นิราศชะอำ
/*พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระ นราธิปประพันธ์พงศ์
มกุฎวงศ์นฤบดี มหากวีนิพันธนวิจิตร
ราชโกษาทิกิจจิรุปการ บรมนฤบาลมหาสวามิภักดิ
ขัตติยศักดิอดุลย พหลกัลยาณวัตร
ศรีรัตนตรัยคุณาลงกรณ์ นรินทรบพิตร
(พระองค์เจ้า วรวรรณากร)
๒๔๐๔ สเก ชาโต ๒๔๗๒ สเก วุฑฺฒิคโต
ทรงฉายคืนงานไหว้พระแก้วมรกต
/**/มังคลาเศียรวาท
มหุรดิสมัยเถลีงพุทธศก ๒๔๗๒
ประสาธน์โดยดุษดีสำนึก
---
๏ คุณมา อาทเรนสฺส
ชิณสฺส สุผลํ ลเภ
อายุํ วณฺณํ สุขํ พลํ
พุทฺโธวาทสฺส เตชสา
สทิสาสีรวาโทสฺมิ
นราธิปสฺส เมตฺติยา
ทินสฺส มานิตสฺเสว
ภิยฺโย วุฑฺฒํ ปสิทฺธตุ ฯ
๏ ท่านถนอม คุณย่อมได้
ผลดี เด่นรา
โดยเม็ตตา อาทรี
นอบเถ้า
เจรีญจิรา ยุฉวีพะลี
สเรีงสุข เกษมเอย
เดชพุทโธ วาทพเน้า
นิเทสน์น้อม ประนอมหา ฯ
/*2*/๏ เฉกศิวา เศียรวาทน้อม
นราธิป ฯ
อวยท่าน สัมมานหยิบ
หย่งเอื้อ
เสน่ห์เชีญ เจีดเจรีญลิบ
เลอประสิทธิ์ สนองเอย
สมประโมทย์ ที่โปรดเกื้อ
เกียรติมื้อเถลีงปี ฯ
สิทธมัสดุ
วังวรวรรณ วันที่ ๑ เมษายน ๒๔๗๒
((กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์))
/*3*/โคลงนิราศ ชะอำ
(ฝีพระโอษฐ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระ นราธิปประพันธ์พงศ์)
โอม ราชสดุดี เบีกเรื่อง
ร่ายสุภาพ
๏ ศรีสุพัฒน์ รัตนโกสินทร์
อมระนัคระรินทร์ ดิลกหล้า
ฟ้าจักรี รังสฤษฏ์
ฟ้าจักริช รังถวัลย์
สืบศันติ์สัน ตติกษัตร์
จวบสัปดมะรัชย์ เฉลิมเผ้า
ฟ้าปกเกล้า ปกสยาม
ข้าศึกขาม คุณฺะธรรม
ข้าบาทยำ คุณฺะศักดิ์
ข้าเมืองรัก คุณฺะผยอง
แม้ครอง อาชญาสิทธิ์
ครองคล้อยชนิด ประชาบาล
ครองสมฐาน สมไท
สมวุฑฒิสมัย มิ่งเมือง
เปรื่องศึกษา พาณิชย์
เปรื่องกษิกิตย์ พิทยัม
เปรื่องยุกติธรรม เปรื่องผะดุง
พุทธศาสน์ปรุง ประเทีงสวรรค์
ขุนพละขันธ์ ประเทีงสงบ
จบศัสตรู นอกใน
ไป่จบไม ตรีวิรัชย์
หวังศรีสวัสดิ์ ไพร่ฟ้า
สมศักดิ์ จักริศกล้า
กล่อมแคว้น แหนเกษม บารนีฯ (๑๒ คำ)
/*4*/โคลง ๔ สุภาพ
(๑) ๏ เปรมคนึง พึ่งเจ้าจัก
กรีผะดุง
พุทธศาสน์ สยามะชาติ์ปรุง
ปลอดร้าย
ชื่นชีวิต นฤมิตร์กรุง
เกรีกวัฑ ฒนานา
แสนสนุก สุขศันติ์ชม้าย
มิ่งแม้นเมืองฝัน ฯ
(๒) ๏ ขวัญไผท ใช่อื่นเจ้า
ชีวิต เราแล
องค์เอก เษกสาระกิตย์
เกีดแก้
บุญเหลือ เมื่อเทพฺะบิด
ดามุ่ง ดีแอ
น่าสมัค ภักดีแม้
เลือดเนื้อเถือถลอง ฯ
(๓) ๏ ช่องสนอง ราชฺะกิตย์ไร้
ไยรทด หทัยเจ้า
สนองบาท ราฏฐะกิตย์กระถด
ถั่งค้า
หมั่นเรียน และเพียรขยด
ขยายประโยชน์ สยามเทีญ
สนองเช่น เป็นไพร่ฟ้า
ใฝ่ฉนั้นขวัญเมือง ฯ
(๔) ๏ กันเปลือง เชีงประหยัดนี้
ศรีสมัย แม่อา
กันโง่ เชีงเรียนใคร
แค่นค้าน
กันละเลีง ก็เชีงไหว
พริบเสงี่ยม สงวนแฮ
กันเสนียด เชีงเจียดคร้าน
เคลื่อนแล้วฉลองไท ฯ
/*5*/(๕) ๏ สมานใจ ไพร่ฟ้าเอีบ
อารี รอบเทีญ
สมานมนัส กัตะเวที
ต่อเจ้า
สมานกมล ห่อนรณบี
ฑามนุษย์ ไหนเลย
สมายมโนช โสตถิ์ศันติ์พเน้า
แน่วฉนี้ทวีเกษม ฯ
(๖) ๏ ลม้ายเหม ะมาเลศชั้น
ชูสรวง
สยามะเท วะราชบวง
เบีกถ้อย
หากไท ร่วมหทัยปวง
ประพฤติ์เล่ห์ เฉลยรา
สยามฺะชาติ์ จักผงาดร้อย
เท่าเจ้าเห็นเจรีญ ฯ
---
จับเรื่อง
โคลง ๔ สุภาพ
(๗) ๏ เพลีนเผย พจฺะนาทน้อม
สดุดี
ถวิลหวาด จะนิราศศรี
แสบเศร้า
เพลีนรัก จักเพลีนกวี
ประวาศรัก เฉลยแม่
เพลีนหรึเพลิน เกีนเจ้า
จากน้องแหนงเพลีน ฯ
/*6*/(๘) ๏ ใคร่เชีญ โฉมเข้าราช
ะวังสงวน
เกรงกลับ สัปประดนผวน
เพื่อนชู้
สหายหญิง ว่อนระวิงชวน
เชีงช่วย ถนอมแม่
เกรงคล่อง ไพ่ผ่องฟู้
เฟื่องลิ้นนินทา ฯ
(๙) ๏ ไถ่วิชา มาเลศรู้
สูทะกรรม ก็ดี
ไถ่กตัญ ญูธรรม
เทีดเกล้า
การเรือน และการจำ
จรียะเลีส ไฉนฤๅ
ดีไป่ถึง ดึงเจ้า
เจื่อนข้อมอรัล ฯ
(๑๐) ๏ ครั้นพา แม่พักเวี้ง
ค็อนเว็นต์
เรียนฝรั่ง คุมขังเห็น
ห่วงน้อย
เกรงโถม ชุบโฉมเป็น
โซดสพ สมัยแม่
เฟลีดผริ่ง แดนซิงชม้อย
ว่อนโช้โสเชียล ฯ
(๑๑) ๏ ให้เวียน สู่วัดเอื้อ
อุโบสถ
เกรงแม่ชี ยีพยด
หย่งเกลี้ยง
พี่เสาะ มิเหมาะหมด
มุมโลก แล้วแม่
ร้อยพี่เลี้ยง รุมเลี้ยง
อาจเลี้ยงฤทัยไฉน ฯ
/*7*/(๑๒) ๏ ตัวไกล ใจชิดสร้วม
เสน่หา
ร่วมรัก ใช่มาระสา
ร่วมล้อ
จริงจิต พิศวาสผวา
วิโยคพี่ ไฉนแม่
แสนห่าง ไป่ห่างข้อ
เสน่ห์น้อมถนอมกัน ฯ
(๑๓) ๏ ขวัญวัง ฝังชีพไว้
ในเรียม แล้วแม่
จากพี่ มีแต่เกรียม
กรุ่นเศร้า
ใฝ่ฝัน แต่ประหวั่นเจียม
จรียะรอบ รวังเอย
แสนห่วง หรือห่วงเจ้า
อุจาดทิ้งประวิงถวิล ฯ
(๑๔) ๏ เกรงฉิน เกรงชื่อม้าน
หมองศักดิ์ สมแม่
ไหนผิด ไหนชอบประจักษ์
จิตเจ้า
ยามห่าง พ่างยามหมัก
สร่าสวาท กลั่นพี่
เหีมเสน่ห์ เล่ห์ฤทธิ์เหล้า
ห่อนมล้างจางหาย ฯ
(๑๕) ๏ แม้สบาย บ่รู้ว่าง
วินาฑี
สบายบ่เบ่ง รัศมี
ม่อยปลื้ม
แม้รคาง ว่างสบายมี
มั่งขณะ น้อยฤๅ
รคางบ่ค้าน ทยานยื้ม
ขยิ่มฟ้ามาสมาน ฯ
/*8*/(๑๖) ๏ ฉายฉาน ชวาเลศเรื้อง
รัชนี สลัวรา
ไป่ปลุก ปริดีฤดี
เดือดฝ้า
ถวิลทิวา ฉ่ารังสี
สุริยแสบ แสยงเอย
แสงเสน่ห์ เล่ห์ไฟฟ้า
หม่นฟื้นฟางถอย ฯ
(๑๗) ๏ ถึงหงอย ลอยหล้าลิบ
สุระเสียง เสนาะแม่
ถวิลเมื่อคืน วังเคียง
ค่อยครึ้ม
พิศวาส พี่ผงาดเพียง
พิษม์ร่ำ กุสุมฤๅ
หอมหรึหาย คล้ายพรึ้ม
ทับกล้ำรำมะนา ฯ
(๑๘) ๏ นาฬิกา ห้าครึ่งครึ้ม
รฆังปลุก ประทมพี่
ถึงมิดัง ยังขยุก
พี่ฟื้น
ยามหนุ่ม กรุ่มกมลขลุก
คลอสวาท วายฤๅ
ถนอมแนบ แอบอนงค์ชื้น
กอดชู้ชวนกระสัน ฯ
(๑๙) ๏ ป่วยฝัน พึ่งฝรั่งสร้าง
นาฬิกา ปลุกพี่
เสนาะศัพท์ ขับสัยยา
หยุ่นเย้า
กระเซาะสาว เมื่อคราวชรา
รังเบื่อ เบือนแม่
ฝ่าเสน่ห์เอองค์เข้า
ที่เที้ยรเธียรสมาน ฯ
/*9*/(๒๐) ๏ สมานองค์ ทรงเครื่องเช้า
เฉลีมหวัง
เสวยไข่นม ขนมปัง
อ่อนปิ้ง
ยาคู คอฟฟีดัง
ดื่มทิพ ะรสฤๅ
พิศิษฏ์สง่า มาลาพริ้ง
พักตร์ทึ้งทาณฑ์กร ฯ
(๒๑) ๏ จักจรจักจากโอ้
อาลัย สมรพี่
จักมิจร ขย่อนใจ
จักเมื้อ
จำเป็น ผิเป็นไฉน
เป็นจาก จรเอย
กระนี้นึก ถึงระทึกเทื้อ
ทอดได้ดังถวิล ฯ
(๒๒) ๏ ลินลา มาขึ้นรถ
รทมไฉน ก็ดี
รถประเวศ ลับนิเวสน์ไว
วิ่งย้อน
สถานี ที่รถไฟ
ด่วนออก ดลเอย
พักราช ะธานีต้อน
รับห้อมสหายะวงศ์ ฯ
(๒๓) ๏ มาส่ง จงเจตน์เอื้อ
อวยประถัมภ์ ถนองพี่
ใช่ประจบ คบพึ่งอำ
นาจป้อง
มีบุญ เสื่อมบุญชำ
นิห์มาก หนแฮ
มิตตะจิต ขอบจิตต้อง
ตอบน้อยสนองดี
/*10*/(๒๔) ๏ เชิญสู่ที่ เลี้ยงเครื่อง
กาแฟ
ประยุระเพื่อน เกลื่อนโต๊ะแล
รื่นห้อง
ปลื้มปลาบ มิตระภาพแกล
กมลทมื่น สมานเอย
กระนี้ราช ะธานีพ้อง
ผะโยชน์เกื้อสการสหาย ฯ
(๒๕) ๏ เริ่มสาย สองเก่งก้อง
รฆังคยอ พี่อา
ขึ้นรถ หมดเสมือนหอ
นั่งน้อย
ญาตี์มิต ต่างสถิตรอ
ชะลาส่ง สพรั่งเพื่อน
พอเจ๊ด นาฬิกาคล้อย
รถคล้อยสถานี ฯ
(๒๖) ๏ พี่นิราศ เคหาสน์ร้าง
นางรัก
นิราศสถา นีพักตร์
เพื่อนลี้
ถึงนิราศ พระราชฺะนัค
คเรนทร์นิราศ ไหวฤๅ
นิราศแต่องค์ ชิวงศ์จี้
จอดแล้วนิราหรือ ฯ
(๒๗) ๏ รถด่วนหวือ วิ่งพ้น
หัวลำ โพงรา
ไฉนพิษม์ ลำโพงพะอำ
พี่เพ้อ
ลับถิ่น แต่ถวิลฃำ
ขยักขย่อน ทรวงพี่
เมารัก ผันพักตร์ชเง้อ
เงื่อนกล้ำลำโพง ฯ
/*11*/(๒๘) ๏ โอ่โถง จวนเจ้าพระ
ยาธรร ะมาท่าน
ใครเตร่ โยเสผัน
ชะม้อย
จอมเวียง ชุบเลี้ยงบรร
เจีดศักดิ์ สินฤๅ
รักสงบ สพสมัยคล้อย
โชคเกื้อเกษมสยม ฯ
(๒๙) ๏ เจ๊กนิยม ผสมทรัพย์สร้าง
โรงสี ไฟรา
มากแห่ง ยิ่งแข่งมี
ลาภน้อย
หัวเมือง สั่งเครื่องทวี
ทุกศก แซงแฮ
ผวนเล่ห์ โปเกชะม้อย
ลโมบใช้ไฟเผา ฯ
(๓๐) ๏ ลำเนา บรมฺะนิวาศเวี้ง
วราราม
ตง่านตึก แลพิลึกหลาม
หลากกี้
อุบาฬี ท่านมีความ
สามาถ มหันต์แฮ
ทุนขัด จูงมนัสะจี้
เจตน์ผู้ผะดุงถวาย ฯ
(๓๑) ๏ เฉีดฉาย ทิพฺะนิเวสน์ไท้
สถานี นามเอย
แสนสง่า จิตร์ละดาวิถี
แถบนั้น
จิตร์ละดา น่าดุษดี
หรือน่า ไฉนแม่
อนาถเหนี่ยว เหนียวกว่าขวั้น
เชือกรั้งกรังสมร ฯ
/*12*/(๓๒) ๏ สถานี ตอนนี้เรียก
สามเสน
ใช่พี่ชวร ลมเอน
อ่อนเศร้า
พิมพ์เสน สูดเสมือนเจน
ใจชื่น ให้พี่
เสนใช่นน ทเสนเย้า
ชาติ์ปล้อนพลอนสิน ฯ
(๓๓) ๏ ถวิลชื่อ บางซื่อนี้
นามควร เรียนแม่
เฃาขะยี่ ซีเมนต์ชวน
ชาติซื้อ
จักก่อ จักหล่อสงวน
แกร่งมั่น คงแฮ
ไป่กลับปลั้ว ชั่วมื้อ
เหมาะแม้นสมานจรัญ ฯ
(๓๔) ๏ บางซ่อน นั่นซ่อนร้าว
ราคี รคายแม่
ชั่วชอบซ่อน ตอนดี
ชอบอื้อ
ฉลาดฟอน ผิซ่อนหนี
ไฉนรอด แม่อา
ซ่อนเฉพาะ เหมาะชั่วมื้อ
ใม่ร้ายหมายสมาน ฯ
(๓๕) ๏ สพานแผ่ ข้ามแม่เจ้า
พญา ประเทือง ไทฤๅ
นามพระราม หกเปลือง
มากล้าน
เชื่อมทาง รถต่างเมือง
มาสดวก แสดงเอย
ถนนจรด ชนะบทม้าน
มุ่งฉนี้ดีไหน ฯ
/*13*/(๓๖) ๏ สวนผลฺะไม้ เรียกบ้าน
บางตำ รุรา
ผยองพยด สับปะรสชำ
ชุ่มลิ้น
รสฺะรัก จัก ประเสรียฐ์สำ
เรีงชอบ ฉลวยเอย
สงวนสัตย์ ไป่หัดปลิ้น
ประเล่ห์นี้ดีเฉนีม ฯ
(๓๗) ๏ รถเริ่ม รอยั้งที่
ชุมทาง
เรียกตลิ่ง ชันบาง
กอกน้อย
แยกข้าม แม่น้ำปาง
ประจวบรัถ ะยารา
ชุมพี่ชุม แต่ลห้อย
ห่วงน้องชนุมไฉน ฯ
(๓๘) ๏ ตลิ่งชัน ใช่ตลิ่งโอ้
อภิธาน ถูกฤๅ
เห็นแต่ทุ่ง นาขนาน
ห่างน้ำ
ถวิลสวาท ผินิราศสถาน
วิทูรเที่ยว ก็ดี
น้ำสวาท ชุ่มชิวาตม์ล้ำ
ตลิ่งแม้นแหนภิไธย์ ฯ
(๓๙) ๏ ไป่ยล ต้นงิ้วชื่อ
ฉิมพะลี ไฉนแม่
ยลแต่นา พร่าวิถี
รถเมื้อ
เสมือนเรียกหม่อม ถึงมี
เธอใหม่
ยังหม่อม ใม่ยอมเรื้อ
รลึกล้วนยวนขำ ฯ
/*14*/(๔๐) ๏ ศาลาธรรมะสพน์แสร้ง
อักษร ผสมฤๅ
ทำศพ ราษฎรชอน
ชื่อด้าว
ฟังธรรม นี่คำตอน
ใหม่ประดิษฐ์ เดียร์พี่
ไหนเสน่ห์ เสาะเล่ห์น้าว
เสนาะถ้อยประดอยหา ฯ
(๔๑) ๏ ศาลายา น่าซื้อ
ยาสมาน มนัสพี่
หายห่วง ดวงชิวาหวาน
ว่างพ้อ
สถานี ไป่มีขนาน
ยาเฉก ชื่อเลย
ยาหรึยา เรือล้อ
เรียกย้ำขำขนัน ฯ
(๔๒) ๏ วัดสุวรรณ นั่นชื่อเอื้อม
อาราม
รถแล่น แคว้นนาตาม
เรี่ยวน้ำ
ร่องมหา สวัสดีนาม
คลองเรียก เลียนแฮ
ขอพี่ สวัสดีก้ำ
เกียรติ์ชั้น สุวรรณถวิล ฯ
(๔๓) ๏ เถีงถิ่น ท่าชื่องิ้ว
รายจอดรถพี่
ส่งหมู่ สู่สุพรรณดอด
ด่วนย้าย
เรือยนตร์ รับคนตลอด
ลแวกส่ง สบายแฮ
ใช่ละลิ่ว งิ้วรายคล้าย
ชื่อแคว้นแผนนา ฯ
/*15*/(๔๔) ๏เสาวภา ราชินิศนั้น
นามสพาน ใหญ่เพื่อน
ข้ามแม่ท่า จีนปาน
เษกสร้าง
สมศักดิ์ อัคระสุรางค์
วีระมหิ สีนา
คู่บาท ปิยะราชอ้าง
โอ่แคว้นแสนสม ฯ
(๔๕) ๏ น่าชมเชาวน์ช่างเพี้ยง
สพานหิน นิมิตร์ฤๅ
รถแล่น ดังแผ่นดิน
ผ่านน้ำ
ท่อนอั่ย เล็กใหญ่ชิน
เชื่อมยุด โยงแฮ
วิศฺวะศาสตร์ สามาถก้ำ
กิตย์ครั้งยังฉงน ฯ
(๔๖) ๏ รถดล แดนเรียกบ้าน
เขมรเขมร ไหนแม่
ชรอยจะเคย ชเลยเกณฑ์
กักต้อน
กัมพุชา อัปปราชเยนทร์
สยามยุธ สยองฮือ
หลายชั่ว มั่วซับซ้อน
ส่ำเชื้อเหลือภิไธย์ ฯ
(๔๗) ๏ ท่าแฉลบ ใครแฉลบเลี้ยว
หลงทาง มาฤๅ
นั่งรถ หมดรคางราง
ลิ่วเลื้อย
ถึงแฉลบ แถบไหนปาง
ไหนไป่ หลงเลย
สดวกจิต เพลีนคิดเจื้อย
จวบต้นสำโรง ฯ
/*16*/(๔๘) ๏ โอ่โถง โรงพักเผ้า
ผองทหาร มหิทธิ์ท่าน
เรียกราบสาม ตามขนาน
หน่อยร้าง
โรงเรือน เกลื่อนสนามปาน
ปุระยฺธ สยองฮือ
สมัยเปลี่ยน เวียนอ้างว้าง
โว่งย้ายหายเห็น ฯ
(๔๙) ๏ ความเป็น ความดับแล้ว
แต่ประโยชน์ ไฉนนา
ต่างจิต ต่างคิดโลด
เลือกเกื้อ
ชีพกษัตริย์ หรึพนัสะโขด
มีขณะ พินาศเพื่อน
เสน่ห์ พี่ มิมีเรื้อ
รักฉนั้นฝันรทม ฯ
(๕๐) ๏ นครปฐม สมชื่อตั้ง
ธานี ใหญ่แม่
สถิตย์ปฐมฺ ะเจดีย์
เด่นแคว้น
เบื้องดึก ดำบรรพ์ศรี
วิชัยกษัตร์ เสถียรเอย
สมัยลับ เมืองกลับแม้น
ป่าแม้นเมืองคืน ฯ
(๕๑) ๏ รู้ฟื้น รู้แฟบรู้
ฟูขัน โลกเอย
เบี่ยงท่า ตามนิยามะธรรม์
ทุกเบื้อง
เดชปรุง เหตุพยุงยัน
สยายแผ่ ผลเพื่อน
วิสัยโลก โยกยักเยื้ยง
แยบนี้มีเสมอ ฯ
/*17*/(๕๒) ๏ คเยอถวิล ทิ้งถิ่นขึ้น
รถยนตร์ มารา
จากนิเวสน์ วรวรรณจน
ที่ยั้ง
หลายย่าน พี่ผ่านถนน
ชนกพี สถาปน์เพื่อน
วิถีใหญ่ ใขว่นครครั้ง
มกุฎไท้ปฐมเถลีง ฯ
(๕๓) ๏ อยุทธยาเรีงเกียรติ์สร้าง
สยามนคร โพ้นเพื่อน
ถนนน่า จักระวรรดิ์ตอน
เตีบก้ำ
แยกออก แพร่งตรอกยอน
ขยายเหมาะ เมืองท่าน
คนคล่อง คลองแม่น้ำ
ถนัดเมื้อเรือชิน ฯ
(๕๔) ๏ รัตนโกสินทร์ แรกสร้าง
แสวงเกษียล เก่าพ่อ
แผนอยุท ธยาเลียน
หลักคล้อย
สนามชัย ใหญ่ยืนเฉนียน
หน้าราช ะวังท่าน
ถนนนอก เป็นตรอกน้อย
ชอบน้ำทำถนน ฯ
(๕๕) ๏ จนพระจอม เกล้าสถิตย์
ถวัลยรัชย์ สยามเอย
ถนนใหญ่ จึ่งได้ตัด
ต่อบ้าน
สมัยบาท ปิยะราชจัด
เจรีญนัค ะรานา
จึ่งกล่น ถนนใหญ่สอ้าน
อเนกแม้นเมืองไหน ฯ
/*18*/(๕๖) ๏ เอกราชไท สถิตย์แง้ม
แหลมทอง โทนแม่
เดชฉลาด มกุฏะราชประลอง
เลศเอื้อ
เศวตะพงศ์ อัษฎงค์ผยอง
อำนาจ ทนงนา
พระประดิษฐ์ ผูกมิตเกื้อ
กิตย์ค้าหาศันติ์ ฯ
(๕๗) ๏ ก่อนนั้น พาณิชย์ต้อง
ตกมือ หลวงรา
พระปล่อย คอยแต่ถือ
คัดท้าย
บ้านเมือง รุ่งเรืองกระพือ
พุฑฒิส่ำ สินแฮ
เดชตระหนัก เชีงยักย้าย
ยุบปั้นทันสมัย ฯ
(๕๘) ๏ ฝืนโท ใฝ่เจตน์ส้อง
ศึกษา
เฉียบชุบ อุปปะนิสัยมา
เมื่อน้อย
สยามหนุ่ม รุ่มรวยสา
มาถอเนก ฉนี้เพื่อน
เพราะพระจอม เกล้าชม้อย
หมั่นเกื้อสมไก ฯ
(๕๙) ๏ รักไท ไพร่ฟ้าพ่าง
ดนัยขวัญ พระฤๅ
ไทตลุ่น พระคุณฺะธรรม์
ทั่วหน้า
สวรรคต หมดเมืองกตัญ
ญูนุ่ง ขาวแฮ
เทียนธูป ถวายเพลีงสร้า
ส่ำเมื้อเมรุ์พหุล ฯ
/*19*/(๖๐) ๏ พระการุญ กรุ่นเกล้า
ประชาชี ชระเดียรแฮ
ปฐมสถูป อนุสามรีย์
หลักแคว้น
ต่างองค์ พระทรงสีส์
สยามฺะชาติ์ ฉลวยเอย
ใครผ่าน นมัสฺะการแม้น
พระแม้นมหัยฺะกา ฯ
(๖๑) ๏ คนเกีดอนา คตแร้น
เรียนนุสนธิ์ เสนีญท่าน
ลืมบาท แต่ราชฺะผล
ท่านเกื้อ
ยังถนอม ท่วมกระหม่อมคน
ไททั่ว ไทแฮ
ยลพระรูป พระเชื้อ
ชวดรู้ ฉลองคุณ ฯ
(๖๒) ๏ ปองบุญ บูชิตด้าว
เจดีย์ ปฐมเอย
ไป่ตระหนัก หลักสรณีย์
นอบเจ้า
นับวัน คุณะธรรม์ธ
ระราชลับ สยามฤๅ
แต่พระกรรมประถัมภ์เกล้า
เกลื่อนเกล้าเซาหรือ ฯ
(๖๓) ๏ รื้อหวัง สังเวชแล้ว
เฉลียวสำ นึกพี่
นิยามแน่ว เกีดแล้วจำ
ดับมื้อ
ทุกชิวิต สิทธิกรรมกระทำ
คุณโทษ ก็ดี
โพลนเมื่อ ก็เรื้อรื้อ
กระหลับสิ้นสูญกษัย ฯ
/*20*/(๖๔)๏ รถไฟไปจอดหน้า
สถานี
เห็นปฐมฺะเจดีย์
เด่นใกล้
มหามกุฏ นุสสรณีย์
สถาปนาตถ์ สนองเอย
ไหว้พระไตร รัตน์ไหว้
ชนกผู้ผะดุงหัว ฯ
(๖๕) ๏ คนยั้ว มัวต่างขี้น
ลงรถ ไฟรา
ดูเถิดป่า ปรากฎ
ครึกครื้น
เดชบาท มกุฏะราชทด
ไผทเจีง เจรีญแฮ
สวรรคต ไป่หมดฟื้น
เกียรติ์ฟื้นเมืองสมาน ฯ
(๖๖) ๏ เด่นพิหาร พระร่วงหน้า
สถูปงาม ตระหง่านแม่
ประจุพระ ฉาริการาม
หกไว้
มหากา รุณะราชสยาม
ยอดปราชญ์ ประลือแฮ
เฉลีมชาติ์ ศาสนาให้
ประโยชน์ ซึ้งตรึงถวิล ฯ
(๖๗) ๏ จากถิ่นปฐม ผ่านเวิ้ง
วังถวัลย์
นิเวสฺะนาม สนามจันทร์
เจีดตั้ง
ฉัฏฐรัชย์ ตรัสรังสรรค์
สำหรับ แรมแม่
สัปดราช โปรดประศาสน์กั้ง
เกียรติ์เฟ้นเป็นสถาน ฯ
/*21*/(๖๘) ๏ บงการ ราชฺะกิตย์แคว้น นครชัย ศรีเอย

เฉลีมเดช เจษฎาภิไธย์
เทีงหล้า
ประโยชน์นิยม สพสมสมัย
เมืองท่าน ถเกีงแฮ
เปลี่ยนใช่เปลี่ยน แต่หน้า
เปลี่ยนทั้งวังสถาน ฯ
(๖๙) ๏ รถผ่านโพรงมะเดื่ออ้า
อัศจรรย์ ไหมเจ้า
ดอกเรียกลูก มเดื่อดัน
ทั่วด้าว
ผะกาพิกล พ่างผลฝัน
เหมาว่า ผลแฮ
ลื่มนึก ทึกทักน้าว
นิเทสน์ฉนั้นขันหนอ ฯ
(๗๐) ๏ รถรอ น้ำท่วมเบื้อง
บางตาล เจี่งแม่
เกลียวช่อง แม่กลองฝาน
เชี่ยวควั้ง
ห่อนกัน อาจหั่นประหาร
มหาสถูป ทลายแฮ
นายช่าง ต่างปรองตั้ง
ทนบกั้นคันหิน ฯ
(๗๑) ๏ ถิ่นหนอง ปลาดุ็กเขม้น
เห็นหนอง ไหนเลย
เห็นแต่ป่า นาจอง
จบด้าน
เคยครั้ง ชื่อดังดอง
เด่นอยู่ ยืนแฮ
ดีชั่ว ลือทั่วสท้าน
เทือกนี้มีหนอ ฯ
/*22*/(๗๒) ๏ รถรอ จอดบ้านโป่ง
ปานเมือง
ป่าโป่ง โรงเรือนเนือง
แน่นสร้าง
เดชใช้ รถไฟประเทือง
ถิ่นช่วย เฉลีมแฮ
ดลสดวก ช่วยผนวกข้าง
ส่งขึ้นควรเสนีญ ฯ
(๗๓) ๏ รถเดีร ผ่านด้าวชื่อ
นครชุมน์
แหน่งนก นักยิงชนุม
นัดค้น
มนุษย์สนุก นกทุกข์รุม
ยิงเล่น คนองนา
มีปีก เหลือหลีกพ้น
พินาศล้วนยวนสยอง ฯ
(๗๔) ๏ ผ่านคลอง ตาคตโอ้
เอ๋ยตา คตเอย
เคยคต ทรยศทา
ถิ่นย้วย
หรือประลอง ขุดคลองนา
เคี้ยวคต ไฉนเฒ่า
ขึ้นชื่อ ลือตาด้วย
คตเคี้ยวเสียวอโข ฯ
(๗๕) ๏ โพธาราม รถยั้ง
ประดังคน
พึ่งรถ บทฺะจระปน
มากหน้า
บ้านเขื่อง เฉกเมืองหน
ทางสดวก ดีเอย
ยิ่งใหญ่ ยิ่งใฝ่ค้า
ยิ่งคุ้นขุนสิน ฯ
/*23*/(๗๖) ๏ ถิ่นเจ๊ดเสมียน เมื่อโน้น
พาณิชย์ คนองฤๅ
จึ่งเจ๊ดเสมียน เขียนคิด
คัดปุ๊น
หรือศาล สืบพยานลิขิต
คำเจ๊ด เสมียนนา
อ๊อเจ๊ดเสมียน เรียนตุ๊น
คติรู้ รบินฉลวย ฯ
(๗๗) ๏ บ้านกล้วย ต้นกล้วยเกลื่อน
กรอนาม สมนา
แผกเขบ็จ เจ๊ดเสมียนขาม
คาดพลั้ง
นามนิคม มักสมตาม
ภูมิ์ประเทศ เสถียรแฮ
เสมือนฉลาด คาดเค้าทั้ง
ปิดป้องฉ่องเฉลย ฯ
(๗๘) ๏ รถเลยสพาน ข้ามแม่
กลองจร
นามจุฬา ลงกรณ์
ก่องน้ำ
มหึมา เหล็กกล้ายอน
ย้ำเหนียว ขนานเนอ
ยาวย่าน งามตระหง่านง้ำ
สง่าเงี้มเฉลีมสยาม ฯ
(๗๙) ๏ พระนาม ปิยะราชเพี้ยน
พระองค์ พระฤๅ
ช่วยชาติ์ ศาสนายง
ยิ่งกี้
ลับบาท ราชภิไธย์คง
นุเคราะห์ชาติ์ ฉลวยแฮ
พึ่งผ่าน น่านนทีนี้
ทนุกสร้างสนองไท ฯ
/*24*/(๘๐) ๏ รถไฟ จอดหน้าทัพ
สถานี ตึกนา
เมืองราช บุรีรอ
รับน้ำ
ฝูงชน กล่นลานตลี
ตลานเปลี่ยน ตัวเอย
เหล่าที่ลง คงก้ำ
ก่าขึ้นอโขหนอ ฯ
(๘๑) ๏ ทอถวิล ถิ่นนี้ชื่อ
ทวารวดี ผะเดีมแม่
ยุคดึก ดำบรรพ์วิถี
ผ่านเต้า
เวียงละโว้ โผล่กรุงศรี
วิชัยอู่ ทองฤๅ
กระทั่งอโยช ฌิยาเข้า
นัคระน้อยเศรณา ฯ
(๘๒) ๏ ปรากฏ ยศฺะด้าวเรียก
ราชบุรี แถลงแม่
แหล่งชาติ์ เอกราชมี
ราชป้อง
บางไท หรึบางที
ขเมอเมี่ยน มอญฤๅ
ฉะมาทับ กลับขุดต้อง
เจอะเค้าเลาแถลง ฯ
(๘๓) ๏ ปิยาธิเบศ แปลงเขตเวี้ง
เวียงวง
อุทัยะรัฏฐ์ เป็นอัษฎงค์
ด่วนฟื้น
เมืองเก่า เหล่านักณรงค์
แรมพิทักษ์ ถมึงแฮ
ตลาดตึก เกีดครึกครื้น
กว่าครั้งหลังหลาย ฯ
/*25*/(๘๔) ๏ สายรถ ขยดลุบ้าน
คูบัว
ดีดอกบัว ยังสลัว
แหล่งบ้าง
บ่อตะคร้อ หมดบ่อตัว
ตะคร้อหั่น หายแฮ
บ้านปากท่อ ท่อข้าง
เขตเค้าเนาสม ฯ
(๘๕) ๏ กรมการ ท่านตั้งแอ่ง
อำเภอ
รถพัก มิพักเจอ
มากหน้า
สายด่วน มิควรเจ๋อ
จอดถ่วง ถึงเลย
มีอีกหลาย สายถ้า
พินิจแล้วเล็งเห็น ฯ
(๘๖) ๏ รถเผ่น ผ่านบ้านโขต
เขาเหลา
เป็นถิ่น หินรากเขา
ต่อยใช้
มีทาง ทอดรางเอา
สิลาสดวก ดลเอย
ครั้นลุถิ่น หินใกล้
กว่านี้แหนงเพียร ฯ
(๘๗) ๏ ทุกเกษียลใดสดวกล้ำ
เลอประสงค์
ทุกกิตย์ ทุกคนคง
คิดแม้น
เว้นสวาท ญาติ์มิตสง
สารมิ่ง เมียฤๅ
คิดแค่ แต่สดวกแผ้น
ผละแล้วคนหรือ ฯ
/*26*/(๘๘) ๏ รถปรื๋อ ถึงแห่งห้วย
โรงโรง เห็นฮือ
ห้วยมิเห็น เช่นชโลง
เรียกคล้อย
คลองประดู่ เรียกคูกระโดง
ประดู่เด่น กระมังแม่
รถรุด หยุดบ้านน้อย
แหน่งพื้นอำเภอ ฯ
(๘๙) ๏ เดีมเจอ คนขึ้นและ
ลงมี มั่งแม่
ครั้นเลื่อน อำเภอหนี
แหน่งร้าง
รถยัง จอดหวังทวี
คนยิ่ง น้อยนา
เผีนพินิจ กิตย์บ่าบ้าง
วิบากน้อยพลอยเสีย ฯ
(๙๐) ๏ เพลียเนต น่าทุเรศน้ำ
เค็มถึง
ทนบมิกั้น พรั่นพรึง
แพร่คร้าน
กลับรก ป่าปกสึง
ไพสพ สมฤๅ
อาจจัด บริษัทต้าน
อุทกแม้ มีสมอง ฯ
(๙๑) ๏ หนองปลาไหล ถัดเบื้อง
บางจาก
รถผ่าน เห็นตระหง่านฟาก
มุ่งเมื้อ
พระนคร คิรีหลาก
บรรพต ผองแล
ปราสาท ราชพิมานเฟื้อ
ฝ่าฟ้าสง่าแสน ฯ
/*27*/(๙๒) ๏ รถแล่น จอดแทบหน้า
สถานี
เมืองเพชร ะบุรีคิรี
รุ่งแคว้น
จีนไท ไพร่ผู้ดี
ประดังด่วน ลงแฮ
มากรถยนตร์ แม้นแม้น
เมื่อย้อนนครปฐม ฯ
(๙๓) ๏ บังคม บิตุราชอื้น
อาลัย บาทท่าน
โดยเสด็จ เพชระบุรีใน
รัชย์โน้น
สร้างนิเวสน์ เขตเขามไห
ศวรรย์อเนก สถานนา
สพานผ่าน แม่เพชร์โพ้น
พิลาสหล้าคุหาหลวง ฯ
(๙๔) ๏ ปวงประชา ปราโมทย์โน้ม
เสน่ห์สวา มิภักติ์ท่าน
จวบดนุช นัดดาอุสาห์
แสร่เฝ้า
ตระหนักคุณ พระกรุณา
เสนอต่อ กันเฮย
นามพระจอม เกล้าพเน้า
มนัสซึ้งสึงสกุล ฯ
(๙๕) ๏ พระจุล จอมเกล้ายอด
ปิโยร สา ธิราชท่าน
ราชนิเวสน์ สถาปนา
ชิดน้ำ
บ้านปืน รื่นมรคา
ขนานรุก ขเรียงแฮ
เตือนมโนช โปรดหนวงน้ำ
เสน่ห์น้อมประนอมสนอง ฯ
/*28*/(๙๖) ๏ สองรัชย์ สองกษัตร์สร้าง
สนุนคุณ
ฝากเพชร ะธรณีนุกุล
เกียรติ์แคว้น
ถวิลบาท นเรศวร์ราชอดุล
ยเดชอยุท ธยาฤๅ
โปรดเสด็จ เมืองเพชร์เม้น
ยุคแก้วโกสินทร์ ฯ
(๙๗) ๏ เสร็จริน อุทกถั่งทั้ง
ฟืนประทุก แล้วแม่
รถออก ออกฉุกละหุก
สุดห้าม
คล้ายคลาด บาทชนกจุก
ใจอนุส สรณ์นา
จวบผ่าน สพานเพชร์ข้าม
ค่อยเปลื้องแปรถวิล ฯ
(๙๘) ๏ เยี่ยมทก ษิณฺะเขตเข้า
แหลมมลา ยูเอย
เยี่ยงจากเหย้า เข้าวะนา
แหน่งเซี้ง
ยลเขา เหล่าพฤกษา
เสมอคฤหาสน์ เห็นฤๅ
ไสวตง่าน ต้นตาลเวี้ง
วนัสะท้องนาฉนวน ฯ
(๙๙) ๏ รถด่วน สวนแพรกเจ้า
สำราญ
ฉัฎฐราช สร้างราชฺะฐาน
ก่อนชม้าย
มฤคทา ยะวันพิมาน
มหรณพ เนาเอย
ดูแต่วัง ยังย้าย
ป่วยย้อนนุสรณ์เฝือ ฯ
/*29*/(๑๐๐) ๏ ห้วยเสือ เสือสู่ห้วย
เหตุใด เสือเอย
เสือใคร่ดื่ม น้ำใน
แหน่งห้วย
หรือชล่า จับปลาไฉน
แหนงนัก เสือโวย
เสือแต่ชื่อ ลือย้วย
ย่านให้ใครสยอง ฯ
(๑๐๑) ๏ เขาทโมน มองมากก้อน
หินเห็น
จีนระเบีด หินเกีดเป็น
รากล้อ
ทำทาง แยกรางเข็ญ
หินร่วม ทางแฮ
เขาเด่น เห็นทโมนอ้อ
เอ่ยเค้าเฃาทโมน ฯ
(๑๐๒) ๏ รถโผน ผ่านย่านเลี้ยว
ชำเลือง
เลยช่อง หนองไม้เหลือง
แล่นเจื้อย
หนองจอก บอกเหมือนเมือง
มลักเชื่อ ไฉนเลย
เตินเต่อ อำเภอเยื้อง
ป่าคลุ้มทุมสูง ฯ
(๑๐๓) ๏ รถจูงเรา เข้าจอด
สถานี
อากาศ รสชาตดี
ดูดเพี้ยน
ลมทเล เตร่อินทรีย์
สดทราบ ทรวงเอย
ชื่นฉ่ำ ใกล้ชะอำเมี้ยน
เนตด้วยดงประดา ฯ
/*30*/(๑๐๔) ๏ หนองศาลา อ้าไม่
มีหนอง ไหนเลย
ทางเสด็จ พระนเรศวร์ผยอง
ย่านน้ำ
โตนดหลวง ค่ายหลวงครอง
มาลก ทเลแฮ
ประพาศจบ อรณพถ้ำ
ถิ่นใกล้คระไลถึง ฯ
(๑๐๕) ๏ สึงสำเภา มาศเมื้อ
ชลฺะมรร คาเอย
เขายอด สามร้อยบรร
ลุบ้าง
ประเทีงทนุก พระสุขศันติ์
สงบรบ ครารา
จวบสดับ วิลันดาสร้าง
ศัสตร์ร้อนศรโต ฯ
(๑๐๖) ๏ โยโส ยุทธศาสตร์เข้ม
ข่มตี เมืองเพื่อน
อุทัยะเทศ เดชราวี
โหวกร้าย
มหาราช ยอดสมาถที
ยุทธหยั่ง ถึงแฮ
คืนนิเวสน์ อยุทธเยศชม้าย
มั่นป้องผองอรี ฯ
(๑๐๗) ๏ ปลายศรี อยุทธโยตม์ โอ้
อนาถเหลือ แล้วเพื่อน
สรรพ์เพชญ์ พุทธเจ้าเสือ
แสะพร้อง
ขุนท้ายสระ เสด็จเรือ
เล่นช่อง ชเลแฮ
ทรงเบ็จ ปลาเค็มคล้อง
คชฺะคร้านฐานผะดุง ฯ
/*31*/(๑๐๘) ๏ วุ้งหนอง ตาพตไม้
ตาพต ชุมฤๅ
ป่าใผ่ ไม้รวกสด
ส่ำพร้อย
หนองหาย แต่กลายชด
เป็นแหน่ง นานา
ฝนก็น้อย นาน้อย
จึ่งน้อยปิดี ฯ
(๑๐๙) ๏ สถานี ที่มุ่งเมื้อ
มาถึง
บ้านชะอำ รำพึง
พักยั้ง
เขาชะอำ และถ้ำถมึง
หมู่วัด ชะอำนา
เรือนราษฎร์ เกลื่อนกลาดตั้ง
ต่อเยื้อยเฟือยเหมือง ฯ
(๑๑๐) ๏ โคกเมือง เนื่องโคกบ้าน
ปานเมือง
เดีรทัพ รับพม่าเคือง
เข่ญแกล้ว
พักแรม แถบแง้มเหมือง
เหมาะมาร์ค
ศึกเลีก เมืองเลีกแล้ว
กระหลับบ้านนานหนอ ฯ
(๑๑๑) ๏ ชื่อชะอำพอ เชื่อได้
โดยหมาย
ชื้นฉระอ่ำ น้ำฉ่ำทราย
เหน่งผล้าน
คุ้ยขุด ก็หยุดกระหาย
น้ำจืด ซึมแฮ
กระนี้พี่หวัง ตั้งบ้าน
พักมื้อหมองชรา ฯ
/*32*/(๑๑๒)๏ พึ่งลพา กาศสดโอ้
โอโซน เจ้าเอย
ประสานประสาส สามาถโชน
ชีพช้า
นิรามัย ชื่นหทัยโพลน
เพลีนวิเวก วนานา
ยิ่งบด โอสถกล้า
กระเดือกร้อยพันขนาน ฯ
(๑๑๓) ๏ สังสกานธ์ ปานดอกไม้
หมองฉมัง
จำแสร่ แปรสถานหวัง
ชื่นชื้น
สารซ่ม แช่ผสมยัง
ยืดเหี่ยว กุสุมแฮ
ทเลเลห์ เทวะฤทธิ์ฟื้น
ชีพฟื้นฟูสมอง ฯ
(๑๑๔) ๏ พี่ลอง พี่รู้ร่วม
แถลงหมอ
แม้พี่รัก จักชลอ
ชีพช้า
เชีญพี่ อย่าหนีมห
รณพเนี่น เนาเลย
เลีกคลั่ง แรมวังบ้า
ระห่ำทิ้งถนอมองค์ ฯ
(๑๑๕) ๏ จำนง ถนอมชีพเที้ยร
นิยามะธรรม เถลีงเทีญ
สุดแต่มาน สมานกรรม
เกียรติ์ชื้น
ปลื้มปลุก สุขศันติ์สำ
นึกหน่าย คนองแฮ
กายก็ฟื้น ใจฟื้น
เฝื่อนฟุ้งปรุงหลง ฯ
/*33*/(๑๑๖) ๏ เคยองค์ พะวงเหย้าน้อย
กลอยทเล แล้วพี่
เอือนนิเวสน์ นัคเรศเห
ห่างแสร้
เพลายศ ลดโลภเหว
สวายหยิ่ง ยอฤๅ
สงบคึก ฝึกใจชแง้
เงียบชม้อยหง็อยไฉน ฯ
(๑๑๗) ๏ ดรุณะวัย ไซ้สนุกสร้าง
สนองกิตย์ ถเกีงพี่
ต่อแผ่นดิน ต่อชิวิต
มากแล้ว
เกีดชาติ์ มาทอวยหิต
ะคุณโลก ไฉนรา
นึกน่าพอ ชลอแพ้ว
ชีพพ้นภยางค์เขษม ฯ
(๑๑๘) ๏ พี่เปรม พี่ปลื้มปลุก
ปรีดา แดพี
โดยรลึก ศึกษาสา
มาถสร้าง
ประโยชน์เมือง ไป่เปลืองกระยา
หารพึ่ง เลี้ยงเลย
ชราผ่อย น่าปล่อยบ้าง
เบื่อขย้อนฟอนสมอง ฯ
(๑๑๙) ๏ หวังประคอง ชีวิตครึ้ม
คลอใจ เกษมรา
ผิมิผิด จิตไฉน
จับนั้น
รักกวี ก็พิรี้พิไร
กวีพจน์ พิชาพี
เพลีนชิวิต เผื่อกวิชชั้น
ถัดใช้ ฉินชม ฯ
/*34*/(๑๒๐) ๏ ไป่สมแด แต่น้อง
ปองเฉ เฉนียนพี่
ชอบอยู่วัง ชังชเล
สุดรั้ง
ห่วงบุต สุดสวาทเห
เกีนห่วง พี่ฤๅ
จำนิราศ วาศนาครั้ง
คร่ำฉนี้หนีไฉน ฯ
(๑๒๑) ๏ ยุวารักใย จักเรื้อ
ยามชรา เล่าพี่
หนุ่มแฟ่ แก่อาทวา
ว่างเคล้า
ทุกบุรุษ ยุตติธรรมสา
ธุชนเช่น เดียวแม่
ต่างชิวิต ตามจิตเจ้า
จึ่งต้องสนองนิยม ฯ
(๑๒๒) ๏ คนรดม มารับพร้อม
ญาติ์มิต มากแม่
สมณะ ข้าสนิธศิษย์
เพื่อนบ้าน
โดยสมัค มักมานิตย์
ถนอมพึ่ง ภักติ์พี่
ต่างชื่นชม สมสร้าน
เสน่ห์น้ำใจแถลง ฯ
(๑๒๓) ๏ พี่แสดง ปราโมทย์ ได้
พบกัน
ถามสุขทุกข์ ปลุกขวัญ
ยั่วยิ้ม
ทุกคน ก่นรำพรรณ
ใคร่พบ พี่อา
ชะอำเฉียบ เหงาเงียบปิ้ม
ป่ามื้อหวือเรียม ฯ
/*35*/(๑๒๔) ๏ พี่เยี่ยม ยังรถแล้ว
รถยนตร์ เจ้าเอย
แล่นผ่าน บ้านปลายถนน
แน่วเต้า
ผ่านป่า ผ่านนาจน
ประจวบน่าน เนีนพี่
ผ่านไร่ ผ่านสวนเข้า
ตลาดเลี้ยวถนนทเล ฯ
(๑๒๕) ๏ ถึงประตูเค หาสน์บ้าน
อนามัย
ผงมสุข เรือนปลุกใจ
พี่ขึ้น
ข้าหลวง มหาดเล็กใน
ตำหนัก ชนุมนา
สรวลระรี่ ยินดีอื้น
อิดน้อยไฉนยล ฯ
(๑๒๖) ๏ เกลื่อนกล่น กระยาโภชน์เลี้ยง
เรียมเสวย
เครื่องฝรั่ง ทั้งไทสเบย
เบื่อน้อย
สนานฉ่ำ รื่นรำเพย
นพากาศ ตระโบมพี่
ผะทมนิด บานจิตชม้อย
พักตร์ท้วมผะเทืองฉวี ฯ
(๑๒๗) ๏ เดีมพี่ มีนิวาสน์เวี้ง
หัวหิน แรมรา
พี่พี่ มีที่ดิน
ฝากด้วย
ผวนโปรด รับโฉนดถวิล
แทนอนุช ไฉนเลย
ธนามิส ผลาญมิตม้วย
อมิตผล้านุชาฉลอง ฯ
/*36*/(๑๒๘) ๏ สยองเหตุ สังเวชโอ้
อนาถชรา แล้วพี่
ใยอยาก หลากครหา
หากน้อย
พเอีญอภัพ อับพาศนา
แหนงเกี่ยว โกงฤๅ
แม้นิด พิษม์ด่างพร้อย
พร่าฉนั้นขวัญหาย ฯ
(๑๒๙) ๏ ยอมถวาย ย้ายเลือกเวี้ง
วังทเล ใหม่พี่
เหีมจิต ร่วมมิตประเด
แด่วค้น
บ่อฝ้าย ป่ายทางเห
ถึงหาด เจ้าแม่
หลายทิวัส ลุยวนัสะด้น
เลือกได้ไผทชะอำ ฯ
(๑๓๐) ๏ ถ่อมทำ เป็นหุ้นเรี่ย
รายแสน สดวกพี่
จ้างตรวจ หมายหมวดแผน
ภาคสร้าง
แบ่งกัน ปักปันแดน
ด่วนจับ จองนา
ได้ตลอด ทอดยาวกว้าง
กว่าเตื้องเมืองไพร ฯ
(๑๓๑) ๏ ใครขัด พี่สกัดซื้อ
เสียพลัน
กะแกว่น แผนผังทัน
จิตพร้อม
ล้างป่า รัถะยาปัน
ประกวดเร่ง ถมแฮ
สพานปลีก ค็องกรีกล้อม
รอบรั้วปรุงเรือน ฯ
/*37*/(๑๓๒) ๏ เลือกเพื่อน ทำแบบทั้ง
รายการ
เรียกประมูล นุกูลฐาน
ถูกป้อง
พี่เต้น เช่นนายงาน
งำกิตย์ ปวงแฮ
เรือนขนาดไหน ใครต้อง
จิตต้องสนองทุน ฯ
(๑๓๓) ๏ บุญพี่ ปีหนึ่งแล้ว
เลอประสงค์
เสมือนนิมิตร์ เมืองใหม่ตรง
เกลื่อนเหย้า
สามสิบหก บ้านคง
พี่ควบ คุมแฮ
เรือนกว่า ห้าสิบเค้า
ท่าค้าชะลาลัย ฯ
(๑๓๔) ๏ ทางใหญ่ เชื่อมสมุทร์ทั้ง
สถานี เนื่องรา
แลล่ำ ถนนชะอำมี
ชื่อไว้
หัวหาด วาดแนววิถี
ชื่อสหะ ครามแม่
พิมุกขะฝ่าย เจ้าลายใช้
เชื่อมด้าวเดีรเกวียน ฯ
(๑๓๕) ๏ เฉนียนเหนือ เพื่อห่างเล้า
โรงเค็ม เหม็นแม่
วางช่อง กองไม้เต็ม
ต่างใช้
กงจีน ชื่อถนนเล็ม
ตัดรยะ ยืนแฮ
ถนนแม่ยม โดยไว้
รยะแม้นแผนวาง ฯ
/*38*/(๑๓๖) ๏ นางรำพึง เถ้าม่อง
ล่ายถัด ถนนนั่น
สนามว่าง ทางไต้ตัด
สุดแคว้น
บ้านทั่ว ปักรั้วสกัด
กั้นลวด หนามนา
คฤหาสน์ต่าง วางครัวแม้น
มักตั้งหลังคฤหา ฯ
(๑๓๗) ๏ สวนหมากพญา สง่าเวี้ง
วนาจอง ไว้เอย
แหล่งเที่ยว แหล่งเล่นประลอง
ร่มไม้
เลี้ยงสัตว์ พ่างพนัสะปอง
เป็นป๊าก ประชุมเพื่อน
ตกบ่ายหญิงชายได้
สดวกแย้มสรวลเยือน ฯ
(๑๓๘) ๏ บ้านเพื่อน เรือนพี่น้อง
มีนาม ขนานนา
แทนท่อง ชื่อห้องตาม
เลขเยื้อง
ทุกห้อง ล่องลมยาม
ร้อนรับ ลมเอย
เหย้ารกะ มุงกระเบื้อง
เคลือบน้ำยาผงม ฯ
---
/*39*/รายนาม ที่กรมพระนราธิป ฯ ทรงขนานประทาน
บ้านชื่อ เฉลียงลม (ของหม่อมผัน) เรือนชื่อ ยั่วเยือน ห้องชื่อ ยวนกระหยิ่ม อิ่มอุรา น่าอยู่
วังชื่อ พนมฉนวน (ของหม่อมเจ้าอรทิพย์ประพันธ์)
บ้านชื่อ สวนเนีน (ของหม่อมหลวงต่วน) เรือนชื่อ เสมือนมุ่ง
วังชื่อ เพลีนวิชา (ของหม่อมเจ้าสุวิชากร) เรือนชื่อ ผะดุงฉลาด
บ้านชื่อ ชุบชีวา (ของกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์) เรือนชื่อ คฤหาสน์เหม ห้องชื่อ ลมฉิว ละลิ่วแล แดดุษดี ชีวีสำเรีง
บ้านชื่อ อนามัย (ของหม่อมแสร) เรือนชื่อ เกษมสม ห้องชื่อ หย่อนใจ ไกลกวน เรือนชื่อ ผงมสุข ห้องชื่อ ระรื่นสรีร์ ฤดีกริ่ม อิ่มอัมฤตย์
วังชื่อ หทัยทมื่น (ของหม่อมเจ้ากำพร้า ในวงศ์วรวรรณ) เรือนชื่อ ปลุกปรีดี ห้องชื่อ ฟกฟื้น ชื่นชีวัน ขวัญชีวี ศรีชีวาตม์
/*40*/บ้านชื่อ รื่นรื่น (ของวงศ์วรวรรณ ณอยุธยา) เรือนชื่อ ไมตรีกลุ่ม เรือนชื่อ ชุมรุมธรรมะเสริน ห้องชื่อ แรมคืน รื่นรัตตยาสน์ เสนาสน์รัชนี ราตรีบัญจ์ฐรณ์ อาภรณ์พิลิปน์ ทิพย์รโหฐาน สักการไตรรัตน์ โสมนัสอำนวย
บ้านชื่อ ชื่นชนม์ (ของหม่อมอินทร์) เรือนชื่อ สินสาคร ห้องชื่อ รเมียรเมฆ วิเวกวิ้ว ริ้วลมรวย ชวยชีวากาศ หาดเงินเท ทเลมรกต เรือนชื่อ สมรปลั่ง ห้องชื่อ โฉมชลอ ต่อชีวิต เรือนชื่อ รังเย็น ห้องชื่อ องค์ออม ถนอมแด
บ้านชื่อ คนธิป (ของหม่อมสุ่น) เรือนชื่อ เด่นแดน ห้องชื่อ มโนพนอ หรหรรษ์ เรือนชื่อ ชูแคว้น ห้องชื่อ สรีร์สราญ บานมนัส เรือนชื่อ แม้นฝัน
บ้านชื่อ ซิบสุรัมฤตย์ (ของหม่อมหลวงตาด) เรือนชื่อ ขวัญหาด
วังชื่อ พฤฒิสถาน (ของหม่อมเจ้าวรรณไวทยากร) เรือนชื่อ อาสน์อรณพ ห้องชื่อ อยู่เย็น เป็นสุข ทนุกกาย สบายชีวัน ศันติ์สงวน
---
/*41*/รายนามที่เจ้าของขนานเอง
วังชื่อ มะขามเรียง (ของกรมหมื่นพิทยาลงกรณ์)
บ้านชื่อ สิริเสถียร (ของนายแดง รักตกนิษฐ์)
บ้านชื่อ วรีรมย์ (ของนายหวีเต๊กเป๋า วีรางกูร)
---
รายนามเจ้าของที่ดิน ในสหครามชะอำ
บ้านเหนือ
๑ ที่ว่าง สำหรับกองไม้ราษฎร แลกันเหม็นโสโครก จากโรงเค็ม
๒ วัง กรมหมื่น วิวิธวรรณปรีชา
๓ ที่ยังรกร้าง เดิมของพระยาภิรมย์ภักดี ว่ายกให้ห้ พระยาอรรถศาสตรโสภณ
๔ บ้านพระโสภณอักษรกิจ
๕ บ้านพระยามโหสถศรีพิพัฒน
๖ บ้านพระยาจินดาภิรมย์
๗ บ้านพระยาประภากรวงศ์
๘ ถนน เจ้ากงจีน
๙ บ้านพระยาราชนกูล
๑๐ ที่ยังรกร้าง เดีมของนายเป็นยะมินเปเรร่า แต่/*42*/ที่แท้ ของพระสิทธิพยากรณ์ ลวงไว้ขายหากำไร
๑๑ ที่ยังรกร้าง ของคุณหญิงหุ่น (รณชัยฯ) โชฎิกเสถียร
๑๒ บ้านเจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต
๑๓ ที่ยังรกร้าง ของพระยาอนุกิจวิธูร
๑๔ บ้านเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี
๑๕ ถนน นางยมโดย
๑๖ วังหม่อมเจ้าวรรณไวทยากร (ชื่อพฤฒิสถาน)
๑๗ วังกรมหมื่น พงศาดิศรมหิป
๑๘ บ้านหม่อมหลวงตาด (ชื่อซิบสุรัมฤตย์)
๑๙ บ้ามหม่อมสุ่น (ชื่อคนธิป)
๒๐ บ้านหม่อมอินทร์ (ชื่อชื่นชนม์)
๒๑ ถนน ชะอำ
บ้านไต้
๒๒ บ้านวงศ์วรวรรณ ณ อยุธยา (ชื่อรื่นรื่น)
๒๓ วังหม่อมเจ้ากำพร้าในวงศ์วรวรรณ (ชื่อหทัยทมื่น)
๒๔ บ้านหม่อมแสร (ชื่ออนามัย)
๒๕ บ้านหม่อมเส็ง
/*43*/๒๖ บ้านนางแข ศรสุวรรณ
๒๗ บ้านนางลิ้นจี่ ชยากร
๒๘ บ้านหลวงธายูรแพทย์ เศษ
๒๙ ถนน แม่นางรำพึง
๓๐ บ้านของกรมพระ นราธิป ฯ (ชื่อชุบชีวา)
๓๑ วังหม่อมเจ้าสุวิชากร (ชื่อเพลีนวิชา)
๓๒ บ้านพระยาพิพากษาสัตยาธิปไตย์
๓๓ บ้านนายหวีเต๊กเป๋า วีรางกูร (ชื่อวรีรมย์)
๓๕ บ้านนายแดง รักตกนิษฐ์์ (ชื่อสิริเสถียร)
๓๕ ถนน ตาม่องลาย
๓๖ บ้านหม่อมหลวงต่วน (ชื่อสวนเนีน)
๓๗ วังหม่อมเจ้าอรทิพย์ประพันธ์ (ชื่อพนมฉนวน)
๓๘ บ้านหม่อมผัน (ชื่อเฉลียงลม)
๓๙ วังกรมหมื่น พิทยาลงกรณ์ (ชื่อมะขามเรียง)
๔๐ ที่ยังรกร้าง เดีมในนามนายนานา แต่ที่แท้ของพระสิทธิพยากรณ์ ลวงไว้ขายหากำไร
๔๑ ที่ว่าง สำหรับไว้กองไม้ของราษฎร แลกันโสโครกหมู่บ้านหนองแจง
๔๒ บ้านพระยามโนปกรณ์นิติธาดา
/*44*/อวสานฺะพจฺะนาท
โคลง ๔ สุภาพ
(๑๓๙) ๏ สมมาท จบนิราศมื้อ	มาชะอำ
สมมุ่ง ปรุงคร่ะโลงสำ	เร็จได้
สมชิวัน ศุขศันติ์บำ	เรอถิ่น ทเลแฮ
สมอุระ สริระไร้	โรคไร้ภัยผลาญ ฯ
(๑๔๐) ๏ ขอผะสาน หัตถ์อ่านเอื้อน	อาศิ ระวาทเอย
ขอพระวงศ์ จักรี	เกร่อหล้า
ขอกษัตร์ ผ่านปัตถวี	เสวยสุข เสมอเทีญ
ขอเพื่อนไท ไพร่ฟ้า	ภิโยตม์ฟื้นยืนเขษม ไชย์โย ฯ
(๑๔๑) ๏ เปรมนิพนธ์ถกลฺะเกียรติ์เกื้อ	กวีสยามสยายเอย
กรมพระ นราธิปนาม	โปรดตั้ง
รักรจิตร์ แสร่ประดิษฐ์ตาม	ใจใคร่ เพลินแฮ
เหงาสร่าง ยามว่างยั้ง	อยู่เวี้งวังทเล
(๑๔๒) ๏ เสน่ห์ชาติ์ หวังวาดถ้อย	ถนององค์ พี่อา
สมแก่ แกล่พะวงจง	รักด้าว
เพลียพะลัง จะหวังสง	เคราะห์มนุษย์ ไฉนเลย
จึ่งฝาก ฝีปากน้าว	นิทัสน์ให้ไทถวิล ฯ
/*45*/(๑๔๓) ๏ อวยสิน ช่วยถิ่นเกื้อ	การเรียน ด้วยรา
อนุศาสน์ สมสมาถเพียร	เพิ่มรู้
ใครทุกข์ ขุกเข็ญเนียร	ะนาถพึ่ง ผะดุงเพื่อน
โดยชอบ สมกอบกู้	เกียรติ์เจ้าเนาศันติ์ ฯ
(๑๔๔) ๏ วางชิวัน ฉันไพร่ฟ้า	ฟูสิทธิ์ สมเอย
ไป่เสรีบ กำเรีบคิด	แข่งแต้ม
เพียงถนอม กล่อมชีวิต	เสวยสุข เกษมแฮ
กุศลฺะไฝ่ ไว้เยี่ยงแย้ม	ยั่วย้วยฉลวยเลียน ฯ
(๑๔๕) ๏ เยาว์เรียน ดรุณร่ำเกื้อ	กิตย์เฉลิม โลกเทีญ
การแผ่นดิน การผะเดีม	ชีพเลี้ยง
หมางชั่ว มั่วชอบเสรีม	ศันติโสตถิ์ สงวนเอย
ยามเฒ่า เพลาพล่านเพี้ยง	ผ่อนรู้พอหนอ พี่อา ฯ
(๑๔๖) ๏ จบกรอ กวีวากย์เพ้อ	ผยองนิพนธ์
ลิลิตนิราศ ชะอำกล	นกร้อง
ไหนพลั้ง ก็หวังกมล	ขมาพี่ ถึงพี่
นราธิปฯ วิปปโยคคล้อง	เสน่ห์น้อมถนอมกวิน ฯ
/*46*/(๑๔๗) ๏ ถวิลชิวา นราธิปฯ น้อย	ปิลา แล้วเพื่อน
ไฉนอยู่ ดูชะอำครา	ครึกครื้น
ตง่านตึก เลีสพิลึกสา	ระพัดเจี่ง เจรีญเอย
ชีพพี่ มิมีฟื้น	แต่ฟื้นไผทชะอำ ฯ
(๑๔๘) ๏จำหนอ พ่อหนุ่มทั้ง	นางสาว สเทีนฤๅ
ใครย่ำ เยี่ยมชะอำคราว	ยุคหน้า
นราฯ หาย หรึวายวาว	ถวิลฝาก ฝันพี่
ต้อนรับ จับหัตถ์กล้า	เกรี่นถ้อยถนองพร ฯ
(๑๔๙) ๏ วอนวาน ท่านช่วยด้าว	ชะอำผะดุง เถีดเพื่อน
นราฯเริ่ม หวังเฉลิมกรุง	เกรีกแคว้น
ถิ่นทเล น่าเสน่ห์ปรุง	ประโยชน์สืบ สนองท่าน
ลมสด ชดชิวาตม์แม้น	ชุบแม้นเมืองหมอ ฯ
(๑๕๐) ๏ พี่พนอ ใจเพื่อนบ้าน	สมานนิยม ยิ่งรา
พ่างท่าน สมภารผงม	หว่านล้อม
ทนุกท่าน ท่านทนุกผะสม	เสนีมสุข สนองพี่
ต่างสมัค พรักพร้อมน้อม	เสน่ห์เกื้อกันเกษม ฯ
/*47*/(๑๕๑) ๏ เปรมกมล ผลพี่รู้	ชลอฤทัย
ยวนยอบ-เยงเกรงใจ	เชื่อถ้อย
ศันติสุข ทุกขามัย	มิประสพ สยองเลย
สมสหคราม นามคล้อย	จริตเผ้าเนาถนอม
บารนี ฯ
ศุภมัสดุ
---