ
ปูนประกอบไม้ไส้
ใส่แทน ฯ
๏ สถิตย์ฐานยืนซ้ายฝ่าย
ฝากขวา ประตูเฮย
ชำรุดทั่วแท่นแดน
ดื่นร้าง
เร่งรื้อทกทวารา
รังเรข ใหม่ฤๅ
รูปลั่นถันสล้างสร้าง
ใส่สนอง ฯ
๏ สูงแปดสอกใหญ่ไซ้
สมควร กันนา
ผาแท่นฐานรองสอง
สืบชั้น
ทวัดดึงษประมวญมวญ
มากรูป หินเฮย
เขียวชาติสาดถหมั้นหมั้น
มอบได ฯ
๏ พาเหียรปักกั้นขั้น
เขื่อนเสา เม็ดแฮ
ล้วนศิลาใส่ไสว
แวดห้อม
ครบยี่สิบเสาเนา
หนึ่งแห่ง ทวารเฮย
โสฬศทวารพร้อมล้อม
แหล่หลาย ฯ
/*95*/๏ สริเสาทั่วถิ่นสิ้น
เสร็จสาม ร้อยฤๅ
เศษพฤศาปลายราย
รวบแจ้ง
มุมกระแพงเม็ดงามตาม
ตัวเยี่ยง พู้นพ่อ
ไม้สิบสองแถ้งแสร้ง
สบสรรพ์ ฯ
๏ ประดับพิมเคลือบกระเบื้องเนื่อง
ในมุม เม็ดแฮ
ทกเม็ดมุมอันกัน
ก่อเลี้ยว
ศิลาหลักปักประชุมรุม
เรียงนอก มุมนา
ทกทั่วมุมเลี้ยวเคี้ยว
เขื่อนเคียง ฯ
๏ จตุจัตตาฬิศใสใช้
เชิงกัน มุมเฮย
ผสมกับหลักเคียงเรียง
เรียบล้อม
ทกทวารเขื่อนคันสรรพ์
สามนับ ร้อยนา
จตุสัษฐีห้อมพร้อม
พรั่งประมาณ ฯ
๏ รอบวัดสามถิ่นสิ้น
ศิลา ลาดแฮ
ชาติเลี่ยงโผลานสถาน
ทั่วไซ้
ปลูกพรรณพฤกษายา
เยียวโรค รงับเฮย
ต่างต่างเหล่าไหล้ไว้
แวดราย ฯ
กลสารถีขับรถ
/*96*/๏ แถวเขตรตระวันตกข้าง
เขตรแถว น้ำนา
น้ำช่วงหน้าวัดชาย
ช่วงน้ำ
ก่อฉนวนเนื่องเนิ่นแนว
ฉนวนก่อ อิฐเฮย
ดูลิ่วตระหลอดน้ำล้ำ
ลิ่วดู ฯ
๏ สถานนอกนคเรศนี้
นอกสถาน กระแพงแฮ
พื้นต่ำหินปูตาม
ต่ำพื้น
ทิศบนก็มุงกระบาล
บนทิศ สูงเฮย
ดลทั่วท่าตื้นท้าย
ทั่วดล ฯ
๏ ลงสพานท่าน้ำใส่
สพานลง แพนา
ข้างแห่งฉนวนยกหน
แห่งข้าง
อาศน์สงฆ์อิฐก่อประสงค์
สงฆ์อาศน์ ไว้พ่อ
กระแพงบุปรุกระเบื้องบ้าง
บุกระแพง ฯ
/*97*/๏ เขียวเคลือบเหลือบมลากคล้ำ
เคลือบเขียว สีเอย
ข้างแวะแสดงทางวาง
แวะข้าง
สฤษดิทวารเทียวเท๎ว
ทวารสฤษดิ ไว้แฮ
ทวารทรอกสองข้างสร้าง
ทรอกทวาร ฯ
๏ สุดฉนวนก่อเกี้ยวชนิด
ฉนวนสุด บนนา
เบื้องยอดยูงทยานเหยียบ
ยอดเบื้อง
ลดาปสาทดุจ
ดั่งปสาท ลดาฤๅ
ปานขยับปีกเยื้องย้าย
ขยับปาน ฯ
๏ กระเบื้องถ้วยประดับล้วนทั่ว
ถ้วยกระ เบื้องเอย
พื้นก่อสูงฐานตระการ
ก่อพื้น
บรัศสองหว่างอัญชสะ
สองบรัศ ผนังนา
บัวเฟื่องสายน้ำฟื้น
เฟื่องบัว ฯ
๏ กระบาลเขียวเคลือบปรุขั้น
เขียวกระบาล ตรุแฮ
เบื้องล่างหัวฉนวนลง
ล่างเบื้อง
ก่อมุขก็ตรีประมาณ
มุขก่อ กอปเอย
สองฝ่ายยกอาศน์เยื้อง
แยกพื้นฝ่ายสอง ฯ
/*98*/กลบุษบารักร้อย
๏ มีรูปเหญี่ยว ๆ ตั้ง
ตามไตร มุขนา
ทกที่มุม ๆ ของ
เขตรนั้น
ป้านลมจับ ๆ ไสว
แสวงเหยื่อ เยี่ยงเฮย
กระเบื้องประดับ ๆ ถ้วยไส้
สบสรรพ์ ฯ
๏ กระแพงพนัก ๆ ใส่พื้น
ภาคสอง ฟากนา
กระเบื้องตรุเคลือบ ๆ พรรณ
พ่างกี้
กระบาลเคลือบเลื่อม ๆ มอง
มุ่งมาศ แม้นแฮ
มุงทั่ว ๆ ด้าวนี้
เนกสถาน ฯ
๏ เพดานเขม่า ๆ พื้น
เพียงรัก ลงฤๅ
ปิดดิบุกทอง ๆ ปาน
แปดเนื้อ
ลายแบบแย่ง ๆ ตระศักดิ์
โสภิต พิศพ่อ
พรายเพริศ ๆ พร้อมเกื้อ
ก่องตระการ ฯ
/*99*/๏ หนึ่งสพานท่า ๆ น้ำ
น่าวัด แลฤๅ
พื้นยกชไม ๆ สถาน
ที่ไว้
พนักกาษฐกรอบ ๆ สกัด
กอปรอบ ราพ่อ
กระเบื้องปรุ ๆ เคลือบใช้
ช่องสิ้นนิลสี ฯ
๏ ชั้นลดล่าง ๆ พื้น
แพสพาน ทอดนา
เบื้องฉนวนบรัศ ๆ ทวี
หว่างนั้น
ศาลาสฤษดิ ๆ สถาน
สถิตย์แค่ ฉนวนเฮย
ผนังรอบ ๆ ล้อมกั้น
ก่อเฉลียง ฯ
๏ เบื้องบนกอป ๆ ริ้ว
เรขสาย สโรชฤๅ
กระเบื้องปรุขาว ๆ เรียง
เรียบสล้าง
ตรุตามช่อง ๆ ราย
เรียบรอบ ผนังนา
โทถิ่น ๆ เที้ยรสร้าง
สรับผจง ฯ
๏ หนสดำด้าว ๆ จ่าย
จัดกรัก ฟืนเฮย
ต้มแจกส่ำ ๆ สงฆ์
สบไส้
เฉวียงสถานที่ ๆ ตัก
ตวงแจก แกงแฮ
แด่พระ ๆ ได้ถ้วน
ทั่วงาย ฯ
/*100*/๏ โรงเรือกว้าง ๆ เยิ่น
ใหญ่ผนัง ก่อเฮย
สามภาคช่อง ๆ ราย
รอบข้าง
ใส่เรือทั่ว ๆ หลัง
ลำนับ หลายเนา
แห่งพระ ๆ เจ้าสร้าง
ส่ำกุศล ฯ
๏ เว็จกุฎีใหม่ๆ สร้าง
สองหลัง แลเฮย
ฝาขดาน ๆ กล
ก่อนไส้
เสตูล่าง ๆ รัง
เรขรีต บุราณแฮ
ศาลสฤษดิ ๆ ใต้น้ำ
หนึ่งปาง ฯ
๏ ปลูกรุกข์เรียบ ๆ ตั้ง
ตามฝั่ง น้ำนา
แนวเนื่องชล ๆ ทาง
ท่าสล้าง
พิศพฤกษ์พุ่ม ๆ สพรั่ง
เพราเนตร นาพ่อ
ทกสิ่ง ๆ ไท้สร้าง
สบสถาน ฯ
๏ ส่ำสรรพกิจ ๆ ค้าง
ขาดแถลง แลฤๅ
อิกทรัพย์จ่าย ๆ การ
กอปใช้
สบสิ่งซ่อม ๆ แปลง
เปลี่ยนแปลก หลายแฮ
มหามหะ ๆ ไว้แจ้ง
แจกยุบล ฯ
/*101*/๏ ในผาแผ่น ๆ พู้น
พิหาร หลวงเฮย
พระผธม ๆ หน
แห่งสร้าง
จาฤกลักษณ์ ๆ วิถาร
ถ้วนถี่ แถลงนา
ปราชญ์อ่าน ๆ อ้างรู้
เรื่องรเมียล ฯ
ร่าย๏ จักนิพนธ์เพียรเพิ่มสาร เสนอแม่การแม่กอง ทังผองเพื่อพึงรู้ ทกผู้ขัติยพงษ์ องค์กรมไกรสรวิชิต ดูกิจการงานสรัพ สองกับกรมมาตยา กรมวงษานามยศ องค์มรกฏชุมแสง องค์กลางแสดงโดยกิจ ดูพิหารทิศทั้งสี่ ที่อุโบสถบริเวณ กรมอมเรนทรรังสฤษดิ์ กิจเจดีย์ตรีสถาน การหอไตรกุฎา ซุ้มทวาราทั้งหลาย องค์ชุมสายรังรักษ์ กรมศรีพนักงานที่ วิหารสี่ห้องสองหลัง เรือนระฆังการปเรียญ ชั้นพาเหียรเขตรขอบ พระ/*102*/ระเบียงรอบสี่ทิศ กิจอุภัยสุริยวงษ์ องค์งอนรถโกเมน เกณฑ์การทั่วทั้งมวญ เก๋งสระสวนสองสถาน งานสฤษดิองค์อรรณพ จบจุลเจดีย์ล้อม ห้อมพระระเบียงเรียงไสว องค์อุไรรังสรรค์ องค์ลดาวัลย์ปันงาน วิหารพระพุทธไสยาศน์ ล้วนบรมราชวงษา รจนาทั่วอาราม ตามโองการท่านใช้ ไว้พนักงานถ้วนที่ สิบสี่ขัติยคณนา เสนอสมญาปรากฎ ผู้นิพนธ์พจน์รจเรข เลขจาฤกเศลา โคลงสุภาสิตนิเทศ กรมขุนเดชอดิศร ผู้เกลากลอนกลฉันท์ มาตราวรรณพฤติพจน์ ห้าสิบแปดบทรังสฤษดิ กรมนุชิตชิโนรส เพลงกลบทบัญญาศ ราชนิพนธ์ก็หลาย รายนามผู้โดยเสด็จ แสดงเขบ็จขานไข กรมไกรสรวิชิต วงษาสนิทอมเรนทร์ ข้าภูเบนทร์บริบาล ชาญภูเบศร์มหาสิทธิ์ ลิขิต/*103*/ปรีชาชาติ จ่ามหาดจิตรนุกูล วิธูรแท้ทั้งปวง หลวงสุวรรณหมื่นนิพนธ์ สริเก้าตนแต่งเพลง หลายหลากเลบงกลบท ผู้เรขรศวาที โคลงฤๅษีดัดอาตม์ พระราชนิพนธ์ทรงบ้าง ข้างคณาสมณะ สมเด็จพระสังฆราช ปิ่นปราชญ์ทั่วทกทิศ กรมนุชิตบรรพชา พระพุทธโฆษาพรหมมุนี เทพโมฬีอริยวงษ์ ล้วนสงฆราชาคณะ อิกทั้งพระธรรมไตร โลกย์เลิศในปริยัติ รัตนมุนีมุนี นายกมีที่ตั้ง ทั้งสมุห์จั่นถานา บาเรียนช้างหนึ่งองค์ นับสริสงฆ์โดยเสด็จ สิบเอ็ดร่วมรจนา อิกพระวงษากระษัตรี คือกรมศรีกรมไกร สองดไนยนฤเบนทร์ กรมอมเรนทรมาตยา กรมวงษาอิกองค์ ทินกรพงษ์เผ่าราช หกขัติยชาติช่วยดำริห์ ตริพระโคลงนักพรต ข้าทูลบทมุลิกา คือเจ้าพระยาพระคลัง ทั้ง/*104*/พระยาราชมนตรี ธิเบศร์บดีอัษฎา พระยาโชฎึกพระยาศรี เจ้าบุรีบุราณ ไชยวิชิตขนานนามศักดิ บำเรอบริรักษ์ราชี เพ็ชรปาณีออกญา อินทรโกษาสมบัติบาล ชาญภูเบศร์หลวงลิขิต อิกจ่าจิตรนุกูล วิบูลยญาณกระวี มหามนตรีหลวงสุวรรณ พระสุพรรณสมบัติ สามรรถปรีชาชาติ จมื่นราชนาคา อัษฎาทศทั้งมวญ คำนวณสริสามสิบห้า กล้าสำนวนถ้วนตน เพิ่มพระนิพนธ์สุภาพโคลง โองการไท้ธิราช หนึ่งโคลงบาทไอยรา แสดงภาษาต่างชาติ มีอาทิ์สยามทกทิศ กรมนุชิตเชษฐชี พระเทพย์โมฬีรังสฤษดิ ฝ่ายบรรพชิตเฉลอยอรรถ เบื้องคฤหัฐคารม กรมขุนเดชกรมไกร อุภัยขัติยประยูร ข้าบาทมูลนามเสนอ พญาบำเรอบริรักษ์ อาลักษณหลวงลิขิต ขุนมหาสิทธิโวหาร ชาญภูเบศร์นายนุช ราชบุรุษ/*105*/ห้าตน สริเก้าชนเฉลาพจน์ โคลงกลบทตรองตริ พระราชดำริห์หลายชนิด กรมนุชิตชาญกระวี พระเทพโมฬีสงฆ์สอง จำนองพจน์รจนา พระราชวงษากรมไกร ไตรข้าบาทมุลิกา มหาสิทธิ์ชาญภูเบศร์ อาลักษณ์วิเศษนายนุช บุรุษราชเสวก ช่วยตกแต่งตามเสด็จ นับสริเสร็จฉชน ผู้นิพนธ์โคลงขาน พระวิหารทิศอุโบสถ หมดทกถิ่นทกสถาน โวหารกรมนุชิต สฤษดิทั่วทกเบื้อง โคลงรามเรื่องรูปฉลัก ผู้เชลงลักษณคารม กรมไกรขุนมหาสิทธิ์ หลวงสุวรรณรจิตก็หลาย นายนุชชาญภูเบศร์ รอบเขตรจาฤกเรียง เฉลียงอุโบสถดำบล ปราชญ์ยลลักษณสารสร้อย ทราบนามตามเสนอถ้อย ถี่ถ้วนถ่องแถลง แจ้งนา ฯ
/*106*/๏ ครโลงกุญชรบาทพร้อม
พิพิธมา ลีเอย
เกริ่นพระเกียรติกระษัตรา
สืบสร้าง
ปฏิสังขรณะมหา
วิหารเชตุ พนพ่อ
กรมนุชิตชิโนรสอ้าง
โอษฐไว้ เฉลิมเวียง
๏ พันสองร้อยเจ็ดสิ้น
ศักราช จุลนา
มเสงสัปตศกบุษมาศ
เมื่อนั้น
ทวาทัศพฤหัศนิสาท
สุกรปักษ์ แลฤๅ
รังรักษ์ลักษณโคลงดั้น
ดึกแล้วเสร็จแสดง ฯ
---