พระบรมราชาภิเษก สัปดมราช มหาจักรีวงศ์
/*(1)พระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาประชาธิปก
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
บรมราชามหากษัตร์เจ้า
ทรงเครื่องต้นเฉลีมพระพิชัยมงกุฎ
สถิตณพระรัตน์สิงหาสน์ภายใต้นพปฎลเศวตฉัตร
ในท่ามกลางมหาสโมสรสันนิบาตถวายวราเศียรวาท
ณท้องพระโรงชัยอมรินทรวินิจฉัย
Seat upon the Throne
His Majesty King Prajadhipok
in State Robes and Crown
being paid tribute by the Assembly
<img>
คำนำสำหรับ
หนังสือโคลงลิลิตบรมราชาภิเศก
ลิลิตบรมราชาภิเศกนี้ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ได้ประทานต้นฉะบับเเก่ข้าพเจ้า ภายหลังงานบรมราชาภิเศกไม่สู้นานนัก ข้าพเจ้าได้อ่านดูรู้สึกว่าเป็นหนังสือที่ดีมาก ดีทั้งทางวรรณคดี ทั้งทางตำราเและทางตำนาน, กรมพระนราธิป ฯ ทรงนิพนธ์ลิลิตนี้อย่างรวดเร็วเป็นอันมาก ต้องนับว่าทรงนิพนธ์อย่างที่ฝรั่งเรียกว่า “Inspired” และข้าพเจ้าเองรู้สึกว่าแป็นพระนิพนธ์ที่ดีที่สุดเรื่องหนึ่งที่ข้าพเจ้าได้เคยอ่าน. ด้วยเหตุเหล่านี้ ข้าพเจ้าเห็นควรพิมพ์ไว้ให้ถาวรสืบไปเเละให้ได้อ่านกันแพร่หลาย. บัดนี้ประจวบเวลาข้าพเจ้าจะทำบุญวันเกิดครบสามรอบ จึงได้ให้พิมพ์ขึ้นเป็นของแจกแก่บรรดาพระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการที่ได้มาในงานนี้
หนังสือนี้กรมพระนราธิป ได้ทรงตรวจแก้หลายครั้งเพื่อให้ใจความตรงกับการณ์ที่ได้เป็นไปจริงทุกอย่าง เเต่ควร/*(2)จะกล่าวไว้เพื่อกันความเข้าใจผิดว่า มีฉะเพาะตอนเดียวที่ได้ทรงนิพนธ์ต่างไปจากการณ์ที่เป็นไปจริง เพื่อให้เป็นสิ่งที่ไพเราะจับใจอย่างที่เรียกว่า “Poetic license” คือตอนที่กล่าวถึงว่า ข้าพเจ้าไปนมัสการพระบรมรูปทรงม้าในวันก่อนพิธีบรมราชาภิเศกนั้น ความจริงข้าพเจ้าหาได้ทำเช่นนั้นไม่ แต่ได้ทำตามราชประเพณี คือไปถวายบังคมพระบรมอัฏฐิที่หอพระธาตุมณเฑียรและพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า ที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท นอกจากตอนนี้แล้วข้อความในหนังสือนี้ตรงตามการณ์ที่เป็นไปจริงทั้งสิ้น และมีเนื้อความละเอียดยิ่งกว่าจดหมายเหตุอื่นๆ ทั้งสิ้น นับว่าเป็นตำนานและตำราอย่างดี. พระราชพิธีบรมราชาภิเศกนี้ ยังไม่มีตำราหรือตำนานที่ได้บรรยายไว้อย่างละเอียดเช่นนี้ เป็นเหตุให้ค้นหาแบบเแผนยาก ต้องอาศัยความทรงจำของผู้ใหญ่ ต่อเมื่อครั้งงานบรมราชาภิเศกพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าจึงทำจดหมายเหตุไว้เป็นตำราแต่มิได้มีใครจดข้อความทุกสิ่งทุกอย่างไว้อย่างละเอียดเหมือนพระนิพนธ์กรมพระนราธิป นี้
กรมพระนราธิป ฯ ได้ทรงเป็นธุระในการพิมพ์หนังสือนี้โดยตลอด ข้าพเจ้าขอแสดงน้ำใจขอบพระคุณพระองค์ท่านไว้ในที่นี้ด้วย
ข้าพเจ้าหวังว่าท่านทั้งหลายที่ได้รับแจกหนังสือนี้จะมีความพอใจทั่วกันและขอจงมีความสุขความเจริญทั่วกัน เทอญ
( พระปรมาภิไธย) ประชาธิปก. ปร
เรือนผงมสุข สะหะครามชะอำ
วันจันทร์ที่ ๑๑ พฤษภาคม พุทธศก๒ ๒๔๖๙
---
๏ สรวมชีพข้าพุทธะเจ้า
ทรงชุบเกล้าปรากฎ
อิศวริยะยศขัตติยะเผ่า
พระเจ้าบรมะวงศ์เธอ
เกียรติศักดิเสนอกรมะพระ
นราธิปประพันธ์พงศ์
มกุฎวงศนฤบดี
มหากวีนิพันธนวิจิตร
ราชโกษาทิกิจจิรุปการ
บรมนฤบาลมหาสวามิภักดิ
ขัตติยศักดิอดุลย
พหุลกัลยาณวัตร
ศรีรัตนตรัยคุณาลงกรณ
นรินทรบพิตร
ถวายอัญชะลิตบทะมาษ
พระบาทสมเด็จปรมินทร์
ประชาธิบดินทระเดชน์ดิลก
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทอดตัวทอดชีวิต
บูชิตเชษฐะประยุระศักดิ์
/*มะหาจักรีศรีวงศ์
พึ่งยุคละบงกชะรัตน์
พระจอมกษัตริย์จอมเกษตร์
จอมอยุธเยศเดชดิลก
ผู้ปะถัมภกพุทธะศาสน์
เอกะราชราษฎร์เอกองค์
โดยจิตจงสวามิภักดิ์
รักพระประพฤติ์ยึดธรรม์
กลั่นราชะเกาศะโลบาย
เพื่อผะดุงนิกายสยามะชาติ์
เพื่อผะดุงราฐสยามะจักร์
เห็นตระหนักบรมะจริต
ตั้งพระจิตจริงจัง
หวังเชิดศักดิ์จักรี
หวังเชีดชิวีไพร่ฟ้า
หวังเชิดชิวาวิเทศะชน
ให้มลุผละรุ่งเรือง
ให้บ้านเมืองสุขศันต์
ให้สินถวัลย์ชวะลิต
ให้พาณิชยะเฟื่องฟู
ชูศิลปะสิทธิ์พิทยา
ชูศึกษาสมประเทศ
ชูเดชชูคุณะมัย
เสรีมศิวิไลสไททวี
แสนยินดีเสมือนมาท
ใคร่สนองบาทบางขนาน
สมพะลาธิการเครื่องหมาย
ปีติถวายชัยช่วย
อวยอาเศียรวาทวิศิษฏ์
จึ่งผูกลิลิตสดุดี
เย็นราชะพะลีบทะมาลย์
งานพระบรมะราชาภิเษก
เฉกสุทณฑะทีปปะทุมา
เชีดบูชาเกียรติคุณ
จอมบุญจอมพะสุธา
นะดามะหามงกุฏะราช
ทรงปกชาติ์ฉลององค์
มงคละรัตะนะโกสินทร์
ไว้คู่ดินคู่ฟ้า
คู่แหล่งหล้าเฉลีมสถาน
ราชะสมภารผยองภพ
โดยเคารพบาทะมูล
ทูลวิงวอนกะรุณา
โปรดเม็ตตาทรงรับ
/*()ไว้ประดับพระยุคละบาท
ยามว่างราชะกะระณีย์
สำเริงกะวีวัจะนาท
บำเรอบาทบางเมื่อ
เพื่อทรงอะนุสรณ์สาระถ้อย
ของข้าน้อยชะราภาพ
ปลาบปลื้มพระกะรุณา
ฝากสาราต่างตน
รองบาทะยุคละนิรันดร
ถวายพระพรนิรันดะระลิขิต
แม้ชิวิตล่วงลับไป
แต่น้ำใจจักเนา
ซบเกล้าหวังดีมุ่ง
ให้ทรงผะดุงชาติ์ช้า
เสวยสุขนฤทุกข์ข้า
บาทพร้อมประนอมสนอง บาระนี ฯ
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้า <กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์>
ขอเดชะ
โคลงลิลิตสุภาพ
พระบรมราชาภิเษก
สัปดมะราชมหาจักรีวงศ์
พ.ศ.๑ ๒๔๖๘

เล่มต้น
มีกรรมสิทธิ
ตามพระราชบัญญัติ
พระบาทสมเด็จ พระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว บรมราชา มหากษัตร์เจ้า ทรงเครื่องต้นเฉลีมพระมหาพิชัยมงกุฎ
H.M. King Prajadhipok in State Robes and Crown
โคลงลิลิตสุภาพ พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์
มงคลสดุดี
ร่าย
/*1๏ ศรีศรีจักรีกษัตร์
รังสรรรัตะนะโกสินทร์
อะมระนัคะรินทร์เทวะถวัลย์
ขวัญมิ่งขวัญเมืองไท
เถิงรัชชะสมัยสับดะมา
ฟ้าปกเกล้าปกภพ
สพศันต์สพสวัสดี
สพสินทวีวุฒิชาติ์
เดชนะวะราชะปะกาสิต
สรรพะราชะกิจจะเกาศล
ยวนมะหาชนเชื่อถือ
บวงบรรลือประศังสะคุณ
เพรงบุญบรรดาลประดิษฐ์
ให้ถูกจิตถูกเล่ห์
เป็นเสน่ห์ในพระองค์
พระขัตติยะวงศ์พิศวาส
เสนามาตย์สวามิภักดิ์
ไพร่ฟ้าสมัคร์มอบชิวิต
สมะณะสนิธมิตระเภท
ทวยวิเทศถวายพระพร
เฉกชนะนิกรสมมต
ขึ้นเถลีงยศเถลีงฉัตร์
เถลีงสยามะรัชย์เถลีงวงศ์
สนององค์เทพะภราดา
ทุกหูตาต่างเบีก
ราชะกะรัญญะฤกษ์ปรองเหมาะ
เพราะพระปรีชาสามัตถ์
พิทยะนิทัศน์ฐิติมะศักดิ์
สมพำนักทรัพย์ชิวาตม์
สมอาเศียรพาทพิศิษฏ์
/*2สรวมสุระบพิตร์เสวยสุข
นิรทุกข์ นิรามัย
ยืนรัชชะสมัยะยิ่งยง
ธรรมะราชะประสงค์ส่งสม
เอีกอุดมะเดโชชัย
เฉลีมศิวิไลสรุ่งแคว้น
ผะดุงชาติศาสนาแม้น
มะนุษยะน้อมประนอมสมร มอบเทีญ ฯ
โคลงสี่
๏ นะครสยามรามะราชเจ้า
จักรินทร์ ปะฐมเอย
อะมระรัตะนะโกสินทร์
เสรีบสร้าง
เจ็ดกษัตร์ปกปัฐะพิน
เผยเกียรติ์ ถะเกีงแฮ
ศรีสุทัยะทิศสล้าง
ดิลกเลี้ยงเวียงเกษม ฯ
๏ เปรมคะนึงพึ่งเจ้าจัก
-รีบุญ เหลือแล
ทุกพระองค์ทรงคุณ
คืบป้อง
สะหะชาติ์ต่างพินาศะหนุน
สยามะชาติ์ เฉลีมเอย
เอกะราชชาติ์เดียวก้อง
เกียรติ์แง้มแหลมทอง ฯ
๏ ครองรัชย์แม้อัตถะอ้าง
อาชญา สิทธิ์ฤา
แทนข่มบ่มกะรุณา
ลูกแคว้น
ถ่อมราชะมะนะสาสา
ทรทะนุก พะสกท่าน
ศันติ์ส่อสิทธิแม้นแม้น
เมื่อใช้ประชาบาล ฯ
๏ พ่างอะวะตารจากฟ้า
มาผงม
สยามะชาติ์ศาสนาอุดม
เด่นฟื้น
ดิเรกะราชะประศาสน์สม
เปรียบประศาสน์ พรฤา
มักประสิทธิอิฐะผลชื้น
โชคหล้าสถาพร ฯ
/*3๏ เดชอะดิศรเอกเอื้อม
อาชญา สิทธิ์เอย
บงกิจศักดิ์สิทธิ์หา
ยากสู้
ทุกขนานรัฐบาลปะรา
ชัยหมด แท้แล
ข้อขัดยากคัดผู้
เหมาะแม้นแผนถวิล ฯ
๏ บุญถิ่นไทได้พึ่ง
จักริพงศ์
ทำนุกทุกองค์ผะจง
เจตน์เกื้อ
พระพุทธะยอดฟ้าทรง
นิมิตมิ่ง เมืองเอย
ปราบพม่าล่าฤทธิเรื้อ
ราฐะฟื้นยืนสยาม ฯ
๏ ฃ้ามเฃตมะลาว,แขกคุ้ม
โขงมะลา ยูแล
ขยายย่ำอานัมมะหา
เทศะน้อม
นิติศาสตร์พุทธะศาสนา
ถนอมยก พะยุงเอย
อเนกะเทศเกรงเดชท้อม
เดชไท้ไทถวัลย์ ฯ
๏ ทรงธรรม์พุทธะเลีศหล้า
ลือนาม
เป็นปิ่นกะวินทร์สยาม
ยอดรู้
ศิลปะกิจพิทยายาม
นั้นเฟื่อง ฟูแฮ
ศันติโสตถิ์เดชโปรดกู้
เกียรติ์ด้าวกราวเกษม ฯ
๏ เหมไหรญกล่นด้วย
เดชะ
ญวนพ่ายพิริยะพระ
นั่งเกล้า
บุณยะนิธิ์กิจสวรรค์นะวะ
กรรมเพื่อม กระพือเอย
วังวัดเจีดจรัสพะเน้า
มะนุษยะน้อมถนอมสงฆ์ ฯ
/*4๏ ปรเมนทร์มงกุฎเจ้า
จักริช
เชิดชาติ์ราฐะเสริศวร์
เรีมแกล้ว
เปีดค้าเชื่อมพาณิชย์
อเนกะชาติ์ ฉลวยแฮ
เธียระมะหาราชแก้ว
กษัตร์สร้างศึกษา ฯ
๏ ปิยะมะหาราชเจ้า
จุละจอม เกล้าเอย
เจรีญบาทชะนกะนาถถนอม
ชาติ์ชื้น
บ้านเมืองรุ่งเรืองหอม
เกียรติศักดิ์ สยามแฮ
ยิ่งกษัตร์ทุกรัชย์ฟื้น
ฝากหล้านุสามะรีย์ ฯ
๏ ศรีวงศ์มงกุฏเกล้า
เกรียงวิชา
ใผ่ฝึกพะละศึกษา
ใส่ด้าว
ยอดมิ่งมะหากา
รุญญะราช สยามเอย
เสรีมสิทธิ์อิศวระน้าว
พะเนิกข้อขวงสมัย ฯ
๏ เดชได้ฉัฐะราชเกื้อ
กะระณีย์ เนื่องรา
ร้อยสี่สิบสี่ปี
ปกด้าว
สยามะจักร์เจีดศักดิ์ศรี
เสมอชาติ์ ปะฉิมเพื่อน
ศันติ์สืบคืบคุณะก้าว
เกยิบหน้าหาเจรีญ ฯ
๏ สรรเสรีญเชีญช่วยซร้อง
สดุดี ด้วยเทีญ
ชมใช่ชมใส่สี
เสกก้ำ
เห็นประจักษ์สักขีมี
เสนอเนตร์ อะนันต์นา
ใดกล่าวกล่าวเพราะน้ำ
จิตแจ้งจริงไฉน ฯ
/*5๏ ใดดีทวียิ่งขึ้น
คงดี
ใดพร่องมองวิถีหนี
เก่าแก้
ลัทธิเล่ห์ประเพณี
พะณิชยะนิติ -ธรรมฤา
ผละเด่นเห็นคุณแท้
ถ่องแจ้งแหนงไฉน ฯ
๏ มะหาดไทย์ตรัสให้สมุห
ะเทศา ภิบาลท่าน
ปกทั่วมณฑลฐา
นะกว้าง
เมืองแขวงแบ่งเคหา
ผู้ใหญ่ คุมแฮ
ตำรวจตรวจเตรียมมล้าง
พิบัติ์เกื้อนิกรสมาน ฯ
๏ กะลาโหมทะหารหัดใช้
เชีงยุธ ใหม่พ่อ
เรือบกศัสตร์ศะราวุธ
ใหม่พร้อม
โรงเรียนยุธะนัยอุด
หนุนหัด นายแฮ
สงวนสงบสยามะภพล้อม
ละแวกป้องผองภัย ฯ
๏ ไมตรีต่อวิเทศะตั้ง
ทูตา นุทูตเอย
เมืองท่านเมืองเรามา
อยู่เอื้อ
อะธิกรณ์ผ่อนเจระจา
ทันท่วง ทีแฮ
สมานมิตร์สาระกิจเกื้อ
เกียรติ์ทั้งระวังสิน ฯ
๏ นัคะรินทร์กรุงเทพแม้น
นิรมาน
อาวาสเจดีย์สถาน
เถือกหล้า
ตึกคฤหาสน์ราชะการตระการ
เกรีกเกียรติ์ ถะเกีงเอย
ยามค่ำก่ำไฟฟ้า
สว่างแพร้วแนวถนน ฯ
/*6๏ รถยนตร์รถม้าลาก
รถราง
ขวักใขว่ใคร่เดีรทาง
เรียบร้อย
เรือยนตร์จักร์กละกลาง
น้ำแล่น ระเบ็งแฮ
ยังเพรื่อเรือแจวคล้อย
จิตผู้พึงประสงค์ ฯ
๏ มงคละนิเวศน์ไท้
ทิพย์เสถียร
ปราสาทราชะมนเทียร
เทิ่งฟ้า
วังสวนดุสิตระเมียร
เสมือนดุสิต สวรรค์ฤา
วังพระวงศ์จวนข้า
บาทบ้านตระหง่านหน ฯ
๏ กล่นทางห้างร้านตลาด
แลวิไล
โรงเลื่อยโรงสีไฟ
ฝั่งน้ำ
อู่ยนตร์ จักร์กละไก
การช่าง เฉลียวเนอ
หอประดิษฐ์พิพิธะพัสดุ์ก้ำ
กะตั้งถั่งสถล ฯ
๏ สากละพิทเยศสร้าง
อเนกะสถาน เรียนพ่อ
มะหาวิทยาลัยละลาน
เนตร์จ้อง
ยังโรงพยาบาล
หลายแหล่ง
ทะนุกมะนุษย์ดุจะพี่น้อง
ร่วมม้วยอวยปะถัมภ์ ฯ
๏ ลำน้ำกำปั่นค้า
มาไกล
สมอทอดจอดไสวใน
แหน่งห้าง
เรือรบช่ำรบระไว
เวียงราช เราเอย
ชะลาวุธเตรียมรุธะล้าง
อริล้วนยวนสยอง ฯ
/*7๏ พะลังของประเทศเกื้อ
เกษตร์พะณิชย์
ผะดุงหัตถะกรรมะกิจ
ทดน้ำ
รักษาป่าไม้คิด
ขุดแร่ ถลุงรา
แบงก์ผ่อนสะหะกรณ์ค้ำ
คะติน้อมออมสิน ฯ
๏ คลังแผ่นดินตั้งงบ
ประมาณ
จ่ายเก็บภาษีสถาน
ทุ่นท้อ
วินิจฉัยพิภาษศาล
สถิตยุก ติธรรมท่าน
วางกฎหมายมลายข้อ
ข่มกั้นสรรพ์กะลี ฯ
๏ ไปรษณีย์โทระเลขใช้
เชื่อมสะกล ะกิจเพื่อน
เรือเหาะสงเคราะห์ดล
ด่วนเกื้อ
ชละมรรคปักทวารสถล
ะมาร์ครถ ไฟแฮ
ทูระเทศรัถเยศเมื้อ
ง่ายกล้ามาไป ฯ
๏ ฝืนไทให้เฝ้าร่ำ
เรียนพิท ยาพ่อ
ปะฐมะศึกษาประสิทธิ์
ทุกแคว้น
หอสมุดแผ่นดินสถิต
นิทัศนะยั่ว ญาณเพื่อน
พิมพ์ข่าวข่าวร้องแปร้น
ประโยชน์กู้หูตา ฯ
๏ สาธาระณะสุขตั้ง
กรมผะดุง กายเพื่อน
เรีงนิรามัยปรุง
โปรดหล้า
พุทธะศาสน์อาจอำรุง
ใจโสตถิ์ เกษมแฮ
หวังทะนุกทุกไพร่ฟ้า
เฟื่องเชื้อเฉลีมเชาว์ ฯ
/*8๏ แม้เราเรืองรู้เล่ห์
รัฐะวิเทศ ะเรืองรา
อาจปกครองผองเพส
เรียบได้
จักริราชรักชาติ์เหตุ
ใดเกียจ กันเพื่อน
คงประศาสน์อำนาจให้
สิทธิคุ้มคะณางค์สยาม ฯ
๏ ยามสม,สมจักเอื้อม
ตามสม สมเพื่อน
ยามมิสม,สมผงม
จิตยั้ง
สมสมาร์ถพึ่งบาทบรม
ะจักริราช เราเทีญ
ปกเกศสยามประเทศตั้ง
ตะโนชเกื้อเกษมไท ฯ
๏ เราได้จอมกษัตริย์เชื้อ
จักรี ผะดุงรา
แต่ชุดบรรพ์บุรุษทวี
โสตถิ์สร้าน
น่าบากฝากชีวี
หวังชาติ์ เฉลีมเทีญ
ใฝ่ศึกษาฝ่าคร้าน
ครุ่นฉอ้อนพรถวาย ไชย์โย ฯ
---
สวรรคต
โคลงสาม
๏ เสียดายกรุงรุ่งเรือง
เสียดายเมืองครึกครื้น
พะเอีญเหตุอาเภทฟื้น
โศกให้ไทศัลย์ แสนแล ฯ
๏ โดยจอมธรรม์มิกะนาถ
การุญญะราชมะกุฏเกล้า
ทรงประชวรรวนเร้า
นิราศฟ้าอาสัน สมัยฮือ ฯ
๏ พรรค์แพทย์ฝรั่งทั้งไท
สุดแก้ไขพระฟื้น
โอสถศัละกรรมพื้น
พ่ายร้ายเหลือโย อกเอย ฯ
/*9๏ พระโลหิตพิษฟอน
ในพระอุทรทุ่มให้
ระริกเร่งหฤทัยไท้
ถี่สะท้อนจรสวรรค์ แล้วโฮ ฯ
ร่าย
๏ ณะวันพฤหัสบดี
ญี่สิบหกวิจฉิกะมาส
พุทธะศักราชสองพัน
สี่ร้อยวรรษะฉลูศก๑
หกสิบแปดเพลา
หนึ่งนาฬิกากิึ่งปลาย
ข่าวจอมชายเชษฐะบุรุษ
มงกุฏเกล้าเจ้าถวัลย์
เสด็จสวรรคตเสียแล้ว
ณะห้องแก้วมะกุฏสถาน
จักระพรรดิพิมานมิ่งวัง
เชีญมายังที่ประชุม
ราชะวงศ์ชะนุมเกลื่อนกลาด
เสนามาตย์เสวก
ต่างสะทกหฤทัยเทวษ
ชละเนตร์คลอนัยะนา
บ่ายหน้าถวายบังคม
บรมะสฺรีร์การุญญะราช
จึ่งทายาทน้องยา
เจ้าฟ้าประชาธิปก ฯ
ยอดนายกสะมาคม
ในอุดมะสันถาคาร
อะมะรินทระสถานวินิจฉัย
ทรงถะเกีงไฟธูปเทียน
เสวกเวียนเชีญบุชิต
อุทิศแทนเชษฐาธิราช
ลาพระบาทเทพะบิดร
ปะฏิมากรแก้วมระกต
เผยพีระพจน์ดำรัส
ให้เชีญขัตติยะบรมะวงศ์
ล้วนเอกองคะมนตรี
เสนาบดีเจ้าพระยา
มาสะโมสรเฉพาะพักตร์
พะนักงานพิทักษ์พระทวาร
ห้ามพลุกพล่านละลาบละล้วง
ฟ้ากรมะหลวงสุโขทัย
/*10ไว้อาลัยแถลงข่าว
เจ้าอยู่หัวสวรรคต
อ่านกฏราชะบัญชา
สถาปะนาโสทะระอะนุช
ขึ้นเฉลีมมะกุฏสนององค์
หากบรมะวงศ์เสนาบดี
ห่อนยินดีปรองดอง
เห็นบกพร่องฉันใด
พระไม่รับเถลีงรัชย์
หากอะนุมัติ์พร้อมสรรพ
พระจะรับครองสยาม
ตามบรมะราชะโองการ
สนองบทะมาลย์เจษฎา
บรมะวงศาเสนาบดี
พร้อมมะนัญชะลีสรรเสรีญ
อัญเชีญพระเฉลีมภพ
ทรงเคารพรับอายาจน์
ปวงอำมาตย์น้อมกาย
ถวายบังคมก้มเกล้า
สมเด็จเจ้าอยู่หัว
ถวายตัวสวามิภักดิ์
นะวัคระราชะมีดำรัส
ตรัสปรึกษาราชะการ
อ่านพระราชะปรารพภ์
เรื่องบรมะศพปะกาสิต
จบกะรัญญะกิจปรองดอง
ล่วงสองนาฬิกาปลาย
ต่างถวายบังคมลา
นะวกะราชาเสด็จยั้ง
พระที่นั่งบรมะพิมาน
พอสุริยฉานเฉีดฟ้า
ก้องกฤดาด่งข่าว
พระมะกุฏเกล้าสวรรคต
เฉลีมยศรัชชะทายาท
พระบาทสุโขทัย ฯ
เถลีงมะไหศวรรยาธิปัติ์
สืบสันตะติกษัตริย์จักรี
ชาวกรุงศรีเศร้าสท้าน
และสาธุการประกาศ
พระอะนุราชเถลีงถวัลย์
ร่วมสะหะฉันท์สะหะจิต
มอบชีวิตมอบกาย
/*11ถวายวะราเศียรวาท
แด่เนาวะราชร่มเกล้า
สวามิภักดิ์จงรักเฝ้า
ฝากเลี้ยงเวียงศันต์ โสตถิ์เทีญ ฯ
สรงพระบรมศพ
โคลงสี่
๏ ตาวันบ่ายคล้อยสี่
นาฬิกา เกือบเอย
เจ้าอยู่หัววงศา
เอกไท้
ผองเจ้าพระยามะหา
อำมาตย์ สูงแฮ
ต่างแต่งเต็มยศไว้
ทุกข์ขึ้นบังคม ฯ
๏ สรงพระบรมะศพสะเทื้อม
เทวะนา ลัยท่าน
กลองชนะปืนใหญ่ประดา
ศัพท์คลุ้ม
ทรงเครื่องขัตติยะมะรา
ภรณ์ห่อ ขนันแฮ
ลงพระลองเงินหุ้ม
ตาดแล้วเชีญคลา ฯ
๏ สถิตพระยานะมาษอุ้ง
องค์โต
ประกอบพระโกศทองโศ
ภิตพรึ้ม
นพปะฎลเศวตระฉัตร์โอ
ฬารปัก ปกท่าน
เดีรพยุหะยาตราครึ้ม
ครั่นเศร้าเสียงประโคม ฯ
๏ กะลาโหมทะหารจัดให้
ยืนแถว
สองฟากนิเวศะมาร์คแนว
แน่นน้อม
เสนามาตยาแวว
วิโยคเยียด ยืนแฮ
ราชะทูตรัฐะทูตพร้อม
พรั่งก้มเศียรสะการ ฯ
/*12๏ เถีงทะหารมะหาดเล็กขึ้น
ประคอง โกศท่าน
เชีญสถิตพระแท่นทอง
แว่นฟ้า
ในปราสาทลำยอง
ยศะดุสิต สวรรค์ฤา
สรรพอะภิรุมรุ่งหล้า
ดิลกล้อมเฉลีมบุญ ฯ
๏ อะรุณเย็นยุพะราชผู้
สนององค์
เสด็จสู่ปราสาททรง
ซบน้อม
สดับธรรมะเทศนาบง
บุญญุทิศ ถวายเอย
ขัตติยะญาติ์อำมาตย์พร้อม
เกศก้มสมสะการ ฯ
๏ ทุกสัปดะวารท่านน้อม
ทักษิโณ ทิศรา
เย็นสวดพุทธะมนตร์โฆ
ษะก้อง
เช้าถวายภักตะโภชน์โม
ทะนาสะดัป ปะกรณ์เอย
ทั้งพระทรงธรรมต้อง
คะติสร้างกุศลสนอง ฯ
๏ ผองมะหายานะพรตตั้ง
พิทธี ยัญพ่อ
ถวายเครื่องสังเวยพะลี
ทุกครั้ง
บัญญาสะมะวารมี
งานยิ่ง นั้นรา
สมราชะประสงค์ทั้ง
ถูกเบื้องบรรพ์ถวัลย์ ฯ
๏ วันมะหาประสูติ์เจ้า
สยามะฉัฐ ะราชเอย
สมโภชพระสิริรัชย์
พี่ไท้
เท่าปัยะกากษัตร์
สมเรื่อง เตรียมรา
โปรดแจกเหรียญระลึกให้
ทั่วหน้ามาสนอง ฯ
/*13๏ ทั้งฉลองพุทธะรูปถ้วน
ศกหมาย รัชย์ท่าน
พระนิระโรคันตะราย
เรี่มสร้าง
เพื่อสงฆ์มะหานิกาย
เกียรติ์สถิต วัดแฮ
เชีงประทีปพชระนาคอ้าง
อุทิศด้วยอวยสนอง ฯ
๏ ปรองทุกพฤหัสบดิ์ให้
มะหาชน
มาสักการปานกะมล
มุ่งเกื้อ
พวงเงินและทองกล
กุสุมะเกลื่อน ปรางค์ท่าน
เห็นเลสไทเทศเอื้อ
ต่อเจ้าเราไฉน ฯ
๏ อาลัยเชษฐะราชรู้
คุณูปะถัมภ์ ท่านรา
ทั้งเชื่อพระคุณะธรรม
พระน้อง
เจีดประจักษ์ภักดียำ
เกรงนับ ถือนา
พระจักปกจักป้อง
ชาติ์แม้นแผนถวิล เราเอย ฯ
ถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา
โคลงสี่
๏ สยามินทร์ปิ่นประเทศขึ้น
เป็นจอม ประเทศรา
โดยเหล่าเจ้าขุนยอม
ยอบเกล้า
ถวายสัตย์มอบมะนัสถนอม
ยุคละบาท สนองท่าน
เป็นประเพณีพะเน้า
ขนบนี้นิรันดร์ถวัลย์ ฯ
/*14๏ ชีวะวันษัฬะพิสดิม์ใกล้
ราตรี
เริ่มพระราชะพิทธี
เสกน้ำ
สัจจะปานะวะดี, ศรี
รัตะนะราช วิหารแฮ
เบ็ญจะบุตร์พุทธะคุณล้ำ
หลั่งถ้อยเถลีงมนตร์ ฯ
๏ บนแท่นผาไว้พุทธ์
มะณีมัย น้อยนา
ชัยะวัฒน์หกรัชย์สมัย
มิ่งครั้ง
แสงศรพระแสงชัย
ะศัสตร์สัตถ ะธรรมเอย
เตียงกนกกุมภุทกตั้ง
ปรัศว์เรื้องไหรญ ฯ
๏ โต๊ะทองถะกละเกียรติ์ตั้ง
บาตร์หยก
ตรงราชะบัลลังก์ดิลก
โลกล้ำ
ซ้ายสงฆ์,ขัตติยะวงศ์ปก
อาสน์ปักษ์ ขวาเอย
วางโต๊ะถ้วยถือน้ำ
แหน่งห้าต่างหน ฯ
๏ ดลสุทินสัปดะพิสดิม์เบื้อง
ศุกระวา เรศเอย
ล่วงจุทัสะนาฬิกา
เกรีกเจ้า
เสวะกามาตย์เสนา
สมะณะ อเนกท่าน
ต่างแต่งเต็มยศะเข้า
วัดแก้วโกสินทร์ ฯ
๏ ภูบดินทร์เสด็จด้วย
ทวยทะหาร แห่ท่าน
ประทับอุโบสถสถาน
พระแก้ว
ปุโรหิตอ่านโองการ
กะชับแช่ง น้ำนา
ชุบพระแสงศรแกล้ว
ตระหน่ำน้ำพะนำขลัง ฯ
/*15๏ เสียงศังข์เสียงพาทย์ฆ้อง
ประโคมอึง อุโฆษรา
เสียงชิโนรสะพะนึง
ศัพท์เคล้า
คาถาสัตยาสึง
ศักดิ์สิทธิ์ สรวงเอย
น่าสยดสยองพองเกล้า
กระเหม่นสร้าทรวงขาม ฯ
๏ เท่านามสยามกษัตร์เจ้า
อยุธยา
และรัตะนะโกสินทร์ศรา
พกนั้น
ละล้วนทรงศักดิราชา
คะณะสัก ขีเอย
ปุโรหิตศักดิ์สิทธิ์ชั้น
พฤทธิเผ้าเนาสนอง ฯ
๏ ผองเสนามาตย์ถ้วน
ทะบวงการ
ต่างอ่านคำศาบาน
มอบเกล้า
ซื่อสัตย์ต่อกษัตร์สมาน
เสมอชีพ ฉลองแฮ
สุจริตรัฐะกิจเจ้า
เจีดเอื้อมอาสา ฯ
๏ จุฑาธิปทรงจิบน้ำ
สัตยสุธา ปะฐมเอย
แถลงมะโนชโปรดสัญญา
ยั่งเลี้ยง
ไททะนุกสุขเกษมสถา
วีระยุก ติธรรมท่าน
ที่พึ่งไพร่ฟ้าเพี้ยง
พ่อแคว้นแหนวงศ์ ฯ
๏ พงศะราชอำมาตย์น้อม
เกศี ไสวเอย
เสวกเสนัญชะลี
ลั่งเกล้า
ต่างดื่มสัจจะวารี
ถวายปัฏิ -ญาท่าน
จงรักจักริราชเจ้า
จวบสิ้นชิวินสรวง ฯ
/*16๏ เฉพาะดวงไตรรัตะนะเจ้า
เป็นพะยาน
ห่อนสลัดสัตย์สังหาร
ศักดิ์เศร้า
ทุกใจร่วมใจภิบาล
บรมะนาถ นี้นอ
ผะดุงชาติ์ศาสนาพะเน้า
มะนุษยะเที้ยรไถงผงม ฯ
๏ บรมะกษัตร์เสด็จนิวัตขึ้น
ปราสาท ดุสิตท่าน
ถวายภิวันทน์บรรพะราช
พรั่งพร้อม
ราชะสะกุลลูกขุนกลาด
เศียรประณต อะนันต์นา
เสด็จกลับลับวิสูตร์อ้อม
ออกด้านวิมานใน ฯ
๏ ไสววะรัยยะนาเรศอื้อ
อะนงค์นิกร
ทรงยศอิศวริยาภรณ์
พวกเฝ้า
น้อมศิโรสะโมสร
ดื่มสัจจ ะบานเอย
สวามิภักดิ์มอบสมัคร์เกล้า
แกล่ไต้ชะไมธุลี ฯ
๏ นระสีห์ลีลาสะพ้น
พิมานรัต ยารา
ผองคะณางค์นางกษัตริย์
เสด็จขึ้น
บังคมพระบรมะขัต
ติยะเทพ บิดรท่าน
เนืองแน่นแสนครึกครึ้น
ครุ่นตั้งกะตัญญุตา บาระนี ฯ
---
ตั้งองคมนตรี และ อภิรัฐมนตรี
/*17โคลงสี่
๏ คราภูมีใหม่ขึ้น
เฉลีมมะกุฏ
องคะมนตรีหลุด
แหล่งยั้ง
แต่ทรงกะรุณาชุด
เก่าเลือก คงแฮ
โปรดประสิทธิ์พิทธีตั้ง
ใหม่โน้มประเพณี ฯ
๏ เสาร์ดิถีอัฐะพิสดิม์เบื้อง
พฤศจิกา ยนเอย
องคะมนตรีมา
มั่วห้อม
อะมะรินทร์ฯ ถิ่นสันถา
คาระราช มะเลืองแฮ
ถึงเหาะเรือเหาะพร้อม
สะพรั่งแม้นหมายแถลง ฯ
๏ ต่างแต่งครึ่งยศะเรื้อง
เหรียญตรา ประดับเอย
ตามยศจดสมญา
อยู่ถ้วน
หน้าที่ท่านมุรธา
ธรปก ปรองแฮ
แจกสมุดศาบานล้วน
รับปลื้มปลงใจ ฯ
๏ พระชัยพุทธะยอดฟ้า
เนาวะโล หะแล
พุทธะมะณีน้อยโศ
ภิตตั้ง
คัมภีร์ปิฎกะธรรมโอ
ภาสแท่น ทองเอย
เชีงประทีปกรวยปะทุมทั้ง
พุ่มคลุ้มกุสุมะพาน ฯ
๏ เครื่องนะมัสะการแท่นไท้
ถวายภิวันทน์
สังฆาสน์เบ็ญจะสงฆ์สัน
แต่เตื้อง
บัลลังก์ราชะอาสน์สุพรรณ
อุภัยะภาค โต๊ะพ่อ
สมสง่าบาระเมศเบื้อง
ประมุขเกล้ามนตรี ฯ
/*18๏ นาฬีก์โสฬสะเจ้า
จอมปราณ ออกเอย
ทรงเครื่องครึ่งยศทะหาร
มะหาดห้าว
ประดับดาวและเหรียญฉาน
วิเชียระโรจ เรืองแล
ประทับระธึกมะหระธึกกร้าว
เกรีกทั้งศังข์แตร ฯ
๏ แลกลาดขัตติยะชาติ์ทั้ง
เสนี
เสวะกามาตย์ศี
โรตม์น้อม
ประโคมหยุดชุดมนตรี
เกรีกอ่าน
ถวายสัตย์ศาบานพร้อม
เพรียกท้องโรงคัล ฯ
๏ ครั้นจบจอมภพะเอื้อน
โอฐตรัส
แถลงพระราชะโสมะนัส
ยิ่งแล้ว
เห็นสวามิภักดิ์กษัตร์
สมเกียรติ์ สะกูลเอย
ของเหล่าเจ้าขุนแกล้ว
เกลื่อนหน้ามาผะดุง ฯ
๏ ทรงมุ่งปรุงกฤตยให้
วัฒะนา ยิ่งแล
สมราชะจะริยามะหา
ราชเจ้า
โดยพะนึงพึ่งปรีชา
ทวยท่าน ถนองเอย
ทำนุกสุขเกษมเผ้า
พะสกพ้นผองภะยางค์ ฯ
๏ ปางอุบัติ์รัฐะกิจข้อ
สำคัญ
องคะมนตรีผัน
พักตร์เกื้อ
โปรดเชีญประชุมฉันท์
ช่วยปรึก ษานา
สมสนิธชิดเชื้อเอื้อ
เอ่ยข้อควรไฉน ฯ
/*19๏ เต็มใจเต็มสมาร์ถให้
ความเห็น
เอาแต่งามตามประเด็น
ที่อ้าง
เพื่อหิตานุหิตเป็น
ปะโยชน์ชาติ์ เฉลีมเอย
สมราชะมนตรีสร้าง
ศักดิข้าสยามินทร์ ฯ
๏ ตามระบินราชะนิติ์นั้น
ยังมี สะภาเพื่อน
ประชุมท่านเสนาบดี
อีกด้วย
เพื่อทรงปรึกษาวิถี
ธุระกิจ กระทรวงเอย
ทุกทะบวงการย้วย
หยั่งใช้ไฉนควร ฯ
๏ ล้วนแต่มากท่านต้อง
ตามระดม กันรา
โดยประเพณีสม
พรักพร้อม
ส่วนราชะวินิจฉัยบรม
กษัตร์เอก องค์เอย
สิทธิ์ขาดเกรงพลาดล้อม
รอบถ้วนขะบวนไฉน ฯ
๏ จึ่งใคร่ทรงตั้งอัคร
ะมนตรี
สำหรับช่วยภูบดี
ปกด้าว
เฉลยราชะกะระณีย์ทวี
วุฒิเพิ่ม ผะดุงท่าน
เฉลีมพระปรีชาน้าว
นิเทศเกื้อกะรัญสนอง ฯ
๏ ลองทรงฟั้นกลั่นผู้
ชำนาญ
ราชะกิจสองรัชชะกาล
รอบรู้
คุณระบือเลีสะลือปาน
ปาโมกษ์ เมืองฤา
รักชาติ์ศาสนากู้
เกียรติ์เจ้าเพราถวัลย์ ฯ
/*20๏ ทุกชั้นประชาราษฎร์น้อม
นับถือ
เกรีกประจักษ์เกียรติศักดิ์ระบือ
บ่งแจ้ง
เป็นที่ปรึกษากระพือ
พุฒิช่วย ฉลองเอย
อะภิรัฐะมนตรีแย้ง
ยุได้ดังประสงค์ ฯ
๏ เพียงห้าองค์อาจเฝ้า
แหนสนิธ
สามาร์ถทราบราชะกิจ
ทุกด้าน
คือบรมะยพิตร์บิตุ
-ลาเอก องค์เอย
ทรงพระเกียรติคุณสะท้าน
ทั่วผู้บูชา ฯ
๏ กรมพระยาภาณุฯเจ้า
จอมพล
สมเด็จเจ้าฟ้าดล
เดชก้อง
โสทะรานุชากล
ปิยะราช ะฉายฤา
ขวัญภิรัฐะมนตรีพ้อง
จิตถ้วนทวยประชา ฯ
๏ พระเจษฎาฟ้ายอด
กรมะหลวง เลีสเอย
องค์อาจสามาร์ถทะบวง
ยุธป้อง
นครสวรรค์วรพินิตปวง
ประชาเชื่อ ถือแฮ
พิศวาสบรมะนาถน้อง
หนึ่งนี้ศรีพงศ์ ฯ
๏ บรมะวงศ์สมเด็จเจ้า
ฟ้าอาว์ ท่านเอย
กรมะพระนริศรา
นุวัดิ์ฯนั้น
มั่นคงหย่งปัญญา
หยั่งยุก ติธรรมท่าน
ทรงแกว่นแบบแผนชั้น
เก่าชั้นทันสมัย ฯ
/*21๏ ทั้งไททั้งฝรั่งน้อม
นับถือ
ถะเกีงพระเกียรติคุณลือ
โลกกว้าง
สนิธบาทปิยะราชระบือ
บุรัตถะกิจ เกรียงแฮ
กรมะพระดำรงฯ อ้าง
เอกเกื้อกะรัญสม ฯ
๏ ปะฐมะเชษฐะธรรมิกเจ้า
เมธี
กรมะพระจันทบุรี ฯ
เลื่องรู้
อะภิรัฐ์ราชะมนตรี
ปิยะราช เฉลีมเอย
ฉลองบาทอะนุชะราชกู้
เกียรติเรื้องประเทืองถวัลย์ ฯ
๏ ทรงธรรม์ประศาสน์ถ้อย
ทิพยะพร
ทั่วหมู่มนตรีสลอน
ลั่งเฝ้า
วัฒะนาสุขสถาวร
วุฒิชีพ ฉลวยเทีญ
ตรัสเสร็จเสด็จคืนเข้า
ฆะเรศะเวี้งวังใน ฯ
๏ มากใจไป่ดักรู้
ราโช บายท่าน
มากจิตต่างคิดโผ
แผกด้าน
มากมะนัสกรี่มมะนัสะโม
ทะนานิ่ง นึกเอย
มากโอฐหากอุโฆษสะท้าน
จักสะเทื้อนไชย์โย ฯ
๏ เสมือนโอ่อุระราชชี้
ปรีชา เฉียบท่าน
น้อยช่องทรงประลองสา
มาร์ถกู้
แรมยุโรปโอบอุสาห์หา
พิทเยศ ผยองเอย
น้อยนักใครจักรู้
จักเจ้าเราไฉน ฯ
/*22๏ พระไม่ทะนงศักดิ์โน้ม
นิยมคน
ตระหนักเหตุและตระหนักผล
ผ่องพร้อม
เห็นระหัสอะภิรัฐะมน
ตรีสถาปน์ แถลงเทีญ
นุโลมเรื่องสมานเมืองน้อม
นิเทศน์กั้งกังขา ฯ
๏ ทรงรักษาสัตย์ตรึ้ง
ตรงหทัย
ใช่แต่ตรัสเปรยไป
เท่านั้น
ตื้นลึกปรึกษาใน
อะภิรัฐ สะภาท่าน
หวังทะนุกคนทุกชั้น
ชื่นด้วยฉลวยธรรม ฯ
๏ ดำรัสตั้งพระเจ้า
บรมะวงศ์ สนิธเอย
กรมะพระสวัสดิวัดน์ฯองค์
เอกเอื้อ
เจ้าพระยามหิธรจง
รักภัก ดีรา
พระยาวรพงศ์ฯเชื้อ
ชะเนศทั้งบริบูรณ์ ฯ
๏ ศุภกรณ์ฯ ทูนบาทถ้วน
บัญจงค์
สรรพ์สมาร์ถอาจองค์ตรง
ตรึกกว้าง
เป็นกรรมะการสง
เคราะห์ราช ะทรัพย์ท่าน
ส่วนพระองค์ผะจงมล้าง
รกล้อมถนอมสิน ฯ
๏ เงินแผ่นดินจ่ายล้น
รายรับ หลายรา
ยอมนุญาตลดราชะทรัพย์
ส่วนไท้
บรรจบงบประมาณกลับ
ดุลยะภาพ พอแฮ
สุรุ่ยสุร่ายเลีกจ่ายให้
โภคะพื้นคืนอุดม บาระนี ฯ
---
ทรงรับพระพร พระเจ้าบรมวงศ์
/*23โคลงสี่
๏ ขนบบรมะกษัตริยเจ้า
จักริช
อะปะริหานิยะธรรมสถิต
เทีดไว้
องค์ไหนเมื่อได้อิศ
-วริยะยศ ผยองฤา
เคารพเชษฐ์ประยูรให้
โปรดเอื้อนอวยพร ฯ
๏ นะพิสสรเฉลีมศักดิ์ฟ้า
กรมะหลวง
ยังมิทันบวงสรวง
พฤทธิเจ้า
พะเอีญบาทเชษฐะราชละลวง
มะราพาธ ผสมเอย
สวรรคตกำสรดเศร้า
สร่างแล้วลืมไฉน ฯ
๏ รำไพนพะพิสดิม์เยื้อง
สุริยะสา ยัณห์เอย
สมเด็จธรรมะราชา
ชื่นเผ้า
รัถะยาตร์จากราชะมะหา
นิเวศน์เพื่อ พะลีแฮ
เชษฐะบพิตร์จักกริชเจ้า
เจีดเชื้อเฉลีมพร ฯ
๏ เสด็จจรวังพระเจ้า
บิตุลา ธิปท่าน
สมเด็จกรมพระยาภา
ณุฯ น้อม
สะการเทียนธูปบุบผา
สุพรรณะรัช ดะพฤกษ์เอย
รับประสิทธิ์อิฐะพรย้อม
เสน่ห์โน้มโถมพะนึง ฯ
/*24๏ เสด็จถึงทุระนิเวศน์เวี้ง
ปะทุมวะนา สรวงแล
สมเด็จมาตุจฉา
ชื่นน้อม
เสด็จสวนสุนันทา
ประทานสัก การเอย
พระอัคระชายาพร้อม
พี่เจ้าเสาวะวงศ์ ฯ
๏ องค์ทูลกระหม่อมฟ้าเลีส
ะกรมะหลวง
สมเด็จเพชระบุรีฯ สรวง
ศักดิ์เผ้า
กรมะขุนอู่ทองฯ บวง
สุคนธะทีป ประทานเอย
อวยสวัสดิ์โสมะนัสพะเน้า
สนิธน้อมพรถวาย ฯ
๏ เสด็จร่ายลุนิเวศน์ด้าว
อุดรวิถี
สะการพระราชะเทวี
พระป้า
กรมะหลวงพี่ยาศรี
สมเด็จ ฟ้าเอย
นครสวรรค์ฯ กลั่นกล้า
เกียรติแกล้วเกรียงคุณ ฯ
๏ มะนุญญาเศียรวาทน้อม
พรถวาย
จากพระหฤทัยสาย
สวาทกล้ำ
พระพรจักกระฉ่อนฉาย
ชะโยษะใขว่ ขวัญฤา
จากจิตศักดิ์สิทธิ์ล้ำ
จากล้านลมเฉลย ฯ
๏ ทุ่มเลยพระเสด็จขึ้น
ไพศาล
อวยธูปเทียนผะกาสะการ
นอบน้อม
รับพรพระอาขนาน
พระพี่ นางฤา
เสด็จออกอะมะรินทร์ฯ พร้อม
พระเจ้าบรมะวงศ์ ฯ
/*25๏ เรียงองค์ทรงน้อมธูป
เทียนผะกา สะการเอย
ทุกพระอาวพี่ยา
ยอบเกล้า
บังคมเสกสยมวะรา
เศียรวาท ถวายท่าน
ทั้งโอฐทั้งหะทัยเฝ้า
ใฝ่เอื้ออวยสนอง ฯ
๏ ต่างปองมาโนชสร้าน
สวามิภักดิ์ พระเอย
สมราชะการุญประจักษ์
เจตน์ถ้วน
หวังนิทัศน์ขัตติยะหลัก
ปิยะราช ะสึงเทีญ
เถลีงย์รัชย์เกษมสวัสดิ์ล้วน
ร่วมโน้มมะโนประสงค์ ไชย์โย ฯ
๏ องค์ไหนชัยะโชคแม้
ประมวลกะมล มากท่าน
รุมมุ่งเพื่อผะดุงผล
โสตถิ์ซร้อง
องค์นั้นสพศันติ์ถะกล
เกียรติศักดิ์ สนองแล
เศียรวาทนะวกะราชต้อง
ประสิทธิ์เพี้ยงพรถวิล บาระนี ฯ
---
หาพระฤกษ์
ร่าย
๏ เจ้าแผ่นดินองค์ใหม่
ดำรัสให้โหรา
ชุมนุมหามะหุรดิฤกษ์
เบีกสิริราชะสูยา
พระบรมะราชาภิเษก
พิทธีเอกในสยาม
ตามบุรพะราชะประเพณี
มะหาจักรีปะระมะวงศ์
/*26สืบสันตะติพงศ์พูนสวัสดิ์
แต่สยามะรัฐะสีมา
จึ่งพระยาโหรา
พระญาณะเวทชาญโชค
หลวงโลกะทีปชาญเวท
หลวงไตรเพทชาญคุณ
กับขุนโลกะพยากรณ์
เวทางคะธรปรีชา
ทั้งห้าโหราเอก
ชะนุมเสกสัตยาธิฐาน
ข้างอะภินีหารไตรรัตน์
ไตรเทพะฉัตร์เฉลีมเวท
สิงศิโรเพยฎน์ผ่องญาณ
พิจารณ์จักระราศี
ที่นพะเคราะห์โคจร
สังหรณ์คำนวณชะตา
จาตุรงคะมะหามงคล
ดลพิชัยะโชคเฉลีมหล้า
ทั้งราชาลาภะฤกษ์
ศรีจระเบีกร่วมลัคน์
มะหุรดิศักดิ์ทักษาศรี
กาละกรรณีเป็นมระณะ
คุณะเดชะไกรเกรีก
ยอดอุดมะฤกษ์ถวัลยะวิศิษฏ์์
พร้อมกันลิขิตฎีกา
กะกุมภาพันธะมาส
เบ็ญจะพิสดิมะราชะสุระทิน
พฤหัสบดินเดชะวาร
ขานฉนำฉลูนามปี
สองพันสี่ร้อยศก
หกสิบแปดพุทธะสมัย
ยื่นให้เสนาบดี
ศรีนิเวศะนานุรักษ์
ผู้สูงศักดิ์กระทรวงวัง
พาขึ้นบังคมบาท
บรมะเนาวะราชะบุญตรู
พระรู้โหราศาสตร์
เทียมอำมาตย์โหรา
สพมะนะสาราชะประสงค์
กระนั้นส่งทรงปรึกษา
เชษฐะภราดาร่วมขวัญ
นครสวรรค์วรพินิต
โหราวิทยะศาสตร์ชำนิห์
ทรงดำริสำรวจ
/*27ตรวจลักษณะฤกษ์คำนวณ
ส่วนสมเด็จเจ้าฟ้า
พี่ยาโหรากษัตริย์
ทรงอะนุมัติราชะรำพึง
จึ่งอัญเชีญบิตุลา
บรมะพงศาภิมุข
ทรงทะนุกภาติกะราช
บงการประศาสน์สรรพะพิธี
ขัตติยะราชีย์เฉลีมภพ
สมขนบราชาภิเษก
เอกอะมระเทพะพิศิษฏ์์
พิทธีถวัลยะอำนวย
ล้ำทวยราชะวงศา
จึ่งเจ้าฟ้ามะหาญาติ์
รับวะราราธน์ดุษฎี
เตรียมพิทธีถ่องถ้วน
หมายร่างทุกอย่างล้วน
เลือกต้องปรองสม ยิ่งรา ฯ
---
พิธีเสกอุทกมนตราภิเษก
โคลงสี่
๏ นิคมสยามคามะเขตสิ้น
สากล วิภาคแฮ
สัปดะรัสะมณฑล
ทุกแคว้น
เสกน้ำพระพุทธะมนตร์
ศักดิ์สิทธิ์ สนองท่าน
เพอมุทธาภิเษกแม้น
ไพร่ฟ้าประดาถวาย ฯ
๏ ชะนุมนิกายอำมาตย์ด้วย
ดึงสะสงฆ์
จบประกาศเทียนชัยผะจง
จุดเช้า
บ่ายเจรีญพุทธะมนตร์มง
คละพิท ธีท่าน
สามทิวัสะรัตยาเฝ้า
สวดท้องภาณขลัง ฯ
/*28๏ อังคาสสังฆะโภชน์เช้า
เภรประเคน
จวบจะตุตถะวางเถร
เสกซ้ำ
ดับเทียนชยะพิเธนทร์
เถลีงโชค เฉลีมเอย
สมโภชน์แล้วส่งน้ำ
ภิเษกเข้ามะหานะคร ฯ
๏ แหล่งสะโมสรเสกน้ำ
ภิเษกสนาน นี้นา
เลือกที่เจดีย์สถาน
หลักแคว้น
หาน้ำจากลำละหาล
แห่งสระ ก็ดี
เลือกตักศักดิ์สิทธิ์แม้น
เมือกฟ้าผะดาถวาย ฯ
๏ แต่งกายฝ่ายอมาตย์ทั้ง
ขุนทะหาร ก็ดี
เต็มยศขาวตลอดงาน
บ่ายเช้า
เฉลีมพระเกียรติ์สมฐาน
อุทกะเอก อวยท่าน
ปานป่าวร้องผองเผ้า
ไพร่ฟ้าสาธุการ ฯ
๏ เรี่มงานวารพฤหัสบดิ์ถ้วน
ทุกขัณฑ์
ที่สี่กุมภาพันธ์
พรรษนี้
มิ่งมหุตม์สุดสำคัญ
ของชาติ์ เฉลีมเอย
เดชประจักษ์ภักดีจี้
เจตน์สร้านสยามะชน ฯ
---
สถานตั้งพิธีเสกน้ำอภิเษก
๏ มณฑลอยุธเยศตั้ง
พุทธะบาท
พิษณุโลกชินะราช
แหล่งล้ำ
ทั้งพระมะหาธาตุ
สวรรคะโลก อีกรา
บรมะธาตุชัยนาทก้ำ
เกียรติ์แคว้นนะครสวรรค์ ฯ
/*29๏ มะหาราษฎร์นั่นธาตุฉ้อ
แฮนุกูล เกียรติ์เอย
เขตแพร่แพร่ไพบูลย์
ศักดิ์ซั้น
พายัพธาตุลำภูญ
ผยองพิท ธีนา
โคราชวัดกลางนั้น
เสกน้ำพิชัยะมนตร์ ฯ
๏ มณฑลอุบลตั้งวัด
สีทอง
ร้อยเอ็จลานชัยสนอง
เสกน้ำ
วัดยะโสธรล้ำ
แหล่งแคว้นปราจิน ฯ
๏ วัดพลับถิ่นเสกน้ำ
จันทระบุรี
แคว้นนะครชัยศรี
นั่นตั้ง
พระปะฐมะเจดีย์
ศักดิ์สิทธิ์ สยามเอย
เฉลีมโฉลกชัยะโชคกั้ง
พิบัติ์ด้วยเดชา ฯ
๏ มะหาธาตุเมืองเพชร์นั้น
ราชบุรี รัฐพ่อ
มะหาธาตุไชยาพิธี
สุราษฎร์ด้าว
มะหาธาตุนะครศรี
ธรรมะราช ฉลองเอย
ตะนีนะระสะโมสรน้าว
เสกน้ำปะตานี ฯ
๏ มัณฑะลีภุเก็ตตั้ง
วัดพระ ทองท่าน
ถลางแหล่งแกร่งเดชะ
โชคกล้า
ประชาชนร่วมกะมลประ
ชุมช่วย ฉลองเอย
เจ้าคะณะสมุหะข้า
บาทห้อมหะทัยปะถัมภ์
---
แหล่งเชีญน้ำอภิเษก
/*30๏ น้ำสรงพุทธะบาท, น้ำ
ศรีอโยธ ยาเอย
น้ำพะนัญเชีง, โปรด
สัตว์ด้วย
หนองโสน, ชะโยชะโลตม์
ชะเลชุบ ศรแล
ท่าราบ, จักร์ศรีช้วย
ชะเยศเกื้อถวัลยะกรรม ฯ
๏ น้ำอ่างทองแคว้นวิเศษ
ชัยชาญ
รวมสิบศักดิ์สิทธิ์สถาน
ถิ่นตั้ง
มณฑลอยุธยาสนาน
เนาวะราช ฉลองแฮ
เสมือนมะหาชนทั้ง
เขตพร้อมใจถวาย ฯ
๏ สุร่ายสรงชินะราชทั้ง
แท่นสิลา อาสน์เอย
น้ำทะเลแก้วสุรา
มฤตแม้น
บ่อแก้ว, บ่อทอง, ชะลา
แหล่งเพชร ะบูรพ่อ
น้ำโซกชุมพู่แคว้น
เก่าเลี้ยงเฉลียงบุรี ฯ
๏ กระพังโพยสี, ช้างเผือก
หิรัญ, สุวรรณ
น้ำสระแก้ว,สระขวัญ
ตักไว้
สิบสามแหล่งสำคัญ
ศักดิ์สิทธิ์ สถานพ่อ
ทั่วทิศพิษณุโลกใช้
เสกน้ำมุธาสนาน ฯ
๏ น้ำธารทุ่งแก้ว, ท่า
ธรรมา มูลพ่อ
สระเกศ, สระคงคา
สระแก้ว
น้ำมะหาธาตุ,สระนา
รายณ์,เทพ สถานแฮ
แปดแห่งแต่งตักแล้ว
เลีสะแคว้นนะครสวรรค์ ฯ
/*31๏ สันสระวัดพระแก้ว
เกศชะลางค์
น้ำบ่อหาญลำปาง
บ่อเลี้ยง
ไตรสถานศักดิ์สิทธิ์ทาง
มะหาราษฎร์ นิคมแฮ
เฉลีมทิศอะภิสิตเพี้ยง
พะศกน้อมมะโนปะถัมภ์ ฯ
๏ น้ำดอยสุเทพ, น้ำ
เต่าเปือก ทองพ่อ
บ่อระมัด, บ่อช้างเผือก
แม่ห้วย
อิสี, ดอยตะเมาะเลือก
แหล่งพระ ฝางแล
เขตพะยัพสัปด์สถานท้วย
อุเทศไท้ชัยสนาน ฯ
๏ ธารปราสาท, สระแก้ว
สระขวัญ
ปลายมาศ, ชัยะภูมิ์ขันธ์
กับน้ำ
ปักธงชยะถวัลย์
วิศิษฏ์หก สถานแฮ
นะครราชะสีมาล้ำ
ชะเลศใช้เฉลีมธรรม ฯ
๏ น้ำมูล, น้ำสิริ, น้ำ
สำราญ ขุขันแฮ
ล้วนศักดิ์สิทธิ์สามสถาน
ถิ่นห้อม
มณฑลอุบลสนาน
นะวักระราช ฉลองเอย
แถลงเหล่ามวลมะลาวพร้อม
จิตก้มสะการถวาย ฯ
๏ ฝ่ายแคว้นร้อยเอ็จใช้
ชะลาภิเษก
จากแปดศรีชละเฉก
เฉาะฟ้า
อัมพวิศศักดิ์สิทธิ์เอก
อุเทศเทีด มนตร์เอย
เป็นนิมิตชีวิตข้า
บาทพร้อมประนอมสนอง ฯ
/*32๏ สระทอง,สระแก้ว,บ่อ
วิมานไกร เกรีกเอย
บึงพระลือ,พะลานชัย
เชีดแกล้ว
บ่อฤทธิ์ศักดิ์สิทธิ์ใน
สาละ คามแล
บึง,บ่อพระอินทร์แผ้ว
พิบัติสิ้นสมขลัง ฯ
๏ กระพังทอง,ทั้งบ่อ
ธาตุพะนม
บ่อพระธาตุสามผสม
เสกซ้ำ
เสมือนนิกรอุดรอุดม
ะภักดิราช ฉลองแฮ
เดชะฤทธิ์ศักดิ์สิทธิ์น้ำ
นอบไท้ถวายสรง ฯ
๏ มงคละปริตน้ำ
มะหาชัย
องคะรักษเอกอะนงค์ใน
น่านนี้
ยะโสธร, หะนุมานชะไม
มะโหทก
ทั้งบ่อบางพระชี้
โฉลกไท้ชัยสนาน ฯ
๏ บึงอาจารย์, สระแก้ว
สระศรี
มะหาโพธิ์ผองมัณฑะลี
แหล่งเก้า
ปราจินะบุรีทวี
วุฒิเสก สนองเอย
สมพะสกยกทูนเกล้า
กระหม่อมพร้อมพะลีถวัลย์ ฯ
๏ จันทระบุรีสระแก้ว
ถะเกีงถวาย
สระบาป, คลองนารายณ์
ร่วมเคล้า
โทสถานศักดิ์สิทธิ์หมาย
มะนัสะราษ ฎรแฮ
สวามิภักดิ์จักระราชเจ้า
ยิ่งถ้อยถนองพร ฯ
/*33๏ นะครปะฐมผสมน้ำท่า
มะหาชัย
ท่าพะญาจักร์ใน
แหน่งนั้น
ท่าแก้วดุจะแก้วใส
มะหาสถูป สรงแฮ
ปะฐมะเจดีย์ซั้น
เสกซ้ำสังฆะมนตร์ ฯ
๏ ชลสระเกศ, สระแก้ว
สระคง คาแฮ
ทั้งสระยุมะนาสรง
สระเจ้า
สนามจันทร์นพะสถานมง
คละเขต นะครเอย
พ่างบุราณผ่านเผ้า
พิภพแคว้นชัยศรี ฯ
๏ วารีโคกกระต่ายน้ำ
คุหาสวรรค์
แควแม่ศรีสวัสดิขวัญ
แว่นแคว้น
คลองดาวะดึงสะสรรค์
ชะลาภิเษก ผสมแฮ
น้ำท่าชัยพิชัยะแม้น
ชื่อน้ำสนองสรง ฯ
๏ มงคละชะโยทกบ้าน
แหลมระคน
ราชบุรีมณฑล
หกถ้วน
แถลงอุราประชาชน
สวามิภักดิ์
นะวะราชปกชาติ์ล้วน
ร่วมเอื้อนอาเศียร ฯ
๏ เพียรตักน้ำวัดถ้ำ
เขาไห รญเฮย
คลองชื่อคงคาชัย
เชิีดแกล้ว
คลองชนะ, บ่อพระใน
วัดธาตุ เถลีงแฮ
ห้วยบ่อแก้ว,เขาแก้ว
สุราษฎร์ อ้างษฬางค์สถาน ฯ
/*34๏ น้ำสนานนฤเบศเบื้อง
ศรีธรรม ะราชเอย
เชีญจากเจ็ดสถานสำ
เสกเคล้า
สระหน้าพระลานบำ
บัดวิบัติ์ เบียฬท่าน
วัดสิมาชัยเร้า
อริแพ้ผยองชัย ฯ
๏ วัดหอไตร, โขตห้วย
มะหาชัย
ห้วยนาคะราชะฦาไกร
สระน้ำ
ประตูขาว, และสระใน
วัดศักดิ์ สิทธิ์พ่อ
ศาลที่มีชัยล้ำ
แหล่งล้วนควรขลัง ฯ
๏ สระวังพลาย, ทั้งสระ
บัวยะลา
น้ำบ่อฤาษีหา
ตักไว้
บ่อทอง, บ่อชัยะปรา
กฎเกียรติ์ ถะเกีงเอย
ห้าแห่งแขวงปักษ์ใต้
ตลอดแคว้นปะตานี ฯ
๏ ศรีเกาะภุเก็ตน้ำ
ภิเษกถวาย
สรงพระทอง, นารายณ์
พุร้อน
ถ้ำน้ำผุด, และสาย
โตนช่อง ตรังแฮ
นามโปร่งหฤทัยฉง้อน
โขตห้าชะลาสถาน ฯ
๏ เจ้าพะนักงานพิทักษ์น้ำ
ภิเษกสนาน
ในอุโบสถสถาน
พระแก้ว
รินชะลุตม์พุทธะมนตร์สมาน
ศักดิ์สิทธิ์ ผสมแฮ
สิบเจ็ดมณฑลแล้ว
หยัดน้ำหลวงเจือ ฯ
/*35๏ เชื้อชะลาจากห้าแม่
นะทีกรอง ใสเอย
คือแม่บางปะกงฉลอง
ฤกษ์น้ำ
ท่าจีน, แม่กลองรอง
เจ้าพะ ญารา
น้ำเพชร์เป็นเคล็ดล้ำ
เลีสะด้าวชาวสยาม ฯ
๏ ยามปิยะมะหาราชไท้
เสด็จสิน ธุเทศท่าน
โปรดตักศักดิ์สิทธิ์ชะลินทร์
ลุแคว้น
เบ็ญจะมะหานะทีมะหิน
ทราภิเษก สนานเอย
สรงกษัตร์สยามะรัชย์แม้น
มะคธะโน้มประเพณี ฯ
๏ เบ็ญจะนัททีนั้นแม่
คงคา ปะฐมเอย
แม่มะหิ,แม่ชะมุนา
อิกทั้ง
ไอราวะดีมะหา
นัทเยศ
แม่สะระภูครั้ง
อะดีตใช้เฉลีมบุญ ฯ
๏ ทุกขุนขัตติยะน้อม
นิยมผงม
นิติรัชย์มัธยมปะฐม
ะเทศโพ้น
ปุโรหิตประสิทธิ์สยม
ะยุกติศาสตร์ สนองท่าน
จารีตหยั่งครั้งโน้น
เนื่องแง้มแหลมสุวรรณ ฯ
๏ กะรัณฑ์ขลังขังน้ำทิพ
ะมุรธา ภิเษกท่าน
ผูกปากประจำตรา
แน่นแฟ้น
สถิตหมู่แท่นบูชา
ศรีรัตน์ วิหารแฮ
เป็นรัตะนัมเพาแม้น
มิ่งแก้วโกสินทร์ ฯ
---
พิธีจารึกพระสุพรรณบัฏ
โคลงสาม
/*36๏ อาสันสุทินพฤหัสบดี
ศรีศุภะฤกษ์เกรีกแกล้ว
กุมภะมาสอากาศแผ้ว
ผ่องพื้นโพยมหน แลนา ฯ
๏ มงคลสุระทินจุสะดัย
เหมันตะสมัยเมื่อเช้า
จารึกสุพรรณะบัฏเจ้า
จักร์หล้าสยามินทร์ เลีสะแล ฯ
๏ โดยระบินบัฏบงการ
เจ้าพะนักงานแต่งตั้ง
เครื่องราชะพิทธีสลั้ง
เล่ห์เบื้องบูรพ์ไฉน ครบนา ฯ
๏ ในอุโบสถศรีรัตน์
จัดโต๊ะทองสถิตเบื้อง
เสลาสน์พานมาษเตื้อง
ต่อชั้นเฉลีมรอง แลนา ฯ
๏ แผ่นทองราชะสมญา
พระชะตาจารึกนั้น
คลุมพระคลุมสุวรรณะกั้น
ก่องห้องไพหาร บาระนี ฯ
๏ เครื่องนะมัสะการทองใหญ่
ที่วันทะไนย์พระแก้ว
สังฆะอาสน์ลาดพัสตร์แผ้ว
ภาคด้านอุดรผนัง ชิดรา ฯ
๏ ตั้งศาลคู่บูชา
ณะชาลาโบสถ์พร้อม
โหรอ่านคุรุเวทน้อม
เทพยะเจ้าบวงสรวง สนองแล ฯ
๏ ล่วงสายัณห์วันพุธ
ทศะชินะบุตร์นั่งสลั้ง
ล้วนพระราชะคะณะทั้ง
คะณะข้าธุลีระดม เตรียมนา ฯ
๏ จึงกรมะหมื่นวิวิธวรรณฯ
อัญชะลิตไตรสะระณะแก้ว
สงฆ์ถวายศิลแล้ว
พร่ำพร้อมพุทธะมนตร์ เจรีญรา ฯ
/*37๏ ดลบุพพัณหะมะหุรดี
ตั้งบายศรีสะพรั่งแพร้ว
เงินและทองก่องแก้ว
กะไว้ไฟเฉวียน แลนา ฯ
๏ พานผะกาเทียนเงินทอง
รองโต๊ะมาษลาดผ้า
สามแห่งแต่งตั้งหน้า
พระแก้วเตรียมพิธี เถลีงเอย ฯ
๏ บายศรีหัวหมูคู่
บูชาฤกษ์เบีกตั้ง
หน้าอุโบสถสลั้ง
เหล่าเจ้าพะนักงาน พร้อมนา ฯ
๏ ท่านบรมะวงศ์จักริช
กรมะหมื่นวิวิธฯเสด็จเช้า
ถวายสักการพระเจ้า
จบแล้วทรงศิล นิจนา
๏ ชินะบุตร์ถวายพรพระ
ทรงประเคนโภชน์ให้
สงฆ์พิศิษฏ์ภักตกฤตย์ใกล้
ฤกษ์แล้วระวังองค์ แลนา ฯ
โคลงสี่
๏ ทรงโพลงเทียนฤกษ์ด้วย
เพลีงสวรรค์
หกเล่มหิรัญสุวรรณ
โต๊ะหน้า
สามอมาตย์อ่าอาตม์สรรพ์
เศวตกราบ พระแล
บ่ายพักตร์ทักษิณะข้า
บาทน้อมเศียรประณม ฯ
๏ บังคมบรมะนาถยั้ง
หัวหิน แรมรา
ผันพะยัพจับสายสิญจน์
ครีพคล้อง
จารึกราชสุเราหะยินทร์
ยังบัฏ สุพรรณแฮ
สงฆะส่งมงคละก้อง
กน่ำถ้อยถวายชัย ฯ
/*38๏ ในพาหิราวาสแสร้
แตรศังข์
หึ่งหึ่งฆ้องชัยขลัง
ยี่งเยื้อย
พิณพาทย์นฤนาทประนัง
กลองแขก ขนานเอย
พ่างแว่วพรอะมระเจื้อย
จากเวี้งเวหา ฯ
๏ พระยาอาลักษณ์นั้น
มหานาม ะราชเอย
จารึกพระนามสยาม
อยู่เกล้า1
พระญาณวิจิตร์ยาม
ะบัณฑิต
จารึกพระชะตาเจ้า
พิภพ2ด้วยแดปะถัมภ์ ฯ
๏ เสวกจำรัสเชื้อ
ศิลปะธร รองรา
แกะพระราชะลัญฉะกร
ผ่านเกล้า
ประจำรัชย์ส่อสวัสดิพร
ผะดุงชาติ์ เฉลีมเอย
สามท่านสามโต๊ะเฝ้า
ใฝ่แล้วฉลองคุณ
๏ สมบุรณ์จานบัฏพร้อม
พราหมณ์3เฉลีม รดเอย
ศังขุทกโหร4ถวายเจีม
บัฏเจ้า
ม้วนนามนั่นพราหมณ์5ผะเดีม
โหร6พระ ชะตาท่าน
ห่อรัตตะโกไสย์พะเน้า
รัดเส้นเบ็ญจะพรรณ ฯ
/*39๏ บรรจุกะรัณฑะมาษแต้ม
ราชา วะดี7เอย
ถุงโหมดหีบถมยา
ปกกั้ง
สรวมถุงตาดเชีญมา
สถิตพัก พานท่าน
คลุมพระคลุมสุวรรณะตั้ง
สิลาสน์ไว้วันงาน ฯ
๏ ถวายไทยะทานแล้วพระ
โมทะนา
พราหมณ์เบีกแว่นเวียนขวา
ครั่นครื้น
เครื่องประโคมครึกโครมครา
สมโภช
พระสุพรรณะบัฏชื้น
โชคแคว้นขวัญสยาม ไชย์โย ฯ
---
เตรียมการพระราชพิธีพระที่นั่งอมรินทรวินิจขัย
ร่าย
๏ ตามระบินบงการประกาศ
ราชะพิธีราชาภิเษก
อะดิเรกราชิสสริยะศักดิ์
เจ้าพะนักงานกระทรวงวัง
เตรียมแต่งตั้งมนเทียร
ระเมียรมะหัคฆะราชะสมบัติ์
สมสง่ารัชย์สง่าวัง
สง่าพระที่นั่งนฤบดินทร์
อะมะรินทระวินิจฉัย
พระโรงชัยสันถาคาร
พะโหฬารราชะชุมรุม
ซุ้มบุษบกมาลา
ตั้งปะฎิมาเหมะมะหุตม์
พระสัมพุทธะพรรณี
คู่บาระมีมะกุฏกษัตร์
พุทธะจุละรัตะนะปะฏิมากร
/*40รามาดิศรรังสฤษฏ์
สี่ทิศเทียนสุวรรณวาง
เกรีนสองข้างรังสรร
พานสองชั้นเชีดกุสุม
พุ่มบุบผะชาตชูอุไร
เทียนทองใหญ่สถิตฐาน
หน้าพระวิมานบุษบก
ดิลกสักการะลำยอง
โต๊ะหมู่ทองพานสิหิงค์
พุ่มผะกามีงมะเลืองสลับ
หลั่นลำดับดูระหง
เทียนมะหามงคละคู่
ตั้งตู้เทียนเท่าองค์
สองภาคมงคละบุชาสน์
รัชดามาษะพฤกษา
เชีดบูชาเฉลีมสถาน
เครื่องนะมัสะการพานทอง
รองพุ่มผะกาลาชางค์
วางแท่นถวายอะภิวาทน์
ถัดทิพยะอาสน์บูชา
ที่นั่งมะหาเศวตะฉัตร์
เคลือบสุพรรณะรัตะนำไพ
ลาดหนังไกสะระสีห์
คลี่หัวหางกางตระหง่าน
ตั่งพุดตานมาษะผงาด
รัตะนะสิงหาสน์แห่งประทับ
รับมังคะลาเศียรวาท
วงศะราชมาตยะเสนา
ทูตานุทูตแทนกษัตร์
ชะนาธิปะรัฐเก้านะคร
ตอนซ้ายขวาโต๊ะทอง
รองบรมะราชูปะโภค
เฉลีมรัชชะโฉลคฉลวยชัย
ตั้งต้นไม้เงินทอง
แท่นลารองจาตุรงค์
องค์พระมหาเศวตะฉัตร์
ลดลงผลัดใหม่ถวาย
วางขาทรายเบื้องหลัง
ตั้งเครื่องสูงหักทอง
ห้าชั้นสองฟากเสา
คู่หนึ่งเนาฟากทวาร
ฟากเสาฐานเศวตะฉัตร์
เครื่องสูงสัตตะปะฎล
หนปฤษฎางค์ชุมสาย
/*41สองคู่รายสองข้าง
วางพระราชะบัลลังก์
หน้าที่นั่งเศวตะฉัตร์
สองปรัศว์ตั้งโต๊ะทอง
รองราชูปะโภคผะแหลง
ทอดพระแสงปืนง้าว
ราวหลังบัลลังก์เฉียง
เตียงภาณะวารด้านขวาง
กลางทวารกลางอุดระดิลก
เตียงนั่งปรกเบื้องอุทัย
กระโจมเทียนชัยทองแร่ง
แสงศุกละหน้าภาณะวาร
อาสน์สงฆ์ขนานสะดำปรัศว์
บัลลังก์ขัตติยะวงศา
เฉียงเฉวียงราชาอาสน์
ราชะเสวกเฉียงสะดำ
อำมาตย์ราชะเสนา
ซ้ายขวาหน้าราชะอาสน์
พื้นพรมลาดมะเลืองแล
แกลแขวนพวงผะกามาลย์
เพดาลโคมวิชชุช่วง
พวงโกสุมสลับห้อย
แสนสง่าน่าชวนชะม้อย
ทั่วท้องโรงคัล ท่านแล ฯ
---
พระที่นั่งไพศาลทักษิณ
โคลงสี่
๏ ทวยเทวัญว่ายฟ้า
ศิวาลัย
เทพะมะหิทธิ์ศักดิ์สิทธิไตร
ภพเผ้า
สิงผนังที่นั่งไพ
ศาลทัก ษิณฤา
แพ่งภิเษกเอกะราชเจ้า
เจีดเวี้งเถลีงสยาม ฯ
/*42๏ ตามขนบอะภิเษกมื้อ
มงคล ะกรรมท่าน
เพื่อพิพัฒน์สวัสดีดล
แด่ไท้
ตั้งพระแท่นมณฑล
อุทัยะแถบ อุดรเอย
วางโต๊ะสุวรรณะมัยไว้
พระเจ้าสรวงเจรีญ ฯ
๏ เชีญบุษยะรัตน์ใหญ่น้อย
เนาประธาน
ชัยะวัฒน์หกรัชชะกาล
ก่องตั้ง
เนาวะโลหะนิมมาน
มะหามะกุฏ ะรัชย์แล
พานพระเรือนแก้วทั้ง
พระแก้วเชียงแสน ฯ
๏ ไตรปิฎกแผนพะจกเรื้อง
ธรรมะรัตน์ เถลีงเอย
ราชะกะกุธะภัณฑ์กษัตร์
ศักดิ์แกล้ว
ขัตติยูปะโภคขัต
ติยะราช ปิลันธน์แฮ
พิชัยะมงกุฎแก้ว
กับลุ้งมะหากะฐิน ฯ
๏ สร้อยพราหมะณินทร์สร้อยนพ
ะรัตะนา
สร้อยพระนพพระมะหา
ประวิชไท้
ประจำรัชย์ราชะศัสตรา
ประจำแผ่น ดินเอย
แสงอัษฎาวุธไว้
คั่นแก้วเกรีนเสา ฯ
๏ เศวตระฉัตร์เนาข้างพระ
กันภิรมย์
กะบี่ธุชครุฑะพ่าห์บรม
ธวัชแกล้ว
ไอราพตะธงสม
ออกศึก สนามแฮ
ขันหยกเชีงแก้วแพร้ว
เพรีดพร้อมเทียนสิหิงค์ ฯ
/*43๏ ครอบพระกริ่งพระเต้า
มะหาศังข์
เหมปักแว่นเฉวียนวัง
เวี่ยไว้
เทียนเงินและทองประนัง
เชีงมาษ มะเลืองเอย
สองคู่ชูศักดิ์ไท้
เทีดเกื้อสะการถวาย ฯ
๏ แท่นลารายเครื่องล้อม
มณฑล
เทียนมะหามงคล
คู่ตั้ง
เทียนสุวรรณหิรัญปะดล
พานพุ่ม ผะกาเอย
เทพะเทีดลัญฉะกรทั้ง
ดาพไท้ชะไมเชีญ ฯ
๏ เกรีนทองรองพระเต้า
พุทธะมนตร์
ล้วนกนกะรัชะดางค์ถะกล
ก่องตั้ง
สองภาคแท่นมณฑล
ถะเกีงเกียรติ์ ตระการเอย
ส่งสง่าสาระสิ่งสลั้ง
ดิลกเพี้ยงพิศวง ฯ
๏ เทียนเท่าองค์แอบตู้
บังองค์ เทียนเอย
เคียงแท่นมงคละคง
คู่ตั้ง
วางเครื่องนะมัสการลง
ยาอาสน์ ภิวันทน์ท่าน
เชื่อมพิพิธะศักดิ์สิทธิ์ทั้ง
หมดด้วยสายสิญจน์ ฯ
๏ ถิ่นมนเทียรรอบทั้ง
มณฑป สนานเอย
ล่ามรวบจวบบรรจบ
พระแก้ว
หวังวิศิษฏ์อิสสริยะสพ
สวัสดิเชีด ชัยท่าน
ประสิทธิ์ประสาธน์นะวะราชแกล้ว
กล่อมหล้าสถาวร ฯ
/*44พระที่นั่งอัฐทิศ
๏ อุทุมพรราชะอาสน์ไท้
อัฐะทิศ ทองเอย
ปักเศวตบวระฉัตร์ชิด
ช่องหน้า
สุราลัยพิมานบิฐ
ะศรีสุข เสถียรแฮ
ล้วนลาดผ้าหุ้มผ้า
ศุกละล้อมเลอวิไล ฯ
๏ อะธิไทโพธิบาตน้อม
นพะเคราะห์
เทวะรูปทุกทิศเหมาะ
ทิศตั้ง
พระเกตุเชฐะเคราะห์เฉพาะ
พักอาสน์ กลางเอย
วันฤกษ์เบีกมายั้ง
บิฐะเบื้องบุรพา ฯ
๏ ม่อสิลาจารึกถ้วย
สิลาจา รึกเอย
ศังข์กลศคลุมตาดดา
ตั่งตั้ง
ถ้วยเชีงพุ่มเซีงผะกา
สีเทพ ปิลันธน์แฮ
เทียนธูปเงินทองทั้ง
อัฐะถ้วนทิศาวาง ฯ
๏ ทิศกลางเศวตะฉัตร์ใช้
เทียนทอง เงินพ่อ
ยอดบัตร์บุษบกผยอง
นพะเจ้า
วางบนแท่นลารอง
อัฐะทิศ เถลีงเอย
ขันพระสาครเท้า
เทีดน้ำเทวะมนตร์ ฯ
๏ โหรบ่นบูชิตเก้า
เทวะดา
เทียนเท่าเทพะฤทธา
ติดไว้
ปากขันหิรัญญะสา
ครส่ง สนานท่าน
ไสยะเวทเลียนเลสใช้
เช่นอ้างปางหลัง ฯ
พระที่นั่งภัทรบิฐ
/*45๏ ที่นั่งภัทระบิฐกั้น
เศวตะฉัตร์ บวรเอย
สองโต๊ะทองสองปรัศว์
เรียบตั้ง
ภาคหอพระธาตุอัส
ดงค์เด่น
ลาดเศวตะวัตถาทั้ง
บดแป้งผงโรย ฯ
๏ โปรยกุสุมสุมหย่อมหญ้า
กุศาขวัญ อาสน์เอย
ปรายแก่นเข้าเบญจะพรรณ
พะหน้า
วางแผ่นราชะสีห์สุวรรณ
วาดชาด
ปกยิภู่ปูทับผ้า
ลาดพื้นผืนขาว ฯ
๏ วาวเทียนหิรัญญะมาษทั้ง
พุ่มเซีง ผะกาเอย
เรียงพระแท่นลาเถลีง
แท่นไท้
บูชาเศวตะฉัตร์เรีง
เทวะรัก ขารา
ราชสุยาภิเษกใช้
เฉกชั้นเวทางค์ ฯ
พระสยามเทวาธิราช
๏ กลางทวารเทวะราชฯ ใช้
ฉากบือ บังแฮ
ตั้งโต๊ะครามหนังสือ
ใหญ่กั้น
พระสยามเทพะราชลือ
เฉลีมเกียรติ์ สะการเอย
เทียนรัชต์สุวรรณะขวั้น
ขนาดแม้นมงคล ฯ
๏ กลางมนเทียรห้อยแผ่น
พุทธะยันตร์
แปดทิศยันตร์อะระหันต์
แปดห้อย
ฟ่าถะเกีงกิ่งเพลีงสวรรค์
ผะกามะโหตร์ แขวนแฮ
ฉัตร์ผูกมาลัยร้อย
อุบะย้วยสวยสรวง ฯ
ที่ประทับ
/*46๏ บัลลังก์หลวงสถิตเบื้อง
บุรพา
โต๊ะเครื่องวางซ้ายขวา
เฉีดช้อน
แสงง้าวทอดราวศะรา
วุธะภาค พิมุขท่าน
ราชะอาสน์ทอมาษซ้อน
แผ่นพื้นพรมปู ฯ
๏ อาสน์สงฆ์อยู่ชิดเบื้อง
ผนังขนัด เหนือนา
ตะวันออกสองแถวถัด
เถิบกว้าง
หน้าสงฆ์อัสดงค์ขัต
ติยะประทับ
อมาตย์ต่อพอจรดข้าง
แท่นไท้เถลีงถวัลย์ ฯ
๏ มะหาดเล็กนั่นเฝ้าถัด
ภัทระบิฐ
ชานพักพะนักงานสนิธ
เนื่องย้วย
ขัตติยะวงศ์ฝ่ายในสถิต
ณะมุข กระสันนา
เรียกพระโรงหน้าด้วย
กับท้าวนางใน ฯ
๏ ไพศาลผ่านขึ้นสู่
จักระพรรดิ์ พิมานท่าน
ทางลาดพระบาทกษัตร์
ลาดไว้
เสด็จสดับพุทธะมนตร์นะมัส
ะการพระ ชัยเอย
สมพระเกียรติยศไท้
เทีดมื้อเถลีงพิมาน ฯ
---
พระมหามนเทียรจักรพรรดิพิมาน
๏ บรมะสถานจักระพรรดิเวี้ง
วิมารเสถียร
องค์พระ,มหามนเทียร
ถิ่นยั้ง
อุทัยะภาคฉากอุไรระเมียร
เสมอนิมิต มะเลืองฤา
แท่นพระบรรทมตั้ง
ตง่านห้องหนอุดร ฯ
/*47๏ รัชชะกาลก่อนสถิตเบื้อง
ทักษิณ
เปลี่ยนทิศเปลี่ยนแผ่นดิน
เปลี่ยนตั้ง
ตามขนบผ่านพิภพภิญ
เญาวะภาพ ผะเดียงเอย
ราชะประเพณีครั้ง
กว่าร้อยพรรษา ฯ
๏ เตรียมมะหาเศวตะฉัตร์ชั้น
นพปะฎล แขวนรา
ลอยเด่นเป็นมงคล
แท่นไท้
อุบะทองล่องลมยล
พะเยีบรอบ ระบายเอย
เหนือพระไสยาสน์ไว้
สง่าเงื้อมงามแสน ฯ
๏ ท้ายแท่นเตียงมาษผ้า
เยี่ยระบับ คลุมเอย
พระยิภู่ทอดพับ
พักไว้
วางพานแว่นฟ้ารับ
เขนยราช สุบินรา
บนราชะบรรจถรณ์ไท้
สถิตม้าสุวรรณเพรา ฯ
๏ ชัยะเนาวะโลหะมื้อ
มะหาชะนก นิมิตพ่อ
พานบุบผาเทียนกนก
ะรัชต์ล้อม
สังฆะอาสน์ลาดขาวปก
พุทธะปริต เจรีญเอย
วางวิวิธถวัลย์วิศิษฏ์พร้อม
พฤทธิไท้ศัยยา ฯ
๏ โมราสิลาบดทั้ง
ธัญญา ปะรัณเอย
ถุงผักกาดถั่วงา
เม็ดฝ้าย
ฟักผลป่นแป้งทา
เถลีงราช สิริท่าน
จั่นหมากทองคำชะม้าย
มิ่งเวี้งเรีงแล ฯ
/*48๏ พระแสร้หางช้างเผือก
พานรอง อุไรเอย
กับลูกกุญแจทอง
เทียบไว้
ทาณฑ์กรศักดิ์สิทธิ์ผอง
พะลิทธิทิพ ะสึงฤา
ส่อสวัสดิมงคละไท้
สถิตช้าเฉลีมสถาน ฯ
๏ เครื่องนะมัสะการแก้วทอด
แท่นลด
ตั้งราชะบัลลังก์ชด
ฉากซ้าย
ถาดสรงพักตร์อะลงกฏ
ขันพระ นพแล
มณฑปจุมภฏด้าย
โต๊ะตั้งฟังมนตร์ ฯ
๏ ถะกลพานขันหมากทั้ง
สุพรรณะศรี
บรมะราชะอุปะโภคมี
พระเต้า
ทรงปะสุตพุทธะวาที
ไตรรัช ะนินนา
เฉลีมพระศรัทธาเฝ้า
ใฝ่ถ้อยเถระพร ฯ
๏ พระฉากตอนภาคเบื้อง
ทักษิณ สถานท่าน
แท่นมาษอาสน์ภูบดินทร์
เด่นตั้ง
นพปะฎลเศวตะฉัตร์บิน
ลมจัก แขวนเอย
วางเครื่องสรงพักตร์ทั้ง
เครื่องต้นสำอาง ฯ
๏ ถัดทางพระเสด็จห้อง
สรงชล
ฉลวยแบบโบราณถะกล
เกียรติ์เจ้า
เถลีงรัชย์ฉัตร์เฉลีมมน
เทียรสถิต
เดชดิลกปกเกล้าเผ้า
ไพร่ฟ้าประดาหวัง ฯ
/*49๏ พระโรงหลังตั้งอาสน์
อะสีติสงฆ์
ตั้งราชะบัลลังก์องค์
เอ่อเกล้า
ทรงรับอะติเรกะมง
คละฤกษ์ ปะฐมแฮ
สมเด็จสังฆะราชเจ้า
จักเอื้อนอวยถวาย ฯ
---
มณฑปพระกระยาสนาน
๏ ภายชาลารักแร้
อุทัยสถาน
ที่นั่งจักระพรรดิ์พิมาน
แมกตั้ง
มณฑปพระกระยาสยาน
อะภิเษก สรงเอย
ฐานยกบุษบกยั้ง
หย่งเบื้องบนระหง ฯ
๏ มงคลเศวตะวัสตร์หุ้ม
เห็นสะกาว เนตร์นอ
ช่อนาคช่อตั้งพราว
ช่อช้อย
เฟื่องอุบะตะทองวาว
สุวรรณะรัศ มีเอย
ฟ่าผ่านศุกละกาญจน์ห้อย
มาษละม้ายจำปา ฯ
๏ จุททิศาวิสูตร์พื้น
ขาวปราย ทองเอย
ใขว่กนกทรงบิณฑ์ลาย
แย่งก้าน
ถาดทองตั่งตังวาย
วิชิตสถิต ภิเษกท่าน
รองบาทใบจันทร์ม้าน
อะมิตรแพ้ ผยองชัย ฯ
๏ ฐานไว้เครื่องต้นถาด
สรงพัก ตราท่าน
พระครอบมุรธาศักดิ์
สิทธิ์กล้า
เถีงฤกษ์เกรีกเกียรติจัก
-รีภิเษก สนานเอย
สมศุลีร่อนฟ้า
จากฟ้ามาสิง ฯ
/*50๏ มิ่งมะนุษย์มงกุฏฟ้า
จุฑาไท เจ้าเอย
ทรงศักดิ์พ่างศักดิ์ไศ
วะพร้อม
ทรงฤทธิ์เล่ห์ฤทธิ์ไว
กูณฐ์พินาศ อะธรรมฤา
ทรงสัตย์ทัศะธรรมย้อม
เยี่ยงไท้คระไลหงส์ ฯ
๏ ราชะวัฏิทรงเครื่องพื้น
ขาวผะสาน สุวรรณเอย
บังพระมณฑปสถาน
ทุกคู้
เครื่องสูงเจ็ดชั้นกาญ
จะนะแมก โหมดเพื่อน
สีนากเงินทองกู้
เกียรติ์กั้นขวัญปะฎล ฯ
๏ ต้นกล้วยต้นอ้อยจั่น
หมากมะ พร้าวพ่อ
ประดับเชีงฉัตร์ระดะ
เด่นครึ้น
สี่ทิศสี่อรรธะ
จันทร์สี่ ช่องแฮ
เชีญอุทกทูนบาทขึ้น
ซบเกล้าเทาถวาย ฯ
๏ ภายบูรพ์ภายเบื้องอัส
ดงค์ผะจง เจีดรา
บุษบกกนกน้อยองค์
ละด้าน
เพื่อไว้พระชัยะมง
คละพิฆ เนศวร์แน
มุมสี่สี่ศาลสล้าง
หละตั้งหวังสะการ ฯ
๏ จะตุโลกะบาลทั้งเชีด
บูชา
มะหุร์ดิฤกษ์เทวะอินทรา
ฤกษ์รั้ง
กลางหาวแห่งชาลา
มณฑป เหนือแน
เตรียมโต๊ะสังเวยตั้ง
โตกเส้นบวงสรวง ฯ
/*51๏ ปวงอะมระเทพะเจ้า
หาวเหีร
เทียนธูปทองเงินเชีญ
ชื่นพะเน้า
ปะรำเคียงพระเฉลียงเมีล
อุทัยะภาค พิไลแล
พระขัตติยานีเฝ้า
ผ่านฟ้าคราสรง ฯ
๏ เบื้องอัสดงค์เด่นตั้ง
ปะรำเสถียร
ถัดมะหามนเทียร
ที่เฝ้า
คุณหญิงและคุณเกษียล
ทรงศักดิ์ สมแฮ
อิสสริยะจุละจอมเกล้า
นอบเกล้าแกลหวัง ฯ
---
โรงพระราชพิธีพราหมณ์
ร่าย
๏ มังคะลาภิเษกกษัตร์สยาม
พิทธีพราหมณ์เพรีดตั้ง
ทั้งฝ่ายพุทธ์ฝ่ายไสย์
ทั้งฝ่ายไทฝ่ายเทศ
มูละเหตุหวังเฉลีมขวัญ
อัญเชีญสยมภวะนาถ
จากไกลาสมาสิง
พระยอดมิ่งมะหากษัตร์
ราชะดำรัสจึ่งขาน
ราชะโองการสมกระบวน
เฉกพระอิศวรปะกาสิต
ทั่วสาระทิศโลกะธาตุ
นิยมเทวะราชะบรรลือ
ทั้งนับถือทั้งรัก
ทั้งสวามิภักดิ์ทั้งขยั้น
ทรงศาปสรรพ์สมสยอน
ทรงประศาสน์พรสมสมัคร์
สะกละไตรจักร์มอบโชค
สะกละไตรโลกย์มอบชิวิต
สะกละไตรพิทพึ่งเดช
/*52อ้างบาระเมศรักขา
อ้างกะรุณาอ้างคุณ
อ้างพะหุละมะหัจฉะรีย์
กรุงศรีรัตะนะโกสินทร์
ชินไสยะศาสตร์เสียพรื่อ
ถึงนับถือรัตะนะตรัย
ยังถือไสย์แซมพุทธ
จึ่งมะหุร์ดิฤกษะประเพณี
อะภิเษกศรีสยามะกษัตร์
จัดโรงพิธีพราหมณ์ตั้ง
ข้างพระที่นั่งอะมะรินทร์ฯ
นอกฉนวนถิ่นศิวาลัย
ผันหน้าไต้ตามเคย
ช่อฟ้าเผยผงาดฟ้า
ติดใบระกานาคสะดุ้ง
รุ่งแสงทองกระดาษลาด
หลังคาดาดสะกาวตระการ
ปักโขลนทวารปักฉัตร์
ปักราชะวัฏิ์ตาชะแลง
ดำแคงขลังใช่น้อย
ต้นกล้วยอ้อยผูกระนาว
จั่นหมากมะพร้าวผูกระยับ
สรรพเครื่องราชพิธีถะกล
เตียงมณฑลเล็กกลาง
เตียงทองวางหลั่นลั่ง
ตั้งเทวะรูปศักดิ์สิทธิ์
พระอิศวรพระอุมา
พระนารายณ์ลักษมี
พระมเหศวะรีพระพรหม
พิฆเนศวร์อุดมะเดชา
โต๊ะเทวะดานพะเคราะห์
เฉพาะเบื้องสะดำมณฑล
กล่นเบญจะครรภ์กุมภ์เนาว์
เบื้องเฉวียงเตาโหมกูณฑ์
สมบูรณเวทางคะศาสตร์
ราชะครูพราหมณ์พรึบพร้อม
อ่านเวทไตรเพทน้อม
มะโนชน้อมจอมสวรรค์ แลนา ฯ
---
ในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
โคลงสอง
/*53๏ วันสวดมนตร์ก่นตั้ง
เทียนเท่าพระองค์ทั้ง
เท่าอ้อมเศียรสะการ
คู่เอย ฯ
๏ พานนะมัสะการเครื่องห้า
ทองใหญ่ไพโรจม้า
กนกตั้งปลั่งกุสุม
สวยอือ ฯ
๏ พุ่มเข้าตอกดอกไม้
บูชิตพุทธะรัตน์ไว้
สพสิ้นสามวาร
แลนา ฯ
๏ อุโบสถสถานพระแก้ว
มระกตปรากฎแพร้ว
พร่างฟ้าสง่าสยาม
ยิ่งแล ฯ
๏ สมนามกรุงเทพไท้
นัคะเรศอะมระรัตน์ไว้
พระแก้วโกสินทร์
โสตถิ์เทีญ ฯ
---
เสด็จถวายบังคม
พระบรมอัสถิ และ พระบรมศพ
เฉลีมพระราชพิธีบรมราชาภิเษก
โคลงสี่
๏ ถึงสุทินญี่สิบคล้อย
สายัณห์
โสระมาสะกุมภาพันธ์
ศก๑นี้
สมเด็จพระจอมขวัญ
สยามะยอด ยุวาเอย
ทรงเศวตะภูษิตชี้
เชื่อมเศร้าสมสะการ ฯ
หอพระธาตุมนเทียร
/*54๏ จากบรมะพิมานพร้อมมิ่ง
มะหิษี สวาทท่าน
สมศักดิ์สมลักษะณี
คู่สร้าง
อุภัยะปักษ์จักรีทวี
สวามิภักดิ์ ยิ่งเอย
สนองบาทยุระยาตร์ข้าง
ขัตติยะเพี้ยงเคียงคลอ ฯ
๏ เสด็จหอเทพะไท้ธาตุ
-มนเทียร
กุสุมะศักดิ์ทีปปรักเสถียร
ถ่อมน้อม
บรมะญาติ์บรรพะราชระเมียร
มะหัคฆะเดช ผะดุงเทีญ
ชัยะภิเษกเอกอะดุลยะห้อม
มะหุร์ดิซร้องสุมงคล ฯ
พระที่นั่งจักรี
๏ จระดลปราสาทแก้ว
จักรี
ขึ้นสู่ศูลีศรี
ซึ่งตั้ง
บรมะอัสถิจะตุรี
ศวะระเทพ บิดรท่าน
จอมชะนกชนะนีทั้ง
ปู่ไท้มะหัยยิกา ฯ
๏ เทียนสุวรรณะมาเลศน้อม
นะมัสะการ
สรวมเดชเมตตาภิบาล
หน่อไท้
พิธีเอกอะภิเษกสนาน
เถลีงรัชย์ สยามเอย
ศุภะโชคชัยะโยคไร้
พิบัดิแผ้วผะดุงขวัญ ฯ
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
๏ เสด็จจรจรัลขึ้นดุสิต
ปราสาท
ขัตติยะเสวะกามาตย์
มากเฝ้า
ทรงเครื่องนะมัสะการศาส
ดาบัฎิ -มางค์เอย
วีระยาตร์กลาดเศียระเกล้า
ประณตน้อมจอมสถาน ฯ
๏ พระผ่านถึงแว่นฟ้า
บรมะศพ สรวงเอย
พานบุบผาจารุกลบ
กลิ่นห้อม
ถะเกีงเทียนธูปเคารพ
บรมะเจษ ฎาท่าน
คุกพระชันนุน้อม
นะมัสะถ้อยธิฐานทูล ฯ
๏ “บดิสูรทรงชุบเลี้ยง
กะรุณา น้องท่าน
เฉลีมยศพระรัชชะทา
ยาทยั้ง
สวรรคตโศกสลดอุรา
ระทมเทวษ ไฉนฤา
จำสกดปลดศัลย์ตั้ง
ตโนชแพ้วภารสนอง ฯ
๏ สำรองอะภิเษกขึ้น
เถลีงถวัลย ะราชย์รา
ขอพระเดชผะดุงขวัญ
ฤกษ์แผ้ว
สาระพัดพิบัติ์ภะยัน
ดะรายรอด เจรีญเทีญ
เฉลีมศักดิ์จักริชะแกล้ว
ร่มเกล้าเกษมชะนางค์ ขอเดชะ” ฯ
๏ เบ็ญจางคะประดิษฐ์ไท้
ถวายภิวันทน์
สามคาบบังคมคัล
พี่เจ้า
จุดเทียนแท่นอะภิธรรม์
บุญญุทิศ แล้วรา
เสด็จกลับลับวิสูตร์เข้า
ฆเรศะเวี้งวังใน ฯ
---
เหรียญบรมราชาภิเษก
ร่าย
/*56๏ สยามอะธิปะไตดำรัส
ให้อะมัจมุรธาธร
สร้างเหรียญอะนุสรณ์สมประดับ
สำหรับพระราชะทาน
งานบรมะราชาภิเษก
แด่อะเนกนิกรมะราชะภัฏ
เริ่มพระขัตติยะวงศา
ทูตานุทูตมีศักดิ์
ผู้สวามิภักดิ์พึงอวย
ห้อยแถบสวยบัณฑระวรรณ
ริ้วเขียวพรรณะรัชชะกาล
ด้านหนึ่งบรมะรูปไท้
พระปะระมาภิไธย์วงรอบ
ด้านหนึ่งขอบอักขระวะดี
สุระทินพิธีราชาภิเษก
เฉกจารึกเฉลีมเผ้า
พระปกเกล้าปกเศียร
ระเมียรมิ่งดุษฎาภรณ์
มุรธาธรธิบดิน
แจกตามระบินบรรหาร
ให้ราชะทานทั่วองค์
ขัตติยะวงศ์ข้าทูลละออง
เหรียญทองนั้นกอกษัตริย์
เพียงราชะนัดดาเจ้า
เหล่าขุนเสนาบดี
นายพลพิรียะมะหาอมาตย์
ส่วนอะนุชาติ์กษัตริยางค์
ขุนนางสัญญาบัฏ
ทุกขนัดราชะบำรุง
ทั้งในกรุงหัวเมือง
เยื้องเป็นเหรียญหิรัญ
ฝ่ายในนั้นอะธิบดี
ศรีนิเวศะรักษ์บรมะวงศ์
พระองค์เจ้านภาพร ฯ
ทรงอาทรส่งประทาน
ข้าบทะมาลย์สตรี
มีบรรดาศักดิ์ตั้ง
ทั้งเจ้าทั้งภรรยา
/*57มาตยะเสวะกาเสนี
อ่าอินทรีย์เมื่อเฝ้า
เริ่มภิเษกพระปกเกล้า
กลัดน้อมนิรันดร์ถวิล แลนา ฯ
---
แห่พระสุพรรณบัฏเข้าสถิตพระแท่นมณฑล
โคลงสี่
๏ สุทินระพีเอกะพิสดิม์ตั้ง
น้ำวง ด้ายรา
สิบสี่นาฬิกาตรง
ฤกษ์แล้ว
เชีญสุพรรณะบัฏมง
คละราช ชะตาท่าน
จากโบสถ์วัดพระแก้ว
สู่ห้องไพศาล ฯ
๏ ราชะยานกงก่องตั้ง
พานสุพรรณ ะบัฏเอย
อาลักษณ์แต่งเทวัญ
นั่งน้อม
คุกชงฆ์ผะจงกระสัน
มือหมอบ ประคองเอย
คู่แห่คู่เคียงพร้อม
ปรัศว์ล้วนหลวงพรู ฯ
๏ แปดคู่เต็มยศต้อง
แต่งกาย
ตำรวจเทวะดาราย
เรียบริ้ว
แตรศังข์ปี่กลองหลาย
หละป่าว ประโคมเอย
กลดเครื่องสูงไสววิ้ว
ว่างน้อยแนวประนัง ฯ
๏ บังสูรย์บังแซกเบื้อง
หลังพัด โบกรา
เฉลีมถิ่นอินทร์พรหมขนัด
เนื่องเข้า
ประตูพิมานชยะศรีปัด
ขะบวนโอบ เฉวียงเอย
ผ่านราชะปราสาทเจ้า
จวบยั้งอะมะรินทร์ ฯ
/*58๏ เชีญลินลาขนสู่
ไพศาล ฯ
เสียงกระทั่งแตรกลองขาน
ครุ่มครื้น
เข้าทางหว่างพระทวาร
เทวะราช มะเหศวร์เฮย
สถิตแท่นมณฑละฟื้น
โชคไท้ชัยะโฉม ภิยโย ฯ
---
ตั้งน้ำวงด้าย
ร่าย
๏ โสมแหว่งแสงสะกาวหาว
วาวสุริยะยลยอศรี
รัชะนีโปรยประกายสวรรค์
เย้ยสายัณห์พะยับหน
ดลอัษฎะรัสะนาฬิกา
ไฟฟ้าจ้าจ่างสลัว
เจ้าอยู่หัวประชาธิปก
สยามะนายกยุพะราช
เสด็จจากอาสน์บรมะพิมาน
ทรงเครื่องทะหารครึ่งยศ
ปรากฎเกียรติกองม้า
เหรียญดาราภรณะประดับ
บทะจรประทับเกยวิจิตร์
สถิตราชะยานกงสุวรรณ
บังสุริย์ฉันเฉีดระหง
เครื่องสูงส่งสมโชค
พัดโบกโบกลมหวน
ดำเนีรขะบวนราชะสดัมภ์
ตำรวจนำสองสาย
กรมะวังรายสองเฉียง
องคะรักษ์เรียงสองหน้า
ทะหารรักษาองค์แซง
ตามตำแหน่งราบหนึ่ง
สง่าขังขึงสมบุญ
ของพระจุละจอมเกล้า
เหล่ามหาดเล็กระดับเดีร
เชีญพระแสงเชีญเครื่อง
โดยเสด็จเบื้องปฤษฎางค์
/*59คณางค์ทะหารรักษากษัตร์
ราชเอกะทัศตั้งแถว
แนวกระทรวงนิเวศะนานุรักษ์
เฉลีมศักดิ์เฉลีมเกียรติยศ
พร้อมหมดหมู่แตรวง
ธงประจำกองผยองยุธ
วันทิยาวุธบรรเลง
เพลงสรรเสรีญบาระมี
ปางเสด็จลีลาผ่าน
ประทับราชะยานเกยชัย
เข้าในอะมะรินทร์ ฯ สถาน
ทางพระทวารเทเวศร์
อเนกน้อมเกศผึ่งกาย
ถวายคำนับอยู่สะพรั่ง
ทั้งบรมะวงศ์อะนุวงศ์
ละล้วนทรงอาทระราช
เสนามาตยะเสวก
ครึ่งยศดิลกอาตม์อ่า
ประดับอิสสริยาภรณ์ปลั่ง
ทั้งในกรุงหัวเมือง
นองเนืองเฝ้าทูนธุลี
เสนาบดีอุปราช
กลาดเทศาธิบดิน
เฉลีมบาระมินทร์ผ่านเกล้า
สวามิภักดิ์จักริชเจ้า
ชิวิตตั้งกะตัญญู ยั่งแล ฯ
โคลงสี่
๏ ภูบดีจุดเครื่องน้อม
นะมัสะการ
สัมพุทธะพรรณีประธาน
พระแก้ว
เสด็จขึ้นสู่ไพศาล ฯ
สมเกียรติ์ ถะเกีงเอย
ตำรวจองคะรักษ์แกล้ว
สี่หน้าสนองนำ ฯ
๏ ธรรมเนียมว่างเจ้าปก
มนเทียร สถานท่าน
ก่อนภิเษกนะวะราชเสถียร
ที่ไท้
องคะรักษ์พิทักษ์เวียน
ระวังชิด องค์นา
ทุกนิวาสน์ราชะวงศ์ใช้
กระทั่งทั้งวังหลวง ฯ
/*60๏ ทะบวงตำรวจนั้นพระ
ยามี ศักดิ์เอย
มหาเทพมหามนตรี
คู่ใกล้
พระอินทรเทพศรี
องคะรักษ์
พระพิเรนทรเทพให้
ออกหน้านำเดีร ฯ
๏ เชีญพระแสงชิดเบื้อง
บาทพะยพ
พระญาติ์ราชะวัลลภ
ชิดเชื้อ
พระยายศะมานพ
นริศร์ร่วม ฤทัยเอย
สมศักดิ์สวามิภักดิ์เกื้อ
เกียรติข้าหลวงเดีม ฯ
๏ เฉลีมราชะศักดิ์หม่อมเจ้า
อรชุน ฯ
เชีญพระมาลาอะดุล
ยะเดชพร้อม
มะหาดเล็กรับใช้สะกุล
กษัตริย์อีก สามรา
สนองบาทนะวะราชห้อม
พิมุขไท้คระไลตาม ฯ
๏ นามพระองค์เจ้าฉลาด
เฉลีมพล
สร้อยทิฆัมพรยุคล
บุตร์กล้า
หม่อมเจ้าโชติสีถะกล
เกียรติกฤติ -กาแล
กอกษัตริย์องค์ถัดข้า
สนิธน้อยถนอมวงศ์ ฯ
๏ สมุหะราชะองคะรักษ์เจ้า
พระยา
รามะราฆพถา
ถั่นใกล้
คอยพิทักษ์รักขามะหา
วีระราช
จวบประทับบัลลังก์ให้
เบีกข้าธุลีชี ฯ
/*61๏ ดนตรีนีนาทแสร้
เสนอกรรณ
สังฆะราชนำสงฆ์จรัล
เรียบถ้วน
ดึงสะเถรสถิตอัญ
ชะลียะอาสน์ อร่ามพ่อ
ขัตติยะญาติ์อำมาตย์ล้วน
เลือกเข้าปรางค์ใน ฯ
๏ เจ้าใหญ่อิสสริยะชั้น
พานทอง
ขุนใหญ่สายสะพายผอง
พวกเฝ้า
นิเวศะรักษ์พะนักงานรอง
ประจำราช ะการรา
โปรดนุญาตโอกาสเข้า
ร่วมต้องมะหาลัย ฯ
๏ จอมไผทโปรยสุหร่ายน้อม
สุทกประทิน ถลองเอย
พุทธะรัตะนานาวิล
บาตร์อุ้ม
ผลึกตรูสู่บาระมิน
เมื่อพิเนษ ะกรมณ์ท่าน
วาระวิศิษฏ์เชีญสถิตซุ้ม
แท่นชเงี้มเฉลีมงาน ฯ
๏ ผ่านเมืองจุดเครื่องตั้ง
นะมัสะการ พระนา
ทรงนิจจะศีลสะมาทาน
เทีดไว้
เถระนำขัดตำนาญ
สัตตะปริต เจรีญแล
ทรงสักการเทพะไท้
จุดถ้วนเทียนงาม ฯ
๏ พระสยามเทวะราชทั้ง
ภัทระบิฐ บวงรา
เทพะรักษ์ฉัตร์อัฐะทิศ
ท่านน้อม
ประทับอาสน์ราชะพงศ์พิท
ทูลถั่ง ประเทีงเอย
เสร็จโปรดปราโมทย์อ้อม
สู่เบื้องบัลลังก์ ฯ
/*62๏ พราหมณ์หลั่งศังขุทกเอื้อน
อิศวะระพร พิศิษฏ์ท่าน
สงฆ์จบถวายพรจร
จากไท้
เสด็จนิวัตเยี่ยงนิทัศน์ตอน
แรกเสด็จ มารา
ทุกมะนัสหวังสวัสดิให้
พระชื้นชัยะศรี สมเทีญ ฯ
---
จุดเทียนชัย
ร่าย
๏ ดิถีไทวพิสดิม์กุมภะมาส
สุริโยภาสผ่องโพยม
ปุริมะฤกษ์โสมะนัสะถวัลย์
บุพพัณหะสมัยมะหุรดี
ศรีสุเรนทระราชะลือชัย
สุโขทัยธรรมะราชา
อ่าองค์ทรงครึ่งยศ
อะลงกฎอิสสริยาภรณ์
จอมพหละนิกรเกศทะหาร
จากบรมะพิมานแห่แหน
แม้นวันหลังดังระบิน
สู่อะมะรินทระวินิจฉัย
ราชะประยูรไสวเฝ้าบาท
เสวะกามาตย์เสนา
แต่งกายาครึ่งยศ
น้อมเศียรประณตขนานเนื่อง
ทรงจุดเครื่องกะตัญชะลี
พุทธะพรรณีมะณีรัตน์
สถิตขัตติยะบัลลังก์ระหง
อะสีติสงฆ์เลออาสน์
สังฆะราชถวายศีลพลัน
ครั้นใกล้ฤกษ์พิชัยะเถลีง
ทรงถะเกีงเทียนชะนวนสุวรรณ
ด้วยเพลีงสวรรค์วิสุทธะเลีส
ประณมหัตถ์เทีดสะโมธาน
ทรงอะธิษฐานสรวมสวัสดิ์
อ้างไตรรัตะนะคุณาทร
เทพะบิดรมะหิทธิเดชา
/*63อะมระศักดาสากล
อวยมงคละศุภะประสาธน์
เพื่อเถลีงราชย์เรืองบุญ
เพื่อเถลีงคุณเถลีงชัย
จิระรัชชะสมัยเฉลีมกรุง
ผะดุงสยามะชาติ์เฉลีมเขต
พาณิชยะเกษตร์สมบูรณ์
คูณเศรษฐะกิจพิทยะกรรม
เพื่ออุปะถัมภ์พุทธะศาสน์
แผ่ชิโนพาทไพศาล
บรรดาลอุบัทวะวิโยค
ไร้โรคไร้ปะรามิตร์
พิศิษฏ์อิฐะประสงค์สมเกษียล
ทรงถวายเทียนสังฆะราช
เสด็จยาตร์ยังกระโจมชัย
ครั้นได้ไสยะฤกษ์ขวัญ
พระยาโหรลั่นฆ้องหึ่ง
อึงเสียงศังข์กระทั่งแตร
แสร้พิณพาทย์ประโคมครึก
เสียงมะหระธึกเสนาะ
เสียงบัณเฑาะว์สนั่น
สรรพะดนตรีนี่นน
เคล้ามงคละคาถา
สงฆะราชาคะณะพร่ำ
ย่ำสยองโลมานุสรณ์
เสมือนอะมระนิกรมะหะฤทธิ์
มาลอยประสิทธิ์พรสระพรั่ง
สมเด็จสังฆะราชทรง
หุดาสมงคละเทียนชัย
ในท่ามกลางสันนิบาต
บรมะยุพะราชอำนวย
ไตรแพรสวยเหลืองอร่าม
ย่ามแพรลาย,เหรียญระลึก
แก่สมะณะอะธึกทั่วองค์
ทรงจบพระหัตถ์อุทิศ
เครื่องวะรามิสะบวงสรวง
สังเวยปวงเทวะศักดิ์สิทธิ์
ซึ่งสึงสถิตเศวตะฉัตร์
สรรพสัปดะรัสะผองพะลี
ส่งบูชะนียะอเนกะสถาน
ตามโบราณะราชะนิติ์
คือเทพยะสถิตพิทักษ์รัชย์
สิ่งเศวตรฉัตร์สี่องค์
เฉลีมสิริมงคละบดินทร์
/*64ที่อะมะรินทระวินิจฉัย
ในปราสาทจักรี
ศรีดุสิตมะหาปราสาท
บรมะมะหาราชะวังถวัลย์
อะนันตะสะมาคมสถิต
ราชะวังดุสิตสวนสะเบย
สังเวยเทวะลือนาม
พระสยามเทวาธิราช
มะหิศระปราสาทพรรลึก
จอมพิชัยะศึกแสงสงวน
พระนะเรศวรศักดิ์สิทธิ์
สถิตห้องภุษามาลา
อิศวรนารายณ์พิฆะเนศวร์
สามเทเวศเทวะสถาน
เจ้าคชะสารหอบาส
เทวะอำนาจฤทธิเลื่อง
พระหลักเมืองเสื้อเมือง
พระเพลีงเรืองฤทธี
พระกาฬชัยศรีสุระยิ่ง
พระภูมิ์สิงตึกดิน
เทวะรูปปิ่นหอแก้ว
เจตะคุปต์แกล้วเดชแกร่ง
อีกแปดแห่งมะหิทธิเทพ
เสพน์สยามะรักษ์ศักดิ์สิทธิ์
เสร็จบรมะบพิตร์จระดล
ขึ้นห้องบนไพศาล ฯ
สถิตกาญจะนะบัลลังก์
ตรึงศะสงฆ์นั่งสังฆะอาสน์
ขัตติยามาตย์สูงศักดิ์
พร้อมเจ้าพะนักงานเนื่อง
ทรงจุดเครื่องสะการทรง
อะภิวันทน์สงฆ์ถวายพรพระ
ทรงประเคนโภชะนา
บรมะวงศาปะฏิบัติ์
อะนุวงศ์จัดอังคาส
สังฆะเบ็ญญาสฉันอะมะรินทร์ ฯ
ภูมินทร์รับโมทะนา
ถวายพรลาเจ้าไทย์
จระจากไพศาลกลับ
เสด็จออกประทับโรงคำ
สงฆ์ขึ้นประจำเตียงสงฆ์
ทรงบูชาภาณะวาร
ท้องภาณพุทธาภิเษก
เถระจัตุเวคสวดผลัด
/*65ทั้งทิวัสะรัชะนีเวียน
จวบดับเทียนชัยะพิธี
เมื่อภิเษกศรีเสร็จสรรพ์
จอมถวัลย์นิวัตร์ราชะสถาน
บรมะพิมานโดยแห่แหน
แสนสง่าขะบวนแบบน้อย
น่าชื่นน่าชมชะม้อย
บาทเบื้องเฉลีมบุญ บาระนี ฯ
---
มงคลราชพิธีเจรีญพระพุทธมนตร์คืนแรก
โคลงสาม
๏ ทวยขุนขัตติยะราชะพงศ์
ทุกองค์ทุกท่านถ้วน
ทะหารและพ่อเรือนล้วน
แต่งต้องตามนัย หมายแน ฯ
๏ เต็มยศใหญ่สะพายตรา
มงกุฎสยามะเมื่อเฝ้า
สร้อยพระจุละจอมเกล้า
แกล่เบื้องอังสา สรวมเอย ฯ
๏ เครื่องอิสสริยาภรณ์ประดับ
เต็มตำรับระเบียบใช้
เฉลีมพระเกิยรติยศไท้
เทีดหน้าเถลีงนาม ทั่วแล ฯ
๏ สมความชอบความดี
สมศักดิ์ศรีซึ่งได้
เกียรติยศราชะทานไว้
ทุกเจ้าขุนนาง แลนา ฯ
๏ ปางทุติยะวารสายัณห์
สายสะพายผันแผกอ้าง
เปลี่ยนมะกุฎสยามเป็นช้าง
เผือกเพี้ยนสีสะพาย แดงรา ฯ
๏ ตามหมายเย็นตะติยะวาร
สายสะพายตระการเกียรติ์เจ้า
มะหาจักรีศรีเผ้า
พิเศษพ้นผองตรา สยามเอย ฯ
๏ ทุกรัตยาปริตเจริญ
เชีญขุนเชีญขัตติยะเจ้า
สร้อยพระจุละจอมเกล้า
แกล่เสื้ออังสา สรวมเทีญ ฯ
โคลงสี่
/*66๏ สนธยายุพะราชเจ้า
จักริช
ทรงเครื่องยุธะภูษิต
ศักดิ์แกล้ว
โรงเรียนสุระรณะชิต
เฉลีมทัพ ไทเอย
เต็มยศสมยศแก้ว
กษัตร์เจ้าจอมสมร ฯ
๏ สร้อยสุราภรณ์ช้างเผือก
พิรังสา สรวมเอย
สะพายวะชิระมงกุฎมะหา
รัตน์แพร้ว
ประดับเหรียญเพชระดารา
ไพโรจ วิไลแฮ
สถิตพระราชะยานแล้ว
แห่เลี้ยวลานชัย ฯ
๏ ทัศะไนย์ขะบวนราบเพี้ยง
บุรัพะวาร
เปลี่ยนแต่งเต็มยศขนาน
ใหญ่เยื้อ
กองเกียรติยศทะหาร
รายสิบ เอ็จเอย
หมวกภู่ชูศักดิ์เสื้อ
สง่าน้ำเงินถมึง ฯ
๏ ตำรวจตรึงมาศเสื้อ
สีทิฆัม พรพ่อ
สะพายดาพทองกำยำ
ย่างเมื้อ
กุมหอกกลอกเงินนำ
เสด็จยาต รานา
นิเวศะรักษ์ปักทองเสื้อ
หมึกเข้มเคียงยาน ฯ
๏ ขุนทะหารเชีญธวัชะแกล้ว
กะบี่ธุช
เคียงคู่กับพระครุฑ
ะพ่าห์เต้า
นำพระราชะยานอุต
ดมะศักดิ์ สูงแฮ
สมพระเกียรติยศเจ้า
พิภพผู้ผะดุงสถาน ฯ
/*67๏ องคะรักษ์ขนานเนื่องเสื้อ
ต่างสี
ตามเกียรติ์กองโยธี
ต่างเผ้า
สายยงยศคงคระวี
บ่าบง ยศแฮ
ทะหารพระจุละจอมเกล้า
เกร่อเสื้อแดงแซง ฯ
๏ มะหาดเล็กแวงบาทเบื้อง
ขนองสนอง บาทท่าน
เชีญพระแสงพานรอง
เครื่องบ้าง
เสื้อครามอร่ามรัชต์ผยอง
ศักดิเหนบ กระบี่พ่อ
แหนแห่แลสลับสล้าง
ดิลกเบื้องบาระมิน ฯ
๏ ถึงอะมะรินทร์ ฯ เสด็จขึ้น
เถลีงโธรน สุวรรณเอย
ดิเรกเหล่าเจ้าขุนโอน
เกศพร้อม
พ่างบรมะจักระพรรดิโพลน
พะลิยะเดช อะดุลย์ฤา
หมื่นมะกุฎดุษณีน้อม
ศิโรตม์เฝ้าฟังนุสรณ์ ฯ
๏ แลสลอนอุปราชทั้ง
เทศา ภิบาลเอย
สูงยศสูงบรรดา
ศักดิ์เฝ้า
เจ้าจังหวัดรัฐะสยา
มะจักร์จบ แคว้นฤา
แม่ทัพนายพละเจ้า
ต่างเชื้อเหนือนะคร ฯ
๏ กลางสะโมสรเจ้าราช
ะบิตุลา เอกท่าน
เชีญราชะอิสสริยะปรา
กฎแกล้ว
รามาธิบดีมะหา
สุระศักดิ์ สูงแฮ
ใกล้ราชะบัลลังก์แล้ว
นอบเกล้าทูลสนอง ฯ
/*68๏ แทนผองสะภายุธนั้น
นายก ทะหารแฮ
สมเด็จกรมพระยาดิลก
เลีสผู้
สรวมราชะอะนุญาตปก
ชีพเทีด ถวายเอย
ยอบพระชานุคู้
เขยิบพื้นพานระหง ฯ
๏ จอมทัพทรงรับด้วย
ดุษฎี
สนองเสน่ห์สมเสนี
เนื่องเอื้อ
เสด็จลับวิสูตร์ศรี
สะพักอ่า องค์เอย
ทรงพระตรารามะเกื้อ
เกียรติแกล้วเกรียงสมร ฯ
๏ บทะจรทรงจุดเชื้อ
ชะนวนประทาน
กรมะหมื่นวิวิธวรรณฯ ฐาน
ต่างไท้
เสด็จถะเกีงเครื่องนะมัสะการ
วัดพระ แก้วนา
เทียนเท่าองค์เทียนไส้
เท่าอ้อมมงคล ฯ
๏ ทรงจุดทณฑะทีปตั้ง
กะตัญชะลี
สัมพุทธะพรรณีศรี
ศักดิ์เผ้า
ทั้งพระพุทธะมะณี
รัตะนะเลีส ะแล้วรา
ตำรวจนำเสด็จเข้า
สู่ห้องไพศาล ฯ
๏ มะโหฬารราชะศักดิ์เจ้า
จุฬาสยาม ะยอดเอย
พัลลภเชีญแสงตาม
ต่อไท้
มาลาพระคะทาสนาม
เยาวะกษัตริย์ เชีญแฮ
ประทับราชะบัลลังก์ให้
เบีกเชื้อวงศ์สงฆ์ ฯ
/*69๏ สามสิบองค์นั้นสวด
บนไพ ศาลพ่อ
ธรรมะยุติก์ห้าองค์ใน
ที่ท้าว
อิกสี่สิบห้าชัย
ปริตตะพร่ำ พร้อมแฮ
ที่นั่งอะมะรินทร์ฯ น้าว
ผนึกด้วยสายสิญจน์ ฯ
---
พระสงฆ์ราชาคณะสวดไพศาลทักษิณ
ร่าย
๏ เกรีกพิณพาทย์มะโหรี
จอมชีนำเถระ
สู่สังฆะบัลลังก์
สมเด็จสังฆะราชปะฐม
กรมหมื่นชินวรสิริวัฒน์
บรมะกษัตร์ญัตยาจารย์
ผู้เป็นประธานสยามะสงฆ์
องค์สมเด็จขัตติยะชุตม์
พุทธะโฆษาจารยะ
สมเด็จพระวันรัต
ถัดสมเด็จพระพุฑ
ฒาจารย์วุฒิพรรษา
พระญาณวราภรณ์พิสุทธ์
มะหามะกุฏปะนัดดานำ
ธรรมวโรดมพฤฒิมา
สาสนโสภณยอดสมัตถ์
รัตนธัช, ธรรมปาโมกษ์
ธรรมไตรโลกปรีชา
ธรรมโกษา, เทพสุธี
เทพมุนีวินัยะเสพ
เทพเมธี, เวที
เทพโมฬี, คุณะวงศ์
มงคลทิพมุนี
ราชสุที, เวที
วรญาณมุนี, อุดรฯ
มหาคณิศรสมบุญ
สุธรรมธีระคุณสมโชค
ญาณะไตรโลกสมดี
ญาณะเวทีสมสกนธ์
วิสุทธิโสภณสมศักดิ์
/*70ญาณะรักขิตสมปะถัมภ์
เมธาธรรมรสวิจิตร์
พระเทพสิทธินายก
พุทธะศราพกล้วนพระ
ราชาคะณะวิสุทธะสงฆ์
สามสิบองค์ครองไตร
โกไสย์บัณฑระพิลาส
เถลีงสังฆะอาสน์เอี่ยมพร้อม
เพื่อสวดปริตตะมนตร์น้อม
พุทธะถ้อยถวายมง คลรา ฯ
---
พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายหน้า
ร่าย
๏ พระบรมะวงศานุวงศ์
ขัตติยะราชะพงศ์ฝ่ายหน้า
โดยบรมะราชานุญาต
ร่วมราชะมะหาสะมาคม
สมเด็จบรมะวงศ์เอก
เฉกปิยะราชะฉายา
เจ้าฟ้าภาณุรังษี ฯ
จอมโยธีกรมพระยา
ภาณุพันธุวงศ์วรเดช
เจษฎะจักรีศรีประยูร
สมเด็จทูลกระหม่อมฟ้า
พี่ยาจอมพลสยาม
นามกรมะหลวงนครสวรรค์
วรพินิตมะหันตะเดชะวา
ทูลกระหม่อมฟ้าพิชาอดุลย์
กรมะขุนสงขลานครินทร์
เจ้าฟ้าปิ่นกรมพระ
นริศรานุวัดิวงศ์
องค์เจ้าฟ้าอุปราช
ธรรมะราชสมาร์ถกรมะขุน
สุนทระลพบุรีราเมศวร์
พระเจ้าเชฐะบรมะวงศ์
องค์กรมะหมื่นราชศักดิ์ฯ
กรมะหมื่นนักพินิตธรรม์
นามวิวิธวรรณปรีชา
ต่างกรมมะหาอิสสริยะ
สี่กรมะพระวงศ์มะหิป
นราธิปประพันธ์พงศ์
/*71ดำรงราชานุภาพ
อิศริยะลาภคุณูปะพัทธ์
สวัสดิวัดนวิศิษฎ์
บรมะวงศะบพิตร์พี่ยา
พาณิชยะกิจนุกูลทวี
จันทบุรีนฤนาถ
กรมะหลวงราษฎร์รัถโยปะถัมภ์
กำแพงเพชร์อัคระโยธิน
วิศวะศาสตร์ศิลปะราวี
กรมะขุนศรีชละสดมภ์
สิงหวิกรมเกรียงไกร
กรมะขุนชัยนาทนเรนทร์
เจนพิทยะศาสตร์สมเค้า
พระเจ้าวรวงศ์องค์
กรมะหมื่นอนุพงศ์จักรพรรดิ์
กรมะหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์
เฉลีมสะมญราชะบิตุลา
เจ้ารัชย์ห้าพระองค์
จุมภฏพงศบริพัตร์
ถัดพระราชวรวงศ์
พระองค์เจ้าวรวุฒิ์ ฯ
กรมะหมื่นชุติมะกะวียง
พิทยาลงกรณ์สมรรถ
ถัดถึงพระวรวงศ์
พระองค์เจ้าทุติยะรัชย์
สนิทพงศ์พัฒนเดช
เชษฐะองค์เจ้าคำรบ
งบจะตุตถะรัชย์เฉลีมบุญ
ดรุณวัยวัฒน์เรืองยศ
ทศศิริวงศ์เรืองณะรงค์
พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์ ฯ
คุณานุรักษ์สมโจก
ศุภโยคเกษมสมขวัญ
ไตรทศประพันธ์สมศรี
ธานีนิวัตสมสะกอ
ต่อหม่อมเจ้าพานทอง
ตะติยะรัชย์ผยองศักดิ์เสนีม
หม่อมเจ้าเพี่มเอกองค์
พงศ์จะตุตถะรัชย์เฉลีมเผ่า
หม่อมเจ้าบวรเดช
เสรษฐศิริ, สิทธิพร
อมรทัต, อลงกฎ
อุดมฯ, โชติรส, ชัชวลิต
ชิดฉลาดลบเลอสรรค์
/*72พูนศรีฯ, หลั่นอุปพัทธ์พงศ์
ธำรงศิริเทศา
ภิบาลอาณาจักร์ไถง
สุธาสิโนทัย, สฤษดิเดช
สมุหะเขตทักษิณะขัณฑ์
สกลวรรณากรสง่า
วรรณไวทยากรประณิต
จุลดิศ, ถาวรมง-
คลวงศ์องค์สุดท้าย
ฝ่ายขัตติยะพรรคจักรี
รวมสี่สิบหกองค์
เฝ้าบาทะบงสุ์ผ่านเกล้า
งานภิเษกเอกะราชเจ้า
พิภพขึ้นเถลีงสยาม แลนา ฯ
ข้าราชการฝ่ายหน้า มหาอำมาตย์
๏ นามอำมาตย์ราชะบริพาร
ร่วมสถานมะหาสะมาคม
โดยบรมะราชานุญาต
งานพระราชะมะหาภิเษก
ชั้นเอกสายสะพายตรา
เจ้าพระยายมราช
มะหาอำมาตย์นายก
ปกกระทรวงมะหาดไทย์
เจ้าพระยาอภัยราชา
เสนาบดียุกติธรรม
นำคมนาคมเจ้าพระยา
นามวงศานุประพัทธ์
เจ้ากระทรวงจัดศึกษา
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์ฯ
พลเทพพิทักษ์ทะบวงเกษตร์
อุปราชเขตพายัพะถิ่น
สุรบดินทร์เจ้าพระยา
ประมุขพิพากษาพิชัยญาติ์
ศาลวิชาติ์สุธรรมมนตรี
รวมมีแปดเจ้าพระยา
เจ้าครองมะหาจังหวัด
แก้วเนาวะรัฐเชียงใหม่
/*73ลำพูนชัยนัคะโรปะถัมภ์
เจ้าจักร์คำขจรศักดิ์
เจ้าครองนัคะระน่านนิคม
มหาพรหมสุรธาดา
รวมสามราสามราษฎร์
สองอุปราชแปดพระยา
สมุหะเทศาภิบาล
โบราณราชธานินทร์
ราชนกูล, มหินทระเดชาฯ
คงคาธราธิบดี
ศรีสุริยราชฯ, รณชัยฯ
ชะไมศรีธรรมศกราช
อนุชาติ์เดชานุชิต
อะนุศิษฎ์สุรินทร์ราชา
พระยาคทาธรบดี
พระยาศรีธรรมาธิราช
มะหาอำมาตย์เพชรดา
วิสูตร์สาครดิษฐ์
เทพวิทูรกิจอัยะการ
สี่ท่านมะหาดไทย์อะมัจ
สุริยานุวัตร์วุฒิชนม์
สิริรัตนมนตรีพิเศษ
กระทรวงต่างประเทศสองรา
พระยาสุพรรณสมบัติ์
เอกอะมัจกระทรวงคลัง
ยังพระยาไพศาลฯ
ศึกษาธิการเอกอะมัจ
พระยาสวัสดิ์วรวิถี
อะธิบดีเทพหัสดิน
ทวินคมนาคมกระทรวง
ศาลหลวงสถิตยุกติธรรม์
อิศรพันธุโศภน
ธรรมศาสตร์ฯ ถะกลนิติเวท
นรเนติ์บัญชากิจ
มหาวินิจฉัยวาที
เผด็จดุลยบดีนิตยุดม
จินดาภิรมย์เรืองญาณ
รวมหกท่านคะณะนา
พระยาสรรพกิจเกษตร์ ฯ
สรูปเภทพละเรือนสยาม
สามสิบแปดมะหาอำมาตย์
มาสนองบาทแหล่หลาย ฯ
นายพล
/*74๏ ฝ่ายกะลาโหมเสนา
เจ้าพระยาบดินทร์
เดชาฯ ชินยุธะศึกษา
พระยาพระกฤษณรักษ์
นายพละศักดิอะดุลย์
เทพอรชุนอะภิชาติ์
ศรีสรราชภักดี
สีหราชฤทธิไกร
แม่ทัพชัยะกำเรียง
ฤทธิไกรเกรียงหาญกล้า
เทพาธิบดียง
สุรวงศ์วิวัฒนศักดิ์
ภักดีภูธรถะกล
เก้านายพลทะหารบก ฯ
มหาเสวก
๏ ราชะเสวกวิศิษฎ์์ศรี
เสนาบดีเจ้าพระยา
ธรรมาธิกรณ์ ฯ องค์อาจ
ราชศุภมิต, มหิธร
และนิกรพระยาพิเศษ
เทเวศระวงศ์ ฯ สมาร์ถ
บริบูรณ์ราชสมบัติ์
มหานามฯ ปลัดมุรธา
พระยาเสถียรสุรประเพณี
พจนปรีชาฉมัง
รวมกระทรวงวังแปดชื่อ
มะหาดเล็กคือเจ้าพระยา
รามะราฆพสูงส่ง
พระยาวรพงษ์พิพัฒน์
บุรุษรัตน์ฯ, อนิรุธเทวา
พระยาอุดมราชภักดี
ศรีวรวงศ์, ราชสาส์นฯ
ประเสรีฐฯ ขนาน, นรรัตน์
ถัดอนุศาสน์ฯ สิบถ้วน
ประมวลสิบแปดเสวะกา
หกสิบห้าสรูปหมด
ข้าบงกชชุบเกล้า
ทรงยศสายสะพายเฝ้า
บาทเบื้องบุญถนอม บาระนี ฯ
---
ประกาศเทวะดา
/*75โคลงสี่
๏ จอมมะนุษย์จุดทีปไล้
คำขนาน
พระแท่นมณฑลสถาน
ทั่วพร้อม
ถะเกีงเครื่องนะมัสะการ
ไตรรัตน์
เสร็จพระทรงศีลน้อม
มะโนชกล้ำธรรมเสถียร ฯ
๏ ทรงจุดเทียนอุเทศถ้วน
เทวัญ
สยามะเทพอะธิราชขวัญ
ราชย์เจ้า
อัฐะทิศภัทระบิฐถวัล
ยะฉัตร์รัก ขารา
สถิตราชะบัลลังก์เฝ้า
ใฝ่ถ้อยเถรถะกล ฯ
๏ สาสนโสภณประกาศเกื้อ
พิทธี
อะภิเษกจอมธระณี
นั่งแคว้น
เชีญทวยเทพะจระลี
เรีงปวิต ชะรุมแฮ
อวยสวัสดิ์ชัยะวัฒน์แม้น
มรุศะเจ้าเนาปะถัมภ์ ฯ
๏ จบคำประกาศพร้อง
พุทธะปริต ตะมนตร์รา
โหรราชะบัณฑิตสถิต
ที่พร้อม
รอบที่นงอัฐะทิศ
ถะเกีงธูป เทียนแฮ
บูชิตเก้าทิศน้อม
พระน้อมเทวัญ
---
โหรบูชาเทวะดานพเคราะห์
ร่าย
๏ โหรนั้นเสวกโท
พระยาโหราธิบดี
วันทะนีมัชฌิมะทิศ
บูรพ์บูชิตเทวะมะเหศวร์
/*76พระญาณะเวทวิทยุปะเทห์
ทิศอาคเนย์บูชา
โลกะพรหมาขุนวิศิษฎ์์
ทักษิณะทิศโหระชีพ
หลวงโลกะทีปบูชิต
ทิศหระดีโหรชื่น
ปัศจิมะทะมื่นมะนัสะเจตน์
หลวงไตรเพทบูชา
พายัพโหรบาง,อุดร
โลกะพยากรณ์ขุนสะการ
ทิศอิศานโหรใจ
วันทะไนย์เทพยะเรืองฤทธิ์ ฯ
---
ราชบัณฑิตบูชาพระพุทธเจ้าแลพระอรหันต์
๏ ราชะบัณฑิตทิศกลาง
ถวายเบ็ญจางคะบูชา
สัมมาสัมพุทธะน้อม
หม่อมเจ้าพร้อมศรีสุคต
อัฐะทิศประณตพระอะระหันต์
อะภิวันทน์เบื้องบุรพะทิศ
กรมะหมื่นวิวิธฯ ภาวะนา
อาคเนย์นัมะเวท
หลวงธรรมนิเทศทวยหาญ
ทักษิณสถานบูชิต
พระยาวิจิตร์ธรรมปริวัตร์
หระดีนะมัสะสาวะกา
พระราชาภิรมย์บ่น
หนประจิมะทิศะบูชา
พระยามหานามราช
วันทนะวาทพายัพะทิศ
พระญาณวิจิตร์,อุตตะรา
เจ้าพระยายมราช
อะภิวาท, อิศานทิศา
วันทะนาพระยาปริยัติ์ ฯ
ต่างตั้งมะนัสะนะมัสะการ
สัตยาธิฐานไตรรัตน์
อาเศียรสวัสดิวิชัย
แด่จอมไผทเทีดแกล้ว
อะภิสิตอิศะราชแผ้ว
พิบัดิคุ้มคะณางค์สยาม โสตถิ์เทีญ ฯ
ราชบัณฑิตบูชาพระเจ้าแลพระอรหันต์
โคลงสี่
/*77๏ พระครูวามเทพเถ้า
พราหมณ์ขลัง
ถวายอุทกะมะหาศังข์
เสกอ้าง
ศิวะเวทวิชัยะบัง
คมบาท พระเอย
ถวายปัดใบสะมิทธิ์มล้าง
อุบัทว์สิ้นเกษมกระพือ ฯ
๏ คือใบมะม่วงเพี้ยง
ภะยันตะราย รวบรา
ใบตะขบโรคันตะราย
รุ่มแพ้ว
ใบทองอุปัทวันตะราย
เลอราช ไฉนฤา
ทรงรับปัดองค์แล้ว
สลัดให้ขุนพราหมณ์ ฯ
๏ ตามไศวะเวทข้างศาส
ตระปุณยา
ไปชุบเตลาครา
ค่ำนั้น
โหมกูณฑ์ร่ายมนตรา
เพลีงพินาศ
โรคุบัทวันตะรายสะบั้น
จากเบื้องบทะศรี ฯ
๏ มี่เสียงศังข์ป่าวก้อง
กังวาล
จวบพระครูพราหมณ์คลาน
จากไท้
กลับโรงพิทธีสนาน
อัตมะสูทธ์ สนองเอย
ศักดิ์สิทธิ์พิทธีใช้
โฉลกรู้วิทูปะถัมภ์ ฯ
๏ ทรงธรรมสรวมสะพักชั้น
สวามินี อวยเอย
ดาวเพชร์แด่มะหิษี
หม่อมเจ้า
รำไพพรณียุพี
ผะเดีมศักดิ์ สมเอย
บะฐมะจุละจอมเกล้า
กษัตริย์เชื้อเฉลีมสดัมภ์ ฯ
/*78๏ ตำรวจนำเสด็จขึ้น
จักระพรรดิ์ พิมานเอย
พระยามะหาดเชีญแสงกษัตร์
ติดเต้า
มาลาพระคะทาขัต
ติยะย่อม เชีญแฮ
สมุหะราชะองคะรักษ์เฝ้า
ใฝ่ต้อยตามเดีร ฯ
๏ พัลลภเชีญเครื่องขึ้น
มนทิรา ลัยท่าน
ทรงจุดเครื่องบูชา
พระเจ้า
สถิตในฉากสุวรรณะรา
ชาอาสน์ เฉลีมเอย
จุมภฎมงคลเกล้า
กล่อมกล้ำธรรมะสรณ์ ฯ
๏ บรรจถรณ์ธรรมะยุติก์ห้า
สวาธยาย
พุทธะสัปตะปริตภิปราย
พรั่งพร้อม
เฉลีมมะนัสศรัทธาถวาย
ธรรมะรส สะเรีงเอย
ราชะสิริมงคละน้อม
สวัสดิไท้ชัยะศรี ฯ
๏ พระพรหมมุนีอิกทั้ง
อุบาฬี เลีสเอย
พระอมรโมฬีศรี
สูตร์รู้
พระเทพกวีวะจี
ปะระมัตถ์ ฉมังฤา
พระวินัยมุนีผู้
เชี่ยวใช้วินัยถนอม ฯ
๏ สวดจบจอมพิภพะเจ้า
จระลี
มหาเทพมหามนตรี
แกล่ใกล้
อินทรเทพพระพิเรนทร์ฯศรี
องคะรักษ์ นำแฮ
จากราชะมนเทียรไท้
สู่ห้องมะโหฬาร์ ฯ
/*79๏ พระยามานพนริศร์คุ้น
คุณะบพิตร์ ผะดารา
เชีญพระแสงดาพชิด
บาทไท้
เฉลีมพลฯ ประยูรสนิธ
เยาวะกษัตริย์ เฉลียวเอย
เชีญพระคะทาใกล้
บาทเบื้องขนองนุกุล ฯ
๏ อรชุนชิษณุน้อง
มะเหสี เสน่ห์ท่าน
เชีญพระมาลาลี
ลาสเต้า
รามะราฆพเสนี
สมุหะราช นิกรมเอย
คอยพิทักษ์องคะรักษ์เจ้า
จวบขึ้นไพศาล ฯ
๏ มะหาดเล็กขนานหน้าเครื่อง
เชีญตาม
แสนสง่าเดชาสยาม
ะราชเรื้อง
สงฆ์ถวายพระพรยาม
ลากลับ วิหารแฮ
เสนาะมี่ดนตรีเยื้อง
จากเวี้งวังใน ฯ
๏ จอมไผทเสด็จออกท้อง
โรงคัล
สถิตพระราชะยานสุวรรณ
แห่ห้อม
กลับบรมะพิมานฉัน
เมื่อเสด็จ มารา
ขัตติยะชาติ์อำมาตย์น้อม
ศิโรตม์น้อมพรถวาย ไชย์โย ฯ
เลี้ยงพระพระบรมราชาภิเษก วันต้น
โคลงสี่
๏ สุริยะสายสิบเก่งก้อง
นาฬิกา กึ่งฤๅ
ไตรพิสดิม์กุมภ์ภุมะวา
เรศนั้น
ผะเดียงภัตขัชชะโภชะนา
อังคาส สงฆ์เอย
สมภิเษกเสกมนตร์ซั้น
สพสิ้นสามวาร ฯ
/*80๏ ทะเนียบขนานขะบวนราบแม้น
เคยมา
สมเด็จธรรมะราชา
ชื่นเผ้า
ทรงเครื่องครึ่งยศมะหา
พัลลภ ทะหารแฮ
ของพระจุละจอมเกล้า
กลัดด้วยดาวเหรียญ ฯ
๏ วิเชียรจรัสนพะรัตน์รุ้ง
เรืองระหง
ใขว่ราชะอังสายง
ยศห้อย
พระแสงคู่ณะรงค์ทรง
กระสันสับ สายเอย
จากบรมะพิมานคล้อย
เคลื่อนขึ้นเกยลา ฯ
๏ สถิตพระยานะมาศพร้อม
ทวยพฤนท์
แห่ลุอะมะรินทร์ฯ ลิน
ลาสเข้า
บูชาปัฏิมาภิญ
เญาวะภาพ แล้วท่าน
ขึ้นสู่ไพศาลฯ พะเน้า
ขนบเลี้ยงสงฆ์สะการ ฯ
๏ พะโหฬารราชะศักดิ์ซร้อง
วงศา กษัตริย์เอย
เสวกเสนามะหา
มาตย์เฝ้า
สงฆ์โมทะนาลา
คืนราช วิหารแฮ
เสด็จกลับพักระงับเร้า
รุ่มแล้งแสงสวรรค์ ฯ
---
สวดมนตร์ พระบรมราชาภิเษก คืนกลาง
๏ สพสายัณห์สุริยะเยื้อง
ยอแสง
ผองกษัตริย์มวลอะมัจแสวง
เวี่ยพร้อม
ณะบรมะราชะวังสะแดง
อุดมะภัก ดีรา
ขะบวนเสด็จคอยเสด็จห้อม
แห่แม้นหมายเตรียม ฯ
/*81๏ เยี่ยมย่ำค่ำชระอ่ำพื้น
นภางค์สาง โสมเอย
เนาวะราชอ่าอาตม์สะอาง
โอ่แกล้ว
ยุธะกษัตริย์มะหัศวางค์
เต็มยศ ผยองแฮ
อิสสริยาภรณ์แพร้ว
อุระช้างเผือกสะพาย ฯ
๏ ปรกสายมงกุฎเบื้อง
สุรังสา
วีระยาตร์ออกเกยลา
เล่ห์เช้า
สถิตอาสน์ราชะยานคลา
ขะบวนราบ คระไลแฮ
สุดสนั่นสรรเสรีญเข้า
สู่ท้องโรงชัย ฯ
๏ เศียรไสวอะภิวาทสล้าง
อะมะรินทร์ฯ มะเลืองเอย
สถิตอาสน์มาตยะเสนิน
เนื่องห้อม
สมุหะมนทิระทูลระบิน
เบีกสมุห์ ภิบาลแล
อุปราชเทศาน้อม
เกศเฝ้าทูลละออง ฯ
ร่าย
๏ สองสมุหะเทศาภิบาล
หม่อมเจ้าผ่านมณฑล
ปราจินะถะกลเกิียรติโต
จางวางโทยศะปะถัมภ์
ธำรงศิริ, สฤษดิเดช
ผ่านเขตปัตตานี
ที่อุปราชยศะดิลก
มะหาเสวกโทสาม
นามเจ้าพระยาสุรบดินทร์
มณฑลถิ่นพายัพ
กับสองพระยาสามาร์ถ
โบราณราชธานินทร์
มณฑลถิ่นอยุธยา
ภาคอิศานะทิคะนาถ
ราชนกูลสมญา
ห้ามะหาเสวกโท
ทรงยะโศเทศาภิบาล
ด้านมะหาราษฎร์พระยา
/*82เดชานุชิตประยูระญาติ์
มณฑลสุราษฎร์พระยา
คงคาธราธิบดี
พระยาศรีธรรมศกราช
พระญาติ์ปกมณฑล
อุบละราชะธานี
พระยาศรีสุริยราช ฯ
ปกสยามะชาติ์เฉลีมโชค
พิษณุโลกะมณฑล
พระยารณชัยชาญยุธ
ปกมะนุษย์ไทมณฑล
ร้อยเอ็จดลเกษมสะอาง
จางวางโทสามท่าน
ผ่านภุเก็ตธานิน
พระยาสุรินทราชา
ผ่านพะสุธานะครสวรรค์
บรรคาศักดิ์พระยา
มหินทรเดชานุวัตน์
ถัดราชบุรีอาณา
พระยาคทาธรบดี
เพชรปาณีพระยา
มะหาเสวกตรีกระฉ่อน
นะครราชะสีมาปก
ยศะดิลกจางวางตรี
จันทระบุรีมณฑล
เกียรติ์ถะกลพระยาสมรรถ
ไกรเพชรรัตนฯเรืองบุญ
พระยาสุนทรบุรี
นะครชัยศรีอะภิบาล
สิบหกท่านเฝ้าบาท
ทั้งอุปราชเทศา
ภิบาลมะหาณาจักร์ครอง ฯ
๏ ปลัดทูลฉลองมะหาดไทย์
อำมาตย์ใหญ่ชั้นโท
ทรงยะโศศักดิพระยา
ศรีธรรมาธิราชเฝ้า
ทูลเบีกเจ้าครองนะคร
ฐานันดรผะดุงชาติ์
มะหาอำมาตย์โทสาม
นามเจ้าแก้วเนาวะรัฐ
ผ่านจังหวัดเชียงใหม่
ลำภูญชัยเฉลีมเผ้า
เจ้าจักร์คำขจรศักดิ์
เจ้านัคะระน่านนิคม
/*83มหาพรหมสุรธาดา
ข้าราชะการหัวเมือง
มาฉลองเบื้องบทะมาลย์
งานราชาภิเษกศรี
มะหาอมาตย์ตรีเชียงใหม่
พระยาเพชรพิสัยศรีสวัสดิ์
ปลัดมณฑลพายัพ
กับมณฑลมะหาราษฎร์
หลวงประนาทกรณี
ที่อัยยะการดำรง
เจ้าราชวงศ์องค์อาจ
เจ้าราชสัมพันธ์มะหิทธิ์
มณฑลพิษณุโลกพระยา
กัลยาณวัฒนวิศิษฎ์
ว่าราชะกิจจังหวัด
ถัดมณฑลนะครสวรรค์
ผู้ปกขัณฑะบุรี
อุทัยธานีองค์อาจ
พระยาประสาทวิริยกิจ
มณฑลทิศอยุธยา
ผู้ว่าราชะการเมือง
อ่างทองเปรื่องเกียรติเผ่า
หม่อมเจ้ายศะธำรง
ธงชัยศิริพันธ์
อุดระขัณฑะพระยา
พะนมนัครานุรักษ์สม
ปกนะครพะนมจังหวัด
พระสวัสดิเวียงชัย
อัยยะการมณฑลเผด็จ
คะดีร้อยเอ็จยุกติธรรม
หลวงประจำคดีภาร
ผู้อัยยะการนะคร
แคว้นอุดร, พระยาสมาร์ถ
วิสุทธิราชรังสรรค์
ปกขุขันประคองชาติ์
มณฑลราชะสีมา
พระยาพิริยวิชัยสมรรถ
ปกจังหวัดภูวะดล
มณฑลปราจินะสนอง
หม่อมเจ้าทองเตีมสมาน
ว่าราชะการเขตขัณฑ์
มณฑลจันทระบุรีลือ
คือหม่อมเจ้านพมาศ
ผู้ปกราษฎร์เรีงนิกร
/*84มณฑลนะครชัยศรี
ที่ปลัดมณฑลถิ่น
พระยาจินดารักษ์
พิทักษ์สุราษฎร์มณฑล
พิพิธอำพลพระยา
ว่าราชะการชุมพร
มณฑลนะครธรรมะราช
อำมาตย์เอกลือชา
พระยารัษฎานุประดิษฐ์
ว่าราชะกิจจังหวัด
ปลัดมณฑลหม่อมเจ้า
โสตถิผลเผ่าจักรี
ปัตตานีต่อแดน
ปกแคว้นสายชายชะเล
พระยาพิพิธเสนามาตย์
ชาติ์มะลายูประศังสรร
ปกเขตขัณฑ์นะราธิวาศ
อำมาตย์เอกพระยา
ภูผาภักดีเด็จ
มณฑลภุเก็ตพระยา
ตรังคภูมาภิบาล
ว่าราชะการเมืองตรัง
ทั้งพระยาภูมินาถ ฯ
จางวางราฐะสะตูล
รวมเฝ้าทูนบาทสนอง
ญี่สิบสองมาตยะคะณา
ข้าราชะการหัวเมือง
เบื้องโสฬสะมณฑล
เฉลีมมงคละพิทธี
อะภิเษกศรีบรมะกษัตร์ ฯ
๏ ปลัดทูลฉลองกะลาโหม
พระยาโรมฤทธิประจักษ์
พระกฤษณรักษ์ราชะนิกูล
ทูลเบีกนามเสนา
บรรดามาฉลองบาท
ราชะอะภิเษกสมตระแหน่
แม่ทัพน้อยที่สอง
พลโทผยองยศะเผ่า
หม่อมเจ้าอลงกฎ
พลตรียศะสูงส่ง
พระวรวงศ์องค์เจ้า
สุเราหะยะยศทศศิริวงศ
บงการกองพลสี่
นายพลตรีเกรีกนาม
/*85พระยารามกำแหง
บัญชาแห่งพละหก
พลตรีดิลกฤทธา
บัญชากองพละเก้า
พีระเผ่าพระยาหลัก
วรเดชศักดาวุธ
พลตรียุธะการเลีส
พระยาประเสรีฐสงครามกล้า
กองพละห้าบงการ
พลตรีหาญพระยา
อานุภาพไตรภพแผด
กองพละแปดบัญชา
พันเอกพระยาเสนี
ณรงค์ฤทธีอะรีขาม
กองพละสามบัญชา
รวมเสนาเจ็ดท่าน
เฝ้าบทะมาลย์จอมภู
โดยกะตัญญูบรมะกษัตร์ ฯ
๏ ปลัดทูลฉลองยุกติธรรม์
พระยาอิศรพันธุ์โศภน
ยืนระยอบยุคละบาทะมูล
ทูลเบีกผู้พิพากษา
หัวเมืองมาฉลองบาท
ในงานราชะพิธีเอก
ปะระมาภิเษกจักรี
ล้วนอะธิบดีมณฑล
เฝ้าพระยุคละบงกช
พระยาภรตราชสุพิช
มณฑลทิศอยุธเยศ
พระยาพิเศษธรรมธาดา
พิพากษานะครชัยศรี
พระยาทวีนิติเวช
กุศนเรศวร์เรืองศิลป์
ถิ่นราชบุรีคะดีปะถัมภ์
พระยาวิศิษฏธรรมธาดา
พิษณุโลกาเนติประสิทธิ์
พระยากนิษกะสุภัทร
มะหาราษฎร์ถนัดสาระนิติ์
พระยากฤษณราชฯ
ดับพิพาทพายัพะดล
พระยานนทธรรมธาดา
พิพากษาร้อยเอ็จพิภาษ
พระยาปุรุราชสุราษฎร์ขัณฑ์
พระยาทุษะยันต์รังสฤษฏ์
/*86ธรรมะราชะนิติประกาศ
พระยาอัชราชทรงสิริ
อะธิบดีศาลภุเก็ต
โกศละเผด็จสรรพะพิภาษ
พระวรศาสตร์วินิจฉัย
อะธิปะไตปัตตานี
ราชะสีมานิติวากย์
พระสุทธิพากย์วินิจฉัย
เฉลีมนิตินัยอุบละขัณฑ์
พระเทพปัญญาธร
มณฑลอุดรยุกติธรรม์
พระยาปัญญาวิศิษฎ์
พระอัฏกิจวินิจฉัย
นะครสวรรค์ไผทเถลีงศาล
สิบห้าท่านรวมหมด
เฝ้าบงกชผ่านเกล้า
สมสมัคร์ภักดีเจ้า
พิภพผู้ผะดุงถวัลย์ บาระนี ฯ
โคลงสี่
๏ ทรงธรรม์จากอาสน์ท้อง
พระโรงสถาน
ทรงเครื่องนะมัสะการสะการ
พระแล้ว
ถะเกีงชะนวนพระราชะทาน
กรมะหมื่น วิวิธฯท่าน
เสด็จนะมัสะการพระแก้ว
ต่างไท้เถลีงบุญ ฯ
๏ สี่ขุนตำรวจเข้ม
แข็งขนาน
นำเสด็จมะหิบาลทะยาน
เยี่ยงเช้า
ราชะคระไลสู่ไพศาลฯ
สนองพิท ธีเอย
ขัตติยะชาติ์ข้าบาทเฝ้า
บาทซร้องสงฆ์ขนาน ฯ
๏ ทรงนะมัสะการพระทั้ง
เทวะดา
สังฆะราชถวายศีลา
เล่ห์เช้า
จบประกาศสวาธยายมะหา
ปริตตะเริ่ม มนตร์แฮ
โหรราชบัณฑิตเข้า
ขนบน้อมบูชา ฯ
/*87๏ แท่นมะหาอัฐะทิศพร้อม
พระครู พราหมณ์เอย
ศังขุทกยกถวายพรู
พร่ำถ้อย
เทีดบัตร์ปัดองค์ภู
ธระเสร็จ แล้วแฮ
ตำรวจนำเสด็จคล้อย
สู่เวี้งวิมานบน ฯ
๏ สดับพุทธะมนตร์จบแล้ว
ลีลา
รับพระพรลาศรา
พกะเจ้า
เสด็จนิวัตรื่นรัตยา
ยังมิ่ง พิมานท่าน
สงฆ์พิทธีสี่เสร้า
สวดเน้นเวรเวียน ฯ
เลี้ยงพระ พระบรมราชาภิเษก วันกลาง
โคลงสี่
๏ สุทินเสถียรจะดุพิสดิม์เช้า
เฉลีมพุธ ะกุมภ์เอย
จอมนัดดามะหามะกุฎ
เกียรติ์แกล้ว
ทรงเครื่องครึ่งยศชุด
ปืนใหญ่ ทะหารแฮ
แห่ลุอะมะรินทร์ฯ แล้ว
ลิลาสขึ้นไพศาลฯ ฯ
๏ นะมัสะการไตรรัตน์ทั้ง
เทวินทร์
สังฆะราชประศาสน์ศิล
สวดแจ้ว
ถวายพรพระพุทธะภิญ
โญยุติ์
ทรงประเคนฉันแล้ว
พระพร้อมโมทะนา ฯ
๏ ถวายพรลากลับพ้น
ไพศาลฯ
เสด็จกลับบรมะพิมาน
แห่เมื้อ
เหลือสงฆ์สวดภาณะวาร
ประจำพิท ธีเอย
มาตยะเสนาเชื้อ
กษัตริย์สิ้นคืนสถาน ฯ
---
สวดมนตร์ พระบรมราชาภิเษก คืนท้าย
โคลงสี่
๏ อังสุมาลย์ผ่านฟ้าเยี่ยม
สนธยา
สิปแปดนาฬิกาครา
สวดท้าย
พระโรงอะมะรินทร์ฯ มะหา
ไกลาส สวรรค์ฤา
ขัตติยะญาติอำมาตย์ละม้าย
เทพะเจ้าเนาขนาน ฯ
๏ สวยสะอ้านเครื่องแบบแพร้ว
เพราสรีร์
อิสสริยาภรณ์มะณี
วาบเวี้ง
พุทธะพันธ์เจีดบัณฑุสี
เสนีมศรัท ธาท่าน
ซร้องศัพท์กละขับเซี้ง
สวัสดิถ้อยถวายชัย ฯ
๏ สุโขทัยธรรมะราชเจ้า
จอมสถาน ไทเอย
ทรงเครื่องปืนใหญ่ทะหาร
บกห้าว
เหรียญตราพร่าเพชระปาน
ดาเรศ สวรรค์ฤา
สพายสะพักจักรีอะคร้าว
ศักดิสร้อยศอกรอม ฯ
๏ สร้อยจุละจอมเกล้าปรก
วิรังสะแสน สง่าเอย
ทรงพระราชะยานแหน
แห่ครึ้น
สรรเสรีญเกรีกเกรี่นแดน
บรมะราช ะวังท่าน
เสด็จลุอะมะรินทร์ฯขึ้น
อาสน์ท้องโรงคัล ฯ
๏ หลายหลั่นแลดิเรกเจ้า
ขุนนาง ยืนนา
ถวายภิวาทอาสน์เบ็ญจางค์
นั่งน้อม
ปลัดทูลฉลองพะลางค์
ระยอบเกศ สะการท่าน
ทูลเบีกนายทัพพร้อม
พักตร์เฝ้าทูนธุลี ฯ
ร่าย
/*89๏ พลตรีพระยาสุรนาถ
เสนีชาติ์ชาญชัด
ปลัดทัพน้อยที่สอง
บัญชากองพละเจ็ด
พันเอกเผด็จเศีกทะนง
พระยาจัตุรงค์สงคราม
ทัพน้อยสยามที่สอง
ครองที่เสนาธิการ
บังคับทะหารกองกล้า
ราบสิบห้ายศะดิเรก
นายพันเอกพระวิชิต
พลหาญฤทธิกราดโกร้
พันโทบังคับการ
กรมทะหารราบที่สี่
พระยาศรีสุรสงคราม
พันโทนามะยรรยง
พระจงสรวิทย์หาญ
บังคับการทะหารราบ
สิบสองปราบอะมิตร์พินาศ
พันโทฉะกาจโรมรัน
พระศักดิ์ศัลยาวุธ
บังคับยุธะราบแปด
พันตรีระแวดไวกิจ
พระประชาฤทธิฦาชัย
ช่ำปราบไพรีละลาน
บังคับทะหารราบห้า
รวมเสนาเจ็ดท่าน
เฝ้าบทะมาลย์ผ่านไผท
สมัยบรมะราชาภิเษก
เฉกมอบกายถวายหัว
สำแดงตัวจงรัก
สืบสวามิภักดิ์ห่อนย้าย
ทระหดเลือดหยดท้าย
เลีกท้อขอพะลี ฉลองรา ฯ
ร่าย
๏ จอมธระณีลีลา
ทรงบูชาพุทธะรูป
จุดเทียนธูปนะมัสะการ
พระราชะทานเทียนชะนวนยื่น
แด่กรมะหมื่นวิวิธวรรณฯ
เสด็จจรจรัลบูชา
/*90รัตะนะปะฏิมามระกต
แทนทรงยศทรงสะการ
คักดิ์สิทธิ์สถานเฉลีมบุญ
ขุนองคะรักษ์นำคระไล
สู่ไพศาลทักษิณ
ขัตติยะเสนินเสวะกา
มาตยะคะณาสนองบาท
สงฆ์สถิตอาสน์สงฆ์เนื่อง
ทรงจุดเครื่องนะมัสะการ
ไตรรัตะนะประธานพิทธี
ทรงเบ็ญจะศีละสะมาทาน
และนะมัสะการเทพยะดา
พระสาสนโสภณประกาศ
ชวนอะมราภิชาติ์ประชุมเชีญ
สดับสงฆ์เจรีญพุทธะปริต
โหรบัณฑิตบูชา
อัฐะทิศะราชาอาสน์
ราชะครูพราหมณ์เวทดิลก
ถวายศังขุทกประสิทธิ์
ถวายใบสะมิทธิ์ทรงปัด
สรรพ์ภะยูบัทวางคะพิษ
ทรงอวยอิสสริยะดารา
สายสะพายมะหาปะระมาภรณ์
แด่จิตระกรณ์บิตุลา
เจ้าฟ้ากรมะพระนริศร์ฯ
อะภิรัฐะสนิธเสนอศักดิ์
สมภักดิราโชปะถัมภ์
ตำรวจนำจอมกษัตร์
ขึ้นจักระพรรดิพิมาน
ทรงนะมัสะการรัตะนะตรัย
เจ้าไทย์แถลงพุทธะมนตร์
บนแท่นราชะบรรจถรณ์
มะหิศรสถิตฉากบัง
ฟังพุทธะปริตตะมนตรา
ทรงพระมะหามงคล
เพื่อเพิ่มผลพุฒิสวัสดิ์
จบเสด็จนิวัตไพศาลฯ
สังฆะราชขานพรลา
สีตะยาตรากระบวนกลับ
ประทับเกยบรมะพิมาน
เป็นอวะสานสังฆะพิทธี
เหลือสงฆ์สี่ผลัดงาน
สวดภาณะวารประจำรุ่ง
จวบพรุ่งพฤทธยาภิเษก
/*91แลอะดิเรกขัตติยะวงศา
เสวะกาเสนามาตย์
เดียระดาษจากราชะวัง
รถยนตร์สลั้งเรียงขนาน
เห็นมะโหฬารยศะราช
เจ้าสยามะชาติ์เฉลีมพล
เกรีกเกียรติถะกลเกรียงเดช
มิ่งมะหาประเทศถวัลยะไท
ยวนถวายชัยชื่นเชีญ
สำเนีญบรมะบาระมิน
จอมจักรินทร์สับดะมะรัชย์
หวังศรีสวัสดิ์ปกเกล้า
ทุกจิตทุกปากเฝ้า
ฝากถ้อยถวายพร ไชย์โย ฯ
---
เสด็จทรงสักการพระบรมรูปทรงม้า
โคลงสี่
๏ รัชะนิกรก่องฟ้ากริ่ม
กะมลเสวย
เครื่องใหญ่เยี่ยงยามเคย
ค่ำนั้น
มะหิษีร่วมฤดีภิเปรย
เปรมเสน่ห์ สนองนา
พร้อมประยูระสนิธชั้น
ช่วงใช้ในพิมาน ฯ
๏ มะหิบาลบ่รู้ลับ
ลืมคะนึง น้อยเลย
คุณบาทบิตุราชตรึง
แน่นแฟ้น
ถวิลพระฤกษ์เอีกอึง
อะภิเษก เสฺวเอย
ยิ่งระลึกทรวงระธึกแม้น
ชะนกะเจ้าเนาปะถัมภ์ ฯ
๏ จึ่งดำรัสให้จัด
สักการ
เทียนธูปเสาวะคนธะมาลย์
เมื่อนั้น
ชวนอะนงค์ยอดสงสาร
คู่พิศ วาสท่าน
เถลีงรถจักระบทดั้น
จากเวี้งวังหลวง ฯ
/*92๏ เดือนช่วงดวงประทีปฟ้า
ฟูทิศ ถะเกีงเอย
สู่พระลานสวนดุสิต
ซึ่งตั้ง
บรมะรูปปิยะราชสถิต
หลังมะหัศ วาแฮ
เสด็จจากรถยนตร์ยั้ง
ระยอบหน้านุสาวะรีย์ ฯ
๏ วางมาลีแล้วจุด
เทียนอุไร ธูปแล
ซบภิวาทชะนกะนาถชะไม
หัตถ์น้อม
“ลูกรักจักผ่านมะไห
ศวรรย์ภิเษก เสฺวเอย
สรวมเดชปกเกศย้อม
โชคให้ชัยเฉนีม บาระนี ฯ
๏ เสรีมสวัสดิ์พูนพิพัฒน์พ้น
ผองภะยางค์ สยองฤา
ใดเพ่งเร่งสมทาง
ที่เอื้อม
ผะดุงชาติ์ศาสนาคะณางค์
จักริช เกษมเทีญ
เกษตร์กิจพาณิชย์ชะเงื้อม
งอกสร้างสินทวี ว่องรา ฯ
๏ ไพรีปะลาตแผ้ว
พิษามัย หมองฤา
ฝนฉ่านาผื่นไพ
ศรพณ์สร้าน
ศึกษาพิทยาไท
เถลีงราก ฉลวยเทีญ
สมอุสสาห์อย่าม้าน
มะโนชเกื้อนิกรสยาม ขอเดชะ” ฯ
๏ อร่ามแสงโสมส่องเวี้ง
วิหะภา ผ่องเอย
ฉายพระพักตร์ปิยะมะหา
ราชยิ้ม
พ่างเผยพจะนาปรา
ศรัยเสนาะ สนองฤา
“พ่อรักจักทะนุกปิ้ม
อยู่ป้องผองพงศ์ พ่ออา” ฯ
/*93๏ เสร็จทรงบูชิตค้อม
บังคม ขอรา
ลาสถูปพระรูปบรม
ะนาถเจ้า
เถลีงรัถเสด็จนิวัตอุดม
มะหานิเวศน์ ถวิลเอย
สมพระทัยใฝ่เฝ้า
ชะนกเที้ยรคะนึงถึง ฯ
๏ รำพึงจักปกด้าว
โดยยุก ติธรรมเอย
อวยโภคอวยผาสุก
ใส่แคว้น
สมบาทชะนกะนาถปลุก
พรประศาสน์ สนองท่าน
พระประพฤติ์ยึดเยี่ยงแม้น
นุชาตเชื้อเฉลีมเชาวน์ ฯ
๏ โฉมเฉลาเยาวะเรศแก้ว
กษัตรี แม่อา
สมศักดิ์อัคระมะหิษี
สืบเผ้า
สุนิสาพระมะหาปี
ยะราชมิ่ง เมืองเอย
พระจริตพระจะรัณเร้า
โลกซร้องสรรเสริญ บาระนี ฯ
---
วันพระบรมราชาภิเษก
เสด็จจากพระที่นั่งบรมพิมาน
ร่าย
๏ ตามหมายผะเชีญบัญชา
เสนามาตย์ราชะวงศ์
อ่าองค์เต็มยศะใหญ่
หากเข้าในพิธีสนอง
สรวมครุยกรองเตรียมสรรพ
ล้วนประดับอิสสริยาภรณ์
เหรียญดาวสลอนอุระราย
สะพักสะพายสายนพะรัตน์
เฉพาะกษัตริย์สูงยศฐาน์
มะหาอำมาตย์นายก
/*94ปรกสร้อยจุละจอมเกล้า
เจ้าขุนนางผู้ใหญ่
แม้ใครไร้นพะรัตน์
ใช้สะพายถัดยศะหย่ง
เบื้องสุริยงสายศรี
พฤหัสบดีเบ็ญจะพิสดิ์ม์
ทินะวิศิษฎ์วิสุทธะฤกษ์
กุมภะมาสเกรีกมะหุรดี
ปะฉิมะราตรีใกล้อุษา
ฝนโชยฉ่าชื่นนะคร
ราษฎรสยองโลมา
ถวายวันทาถวายชัย
เดชจอมไผทบุญญะวะดี
เทวะราศีสรวงสะการ
บรรดาลวัสสะวะลาหก
ตกใช่ตกตามฤดู
ตกเพื่อชูเฉลีมบุญ
ดับร้อนดุนอุดมะฤกษ์
เบีกบานใจไพร่ฟ้า
ชื่นชมมะหาบาระเมศ
เห็นมะหัจฉะริเยศประเจีด
เชีดกฤษฎาภินีหาร
พระจะผ่านไผทถวัลย์
แผ่สุขศันต์เกษมชาติ์
เสมือนประกาศพรประสิทธิ์
โดยเทวะฤทธิ์ราชะสดมภ์
วันบรมะราชาภิเษก
อะดิเรกมาตยะเสนา
ขัตติยะวงศาสงฆ์สระพรั่ง
ในพระที่นั่งบรมะนาถ
สนองบรมะราชะพิทธี
ทุกหน้าที่พรั่งพร้อม
ทะมื่นมะนัสโสมะนัสะน้อม
มะนัสะน้อมพรถวาย ไชย์โย ฯ
โคลงสี่
๏ พระยอดชายชื่นเกล้า
กรุงศรี สยามเอย
ทรงเครื่องยุธะนาวี
เดชเรื้อง
สะพายสายสุระมังคะลีย์
นพะรัตน์ วะรางค์เอย
สร้อยพระจุละจอมเบื้อง
บ่าไท้เถลีงกรอม ฯ
/*95๏ สับพระแสงจอมทัพน้ำ
ดำเนีร เกยรา
สถิตพระราชะยานเหีร
แห่เมื้อ
แตรวงส่งสรรเสรีญ
บาระเมศ เกรีกพ่อ
เชีดอะวุธวันทิยาเกื้อ
เกียรติ์ฟื้นฟูไผท ฯ
๏ ทัศะไนย์ถมึงเถือกน้ำ
เงินแถว ทะหารเฮย
รายสิบเอ็จเถลีงแนว
เนื่องตั้ง
หมวกขาวภู่ครามแวว
ปืนดาพ วาวแฮ
ทะนายเหล่าข้าเจ้าสลั้ง
หละน้อมเศียรสรวง ฯ
๏ ตำรวจหลวงแห่หน้า
นำนิกาย กระบวนท่าน
เสื้อปร่าฟ้าแก่สะพาย
ดาพเต้า
หอกหิรัญมั่นมือฉาย
แสงสง่า งามเอย
องคะรักษ์จาตุรงค์เฝ้า
พิทักษ์ใกล้มะหัยยะยาน ฯ
๏ นายทะหารเชีญธวัชะหน้า
นำจร
หลวงพิชิตชโลธร
ถั่นเยื้อง
รณภพพิชิตสมร
จมื่นคู่ ขนานแฮ
กะบี่ธุชครุฑพ่าห์เบื้อง
ยอดสะเทื้อมธงปลิว ฯ
๏ เครื่องสูงลิ่วฟ้าเถือก
ทองนุกูล กลดท่าน
พระปรัศว์บังบังสูรย์
อะเคื้อ
พัดโบกโบกลมพูน
ภาคปฤษ ฎาเอย
นิเวศะรักษ์รักษะยานเสื้อ
สง่าซ้อนสุวรรณะกาฬ ฯ
/*96๏ ทะหารราชะองคะรักษ์เสื้อ
แผกสี
แวงราชะอาสน์มะณีลี
ลาสข้าง
ห้าคู่สุระเสนี
สนองพิทักษ์ บาทท่าน
สมุหะขัตติยะอ้าง
อเนกะเจ้าพระยาพระยา ฯ
๏ พระยามานพนริศร์ผู้
ภักดี ยิ่งรา
เชีญพระแสงจระลี
หลั่นเจ้า
มะหาดเลกสนอบครามสี
สลับรัช ดางค์เอย
เชีญเครื่องเนื่องขนองเต้า
ตง่านเวี้งวังเผย ฯ
๏ ประเทียบเกยเลยเสด็จเข้า
อะมะรินทร์ ฯ
ถวายนะมัสปัฎิมาภิญ
โญตม์แล้ว
ขุนตำรวจนำลิน
ลาสู่
พระที่นั่งไพศาลฯแพร้ว
พรั่งตั้งภิเษกสถาน ฯ
๏ ทรงนะมัสะการพระเจ้า
เจีดมณ ฑลรา
สังฆะราช,สมเด็จดล
อาสน์เอื้อ
เบญจะสงฆ์ส่อมงคล
ขัตติยะฤกษ์ นั้นแล
ญาณวราภรณ์เชื้อ
มะกุฎชั้นปะนัดดา ฯ
๏ มะหาราชรับประศาสน์น้อม
นิจจะศิล แล้วท่าน
เสดจสุราลัยถวิล
เครื่องเปลื้อง
ผลัดเศวตะวิภูษะณินทร์
ขอบขลิบ คำเอย
ทรงสะพักโขมะพัสตร์เบื้อง
บ่าซ้ายสมระบิน ฯ
/*97๏ เสนินทรามาตย์ทั้ง
ทูตทรง ศักดิ์เอย
โดยเสด็จขัตติยะพงศ์
ผ่านเข้า
มุขกระสันจักระพรรดิตรง
ภาคภิมุข พระโรงท่าน
เห็นภิเษกเอกะราชเจ้า
ประเจีดมื้อสรงสนาน ฯ
ร่าย
๏ เจ้าพะนักงานราธะนา
บัญญาสะราชาคะณะ
ฉันพระที่นั่งอะมะรินทร์ ฯ
ดึงสะชินโนรสนั้น
ฉันณะท้องพระโรงหลัง
แล้วนิมนต์ทั้งอะสีติสงฆ์
สถิตมงคละอาสน์ขนัด
พิมุขจักระพรรดิพิมานเอก
คอยอะติเรกฤกษ์ปะฐม
เบื้องรับบรมะอะภิเษก
เป็นเอกะราชาธิราช
เถลีงถวัลยะชาติ์เฉลีมรัชย์
เชีดเศวตะฉัตร์นพะปะฎล
อะดุลยะมงคลสถาพร ฯ
๏ ฝ่ายนิกรเจ้าพะนักงาน
เข้าขะบวนขนานนำตาม
พระจอมสยามกระยาสนาน
ทั้งสถิตสถานอัฐะทิศ
และภัทระบิฐเบื้องมะหุร์ดิ์
รับมงกุฎจอะภิเษก
แต่งกายเฉกกำหนด
สมเกียรติยศสมศักดิ์
นุ่งสมปักเสื้อขาว
ห่มครุยพราวพริ้งอาตม์
คาดรัตะคตหนามขนุน
แผงศอสยุ่นศอทับ
ประดับเครื่องอิสสริยาภรณ์
แต่นิกรพราหมณะชะโลง
นุ่งจีบโจงสะกาวปรก
ริมขลิบกนกขลิบแดง
ตามตำแหน่งยศะสถิต
ราชะบัณฑิตสนอบพราว
เยี่ยระบับขาวสมตระแหน่
นอกกระบวนแห่นั้นรวม
/*98สรวมเครื่องแบบเว้นครุย
ตามริ้วกรุยกระบวนเขบ็จ
คอยเสด็จบนไพศาล
และในลานชาลา
เบื้องบุรพาพร้อมขนัด
ฝ่ายพระขัตติยะนารี
ข้าทูลธุลีฝ่ายใน
เฝ้าจอมไผทที่ปะรำ
เสร็จสรงดำเนีรเข้า
เฝ้าที่ท้องพระโรงหน้า
พจนปรีชาพระยาสมาร์ถ
สมุหะราชะพิทธี
เป็นหน้าที่ตรวจตรา
ตามบัญชาเฉลยเล่ห์
เสนาบดีเจ้าพระยา
ธรรมาธิกรณ์ฯใฝ่ฟัง
รับรับสั่งเบ็จเสร็จ
จากสมเด็จเจ้าฟ้า
กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์ ฯ
องค์บิตุลาธิบดี
ราชะพิทธีอำนวย
ทวยพะนักงานพรั่งพร้อม
รอพระฤกษ์เบีกน้อม
เกศเกื้อถวัลยะกรณ์ แลนา ฯ
---
สรงพระมุรธาภิเษกกระยาสนาน
โคลงสี่
๏ สุรีย์ร่อนโพยมเยี่ยมเก้า
นาฬิกา งายเอย
นพะบาทผาดราชา
โชคเช้า
อุดมะมะหุรดีมะหา
พิชัยะฤกษ์ ประลุแฮ
วามเทพพระครูเถ้า
นอบไท้เสนอทูล
๏ เชีญบดิสูรเสด็จขึ้น
สรงสถาน
มุรธาภิเษกสนาน
เมื่อนี้
สรวมศิเวศเดชบรรดาล
อะดุลยะศักดิ์ สึงเทีญ
เถลีงรัชย์เชีดฉัตร์ชี้
ชะเยศช้วยเฉลีมเวียง
/*99๏ สุดเสียงปุโรหิตเถ้า
ทูลเชีญ
เนาวะนาถราชะดำเนีร
จากเฟี้ยม
สุราลัยพิมานทะเมีล
มะหิทธิศักดิ์ สูงแฮ
บูชิตเทวะฤทธิ์เหี้ยม
เหาะคว้างกลางหาว ฯ
๏ โหรสรวงมะพร้าวอ่อนตั้ง
บายศรี ตองเอย
ศาลสง่าเศียรวะราห์พะลี
เทพะห้า
โอมจุดหุตะทณฑ์ที
ปะหัตถ์เทีด ภิวันทน์ท่าน
ณะพระมณฑปหน้า
แท่นไท้กระยาสนาน ฯ
๏ ตระหง่านขะบวนนำเสด็จแม้น
อะมรนิมิต มาฤา
แปดคู่ดูศักดิ์สิทธิ์
หม่อมเจ้า
พร้อมพันธ์ราชะบัณฑิต
เชีญพระ ชัยเอย
ของพระจุละจอมเกล้า
หล่อด้วยโลหะเนาว์ ฯ
๏ เผ่าพราหมณ์พฤฒิบาศแกล้ว
กฤษณะญาณ
หลวงพฤฒิเทพาจารย์
เจิ่งรู้
เชีญพระพิฆเนศวร์ขนาน
อุดระภาค ผายแฮ
บัณเฑาะว์สองคู่ผู้
แกว่งนั้นแสงใน ฯ
๏ พราหมณ์ไศวะสองคู่เต้า
ป่าวศังข์
เอีกอุตตะราวรรตดัง
เพรียกพรึ้ม
สะตานันทะมุนีขลัง
ยศะพระ ครูเฮย
ศังข์ทักษิณาวรรตครึ้ม
ป่าวเคล้าเครือเสียง ฯ
/*100๏ เคียงคู่หลวงเวทะสร้าน
สุริยา-
เทเวศฝ่ายอุตตะรา
ยาตร์ย้าย
พระครูเอกอัษฎา
จารย์ภาค ขวาแฮ
หลวงราชมุนีซ้าย
เสกเอื้อนโอมสนอง ฯ
๏ เชีญขันทองเข้าตอก
โปรยปรู
พระมะหาราชะครู
เคร่งถ้อย
วามเทพะมุนีชู
ชัยะเวท ฉมังเอย
เคียงพระสิทธิชัยฯคล้อย
คู่ข้างทางเฉวียง ฯ
๏ เรียงนำเนาวะราชเจ้า
จรจรัล
พระเครื่องสูงสุวรรณะกัน
ผ่าวฟ้า
บังสูรย์เบี่ยงสุริย์ฉัน
ชอนรุ่ม องค์เอย
ประเทีดถนอมจอมหล้า
เลีสะไร้ใดแสลง ฯ
๏ พระแสงคู่หัตถ์นั้น
วัลละภา เชีญพ่อ
มานพนริศร์พระยา
ยาตร์ใกล้
พระยาบุรุษฯปิยะราชมะหา
พัลลภ นั้นนอ
สุพรรณะภาชน์ฉลองบาทไท้
เทีดชะม้อยคอยถวาย ฯ
๏ จอมชายพยัคฆะยาตร์ขึ้น
มณฑป สนานแฮ
สถิตตั่งชัยะพฤกษุฬพ
หลักแคว้น
แปรพักตร์สู่อิศานะสพ
สิริโชค เฉลีมเอย
ทรงเหยียบจันทระบัตร์แม้น
อะมิตร์ท้อมยอมหา ฯ
/*101๏ พระยาโหราลั่นฆ้อง
ชัยชิน ะฤกษ์เอย
เสียงกระทั่งศังข์แตรพิณ
พาทย์ครื้น
ดนตรีดุรีย์นิน
นาทสุโฆษ ประโคมแฮ
ศังข์ทักษิณาวรรตฟื้น
โฉลกพริ้มพราหมณ์ประลือ ฯ
๏ อื้อเสียงมะหระธึกสะเทื้อม
รัวดัง ดรึงแฮ
บัณเฑาะว์ปงปังขลัง
ครึ่มครึ้ม
ทะหารเฉลีมพระเกียรติ์วัง
นอกอะวุธ ภิวันท์ท่าน
แตรสนั่นสรรเสรีญพรึ้ม
เพรียกเพี้ยงเสียงสุริงค์ ฯ
๏ ยิงปืนมะหาฤกษ์เปรี้ยง
มะหาชัย เปรี้ยงเฮอ
มะหาปราบมะหาจักร์ประลัย
ราบเสี้ยน
ตูมตึงเอีกอึงใน
สนามนิเวศน์ สะเทื้อนแฮ
เท่าพะลัฑฒ์ พระพฤหัสบดิ์เที้ยร
เทพะแสร้งแผลงศร ฯ
๏ เสมือนอะมระแมกฟ้าเอ่ย
โอสะนา เศียรท่าน
โปรยกุสุมะบูชา
ชื่นซร้อง
เคล้าเสียงอะสีติรา
ชาคะณะ สงฆ์เอย
สวดส่งมงคละก้อง
กระหึ่มข้างปรางค์ใน ฯ
๏ พระยาอุทัยธรรมน้อมเครื่อง
มุรธา ถวายเอย
ไขท่อสะหัสสะธารา
ร่วงน้ำ
ผสมเบ็ญจะนะทีมะหา
สินธุเทศ ไทนั่น
สี่สระ, ห้าแควล้ำ
ชะเลศเคล้าเสาวะมนตร์ ฯ
/*102๏ มณฑลสยามะจักร์สิ้น
สัปดะรส สภาครา
สุรัมพวาภิเษกชด
ชาติ์พร้อม
มุทธาภิสิตตะบท
บรมะกษัตร์ สรวงเอย
เฉลีมประเพณีน้อม
ชะเนศเจ้าจักรี ฯ
๏ จอมชีศรีพระ, เจ้า
วรวงศ์ เธอเอย
กรมะหมื่นชินวร ฯ ทรง
ซกน้ำ
พระครอบพระกริ่งมง
คละโสด สรงท่าน
ราชะญัตยาจารย์ล้ำ
ศักดิสิ้นสยามะสงฆ์ ฯ
๏ บรมะวงศ์เจ้าฟ้าราช
ะปิตุลา เอกเอย
สมเด็จกรมพระยาภา
ณุ ฯ น้อม
พระเต้าพุทธะมนตรา
เบญจะครรภ สรวงแฮ
เฉลีมพระราชะสิริพร้อม
พร่ำฉอ้อนพรถวาย ฯ
๏ ชายเฉลาเจ้าฟ้าพี่
จอมพล
สมเด็จกรมะหลวงดล
เดชล้ำ
นครสวรรค์วรพินิตกล
โสทะระเจษ ฎางค์ฤา
อวยสวัสดิ์ถวายหยัดน้ำ
พระเต้าบัวเขียว ฯ
๏ เหลียวสลอนล้วนเหล่าเจ้า
พะนักงาน สนมรา
ถวายพระเต้าสิลาขนาน
เนื่องน้อม
หลายองค์พระสรงสนาน
ชะยัมพุศ ภิเษกท่าน
พ่างพิศิษฏ์อะมฤตล้อม
ดิเรกด้วยเทวะดา ฯ
/*103๏ มะหาราชะครูเทีดเต้า
เบญจะครรภ ถวายเอย
พราหมณ์สะพรั่งถวายศังข์ระดับ
ครบห้า
ศังข์สามและศังข์สรรพ
ะสัมฤทธิ์ เรียงแฮ
โอมวิษณุเวทอ้า
อิทธิไท้ไศวะงำ ฯ
๏ พระยาอุทัยธรรมเทีดน้อม
ศีรา ภิวาทท่าน
ถวายพระศังข์ทักษิณา
วรรตเจ้า
พะนักงานพระภูษา
ถวายพระ คลุมเอย
ฉลองบาทพระยามะหาดเฝ้า
ใฝ่ชะม้อยคอยถวาย ฯ
๏ เสด็จผันผายพ้นแท่น
กระยาสนาน
สู่สุราลัยะพิมาน
มิ่งด้าว
โดยขะบวนศักดิ์สิทธิ์ขนาน
นักสิทธ์ สนองฤา
สงบประโคมโครมอะคร้าว
สง่าครึ้มคราสรง ฯ
ร่าย
๏ ปางมะหามงคละสนาน
เจ้าพะนักงานพร้อมขนัด
ยกเศวตะฉัตร์ภูมินทร์
ในอะมะรินทระวินิจฉัย
ในพระที่นั่งจักระพรรดิ์ ฯ
สององค์ผลัดขาวสอาด
ในปราสาทดุสิต ฯ ศรี
ในจักรีปรางค์ถวัลย์
ในอะนันตะสะมาคม
สมเด็จมาตุจฉา
ยอดกันยาเยี่ยมพงศ์
ทรงผะจงลาดพระยิภู่
บรรจถรณ์ภูธะราภิรมย์
บรรทมเถลีงศรีสวัสดิ์
บนจักระพรรดิพิมาน
สถานเฉลีมราชะมนเทียร
/*104ระเมียรมะหัคฆะโภคะสมบัติ์
สมบรมะกษัตร์เสวยราชย์
เถลีงทิพยะอาสน์โอฬาร
เตรียมสรรพะการพร้อมพรึง ฯ
๏ จึ่งพระยาเทเวศระวงศ์ ฯ
สมุหะมงคละมนเทียร
เรียนประดิบัติ์เสนาบดี
รับหน้าที่ประดีคม
เชีญบรมะวงศานุวงศ์
เสด็จตรงขึ้นไพศาล
ประทับด้านอัสดงคะทิศ
ต่อภัทระบิฐบัญชร
ตอนเฉวียงราชาอาสน์
ถัดอัคระราชทูตพิเศษ
แทนขัตติเยศนระบดี
นะครไมตรีต่อสยาม
สิบนามเก้าธระณี
เสนาบดีหกท่าน
ถึงพระทวารเทวะราชะมะเหศวร์
เขตบุรัพะภาคเจ้าพระยา
เจ้านัคะราอุปราช
มะหาอมาตย์เทศาภิบาล
ท่านอะธิบดีและปลัด
ทูลฉลองขนัดเนื่องแถว
ยืนเป็นแนวซ้อนหน้า
ตามทางผ้าลาดพระบาท
ไกสะระยาตร์สู่ภัทระบิฐ
จากอัฐะทิศผ่านกลาง
เหล่าคะณางค์นำดำเนีร
เชีญพระชัยพิฆเนศวร์
ป่าวศังข์พิเศษแสงใน
ขับไม้บัณเฑาะว์สลั้ง
ตั้งแถวตรงอัฐะทิศ
ขะบวนหลังชิดวระบาท
เชีญสิริราชะกะกุธะภัณฑ์
อะนันตะราชูปะโภคกษัตร์
พระแสงอัษฎาวุธ
หยุดชาลพักสุราลัย
คอยจอมไผทเสด็จออก
ตามหมายบอกบ่งถ้วน
ทุกหน้าที่ดีล้วน
ร่วมน้ำใจสยม สนองนา ฯ
---
ประทับพระที่นั่งอัฐทิศ
โคลงสี่
/*105๏ สมเด็จเนาวะราชเจ้า
เจีมสยาม
ทรงเครื่องอะภิเษกตาม
แบบเบื้อง
สีพิชัยะสงคราม
เฉลีมสิริ รัชย์เอย
พระสนับเพลาทองเยื้อง
ยื่นหน้าวาสุกี ฯ
๏ ภูษะณีเชียนมาษน้ำ
เงินงาม
ฉลองอาตม์ตาดพื้นคราม
หยดย้อย
พระดุมเด่นแวววาม
วิเชียระเฉก ดาวฤา
ประดับพระดาราพร้อย
เพชระช้วยฉัฬะดวง ฯ
๏ โชติ์ช่วงฉลองบาทซ้อน
ฉลองชงฆ์
แพรพร่าสีฟ้าอะลง
กฎพริ้ว
สะพายสายจักรีทรง
สร้อยพระ ศอเอย
ฉลองพระองค์ครุยริ้ว
นิโลสแกล้มกรองสุวรรณ ฯ
๏ งามฉันชีวะเทพเรื้อง
รัศมี
อ่าทิพยะปิลันธน์ศรี
สดฟ้า
สิสิระฤดูทวี
วุฒิโลก ระบือฤา
แย่งภาคดละฟากหล้า
ดิลกเลี้ยงเวียงสยาม ฯ
๏ พราหมณ์เผยทวาเรศห้อง
สุราลัย
พ่างเปีดทิพยะพิมานไก
ลาสเรื้อง
เสด็จยังพระที่นั่งไพ
ศาลฯ สถิต แท่นท่าน
อุทุมพะริฐอัฐะทิศเบื้อง
บุรัพะไต้ฉัตร์ขาว ฯ
/*106๏ ชาววังถวายพระเต้า
เบ็ญจะครรภ
สุรัมพวาภิเษกรับ
รื่นไท้
ราชบัณฑิตสถิตกับ
ทวิชะพรต พราหมณ์เอย
ประจำทิศบังคมไหว้
บาทถ้วนทิศาพะนึง ฯ
๏ จึ่งราชะบัณฑิตเจ้า
บรมะวงศ์ เธอเอย
กรมะหมื่นวิวิธวรรณฯ ชงฆ์
คุกค้อม
บังคมพระบรมะบง
กชะมาศ
ประณมหัตถ์ตรัสมะคธะน้อม
อัตถะถ้อยทูลเสนอ ฯ
๏ เชีญเลอรัชเยศป้อง
ปะชาวิบุล ะเดชเทีญ
อ้างพระไตรรัตะนะหนุน
เนื่องคุ้ม
สรรเสรีญเกรี่นคุณอะดุล
ยะบาระเมศ เฉลีมรา
ผะดุงชาติ์ศาสนาอุ้ม
อเนกะถ้อยถวายพร ฯ
๏ ยอกรถวายถ้วยแมก
มนตร์สิลา มัยเอย
รองอุทกะมณฑลชยา
ภิเษกท้าว
ทรงจิบลูบพักตรา
รินสู่ ครรภท่าน
ตรัสตอบรับครอบด้าว
เด่นเชื้อเฉลีมธรรม์ ฯ
๏ สนั่นศังข์พราหมณ์ป่าวก้อง
ตังวาย ราชฤา
ปุโรหิตวามเทพถวาย
หยาดน้ำ
มะหาศังข์, ศิษย์นารายณ์
พระสิทธิ ชัย ฯ เอย
กลศครอบสัมฤทธิ์ล้ำ
ชะเลศะน้อมเศียรถวาย ฯ
/*107๏ เสด็จร่ายสู่ทิศเบื้อง
อาคเนย์
โดยประทักษิณเห
ทิศยั้ง
บัณฑิตและพราหมณ์เท
ภิเษกสุทก ถวายเอย
เสกประสิทธิ์ทุกทิศทั้ง
อัฐะถ้วนถึงอิศาน ฯ
๏ สถิตสถานทิศต้นพระ
บรมะวงศ์ เธอเอย
โอมอ่านอาเศียรคง
ควบถ้อย
ทศะทิศเสกพิสิฏฐะมง
คละเพิ่ม พรท่าน
เสร็จเสด็จเวียนขวาคล้อย
เคลื่อนเบื้องขะบวนเดีร ฯ
---
พระบรมราชาภิเษก
๏ เชีญพระชัยทั้งพิฆ
เนศวร์ประนัง นำเอย
สนั่นเสนาะบัณเฑาะว์ศังข์
ศัพท์ครึ้น
โดยทางลาดบาทดัง
เสด็จสู่ สนานแฮ
มุ่งฉัตร์ภัทระบิฐขึ้น
ภิเษกเพี้ยงพิธีเถลีง ฯ
๏ เรีงขะบวนส่วนพิมุขะริ้ว
รององค์ พระเอย
พระยาอุทัยธรรมทรง
ศักดิ์เรื้อง
เชีญมหาพิชัยะมง
กุฎกนก ะพานพ่อ
โดยเสด็จภูเบศเบื้อง
บรัศว์ต้นหนขวา ฯ
๏ พระยามหานามระราชเชื้อ
เชีญพาน สุพรรณเอย
รองสุพรรณะบัฏขนาน
คู่เต้า
พระธุหร่ำนั่นหลวงญาณ
สยม ฯ เชีด เชีญแฮ
เฉวียงปรัศว์เศวตะฉัตร์เก้า
หุบชั้นเชีญพระยา ฯ
/*108๏ เทวาธิราชเชื้อ
ชะเนศะชัย ะสีห์เอย
แถวสี่สี่สายอุภัย
ะภาคเมื้อ
เจ็ดแถวหละแถวไกร
เกรียงศักดิ์ สนองนา
เฉลีมพระอิสสริยะเกื้อ
เกียรติ์เที้ยรเทวา ฯ
๏ พระยามานพนริศร์ผู้
ภักดี
เชีญพระขรรค์ชัยศรี
เศีกมล้าง
สังวาลนพระรัตน์มะณี
มังคะเลศ เฉลีมเอย
พระยาราชโกษาอ้าง
อิสสริยะช้อนเชีญขวา ฯ
๏ พระยาวงศาพิศิษฏ์สร้อย
ภูษิต
เชีญพระนพชวะลิต
เลีสสร้อย
ทาณฑ์กรศักดิ์สิทธิ์พิชิต
พระยาบริ หารแฮ
สร้อยราชะมานพคล้อย
ภาคเบื้องเฉวียงเชีญ ฯ
๏ แถวสามเดีรระดับซ้อน
แถวสอง เชีญเอย
เลื่อนวิจารณบุตร์ฉลอง
บาทอ้าง
สมบุญผละพันธิน์สนอง
บงกช
เชีญพระแสร้หางช้าง
เชีดด้าวสะดำจรัล ฯ
๏ นายรองผันเผ้าจิตร
ะภักดี
เชีญพระแสร้จามะรี
ยาตร์เต้า
พัดวาละวิชะนี
เชาวน์เชีด เชีญแฮ
ปาลกะวงศ์พงศ์เจ้า
เจีดซ้ายจระลี ฯ
/*109๏ แถวสี่หลวงศักดิ์ผู้
นายเวร มะหาดแฮ
เชีญพระแสงทองธิเบนทร์
ฝักเกลี้ยง
ธำมะรงรัตะนะวะเรน
ทราวุธ นั้นนา
พระยาประชุมฯเชีญเพี้ยง
เผ่าฟ้าขวาแถว
๏ ธำมะรงแก้วก่องเวี้ง
วิเชียระจิน ดาเอย
พระยาภิมณฑ์ฯ เชีญลิน
ลาสเต้า
จมื่นมะหาดเล็กเลีสะชิน
ฉลองราช เชีญรา
ทาณฑ์พระกรเทพะเจ้า
เจีดสร้านสายเฉวียง ฯ
๏ แถวห้าเรียงเรียบด้าน
สะดำดิลก
เต้าพระทักษิโณทก
เทีดนั้น
เอีบยอดบุตร์เฉวียงยะมก
มณฑป น้ำท่าน
นพวิเศษะเนียมชั้น
ช่วยหุ้มแพรกระสัน ฯ
๏ พานพระขันหมากหุ้ม
แพรเชีญ
กุญพึ่งบารมีเดีร
แพ่งซ้าย
พระสุพรรณะศรีเจรีญ
สิริเชีด เฉวียงแฮ
นายแจ่มเงินยองย้าย
ยาตร์เข้าขะบวนสนอง ฯ
๏ รองเสนองานประภาสผู้
ใจเด็จ
เชีญพระแสงหอกเพชร์
ย่างเยื้อง
แถวหกภาคขวาเขบ็จ
ขะบวนราช พิธีแฮ
อนุศักดิ์หัสดินเรื้อง
ศักดิ์กร้าวตรีเชีญ ฯ
/*110๏ รองขันเดีรถัดนั้น
เชีญจักร์
รองสุจินดาสมัค
มุ่งเกื้อ
พระแสงดาพชะเลยพิทักษ์
เถลีงหัตถ์ เชีญแฮ
เหล่าอัษฎาวุธเมื้อ
ระดับซ้ายรายหลาม ฯ
๏ แสงปืนข้ามแม่น้ำ
สะโตงเมีล มะหิทธิ์ฮือ
หน้าที่รองสนองฯ เชีญ
ยาตร์เยื้อง
สมสวาทเทีดหัตถ์เหีร
แสงสิทธิ์ ธนูเอย
แถวเจ็ดภาคขวาเบื้อง
สุดท้ายผายเรียง ฯ
๏ ภาคเฉวียงเคียงคู่นั้น
กระสินธุ์แหน บาทท่าน
แสงดาพเขลเทีดแขน
เชีดเมื้อ
ของ้าวพระแสงแสน
พละพ่าย นั้นนา
สล้างละดาวัลย์เชื้อ
กษัตริย์ช้อนเชีญคลา ฯ
๏ แสนสง่าเสวกไท้
เชีญสุพรรณ ะบัฏท่าน
พระสิริราชกะกุธะภัณฑ์
เครื่องต้น
ศุภากรณ์พิธะราชัญ
ญูปะโภค ผะสมเอย
แสงอัษฎาวุธพ้น
พากย์เพี้ยงพิรีศวร ฯ
๏ เมื่อขะบวนนำเสด็จพ้น
ภัทระบิฐ
พิฆเนศวร์พระชัยสถิต
ที่เอี้ยว
แสงในขับไม้ทวิช
ะพราหมณ์วก วงแฮ
หวลออกวงนอกเลี้ยว
กลับหน้าแซงแนว ฯ
/*111๏ หว่างแถวเครื่องกับผ้า
ลาดบาท
ผันพักตร์สู่ราชะอาสน์
จึ่งยั้ง
สี่พราหมณ์ซึ่งนำบาท
บดินทร์เสด็จ นั้นนา
นั่งคุกชงฆ์ลงทั้ง
สี่หน้าบัลลังก์ ฯ
๏ ขะบวนหลังเชีญเครื่องเต้า
ตามแถว
ยืนเทียบพราหมณาแนว
ไป่ล้ำ
มะหึมาสุดสง่าแพรว
พรรลึก เฉลีมท่าน
แสนสง่านบริพารก้ำ
เกียรติ์ฟ้ามาเสมือน ฯ
๏ เสด็จเคลื่อนถึงหน้าพระ
ภัทระบิฐ
เจ้าอยู่หัวมะหิทธิฤทธิ์
เลีสะแกล้ว
พักตร์ผันเทีดอัญชะลิต
สรวมนุญาต
บรมะบพิตร์บิตุลาแล้ว
เสด็จขึ้นบัลลังก์ ฯ
๏ ที่นั่งภัทระบิฐเบื้อง
บุรพา ผันแฮ
ศังข์สนั่นบรรลือซา
เซียบแล้ว
จึ่งมะหาราชะครูวา
มเทพนอบ บาทท่าน
อ่านเวทไศวะเภทแผ้ว
พักตร์โน้มโอมฉันท์ ฯ
๏ สรรเสรีญไกลาสสิ้น
สามลา
ศังข์ประลือทุกครา
สะเทื้อม
สงบศังข์พระครูมะหา
วามเทพ มุนีแฮ
กล่าวบทมะคธะพากย์เอื้อม
อัตถะถ้อยทูลเสนอ ฯ
/*112๏ เชีญเลอสิริราชย์แม้น
มะหาไศ วะสึงฤา
เฉลีมพระประมาภิไธย์
เทีดเกล้า
ถวายราชกะกุธะภัณฑ์พิชัย
ะรัชเยศ สยามเอย
ประดับอิสสริยางค์เฝ้า
ฝากข้าสิมาถนอม ฯ
๏ จอมกษัตร์ตรัสรับด้วย
ภาษา มะคธเอย
พราหมณ์บ่าวศังข์ทักษิณา
วรรตครึ้ม
พระยาโหรลั่นฆ้องมะหา
ชัยมะหุร์ดิ -เหีมแฮ
สนั่นกระทั่งศังข์แตรพรึ้ม
เพรียกแสร้เสียงประโคม ฯ
๏ โหมมะหระธึกแกว่งไม้
บัณเฑาะว์
ดุริยะดนตรีเสนาะ
นาทซร้อง
ปืนฤกษ์เอีกอึงเหมาะ
มะหัคระโชค เฉลีมเอย
สนามใหญ่สะหะทัยก้อง
กระหึ่มเปรี้ยงพิไสกูน ฯ
๏ มะหาฤกษ์พูนฤกษ์ทั้ง
มะหาชัย ยิงฮือ
มะหาปราบมะหาจักร์ไกร
เกรีกห้าว
กำลังคะรุวารไข
ชะนวนยัด ยิงแฮ
เฉลีมฤกษ์เอีกภิเษกน้าว
ไพร่ฟ้าสาธุการ ฯ
๏ กรมทะหารเรือบกเหี้ยม
ทระหด
ปืนใหญ่ยิงเฉลีมยศ
ยอดเจ้า
ตึงตึงจวบถึงกฎ
ร้อยเอ็จ อึงนา
ประกาศพะสกพระปกเกล้า
เสด็จขึ้นเถลีงถวัลย์ ฯ
/*113๏ ทุกพรรค์ทุกเพสผู้
ผองไท
มือเทีดท่วมหัวใจ
จอดเจ้า
ประลือสนั่นลั่นเสียงไชย์
โยเพิ่ม พรท่าน
ปลื้มปลุกแทบทุกเกล้า
กลาดน้อมจอมสยาม ฯ
๏ ระฆังอารามย่ำแจ้ว
เจ็ดลา
ผยองประโยชน์โฆษนาถา
ทั่วแคว้น
สมเด็จปรมินทร์มหา
ประชาธิปก ฯ
อะภิเษกเอกองค์แม้น
เชษฐะไท้เถลีงนะคร ฯ
๏ เพรียกพรสงฆ์สวดเอื้อน
อวยถวาย
เอีกทุกอาวาสะราย
รื่นด้าว
มะหุร์ดิสมัยสุดใครวาย
ประวัติ์ระลึก ลืมเลย
เจีดประจักษ์ภักดีน้าว
มะโนชซร้องสรรเสรีญ ฯ
๏ ใครเชีญเชีญเครื่องให้
ขุนพราหมณ์
ถวายต่อหัตถ์กษัตร์สยาม
เมื่อนี้
มงคละอะภิเษกตาม
ตำรับ บุราณแฮ
ลำดับสรรพะพัสดุ์ชี้
โฉลกไท้เถลีงถวัลย์ ฯ
๏ พระสุพรรณะบัฏนั้น
พระยามหา นามฯเอย
รับจากราชะหัตถา
เทีดไว้
ท้ายภัทระบิฐทิศา
อุดระภาค
แถวนอกดังบอกให้
ทราบเบื้องบรรหาร ฯ
/*114๏ พระสังวาลธุหร่ำนั้น
ทรงเฉียง
เบื้องพระอังสาเฉวียง
เวี่ยไว้
สังวาลนพะรัตน์เรียง
นพะรัตน์ มะเลืองเอย
เฉียงพระอังสาไท้
ภาคด้าวสะดำตระการ ฯ
๏ สังวาลพระนพแม้น
นพะรัตน์
สะพักพระอังสาถัด
เทีดแกล้ว
พระมะหาพิชัยะขัต
ติยะมะกุฎ เถลีงเอย
อัคระศิโรดมแพร้ว
เพชระพร้อยเพราสถาน ฯ
๏ เชีญพานยืนท้ายพระ
ภัทระบิฐ
ด้านอุดรแนวชิด
เชื่อมต้น
พระขรรค์ชยะศรีสถิต
โต๊ะทัก ษิณนา
ทาณฑ์พระกรเลีสะล้น
สฤษฏ์ข้างทางขวา ฯ
๏ วาละวิชะนีนั้นเบื้อง
สะดำวาง
แสร้พระจามะรีทาง
ภาคซ้าย
พระแสร้ศักดิ์สิทธิ์หาง
คะเชนทรเผือก เฉวียงแฮ
วิเชียระรัตนาวุธหร้าย
สอดนิ้วหัตถา ฯ
๏ เชีญพานมาสถิตท้าย
บัลลังก์ ราชเอย
สองภาคแถวนอกดัง
กฎไว้
ฉลองบาทราชะครูบัง
คมสอด ถวายแฮ
พานนั่น, อยู่ด้านไต้
ต่อต้นแถวทะแยง ฯ
/*115๏ พระแสงทองเกลี้ยงนั่น
รับไป
เชีญอยู่เหนือแถวใน
เนื่องชั้น
ทาณฑ์กรรูปเทพะไท
รับเชีด สะดำแฮ
พระราชะอุปะโภคนั้น
ทอดไว้ถวายขนาน ฯ
๏ พานพระขันหมากทั้ง
สุพรรณะศรี
โต๊ะทักษิณะภูมี
แมกไว้
พระเต้าทักษิณาวะดี
มณฑป น้ำฤา
ทอดโต๊ะภาคอุดรไท้
เทียบพร้อมถนอมประสงค์ ฯ
๏ เสร็จทรงรับศัสตระอ้าง
อัษฎา วุธเอย
หอกเพชร์ดาพชะเลยมะหา
เดชห้าว
ตรีจักร์ดาพเขลรา
ชาวุธ ธนูแฮ
กับพระแสงของ้าว
พินาศสิ้นแสนพล ฯ
๏ ปืนต้นข้ามแม่น้ำ
สะโตงทัพ ถลายเอย
ทรงรับพัลลภรับ
ต่อแล้ว
ยืนหลังที่นั่งประดับ
บาระเมศ สลอนแล
เรียงเรียบตามระเบียบแคล้ว
เคลื่อนน้อยไฉนยล ฯ
๏ ดนตรีสงบแล้วศิษย์
นารายณ์
พระสิทธิชัยบดีถวาย
ฉัตร์ชั้น
เศวตวิมลนพปะฎลระบาย
ขลิบกนก ตริแนวนา
โดยมะคธะภาสาซั้น
เสกซ้ำคำไท ฯ
/*116๏ จอมไผทอุภัยะพากย์พร้อง
พจะนา
รับเศวตรฉัตร์ราชา
เช่นเอื้อน
สิทธิชัยฯ เทีดถวายวะรา
ธิปะฉัตร์ สะกาวเอย
ประโคมครึกพรรลึกสะเทื้อน
เกศสร้าสยองขลัง ฯ
๏ บังคมบรมะบาทแล้ว
ผู้เชีญ เชีญเอย
เศวตะฉัตร์จากหัตถ์เดีร
พักท้าย
แถวสะดำส่ำขะบวนทะเมีล
มะหัคฆะเดช อุดมแฮ
หยุดประโคมโครมคล้าย
เมื่อครั้งหลังมา ฯ
๏ อัษฎาจารย์ศิษย์ไท้
สุไนละ กัณฐ์เอย
มนตร์อะนุษฎุภะศิวะ
เสกซั้น
ราชมุนีอะนุษฎุภะ
วิษณุ มนตร์แฮ
เฉลีมเดชดังศิเวศครั้น
จบครั้งศังข์ประลือ ฯ
๏ เสร็จระบือบุณยะเวทแล้ว
ปุโรหิต
วามเทพถวายพรพิชิต
แด่ไท้
โดยอาศิรวาทวิศิษฎ์์
สุภัยะพากย์ เผยเอย
ทั้งมะคธทั้งไทให้
พระเรื้องเดโช ฯ
๏ สุโขทัยธรรมะราชเจ้า
จอมปราณ สยามเอย
ถั่งพระราชะโองการ
โปรดเกล้า
ทรงประศาสน์พระราชะทาน
อะภัยะรัก ขารา
แด่ประชาสยามะเผ้า
พิเทศถ้วนทวยนิกร ฯ
/*117๏ พจะนาทรมะคธะทั้ง
ไทสมาน
ปุโรหิตบังคมขาน
ก่อนผู้
รับบรมะราชะโองการ
ปะฐมะฤกษ์ สนองนา
ศังข์ทักษิณาวัฎกู้
เกียรติซร้องเสรีญประโคม ฯ
๏ น่าโถมโสมะนัสะน้อม
มะโนนิยม ยิ่งรา
เชีดพระบาระมีชม
ชื่นเกล้า
สรวมชาติ์พึ่งบาทบรม
ะนาถโสตถิ์ เกษมเทีญ
เสวยสุขทุกค่ำเช้า
รัชยะช้าเฉลีมวัง ฯ
๏ ขุนคลังนอบเกล้าเทีด
ขันทอง
สีส่งลงยารอง
ดอกไม้
พิกุลสุวรรณหิรัญสนอง
บงกช ะมาศท่าน
โปรยอุทิศทวิชะพราหมณ์ได้
ฤกษ์ท้นปะฐมะทาน ฯ
๏ พะนักงานข้างที่น้อม
เงินตรา สลึงแฮ
รองหลั่นขันลงยา
ยื่นไท้
โปรยชีพ่อส่อมะหา
มังคะเลศ เฉลีมเอย
ปะฐมะเทวะไทย์ใช้
โชคครื้นศฤงคาร ฯ
๏ มะหิบาลหลั่งน้ำทัก
ษิโณทก
ตั้งสัตยาธิฐานปก
แว่นแคว้น
ทศะพิธราชะธรรมดิลก
เฉลีมชาติ์ ฉลวยเอย
ผลพิศิษฎ์สุจริตแม้น
มุ่งฉนี้มีไฉน ฯ
/*118๏ ตั้งพระทัยแผ่ห้วง
พรหมวิหาร
ต่อสัตว์สาธารณ์สถาน
ทั่วหล้า
กุศละส่งบ่งบรรดาล
ดังราช ถวิลเทีญ
สยามะจักร์เจีดศักดิ์กล้า
กลั่นข้อเฉลีมคุณ ฯ
๏ เบีกบุญขุนชาติ์ทั้ง
พุทธะศาส นานา
ฝนชุ่มชุมธัญญะชาต
ชื่นเลี้ยง
อยู่เย็นขาดเข็ญขาด
คณามิตร์ เสมอเทีญ
สยามะโชคเลอโลกเพี้ยง
เพื่อนแคว้นแสนเกษม ฯ
๏ เสร็จเปรมปราโมทย์ตั้ง
ฤดีดุจ สะแดงเอย
เปลื้องพิชัยะมงกุฎ
ก่องเกล้า
ถอดพระประวิชชุด
เฉลีมภิเษก แล้วรา
พัลลภรับเชีญเข้า
ขนบริ้วรายฉลอง ฯ
๏ ผองพรามณ์ถอยห่างผ้า
ลาดบาท
เสด็จจากภัทระบิฐยาตร์
ยอดแกล้ว
ขึ้นสู่จักระพรรดิราช
พิมานท่าม กลางเอย
ชนัยยะเภทไทเทศแผ้ว
พักตร์น้อมจอมสมร ฯ
๏ อะนุสรณ์ตอนภิเษกเจ้า
จักรี นี้นอ
จับจิตเจิ่งสดุดี
เด่นยิ้ม
แสนสง่าพระบาระมี
เสมอนิมิต สุบินฤา
ทุกมะนัสหวังสวัสดิปิ้ม
เปี่งพ้องสนองพร ไชย์โย ฯ
---
สมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายอติเรกเป็นปฐมฤกษ์
ร่าย
๏ ฉะมาธรไกสระยาตร์
กลาดมะหาดเดิรเชีญเครื่อง
ตามบาทเบื้องปฤษฐางค์
โดยทางลาดพระบาท
ขึ้นราชะมนเทียรสถาน
ผ่านพิมานจักระพรรดิโว่ง
สู่ท้องพระโรงหลังดิลก
พุทธะศราพกอะสีติสงฆ์
ประชุมถวายมงคละพร
ภูธรประเคนไทยะธรรม์
แล้วสถิตสุวรรณะบัลลังก์
ฟังสงฆ์ถวายอะนุโมทะนา
จึ่งมะหาสังฆะราชเอก
ถวายอะติเรกพรพิเศษ
พ่างพุทธะเวทประถมะฤกษ์
เกรีกราชาคณะพร้อม
ถวายพรจอมสยามะกษัตร์
สวดโสอัตถะลัทโธ
สามจบโบราณฉบับ
สัพพะพุทธานุภาพรับ
ภวะตุสัพพะมงคล
จึ่งชีต้นประพนธะพงศ์
องค์พระอาจาระยุตม์
สมเด็จพุทธะโฆษา ฯ
ถวายพรลาลีลาส
จากอาสน์ท้องพระโรงหลัง ฯ
ดับเทียนชัย
๏ สู่พระที่นั่งอะมะรินทร์ ฯ
สะหะดึงสะชินะบุตร์ชะรุม
สังฆะอาสน์ประชุมพร้อมชุด
สมเด็จพุทธะโฆษา ฯ
หน้าที่ดับเทียนชัย
เจ้าไทย์สวดคาถา
ดับเทียนอะวะสานะพิธี
แล้วจระลีจากอาสน์
คืนสุธาวาสพักทิวา
ทุกราชาคะณะสงฆ์
จิตจำนงอำนวย
พระพรช่วยเฉลีมสวัสดิ์
/*120ให้เถลีงรัชย์ถิระถวัลย์
ให้เถลีงศันติ์เถลีงศักดิ์
เถลีงพุทธะจักร์จิโรปะถัมภ์
เถลีงจะริยะสัมมะปะฏิบัติ
ราชะธรรมะพัตทัศะพิธ
นิตยะทิวัสะรัตยากาล ฯ
---
เตรียมการเสด็จออกท้องพระโรง
๏ เจ้าพะนักงานเร็วรวด
ยกเตียงสวดสังฆะอาสน์
ซุ้มเทียนราชะพิทธี
ถอนเก้าอี้รายเรียง
แผ้วกวาดเกลี้ยงพื้นพระโรง
ชักพระสูตร์โยงกั้นหน้า
ที่นั่งมะหาเศวตะฉัตร์
โต๊ะอุภัยะปรัศว์ จัดสอาด
ตั้งสิริราชะกะกุธะภัณฑ์
สรรพะราชูปะโภคไสว
ครั้นใกล้ไตรรัสะฤกษ์
นาฬิกาเกรีกขัตติยา
เสนามาตย์เสวก
มิมียกเว้นใคร
ทั้งไททั้งวิเทศะชาติ์
ข้าราชะการพร้อมหมด
แต่งเต็มยศขนานใหญ่
ใครได้ตราจุละจอม
เสื้อครุยกรอมชงฆ์ห่ม
ใครได้ปะฐมะจุละจอม
สวมสร้อยกรอมอังสา
ราชะทูตานุทูตทั้ง
รัฐะทูตสะพรั่งเต็มแหน่ง
แต่งเต็มยศงดงาม
หลายหลามอะมะรินทร์ฯอัด
เป็นมะหัจฉะริยะสะมาคม
พระบรมะวงศานุวงศ์
เบื้องขวาทรงยืนเฝ้า
เหล่าราชะทูตเบื้องเฉวียง
เคียงสิงหาสน์เศวตะฉัตร์
ขนัดข้าราชะการสล้าง
เฝ้ากลางห้องพระโรงเกลื่อน
ฝ่ายพละเรือนเบื้องขวา
ผ่ายทะหารกล้าเบื้องซ้าย
/*121ฝ่ายมะหาดราชะสำนัก
ราชะองคะรักษ์สนิธไท้
เฝ้าใกล้ในพระสูตร์บัง
เบื้องหลังมะหาเศวตะฉัตร์
หลังขวางถัดอะมะรินทรฯพิลิึก
โลหะมะหระธึกเตรียมสะพรั่ง
แตรฝรั่งศังข์แตรงอน
อินทะเภรีสลอนระดาษตา
จ่าปี่จ่ากลองเคียง
คอยประโคมเสียงสง่าพฤนท์
หน้าอะมะรินทร์ฯเนืองนอง
กองทะหารเฉลีมพระเกียรติ์
ตั้งแถวเหยียดยืนทอด
ตลอดดุษฎาภิรมย์กลาด
จนปราสาทจักรี
บุษบกศรีสุระยาน
ราเชนทระกาญจน์ก่องฟ้า
พะญาช้างที่นั่งต้น
เทียบเกยถะกลเกียรติตระหง่าน
ควานประจำท้ายละคอ
แต่งเครื่องคะยอขัตติยะอาสน์
สมมะหัคระราชะพาหนะ
สนามพระทวารเทเวศร์
มะหัศวาวิเศษผูกเครื่อง
สุวรรณะรองเรืองรจะนา
พะญาม้าต้นยืนขนาน
ตระเตรียมการพร้อมสรรพ
ต้องตำรับราชะสดมภ์
เฉลีมบรมะขัตติยาภิเษก
เฉกศุลีดิลกปกเกล้า
สยามอะมัจขัตติยาเฝ้า
ผ่านฟ้าศาสะนินทร์ บาระนี ฯ
---
พระปฐมนามาภิไธย์
โคลงสี่
๏ ครั้นใกล้ชินะฤกษ์แผ้ว
คัคะนานต์
ไตรรัสะนาฬิกากาล
กระชั้น
สมเด็จพระจอมทะหาร
มะหิทธิศักดิ์ สยามเอย
นะพาภิเษกเอกะราชกั้น
ฉัตร์เก้าสะกาวศรี ฯ
/*122๏ จอมชีสังฆะราชเจ้า
จักริชา
พร้อมพระขัตติยะมะหา
มาตย์ผู้
เปรื่องปราชญ์ราชะสมญา
ขนานเทีด ถวายเอย
ตามราชประเพณีกู้
เกียรติ์เรื้องประเทืองสถาน ฯ
๏ องค์ประธานนั่นพระเจ้า
บรมะวงศ์ สนิธท่าน
กรมะพระสวัสดิวัดน์ฯคง
แก่รู้
คุณะจริตพิทยามง
คละประพฤติ์ พระนา
สมเชีดเจีดวิจักขน์กู้
เกียรติ์ฟื้นยืนไผท ฯ
๏ ภิไธยูปะกรณ์กษัตร์เจ้า
เจิ่งระบิน มารา
แต่ชุดอยุธยาภิญ
โญตม์โพ้น
สมเด็จปรเมนทร์มะหินทร์
มะหามะกุฎ ะราชพ่อ
ฟื้นอะดีตะจารีตโน้น
ประณีตสร้านเสนอมา ฯ
๏ พระปรมานุชิตเชื้อ
ชิเนนทร์สง ฆะราชเอย
สมเด็จบิตุลาองค์
เอกเจ้า
ขนานพระอะภิไธยะมง
คละเทีด ปะฐมแฮ
สมเด็จพระจอมเกล้า
กษัตร์แก้วโกสินทร์ ฯ
๏ ปรมินทร์นพินทระราชเข้ม
คุณะพิท ยาพ่อ
อุภัยะปักษ์จักริชพิศิษฎ์
ศักดิ์ฟ้า
สมถวายอะภิไธย์ลิขิต
สุพรรณะบัฏ บวงเอย
หายากน่าฝากหล้า
ระลึกล้วนยวนสม เสนีญแล ฯ
ร่ายคำหลวง
/*123๏ พระบาทสมเด็จพระ
ปรมินทรมหาประชาธิปก
มหันตเดชนดิลกรามาธิบดี
เทพยปรียมหาราชรวิวงศ
อสัมภินพงศพีรกษัตร
บุรุษรัตนราชนิกโรดม
จาตุรันตบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ
อุภโตสุชาติสำศุทธเคราหณี
จักรีบรมนาถ
จุฬาลงกรณราชวรางกูร
มหามกุฏวงศวีรสูรชิษฐ
ราชธรรมทศพิธอุต์กฤษฏนิบุณ
อดุลยกฤษฎาภินีร์หาร
บูรพาธิการสุสาธิต
ธันยลักษณวิจิตรเสาภาคยสรรพางค
มหาชโนตมางคมานท
สนธิมตสมันตสมาคม
บรมราชสมภาร
ทิพยเทพาวตารไพศาลเกียรติคุณ
อดุลยศักดิเดช
สรรพเทเวศปริยานุรักษ
มงคลลัคนเนมาหวัย
สุโขทัยธรรมราชา
อภิเนาวศิลปศึกษาเดชนาวุธ
วิชัยยุทธศาสดรโกศล
วิมลนรรยพินิต
สุจริตสมาจาร
ภัทรภิชญานประดิภานสุนทร
ประวรศาสโนปสดมภก
มูลมุขมาตยวรนายกมหาเสนานี
สราชนาวีพยูหโยธโพยมจร
บรมเชษฐโสทรสมมต
เอกราชยยศสธิคม
บรมราชสมบัติ
นพปฎลเศวตฉัตราดิฉัตร
ศรีรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเษกาภิษิกต์
สรรพทศทิควิชิตเดโชไชย
สกลมไหศวรยมหาสวามินทร
มเหศวรมหินทรมหารามาธิราชวโรดม
บรมนาถชาติอาชันยาศรัย
/*124พุทธาทิไตรรัตนศรณารักษ
วิศิษฏศักตอัครนเรศวราธิบดี
เมตตากรุณาศีตลหฤทัย
อโนปไมยบุนยการ
สกลไพศาลมหารัษฎราธิบดินทร
ปรมินทรธรรมมิกมหาราชาธิราช
บรมนาถบพิตร
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ฯ
เสด็จออกรับอาเศียรวาทฝ่ายหน้า
โคลงสี่
๏ โลกกลัววีระเดชทั้ง
นับถือ คุณท่าน
ถะเกีงพระเกียรติศักดิ์ระบือ
เบีกแกล้ว
อาจโอ่พระองค์คือ
องค์พระอะ วะตารฤๅ
มาปกผองพะสกแผ้ว
พิบัติเกื้อเกษมกรุง ฯ
๏ ผะดุงพระพุทธะจักร์ทั้ง
อาณา จักร์เอย
สนองพระองค์ราชา
เชษฐ์ไท้
สืบสันตะติวงศ์มะหา
มะกุฎจัก รีพ่อ
เสมือนมะหาชนได้
เลือกขึ้นครองถวัลย์ ฯ
๏ ทรงธรรม์ทรงเครื่องแม้น
ราชา ภิเษกเอย
สถิตราชะสิงหาสน์มะหา
ฉัตร์กั้น
เฉลีมพิชัยะมะกุฎสถา
วีระกษัตร์ สยมแฮ
กระสันพระแสงขรรค์ชั้น
ปะธวดไท้ชัยศรี ฯ
๏ วัลละภีฉลองบาทช้อย
เชีงสรวม ถวายท่าน
มะเลืองกนกปกเก็จหลวม
บาทป้อง
ปานกุสุมทิพยะนุ่มนวม
สนองเทีด ธุลีเอย
เฉลีมพิพิธอิสสริยะก้อง
เกียรติ์ก้ำอัมะรินทร์ ฯ
/*125๏ มะหาดชินเชีญศัสตระคุ้น
เคียงสอง คู่เอย
สองฝ่ายรายตีนตอง
เตีบตั้ง
พัดโบกโบกพายผยอง
วายุภาค อุภัยท่าน
องคะรักษ์สองฟากยั้ง
หย่งด้ามธงศรี ฯ
๏ กะบี่ธุชครุฑะพ่าห์เรื้อง
พิชัยณะรงค์
ยืนต่อตีนตองทะนง
ใช่น้อย
อัษฎาวุธะยรรยง
ยืนภาค ขนองแฮ
งามระเบียบเรียบร้อยชะม้อย
มิ่งห้องมะหาลัย ฯ
๏ ไสวหมู่มะหาดเล็กเฝ้า
ทูลละออง เรียงเอย
นิเวศะรักษ์คอยพิทักษ์สนอง
บาทพร้อม
ระยับสรรพะปิลันธน์ทอง
เงินสลับ สีรา
เยี่ยงนิกรอะมระล้อม
ศิเวศเวี้งเถลีงชัย ฯ
๏ ได้สมัยอุดมะฤกษ์แล้ว
กรมะวัง
รัวกรับสำทับบัง
คับอ้าง
พระสูตร์รูดชิดผนัง
เสาพระ โรงเอย
ยลพระโฉมเจ้าช้าง
ชื่นห้องมะโหฬาร ฯ
๏ ขนานขนัดขัตติเยศข้า
บาทพรู พรั่งแล
พระยาราชมานูชู
พุ่มขึ้น
ศังข์แตรมะหระธึกตรู
เกรีกสนั่น ประโคมเอย
กลองชนะคระครึ่มครึ้น
ครึกครื้นเครงสมร ฯ
/*126๏ พะหุละนิกรสลอนหลั่นก้ม
เกศา สะการท่าน
แตรสนั่นสรรเสรีญมะหา
ราชครึ้ม
ทะหารถวายวิระวันทิยา
วุธะเถือก แถวเอย
พอสุดเสียงประโคมพรึ้ม
พระเจ้าบรมะวงศ์ ฯ
๏ องค์สมเด็จฟ้าราช
บิดุละขวัญ นะครเอย
กรมพระยาภาณุพันธุ์ ฯ
ยาตร์เยื้อง
สถิตกลางพระโรงคัล
ศิราภิวาท ถวายแฮ
เผยพะจีสดุดีเบื้อง
บาทเยื้อนประดิภาน ฯ
๏ ถวายอุทานแทนทั่วข้า
ทูลละออง
ขัตติยะชาติ์มาตยาผอง
พวบเกล้า
สวามิภักดิ์ส่งศักดิ์สนอง
บงกช ะมาศท่าน
พึ่งพระคุณอุ่นเผ้า
พ่วนเกื้อกะตัญญู บาระนี ฯ
๏ เพื่อชูพุฒิภาพเชื้อ
จักรี
เพื่อผะดุงกรุงศรี
สืบฟื้น
เพื่อพิทักษ์พุทธะจักร์ทวี
วะโรภาส ะธรรมแฮ
เพื่อพิศิษฎ์สมจิตชื้น
ชาติ์ฉนี้มีเดียว ฯ
๏ แต่เฉลียวร่วมเจตน์เกื้อ
จอมกษัตร์ สยามรา
ถวายชีพถวายโฉมขจัด
โจกร้าย
ร่วมปะถัมภ์ราชะดำรัส
ใดประสิทธิ์ สนองท่าน
เมื่อทุกใจใฝ่ละม้าย
ประโมทฉนี้ศรีพร ฯ
/*127๏ สะโมสรถวายสัตย์ทั้ง
ถวายชัย
ฤกษ์ดิเรกอะภิเษกสมัย
เมื่อนี้
สรวมคุณรัตะนะตรัย
เดชะเทพ บิดรฤา
เชีญช่วยอวยสวัสดิชี้
ชะเยศเบื้องบัวเฉลีม โสตถิ์เทีญ ฯ
๏ จบเสนีมเศียรวาทน้อม
เกศี
ถวายพระราชกะตัญชะลี
ลั่งเกล้า
สมเด็จพระจอมชี
วิตชาติ์ สยามเอย
เผยราชะโองการพะเน้า
จิตข้าทูลละออง ฯ
๏ ยินฉลองเรีงมะนัสะปลื้ม
ปรีดา แดท่าน
ทราบระหัสขัตติยะมะหา
มาตย์พร้อม
สวามิภักดิ์จักอาสา
สนองราช กะรัญเอย
สมพระปะณิธานน้อม
มะโนชเกื้อเกษมกรุง ฯ
๏ หวังผะดุงปรุงประโยชน์ให้
มะหาชน ชื่นเอย
แม้เมื่อคั่งกังวล
วุ่นเร้า
ทุกเจ้าทุกขุนจน
ประชาราษฎร์ ก็ดี
โปรดนุญาตโอกาสเฝ้า
เหมาะมื้อสมานปอง ฯ
๏ ขอผองผู้แกล้วซึ่ง
สะโมธาน ถ้วนแล
นฤทุกข์สุขเกษมศานติ์
พรักพร้อม
ช่วยทะนุกปลุกสำราญ
ประชาราษฎร์ เฉลีมเทีญ
สมราชะมะนะสาน้อม
เช่นนั้นนิรันดร์สยม ฯ
/*128๏ บรมะวงศ์องค์เอกผู้
เป็นประธาน
รับพระราชะโองการ
ใส่เกล้า
เจ้าขุนทูตวิเทศขนาน
เศียรภิวาท ไสวแฮ
ชมพระโฉมผ่านเผ้า
พ่วนปลิื้มลืมถวิล ไฉนเลย ฯ
๏ ครั้นพุ่มบิณฑ์เชีดขึ้น
ชาวประโคม
ต่างกระทั่งศังข์แตรโหม
หึ่งก้อง
กลองชนะมะหระธึกโครม
ครึกลั่น รเบ็งแฮ
ทะหารสนั่นสรรเสรีญป้อง
อะวุธซั้นวันทิยา ฯ
๏ เคลื่อนมะหาสุวรรณวิสูตร์เงื้อม
งำองค์ พระเอย
พอสุดเสียงประโคมลง
ต่างร้าง
ลานวังเพ่งดังดง
นิรมิต มะเลืองฤา
แสงพร่าสนอบ, ตราสล้าง
ดิลกเพี้ยงพิศวง ฯ
๏ ตรงทวารพิมาน ฯ มั่วเพี้ยง
ผองภะมร มุงฤา
เกลื่อนรถบทะจรสลอน
หลีกเลี้ยว
ผยองเยียดแซกเสียดสมร
ะภูมิ์ผื่น พิลึกเพื่อน
วาวว่อนอาภรณ์เอี้ยว
แอบพ้นคนไฉน ฯ
๏ ยากใครได้ประสพแม้น
มะหาภิเษก นี้เลย
ขัตติยะชาติ์เสนะมาตย์อเนก
แน่นเฝ้า
ไทฝรั่งคับคั่งเหตุ
ใดสมัค มารา
เห็นประจักษ์สวามิภักดิ์เจ้า
เจีดแคว้นแสนนิยม บาระนี ฯ
---
ทรงรับอาเศียรวาทฝ่ายใน
สถาปนาสมเด็จพระบรมราชีนี
โคลงสี่
๏ ปะฐมะมนเทียรธิราชเจ้า
จักรี ประดิษฐ์เอย
พ่างพิมานอะมระศุลี
หลักฟ้า
ไพศาลทักษิณศรี
นิเวศน์พระ โรงฤา
ขัตติยะนารีข้า
บาทซร้องสะโมสร ฯ
๏ ถวายพรพระปกเกล้า
กษัตร์เอก
ซึ่งรับปะระมาภิเษก
ฤกษ์เช้า
สองแถวพร่างแพรวเฉก
อัจฉระร่อน ลงฤา
เสาวะภาสเอี่ยมอาตม์เฝ้า
บาทชะม้อยคอยสนอง ฯ
๏ ฉลองอุราสวยสง่าเพี้ยน
สีสลับ สลอนเอย
ภูษิตสร่ายชายระยับ
เยี่ยงสิ้น
อิสสริยาภรณะประดับ
ดิลกสะพัก สะพายฤา
ถุงบาทรองบาทจิ้น
เจีดแพร้วเพราสฺรีร์ ฯ
๏ มะเหสีปียะราชล้วน
ขัตติยะรัชย์ เฉลีมเอย
สมเด็จพี่นางกษัตริย์
ศักดิ์ฟ้า
ป้าเจ้าปะระมะเผ่าขัต
ติยะต่าง กรมแฮ
พร้อมพระองค์เจ้าหน้า
หม่อมเจ้าเฉลาราย ฯ
๏ ผ่ายนางในนั้นพระ
มะเหสี
ษฬัมะรัชย์เอกกษัตรี
เกร่อต้น
พระสนมราชะนารี
อุภัยะรัชย์ รองเอย
เฉลีมพระเกียรติ์ถะเกีงพ้น
โพฒิเจ้าจรรโลง ฯ
/*130๏ ท้องพระโรงหน้าอเนก
นางสะกุล อื่นเอย
ยศะท่านผู้หญิงบุญ
เบีกแต้ม
คุณราชะนิกุลคุณ
หญิงหม่อม มากท่าน
เถ้าแก่ท้าวนางแย้ม
เยี่ยมพร้อมเพราศรี ฯ
๏ กษัตรีเตรียมเฝ้าภาค
อุตตะรา ราชเอย
สนมนักเฝ้าทักษิณา
ภาคเพี้ยน
พระโรงนั่นภรรยา
อมาตย์ใฝ่ เฝ้าแฮ
พร้อมเหล่าท้าวนางเที้ยร
ทะเนียบเบื้องบรรหาร ฯ
๏ เยาวะมาลย์มี่งด้าวมี่ง
มะเหสี เจ้าเอย
ทรงเครื่องสยามกษัตรี
ชื่นเกล้า
รำไพพรณีฉวี
วิภาสแข่ง แขฤา
สถิตอาสน์อะนุราชเฝ้า
ชิดข้างฉวางอุดร ฯ
๏ อัปสะราภรณ์เพ่งเพี้ยง
พิศวง วิลาสแม่
เยี่ยระบับสีฟ้าผะจง
จีบช้อย
อุไรรัตน์รัดองค์ทรง
ตระแบงสะพัก สุพรรณเอย
โอบอุภะยังสาห้อย
ระยาบเฟื้อยเปลือยชาย ฯ
๏ เพรีดพรายสายสะอิ้งพัช
ชิราเฉลีม ศอแม่
วะลัยเพชร์เกยูรเสรีม
พ่าหุ์แพร้ว
พระประวิชวิเชียระเรีม
สุรังคุลิศ วิไลเอย
ละม้ายสุรางค์นางแก้ว
กษัตร์เจ้าจักระพรรดิ์ ฯ
/*131๏ เฉีดฉันจุฬะเกศม้วน
เมาฬิศ ฉลวยเอย
เฉลีมพักตร์เพชรุณหิศ
รัดเกล้า
ฉลองชงฆ์แช่มชวะลิต
กุไสย์เล่ห์ ฉวีฤา
ฉลองบาทดัจะมาษเย้า
เนตร์ฟ้าผวาชม ฯ
๏ สมสวยสมศักดิทั้ง
สมวงศ์ แม่อา
สมคู่ภูธะเรศทรง
ศักดิ์แกล้ว
สมสิงมิ่งอุมามง
กุฎกษัต -รีเอย
สมอย่างยอดนางแก้ว
เกศหล้าราชินี ฯ
๏ จอมจักรีขึ้นสู่
ทักษิณ สถานท่าน
ทรงพระชะฎา, มะหากะฐิน
เพชร์พร้อย
กระสันขรรค์นะวะโลหะลิน
ลาถั่น เถลีงแฮ
ที่นั่งภัทระบิฐห้อย
บาทเบื้องบุรพา ฯ
๏ ขัตติยะคะณานาเรศน้อม
เศียรระยอบ ชงฆ์แม่
แลระรื่นดื่นชระเดียรกอบ
เกียรติ์ฟ้า
กละประกายพร่างพรายขอบ
ทิฆัมพะเรศ มะเลืองฤา
โสมส่องผ่องภาคหล้า
เลีกลื้นละเลีงหาว ฯ
๏ จึงพระอาวยศะเจ้า
บรมะวงศ์
กรมะพระดำรงฯ องค์
เอกชั้น
เสนาบดีทรง
กระทรวงมุ รธาเอย
ถวายภิวาทภูวะนาถครั้น
นุญาตเยื้ององค์แปร ฯ
/*132๏ ประกาศกระแสรบรมะราชะเอื้อน
โองการ
กลางสะโมสะระสถาน
ถ่องถ้อย
โปรดปรารภโบราณ
ะจารีต กษัตริย์แม่
ใคร่ระมัดประดิบัติ์คล้อย
แบบโพ้นประเพณี ฯ
๏ เมื่อภูมีใหม่ขึ้น
เถลีงถวัลย์ ใหม่แม่
ย่อมยกชายาบรรพ์
เบี่ยงตั้ง
ทรงยศมะหิษีขวัญ
นัคะเรศ
ตลอดชุดอยุธยาครั้ง
กระโน้นเห็นนัย ฯ
๏ แม้สมัยอะมระรัตน์แก้ว
โกสินทร์ นิอา
สองพระปัยะกาถวิล
เยี่ยงนั้น
สถาปะนาพระชายินทร์
เฉลีมยศ
อัคระมะเหสีชั้น
เอกฉนี้ดีหนอ ฯ
๏ ต่อไร้ชาเยศมื้อ
เถลีงรัชย์
ทรงศักดิ์สมนางกษัตริย์
สืบเชื้อ
จึ่งเว้นก็เห็นชัด
ไฉนจึ่ง เว้นรา
แถลงเลศพฤติเหตุเกื้อ
เกียรติ์เจ้าเฉลาพงศ์ ฯ
๏ อันองค์ชาเยศนี้
นางกษัต -รีแม่
อะภิเษกสยมพรประวัติ์
โรจน์เรื้อง
อุภะโตสุชาติ์ชัด
เฉลีมศักดิ์ สมเอย
สวามิภักดิ์จงรักเบื้อง
บาทช้าฉนำสนอง ฯ
/*133๏ เคยครองคู่ร่วมทั้ง
สุขทุกข์ นิรันดร์รา
แม้สู่ทูระสถานบุก
บั่นด้วย
ปะฏิบัติ์วัฎฐากทะนุก
ถนอมเมื่อ ประชวรฤา
นึกก็เหมือนเพื่อนม้วย
ไม่ร้างขนางเอือน ฯ
๏ หาเหมือนมิได้เมื่อ
เถลีงถวัลย ะราชย์รา
สมสถาปะนาขวัญ
ชีพไท้
เป็นอัคระมะหิษีบรร
เจีดศักดิ์ สูงแฮ
คล้อยราชประเพณีใช้
เช่นครั้งหลังมา ฯ
๏ ทรงปรึกษาพระเจ้า
บรมะวงศ์ ใหญ่ท่าน
ฝ่ายน่าฝ่ายในปลง
นุมัติ์พร้อม
ซ้ำประยุติ์ดุษฎีทรง
เห็นชอบ ชมเอย
สมศักดิ์จักริชะน้อม
นิติต้องประเพณี ฯ
๏ จึงมีสีหะนาทอื้น
โองการ
เฉลีมพระยศเยาวะมาลย์
หม่อมเจ้า
รำไพพรณีกาน
ดามิ่ง สมรท่าน
วรราชชายาเฝ้า
ใฝ่โน้มมะโนผงม ฯ
๏ สมเด็จนางเจ้าพระ
บรมะรา ชินีเอย
อัคระมะหิษีสมญา
เยี่ยมล้ำ
รำไพพรณีสวา
มินีนาถ อะนงค์แฮ
ปรากฎพระยศะก้ำ
เกียรติ์สิ้นสยามสุรางค์ ฯ
/*134๏ อ้างคุณไตรรัตน์ทั้ง
เทวัญ ะฤทธิ์ฤา
เชีญอะภิบาลจอมขวัญ
มิ่งแคว้น
เสวยสุขปลุกเกษมศันติ์
สูงเกียรติ์ ถะเกีงเทีญ
จิระพรรษสมบัติแม้น
ชะโลตม์ล้นไหลถวาย ฯ
๏ จบภิปรายประกาศน้อม
ศิรัญชะลี
โฉมพระยอดยุพะดี
ยาตร์ยั้ง
หน้าแท่นภัทระบิฐศี
โรตม์ระยอบ ฟุบเอย
พระยาอุทัยธรรมตั้ง
พระเชี่ยนน้ำศังข์ถวาย ฯ
๏ เลีสะฦาสายซกน้ำ
ศังข์เจีม นะลาตรา
สมเด็จราชินีเสนีม
เกียรติ์ก้อง
ราชินูปะโภคเฉลีม
ยศะราช ะทานเอย
อิสสริยะนพะรัตน์คล้อง
สะพักเบื้องอังสา ฯ
๏ มะหาจักรีเพชระสร้อย
สรวมศอ
เสนอศักดิ์ภัคะวะดีชะลอ
โลกยื้ม
นางกษัตริย์นาฎสนมคลอ
ชละเนตร์ อะนันต์นา
ทรวงระธึกพลอยนึกปลื้ม
ประโมทด้วยอวยถนอม ฯ
๏ จอมนงคราญเสด็จคล้อย
ถอยองค์
คืนประทับบัลลังก์อะลง
กฎพร้อม
พระเจ้าปะระมะวงศ์ทรง
ศักดิ์อะธิป ะไตเอย
นามนภาพรฯน้อม
เกศเอื้อนอวยชัย ฯ
/*135๏ แทนฝ่ายในนอบถ้อย
ถวายพร
สมเด็จปะระเมศร
เซีดเผ้า
ทั้งองค์พระบังอร
อัคระมะหิ ษีนา
พึ่งพระคุณอุ่นเกล้า
ตราบม้วยอวยปะถัมภ์ ฯ
๏ ราชะดำรัสสดับถ้อย
ถวายชัย
ชื่นชอบทรงขอบใจ
ยิ่งถ้วน
ทั้งแทนพระอระไทย์
โถมะมะนัส สนองนา
ตระหนักแน่ฝ่ายในล้วน
ร่วมเอื้ออวยศรี ฯ
๏ จักทวีวิริเยศตั้ง
หะทัยทะนุก ถนอมเอย
เพื่ออยู่เย็นเป็นสุข
ทั่วหน้า
ตรัสเสร็จพระเสด็จลุก
จากภัทร ะบิฐท่าน
เสียงกระทั่งศังข์แตรสร้า
สนั่นครื้นเครงประโคม ฯ
๏ น่าโสมะนัสะน้อมเกศ
กะตัญชะลี
สมเด็จพระราชินี
แน่งน้อย
ประคองขันพิกุลลี
ลาเทีด ถวายเอย
โปรยประทานผ่านคล้อย
เคลื่อนขึ้นสุราลัย ฯ
๏ ฝ่ายในน้อมสิโรตม์ปลื้ม
เปรมสนอง
เก็บพิกุลเงินทอง
ท่วมยิ้ม
ตราบบาทยุพะราชสอง
ราลับ แล้วเอย
คืนคฤหาสน์ราชะวังปิ้ม
เปี่ยมน้ำใจนิยม ฯ
/*136๏ ชมมะหาบาระเมศเจ้า
จักริศ
ชมพระโฉมพระจริต
พระน้อง
ปลื้มปลุกทุกจิตคิด
สวามิภักดิ์ พูนเอย
ถึงมิก้องเสมือนก้อง
มะนัสฉอ้อนพรถวาย ภิยโย ฯ
๏ พระยอดชายชื่นแก้ว
โกสินทร์
ถอดพระชะฎา,มะหากะฐิน
เทีดเบื้อง
ปะปัยยะกายอดฟ้ามะหิน
ทระจัก รีเอย
ฉลองพระองค์ครุยเปลื้อง
อีกชั้นหรรษา ฯ
๏ มาลาสูงเสร้าพระ
เซีดเศียร
เสด็จนิวาศราชะมนเทียร
ถิ่นยั้ง
พระบรมะพิมานเสถียร
ทิพยะอาสน์ อินทร์ฤา
โปรยผะกาพิกุลทั้ง
กระษาปณ์น้อยนามสลึง ฯ
๏ พะนึงบาทบรมะนาถคุ้น
เคียงองค์
สมเด็จราชินีอะนงค์
นาฎเยื้อง
ประคองขันพิกุลผะจง
หัดถ์เทีด ถวายแฮ
สวามิศโปรยประสิทธิ์เบื้อง
นิวัตร์เมื้อพิมานสนอง ฯ
---
ฝนตกห่าใหญ่
ร่าย
๏ ผองอะมาตย์ราชะเสนา
ประยูระวงศากษัตริย์เจ้า
กลับถึงเหย้าถึงวัง
ยังบ่วายกำเดา
อากาศเร่าร้อนกาย
เพราะเสื้อหลายชั้นพอก
/*137เต็มยศออกงานใหญ่
ห่มครุยไปสะโมสร
อบอ้าวอ่อนอายตัว
ตั้งพันมั่วถวายพระพร
ภูธรปางเถลีงราชย์
ถึงร้อนอาตม์อิ่มใจ
ชื่นชมมะไหศวะรยะ
ชื่นชมพระกะรุณา
ชื่นชมมะหาสะมาคม
เปีดพัดลมลมชวย
ลูกเมียช่วยพัดวี
โสดสรงสฺรีร์ชื่นฉ่ำ
น้ำอบปรุงโชกชะโลม
ครู่เดียวโซมกายอิก
เสโทซิกร้อนกลับ
อากาศพะยับอับอ้าว
ปานปานด้าวทะเลแดง
ถึงร้อนแรงอากาศ
มิเว้นคฤหาสน์เว้นวัง
รุมกันฟังกันเล่า
สรรเสรีญเจ้าเจีดสีส์
เฉลีมพิธีปะระมาภิเษก
ทุกหน้าเฉกหน้าเดียว
ยิ้มแย้มเปรียวปรีดา
จวบนาฬิกาทจาตุรัส
ลมบนพัดเมฆแรง
บังสุริยะแสงพะยับแดด
ค่ะร่ะหึ่มแผดเสียงฟ้า
ฝนตกสร้าคั่กคั่ก
หักร้อนหายกลายเย็น
น่าเห็นมะหัศจรรย์พิลึก
เสมือนเทพยะอะธึกบรรดาล
จอมภุดาธารเถลีงบุญ
โปรยประชุนเฉกบุบผา
ซร้องเสกศิวาเศียรวาท
อันเตราชะนิเวศน์
นารีเพสอุบาสิกา
สุดมุสาเสกเสรีม
เฉลีมเกียรติ์เกีนเยีนยอ
เชีงสอพลอเอาหน้า
ปางฝนสร้าซกเสื้อ
สีเหลืองเพรื่อแพรเปื้อน
เหมือนสีทองสยองเกล้า
จึ่งลองเอาผ้าขาว
/*138ขึงกลางหาวเห็นถนัด
เมล็ดฝนหยัดเยี่ยงขมิ้น
ดวงดวงสิ้นทั้งผืน
ต่างแตกตื่นบุญญา
ว่าฝนตกเป็นทอง
เล่าลือก้องธานี
นิยมบาระมีทรงธรรม์
บุญญะวันต์ถวัลยาภิเษก
บ้างว่าเมฆมาฤษา
สอพลอหาความชอบ
บ้างเชื่อระบอบบาลี
ตำนาญมีมาก่อน
ในพระนะครกะบิละพัสดุ์
โบกขะระวัสสะวะลาหก
ตกเป็นทองรองเรือง
เบื้องพุทธะเจ้าประเวศวก
โปรดพุทธะชะนกมะหัศจรรย์
คนเห็นขันเหลือเชื่อ
แต่เมื่อปัจจุบันสมัย
ในอินเดียเห็นชัด
โบกขะระพัสตกกลาด
พวกนักปราชญ์ตรวจตรอง
ฝนเป็นทองแถลงระบิน
เป็นชิ้นชิ้นน้อยน้อย
ยามแห้งฝอยโบกขะระฝน
สีเหลืองหม่นเหลือมาก
แมกไผทฝากเยื่อเกลื่อน
เหมือนขุยใผ่ในพะนานต์
นักปราชญ์วิจารณ์แจ้งเขบ็จ
ว่าพรรณเห็ดโลกอื่น
ร่วงลงพื้นนะภาภุม
เดชมระสุมพัดแรง
แต่ยามแล้งร่อนฟ้า
ครั้นโลกราหูผ่าน
แรงดูดดาลดูดฝน
ร่วงลงบนโลกเรา
ใช่เทพยะเจ้าเฉลีมโลก
โปรยโบกขะระพัสผะเดีม
ใช่แกล้งเสรีมมุสาวาท
แท้ธรรมะชาตบรรดาล
นานนานเนืองเนืองมี
ในธระณีสินธูประเทศ
ครั้งพระเวสสันดร
กลับคืนนะครเคยกล่าว
/*139แต่เสรีมข่าวเกีนหา
สัตตรรัตะนามาษะมัย
เขาหิมะลัยสูงชะลูด
จึ่งแรงดูดดูดชะงัด
โบกขะระพัสร่วงลง
ในวันมงคละอะภิเษก
สยามะราชะดิเรกเกียรติ์ถะกล
ชะรอยปลายฝนโบกขะระมัย
ฝนตกใหญ่ตกลง
ส่อพิศวงลือเลื่อง
เป็นสีเหลืองเล่ห์สุวรรณ
จึ่งโจษกันต่างต่าง
แต่ถึงอย่างใดใด
น่าชื่นใจชื่นสฺรีร์
ชื่นบาระมีจอมถวัลย์
เห็นมะหัศจรรย์เจรีญโชค
ยามระอุโลกร้อนอ้าว
ใช่ถึงคราวถึงฤดู
ฝนสรู้สรู้สลายเร่า
เย็นเกล้าทั่วมะหานะคร
ยวนราษฎรบังคม
ถวายพรบรมะนาถเจ้า
สมเด็จพระปกเกล้า
กระนี้ดีหนอ เพื่อนเอย ฯ
---
ประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนูปถัมภก
ตระเตรียมการ
โคลงสาม
๏ น่าพอใจน่าชม
สมเด็จพระปกเกล้า
เจรีญวิถีพี่เจ้า
ประเจีดไว้ในสยาม แลนา ฯ
๏ ยามอะภิเษกราชา
พะยุหะยาตราพร่างแพร้ว
เสด็จประณตมระกตแก้ว
เกียรติ์เกื้อสักกา รัตถ์แล ฯ
/*140๏ ทรงปะฏิญญาพระองค์
ท่ามกลางสงฆ์พรั่งพร้อม
ขัตติยะชาติ์มาตยาห้อม
เหี่มน้ำใจสนอง กุศลนา ฯ
๏ ผองราชะทูตแทนกษัตร์
อะธิปะวิรัชย์ร่วมสลั้ง
พะยานพระหฤทัยตั้ง
ตะโนตม์สร้านศรัทธา บาระนี ฯ
๏ เป็นพุทธะศาสนะดิลก
ผู้ปะถัมภกปะโภคเกื้อ
เฉลีมโฉลกสะกละโลกเชื้อ
กษัตร์อ้างองค์เดียว เด่นนา ฯ
๏ โดยเฉลียวญาณยุกติธรรม
นำแสนสัตว์โสตถิ์สร้าน
ผละยึดพฤติธรรมผ้าน
พิภพเกื้อสะกลเกษม ศันติ์รา ฯ
๏ เปรมกะมละมะหาสะมาคม
โมทะนาบรมระจริตไท้
เพิ่มพิพัฒน์ไตรรัตน์ไว้
ประโยชน์หล้าสาธุการ บาระนี ฯ
---
ร่าย
๏ เจ้าพะนักงานเตรียมจัด
วัดพระศรีรัตะนะศาสดา
เครื่องสักการะทองใหญ่
สถิตใกล้ปาสาณาสน์
อาสน์สงฆ์ถะกลหนอุดร
สังฆะสะโมสรอะสีติสดมภ์
บรมะบัลลังก์ตั้งแท่น
แกว่นอิสสริยาธิปะราชย์
อาสน์ขัตติยะวงศ์เบื้องขวา
อาสน์เจ้าพระยาเสนาบดี
ราชะทูตมีศักดิ์แทน
อะธิปะไตย์แคว้นวิรัชชะนะคร
ณะหนอุดรผยองยศ
หน้าอุโบสถตั้งอาสน์
พระอะนุวงศะราชท่ามกลาง
มาตยะเสนางค์สองฝ่าย
หมายอิสสริยาภรณ์เป็นใหญ่
รองอะมาตย์ให้เฝ้าบาท
ตามทางลาดยาตรา
ในชาลาตลอดทาง
ข้างเฉลียงพระอุโบสถ
กำหนดตำรวจเหนือ
/*141เผื่อมะหาดเล็กด้านไต้
ในพลับพลาหลังวัด
จัดกั้นวิสูตร์พร้อมสรรพ
เป็นที่ประทับเปลื้องเครื่อง ฯ
๏ หมายบอกเบื้องมรคา
พะยุหะยาตราขะบวนแห่
แต่ดุษฎาภิรมย์ยาตร์
ตามถนนราชะวิถีผ่าน
ออกประตูพิมานชัยศรี
ถึงที่ราชะพลับพลา
รัตะนะศาสดารามสรรพ
ขาเสด็จกลับทางเดีม
เตีมแต่เลี้ยวขะบวนจร
อาภรณ์พิโมกษะปราสาท ฯ
๏ ทะหารเฉลีมราชะเกียรติยศ
กำหนดตั้งสองกอง
หนึ่งหน้าห้องผองทะบวง
ตำรวจหลวงแลถมึง
ทะหารราบหนึ่งดิเรกหลาม
หนึ่งตั้งสนามศาลา
สะหะทัยสะมาคมเสถียร
ทะหารนักเรียน,ราบสิบเอ็จ
พร้อมตามเขบ็จหมายบ่ง
แตรวงธงประจำกอง
ตลอดสองฟากราชะวิถี
มีทะหารยืนรายสล้าง
ชั้นกลางราชะวัลลภ
ชั้นนอกทบโยธา
ทะหารรักษาวังราย
นายร้อยยืนกำกับ
พร้อมสรรพสมสั่งไว้
ทุกนายไพร่เตรียมกระบวน ฯ
๏ จวนโสฬสะนาฬิกา
พระวงศาข้าทูลธุลี
สู่พระศรีศาสดาราม
ตามตำแหน่งยศฐาน์
ทูตานุทูตกงสุล
เผ่าพิเทศะกุลมาสะพรั่ง
ยังสะหะทัยะศาลา
พร้อมชายาบุตรี
เพื่อทัศนีจอมชาติ์
ถวายอภิวาทชมบุญ
เฉลีมเกียรติคุณพะยุหะยาตร์
โดยสยามะราชะประเพณี
/*142ขัตติยะนารีฝ่ายใน
ต่างเสด็จไปประทับเฝ้า
ชมบุญเจ้าสยามะชาติ์
เสด็จพะยุหะยาตราหลวง
ห้องกระทรวงนิเวศะนาภิบาล
นงคราญบรรดาศักดิ์
ห้ององคะรักษ์พักชม
สมเด็จบรมะราชินี
เป็นศรีประมุขนางใน
ประทับเฉลียงใหญ่ยอดสง่า
พร้อมวงศาสมสงวน
ครั้นสุดขะบวนพะยุหะบาท
เสด็จปราสาทดุสิต ฯ
เพื่อบูชิตบรรพะราช
๏ อ่าอาตม์เต็มยศใหญ่
ไสวอิสสริยาภรณะศักดิ์
สะพายสะพักจักรีศรี
สร้อยโศภีเฉลีมเผ้า
จุละจอมเกล้าปะฐะมาดิลก
ปรกอังสาโบขาว
กลัดเหรียญระนาวทรวงพราย
หมู่อมาตย์สะพายสายตรา
ช้างเผือกมะหามงกุฎ
สุดแต่ทรงยศฐาน์
อนึ่งโปรดราชานุญาต
ให้ประชาราษฎร์หญิงชาย
มาประชุมถวายบังคม
ชมบรมะราชะบุญญา
ในพระบรมะมะหาราชะวัง
ชั้นนอกทั้งชั้นกลาง
ไพร่ฟ้าคะณางค์คฤหะบดี
ทวยเศรษฐีพ่อค้า
ทุกภาสาทุกเพส
แลละลานเนตร์ขนานคน
มิเกรงฝนเพรื่อพรำ
บ้างแอบกำบังพะไล
บ้างพึ่งใบร่มกาง
บ้างยืนกลางฝนซก
บ้างปกหมวกปกผ้า
แต่ละล้วนหน้ายิ้มแย้ม
น้ำใจแฉล้มเห็นตา
บอกปรีดาหวังดี
/*143เกรงบาระมีเกรงอาย
มิกล้าผายปากร้อง
ถวายพระพรกระฉ่อนก้อง
เฉกน้ำใจถวิล ไชย์โย ฯ
---
เสด็จขะบวนพยุหยาตราใหญ่
โคลงสี่
๏ พรุณรินสุหร่ายฟ้าร่วง
หยิมหยิม เรื่อยรา
จนจะจวนริมริม
แห่ชื้น
ฉ่ำกะมลชื่นสกนธ์หงิม
ชะงึมง่วง ระงมเอย
เจียนม่อยหลับขยับฟื้น
ใฝ่เฝ้าฝังกะมล
๏ พลสุริยนเยื้องเที่ยง
สี่นา ฬิกาเอย
ถึงขณะพยุหะยาตรา
เกรี่นเอื้อน
เสมือนนัดวัสสะวะลา
หกเลีก พิรุฬแฮ
เย็นแต่ใจไป่เปื้อน
เปียกน้ำตรำฝน ฯ
๏ จอมคนทรงเครื่องละม้าย
สมัยมะหา ภิเษกท่าน
ทรงมะหามาลา
ลิ่วเสร้า
จากบรมะพิมานรา
ชาอาสน์
เสด็จสู่ดุษฎาฯเข้า
ร่มเปลื้องศิราภรณ์ ฯ
๏ อะลงกรณ์ราชศิโรสระเรื้อง
วะชิรุตม์
มะหาพิชัยะมงกุฎ
ก่องฟ้า
สู่เกยกระเหี่มมะหุศ
วามาตย์ มะหันต์แฮ
สถิตพระราเชนทร์ข้า
บาทน้อมเศียรไสว ฯ
/*144๏ พะหละไกรเกรียงศักดิ์ห้อม
แหนองค์
ตำรวจมะหาดเล็กคง
ควบเต้า
พัลลภราชะบิตุรงค์
แซงสี่ สายเอย
มะหระธึกกลองชนะเคล้า
ศัพท์สลั้งศังข์แตร ฯ
๏ พรรลึกแลระเรื้องเครื่อง
สูงราย ระยับเอย
เกลื่อนอะภิรุมชุมสาย
สง่าหล้า
พระกันภิรมย์ระบาย
สะกาวมาศ มะเลืองแฮ
กะบี่ธุชครุฑะพ่าห์หน้า
เนื่องเจ้านำจร ฯ
๏ แสนยากรแห่เหี้ยม
มะหึมา
สมเสด็จพะยุหะยาตรา
เกรีกแกล้ว
องคะรักษ์ราชะรักขา
ขนานคู่ เคียงแฮ
เรียงสะลั่งสรรพสะพรั่งแพร้ว
สะพรึบห้อมมะเหนทร ฯ
๏ เชีงงอนฉลองบาทเจ้า
จางวาง มะหาดเฮย
สรวมก่องเก็จทองสะอาง
โอ่แกล้ว
พระยาวังสั่งแสนยางค์
พะลาณัติ สนองเอย
รัวกรับคำนับแล้ว
กระลับหน้าคลาขะบวน ฯ
๏ ล้วนอะธึกพรรลึกเรื้อง
ตลึงแล ละลานรา
เสียงป่าวศังข์กระทั่งแตร
เกรีกเกรี้ยว
กลองชนะกระเทือนแด
ดังครุ่ม ครื้นเฮอ
เคลื่อนจากดุษฎาฯเลี้ยว
ออกพ้นทวารพิมาน ฯ
/*145๏ ทะหารวันทิยาวุธก้อง
สรรเสรีญ แตรเอย
เฉลีมพระบาระมีเมีล
มิ่งด้าว
พะยุหะยาตร์ราชะดำเนีร
นิเวศน์วิต ถีแฮ
อุภัยะภาคมากเศียรอะคร้าว
ครุ่นน้อมจอมถวัลย์ บาระนี ฯ
---
ไขคำ เล่มต้น
( แปลศัพท์ต่างๆ ซึ่งใช้ในโคลงลิลิตนี้ )
( เรียงตามอักษร )
ก


หน้า
กตัญชะลี
กระทำการกราบไหว้
๖๒
กนก
ทองคำ
๑๔
กระยาสนาน
เครื่องอายน้ำ
๔๙
กะรัญ หรือ กะรัญญะ
กิจที่พึงกระทำ
๑
กะรัณฑ์
หม้ออย่างหม้อกรัณฑ์ หรือ หีบ กล่อง
๓๕
กะระณีย์
หน้าที่ คือกิจที่พึงกระทำ
[ค]
กุศา
หญ้าคา
๔๕
เกษตร์
เขต นา หมายแผ่นดิน
[ข]
เกษียล
หลัก หรือธรณี
๖๓
เกยิบ
เหมือนเขยิบ กระเถิดนิดหนึ่ง
๔
กุไสย์หรือกุไศย์
ไหม หรือแพร
๑๓๑
เกยูร
กำไลต้นแขน
๑๓๐
เกาศะโลบาย
แยบคายฉลาด
[ข]
กันภิรมย์
พระฉัตร์เฉลีมทัพ องค์แพรขาวลงยันตร์ทอง ๕ ชั้น
๑๔๔
เก็จ
หย่อง หรือฐาน ที่นี้หมายแท่นน้อยรับพระบาท
๑๔๔
กุมภุทก
หม้อน้ำ
๑๔
ค
ครุวาร
วันพฤหัสบดี
๑๑๒
ฆะเรศ
ตำหนักเจ้า หรือพระราชมนเทียร
๕๕
ขรรค์ (ที่ถูกขัณฑ)
นวะโลหะ ดาพ ๒ คมฝักทองเนื้อเก้า
๑๓๑
คัคะนานต์
ท้องฟ้า
๑๒๑
ครรภ
ที่นี้หมายถ้วย หรือขัน ห้องหรือท้องก็เรียก
๑๐๖
ครีพ
คอ
๓๗
จ
จดุพิสดิม์
ที่ ๒๕
๘๗
จตุรีศวร
เจ้าทั้ง ๔ พระองค์
๕๔
จาตุรงค์
หมายพระฤกษ์ประกอยด้วยองค์ ๔
๒๖
จาตุรัส
๑๔ (แทนสี่เหลียม)
๑๓๗
จารุ
ทองคำ
๕๕
จิระรัชย์ หรือจิระรัชชะ
เสวยราชย์อยู่นาน
๖๓
จุฑาธิป
พระเจ้าแผ่นดิน หรือเจ้าอยู่หัว
๑๕
จุทัศะ หรือ จุทัสะนาฬิกา
๑๔ นาฬิกา
๑๔
จุฬะเกศ
เกล้าผมมวย
๑๓๑
จุสะดับ
ที่ ๔ ที่นับถือ
๓๖
เจ้าไทย์
พระสงฆเจ้า ผู้พึงให้ทักษิณา
๖๔
จรรโลง
พระเจ้าแผ่นดิน (ผู้จูง)
๑๒๙
จักระบท
ใช้ล้อต่างตีนเดีร
๙๑
จักริช
หมายพระราชวงศ์จักรี เกีดจากคนถือจักร์
๕๕
จุททิศา
สี่ทิศ
๑๒๙
เจษฎา
เหมือนเชษฐา คือพี่ หรือเป็นใหญ่กว่าตน ๑๐

จุมภฏด้าย
หมายมงคล หรือวงพระเศียรด้าย
๔๘
ช
ชะไม
คู่
๑๖
ชะโยทก
น้ำมีชัย
๓๓
ชะยัมพุส
เจ้าน้ำทำให้ชะนะ
๑๐๒
ชะลาภิเษก
น้ำสรงสระพระเจ้า
๒๙
ชะลาวุธ
ตอปิโด หรือเครื่องสังหารไม่มีคมในน้ำ
๖
ชะลินทร์
น้ำเจ้า หรีอเจ้าน้ำ
๓๕
ฉะฬางค์ หรือษฬางค์
องค์ ๖
๓๓
ชะโลตม์
น้ำเลีสอย่างสูงสุด
๑๓๔
ชะลิศ
เจ้าแห่งน้ำ
๑๐๖
ชะลุตม์
น้ำเลีสที่สุด
๓๔
ชะเลศ
เจ้าแห่งน้ำ
๓๑
ฉวาง
ด้านกว้าง
๑๓๐
เฉวียง
เบื้องซ้าย หรือฝ่ายเหนือ
๑๔
ชินะฤกษ์
สมัยชะนะ
๑๐๑
ชิโนรส
พระสงฆเจ้า หมายว่าลูกพระพุทธเจ้า
๑๕
ชิเนนทร์
เจ้าแห่งพระสงฆ์
๑๒๒
ชีวะเทพ
เทวะดาพระพฤหัสบดี
๑๐๕
ชีวะวัน
วันพฤหัสบดี
๑๔
ชีวาตม์
ชีวิตและร่างกาย
๑
ฉัฬะดวง
๖ ดวง
๑๐๕
ฉัฬะพิสดิม์ หรือษัฬพิสดิม์
วันที่ ๒๖
๑๔
ชันนุ หรือ ชานุ
เข่า
๕๕ และ ๖๘
เชษฐะประยูร
หัวหน้าเครือญาติ
[ก]
ชัยะวัฒนะ
พระชัยประจำแผ่นดินเพื่อบังเกีดความชนะ และความเจรีญ
๑๔
ชัยะศัสตร์
พระแสงเอาชัย หรือมีชัย
๑๔
ฉาย
เงา หรือ ส่งแสง ที่นี้หมายเงา
๒๐
ซ
สะกาว
ขาว
๔๙
สดุดี
ชมเชย
[ข]
สะดำ
เบื้องขวา หรือฝ่ายใต้
๑๔
สะดัมภ์
เกื้อ ค้ำชู
๗๗
เสนีม
แผลงจากเสรีม
๑๒๗
ศราพก
พระสงฆะสาวกเจ้า
๑๕
สฺรีร์
ร่างกาย
๙
สวามินี
แม่นางเจ้าของ
๗๗
สวามิศ
เจ้าผู้ผัว หรือเจ้าผู้เจ้าฃอง
๑๓๖
ษฬัมะรัชย์
รัชย์ที่ ๖
๑๒๙
ศะศินทร์
พระจันทร์เจ้า
๘๑
สะอิ้งพัชิรา
สร้อยเพชร์
๑๓๐
สากล หรือสะกล
ทั้งหมด
๒๗
ศาสนินทร์
เจ้าพระศาสนา
๑๒๑
ศิราภรณ์
เครื่องประดับพระเจ้า
๑๔๓
ศิโรสระ หรือศิโรษะ
รัศมีพระเจ้า
๑๔๓
ศิวะเวท
มนตร์พระอิศวร
๗๗
ศิเวศวร์ หรือศิเวศ
พระอิศวรเป็นเจ้า
๑๒๕
สิสิระฤดู
หน้าหนาว
๑๐๕
สิหิงค์
ทองคำ
๔๐
สุทัยะทิศ
ทิศตวันออกดี
๒
สุทิน
วันที่
๑๔
สุบิน
นอนหลับ หรือฝัน
๔๗
สุเราหะยินทร์
เจ้านามแห่งพระผู้แกล้วเลีส
๓๗
สุรังคุลิศ
นิ้วพระหัตถ์เจ้างามราวกะของนางฟ้า
๑๓๐
สุรังสา สุรังสะ
บ่าพระผู้แกล้วเลีส
๘๑
สุรัมพวาภิเษก
สรงสระพระเจ้าด้วยน้ำเทวะดา หรือของพระผู้แกล้วเลีส
๑๐๖
ศูลี
มียอด
๕๔
เสริศวร์
เป็นใหญ่ตามอำเภอใจ
๔
เสลาสน์
แท่นหิน
๓๖
เสฺว
วันพรุ่งนี้
๙๑
โสทะระอะนุช
น้องร่วมท้อง
๑๐
โสระวาร
วันเสาร์
๕๓
โสฬสะนาฬิกา
๑๒ นาฬิกา
๑๔๑
สันถาคาร
ท้องพระโรงที่ประชุม
๑๒๗
ศันติ์ หรือศันติ
ความสงบ
[ข]
ศัละกรรม
การตัดผ่ารักยาโรค
๘
ศังขุทก
น้ำศังข์
๓๘
สังฆาสน์
ที่พระสงฆ์นั่ง
๑๗
แสงศุกล์
แสงขาว
๔๑
สัปดพิสดิม์
ที่ ๒๗
๑๔
สัปดะรัสางคะขัณฑ์
๑๗ มณฑล
๑๐๒
สัปดมา
ที่ ๗
๑
สัปดะรัสะ
๑๗
๒๗
ศาสตระปุณยา
ตำรับสร้างบุญ
๗๗
สัจจะปานะ
น้ำดื่มปะฏิญญาถือสัตย์ต่อกัน
๑๔๖
ศัสตร์
พระแสง
๑๒๕
สัตถะธรรม
คัมภีร์พระธรรม
๑๔
สัตตะปะฎล
๗ ชั้น
๔๐
สัตตะรัตะนามาษะมัย
ล้วนแล้วด้วยทองแกมเพชร์พลอย ๗ ประการ
๑๓๙
เสรีฐ และประเสรีฐ
เลีส
๑๓๖
สรวม
ขอ
๑
เสื้อเมือง คำเดียวกะ เชื้อเมือง
เทวะดารักยาพระนคร
๖๔
ด
(อ) ดิเรก
มากยิ่ง หรือเหลือเฝือ
๑๐๒
ดึงสะสงฆ์
พระสงฆะเจ้า ๓๐ รูป
๒๗
ดัจะมาษ
ทองเคลือบหนัง
๑๓๑
ดุษฎาภรณ์
เครื่องประดับกายเพื่อยินดี
๕๖
ดุษณี
นิ่งเงียบ
๖๗
ต
ตะโนช
รสชาตตนเอง
๘
ตะโนตม์
ตัวเลีสยิ่งยวด
๑๔๐
ตริแนว
สามแนว
๑๑๕
ตรึงษะ
๓๐
๙๗
เตลา
น้ำมัน
๗๗
ไตรพิสดิม์
ที่ ๒๓
๙๗
ไตรรัสะ
๑๓
๑๒๐
ตั่งชัยะพฤกษุฬพ
หย่องนั่งทำด้วยไม้ชัยะพฤกษ์รูปวงเดือน
๑๐๐
ตังวาย
เซ่นสรวง
๑๐๖
ท
ไถง
อาฑิตย์
๑๖
ธวัช
ธง
๖๖
ทวิชะพรต
นักบวชเกีดสองหน (เกีดจริงและบวช)
๑๐๖
ไทฺวพิสดิม์
วันที่ ๒๒
๖๒
ทายาท
ผู้รับมฤดก
๙
ทิฆัมพร
(สี) ฟ้า (ฟ้าไกล)
๖๖
ทิฆัมพะเรศ
เจ้าแห่งท้องฟ้าไกล
๑๓๑
ฐิติมะศักดิ์
ทรงคุณะสมบัติ์มั่นคง
๑
ทิวัสะรัตยา
ทั้งกลางวันและกลางคืน
๒๗
ทณฑะทีป
ธูปและเทียน
๖๘
น
นระสีห์
ราชะสีห์คน
๑๖
นะพิสสร
พระเจ้าอยู่หัวองค์ใหม่
๒๓
นิรมาน
อย่างนิรมิต

นวะราช, นะวกะราช, นะวักะราช, เนาวะราช
พระเจ้าแผ่นดินองค์ ใหม่
๑,๑๐,๘๑
นวะกรรม
การก่อสร้าง
๓
นวัคระราช
พระเจ้าแผ่นดินผู้เลีสองค์ใหม่
๑๐
นาฬีก์โสฬส
๑๖ นาฬิกา
๑๘
นิติรัชย์
ตำรับราชการ
๓๕
นิทัศนีย์
ข้อควรเป็นเยี่ยง ตัวอย่าง
๑
นิรามัย
ปราศจากโรค
๗
นีโลษะ นีโลสระ
แสงสีเขียว
๑๐๕
นั่งปรก
นั่งปกติ (หรือนั่งคณะปรูก) หมายความกำกับพระสงฆ์สวดภาณะวาร
๔๑
นพะปะฎล
๙ ชั้น
๑๑
นพะพิสดิม์
วันที่ ๒๙
๒๓
บ
บวระฉัตร
เศวตะฉัตร ๗ ชั้น (วังหน้าใช้)
๔๔
บุรัพะภาค
ตอนต้น หรือครั้งก่อน
๑๐๔
บุรัพะวาร
วันก่อน
๖๖
บุรัฐะกิจ
ธุระประโยชน์บ้านเมือง
๒๑
บูชาสน์
ที่บูชาพระรัตนตรัย
๔๐
บุญญุทิศ
อุทิศส่วนบุญ
๕๕
บุญญะวันต์
ผู้มีบุญ
๑๓๘
เบ็ญจะครรภ (หรือเบ็ญจคัพย์โคทั้ง ๕)
๕ ช่อง หรือ ๕ ห้อง
๕๒
เบ็ญจะพิสดิมะ
วันที่ ๒๕
๒๖
เบ็ญญาสม์ หรือ บัญญาสม์
ที่ ๕๐
๑๒
บัฏ
ชั้น แผ่น
๓๘
บุพพัณหะ
ตอนเช้า
๓๗
บิฐะศรีสุข
ตั่งทำด้วยไม้ใผ่ศรีสุข
๔๔
บัณฑุ หรือ บัณฑระ
สีเหลือง
๕๖
โบกขะระวัส
ฝนชื่อโบกขะระ มีเยื่อเหลือเกลื่อนอยู่
๑๓๘
ป
/*(10)ประฉิม
ตวันตก (หมายทวีปฝรั่ง) ท้ายหรือหลังก็ได้
๔
ประชุน
เมฆฝน
๑๓๗
ปรเมศวร์
เจ้าอย่างสูงสุด
๑๓๕
ปะรัศว์
ข้างๆ
๑๔
ประวิช
แหวน
๑๓๐
ประศังสะ ประศังสา ประศังสรร
สรรเสีญ
๑
ปะธวด
ปู่ทวด
๑๒๔
ปาโมกษ์
อาจารย์
๑๙
ปิลันธน์
เครื่องแต่งกาย
๑๔๒
ปุริมะฤกษ์
ต้นพระฤกษ์
๖๒
ปรัก
ทองคำ
๕๔
ปฤษฎางค์ หรือ ปฤษฐางค์
เบื้องหลัง (หรือสันหลัง)
๔๐
พ
ผะแลง
เหมือนแผลง
๔๑
พะจก
ตัวคำ
๔๒
ภราดา
พี่ หรือ น้องชาย
๑
พรณี
เหมือนพรรณี (มีแสงสี)
๗๗
พะลาณัติ์
ให้สัญญาณพล
๑๔๔
พะลิทธิทิพย์
ผีหรือเทวะดากายเป็นทิพย์ ที่มีกำลังฤทธิ์
๔๘
พระสูตร์
ม่านของเจ้า
๑๒๐
ภาติกะ
หลานลูกของพี่หรือน้องชาย
๒๖
ภาณะวาร
สวดท้องภาณเวียนตลอดทั้งวันทั้งคืน
๖๔
พ่าหุ์
ต้นแขน
๑๓๐
พาหิราวาส
วัดภายนอก (โบสถ์)
๓๘
(อ) ภิไธยูปะกรณ์
เครื่องช่วยเฉลีมพระนาม
๑๒๒
พิมุข
เบื้องหลัง
๔๖
พิษามัย
ล้วนแล้วไปด้วยพิษ
๙๒
พิไสกูน
๑๙ นัด (คือหย่อน ๑ ใน ๒๐]
๑๑๒
ภุดาธาร
แผ่นดิน
๑๓๗
ภูษะณี
พระภูษา
๑๐๕
ไพหาร
เหมือนวิหาร
๓๖
พัลลภ
คนสนิธ
๗๘
ภัทระบิฐ
ตั่งอันจำเริญ (ที่ประทับราชาภิเษก)
๑๑๔
พฤฒิเผ้า หรือ พฤทธิเผ้า
ตระกูลเถ้า (หรือผู้ใหญ่ในสกูล) ผู้เจรีญ หรือ ผู้เถ้า
๑๕
พุทธผลึก
พระแก้วผลึกทรงพระนามพระพุทธรัตนานาวิล อุ้มบาตร์ประจำวันพุธ
๖๑
พุฒิภาพ
ความจำเรีญ
๑๒๖
โพธิเจ้า
เจ้าผู้ทรงพระวิญญูเบิกบาน
๑๒๙
พราหมณ์ไศวะ
พราหมณ์พวกนับถือพระอิศวร
๙๙
พุ่มบิณฑ์
พุ่มดอกไม้ทองรูปราวกะก้อนเข้าปั้น
๑๒๘
ภุมวาเรศ
วันอังคารเป็นเจ้า
๓๙
ม
มะราพาธ
พระโรคมีพระอาการถึงสวรรคต
๒๓
มะราภรณ์
เครื่องศุกละกรมาภรณ์ทรงพระบรมศพ
๑๑
มะหายาน
พระญวนหรือพระเจ๊ก พวกทำกงเต๊ก นิกายฝ่ายเหนือ
๑๒
มะหัจฉรีย์
ประหลาดมาก
๕๒
มะหัศวางค์
เครื่องยศทหารม้า
๘๑
มะหุตม์
อุดม หรือสมบูรณ์มาก
๑๒๕
มหุตสวามาตย์
ขุนนางเข้าขะบวนพระราชพิธีรื่นเรีง
๑๔๓
มะเหนทร หรือ มะเหนท์ธร
พระเจ้าแผ่นดิน หรือ พระผู้ทรงไว้โดยเป็นพระเจ้าแผ่นดิน
๑๔๔
มะหัคฆะราชสมบัติ์
ทรัพย์พระราชามั่งคั่งมากยิ่ง
๓๙
มิ่ง
ชีวิต หรือคุณะคัพท์ ประเสรีฐ หัวใจ และนางก็ใช้
๓๕
มัธยม
กลาง คือ มัชฌิมะประเทศ (อินเดีย) ภาคกลาง ๓๕

มาษ (มาศ?)
ทองคำ
๔๐
มุทธาภิเษก หรือมูรธาภิเษก
สรงสระพระเจ้า
๒๗
ย
ยุคละบงกช
พระบาทบนดอกบัวทั้งคู่
[ข]
ยุพี
มักใช้เรียกหญิงสาวภาสาไท
๗๗
ยุวา
ชายหนุ่ม
๕๓
ล
ระบิน
หนังสือเขียนเงื่อง
๓๖
ระพี
อาฑิตย์
๕๗
ระเมียร
เห็น
๓๙
ราวี
รบ หรือข่มเหง
๗๑
ลาชางค์
องค์แห่งเข้าตอก
๔๐
รำไพ
อาฑิต
๒๓
ลัญฉะกร
พระตรา
๔๓
รังสรร
สร้าง
๑
โลกราหู
โลกที่เราอยู่นี่
๑๓๘
ราบเอกะทัศ
ทหารราบ ๑๑
๕๙
รุธ หรือ รุทร์
ผลาญ
๖
รัชต์ รัชดะ
เงิน
๖๗
รัชชะทายาท
ผู้รับราชะมฤดกทรงราชย์ต่อไป
๕๕
รัชะนิกร
พระจันทร์
๙๑
รักตะโกไศย์ หรือรัตตะโกไสย์
แพรแดง หรือไหมแดง
๓๘
รัตนะสิงหาสน์
ที่ประทับเป็นราชะสีห์เพชร์พลอย
๔๐
รัตะนัมเพา
น้ำดังเพชร์
๓๕
ราชะภัฏ
คนพระราชาทรงชุบเลี้ยง (ข้าราชการ)
๕๖
ราชะสูยาภิเษก
สรงเฉลีมพระเกียรติเป็นพระราชาใหญ่ (ไม่มีใครกล้าต่อกร)
๔๕
แหลมทอง หรือ แหลมสุวรรณ
คือแหลมที่เมืองไทตั้งอยู่ ฝรั่งเรียกอินโดชีน ระหว่างอินเดียกับจีน
๒
ว
วะชิรุตม์
เพชระเลีสอย่างสูงสุด วะชโรษ วะชิโรสระ แสงเพชร์ โพลง
๑๔๓
วาสุกี
พะญานาค
๑๐๕
วิชูปะถัมภ์
เกื้อกูลความรู้
๕๗
วิทูปะถัมภ์
เกื้อกูลพระเวท
๗๗
วิเทศะชน
คนชาวต่างประเทศ
[ข]
วิรังสะ หรือ วิรังสา
บ่าผู้แกว่นแกล้วเลีส
๘๘
วิภาค
แบ่ง
๒๗
วิริเยศ
เจ้าแห่งความเพียร หรือเพียรอย่างเจ้า
๑๓๕
วิหะภา
แสงสว่างจากท้องฟ้า
๙๒
วิศิษฏ์ พิศิษฏ์
วิเศษสุด สำเร็จ
[ข]
เวทางค์
องค์พระเวท
๔๕
วัสสะวะลาหก
เทวะดาฝน
๑๔๓
วิศวะกรรมะศาสตร์ หรือ วิศวะศาสตร์ ตำรับการช่างกล หรือ ตำรับช่างกล
๗๑

เวี่ย
ชิด ใขว่ เกี่ยวไว้
๔๓
อ
อนุราช
รองพระราชา (ใช้เรียกวังหน้าหรือรัชชะทายาทก็มี) หมายพระราชาองค์รอง
๑๐
อนุสามะรีย์
เหมือนอนุสาวะรีย์ที่ถูกภาสา
๔
อะปะริหานิยะธรรม
ธรรมะเครื่องอุปะถัมภ์ไม่ให้พวกเสื่อมเสีย (แตกร้าว)
๒๓
อภิรุม
รวมพระเครื่องสูงต่าง ๆ
๑๔๔
อะมัจ
เหมือนอำมาตย์
๕๖
อนุษฏุภะ
มนตร์ สรรเสรีญ
๑๑๖
อายาจน์
การขอ
๑๐
อาสัน
จวน ใกล้ ถึง
๘
อาเศียร อาเศียรวาท อาศิรวาท
ถวายพระพร
[ข]
(ประชา) ธิบดินทร์
เจ้าปกหัวหน้าไพร่ฟ้า
[ก]
อุภะยังสา
บ่าทั้งคู่
๑๓๐
อุรุ
เทวะดา
๓๖
อุทุมพะริฐ
ไม้มะเดื่อที่ปราร์ถนากันแล้ว
๑๐๕
อุไรรัตะนะ
ทองคำแกมเพชร์พลอย
๑๓๐
โอษนาเศียร หรือ โอสราเศียร
คำอวยพรรุ่งเรือง
๑๐๑
เอกะทัศ
๑๑
๕๙
เอกะพิสดิม์
วันที่ ๒๑
๕๗
อันเต
ข้างใน หรือ ภายใน
๑๓๗
อินทะเภรี
หมายกลองชนะ
๑๓๗
อังคาส
ให้ (พระสงฆ์) ฉันโภชนาหาร
๒๗
อัตระมะสูทธ์
ชำระตนให้สะอาดหมดจด
๗๗
อัษฎาวุธ
พระแสงต่าง ๆ ๘ องค์
๑๑๕
อัฐะพิสดิม์
วันที่ ๒๘
๑๗
อัษฎะรัส
๑๘
๕๘
อัฐะระสางค์
องค์ ๑๘
๘๑
อิฐะผล
ผลที่ปราร์ถนากันแล้ว
๒
อัมพวิศวร์
เจ้าน้ำ
๓๑
ฮ
หุดาส
เรีงเพลิง (จุด)
๖๓
เหม
ทองคำ
๓
เหมปักแว่น
เชี่ยนปักแว่นเวียนเทียน
๔๓
ไหรญ หิรัญ
เงิน
๓
โหมกูณฑ์
ติกไฟลุกฮือ (ในหลุม) หมายความบูชาไฟ
๗๗
ภาคผนวก เล่มต้น
พระนาม สมเด็จพระเจ้า และพระเจ้า บรมวงศ์เธอ ที่ได้รับพระราชทานพระราชสักการ ดอกไม้ธูปเทียนแพ เล่มต้น หน้า ๒๔ คือ
ฝ่ายใน รับพระราชทานที่พระที่นั่งไพศาลทักษิณ รวมพระเจ้าบรมวงศ์เธอ ๙ พระองค์ คือ
๑ กรมหลวง สมรรัตนสิริเชษฐ (พระองค์เจ้า โสมาวดี)
๒ พระองค์เจ้า อรุณวดี
๓ พระองค์เจ้า วาณีรัตนกัญญา
๔ พระองค์เจ้า กาญจนากร
๕ พระองค์เจ้า บุษบันบัวผัน
๖ พระองค์เจ้า แขไขดวง
๗ พระจงค์เจ้า นภาพรประภา
๘ พระองค์เจ้า ประดิษฐาสารี
๙ พระองค์เจ้า พวงสร้อยสอาง
พระเจ้าพี่นางเธอ รวม ๑๕ พระองค์ คือ
๑ พระองค์เจ้า ผ่อง
๒ พระองค์เจ้า จุฑารัตนราชกุมารี
๓ พระองค์เจ้า อรพินทุเพ็ญภาค
๔ พระองค์เจ้า สุวภักตร์วิไลย์พรรณ
๕ พระองค์เจ้า ประเวศวรสมัย
๖ พระองค์เจ้า ศศิพงศ์ประไพ
๗ พระองค์เจ้า เยาวภาพงศ์สนิท
๘ พระองค์เจ้า อรประพันธ์รำไพ
๙ พระองค์เจ้า ประภาพรรณพิไลย์
๑๐ พระองค์เจ้า อาทรทิพยนิภา
๑๑ พระองค์เจ้า อัพภันตรีประชา
๑๒ พระองค์เจ้า อดิศัยสุริยาภา
๑๓ พระองค์เจ้า ทิพยาลังการ
๑๔ พระองค์เจ้า วาปีบุษบากร
๑๕ พระองค์เจ้า เหมวดี
พระองค์เจ้า นภาพรประภา ทรงอ่านคำถวายพระพรแหนรวมทุกพระองค์
ฝ่ายหน้านั้น รับพระราชทานที่พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย สมเด็จพระเจ้า และพระเจ้า บรมวงศ์เธอ รวม ๕ พระองค์ คือ
๑ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า กรมพระ นริศรานุวัดิวงศ์ (พระองค์เจ้า จิตรเจรีญ)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ๔ พระองค์ คือ
๑ กรมหมื่น วิวิธวรรณปรีชา (พระองค์เจ้า จันทรทัตจุธาธาร)
๒ กรมพระ นราธิปประพันธ์พงศ์ (พระองค์เจ้า วรวรรณากร)
๓ กรมพระ ดำรงราชานุภาพ (พระองค์เจ้า ดิศวรกุมาร)
๔ กรมพระ สวัสดิวัดนวิศิษฏ์ (พระองค์เจ้า สวัสดิโสภณ)
พระเจ้าพี่ยาเธอ รวม ๔ พระองค์ คือ
๑ กรมพระ จันทบุรีนฤนาถ (พระองค์เจ้า กิตยากรวรลักษณ์)
๒ กรมหลวง กำแพงเพชรอัครโยธิน (พระองค์เจ้า บุรฉัตรไชยากร)
๓ กรมขุน สิงหวิกรมเกรียงไกร (พระองค์เจ้า วุฒิไชยเฉลีมลาภ)
๔ กรมขุน ชัยนาทนเรนทร์ (พระองค์เจ้า รังสิตประยุรศักดิ)
ต่างพระองค์ต่างทรงถวายพระพรจากพระโอฐเรียงพระองค์
ฎีกาโหรคำนวณพระฤกษ์
เล่มต้น หน้า ๒๕
กรมพระราชพิธี กระทรวงวัง
วันที่ ๒๙ พฤศจิกายน พระพุทธศักราช ๒๔๖๘
ข้าพระพุทธเจ้า เสวกโท พระยาโหราธิบดี กับโหรมีชื่อ พร้อมกันขอพระราชทานคำนวณพระฤกษ์บรมราชาภิเษก ขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณาโดยทางสุริยคติกาลแลจันทรคติวารดฤถีตามคำภีร์ฎีกา/*(23)โหราศาสตรนิยมว่า พระฤกษ์วันนี้ได้จัตุรงคโชคประกอบด้วยราชาแลลาภฤกษ์แลศรีจรร่วมพระราชลักขณาแลเปนลาภกับพระฤกษ์ทั้งกาลกิณีจรเปนมรณ นับว่าพระฤกษ์วันนี้สมบูรณ์ดียิ่งทุกประการซึ่งจะหาพระฤกษ์วันใดมาเทียบเทียมมิได้ ในคำภีร์กล่าวว่า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจักทรงพระเจริญตะบะเดชะเกริกไกรพระราชกฤษฎาภินิศารไพศาลไปในทิศานุทิศ ราชศัตรูหมู่ปัจจามิตรภายนอกภายในจักพ่ายแพ้พระบรมเดชานุภาพทุกเมื่อ อีกพระบรมวงศานุวงศ์แลสมณชีพราหมณไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินทั้งหลาย จักร่มเย็นเป็นสุขโดยพระบรมโพธิสมภารปกเกล้าฯ ทั่วพระราชอาณาจักรสยาม
เพราะฉะนั้น ขอพระราชทานกราบบังคมทูลพระกรุณาว่าวันพฤหัสบดีที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ พระพุทธศักราช ๒๔๖๘ ตรงกับเดือน ๔ ขึ้น ๑๕ ค่ำ ได้มหาศุภมงคลพระฤกษ์เวลา ๙ นาฬิกา กับ ๕๓ นาที ๕๒ วินาฑี ก่อนเที่ยง ขอพระราชทานอัญเชิญเสด็จสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จสู่พระแท่นสรงทรงแปรพระพักตร์สู่เบื้องมหามงคลทิศอิศาณ พราหมณจะได้ถวายน้ำกลดแลน้ำพระมหาศังขชำระพระองค์ ทรงเครื่องพระมูรธาภิเษกสนานตามจารีตแบบอย่างสมเด็จพระบรมมหาจักรพรรดิกษัตราธิราชเจ้าสืบมา
ครั้นถึงเวลา ๑๐ นาฬิกากับ ๕๒ นาฑี ๕๒ วินาฑีก่อนเที่ยง เป็นประถมพระฤกษ์ ขอพระราชทานเชิญเสด็จสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จเถลิงพระแท่นภัทรบิฐไปจนถึงเวลา ๑๑ นาฬิกากับ ๑๒ นาฑี ๕๒ วินาฑี ก่อนเที่ยงเป็นที่สุดแห่งพระฤกษ์
เพื่อทรงพระเจริญพระราชสิริสวัสดิพิพัฒนมงคล เมทนีดลสถลราชศัตรูกษัย
ควรมิควรแล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ
ข้าพระพุทธเจ้า
(ลงนาม) เสวกโท พระยาโหราธิบดี
เสวกตรี พระญาณเวท
รองเสวกเอก หลวงโลกทีป
รองเสวกโท หลวงไตรเพทพิสัย
รองเสวกโท ขุนโลกพยากรณ์
พระนาม และนาม พระสงฆ์ที่เจรีญพระพุทธมนตร์
งานพระบรมราชาภิเษก ในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ
เล่มต้น หน้า ๖๙
(องค์ที่เจริญพระพุทธมนตร์ในพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย หมาย อ. พระที่นั่งไพศาลทักษิณ หมาย พ. พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน หมาย จ. นั่งปรก หมาย ป. สวดท้องภาณ หมาย ภ. ร่วมสมาคมถวายศีลก่อนพระฤกษ์บรมราชาภิเษกสนาน หมาย ศ.) คือ :
๑. พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นชินวรสิริวัฒน์ (หม่อมเจ้า ภุชงค์ สิริวฑฺฒน) สมเด็จพระสังฆราชเจ้า วัตราชบพิธ พ. และ ศ. ทรงจุดเทียนชัย และถวายเทศน์
๒. สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (หม่อมราชวงศ์ เจริญ ญาณฉนฺท) วัดระฆังโฆสิตาราม พ. และ ศ. ดับเทียนชัย
๓. สมเด็จพระวันรัต (จ่าย ปุณฺณทตฺต) วัดเบญจมบพิตร พ. แล ศ
๔. สมเด็จพระพุฒาจารย์ (แพ ติสฺสเทว) วัดสุทัศน์เทพวราราม พ. แล ศ
๕. พระญาณวราภรณ์ (หม่อมราชวงศ์ ชื่น สุจิตฺต) วัดบวรนิเวศวิหาร พ. และ ศ
๖. พระธรรมวโรดม (เข้ม ธมฺมสร) วัดพระเชตุพน พ
๗. พระพรหมมนี (แย้ม อุปวิกาส) วัดราชประดิษฐ จ
๘. พระสาสนโสภณ (เจริญ ญาณวร) วัดเทพศิรินทราวาส พ. อ่านประกาศเทวดา และถวายเทศน์
๙. พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จัน สิริจนฺท) วัดบรมนิวาส จ., ป
๑๐. พระรัตนธัชมุนี (ม่วง รตนธัช) วัดท่าโพธิ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช พ., ป
๑๑. พระโพธิวงศาจารย์ (อ้วน ติสฺส) วัดสุปัฏน์ จังหวัดอุบล อ.,ป
๑๒. พระธรรมปาโมกข์ (แจ่ม จตฺตสลฺล) วัดมงกุฎกษัตริยาราม พ.,ป
๑๓. พระธรรมโกศาจารย์ (เซ่ง อุตฺตม) วัดราชาธิวาส พ.,ป
๑๔. พระธรรมไตรโลกาจารย์ (เฮง เขมจารี) วัดมหาธาตุ พ., ป
๑๕. พระเทพสุธี (นาค สุมนนาค) วัดอรุณราชวราราม พ., ป
๑๖. พระเทพกวี (มณี ฉนฺน) วัดบวรนิเวศวิหาร จ., ป
๑๗. พระเทพเมธี (จู อิสฺสรญาณ) วัดมัชณิมาวาส จังหวัดสงขลา พ., ป
๑๘. พระเทพเวที (อยู่ ญาโณทย) วัดสระเกศ พ., ป
๑๙. พระเทพมุนี (เผื่อน ติสฺสทตฺต) วัดพระเชตุพน พ., ป
๒๐. พระเทพโมลี (อยู่ อุตฺตรภทฺท) วัดประยูรวงศาวาส พ., ป
๒๑. พระมงคลทิพยมุนี (มุ้ย ปณฺฑิต) วัดจักรวรรดิราชาวาส พ., ป
๒๒. พระมงคลเทพมุนี (นวม พุทฺธสร) วัดอนงคาราม อ
๒๓. พระคุณวงศ์ (วอน นนฺทิย) วัดปรมัยยิกาวาส จังหวัดนนทบุรี พ
๒๔. พระราชสุธี (โชติ ธมฺมปโชติ) วัดพระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม พ., ภ
๒๕. พระราชเวที (ปลด กิตฺติโสภณ) วัดเบญจมบพิตร พ., ภ
๒๖. พระศิริธรรมมุนี (จาบ เขมก) วัดบวรนิเวศวิหาร อ., ภ
๒๗. พระวรญาณมุนี (พร้อม จนฺทโชต) วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดพิษณุโลก พ., ภ
๒๘. พระสุธรรมธีรคุณ (ขาว เขมก) วัดสามพระยา พ., ภ
๒๙. พระญาณเวที (บุญลือ ยติก) วัดพระมหาธาตุ จังหวัดนครศรีธรรมราช พ., ภ
๓๐. พระอุดรคณารักษ์ (ศรี พฺรหฺมโชติ) วัดพระเชตุพน พ., ภ
๓๑. พระญาณไตรโลก (ฉาย คงฺคสุวณฺณ) วัดพนัญเชิง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ., ภ
๓๒. พระเมธาธรรมรส (เสาร โสริย) วัดพิชัยญาติการาม พ., ภ
๓๓. พระวิสุทธิโสภณ (โพ อินฺทสร) วัดมหรรณพาราม พ., ภ
๓๔. พระเทพสิทธินายก (เลียบ ปุณฺณสิริ) วัดเทวราชกุญชร พ., ภ
๓๕. พระอมรโมลี (อาบ อุปคุตฺต) วัดบวรนิเวศวิหาร จ
๓๖. พระวินัยมุนี (แปลก วุฑฺฒิญาณ) วัดราชบพิธ จ., ภ
๓๗. พระทักษิณคณิศร (สาย ปุฺคงฺค) วัดอินทาราม จังหวัดธนบุรี อ., ภ
๓๘. พระญาณโพธิ (ใจ จนฺทโชติ) วัดพระเชตุพน อ., ภ
๓๙. พระธรรมุเทศาจารย์ (มุ่ย ธมฺมปาล) วัดราชโอรสาราม อ.,ภ
๔๐. พระอริยธัชะ (พุด พุทฺธาณ) วัดสำแล จังหวัดปทุมธานี อ
๔๑. พระธรรมานุสารี (สว่าง จนฺทโชติ) วัดเทียนถวาย จังหวัดปทุมธานี อ., ภ
๔๒. พระชยาภิวัฒน (หนู ติสฺสรภิกฺขุ) วัดสมุดนิมิตต์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี อ., ภ
๔๓. พระธรรมารามคณี (หนู วิชิต) วัดโตนด จังหวัดหลังสวน อ.,ภ
๔๔. พระวิสุทธิรังสี (เปลี่ยน อินฺทสร) วัดชัยชุมพลชะนะสงคราม จังหวัดกาญจนบุรี อ., ภ
๔๕, พระอุดมญาณ (ดวด อุตฺตม) วัดเสาธงทอง จังหวัดนนทบุรี อ.,ภ
๔๖. พระวินัยกิจโภศล (ตรี จนฺทสร) วัดกัลยาณมิตร อ., ภ
๔๗. พระรัตนมุนี (บาง ธมฺมรํสี) วัดหงสรัตนางาม อ., ภ
๔๘. พระศาสนุเทศาจารย์ (บุญ ปริปุณฺณสีล) วัดเศวตฉัตร อ.,ภ
๔๙. พระกวีวงศ์ (กระแจะ วสุตฺตม) วัดบพิตรพิมุช อ., ภ
๕๐. พระประสิทธิ์ศีลคุณ (จ้อย สิริทตฺต) วัดโมลีโลกยาราม อ., ภ
๕๑. พระวิเชียรมุนี (บุญ ปุณฺณสุวณฺณ) วัดดุสิตาราม อ., ภ
๕๒. พระประสิทธิ์สุตคุณ (ทิม อุทิต) วัดราชนัดดาราม อ., ภ
๕๓. พระสุเมธมุนี (ลับ สงฺกิจฺจ) วัดชะนะสงคราม อ., ภ
๕๔. พระวิสุทธิสารเถร (ผ่อง ธมฺมโชติฺก) วัดคูหาสวรรค์ อ., ภ
๕๕. พระวิสุทธิสมาจาร (เซ็ก พฺรหฺมสร) วัดทองธรรมชาติ อ., ภ
๕๖. พระภัทรศีลสังวร (สาด อหึสก) วัดนิเวศน์ธรรมประวัติ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ
๕๗. พระพุทธพยากรณ์ (เจริญ อุปติสฺส) วัดอัปสรสวรรค์ อ., ภ
๕๘. พระสุวรรณวิมลศีล (ลับ ติสฺสโชติ) วัดสุวรรณดาราราม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ., ภ
๕๙. พระสังกิจจคุณ (ขำ อินทวํส) วัดตรีทศเทพ อ., ภ
๖๐. พระธรรมธราจารย์ (อ่อน ปฺุตตม) วัดมหาพฤฒาราม อ., ภ
๖๑. พระศรีสมโพธิ (ช้อย านทตฺต) วัดมหาธาตุ อ., ภ
๖๒. พระวิเชียรธรรมคุณาธาร (โสม ฉนฺน) วัดราชบุรณะ อ., ภ
๖๓. พระพินิตพินัย (ชั้น กมาธิก) วัดมงกุฎกษัตริยาราม อ
๖๔. พระธรรมกิติ (นาค เมณฺฑกนาม) วัดระฆังโฆสิตาราม อ.,ภ
๖๕. พระวิเชียรกวี (ฉัตร อินฺทสุวณฺณ) วัดพระเชตุพน อ., ภ
๖๖. พระศีลาจารพิพัฒ (ช่วย อิสฺสรญาณ) วัดสระเกศ อ., ภ
๖๗. พระญาณสมโพธิ (สวัสดิ์ กิตฺติสาร) วัดมหหาธาตุ อ., ภ
๖๘. พระนิกรมมุนี (ปลื้ม อุตฺตร) วัดมหาธาตุ อ., ภ
๖๙. พระอมราภิรักขิต (ชัย ชิตมาร) วัดบรมนิวาส อ., ภ
๗๐. พระสาธุศีลสังวร (สีลรตน) วัดบวรนิเวศวิหาร อ
๗๑. พระธรรมปหังสนาจารย์ (เชื้อ จันฺทโชติ) วัดประยูรวงศาวาส อ., ภ
๗๒. พระอวิยกวี (สำราญ โกศล) วัดจักรวรรดิราชาวาส อ., ภ
๗๓. พระปริยัติบัณฑิต (ดำ อาภารํสี) วัดสุทัศนเทพวราราม อ., ภ
๗๔. พระศากยบุตติยวงศ์ (อยู่ ปุฺวฑฺฒน) วัดอรุณราชวราราม อ., ภ
๗๕. พระอริยมุนี (สว่าง ธมฺมโชติ) วัดเบญจมบพิตร อ., ภ
๗๖. พระสุนทรสมาจาร (พรหม อินฺทโชติ) วัดกัลยาณมิตร อ.. ภ
๗๗. พระพุทธวิริยากร (จัน จนฺทกนฺต) วัดโสมนัสวิหาร อ., ภ
๗๘. พระอุดมศีลคุณ (อิน อคฺคิทตฺต) วัดเทพศิรินทราวาส อ., ภ
๗๙. พระมหาคณิศร (ภา ภาณก) วัดราชบพิธ พ., ภ
๘๐. พระญาณรักขิต (ศรี นารท) วัดนิเวศน์ธรรมประวัติ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ., ภ
พระนาม และนาม พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการ
ที่รับพระบรมราชานุญาตให้เข้าร่วมในมงคลมหาสมาคม
งานพระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์
เล่มต้น หน้า ๗๐ ถึง ๗๔ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ
---
ฝ่ายหน้า
พระบรมราชวงศ์
๑. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า ภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยา ภาณุพันธุวงศ์วรเดช
๒. สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้า บริพัตร์สุขุมพันธุ์ กรมหลวงนครสวรรค์วรพินิต
๓. สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้า มหิดลอดุลยเดช กรมขุนสงขลานครินทร์ ปเรียญ ชั้น เอม, ดี, มหาวิทยาลัยโฮวาร์ด
๔. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า กรมพระนริศรานุวัดิวงศ์
๕. สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้า ยุคลทิฆัมพร กรมขุนลพบุรีราเมศวร์ (พระองค์เจ้า) ปเรียญ ชั้น เอม, เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
๖. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่น ราชศักดิสโมสร (พระองค์เจ้า กมลาศนเลอสรรค์)
๗. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่น วิวิธวรรณปรีชา
๘. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ นราธิปประพันธ์พงศ์
๙. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ ดำรงราชานุภาพ
๑๐. พระเจ้าบรมวงศ์เจอ กรมพระ สวัสดิวัดนวิศิษฏ์
๑๑. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมพระ จันทบุรีนฤนาถ
๑๒. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวง กำแพงเพชรอัครโยธิน
๑๓. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมขุน สิงหวิกรมเกรียงไกร
๑๔. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมขุน ชัยนาทนเรนทร์
๑๕. พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่น อนุพงศ์จักรพรรดิ (หม่อมเจ้าและพระองค์เจ้า เสรฐวงศ์วราวัตร)
๑๖. พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่น อนุวัตนจาตุรนต์ (หม่อมเจ้าและพระองค์เจ้า อ๊อศคาร์นุทิศ)
๑๗. พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า จุมภฏพงศ์บริพัตร์
พระราชอนุวงศ์
๑. พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า วรวุฒิอาภรณ์ราชกุมาร
๒. พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่น พิทยาลงกรณ์ (พระองค์เจ้า รัชนีแจ่มจรัส )
๓. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ดรุณวัยวัฒน์ (หม่อมเจ้า)
๔. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ทศศิริวงศ์ (หม่อมเจ้า)
๕. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า สนิทพงศ์พัฒนเดช (หม่อมเจ้า ตุ้ม)
๖. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า คำรบ (หม่อมเจ้า)
๗. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า จรูญศักดิกฤดากร (หม่อมเจ้า) ปเรียญ ชั้น บี, เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
๘. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ศุภโยคเกษม (หม่อมเจ้า ขุนเณร)
๙. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ไตรทศประพันธ์ (หม่อมเจ้า) ปเรียญ ชั้น บี,เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
๑๐. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ธานีนิวัต (หม่อมเจ้า) ปเรียญ ชั้น บี, เอ, มหาวิทยาลัยออกซเฟีร์ต
หม่อมเจ้าพานทอง
๑. หม่อมเจ้าเพี่ม ลดาวัลย์
๒. หม่อมเจ้าบวรเดช กฤดากร
๓. หม่อมเจ้าเสรฐสิริ กฤดากร
๔. หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร
๕. หม่อมเจ้าอมรทัต กฤดากร
๖. หม่อมเจ้าอลงกฎ ศุขสวัสดิ
๗. หม่อมเจ้าอุดมดิเรกลาภ ทวีวงศ์
๘. หม่อมเจ้าโชติรส เกษมสันต์
๙. หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์
๑๐. หม่อมเจ้าฉลาดลบเลอสรรค์ กมลาสน์
๑๑. หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี
๑๒. หม่อมเจ้าอุปพัทธพงศ์ ศรีธวัช
๑๓. หม่อมเจ้าธำรงศิริ ศรีธวัช
๑๔. หม่อมเจ้าสุธาสิโนทัย เทวะกุล
๑๕. หม่อมเจ้าสฤษดิเดช ชยางกูร
๑๖. หม่อมเจ้าสกลวรรณากร วรวรรณ ปเรียญ ชั้น บี, เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
๑๗. หม่อมเจ้าวรรณไวทยากร วรวรรณ ปเรียญ ชั้น เอม, เอ, มหาวิทยาลัยออกซเฟีร์ต
๑๘. หม่อมเจ้าจุลดิศ ดิศกุล
๑๙. หม่อมเจ้าถาวรมงคลวงศ์ ไชยันต์
รวมพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายหน้า ๔๖ พระองค์
---
ข้าราชการฝ่ายหน้า
มหาอำมาตย์
๑. มหาอำมาตยนายก เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม)
๒. เจ้าพระยาอภัยราชา (หม่อมราชวงศ์ ลบ สุทัศน์)
๓. เจ้าพระยาวงศานุประพัทธ์ (หม่อมราชวงศ์ สท้าน สนิทวงศ์)
๔. เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
๕. เจ้าพระยาพลเทพ (เฉลีม ณ นคร)
๖. เจ้าพระยาสุรบดินทร์สุรินทรฦาชัย (พร จารุจินดา)
๗. เจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่น บุนนาค)
๘. เจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (ปลื้ม สุจริตกุล)
๙. เจ้าแก้วเนาวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ (เจ้าแก้ว ณ เชียงใหม่)
๑๐. เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองจังหวัดลำพูน (น้อยจักรคำ ณ ลำพูน)
๑๑. เจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้าผู้ครองจังหวัดน่าน (มหาพรหม ณ น่าน)
๑๒. พระยาโบราณราชธานินทร์ อุปราช (พร เตชคุปต์)
๑๓. พระยา ราชนกูลวิบูลยภักดี อุปราช (อวบ เปาโรหิตย์)
๑๔. พระยา มหินทรเดชานุวัตน์ สมุหเทศาภิชาล (ใหญ่ ศยามานนท์)
๑๕. พระยา คงคาธราธิบดี สมุหเทศาภิบาล (พลอย ณ นคร)
๑๖. พระยา ศรีสุริยราชวรานุวัตร สมุหเทศาภิบาล (ศุข ดิษยบุตร)
๑๗. พระยา รณชัยชาญยุทธ สมุหเทศาภิบาล (ถนอม บุญเกตุ)
๑๘. พระยา ศรีธรรมศกราช สมุหเทศาภิบาล (ปิ๋ว บุนนาค)
๑๙ พระยา เดชานุชิต สมุหเทศาภิบาล (หนา บุนนาค)
/*(34)๒๐. พระยา สุรินทราชา สมุหเทศาภิชาล (นกยูง วิเศษกุล)
๒๑. พระยา คทาธรบดี สมุหเทศาภิบาล (เทียบ อัศวรักษ์)
๒๒. พระยา ศรีธรรมาธิราช ปลัดทูลฉลอง (เจีม บุณยรัตพันธุ์)
๒๓. พระยา เพชรดา (สอาด ณป้อมเพ็ชร์)
๒๔. พระยา วิสูตรสาครดิษฐ์ เจ้าท่า (สาย โชติกเสถิยร)
๒๕. พระยา เทพวิทูร อัยยการ (บุญช่วย วณิกกุล)
๒๖. พระยา สุริยานุวัตร (เกีด บุนนาค)
๒๗. พระยา สิริรัตนมนตรี (สงบ สุจริตกุล)
๒๘. พระยา สุพรรณสมบัติ (ติณ บุนนาค)
๒๙. พระยา ไพศาลศิลปสาตร์ ปลัดทูลฉลอง (รื่น ศยามานนท์)
๓๐. พระยา สวัสดิวรวิถี ปลัดทูลฉลอง (หม่อมราชวงศ์ สายหยุด สนิทวงศ์) ปเรียญ ชั้น บี,เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
๓๑. พระยา เทพหัสดิน อธิบดี (ผาด เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
๓๒. พระยา อิศรพันธุ์โศภน ปลัดทูลฉลอง (หม่อมราชวงศ์ ชม อิศรางกูร)
๓๓. พระยา ธรรมศาสตร์นาถประณัย (จุ้ย สุวรรณทัต)
๓๔. พระยา นรเนติบัญชากิจ (รัตน์ เศรษฐบุตร)
๓๕. พระยา มหาวินิจฉัยมนตรี (เภา ภวมัย)
๓๖. พระยา เผด็จดุลบดีศรีสรคม (เลียบ อรรถยุกติ)
๓๗. พระยา จินดาภิรมย์ราชสภาบดี (จิต ณ สงขลา)
๓๘. พระยา สรรพกิจเกษตรการ (เก๊ง หุตะสิงห์)
รวมมหาอำมาตย์ ๓๘ ท่าน
---
นายพล
๑. เจ้าพระยา บดินทรเดชานุชิต (แย้ม ณ นคร)
๒. พระยา พระกฤษณรักษ์ ปลัดทูลฉลอง (สวาสดิ์ บุนนาค)
๓. พระยา เทพอรชุน (อุ่ม อินทรโยธิน)
๔. พระยา ศรีสรราชภักดี (หม่อมราชวงศ์ ฉาย กำภู)
๕. พระยา สีหราชฤทธิไกร (เล็ก ปาณิกบุตร)
๖. พระยา ฤทธิไกรเกรียงหาญ (สาย ธรรมานนท์)
๗. พระยา เทพาธิบดี (เจี่น บุนนาค)
๘. พระยา สุรวงศ์วิวัฒน์ (เตี้ยม บุนนาค)
๙. พระยาภักดีภูธร (ชื่น ภักดีกุล)
รวมนายพล ๙ ท่าน
กระทรวงวัง
มหาเสวก
๑. เจ้าพระยา ธรรมาธิกรณาธิบดี (หม่อมราชวงศ์ ปุ้ม มาลากุล)
๒. เจ้าพระยา ราชศุภมิตร (อ๊อด ศุภมิตร)
๓. เจ้าพระยา มหิธร (ลออ ไกรฤกษ์)
๔. พระยา เทเวศรวงศ์วิวัฒน์ (หม่อมหลวงวราห์ กุญชร)
/*(36)๕. พระยา บริบูรณ์ราชสมบัติ (หม่อมราชวงศ์ มูล ดารากร)
๖. พระยา มหานามราช ปลัดทูลฉลอง (หม่อมราชวงศ์ จำนง นพวงศ์)
๗. พระยา เสถียรสุรประเพณี (ชม ชมะเสวี)
๘. พระยา พจนปรีชา สมุหพระราชพิธี (หม่อมราชวงศ์ สำเริง อิศรศักดิ)
มหาดเล็ก
๙. เจ้าพระยา รามราฆพ สมุหราชองครักษ์ (หม่อมหลวง เฟื้อ พึ่งบุญ)
๑๐. เจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์ เย็น อิศรเสนา)
๑๑. พระยา บุรุษรัตนราชพัลลภ (นพ ไกรฤกษ์)
๑๒. พระยา อนิรุธเทวา (หม่อมหลวงฟื้น พึ่งบุญ)
๑๓. พระยา อุดมราชภักดี (โถ สุจริตกุล)
๑๔. พระยา ศรีวรวงศ์ (หม่อมราชวงศ์ จิตร สุทัศน์)
๑๕. พระยา ราชศาส์นโสภณ (สอาด ชูโต)
๑๖. พระยา ประเสรีฐศุภกิจ (เพิ่ม ไกรฤกษ์)
๑๗. พระยา นรรัตนราชมานิต (ตรึก จินตยานนท์)
๑๘. พระยา อนุศาสน์จิตรกร (จันทร์ จิตรกร)
รวมมหาเสวก ๑๘ ท่าน
สิริข้าราชการ ๖๕ ท่าน
พระนาม และนาม โหร และราชบัณฑิตบูชา และถวายน้ำอภิเษก กับพราหมณ์
ณพระที่นั่งอัฐทิศ เล่มต้น หน้า ๗๕ เแและ ๗๖
---
ทิศ
โหร หน้า ๗๕
ราชบัณฑิต หน้า ๗๖
พราหมณ์ หน้า ๗๖
มัชฌิมา
พระยา โหราธิบดี (แหยม วัชรโชติ)
หม่อมเจ้าพร้อม ละดาวัลย์ ปเรียญ
พระราชครูวามเทพมุนี (หว่าง รังสิพราหมณกุล) ถวายน้ำพระมหาศังข์
บูรพา
พระ ญาณเวท (ศุข ศุขะโชติ)
กรมหมื่น วิวิธวรรณปรีชา
พระสิทธิชัยบดี (อิน สิริพราหมณกุล) ถวายพระครอบสัมฤทธิ น้ำกลศทั่วทุกทิศ ถวายน้ำศังข์
อาคเนย์
ขุนโลกพรหมา (เพิ่ม เศษโชติ)
หลวง ธรรมนีเทศทวยหาญ (อยู่ อุดมศิลป์) ปเรียญ
พระครูอัษฎาจารย์ (ปลอด สวัสดิเวทิน)
ทักษิณ
หลวง โลกทีป (สุด ภาณุทัต)
พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร (คำ พรหมกสิกร) ปเรียญ
พระครูสตานันทมุนี (แขก นาคเวทิน)
หรดี
โหรชื่น คลังเงิน
พระราชาภิรมย์ (แจ่ม บูรณนนท์)
หลวง เทพมุนี (เรือง รังสิพราหมณกุล)
ปัศจิม
หลวง ไตรเพทพิสัย (เผื่อน สุนทรโชติ)
พระยา มหานามราช (หม่อมราชวงศ์ จำนง นพวงศ์) ปเรียญ
หลวง ราชมุนี (สวาท รังสิพราหมณกุล)
พายัพ
โหรบาง เสมเสริมสุข
พระญาณวิจิตร (สิทธิ์ โลจนานนท์) ปเรียญ
หลวง สุริยาเทเวศร์ (สด ศะตะเวทิน)
อุดร
ขุน โลกพยากรณ์ (พร วรโชติ)
เจ้าพระยายมราช ปเรียญ
พราหมณ์นาค โกมลเวทิน
อิศาน
โหรใจ ทับเทศ
พระยา ปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาลลักษมณ์) ปเรียญ
พรามณ์ผล เศตะพราหมณ์
ประกาศเทวดาในการพระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกสัปดมราชมหาจักรีวงศ์
เล่มต้น หน้า ๗๕
สรชฺชํ สเสนํ สพฺนธุํ นรินฺทํ ปริตฺตานุภาโว สทา รกฺขตูติ
ผริตฺวาน เมตฺตํ สเมตฺตา ภทนฺตา อวิกฺขิตฺตจิตฺตา ปริตฺตํ ภณนฺตุ ฯ
ภทนฺตา ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าทั้งหลาย นิมนตพระผู้เป็นเจ้าสำรวมจิตต์อย่าให้ส่ายในอารมณ จงกอบด้วยเมตตาพรหมวิหาร แผ่ไปในพระบรมราชวงศ์ข้าราชการแล้วจงสวดพระปริตรอธิฏฐานจิตต์ว่า ขออานุภาพพระปริตรนี้ จงคุ้มครองป้องกันรักษาสมเดจบรมกษัตริยกับทั้งราชมไหศวรยสมบัติ แลพระราชวงศานุวงศเสนาพฤฒามาตย ให้ปราศจากสรรพอุปัทวทุกขเจริญสุขสิริสวัสดิเป็นนิพัทธนิรันดรเทอญ ฯ
สคฺเค กาเม จ รูเป
คิริสิขรตเฏ จนฺตลิกฺเข วิมาเน
ทีเป รฏฺเ จ คาเม
ตรุวนคหเน เคหฺวตฺถุมฺหิ เขตฺเต
ภุมฺมา จายนฺตุ เทวา
ชลถลวิสเม ยกฺขคนฺธพฺพนาคา
ติฏฺนฺตา สนฺติเก ยํ
มุนิวรวจนํ สาธโว เม สุณนฺตุ ฯ
โภนฺโต เทวสงฺฆา ดูกรหมู่เทพยอมรนิกรยักษคนธรรพกุมภัณฑนาคทั้งหลาย มีอาทิคือ ท้าวธตรฐราช ท้าววิรุฬหก /*(41)ท้าววิรูปักษ์ แลท้าวกุเวรราช กับทั้งสมเดจวัชรินทรเทพโกสีย์ ผู้มีมหิพธิอำนาจ มิทิพยโคตรทิพยจักยุธันประเสริฐ ยังเกิดอยู่ในทิพยาพิมานมาส แลเทพยเจ้าซึ่งเนาอยู่ในภูมิพฤกษบรรพตากาศฉะกามาวจรโสฬศพรหมพิภพ อีกองค์มหิศวรวิษณุนพเคราะหเทพยดาทวาทศราศีสถิต กับทั้งเทพยสัปตพิศนักษัตรดารา แลเทพยไทยอันอภิบาลบำรุงรักษาพระมหานครพระบรมมหาราชวัง พระที่นั่งเศวตฉัตรมนทิรรัตนปราสาท จงมาสโมสรสันนิบาตในพระราชนิเวศนมหาสถาน สมาทานเบญจางคิกศีล สดับรับรศพระสัทธรรมพุทโธวาทศาสนกถา จงปรีดารับราชพลีทั้งสองประการ คืออามิสพลี มีต้นว่าธูปเทียนสุคนธบุบผชาติโภชนาหารอันเอมโอช ที่โปรสให้จัดสรรเป็นเครื่องสักการพิธี แลธรรมพลี คือพระราชกุศลที่ทรงบำเพญในงารพระบรมราชาภิเษกครั้งนี้ มีต้นว่าทรงบูชาพระษรีรัตนตรัย ทรงบริจาคไทยธรรมไตรจีวรพัสตรขัชชะโภชนาหารแลสมณะปริกขารอันประณีตแด่พระภิกษุสงฆ ทรงพระราชูทิศแก่เทพยทั้งปวงเป็นธรรมบรรณาการ จงมีไมตรีจิตต์สถิตเป็นสักขีพยานในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษกนี้ฯ จำเดิมแต่สมเด็จพระบรมนราธิบดีประถมกษัตริย์ในพระบรมวงศทรงสถาปนากรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทรมหินทรายุทธยานี้มา คณนาได้ถึง ๑๔๔ ปี มีบรมกษัตริยได้เสวยไอศวรยาธิปัตยสืบสุริยสันตติวงศถึง ๖ พระองค์ล่วงแล้วมา ทุกพระองค์ได้ทรงปกครองแผ่นดินโดยผาสุกสวัสดิ คลาดแคล้วจากสรรพพิบัติอุปัทวภยันตราย พระราชอาณาจักรปราศจากรส่ำรสาย สงบราบคาบ ทั้งนี้ก็เห็นแท้แน่ว่า เป็นด้วยอานุภาพเทพไทยทั้งปวงช่วยอภิบาลรักษา ฯ กาลบัดนี้ พระราชวงศายวงศเสนาบดีมนตรีมุขสมณะพราหมณาจารย มีสมานฉันท์ประชุมกันตั้งพระราชพิธีถวายพระบรมราชาภิเษก แด่สมเดจบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ ซึ่งเสด็จผ่านพิภพฉลองพระองค์ สมเด็จพระบรมเชฏฐาธิราช สืบสุริยสันตติวงศ์ อันจะได้ทรงพระปรมาภิไธยประกาสิตว่า
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก มหันตเดชนดิลกรามาธิบดี เทพยปรียมหาราชรวิวงศ์ อสัมภินพงศพีระกษัตร บุรุษรัตนราชนิกโรดม จาตุรันตบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ อุภโตสุชาตสำศุทธเคราหณีจักรีบรมนาถ จุฬาลงกรณราชวรางกูร มหามกุฏวงศวีรสุรชิษฐ ราชธรรมทศพิธอุต์กฤษฏนิบุณ อดุลยกฤษฎาภินีร์หาร บูรพาธิการสุสาธิตธันยลักษณวิจิตรเสาภาคยสรรพางค์ มหาชโนตมางคมานท สนธิมตสมันตสมาคม บรมราชสมภาร ทิพยเทพาวตาร ไพศาลเกียรติคุณ อดุลยศักดิเดช สรรพเทเวศปริยานุรักษ มงคลลัคนเนมาหวัย สุโขทัยธรรมราชา อภิเนาวศิลปศึกษาเดชนาวุธ วิชัยยุทธศาสดรโกศล วิมลนรรยพินิต สุจริตสมาจาร ภัทรภิชญานประดิภาพสุนทร ประวรศาสโนปสดมภก มูลมุขมาตยวรนายกมหาเสนานี สราชนาวีพยูหโยธโพยมจร บรมเชษฐโสทรสมมต เอกราชยยศสธิคมบรมราชสมบัติ นพปฎลเศวตฉัตราดิฉัตร ศรีรัตโนปลักษณ มหาบรมราชาภิเษกาภิษิกต์ สรรพทศทิควิชิตเดโชชัย สกลมไหศวรยมหาสวามินทร มเหศวรมหินทร มหารามาธิราชวโรดม บรมนาถชาติอาชันยาศรัย พุทธาทิไตรรัตนศรณารักษ วิศิษฏศักตอัครนเรศวราธิบดี เมตตากรุณาศีตลหฤทัย อโนปไมยบุนยการ สกลไพศาลมหารัษฎราธิบ/*(43)ดินทร์ ปรมินทรธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนาถบพิตร พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
เสด็จเถลิงถวัลยราชพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทรมหินทรายุทธยา มหาดิลกภพนพรัตนราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศมหาสถาน อภิบาลสยามรัฐมหามณฑลฯ ขอเทพยเจ้าทั้งหลาย มีกมลประกอบด้วยเมตตา ช่วยกันคุ้มครองรักษาสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารพระองค์ ให้ทรงพระเจริญในสิริราชสมบัติชัชวาลย์ด้วยพระราชศักดาดิเรกยศ ปรากฏแผ่ไพศาลไปในนานาประเทศ ทุกเขตต์ขันธรัชสีมา ปราศจากสรรพภัยพยาธิทุกข เสวยไอศวรยสุขทฆายุศมชนมสวัสดิ์ จงขจัดสรรพทุกขาดูร พูลสุขเกษมเปรมปรีดี ตลอดถึงพระราชวงศานุวงศเสนาบดีอมาตยราชบริพาร สมณพราหมณาจารยประชานิกรทั้งในกรุงเทพมหานครทั้งในหัวเมืองมณฑลชั้นในชั้นนอก ปันออกเป็นเมืองเอกโทตรีจัตวา อีกทั้งในประเทศราชธานีทั่วรัชสีมาอาณาเขตต์
อนึ่งขออานุภาพเทพยมเหศวรศักดิ แลเทพยผู้อภิรักษก์พระมหานครราชธานีนี้ มีพระสยามเทวาธิราช พระกาฬไชยศรีแลพระเสื้อเมืองพระทรงเมือง เทพารักษหลักพระนครเป็นต้นไป จงบันดาลบรรดาไพรัชประเทศต่างเขตต์ขันธสีมา ให้มีหิตูปเทศจิตต์ไกลจากวิหิงสา ไม่ก่อกิจอมิตรไพรีมารันทำ กลับเป็นสัมพันธมิตรสนิธสนมน้อมนำประโยชน์มาสู่พระมหานครให้สมบูรณพูลสวัสดิ ยังหมู่เสนาพลนิกายให้มีมนัสร่วมสามัคคีธรรมเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน มั่นคงในความสวามิภักดิ เป็นกำลังพิทักษ์รักษารัชสีมาให้ราบคาบ มีสูร/*(44)ภาพเหี้ยมหาญพอจะต่อยุทธ์ชิงชัยจากศัตรู เมื่อถึงเวลาจะเข้าสู้สงคราม เชิดชูความเป็นเอกราชย์ของชาติให้ยืนยง ยังหมู่พระราชวงศานุวงศเสวกามาตยราชบริพาร ให้พรักพร้อมสมัคสมานฉันท์ช่วยกันปฏิบัติราชกิจ ด้วยความซื่อสัตย์สุจริตกตัญญูเป็นกำลังค้ำชูพระราชอาณาจักรให้เจริญมั่น ยังสรรพอุปัทวะอย่าให้เกิดมีแก่ประชาชน ยังฝนให้ตกต้องตามฤดูถาล เกื้อกูลแก่สรรพธัญญาหารพืชผลพฤกษาลดาชาติ ยังเหล่าสัตว์จตุบททวิบาทให้ปราศจากอันตราย เกิดสืบพืชพันธุ์เจริญแพร่หลายเป็นอุปการแก่มนุษยนิกร ยังพระมหานครให้สมบูรณด้วยโภคสมบัติไหลหลั่งถั่งมามิได้ ขัดทั่วทิศานุทิศ ขอจงประสิทธิฺศุภมนุญผลโดยนัยประกาศอันอาตมาพรรณนามาฉนี้
ธมฺมสฺสวนกาโล อยมฺภทนฺตา
ธมฺมสฺสวนกาโล อยมฺภทนฺตา
ธมฺมสฺสวนกาโล อยมฺภทนฺตา
ข้าราชการหัวเมือง ซึ่งเข้ามาสนองพระเดชพระคุณในงานพระบรมราชาภิเษก
เล่มต้น หน้า ๘๑ ถึง ๘๖
สมุหพระราชมนเทียร ทูลเบีก อุปราชและสมุหเทศาภิบาลเฝ้าก่อนสวดมนตร์วันกลาง
๑. หม่อมเจ้า ธำรงศิริ ศรีธวัช ปกมณฑล ปราจิน
๒. หม่อมเจ้า สฤษดิเดช ชยางกูร ปกมณฑลปัตตานี
๓. เจ้าพระยา สุรบดินทร์สุรินทรฦาชัย อุปราชมณฑลพายัพ
๔. พระยา โบราณราชธานินทร์ อุปราชมณฑลอยุธยา
๕. พระยา ราชนกูลวิบูลยภักดี อุปราชมณฑลอิศาน
๖. พระยา เดชานุชิต ปกมณฑลมหาราษฎร์
๗. พระยา คงคาธราธิบดี ปกมณฑลสุราษฎร์
๘. พระยา ศรีธรรมศกราช ปกมณฑลอุบลราชธานี
๙. พระยา ศรีสุริยราชวรานุวัตร ปกมณฑลพิษณุโลก
๑๐. พระยา รณชัยชาญยุธ ปกมณฑลร้อยเอ็จ
๑๑. ฟระยา สุรินทราชา ปกมณฑลภุเก็ต
๑๒. พระยา มหินทรเดชานุวัตน ปกมณฑลนครสวรรค์
๑๓. พระยา คทาธรบดี ปกมณฑลราชบุรี
๑๔. พระยา เพชรปาณี (ดั่น รักตประจิต) ปกมณฑลนครราชสีมา
๑๕. พระยา ไกรเพชรรัตนสงคราม (ชม โชติกะพุกกณะ) ปกมณฑลจันทระบุรี
๑๖. พระยา สุนทรบุรี (อี้ กรรณสูต) ปกมณฑลนครชัยศรี
ปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย ทูลเบีกเจ้าผู้ครองนครเฝ้าต่อไป
๑. เจ้าแก้วเนาวรัฐ ผู้ครองนครเชียงใหม่
๒. เจ้าจักรคำขจรศักดิ ผู้ครองจังหวัดลำภูญ
๓. เจ้ามหาพรหมสุรธาดา ผู้ครองจังหวัดน่าน
ข้าราชการหัวเมืองเฝ้า
๑. พระยาเพชรพิสัยศรีสวัสดิ์ (แม้น วสันตสิงห์) ปลัดมณฑลพายัพ
๒. หลวงประนาทกรณี (ถม อินทรสูต) อัยยการมณฑลพายัพ
๓. เจ้าราชวงศ์ (แก้ว ภาพเมรุ) ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดลำปาง
๔. เจ้าราชสัมพันธ์ (วงศ์ตวัน ณเชียงใหม่) เสนามหาดไทยจังหวัดเชียงใหม่
๕. พระยากัลยาณวัฒนวิศิษฏฺ (เชียร กัลยาณมิตร) ผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก
๖. พระยาประสาทวิริยกิจ (เลี่ยม รามบุตร) ผู้ว่าราชการจังหวัดอุทัยธานี
๗. หม่อมเจ้าธงชัยศิริพันธ์ ศรีธวัช ผู้ว่าราชการจังหวัดอ่างทอง
๘. พระยา พนมนครานุรักษ์ (อุ๊ย นาครทรรพ) ผู้ว่าราชการเมืองนครพนม
๙. พระสวัสดิเวียงชัย (สุวรรณ สมิตสุวรรณ) อัยยการมณฑลร้อยเอ็จ
/*47๑๐. หลวงประจำคดี (บัวรส จันทพิมพะ) อัยยการมณฑลอุดร
๑๑. พระยา วิสุทธิราชรังสรรค์ (ใหญ่ บุนนาค) ผู้ว่าราชการจังหวัดขุขัน
๑๒. ฟระยาพิริยวิชัย (เทียบ สุวรรณิน) ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา
๑๓. หม่อมเจ้า ทองเตีม ทองแถม ผู้ว่าราชการจังหวัดปราจินบุรี
๑๔. หม่อมเจ้า นพมาศ นวะรัตน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทระบุรี
๑๕. พระยา จินดารักษ์ (จำลอง สวัสดิ-ชูโต) ปลัดมณฑลนครชัยศรี
๑๖. พระยา พิพิธอำพล (ประเดิม อังศุสิงห์) ผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร
๑๗. พระยา รัษฎานุประดิษฐ์ (สิน เทพหัสดิน ณอยุธยา) ผู้ว่า
ราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช
๑๘. หม่อมเจ้า โสตถิผล ชมพูนุท ปลัดมณฑลนครศรีธรรมราช
๑๙. พระยา พิพิธเสนามาตย์ (นิโวะ อับดุลบุตร ผู้ว่าราชการจังหวัดสายบุรี)
๒๐. พระยา ภูผาภักดี (นิเงาะ) ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาส
๒๑. พระยา ตรังคภูมาภิบาล (เจิม ปันยารชุน) ผู้ว่าราชการจังหวัดตรัง
๒๒. พระยา ภูมินาถภักดี (กูบฮารุเด็น บินตำมะงง) จางวางจังหวัดสตูล
ปลัดทูลฉลองกทรวงกลาโหม ทูลเบีกนายพลและนายพันทหารบกหัวเมืองเฝ้า
๑. หม่อมเจ้า อลงกฎ ศุขสวัสดิ แม่ทัพน้อยที่ ๒
๒. พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า ทศศิริวงศ์ ผู้บัญชาการกองพลที่ ๔
๓. พระยา รามกำแหง (ทองอยู่ ภีมโยธิน) ผู้บัญชาการกองพลที่ ๒
๔. พระยา วรเดชศักดาวุธ (ชื่น สรรพตานนท์) ผู้บัญชาการกองพลที่ ๙
๕. พระยา ประเสรีฐสงคราม (เทียบ คมกฤส) ผู้บัญชาการกองพลที่ ๕
๖. พระยา อานุภาพไตรภพ (จำรัส เทพหัสดิน ณอยุธยา) ผู้บัญชาการกองพลที่ ๘
๗. พระยา เสนีณรงค์ฤทธิ์ (หม่อมหลวง เล็ก สนิทวงศ์) ผู้บัญชาการกองพลที่ ๓
ปลัดทูลฉลองกระทรวงยุตติธรรม ทูลเบีกอธิบดีผู้พิพากษาหัวเมืองเฝ้า ต่อนั้น
๑. พระยา ภะรตราชสุพิช (ช้อย เหมะจันทร์) มณฑลอยุธยา
๒. พระยา วิเศษธรรมธาดา (ประเสริฐ หงสไกร) มณฑลนครชัยศรี
๓. พระยา กุศะนเรศร์เรืองศิลป์ (ย้อย ผลาวสุ) มณฑลราชบุรี
/*(49)๔. พระยา วิศิษฏธรรมธาดา (เหล็ง อัศวนนท์) มณฑลพิษณุโลก
๕. พระยา กนิษกะสุภัทร (พุฒ ศรินทุ) มณฑลมหาราษฎร์
๖. พระยา กฤษณะราชอำนวยศิลป์ (พุฒ สุมนสุข) มณฑลพายัพ
๗. พระยา นนทธรรมธาดา (ฉัตร ฉัตรเนตร) มณฑลร้อยเอ็จ
๘. พระยา ปุรุราชรังสรรค์ (เวร จินตวร) มณฑลสุราษฎร์
๙. พระยา ทุษยันต์รังสฤษฏ์์ (ทองคำ กาญจนโชติ) มณฑลศรีธรรมราช
๑๐. พระยา อัชราชทรงสิริ (แม้น อรุณลักษณ์) มณฑลภุเก็ต
๑๑. พระ วรศาสตร์วินิจฉัย (ประสงค์ อมาตยกุล) มณฑลปัตตานี
๑๒. พระ สุทธิพากย์วินิจฉัย (สวัสดิ์ สาริกะภูติ) มณฑลนครราชสีมา
๑๓. พระ เทพปัญญา (ภักดิ นวมะรัตน์) มณฑลอุบล
๑๔. พระ ราชปัญญา (เสงี่ยม ศุขบุตร) มณฑลอุดร
๑๕. พระ อัฏกิจวินิจฉัย (พร นรพัลลภ) มณฑลนครสวรรค์
รวมข้าราชการหัวเมืองทั้งฝ่ายทหารพลเรือนเฝ้าวันนี้ ๖๓ ท่าน
ปลัดทูลฉลองกทรวงกลาโหม ทูลเบีกนายทหารหัวเมืองเฝ้าอีกในวันสวดมนตร์คืนท้าย หน้า ๘๙
๑. พระยา สุรนาถเสนี (เทิ่ง ศิลานนท์) ปลัดทัพน้อยที่ ๒ ผู้บัญชาการกองพลที่ ๑
๒. พระยา จตุรงค์สงคราม (สงกรานต์ จาตุรงคกุล) เสนาธิการกองทัพน้อยที่ ๒
/*(50)๓. พระ วิชิตพลหาญ (อึ่ง โพธิกนิษฐ์) ผู้บังคับการกองทหารราบที่ ๑๕
๔. พระยา ศรีสุรสงคราม (เปลื่อง ดิสกะโยธิน) ผู้บังคับการกองทหารราบที่ ๔
๕. พระ จงศรวิทย์ (เพี้ยน สมิตานนท์) ผู้บังคับการกองทหารราบที่ ๑๒
๖. พระ ศักดิศัลยาวุธ (เยี่ยม สุคนธทรัพย์) ผู้บังคับการกองทหารราบที่ ๘
๗. พระ ประชาฤทธิฦาชัย (ตุ๊ รัตรัตนะ) ผู้บังคับการกองทหารราบที่ ๕
รวมนายทหาร ๗ ท่าน
อนึ่งตอนที่กล่าวถึงเสด็จถวายบังคมพระบรมรูปทรงม้าเล่มต้น หน้า ๙๑ นั้น เขียนตามทราบจากคำบอกเล่า แม้ไม่ปรากฏในหมายใหญ่ ก็เชื่อว่าเป็นเช่นนั้นมั่นคง พึ่งตระหนักชัดว่า หามูลมิได้ (นอกจากลือ) เมื่อได้เห็นในพระราชนิพนธ์ คำนำโคลงลิลิตนี้ และเมื่อได้พิมพ์ตอนที่ว่านี้เสียเรียบร้อยแล้ว จึงมีตอนเดียว (ในมากตอน) ที่เกินจริงไป แต่แม้กระนั้นก็เพิ่มไพเราะยวนจับใจในโคลงลิลิตนี้ขึ้นหนักหนา
คำราชบัณฑิตถวายน้ำอภิเษก และพระราชดำรัสตอบ
เล่มต้น หน้า ๑๐๖ เและ ๑๐๗
---
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา ราชบัณฑิต ประจำพระที่นั่งอัฐทิศเบื้องบูรพาประทับคุกพระชงฆ์กรายบังคมทูลถวายน้ำพระอภิเษกเป็นมคธภาสาแล้วกล่าวแปลเป็นสยามภาสาอีกเคารบหนึ่ง ดังนี้
ยคฺเฆ เทโว ชยํ วตฺตุํ
อนุชานาตุ โน อิธ
รชฺชาภิมงฺคลตฺถาย
ปุนปิ อภิสิฺจิโต
ปุรตถาภิมุโขทานิ
นิสินฺโน ราชปีเก
ตนฺนิพทฺธา จ เย เทสา
เย ปาณา ตนฺนิวาสิโน
คุตฺตึ เตสํ ปสาเรนฺโต
อาณํ วตฺเตตุ ราชกํ
ภิยฺโย อิทฺธฺจิมํ รฏฺํ
ภิยฺโย จ พุทฺธสาสนํ
ภิยฺโย ปชฺจ ปาเลนฺโต
อชฺฌาวสตุ เมทนึ
จิรํ รชฺเช ปติฏฺาตุ
สพฺพโรควิวชฺชิโต
สมิทฺธึ ปาปุณนฺโตว
ชีวตุ สรโทสตํ
ปุรตฺถาธิปตี ราชา
ธตรฏฺโติ วิสฺสุโต
สรฏฺมณฺฑลํ เทวํ
อภิปาเลตุ สาทรํ
ปุรตฺถิเม ทิสาภาเค
เย เต อนตฺถการกา
สพฺเพ เต สตฺตโว สมฺมา
เทโว ชยตุ เตชสา ฯ
คำแปล
/*53ขอเดชะฝ่าลอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม ขอเทวดา (ใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาท) จงทรงพระบรมราชานุญาตให้ข้าพระพุทธเจ้ากล่าวถวายชัยมงคลณที่นี้ พระองค์ทรงพระบรมราชาภิเษกใหม่ เพื่อประโยชน์แก่การมงคลยิ่งในราชสมบัติเสด็จประทับบนพระราชบิฐ ผินพระพักตร์ฉะเพาะทิศบูรพาณบัดนี้ ประเทศทั้งหลายเหล่าใดซึ่งตั้งประจำอยู่ทิศนั้นก็ดี สัตว์ทั้งหลายเหล่าใดที่อาศัยอยู่ในทิศนั้นก็ดี ขอพระองค์จงทรงแผ่ความปกครองและยังพระราชอาณาให้เป็นไปแก่ประเทศและสัตว์ทั้งหลายเหล่านั้น ขอพระองค์จงทรงรักษาแว่นแคว้นนี้ กับทั้งพระพุทธศาสนาแลประชาราษฎร์ ปกครองเมทนีดลให้สำเร็จโดยภิยโยภาพ ขอพระองค์จงเสด็จสถิตอยู่ในราชสมบัติสิ้นกาลนาน ปราศจากสรรพโรคาพาธ ทรงบัลลุผลสำเร็จ มีพระชนมชีพยืนนานตลอดร้อยสรทกาล (ปี) ขอพระราชาผู้เป็นอธิบดีในบุรพทิศซึ่งปรากฎพระนามว่า ธตรฐ จงอภิบาลรักษาเทวดา (ใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาท) พร้อมกับรัฐมณฑลโดยเอื้อเฟื้อ ศัตรูทั้งหลายเหล่าใดผู้ใคร่กระทำอนัตถพินาศในปุรัตถิมทิศาภาค (ทิศบูรพา) ขอเทวดา (ใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาท) จงทรงชำนะปวงอริราชศัตรูเหล่านั้นด้วยดีโดยพระบรมเดชานุภาพ
แล้วถวายน้ำ เสกด้วยคาถาดังนี้-
รตนตฺตยานุภาเวน
อวสิตฺเตน วารินา
สิทฺธมตฺถุ สิทฺธมตฺถุ
สิทฺธมตฺถุ ยถากถํ
คำแปล
ด้วยพระรัตนัตยานุภาพและน้ำมูรธาวสิต ขอจงเป็นผลสำเว็จ จงเป็นผลสำเร็จ จงเป็นผลสำเร็จ ตามคำที่ข้าพระพุทธเจ้าถวายพระพร
จึงมีพระราชดำรัสตอบว่าดังนี้-
มงคลํ เม ภเณ วุตฺตํ
ราชูนํ หทยงฺคมํ
วรํ เต สมปฏิจฺฉามิ
ตถา โหตุ ยถา วโจ
ปุรตฺถายํ จ เย เทสา
เย ปาณา ตนฺนิวาสิโน
คุตฺตึ เตสํ ปสาเรนฺโต
อาณํ วตฺเตมิ ราชกํ
ภิยฺโย อิทฺธฺจิมํ รฏฺํ
ภิยฺโย จ พุทธฺสาสนํ
ภิยฺโย ปชจ ปาเลนฺโต
อชฺฌาวสามิ เมทนึ
คำแปล
ดูกรพนาย คำมงคลที่ถึงพระหทัยของพระราชาทั้งหลายที่เจ้ากล่าวแก่เรา เรารับพรของเจ้าขอจงเป็นดังวาจา ประเทศเหล่าใดที่ตั้งอยู่ในทิศบูรพาก็ดี สัตว์ทั้งหลายเหล่าใดที่อาศัยอยู่ในทิศนั้นก็ดี เราจะปกแผ่คุ้มครองและยังพระราชอำนาจให้เป็นไปแก่ประเทศ และสัตว์เหล่านั้น เราจะรักษาปกครองแว่นแคว้นนี้ กับทั้งพระพุทธศาสนาและประชาราษฎร์และเมทนีดลให้สำเร็จผลโดยภิยโยภาพ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา รับพระบรมราชโองการว่า
สาธุ เทว
คำแปล
ดีแล้ว ขอเดชะ
/*(54)ราชบัณฑิตและพราหมณ์ประจำทิศถวายน้ำอภิเษกทรงรับและปฏิบัติโดยนัยเดียวกันกับทิศบูรพาจนรอบพระที่นั่งอัฐทิศโดยลำดับ จวบบรรจบทิศต้นแล้ว
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา กราบบังคมทูลถวายพระพรรวบยอดอีกครั้งหนึ่งว่า
ทิสา จตสฺโส วิทิสา จตสฺโส
อุทฺธํ อโธ ทส ทิสา อิมาโย
สพฺเพสุ ภาเคสุ มรุคฺคเณหิ
สมฺมาภิคุตฺโต ปรมินฺทภูโต
เขมี ปตีโต จ หตนฺตราโย
ทีฆายุกลฺยาณสฺมงฺคิภูโต
ราชิทฺธิเตเชน อโนปเมน
ธมฺเมน ปาเลตุ สยามรฏฺํ
คำแปล
ทิศทั้งหลาย ๑๐ คือ ทิศใหญ่ ๔ ทิศน้อย ๔ ทิศเบื้องบน ๑ ทิศเบื้องต่ำ ๑ เหล่านี้ ขอพระบาทสมเด็จพระปรมินทร อันหมู่เทพยดาในทิศาภาคทั้งปวงคุ้มครองโดยชอบแล้ว จงทรงพระเกษมเปรมปรีดิ์ปราศจากอันตราย มีพระชนมายุยืนนาน พร้อมพรั่งด้วยกัลยาณคุณ ทรงอภิบาลสยามรัฐโดยธรรม ด้วยพระราชฤทธิและพระราชเดชา อันหาสิ่งเปรียบปานมิได้
จึงมีพระราชดำรัสตอบว่าดังนี้
กลฺยาณํ โว ภเณ วุตฺตํ
สพฺพราชาภิปตฺถิตํ
ยถา วุตฺตํ ตถา โหตุ
สทา เม ชยมงฺคลํ
เขมี จาหํ สทา โหนฺโต
ยถากาลํ ยถารหํ
อิทฺธํ ผีตฺจิมํ รฏฺํ
ปาเลมิ สฺยามมณฺฑลํ
คำแปล
ดูกรพนาย ถ้อยคำอันงามซึ่งพระราชาทั้งปวงทรงปราร์ถนาอย่างยิ่งที่เจ้าทั้งหลายกล่าวแล้วฉันใด จงเป็นฉันนั้น ขอชัยมงคลจงมีแก่เราทุกเมื่อ ขอเราจงเป็นผู้มีความเกษมสำราญทุกเมื่อตามกาลตามสมควร เราจะปกครองสยามรัฐะมณฑลให้บัลลุผลสำเร็จและไพศาล
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา รับพระบรมราชโองการว่า
เอวั เทว
คำแปล
อย่างนั้น ขอเดชะ
ขะบวนเสด็จพระราชดำเนิรสู่มณฑปพระกระยาสนานสรงพระมูรธาภิเษก
เล่มต้น หน้า ๙๙ และ ๑๐๐
แถว
ซ้าย
ขวา
๑
หลวงเทพาจารย์ (มี วะสุพราหมณ์) พฤฒิบาศ เชีญพระพิฆเนศวร์
หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์ ราชบัณฑิต เชีญพระชัยเนาวโลหะ รัชย์ ๕
๒
เจ้าพนักงานแสงใน แกว่งบัณเฑาะว์
เจ้าพนักงานแสงใน แกว่งบัณเฑาะว์
๓
เจ้าพนักงานแสงใน แกว่งบัณเฑาะว์
เจ้าพนักงานแสงใน แกว่งบัณเฑาะว์
๔
พราหมณ์สุก โกมลเวทิน เป่าศังข์อุตตราวรรค
พราหมละไม รัตนพราหมณ์ เป่าศังข์อุตตราวรรต
๕
พราหมณ์เผย เศตะพราหมณ์ เป่าศังข์อุตตราวรรต
พราหฺมณ์ตาด จารุเสน เป่าศังข์อุตตราวรรต
๖
หลวงสุริยาเทเวศร์ (สด ศะตะเวทิน) เป่าศังข์ทักษิณาวรรต
พระครูสะตานันทมุนี เป่าศังข์ทักษิณาวรรต
๗
หลวงราชมุนี โปรยเข้าตอก
พระครูอัษฎาจารย์ โปรยเฃ้าตอก
๘
พระสิทธิชัยบดี นายกพฤฒิบาศ
พระราชครวามเทพมุนี นายกพราหมณ์พิธี
๙
พระองค์พระเจ้าอยู่หัว เจ้าพนักงานภูษามาลา เชีญพระเครื่องสูงตาดทอง
เจ้าพนักงานภูษามาลา เชีญพระบังสูรย์
๑๐
พระยาบุรุษรัตนราชพัลลภ เชีญพานทองรองฉลองพระบาท
พระยามานพนริศร (ทองเจือ ทองเจือ) เชีญพระแสง
ทั้งนี้ฉะเพาะเพลาสรงพระมูรธาภิเษกณมณฑปพระกระยาสนาน
ขะบวนเสด็จพระราชดำเนิร ขึ้นพระที่นั่งภัทรบิฐบรมราชาภิเษก
เล่มต้น หน้า ๑๐๗
ขะบวนนำเหมือนเสด็จพระราชดำเนิรสู่มณฑปพระกระยาสนาน ขบวนตามนั้นดังต่อลงไปนี้
แถว
ซ้าย
ขวา


๑
มหาเสวกตรี พระยาเทวาธิราช (หม่อมราชวงศ์ โป้ย มาลากุล) เชีญเศวตะฉัตร
รองเสวกเอก หลวงญาณสยมภู (วัน รังสิพราหมณกุล) เชีญพระสังวาลย์ธุหร่ำพราหมณ์
จางวางโท พระยา มหานามราช เชีญพระสุพรรณบัฏ
มหาเสวกโท พระยาอุทัยธรรม (หรุ่น วัชโรทัย) เชิญพานรองพระมหาพิชัยมงกุฏ)
๒
จางวางตรี พระยาบริหารราชมานพ (เนียน สาคริก) เชีญทาณฑ์พระกร
มหาเสวกตรี พระยาวงศาภรณ์ภูษิต (รื่น วัชโรทัย) เชีญพระสอิ้ง พระนบ
เสวกโท พระยาราชโกษา (โบ๊ต วัชโรทัย) เชีญพระมหาสังวาลย์นพรัตนราชวราภรณ์
หัวหมื่น พระยามานพนริศร เชีญพระแสงขรรค์ชัยศรี
๓
รองหุ้มแพร เชาวน์ ปาลกะวงศ์ณอยุธยา เชีญพัดวาลวิชนี
รองหุ้มแพร ผัน จัตรภักดี เชีญพระแสร้จามะรี
รองหุ้มแพร สมบุญผลพันธิน เชีญพระแสร้หางช้างเผือก
หุ้มแพร เลื่อน วิจารณบุตร เชีญพานรองฉลองพระบาท
๔
รองตัวหมื่น จมื่นมหาดเล็ก (ฉัตร โชติกเสถียร) เชีญทาณฑ์พระกร เทวะรูป)
เสวกโทพระยา อภิมณฑราชา (จอย วัชโรทัย) เชีญพระธำมรงค์วิเชียร
เสวกเอกพระยาประชุมมงคลการ (ก๊าด วัชโรทัย) เชีญพระธำมรงค์รัตนวราวุธ
รองหัวหมื่นหลวงศักดินายเวร (สันติ์ สันติเสวี) เชีญพระแสงฝักทองเกลี้ยง
๕
หุ้มแพร แจ่ม เงินยอง เชีญพระสุพรรณศรีบัวแฉก
รองหุ้มแพร กุญ พึ่งบารมี เชีญพานพระขันหมาก
รองหุ้มแพร นพ วิเศษเนียม เชีญพระมณฑป
รองหุ้มแพร เอีบ ยอดยุตร เชีญพระเต้าทักษิโณทก
๖
รองหุ้มแพร นายรองสุจินดา (สุภร สัตยยุกด์) เชีญพระแสงดาพชเลย
รองหุ้มแพร นายรองขัน (คลอ คชนันท์) เชีญพระแสงจักร
รองหุ้มแพร หม่อมราชวงศ์ อนุศักดิ หัสดิน เชีญพระแสงตรีศูล
รองหุ้มแพรนาย รองเสนองานประภาษ (แสวงโลหิตจันทร์) เชีญพระแสงหอกเพชรรัตน์
๗
มหาดเล็กสำรอง หม่อมราชวงศ์ สล้าง ลดาวัลย์ เชีญพระแสงของ้าวแสนพลพ่าย
มหาดเล็กสำรอง กระสินธุ์ อมาตยกุล เชีญพระแสงดาพเขล
มหาคเล็กสำรอง สมสวาท โชติกเสถียร เชีญพระแสงธนู
รองหุ้มแพรนายรองสนองราชบรรหาร (อัมพร วัชโรทัย) เชีญพระแสงสิห์นาทข้ามแม่น้ำสะโตง
บุณยเวท สรรเสรีญพระศิวะเป็นเจ้า เริ่มมหามงคลราชสูยาภิเษก
เล่มต้น หน้า ๑๑๑
เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวประทับณพระที่นั่งภัทรบิฐเป็นปกติ พระราชครูวามเทพมุนี จึ่งร่ายพระเวทสดุดีพระศิวะเจ้า เบิกพระมหุรดิมงคลพิธีราชสูยาภิเษกะกรรม เป็นภาสาสันสกฤต แบ่งเป็น ๓ ลา พราหมณ์เป่าศังข์ เมื่อโอมจบทั้ง ๓ ลา
บุณยเวท บรรลือเสียง สรรเสรีญพระเกียรติคุณพระอิศวรเป็นเจ้า
อรรถ ศิวสฺตุติ
(๑) ๏ มุกฺตินิโพธ มโหทนฺต อมฤตมย ราชวฤตฺตางฺก ปวิตฺรปูต ฯ
(๒) ๏ ทวิทฺร ฤคฺพิมฺพก อุตฺตร วรปูรฺณ คตาคต ทิงฺนาถ ปูตยม (ภาวยามิ) ฯ
(๓) ๏ หตยม นรวินย ฤตุคณ ทิงฺนาถ ปูตมย (ภาวยามิ) ฯ
(๔) ๏ มหายม นฏมทน อมฤตมย ราชวฤตฺตางฺก ปวิตฺรปูต ฯ
(๕) ๏ กฤตฺตฺยมฺพร วรกร อมฤตเทวราม กาลชย กลาธร ภกฺตคณธฺยานยุกฺต อภกฺตซนกมฺกป สมฺปนฺนาถ อุนฺนตปรากฺรม หสฺตาทิวฺยกฺตางฺค อาปชฺชโนทฺธารก มฤคางฺก อธิกกาล วิรกฺตนรฺตก ราชมาน (ตฺวาํ ภาวยามิ) ฯ
(๖) ๏ มุนิยม สุมารฺค กฺษมาเกฺษตฺร มุนิชฺญานตฺรปณ อรหทฺธฺยาน อนยมาปก ทิวฺยปฺรตีก อาทฺยนฺตเวทก โตทก อุทรฺโกทิตนยาํกิต วนฺทนนิรฺเวทน อนุคนฺตฤทุรฺคาปทุทฺธรฺโต อวตีรฺณชนฺมตารก อธิกภาล วิรกฺตนรฺตก ราชมาน (ตฺวาํ ภาวยามิ) ฯ
(๗) ๏ ภชนรกฺต กคชฺญาน ตฺริเวทค วิกลกล อตุลวินย อุนฺมารฺคฆาตก ทิวฺยสุนฺทร ปตทฺคํค ตฺริศูล เทวตโร ลิงฺคนิธาน ภกฺตกานฺต ปุษฺปศพโลปม ทุะขนิษฺขณฺฏก ลยฆณฺฏาวิตต อธิกกาล วิรกฺตนรฺตก ราชมาน (ตฺวาํ ภาวยามิ) ฯ
(๘) ๏ กุกฺกุเฏศฺวร ภูเตนฺทฺร มารฺคธุรนฺธร สฺวรฺเคศฺวร นาเคนฺทฺร ผณีนฺทฺร ผณีนฺทฺราภร ตฺริเวทค อไทฺวตพฺรหฺมนฺ ปูรฺณวฺยาปฺยมาน นิรฺวาเณนฺทฺร ฯ
(๙) ๏ นิรฺธนนฺทฺร ทุรฺคติยเมนฺทฺร อนลอุมาปเต ปฺราณายามวิลย ทยาธุรนฺธร สฺวรฺเคศฺวร อมฺพรคงฺค มุกฺตรต อไทฺวตพฤหทฺพฺรหฺมนฺ ปูรฺณ วฺยาปฺยมาน นิรฺวาเณนฺทฺร ฯ
(๑๐) ๏ มุกฺตราม วีตมโน มรฺเมนฺทฺร มูลคุณปฺรภว ภควนฺ กลฺยาณ ผณีนฺทฺร ธุรนฺธร สฺวรฺเคศฺวร สกลสกล ทยาลุหฤทย ปุรุเวตฺโต ภทฺรมหาพฺรหฺมนฺ ปูรฺณ วฺยาปฺยมาน นิรฺวาเณนฺทฺร ฯ
(๑๑) ๏ วีตวีรฺย โชยฺติรฺพฺรหฺมนฺ รณวีรเนโต มรณเทวหนฺโต มเขนฺทฺร มหาตฺมวินย วินีต ปฺราวีณฺยานนฺทโลก อรุทฺโธทย อนาทฺยนฺตกาล หิรณฺยลลาม ฯ
/*(๑๒) ๏ ปฺรณมฺรชนปฺรนาถ มุนิเทวพฤนฺท อนุตฺตรวินย วีรเนโต วีรราช วเรนฺทฺร มหาตฺมวินย วินีต ปฺราวีณฺยานนฺทโลก อรุทฺโธทย อนาทฺยนฺตกาล หิรณฺยลลาม ฯ
(๑๓) ๏ มุนีนฺทฺร เทวมเหนฺทฺร อนุตฺตร ผณีนฺทฺราภร มหาตฺมวินยวินีต ปราวีณฺยานนฺทโลก อรุทฺโธทย อนาทฺยนฺตกาล หิรณฺยลลาม (ตฺวาํ ภาวยามิ) ฯ
---
แปลมนตร์ สรรเสริญพระอิศวรเป็นเจ้า
เบีกพระราชสูยาภิเษก เป็นบุณยเวท ภาสาสันสกฤต
(คัดมาจากมนตร์ ศิวะตันตระ และอุปะนิษัทชั่วแต่มีน้อยคำ เตีมขึ้นจากพุทธะศาสนะนัย พูดซ้ำวนไปเวียนมาอย่างโบราณะโวหารยุคที่แต่งนั้น)
(๑) ๏ โอ้พระศิวะราชเจ้า
จอมศักดิ์ สิทธิ์พ่อ
สยมะชาติ์ศาสดามะหัจ
ฉะเรศผ้าน
จิริศวรไป่ผวนพิบัติ์
พิบูละยัง ยงเลย
จันทระจุฑามะณีสร้าน
ศักดิ์ด้วยผะดุงขลัง ฯ
(๒) ๏ สุทธังคะมาโนชน้อม
ฤคะเวท ถวิลฤา
เพียบผ่านสรรพสมานเจตน์
เจีดแกล้ว
ตั้งเขยื้อนมิเขยื้อนเดช
อะดุละหย่ง ญาณท่าน
เจ้าพรตเพ่งพยสน์แผ้ว
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๓) โอ้ศิวะเหลืออุระซร้อง
เสนีญสู สมเลย
ทรงพิฆาตราชะมฤตยู
หยุดผล้า
นายกวินยะปกชู
ชิโวษะวุฒิ -ชนม์ท่าน
ใครประยุติ์สุทธะญาณอ้า
โปรดโน้มนิยมเผื่อ พึ่งเทีญ ฯ
(๔) โอ้ศิวะเหลือจะซร้อง
เสนีญสม สูเลย
ครอบจิตทุกชิวิตสยม
หยั่งรู้
ญาณกริบเฉกทิพะคม
ขยันเยี่ยง ระบำฤา
กายะสิทธิ์สถิตเที่ยงกู้
เกียรติ์สร้านโสมจุฬิน ฯ
๏ สุทธินทระเดชแกล้ว
เกรียงตะบะ
ศักดิ์สิทธิ์สุระฤทธิ์ชะนะ
ทั่วหน้า
ปิ่นอะมรปิ่นนิกรประ
ชาชีพ ชระเดียรเอย
เลิสะลบจบดินฟ้า
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๕) ๏ โอ้ศิวะเหลือกระจะถ้อย
ทิพาภรณ์ พิเศษเอย
ละเลื่อมจรัสมฤคะดัจะธร
ทิพย์พริ้ม
หัตถ์อ่าคุณานุสรณ์
ประศาสน์หอก ปานฤๅ
เจ้าทะมื่นขื่นชิมอะลิ้ม
โลกรู้มะลายไฉน ฯ
๏ จอมชัยมฤตยะเจ้าปัก
ปิ่นโสม
ทั้งเคร่งทั้งเล็งประโลม
โลกเอื้อ
องค์ใดใฝ่หะทัยะโถม
ถลายมะนุษย์ แหนงท่าน
เจ้าโภคะทรัพย์สนับเกื้อ
เกียรติ์น้อมกะรุณา ฯ
๏ สุรังคาพะยพเอื้อม
อุภัยะหัตถ์ ปะฐมแฮ
คอยช่องใคร่ประคองสัตว์
ทุกข์เทื้อม
องค์อะธึกเยี่ยงมฤคะหยัด
เยื้องก่ำ กาฬเอย
หรือนักฟ้อนห่อนเอื้อม
นาฏแพร้วเพราสฺรีร์ ฯ
๏ เหมือนฤษีศุภีนาฏทั้ง
จอมทะหาร เหี้ยมฤา
จอมโลกจอมปราณสถาน
ทั่วด้าว
น่ารักน่าสักการ
และน่า กลัวท่าน
เอีกศิโวงการสท้าน
โปรดโน้มนิยมเผื่อ พึ่งเทีญ ฯ
(๖) ๏ โอ้ศิวะเหลือจะซร้อง
สดุดี สมเลย
รู้เสพน์เทพะอินทรีย์
เศรษฐ์สร้าง
ยิ่งศักดิ์นักสิทธ์อิสี
เสนีมตะบะ มวลแล
ฉลาดย่างทางชอบอ้าง
เอกพ้นฉงนถวิล ฯ
๏ เป็นถิ่นที่อยู่ผู้
ถีระญาณ ยอดรา
องค์ประศาสน์ยอดฉลาดฌาน
เชื่อมกล้า
นักสิทธ์พิทยาขนาน
เนื่องพึ่ง พระเอย
เถลีงนิทัศน์อรหัตว์อ้า
หัตถ์อ้างทางแถลง ฯ
๏ แผลงอำนาจพิฆาตถ้วน
อยุกติธรรม ถลายเอย
เป็นเทพะปะฎิมานำ
นอบไหว้
ตระหนักสรรพะเกีดดับชำ
นิห์ทุก วิถีแฮ
บางคาบโปรดปราบใช้
เช่นร้ายถลายศันติ์ ฯ
๏ มั่นประจักษ์ส่วนจักได้
ผละดี ไฉนรา
สัมมะบถอะนาคตวิถี
ถ่องแปร้น
ใครภิวันทน์ท่านเปรมปรีดิ์
ปลุกเสน่ห์ สนองเอย
โปรดบ่อนถอนยากแค้น
ขจัดพ้นคนนิยม ฯ
๏ ทรงอบรมมะนุษยะส้อง
สังสาร ะวัฏเอย
หลุดละลิบลุนิพพาน
ภพกั้น
พระกายพระก่ำกาฬ
กละนาฏ สุรีฤา
แต่มิอาทระกลั้น
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๗) โอ้ศิวะเหลือจะเว้น
วันทะนา พระเลย
โปรคสดับศัพท์เสนีญคะณา
ศิษย์เอื้อน
สัพพัญญุตะญาณะสา
ระพัดทราบ ทรวงแฮ
สมพิเศษไตรเพทเยื้อน
ยกข้อแถลงคำ ฯ
๏ พระช่ำตำรับทั้ง
ถลายตำ รับฤา
ยิ่งใหญ่ยึดวินัยะกำ
ราบพลั้ง
ใครจริตผิดพระบำ
บัดพินาศ เสียนา
ทั้งฉลาดทั้งพิลาสทั้ง
เที่ยงทั้งหวังดี ฯ
๏ หลั่งนะทีทิพยุทกล้น
คงคา แควเอย
กระสันศัสตร์ตรีศูลสา
หัสห้าว
องคะเทพะพฤกษา
องคะบ่ง บุรุษพ่อ
ใครนับถือประลืออ้าว
โอฐให้จิรัยเสถียร ฯ
/*(66)๏ ระเมียรเดชกุสุเมศแต้ม
สีสะอาง เองเอย
ผู้ขจัดสัตว์ครวญคราง
คร่ำไห้
ผู้ระหริ่งทิพะกระดิ่งสะกาง
ปราโมทย์ มวลแฮ
กาฬะก่ำเผลอรำได้
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๘) ๏ โอ้ศิวะเหลือสุระเยื้อย
อาชญา สิทธิ์เอย
องค์สุพรหมานมะหา
เทพะเกล้า
พระฤทธิ์ลบมะหิศวรา
ธิเทพะศักดิ์ สวรรค์แฮ
เจ้านิเทศน์ไตรเพทเจ้า
นภะเจ้าจุฬาไผท ฯ
๏ เจ้าไกลาสเจ้านาค
เสนีมพร
เฉวียงสะอิ้งอุรคาภรณ์
พ่าหุ์ห้อย
ไตรเพทนิเทศน์ปะกรณ์
ถะเกีงเกียรติ -คุณท่าน
ยอดใหญ่ใครคู่ด้อย
เดชสร้างสมบูรณ์
๏ เทวินทร์สูรสัตว์ถ้วน
เทียมไฉน
เจ้าผ่านนิรวาณไตร
ภพพ้น
เจ้าสวรรค์ทุกชั้นไผท
ทิพยะแพรก พรหมฤๅ
ทรงเดชทรงคุณท้น
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๙) โอ้ศิวะเหลือจะซ้อน
เสนีญยก เยีนท่าน
เจ้าเวทะนายาจก
คับแค้น
เจ้าภะนายเคราะห์ร้ายปก
ปะชาเดือด ร้อนฤา
องค์อัคนีศรีแคว้น
สรรคะเจ้าจอมอุมา แม่เอย ฯ
/*(67)๏ เจ้าอาศวาสประศวาสยั้ง
โยคยา นุยุกดิ์ฤๅ
เจ้าพะหุละการุญะสา
มาร์ถเกื้อ
เจ้าสวรรค์ษฬะชั้นกา
มาวัจ จะเรศเอย
เจ้าส่งคงคาเชื้อ
ชะโลตม์เกล้าเฉลาไหล ฯ
๏ องค์ใดปล่อยให้จิต
เปลือยพะวง วรรตเอย
เป็นใหญ่สุดใครคง
แข่งท้า
สมบูรณ์สุดประมูลมง
คละศักดิ์ เสมอเลย
๏ จอมนิรวาณผ่านฟ้า
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๑๐) ๏ โอ้ศิวะเหลือสะท้าน
ทิพาชญา สิทธิ์ท่าน
โปรดปล่อยวิญญาณ์ผวา
ภพพ้น
อาจประหยัดหัทะยาถา
ทะนุกช่วย ชิวิตเพื่อน
องคะเหตุพฤติเภทท้น
ทั่วหล้าผะลาปะถัมภ์ ฯ
๏ พระล้ำเทวะราชล้ำ
นระชาติ์
เลีสะหลากเฉวียงนาคะราช
หลักฟ้า
ไหนเอกพระเอกอาจ
ลบเอก อื่นพ่อ
หัทะเยศสังเวทท้า
ทั่วรู้ครูสวรรค์ ฯ
๏ ทิพยะถวัลย์สรรพะสัตว์สร้าง
สุดเผยอ เทียมท่าน
ทรงอาชญาสิทธิ์เลอ
เลีสะกล้า
สมบูรณ์ทุกสะกูลเสมอ
หาไม่ มวลแฮ
จธมนิรวาณผ่านฟ้า
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๑๑) ๏ โอ้ศิวะเหลือจะสู้
สงวนญาณ เยี่ยมเอย
เกาศะโลตม์โชติ์ประติภาน
ผึ่งเผ้า
นายะเกศเผ่าพิเรศทะหาร
เหีมเศึก สนามแฮ
ผู้พิฆาตมัจจุราชเจ้า
จะรีตเยื้องบุชายัญ ฯ
๏ มั่นวินัยหะทัยปกเที้ยร
องค์วินัย นั่นฤา
พจนะสมาร์ถเผยผงาดไหว
ว่องย้าย
เจรีญเรีงสุดเชีงใคร
ขวางเกียจ กันท่าน
ไร้เริ่มและไร้ท้าย
ท่วมฟื้นฟูถวัลย์ ฯ
๏ เฉีดฉันบิลันธเนศแก้ว
แกมกาญจน์ ก่องเอย
ปิ่นศัศินาคะสังวาล
เวี่ยห้อย
สถิตไกลาสวิมานสถาน
ทิพยะบรรพ ะตานา
ขอพระศิวะชะม้อย
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๑๒) ๏ โอ้ศิวะเหลือจะสร้าน
สวามิภักดิ์ แล้วพ่า
เจ้ามะนุษย์เทวะบุตร์สมัคร์
มอบเกล้า
นักสิทธ์อิทธิเทพะศักดิ์
สมุลระรื่น รมย์แฮ
วินัยะเพียบยากเปรียบเฝ้า
ใฝ่เยื้องญาณถนอม ฯ
๏ เป็นจอมวีระบุรุษเจ้า
วีระฤท ธิลือเอย
จอมสักการัญชะลิต
เลีสะล้ำ
ฉนัดช่มช่ำผงมนิตย์
วินัยะเคร่ง ขลังแฮ
แสนสมาร์ถองค์อาจก้ำ
เกียรติ์เผ้านะภินทร์สูร ฯ
๏ พูนพิโรจน์ฉายโชติพ้น
พึงใคร ค้านฤา
ไร้เริ่มไร้ปลายสมัย
มิ่งฟ้า
เกียรติศักดิ์เฉกหลักอุไร
เลีสะอุป ปะมารา
สรวมศิเวศอาทะเรศอ้า
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
(๑๓) โอ้ศิวะเหลือจะปลื้ม
ปลงถวิล สรวงท่าน
เจ้านักสิทธ์เจ้าอินทร์
โอ่แคว้น
เกียรติไกรสุดใครผิน
เผยอเปรียบ เสมือนเลย
พญามะหุตม์ภุชงคะแม้น
แมกสะอิ้งเฉวียงวงค์ ฯ
๏ ทรงวินัยหะทัยะข่มเอื้อม
องคะวินัย สยมฤา
เสรีบสมาร์ถอาจอำไพ
พิศะเพ้อ
ศรีสุพัฒน์รัศมีไกร
เกรีกชะนก ชะนางค์ฤา
สมัยเรี่มสมัยสุดเท้อ
ท่านไร้ใครสมาน ฯ
๏ ท่านปานเทวะรูปพริ้ง
สิหิงคะคุณ
เลีสะฤทธิ์เลีสะการุญ
เลีสะกล้า
เทวะดาและประชาซุน
เศียรพึ่ง พิรีย์ท่าน
โอ้ศิวะพระเจ้าข้า
โปรดโน้มนิยมเผือ พึ่งเทีญ ฯ
สฺวาหา
คำพระราชครูทูลถวายสิริราชสมบัติ์ และพระราชดำรัสตอบ
เล่มต้น หน้า ๑๑๑
---
๏ ลำดับนั้น พระราชครูวามเทพมุนีจึงกราบบังคมทูลด้วยมคธภาสาถวายสิริราชสมบัติโดยเฉลีมพระปรมาภิไธยและถวายเครื่องมงคลสิริราชกกุธภัณฑ์ กับเครื่องพระบรมราชาภรณ์ พระบรมราชูประโภค พร้อมทั้งเครื่องประดับพระปรมิศวะรัยยยศด้วยมคธภาสาว่า
ยคฺเฆ เม เทโว โอกาสํ กโรตุ ฯ ยโต โข เทโว มุทฺธาภิสิตฺโต มหาราชา สฺยามานมินฺโท โหติ เตน มยํ สมคฺคา หุตฺวา เทวสฺส สุวณฺณปฏฺเฏ ยถาลิขิตํ อภิเธยฺยํ กโรม อิสฺสริยานุ รูปานิ จ ราชกกุธภณฺฑานิ นิยฺยาเทม ฯ สาธุ เทโว เตน อภิเธยฺเยน วิสฺสุโต โหตุ อิมานิ ราชกกุธภณฺฑานิ ปฏิคฺคณฺหาตุ ฯ ตถา กตฺวา ราชภารํ วหนฺโต พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย ธมฺเมน สเมน รชฺชํ กาเรตุ ฯ
มีพระราชดำรัสตอบด้วยมคธภาสาว่า- เอวํ พฺราหฺมณ ฯ แล้วพระราชครูวามเทพมุนีกราบบังคมทูลเป็นคำสยามอีกครั้งหนึ่งว่า
ขอเดชะฝ่าลอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม ขอได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ พระราชทานพระบรมราชวโรกาสแก่ข้าพระพุทธเจ้า ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงรับพระ/*71มูรธาภิเษกเป็นบรมราชาธิราช เป็นเจ้าเป็นใหญ่ของประชาชนชาวสยาม เหตุดังนั้นข้าพระพุทธเจ้าทั้งพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูลลอองธุลีพระบาท มีท่านเสนาบดีเป็นประธาน และสมณพราหมณาจารย์ทั้งปวง พร้อมเพรียงมีน้ำใจเป็นอันเดียวกัน ขอขนานพระปรมาภิไธยถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูหัว ดังได้จารึกไว้ในพระสุพรรณบัฏนั้น และขอมอบถวายเครื่องราชกกุธภัณฑ์อันสมพระราชอิสสริยยศ ฯ ขอได้ทรงเฉลีมพระปรมาภิไธยโดยกำหนดนั้น และทรงรับเครื่องราชกกุธภัณฑ์นี้ ครั้นแล้วขอได้ทรงราชภาระดำรงราชสมบัติโดยธรรมสม่ำเสมอ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลและสุขแห่งมหาชนสืบไป ขอเดชะ ฯ
ทรงรับด้วยคำสยามอีกครั้งหนึ่งว่า--ชอบละ พราหมณ์ ฯ
บุณยเวท ร่ายมนตร์ วิษณุ อนุษฏกะ เล่มต้นหน้า ๑๑๖
ครั้นสุดเสียงศังข์แล้ว จึ่งหลวงราชมุนี ร่ายมนตร์ โอม วิษณุ อนุษฏุภะ สรรเสรีญ พระนารายณ์เป็นเจ้า เป็น ภาษาสันสกฤตลาเดียว พราหมณ์บรรลือศังข์เมื่อจบลง
ศาสฺตฺรปุณฺย อนุษฺฏุก วิษฺณุมนฺตฺร
สรรเสรีญคุณ พระนารายณ์เป็นเจ้า
๏ สุขกร ทุะขนุตฺ สูกฺษฺมาสูกฺษฺม มิหิร ปทฺม วฤษภ ปราปร ฤษภาธิโรหก ธีร รกฺโษยกฺษปฺราถมิก อลีกคต อาสาทิตชนฺโมทย โกฏิเทวเทว เสามนสโชฺยติษฺก เตโชคต อเนก คหฺวราภิราม ทิวิษทฺธีะ ปฺรนิคม ปฺรนิฆฺน ศฺรทฺธิต ปุณฺย ปฺรนิกรฺษ รเณศ ศฺรีวตฺ สลาฺฉน อตุลธน ปริณามานฺตฺร ปฺรพฺรหม อานนฺทคณก อนาสว อีศ วสุเทวสูโข ศฺรีสกฺต ลสนฺนยน (หริะ โอมฺ พฺรหฺมาณฺฑวิลย สตฺปาตฺร ปฺรมราช (นโม สฺตุ เต) ฯ
แปลมนตร์ วิษณุ อนุษฏุภะ สรรเสรีญพระนารายณ์เป็นเจ้า
ที่หลวงราชมุนี ร่ายถวาย ต่อมนตร์ ศิวะ อนุษฏุภะ เมื่อพระบรมราชาภิเษกพึ่งแล้วลง (คัดมาจากมนตร์ วิษณุตันตระ บางคำคัดมาจาก อุปะนิษัท มักร่ายกันขณะกระทำยัญญะบูชาตั้งพันคาบ ถอดจากคำแปลเป็นภาสาอังกฤษที่พราหมณ์อารยแปลทั้งหมดจากภาสาสันสกถฤต)
/*๏ โอ้พระวิษณุผู้
ผะดุงสุข เกษมรา
ประเทาทุกข์โยคีทุก
ถิ่นหล้า
เกาศลเล่ห์กละรุก
กละล่า ชะเลงเอย
ฤทธยุตม์ดุจระพีจ้า
เจีดห้องหาวหน ฯ
๏ พระกละโกมุททั้ง
กละกะทิง เถลีงฤา
ทั้งทะมื่นโลกอื่นสิง
โลกนี้
ขึ้นโคเผ่นโผยิง
ศรเสียบ อะสูรเอย
เฉลียวฉลาดองค์อาจชี้
ขาดเข้มแข็งขยัน ฯ
๏ ถวัลยะยศรากษสเผ้า
ผองยักษ์ สยองท่าน
พ่ายเดชเทเวศสมัคร์
หมอบน้อม
ผะทมทิฆัมพะระครรภหลับ
ภุชงคะสมุทร์ เกษียรเอย
เจ้าอเนกะเทวัญล้อม
เลีสะแกล้วเกรียงสรวง ฯ
เรืองจรัสพระรัศมี
รุ่งล้อม
สมบูรณ์คุณะศักดิศรี
สมุทระก่อง กะรุณเอย
โปรดอยู่คูหาห้อม
หุบห้องหัวใจ ฯ
๏ โยคีใครที่ชื่น
ตะบะญาน เชี่ยวแฮ
หะทัยพิเลปน์เทพะสันดาน
ดึ่งกว้าง
ช่ำเวทพิทเยศะชาญ
ชะโยวาท วิสัยท่าน
น่าเชื่อถือประลืออ้าง
เอกรู้ครูอิสี ฯ
/*79๏ ว่องราวีวินาศสิ้น
ศัตรู โลกรา
จอมพิชัยะเศีกริปู
ปราบแพ้
ศรีวัตสะรัตะนาชู
วิชิตะศักดิ์ สูงเอย
คั่งมะหัคฆะศฤงคารแท้
เทียบไร้ใครเสมือน ฯ
๏ เยือนโลกอเนกะโชคเอื้อม
อะวะตาร
หลายเมื่อหลายสมัยะฉาน
ฉ่าห้าว
วิรำนาจเฉียบขาดขาน
ขัตติยะเดช ดังแฮ
ไร้เรี่มไร้สุดกร้าว
เกรีกแกล้วเกรียงสมร ฯ
๏ สะโมสรมะนุษยะชาติ์ปลื้ม
ภักดี ท่านรา
จอมจักระพรรดิปัฐะพี
จบหล้า
เอารสวะสุเทพทวี
วีระศักดิ์ สูรเอย
พระเกียรติ์กระเดื่องเปรื่องหล้า
โลกคร้ามเครงเหีม ฯ
๏ เรี่มรักอัคเรศไท้
เทวินี ศวรเอย
อัปสระศักดิ์พระลักษมี
มิ่งฟ้า
เนตร์คมดุจะคมตรี
ศูลเสียบ สมรฤๅ
เจ้าผ่านศฤงคารหล้า
ระยอบเบื้องบาระมินทร์ ฯ
๏ สรวมปิ่นประชาเทพเวี้ง
สวรรค์วะสุน ธรเอย
วิษณุราชสุระนาถอะดุล
ะเดชเกื้อ
เสด็จจากนาคะอาสน์ขุน
ขัตติยะโลก เฉลีมเทีญ
สมที่โยคีเอื้อ
อ่อนเกล้าเทาถวาย วอนแล ฯ
/*(80)๏ มะหิทธิหมายมะหาราชล้ำ
ราเชนทร์ ผองแฮ
โปรดรับวันทะนาเบน
เกศทู้
พึ่งไหนใฝ่ไหนเอน
อุรานุเคราะห์ นั่นเทีญ
ข้าบาทพฤฒิบาศผู้
ศิษย์เอื้อมโอมสรวง สฺวาหา ฯ
คำพระราชครูทูลถวายมงคลชยาเศียรวาท
เล่มต้น หน้า ๑๑๖
เมื่อพระครูอัษฎาจารย์ โอมอนุษฏุภะศิวะมนตร์ และหลวงราชมุนี โอมอนุษฏุภะวิษณุมนตร์จบสุดเสียงศังข์แล้ว จึงพระราชครูวามเทพมุนีถวายชัยะมังคลาเศียรวาทเปนมคธะภาสาว่าดังนี้
๏ ชยตํ ปฐวึ สพฺพํ ชยตํ อรโย สทา
ปรมินฺโท มหาราชา รชฺชํ กาเรติ โย อิธ ฯ
แล้วกราบทูลเป็นคำไทตามความแห่งอรรถมคธว่า
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายขอถวายชัย ขอพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว อันเสด็จเถลีงถวัลยราชสมบัติ ในสยามรัฐมหามณฑลนี้ ทรงชำนะทั่วปฐพิีดล ทรงชำนะเหล่าชนอริราชดัสกร ทุกเมื่อเทอญ ฯ
จึงมีพระบรมราชโองการเป็นประถมด้วยมคธะภาสาว่า ดังนี้
๏ อิทานาหํ พฺราหฺมณ ราชภารํ วหนฺโต พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย ธมฺเมน สเมน รชฺชํ กาเรมิ ตุมฺหากํ สปริคฺคหิตานํ อุปริ ราชกํ อาณํ ปสาเรตฺวา นาโถ หุตฺวา ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหามิ วิสฺสฏฺา หุตฺวา ยถาสุขํ วิหรถ ฯ
จึ่งพระราชครู รับพระบรมราชโองการเป็นประถมด้วยมคธะภาสา ว่าดังนี้
๏ โอมฺ เทวสฺส อิมํ ปฐมํ โองฺการภูตํ สูรสีหนาทํ สมฺปฏิจฺฉามิ ฯ
แล้วจึงมีพระบรมราชโองการเป็นคำไทตามอรรถแห่งภาสามคธว่า ดังนี้
ดูกรพราหมณ์ บัดนี้เราทรงราชภาระ ครองแผ่นดินโดยธรรมสม่ำเสมอ เพื่อประโยชน์เกื้อกูล และสุขแห่งมหาชน เราแผ่ราชอาณาเหนื่อท่านทั้งหลาย กับโภคสมบัติ เป็นที่พึ่งจัดการปกครองรักษาป้องกันอันเป็นธรรมสืบไป ท่านทั้งหลายจงวางใจอยู่ตามสบาย เทอญ ฯ
พระราชครูรับพระบรมราชโองการเป็นประถมว่า
ข้าพระพุทธเจ้า ขอรับพระบรมราชโองการ พระบัณฑูรสูรสิงหนาทประถมธรรมิกะราชวาจา ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ
พระพรสมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายอติเรกพิเศษ เป็นปฐมะฤกษ์
เล่มต้น หน้า ๑๑๙
สมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายอดิเรกพิเศษเป็นประถมฤกษ์ ว่า
๏ พุทธานุภาโว ปรมินฺทมหาชปาธิปกํ มหาราชํ อภิรกฺขตุ ฯ
๏ ธมฺมานุภาโว ปรมินฺทมหาปชาธิปกํ มหาราชํ อภิรกฺขตุ ฯ
๏ สํฆานุภาโว ปรมินฺทมหาปชาธิปกํ มหาราชํ อภิรกฺขตุ ฯ
๏ พุทฺธานุภาวํ นิสฺสาย ปรมินฺทมหาปชาธิปโก มหาราชา พุทฺธสาสนํ อุปถมฺเภนฺโต จิรํ รชฺเช ปติฏฐาตุ ฯ
๏ ธมฺมานุภาวํ นิสฺสาย ปรมินฺทมหาปชาธิปโก มหาราชา รฏฺฐํ อภิปาเลนฺโต สพฺพูปสคฺเคหิ วิคจฺฉตุ ฯ
๏ สํฆานุภาวํ นิสฺสาย ปรมินฺทมหาปชาธิปโก มหาราชา ปชํ ปสาเสนฺโต สพฺพกิจฺเจสุ สามตฺถิยํ อาปชฺชตุ ฯ
๏ พุทฺธานุภาเวน ปรมินฺทมหาปชาธิปกสฺส มหาราชสฺส เตโช ภวตุ
๏ ธมฺมานุภาเวน ปรมินฺทมหาปชาธิปกสฺส มหาราชสฺส อิทฺธิ ภวตุ ฯ
๏ สํฆานุภาเวน ปรมินฺทมหาปชาธิปกสฺส มหาราชสฺส อิสฺสริยํ ภวตุ ฯ
คำพระสิทธิชัยบดีทูลถวายมงคลเศวตฉัตร และพระราชดำรัสตอบ
เล่มต้น หน้า ๑๑๕
จึงพระสิทธิชัยบดีนายกพราหมณ์พฤฒิบาศกราบบังคมทูลถวายพระนพปฎลมหาเศวตะฉัตรด้วยคำมคธภาสาว่า
ยคฺเฆ เม เทโว โอกาสํ กโรตุ ฯ ยโต จ โข เทโว มุทฺธาภิสิตฺโต มหาราชา สฺยามานมินฺโท โหติ เตน มํยิ เสตจฺฉตฺตํ เทวสฺส นิยฺยาเทม ฯ สาธุ เทโว อิมํ ปฏิคฺคเหตฺวา อมฺหากํ อุปริราชกํ อาณํ ปสาเรตฺวา นาโถ หุตฺวา ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหตุ ฯ
ทรงตอบด้วยมคธภาษาว่า- เอวํ พฺราหฺมณ ฯ
แล้วกราบบังคมทูลด้วยคำสยามอีกว่า
ขอเดชะฝ่าลอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม ขอได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ พระราชทานพระบรมราชวโรกาสแก่ข้าพระพุทธเจ้าฯ ด้วยพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าอยู่หัว ได้ทรงรับพระมุรธาภิเษก เป็นบรมราชาธิราช เป็นเจ้าเป็นใหญ่ของประชาชนชาวสยาม เหตุดังนั้น ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายทั้งพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูลลอองธุลีพระบาทมีท่านเสนาบดีเป็นประธานและสมณะพราหมณาจารย์ทั้งปวง ขอมอบเศวตะฉัตรนี้ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ขอได้ทรงรับแล้วแผ่พระราชอาณาปกเกล้า ข้าพระพุทธเจ้าทั้งปวง ตลอดถึงอาณาประชาราษฎร์ เป็นบรมนาถทรงจัดการคุ้มครองรักษาป้องกันอันเป็นธรรม สืบไป ขอเดชะ ฯ
ทรงรับด้วยคำสยามอีกว่า-ชอบละ พราหมณ์ ฯ
บุณยเวท ร่ายมนตร์ ศิวะ อนุษฏกะ
เล่มต้น หน้า ๑๑๖
ครั้นสุดเสียงประโคมแล้ว จึงพระครูอัษฎาจารย์ ร่ายมนตร์ โอม ศิวะ อนุษฏุภะ สรรเสรีญพระอิศวรเป็นเจ้า เป็นภาสาสันสกฤตลาเดียวพราหมณ์บรรลือศังข์เมื่อจบ
ศาสฺตฺรปุณฺย อนุษฏุภ ศิวมนฺตฺร
สรรเสรีญคุณ พระอิศวรเป็นเจ้า
๏ อวรฺณก สุวรฺณก ฆนาฆน วิทฺยาวิจารฺย คตาคต มหาวน มุทิตมุทิตํ สรณิคติธุรนฺธร สรณิคติตมาล สรณิวณิงฺนิยามก หริะ โอมฺ วิชย วิชย มหาเทว มหาไกลาสปเต มหาคิริลกฺษณ โคปตินิคฺรหณ ปฺรสนฺนคณราช ปฺริยารฺธปฺรติม สูปริคนฺตุก ปริตรณ ทิวํคม ปฤถิวิีคม ปริวิตตนยน (มม) ศตฺรูนฺ นาศย นาศย ภีษย ภีษย โมหย โมยห หน หน คฤหฺณ คฤหฺณ ศมฺภุนาถ ตฺริเนตฺร จตุรฺวกฺตฺร ศศิลลาม จรฺมวาโส เทวเทว มุกฺตรต ธรฺมโกศ (สทา กุรุ กุรุ มจฺฉตฺรุวินาศนํ หริะ โอม สฺวสฺตินาถ ปตินาถ ปรมราชปฺรติปฺรตาป) ฯ
แปลมนตร์ ศิวะ อนุษฎุภะ สรรเสรีญพระอิศวรเป็นเจ้า
ที่พระครูอัษฎาจารย์ ร่ายถวาย เมื่อพระบรมราชาภิเษกพึ่งแล้วลง (คัดมาจากมนตร์ ศิวะตันตระ บางคำคัดมาจาก ยะชุรเวทอิทธิฤทธิ์นั้น คัดจาก ไตต์ติรียะพราหมณะ และอะรันยะสัม มักเสกกันตั้งพันหน เพื่อให้สมประสงค์ พินาศศัตรู)
๏ โอ้พระศิวะแผ้ว
สรรพะพรรณ ผองเอย
จอมศุลีสีสุวรรณ
ะวากย์ท้น
ทรงคุณะพะหุละฉัน
ไฉนเทียบ เถีงฤา
อุปะนิษัทน้อมมะนัสค้น
คะติไท้เถลีงญาณ ฯ
/*(75)๏ ท่านเขยื้อนมิเขยื้อนสุด
สมฉันท์ ไฉนฤา
ปกมะนุษย์ปกเทวัญ
ว่องเกื้อ
ปราโมทย์ทิพยะโสตถิ์ศันติ์
แสล้มลัก ษะณางค์ท่าน
ทรงพระภาระเอื้อ
เวทะเอื้อมอุทานแถลง ฯ
๏ ผะแลงองค์ยงเยี่ยงเวี้ง
เวทสถล ะมาร์คฤๅ
ทรงเดชมัคคุเทศคน
เที่ยวเพ้อ
รัถเยศเวทะจระดล
สดวกศึก ษาเอย
นระชาติ์จึ่งสมาร์ถชะเง้อ
พึ่งชเงื้อมนำถนอม ฯ
๏ สรวมจอมเทวะราชผู้
ผะดาเศียร เสด็จเทีญ
ปรากฏปรากฏระเมียร
มิ่งห้อง
สูงสุดยิ่งมะนุษย์เกษียล
สุเรศะพรรค ผองฤๅ
สมมะนัสถวายนะมัสซร้อง
ศักดิเชื้อเชีญเสนีญ ฯ
๏ ขอเมีลมะหิทธิเทพะค้อม
บังคม บาทเทีญ
โอ้มะหาเทพะสยม
ภูตม์ท้าว
จอมไกลาสมหาตมุดม
ะสิงขะเรศ เสถียรเอย
ยลเยี่ยงหิมะลัยอะคร้าว
มิ่งแคว้นสินธู ฯ
๏ ผู้ขี่ศรีพฤษภะท้าว
นนทิการ เจ้าเอย
ผู้นิทัศน์มัทวะสมาน
มิตร์ปลื้ม
ราชะกษัตร์นภะรัฐสถาน
ทิพะคฤหัป ปะตีแฮ
สฺรีร์กึ่งโปรดพะนึงยื้ม
ยศะอ้างองค์อุมา ฯ
/*(76)๏ มะหามะเหสีสถิตเวี้ง
วิมานสวรรค์
สูงกว่าสาระสัตว์สรรพ์
ซึ่งสร้าง
องค์ใดเล่าพะเน้าศันติ์
พะเน้าสุข สนองเอย
ช่วยชุดมวลมนุษย์สล้าง
แหล่งห้วงสงสาร ฯ
๏ ผ่านพิภพมะหรณพหล้า
เลอสรรค์ สมเอย
ย้ายวิโยคเดีรโลกผัน
ภาคฟ้า
เปีดตาปกฟ่าบรร
เทีงทัศ ะนานา
แสงประเสริฐเลีสะหล้ากล้า
กระเหี่มน้ำใจกระหาย ฯ
๏ ทรงทำลายมะล้างสิ่ง
สยดสยอง หยุดเทีญ
ผลาญโง่โผล่ฉลาดมอง
หมื่นไร้
โปรดฆ่าโปรดจับผอง
ไพเรศ ประลัยแล
ชัยะเชีดเทีดศักดิได้
สุขด้วยเดชะสี ฯ
๏ โอ้ศุลีศรีโลกผู้
สยัมภุญาณ ยอดเอย
ตรีเนตร์สี่พักตร์ผะสาน
ศักดิ์เรื้อง
ปักโสมะจุฬาปาน
มะกุฏทิพย์ เถลีงฤา
ทรงกระหวัดพยัคฆะดัจเปลื้อง
เปลี่ยนทั้งหนังฟาน ฯ
๏ มะโหฬารพิมานทิพย์ห้อง
เหมะไก ลาสฤา
ชุบวิชิตมนิศวรดะนัย
โลกเกื้อ
ธรรมะโกศโปรดนุศาสน์ไตร
สุจริต จรุงแฮ
ผลาญหมู่ผองริปูเอื้อ
เอีบอ้อมถนอมศันติ์
/*(77)๏ สรวมไกวัลยะนาถคุ้ม
ขจัดทุกข์ ถลายเทีญ
โอ้พระเจ้าจอมสุข
สัตว์เลี้ยง
ทรงมะหิทธิ์สิทธิทะนุก
มะนุษยะยิ่ง ใครรา
มะหากษัตร์ล้ำกษัตร์เพี้ยง
พ่อข้าขอโอม สฺวาหา ฯ
ใบบอกแก้คำผิด เล่มปลาย
(เมื่อแก้ถูกหมดแล้ว โปรดฉิกใบเเก๋นีทั่งเสีย)
หน้า	แหน่ง	ทีพลาด 0] ที่ถูก
ซ สาระยาญรูป เล่มย่ลาย บรรทัด
ทิ่ ประทับพระทินั้งพุตตาน
เลียยพระนครสถลมาร์ค	หน้า ๓๐๒ ตน้า ๓๑๒
๑๕๐ โคลงบทท บาท 1 ย
โคลงบทที่ บาท ๒
๑๓๑ โคลงบทที่ บบาท ๓	วลาส	วิลาส
๑๕๓ โคลงบทที่ บาท ๓	เลอรถ'	รถยยตร์
๑๕๑ โคลงบทที่ บาท ๓	วิลาส	วิลาต
๑๑๕๓ โคลงยทท บาท ๒๓	ษัพะศัตกย์ ยขัพฬมะศัตก์
๑๐๕๕ โคลงบทที่ บาท ๓	เฉลยจ	เฉลยต
๒๑๓ รายบรรทัดที่ ๕	นิรมิตร	นิรมิต
๒๒๕4 โคลงบทที่ บาท ๕	ไฉนม	ไฉนม
๒๒๕ ร่ายบรรทัคที ๑๐	พงเจ้าผ้า คผึงเจ้าผ้า
้๒๑๓๐ โคลงบรรงทัดท้าย ,	ปิ๊ก	ปก
๒๑๑ โคลงบทที่ บาท ๕	โสตร	โศรตร
๒๕๒ โคลงบทที นบาท ๑	มารขา	มาฤษา
๒๑๕๐ โคลงบทที่ บาท ๕	| 5
ใ๒๑๑๑ โคลงบทที่ นาท ๕	กะสาย	กะล
ข	วะ
หน้า	เหน่ง	ที่พลาด	ที่ถูก
๓๑๒ โคลงยททิ ชาัท ๓	เทพวะคา เทพระดา
(๑) ไขคำ อักยร กถ บรรทัดท้าย	จาฑิตย์ จาทิต
(๕)	ขักยร ขบรรทัด ๑๒	แค่ระ	แสระ
(๕)	ขักชร ยรรทัตทิ พิเนกกรมณ์ พิเนขกรมณ์
บรรทักคที อาฑิตย์	ธาทิต
สาระบาญเรื่อง ในเล่มปลาย
พ *ฎู(36---
ขะยวนพุระราชธิสสริยยศ์ ประตูหน้า	หน้า ๑๕๓
มะหระจิก	หน้า ๑๕๕
พระตำรวจหลวง แต่นำสีสาย	หน้า ๑๕๕
มศาคเล็กตลวง	หน้า ๑๕๑๕
กลองซนะ แตรศังข์	หน้า ๑๕๑
พระอภิรุม	หน้า ๑๕๒๓
อวยธาณัต หน้า ๑๕๓
ขะขวนนำ	หน้า ๑๕๓
พระทินังราเซนทระยาน	หน้า ๑๕๕๔๕
คเคียง	หน้า ๑๕๕
ราชะองครกย	หน้า ๑๕๒๐
ธินทร์พรหม	หน้า ๑๕๓
พระเครื่องหลัง	หน้า ๑๕๕
ทหารราชะวัลลภแซง	หน้า ๑๕๕
มหาดเล็กเชีญเครื่อง	หน้า ๑๕๕
ประตูหลัง	หน้า ๑๒๑
เสด็จพระราชคำเนีรเข้าสู่พระอุโขสถ
พระศวิรัตนศาสดาราม	หน้า ๑๒๑
ส่งราชสักการะไข่ชูชาพระ มหาเจดิย์สถาน	หน้า ๑๒๒
ข	พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศิ
ทรงย่ะฎิญญาพระองค์ เป็นเอกอัครพุทธศาสนู
ข่สตัมภก	หน้า ๑๒๕
ถวายบังคม และสตัปข่กรณ์ พระบรมอัสถิและพระบรมศพ
ณคุสิตมหาปราสาท	หน้า ๑๒๒
เสด็จนิวัตพระราชมนเทียรยรมพิมานทางข้างใน	หน้า ๑๒๓
เวียนเทียนสมโภชพระราชมนเทิยร	'	หน้า ๑๒๑๕
เฉลีมพระราชมนเทิยร	หน้า ๑๒๑
โทระเลขนานาประเทศถวายพระพร	หน้า ๑๓๕
เสด็จออกรัยอาเศียรวาทอัครราชทุตพิเศย	ที่น้า ๑๕๒๓
ขัครราชทูตานุทูต และรัฐะทูตเน้าถวายชัยมงคล	หน้า ๑๕๒๐
ราชสคุติของชาวต่างประเทศ	)	หน้า ๑๐๑
ทรงรัชถวายคอกไม้จูยเทียน และทรงตังพระราชาคณะ
ฤกษ์แล้วทรงธรรม	หน้า ๑๑๕
เสด็จออกวัยอาเศียรวาทหัวหน้าสมาคมต่าง ๆ
และประชารายภูรเฝ้าถวายชัยมงคล	หน้า ๑๑๐
ทรงรับถวายคอกไม้จูยเทียน และทรงธรรม	หน้า ๒๓๐๕
พระราชะทานอภัยะทาน ปลอยนักโทษ	หน้า ๒๓๐๕
เลยขบพระนคร สถลมาร์ค	หน้า ๒๑๐
กระขวนหน้า กองทัพฑหารขก	หน้า -๒๑๕
กรมยัญชาการถองพล	หน้า ๒๓๑
กรมทหารม้าขกกรุงเทพ วักขาพระองค์ หน้า ๒๓๑๕
กรมทหารขก ขึ้นใหญ่ท รักยาพระองค์ หน้า ๒๒๐
กรมทหารช่างท วักยาพระองค์ 0	หน้า ๒๓๒๒
สาระบาญเรื่อง ในเล่มปลาย
กรมทหารยก ราช ๑๑ รักขาพระองค์	หน้า ๓๒๓
กรมยัญชาการ กถองทัพยก	หน้า ๒๓๐
ขขวนพระราชิสสวิยยศ	หน้า ๒๓๑
ย่ระตูหน้า	หน้า ๒๓๑
มะหระวิก	หน้า ๒๓๑
พระตำรวจหลวง	หน้า ๒๓๑
มหาดเล็กหลวง	หนี้ว ๒๓๒
แตรศังข์ กลองซนะ	หน้า ๒๓๕
พระอภิรุม	หน้า ๒๓๕
องค์พระราชะยานะมาศพุคตาน	หน้า ๒๓๒๐
คู่เคยง	หน้า ๒๓๕
ราชะองครักษ์แวง	หน้า ๒๓๕
ชินทร์พรหม	หน้า ๒๓๕8
พระเครื่องหลัง	๊	หน้า ๒๓๕
พระราชะพาตหนะ	หน้า ๒๕๐
กรมพระอัศวะราช	หน้า ๒๕๐
แพทย์ และประตูหลัง	หน้า ๒๕๑
ทหารมหาดเล็กรักยาพระองค์แซง	หน้า ๒๕๑
กรมทหารยกรายทิ มหาดเล็กรักขาพระจงค์	หน้า ๒๕๒
กรมทหารราชะฉาวิ กระยวนหลัง	หน้า ๒๓๕
ประทัยวัดยวรนิเวศวิตาร	หน้า ๒๕๒
ญู	พระปรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์
เคลือนขะยวนพยุหะยาตราต่อมา	หน้า ๒๕๕
ข่ระทัยวัดพระเชตุพน	หน้า ๒๓๕๕
ประเวศพระบรมมหาราชะวังโดยประทักยิณ	หน้า ๒๕
เลียขพระนคร ชลมารั่ค	หน้า ๒๓๕๑
เด็รขะยวนเวียพยุตะยาตรา	หน้า ๒๓๒๕
ข่ระทัยวัด อรุณราชะวราราม	หน้า ๒๓๑๕
เสด็จฉิวัตพระยรมมหาราชวัง	หน้า ๓๓๕
ยังจะทรงสถายนาพระจิศวะวิยยศ และทรงสังเวย
อดีตะผมหาราช ลฯ	หน้า ๒๓๓๕
ราชธรรมสโมธาน ทาบาท	หน้า ๒๕๐
ทศพธราชธรรม	หน้า ๒๕๑
ราชสังคหวัตถุ	หน้า ๒๕๕
จักรวรรคิวัต	หน้า ๒๓๕๒
บุญจราชพะลัง	หน้า ๒๑๕8๐
ปรมาเศียรวาท	หน้า ๒๓๑๓
ยอกจย	หน้า ๒๐๓
ค้าอธิยฐาน	หน้า ๒๑๕
ธวะสานพจนาท	หน้า ๒๑๕๕
ธัยย่ะมาท	หน้า ๓๐
ถ้อยแถม	หน้า ๓๑๐
สาระบาญเรื่อง ในเล่มปลาย
แถมห้ายพระบรมราชาภิเษกเรื่องราชยธัณฑิตถวายน้า
อภเยก	หน้า ๓๑๒
ถ้อยท้าย	หน้า ๓๑๕
ไซคำ แปลศัพท์ ต่าง โคลงลิลิตพระบรมราชาภิเษก )
ในเล่มข่ลายน	หน้า [๑]
ภาคผนวก ในเล่มปลายนี้
วิ่วขะยวนพยุตะยาตราใหญ่ เสด็จพระศรี
รัตนศาสตาราม	หน้า ๑๓|]
พระยบรมพจนาท ทรงประกาศ ย่ฎิญญา
พระองค์ ในท่ามกลางสงฆ์ เย็น
เอกธัคระพุทธศาสนูยสคัมภก	หน้า ไ[ ๒๓ ]
มป่ลคำถวายพระพร ของคณะทูตานุทูต	หน้า [๒๕๔|]
พระราชดำรัสตอย คณะทูตานุทูต	หน้า [๒๕|]
คำถวายพระพร ของคณะมิซซังโรมันขะลอลิข	หน้า ๒๒]
คำถวายพระพร ของคณะเยปรสบิเตียเรียน	หน้า [๒๕|]
คำถวายพระพร ของพวกพ่ค้าฝรั่ง	หน้า [๓๑]
ค๊าถวายพระพร ของพวกพ่ค้าญิปูน	หน้า [๓๓ ]
คำถวายพระพร ของพวกพอค้าจิน	หน้า [๓๓ ]
ค๊าถวายพระพร ของพวกธิสลาม	หน้า [๓๒]
คำถวายพระพร ของพวกพ่อค้าชาทิสิกช์	หน้า ๓๕ ]
ค๊าถวายพระพร ของชาวยินกู่	หน้า |[ ๕๐ ]
ค้าถวายพระพร ของคณะดาวูกิ โมหรา มตะมัต หน้า ๕๕]
ค๊าถวายพระพร ของพวกพ่อค้าไท	หน้า ๕๒]
พระราชดำรัสตอข ผู้แทนยระชาชน ๑๐ คณะ	หน้า ๕๕]
วิ้วขะยวนพยุหะยาตราใหญ่ เสด็จเลียยพระแคร
สถลมาร์ค	หน้า [๕๐]
๕ |!1	๑ ฆฒ	๓	9»
เสกจสุทาราชะวรคตถ เลขยพระนคร ชลมารค หนา [๒๓]
วิ้วขะยวนพยุหะยาตราใหญ่ เสด็จเลียยพระนคร
ชลมาร์ค	หน้า ๒๕ ]
พระนามและนามพิเศษซึ่งมีเกี่ยวในเรื่อง
พระยรมราชาภิเษก แต่มิได้เข้าในริ่วขะขวนไหน หน้า [๓๕ ]
โคลงมงคลราชสิวิห่อกระดาษสถุดชุด	หน้า ๓๕ ]
ขะบวนพระราชอิสสริยยศ
/*147โคลงสี่
๏ เฉลีมบรร,พะจารีตเจ้า
จักรี กษัตร์เอย
นะพาภิเษก,เฉกศุลีลี
ลาสหล้า
พยุหะเหยียบ,เลียบกรุงศรี
เสนีมพะสก สะการท่าน
ประเจีดเจตน์,สาทะเรศข้า
นัคระปลื้มประเทีงขวัญ บาระนี ฯ
ประตูหน้า
๏ เฉีดฉันชะยานุภาพไท้
เฉวียนเชียง
พิริยะราชะบริพารเพียง
พวกฟ้า
ประตูหน้าคู่พระยาเคียง
บังคับ ขะบวนแฮ
นามพิทักษ์ภูบาลกล้า
กราดเพี้ยงเวียงใน ฯ
๏ เต็มยศใหญ่เสื้อหมึก
แมกทอง
ครุยห่มสมศักดิ์ผยอง
ยอดกร้าว
ท้ายช้างเทีดธงสอง
ธงเชีด ชัยแฮ
กำามหยี่ปักทองห้าว
มะหิทธิหน้านำพยูห์ ฯ
๏ พระยาคู่นำริ้วอาจ
องค์ปะถัมภ์
เต็มยศห่มครุยขำ
พักตร์เข้ม
ภูบาล ฯ และพระยาบำ
รุงราช ะฐานแฮ
เหนื่อยมิย่นทนเม้ม
ปากเฝ้าเอางาน ฯ
มะหระธึก
/*148๏ พละหาญมะหระธึกเร้า
รัวเพลีน
สี่ชุดสี่สายเดีร
ดึ่งดั้น
สี่หลวงต่างดำเนีร
กำกับ
อ่าอาตม์เต็มขนาดชั้น
หมวกซ้อนหงอนกาฬ ฯ
๏ เคียงขนานคชศักดิ์นั้น
ศรีวัง ราชรา
สิทธิบรรณการฉมัง
หมั่นเอื้อ
อักษรสรรพกิจยัง
สาระวัด หนึ่งแน
หลวงวิสิทธิเสวกเกื้อ
กิจชะม้อยคอยประจำ ฯ
พระตำรวจหลวง
๏ ตำรวจควบมะหาดนั้น
สี่สาย
สี่สิบหกตับราย
คู่เต้า
ตัวรองและตัวนาย
ขนานระดับ ยศแฮ
นำเสด็จพระเป็นเจ้า
เจีดเวี้งวังชัย ฯ
๏ เต็มยศใหญ่สนอบน้ำ
เงินสุวรรณ รัดรา
รัตะคตร์คาดสะเอวพัน
ภู่ห้อย
ม่วงเชีงอุไรพรรณ
ครามแก่
สรวมหมวกทรงประภาสช้อย
ปรกเกล้าเพราตา ฯ
๏ สองพระยาสง่าภู่ย้อม
ขนยาง
ขาวและแดงแสงสะอาง
โอ่ห้าว
สะพายดาพฝักทองลาง
เงินปลอก ก็มี
ตระลึงหอกเงินกลอกกร้าว
กระหยับเข้าเอาชัย ฯ
ขะบวนพระราชอิสสรยยศ
๑๕อี่
/*149๏ พระยาใหญ่องคะรักษ์นั้น
นามมี
มหาเทพมหามนตรี
กลั่นกร้าว
พระอินทรเทพทวี
พิเรนทรเทพ เคียงรา
ราชวรินทร์,อินทรห้าว
เดชเหี้ยมเหิ่มสม ฯ
๏ พระพรหมบริรักษ์ทั้ง
สุริยภัก ดีรา
พระราชโยธาศักดิ์
เทพสร้อย
อภัยสุรินทร์พระอินทรรัก
ษาราช เรียงแฮ
จมื่นทิพเสนาคล้อย
คู่ด้วยชัยภุษา
๏ ราชามาตย์ทั้งรักษ
พิมาน
จมื่นสมุห์พิมานขนาน
คู่เต้า
จ่าแรงรับราชการ
กับจ่า เขม้นฯ เอย
จ่าเร่งฯ จ่าเขม็งฯ เข้า
คู่เหี้ยมเทียมทะยาน ฯ
๏ จ่าผลาญอริพิษทั้ง
จ่าหาญ ยุธฯ เอย
ควบจำใจฯ จ่าการ ฯ
กิจเกื้อ
ขุนศิลปศาสตร์นายวิจารณ์
กิจจะราช ระวังแฮ
ตำรวจรองรองเมื้อ
ต่อนั้นอะนันต์นาม ฯ
มะหาดเล็กหลวง
๏ สนอบครามเพลาสนับสร้าน
สีขาว
เต็มยศมะหาดเล็กพราว
ปักเสื้อ
ไหรญหมวกขนยาว
เยี่ยงผะเงีบ หงอนฤา
ห้อยกะบี่ควบกะบี่เชื้อ
ชะยัจฉะข้านารายณ์ ฯ
/*150๏ ขวาซ้ายรายคู่เต้า
เคียงตำ รวจรา
หัวหมื่นพระยาถกลฯ กำ
กับคล้อย
ยศะจ่ายาตรานำ
ภูวะนาถ สนองแน
พระพิทักษ์สราญรมย์ชะม้อย
หมั่นเมื้อเหมือนคะเณ ฯ
๏ พระราชเสวกทั้ง
พระดุสิต ะวันฯ เอย
พระอุทยานฯ ขนานชิด
เชื่อมเมื้อ
เคียงพระบริหารจิต
ลดาจ่า ประจำแฮ
ถัดพระ,หุ้มแพรเกื้อ
เกียรดิ์เต้าเพราวิถี ฯ
๏ วิบูลย์พิรียภาพทั้ง
อนันตรัก ษานา
รุกขชาติบริรักษ์ประจักษ์
จิตน้อม
อภิบาลอุดรภัก
ดีบาท ะบงสุ์เอย
ถัดพวกหลวงหลวงพร้อม
พรั่งหน้าถาทะยาน ฯ
๏ พิจารณ์สุรพิตร์ทั้ง
ชำนาญ ภิรมย์เอย
พูนเลขเสรีมสมฐาน
ถ่องรู้
นิวาสวาสพสมงาน
วรวาส ประไพแฮ
แห่ควบตำรวจกู้
เกียรติ์เจ้าเนาสนอง ฯ
๏ รองหุ้มแพรแต่ล้วน
หลวงงาน ขยันฤา
เจนจิตภัณฑการขนาน
เนื่องเต้า
พฤกษการประสิทธิ์สมาน
สฤษดิสุข ะการพ่อ
ทั้งวิสุทธิภัณฑฯเข้า
คู่เมื้อมรรคา ฯ
/*151๏ เลขาสุรกิจนั้น
เรียงรุน
มะหาดเล็กวิเศษหนุน
เนื่องคล้อย
หลวงรุ่งโรจประทีปขุน
ขนานถัด ไปแฮ
ประภาสกิจโกศลชะม้อย
มุ่งเกื้อสนองการ ฯ
๏ วราคารวิสุทธิ์ทั้ง
พิสิฐภัณฑ์ วิจารณ์เอย
ประดิษฐ์ปราสาทขยัน
เหย่ากล้า
สมาคมพิทักษ์จรัล
ระดับสุทธิ์ พิมานแฮ
สุนทระมาลาหน้า
หม่อมเจ้าเจรีญวงศ์ ฯ
๏ ธำรงวรวัฒน์แกล้ว
แกลจร
มะหาดเล็กวิเศษสลอน
หลั่นชั้น
ขุนสุธาธุระกิจจร
ถัดทิพ พิมานพ่อ
บริคุตราชฐานนั้น
เนื่องน้อมนำสนอง ฯ
๏ สำรองมะหาดเล็กล้วน
ขุนขุน
ประดับปราสาทจุน
เจีดเผ้า
ผดุงสีตละอาสน์หนุน
เนื่องจัด พิมานแฮ
หิรัณยะปราสาทเต้า
ต่อท้ายผายแถว ฯ
กลองชนะ
๏ แนวกลางกลองชนะถ้วน
ทองเงิน
สนอบสนับเขียวแดงเลิน
เล่อน้อย
ลำดวนกลีบหมวกเติน
เต่อปก หัวฮา
แปดสิบเรียงละลิบคล้อย
ครุ่มสะเทื้อนทางตี ฯ
/*152๏ ปี่สองกลองจ่าท้า
เปีงมาง
ทรงประพาสอาตม์สำอาง
อกริ้ว
ปิ๋งเปีงร่าเรีงฉวาง
วิถีสง่า
แถวถั่นหลั่นลิ่ววิ้ว
หว่างซร้องกลองชัย ฯ
๏ นายใหญ่กำกับเสื้อ
ยศะมี ครุยรา
นามพระรามเภรี
เรียบร้อย
พละแตรเกร่ออินทรีย์
สนอบสนับ แดงพ่อ
ตุ้มปี่ฝาชีย้อย
พับย้วยฉลวยหลัง ฯ
๏ แตรฝรั่งญี่สิบเกรี้ยว
แตรงอน
สามสิบสองรองสลอน
หลั่นเต้า
สีศังข์เกรีกกระทั่งตอน
เลี้ยวออก ถึงฤา
ขุนเสน่หราชาเฝ้า
ใฝ่คุ้นคุมแตร ฯ
พระอภิรุม
๏ เครื่องสูงแห่หน้าฉัตร์
เชีญสนอง นำท่าน
หกคู่ห้าชั้น, สอง
เจ็ดชั้น
บังแซกสี่หักทอง
ขวางแซก ไสวเอย
เฉลีมพระศักดาขยั้น
เดชไท้ชัยสนาม ฯ
๏ สนอบงามลอมพอกซ้อน
เศียรเชีญ ชระเดียรเอย
เพลาสนับระดับเดีรเพลีน
เนตร์ฟื้น
พระกันภิรมย์เหีร
ภิมุขะราช ะยานท่าน
ฉลองอาตม์ทรงประพาสพื้น
ศุกละพร้อยแพรอุไร ฯ
/*153๏ เชีญฉัตร์ชัยเทีดทั้ง
เสนา ธิปัติ์เอย
เกาวะพ่าห์ศักดิ์สิทธิ์มะหา
โชคไท้
โกไศย์เศรตถมอา
คมกนก ะยันตร์เอย
ขลังชงัดยุธะฉัตร์ใช้
เชีดชั้นบัญจะดล ฯ
๏ พระแสงถะกละเกียรติ์ไว้
หว่างฉัตร์ หน้าแน
หกมะหาดราชะศัสตร์หัตถ์
เชีดเต้า
พระพินิจพระสมบัต
ยาธิ บาลเอย
คุมเครื่องเนื่องขนานเข้า
ขนบริ้วเรียงคลา ฯ
อาณัติ์
๏ ผู้อวยอาณัติป้อง
ผองพยูห์พระยาเอย
ตำรวจราชมานู
น่าใช้
พระยาเสถียร ฯ เทีดกรับชู
เฉลียวรอบ ระวังแฮ
คอยบอกสัญญาณให้
หยุดย้ายผายนิกร ฯ
๏ อาภรณ์เต็มยศเสื้อ
ครุยครอง
สรรพะราชะประเพณีฉลอง
รอบรู้
ตราประดับทับสะพายผยอง
ศักดิเด่น แดงแฮ
นำราชะยานผ่านกู้
เกียรติ์ไท้ชัยะสีห์ ฯ
นำ
๏ พราหมณ์พิธีลีลาสป้วน
ป่าวศังข์ เสนีญท่าน
เคียงคู่ชูศักดิ์ขลัง
เวทครึ้ม
องคะรักษ์ปักษ์ชะไมฉมัง
มือเทด ธวัชแฮ
กะบี่ธุชครุฑะพ่าห์พรึ้ม
พร่างพริ้วปลิวชาย ฯ
/*154๏ นายนาวาเอกเรื้อง
นาวี ศาสตร์พ่อ
พระยาวิชิตชลธี
ท่วมห้าว
พระยาสรยุธเสนี
นำราช ะยานท่าน
เชีญชยะธงหย่งก้าว
กาจแกล้วกลางสมร ฯ
พระที่นั่ง
๏ อดิศรสุระอาสน์เบื้อง
บุษบก ทรงเอย
พร่างเพรีดแพรวแก้วกนก
เหน่งฟ้า
ราเชนทระยานดิลก
เลีสะโลก เฉลีมแล
วิสูตร์ตาดโอภาสหล้า
รวบพะเน้าเสางาม ฯ
๏ จอมสยามยุพะราชเจ้า
เนาวะเสวย ถวัลย์รา
ยิภู่สิหิงค์อิงเขนย
ตาดหุ้ม
ทรงพิชัยะมะกุฎเผย
พิเชียระปร่า แสงพ่อ
สุวรรณะส่งลงยาซุ้ม
ศุเลศกั้งปลั่งสถล ฯ
๏ โศภนอาภรณะพริ้ง
พราวทอง
ฉลองพระองค์ครุยกรอง
เตร็จฟ้า
สอดสีรัศมีมอง
มะเลืองรัต ะนานา
เฉกอิศวรสู่หล้า
โลกซร้องเสนอชัย ฯ
๏ งามไหนไป่แม้นมุข
ะมงคล พระเลย
พระเนตร์พระโอฐยล
หยิ่งยิ้ม
จับตาไพร่ฟ้ากล
ะตรัสประกาศ ก้องแล
กูจักเลี้ยงเวียงปิ้ม
ปกฟ้าสถาวร ฯ
/*155๏ ราษฎรกรกระพุ่มจ้อง
จับเนตร์ พระเอย
เหมือนจะทูลภูเบศวร์
บ่งซั้น
สรวงสุชัยะมังคะเลศ
เฉลีมราช ถวิลรา
โดยสมัคร์สวามิภักดิ์ชั้น
เลือดเนื้อเถือถวาย ฯ
๏ ถึงภิปรายพจะนาทแม้น
แสนคำ ก็ดี
ไป่แน่ดึ่งแดชำ
ชีพเพี้ยง
แถลงเนตร์มะนะสาสำ
นึกนึก เสนอเลย
เห็นตระหนักพระจักเลี้ยง
ราษฎร์สร้านเกษมจริง ฯ
๏ เพรีดพริ้งพระกลดกั้น
สุวรรณถะเกีง เกียรติ์เอย
บังสุรยะบังสูริย์เรีง
เร่าไท้
พัดโบกโบกบรรเทีง
ถวายรื่น ลมแฮ
ถะกลพระเกียรติยศไว้
ศักดิ์สร้างสมพงศ์ ฯ
๏ จมื่นจงขวาเทีดด้าม
พระทวย ถวายเอย
รองสุพรรณะศรีสวย
ส่งบ้วน
พระราชปริมาณอวย
กำกับ อาสน์ท่าน
สงวนบาทอะธิราชถ้วน
อุเทศเที้ยรเศียรสนอง ฯ
คู่เคียง
๏ คู่เคียงฉลองบาทเบื้อง
สะดำเฉวียง
สองภาคราเชนทร์เรียง
เรียบเต้า
เจ็ดคู่เจ็ดขุนเฉียง
หนึ่งยาต -รานา
พิทักษ์บาทบรมะนาถเจ้า
ประเจีดเอื้อมอาสา ฯ
/*156๏ พระยาจางวางเอกเมื้อ
เมียงองค์
บุรุษรัตน ฯ และวรพงษ์ ฯ
เผ่าเจ้า
ถัดพระยาบริบูรณ์ ฯ วงศ์
ดาระราช สะกูลเอย
พระยาพจนปรีชาเผ้า
อิศระสร้อยศักดิ์สวรรค์ ฯ
๏ ศรีธรรมาธิราชผู้
พระยามะหาด ไทย์แฮ
พระยาปลัดไพศาล ฯ สมาร์ถ
สิกข์เกื้อ
พระยาสวัสดิ์วรวิถีราช
ตระกูลสนิท วงศ์เอย
พระยาอิศรพันธุ์ ฯ เชื้อ
เชษฐะเจ้าจอมสยาม ฯ
๏ พระยามหานามราชเผ้า
มะหามะกุฎ ะราชเจ้า
มะหาอมาตย์พระยาชุด
เชี่ยวรู้
ไมตรีวิรัชกฤตย์อุด
ดมะราช นิกูลแฮ
พระยาราชนาวีกู้
เกียรติด้าวดำรง ฯ
๏ พงศะราชะนิกุเลศทั้ง
สองพระยา
พระกฤษณรักษ์สา
มาร์ถรู้
พระยาสรรพกิจเกษตร์ ฯ ขวา
ใขว่คู่ ท้ายแฮ
พระยาราชสมบัติ์ผู้
พระญาติ์ไท้เถลีงวงศ์ ฯ
ราชองครักษ์
๏ ราชะองคะรักษ์เก้าคู่
นายพล
คู่หนึ่งนายพันถะกล
เกียรติ์แกล้ว
แวงถนอมพระจอมพะหล
พยุหะยาต -รานา
อุภัยปรัศว์ร่วมมะนัสะแผ้ว
พิบัติ์เบื้องบัวถนอม ฯ
/*157๏ หม่อมเจ้าอมรทัตเจ้า
พระยาบดินทร์ ฯ
พระยาเทพอรชุนชิน
โชคตุ้น
หม่อมเจ้าบวรเดชอุภิน
อลงกฎ
พระยาเทพหัสดินคุ้น
ศึกแคว้นเยอร์มะนี ฯ
๏ พลตรีเจ้าแก้วนวะ
รัฐสวา มิภักดิ์เอย
พระยาอนิรุธเทวา
คู่เต้า
เจ้าพรหมสุรธาดา
พระยาฤทธิ ไกร ฯ แฮ
พระยาภักดิภูธรเข้า
คู่ด้วยสุรวงศ์ ฯ ฯ
๏ รามรณรงค์ ฯ คู่เมื้อ
อมรวิสัย ฯ พระยาเอย
พระยาราชวังสันระไว
ว่องกั้น
ตรงกับพระยาพิชัย
รณ ฯ เลีส ณรงค์แฮ
พระยาประเสรีฐสงครามนั้น
คู่เจ้าจักร์คำ ฯ
๏ เดีรโดยลำดับชั้น
ทะหารสยาม ะยศเอย
พระยาจัตุรงค์สงคราม
รบร้าย
พระยาเวหาสทยานสนาม
นักเหาะ เหี่มแฮ
ราชะองคะรักษ์ท้าย
พิทักษ์ไท้คระไลสถล ฯ
อินทร์พรหม
๏ อินทร์พรหมถะกละเกียรติ์ป้อง
ปรัศว์เดีร เรียงแฮ
ชูพุ่มทองเงินเชีญ
เชีดไม้
กรมะวังมะหาดเล็กเมีล
มเลืองอาตย์ สะอางแฮ
หมวกเซีดเขียวแดงใช้
ชุดเบื้องโบราณ ฯ
/*158๏ นายการสองพระ,เจ้า
กรมสนม
อินทราทิตย์สม
ศักดิ์เต้า
จันทราทิตย์อุดม
ะเดชะ
แต่งเครื่องเต็มยศเข้า
ขนบริ้วเฉลีมเรือง ฯ
พระเครื่องหลัง
๏ พระเครื่องหลังละล้วนหัก
ทองขวาง
คู่แรกเจ็ดชั้นกาง
ฉัตร์เต้า
ห้าชั้นสี่องค์สะอาง
รัถเยศ ผยองแฮ
บังแซกสององค์เข้า
ระเบียบชั้นขวัญชะรุม ฯ
๏ ชุมสายอยู่ท้ายสี่
องค์เชีญ
สองฟากนิเวศะมาร์คเพลีน
เนตร์ชะม้อย
แถวตง่านเหล่าทะหารเดีร
แซงสี่ สายนา
แสงหว่างเครื่องสี่คล้อย
เครื่องกล้ำกลางราย ฯ
๏ ตัวนายคุมเครื่องเบื้อง
หลังเดียร ะดาษรา
นายประพาศมณเฑียร
ถั่นเต้า
นายเสถียรรักษาระเมียร
เหมาะน่า ที่พ่อ
เฉลีมพระเกียรติ์ผ่านเผ้า
เพียบพื้นไผทวัง ฯ
ทหารราชวัลลภ
๏ ขึงขังทะหารแกล้วราช
ะวัลลภ มะหาดเฮอ
แซงเสด็จพระจอมภพ
ผึ่งเต้า
สองฝ่ายสี่สายควบ
ไทฺวศัต สมรเอย
ของพระจุละจอมเกล้า
แกล่ใกล้ดะนัยสนอง ฯ
/*159๏ มองเสื้อเหลือสง่าด้าว
แดงฉาด
ดำขลับสนับเพลาพาด
รักต์ริ้ว
หมวกขาวภู่ดำฉะกาจ
กระหวัดรัด สะเอวเอย
ซองลูกผูกตระแบงหิ้ว
เหี่มห้าวสะกาวหนัง ฯ
๏ ผังผงาดปืนพาดเบื้อง
อังสา สะดำเอย
นายขนาบกุมดาพถา
ถั่นป้อง
พ่างพฤทท์จักรินทร์พะญา
มรกฏ เกรียงฤา
แสนศึกแสนฮึกต้อง
แตกผ้ายถลายขวัญ ฯ
มหาดเล็กเชีญเครื่อง
๏ มะหาดพัลลภเลือกเต้า
ตามขนอง พระนา
เชีญพระแสงตีนตอง
สี่เสร้า
แสงตามแปดองค์รอง
เรียงระดับ
ญี่สิบเชีญเครื่องเข้า
ขนบถ้วนขะบวนหลวง ฯ
๏ ปวงมะหาดอ่าอาตม์ต้อง
สมตัว
เสมือนภิเษกพระอยู่หัว
ห่มเสื้อ
ครุยสะกาวกนกพราวพัว
พิรูระกลัด ตราเอย
สง่าพักตร์ศักดิ์สิทธิ์เกื้อ
เกียรติ์เจ้าจอมถวัลย์ ฯ
๏ ขรรค์ชัยศรีนั้นพระ
ยาสนิธ
มานพนริศร์ชิด
เชีดเรื้อง
มาลามิ่งมานิต
พระยาบริ หารฯเฮย
พานกนกเชีญยกเยื้อง
ยาตร์เต้าตามจร ฯ
/*160๏ ทาณฑ์พระกรนั่นหุ้ม
แพรวิจารณ์ บุตร์เอย
แสร้ถักหางคชะสาร
เศวตหมั้น
ผลพันธินะสมาน
สวามิภักดิ์ เชีญแฮ
รองจิตรภักดีนั้น
เชีดแสร้จามะรี ฯ
๏ วาละวิชะนีนั้นมะหาด
เล็กเชาวน์
ปาลกะวงศ์สนิธเนา
เชีดไว้
พระแสงฝักทองเฉลา
หลวงศักดิ์ฯ สนองแฮ
จมื่นมะหาดเล็กเชีญไม้
สักกะท้าวเทวะสึง ฯ
๏ ยอดบุตร์พนึงพระเต้า
ตามเตรียม เชีญรา
มณฑปวิเศษะเนียม
นั่นป้อง
พระขันหมากงามเทียม
แทบไม่ มีเลย
กุญพึ่งบารมีต้อง
เชีดเต้าตามจรัล ฯ
๏ สุพรรณะศรีบัวแฉกหุ้ม
แพรเงิน ยองรา
หอกเพชระรัตน์ระมัดเลิน
เล่อป้อง
รองเสนอฯห่อนเหม่อเติน
เต่อนิด ไฉนเลย
เชีญเชีดเทีดสง่าต้อง
แบบรู้ ชูศรี ฯ
๏ แสงตรีอนุศักดิ์เชื้อ
หัสดินทร์ เชีญรา
แสงจักร์รองขันชิน
เชีดไว้
ดาพชะเลยนั่นรองสุจิน
ดาเชีด เชีญแฮ
ถัดนั่นรองสนองฯได้
เชีดฉง้อนศรเพลิง ฯ
/*161๏ เถลีงนามข้ามแม่น้ำ
สะโตงชู ชัยท่าน
โชติกเสถียรเชีญธนู
เทีดก้าว
พระแสงดาพเขลภู
ธระอมาต ยกุลนา
สล้างละดาวัลย์ง้าว
เงือดผ้ายแสนพล ฯ
๏ เกลื่อนกล่นมะหาดเล็กเต้า
แต่งกาย
เต็มยศเรียงตับหลาย
ตับซ้อน
หมอหลวงพระแพทย์ปลาย
ขะบวนติด ตามแฮ
ชัยแพทย์รัตนแพทย์ต้อน
ต่อท้ายหมายระวัง ฯ
ประตูหลัง
๏ ประตูหลังเต็มยศเบื้อง
ขวาพระยา
สิทธิโชคชุมนุมถา
ถั่นเต้า
ซ้ายจมื่นราชนาคา
รั้งราช ขะบวนแฮ
โดยขนาดพยุหะบาทเจ้า
พิภพมื้อภิเษกสึง ฯ
---
เสด็จเข้าในพระอุโบสถพระแก้วมรกต
ร่าย
๏ ถึงเกยหลังสุธาวาส
ศรีรัตะนะศาสดาราม
หลามขะบวนหลวงละลานตา
ประทับราเชนทระยาน
ประเทียบณะสถานเกยชัย
ลับองค์ในวิสูตร์ทอง
เสียงแตรกลองนฤโฆษ
แส้รโสตร์ซร้องสยองอุรา
เปลื้องมะหาพิชัยะมงกุฎ
ทรงมหุดมะมาลา
เสร้าสูงสง่าการะวิกวาล
ช้อยญิก่ากาญจน์ตรูเนตร์
/*162เสด็จประเวศสู่อาวาส
โดยทางลาดพระบาทจร
สลอนตำรวจหลวงนำ
ภาคเฉวียงสะดำดูสง่า
ภูษามาลาภิบาล
อยู่งานพระกลดตาด
กลาดมะหาดเล็กนองเนือง
เชีญเครื่องเชีญพระแสง
ตามตำแหน่งครบครัน
ราชะกะกุธะภัณฑ์เผยสง่า
แสงอัษฎาวุธฉกาจ
ทะหารมหาดแซงสองปรัศว์
ขนัดขุนนางเฝ้าสระพรั่ง
เสด็จยังอุโบสถเยื้อง
เปลื้องพระมาลาราชะทาน
พระยาบริหารราชมานพ
ทรงเคารพพุทธะมะณี
มระกตศรีนะคระเสถียร
ทรงจุดเทียนไล้สุวรรณ
ธูปไล้หิรัญญะนิมมาน
เครื่องนะมัสะการรัตะนะตรัย
ถวายต้นไม้เงินทอง
ทรงประคองทัศะนัขะประณม
บังคมรัตะนะปะฏิมา
ถวายวันทะนาอธิษฐาน
เพื่อบรรดาลคุณานุภาพ
เฉลีมรัชชะลาภเรืองผล
เฉลีมรัชชะพะหลเรืองสวัสดิ์
เสด็จเถลีงรัชยะเนานาน
เถลีงสุขะศานต์เกษมถวัลย์
ผองอปรัณธัญญะชาต
พอเลี้ยงราษฎร์เลี้ยงโลก
เฉลีมชัยะโชคเฉลีมสิน
ภิญโญยอดตลอดรัฐ
ทรงจบพระหัดถ์เทียนทอง
ธูปเงินสองพฤกษะภัณฑ์
สุวรรณหิรัญญะมัยบูชา
พระมะหาพุทธะเจดีย์
ศักดิ์สิทธิ์ศรีสยามะจักร์
หลักไทประเทศเจ็ดสถาน
พระราชะทานอุปราช
สมุหะชาติเทศาภิบาล
ไปนะมัสะการต่างพระองค์
เพื่อเฉลีมมงคลาภิเษก
เฉกบุรัพะราชะประเพณี
ขัตติยะจักรีรำพึง
/*163หนึ่งพุทธะบาทอยุธยา
สองมะหาพุทธะชินะราช
พิษณุโลกราฐะอุดมสยาม
สามบรมะธาตุสวรรคะโลก
เฉลีมโชคสุโขทัยสิริ
สี่ธาตุหะริภุญชัย
หลักไผทลาวเฉียงนิคม
ห้าพระปะฐมะเจดีย์
ศรีสุวรรณะภูมิดิลก
หกพระศรีมะหาธาตุ
ศรีธรรมะราชมะหานิคม
เจ็ดธาตุพะนมศรีแคว้น
แดนลาวกาวถะเกีงชาติ์
สยามะราฐะอาณาจักร์
เสร็จทรงศักดิ์สีหะยาตร์
ประทับพระราชะบัลลังก์สง่า
สะพรั่งบรมะราชูประโภค
ผะดุงพระโชคเฉลีมพระขวัญ
ราชะกะกุธะภัณฑ์กษัตร์
พระแสงอัษฎาวุธ
ครบชุดมะหาดเชีญราย
ยืนท้ายราชาอาสน์
พระบรมะราชะวงศา
เสนามาตย์ราชะเสวก
ราชะทูตดิลกศักดิ์แสน
แทนรัฐาธิบดี
ต่างประจำที่เฝ้าสล้าง
ณะเบ็ญจางคะบัลลังก์
สังฆ์การีราธะนา
เบ็ญจศีลาจบลง
จึ่งองค์สังฆะราชา
ตั้งแฉกงาผงาดแพร้ว
ถวายนิจจะศิลจบแล้ว
หละล้วนปรีดา บาระนี ฯ
---
ทรงปฏิญญาพระองค์เป็นพระพุทธศาสนูปถัมภก
โคลงสี่
๏ พุทธะศาสะนิกะราชเจ้า
จอมไท พ่ออา
เสด็จยาตร์จากอาสน์อุไร
ร่อยั้ง
ท่ามกลางชะนางค์ไสว
เศียรระยอบ ภิวันท์ท่าน
พักตร์บ่งสงฆ์ชะนุมตั้ง
สัตยเอื้อนโอภาส์ ฯ
๏ เป็นภาสามะคธก้อง
ประกาศ
ไตรรัตะนะสันนิยาตน์
ยอบพร้อม
รับเป็นพุทธะศาสนะนาถ
ปะถัมภก
สงฆ์อะสีติน้อม
หัตถ์ซร้องสาธุการ ฯ
๏ แม้มานทิพยะเนตร์แม้น
มะโนหรณ์ แล้วรา
เห็นฉะกามาวะจร
จบฟ้า
ทวยเทพยะสะโมสร
สมประจักษ์ แท้แล
ถวายนุโมทะนาสร้า
เส่ราสะท้านวิมานสวรรค์ ฯ
๏ โปรยสุคันธะบุบผะชาตฟุ้ง
บูชา
สมเด็จปรมินทร์มหา
ปกเกล้า
โถมมะนัสราชะศรัทธา
นุภาพเพี่ม ผะดุงแฮ
เฉลีมพระกุศะเลศพะเน้า
มะนุษย์ด้วยกระสวยธรรม์ ฯ
๏ บรรเทีงพุทธะศาสน์เพี้ยง
ผายฉัตร์ พิเชียรฤา
ร่มโลกโภคะสมบัติ์
เบีกเกื้อ
ธรรมะไทย์เกรีกไตรรัตน์
เฉลีมภพ ผยองเอย
ยิ่งสรรพะแสนทรัพย์เนื้อ
นิโรธทั้งวังสวรรค์ ฯ
/*165๏ บรรดาศาสะนึกะน้ำ
ใจบาน รอรา
ทะมื่นมะโนสะโมธาน
ท่วมเกล้า
สยามินทร์ปิ่นราชะฐาน
กลับสถิต อาสน์ท่าน
สมเด็จสังฆะราชเจ้า
จึงเอื้อนอวยชัย ฯ
๏ พิเศษะนัยอะติเรกน้อม
พรภิปราย
สงฆ์ประสิทธิ์อิฐะพรถวาย
วากย์แจ้ว
ลาองค์พระฦาสาย
จากราช วิหารแฮ
ทรงนะมัสพุทธะรัตน์แล้ว
นิวรรตเวี้งประชุมพล ฯ
๏ มงคละมงกุฎไท้
เถลีงศิโร เพษฎน์ท่าน
สถิตพระราเชนทร์มะโห
ฬะรึกพรึ้ม
ให้ผายพยุหะโย
ธายาตร์ ขะบวนแฮ
กลองชนะประโคมครึ้ม
ครั่นแสร้แตรศังข์ ฯ
๏ คืนยังเกยแก้วก่อง
อะลงกรณ์
เสด็จสู่ปรางค์อาภรณ์-
พิโมกข์แล้ว
เปลื้องมะกุฎพุฒเยนทร
เถลีงเกียรติ์ ถะเกีงเอย
ทรงพระมาลาแพร้ว
สะพรั่งขึ้นบังคม ฯ
๏ บรมะโกศพระมะกุฎเกล้า
เจษฎา ธิราชท่าน
เปลื้องพระมะหา,มาลา
เยี่ยมยั้ง
เสด็จสถิตอาสน์ดุสิตมะหา
ปราสาท สรวงเอย
พร้อมพระราชินีทั้ง
ประยุระซร้องเสนี ฯ
ถวายบังคมพระบรมบรรพราช
/*166ร่าย
๏ ที่ดุสิตมะหาปราสาท
เมื่อเสร็จราชะพิธีภิเษก
เอีกอะดิเรกมะเหาฬาร
เจ้าพะนักงานอัญเชีญ
บรมะอัสถิเดีรขะบวนมา
ห้าบรมะโกศจอมกษัตร์
แต่ปฐมะรัชย์จักรี
ถึงพระปียะมะหาราช
เบ็ญจะบรมะนาร์ถเอกอุดม
พระปะฐมบรมะมะหาชนก
สมเด็จดิลกราชินี
ศรีพัชรินทร์รวมเจ็ด
เสด็จขึ้นประดิษฐานแท่น
ประดับมุกด์แม้นเบื้องบรรพ์
กั้นนพะปะฎละเศวตะฉัตร์
แต่งเครื่องนะมัสะการสรรพ
สำหรับพระราชะพิทธี
ตามหมายมีสั่งถ้วน
เครื่องสะดัปปะกรณ์ล้วน
เลือกผ้า,ไตรสนอง พร้อมแล ฯ
โคลงสี่
๏ สองบพิตร์บูชิตน้อม
บังคม
บรมะอัสถิเจ็ดบรม
ะนาถทั้ง
บรมะศพเชษฐ์ภราดุดม
คุณูปะ การเอย
ถวายสะดัปปะกรณ์สลั้ง
เหล่าเจ้าไทย์สงฆ์ ฯ
๏ แปดสิบองค์แปดเจ้า
จอมจัก -รีเอย
สนองพระการุญพิทักษ์
ชาติ์เกื้อ
ทรงราชะอุทิศสัก
การบ่วง สรวงท่าน
สมราชประเพณีเชื้อ
ขัตติยะขึ้นสนององค์ ฯ
/*167๏ สงฆ์โมทะนาแล้วพระ
สังฆะราช
อะติเรกสองบรมะนาถ
อ่อนน้อม
ถวายพรกลับอาวาส
หวังสวัสดิ์ เสวยเอย
แด่พระปรมินทร์พร้อม
พระน้องราชินี ฯ
ร่าย
๏ จอมจักรีเสด็จขึ้น
ปางประโคมครึ้นสงฆ์คลา
ทางในมะหานิเวศะวิถี
พร้อมราชินีจอมนาง
โดยทางลาดพระบาท
จากปราสาทดุสิต
บงเบื้องทิศบูรพา
พิมุขพระมะหามนเทียร
เวียนไปสู่ราชะสถาน
บรมะพิมานมี่งวัง
บรมะบังอรเชีญขัน
เหรียญหิรัญสลึงทรงปราย
อวยฝ่ายอันเตทะบวง
ทั้งข้าหลวงนางใน
ดำเนีรใกล้องค์กษัตร์
ถัดถึงขัตติยานี
ฉลองบทะศรีผ่านเกล้า
คือพระเจ้าวรวงศ์
พระองค์เจ้าสิริรัตน์
บุษบงกษัตรีสุดา
เจ้าฟ้าจอมพลสยาม
นามกรมะหลวงนครสวรรค์ฯ
ต่างพระกรรณพระเนตร์
สมเด็จเชษฐะภราดา
อะภิรัฐะมะหามนตรี
ที่เสน่หามะหาราช
ยอดสยามะชาติ์สรรเสรีญ
เชีญพระแสงชิดองค์
ยังขัตติยะวงศ์หม่อมเจ้า
เชีญเครื่องเต้าตามบาท
เสด็จยุระยาตร์สี่องค์
ทรงดำเนีรเป็นคู่
ดูน่าชมสมเผ่า
หม่อมเจ้ารำไพประภา
/*168พระธิดาเจ้าฟ้าใหญ่
จอมพละไทบรมะพงศ์
องค์สมเด็จบิตุลา
กรมพระยาภาณุพันธุ์ฯ
ขวัญอะภิรัฐะมนตรี
เป็นที่ทรงนับถือ
เลื่องลือพระเกียรติประกาศ
เฉกปิยะราชะปะฏิมา
เชษฐะประยุระมะหาจักรี
พระสุพรรณะศรีเชีญถนอม
หม่อมเจ้าดวงจิตรสุดา
เจ้าฟ้ากรมะพระนริศร์ฯ
ราชะประยูรสนิธชิดชม
สมเด็จบรมะวงศ์กษัตริย์
องค์อะภิรัฐะมนตรี
พานพระศรีเชีญคระไล
เชื้อช่างใหญ่สยามะถวัลย์
พ่างพิษณุกรรม์เกียรติถนอม
หม่อมเจ้าพวงรัตนประไพ
เชีญพระอุไรรัตะนะกะรัณฑ์
เคียงกันกับสุดาแด
หม่อมเจ้าแขไขจรัส
ยูระยาตร์ถัดคู่รอง
เชีญพานพระกล้องธุมะวะดี
สองบุตรีศรีสมัย
ในสมเด็จมาตุลา
กรมพระยาบรมะพงศ์
เทวะวงศวโรปการ
แม้คืนวิมานศิวาลัย
พระคุณะมัยยังกระเดื่อง
คนทั้งเมืองปรากฎ
ทรงยศะเสนาบดี
ยิ่งยืนปีกว่าใคร
สองรัชชชะสมัยสนองบาท
จบขะบวนราชะดำเนีร
เกีนสายเนตร์พึงยล
เลี้ยวลับดลศิวาลัย
เสียงนางในยังโจษ
โดยปราโมทมะโนนิยม
ชื่นชมบรมะบาระมิน
เจ้าแผ่นดินจอมเสน่ห์
อัคระมะเหสีจอมสวาท
หวังพึ่งบาทมุลิกา
จวบวิสัญญาลาลับ
/*169สร้าศัพท์ถวายพรดัง
ประสาชาววังตื่นเต้น
แดอะดักเหลือจักเว้น
โจษเว้นปรีดา บาระนี ฯ
เวียนเทียนสมโภชพระราชมนเทียร
โคลงสาม
๏ หกนาฬิกาสายัณห์
ศรีวันขวัญฤกษะหล้า
พอย่ำสนธยาฟ้า
ฟ่องด้วยเดือนฉาย บาระนี ฯ
๏ ตั้งบายศรีเงินทอง
บายศรีตองก่องแก้ว
เหมเครื่องสังเวยแล้ว
สะลั่งแม้นหมายนิยม พร้อมนา ฯ
๏ สมโภชพระราชะมนเทียร
สามเฉวียนเวียนประทีปถ้วน
ขัตติยะจารีตล้วน
เลีสะเผ้าประเพณี สืบรา ฯ
๏ ข้าธุลีชีพ่อพราหมณ์
หลามฝ่ายในฝ่ายหน้า
สนองพระคุณเจ้าหล้า
หละล้วนเฉลีมบุญ บาระนี ฯ
---
เฉลีมพระราชมนเทียร
โคลงสี่
๏ กรุ่นกลิ่นดอกไม้ร่ำ
รัชะนี เจ้าเอย
สวนศิวาลัยวะลีย์
ล่อมเลี้ยง
ดอกเอ๋ยดอกราตรี
กลอยจิต พี่อา
ห่างชื่นขืนชิดเพี้ยง
สร่าเหล้าเมาหมาง ฯ
/*170๏ ในปรางค์ปะระเมศกล้ำ
กลิ่นบุหงา หอมเฮอ
ไหนช่อกุสุมามา
แมกไว้
ในราชะอุทยานผะกา
กามะเทพ ถวายฤา
แข่งประทินกลิ่นใกล้
กระเถิดเข้าเนาปรางค์ ฯ
๏ พิมานสว่างไฟฟ้าโชติ์
เฉลีมบุญ
สวนสว่างสางโสมหนุน
น่ายิ้ม
ใจสว่างพระคุณอะดุล
ะเดชกษัตร์ สยามเอย
ชื่นพระบาระมีอะลิ้ม
สร่างลื้นเรีงสมร ฯ
๏ แขร่อนลอยฟ้าแอร่ม
ดาวราย โพยมเลย
เหมือนจะเชีญจอมชาย
ชื่นเต้า
เฉลีมมนทิระฦาสาย
เสวยสวัสดิ์ สวรรค์ฤา
วิศิษฎ์ศักดิ์จักรีเผ้า
ผ่านแก้วโกสินทร์ ฯ
๏ เยาวะยุพินเชีญเครื่องล้วน
นางกษัตริย์ สวยแม่
ยามกึ่งถึงขณะนัด
นาฎใกล้
รอเสด็จพระเพชระรัชย์
เฉลีมแท่น ผะทมเอย
งามเงื่อนเลื่อนโพยมไว้
สวาทหล้าผวาดล ฯ
๏ ฟากสถละรัถเยศเวี้ง
วังใน
เนืองนั่งชาววังไสว
ว่างน้อย
ชาวนอกราชะนิเวศน์ใคร
ครุ่นทัศ ะนานา
ผสมเพื่อนเกลื่อนทางชะม้อย
มุ่นปลื้มลืมกลัว ฯ
/*171๏ อยู่หัวทรงอย่างน้อย
นะภีสี กุไศย์เอย
ฉลองบาทฉลองชงฆ์นี
โลษะเรื้อง
ภูษิตพระฉลองสฺรีร์
ครามอ่อน อร่ามพ่อ
คาดพระคตร์สดสิหิงค์เบื้อง
เหน่าน้ำเงินพราว ฯ
๏ วาวเฉวียงนพะรัตน์สร้อย
แสนงาม
สร้อยพระนพ,ธุหร่ำพราหมณ์
เพรีดแพร้ว
วิรังคุลิศพระประวิชวาม
วัชิรุเรศ ะเหรียญเอย
ตุ้มปี่เพชร์น้อยแก้ว
ก่ำน้ำสำอาง ฯ
๏ ญิก่าหางการะเวกช้อย
เฉลีมชุด ชเนศวร์ท่าน
ครั้งพระอัยะกามะกุฎ
ก่องพร้อย
สมระหัสรัชชะมะหุต
สะวินทร์วิลาส เถลีงเอย
กุมพระขรรค์องค์น้อย
อะนัคฆะเยื้องยรรยง ฯ
๏ เสมือนองค์ปิยะราชเจ้า
ของขรรค์ น้อยนา
ติดหัตถ์จอมถวัลย์กระสัน
มากมื้อ
ยามเสด็จออกโรงคัล
ว่าราช ะการฤา
สมส่งมงคละอื้อ
โอฐซร้องสรวงพร ฯ
๏ บทะจรจากห้องพระ
บรมพิมาน
จักรกฤษณ์จากเกษียรสถาน
เทียบเค้า
พร้อมองค์ยอดนงคราญ
ราชิ นีเอย
/*172๏ คอยสนองบงกชะเปลื้อง
โปรยประทาน
อะนงค์นาฎกลาดวังขนาน
เนื่องเฝ้า
ชื่นชมราชะสมภาร
สวามิภักดิ์ พูนเอย
เทวะยาตร์ทางลาดเต้า
ตลอดขึ้นมนเทียร ฯ
๏ เฉนียนหน้านางชะแม่หิ้ว
ชวาลา
เฉลีมบาทนำยาตรา
ส่องไท้
เคียงคู่เชีดชูมะหา
บาระเมศ มะเหนทร์เอย
สมขนบจอมพิภพไว้
สง่าเวี้งวังปะถัมภ์ ฯ
๏ ราชะดำเนีรน่าปลื้ม
เปรมนุสรณ์ เสนีญท่าน
งามพักตร์งามอาภรณ์
ผึ่งคล้อย
แสงระเรีงวิชชุเพลิงชอน
ฉวางโรจน์ มะเลืองเอย
เสมือนพระรัศมีพร้อย
พร่างฟ้าหาไหน ฯ
๏ อรไทย์ทิพยะลักษณ์ล้วน
นางกษัตริย์ สาวแม่
องค์อ่าสีฟ้าจรัส
อร่ามฉอ้อน
ภูษิตสร่ายชายฉวัด
ไหวระยาย ยงเอย
ฉลองบาทกำมาษะซ้อน
สนับแพร้วแพรฉวี ฯ
๏ มะหิษีทรงเครื่องพริ้ง
เพราโฉม เฉลีมแม่
งามพระจะรัณบรรโลม
โลกปลื้ม
ประคองขันพิกุลตระโบม
บาทเทีด ถวายเอย
หญิงยอดวังดังยื้ม
ยอดฟ้ามาสยาม ฯ
/*173๏ สามพระองค์เจ้าพระ
เจ้าว รวงศ์เอย
สิริรัตน์บุษบงลออ
เอี่ยมแย้ม
สุทธวงศวิจิตร์คลอ
เคียงพี่ นางนา
งามพักตราภรณ์แฉล้ม
ลักษณะเอื้อมอัปสร ฯ
๏ ยอกรเชีดด้ามพระ
แสงทรง
องค์พิสิฐสพสมัยผะจง
เจตน์อ้าง
ฉลองราชวิระบาทะบงสุ์
บรมะบิตุ -ลางค์เอย
เชีญพระแสร้หางช้าง
เผือกด้าวสะดำจร ฯ
๏ สามสมรชะไมปักษ์เชื้อ
ขัตติยะยง ยศแฮ
สมวิศิษฎ์ธิดาองค์
พี่เจ้า
เจ้าฟ้ามิ่งมะหามง
คละชาติ์ เฉลีมเอย
สมเด็จจอมพละเผ้า
พิระแกล้วจักรี ฯ
๏ กรมะหลวงสีหะศักดิ์แคว้น
นครสวรรค์
วรพินิตสิทธิการอะนันต์
พะเน้า
ทาณฑ์กรศักดิ์สิทธิ์ถวัลย
ะเทเวศ ะสึงรา
พระวรวงศ์องค์เจ้า
เจีดเชื้อชะไมเชีญ ฯ
๏ ดำเนีรเฉวียงภาคอุ้ม
ไก่ขาว ด้วยรา
มยุรฉัตร์นางกษัตริย์สาว
แสล้ม
พระสุดาพี่ยาฉาว
พิชาช่าง เฉลีมเอย
ทรงยศะกรมะหลวงแย้ม
เกียรติ์สท้านนานฉนำ ฯ
/*174๏ กำแพงเพชร์อัครเจ้า
โยธิน
พัฒนคณนายุพิน
หม่อมเจ้า
เชีญจั่นหมากสุวรรณะลิน
ลาสสะภาค ขวารา
โฉมเฉีดเลีสจริตเร้า
โลกสร้านสะเรีงชม ฯ
๏ สุดาบรมะเจษฎ์เจ้า
เจรีญศรี
กรมะพระจันทบุรี
หลักแคว้น
ปราชญ์เปรื่องเลื่องบาลี
สันสกฤต เกรียงฤา
เศรษฐะศาสตร์สามาร์ถแปร้น
เปรียบน้อยเสนอคุณ ฯ
๏ โฉมดรุณะดาเรศน้อย
นางสยาม แม่อา
ทิพยโชติ์แจ้งหล้านาม
หม่อมเจ้า
เชีญถุงถั่วงาตาม
เสด็จสะภาค เฉวียงเอย
พักตร์ฉ่างช่างตรัสเคล้า
จริตพริ้งสิงสมัย ฯ
๏ สุดาประไพพระเจ้าพี่
ยาเธอ
นิติศาสตราจารย์เลอ
เลีสะแกล้ว
กรมะหลวงราชบุรีเสนอ
นามเชีด เฉลีมแฮ
ถึงลับพระชนม์แล้ว
โลกแสร้ประศังสา ฯ
๏ โมราบดหม่อมเจ้า
ศักดิ์สม เชีญเอย
นามสวาทวัฒโนดม
เด่นเยื้อง
พระสุดาพี่ยากรม
ะหลวงเลีส ะรู้แฮ
ปราจินะกิติบดีเรื้อง
ศักดิ์สิ้นเสียนาน ฯ
/*175๏ พระหลานนามหม่อมเจ้า
จารุพัส ตราแม่
โฉมฉ่างสมสุรางค์กษัตริย์
ซื่อโกร้
กุญแจสุวรรณะหัดถ์
ประคองเชีด เชีญเอย
สุดาใหญ่พี่ยาโอ้
อนาถสิ้นแสนหวง ฯ
๏ กรมะหลวงเรืองเดชแกล้ว
เกลาหลัก
นาวิกะศาสตร์สยามะจักร์
เจีดไว้
ชุมพรเขตอุดมศักดิ์
อเนกะศิษย์ สอนนา
ศูนย์ชีพบ่ศูนย์ใช้
ชีพเกื้อถะเกีงถวัลย์ ฯ
๏ พรรณเพ็ญแขหม่อมเจ้า
อุภัยะชินทร์ เฉลีมแม่
พานฟักเชีญทักษิณ
สะภาคเยื้อง
กรมะหมื่นพิชัยมหิน
ทระฯเอก สุดาเอย
สิ้นพระชนม์แต่เบื้อง
หนุ่มกนั้นขวัญหาย ฯ
๏ ภาคซ้ายนางกษัตริย์อุ้ม
วิฬาร์
นามสุริยนันทนา
หม่อมเจ้า
บุตรีพระพี่ยา
ทรงยศ
กรมะหมื่นไชยาฯ เข้า
โกศแล้วเหลือดะนัย ฯ
๏ ถัดไปหม่อมเจ้าเชีด
เชีญสนอง
เครื่องราชะอุปะโภคสอง
คู่เต้า
ดวงจิตร์ธิดาของ
สมเด็จ
กรมะพระนริศร์ฯเจ้า
ประเจีดฟ้าอาว์หลวง ฯ
/*176๏ ควงคู่อยู่สะภาคด้าว
สะดำเชีญ
พานพระศรีดำเนีร
เนื่องเต้า
รำไพประภาเดีร
อุดระภาค พิไลแล
เชีญพระสุพรรณะศรีเจ้า
พิภพผู้ภราดร ฯ
๏ สุดาสมรสมเด็จเจ้า
ฟ้ากรม พระยารา
ภาณุพันธุวงศ์ฯ สม
ศักดิ์ก้อง
แขไขจรัสภิรมย์
สุจริต เชีญเอย
พานพระธุมะวะดีกล้อง
คู่ด้าวสะดำคระไล ฯ
๏ พวงรัตนประไพพิศะข้อน
คมสัน สวยแม่
เชีญพระรัตะนะกะรัณฑ์
เรื่อยเต้า
สองสุดามาตุลาขวัญ
วงศะจัก รีเอย
สมเด็จกรมพระยาเจ้า
เจีดเวี้งเทวะวงศ์ ฯ ฯ
๏ แม้ทรงสู่ฟ้าลับ
เหลือไกล ก็ดี
พระคุณูปะการไฉน
ลับด้วย
หากนะดาและคณาดะนัย
สนองบาท บดินทร์เอย
ถึงชีพม้วยใช่ม้วย
โชคเกื้อเกษมนิกร ฯ
๏ สองบังอรหม่อมเจ้า
ผุสดี วิลาสแม่
กับรัสสาทิศทวี
ยะปักษ์เจ้า
เชีญพานเครื่องสะการ, ศรี
ขัตติยะศักดิ์ สุดาเอย
กรมะพระสวัสดิวัดน์ฯเต้า
ต่อท้ายฉายงาม ฯ
/*177๏ สยามะนาถลีลาสขึ้น
จักระพรรดิ์ พิมานท่าน
โปรยพิกุลสุวรรณะรัชต์
เรื่อยเต้า
เปลื้องศิราภรณะกษัตร์
สุรางค์เชีด ฉลองเอย
ทรงสักการพุทธะเจ้า
เจีดห้องมะโหฬาร ฯ
๏ มะหิบาลรอฤกษ์ขึ้น
มัญจา อาสน์ท่าน
พอเอกะพิสะนาฬิกา
เกือบก้ำ
เอกะบัญญาสเศษนา
ฑีถั่น เถีงแฮ
มะหาอุดมะฤกษะกล้ำ
มะหุร์ดิมื้อสุมงคล ฯ
๏ อึงอลฆ้องพาทย์แสร้
แตรศังข์ ผะสานเอย
ดุริยะดนตรีประดัง
ครั่นครื้น
ประโคมฤกษ์เบิกพิชัยะมัง
คลาดิเรก เฉลีมแฮ
พระถอดฉลองบาทขึ้น
สถิตเบื้องบรรจถรณ์ ฯ
๏ สองอัปสรกษัตริย์ด้าว
สุดามะหา มะกุฎเอย
สมเด็จมาตุจฉา
ยอบเกล้า
เทีดแสร้ถักหางพะญา
ช้างเผือก ถวายแฮ
พระราชะเทวีเจ้า
เจีดน้อมประณมถวาย ฯ
๏ จั่นหมากพรายกนก,ท้าว
วรคณา นันต์เอย
ราชะกุละมาลานะดา
พึ่งไท้
กุญแจสุวรรณะมะหา
โกศะราชย์ ถวายแฮ
ทรงรับมาวางไว้
ยิภู่ข้างเขนยผะจง ฯ
/*178๏ เอนองค์แทบแท่นเบื้อง
ทักษิณ ปรัศว์ท่าน
เฉลีมราชะนิทราภิญ
โญตม์ยั้ง
สีหะศัยยาสน์เยี่ยงระบิน
บรมะกษัตริย์ สยามเอย
สืบประเพณีครั้ง
อะดีตใช้เฉลีมสถาน ฯ
๏ สองวิมารดานอบถ้อย
ทูลถวาย
พรพิพัฒน์เพื่อสวัสดิผาย
โพธิ์ฟื้น
ปกเกล้าเหล่าสยามนิกาย
เกษมโสตถิ์ เสมอเทีญ
เกรีกกระทั่งศังข์แตรครื้น
พาทย์ฆ้องประโคมเฉลีม โฉลกแล ฯ
---
โทรเลขถวายพระพร
ร่าย
๏ เสรีมสวัสดิ์รัชชะพิทธี
อะภิเษกศรีบรมะกษัตร์
จอมสยามะรัฐจักรินทร์
เจ้าแผ่นดินขัตติยะชา
และประธานาธิบดี
เมืองไมตรีมีอเนก
ต่างโทระเลขถวายพระพร
พระปิ่นนิกรสยามะชาติ์ ฯ
๏ องค์บรมะนาถอังกฤษ
มะหิศวะราภิไธย์จอร์ชนั้น
ทูล“หม่อมฉันยินดี
ฤกษะภิเษกศรีพระองค์
ขอถวายมงคละประสิทธิ์
พร้อมราชะอิศวะริยาภรณ์
นามบ๊าถกระฉ่อนเกียรติคุณ
รุ่งเรืองบุณยาดิเรก
ชั้นเอกแด่พระองค์
ขอถือมงคะโลกาส
/*179ประสาธน์พระพรถวาย
โรคันดะรายอย่ามี
ทรงเกษมศรีสุระเดช
ขอประเทศของพระองค์
จงเจรีญภิยโยยิ่ง
ทุกสิ่งจงประสิทธิ์มุ่ง” ฯ
๏ พระเจ้ากรุงเบลเจี้ยม
อัลแบร็ตเยี่ยมยะศาภิไธย์
ทูลว่า“ในชะโยกาส
ราชะพิธีิราชาภิเษก
พระองค์เอกสยามะขัณฑ์
หม่อมฉันขอทูลแถลง
สะแดงน้ำใจยินดี
สรวมอาศีรวาทถวาย” ฯ
๏ ฝ่ายท่านสันตะปาปา
จอมศาสนาฆฤสตัง
ผู้สถิตยังกรุงโรม
โถมะนาอำนวยสวัสดิ์
จากบิอัสที่สิบเอ็จ
ผู้สำเร็จสังฆาณัติ์
“ทูลบรมะกษัตร์สยามินทร์
ได้รับระบินบอกประกาศ
ทรงเถลีงราชะสมบัติ
จึงตั้งมะนัสะมั่นหมาย
ถวายพระพรชัยะมงคล
ให้มาดลทันงาน
วารบรมะราชาภิเษก
ขอองค์เอกอดิศวร
มวลราษฎรพร้อมสรรพ
จงได้รับทิพยะพร
สุขสถาวรทั่วกัน
เดชจอมสวรรค์บรรดาล” ฯ
๏ นางพะญาผ่านวิลันดา
เรียกนัคะราเนเดรลันด์
องค์จอมขวัญประชา
วิลเฮลมินาราชินี
มีโทรเลขมานั้น
ทูล“หม่อมฉันปลื้มยิ่ง
โดยใจจริงสังหรณ์
ขอถวายพรพระองค์
ให้ทรงเจรีญสำราญ
และรัชชชะกาลของพระองค์
/*180จงรุ่งเรืองยืนยิ่ง
ขอส่งสิงหะดารา
อิศวะริยาภรณ์ของขวัญ
ของหม่อมฉันถวายทรง” ฯ
๏ จอมพงศ์องค์บรมะนาถ
ราชาธิราชชาติ์ญิปุ่น
เดชอะดุลย์ราชะยะโศ
โยชิหิโตสมเญศ
เจ้าประเทศทวีปญะแปน
แล่นโทระเลขเฉกฉันท์
“วันพระราชะมะหาสมัย
มงคละพิชัยะอภิเษก
พระองค์เอกครานี้
หมอมฉันมีอาทร
ขอถวายพรพระองค์
เสด็จทรงราไชศวรรย์
อยู่ยืนวันสวัสดี
ราชะไมตรีสองนะคร
จงสถาวรเจรีญยิ่ง
มิ่งมงคละสยามะมะนุษย์” ฯ
๏ องค์มงกุฎราชะกุมาร
ส๊าเร็จราชะการนะคร
ปกประชากรอิศวะโร
หิโรหิโตทรงสมเญศ
เจ้ามะหาประเทศญิปุ่น
ส่งโทระสุนทระศาส์น
“หม่อมฉันบานเบีกใจ
ถวายชัยอาเศียรวาท
โอกาสราชะอภิเษก
ขององค์เอกอิศวะระวงศ์
ขอจงทรงพระสำราญ
ทั้งประเทศสถานของพระองค์
จงเจรีญขึ้นยืนยิ่ง
สมสิ่งทรงเจตะนา” ฯ
๏ ท่านประธานาธิบดี
ริปุปลิกฝรั่งเศส
จอมประเทศผู้ปกครอง
นามคัสตองดูแมร์ก
แหวกทูระเทศโทระเลข
ถวายพรเฉกถวายศาสน์
“ในโอกาสบรมะพิทธี
ศรีราชาภิเษกพระองค์
หม่อมฉันส่งโสมะนัส
ถวายพรพิพัฒนะมงคล
/*181อย่างจริงกะมละปราโมทย์
จงเสวยโสตถิ์เกษมสะราญ
ขอรัชชะกาลของพระองค์
จงรุ่งเรืองยิ่งผยอง
ขอประเทศของพระองค์
จงเจริญยิ่งขึ้นไป” ฯ
๏ พระจอมไผทอิตาลี
มีศักดิ์มีเดโช
วิกโตริโอเอมา
นุเอเลมะหากษัตร์เอก
ส่งโทระเลขแถลงเรีง
ว่า“วันเถลีงสิริราชย์
ผ่านสยามะชาติ์ภิเษกศรี
แสนยินดีชื่นฉ่ำ
ขอถวายคำปราศรัย
โดยน้ำใจจริงสุด
ขอถวายมะหุตมะพรชัย
ให้พระองค์และวงศ์กษัตริย์
ราชะสมบัติรัชชะบริพาร
จงไพศาลเจรีญเปรื่อง
รุ่งเรืองสมบูรณ์ถวัลย์
อนึ่งหม่อมฉันได้กะ
คอมเมนดะโตเร
เสนาอะมาโดรี
รับวะจีหม่อมฉัน
ทูลยืนยันดุษฎี
หม่อมฉันมีจริงใจ
และให้ช่วยฉลองงาน
การพิธีเถลีงถวัลย์
แทนหม่อมฉันผยองศักดิ์
เป็นอัคระราชะทูตพิเศษ
ในเขตวิสามัญะกาล” ฯ
๏ อนึ่งสุ้ละต่านเมืองยะโฮ
และโอรสอิสะไมล์
ได้โทระเลขเร็วจร
ทูล“ถวายพระพรจอมภพ
โดยเคารพจริงใจ
ในพระราชะพิธีเอก
ราชาภิเษกเถลีงรัชย์
เป็นจอมกษัตร์สยามะชาติ์” ฯ
๏ มงกุฎราชะกุมาร
สำเร็จภารปกประเทศ
สะวิเดนเกษตรไกลลับ
นามคุสตัฟอะโดลฟ์
/*182โทระเลขโผนส่งมา
“ในงานมะหาราชะพิธี
อภิเษกศรีพระองค์
ดำรงราชะสมบัติ
แสนโสมะนัสะถวายพร
แด่ภูธรเฉพาะองค์
ขอจงอาณาจักร์
พิพัฒนะศักดิ์สมถวิล
ภิญโญยิ่งสมบูรณ์
สมถ้อยทูลถวายชัย” ฯ
๏ ยังในสยามะรัฐะอเนก
โทระเลขและอักษร
ถวายชัยะพรประสิทธิ์
แด่สยามิศวะรานุชาติ์
ในวันพระราชะพิธี
ศรีบรมะราชาภิเษก
อะดิเรกมะหุรดิสมัย
ทั้งคนไทคนวิเทศ
แม้สยองเดชสยองศักดิ์
พ่วนสวามิภักดิ์พึ่งบุญ
บาระมีคุณแผ่ผะดุง
ทั้งในกรุงหัวเมือง
เนื่องทั่วสะกละทิศา
ราชะอาณาจักร์สยาม
เห็นประจักษ์ความน้อมนิยม
ชื่นชมบรมะกษัตร์เจ้า
พึ่งทะนุกสุขเกษมเกล้า
ตราบสิ้นชิวินศันติ์ สมแล ฯ
---
เสด็จออกรับอาเศียรวาทราชทูตแลกงสุลต่างประเทศ
โคลงสี่
๏ ศุกระวันฉัฬะพิสดิม์เบื้อง
บุรณะมี กุมภ์รา
โสฬสะนาฬีก์ระพี
ผ่องเยื้อง
จอมจักร์จักรีศรี
สยามะราช เราเอย
ทรงยุธะอาภรณ์เรื้อง
เดชเจ้าจอมพะหล ฯ
/*183๏ ยุคละองค์อัคเรศแก้ว
กษัตรี เอกเอย
สมเด็จพระมะเหสี
คู่สร้าง
สองสะพักจักรีมี
ศักดิ์ประดับ ดาวแฮ
เสด็จออกห้องนอกข้าง
บุรพะเบื้องปรางค์ศรี ฯ
๏ จักรีปราสาทป้อง
ปะจันต์ทวาร บังแฮ
สมราชระโหฐานสถาน
โปรดเกล้า
สังสรรค์คุณะวันต์สมาน
มิตระราช เฉลีมเอย
ทูตพิเศษต่างประเทศเฝ้า
ประณตน้อมพรถวาย ฯ
๏ หลายชาติ์ราชะทูตล้วน
ทูตพิเศษ
อะนุทูตรัฐะทูตประเทศ
มิตร์ไท้
เถีงกฎรถยนตร์ประเวศ
วังจัก รีเอย
นิเวศะรักษ์เชีญพักไว้
โว่งห้องหนขวา ฯ
อัครราชทูตพิเศษเฝ้า
๏ มะหาอมาตย์วิราฐะเอื้อ
อวยปะฎี คมเอย
เชีญอัคระราชะทูตมี
ยศเฝ้า
พิเศษทรงต่างองค์ศรี
กษัตร์รัฐ บดินทร์ฤา
ทีละท่านผ่านเข้า
สู่ห้องระโหฐาน ฯ
๏ ทูลศาส์นเศียรวาทเอื้อม
แทนองค์
ภูวะนาถนพะชาติ์ทรง
อ่อนน้อม
ถวายชัยณะสมัยะมง
คะลาภิเษก สยามเอย
ฉันท์สนิธมิตระภาพย้อม
สวัสดิให้ไทถวัลย์ วิโรจเทีญ ฯ
/*184๏ ทรงธรรม์ตรัสตอบด้วย
ดุษฎี แดรา
ขอบพระคุณภูมี
มุ่งเอื้อ
แถลงราชหฤทัยทวี
วุฒิมิตร์ สมานเอย
ชาติ์ต่อชาติ์สวาทเกื้อ
เกียรติเกื้อกันเกษม ฯ
๏ ทุกทูตเปรมปลื้มพระ
กะรุณา
สองกษัตร์ทรงอัชฌา
ชื่นเกล้า
ประทานหัดถ์และตรัสปรา
ศรัยเสนาะ มะโนเอย
ควรจากยังอยากเฝ้า
ฝากน้ำใจสนอง ฯ
๏ ต่างปองพระปกเกล้า
เนานาน
เจริญยิ่งสุขศฤงคาร
ขุ่นไร้
ใดมาดลุราชะภาร
พ่างมุ่ง เสมอเทีญ
ศิราภิวาทจิตประสาธน์ให้
ประสิทธิ์เพี้ยงพรถวิล ฯ
๏ นพะถิ่นเอกะราชย์ตั้ง
ทูตา พิเศษเอย
ต่างพระองค์ส่งมา
อ่อนน้อม
เยอระมันนั่นประธานา
ธิปัติราษฎร์ แต่งท่าน
อัสมิสรูดอลฟ์พร้อม
จิตเอื้อนอวยศรี ฯ
๏ สะหะปาลีรัฐะแคว้น
อะเมริกา
ประธานทวีปแต่งทูตา
ต่างนั้น
วิลเลียมรัซเซ็ลฐา
นะพิเศษ สมเอย
ช่วยภิเษกเอกะราชย์ซั้น
สวัสดิถ้อยถวายผะดุง ฯ
/*185๏ จอมกรุงเบละเจี้ยมเลือก
โปแลง
สมเญศมาร์เซลแสดง
เดชเอื้อ
ทูตพิเศษต่างเทศแถลง
กะมละราช ถวิลรา
หวังสวัสดิ์โสมะนัสะเกื้อ
เกียรติไท้ถวายพร ฯ
๏ จอมนะครเด็นมาร์กตั้ง
ทูตา พิเศยเอย
ท่านฟริตส์คราเม่อร์มา
ต่างเจ้า
ช่วยภิเษกเฉกราชา
เศียรวาท ถวายแฮ
เฉลีมราชะไมตรีเฝ้า
ใฝ่จ้องเจรีญถวิล ฯ
๏ ธิบดินทร์ฝรั่งเศสตั้ง
ทูตแทน องค์ท่าน
ออกุสต์วิลเด็นแสน
เหมาะมื้อ
พรภิเษกเฉกเพื่อนแดน
ผะดุงช่วย เฉลีมเอย
สมานมิตร์ไป่คิดรื้อ
ร่วมน้ำใจเสถียร ฯ
๏ จอมบริเตียนโปรดตั้ง
ทูตพิเศษ สนองเอย
พ่างพระองค์ภูเบศวร์
บ่งเอื้อ
ท่านโรเบีตเกร๊กประเทศ
อังกฤษ แทนแฮ
เศียรวาทสมชาติ์เกื้อ
เกียรติไท้ไทถนอม
๏ ทูตจอมวีระกษัตร์แคว้น
อิตาลี
ท่านอะมาดอรี
เลีสะแกล้ว
ช่วยไทผูกไมตรี
กษัตร์ภิเษก สรวงเอย
แถลงจิตมิตระภาพแผ้ว
ภิวาทน้อมสนองพร ฯ
/*186๏ จอมนะครญิปุ่นตั้ง
ทูตา พิเศษเอย
ต่างพระองค์ราชา
ธิราชเจ้า
ฮายาชิสมญา
สมยศ ะยิ่งแฮ
ถวายพระพรอ่อนเกล้า
กษัตร์มื้อภิเษกศรี ฯ
๏ ราชินีศรีด้าววิ
ลันดา
ทรงประศาสน์ราชะทูตมา
ต่างเจ้า
ถวายพรเมื่อราชา
ภิเษกกษัตร์ สยามเอย
นามท่านฮูเบอร์เฝ้า
ใฝ่ดุ้งดีหวัง ฯ
๏ แฟนังด์ ปิล่าผู้
ทูตา พิเศษเอย
เรปุบลิกฝรั่งเศสมา
เมื่อนี้
ยศะอัคระราชะทูตครา
ภิเษกเสก พรเพื่อน
เฉลีมราชะไมตรีชี้
โฉลกแคว้นแสนสมาน ฯ
ราชทูตานุทูตประจำแลกงสุลเฝ้า
๏ มะหิบาลเสด็จออกท้อง
พระโรง กลางท่าน
ปราสาทจักรีสะโอง
เอ่อกว้าง
เฉลีมถวัลย์พระจรรโลง
ดิลกรัฐ สยามเอย
โคมผลึกพฤกษ์สุวรรณสล้าง
รัชดะล้อมวิไลตา ฯ
๏ กางมะหาเศวตะฉัตร์กั้น
บัลลังก์ อุไรแฮ
ภาพทูตผึ่งตรึงผนัง
น่าจ้อง
พื้นศิลาพร่าพรมยัง
บงผงาด งามเอย
แหงนสง่าโคมระย้าปล้อง
โปร่งแก้วตระการแขวน ฯ
/*187๏ แสนโศภิตแพ้พระ
โศภี
สมเด็จพระราชินี
คู่ไท้
เคียงบาทราชสวามี
มิ่งพระ โรงเอย
ยลพระโฉมโน้มให้
ชื่นเบื้องบาระมิน ฯ
๏ เสนินองคะรักษ์เข้ม
ขุนตำ รวจฤา
เรียงปรัศว์ขัตติยะสดัมภ์
เด่นเฝ้า
เฉลีมบาทราชชะไมบำ
เรอรัก ขารา
สมุหะราชะมนเทียรเข้า
นอบไท้ทูลฉลอง ฯ
๏ เบีกผองพิเทศะทูตเฝ้า
ธุลีบาท
ถวายวะราเศียรวาท
เวี่ยเกล้า
ปางรับวิรานุญาต
เผยพระ ทวารแล
ราชะทูตรัฐะทูตเข้า
เยี่ยมห้องมะหระชัย ฯ
๏ พระองค์เจ้าไตรทศเชื้อ
จักรี วงศ์เอย
ทรงยศะเสนาบดี
ต่างเผ้า
นำอัคระราชะทูตมี
ศักดิ์สิบ ท่านแล
อะนุทูตรัฐะทูตเฝ้า
บาทน้อมเศียรประณาม ฯ
๏ รวมสามสิบเอ็จพร้อม
เพรียงกัน
ยืนเกลื่อนพระโรงคัล
คั่งหน้า
จึ่งอัคระราชะทูตวิลัน
ดานอบ เศียรเอย
ทูลเบีกสดุดีกล้า
กล่าวถ้อยถวายพร ฯ
/*188๏ โดยสะโมสรสพน้ำ
ใจสนอง
ราชะทูตรัฐะทูตผอง
พรรคพร้อม
เห็นประจักษ์พระจักครอง
สยามะเจีด เจริญเอย
เฉลีมราชะไมตรีน้อม
สนิธถ้วนทวยสะกล ฯ
๏ ผลพิศิษฎ์พิทเยศทั้ง
ปรีชา
พระพิริยะเดชสา
มาร์ถแกล้ว
สรวมพระอะนุญาตอา
เศียรวาท ถวายเอย
เสวยสวัสดิ์จีระรัชย์แผ้ว
พิบัติ์ฟื้นยืนสยาม ฯ
๏ จบความหลามเกศน้อม
วันทะนา
สมเด็จจอมพะสุธา
ตอบถ้อย
ขอบใจใฝ่ใจอา
เศียรวาท ถวายท่าน
อิ่มพระทัยใช่น้อย
ตระหนักน้ำใจสยม ฯ
๏ สมพระพิริยะโน้ม
ปะณิธาน เที่ยงเอย
ผะดุงราชะไมตรีสถาน
ถูกต้อง
วิเทศนิยมพึ่งสมภาร
สวามิภักดิ์ ไฉนนา
จักปกเพื่อนเสมือนป้อง
ไพร่ฟ้าสามะคี ฯ
๏ ทรงยินดีได้ประสพ
โสมะนัส
ราชะทูตอะนุทูตรัฐ
ะทูตเฝ้า
ขออวยสิริสวัสดิ์
วุฒิทั่ว กันเทีญ
ตรัสจบต่างนบเกล้า
กริ่มน้ำใจชม ฯ
/*189๏ สองบรมะอัคระราชเอื้อน
โอฐะปรา ศรัยแล
พระราชะทานหัดถา
จับบ้าง
ตามสมเมื่อสมลา
ยุคละบาท แล้วเอย
ถวายภิวาทกลาดเศียรสล้าง
หละคล้อยถอยผาย ฯ
๏ รายนามอะนุทูตล้วน
เรียงขนาน
อาวุโสราชะการ
กระนี้
เลขานุการสถาน
เกรตบริ เตียนพ่อ
คือท่านจอห์นยศะชี้
เชษฐะเผ้าภารสมาน ฯ
๏ ท่านกรุ๊ตรัฐะทูตแคว้น
สวิเด็น
ท่านดิ๊กสันนั่นเป็น
ทูตชั้น
เลขานุการเพ็ญ
พิริยะภาพ ผยองแฮ
ทูตอะเมริกันปั้น
ปะโยชน์เกื้อการเมือง ฯ
๏ เบื้องเยอระมันนั้นอะนุ
ทูตขนาน นามเอย
หมอเอ๊กเนอเสนอภาร
เพิ่มเอื้อ
เลขานุการสถาน
ทูตญิปุ่น นั้นนา
นามท่านกุนจีเกื้อ
เกียรติ์บ้านเมืองเจน ฯ
๏ เดรสกรึเอลส์ผู้ช่วย
ทะหารฟรานศ์
ทรงยศพันตรีสถาน
ทูตนั้น
อัลเบร็ดต์รัฐะทูตการ
อะเมริ กันเอย
รัฐะทูตนอรเวย์ชั้น
พิเศษนี้โมโนต์ ฯ
/*190๏ โบโวรัฐะทูตอ้าง
อิตาลี
ช่วยเกษตร์โปรตุเกษทวี
กิจค้า
เจนเส็นช่วยทูตบุรี
เดนมาร์ก
รองรัฐะทูตหกหน้า
ต่างหน้านามดัง ฯ
๏ ชาลังต์ฝรั่งเศสคุ้น
พะณิชย์ขยัน
ด้าวสวีดเอริกสัน
เศรษฐ์น้อม
แฮนเส็นอะเมริกัน
นุกูละกิจ ถะเกีงแฮ
เฮลวาร์ดเด็นมาร์กย้อม
จิตค้าขายทวี ฯ
๏ รัจจีอิตาเลียนผู้
ทูตา รองเอย
เสแบสเตียนปรีชา
ชอบเกื้อ
อังกฤษวะณิชภา
รัตถะแหล่ง ถลองแฮ
สิบเอ็จรัฐะทูตเอื้อ
อเนกะเผ้าเนาสยาม ฯ
๏ สามชานเซลเล่อร์เกื้อ
ทูตา สถานเอย
ญิปุ่นซูซียา
เยี่ยมรู้
กับอูมิโนสา
มาร์ถอัก ษรแฮ
ท่านฮัคเยอระมันกู้
กิจเงื้อมงานเสมียน ฯ
๏ สองนักเรียนล่ามเข้ม
ขยันเรียน
มิคัลรีดอังกฤษเพียร
เพิ่มรู้
พลีออ็งคล่องงานเกษียล
ฝรั่งเศส สนองเอย
เฝ้าบาทสยามะราชกู้
เกียรติน้อมพรถวาย ฯ
/*191๏ ล้วนสหายสยามะชาติ์เว้น
หวังดี ไฉนเลย
ต่อกษัตร์รัฐะไมตรี
เกริ่นเกื้อ
ยิ่งเมื่อเชื่อบาระมี
มะนุญญะราช ะแรงเอย
ยิ่งตลุ่นรุนจิตเอื้อ
พ่างเอื้อนอาเศียร ฯ
๏ ยุโรเปียนเพี้ยนไพร่ฟ้า
ไกลไฉน นักฤา
ชื่นช่วยอวยชัยไท
ท่วมเกล้า
หวังบุญพึ่งคุณะมัย
มะหากษัตริย์ สยามแฮ
ทะนุกคณาตม์ทุกชาติ์เฝ้า
ฝากสิ้นสินศิรา ฯ
๏ ลับทูตทวาเรศแง้ม
งำองค์ พระเอย
ลับพระคู่ยุคละบง
กชฟ้า
เสด็จนิวรรตจักระพรรดิมง
คละทิพย์ สถานท่าน
ลับบาทบ่ลับข้า
บาทปลื้มเปรมหวัง บาระนี ฯ
---
คำฉันท์ของชาววิเทศถวายราชสดุดี
๏ ปราชญ์ฝรั่งหวังพระเจ้า
แผ่นดิน นี้นอ
คงทะนุกสุขสมถวิล
ไพร่ฟ้า
สู้ขยันแต่งฉันท์กะวิน
เวียงวิลาต ฉลองเอย
พิมพ์ประกาศแก่ชาติ์กล้า
กล่าวถ้อยถวายชม ฯ
๏ ถูกอารมณ์ใช่น้อย
หนอเรา ไทเอย
จึ่งถอดความตามเขา
เอ่ยอ้าง
แถลงเลศเหล่าวิเทศะเคา
รพบาท ไฉนรา
สู่เพื่อนไทไป่ค้าง
ทราบข้อเฉลยคำ ฉะนี้ ฯ
---
ทูนถวายพระเจ้าแผ่นดิน
/*192๏ “สุโขทัยธรรมะราชขึ้น
ครองไท ประเทศเอย
ถวิลประวัติ์ษัฬมะศัตก์สมัย
เมื่อโน้น
สุโขทัยพึ่งจอมไผท
ธรรมะราช เจรีญแฮ
เกรีกคุณานุภาพโพ้น
สลักพื้นผาแถลง ฯ
๏ เดชแสวงวีระศักดิ์เยื้อย
ยุกติธรรม์ เถลีงรา
อ่านดึกดำบรรพ์ฝัน
ม่อยแม้น
สุบินคะนึงใคร่ถึงวัน
วุฒิโชค ฉนั้นแล
ธรรมะราชคืนผงาดแคว้น
อีกครั้งหวังสม ฯ
๏ บรมะการุญญะราชเอื้อ
อวยผล ะทานท่าน
ถะเกีงศักดิ์รักธรรมถะกล
ไพร่ฟ้า
คนมีหรึจนจน
ชะเลยศึก ก็ดี
ไป่เลือกหน้าทั่วหน้า
ทะนุกถ้วนผวนไฉน ฯ
๏ ไทเป็นไทไร้ทาส
ถ่อยนะคร ท่านรา
เกษมสุขปลุกสะโมสร
โศกไร้
ยุคต่อส่อสังหรณ์
หินฉลัก เฉลยเอย
นามพระธรรมะราชไท้
เทีดด้าวเดียวหนอ ฯ
๏ ผาพ่อหรอแล้วจัก
เหลืออะไร ธุลีฤา
เวียงสุโขทัยประลัย
ร่อยร้าง
รุ่งเรืองมิ่งเมืองไฉน
อนาถลับ นิรันดร์แล
กนั้นก็ยังหวังอ้าง
อิทธิฟ้ามาสมาน ฯ
/*193๏ บรรดาลศรีสวัสดิฟื้น
มะณียุค สยามเอย
สมัยะสุดผุดพหุละสุข
สู่แคว้น
ชุบไทศิวิไลสปลุก
พรประสาธน์ สมเทีญ
คืนอะดีตะจารีตแม้น
มุ่นเพ้อเผยอถึง ฯ
๏ คะนึงสมาร์ถธรรมะราชเจ้า
สุโขทัย น้อยพ่อ
ผ่านพิภพสพสมัยใน
เมื่อนี้
ไฉนจักมิพักไข
ขัตติยะเดช สะแดงเอย
เฉลีมระหัสอัจฉะรีย์กี้
กระลับฟื้นยืนสยาย ฯ
๏ ใยยอดชายชื่นเกล้า
ชาวสยาม เจ้าเอย
จักมิเลื่องกระเดื่องนาม
น่าน้อม
เผยผุละเกียรติคุณตาม
ธรรมะราช โพ้นพ่อ
เลื่องฤทธิ์สิทธิธรรมพร้อม
ไพร่ฟ้าสาธุการ ฯ
๏ บรรหารสารสัตย์ถ้วน
ยุกติธรรม เที่ยงรา
แสวงราชะมนตรีนำ
น่าคล้อย
โดยฉลาดอาจเบีกบำ
รุงเด่น ดีเอย
ถูกหทัยไทน้อย
โกฏิ์น้อมประนอมเห็น ฯ
๏ เช่นฉวยชัยะธุชน้ำ
ใจคน ไทฤา
โดยรักเพียรรักผล
แผ่เอื้อ
ใช่แต่แสร่สาละวน
วายประโยชน์ เหยีงฤา
ผะเดียงเดชเกาศะเลศเกื้อ
เกียรติสร้างสมองค์ ฯ
/*194๏ พระคงสามาร์ถโน้ม
นำพร พิพัฒน์พ่อ
มะณียุคคืนทะนุกนะคร
อีกมื้อ
ไพรฟ้าจักสถาวร
วุฒิภาพ ผยองแฮ
สยามะรัฐสืบสวัสดิอื้อ
โอฐฉอ้อนพรสนอง ฯ
๏ ผองไททุกลิ้นเบีก
บรรลือ ร่วมรา
เศียรพาทธรรมะราชระบือ
โลกก้อง
เสวยสวัสดิ์จิระพรรษกระพือ
พุฒิเกียรติ์ ถะเกีงเทีญ
ประชาธิปกสมพะสกจ้อง
ปกเกล้าเพราศันต์ ขอเดชะ” ฯ
---
ทรงรับถวายดอกไม้ธูปเทียน
ทรงตั้งพระราชาคณะฤกษ์ และทรงธรรม
ร่าย
๏ ครั้นสัปดะรัสะนาฬิกา
ปรมินทรมหาประชาธิปก
สยามะนายกยอดมะนุษย์
ทรงเครื่องยุธครึ่งยศ
อะลงกฎราชะนาวี
สมสง่าสีหะลีลาส
จากราชะมนเทียระพิมาน
สู่ไพศาลทักษิณ
ขัตติยะนารินทร์นารี
มีบรรดาศักดิ์เฝ้า
น้อมเกล้าถวายอภิวาท
ทรงเครื่องราชะสักการ
แท่นพุทธะประธานมณฑล
สถิตถะกลบัลลังก์รัชย์
อเนกะนางกษัตริย์นางใน
ถวายดอกไม้ธูปเทียน
น้อมเศียรนอบระยอบชงฆ์
พระจอมพงศ์เสด็จออก
/*195พระโรงนอกอะมะรินทระฯสถาน
ทรงสะการพุทธะพรรณี
จุลีย์รัตนะปฏิมามระกต
เกลื่อนเกล้าประณตเกศะก้ม
พระบรมะวงศานุวงศ์
ทรงยืนสะพร้อมน้อมเศียร
ถวายธูปเทียนบุบผะชาต
เสนามาตยะยืนพร้อม
น้อมศิระน้อมตังวาย
ถวายดอกไม้ธูปเทียน
พ่างฟุบเศียรซบบาท
บรมะนฤนาถถวายปราณ
พระราชะทานสัญญาบัฏ
ไตรพัดบริขาระยศ
ชดสะมะณะศักดิสมญา
ตั้งราชาคะณะสงฆ์
ฤกษ์รัชชะมงคละปะฐม
สมสิริราชะประเพณี
ศรีศาสนูปะสดมภก
สังฆะสาวกธรรมะยุติ์ก์
พระครูสุทธะญาณะสุขุม
ปะทุมธรรมะธาดา
เป็นปัญญาพิศาละเถร
เพ่นพุทธะเกียรติกำจาย
นิกายมะหานิกายจำกัด
มะหาพรวัดประยูระวงศ์
เป็นองค์ปิฎกโกศล
มะหาคงปรนปะริยัติ์
วัดสนามเหนือรามัญ
เป็นธรรมะวิสารทะ
เชื่อมชยะมงคละพจน์
ทศะชิโนรสสวาธยาย
ฝ่ายนะวกะราชาคณะ
หนึ่งถวายอะนุโมทะนา
สังฆะราชาอะติเรก
เอกองค์ถวายพรลา
จึ่งพระสาสนโสภณ
พร้อมชีต้นสี่สงฆ์
มานั่งมงคละอาสน์
สยามะราชสถิตบัลลังก์
สะพรั่งเครื่องบูชาธรรม
ทรงนะมัสะกรรมถะเกีงไฟ
/*196เจ้าไทย์ถวายเทศนา
ขึ้นแท่นมะหาเศวตะฉัตร์
เฉลีมสิริรัชชะมงคล
ถวายวิมละศีละเบ็ญจางค์
พลางบอกศุภะศักราช
ถวายพรยาจะนาภัย
วิสัชชะนานัยสรูปลง
มงคละรัตะนะเมตตะสูต
พ่างพุทธะทูตแถลงธรรม
ถวายพรนำราชะจะรัณ
เพื่อเถลีงถวัลย์ทวีสวัสดิ์
มงคละรัชชะวะโรปะการ
เบื้องอวะสานถวายยะถา
สงฆ์ฐานานุกรมรับ
สัพพีกลับสู่อาสน์
ทรงประสาทธรรมะพะลี
เครื่องกัณฑ์ชีองค์เอก
ถวายอะติเรกพรลา
สร้านกุศละฉ่าเฉลีมบุญ
พระคุณคืนอาวาส
จอมสยามะชาติ์เสด็จขึ้น
นฤนาทครึ้นดนตรี
ไสวเกศีสลอนกาย
ถวายคำนับพรึบพร้อม
ขัตติยะขุนนางน้อม
มะโนชพ้องสนองพร ไชย์โย ฯ
---
หัวหน้าสมาคมและพ่อค้าประชาราษฎร
เฝ้าถวายชัยมงคล
โคลงสี่
๏ ทินะกรก่ำฟ้าก่ำ
กะมละไท โถมรา
ชะโยกาสชาติ์ถวายชัย
ชื่นเกล้า
ชมบุญพระอุ่นมะไห
ศวะรยะราชย์ เฉลีมเอย
สมสมัคร์สวามิภักดิ์เจ้า
เจีดเบื้องบิดรถวิล ฯ
/*197๏ เสาร์สุทินสับดะพิสดิม์มื้อ
มาสะกุมภ์
บัณณะรัสะนาฬีก์ชะรุม
ราษฎร์ล้อม
สนามหลวงเกลื่อนรวงกุสุม
ะเทียนธูป ถือแฮ
ตำรวจสำรวจพร้อม
ไพร่ฟ้าพาเดีร ฯ
๏ เมิลมะหาชนมากเคล้า
คลาไคล
แขกฝรั่งพลั่งจีนไท
ท่วมปลื้ม
สู่บรมะราชะวังใน
สนามจัก รีเอย
เสมือนนิมิตสิทธิโชคยื้ม
โชคฟ้ามาสึง ฯ
๏ ผึ่งผยองผองมะนุษยะกลุ้ม
กลาดสมร ะภูมิ์เอย
อเนกคะณะสะโมสร
ต่างเผ้า
นิเวศะรักษ์จัดพักนิกร
สมเกียรติ์ สะกูลฤา
สมุหะพระนะครพะเน้า
ทั่วหน้าสามะคี ฯ
๏ จักรีปราสาทซุ้ม
มุขเด็จ อุดรเอย
เทียบอาสน์อุภัยะราชเขบ็จ
เบีกตั้ง
ห้อยผ้าทิพย์ประเทืองเตร็จ
เกรียงเฉีด ฉานแฮ
มะหระธึกแตรศังข์สลั้ง
ระดับเรื้องลานชัย ฯ
๏ สนามในไพร่ฟ้าเกล้า
เกลื่อนชะนุม
เทียนธูปโกสุมสุม
โต๊ะซ้อน
วงศามาตยาประชุม
พลอยชื่น ชมรา
โพยมฉ่างพ่างอะมรฟ้อน
ฟากฟ้าผะกาโปรย ฯ
/*198๏ ลมโชยชื่นเกล้าชื่น
บาระมี
โสฬสะนาฬีก์สุรีย์
ร่อนคล้อย
สยามินทร์ปิ่นกรุงศรี
ทรงเครื่อง ทะหารแฮ
เหล่าอัศวางค์อย่างน้อย
ออกท้องโรงกลาง ฯ
๏ ในปรางคะปราสาทแก้ว
จักรี
เคียงพระปรมะ,ราชินี
แน่งน้อย
องคะรักษ์พิทักษ์ธุลี
บงกช ะมาษท่าน
มะหาดเล็กเชีญเครื่องคล้อย
บาทขึ้นคอยฉลอง ฯ
๏ นางสนองพระโอฐทั้ง
พระกำ นัลนา
โดยเสด็จจอมขวัญประจำ
แม่เจ้า
เฉลีมบุญพระขุนดำ
รวจระแวด ไสวเอย
สมพระเกียรดิผ่านเผ้า
พ่างล้อมดารา ฯ
๏ เจ้าพระยายมราชน้อม
เศียรภิวันท์
เบีกคะณะนักพรตคัล
คู่ไท้
สังฆะราชฆฤสตโรมัน
คะโถลิข นิกายรา
เปร์โรสนำคะณะใกล้
บาทก้มเศียรสรวง ฯ
๏ บาทหลวงสิบแปดน้อม
วันทะนา
หลวงพี่ฮีแลร์สา
มาร์ถรู้
อ่านราชสดุดีคะณา
เศียรวาท ถวายเอย
แถลงมะนัสหวังสวัสดิกู้
เกียรติไท้ไทเสนอ ฯ
/*199๏ เวเวอเรนต์โปสต์ผู้
ประธานพรต
เปรสบิเตียเรียนจรด
เจตน์เฝ้า
สิบสี่ศาสะนึกหมด
อเมริ กันนา
ประสิทธิ์พระพรอ่อนเกล้า
แกล่ถ้อยแถลงประเด็น ฯ
๏ แฮฟเฟ็นเด็นโจกพ้อง
พาณิชย์ สภาพ่อ
นำฝรั่งสิบแปดพิพิธ
ะพ่อค้า
พร้อมกันศิรัญชะลิต
ระยอบบาท พระเอย
ถวายพระพรผ่านฟ้า
ฝากถ้อยสดุดี ฯ
๏ มิเยกีญิปุ่นด้วย
เจ็ดนาย
นอบบาทอะภิวาทผาย
พากย์พร้อง
สรรเสรีญพระคุณถวาย
เศียรวาท
พึ่งโพทธิสมภารป้อง
ปะโยชน์เผ้าเพราศันต์ ฯ
๏ หีบหิรัญบรรจุถ้อย
ถวายพร ถวายท่าน
ของญิปุ่นสะโมสร
พ่อค้า
เฉลยจิตมิตระสังหรณ์
เหีมภัก ดีเอย
หวังสวัสดิ์ทีฆะรัชย์เจ้า
เจีดเกื้อถะเกีงถวัลย์ ฯ
๏ พรรค์จีนะพาณิชนั้น
เซียวฮุด เส็งรา
ญี่สิบนายนำชุด
เชีดเผ้า
ถวายภิวาทประกาศดุษ
ฎีชื่น ชมเอย
สรวมประสาธน์เศียรวาทเฝ้า
ใฝ่โน้มมะโนปะถัมภ์ ฯ
/*200กะรัณฑ์คำก้าไหล่ป้อง
คำสดุ ดีท่าน
คะณะจินางกูรจุ
จิตน้อม
โดยสวามิภักดิ์อุ
เทศะเทีด ถวายแฮ
เฉลีมราชะอะนุสรณ์พร้อม
สมัคร์เอื้อมอาสา ฯ
๏ นายนานาพ่อค้า
อิสะลาม
คะณะแขกญี่สิบสาม
เสกซร้อง
สรรเสรีญพระคุณตาม
จริงจิต นิยมแฮ
อ้าหล่าเชีญมาป้อง
ธิปัติ์เจ้าเจรีญถวัลย์ ฯ
๏ สุวรรณะมัญชุสก้าไหล่
รองบัฏ
เศียรวาทวีระกษัตร์
เสกถ้อย
เฉลีมราชะสิริสวัสดิ์
วุฒิสืบ สยามเทีญ
ระลึกจิตอิสะลามชะม้อย
มุ่งเกื้อเกษมถวัลย์ ฯ
๏ พรรค์แขกพ่อค้าซิกข์
โสฬส บดีเอย
อ่านราชะสดุดีพจน์
ผ่านฟ้า
พรถนอมพระจอมยศ
สยามะชาติ์ เฉลีมเทีญ
เกษมภิเษกเฉกผองข้า
บาทโน้มมะโนสนอง ฯ
๏ สำเภารองบัฏชะเงื้อม
เงินงาม
เป็นราชะพะลีสยาม
ะราชเจ้า
แถลงคะนึงพึ่งบุญทราม
พิบัติ์เบีก เกษมแฮ
ก่องกะตัญญูพะเน้า
มะโนชย้อมนิยมถวิล
/*201๏ ชะคัตรามฮิ่นดู่พร้อม
คะณางค์นิยม
ญี่สิบสามนามผสม
ซบเกล้า
สรรเสริญเกริ่นคุณบรม
กษัตริย์ภิเษก สยามเอย
อ้างเดชอัมะเรศเฝ้า
ใฝ่น้อมพรถวาย ฯ
๏ ฝ่ายคะณะแขกเทศผู้
สมภูมิ์ พิสเอย
นายอับดุลกายูม
อยู่หน้า
หีบหิรัญบุษบันตูม
แต่งปก พรเพื่อน
เชีญเชีดเทีดเดชอ้า
หล่าป้องผยองนาน ฯ
๏ อ่านอักษรเสกถ้อย
แถลงคุณ
บรมะนาถชาติ์เฉลีมบุญ
เบีกฟื้น
ถวายพรพระพรอะดุล
ะศักดิ์ประสิทธิ์ สมเทีญ
พำนักภักดีชื้น
ชีพด้วยเดชา ฯ
๏ พระยากรมะท่าซ้าย
ศักดา ดิเรกเอย
นามบริบูรณโกษา ฯ
เศรษฐ์กว้าง
นำสยามวณิชะอา
เศียรวาท ถวายแฮ
ญี่สิบหกท่านสล้าง
ร่วมน้ำใจสนอง ฯ
๏ ขันถมรองบัฏน้อม
เศียรสะการ
เสนีญพระคุณมะหิบาล
บากเอื้อ
พึ่งผะดุงรุ่งเรืองตระการ
เกษมพะสก สมเอย
สรวมสวัสดิ์จิระรัชย์เกื้อ
กฤตยะค้าสถาวร ฯ
/*202๏ สะดับพรสิบคะณะน้อม
เศียรถวาย พรท่าน
เฉลยราชสดุดีภิปราย
ปลี่ถ้อย
สมเด็จพระจอมชาย
สยามะชาติ์ เฉลียวเอย
ตรัสตอบขอบใจคล้อย
มะนัสะโน้มโถมถวิล ฯ
๏ แม้สยามินทร์มุ่งเกื้อ
การนะคร ไฉนฤา
จักประสิทธิ์อิฐะสังหรณ์
เหตุด้วย
ศาสะนิกวะณิชนิกร
นุกูละช่วย ฉลองท่าน
เสมือนอะวัยะวะช้วย
เชื่อมเกื้อสกนธ์เกษม ฯ
๏ ทรงเปรมปรีดิ์ที่แจ้ง
ใจภัก ดีรา
ท่านที่มีศักดิ์สมัคร์
มอบน้อม
ร่วมมุ่งช่วยผะดุงจักร
ะราษฎร์รุ่ง เจรีญเอย
สรวมสวัสดิ์พัฒนาย้อม
ชีพช้าเฉลีมคุณ ฯ
๏ สมบุรณ์สมตรัสเอื้อน
อวยศรี ประสิทธิ์เทีญ
แด่ทุกท่านทวีดี
เด็จเศร้า
ขอบใจใฝ่อารี
เศียรวาท ถวายเอย
แด่พระราชินีเจ้า
จึ่งพร้องสนองแทน ฯ
๏ แสนโสมะนัสะน้อมศิโรตม์
รับพระ พรเอย
ต่างท่านต่างถอยผละ
ที่เฝ้า
จากไท้แต่ใจจะ
จากระลึก ไฉนเลย
วะโรกาสทูนบาทเจ้า
พิภพล้วนพะอวนถึง ฯ
/*203๏ รำพึงพึ่งบาทเกื้อ
กะระณีย์
เพิ่มพะณิชย์กิจสวรรค์ทวี
โวฒิ์ด้าว
ทุกกะมลก่นหวังดี
แด่บาท ะบงสุ์รา
สมานจิตพิธะพรรคน้าว
สนิธน้ำใจผะดุง ฯ
๏ จอมกรุงเสด็จออกหน้า
จักรี มุขเอย
มะหระธึกแตรศังข์นี
นาทซร้อง
เศียรพันต่างอัญชะลี
แลอเนก ขนานนา
สามคาบไชย์โยก้อง
กระหึ่มด้วยปรีดา ฯ
๏ ต่างตาต่างจ้องชื่น
ชมองค์
อุภัยะกษัตร์ประณมหัตถ์จง
เจตน์ปลื้ม
ต่างใจต่างถวายมง
คละสวัสดิ -หวังแฮ
จวบพระโฉมชะไมยื้ม
ยั่วชะม้อยถอยหาย ฯ
๏ หญิงชายชื่นเกล้าพระ
กะรุณา
รับพิกุละรัชดา
แจกถ้วน
เกลื่อนกระพุ่มกลุ่มหัดถา
ถวายภิวาท ไสวแฮ
ประชาราษฎร์ทุกชาติ์ล้วน
ร่วมตั้งกะตัญญู บาระนี ฯ
๏ ทุกประตูพรูพลั่งเจื้อย
ประชาจร
ทุกแพรกทุกทิศสลอน
หลากเผ้า
จากวังท่วมถั่งนะคร
คะนองชื่น ชีวารา
บุญไพร่ยลอุภัยะเจ้า
พิภพผู้ผะดุงสยาม ไชย์โย ฯ
---
ทรงรับถวายดอกไม้ธูปเทียน และทรงธรรมเฉลีมพระราชสิริ
โคลงสี่
/*204๏ ตามหมายบ่ายคล้อยสพ
สุริยะสา ยัณห์เอย
จวนสิบเจ็ดนาฬิกา
กะพร้อม
วงศะราชมาตยะชายา
สยมะภัก ดีท่าน
ทั้งฝ่ายในหน้าน้อม
มะนัสะเบื้องบุญชม ฯ
๏ อาตม์อ่าสมหน้าครึ่ง
ยศะแกล ตราเอย
ผะกากูบธูปเทียนแพ
เพียบตั้ง
ไพศาลฯ อุฬารแล
ดิเรกฝ่าย ในเจ้า
เสมือนสง่าฝ่ายหน้าสลั้ง
ดิลกเวี้งอะมะรินทร์ฯ ฯ
๏ จักรินทร์จากห้องจักร
ะพรรดิ์พิมาน
ทรงเครื่องครึ่งยศทะหาร
บกม้า
เสด็จคระไลสู่ไพศาล
สรวงพระ แล้วท่าน
สถิตราชะบัลลังก์ข้า
บาทข้างในชระเดียร ฯ
๏ ถวายธูปเทียนดอกไม้
ถวายตัว
โอนอ่อนถอนสายบัว
เบี่ยงเกล้า
สมเด็จพระอยู่หัว
ออกพระ โรงเฮย
เสร็จนะมัสะการพระเจ้า
ประทับเจ้าขุนคัล ฯ
๏ สรรพะมะหาเสวกถ้วน
เสวะกา รองเอย
ถวายธูปเทียนมาลา
นอบเกล้า
สงฆ์รับราธะนามา
สถิตอาสน์ สงฆ์แฮ
สมเด็จสังฆะราชเจ้า
เสด็จขึ้นบัลลังก์ ฯ
/*205๏ ที่นั่งเศวตะฉัตรช้อน
ชะโยปะถัมภ์ ถนองท่าน
ทรงเครื่องบูชาธรรม
เทียบพร้อม
ถวายศีลและแถลงคำ
บอกศัก ราชแล
ถวายพระพรอ่อนน้อม
เผื่อพลั้งหวังอะภัย ฯ
๏ เสนอนัยธรรมะลักษณ์เบื้อง
เทวะตา ทิสน์เอย
จักระวรรดิวัตกะถา
ถ่องถ้วน
ทศะพิธราชะธรรมะสา
ระรัชชะเลีส เฉลีมแล
ยะถารับสัพพีม้วน
สัตถะแล้วถอยลง ฯ
๏ สุดเสียงสงฆ์สนั่นครึ้ม
ดนตรี ประโคมรา
ทรงประเคนพัสดุ์พะลี
เทศน์แล้ว
สังฆะราชอะติเรกชี
เฉลีมพจน์ ผะดุงท่าน
ถวายพระพรลาแคล้ว
จากท้องโรงคัล ฯ
๏ จอมถวัลย์ขวัญชาติ์ขึ้น
ปรางค์ใน
เกร่อท่านกลางศิรางค์ไสว
แวดน้อม
สมวิศิษฏ์อิศวะระมะไห
ศวรรเยศ ผยองเอย
ทุกจิตเรีงจิตพร้อม
จิตชะม้ายถวายพร ไชย์โย ฯ
---
พระราชอภัยทานปล่อยนักโทษ
โคลงสี่
๏ มะหานะครอะมระรัตน์เจ้า
จักรี กษัตร์เอย
สงวนพระราชะประเพณี
เนื่องต้น
ปางภิเษกเอกอัยยะสีห์
สันตะติสืบ สนองรา
ปล่อยโปรดนักโทษพ้น
โทษให้อภัยะทาน ฯ
/*206๏ ระวิวารอัฐะพิสดิม์สิ้น
กุมภา พันธ์พ่อ
กรมราชะทัณฑ์พาคะณา
นักร้าย
ตรำทุกข์คุกตะรางมา
ประชุมณะ ศาลแฮ
ระลึกพระมาลัยละม้าย
เปีดเวี้งอะเวจี ฯ
๏ เสนาบดียศะเจ้า
พระยา
เอกอภัยราชา
ร่วมเชื้อ
รับบรมะราชะโองกา
ระเกียรติต่าง องค์ท่าน
ปล่อยโปรดนักโทษเนื้อ
เลือดด้าวเฉลีมดี ฯ
๏ จอมชิวีสังเวชผู้
อันธะพาล ผองเพื่อน
ปะทุสสะจิตบิดบรรดาล
เดีดเข้า
ตรุขังสังขะลิกะฐาน
ทุกข์โทษ ทนแฮ
จึ่งออกโอฐโปรดเกล้า
ตรวจถ้วนทะเบียนถวาย ฯ
๏ ข่ายการุญญะลักษณ์นั้น
กำหนด
ปล่อยใช่ปล่อยคนหมด
คุกล้าง
ปล่อยเฉพาะเหมาะสมกฎ
หมายมุ่ง สมานเพื่อน
เพื่อทะนุกสุขเกษมสร้าง
สวัสดิเลี้ยงเวียงศันต์ ฯ
๏ อุกฤษฏะทัณฑ์นั่นโปรดยั้ง
ประหารแหน หัวแฮ
จำคุกจนตายแทน
โทษซึ้ง
มะหันตะโทษโปรดปล่อยแสน
สมประพฤติ์ ดีพ่อ
ทนญี่สิบปีตรึ้ง
กระลับน้ำใจกุศล ฯ
/*207๏ เว้นคนโทษพิฆาตได้
อะภัยครา หนึ่งแล
คะรุโทษกะทงเดียวปรา
กฎเปลื้อง
ใจชั่วกลับตัวหา
หิตะประโยชน์ ผยองเอย
จำกว่ากึ่งโทษเสื้อง
ส่อให้อะภัยสม ฯ
๏ มัธยมะโทษที่ต้อง
จำตะพึด
กว่ากึ่งโทษหากประพฤติ์
ชอบใช้
สาระภาพเข็ดหลาบยึด
ยำชั่ว แล้วรา
เข้าข่ายอะภัยะทานให้
ปล่อยเว้นบางคน ฯ
๏ โจรสลัดปล้นอั้งยี่
วางเพลีง
โกงตะเพิ่นปลอมเงินเชีง
ฉกฉ้อ
พะยานเท็จบ่เข็ดละเลีง
ฉลายศักดิ์ มะนุษย์นา
ขังคุกทุกข์ท้อข้อ
ขยาดน้อยไฉนยำ ฯ
๏ ละหุโทษจำถ่ายใช้
พินัยหลวง ก็ดี
หรือเพราะสินไหมทวง
โทษเอี้ย
ทะหารตำรวจหนีทะบวง
บ่งราช อะภัยแฮ
เว้นโทษลักเล่นเบี้ย
สบถปลิ้นปลอมสาร ฯ
๏ ชะราพิการอายุชั้น
ปะฉิมะวัย
อุกฤษฏะโทษมะหันตะโทษไฉน
โปรดเกล้า
สงสารราชะทานอะภัย
ะโทษทุก คนแล
มิตร์ญาติ์อะนุญาตเร้า
รับให้ไปปะถัมภ์ ฯ
/*208๏ จึ่งนำนักโทษแคว้น
กรุงเสนอ
มะหาอมาตย์ยุกติธรรม์เธอ
ถั่งพ้อง
พระยาสมุห์พระนะครเลอ
ศักดิเพชร ะดาแล
ชัยวิชิตราชะทัณฑ์ป้อง
ประกอบผู้พิพากษา ฯ
๏ พระยาอะธิบัติเบื้อง
โบรี สะภาเอย
มานวราชเสวี
เกียรติ์เรื้อง
พระยาพัศดีฤดี
กะรุณะเจตน์ คุมแฮ
คอยขยับรับสั่งเปลื้อง
ปล่อยพ้นโทษา ฯ
๏ ห้าร้อยห้าสิบห้า
นักโทษ ชายพ่อ
หญิงญี่สิบเอ็จโปรด
ปล่อยถ้วน
ห้าร้อยเศษคนโฉด
เจ็ดสิบ หกฮือ
รวมทุกมณฑลล้วน
สรูปสิ้นสองพัน ฯ
ร่าย
๏ เบื้องนั้นจึ่งเจ้าพระยา
อภัยราชามหาอมาตย์
ราชะสกุละเสนาบดี
มีน้ำใจกะรุณา
แจกผ้านุ่งผ้าสะพัก
นักโทษทุกสตรี
กางเกงมีผ้าคาด
นักโทษชาตชายจน
เงินอีกคนละบาท
อวยโอวาทน่าฟัง
หวังสั่งสอนพรประสิทธิ์
ผู้พ้นผิดเพื่อเอื้อ
อาชีพเกื้อพฤติการ
“เมื่อพ้นฐานเป็นโทษ
โดยพระโปรดกะรุณา
ณะมะหาราชาภิเษก
มงคละเอกเถลีงถวัลย์
เดชทรงธรรม์เวทะนา
ไพร่ฟ้าอันพะเอีญผิด
อะกุศละจิตครอบงำ
/*209ยำสันดานดึ่งชั่ว
ยั่วสันดานดึ่งคุก
ต้องทนทุกข์ทนโทษ
บัดนี้โปรดภาคทัณฑ์
ยกโทษบรรเทาระทม
สมระลึกถึงพระคุณ
ราชะการุญล้นหัว
น่าตั้งตัวกะตัญญู
เชิีดกรชูถวายพระพร
พร้อมกันจรสู่ถี่น
คิดหากินเรียบราบ
สุจริตะภาพสมชาติ์
เลิกอาฆาตข่มเหง
เลีกนักเลงระราน
รักเพื่อนบ้านเอาใจ
ไร้พยสนะไพร่เลวทราม
เสื่อมศักดิ์สยามเสียชาติ์
เลีกประมาทมุ่งถนอมตน
เป็นพละเมืองดีหมั่น
มานะมั่นหมายชอบ
กอบแต่บุญแต่ทาน
ไป่คบพาลปาปะมิตร์
คบบัณฑิตคบพระ
กุศละสะสมทั่ว
เลี้ยงครอบครัวเลี้ยงตน
บรรลุผลสุขะศันติ์
สมมิ่งขวัญสมสะกุล
พึ่งชมบุญบรมะกษัตร์
เจรีญศรีสวัสดิวัฒะนา
ไร้โรคาพิบัติภัย
จงตั้งใจจดจำ
น้ำคำเราสั่งสอน
จงสมพรเราประสิทธ
เรีงชีวิตชื่นช้า
กอบกิจคิดขายค้า
ยืดย้วยรวยสม จริตเทีญ” ฯ
โคลงสอง
๏ พุ่มมือประณมมากร้อย
รับพจน์รับแจกชะม้อย
ทะมื่นน้ำใจเกษม แสนแล ฯ

๏ เปรมกะมลพ้นโทษพร้อม
พ่อแม่แกล่เกลื่อนล้อม
กริ่มหน้าลาคระไล แลนา ฯ

/*210๏ เสมือนเกีดใหม่แม่นแท้
นักโทษพ้นโทษแสร้
ส่งถ้อยถวายพร ไชย์โย ฯ

๏ ลูกเมียสลอนร่อยิ้ม
ญาติมิตรชีวิตปิ้ม
เปี่ยมด้วยปรีดา บาระนี ฯ

๏ สาธุการมือท่วมเกล้า
ขอบพระคุณพระเจ้า
ชิวิตเปลื้องพันธะนา พ้นแน ฯ

๏ ขอชันมะษายืดเยื้อ
เสวยสุขนฤทุกข์เกื้อ
เกศข้าสิมาเกษม บาระนี ฯ

๏ เอีบเอมอี่มจิตเต้า
ปราโมทย์เดชโปรดเกล้า
กราบร้อยพันสยม สรวงแล ฯ

---
เลียบพระนครสถลมาร์ค
โคลงสี่
๏ ปะฐมะสุทินมินะมาสะมื้อ
ศัศิวา เรศเอย
เตรียมเสด็จพยุหะยาตรา
เลียบแคว้น
กรุงเทพอะมระรัตน์มะหา
นะคระจัก -รีพ่อ
เผยพิศิษฏ์์นิติราชย์แม้น
ศิวะเมื้อเมืองเยือน ฯ
๏ กล่นเกลื่อนกระบวนใหญ่สล้าง
พรรลึก
พละรบพละเรือนอะธึก
เทียบริ้ว
สี่สายผึ่งผายผนึก
แผนกเรียบ รายแฮ
กลองชนะจังหวะวิ้ว
สง่าเวี้งวังชัย ฯ
/*211๏ ทวยไททวยเทศะล้วน
เรีงประนอม มะโนเพื่อน
ชมพระบาระมีจอม
เจิีดเกล้า
เสียงลือเลีสระบือหอม
เกียรติราช เฉลีมเอย
อุภัยะภาคสถละมาร์คเคล้า
มะนุษยะร้อยพรรณขนาน ฯ
๏ ราชะสักการทุกบ้าน
บูชา
เทียนธูปบุบผาดา
ดื่นตั้ง
นั่งประณมเพื่อคมมะหา
ยุคละบาท พระเอย
ยืนก็ยืนหมื่นสลั้ง
เพื่อน้อมเศียรภิวันทน์ ฯ
๏ สีสรรพ์สมสง่าเสื้อ
สวยสวย
สุภาพบุรุษสตรีจะรวย
รื่นยิ้ม
ทั่วหน้ามะนะสาอวย
สวัสดิอิ่ม อุราแฮ
น่าพินิศะฟูจิตปิ้ม
เปิ่งร้องไชย์โย ฯ
๏ เสมือนโอกาสพระเจ้า
จากสวรรค์
สะพานรัตน์อุไรหิรัญ
ลิ่วฟ้า
แสนสัตว์เทีดนะมัสะบรร
เทีงพุท ธะคุณพ่อ
สยามะเหล่ายลเจ้าหล้า
ละม้ายถวายชัย ฯ
๏ ตำรวจระไวรัถยะริ้ว
เรียงกระจาย
จัดรถจัดคนราย
เรียบร้อย
สมเสพน์เทพะนิกายปราย
กุสุมะทิพย์ ถวายฤๅ
ชื่นมะโนชปราโมทชะม้อย
หมื่นหน้าสาธุการ ฯ
/*212๏ ลูกหลานรุ่นหนุ่มเถ้า
เทมา
บ้านนอกขอกนาพา
เพื่อนเข้า
กรุงมุ่นตื่นบุณยะบา
ระมีราช เราเอย
โดยชื่นชมนิยมเฝ้า
บาทมื้อเฉวียนเมือง ฯ
๏ แม้เปลืองแม้เหนื่อยแม้
มีงาน ก็ดี
ผละพรากจากถิ่นฐาน
ท่วมปลื้ม
เรือไฟรถไฟขนาน
คนแน่น เนืองพ่อ
สยามะเผ่ารักเจ้ายื้ม
ปู่เถ้าเนาถนอม ฯ
๏ ยอมแผ่สุดแท้จัก
กะรุณา เลี้ยงเทีญ
ขอแต่อิ่มนอนตา
หลับแล้ว
ไป่นึกฮึกเหีมหา
เหตุทุ่ม ทะนงเลย
คร้านนิดแต่จิตแกล้ว
กระลับเฮี้ยนเลียนฉมัง ฯ
๏ ผิวะยังอ่อนรู้อ่อน
พะลาธิการ ก็ดี
เปรมปลุกสุขศันติ์สมาน
มิตระชื้น
เมืองสงบสพเกษมปาน
ปุรัคระชาติ์ เฉลีมเอย
อเนกะชาติ์ถึงผงาดฟื้น
แฟ่ร้ายหมายไฉน ฯ
๏ ไทเป็นไทพึ่งไท้
ทะนูปะถัมภ์
ฝนฉ่าทำนาดำ
เกี่ยวอื้อ
สวามิภักดิ์รักเรียนบำ
รุงครอก ครัวเทีญ
สยามะจักร์จักเจรีญมื้อ
หนึ่งเหี้ยมเทียมเขา ฯ
/*213๏ เจ้าเราปกเกล้ารอด
เป็นเชลย
เพื่อนชาติ์ต่างพินาศะเกย
แกร่วกลิ้ง
ถึงสมัยละไทเอ๋ย
ด่วนตื่น เถีดเพื่อน
ใฝ่ฝึกศึกษาทิ้ง
เถ่ยคร้านงานขยัน บาระนี ฯ
ร่าย
๏ ศุภะวันสุวรรณะอักษร
เหล่าราษฎรปรีดา
ยิ่งมะหานักษัตระฤกษ์
เบีกบานสมนิยมยิน
จอมโกศินทร์นัคะเรศ
จักเสด็จประเวศเฉวียนเวียง
เสียงลือกระฉ่อนนะครหลวง
ทุกกระทรวงทะบวงการหยุด
เป็นมะหุร์ดิฤกษ์สะเรีงราษฎร์
ฝูงประชาชาติ์คฤหะบดี
เศรษฐีนายห้างร้าน
ล้วนสะโมธานสมานสมัคร์
โดยจงรักภักดี
พึ่งบาระมีภีนิหาร
รัถยาสถานแห่แหน
แม้นนิรมิตเมืองสะคราน
สมุหะนะครบาลตั้งปะรำ
ถนนราชะดำเนีรใน
ใกล้เนติบัณฑิตยะสะภา
สำหรับข้าราชะการ
เฝ้าบทะมาลย์จอมกษัตร์
จัดเป็นหมวดมะหาดไทย์
ในสนามถนนพระจันทร์
ปันเป็นกระทรวงต่างประเทศ
ปลูกปะรำเขตเยื้องศาล
เป็นสถานทูตกงสุล
สะกุละวิรัชชะเพสภาสา
พาภรรยาพาดะนัย
ชมบุญไท้ไปล่ปลื้ม
มีเครื่องดื่มเครื่องว่าง
ไสววางต้อนรับเลี้ยง
ปะรำเรียงมุมสนามหลวง
เป็นทะบวงนัคะราทร
เพื่อพักผ่อนร้อนสร่าง
/*214ตรงซุ้มนางพระธระณี
เป็นที่ข้าราชะการ
พาวงศ์วาลเฝ้าบาท
ริมราชะดำเนีรกลาง
สร้างปะรำเชีงสะพาน
ผ่านพิภพลีลา
ของพ่อค้าจีนเฉลียว
เซียวฮุดเส็งหัวหน้า
เครื่องบูชาจีนตั้ง
ทั้งเครื่องดื่มบริบูรณ์
สำหรับสะกูลพ่อค้า
จีนะชาติ์มาทูนธุลี
สี่แยกถนนตะนาวทำ
ปะรำข้าหลวงเดีมเสถียร
เยื้องโรงเรียนสตรี
เป็นที่พ่อค้าไท
ปลูกปะรำไว้วันทะนา
เครื่องบูชาเรียงหลาย
มีเครื่องสายบรรเลง
เพลงสรรเสรีญบาระมี
จอมธระณีเมื่อผ่าน
ปะรำเชีงสะพานผ่านฟ้า
ของพ่อค้าแขกตั้ง
สะพรั่งพวกแขกคอยสะลาม
ชมจอมสยามเลียบเวียง
ยังปะรำเรียงกันห้า
หน้าหอสมุดวะชิระญาณ
ผ่านถนนหน้าพระธาตุ
ข้าราชะการหอสมุด
ปะรำชุดกรรมะการะสะภา
ปะรำข้าหลวงฝ่ายใน
ปะรำใหญ่นักเรียนชะนุม
ซุ้มสงฆ์ถวายชัยะพร
ปางภูธรผ่านวัด
กาชาดจัดเต็นตั้ง
สี่หลังหนึ่งเชีงสะพาน
ผ่านพิภพลีลา
สองผ่านฟ้าลีลาส
สามอาวาสบวระนิเวศ
สี่วัดเชตุพนสถาน
นางพะยาบาลคอยทะนุก
บรรเทาทุกข์ทวยประชา
มีน้ำยาหลายขนาน
เลี้ยงสาธารณ์ทั่วกัน
เป็นปัจจุบันะพะยาบาล
ยังกรมทะหารเรือวาง
/*215อ่างลายครามน้ำสอาด
ยาปะทุมะชาดแช่เย็น
เป็นสาธาระณะกุศล
เลี้ยงมะหาชนขะบวนแห่
แต่สุทไธศวรรย์ไป
ถึงวิเศษชัยศรีวาง
ญี่สิบอ่างโดยตรา
ทุกบ้านข้าราชะการ
แถวห้างร้านค้าขาย
เรียงปะรำระบายธงผ้า
โต๊ะบูชาเลอสลั้ง
ตั้งบรมะฉายาลักษณ์
โรงพักชนะสงคราม
ปลูกปะรำงามสง่ายวด
กรมตำรวจนะครแต่ง
ทั้งแหล่งสงฆ์ถวายชัย
ขวดดอกไม้สดอร่าม
หน้าอารามละลานตา
ตลอดรัถยาเยียดคน
หญิงชายปนกันประนัง
ทั้งไพร่ทั้งผู้ดี
ทั้งเสนีอำมาตย์
ทั้งต่างชาติ์ต่างเพส
พอสุริเยศะบ่ายคล้อย
ยิ่งร้อยร้อยระดมรุม
มาชะนุมในสถละมาร์ค
ทั้งสองฟากแออัด
ขายสาระพัดเครื่องดื่ม
เครื่องเคี้ยวลืมหิวโหย
โดยปลื้มโดยอิ่มหนำ
ล้วนชื่นฉ่ำใจชม
บรมะราชะสมภารกษัตร์
ล้วนโสมะนัสะปรีดา
แสนมะนะสาถวายพระพร
พระจอมนิกรสยามะชาติ์
ซึ่งเสวยราชย์สับดะมะรัชย์
แสนหัตถ์เทีดสะโมธาน
ถวายนะมัสะการเกียรติคุณ
หวังพึ่งบุณยะบาระเมศ
บำรุงประเทศถวัลยะศักดิ์
อาณาจักร์รุ่งเรือง
เป็นพ่อเมืองมิ่งเผ้า
เดชดิลกพระปกเกล้า
เกรีกช้าเฉลีมปราณ ยิ่งเทีญ ฯ
/*216โคลงสี่
๏ สุริย์ฉานผ่านฟ้าเกือบ
นาฬิกา
บัณณะรัสขัตติยะมะหา
ราชเยื้อง
สู่ที่นั่งดุษฎา
ภิรมย์เอี่ยม องค์เอย
จันทระเดชสีเศวตเรื้อง
สิริช้อนเฉลีมองค์ ฯ
๏ ฉลองชงฆ์ฉลองบาทแพร้ว
แพรขาว
ฉลองพระองค์ในสะกาว
ก่องเกลี้ยง
ดุมหัตถ์เพชระรัตน์วาว
วะวับส่ง แสงเอย
ปลอกพระศอลออเพี้ยง
แผ่นแป้งแสงเฉลา ฯ
๏ สนับเพลาเศียรนาคช้อย
เชีงสุวรรณ วาวพ่อ
ภูษิตขาวเขียนสุพรรณ
เฉีดแผ้ว
ฉลององค์เยี่ยระบับปิลัน
ธะนาก่อง สะกาวเอย
ดุมเพชร์ตะละเม็ดแพร้ว
สะพร่างคล้ายประกายหาว ฯ
๏ ดาวเพชร์เหรียญเพชระพร้อย
เพราทรวง
ทรงสะพักจักรีพวง
ครีพห้อย
สังวาลนพะรัตน์รวง
นพะรัตน์ มเลืองเอย
สร้อยพระนพพระสร้อย
ธุหร่ำแม้นนิมานถวาย ฯ
๏ สายรัดองค์รัตะนะซ้อน
สุวรรณะวาว วิเชียรเอย
ฉลองพระองค์ครุยพราว
มาษพร้อย
สร้อยช้างเผือกแพรขาว
ขะจิตะศักดิ์ สรวมแฮ
ทรงพระชะฎา, กะฐินน้อย
นาดขึ้นเกยชัย ฯ
/*217๏ ครั้นได้มะหุร์ดิฤกษ์ย้าย
สุระยาน สถิตเอย
ที่นั่งพุดตานกาญจน์
ก่องหล้า
จางวางประคองพาน
ฉลองบาท สอดท่าน
เสียงกระทั่งศังข์แตรท้า
ระธึกก้องกลองชัย ฯ
๏ พะหละไกรน้อมเกล้ากลับ
กระบวนผัน
ขยายพยุหะยาตราอะนันต์
เนื่องเต้า
สง่าราชพิริยะขัณฑ์ฉัน
เชษฐะจัก รีฤา
เสร็จเศีกเบีกขะบวนเข้า
เหยียบแก้วโกศินทร์ ฯ
๏ ชัยะเภรินครุ่มครึ้ม
คลากระแสร กระบวนท่าน
เสียงปี่เสียงศังข์แตร
เกรีกเคล้า
ตำรวจมะหาดเล็กแล
ตระลิึงศัสตร์ สยองเอย
พ่างอะมัจจักระพรรดิเผ้า
แผ่แกล้วเกรียงสมร บาระนี ฯ
ขะบวนทหารบก
๏ นิกรทะหารบกออกหน้า
นำขะบวน
อาจเพีกแสนเศีกรวน
ราบแพ้
จงรักบดิศวรสงวน
ยุคละบาท สนองท่าน
ผะดุงชาติ์ศาสนาแม้
เลือดเนื้อเถือพะลี ฯ
กรมบัญชาการกองพล
๏ นายพลตรีเกรีกแกล้ว
เอกอง คะรักษ์เอย
พระยาพิชัยรณรงค์
ร่อนม้า
นำพยูห์หมู่พะหละสง
ครามเชี่ยว ชัยแฮ
วินัยะมั่นบัญชากล้า
กราดป้องผองพะลางค์ ฯ
/*218๏ สี่ตนต่างช่วยเบื้อง
บัญชา การเอย
นามพระไกรกรีธา
แกว่นถ้วน
กับพระเทพเดชา
ขุนชวะ หัตถ์แฮ
ธนะพุฒิ์ร้อยโทล้วน
ขับม้าถาเรียง ฯ
กรมทหารบกม้ากรุงเทพ ฯ รักษาพระองค์
๏ พันโทเกรียงฤทธิผู้
บังคับ การเฮย
หัยะนิกะนิกระขับ
ขี่ม้า
พระโจมพินาศรับ
อำนาจ สนองท่าน
คุมหมู่มะหัศวากล้า
กลั่นเข้าขะบวนทะหาร ฯ
๏ ขุนประสานดุริยะผู้
ครูแตร วงเอย
ผยองอัศวดรดูแล
เหล่าม้า
บัลเลงดุริยางค์แปร
เพลงเพราะ แผลงฮือ
เฉลีมพระเกียรติ์เจ้าหล้า
เลียบแคว้นแผนผยอง ฯ
๏ กองแตรวงขี่ม้า
บรรเลง
แตรปี่กลองประลองเพลง
คล่ำครื้น
ปลุกใจไพร่ฟ้าเครง
ครึ้มยั่ว นิยมแฮ
ทะหารเหี่มเสรีมจิตฟื้น
ฝ่าร้ายวายสยอง ฯ
๏ ธงประจำกองม้ามิ่ง
ม้าเหีร
ทะนายเทีดเชีดเชีญเดีร
เดชห้าว
สง่ากองย่ำสยองเมีล
มะหิทธิศักดิ์ สนามแฮ
สมขนัดอัศวิกก้าว
กน่ำเสี้ยนเศีกแสยง
/*219๏ แตรเดี่ยวแซงม้าสี่
ม้าผยอง หยัดเอย
เรียงตับคอยขยับปอง
เป่าอ้าง
บรรหารสั่งทะหารสนอง
เกียรติ์ก่น ประสงค์แฮ
แกล้วฝึกเข้มคึกค้าง
ขณะน้อยไฉนมี ฯ
กองร้อยที่ ๑
๏ กองร้อยที่หนึ่งผู้
บงการ กองเอย
ขุนอะธึกประจันบาน
บากสู้
ขี่ดุรงค์จิตทะนงผลาญ
ปัจจะนึก สนองท่าน
ชาญอัศวากล้ากู้
เกียรติ์ก้ำนำพะหล ฯ
๏ คนบังคับหมวดนี้
สี่นาย ร้อยนา
รมยะบุรุษ, เกตุนุติ์ชาย
เชี่ยวม้า
บุญสมศักดิ์สมกาย
สมเกียรติ์ ทะหารแฮ
ชัยะโกมลกล้า
กลั่นขึ้นมะโนมัย ฯ
๏ ไสวทะยานทะหารม้าขับ
พาชี
มือเทีดทวนจามะรี
เรียบเต้น
หมวกขาวภู่ขาบสี
สนอบขาบ ขมึงแฮ
ครบสี่หมวดอวดทะเล้น
ร่านล้างกลางสมร ฯ
กองร้อยที่ ๒
๏ สิทธิกุญชรร้อยเอก
เหีนอัศ วารา
บังคับพละม้าขนัด
เนื่องเต้า
กองร้อยที่สองหัด
เหีมขี่ คะนองแฮ
คอยสั่งผาดผังเข้า
ข่มขยี้อรีสลาย ฯ
/*220๏ นายหมวดบังคับเผ้า
พละพา ชีเอย
สุบรรณณอยุธยา
ยั่นน้อย
บุนนาค, ทับทิมถา
หัยะเหี่ม หาญแฮ
เสวิกุลนายร้อย
สี่ป้องผองพะหล ฯ
๏ พละแสระขับแสระริ้ว
เรียงตับ สี่พี่
ทวนเทีดหัตถ์ลำดับ
หมวดร้อย
องค์อาจเผ่นผงาดหรับ
แต่เรียบ เรียงแฮ
แก่ฝึกฮึกเหีมชะม้อย
มุ่งเข้าเอาชัย ฯ
กองทหารบกปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์
๏ กรมปืนใหญ่แกล้วรัก
ษาองค์
พระยอดอาวุธดุรงค์
ขับเข้ม
บังคับรับรณะรงค์
ฉลองราช ถวิลรา
ถึงเหนื่อยยากปากเม้ม
ไม่ท้อขอผะจญ ฯ
๏ นายทะหารคนสนิธขึ้น
พาชี ชิดเอย
นามวิมลร้อยตรี
เกรี่นกล้า
คอยขยับรับสั่งขมี
ขมันสั่ง สมแฮ
กลัวชั่วไป่กลัวข้า
ศึกโข้นโผนสนอง ฯ
กองร้อยที่ ๑
๏ กองร้อยที่หนึ่งผู้
คุมโย ธาแฮ
สุนทระวรรณร้อยโท
เทีดเชื้อ
เชี่ยวเลขเชี่ยวเล็งโผ
พินาศะศัต -รูนา
เหีรมะหัศวินเกื้อ
เกียรติ์เผ้าพะลัมภังค์ ฯ
/*221๏ ผู้บังคับหมวดนั้น
สองนาย ร้อยนา
ภาณุศว์,วีระหงส์ชาย
เฉีดแกล้ว
ใจกล้าขับม้าผาย
พละรถ ะปืนรา
ไวว่องคล่องแคล่วแผ้ว
เศีกพ้นชนม์สงวน ฯ
๏ ถึงขะบวนปืนลากล้อ
รางเกวียน
หัยะลากปากบังเหียน
รวบรั้ง
ทะหารผะจำช่ำยิงเพียร
ยิงแม่น มือฮือ
ทะหารขับสรรพกระสุนทั้ง
หมวดร้อยคอยผยอง ฯ
กองร้อยที่ ๒
๏ กองร้อยสองร้อยเอก
ขุนเรีง รณรา
บังคับขับแสระถะเกีง
เกียรติ์ห้าว
พิชาแกว่นแม่นมือเชีง
ปืนใหญ่ ยิงแฮ
เตรียมออกศึกสะอึกก้าว
เกม่นสู้ริปูสลาย ฯ
๏ นายหมวดสองหมวดแกล้ว
เกรียงเดช
ลางคุละเสน,สิทธิเวช
ว่องม้า
คุมพะหลจระดลเขต
ขัตติยะเบีก ขะบวนเฮ
เดีรเรียบสมระเบียบกล้า
อวดได้ใครเห็น ฯ
๏ ดุรงค์เข็ญปืนลากล้อ
เรียงจรัล
ทะหารขับทะหารคุมขยัน
ยอดแกล้ว
ช่ำยิงยัดปัสตัน
ประทุกท่วม ถังฮา
คอยขะจัดดัสกระแผ้ว
พิภพพ้นผองภะยางค์ ฯ
กรมทหารบกช่างที่ ๑ รักษาพระองค์
/*222๏ กรมทะหารช่างชะงัดเกื้อ
เกียรติศักดิ์ สนามเอย
พระศักดาพลรักษ์
ลิ่วม้า
บังคับสรรพการสมัคร์
มอบชีพ ฉลองฮือ
ศิลปะกิจพิทยากล้า
กลั่นใช้ใจทะหาร ฯ
กองร้อยที่ ๑
๏ ร้อยเอกชาญช่างเอื้อม
อินทะโย ฺธินเอย
บังคับการทะยานโอ
กาสเกื้อ
กองร้อยหนึ่งผึ่งโผ
ผยองมหัศ วานา
สาระกิจทุกชะนิดเอื้อ
อ่อยน้อยไฉนมี ฯ
๏ ร้อยตรีสี่หมวดเข้ม
คุมนิกรม พะหลแฮ
ประดิษฐานนท์สม
ศักดิ์ใช้
ปรีชา,สุขารมณ์
เรืองสิป ปะกรณ์เอย
อัตถะโยธินไร้
ครั่นคร้านงานสนาม ฯ
๏ หลามถนนพละช่างใช้
เชีงทะหาร
ตับละสี่คนขนาน
เนื่องเต้า
แบกปืนแช่มชื่นปาน
ไปเล่น กิฬาฤา
สมรักษาองค์เจ้า
พิภพผู้ผะดุงพงศ์ ฯ
กองร้อยที่ ๒
๏ บงการกองร้อยที่
สองอุดม ะศักดิ์เอย
ขุนกาจกลางสมรสม
กาจกล้า
ศิลปะศาสตร์สมาร์ถนิยม
ยุธะเกียรติ์ ถะเกีงแฮ
เหมาะน่าที่ขี่ม้า
มุ่นป้องผยองนิกาย ฯ
/*223๏ นายร้อยคุมหมวดนี้
สี่ขุน
ศัศะบุตร์,วงศ์สมบุญ
บากเอื้อ
ศีละวันต์,ไปล่ขวัญสะกุล
จันทระประดิษฐ์
ขยันกิจทอดชิวิตเกื้อ
เกียรติไท้ชัยฉลอง ฯ
๏ ทะหารช่างกองร้อยที่
สองแบก ปืนรา
เดีรตับพรื่อฤาแปลก
หมวดต้น
เนืองแน่วเฉกแถวแรก
พักตร์รื่น เรีงเฮ
นายสิบนายดาพด้น
ระดับริ้วเรียงราย ฯ
๏ นายทะหารคนสนิธผู้
บังคับ กรมนา
ชัยะรัตน์ร้อยตรีขับ
ขี่ม้า
ท้ายกองแคล่วคล่องกระฉับ
กระเฉงตรวจ ตราเฮย
ไป่ปล่อยรุกปล่อยล้า
เรียบถ้วนขะบวนสมาน ฯ
กรมทหารบกราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
๏ ทะหารราบสิบเอ็จผู้
ผะดุงสมร กรมเฮย
คือพระยาดัสกร ฯ
เกียรติ์แกล้ว
บังคับขับอัศวะดร
เดีรเนื่อง นำแฮ
สวามิภักติ์จักริศแก้ว
กษัตร์ป้องผองพะหล ฯ
๏ นายทะหารคนสนิธเข้ม
แข็งกิจ
จามะรัตน์สถิตมิตร์์
หมู่แกล้ว
ดุรงค์ผยองประลองฤทธิ์
ย่ำเรียบ ทางรา
คอยขยับรับสั่งแล้ว
รีบแจ้งสมใจ ฯ
/*224๏ แตรวงใหญ่เป่าครื้ม
มรคา
หน้าแฉ่งแต่งกายา
เหยาะเต้า
สนอบครามสดมาลา
ขาวภู่ ครามแฮ
สมสง่ารักษาเจ้า
เจีดแคว้นขวัญชัย ฯ
๏ ทะหารไทใจแกว่นเหี้ยม
เหีรเชีญ
ธงประจำกองเดีร
ออกหน้า
นำกองผาดผยองเมีล
มะหิทธิเหี่ม หาญแฮ
สง่าช่วยจิตทวยทะกล้า
กรี่มชื้นชูขวัญ ฯ
๏ พละขัณฑ์คอยเงี่ยเฝ้า
ฟังแตร เดี่ยวพ่อ
อุโฆษข่าวป่าวประกาศกระแสร
สั่งซั้น
สี่ทะนายต่างสะพายแจ
ธงจรด เดีรเอย
ก่อนผ่านกองทะหารนั้น
ออกหน้าถาถนอง ฯ
กองพันที่ ๑
๏ กองพันที่หนึ่งผู้
บงการ
หลวงฤทธิเรืองรณชาญ
เชี่ยวห้าว
เหีรมะหัศวาทะยาน
สุระยศ ผยองแฮ
กำกับพละทัพก้าว
เก่งกล้าถาถนอง ฯ
กองร้อยที่ ๑
๏ นายกองร้อยหนึ่ง,ร้อย
เอกคุปต์ เสถียรเอย
ผยองมะโนมัยกุบ
กับเต้น
สี่หมวดสี่นายอุป
ะกรณ์เกียรติ์ กองแฮ
บังคับรับสั่งเขม้น
มะหิทธิเกื้อนิกายฉมัง ฯ
/*225๏ ศังขโพฒิ์,รัตนกิจทั้ง
สนิกวา ทีเอย
เหี้ยมณรงค์,วงศา
โรจด้วย
กำกับหมวดโยธา
ราบเอก ะทัศพ่อ
องค์อาจเลีกขยาดม้วย
มั่นได้ชัยะรณ ฯ
๏ พละราบสิบเอ็จห้าว
เหีมณะรงค์
ทวยรักษาองค์ทะนง
น่าคร้าม
สนอบครามสนับขาลง
หมึกหมวก ขาวแฮ
นิละภู่ชูใจป้าม
บ่าป้องปืนเดีร ฯ
กองร้อยที่ ๒
๏ ทะเมีลมองกองร้อยที่
สองขยับ ย่างแฮ
ร้อยเอกขุนบังคับ
ขี่ม้า
บำราบปฎิปักษ์ศักดิ์
สุระกาจ ฉกรรจ์พ่อ
คุมนิกรตอนหน้า
ออกหน้านำพิรีย์ ฯ
๏ สี่หมวดนายร้อยสี่
นายฤท ธิแรงฮือ
แสงส่องใส,สราวิช
ควบคุ้ม
ภูมิประภาสฉกาจพิท
ยายุธ ยงแฮ
วิเศษะอามินสุ้ม
สง่าแกล้วเกรียงสมร ฯ
๏ พะหละนิกรข้อนกระเหี่มน้ำ
ใจเดีร
บ่าแบกศรเพลีงเพลีน
พล่านเต้า
ตับสี่สี่กองเกีน
ฉกาจร่าน ณะรงค์ฮา
สวามิภักดิ์ชูศักดิ์เจ้า
พิภพผู้ผะดุงสยาม ฯ
กองร้อยที่ ๓
/*226๏ กองร้อยสามร้อยเอก
อวยพิทักษ์ พะหลเฮย
ขุนประหัดปรปักษ์
จิตป้าม
แสระเถลีงถะเกีงศักดิ์
สมเกียรติ์ ทะหารแฮ
คะนองศึกฮึกหาญคร้าม
อะมิตรน้อยไฉนมี ฯ
๏ สี่นิกายนายหมวดนี้
สี่ตน
บุณยะเกสานนท์
กับทั้ง
บุญไทช่ำชัยผะจญ
จารุบุตร์
เย็นฤดีทวีตั้ง
จิตเอื้อมอาสา ฯ
๏ โยธากองร้อยที่
สามสมาร์ถ
บ่าแบกปืนองค์อาจ
เอี่ยมเสื้อ
ตับสี่ท่วงทีฉกาจ
ถะเกีงเกียรติ์ พะหลเฮอ
สมชาติ์ไทไว้เชื้อ
ชื่นหน้าถาถนอง ฯ
กองร้อยที่ ๔
๏ กลองร้อยที่สี่ร้อย
เอกขุน
พลฤทธิ์ประจักษ์หนุน
เนื่องเต้า
นำกองแห่สนองคุณ
จอมทัพ ไทเฮย
ม้าเผ่นเต้นน้อยเข้า
ขนัดเหี้ยมเหีรจร ฯ
๏ นายหมวดตอนนี้สี่
โกมล ะมิตร์เอย
กับปัถคามินผะจญ
เศีกเหี้ยม
โศภนดิศฤทธิ์ถะกล
สมเกียรติ์ ทะหารฮือ
นายรักบ้านเกีดเสี้ยม
สง่ากล้าขาณะรงค์ ฯ
/*227๏ พลทะหารคงหัดห้าว
เหีมใจ
แต่ละนายหมายชัย
เชีดเผ้า
เดีรตับฉับเฉียวไสว
บ่าแบก ปืนเพื่อน
ยาวยืดแลสะพรืดเข้า
ระเบียบคล้ายไขกล ฯ
๏ นายทะหารคนสนิธผู้
บงการ กองแฮ
พันที่หนึ่งสนองงาน
อยู่ท้าย
ร้อยตรีเฟื่องสวัสดิชาญ
ชัยต่าง ตานา
เหีรดุรงค์หย่งย้าย
ย่ำน้อยคอยสนอง ฯ
กองพันที่ ๒
๏ กองพันสองนั้นผู้
บงการ
หลวงสุระณรงค์หาญ
ระเห็จม้า
พันตรียศทะหารชาญ
เชีงยุธ ขยันแฮ
วินัยเคร่งเข้มเขม็งกล้า
กล่อมน้ำใจฉมัง ฯ
กองร้อยที่ ๕
๏ บังคับกองร้อยเยี่ยม
ยุธะนางค์
ทรงยศร้อยโทพะลางค์
ที่ห้า
โยธีพุกก์ช่ำทาง
ถนอมจิต พะหลแฮ
ใจเด็จขึ้นระเห็จม้า
มุ่นเกื้อกระบวนทะหาร ฯ
๏ ประธานหมวดสี่หมวดนั้น
โรหิต เสถียรแฮ
ชัยะพฤกษ์,โกมลมิตร
หมั่นเอื้อ
ปาลกะวงศ์ทะนงฤทธิ์
ณอยุธ ยาเฮย
ใจแกร่งกำแหงเชื้อ
ชาติ์ห้าวชาวทะหาร ฯ
/*228๏ พะหละชาญเชีงรบรู้
เรีงชัย
ศรสง่าแบกบ่าใจ
แจ่มเจื้อย
แคล่วคล่องว่องไววินัย
ตระหนักน่า ชมเพื่อน
เดีรระดับตับตับเยื้อย
ย่านขยี้อรีสยอง ฯ
กองร้อยที่ ๖
กองร้อยที่หกร้อย
เอกผะเดียง เดชเอย
ขุนใหญ่พลไกรเกรียง
ฤทธิ์กล้า
บังคับขับพหละเรียง
ลำดับ กองแฮ
นำพิรียะขี่ม้า
หมั่นเอี้ยวเหลียวระวัง ฯ
๏ บังคับหมวดสี่หน้า
นายทะหาร
ชังคมานนท์ดาล
เดชแกล้ว
สุวรรณะมะณีปาน
มะณีแกร่ง เกรียงเอย
เหมะเสถียรเพียรแพ้ว
ห่อนเพี้ยนพลกุน ฯ
๏ พหละรุนเรียงตับซ้อน
เสมอแนว
อาวุธแบกแถวแถว
ถั่นเต้า
แก่ฝึกฮึกหาญแวว
เนตระชัด เฉลยเอย
เคยอดทนรณะเร้า
ร่านสู้ริปูถอย ฯ
กองร้อยที่ ๗
๏ กองร้อยที่เจ็ดห้าว
เหีมชัย
นายขับอาชาไนย์
ออกหน้า
ขุนพลสิทธิเกรียงไกร
บังคับ กองนา
ชะเลงขนบกล้ารบกล้า
กล่อมน้ำใจพิรีย์ ฯ
/*229๏ นายหมวดสี่หมวดกล้า
ปะกาสิต สมแฮ
ศิวะแพทย์และชัยสมิต
หมั่นป้อง
สุทธิคำช่ำชองฤทธิ์
เชีงรบ อรินรา
กับหมื่นสงครามจ้อง
พึ่งเจ้าเอาชัย ฯ
๏ พะหละไกรใจแกล้วเมือบ
มรคา
ศรเทีดอังสาสา
มาร์ถเมื้อ
หละตับหละตับถา
ถูกระดับ เดีรแฮ
อ่าอาตม์องค์อาจเสื้อ
สะพรึบน้ำเงินผอง ฯ
กองร้อยที่ ๘
๏ กองร้อยที่แปดผู้
คุมพะหล
ร้อยเอกขุนราญรณ
กาจเกื้อ
เถลีงดุรงค์ฤทธิรงค์ผะจญ
เป็นโจก นำเอย
รู้ขู่รู้เอื้อเฟื้อ
เฝื่อนน้อยไฉนมี ฯ
๏ สี่หมวดนายหมวดป้อง
ปกสูร สหายเฮ
บูรณ์มนัส,อมระปาล,ปูน
หม่อมเจ้า
วงศ์ทองใหญ่ทองทูล
ถวายว่อง วินัยเอย
แกล้วกลั่น,จันทร์นวลเฝ้า
ใฝ่ป้องผองพะหล ฯ
๏ พละปืนพื้นแกล้วแบก
ปืนเหีร สถลรา
เกลื่อนกลอกแกว่งศอกเดีร
พรึบพร้อม
อำมะหิตแกว่นฤทธิเมีล
น่ามั่น กะมลเพื่อน
อาจเพีกแสนเศีกห้อม
แห่เจ้าเทาถวาย ฯ
/*230๏ นายทะหารคนสนิธเกื้อ
นายกอง พันเอย
ราบสิบเอ็จที่สอง
ศักดิ์เตื้อง
ร้อยตรีดุษฎีผยอง
อัศวะตรวจ กระบวนพ่อ
สะกูลสุคันธมาศเยื้อง
อยู่รั้งหลังแฉว ฯ
กรมบัญชาการกองทัพบก
๏ แม่ทัพกองทัพน้อย
นายพล โทเอย
สีหราชฤทธิไกรถะกล
เกียรติ์ก้ำ
บัญชายุธนาพะหล
เหีรมะหัศ วาแฮ
เทียบพระยาท้ายน้ำ
เดชน้ำใจหาญ ฯ
๏ บัญชาการทัพนั้น
พระยา
ประสิทธิสงครามสา
มาร์ถกว้าง
วรฤทธิ์เรืองฤทธิ์ชะยา
นุภาพเลีส ะลือแฮ
ทรงยศพันเอกอ้าง
อัศวะห้าวเหีรจร ฯ
๏ นายนิกรทรงยศะชั้น
พันตรี รองรา
หลวงทิพอักษรดี
เด่นพร้อย
หลวงชาญสรกลวี
ระชาติ์เชี่ยว ณะรงค์แฮ
เถลีงแสระแหระๆคล้อย
แสระเจ้าคุณสนอง ฯ
๏ ร้อยตรีรองอีกชั้น
พาชี เหีรแฮ
ขุนวิจักษ์กลยุธที
แกว่นแกล้ว
ขุนชาญฯ ร่านราวี
เฉวียนว่อง ระวังแฮ
รับสั่งหวังช่วยแผ้ว
พิบัติชื้นชัยเฉลีม บาระนี ฯ
ขะบวนพระราชอิสสริยยศ
ร่าย
๏ เริ่มขะบวนราชะอิศวะริยะยศ
เฉลีมบงกชผ่านเผ้า
พระปกเกล้าเกรียงเดช
เสด็จประเวศเวียงขจร
เพื่อราษฎรชื่นชม
ถวายบังคมถวายชัย
ตามนิติไสยะประเพณี
ขัตติยะราชีย์เฉลีมถวัลย์ ฯ
ประตูหน้า
๏ ประตูหน้านั้นเสนอศักดิ์
พระยาพิทักษ์ภูบาล
ควบคู่ขนานเวียงใน ฯ
เต็มยศใหญ่สรวมครุย
นำกรุยกระบวนผาย
นายท้ายช้างย่างเดีร
เชีญธงชัยชายหยัก
หักทองขวางขวัญดิลก
สองเสวกนำริ้ว
สรวมครุยปลิวหงอนสง่า
พระยาบำรุงราชฐาน
พระยาภูบาลบรรเทีง ฯ
มหรธึก
๏ เรีงมะหระธึกระธึกวิถี
คนหามสี่สำรับ
ญี่สิบสรรพะคนรัว
ยังสี่ตัวนายสนับ
เดีรกำกับสมกระทรวง
หลวงคชศักดิ์,หลวงศรี-
วังราชทวีวะราทร
หลวงอักษรสรรพะกิจ
หลวงสิทธิบรรณะการ
สรวมครุยขนานสี่สาย
สาระวัดนายตรวจกิจ
นั่นหลวงวิสิทธิเสวก ฯ
พระตำรวจหลวง
๏ ตำรวจดิลกฤทธิฉกาจ
ควบกับมะหาดเล็กทิว
ริ้วสี่สายซ้ายขวา
อ่าเต็มยศดาพสะพาย
/*232พิศะผึ่งผายผาดผยอง
เก้าสิบสองสรูปหมวด
ตำรวจหอกถือหอก
เงินเงากลอกเกรียงณะรงค์
รักษาองค์กษัตร์สยาม
ออกนามขามขนสยอง
องคะรักษ์สองพระยา
มหาเทพมหามนตรี
ยอดภักดีภูบดินทร์
พระอินทรเทพพิเรนทรเทพ
เสพสวามิภักดิ์ภูมินทร์
พระราชวรินทร์อินทรเดช
ภักดิภูเบศวร์บงพิทักษ์
พรหมบริรักษ์สุริยภักดี
กัตะเวทีจอมไผท
อภัยสุรินทร์อินทรรักษา
ถัดจมื่นราชามาตย์
พระราชโยธาเทพ
สัตยะพิเลปน์เลีสะลิบ
จมื่นทิพเสนา
ชัยภูษา,สมุหพิมาน
รักษพิมานขนานขันแข็ง
จ่าแรงรับราชการ
ฤรู้สท้านลำเค็ญ
จ่าเขม้นสรยุทธยิ่ง
ย่ำประวิงบาทบริบาล
ถัดจ่าผลาญอริพิษ
หาญยุทธกิจฉกาจเก่ง
จ่าเขม็งสัตรยาวุธ
เหี้ยมเหีมสุดสมหน้า
จ่าเร่งงานรัดรุด
ชุดตำรวจองค์อาจ
ขุนศิลปสาตร์แสนหาญ
จ่าการประกอบกิจ
เรืองฤทธิ์พิชิตชะเลงชัย
จ่าใจสุรแกว่นทะยาน
นายวิจารณ์จำนงค์
ใจซื่อตรงปานเหล็ก
ควบมะหาดเล็กเรียงราย
เป็นสี่สายสี่แนว ฯ
มหาดเล็กหลวง
๏ แถวมะหาดเล็กซ้ายขวา
อ่าอาตม์เต็มยศใหญ่
เรียงคระไลตามยศผยอง
รองหัวหมื่นอยู่ต้น
/*233พระยาถกลทิพอาศน์
คู่จ่าราชเฉลีมศักดิ์
พระพิทักษ์สราญรมย์
นิกรมพระราชเสวก
ยศะดิลกราชะฤทธิ์
พระดุสิตวันวิจารณ์
พระบริหารจิตรลดา
พระอุทยานะบริรักษ์
อะนุศักดิ์หุ้มแพรนุกูล
พระพิบูลย์พิริยะถั่น
ถึงพระอนันตรักษา
เรียงยศฐานะขนาน
พระอภิบาลอุดรอาศน์
พระรุกขชาติบริรักษ์
ศักดิ์หลวงชำนาญภิรมย์
นิกรมหลวงพูลเลขเสรีม
เพี่มหลวงวิจารณ์สุรพิตร์
ชิดหลวงนิวาศวาสพ
บรรจบหลวงวรวาสประไพ
ถัดไปรองหุ้มแพร
เข้าขะบวนแห่เรียงติด
หลวงเจนจิตร์ภัณฑการ
ผ่านหลวงพฤกษการประสิทธิ์
ถึงหลวงสฤษดิสุขะการ
ควบขนานตำรวจขยัน
หลวงวิสุทธิภัณฑารักษ์
ขุนศักดิ์รองหุ้มแพร
แค่เลขาสุรกิจ
หม่อมเจ้าชิดเชื้อวงศ์
นามธำรงวรวัฒน์
ถัดมะหาดเล็กวิเศษโสตถิ์
หลวงรุ่งโรจน์ประทีปฉาน
ขุนวราคารวิสุทธิ์
ขุนบริคุตราชฐาน
ขุนสุทธิพิมาน,ทิพพิมาน
ขนานขุนสมาคมพิทักษ์
ลำดับศักดิยศฐาน์
ขุนสุธาธุระกิจ
ขุนประดิษฐ์ปราสาท
ขุนประภาสกิจโกศล
ต้นขุนพิสิฐภัณฑ์วิจารณ์
ขุนขนานดำรวจจร
สุนทรมาลาการ
ฐานมะหาดเล็กสำรอง
เข้าขะบวนคล่องจระลี
ขุนผดุงสีตลอาสน์
/*234ขุนราชมาลาการ
ขุนจัดพิมานรังสรรค์
ขุนหิรัณยปราสาท
ขุนฉลาดฟังบังคับ
ประดับปราสาทสนอง
แถวกลางผอง, กลองชนะ ฯ
แตรศังข์ กลองชนะ
๏ ทองเงินอะสีติพะลา
แต่งกายน่ายำเยง
เสื้อกางเกงสีล้วน
หมวกลำดวนฉาดแสง
แดงก็แดงทั้งตัว
เขียวเขียวสลัวทั้งกอง
สองปี่สองเปีงมาง
อ่าอาตม์สอางสมอาตม์
หมวกทรงประพาสสนอบตรู
เป็นตัวครูกลองชัย
นายใหญ่เสวกสยาม
ยศะพระรามเภรี
เสนีรักษาวัง
ยังอีกสองสนองคุม
ปิ๋งเปี่งครุ่มครื้นประโคม
ครั่นครึกโครมสะเทื้อนทอย
ปี่แอ้อี๋อ่อยติ๋งเปีง
เปีงมางเรีงรับครุ่ม
เดีรเป็นกลุ่มสองกอง
กลองเงินทองเขียวแดง
เหี่มกำแหงสมแห่
สาระวัดแตรช่ำเล่ห์
ขุนเสน่หราชา
กำกับคะณาแตรศังข์
แตรฝรั่งทั้งแตรงอน
อ่าอาภรณ์แดงดาษ
หมวกพับลาดหลังปรก
ห้าสิบหกรวมผอง
เดีรถัดกลองแถวกลาง
แม้ถึงทางเลี้ยวรุด
หรือเมื่อหยุดเมื่อออก
ละล้วนบอกขัษณะสำคัญ
ป่าวศังข์สนั่นแตรกระทั่ง
หวั่งลั่นสัญญาณพะนึง ฯ
อภิรุม
๏ ถั่นถึงเครื่องสูงหน้า
รายมรคาสามคู่
ห้าชั้นชูเกียรติแหวก
บังแซกแซกหว่างฉัตร์
สองคู่ขนัดเครื่องสูง
เจ็ดชั้นจูงเจีดชัย
คู่ท้ายใกล้ราชะอาสน์
หกมะหาดเล็กระดับเดีร
เชีญพระแสงหว่างเครื่อง
เป็นแนวเนื่องรัถโยดม
พระกันภิรมย์สามองค์
คนเชีญทรงทรงประพาส
แพรสะกาวฉกาจก่องชุด
เสนากุฎหักทอง
ผองเครื่องสูงนอกนั้น
ทรงประพาสชั้นรองเชีญ
เสื้อริ้วเมีลมะเลืองอาตม์
คาดผ้าคาดสนับเพลา
เลีสะเฉลาแลมะหึมา
คือพระเสนาธิปัติ์
พระฉัตร์ชัยเฉลีมพะลา
พระเกาวะพ่าห์ห้าชั้น
ฉัตร์ขาวยันตร์ทองลง
เป็นมะหามงคละรัชย์
สำหรับขัตติยะยุธนา
เชีดเดชาเฉลีมทัพ
คุมกำกับเครื่องต้น
พระพินิจนนทิศาสตร์สมรรถ
พระสมบัตยาธิบาล
อวยสัญญาณพยูห์ประกาศ
นั่นพระยาราชมานู
ผู้รัวกรับบัญชา
พระยาเสถียรสุรประเพณี
พราหมณ์พิทธีเป่าศังข์
หน้าบัลลังก์ราชะยาน
ปานพระศุลีลีลา
เยี่ยมโลกาถะเกีงคุณ
เผยแผ่บุณยะบาระเมศ
สิงภูเบศวร์สยามะนาถ
ราชะองคะรักษ์เชีญธุช
พระกะบี่ยุธครุฑะพ่าห์
พระยาปรีชาชลยุธ
/*236พระยาฤทธิรุทคำรน
คู่แรกถะกลเกียรติสมรรถ
มีคู่ผลัดอีกแปด
คอยเวียนระแวดเชีญคลา
คือพระยานาวาพล
พยุหรักษ์รณะฤทธิแรง
พระยากำแหงณรงค์ฤทธิ์
ชัยะพิชิตเฉลีมพิรีย์
พระยาศรีสุรสงคราม
พระยาสยามพิชัยภูเบนทร์
เช่ี่ยววิชาเจนยุธนา
พระอาสาสงคราม
และพระรามฤทธี
พระศรีณรงควิชัย
พระไกรภพรณฤทธิ์
พิทยาประสิทธิ์สามาร์ถ
พระอาจหาญณรงค์
ยงยุธะศาสตร์สมแกว่น
ทั้งพระแม่นศรจักร
หลวงฤทธิศักดิชลเขต
ช่ำยุธะเวทยุธะวินัย
หลวงสกลไกรนุชิต
หลวงฤทธิจักรกำจร
พิชิตชโลทรหลวงสมาร์ถ
หลวงศรีราชสงคราม
สมนามน้ำใจหาญ
ขุนบริบาลยุทธสมบัติ์
ผลัดเชีญธงเถลีงยุธ ฯ
พระราชยาน
๏ พระที่นั่งพุดตานทอง
เลีสะลำยองยานทรง
องค์สมเด็จจอมคน
ทรงเครื่องต้นมะหากะฐิน
เลียบนัคะรินทร์ลือชา
ภูษามาลาภิบาล
อยู่งานพระกลดสุวรรณ
บังสูรย์กันสูริย์แสง
พัดโบกแกว่งรำเพย
พระพายเชยชื่นชวย
เชีญพระทวยสุพรรณะศรี
เป็นน่าที่จมื่นจง
ซ้ายขวาส่งถวายผลัด
จมื่นสวัสดิวังราช
เคียงบรมะอาสน์ประจำ
ผู้กำกับพระที่นั่ง
/*237ระวังคนหามยามผลัด
หัดมิสะเทือนเลื่อนปลาด
นั่นพระราชปริมาณ
ถนอมราชะยานเลียบเวียง ฯ
คู่เคียง
๏ คู่เคียงเรียงเจ็ดคู่
พิทักษ์ภูธระยานยาตร์
สองอุปราชเทศาภิบาล
สำเร็จราชะการมณฑล
คู่ต้นพระยานักปราชญ์
โบราณราชธานินทร์
อุปราชถิ่นอยุธยา
มะหาเสวกโทภิชาติ์
อุปราชราชนกูลพระยา
ปกทิศาอิศาน
เทศาภิบาลมะหาราษฎร์
คู่เคียงบาทปะสดัมภก
มะหาเสวกโทพระยา
เดชานุชิตแช่มมะโน
จางวางโทเถลีงกะวิน
พระยาสุรินทรราชา
เทศาภิบาลภุเก็ตปก
มะหาเสวกโทกล้า
พระยาเพชรดาเรืองเดช
สมุหะเขตพระนะครบาล
ผ่านพิษณุโลกมณฑล
สมุหะพลพระยาอาจ
ศรีสุริยราชวรานุวัตร์
สมุหะรัฐะมณฑล
เบื้องอุบละราชะธานี
พระยาศรีธรรมศกราช
ร้อยเอ็จราษฎราธิปะไต
พระยารณชัยชาญยุทธ์
สมุหะชุดเทศาภิบาล
ด้านนะครสวรรค์ด้าวดิน
พระยามหินทรเดชานุวัตน์
สุราษฎร์รัฐะอาณา
พระยาคงคาธราธิบดี
สมุหะราชบุรีแคว้นโต
จางวางโทฉานฉ่า
พระยาคทาธรบดี
เพชรปาณีพระยา
เทศาภิบาลภิบาละชาติ์
/*238แคว้นนะครราชะสีมา
ยศะมะหาเสวกตรี
จันทระบุรีรัฐะอุทัย
พระยาไกรเพชรรัตน์ฯ
สมุหะรัฐาภิบาล
ยศะสถานจางวางตรี
สุนทรบุรีพระยา
สมุหะเทศาภิบาลนิกร
มณฑลนะครชัยศรี
ทุพพะลินทรีย์สุดสนอง
ต้องเปลี่ยนพระยาเชื้อวงศ์
อุดมพงศ์เพ็ญสวัสดิ์แทน
แสนสง่างามสยามะศักดิ์
คู่เคียงพิทักษ์ธรรมะราช
ล้วนมะหาอมาตย์มีศักดิ์
สมุหะพิทักษ์รัฐะมณฑล
สะกละราชะอาณาจักร์
โดยสวามิภักดิ์ภูมิบาล
อ่าอาตม์สอ้านอำไพ
เต็มยศะใหญ่สรวมครุย
หงอนหมวกกระจุยปลิวลม
สมพระเกียรติยศเลีสะลิบ
รวมสิบสี่เจ็ดคู่
แสนศัตรูสยดสยอง
ซบฝ่าละอองธุลีรัชย์
วางศัสตราวุธกล่น
แทบบาทะยุคลขัตติยะนาถ
เฉลีมพระบรมะราชะสมภาร ฯ
ทหารราชองครักษ์
๏ นายทะหารราชะองคะรักษ์
แวงพิทักษ์เบื้องเฉวียงสะดำ
ตามตำแหน่งอิศวะริยะ
แทนสมุหะราชะองคะรักษ์
นายพละศักดิสมเผ่า
หม่อมเจ้าอมรทัตหน้า
พลเอกพระยาเทพอรชุน
พลโทสะกุลขัตติยะเผ่า
หม่อมเจ้าบวรเดชทรง
คู่พระองค์เจ้าคำรบ
หม่อมเจ้าลบยศะยง
อลงกฎแม่ทัพน้อย
คล้อยพระยาเทพหัสดิน
พลตรีชินยุธะเชาวน์
/*239พระองค์เจ้ายศะหย่ง
ทศศิริวงศ์ลือชัย
พระยาฤทธิไกรเกรียงหาญ
พระยาชาญฤทธิรณะแรง
รามกำแหงเดชะมะหิทธิ์
พระยาพระกฤษณรักษ์
เลีสะศักดิ์พระยาสุรวงศ์ ฯ
รามรณรงค์,อินทรวิชิต
เรืองฤทธิ์พระยาอมรวิสัย ฯ
พระยาพิชัยสงคราม
พระยาสยามสุรเสนา
และพระยาเฉลีมอากาศ
พระยาราชวังสันวิชัย
อานุภาพไกรภพเดช
พระยาวิเศษสงคราม
ล้วนเลื่องนามเลื่องศักดิ์
ราชะองคะรักษ์เลื่องหาญ
ญี่สิบท่านแวงพิทักษ์
พระจอมจักรีอุดม
ทวยอินทร์พรหมแซงขะบวน ฯ
อินทร์พรหม
๏ สองภาคทวนถือชู
จามะรีภู่ไปล่ปลิว
เป็นท่วงทิวเถือกระยับ
มะหาดเล็กกับกรมวัง
แต่งกายดังเทวะทะแมง
เสื้อเขียวแดงสรวมเซีด
เฉีดเฉกนิกรมสยมภู
ผู้กำกับอินทร์พรหม
สนมพละเรือนประสิทธิ์
อินทราทิตย์พระขยัน
จันทราทิตย์พระขยาย
สองฝ่ายเดีรสะดำเฉวียง ฯ
เครื่องหลัง
๏ เรียงเครื่องสูงเจ็ดชั้น
สององค์บั้นปฤษฎางค์
ห้าชั้นกางสี่องค์
สูงส่งสองแผนกแยก
บังแซกแซกหว่างฉัตร์
ชุมสายถัดสองคู่
เกรี่นตรูชูศักดิ์ขลัง
คุมเครื่องหลังแลผงาด
/*240นั่นนายประพาศมณเฑียร
กับนายเสถียรรักษา
มะหาดเล็กผ่ากลางแซง
เชีญพระแสงหว่างเครื่อง
สี่องค์เนืองแนวกระจาย
พระแสงรายตีนตอง
สี่องค์สนองบทะบงสุ์
แปดองค์พระแสงตาม
เชีญเครื่องหลามรัถยา
จัตตาฬีสะราชะบริพาร ฯ
พระราชพาหนะ
๏ พระราชะยานสุวรรณลงยา
คลุมผ้าเยียระบับทอง
ที่นั่งรองจอมกษัตร์
พันทองถนัดกำกับ ฯ
กรมพระอัศวราช
๏ ถับถึงกรมอัศวะราช
เจ้ากรมอาจเอกอุดม
สองปลัดกรมเดีรตาม
เครื่องแบบอร่ามแดงจ้า
นำมะหัศวาพระที่นั่ง
สี่ม้าผังผาดผยอง
ผูกเครื่องทองเรืองระยับ
คลุมเยียระบับมี่งระเมียร
ขลุมบังเหียนงามตรู
ภู่ตั้งภู่หูห้อย
จามะรีลอยลมสะอาง
ภู่ซองหางแผงผ่อง
เขียนลายทองกระทบโกลน
อาชาโผนผงาดเฉียว
คนจูงเหนี่ยวเต้นน้อย
เคียงคู่คล้อยคลอสอง
พระที่นั่งรองสองคู่
ดูดังอัศวะวะลาหก
มารุตดิลกโพยมหน
นายม้าต้นนายเวร
เจนอัศวะวิทย์ชิดตาม
เป็นตับหลามแวงระแวด ฯ
แพทย์และ ประตูหลัง
/*241๏ พระรัตนแพทย์หมอไท
พระชัยแพทย์หมอฝรั่ง
ประตูหลังแลทะมื่น
คือจมื่นราชนาคา
พระยาสิทธิโชคชุมนุม
แนวท้ายคุมขะบวนยาตร์
เฉลีมราชะอิศวะริยะยศ
เกรีกปรากฎกังวาล ฯ
ทหารมหาดเล็กแซง
๏ ทะหารมะหาดเล็กขะบวนแซง
สรวมสนอบแดงเพลาดำ
หมวกขาวขำภู่หมึก
แวงบาทอะธึกสี่สาย
นายพันนายร้อยมี
เอกโทตรีนายดาพ
นายสิบขนาบแนวสอึก
พลทะหารฝึกช่ำชอง
ทั้งแคล่วคล่องทั้งเรียบ
เดีรเรียงระเบียบแบกศร
ตัวนายกรไกวดาพ
ปลาบคมขาววาวตา
อิงอังสาสง่าผงาด
ล้วนองค์อาจเอีกฤทธิ์
ปรัตยามิตร์ยลสยอง
สนองบาทจอมจัตุรงค์
รักษาองค์รายดิเรก
นายพันเอกแขงขัน
พระยาราชวัลลภานุสิษฐ์
พันตรีฤทธิลือจบ
จมื่นพัลลภพลาธิการ
หลวงห้าวหาญโหมรุธ
สุรยุทธโยธาหาญ
หลวงราญบำราบอมิตร์
สรสิทธยานุการ
ร้อยเอกขนานแนวพิทักษ์
หลวงสรจักรานุกิจ
หลวงเรีงฤทธิรำบาน
ศิลปสารสราวุธ
เสมระสุตร้อยโท
ลำพองโผยุธนา
เพี้ยนสุนทะรารชุนกระฉ่อน
/*242สุวรรณะกร,สมรรคบุตร์
สุวรรณะทัตรุดโรมรัน
พรหมะวรรณ,สุเดชะ
องค์ขัตติยะร้อยตรี
นามประเสรีฐศรีหม่อมเจ้า
จันทรศิริเผ่าจักริช
และพิสิฐดิศพงศ์
ฉัตรวงศ์,บุนนาคเพียร
โชติกะเสถียรพิทยะชิน
สิริเทวิน,ไกรฤกษ์
ร้อยตรีเกรีกคลีสกุล
สุนทะรารชุนเยี่ยมชาย
นายดาพนายสิบกลาด
พลทะหารราชะพัลลภ
ครบกองพันราบหนึ่ง
แต่ละตนดึ่งสวามิภักดิ์
รักษาองค์ภวะนาถ
ยามพยุหะยาตราขะบวน
ยวนสยามนิยมชมคุณ
พึ่งการุญญะบาระเมศ
ยกศิโรเพษฎน์ผองพะสก
ทุกหัตถ์ปรกท่วมเกล้า
ถวายพระพรผ่านเผ้า
ผ่องพ้นภัยเกษม ไชย์โย ฯ
กรมทหารบกราบที่หนึ่งมหาดเล็กรักษาพระองค์
โคลงสี่
๏ เปรมกะมลพละทัพถ้วน
ทุกใจ
มะหาดเล็กกรมทะหารไท
ทบด้วย
รายหนึ่งพึ่งจอมไผท
เถลีงศักดิ์ สมแฮ
สวามิภักดิ์ยอมจักม้วย
มะหิทธิเอื้อมอาสา ฯ
๏ พยุหะยาตราเลียบแคว้น
กรุงศรี
นายหนุ่มคุมโยธี
หนุ่มเต้า
ตามเสด็จพระจอมชี
วิตชาติ์ เฉลีมเอย
ล้วนระรื่นชื่นชมเข้า
ขนบริ้วเรีงสมร ฯ
/*243๏ อาภรณ์พรรลึกเสื้อ
แดงเพลา ดำพ่อ
หมวกเศวตภู่หมึกเฉลา
ล่ำล้วน
ของมะหาปิยะราชเนา
สนองดนุช ะนาถท่าน
ช่ำฝึกฮึกหาญถ้วน
ทั่วหน้าชิวาถวาย ฯ
๏ นายกรมสมศักดิ์เจ้า
พระยา
รามะราฆพสา
มาร์ถกว้าง
พละเอกเฉกบัญชา
ชินะยาตร์ พยูห์แฮ
เถลีงมะหัศวาอ้าง
ออกหน้าคะณาพะหล ฯ
๏ นายทะหารคนสนิธขึ้น
อาชา
นามสวัสดิ์ณสงขลา
ติดเต้า
ร้อยตรีเชี่ยวปรีชา
เชีงยุธ ะเยี่ยมพ่อ
คอยขยับรับสั่งเร้า
รีบร้นดลประสงค์ ฯ
กองแตรวง
๏ กองแตรวงนั่นร้อย
โทศรี ชัยเอย
นำพวกพละดนตรี
เกรี่นเต้า
ระวังหลังนั่งพาชี
เฉลีมพรรค ผยองแฮ
เพลงหัดสันทัดเฝ้า
ฝ่าย้อนสอนสยุม ฯ
๏ วาทิตก์กุมเครื่องแปร้น
ประโคมเวียง
เป่าปี่มี่แตรเสียง
สะเทื้อน
รัวกลองล่องสำเนียง
เสนาะเหมาะ
จังหวะประท้าวเอื้อน
อาตม์คะยั้นผันผยอง ฯ
/*244๏ ธงประจำกองก่องแคว้น
ขวัญสมร
นายธวัชเชีญทะเมีลจร
เจีดแกล้ว
เรีงพะหลเหี่มรณนิกร
ถะเกีงเกียรติ์ กองนา
สง่าภพพัลลภแผ้ว
เศีกสิ้นสรวงชัย ฯ
๏ เกรียงไกรแตรเดี่ยวเข้ม
แข็งผยอง เยี่ยมเอย
สี่มิตร์ติคธงคะนอง
หนุ่มเนื้อ
แตรสะพายสร่ายไหล่มอง
สั่งกระทั่ง ถลันแฮ
เดีรผับผับขยับเกื้อ
เกียรติ์ไท้ใจขยัน ฯ
กองพันที่ ๒
๏ กองพันสองสนัดแกล้ว
กรีฑา
นายยศพันตรีสา
มาร์ถป้อง
หลวงรามฤทธิรงค์พา
ชีขี่ นำแฮ
เชี่ยวรบพละรบต้อง
จิตเลี้ยงเพียงสหาย ฯ
กองร้อยที่ ๕
๏ นายกองร้อยที่ห้า
เหีมสุด
ร้อยเอกหลวงศัลยยุทธฯ
เหย่าม้า
คุมทะหารฮึกหาญรุด
รัถเยศ
สมสมาร์ถองค์อาจกล้า
กล่อมน้ำใจพะหล ฯ
๏ สี่ตนนายหมวดเข้ม
คุมขนัด นิกรเวย
หนึ่งหม่อมเจ้าพรพิพัฒน์
ผึ่งแต้ม
ทิพย์, อุทัยและสิริวัฒน์
ผดุงถิ่น สมรแฮ
ช่ำยุธช่ำยิงแสล้ม
รสะย้อมใจทะหาร ฯ
/*245๏ พะหละชาญเชีงยุธเต้า
ตับๆ ตามรา
มือแบกปืนชื่นกระชับ
บ่าเยื้อง
คู้แขนแกว่นไกวฉับ
เฉียวพรึบ พร้อมเฮ
ตัวไม่ใหญ่ใจเตื้อง
เตีบแกล้วเตรียมสนอง ฯ
กองร้อยที่ ๖
๏ กองร้อยที่หกผู้
นำพะหล
หลวงสระการฤทธิรณ
ร่านเกื้อ
ร้อยเอกเอกสมตน
สมยศ ผยองฮือ
เหีรอัศวะดรห่อนเรื้อ
รุ่มเฝ้าเอางาน ฯ
๏ นายทะหารคุมหมวดล้วน
เรืองฤทธิ์ สี่รา
นรเดช,กัลยาณมิตร์
หมั่นกล้า
สุธากาส,รักตะประจิตร์
ใจเยือก เย็นแฮ
ดีเด่นสมเป็นข้า
บาทไท้เถลีงสยาม ฯ
๏ พลทะหารตามต่อริ้ว
เรียงแถว
ตับตับแลระยับแนว
เนื่องคล้อย
แบกศรร่อนรายแวว
วับแดด วาวแฮ
ครึบ ๆ เดีรสะพรึบพร้อย
พร่างพื้นภูมแสน ฯ
กองร้อยที่ ๗
๏ แกว่นผยองกองร้อยที่
เจ็ดเจน ซ้อมฤา
ร้อยเอกหลวงภูเบนทร์ฯ
บ่งป้อง
สิงหะนาทอุกอาจเนร
ะนาสะดัส กรนา
เหีรดุรงค์ก่งก้อง
เกียรติก้องเสียงชม ฯ
/*246๏ นายหมวดสมหมวดแกล้ว
เกรียงกราด สี่พี่
สฤษฎิฉัตรกุลฉกาจ
เก่งสู้
หม่อมเจ้ารัตโนภาส
ผึ่งไม่ ลดเลย
เยี่ยมยิ่ง, สกุนะสิงห์กู้
กิจสิ้นสมใจ ฯ
๏ ไททะหารปานพะลิศยะเจ้า
จักรกฤษณ์
กายย่อมไป่ถ่อมจิต
จวกกล้า
อดทนมิย่นคิด
ขยาดระย่อ ไหนเลย
ขมองทะมื่นแบกปืนหน้า
แฉ่งเข้าขะบวนฉลอง ฯ
กองร้อยที่ ๘
๏ กลองร้อยที่แปดเหี้ยม
หาญสมาร์ถ
หลวงอภิบาลภูวนาถ
ควบคุ้ม
ร้อยเอกเฉกพญาฉกาจ
มรรกะเฎศ อดุลย์ฤา
ผยองมะโนมัยชะงุ้ม
ครีพม้าถาเดีร ฯ
๏ น่าเมีลนายหมวดกล้า
จาตุรงค์ เลื่องเอย
สุนทระพยาฆร์ยง
ยุธห้าว
เพื่อนสุภาพ,ศิริวงศ์
ณอยุธ ยาแล
ลีละชาติ์,ไร้ขลาดน้าว
มะโนชย้อมนิยมทะหาร ฯ
๏ พะหละยุธชาญยุธเข้ม
ขันฝึก
ย้วยเยี่นเดีรกึกกึก
กะก้าว
แบกศรไกว่กรตึก
ตักตับ ตามเฮ
สี่หมวดต่างประกวดห้าว
แห่ท้ายลายถนน ฯ
/*247๏ นายทะหารคนสนิธผู้
บังคับ กองเอย
พันที่สองประลองขับ
แสระเมื้อ
คุมนิกายอยู่ท้ายขยับ
ระวังยาต -รานา
จารุปาณฑุเชื้อ
ฉลาดร้อยโทเสถียร ฯ
ขะบวนทหารเรือ
ร่าย
๏ ระเมียรหมู่พยูหะทวยทะหาร
เข้าขะบวนขนานยาตรา
เฉลีมเดชมะหากษัตร์สยาม
ยามจะเรศรัตะนะโกสินทร์
พร้อมทะหะรินราชะนาวี
กรีฑาเป็นทัพหลัง
รวมกำลังกองพัน
ปันเป็นสี่กองร้อย
แตรวงปล่อยออกหน้า
กองบัญชาการถัด
เป็นขนัดขนัดแนวนับ
เป็นตับตับเรียงแถว
เลือกละล้วนทะแกล้วทะกล้า
อ่าอาตม์เต็มยศใหญ่
นายทะหารใช้เสื้อดำ
ดูกำยำยวนสยอง
ติดบ่าทองภู่พราว
พละทะหารสะกาวกายกอบ
กางเกงสนอบขาวทะแมง
รัดสนับแข้งเกือกหนัง
หมวกสานกระบังใบแผ่
แลมะหึมาน่าขาม
ครบเครื่องสนามผูกสะพัทธ์
คาดเข็มขัดขึงขัง
สอดซองหนังปัสตัน
เข้มแข็งขันร่าเรีง
แบกศรเพลีงแสนสง่า
พักอังสาสมสมาร์ถ
องค์อาจผาดสะพรึบเดีร
นายทะหารเหีรหัยะผาย
เพียงยศะนายนาวา
นายเรือถาทะนงยาตร์
/*248โดยลำบาทพรรลึก
แตรวงครึกครื้นประโคม
ยั่วทะหารโสมะนัสะเดีร
ยาวเยี่นยั่วพิศวง
โดยเสด็จองค์อัคระราช
ผู้ประศาสน์ถ้อยทวยทะหาร ฯ
กองบังคับการ
๏ ผู้บงการกองพัน
ฤทธิแข็งขันแกล้วกล้า
นาวาโทเกรียงไกร
พระชลัมพิสัยเสนี
เหีรพาชีเชี่ยวณะรงค์
กองแตรวงบังคับ
เดีรถับถับถ่องวิถี
นายเรือตีพิณสุวรรณ
ถั่นถึงวงแตรกระเฉง
ป่าวบรรเลงเพลงฝรั่ง
กลองตะรังตรังปี่สอด
ตอดเสียงทุ้มเสียงสูง
จูงใจทะหารร่านเดีร
คนดูเพลินหูสดับ
ถับถึงธงประจำกอง
ทะนายธงผยองธงแบก
สะพักสาแหรกพักคัน
คมขึงขันประเปรียว
ภะนายแตรเดี่ยวเดีรตับ
สี่คนขยับรับสั่ง
เตรียมแตรกระทั่งพะลาณัติ์
แก่หัดสมรรถสง่าตง่าน ฯ
กองร้อยที่ ๑
๏ กองทะหารร้อยที่หนึ่ง
หน้าถมึงทึงน่าสยด
เหี้ยมทระหดเหี่มสู้
ผู้บังคับโยธี
เรือเอกศุภีจันทระมาศ
เดีรองค์อาจสำรวจ
สี่นายหมวดเขม้นเมื้อ
เรือโทวิเชียรรัตนกุล
เรือโทฉุนบุญญวงศ์
เรือตรีทะนงฤทธิสะเทื้อน
เอื้อนกลไกรเวศไว
เรือตรีไฮ้ชลศึก
/*249พลทะหารอะธึกเถลีงแถว
แนวละสี่คนเรียง
เคียงกันเดีรครึบครึบ
พร้อมพรึบสะพรึบผายผยอง ฯ
กองร้อยที่ ๒
๏ กองร้อยสองมองสมรรถ
หัดแคล่วคล่องว่องอะธึก
คงแก่ฝึกแก่รู้
ผู้บังคับกองผึ่ง
เดีรกึงกึงคางเชีด
สง่าเฉีดเพรีดเพราเหลือ
เรือเอกสวัสดินิลนิธิ์
เผยปะกาสิตเด็ดขาด
นายหมวดอาจหาญสี่
คุมโยธีต่างหมวด
คอยตรวจตักเตือนเอื้อ
เรือโทเชี่ยวเชีงรอน
สังวรณ์สุวรรณชีพเชื้อ
เรือโทสมบูรณ์พยูห์
เรือตรีหนูแจ่มผล
เรือตรีรณฉลอมสินธุ์
พลทะหารชินเชีงเดีร
เมีลอำมะหิตฤทธิแรง
กุมปืนทะแมงแบกบ่า
กำยำหน้าขมึงทึง
ท่าขังขึงเยื้องขยับ
เป็นตับตับเรียงแถว
จังหวะแนวตรงระนาว
ทุกตีนก้าวประเปรียว
เหมือนตีนเดียวพร้อมกัน
ทั้งเข้มขันท่วงทะยาน ฯ
กองร้อยที่ ๓
๏ ทะหารกองร้อยที่สาม
นามผู้บังคับเกื้อ
เรือเอกประยูรศาสตร์รุจิ
เจ้าสติเจ้าปัญญา
ทั้งแกล้วกล้ายิ่งยวด
นายหมวดมีสี่ตน
เลือกล้วนคนหว่านล้อม
เรือโทพร้อมวีระพันธุ์
เรือโทกลั่นแกล้วหาญ
ชัชวาลย์อมาตยกุล
/*250เรือโทอะดุลยะเดชด่ง
ล้อมภุชงคสมุทร์
เรือตรีอุดดมะสมรรถ
นามจำรัสลัดพลี
พละนาวีคระวีศาสตร์
ศรเพลีงฉกาจกำแหง
แบกบ่าทะแมงมุ่งเดีร
เมีลมะหึมาสง่าชัย
ล้วนว่องไวใจฉกาจ
อาจพินาศแสนปัจจะนึก
แผลงเดชอะธึกธระณี
สนองบทะศรีบรมะกษัตร์
แม้ดำรัสสั่งไฉน
เลีกชิวาลัยไหวคระวาด
อาสาราชออกณะรงค์
คงเอาชัยมาสนอง ฯ
กองร้อยที่ ๔
๏ ทะหารกองร้อยที่สี่
เลือกคนที่ฉกาจฉกรรจ์
เข้มแข็งขันโรมรับ
ผู้บังคับกองประจำ
เรือเอกคำทังสุบุตร์
เชี่ยวเชีงยุธะนาวิน
นายหมวดชินยุธนา
สี่นายกล้าสาหัส
เรือโทสวัสดิอุณหนันทน์
กลั่นแกล้วศึกฮึกห้อม
เรือโทล้อมศรีพยัตต์
เรือตรีถนัดเชีงประชิต
นามะชลิตกลกำจร
สุนทรเรือตรีเลิส
เกีดสะกุละช่วยวงศ์วาล
ล้วนนายทะหารว่องไว
ฉลาดเลี้ยงใจไพร่พล
ทั้งคำรนทั้งปลอบ
ชอบแต่เขบ็จเด็จขาด
ไป่รู้ขยาดรู้ขยั้น
รู้แต่ขยันแต่ขะเยอ
ควรเจ๋อเจ๋อเจียมเจียม
พลทะหารเหี้ยมหาญรบ
ไป่รักหลบรักหนี
รักน่าที่รักวินัย
รักเจ้าใจรักตรง
/*251คงแก่หัดแก่หาญ
เรียบตับขนานแบกปืน
หน้าแช่มชื่นเดีรสลั้ง
พร้อมสระพรั่งทั้งแถวงาม
เยี่ยงออกสนามยุธนา
คอยอาสาคอยเอื้อ
ทางบกเรือเลีกท้อ
ขอออกรับออกรอน
ผลาญดัสกรบีฑา
ชาติ์ศาสนามะหากษัตริย์
เตรียมป้องปัดปัจจะนึก
แลพรรลึกละลานฤทธิ์ ฯ
๏ ทะหารคนสนิธนายทัพ
ผู้บังคับกองพัน
เรือโทกลั่นอบรม
บุญญพรหมปัทมะ
เหีรมะหัศวะองค์อาจ
กำกับยาตราขะบวน
ส่วนพละราชะนาวี
ดำเนีรวิถีอยู่ท้าย
หาญศึกมินึกผ้าย
เผ่นเข้าเอาชัย บาระนี ฯ
โคลงสี่
๏ ฟากอุภัยะรัถเยศล้วน
ทะหารราย ทางรา
วันทิยาวุธถวาย
จวบคล้อย
ตำรวจก็แหล่หลาย
เรียงตลอด ถนนพ่อ
หัตถ์ระกะวันทิยะชะม้อย
เนตรตั้งระวังคน ฯ
๏ แน่นสถลพ้นเขตล้อม
วงเยียด ยัดรา
หนุ่มแก่สาวแสร้เบียด
บ่คร้าม
ช่องตึกน่าพิลึกเสียด
แซกตื่น เต็มเพื่อน
เว้นแต่หน้าต่างห้าม
เหตุชะง้ำต่ำสูง ฯ
/*252๏ ทุกเหตุจูงเจตน์ให้
เหี่มคะนึง ขนานเนอ
หูตื่นปืนตึงตึง
ครั่นครื้น
ตาแลแห่ขังขึง
ขะบวนยาต -รานา
ใจสิปีติตื้น
ปากต้องไชย์โย ฯ
๏ โฆษะครื้นปืนใหญ่ท้อง
สนามหลวง ชะรุมรา
ยิงสลูตร้อยเอ็จกระทรวง
สั่งซั้น
เพลายาตราทะบวง
พยุหะบาท
จากพระราชะวังชั้น
แรกล้อมฉลองชัย ฯ
๏ พอขะบวนใหญ่ออกเวี้ง
วิเศษชัย ศรีเอย
หน้าพระธาตุยาตร์ไป
เลียบเลี้ยว
สนามหลวงล่วงถนนใน
ราชิ นีพ่อ
ข้ามผ่านผ่านพิภพเอี้ยว
ออกเบื้องจักระพงศ์ ฯ
๏ วงถนนสุเมรุราชคล้อย
มรคา
ถึงประทับพลับพลาอา
วาสต้น
วัดบวระนิเวศมะหา
ราชะวระ วิหารแฮ
แหล่งสถิตธรรมะยุติก์พ้น
พิบัติ์ไว้วงศ์เฉลีม ฯ
ประทับวัดบวรนิเวศวิหาร
๏ ชะเงิ้มอาสน์นวยนาดเข้า
วิสูตร์ผงม องค์ท่าน
เปลื้องพระชะฎาภิรมย์
พักร้อน
พยุหะบาทราชนิกรมสม
ผ่อนเหนื่อย สนองรา
ภีศะผ่าวไหนอ้าวซ้อน
สนอบเข้าเบาหรือ ฯ
/*253๏ ผยองกระพือโพยมเยี่ยงก้อง
เกียรติ์พะญา ครุฑฤๅ
เรือเหาะเหาะฟ้าถา
เถือกด้าว
แปรขะบวนสับสวนอา
กาสะเกรีก ไกรแฮ
ตั้งญี่สิบยานห้าว
เหาะเลี้ยวถวายลำ ฯ
๏ โปรยคำเศียรวาทเข้า
ตอกผะกา แกมเอย
ฉายรูปศิเนมาผวา
วกเตี้ย
ตุ้นใจไพร่ฟ้าตา
ตลึงตื่น บุญฮือ
ดินผื่นพื้นนะภาเยี้ย
พยุหะเทื้อนทวยหาญ ฯ
๏ ชาลโบสถ์บวระนิเวศล้วน
คนนอง
ทะหารถะเกีงเกียรติ์กอง
หนึ่งตั้ง
วงศะราชมาตยาผยอง
ยศะใฝ่ เฝ้าเอย
โต๊ะเครื่องบูชาสลั้ง
ภิมุขะเบื้องเรืองราย ฯ
๏ สงฆะนิกายธรรมะยุติก์ถ้วน
ราชา คะณะเอย
สมเด็จสังฆะราชนา
ยกพร้อม
ทั้งปะเรียญและฐานา
นุกรมะศักดิ์ สูงแฮ
แน่นอุโบสถน้อม
มะนัสะได้ถวายพร ฯ
๏ มะหิศรสะอางเกล้าปก
มาลา สะกาวเอย
เสด็จประวาสราชะพลับพลา
ยาตร์เยื้อง
โดยทางลาดบาทมา
อุโบสถ
ตำรวจนำเสด็จเบื้อง
ภิมุขทั้งธงชะไม ฯ
/*254๏ ไสวเกล้าเคารพน้อม
วันทะนา
เปลื้องพระมาลาคลา
เคลื่อนเข้า
เกรีกพรพุทธะสาวะกา
ประกาศเอีก อวยเอย
ทรงนะมัสะการพระเจ้า
เจีดเชื้อชินะศรี ฯ
๏ ถวายพะลีสุพรรณะพฤกษ์ทั้ง
เงินงาม
สมที่สี่กษัตร์สยาม
ผนวชยั้ง
บำเพ็ญภินิษกรมณ์ยาม
เยาวะราช ะยศเอย
เสมือนพุทธะชินะศรีกั้ง
เกียรติให้ไผทศวรรย์ ฯ
๏ ทรงธรรม์บูชิตเบื้อง
บัฎิมา
สมเด็จสังฆะราชศรา
พกไท้
ปวเรศวร์วชิรญาณฯ มะหา
สมะณะหน่อ กษัตริย์เจ้า
ทรงจบจารุพัสตร์ให้
โอบสะอ้านฐานพะลี ฯ
๏ พุทธะชินะศรีแล้วประทับ
อาสน์อะลง กฎเอย
สังฆะราชอะติเรกสงฆ์
สวดน้อม
ชัยะพรพิพัฒนะมง
คละประสิทธิ์ สนองท่าน
แถลงมะนัสพระคฤหัสถ์พร้อม
พรั่งตั้งกะตัญญู บาระนี
เคลื่อนพยุหยาตราขะบวนต่อมา
๏ จอมภูคืนสู่ห้อง
พลับพลา
ทรงพระ, มะหากะฐินชะฎา
ใหม่แล้ว
ปักวิเชียระญิก่ากา
ระเวกวิชิต ะวาลเอย
กาญจน์ก่องผ่องเพชระแพร้ว
เสด็จขึ้นเถลีงยาน ฯ
/*255๏ พุดตานที่นั่งต้น
ถะกละเวียง
กลองชนะศังข์แตรเสียง
เกรีกเกรี้ยว
เคลื่อนมะหาพยุหะยาตร์เรียง
รัถเยศ สุเมรุ์รา
เลียบนัคระปราการเลี้ยว
ราชะด้าวดำเนีร ฯ
๏ เจรีญใจไพร่ฟ้าปลื้ม
เปรมชม
มือหมื่นผื่นบังคม
คั่งล้อม
ฝรั่งแขกแซกจีนผสม
สยามญิปุ่น ญวนฤา
สมัยใหม่ยืนไสวน้อม
เกศก้มสะการถวาย ฯ
๏ ตวันบ่ายผายพยุหะเต้า
ตามวิถี
ถนนราชะดำเนีรศรี
มาร์คหล้า
ข้ามสะพานผ่านพิภพลี
ลายาตร์ พยูห์แฮ
ถนนใหญ่สนามชัยหน้า
นิเวศน์ไท้ประทักษิณ ฯ
ประทับวัดพระเชตุพน
๏ พฤนท์เลียบเทียบอาสน์แก้ว
เกยชัย
หน้าพระเชตุพนไพ
โรจน์เรื้อง
เสด็จสู่พลับพลาไข
วิสูตร์บด บังแฮ
ชะฎาพระ, กะฐินเปลื้อง
เปลี่ยนใช้มาลา ฯ
๏ ตำรวจหน้าออกหน้า
นำเสด็จ
พระกลดอยู่งานเตร็จ
เกรี่นฟ้า
มะหาดเชีญเครื่องสมเขบ็จ
เบื้องพระ ขนองท่าน
สีหะยาตร์ทางลาดผ้า
ผึ่งแกล้วเกรียงไกร ฯ
/*256๏ เข้าในลานอุโบสถ์แสร้
สงฆ์เสียง สนั่นเอย
รายรอยพระระเบียงเคียง
คั่งซ้อน
ฐานาอนุกรมเรียง
พัดยศ อเนกพี่
เกรีกชยะมงคละช้อน
โฉลกไท้เถลีงพร ฯ
๏ ลูกเสือสลอนระดับซร้อง
สรรเสรีญ
สะหะพรรคนักเรียนเมีล
มากเฝ้า
เสนามาตยาผะเชีญ
ชะนุมฉะแวก เฉวียงแฮ
เสด็จผ่านคั่งขนานเกล้า
เกลื่อนน้อมอะนันต์เนือง ฯ
๏ เปลื้องมาลาเสด็จเข้า
อุโบสถ
สงฆ์สวดชยะพรพจน์
พรั่งเฝ้า
ราชาคะณะมาหมด
มะหานิ กายพ่อ
สมเด็จวันรัตเจ้า
คะณะเบี้องบูรพ์นะคร ฯ
๏ สลอนฐานานุศักดิ์ยั้ง
ยศะสถาน สูงเอย
พร้อมพระครูปะเรียญขนาน
นั่งอื้อ
พิชัยะฤกษ์ต่างเบีกบาน
บงกษัตร์ สยามแฮ
ถวายสวัสดิ์พูนพิพัฒน์มื้อ
เมื่อขึ้นเถลีงถวัลย์ ฯ
๏ ทรงธรรม์ทรงเครื่องน้อม
นะมัสะธร
พุทธะเทพะปะฏิมากร
ก่องเผ้า
บรมะอัสถิมะหิศร
ปะฐมกษัตร์ สยามเอย
ทั้งพระสมะณะเจ้า
นุชิตเชื้อปรมา ฯ
/*๏ จบพัสตราตาดเกื้อ
สักการ
โอบณะฐานพระประธาน
เทีดน้อม
สถิตราชอาสน์โอฬาร
วันรัต เจ้าเอย
ถวายพระอะติเรกพร้อม
พระซร้องสรวงชัย ฯ
ประทักษิณประเวศพระบรมมหาราชวัง
๏ จอมไผทคืนห้องราช
ะพลับพลา
ถอดพระมาลากิลา
พักเปลื้อง
วิศิษฏ์ทรง,พระมะหาชะฎา
กะฐินบท ะจรเอย
เกยเก็จพระเสด็จเยื้อง
ย่างยั้งเถลีงยาน ฯ
๏ พุดตานกาญจน์ก่องก้อง
ศังข์แตร
รัวกรับกลับกระบวนแปร
เคลื่อนคล้อย
กลองชนะประโคมแล
ละลิ่วยาตร์ พยูห์เอย
สองฟากสถละมาร์คชะม้อย
มากผู้ดีทวี ฯ
๏ ชมบาระมีมี่งแคว้น
ขวัญเวียง
ผ่านวัดเชตุพนเรียง
เลียบเลี้ยว
โดยมะหาราชะมาร์คเพียง
พิรียะอิศ วรฤา
เวียนประเวศพระนิเวศน์เอี้ยว
โอบเข้าคืนสถาน ฯ
๏ ผ่านราชะวระดิตถ์พร้อม
นางใน อเนกนา
ขัตติยะนารีไสว
เวี่ยเกล้า
ชมบุญพระอุ่นมะไห
ศวรรเยศ สยามเอย
สมเด็จราชินีเฝ้า
ฝ่ายนี้ศรีสุรางค์ ฯ
/*258๏ เลี้ยวทางถนนหน้าพระ
ลานชัย
คืนพระราชะวังอุไร
รัติ์ชะเงื้อม
เทียบเกยที่นั่งไอ
ศวะรยะดุษ ฎา ฯ เอย
จากอาสน์ยานะมาศสะเทื้อม
กระทั่งแสร้แตรศังข์ ฯ
๏ กลองชนะดังย้ายท่า
ถลองเดช ประลือฮือ
ครุ่มครุ่มกลุ่มศิโรเพษฎน์
ผึ่งน้อม
ทรงเปลื้องพระชะฎาประเวศ
จักระพรรดิ์ พิมานท่าน
พะลามัจโสมะนัสะพร้อม
ไพร่ฟ้าสาธุการ ไชย์โย ฯ
๏ เสมือนจารจารึกน้ำ
ใจไท เสถียรฤา
เหลือจะลืมปลื้มสมัย
เมื่อเฝ้า
ประเวศะเวียงเลียบเชียงชัย
เฉลีมเกียรติ์ กรุงเอย
แตกตื่นชมชื่นเกล้า
กลับบ้านบานสมร ฯ
๏ ทุกกรเทีดเกศขึ้น
บังคม
ทุกจิตพิศฐานสยม
โพฒิ์ไท้
ทุกปากประศังสะชม
บุณยะราช เราเอย
ทุกชิวิตพรประสิทธิ์ให้
พระยั้งยืนเกษม ฯ
๏ เปรมอุราสวามิภักดิ์เบื้อง
บาทะบงสุ์
พึ่งพระปกเกล้าทรง
ปกเกล้า
หวังนะครชื่นกระฉ่อนมง
คละชาติ์ เฉลีมเอย
มอบชิวิตโลหิตเคล้า
หยดท้ายถวายพะลี ฯ
/*259๏ ศรีอะยุธยายอดแง้ม
แหลมทอง นิอา
เอกะราชชูชาติ์ผยอง
หยิ่งเอื้ือม
อัจฉรีย์จักรีปรอง
ประโยชน์เด่น ผะดุงเอย
ขอกษัตร์สัปดะรัชย์ชะเงื้อม
เดชเลี้ยงเวียงสยาม โสตถิ์เทีญ ฯ
---
เลียบพระนครชลมาร์ค
โคลงสี่
๏ สามสุทินมินะมาสเจ้า
จุฬาสยา มะราชเอย
สมเด็จปรมินทร์มหา
ปกเกล้า
จักยาตร์ราชะนาวา
ประวาสะเลียบ เมืองแฮ
โดยพยุหะยาตราเค้า
ขัตติยะขึ้นเถลีงนะคร ฯ
๏ สลอนพะหละนาเวศริ้ว
เรียงขะบวน
สมสง่ามะหึมาพรวน
ไพร่ฟ้า
หมื่นหมื่นตื่นกันชวน
มาชื่น ชมเอย
บาระเมศเดชเจ้าหล้า
หลักแคว้นแสนนิยม ฯ
๏ ระดมเรือไฟใหญ่น้อย
แจวพาย ยนตร์ฤา
สองฝั่งจอดสลั้งราย
แม่น้ำ
หลั่นลำส่ำซ้อนหลาย
ระดับสลับ สลอนรา
ตำรวจตรวจตราก้ำ
เกี่ยงน้อยไฉนยล ฯ
/*260๏ ทุกหนคฤหาสน์ห้าง
ทางนะที มาร์คเอย
ตั้งเครื่องบูชาพะลี
นอบเจ้า
แถลงใจไพร่ฟ้าทวี
สวามิภักดิ์ ผยองเอย
วังวัดแน่นขนัดเกล้า
เกลื่อนตั้งตากระหาย ฯ
๏ ยิ่งบ่ายยิ่งอเนกหน้า
ประชาชุม
แขกฝรั่งเจ๊กไทสุม
บกน้ำ
ยัดเยียดเบียดกันรุม
ชมราช ะฤทธิ์ท่าน
อ่าอาตม์สวยสอาดก้ำ
เกือบเย้ยสวรรค์เวียง ฯ
๏ แซ็ดเสียงเพียงโสตรอื้อ
อละเวง
ขานแข่งกละแต่งเพลง
เพรียกพร้อง
สรรเสรีญพระเกียรติ์ชะเลง
ลักษณะเลีส ะบุณย์รา
พรุณะร่วงเทวะสรวงซร้อง
สวัสดิปลื้มโปรยถวาย ฯ
๏ ครั้นบ่ายลิบสิบห้า
นาฬีก์ ฤกษ์เลย
สมเด็จจอมจักรี
เกรีกแกล้ว
แต่งขัตติยะภูษะณี
เสนอราช สิริท่าน
พุธะยศมระกตแก้ว
ก่องสร้านศรีทรง ฯ
๏ ฉลองชงฆ์ฉลองบาทหุ้ม
โกไศย์ เขียวเอย
เศียรนาคสนับเพลาอุไร
ปักดิ้น
ภูษาสุวรรณะมัย
มะแลงทับ เทียมฤา
ฉลองอาตม์ นิละมาศจิ้น
เจีดก้านผะสานกุสุม ฯ
/*261๏ พระดุมพระปั้นเหน่ง
มระกต ตระการเอย
อิศวะริยะดารายศ
เพชร์พร้อย
พระเหรียญพิเชียรจรด
อุระราช มะเลืองแล
สะพายพัสตร์นพะรัตน์สร้อย
นพะสร้อยธุรำเฉวียง ฯ
๏ เฉลีมเวียงเฉวียนสร้อยจักร์
กรีกรอง ศอท่าน
ฉลองพระองค์ครุยตอง
มาศริ้ว
สร้อยพระจุละจอมผยอง
ศักดิปรก ทรวงเอย
โบสะกาววาววิ้ว
วิลาสเบื้องอังสา ฯ
๏ มะหามาลาศิโรตม์เข้ม
เขียวตระการ
พระญิก่าการะเวกวาล
เสียบช้อย
เสด็จจากจักระพรรดิ์พิมาน
มาสถิต เกยเอย
เถลีงราชะยานทองพร้อย
พร่างน้ำยาศรี ฯ
๏ เคลื่อนพิรีย์ขะบวนราบเต้า
ตามอะมร วิถีเอย
ผ่านดุสิต, ศรีสุนทร
ถัดทั้ง
เทวาภิรมย์จร
ตำหนัก แพแฮ
สง่าแง่แหนแห่สลั้ง
ดิลกล้วนยวนสยอง ฯ
๏ สองแถวตำรวจหน้า
ดำเนีร นำเอย
พระอาจหาญณรงค์เชีญ
ธุชไท้
กับหลวงอัศวิน ฯ เดีร
นำราช ะยานท่าน
กะบี่ยุธครุฑะพ่าห์ใกล้
บาทแกล้วสมรเกรียง ฯ
/*262๏ กรมวังเคียงอาสน์เยื้อง
ระวังยาน
พระกลดบังสุรยะฉาน
เฉิีดกั้น
พัดโบกอยู่งานขนาน
ขนองเนื่อง พระเอย
องคะรักษ์แวงพิทักษ์ชั้น
เอกถ้วนเถลีงนาม ฯ
๏ เจ้าพระยาราม ฯ หม่อมเจ้า
อมรทัต ปะฐมแฮ
สามพระยาคู่ขนัด
เนื่องเยื้อง
พระกฤษณรักษ์ถัด
ถึงพระ ยาเอย
รามะกำแหงเรื้อง
ฤทธิเต้าตามคลา ฯ
๏ พระยาสรชาติ์ ฯ ทั้ง
พระนรา ธิราชแล
พระนิยมยุทธนา
คู่ท้าย
แวงเฉวียงคู่เคียงสยา
มะราชะยาต -ราแฮ
หลวงพิชิตชโลทรชะม้าย
มะหิทธิ์กล้าถาทะยาน ฯ
๏ ถัดทะหารมะหาดเล็กเสื้อ
สีแดง
เนืองแน่วสองแถวแซง
ส่ำคล้อย
เจนหัดท่าทะมัดทะแมง
มือแบก ปืนนา
คุมนิกายนายร้อย
ออกหน้าถาแถว ฯ
๏ แนวกลางพัลลภใกล้
ราชา อาสน์เอย
มานพนริศร์พระยา
ยศเตื้อง
เชีญพระแสงราชะศัสตรา
โดยเสด็จ เดีรแฮ
มะหาดเล็กเชีญเครื่องเยื้อง
ยาตร์เต้าตามสอ ฯ
/*263๏ ขะบวนรอพอลุด้าว
วระดิตถ์
เกยผงาดราชะยานสถิต
เทียบยั้ง
เสด็จสู่ราชะกิจวินิจ
ฉัยะอาจ องค์เอย
ประทับราชะบัลลังก์ตั้ง
บ่ายเบื้องอัสดงค์ ฯ
๏ พร้อมองค์อรนาถเกล้า
กษัตรี เอกเอย
สมเด็จพระราชินี
แน่งน้อย
รำไพพรณีศรี
เมืองมิ่ง สมรแม่
สะพักพัสตร์นพะรัตน์สร้อย
สง่าเพี้ยงพิศวง ฯ
๏ พระราชะวงศ์ฝ่ายหน้า
ฝ่ายใน อเนกเอย
ถวายอะภิวาทน์จอมไผท
อยู่ถ้วน
ปะรำถัดนัททีอุภัย
ะภาคเพียบ
อำมาตย์ราชะทูตล้วน
ดิลกข้างทางเหนือ ฯ
๏ เฝือหญิงอิศวะริยะเฝ้า
ฝ่ายทัก ษิณนา
ต่างแต่งเต็มยศศักดิ์
สะคร้าน
แลรอบขอบเขตสะพรัก
ศีระราษ ฎรแฮ
หลั่นเรียบเงียบเสียงสะท้าน
ผิสะเทิ้มปรีดา ฯ
๏ แสนสง่าบาระเมศเพี้ยง
ภีศะมณ ฑลฤๅ
ลอยฉ่างกลางโพยมหน
เหี่มแกล้ว
ไพร่ฟ้าทั่วสากล
ะโลกร่วม แลแฮ
เลี้ยงพิภพสพเกษมแผ้ว
พิบัติด้วยรังสี ฯ
/*264๏ เสนาบดีเดชอ้าว
องค์รอง เรือเอย
ถวายอะภิวาททูลฉลอง
เมื่อพร้อม
ขะบวนเรือเพื่อบรรลอง
ฤทธิแล่น ฉลองแฮ
รับราชะอะนุญาตน้อม
เกศคล้อยถอยมา ฯ
๏ แตรสัญญาป่าวก้อง
กังวาล โหวกเฮอ
ทะหารโบกธงสัญญาณ
สั่งให้
เบิกขะบวนยาตราขนาน
เรือล่อง เรียงฮา
ตามระเบียบเทียบริ้วไว้
สง่าย้ายถวายลำ บาระนี ฯ
เดีรขะบวนเรือพยุหยาตรา
ร่าย
๏ ส่ำเสียงแซ็บประศังสรร
ส่ำเนตรอะนันต์แน่วจ้อง
ส่ำกล้องส่องกล้องไถ่
กล้องรูปไหวศิเนมา
ส่ำมะนัสะปราโมทชะม้อย
คอยดูคอยชมชื่น
ตื่นตาตื่นใจนิยม
บรมะอะภินีหารจอมราช
เผยพยุหะยาตราแกว่น
แล่นชละมาร์คเลียบเมือง
โดยเบื้องบุรพะประเพณี
เฉลีมบาระมีมะหัศจรรย์
ปางเถลีงถวัลยาภิเษก
บุณยาดิเรกเลีสะชาติ์
อวยโอกาสไพร่ฟ้า
มานอบกายถวายกร
ถวายพระพรถวายบังคม
สมร่มเย็นเป็นข้า
พึ่งเจ้าฟ้าสวามิภักดิ์
จงรักราชะบทะมาลย์
ผู้บงการนาวี
เสนาบดีกระเดื่องบุญ
กรมะขุนสิงหวิกรมฯ กะ
พระองค์เจ้าสนิทพงศ์ ฯ
องค์รองบัญชาการ
ทั้งพระยาหาญกลางสมุทร์
/*265เสนาชุดเชี่ยวเจน
พระนเรนทรบดินทร์ทะบวง
หลวงสรไกรณรงค์เอื้อ
เรือเอกรัษฎะวรรณ
เรือตรีอัณวะนาวิน
ชินจัดกระบวนเรือแพร่
ปล่อยคู่แห่แร่น้ำ
คู่แรกนำขะบวนเรือ
พิลึกเหลือเสือทะยานชล
เสือคำรนสินธุผาย
ผองพละพายฝ่ายทะหาร
อ่าอาตม์สะอ้านสีสะกาว
ฉาวฉกาจราชะนาวิน
กรรเชียงชินเชี่ยวกระแสร
เรียกเรือกระแซสามัญ
ขานเสียงลั่นเลียนเล่ห์
ฮุยเยเยเยี่ยงกระแซ
แลอิเลเลลั่กคลั่ก
กรรเชียงพรักพร้อมตี
ขุนเสนีประจำจัด
รัตโนดม,ศังขมาน
เรือโทขนานคศักดินั่ง
ถัดเรือดั้งสิบคู่
สายนอกดูมะหึมา
ทะหารราชะนาวีพาย
ทุกลำรายพรึบเพรา
ขานยาวเสร้าเร้าเร็ว
เสียงเหยวเย่วอะวาอะวา
แสนสง่าท่าทะมัดทะแมง
ภู่เสร้าแสงแดงรุ่ง
ครึกโครมกระทุ้งจังหวะ
แตรเดี่ยวกระทั่งศัพท์
ถวายคำนับเมื่อผ่าน
สรรพนายทะหารเรือประจำ
ญี่สิบลำเลื่องยะโศ
นายเรือโทเถลีงสมาร์ถ
อ่าอาตม์เต็มยศะใหญ่
ล้วนเกรียงไกรฤทธิรุตม์
กายะสุต,ศุระภัฏ
นายขนัดคู่แรกฉลอง
คู่สองรุจิโกไสย์
ชะไมกับกุสุมา
ณอยุธยาผยองนาม
คู่สามกันตะนี,นำ
ธรรมะรักษา,เรือตรี
คู่สี่นามประสารสุข
ปิ่นอุทัยฉุกเศีกชะลา
คู่ห้าบุรณะสิงหัตถ์
กับศุภชลัษฐ์,ฤทธิดิลก
คู่หกจันทรประยูร
ธุวะเสน,พูนยุธะเขบ็จ
คู่เจ็ดวรทรัพย์วิเศษ
กับสายเนตร,เดชแผด
คู่แปดชูโตสมรรถ
กับเสถียรสวัสดิ์วุฒิสูร
คู่เก้าพูลสุนทร
บุณยะสิทธิ์,ขจรใจกริ่ม
คู่สิบทิมกระจ่าง,ขยัน
กับสุภัทระพันธุ์ชาญชิด
ล้วนจงจิตสวามิภักดิ์
ล้วนทรงศักดิ์เรือตรี
เป็นนายพิรียะเรือดั้ง
แนวในสลั้งเรือประตู
คู่แรกกะบี่รอนราพณ์
กับกะบี่ปราบเมืองมาร
หัวเรือขนานรูปกะบิล
กำแหงสินธุเศีกโผ
เรือโทลีนะสมิต,อาจ
เรือตรีฉกาจ,ศิวะทัต
ชละยุธะถนัดนามดัง
ควบเรือดั้งคู่สาม
นามอะสุระปักษา
และอะสุระวายุภักษ์
รูปนกยักษะทะยานเหยื่อ
อยู่หัวเรืออำมะหิต
เรือตรีฤทธิเข้มขัน
สัมฤทธินันทน์,สวาสุนั่ง
ควบเรือดงคู่ห้า
ประดากลองชนะสล้าง
ปี่เปีงมางคอยประโคม
ปางเสด็จโจมกระบวนผาย
นายพระรามเภรี
เรือพาลีรั้งทวีป
เรือสุครีพครองเมือง
สองกะบิละเรืองฤทธิล้ำ
เผ่นผงาดง้ำเรือเมื้อ
ควบเรือดั้งคู่เจ็ด
กละเหีรระเห็จชละชิต
มิลินทะวิจิตร์เรือโท
วุฑฒะกนกโยธินคุม
กลองชนะรุมระดับเรียง
ปี่ชะวาเสียงเสนาะฟัง
/*267ควบเรือดั้งคู่เก้า
เหล่าเรือครุฑเหีรเห็จ
เรือครุฑเตร็จไตรจักร์
รูปกุเวระศักดิสึงขลัง
แตรศังข์ทั้งคู่ประดา
ขุนเสน่หราชานาย
เรือตรีผ่ายทะหารผะดุง
เตชะตุงคโยธีสมรรถ
เรือตรีรัตนายน
แถวกลางถะกละเกียรติ์เมื้อ
ควบเรือดั้งคู่แรก
กลองนอกแหวกเวิ้งชล
นายพลเรือตรีขยัน
ราชวังสันพระยา
วรทรัพย์ฐานะโต
นายเรือโทนาวิน
สิริเวทินเรือตรี
สามเสนีนำพะหล
ปางจอมพลเรือเสด็จ
โดยเขบ็จประโคมผริ่ง
ติงโหนงติงทั่งเรื่อย
ปี่ชะวาเฉื่อยเสียงฉ่ำ
กังวาลน้ำเสนาะเหลือ
เรือกราบตำรวจนอก
แถวกลางออกหน้าละลิบ
เวรจมื่นทิพรักษา
กับจมื่นราชานุบาล
เป็นตัวประธานซ้ายขวา
อ่ากายสะพายดาพคำ
หอกเงินกำหัตถะวาง
ขุนหมื่นสะอางอาตม์เข้ม
เต็มลำตำรวจหลาย
ท้ายขะบวนหน้าแนวนอก
ประตูในออกชละสนาม
นามเรือทองขวานฟ้า
เรือทองบ้าบี่นขนาน
แหน่งกระยาสนานม่านกั้ง
แหน่งพระบังคนคู่
ผู้พิพักษ์สุประภาตะนันทน์
กล้ามเสตะจันทน์เรือโท
แนวกลางโอ่ฤทธิไกร
ตำรวจในไหวกริบ
จมื่นทิพเสนา
กับจมื่นราชามาตย์
ขุนหมื่นสมาร์ถลงประจำ
เลอลำรักษากษัตร์
เรือกิ่งประภัศระชัย
พละพายไสวลำแวง
/*268เสื้อหมวกแดงดูระหง
กลางกระทงเชีดเครื่องสูง
บุษบกพะยูงพานสุวรรณ
ซ้อนสองชั้นนามชิน
พระมะหากะฐินเฉีดฉลอง
รองพัสตร์ตาดตรูตา
เพื่อบูชาพุทธะรัตน์
บังสูรย์จรัสลายสุวรรณ
กลดเฉีดฉันเฉลีมโชค
พัดโบกเบื้องท้ายไกว
ธงชัยสามชายเชีด
บรรเจีดรุจิราเร่
เสียงเกรี่นเหเหี่มศัพท์
พละพายรับพร้อมกัน
ฮ้าไฮ้ลั่นชละจร
ละลอกกะฉ่อนเฉีบพาย
โปรยสะลิลปรายแวววับ
เหเห่สลับครึกครื้น
ชื่นหูชื่นใจโอ่
เรือโทเกศาศรัย
และเศวตนัยประจำสนอง
ถึงเรือกลองแขกใน
นำพิชัยะชละยานหยัด
พระยาปลัดทูลฉลอง
นายพละรองฤทธิฉกาจ
ดำรงราชพลขันธ์
ผู้บัญชาพะลารักษ์
ทังสุยุทธศักดิ์เรือตรี
นายเรือทวีระวังพิทักษ์
เรือคู่ชักเชื่อมชะไม
นามเอกะชัยเหีรหาว
เอกะชัยหลาวทองพิลึก
วางมะหระธึกคอยรัว
เมื่ออยู่หัวยาตร์พยูห์
เรือโทผู้บงกิจ
โกกิละกนิษฏ์เกรีกเตร่
เรือโทเภตรานนท์
กำกับพลเรือทะบวง
หลวงคชศักดิ์หลวงศรี-
วังราชมีงานสนอง
กำกับกลองโลหะมัย
ถัดถึงพิชัยะนาวี
ศรีสุพรรณะหงส์หัวหงส์
ช้อยพักตร์ก่งคอชู
ภู่จามะรีเลีสะลอย
คาบปากห้อยหาวปลิว
/*269ท้ายกนกลิ่วลมเชีด
แสงสุวรรณะเฉีดฉายวะวับ
แกมแก้วประดับดิลกงาม
กราบทองอร่ามลายแพรว
สองแถวพละพายฉกาจ
หมวกทรงประพาสเสื้อแดง
พายทองตระแบงปืนบ่า
แสนสง่าราชิศวะริยะเลีส
หัวท้ายเทีดธงชัย
เครื่องสูงไสวตลอดลำ
พระแสงประจำตีนตอง
บุษบกทองเถลีงอาสน์
พระยิภู่ลาดเขนยอิง
บังสูรย์สิหิงค์กลดตาด
พัดโบกมาษปฤษฎางค์
ตาววัลละภางค์เชีญตรู
เชีญราชูปะโภคพิลาส
ลอยลำผงาดชละฉาน
ผู้บงการพระยา
นาวาโทอรณพ
เรือโทสพสวัสดี
บุญญชารีชาญกิจ
พระพินิจนนทิศาสตร์
นายประพาศมณเฑียร
ชระเดียรอะดุลยะราชิศวะริยะ
พระรัตนแพทย์แพทย์หลวง
ประจำทะบวงราชะนาเวศ
เบื้องนัทเยศะยาตรา
เรือพลับพลาอเนกะชาติ์
ภุชงคะผาดเทียบประทับ
เถือกทองวับวะวาวศรี
ลายวาสุกีแกมแก้ว
ท้ายพรายแพรวกนกะเชีด
หน้าโขนเทีดสุพรรณะพัสตร์
จามะรีหยัดย้วยภู่
หัวท้ายตรูตามอง
พระสูตร์ทองรูจี
หลังคาสีแสงกนก
สอดแววกระจกวับวาม
เรืองอุไรอร่ามบัลลังก์
ฝีพายนั่งสองกราบ
เสื้อหมวกฉาบแดงทะมื่น
ต่างตระแบงปืนกำพาย
ทองเถือกรายลำดิเรก
นายเรือเอกบัญชา
คุปตาภาเรือโท
/*270โคปาละสุตนายรอง
เตรียมสนองบาทบงกช
สมพระยศจอมกษัตร์
นาวีขนัดเนื่องพร้อม
คอยเสด็จนัททเยศะน้อม
เกศะก้มประณมถวาย กรเอย ฯ
โคลงสี่
๏ ตำรวจรายเรียบริ้ว
รอดำ เนีรรา
กะบี่ธุชครุฑะพ่าห์นำ
นิ่งยั้ง
องคะรักษ์กลดปรักประจำ
น่าที่ ถนองเอย
วงศะราชอำมาตย์ทั้ง
ทูตขึ้นยืนเตรียม ฯ
๏ จอมสยามเยี่ยมยศะแกล้ว
เกรียงวิชา ฉลาดเอย
ทรงพระมะหา,มาลา
ส่งเสร้า
จระดลจากชละคา
เรศะอาจ องค์เอย
เดชะรุ่งผ่านทุ่งเกล้า
เกลื่อนน้อมเสนอชัย ฯ
๏ ภูวะนัยเสด็จสู่ห้อง
พลับพลา
อเนกะชาติภุชงคะนา
เวศเวิ้ง
เปลื้องมะหาราชะมาลา
เฉลีมศิโรตม์ แล้วท่าน
ทรงพระ,ชะฎาเซิ้ง
ศักดิหล้ามะหากะฐิน ฯ
๏ คู่แผ่นดินเด่นแก้ว
พิเชียระกาญจน์ ก่องเอย
พระญิก่าการะวิกะวาล
เสียบช้อย
เสด็จสถิตบุษบกพิมาน
สุพรรณะราช ะหงส์เฮย
หว่างพุ่มกรสลอนร้อย
หัตถ์สลั้งบังคม ฯ
๏ ขรมเสียงแตรฝรั่งซร้อง
สรรเสรีญ
ปืนใหญ่ลั่นสนั่นเสนีญ
ครั่นครื้น
สยองใจไพร่ฟ้าพะเชีญ
นิมิตมะหัจ ฉะรีย์แฮ
ทรวงปึกเกือบสะอึกสะอื้น
อุธัจด้วยปรีดา ฯ
/*271๏ นาวาพระที่นั่งเจ้า
จอมสยาม
เคลื่อนท่าแสนสง่างาม
เงื่อนฟ้อน
พายทองฟ่องหาวยาม
เผยีบร่วง ลอองเอย
เสียงเกริ่นฟังเพลีนฉอ้อน
โศรตรเพี้ยงเผลอสุบิน ฯ
๏ เล่ห์ปิ่นไกลาสะขึ้น
นนทิการ เหีรแฮ
เสด็จสู่เกษียรสมุทร์สมาน
มิตร์ไท้
นารายณ์อะวะตารผลาญ
สัตตะบาป เบียฬฤา
เผยพระเกียรติยศไว้
ฝากฟ้าดินนุสรณ์ ฯ
๏ แสนกรแสนเนตรจ้อง
ตระกองประณม หัตถ์แฮ
เสมือนทุ่งบัวบังคม
ทุกด้าน
ทุกใจใฝ่ใจนิยม
บาระเมศ เสนีญท่าน
ทุกโอฐอาเศียรสร้าน
จิตปลื้มเปรมสนอง ฯ
๏ เรือแซงสองภาคเต้า
ตามจร
สองคู่หมู่พะหละนิกร
กาจกล้า
ขานยาวเกรีกกราวสมร
ชละมาร์ค อึงเอย
เหยีวเยี่วเหีมเฮี่วท้า
ถี่ถ้อยลอยฉิว ฯ
๏ แล่นละลิ่วปลิวน้ำน่า
ดูนัก
หลวงกิจการกลจักร์
นั่งยั้ง
เรือเอกหนึ่งพะนึงพิทักษ์
นามสิริ นามแล
ชละศึก, ไกสยะทั้ง
สี่นี้นายแซง ฯ
/*272๏ สะแดงเดชบาระเมศเจ้า
จักระราช
เลียบนะครสอนชาติ์
เชื่อมเกล้า
จงรักภักดีบาท
บากพึ่ง ผะดุงเอย
เกษมสุขนฤทุกข์พะเน้า
ไพร่ฟ้าสามะคี ฯ
๏ ที่นั่งรองแม้นที่
นั่งทรง
อะนันตะนาคะราชระหง
เห่ครึ้ม
อุรคระเมียรเจ็คเศียรมง
คละบุษ บกท่าน
พายกนกยกสะพรั่งพรึ้ม
พร่างฟ้าฝอยกระจาย ฯ
๏ นายเรือเรือเอกแกล้ว
เกรียงฤทธิ์
หลวงประจญประจามิตร
มอบเอื้อ
นายเสถียรรักษาพินิต
คุมเครื่อง สูงแฮ
ชัยะแพทย์แพทย์หลวงเกื้อ
เกียรติ์เจ้าเนาปะถัมภ์ ฯ
๏ ลำพลับพลาน้อยที่
นั่งรอง
ทวยเทพถวายกรผอง
เทพฟ้อน
บัลลังก์ปลั่งอุไรอะมร
พิมานมาษ ะแม้นฤา
สีปร่ากัญญาซ้อน
กระจกกล้ำคำแพรว ฯ
๏ ขุนแกล้วกลางศึกนั้น
นายลำ
พายมาษพละพายกำ
หัตถ์ฟ้อน
สนอบหมวกรักตะกำยำ
สยองราช ริปูรา
เฉลีมพระเฉียรติยศะซ้อน
เฉีดท้ายผายขะบวน ฯ
/*273๏ ยวนใจไทเทศพร้อม
พรูมะโน
เสียงสนั่นลั่นไชย์โย
ย่านก้อง
ชื่นชมเมื่อสมโอ
กาสปลุก ใจเพื่อน
หนุ่มแก่ก่นแต่ซร้อง
สวัสดิฉอ้อนพรถวาย ฯ
๏ เรือเหาะว่ายฟ้าเหาะ
เห็นโฉม หลายแล
โปรยแผ่นถวายพรโพยม
ยั่วปลื้ม
บ้างร่ายถ่ายรูปโสม
ะนัสะว่อง เวียนเอย
เฉี่ยวฉกเนตรนกยื้ม
เยี่ยงวิ้วทิวสถล ฯ
๏ พละพายกรายหัดถ์ฟ้อน
พายทอง เทีดแฮ
ปานปีกพะญาหงส์ผยอง
เมฆดั้น
ถึงฉนวนท่าด่วนปรอง
ประทับวัด อะรุณฯ เอย
นาเวศทุกประเภทซั้น
สงบเมื้อเรือรา ฯ
๏ เรือพลับพลาเข้าเทียบ
ฉนวนสุธา วาสเอย
เรือสุพรรณะหงส์ถา
เทียบเยื้อง
เสด็จจากบุษบกคลา
ไคลลับ วิสูตร์ท่าน
เรือภุชงค์ทรงเปลื้อง
มะกุฎแก้วมะหากะฐิน ฯ
๏ ภูมินทร์ถวิลถ่วงน้อย
เพลา
สะอางพักตร์พักพะหุณหะอา
กาศอ้าว
พระทรงพระมาลา
วีระยาตร์ เกยเอย
สถิตราชะยานถมอะคร้าว
เคลื่อนเบื้องขะบวนจร ฯ
เสด็จสู่พระอุโบสถวัดอรุณราชวราราม
/*274๏ รายสลอนตำรวจเลื้อย
เรียงเดีร นำนา
กะบี่ธุชครุฑะพ่าห์เชีญ
ชิดเจ้า
ราชะองคะรักษ์ดำเนีร
อุภัยะภาค พิพักษ์ท่าน
ทะหารราบหนึ่งแซงเต้า
แต่งเสื้อแสงแดง ฯ
๏ มะหาดแวงเชีญเครื่องเบื้อง
ขนองตาม
กองเกียรติยศทะหารหลาม
แหล่งพร้อม
แตรวงส่งเสรีญสยาม
ะบาระเมศ
วันทิยาวุธน้อม
ดาพน้อมศรถวาย ฯ
๏ บ่ายราชะยานประทับขึ้น
เกยลา
เสด็จผ่านซุ้มทวารวะรา
วาสเข้า
สู่อุโบสถโศภา
ผยองเกียรติ์ ตระการเอย
อมาตย์ดื่นยื่นระยอบเกล้า
เกลื่อนด้านลานเฉวียง ฯ
๏ นักเรียนเรียงระดับซ้อน
ลูกเสือ สยามเอย
เพลงสนั่นสรรเสรีญเฝือ
ฝ่าร้อง
ระเบียงวงส่ำสงฆ์เครือ
ชิโนรส ระดมแฮ
ปะเรียญและฐานาป้อง
พัดแสร้สุพรถวาย ฯ
๏ เยี่ยมชายอุโบสถเปลื้อง
มะหามา ลาท่าน
รับพระพรราชา
คะณะพร้อม
สมเด็จพุทธโฆษา
จารยะเชษฐ ะชีเอย
ทรงเครื่องนะมัสะการน้อม
พระเจ้าเจรีญขวัญ ฯ
/*275๏ ธรรมิศระราชตั้ง
เป็นประธาน
จบหัตถ์กนกะพัสตร์ฐาน
พระห้อม
พะนักงานรับโองการ
ไปกระหวัด วงแฮ
ทรงเครื่องราชสะการน้อม
หัตถ์ตั้งบังคม ฯ
๏ พระบรมะอัสถิไท้
ปัยะกา ธิราชท่าน
ทรงจุดเครื่องบูชา
ส่งน้อม
พุทธะนฤมิตร์, ปะฏิมา
ฉลองพระ องค์เอย
สรวมสวัสดิ์จิระรัชย์พร้อม
ไพร่ฟ้าสถาวร ฯ
๏ รับพรสมเด็จเอื้อน
อติเรก ถวายรา
สงฆ์ช่วยอวยชัยะเสก
สวดพร้อม
เสด็จกลับประทับเอก
ะยานะยาตร์ กระบวนแฮ
สู่พลับพลาเรือห้อม
วิสูตร์เปลี้องมาลา ฯ
เสด็จคืนพระบรมมหาราชวัง
๏ ทรงชะฎากะฐินน้อยสถิต
บุษบก สุวรรณเอย
อะนันตะนาคะราชดิลก
แหล่งน้ำ
เบีกขะบวนยาตรายก
พยูห์นิวรรต วังท่าน
พระยศะเรีงถะเกีงก้ำ
เกียรติฟ้ามาเสมือน ฯ
๏ เคลื่อนมะหานาเวศเมื้อ
ชละมรร คาเอย
ถึงท่าวระดิตถ์ถวัลย
ะราชเรื้อง
เสด็จจากบุษบกอะนัน
ตะนาคะราช
ประทับพลับพลาเรือเปลื้อง
มะกุฏป้องมาลา ฯ
/*276๏ ยาตราสู่เวิ้งราช
ชะลาลัย
นามราชะกิจวินิจฉัย
ฉุกยั้ง
วงศาฝ่ายหน้าใน
น้อมเกศ ภิวันทน์ท่าน
เสวะกามาตย์ทั้ง
ทูตก้มเศียรขนาน ฯ
๏ มะหิบาลปราโมทก้ม
ศิรำลา
ขัตติยะชาติ์มาตยะเสนา
ทูตน้อม
สถิตราชะอาสน์ลงยา
ยานเบีก ขะบวนเอย
คืนพระราชะนิเวศน์ห้อม
แห่เมื้อพิมานใน ฯ
โคลงสาม
๏ แลเศียรไสวเต็มลาน
วระดิตถ์สถานเถือกแคว้น
ทั้งรถยนตร์คนแม้น
มดแสร้สวนกัน กลาดนา ฯ
๏ เป็นนานครันกองตระเวน
แม้จัดเจนระเบียบป้อง
คนมากรถมากต้อง
เติ่งม้านนานหนอ พี่อา ฯ
๏ สอสอราษฎรเกลื่อน
รถยนตร์เขยื้อนยากพ้น
ต่างใคร่กลับต่างท้น
ต่างท้อรอทาง กันรา ฯ
๏ เห็นใจคะณางค์นัคะเรศ
ทั้งไทเทศทึ่งพ้อง
ชมพระบาระเมศป้อง
ปกเกล้าเนาเกษม บาระนี ฯ
๏ เปรมมะนะสาสวามิภักดิ์
พึ่งพำนักผ่านฟ้า
เชื่อพระปรีชาข้า
บาทพร้อมประนอมสนอง แน่วนา ฯ
/*277๏ บ้างถึงพร้องพจะนา
บ้างสีหน้าบอกแจ้ง
เห็นประจักษ์ไป่พักแกล้ง
กล่าวถ้อยถวายชม พระเลย ฯ
๏ คนนิยมจอมธระณี
หวังบาระมีปกเกล้า
ทรงทนุกสุขเกษมเผ้า
ผึ่งเพี้ยงพรถวิล บาระนี ฯ
๏ เจ้าแผ่นดินเด่นศักดิ์
ไพร่ฟ้าสมัคร์มอบเกื้อ
เกียรติ์กระเดื่องเปรมเปรื่องเชื้อ
เช่นนี้ศรีสมัย ไชย์โย ฯ
---
เฉลีมพระบรมราชประเพณี
ร่าย
๏ มงคละชัยเฉลีมฉัตร์
ขัตติยาภิเษกสยามะเจ้า
พระปกเกล้าเกรียงยศ
ยังกำหนดสถาปะนา
บรมะวงศาเสนีมถวัลย์
โดยรอวันมหุรดิฤกษ์ ฯ
เบิกราชะพิธีเถลีงนิยม
สมเด็จพระนางเจ้า
อิศวะริยะเผ่าพิเศษสุรางค์
สว่างวัฒนานุชาติ์
พระบรมะราชะเทวี
โสทะระศรีมาตุจฉา
สถาปะนาพระยศะเด่น
เป็นสมเด็จนารี
ศรีสวรินทิราภิรมย์
บรมะราชะเทวีถวัลย์
จอมขวัญพันวัสสา
มาตุจฉาเจ้าเจีด
บูชาเชีดคุณะสนอง
ธูปเทียนทองเงินกุสุม
พุ่มสุพรรณะรัชดะพฤกษา
ราชะบรรณาการประณต ฯ
/*278๏ เฉลีมอิศวะริยะยศขัติตยะสุรางค์
พระนางเจ้าสุขุมาลย์-
มารศรีสมานมิ่งญาติ์
พระวรราชเทวี
เสรีมศักดิ์ศรีประยุโรดม
เป็นสมเด็จปิตุจฉา
สุขุมาลย์มารศรีพิลาส
พระอัครราชเทวี ฯ
๏ โสทะระปียะราชะนุกรม
สมเด็จบรมะวงศ์เธอ
เจ้าฟ้าเสนอสมญา
ภาณุรังษีสว่างวงศ์
กรมพระยาองค์เอกถวัลย์
ภาณุพันธุวงศ์วรเดช
ทรงศักดิเชษฐะดิสัยะชาติ์
เป็นพระราชบิตุลา
บรมพงศาภิมุข
เทียบทะนุกอิศวะริยะบัณฑูร
ปูนวังหลังก่อนมา
ทรงศักดินาแสนหนึ่ง
ผึ่งพระเกียรติคุณะบูชา
ธูปเทียนทาหิรัญอุไร
ต้นไม้เงินทองวิโรจ
อนึ่งโปรดเฉลีมศักดิ์ศรี ฯ
๏ สมเด็จพี่ยาเธอ
เจ้าฟ้าเสนอนามกษัตริย์
บริพัตร์สุขุมพันธุ์
นครสวรรค์วรพินิต
กรมะหลวงพิศิษฎ์์ศักดิเลีส
เทีดยศฐาน์กรมะพระ
สมขัตติยะผยองบุญ
ทรงเกียรติคุณโด่งดี ฯ
๏ สมเด็จพี่ยาเธอ
อุปราชเลอภิไธย์ถะกล
เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร
กรมะขุนกระฉ่อนศักดิ์ศรี
ลพบุรีราเมศวร์
ปกรัฐะเกษตร์ธรรมะราช
กรมะหลวงชาติเฉลีมเผ่า
อิกพระเจ้าบรมะวงศ์ ฯ
๏ กรมะพระองค์สนิธนาถ
บรมะบิตุราช, ะมาตุลา
ทั้งสะสุระวะราธิปะรัชย์
สวัสดิวัดนวิศิษฎ์
เกาศละนิติธรรมะเขบ็จ
เป็นสมเด็จสมศักดิ์ ฯ
๏ พระอัคระชายาเธอ
กรมะขุนเสนอนามภิปราย
สายสวลีภิรมย์ศรี
สุทธาสินีนาฎเด่น
เป็นพระวิมาดาเธอ
ทรงศักดิเสนอยศฐาน์
กรมะพระสุทธาสินีนาฎ
ปิยะมะหาราชปะดิวรัดา ฯ
๏ พระกรรมะวาจาจารย์
กรมะหมื่นขนานนามะกร
ชินวรสิริวัฒน์
สังฆะราชกษัตริย์สูงส่ง
ทรงยศะกรมะหลวงหลัก
พุทธะจักร์เจีดเกียรติวิบุล
สนองพระคุณสมประศาสน์
กุศละราชะจะริยะวัฒน์
เพื่อเกษมสวัสดิสถาวร
แด่มะหิศรสยาเมศ ฯ
๏ ภูเบศวร์ทรงปะกาสิต
นิมิตพระชะฎามะหากะฐิน
คู่แผ่นดินที่เจ็ด
ญิก่าเพชร์การะวิกะวาล
เยี่ยงรัชชะกาลฉัฐะมี
อนึ่งราชะพิธีศักดิ์สิทธิ์ ฯ
๏ นิรมิตร์พระชัยะวัฒน์
ประจำสัปดะมะรัชย์เฉลีมถวัลย์
ยังรอวันวิชัยะฤกษ์
เกรีกจัตุรงคะฯ ราชะเดช ฯ
๏ จักเสด็จประเวศอยุธยา
เพื่อสักการะบวงสรวง
ปวงบรรพะกษัตร์เฉลีมมะกุฎ
กรุงศรีอยุธยาสถาน
ในอะดีตะกาลทุกองค์
เพื่อเฉลีมมงคละพร ฯ
๏ ทรงพระอะนุสรณ์ทุกประการ
ตามโบราณะประเพณี
เจ้าจักรีเกรียงเดช
อะนุโลมเชษฐะประดิบัติ์
หวังสิริสวัสดิวุฒิเฉลีม
เสรีมพุทธะศาสน์ไพศาล
ทรงอะภิบาลสยามะชาติ์
สมชะโยกาสเชีดชื้น
เปรื่องพะณิชย์พิทเยศฟื้น
พิภพเพี้ยงพะลาสา สนองเอย ฯ
---
ราชธฺมมสโมธาน
โคลงสี่
ทายาท
๏ คะณามาตย์ขัตติยะชาติ์ทั้ง
ทวยประชา สยามฤา
จักโสตถิ์ศันต์หรรษา
สั่วด้วย
เดชประศาสน์ราชะจะริยา
นุยุกติราช ะธรรมท่าน
องค์เอกเสกผละย้วย
ยิ่งล้านสมานเมือง ฯ
๏ กระเดื่องศักดิ์จักริศะเชื้อ
เฉลีมวงศ์
จะตุระพิธะทายาทะพงศ์
ผ่านด้าว
สันตะติสืบสนององค์
อิศวระเจษ ฎางค์ท่าน
สมยึดพฤติคุณน้าว
นิติเกื้อกะระณีย์ ฯ
๑ กุลทายาโท
๏ ศรีสะกุละทายาทเจ้า
จักรี นั้นนอ
ท่วมทะนุกสุขเกษมศรี
สืบเกื้อ
เกียรติวงศ์ยืดยงทวี
วุฒิศักดิ์ เสนีมแฮ
ประทีปสว่างเพราะฉ่างเชื้อ
ชดน้ำมันเสมอ ฯ
๒ รัชชทายาโท
๏ เผยอรัชชะทายาทด้วย
เดชผะดุง ราษฎร์รา
พละรบพละเรือนพะยุง
ยั่วเอื้อ
พาณิชย์กิจเกษตร์ปรุง
ประเทืองศึก ษาฤา
เฉลีมฤทธิ์ศักดิ์สิทธิเกื้อ
พะสกะโน้มนิยมถวัลย์ ฯ
๓ ธมฺมทายาโท
/*281๏ สมธรรมะทายาทย้วย
ยุกติธรรม
ไว้เยี่ยงห่อนเพลี่ยงพลำ
พฤติ์ร้าย
หลีกชั่วมั่วมะนัสะบำ
เพ็ญชอบ ฉลวยแฮ
เสมือนหลักชัยใฝ่ชะม้าย
ชาติ์โน้มนุโลมหา ฯ
๔ สาสนทายาโท
๏ ศาสนะทายาทนั้น
สะระณู ปะถัมภ์เอย
ไตรรัตน์ปะริยัติฟู
ใฝ่ฟ้า
อวยจัตุปัจจัยะชู
ชิโนรส ะเรียนแฮ
เพียรประกาศธรรมะภาสท้า
พุทธะถ้อยแถลงชวน ฯ
๏ บดิศวรเสวยราชย์เพี้ยง
พุทธา ภิเษกพ่อ
แม้ลุโลกุตะระมะหา
โพธิ์แผ้ว
ไป่โปรดสัตว์เทศนา
นำนิเทศ สมฤา
เสมือนกษัตร์ทรงรัชย์แล้ว
เรีสะเลี้ยงเวียงเกษม ฯ
---
ทสพิธราชธมฺม
๏ จักเปรมกะมละราชแม้
มะเล็งองค์ โอ่เอย
ทศะพิธะธรรมะธำรง
เลีสะเจ้า
ยวนหะทัยใฝ่ถวิลทรง
เสนีมจริต เจรีญแฮ
ลูกรัฐหัตถะท่วมเกล้า
เกรีกหล้าสาธุการ ฯ
/*282๑ ทานํ
๏ โปรดอวยทานทั่วข้า
ขัณฑะสี มางค์เอย
วงศะราชมาตยะเสนี
เนื่องเลี้ยง
สาธาระณะประโยชน์ทวี
วุฒิแผ่ พะสกท่าน
สะเรีงรับราชะทรัพย์เพี้ยง
โภคะปลื้มประชาสนอง ฯ
๒ สีลํ
๏ ทรงประคองคุณะศักดิ์รู้
สำรวม จริตท่าน
กายจิตวะจีกรวม
กราดร้าย
บำราบบาปเบียฬสรวม
กุศละชอบ เฉลีมเอย
ไป่หมิ่นยึดศีลละม้าย
ศัสตระป้องผองพาล ฯ
๓ ปริจฺจาคํ
๏ ราชะศฤงคารแม้ราช
ะชีวัน ก็ดี
เมืองสุขปลุกเกษมศันต์
สุขด้วย
เมืองวิบัติ์ทอดมะนัสะสรร
พะบริจาค สนองเทีญ
ปราโมทย์แต่ประโยชน์ช้วย
ชาติ์เพี้ยงพีระหงส์ ฯ
๔ อาชฺชวํ
๏ ซื่อตรงทรงสัตย์ไร้
มาฤษา สนองเลย
ชังเสนียดเกลียดมายา
แหย่ร้าย
ราชุบายบ่ายทางสถา
วีระสุจ จริตพ่อ
ประยุระมิตรผูกจิตร์ชะม้าย
แต่ข้อกรอเกษม ฯ
๕ มทฺทวํ
/*283๏ เปรมฤดีศรีสวัสดิเอื้อน
อัธยางค์ ยงเอย
แสยงหยิ่งพริ้งเพราสะอาง
อ่อนน้อม
เสมือนไกสะระราชปาง
อิ่มภักษ์ ผยองแฮ
เลีกขู่ขานหว่านล้อม
ลักษณะแกล้วแกลสรวล ฯ
๖ ตปํ
๏ รัญจวนประจาคร้าย
หมายดี
ข่มมะนัสะกำดัดวิถี
ถ่อยเว้น
เกลศมารมิหาญคระวี
วระบาท ไฉนเลย
อุสาหะมานะเขม้น
มุ่นข้างเถลีงคุณ ฯ
๗ อกฺโกธํ
๏ น่าฉุนกรุ่นกริ้วพระ
กำหราบ เสียรา
โดยแผ่เม็ตตาปราบ
โปร่งแค้น
เวรวิรัติ์เมื่อระหัสะกราบ
ทูลตัก เตือนฤา
ข่มพิฆาตอาฆาตแม้น
เมือกมะล้างโสมม ฯ
๘ อวิหึสํ
๏ ทรงอบรมระรื่นด้วย
กะรุณา
ห่างเคียดขึ้งพิหึงสา
ใส่ไคล้
เบียฬอุบาทว์อาชญาหา
เหตุพินาศ ใครเลย
สะเรีงราชะอำนาจใช้
ชอบเกื้อถะเกีงศันติ์ ฯ
๙ ขนฺตึ
/*284๏ พระช่ำธรรมะชาตเอื้อม
อดทน
เหนื่อยหน่ายพระกายกะมล
ไม่ท้อ
ถูกยั่วถูกหยันยล
แสยงขยาด ไฉนฤา
ไป่ละกะระณีย์ข้อ
ข่มคะยั้นขันตยางค์ ฯ
๑๐ อวิโรธนํ
๏ วางองค์ยงยิ่งเพี้ยง
หลักเพชร์
ยอขู่รู้ถึงเขบ็จ
บ่ย้าย
ถือมั่นยุกติธรรม์เผด็จ
อะธรรมะเทีด ธรรมแฮ
ไป่หมิ่นยินร้ายละม้าย
หมิ่นด้วยยินดี ฯ
๏ จอมปัฐะพีพิศิษฎ์ถ้วน
ทศะธรรม ฉนี้นา
น่านับถือเกรงยำ
ยอบเกล้า
ถวิลไหนไป่พลำสำ
เร็จเลื่อง จะรีย์ท่าน
ผะดุงรัฐเกษมสวัสดิก้ำ
เกียรติฟ้ามาสมาน ฯ
๏ ข้าบทะมาลย์หมิ่นน้อย
ไฉนมี
มีแต่ยอบมอบชี
วิตเส้น
ประพฤติ์เดียวเหนี่ยวภักดี
หรือเดีด สะแดงเอย
ทุกราชราชะธรรมเว้น
มิได้ดังนุสรณ์ ฯ
---
ราชสงฺคหวตฺถุ
๏ อุปะกรณ์ราชะเกียรติ์ป้อง
ปะชาศันต์ โสตถิ์เอย
เดชกษัตร์ทรงสุภัทระจะรัณ
หลักเกื้อ
จะตุระสังคะหะพัสดุ์สรรพ์
สฤษฎิถูก ธรรมพ่อ
บัณฑิตบัญญัตเนื้อ
นิเทศน์ ไว้หวังฉลอง ฯ
๑ สสฺสเมธํ
๏ โปรดปรองปรนเกษตร์ท้วย
ธัญญา หารแฮ
สมส่วนช่วยสวนนา
ทดน้ำ
ชาวนิคมอิ่มอุดมะอา
หารส่ำ สินฤๅ
โดยพระปรีชาค้ำ
คะติฉะนี้ศรีจรัณ ฯ
๒ ปุริสเมธํ
๏ ข้าขอบขัณฑ์ขยิ่มสิ้น
ใจเสาะ
พึ่งบาทราชะสงเคราะห์
ชุบเลี้ยง
โดยเกาศะละเลศเภาะ
พูนภัก ดีรา
อุ่นจิตทั่วทิศะเพี้ยง
เทพยะเจ้าเนาปะถัมภ์ ฯ
๓ สมฺมาปาสํ
๏ สำเรีงใจไพร่ฟ้า
สาธุการ
ยวนนิยมสมภาร
แผ่คล้อง
น้ำจิตชื่นชิดสมาน
เสมือนชะนก นิกรฤา
เดชพระปรีชาป้อง
ประโยชน์ป้องผองภยา ฯ
๔ วาจาเปยฺยํ
๏ พระพจะนาน่าปลื้ม
เปรมปราณ
ถั่งราชะปะฏิสันถาร
ถูกถ้อย
เพลาทุกข์ปลุกปลื้มปาน
สุรามฤต ชะโลมฤา
มอบชิวิตโลหิตย้อย
หยดท้ายถวายพะลี ฯ
นิรคฺคลํ
/*286๏ ผละสี่สังคะหะแม้
มะหากษัตริย์ สนองเอย
อุบายบ่มรัฐะสมบัติ์
เบีกเผ้า
บ้านเมืองรุ่งเรืองขจัด
โจรฉก ฉลฤๅ
ไป่พักลงกลอนเหย้า
อยู่เพี้ยงเวียงสวรรค์ ฯ
๏ ประศังสะพรรค์บัณฑิตเบื้อง
บัญญัต นามแน
เรียกนิรัคคะลังรัฐ
รื่นด้าว
เดชบรม,ะกษัตร์จัด
ราบคาบ นะครท่าน
เฉลีมพระเกียรติคุณน้าว
ดนุชะหล้าสามะคี ฯ
---
จกฺกวตฺติวตฺต
๏ จอมธระณีนาถผู้
ผยองยศ ะยอดเอย
กอบกุศละกรรมะบถ
สิบถ้วน
ทรงธรรมเฉกนำรถ
ชัยะธุช เถลีงฤา
สามัคคีรสะล้วน
ดิลกด้วยไตรรงค์ ฯ
๏ คือทรงอดกลั้น,เม็ต
ตา,กา รุญ.แล
สงเคราะห์อวยยศฐาน์
ศักดิ์,ทั้ง
เคหะฐาน,ธนะสาร.นิวา
ระณูบัทว์ เบียฬ.เอย
ธรรมิการักษ์กั้ง
กอปด้วยองค์ตรี ฯ
๏ โดยวิถีธรรมะบัถเบื้อง
ทวารัส
ขัตติยะศักดิ์จักระวรรดิวัต
เวี่ยพร้อม
อาณาจักร์จักสวัส
ดีประเจีด เจรีญแล
ผองพะสกยกหัตถ์น้อม
เกศถ้วนถวายสะการ ฯ
๑ อนฺโตชนสฺมึ พลกายสฺมึ
๏ ราชะทานโอวาทให้
เหีมกุศล
อวยลาภ,อวยยศ,ประดล
เดชป้อง_
ภะยูบัทว์,แด่ขนัดพะหล
ะเสวก ก็ดี
ไป่ห่วงหาเลี้ยงท้อง
ทั่วยั้วครัวเรือน ฯ
๒ ขตฺติเยสุ
๏ ไป่เฝื่อนใฝ่เกี้ยวราฐ
ะไมตรี
ต่อขัตติยาธิบดี
ต่างด้าว
อวยมะหัคฆะภัณฑ์ทวี
วุฒิมิตร์ สมานท่าน
เป็นราชะบรรณาน้าว
เสน่ห์น้ำใจสนอง ฯ
๓ อนุยนฺเตสุ
๏ ผองขัตติยะชาติ์ชั้น
วงศา สนิธเอย
ถนอมมะโนชโปรดเม็ตตา
ตอบเอื้อ
อวยอิศวะริยะยศ,พา
หะนะ,โภค ผะดุงแล
สมานมิตรสมชิดเชื้อ
ชื่นพร้อมประนอมสงวน ฯ
๔ พฺราหฺมณคหปติเกสุ
๏ ควรนุกูลนายคฤหาสน์ทั้ง
พราหมะณา
เครื่องเกษตร์เครื่องพรตหา
ช่วยบ้าง
ยวนนิยมชื่นชมสวา
มิภักดิ์นับ ถือเอย
ญาติ์มิตรสานุศิษย์สล้าง
หละรู้คุณูปะถัมภ์ ฯ
๕ เนคมชานปเทสุ
๏ บำเพ็ญอะนุเคราะห์ฟื้น
ฝูงประชา นิกรเทีญ
ชนะบทชดเครื่องหา
โภชน์เลี้ยง
ใช่เพรื่อเมื่อเพลา
เข็ญขัด แคลนฤา
เสมือนฝึกสำนึกเพี้ยง
พ่อแคว้นแหนนิยม ฯ
๖ สมณพฺราหฺมเณสุ
๏ สมสักการสมะณะทั้ง
พราหมณ์พรต
โดยหว่านบริขารชด
ช่วยเกื้อ
เจรีญธรรมะปะฏิบัติบถ
บุรานุศาสน์ สนองเอย
เป็นราชะกุศละเนื้อ
เนื่องฟ้านาบุญ ฯ
๗ มิคปกฺขีสุ
๏ อวยคุณแก่สัตว์เอื้อน
อะภัยะทาน ถั่งเทีญ
มฤค,วิหค,มัจฉะเดียระฉาน
ช่วยบ้าง
ห้ามกระเหี้ยนเบียดเบียฬผลาญ
ศูนย์พืช พันธุ์ฤา
สมราชะการุญอ้าง
โอบป้องผองชิวัน ฯ
๘ อธมฺมการปฏิกฺเขโป
๏ ห้ามกันอะธรรมิกเลี้ยง
ชีวิต
เวี่ยกุศละสุจริต
ร่ำสร้าง
ยำบทกฎหมายคิด
แต่ชอบ ฉลวยแฮ
เพื่อบั่นคนพาลสล้าง
แหล่งล้นคนดี ฯ
๙ อธนานํ ธนานุปฺปทานํ
๏ ใครที่ยากแค้นขัด
สนทุน
เลี้ยงชีพเชีงเบี่งบุญ
บากหน้า
สมสุดโปรดอุดหนุน
อะนุเคราะห์ บ้างเทีญ
เทียบชะนกปกไพร่ฟ้า
ใฝ่ข้างทางถนอม ฯ
๑๐ สมณพฺราหฺมเณ อุปสงฺกมิตฺวา ปฺหปุจฺฉนํ
๏ ย้อมพระหะทะเยศสร้าน
สพน์ธรรม เสถียรเทีญ
สังสรรคนักพรตนำ
แหน่งฟ้า
เสวะนะสมณะบำ
เทีงพบ พราหมณ์ฤา
วาทะ,ปะฏิวาทกล้า
กล่าวต้อนเตือนถวาย ฯ
๑๑ อธมฺมราคสฺส ปหานํ
๏ ไป่วายไวรัติ์ห้าม
อะธรรมสมาน
ในอัคะมะนิยะสถาน
ถ่อยด้อย
ถึงกำหนัดประหยัดญาณ
ยั้งราค ละเลีงเทีญ
เสียใช่เสียเล็กน้อย
เนื่องเชื้อเหลือสมาน ฯ
๑๒ โลภสฺส ปหานํ
๏ ประหานวิสะมะโลภไร้
เจตะนา นิตย์เทีญ
ห้ามขาดอย่าปราร์ถนา
ลาภร้าย
ห่อนสมจะนิยมหา
เหตุวิบัติ์ องค์เลย
เสมือนพิษอะสะระพิษบ้าย
บ่อนผล้าแผลเอง ฯ
/*290๏ เพรงบุญบรมะนาถเจ้า
จักระพรรดิ -ราชเอย
เสวยศวรรยาธิปัตย์
ปกเผ้า
บำเพ็ญจักระวรรดิวัต
ทวารส ประการแฮ
ผะดุงทิศเรืองฤทธิเฝ้า
ฝากหล้านุสามะรีย์ ฯ
๏ สวัสดีทวีเดชด้วย
เดชวิรัติ์ ร้ายเอย
พ้นภะยันดะรายวิบัติ์
เบีกแกล้ว
ใดชอบประกอบ,ระมัด
ใดชั่ว ฉะนี้แล
ทรงศักดิ์จักระพรรดิแผ้ว
โพฒิเพี้ยงภีศะแสง ฯ
---
ปฺจราชพลํ
๏ บัณฑิตแถลงลักษณะห้า
พะลาธิการ
ของกษัตร์รัฐะมะหาศาล
สืบเชื้อ
อำนาจราชะสมภาร
ผยองโลก ประลือแฮ
เดชกอบเบ็ญจะพลเกื้อ
เกียรติ์ฟ้ามาถวาย ฯ
๑ กายพลํ
๏ พระพะลังกายเกีดด้วย
บริหาร องค์เอย
ปราศจากโรคประลองสะราญ
ร่างไท้
จอมกษัตริย์ปกรัฐะดาล
พิริยะเดช ผะดุงแฮ
ยามศึกยามศันติ์ไร้
พะลัฑฒ์แล้วสมหรือ ฯ
๒ โภคพลํ
๏ โกศะกระพือโภคะราชด้วย
ภาษี สร่วยฤา
ผะดุงอมาตย์ราชะโยธี
ท่วมแกล้ว
เกษตร์กิจพะณิชะกรรมทวี
วุฒิโภค พะลังเทีญ
บรมะกษัตริย์สินวิบัติ์แล้ว
เลีสะเลี้ยงเวียงไฉน ฯ
๓ อมจฺจพลํ
/*291๏ จอมไผทชัยะเศีกด้วย
เสนี สนองนา
ผะดุงชาติ์โดยอมาตย์ดี
ดื่นหน้า
เอกองค์ผิทรงสี
หะเดชสมาร์ถ ไฉนฤา
สุกพิศิษฎ์บุณยะฤทธิ์,ข้า
บาทเพี้ยงพะลังฉลอง ฯ
๔ อภิชจฺจพลํ
๏ กษัตร์ครองภพะนาถเนื้อ
หน่อราช
ทรงศักดิ์อุภะโตสุชาต
โชคฟ้า
สะกละภพมิสพประมาท
หมิ่นศักดิ์ สูงเลย
เสมือนพระกำลังกล้า
กลั่นเชื้อเฉลีมคุณ ฯ
๕ ปฺญาพลํ
๏ ผู้มีบุญเบีกแกล้ว
กลางสะมา คมเอย
เพราะเปรื่องปรีชาสา
มาร์ถกว้าง
เดชดิลกปกพะสุธา
เถลีงฉัตร เฉลีมฤา
ยอดพะลัฑฒ์จอมกษัตร์อ้าง
เอกนั้นปัญญา ฯ
๏ คุณาภระเณศเจ้า
จอมไผท
ตามพุทโธวาทะนัย
เยี่ยงนี้
มีโลกย่อมมีอัย
ยะสีห์ปก โลกเอย
จอมพุทธ์จอมมะกุฏชี้
เชื่อมใช้ชะไมปะถัมภ์ โลกแล ฯ
/*292๏ พุทธะจักร์พำนักฟื้น
ใจคน ผะดุงรา
ละบาปบำเพ็ญกุศล
สู่ฟ้า
อาณาจักร์พิทักษ์สนธ์
กำจัด ภัยแฮ
ศันติสุขพึ่งทะนุกหล้า
หละเกื้อกายใจ ฯ
---
ปรมาเศียรวาท
๏ รตนตฺตยานุภาโว ปรมินฺทมหาปชาธิปกํ มหาราชํ อภิรกฺขตุ ฯ
๏ สรวมพระไตรรัตะนะเรื้อง
วระคุณา นุภาพเอย
เชีญภิรักษ์บรมะกษัตร์มะหา
ราชเจ้า
ปรมินทรมหาประชา
ธิปกศัก ดิเดชน์ท่าน
สมเด็จพระปกเกล้า
ปกเกล้าเราเกษม ฯ
๏ รตนตฺตยานุภาวํ นิสฺสาย ปรมินฺทมหาปชาธิปโก มหาราชา พุทฺธสาสนฺจ สฺยามรฏฺฐฺจ ปชฺจ อภิปาเลนฺโต สุขํ ชีวตุ จิรํ รชฺเช ปัติฏฺฺฐาตุ นิจฺจํ ชยตุ ฯ
๏ เปรมใจใคร่เสี่ยงอ้าง
อาศรัย
คุณานุภาพรัตะนะตรัย
เกริ่นเกล้า
ขอพระปรมินทร์มะหัย
มะหาราช เราเอย
สมเด็จประชาธิปกเจ้า
เจีดแกล้วเฉลีมกรุง ฯ
๏ บำรุงพุทธะศาสน์ชื้น
ชนมะสุข
สยามะชาติ์ราฐะทำนุก
เนื่องเลี้ยง
ดำรงสิริรัชย์ปลุก
เกษมยืด ยงเทีญ
ผะดุงประชาชัยเพี้ยง
พิภพดั้นนิรันดร ฯ
๏ รตนตฺตยานุภาเวน ปรมินฺทมหาปชาธิปกสฺส มหาราชสฺส โสตฺถิ อิทฺธิ วุฑฺฒิ ภวตุ ฯ
๏ สังหรณ์อานุภาพแก้ว
สามประการ
สรวมพระสวัสดีดาล
ด่งฟื้น
สรวมพระอิทธิโอฬาร
ดิลกะเดช อดุลเทีญ
สรวมพระพุฒิภาพพื้น
เพิ่มเพี้ยงพรประสงค์ บาระนี ฯ
๏ จงมีแด่พระเจ้า
แผ่นดิน เอกเอย
สมเด็จพระปรมินทร์
ปกเกล้า
มหาประชาธิปกภิญ
เญาวะภาพ ผยองเทีญ
สมราชะปะณิธานเฝ้า
ใฝ่เกื้อเกษมประชา สิทธมัสดุ ฯ
---
จบ
๏ ลิลิต ข้านราธิปเอื้อม
อวยระบิน
รา มิมีทวีถวิล
ว่างน้อย
ชา ครีย์กลั่นกะวีจิน
ดะนาเสนาะ สนองเอย
ภิเษก พระปกเกล้าชะม้อย
มุ่งแล้วเร็วถวาย ฯ
๏ จบ ภิปรายพจะนาทไว้
เฉลีมเวียง
บ รมะนาถชูชาติ์เพียง
เพชร์พร้อย
ริ ระจิตเพื่อพิศิษฎ์เสียง
เสนอต่าง องค์อา
บูรณ์ บทบ่บูรณ์ถ้อย
โทษข้าขออะภัย ฯ
๏ จง ใจไว้ชื่อมื้อ
มระณา สันแล
รัก พระราชะจะริยา
ยั่วปลื้ม
ภัก สาอุสสาห์หา
ไหนเปรียบ กะรุณเลย
ดี เด่นเหมือนเฟ้นยื้ม
หยาดฟ้ามาผงม บาระนี ฯ
---
อธิษฐาน
ร่าย
/*294๏ อัญขยมประณมหัตถ์ชะไม
ประณามพระไตรรัตะโนดม
บังคมบรมะเทพะบิดร
โปรดประศาสน์พรศักด์สิทธิ์
ให้สมจิตสมเจตน์
เดชระจิตลิลิตสุภาพ
พจะนาทปลาบปลื้มกะมล
ใครอ่านดลปรีดา
ฟูมะนะสาสมแต่ง
แม้น้อยแห่งน้อยคำ
น้อยคนบำเรอมะโนช
เบีกปราโมทย์ประโยชน์ยล
ประเทืองทิพยะผลสมหวัง
บังเกิดกุศละศุภะกรณ์
เกียรติสังหรณ์ให้สม
มะโนภิรมยาธิษฐาน
จงบรรดาลสิริสวัสดิ์
แด่สยามะกษัตร์สัปดะมะราช
เฉลีมชาติ์ชื่นชนมะมาน
จิระฐิติกาลถะเกีงบุญ
อำนวยพระคุณสมศักดิ์
ขัตติยะจักรีเกรียงเดช
ทำนุกประเทศประเทืองไผท
ทำนุกไทประเทืองวงศ์
ยืนยงคู่ฟ้าดิน
เสริศวะระภิญโญนิยม
ขอบรมะวงศ์จักรี
มีชะโยกาสเกื้อรัฐ
อวยเกษมสวัสดิ์วุฒิไกร
แด่ชาติ์ไทฐิติกาล
คุณะไพศาลสะโมสร
เกื้อมะนุษยะนิกรสกละพิภพ
เกียรติศักดิ์ลบเลีสะนิกาย
สัมะภาคผายพิริยะวิชัย
ขอชาติ์ไทเอกอะธึก
ศึกษาเปรื่องเฟื่องวิชา
ทรงศักดิสาธุประพฤดิ์
ยึดพิริโยตม์โสตถิ์สถิต
พาณิชยะกิจเกษตระกรรม
ช่ำเชีงเรีงรวยสิน
/*295รักธรรมะภิญโญเกษม
เปรมพรหมะวิหาระสามะคี
ปรองประเพณีสมฐาน
ห่อนทะเยอทะยานเกีนสมาร์ถ
พำนักราชยะธิปะไตย์
จวบถึงสมัยเหมาะหน้า
เปรื่องวิชาสามาร์ถป้อง
ปกครองตนโดยงาม
ห่อนเหิ่มห่ามเอาอย่าง
ตื่นกระดางลางเลียนเขา
เอาแต่สมแต่ควร
ห่อนด่วนห่อนกำเรีบ
เสีบสารส่อกะลียุค
รนหาทุกข์หาโทษ
โดยชั่วโฉดเฉาญาณ
ขอบรรดาลสยามะชาติ์
คงเอกะราชย์เลอโลก
ปราศจากโชคร้ายตลบ
จวบสะกละพิภพศิวิไลส์
ร่วมหฤทัยเป็นชาติ์เดียว
ชุดเฉลียวเฉลีมโสตถิ์ศันติ์
เลีกผลาญกันพินาศ
ขอพุทธะศาสน์ส่องหล้า
เป็นศาสนาสากล
โลกานุสนธิ์สมดี
ธรรมะรังสีสว่างสวรรค์
เลี้ยงไกวัลย์วุฒิสวัสดิ์
อย่ารู้วิบัติบำเพ็ญ
เป็นสาธาระณะประโยชน์
โปรดสัตวะนิกรทั่วหน้า
จงประสิทธิ์สมจิตข้า
ขจิตน้อมมะโนธิษฐาน นี้เทีญ ฯ
---
อวสานพจนาท
๏ เริ่มสารโคลงลิลิตนี้
ชีวิน ทระวารเอย
พุทธะศกสองพันกะษิณ
สี่ร้อย
เศษหกสิบแปดสุทิน
สิบแปด กุมภ์รา
ฉลูสัปตะศกชะม้อย
มุ่งแล้วทันถวาย ฯ
/*296๏ ในปลายพุทธะศกหน้า
นานพอ
เฉลีมพระชันมะษารอ
ฤกษ์พร้อม
ปางแรมมะหระณพชลอ
ชีโวสร์ วิทูรพี่
องค์สุขปลุกญาณย้อม
ขยิ่มฟื้นฟูสมอง ฯ
๏ ประลองเหยาะสารเสนาะสิ้น
ฝีโอฐ พี่อา
เสมือนส่งลำปราโมทย์
เมื่อเถ้า
อะวะสานพจะมาลย์อุโฆษ
ขัตติยะลักษณ์ กะวินเอย
เฉลีมรัตะนะโกสินทร์เย้า
จิตจี้กะวีสะหาย ฯ
๏ ขวนขวายสืบเรื่องร้อย
เรียงคำ
ทุกระหัสมุ่งมะนัสะทำ
ถ่องถ้วน
อ่านเล่นหรึเป็นตำ
รับสืบ สนองรา
สมัยเปลี่ยนเพี้ยนยุคล้วน
เปลี่ยนเพี้ยนเฉนียนนิคม ฯ
๏ อัญขยมสมแต่งใช้
เวลา ว่างเอย
ตามจุใจในครา
คร่ำแล้ว
ฉลองขวัญส่อศันติผา
สุกเศษ ชนม์พี่
ได้เปรียบเทียบกะวีแกล้ว
หนุ่มกลุ้มแกลงาน ฯ
๏ สังขารทุพละภาพโอ้
อาภัพ พี่เอย
ไหนมะรามัยถับ
ท่วมเงื้อ
อาสันนะวิโยคลับ
ลาระร่อ แล้วเพื่อน
รู้ขนาดธรรมะชาตเรื้อ
ละโมภเคลี้งเหลีงไฉน ฯ
/*297๏ กำไรชีวิตเกื้อ
เกษมชนม์ พี่อา
ไป่เปล่าเพียรเกลานิพนธ์
เพิ่มไว้
สมัยใหม่ยากใครสน
ใจรัก กะวีเลย
ศรีอยุธยาถ้าไร้
กะวิชกะนี้ดีหรือ ฯ
๏ พรื่อไผทใช้ผูกถ้อย
แถลงโคลง คร้านฤา
สพโศลกตื่นโชคชะโลง
เพร่าพร้อง
ไป่เสาะพจน์เสนาะสะโอง
อัตถะอวด รู้รา
ฝึกจริตติดตัวต้อง
เติ่งฉะนี้มีถม ฯ
๏ แม้อบรมรักเฟ้น
เป็นกะวี แท้แล
แต่งมิเด่นเห็นดี
ฉีกทั้ง
อุสาห์ตรองสอดส่องวิถี
เธียระฉบบ เฉลยรา
ประพันธ์เหมาะคำเพราะพริ้ง
เลีสะไร้ใครฉิน ฯ
๏ ปรุงประทินพจะนาทกล้ำ
คำกระหวัด
เอีบอักษระสัมผัส
พากย์แพร้ว
ไป่เลีสเท่าเทีดอรรถ
อ่านจับ ใจเลย
เพลาเสนาะเหมาะความแล้ว
กลับกะก้ำขำขะบวน ฯ
๏ กำศวล, ยวนสวาท, พ้อ
พิโรธระหัส สยองฤา
แต่งง่ายสร่ายสัมผัส
เพราะได้
เดชความบ่งง่ามฉวัด
เฉวียนส่อ เสนอเพื่อน
เล่าเรื่องเปลืองสมองให้
เสนาะเนื้อเหลือระอา ฯ
/*298๏ คะณาอักษรผ่อนสั้น
ยาวไฉน เจ้าเอย
สุดแต่อ่านสมานไพ
เราะห์ลิ้น
วางเหมาะก็เสนาะนัย
ะพจะนาท สนองเพื่อน
ไร้หลักยักคำดิ้น
เด่นเลี้ยงเสียงสะอาง ฯ
๏ ละม้ายนางช่างดอกไม้
มองผะจง ระจิตฤา
พวงบุบผาพิศวง
เมื่อแล้ว
ผะสมฉลาดกับสมาร์ถมง
คละมิ่ง มือแม่
โศภิตพ่างนิมิตแพ้ว
พิริยะเพี้ยงเรียงคระโลง ฯ
๏ นายโรงนางเอกฟ้อน
ละครรำ วิไลแม่
เหตุถนัดนัฏะกรรมนำ
เนตรปลื้ม
ท่าละครอักษรสำ
เรีงโลก ละม้ายรา
สมานเหมาะเหมือนเหยาะยื้ม
หยาดฟ้ามาแฝง ฯ
๏ ช่างแผลงเขียนภาพน้ำ
ยาสี สวยเจ้า
เลือกท่าเลือกที่ดี
เด่นวิ้ว
งามไหนใฝ่วาดฝี
มือนิมิต นั่นเพื่อน
จึ่งวิจิตร์วิษณุกรรมพลิ้ว
เพรีดแพ้แลเฉลา ฯ
๏ ยามเนานัคะเรศะพ้อง
อเนกะภาร พี่อา
สุดประดิษฐ์ลิลิตขาน
ขัดถ้อย
ยามยั้งฝั่งชะเลปาน
อะมระชุบ เชาว์ฤา
สารเสนาะเดาะพจน์พร้อย
พร่ำพร้องเพลีนหนอ ฯ
/*299๏ เหลือพนอวระอาตม์แม้น
เคยมา แล้วพี่
ตื่นแต่เยี่ยมสุริยา
หยุดน้อย
ยามเสวยและสรงสา
คระพัก ไฉนเลย
ตรองบทพจะนาทชะม้อย
แต่แต้มแถมระบิน ฯ
๏ ยิ่งถวิลร่วมแล้วยิ่ง
ผยองเพียร ยิ่งรา
เคยแขกแปลกพักตร์เยียน
ยั่วปลื้ม
ปราศรัยผูกใจเจียน
จับเบื่อ เบือนฤา
ชอบเปลี่ยวอยู่เดียวยื้ม
เยี่ยงลี้อิสีสถาน ฯ
๏ วารสุรีย์ที่สิบเบื้อง
พุทธะศก๒
เยี่ยมเศษพฤษภหก
สิบเก้า
จวนเที่ยงเยี่ยงทิพยุทก
เทพยะโปรด โปรยฤา
ชื่นชิวิตเพราะลิลิตเร้า
อุระแล้วเลอถวิล ฯ
๏ สิ้นแปดสิบสี่ถ้วน
ทิวัสะกาล ประมวลเพื่อน
หากงดรจะนาวาร
ออกเว้น
สี่สิบแปดทินะประมาณ
วันแต่ง เต็มเอย
ไม่น่าแล้วแล้วเส้น
ชีพเพี้ยงพราหมณ์ขลัง ฯ
๏ ตั้งพิทธีเอกเอื้อน
อิศวะระมน ตราฤา
เบ่งตะบะผละกังวล
อื่นสิ้น
หยุดระงับแต่หลับปรน
ชิวาผ่อน ผงมพี่
เกษมเสาะฉอเลาะลิ้น
ดุริยะถ้อยประเทืองหู ฯ
/*300๏ เถีงผู้ชำนิห์แกล้ว
กะวิีนิพนธ์ ฉมังรา
ใช่ผูกบทพจะนะถะกล
ก่องถ้อย
ตามจิตมักติดฉงน
ชะงึมเงื่อง งงพ่อ
เคยเสนาะหนิเพราะน้อย
นั่งตื้อหือไฉน ฯ
๏ ยามไวไขพจะนะเพี้ยง
เทพัญ พิศิษฎ์ฤา
ถั่งทิพยะประพันธ์สวรรค์
วากย์เจื้อย
สามเสมียนมิเขียนทัน
เทียบมรุษ ะสึงฤา
บางคาบเสมือนศาปเยื้อย
เยี่ยงสท้านมารสิง ฯ
๏ ยิ่งพินิศแจ้งจิตเที้ยร
ทิพยะนัย ะเนตรฤา
ประดิษฐ์เพราะเพราะเหมาะใจ
จวกเย้า
เพราะรัก, ภักดีใคร
เพราะโศก ถึงฤา
ละล้วนเหตุอาเภทเร้า
อุระเต้นเป็นกระแสร ฯ
๏ ที่แท้ทุกมะนุษยะปลื้ม
เปรมใด เสมอฤา
ประโลมปลอบยอบยอใจ
เจิ่งยิ้ม
ขู่ขานชักสท้านหะทัย
ประเทีงมะโนช ไฉนเพื่อน
นะวกะราชน่าสวาทปิ้ม
ปิเยศฟื้นคืนปะถัมภ์ ฯ
๏ นำวงศ์นำรัฐะเมื้อ
วุฒิมรร คารา
ยิ่งพินิศพิธะราชจะรัณ
ยิ่งปลื้ม
ก่องเกาศะละลักษณ์ธรรม์
ธีระนิเทศ เถลีงเอย
สยามมะนุษย์ดุษฎียื้ม
โอฐฟ้ามาเสนีญ ฯ
/*301๏ พะเอีญเผือเชื้อกษัตริย์ต้อง
ปรีดา ยิ่งแล
เห็นร่วมราชะปรีชา
ช่วยแคว้น
ใคร่สนองพระกะรุณา
สมพะลัฑฒ์ พะลีท่าน
จึ่งประดิษฐ์โคลงลิลิตแม้น
มาษะแก้วกุสุมถวาย ฯ
๏ ใช่ตะกายหมายเกย่งเอื้อม
อันใด อื่นเลย
นอกจากภักดีใน
บาทเจ้า
หวังเฉลีมพระเกียรติไพ
โรจพิภพ ผยองแฮ
ทั้งฝากฝีปากเถ้า
อุทิศะถ้อยถวายลา ฯ
๏ เป็นข้าก็เยี่ยมข้า
หลวงเดีม
ข้าสนิธชิดประยุระเสรีม
ศักดิ์เจ้า
วิสาสะบาท,แต่สวาทเฉลีม
กุมาเรศ มารา
เถลีงรัชย์ยังประวัติ์เกล้า
กระนั้นผันไฉน ฯ
๏ ถือใจพึ่งไท้ภัก
ดีบาท ยิ่งแล
สมเช่นเป็นพระญาติ์
หย่งเกื้อ
สามัญนระสันนิวาส
วายตระหนัก กระนี้ฤๅ
รักอย่างเจ้า,อย่างเชื้อ
นุชาตด้วย,เอ็นดู ฯ
๏ เมื่อรู้ภูธะเรศตั้ง
หวังดี เด่นเอย
มุ่งทะนุกสุขศันติ์ทวี
ชาติ์ชื้น
ปรีดาพระบาระมี
บรมะนาถ ไฉนรา
ภูมจิตจักริชฟื้น
เกียรติ์แคว้นเฉลีมขวัญ ฯ
/*302๏ มรณาสันนะภาพรู้
ศึกสกนธ์ หนอพี่
หวังสุทธ์เกษมเปรมกะมล
ชั่วมื้อ
รอบาศมรณาตม์ดล
นิพุติโลก สะเรีงฤๅ
แน่วมะโนชปราโมทชื้อ
ชีพเพี้ยงแผนพอ ฯ
๏ ขอแต่เย็นจิตเลี้ยง
ชีวัน วิเวกเทีญ
เลี้ยงร่างสร่างพยาธิศันติ์
โสตถิ์แผ้ว
พ่างชะนิดนักสิทธ์ขัน
ตีชื่น ชะราพี่
สมศักดิ์จักริชะแกล้ว
เกร่อชั้นปะฉิมะวัย ฯ
๏ ไป่มาดพยาบาทล้าง
ผลาญคน ใดเลย
มาดนุเคราะห์เหมาะพะลังตน
แต่เกื้อ
มะนุษยะชาติ์ญาติ์มิตร์พล
ะโลกร่วม ตายแล
เถิ่งถนัดศัตรูเงื้อ
ง่าสะเที้นเมีนเสีย ฯ
๏ เงี่ยร้ายหมายเขม่นจ้อง
จากใคร ก็ดี
สู้สกดปลดร้ายไถล
หว่านล้อม
มือเดียวเฉี่ยวตบใน
อากาส ะดังฤา
สมเฒ่าเผ่าพงศ์น้อม
นอบฉะนี้ศรีชะรา ฯ
๏ คราเยาว์เอาพจน์ผู้
คุณูปะถัมภ์ แถลงเจ้า
ครารุ่นมุ่นเรียนสำ
เหนียกคล้อย
คราหนุ่มกรุ่มเสน่ห์กำ
ดัดพล่าน เพลีนเทีญ
คราใหญ่ใฝ่กิจชะม้อย
มุ่งเกื้อสะกูลเกษม ฯ
/*303๏ คราแก่เปรมจิตเบื้อง
บุณย์ทาน
เอีบอุเบกษาหลาน
ลูกล้อม
ต่างวัยต่างสมัยขนาน
สนุกต่าง กันเพื่อน
จึ่งจะสมภูมิ์ย้อม
เยี่ยงหล้าสถาพร ฯ
๏ อาทรถนอมชีพทั้ง
ทำดี ไฉนฤา
ทำชั่วสั่วศักดิ์ศรี
ส่อร้าย
จนทุเรศหรึเศรษฐี
เถลีงยศ ไฉนรา
ร้อยศกวกศูนย์ละม้าย
ลบข้อเขียนคำ ฯ
๏ สำคัญนั่นไว้เยี่ยง
ยามประพฤติ์ ไฉนนา
เผื่อปัจฉิมะชนยึด
อย่างอ้าง
เนายานแผ่ผ้านตะพึด
พละโลก เลียนแฮ
ดีก็ดีมีข้าง
ชั่วแล้วมลายเกษม ฯ
๏ แม้เปรมใจใคร่สร้าง
กุศลทวี ถวิลเทีญ
พฤติเฉีดเทีดนิทัสะนีย์
น่าน้อม
อาจทะนุกสุขเกษมปรี
ดาโลก ระบือแฮ
ไว้ประศาสน์อะนุชาตย้อม
จริตฉะนี้ศรีชนม์ ฯ
๏ ยิ่งคนโตใหญ่เอื้อน
อันใด
มากมะนุษย์รุดเลียนไว
เวี่ยป้วน
นระชนมักพ้นพิสัย
แสร่เยี่ยง สยมแฮ
ฝรั่งแขกแปลกเภทล้วน
จะรีตพื้นพันธุ์ไฉน ฯ
/*304๏ ถวิลไตรลักษณะรู้
ธรรมะนิยา มะโลกเอย
ทุกสัตว์ปัจจัยะพา
เกีดแล้ว
เจรีญพักหนึ่งชักชะรา
พาธดับ ศูนย์แล
แน่ไม่มี, ที่แต้ว
เติ่งด้วยฉลวยกรรม ฯ
๏ ทำดีได้สุข,ร้าย
ระทมทุกข์ แท้แล
ล้วนไม่จริงจังบุก
เบี่งเพ้อ
หลงสมมตขยดขยุก
ละเลีงร่าน ระเบ็งแฮ
ถือก่นตัวตนเฟ้อ
เดชฟุ้งเฟือนทะยาน ฯ
๏ ร่านยินดีอยากให้
ใดรัก รุมแฮ
อยากห่างใดชังชัก
ทุกข์ท้น
ดับร่านก็ปานดัก
ดับทุกข์ ถลายพ่อ
อุสาห์ประพฤติ์ผละยึดพ้น
โลภะแล้วเลอศันติ์ ฯ
๏ หวงน้ำมันมืดตื้อ
ตะเกียงดับ เสียรา
เปลืองรอด,เนตรบอดกลับ
แกล่ร้าย
ใช่ประหยัด,มัจฉะรีย์ทับ
หะทัยคลั่ง เขลาฮือ
เปลืองนิด,อาจนิมิตละม้าย
สว่างห้องเหมวิมาน ฯ
๏ ทิวัสะกาลตะเกียงจุดแม้น
ราตรี
เพลีงหรึแข่งแสงสุรีย์
โรจฟ้า
แถลงโง่โอ่อวดดี
สุรุ่ยสุร่าย เปล่าพ่อ
ใจเท่านั้นผันถ้า
ถูกมื้อระบือผล ฯ
/*205๏ พึงยลกระดานหนึ่งทิ้ง
ธระณี แนบนา
แสนง่ายใต่จระลี
เหรียะเต้น
ยกสูงสักเส้นตี
ตะปูปัก เสาเทีญ
หมื่นมะนุษย์ถึงฉุดเค้น
ขู่ด้วยเดีรหรือ ฯ
๏ มีมือมีปากแม้น
ชักใย ยนตร์ฤา
ส่อประโยชน์ทุกข์โทษไฉน
ทั่วหน้า
ปัญญาศึกษาใจ
เป็นโจก บงเพื่อน
รู้เงี่ยได้เสียกล้า
กลั่นแล้วเลอเกษม ฯ
๏ เปรมฤดีที่เกีดเชื้อ
ขัตติยะจัก -รีพี่
พึ่งสี่สีส์ประยุระศักดิ์
ชุบเกล้า
มะนะสามั่นสวามิภักดิ์
ภูวะนาถ เนืองเอย
ถือกะตัญญูพะเน้า
มะโนชน้อมคุณางค์สนอง ฯ
๏ เพื่อฉลองบงกชเจ้า
ชีวิต สยามพี่
จึ่งอุบัติ์โคลงลิลิตประดิษฐ์
ด่วนแล้ว
ราชาภิเษกสถิต
ถวัลยะราชย์ เฉลีมเอย
สมจิตพิพิธะภัยแผ้ว
พิศิษฎ์์เพี้ยงพรผะสงค์ ฯ
๏ จงใจไว้ประดับเบื้อง
บาระมินทร์
เฉลีมรัตะนะโกสินทร์
สืบช้า
กะวีสะดับดุจะขับพิณ
ผะเดียงโสตร์ เสนาะเพื่อน
ไหนโฉดโปรดอะภัยข้า
เดชด้อยเฉลียวเดียว ฯ
/*306๏ เหลียวหาลาเพื่อนแก้ว
กะวีสยาม สะหายเฮย
นราธิป ฯ หายละลิบนาม
เมื่อหน้า
อ่านนิพนธ์ก่นรับความ
เคารพ เรียมเทีญ
ขอฝากฝีปากข้า
แค่นเอื้อนอะนุสรณ์ ฯ
๏ จอมบิดรสยามะราฎร์เจ้า
จงเจรีญ ยิ่งเทีญ
สยามะชาติ์เอกะราชเพลีน
กิจเกื้อ
พุทธะศาสน์สุวะภาสผะเชีญ
สะกละโลก นิยมรา
วงศ์จักริชวิศิษฎ์เชื้อ
เชีดเที้ยรธงไท ฯ
๏ ขอมะไหศวะริเยศยั้ง
ยืนยง
ขอกษัตริย์จักรีคง
ปกหล้า
ขอขัตติยะวงศ์ทรง
สมรรถะกิจ นุกูลเทีญ
ขอผูกใจไพร่ฟ้า
ฟุบเกล้าเทาถวาย ฯ
๏ ขอนิกายสยามะชาติ์รู้
เรียนเรีง วิชารา
ขอพะณิชย์กิจเกษตร์ถะเกีง
เกียรติ์ด้าว
ขอศันติ์สืบบรรเทีง
ไทวิราศ อรีแล
ขอสะมาคมน้าว
ทั่วหน้าสามะคี ฯ
๏ ขอพะจีนี่ประสิทธิ์เพี้ยง
พรผะสงค์ สรรพเทีญ
ขอลิลิตยืนสฤษฎิคง
คู่แคว้น
ขอกะวิชะวิทยาจง
เจรีญยืด สยายแฮ
ขอระหัสจับหัตถ์แม้น
หัตถ์ข้าลาละหนอ เพื่อนเอย ฯ
---
อัปปมาท
/*307พ่อเฮยยามนี้พ่อ
เพลินฟัง ลิลิตพี่
ละเลีงลิบนราธิป ฯ ยัง
หย่อยถ้อย
ประมาทถวิลหมิ่นมระณังค์
ไฉนใช่ ช้าเลย
นราธิป ฯ หายฉิบชะม้อย
หมดชั้นฉาริกา ฯ
๏ เผยอหาสาริกโอ้
อนาถแหงน เปล่าเจ้า
ฝันฝากฝีปากแทน
เทียบริ้น
เถีงสูอยู่เก้าแสน
โมงไม่ ม้วยฤา
คงจะ, มีขณะสิ้น
สะภาพเพี้ยงเผือประลัย ฯ
๏ ถึงไว้คุณะวุฒิ์ก้อง
เกียรติ์ทนง ไฉนรา
ถึงมะหิทธิ์สิทธิศักดิ์ยง
ยอดแกล้ว
ถึงอะธึกเครื่องระลึกผะจง
ประเจีดโลก เฉลีมฤๅ
ถึงอย่างไรใช่แคล้ว
พินาศมื้อหรือฝืน ฯ
๏ ยืนแต่เยี่ยงเท่านั้น
เนาเฉนียน นานพ่อ
หมื่นชั่วอะนุชนเลียน
เลือกค้าน
หิตาภรณ์อักษรเขียน
ขยายประโยชน์ ก็ดี
เหมือนอื่นอื่นตื่นต้าน
สุดโต้,อะโห! หาย ฯ
๏ สุโรบายบำราบเขี้ยว
ขืนใจ คนรา
แม้ขยาดอาชญาไฉน
เหนื่อยดิ้น
เห็นนิทัศน์จักระพรรดิพิชัย
ะสินธุเทศ เถีดเพื่อน
ไผท, เผ่า,เท่าปีกริ้น
หละล่อนเรื้อเหลือควัน ฯ
/*308๏ ถวิลธรรม์พุทธะเจ้าโปรด
เทศนา สูเอย
ตามสมัคร์จักศรัทขา
เทีดใช้
เซี่ยวนะหุตพุทธะพงศา
ยังสืบ สยายฮือ
เหตุมิขืนใจให้
เหี่มแค้นเสียคม ฯ
๏ ไฉนบรมะจักริชะแกล้ว
แกลภพ เดียวพ่อ
อเนกะชาติ์อำนาจสลบ
รอบด้าน
เดชไทร่วมหะทัยซบ
ประศังสะบาท เกษมแฮ
เจ้าไพร่ไมตรีสร้าน
เสน่ห์น้อมถนอมกัน ฯ
๏ โลกแข่งขันเข่ญค้า
คะนองใจ
ภายนอกดอกศิวิไลส
โลภเอื้อม
สุขศันต์นั่นภายใน
แหน่งมนุยย์ ถนอมนา
ทุกแพ่งแหล่งโลกชะเงื้อม
สงบเที้ยรไทหรือ ฯ
๏ เดชถือพุทธะศาสน์ดุ้ง
แดประดอย ธรรมพ่อ
ภายนอกผิจ๊อกกร๋อย
จิตแกล้ว
ทะเยอขยันหมั่นเรียนทะยอย
ผยองกิจ ตระการเทีญ
สักะเทศไทไม่แคล้ว
ครึกครื้นยืนเกษม ฯ
๏ เอมโอชปราโมทย์ใช้
ฉะฬายัตน์ ฉลองฤา
เปล่า, จิตธรรมะสัมผัส
เท่านั้น
ศิวิไลส์เลีสะไพรัชย์
สุดเลีก ศาลรา
จิตใฝ่ศิวิไลสชั้น
คุกต้องปองหรือ ฯ
/*309หากถือธรรมะนิเทศดิ้ง
แดผะเดีม ญาณเพื่อน
เรียนสงบก่อนเรียนเหีม
เห่อดิ้น
เสริศวร์สิทธิภาพเริ่ม
กำเรีบ เหลีงแฮ
โลก่จักรักศันติ์สิ้น
แสร่ร้อนวิชาเฉ ฯ
๏ ลงเฮกันแล้วตื่น
ฮือตาม เตลีดโฮ
ไม่เลือกคุณโทษลาม
ลวกหล้า
บุญไทที่ดะนัยสยาม
ยังเสงี่ยม สงวนพ่อ
หน่วงหน่อยอย่าปล่อยบ้า
ระห่ำฟุ้งปรุงศันติ์ ฯ
๏ กะตัญญูรู้เสงี่ยมนี้
ศรีจะรงค์ โลกแล
อุทัยะรัฐแต่อัสดงค์
เดีดเพี้ยน
เหตุผลักหลักธรรมทะนง
ทิฐิล่อย กิเลสพ่อ
เลียนเลือกเปลือกยุโรเปี้ยน
ปัดแล้วเรีงสมัย ฯ
๏ โลกเกลียดใดไป่สู้
สงคราม สิเออ
ไฉนโลกโยกพยายาม
แหย่ร้าว
ถือชาติ์อุกอาจหยาม
แย่งประโยชน์ กันเล่า
เกลียดรบน่าตลบน้าว
มะนุษยะค้าสามะคี ฯ
๏ อ้าศรีอารยะเมตตยเจ้า
จงประศาสน์ พรเพื่อน
ผะดาสะมาคมชาติ์
เชื่อมเกื้อ
พละเมืองทุกเมืองมาด
สมานมนิฐ สนองเทีญ
ถือโฉลกพละโลกเอื้อ
โอบอ้อมประนอมศันติ์ ภิยโยฯ ฯ
/*310๏ ขวัญชิวาสาระทิศแท้
ศึกษา นิเอย
พุทธะศิษย์เผยพิทยา
ศาสตร์พ้อง
แผกนามแต่นิยามะสา
โรชะร่วม แถลงแฮ
สกละโลกเรีงโฉลกซร้อง
ประสาทมื้อระบือเสรีญ ฯ
๏ เชีญท่านอ่านแล้วชื่น
ชะเลงฤทัย ถวิลเทีญ
ถึงพุทโธวาทะนัย
หน่ายน้อย
เหตุธรรมส่อกรรมกษัย
สะบาปเบีก เกษมเพื่อน
จบพจน์เพียงจรดถ้อย
เท่านี้พะลีสะหาย พี่อา ฯ
เชีญเริ่งในความไม่เลินเล่อเสมอเถีด
---
ถ้อยแถมพระบรมราชาภิเษก
โคลงสี่
๏ ภายหลังเขียนลิลิตแล้ว
ปรากฎ
ข้อที่, ควรมีบท
บอกไว้
เพื่อถะเกีงเกียรติยศชด
เฉลีมศักดิ์ สูงแฮ
แด่ท่านผู้ที่ได้
รับน้ำกะรุณา ฯ
๏ เสมาผ่านฟ้าโปรด
เลียนขนาด ขนานฤา
สมเด็จปิยะมะหาราช
เรี่มสร้าง
มีบรมะรูปพระบาท
สัปดะมะรัชย์ ผวนแฮ
อักขระพระนามข้าง
หนึ่งแม้นแผนเดีม ฯ
/*311๏ เพิ่มอักขรอีกข้าง
หนึ่งแถลง
บรมะราชะอภิเษกสะแดง
เด่นรู้
ระลึกลักษณ์เจี่งประจักษ์แจง
ความชอบ ฉลวยแฮ
เพื่อพระราชะทานผู้
ภักดิเกื้อสนองการ ฯ
๏ ท่านชมบรมะรูปแล้ว
ลืมระลึก ไฉนเลย
ถึงบาทปิยะราชระธึก
ทั่วหน้า
อุปะริมเฉกพิมพ์ผนึก
สองกษัตร์ เสมือนเอย
หากปิดเบื้องหะนุท้า
สุดเอื้อนองค์ไหน ฯ
๏ พระโฉมชะไมราชแม้น
กันไฉน
ขอพระราชะหฤทัยชะไม
ยี่งแม้น
ปรีชาพิทยาไหว
ทันเล่ห์ เฉลียวฤา
ชูชิวาตม์สยามะชาติ์แป้น
เปี่ยมน้ำใจหา ฯ
๏ พระชันมะษาช้าชื่น
เฉลีมสกนธ์ เกษมเอย
เสมือนพระมุขะมงคล
ที่เพี้ยน
ผะดุงรัฐขัตติยะถะกล
ะเกียรติสืบ สยายแฮ
ที่พึ่งไพร่ฟ้าเที้ยร
อุเทศฉอ้อนพรถวาย นี้เทีญ ฯ
ไชย์โย
---
แถมท้ายพระบรมราชาภิเษก ราชบัณฑิตถวายน้ำอภิเษกที่พระแท่นอัฐทิศ
/*312(คัดจากหนังสืออังกฤษที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ให้รจิตขึ้น เพิ่มข้อราชประเพณีและบอกนามเทพะดาอัฐะมหาทิศะวิทิศาภิบาลชัดเจน จึ่งไม่อยากให้ล่วงไปเสียเปล่า)
๏ ภายบูรพ์บัณฑิตน้อม
ภิเษกสะลิล เฉลีมท่าน
ผสมสุทกมณฑลประจิน
เจีดเผ้า
พ่างท้าวธตะรฐะภิญ
ญวาภิสิต สุพรเอย
พร้อมพะสกยกทูนเกล้า
กระหม่อมตั้งหวังถวาย ฯ
๏ ภายอาคเขย์นั่นน้ำ
จันทระบูร บวงเอย
ภูตพินิตอะนุทิศะพูน
ภักติ์น้อม
พุทธะมนตร์ทิพะชละทูน
อุเทศกษัตร์ ภิเษกท่าน
สะหะเท่ห์ชาวชะเลพร้อม
จิตด้วยอวยถวาย ฯ
๏ ภายทักษิณสุทกเบื้อง
ศรีธรรม ะราชเอย
กับปัตตานีนำ
นอบไท้
พ่างพิรุฬหะราชปะถัมภ์
มะหาทิศ ถนองท่าน
สะหะภักดิ์ชาวปักษ์ใต้
ตลอดด้าวเทาถวาย ฯ
๏ ภายหระดีนั้นอุทก
ทิพยะมนต -ราเอย
ภุเก็ตกับชุมพรคน
ตก,ใต้
พ่างเสพน์เทพะดาหน
อะนุทิศ ถนองท่าน
ร่วมสมัคร์ราษฎร์รักไท้
เทีดช้อนชะเยนทร์ถวาย ฯ
/*313๏ ภายปัศจิมะทิศะน้ำ
นครชัย ศรีเอย
กับที่ราชบุรีไผท
เทีดเกล้า
พ่างพิรูปักษ์เทพะไทย์
ทวยพะสก สมานฤา
อวยสวัสดิ์โสมะนัสพะเน้า
นเรศะน้อมพรถวาย ฯ
๏ ภายพายัพะทิศะน้ำ
พายัพ ะรัฐแล
มะหาราษฎร์,พิษณุโลกถับ
ถัดแคว้น
นะครสวรรค์มิ่งขวัญรับ
ขวัญกษัตร์ ภิเษกท่าน
นาคะฤทธิ์อะนุทิศะแม้น
มะนุษยะน้อมพรถวาย ฯ
๏ ภายอุดรบัณฑิตน้ำ
มนตร์อุดร สรวงท่าน
พ่างประกาศกุเวระราชะพร
พ่วนน้อม
สะมะนัสนะระรัฐนิกร
เกษตร์อยุธ ยาฤา
จงรักภักดีพร้อม
สะพรั่งก้มสะการถวาย ฯ
๏ ภายอิศานปานยักษ์ทั้ง
มะลาวเขบ็จ บวงฤๅ
น้ำอุบละร้อยเอ็จ
เอีบเคล้า
นะคระราชะสิมาเคล็ด
ขลังเสก ผสมแฮ
บัณฑิตอัญชะลิตเกล้า
ภิสิตไท้ชัยะสรวง สนองเอย ฯ
---
ถ้อยท้าย
๏ พวงพินิตโคลงลิลิตต้อง
ตำรับ เฉลยเอย
บรมะราชะอภิเษกฉบับ
ใหญ่นี้
จอมกษัตริย์ตรัสสั่งจับ
พิมพ์แจก เฉลีมท่าน
กรมะพระนราธิป ฯ ชี้
ขาดสิ้นสนองขะบวน ฯ
๏ ทวนตรวจอักษระศัพท์เบื้อง
บรรเจีด จะแรงเอย
พึ่งพระสารประเสรีฐ
ส่ำเกื้อ
กระชั้นนักออกประดักประเดีด
สมสดวก รดมแฮ
ได้ดะนุชะชายาเอื้อ
อ่านซ้อมถนอมกะวิน ฯ
๏ เขียนระบินลิ้นฝรั่งทั้ง
แทนชะนก คุมนา
เขียนภาพเขียนแผนปก
ปัดพลั้ง
มะหาศิวาฯ,ดุละภาฯยก
เป็นดูก ผะดุงพ่อ
พิมพะกิจวรกิจฯ ตั้ง
จิตตั้งตาสนอง ฯ
๏ ปรองประกวดรวดรัดแล้ว
ทันงาน เรียบรา
ฉลองพระราช,ะประสงค์สมาน
แมกรู้
สมุดประหลาทพระราชทาน
เถลีงระลึก นิรันดร์เอย
ขอลิขิตขอบจิตผู้
นุเคราะห์ไว้ในวะสานฯ
๏ เชีญท่านอ่านแล้วเทีด
ถวิลคุณ
เจ้าอยู่หัวการุญ
เหล่าข้า
น้อมประณตศิรพจน์พิบุล
ะภักดิท่วม ถวายเทีญ
หวังสวัสดิ์เรีงรัชชะช้า
ชะโยษะเกื้อเกษมสยาม ภิยโยฯ
/*315๏ พยายามขยันหย่งเอื้อม
อาสา เสนีมท่าน
ช่วยชาติ์ศาสนามะหา
กษัตริย์เจ้า
สุจริตรักพิทยา
ผยองศักดิ์ สยมเทีญ
เชีดชื่อไทไว้เผ้า
ผนวกหล้าสามะคี ไชย์โย ฯ
---
ศุภมัสดุ
ไขคำ เล่มปลาย
แปลศัพท์ต่างๆ ซึ่งใช้ในโคลงลิลิตนี้
เรียงตามอักษร
ก


หน้า
กนกะยันตร์
ยันตร์ (ถมอาคม) ตัวทอง
๑๕๓
กะบิล
ลิง
๒๖๖
กะเรีก
เหมือนเกรีก
[๘๙]
เกษียรสถาน
ที่ทะเล (ขาว) น้ำนม
๑๗๑
กระดางลาง
อุตรินอกรีตไม่เข้าเรื่อง
๒๙๕
การะวิกวาล
ขน (หาง) นกการะเวก
๑๖๑
กิลา
เหนื่อย
๒๕๗
โกศะ (หรือโกษะ)ราชย์
คลังราชะสมบัติ
๑๗๗
เกาศะเลส
แยบฉลาดของเจ้า
๑๙๓
เกาไศย์ หรือโกไสย์
แพร หรือไหม
๒๕๓
เกาศล
ฉลาด
๒๗๘
กัษณุทัย
ขณะอาทิตขึ้น
[๘๘]
ค
เขบ็จ
เหมือนขะบวน หรือระเบียบ เยื้องกราย
๒๕๕
คระโลง
แผลงจากโคลงให้กะก้ำ
[๙๐]
คระไลหงส์
พระพรหม
[๘๘]
คิวา
ฅอ
[๘๘]
ฆาเรศ ฆะเรศ หรือคาเรศ
พระตำหนักเจ้า หรือราชมนเทียร
๒๗๐
คุณะวันต์
ผู้ทรงพระคุณ
๑๘๓
ขันตยางค์
องค์แห่งความอดกลั้น
๒๘๔
ขัษณะ หรือขณะ
แผลงจากกษณะ (สันสถฤต)
๒๓๔
ง
หงอนกาฬ
ขนนกสีดำติดหมวกเหมือนหงอนดำ
๑๔๘
ง้วน
ขยุย หรือก้อนย่อย ๆ
๑๗๑
จ
จเรียง
อย่าง จำเรียง
๙๐
จิโรษะ หรือจิโรสระรัชย์
เสวยราชย์รุ่งเรืองอยู่ยืนนาน
๙๐
จุลีย์
องค์น้อย
๑๙๕
จักรตรี
จักรและตรีศูล
[๘๘]
จัตตาฬีสะ
สี่สิบ
๒๔๐
ช
ฉะกามาวะจร
หมายหกชั้นพ้า (คือ ๑ จาตุมหาราช ๒ ดาวดึงส์ ๓ ยามา ๔ ดุสิต ๕ นิมานรดี และ ๖ ปรินิมมิตสวัดดี)
๑๖๔
ชะนุม
เหมือนชุมนุม คือประชุม
๒๕๖
ชเนศวร์
เจ้าคน
๑๗๑
ชะยัจฉะ
หมีตัวชนะ
๑๔๙
ฉะฬายัตน์
เครื่องติดต่อ ๖ อย่าง คือ ๑ ตากับรูป ๒ หูกับเสียง จมูกกับกลิ่น ลิ้นกับรส ๕ ตัวกับสิ่งถูกต้อง ๖ ใจกับข้อคิด
๓๐๘
ชะลาลัย
พระตำหนักน้ำ
๒๗๖
ชะเลียง
นามมณฑลเมืองเหนือ (แคว้นสุโขทัย)
[๘๘]
เฉียง
เบื้อง
[๙๐]
ชะรุม
เหมือมชุมรุม ที่ประชุมพัก
๒๕๒
แฉวก
ด้าน หริอฝ่าย
๒๕๖
ฉาริกา
ขี้เท่า
๓๐๗
ชีโวษ
รุ่งโรจราวกะอาภรณ์พระพฤหัสบดีเทวะ
๒๗๐
ชละฆาเรศ หรือชลคาเรศ
พระตำหนักน้ำ
๒๗๐
ฉัตรชัย
นามพระกันภิรมย์องค์ที่ ๒ คือ ๑ พระเสนาธิปัติ์ (เรียกเสมาธิปัตย์) สำหรับผู้บัญชาการทัพ ๒ พระฉัตรชัย สำหรับพระมหากษัตร์เจ้า ออกศึกสนาม และ ๓ พระเกาวะพ่าห์ สำหรับอย่าทัพ
๑๕๓
ชัยะธุช
ธงชัย
๑๙๓
ชัยะสีห์
พระมหากษัตร์เจ้า ทรงเดชเหมือนราชะสีห์ตัวชนะ
๑๕๓
ซ
เสนีญ หรือสำเนีญ
ชมลับหลัง
๑๖๙
สมาชญะ
ชื่อ
[๘๘]
สยม
เอง
๓๐๓
สะลิล
น้ำ
๓๑๒
สวังคุลิศ
นิ้วงาม
๑๖๙
ศิวะ
พระอิศวรเป็นเจ้า
๒๑๐
ศิเนมา
หนังฉายกระดุกกระดิกได้
๒๕๓
ศิวาเศียร
พระพรพระอิศวร
[๘๙]
ศิเวศ
พระอิศวรเป็นเจ้า
๙๘
สิริภัณฑ์
สิ่งเป็นศรี
[๘๘]
สุทัยะทิศ
อยู่ทิศตวันออก
๔
สุภัทร์
จำเรีญอย่างดี
๒๘๔
สุโรบาย
แบบอย่างแกล้วกล้า
๓๐๗
เสริศวร์
เจ้าผู้เบ็นเอกะระทำได้ตามลำลอง
๖
เสวะนะ
คบหาสะมาคม
๒๘๙
แสระ
ม้า
๒๒๖
ไศวะ
ผู้นับถือพระอิศวรเป็นเจ้า
๙๙
โศภี
ผู้มีความงาม
๑๘๗
โศภิต
งาม
๑๘๗
โสฬสะนาฬีก์
๑๖ นาฬิกา
๑๙๘
/*สันนิยาตน์
มอบ หรือตั้งแต่งครบ
๑๖๔
ษัฬมะศัตก์สมัย
ยุคร้อยปีที่ ๖
๑๙๒
สังขะลิก
เครื่องจองจำทำโทษ
๒๐๖
สังสรรค์
คบหา
๑๘๓
เซี้ง
ร้องรำออกท่าร่าเรีง
[๘๘]
สัปดะพิสดิม์
วันที่ ๓๗
๑๙๗
ศัศิวาเรศ
วันจันทร์เจ้า
๒๑๐
ด
ดิเรก (อะดิเรก สระอะ หายกลืน ในสระหน้า)
มากยิ่ง
๒๐๔
ต
ตริแนว
๓ แนว
๑๑๕
ตรึงษะสงฆ์
พระภิกษุ ๓๐ รูป
๙๗
ไตรจักร
๓ รอบ
[๘๙]
ตาว
ดาพ (คำเดียวกัน ต เป็น ด. ว เป็น พ)
๒๖๙
ท
ฒะ
ฒ. อุณาโลม เวียก ฒ.ขัดสมาธิ์
[๘๘]
ไทฺวศัต
สองร้อย
๑๕๘
/*(6)ธวัช
ธง
[๘๘]
ทีฆะรัชย์
ครองราชะสมบัติอยู่นาน
๑๙๙
ทึ่ง
อยากรู้อยากเห็น
๒๗๖
ธัญญาปะรัณ
เข้าเปลือก และ เมล็ดถั่วงาเป็นต้น
๔๙
ทุพพะลินทรีย์
ร่างกายฟก ไร้กำลัง
๒๓๘
ธุช หรือ ธวัช
ธง
๒๓๕
ธรรมภาส
แสงธรรม
๒๘๑
ธุมะวะดี
บุหรี่
๑๖๘
น
นะภีสี
สีฟ้า
๑๗๑
นิติราชย์
ตำรับราชะการ
๒๑๐
นิติไสยะ
ตำรับประเสรีฐ
๒๓๑
นิพัทธ
เนื่องนิจ
[๘๙]
นิมิต
เครื่องสังหรณ์ หรือ ลาง
[๘๙]
นิโรธ
ว่าดับ ในที่นี้หมายพระนิพพาน
๑๖๕
นิเวศะมาร์ค
ทางในวัง
๑๕๘
นีนาท
ดังมาก
๒๐๓
นนทิการ
เทวะดาสนิธพระศิวะเจ้า
[๘๘]
นักษัตร
หมายสัตว์ประจำปี
[๘๙]
บ
บุรณะมี
ราตรีมีพระจันทร์เต็มดวง
๑๘๒
เบ็ญจะดล
ห้าชั้น อย่างปะฎลว่าชั้น แต่ดลว่าพื้น
๑๕๓
บัณณะรัสะนาฬีก์
๑๕ นาฬิกา หรือบ่าย ๓ โมง
๑๙๗
บาทะบงสุ์
ขี้ตีน
๒๐๓
ป
ปะฏิมา
ว่ารูปเปรียบ คือพระบรมรูปจำลอง
๒๕๔
ปะฐมะสุทิน
วันที่ ๑
๒๑๐
ปะณิธาน
ตั้งหฤหัย
๑๘๘
ประจันตะทวาร
พระทวารสุดโต่ง
๑๘๓
ประหลาท
เบีกบาน ยินดี
๓๑๕
ปาสาณาสน์
แท่นหิน
๑๔๒
พ
ผะเดียง
อัญเชีญ
๑๙๓
พะลัคร์
กำลังเลีส หมายทหาร
๒๔๖
พะลัฑฒ์ (เขียนพะลัทธ์นั้นผิด)
รวยแรง (ได้แรง)
๒๔๐
พะลิศยะ
พลหมี (พระราม)
๒๔๐
พะลัมภังค์
ปืนใหญ่ เครื่องทำลาย
๒๒๐
/*(8)พะหุณหะ
ร้อนมาก
๒๗๓
พะหุละสุข
สุขเกลื่อนกล่นมาก
๑๙๓
พ่าห์
เครื่องพาไปไหนๆ ได้
[๘๘]
พิเนษะกรมณ์ หรือ พินิกษกรมณ์
เสด็จออกทรงพระผนวช
๒๕๔
พิเลปน์
ผัด ทา ชะโลม หรือไล้
๒๓๒
ภีศะ
อาทิต
๒๕๒
พรรลึก
เหมือนพิลึก แปลกตาน่าพิศวง
๒๔๓
ภิญโญตม์
ยิ่งๆ อย่างสูงสุด
๑๗๘
ผุล
มากเกลื่อนกล่น คือ ชุกชุม
๑๙๓
พฤกษะพรรณ
สิ่งที่ทำเป็นต้นไม้
๑๖๒
พิธะพรรค
พวกต่าง ๆ
๒๐๓
พิส
ญี่สิบ
๒๐๑
พฤติการ
การประดิบัติ หรือกระทำ
๒๘๑
พฤติคุณ
ความดีแห่งข้อประดิบัติ หรือกระทำ
๒๘๐
พฤฒิธรรม
ธรรมะเครื่องทำให้เจรีญ ธรรมะผู้เฒ่า (ประดิบัติ์มาก่อนเก่าแก่)
๑๔๒
พฤทธิ
เจรีญ
[๘๘]
พฤษภ
งัว
[๘๘]
ภิยโย
ยิ่ง ๆขึ้นไป
[๘๘]
ม
มะณียุค
ยุคเพชร์ หมายสมัยดียอดเยี่ยม
๑๕๙
มรกฎ
ลิง
๑๙๓
มะหัคฆะภัณฑ์
สิ่งมีค่ามากยิ่งยวด
๒๘๗
มะหุตะมะพร
พระพรเลีสสูงยิ่งใหญ่
๓๐๐
มะหุตสะวินทร์
เจ้าแต่งงานพระราชพิธีมะหระสพใหญ่
๑๗๑
มะหุตสะวามาตย์
ข้าราชะการเข้าขะบวนพระราชะพิธีฉลองนั้น
๑๔๕
โมระนัฎ
นกยูงรำแพน
[๘๘]
มนตระศาสตร์
ตำรับพระมนตร์
[๘๘]
มัญจาอาสน์
พระแท่นพระบรรทม
๑๗๗
มัญชุส
หีบ กล่อง หรือกลักจนห้องก็เรียก
๒๐๐
เมีล หรือทะเมีล
ดู หรือเห็น
๒๓๕
มาร์ค
หนทาง
๒๕๗
มัจฉะรีย์
ขี้ตระหนี่
๓๐๔
มะเหนทร์
พระเจ้าแผ่นดินใหญ่
๑๗๑
ย
ญิก่ากาญจณ์
กนกทองคำ (ลงยาด้วย) ที่เสียบ ขนนกการะเวกปักพระมะหามาลา
๑๕๘
ยรรยง
งดงามรัดกุม
๑๗๑
ยาจะนาภัย
ขอพระราชะทานอะภัย
๑๙๖
ยวช
เครื่องประกอบ
๒๖๕
ล
เลอไท
พระนามราโชรสพระร่วงรามกำแหง หมายความว่า พระร่วงพระองค์น้อย
[๘๘]
รัชดะ หรือ รัชตะ
เงิน
๑๗๑
รัชะนี
กลางคืน
๑๖๙
รัฐะทูต
กงสุล
๑๘๗
ว
วะณิชะภารัตถะ
ประโยชน์เพื่อธุระพ่อค้า
๑๙๐
วะสา
ปี่
[๘๙]
วาทะปะฏิวาท
พูดและพูดโต้ตอบ
๒๘๙
วิจิตร
ปรองเพราะ,งาม
[๙๐]
วิมาดา
พระมารดาเลี้ยง
๑๗๘
วิโรจน์
เหมือนไพโรจน์ รุ่งเรืองยิ่ง
๑๘๓
ไวกูณฐ์
หมายพระนารายณ์
[๘๘]
ไวรัติ์
เว้น
๒๘๙
วัลละภางค์
ตัวคนสนิธ
๒๖๙
วากย์
คำพูด
๓๐๐
วัชิรุเรศะ
พระทรวงเจ้าประดับเป็นเพชร์
๑๗๑
วีชนี
พัด
[๘๘]
เวียงวิลาต
กรุงลอนดอน (คำเบงคลี)
๑๙๑
อ
อะธึก
มากยิ่ง
๒๑๐
อาณัติ์
สัญญาณออกคำสั่งบังคับ
๒๔๘
อุภัยะชินทร์
เจ้าเกีดจากเจ้าทั้งสองฝ่าย เหมือนอุภะโตปักษ์ หรืออุภะโตสุชาติ์ ทั้งชะนกและชนะนีเป็นเจ้า
๑๗๕
อุไรพรรณ
สีทองคำ
๑๔๘
อุไรรัตะนะกะรัณฑ์
กล่อง หรือหีบทองคำ (ลงยาด้วยก็ได้) ประดับเพชร์พลอย
๑๖๘
อุรค
งู
๒๗๒
อุฬาร
หรูหรา
๒๐๔
เอกะบัญญาส
ห้าสิบเอ็จ
๑๗๗
โอม
ทำนองสาธุการ
[๘๙]
อัญขยม
ข้าพเจ้า
๒๙๔
อุณหิส
กรอบพระพักตร์ หรือ เซีด ปันจุเร็จ และ มงกุฏก็ใช้
[๘๘]
อัจฉะรีย์
ประหลาด
๑๙๓
อัฐะพิสดิม์
วันที่ ๒๘
๒๐๖
ฮ
หะนุ
คาง (มักใช้เป็นราชาศัพท์เจ้า)
๓๐๙
หิตะ
ประโยชน์เกื้อกูล
๒๐๕
หิตาภรณ์
เครื่องประดับกายเกื้อประโยชน์
๓๐๕
---
ภาคผนวก เล่มปลาย
ริ้วเสด็จพระราชดำเนีรสู่พระศรีรัตนศาสดาราม
โดยขะบวนพยุหยาตราใหญ่
หน้า ๑๔๗
ประตูหน้า มหาเสวกโท พระยาพิทักษ์ภูบาล (สวัสดิ์ วิเศษสิริ) ขวา มหาเสวกตรี พระยาเวียงในนฤบาล (ชุบ โอสถานนท์) ซ้าย
ท้ายช้างถือธงสามชายหักทองขวางคู่ ๑ ฝ่ายขวา และซ้าย
นำริ้ว ๑ เสวกเอก พระยาบำรุงราชฐาน (ฮวด หุตะเสวี) ขวา ๒ เสวกโท พระยาภูบาลบรรเทีง (สง สงสะเสวี) ซ้าย
มหรธึก สำรับ เดีร ๔ สาย คนถือ ๑๖ คนตี ๔ ผู้กำกับมหรธึก ๔ ท่าน คือ
๑ รองเสวกโท หลวงคชศักดิ์ (เฉลีม คชาชีวะ)
๒ รองเสวกโท หลงงศรีวังราช (ชื่น สุนทรเดช)
๓ รองเสวกโท หลวงอักษรสรรพกิจ (แช่ม สุนทรเดช)
๔ รองเสวกโท หลวงสิทธิบรรณาการ (สำเนียง สิทธิสุข)
ตำรวจหลวงคู่กับมหาดเล็ก เดีรเคียงคู่กันเป็น ๔ สาย ๔๖ ตับ ตำรวจเลว ๓๓ ตับ ขุนนาง ๑๓ ตับ
๑ นายตำรวจตรี จ่าใจสุรแกว่น (ปลื้ม ปัทมะเสวี) ขวา นายตำรวจตรี นายวิจารณ์จำนงค์ (พริ้ง พนอสิน) ซ้าย
๒ นายตำรวจโท จ่าการประกอบกิจ (เงิน ศิริลักษณ์) ขวา นายตำรวจตรี ขุนศิลปศาสตราวุธ (นุต สุทธานันทน์) ซ้าย
/*(14)๓ นายตำรวจโท จ่าเขมงสัตรยาวุธ (เหลียง ปัณยาประทีป) ขวา นายตำรวจโท จ่าเร่งงานรัดรุด (จั่น แก้วเกีดเพ็ชร) ซ้าย
๔ นายตำรวจโท จ่าหาญยุทธกิจ (เศกสม อมาตยกุล) ขวา นายตำรวจโท จ่าผลาญอริพิษ (เจียม ภัทรพักตร์) ซ้าย
๕ นายตำรวจเอก จ่าเขม้นสรยุธยิ่ง (เจีม รัตนนิยม) ขวา นายตำรวจโท จ่าแรงรับราชการ (เตีม อัศวเสนา) ซ้าย
๖ นายตำรวจเอก จมื่นสมุหพิมาน (นรหัช โชติกเสถิยร ) ขวา นายตำรวจโท จมื่นรักษพิมาน (ถนอม หุณฑสุต) ซ้าย
๗ นายตำรวจเอก จมื่นทิพเสนา (เพ่ง วิภาตวัต) ขวา นายตำรวจเอก จมื่นชัยภูษา (แย้ม รัตนทัศนีย์) ซ้าย
๘ นายตำรวจเอก พระราชโยธาเทพ (เนิน บุณยรัตพันธุ์) ขวา นายตำรวจเอก จมื่นราชามาตย์ (โป๊ะ สุวรรณจินดา) ซ้าย
๙ ขุนตำรวจโท พระอินทรรักษา (สิน จันทนากร) ขวา ขุนตำรวจตรี พระอภัยสุรินทร์ (เวก พลภัฏ) ซ้าย
๑๐ ขุนตำรวจโท พระพรหมบริรักษ์ (สี ณ มหาชัย) ขวา ขุนตำรวจโท พระสุริยภักดี บุญช่วย วัฑฒนภัฏ) ซ้าย
๑๑ ขุนตำรวจโท พระราชวรินทร์ (โชติ บุนนาค) ขวา ขุนตำรวจโท พระอินทรเดช (เนีน บุณยรัตพันธุ์) ซ้าย
๑๒ ขุนตำรวจเอก พระอินทรเทพ (คุ้น พหลโยธิน) ขวา ขุนตำรวจเอก พระพิเรนทรเทพ (เนียน เกตุทัต) ซ้าย
๑๓ พระตำรวจตรี พระยามหาเทพกษัตริย์ (เจ๊ก รัตนทัศนีย์ ) ขวา /*(15)พระตำรวจตรี พระยามนตรีศรีองครักษ์ (นนท์ บุณยรัตพันธุ์)
มหาดเล็กเลว ๒๘ ขุนนาง ๑๘ ตับ
๑ มหาดเล็กสำรอง ขุนหิรัณยปราสาท (ตาบ พรพยัคฆ์) ขวา มหาดเล็กสำรอง ขุนประดับปราสาท (ชื่น จันทบุตร) ซ้าย
๒ มหาดเล็กสำรอง ขุนราชมาลาการ (บุญ ภูวงศ์งาม) ขวา มหาดเล็กสำรอง ขุนจัดพิมาน (ถม โตจรูญ) ซ้าย
๓ มหาดเล็กวิเศษ ขุนสุนทรมาลาการ (เนียม เปาริบุตร ) ขวา มหาดเล็กวิเศษ ขุนผดุงสีตละอาสน์ (บัว สุสมิต) ซ้าย
๔ มหาดเล็กวิเศษ ขุนประภาสกิจโกศล (เอี่ยม อิหธิมดี) ขวา มหาดเล็กวิเศษ ขุนพิสิฐภัณฑวิจารณ์ (ไสว ศาตชาติ) ซ้าย
๕ มหาดเล็กวิเศษ ขุนสุธาธุรกิจ (จุ้ยบก แซ่ซิ้ม) ขวา มหาดเล็กวิเศษ ขุนประดิษฐ์ปราสาท (จิ๋ว กนิษฐกะ) ซ้าย
๖ มหาดเล็กวิเศษ ขุนทิพพิมาน (ไข่ เสือทรงงาม) ขวา มหาดเล็กวิเศษ ขุนสมาคมพิทักษ์ (แก้ว รักตพัสตร์) ซ้าย
๗ มหาดเล็กวิเศษ ขุนบริคุตราชฐาน (พร้อม ชินรัตน) ขวา มหาดเล็กวิเศษ ขุนสุทธิพิมาน (ศุข ประดิษฐะมาน) ซ้าย
๘ รองหุ้มแพร หลวงรุ่งโรจน์ประทีปฉาน (สมบุญ ฤทธิจรุง) ขวา มหาดเล็กวิเศษ ขุนวราคารวิสุทธิ (ทองคำ มานิตยกุล) ซ้าย
๙ รองหุ้มแพร ขุนเลขาสุรกิจ (เจรีญ กาญจนโบษย์) ขวา รองหุ้มแพร หม่อมเจ้าธำรงวรวัฒน์ นวรัตน์ ซ้าย
/*(16)๑๐ รองหุ้มแพร หลวงสฤษดิสุขการ (รอด สงขลา) ขวา รองหุ้มแพร หลวงวิสุทธิภัณฑารักษ์ (บัว บุณยชลายน) ซ้าย
๑๑ รองหุ้มแพร หลวงเจนจิตภัณฑการ (มณฑา มัณฑจิตร์) ขวา รองหุ้มแพร หลวงพฤกษการประสิทธิ์ (เทียม ตุลยสุวรรณ) ซ้าย
๑๒ หุ้มแพร หลวงนิวาศวาศพ (นก ศกุนตะมาลิก) ขวา หุ้มแพร หลวงวรวาสประไพ (เจีม กาญจนโบษย์) ซ้าย
๑๓ หุ้มแพร หลวงพูนเลขเสรีม (สนิท สัมฤทธิสุด) ขวา หุ้มแพร หลวงวิจารณ์สุรพิตร (สิทธิ์ ผลานุสนธิ์) ซ้าย
๑๔ หุ้มแพร พระรุกขชาติบริรักษ์ (ทอง สุวรรณมาลิก) ขวา หุ้มแพร หลวงชำนาญภิรมย์ (ชื้น นีละสวี) ซ้าย
๑๕ หุ้มแพร พระอนันตรักษา (หวาด คชาชีวิน) ขวา หุ้มแพร พระอภิบาลอุดรอาศน์ (เขียน เลขะเสน) ซ้าย
๑๖ หัวหมื่น พระอุทยานบริรักษ์ (อุ่น อุณหวิริยะ) ขวา หุ้มแพร พระพิบูลย์พิริยภาพ (ถม ประถมภัฏ) ซ้าย
๑๗ หัวหมื่น พระดุสิตวันวิจารณ์ (เขียน จิตรภัฏ) ขวา หัวหมื่น พระบริหารจิตรลดา (นุช นุตะมาน) ซ้าย
๑๘ หัวหมื่น พระยาถกลทิพอาศน์ (เขียน กาญจนายน) ขวา หัวหมื่น พระพิทักษ์สราญรมย์ สิทธิ์ สิทธิมาลิก) ซ้าย
กลองชนะเงิน ๔๐ ทอง ๔๐ รวม ๘๐ เดีรริ้วสายใน จ่าปี่จ่ากลอง (เปิ่งมาง) ๒
/*(17)ผู้กำกับกลอง เสวกตรี พระรามเภรี (มณี วิวัฒนานนท์) กับนายทหารรักษาวังอีก ๒ นาย
แตรศังข้ ต่อกลอง เดีรเป็นแถว ๔ สาย แตรงอน ๒๐ แตรฝรั่ง ๓๒ ศังข์ ๔
สารวัดแตรกำกับ รองเสวกตรี ขุนเสน่หราชา (ฉัตร ฉัตรเสน)
พระอภิรุมหน้า เครื่องสูง ๕ ชั้น ๓ คู่ ๗ ชั้น ๑ คู่ บังแซก ๒ คู่ เดีรหว่างกลาง มหาดเล็กเชีญพระแสงหว่างเครื่อง ๖ องค์
ผู้คุมเครื่อง ๒ เสวกโท พระพินิจนนทิสาส์น (เปี่ยม ปุรณเสวี) เสวกตรี พระสมบัตยาธิบาล (พวง หุตะเสวี)
พระกันภิรมย์ ๓ องค์ เดีรขวาง คือ พระเสนาธิปัติ พระฉัตรชัย และพระเกาวพ่าห์
ผู้บอกสัญญาณ ๒ คือมหาเสวกโท พระยาเสถียรสุรประเพณี รัวกรับพวงงา
พระตำรวจโท พระยาราชมานู (ถั่ว อัศวเสนา) ให้อาณัติ
พราหมณ์พิธีเป่าศังข์ ๑ คู่
เชีญธงนำ ๒ คือ นายนาวาเอก พระยาวิชิตชลธี (ทองดี สุวรรณพฤกษ์) เชีญพระกะบี่ธุช นายพันโท พระยาสรชาติโยธี (โชติ สิวิวิสูตร์) เชีญพระครุฑพ่าห์
พระที่นั่งต้น ราเชนทรยาน
เจ้าพนักงานภูษามาลาถวายอยู่งานพระกลดเครื่องสูง และพัดโบก เจ้าพนักงานอภิรุมถวายอยู่งานพระบังสูรย์ เสวกเอก จมื่นจงภักดีองค์
ขวา (เดชน์ ธนสุนทร) เทีดพระทวยทองคำรองพระสุพรรณศรี ผู้กำกับพระราชยาน เสวกโท พระราชปริมาณ (ปาน รัตนปาล) คู่เคียง ๗ คู่ คือ
๑ จางวางเอก พระยาวรพงศ์พิพัฒน์ ขวา จางวางเอก พระยาบุรุษรัตนราชพัลลภ ซ้าย
๒ มหาเสวกเอก พระยาบริบูรณ์ราชสมบัติ ขวา มหาเสวกโท พระยาพจนปรีชา ซ้าย
๓ มหาอำมาตย์โท พระยาศรีธรรมาธิราช ขวา จางวางโท พระยาไพศาลศิลปสาตร ซ้าย
๔ มหาอำมาตย์โท พระยาสวัสดิวรวถี ขวา มหาอำมาตย์ โท พระยาอิศรพันธุ์โสภณ ซ้าย
๕ จางวางโท พระยามหานามราช ขวา มหาอำมาตย์โท พระยาไมตรีวิรัชกฤตย์ ซ้าย
๖ นายพลเรีอตรี พระยาดำรงราชพลขันธ์ (คอน บุนนาค) ขวา นายพลตรี พระยาพระกฤษณรักษ์ ซ้าย
๗ มหาอำมาตย์ตรี พระยาสรรพกิจเกษตรการ ขวา มหาอำมาตย์ตรี พระยาราชสมบัติ (เอีบ บุรานนท์) ซ้าย
ราชองครักษ์แวง ๑๐ คู่ คือ
๑ นายพลตรี หม่อมเจ้า อมรทัต กฤดากร ขวา นายพลเอก เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต ซ้าย
๒ นายพลโท หม่อมเจ้า บวรเดช กฤดากร ขวา นายพลเอก พระยาเทพอรชุน ซ้าย
๓ นายพลโท หม่อมเจ้า อลงกฏ ศุขสวัสดิ ขวา นายพลตรีพระยาเทพหัสดิน ซ้าย
๔ นายพลตรี พระยาอนิรุธเทวา ขวา นายพลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ ซ้าย
๕ นายพลตรี พระยาฤทธิไกรเกรียงหาญ (สาย ธรรมานนท์) ขวา นายพลตรี เจ้ามหาพรหมสุรธาดา ซ้าย
๖ นายพลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์ ขวา นายพลตรี พระยาภักดีภูธร ซ้าย
๗ นายพลตรี พระยาอมรวิสัยสรเดช (พิณ โลหิตพินทุ) ขวา นายพลตรี พระยารามณรงค์ (หม่อมหลวงชวย ฉัตรกุล) ซ้าย
๘ นายพลตรี พระยาพิชัยรณรงค์สงคราม (ทองดี จารุทัต) ขวา นายพลเรือตรี พระยาราชวังสัน (สี กมลนาวิน) ซ้าย
๙ นายพลตรี พระยาประเสรีฐสงคราม (เทียบ คมกฤส) ขวา นายพันเอก เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ ซ้าย
๑๐ นายพันเอก พระยาเวหาสยานศิลปสิทธิ์ (หลง สินศุข) ขวา นายพันเอก พระยาจัตุรงค์สงคราม (สงกรานต์ จาตุรงคกุล) ซ้าย
มหาดเล็กและกรมวัง สมมตเป็นอินทร์พรหม เทีดพุ่มดอกไม้เงินทอง เดีรสองภาคพระที่นั่งราเชนทรยาน
เจ้ากรมสยมกำกับอินทร์พรหม ๒ ท่าน คือ
๑ รองเสวกเอก พระอินทราทิตย์ (ตุ๋น ภาณุทัต) ขวา
๒ รองเสวกเอก พระจันทราทิตย์ (ย้อย สุคันธตุลย์) ซ้าย
พระอภิรุมหลัง พระเครื่องสูง ๗ ชั้น ๕ ชั้น ๒ คู่ บังแทรก ๑ คู่ ชุมสาย ๒ คู่
มหาดเล็กเชีญพระแสงหว่างเครื่อง ๔ องค์
คุมพระเครื่องหลัง ๒ ท่าน คือ
๑ รองเสวกเอก นายประภาษมณเฑียร (หม่อมราชวงศ์ เจือ มาลากุล) ขวา
๒ รองเสวกเอก นายเสถียรรักษา (หม่อมราชวงศ์ เฉลีม ทินกร) ซ้าย
ทหารมหาดเล็กราชวัลลภของพระจุลจอมเกล้า แซง ๔ สายสองภาค ๒๐๐ นาย
มหาดเล็กเชีญพระแสงตินตอง ๔ องค์ พระแสงตาม ๘ องค์
เชีญพระเครื่อง ๒๐ ท่าน คือ
๑ มหาเสวกตรี พระยามานพนริศร เชีญพระขรรค์ชัยศรี ขวา
๒ มหาเสวกตรี พระยาบริหารราชมานพ เชีญพานรองพระมหามาลา ซ้าย
๓ หุ้มแพร เลื่อน วิจารณบุตร เชีญทาณฑ์พระกร ขวา
/*(21)๔ รองหุ้มแพร สมบุญ ผลพันธิน เชีญพระแสร้หางช้างเผือก ซ้าย
๕ รองหุ้มแพร ผัน จิตรภักดี เชีญพระแสร้จามะรี ขวา
๖ รองหุ้มแพร เชาวน์ ปาลกะวงศ์ ณอยุธยา เชีญพระวาลวีชนี ซ้าย
๗ รองหัวหมื่น หลวงศักดินายเวร เชีญพระแสงฝักทองเกลี้ยง ขวา
๘ รองหัวหมื่น จมื่นมหาดเล็ก เชีญทาณฑ์พระกรเทวะรูป ซ้าย
๙ รองหุ้มแพร เอีบ ยอดบุตร เชีญขันพระเต้าทักษิโณทก ขวา
๑๐ รองหุ้มแพร นพ วิเศษเนียม เชีญพระมณฑปราโชทก ซ้าย
๑๑ รองหุ้มแพร กุญ พึ่งบารมี เชีญพานพระขันหมาก ขวา
๑๒ หุ้มแพร แจ่ม เงินยอง เชีญพระสุพรรณศรีบัวแฉก ซ้าย
๑๓ รองหุ้มแพร นายรองเสนองานประภาษ เชีญพระแสงหอกเพชรรัตน์ ขวา
๑๔ รองหุ้มแพร หม่อมราชวงศ์ อนุศักดิ หัสดิน เชีญพระแสงตรี ซ้าย
๑๕ รองหุ้มแพร นายรองขัน เชีญพระแสงจักร ขวา
๑๖ รองหุ้มแพร นายรองสุจินดา (สุภร สัตยยุกต์) เชีญพระแสงดาพชเลย ซ้าย
๑๗ รองหุ้มแพร นายรองสนองราชบรรหาร (อัมพร วัชโรทัย) เชีญพระแสงสีห์นาทข้ามแม่น้ำสโตง ขวา
๑๘ มหาดเล็กสำรอง สมสวาท โชติกเสถียร เชีญพระแสงธนู ซ้าย
๑๙ มหาดเล็กสำรอง กระสินธุ์ อมาตยกุล เชีญพระแสงดาพเขล ขวา
๒๐ มหาดเล็กสำรอง หม่อมราชวงศ์ สล้าง ลดาวัลย์ เชีญพระแสงง้าว ซ้าย
แพทย์หลวงประจำขะบวน ๒ ท่าน คือ
๑ รองเสวกเอก พระรัตนแพทย์ (เวช พิชัยแพทย์) ขวา
๒ รองเสวกเอก พระชัยแพทยา (บุญ บุญญเวช) ซ้าย
ประตูหลัง ๒ ท่าน คือ
๑ เสวกโท พระยาสิทธิโชคชุมนุม (เปลื้อง กรสูต) ขวา
๒ เสวกตรี จมื่นราชนาคา (หม่อมหลวง โรจน์ ฉัตรกุล) ซ้าย
---
พระบรมพจนาท ทรงประกาศพระองค์ เป็นเอกอัคระปรมะพุทธศาสนูปถัมภก พระบวรพุทธศาสนา
ในท่ามกลางพระอสีติมหาเถรสันนิบาต ณมงคลมหัคฆะสมาคม
เล่มปลาย หน้า ๑๒๕
๏ ยคฺเฆ ภนฺเต สํโฆ ชานาตุ ฯ ยโตหํ ภนฺเต สทฺโธ ปสนฺโน เตน เตน วิธินา ติสรณคโต อิทานิ รชฺเช อภิสิตฺโต ฯ เตนาหํ พุทฺธสฺส ธมฺมสฺส สํฆสฺส อตฺตานิ นิยฺยาเทมิ นิยฺยาเทมิ ฯ พุทฺธสาสนสฺส ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหามิฯ สํวิทหามิฯ สาธุ ภนฺเต สํโฆ พุทฺธสาสนุปตฺถมฺภโกติ มํ ธาเรตุ ฯ
สมเด็จพระราชาคณะ และพระราชาคณะ ซึ่งชุมนุมเฝ้าอยู่ทั้ง ๘๐ รูปนั้น เปล่งเสียงสาธุการะขึ้นพร้อมๆ กัน ๓ ครั้ง
แปลคำถวายพระพรชัยมงคลของคณะทูตานุทูต
เล่มปลาย หน้า ๑๘๗
ขอเดชะ
ข้าพระพุทธเจ้าคณะทูตานุทูตและกงสุลทั้งหลาย ขอพระราชทานกราบบังคมทูล ถวายพระพรชัยด้วยน้ำใจจริงและด้วยความเคารพ แด่ใต้ฝ่าละอองพระบาท ในศุภมงคลวารแห่งพระบรมราชาภิเษก
ใต้ฝ่าละอองพระบาทได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ สืบพระบรมสันตติวงศ์ ในขณะที่ความเกี่ยวพันในระหว่างรัฐบาลของพระธงค์ และรัฐบาลต่างๆซึ่งข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายได้รับเกียรติยศมาเป็นผู้แทนนั้น กำลังสนิธสนมอย่างยิ่ง และข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายหวังล่วงน่าด้วยความเชื่อมั่นได้ ในการที่จะบำรุงรักษา และกระทำให้ความสัมพันธ์นี้แน่นหนายิ่งขึ้น
ถึงแม้ในกรุงสยาม ดุจแห่งอื่นๆ ย่อมมีปัญหาใหม่ๆ และยากลำบากที่ต้องประสพก็ดี แต่พวกข้าพระพุทธเจ้าไม่มีความสงสัยเลย เชื่อว่าคงจะแก้ไขให้สำเร็จได้โดยทำนองที่จะเป็นผลดีแก่ความเจรีญและรุ่งเรืองของบ้านเมือง
พวกข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานพระราชวโรกาสกราลบังคมทูลความหวังใจอันแรงกล้า ขอให้ใต้ฝ่าละอองพระบาทและสมเด็จพระบรมราชินีได้ทรงพระเจริญสุขสำราญูอีกนานปีเพื่อเป็นประมุขทะนุกบำรุงกรุงสยาม ขอเดชะ
---
พระราชดำรัสตอบคณะทูตานุทูต
เล่มปลาย หน้า ๑๘๘
ท่านราชทูต
คำอวยพรอันเต็มไปด้วยไมตรีจิตต์ซึ่งท่านกล่าวในนามแห่งคณะทูตานุทุตและกงสุลทั้งหลาย ในวาระบรมราชาภิเษกของข้าพเจ้านี้จับใจข้าพเจ้าอย่างยิ่ง
ข้าพเจ้าปีติยินดีที่ได้ยินท่านอ้างอิงถึงความเกี่ยวพันอันสนิธสนม ซึ่งมีอยู่ในระหว่างบ้านเมืองเราทั้งสองฝ่าย และข้าพเจ้าอาจยืนยันแก่ท่านได้ว่า ข้าพเจ้าจะพยายามโดยเต็มกำลังที่สามารถจะทำได้ เพื่อที่จะบำรุงรักษาความสัมพันธ์อันสนิธนั้น
ท่านกล่าวถูกแล้วว่า เรามีปัญหายากลำบากบางอย่าง ซึ่งจำเป็นต้องแก้ไข แต่เราเชื่อมั่นว่าจะแก้ได้สำเร็จ และข้าพเจ้ามีความยินดีที่ได้เห็นความเชื่อมั่นของฝ่ายเรานี้ ท่านมีความเห็นร่วมด้วย ข้าพเจ้านิยมชมชื่นในอัธยาศัยไมตรีของท่านอย่างจริงใจ อัธยาศัยไมตรีนี้จะเป็นอุปกรณ์สิ่งเสริมน้ำใจของฝ่ายเราอย่างสำคัญ
ข้าพเจ้าขอบใจท่านด้วยความจริงใจ ในการที่ท่านได้แสดงไมตรีจิตต์แด่สมเด็จพระบรมราชินีและตัวข้าพเจ้าเอง และข้าพเจ้าใคร่จะสนองพรของท่านทั้งหลาย ขอให้ท่านได้ประสพความสุขสำราญ และขอให้ประเทศซึ่งท่านมาเป็นผู้แทนอยู่ด้วยความสามารถณพระราชสำนักนี้จงประสพความเจรีญรุ่งเรืองชั่วกาลนาน เทอญ
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของคณะมิซซังโรมันขาถอลิข
เล่มปลาย หน้า ๑๙๘
ทูลเกล้า ถวาย พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
ด้วยในอภิลักขิตสมัยมหามงคลสมัยแห่งพระราชพิธีบรมราชาภิเษกนี้ ข้าพระพุทธเจ้าในนามแห่งมิซซังโรมันขาถอลิขผู้ได้มาตั้งการบำรุงกุศลกิจ และศาสนกิจในสยามรัฐสีมาราชอาณาเขตต์ โดยร่มเย็นเป็นสันติสุข ขอรับพระราชทานพระบรมราชวโรกาสรวมน้ำจิตต์อันผ่องใส ซึ่งเต็มไปด้วยกตัญญูกตเวทีแสดงความจงรักภักดีปีติปราโมทย์ ในการที่พระองค์เสด็จดำรงราชัยเป็นมหาประมุขแห่งชาติสยามสืบพระราชสันตติวงศ์ต่อไป
อันว่าราชประเพณีการเสด็จขึ้นเถลีงถวัลยราชสมยัติบรมราชาภิเษกแห่งพระราชาธิบดีประเทศใด ก์ย่อมนำมาซึ่งความปรีดาปราโมทย์แก่ประชาชนพลเมืองในประเทศนั้นเป็นธรรมดา แต่การบรมราชาภิเษกแห่งสมเด็จพระราชาธิบดีในสยามประเทศนี้ ยิ่งนำมาซึ่งความปลาบปลื้มปรีดาปราโมทย์อันใหญ่หลวงของอาณาประชาราษฎร์ทั้งปวงทุกถ้วนหน้า ด้วยว่าประเพณีนิยมของชาวชนพลเมืองสยามแต่ดึกดำบรรพ์ลงมาจนทุกวันนี้ มีจำเพาะแต่ต่างคนต่างมีความเกรงขามต่อพระบารมีแห่งพระเจ้าแผ่นดินเท่านั้น ต่างยังพากันนิยมนับถือมีความจงรักภักดีต่อเบื้องพระยุคลบาทอย่างล้นพ้น เพราะราชประเพณีสยามแต่ไหนมาพระมหากษัตริย์ย่อมทรงดำาเนิรทางรัฐประศาส/*(27)โนบายโดยมัธวธรรม มีพระหฤทัยอ่อนโยนเยือกเย็นเป็นไปด้วยพระมหากรุณาธิคุณในประชาชนทั่วหน้า ตลอตทั่ววิเทศกชนที่เข้ามาพึ่งพระบารมีดุจบิดากรุณาในบุตร
แม้แต่แรกที่พระองค์เสด็จขึ้นเถลีงถวัลยราชสมบัติ ก็ได้ดำเนีรพระราชกรณียกิจ แสดงให้เห็นปรากฏชัดว่า มุ่งพระทัยจะเจริญตามรอยยุคลบาทแห่งสมเด็จพระราชาธิบดีพระองค์ก่อน มีสมเด็จพระบรมชนกาธิบดีปิยมหาราชของชาวไทยเป็นอาทิ พระราชจรรยาของพระองค์ข้อนี้ เป็นคุณสมบัติให้เห็นพระหฤทัยอันกว้างขวางของพระองค์ ว่าไพบูลย์พูนเปี่ยมไปด้วยพระปรีชาญาณอันสุขุมคัมภีรภาพ และประกอบไปด้วยเมตตากรุณาในหมู่ประชากรเป็นยอดเยี่ยม เพราะฉะนั้นในโอกาสแห่งศุพวารดฤถี พระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกนี้ ประชาชนพลเมืองทุกถ้วนหน้า ต่างจึงพากันมีจิตต์ปรีดาโสมนัสนิยม ชมชื่นอยู่พรักพร้อม น้อมกายถวายชีวิตไว้ในใต้ผ่าละอองธุลีพระบาท แซ่ซร้องร้องประกาศถวายพระพรชัยมงคล ขอให้พระองค์เสด็จสถิตย์ในราชัยยืนยาวนาน ทรงสำราญพระราชหฤทัยทุกทิวาราตรี เพื่อความศิริมงคลสวัสดิ์แก่ประเทศสยามและพศกนิกรทั้งปวง
ส่วนมิซซังโรมันขาถอลิข ซึ่งข้าพระพุทธิเจ้าเป็นผู้รับภาระในโอกาสอันประเสริฐนี้ ก็อ้อนวอนขอพรแด่พระผู้เป็นเจ้าแห่งสากลโลก ขอจงได้ทรงโปรดประสิทธิ์ประสาทพระพรที่กราบบังคมทูลพระกรุณามานี้ ให้มีผลสำเร็จทุกประการ พระองค์มีพระราชประสงค์สิ่งใด ขอพระผู้เป็นเจ้าทรงโปรดให้ได้ทรงรับเต็มเปี่ยมบริบูรณ์ โดยสมควรแก่ตำแหน่งสมเด็จพระราชาธิบดีขัติยมหาราช อันปรากฏพระเกียรติยศพระเกิยรติคุณในกาลก่อน
/*(25)ขอพระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม รับคำถวายพระพรชัยมงคลอันซื่อสัตย์สุจริตของข้าพระพุทธเจ้า ในนามของมิซซังโรมันขากอลิขในเมืองไทยนี้ด้วยเทอญ
การจะควรประการใด แล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ขอเดชะ
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของคณะเปรสบิเตียเรียน
เล่มปลาย หน้า ๑๙๙
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ข้าพระพุทธเจ้าคณะอเมริกันเปรสบิเตียเรียน มิสชัน มีความปีติเป็นล้นเกล้าฯ ขอกราบบังคมทูลพระกรุณาถวายพระพรชัยมงคลแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ในมหามงคลสมัยเช่นนี้ เป็นหน้าที่แห่งคณะข้าพระพุทธเจ้าที่จะแสดงความกตัญญูรู้สึกในพระมหากรุณาธิคุณ โดยรำลึกถึงอัธยาศัยไมตรีและความปราณีประนอม ซึ่งรัฐบาลของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้แสดงแก่คณะของข้าพระพุทธเจ้า อีกทั้งความสันติสุข ความปราศภัย และอิศรภาพ ซึ่งข้าพระพุทธเจ้าพึงประสพไม่ว่าณที่ใด ในขณะเมื่อประกอบกิจกรณีย์เป็นเวลาล่วงมาประมาณเกือบถึงสตวัสสกาล
ความเจรีญยิ่งของชาติไทยในยุคนี้เป็นตำนานอันสำคัญส่วนหนึ่ง/*(29)แห่งประวัติการ เป็นเอกสิทธิของคณะข้าพระพุทธเจ้าที่ได้มาสังเกตเห็นด้วยตาตนเอง ว่าแม้สรรพอำนาจใดๆ ในโลก ซึ่งมีอยู่เป็นประจำสำหรับปัจจุบันสมัย จะได้มากล้ำกลายก็ดี ชาติไทยก็ยังสามารถที่จะดัดแปลงตนให้ดำารงคงทนอยู่ได้ด้วยดี โดยเลือกต้อนรับเอาแต่สิ่งจะพึงบังเกีดเป็นคุณประโยชน์แก่ชาติดังนี้
ดูเหมือนว่าไม่เคยปรากฏมาในประวัติการเลยแม้แต่ครั้งคราวเดียว ที่โอกาสได้อำนวยให้ประมุขผู้ปรีชา ได้กระทำหน้าที่ดียิ่งกว่าคราวนี้ ข้าพระพุทธเจ้าหาญกล่าวได้ว่า สำหรับความจริงข้อนี้ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทควรจะได้รัยความปรีดาปราโมทย์บันเทิงใจ ซึ่งบุคคลทั้งหลายจะพึงน้อมเกล้าฯ ถวาย ใครๆ ก็ย่อมทราบเกล้า ฯ อยู่ทั่วไป ว่าประชาชนนิกรของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ทั่วพระราชอาณาจักร เมื่อมองดูการในอนาคตภาค ย่อมเต็มเปี่ยมด้วยความหวัง และการที่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้เสด็จขึ้นเถลีงถวัลยราชสมบัติครั้งนี้ประชาชนชาวสยามทุกชั้นทุกประเภทย่อมรู้สึกมีความสวามิภักดิ์จงรักโดยแท้จริงอยู่ทั่วหน้า
ความรู้สึกแห่งประชาชนชาติไทยดังกล่าวมาแล้ว คณะของข้าพระพุทธเจ้าใคร่จะมีส่วนร่วมอยู่ด้วยโดยใจจริง คณะข้าพระพุทธเจ้ายินดียิ่งนักที่ได้มีโอกาสอันสำคัญเช่นครั้งนี้ เพื่อแสดงความจงรักภักดีและความตั้งใจดี ทั้งความปราถนาอันสำคัญยิ่ง ที่จะประกอบการสาธารณประโยชน์ ให้แก่ประชาชนชาวสยามยิ่งขึ้นเสมอ และความหวังอันแน่วแน่ถึงอนาคตภาคแห่งประเทศสยาม
สิทธิที่จะได้กระทำหน้าที่ของตน และประกอบกิจการสาธารณประโยชน์นั้น ไม่ต้องสงสัยเลย ย่อมเป็นกรณีย์อันสำคัญที่สุดอย่าง/*(30)หนึ่งในชีวิตของคนเรา เหล่าข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายขอน้อมเกล้า ฯ ถวายอาเศียรพาทด้วยความยินดีปรีดาในอันที่สิทธิดังกราบบังคมทูลมานี้ ได้ตกมาเป็นของใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทอย่างมโหฬาร
ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานถวายปณิธานอีกต่อไปว่า ในเมื่อทรงพระราชภาระแห่งฐานันดรอันสูงศักดิ์ของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททั้งสองพระองค์ ขอจงทรงพระเกษมสุขนามัย และพระชนม์ยิ่งยืนนาน อีกทั้งเมื่อเวลาว่างพระราชกิจทรงสถิตอยู่ภายในพระราชรโหฐาน ขอจงทรงพระราชสำราญเป็นที่เบีกบานพระราชหฤทัยเทอญ
คณะสอนศาสนาอเมริกันเมื่อได้มาอยู่ร่วมกับคนไทยก็ได้เกิดความพอใจรักใคร่คนไทยมานานแล้ว ข้าพระพุทธเจ้าจึงขอแสดงความนอบนบเคารพนับถืออันจริงใจแก่ชาติไทยทั้งหมด ตั้งแต่พระบรมราชวงศ์เป็นต้นตลอดลงไป และขอมีส่วนร่วมความรื่นเรีงบันเทีงใจ อันย่อมมีเป็นธรรมดาในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษกใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ขึ้นเป็นเอกอัครมหากษัตราธิราชเจ้าแห่งราชอาณาจักรสยาม
เมื่อข้าพระพุทธเจ้าได้มารับความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่อยู่ในประเทศสยามเป็นอันดี จนได้มีโอกาสอย่างสดวกที่สุดที่จะประกอบกิจการอันเป็นมูลฐานให้ข้าพระพุทธเจ้าเข้ามาอยู่ประเทศนี้ เช่นนี้ จึงเป็นอันสุดวิสัยสำหรับข้าพระพุทธเจ้าในฐานะที่เป็นคณะสอนศาสนา ที่จะไม่เอาใจใส่สอดส่องในความเจริญก้าวหน้าแห่งรัชสมัยของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทด้วยความทึ่งอย่างไม่รู้จักย่อหย่อน จักเป็นความปณีธานต่อพระผู้เป็นเจ้าของข้าพระพุทธเจ้าเป็นเนืองนิตย์ ที่จะดลบรรดาลให้รัชกาลนี้เย็นกาลสัญญาณแห่งความเจรีญรุ่งเรืองภายในประเทศใน/*(31)กรณีย์ที่จะนำมาซึ่งความดีความงามแห่งชีวิต ทั้งเป็นเครื่องหมายแห่งความเจรีญในทางสัมพันธ์กับนานาประเทศ โดยน้อมไปโดยแรงกล้าเป็นนิตย์ ในอันจะปฏิบัติกิจการต่อกันโดยยุตติธรรมในทางสันติสุข สัมพันธไมตรี และร่วมความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ในการที่ทรงพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์แก่กิจกรณีย์เหล่านี้ ขอให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทพึงพูลเพิ่มด้วยพระบรมราชกฤษดาภินิหารยิ่งๆ ขึ้นเทอญ
---
คำกราบถวายพระพรชัยมงคลของสมาคมพ่อค้าฝรั่ง
เล่มปลาย หน้า ๑๗๙
ขอเดชะฝ่าลอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ในอภิลักขิตสมัยพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาท ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาสกราบบังคมทูลพระกรุณา ถวายพระพรชัยมงคลด้วยความจริงใจ และความเคารพอย่างสูงสุด ข้าพระพุทธเจ้ายังหาได้ลืมไม่เลย ว่าการได้ล่วงเลยมาแล้วกว่าสี่ร้อยปีตั้งแต่ชนชาติ์ยุโรปได้ทำการค้าขายติดต่อกับประเทศสยามมา ข้าพระพุทธเจ้ารู้สึกภูมิใจในการสัมพันธไมตรีอันมีมาแต่ประวัติการนี้ยิ่งนัก ซึ่งสามารถเป็นไปได้เช่นนี้ก็เพราะพระบรมราโชบายอันสุขุมคัมภีรภาพของพระราชาธิบดีแห่งประเทศสยามเป็นลำดับสืบมา โดยที่ข้าพเจ้าได้เข้ามาอาศัยพระบรมโพธิสมภารอยู่ จึงเว้นเสียมิได้ที่จะรู้เห็นตระหนักแน่ในกิจการที่ประเทศสยามได้กระทำ/*(32)สำเร็จลุล่วงมาในสมัยปัจจุบันนี้ อีกทั้งความสำเร็จซึ่งกิจการต่าง ๆ ของประเทศได้เปลี่ยนแปลงดำเนีรตามแผนปัจจุบัน และระเบียบการปกครองบังคับบัญชาก็ได้ดัดแปลงเข้าหาความต้องการแห่งสมัย กล่าวโดยสัตย์จริงใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้เสด็จขึ้นสืบราไชสวรีย์แห่งรัฐสีมาอาณาจักรอันสง่างาม และอุดมด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหาร ในกาละสมัยอันจะเปนสำคัญอยู่ส่วนหนึ่งแห่งประวัติการ ด้วยเหตุว่าสัญญาทางพระราชไมตรีที่ได้ทำขึ้นใหม่กับนานาประเทศนั้น คงจะเว้นเสียไม่ได้เป็นอันขาดที่จะเป็นเครื่องหมายอันสำคัญแห่งความก้าวหน้าของชาติไทย สมเด็จองค์พระบรมชนกนาถผู้ทรงพระเกียรติคุณอันรุ่งเรืองยิ่งของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท แม้ในขณะที่พระองค์ทรงรับรองโดยเปิดเผยอยู่ว่า พ่อค้าชาวต่างประเทศเป็นผู้ริเริ่มกระทำการพาณิชย์ในประเทศสยามก่อนผู้อื่นก็ดี พระองค์ก็ทรงตั้งพระราชหฤทัยอยู่เสมอที่จะได้เห็นประชาชนของพระองค์กระทำการค้าขายเป็นส่วนสำคัญยิ่งๆ ขึ้นเสมอ ความหวังในข้อนี้ก็ได้แรงกล้ายิ่งขึ้นแต่นั้นมาเป็นธรรมดา ขอใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทจงทรงมั่นพระราชหฤทัยเถีดกว่า ความก้าวหน้าแห่งชาติไทยในข้อนี้หรือแม้ในทางอื่น จะได้รับความไมตรีจิตต์อย่างเต็มเปี่ยมแห่งพาณิชย์ต่างประเทศ ซึ่งข้าพระพุทธเจ้าได้เข้ามาเป็นผู้แทนอยู่ในประเทศนี้ โดยที่ข้าพระพุทธเจ้าเชื่อแน่ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมว่า ความสัมพันธไมตรีอันมีมาช้านานระหว่างรัฐบาลของบระเทศนี้กับหมู่พ่อค้านานาชาติคงจะไม่มีเวลาร้าวฉานแตกแยกจากกันได้โดยแท้
ข้าพระพุทธเจ้าขออธิษฐานให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงพระเกษมสำราญปราศจากสรรพโรคาพาธ กอปรด้วยพลานุภาพที่จะ/*(33)ทรงนำประชาชนนิกรของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองสันติสุข และขอให้รัชกาลของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทนำมาซึ่งเกษมสุขสำราญและความเจรีญมั่งคั่งแห่งชาติไทย เทอญ
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของสมาคมพ่อค้าญิปุ่น
เล่มปลาย หน้า ๑๙๙
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ในนามแห่งชนนิกรชาวญิปุ่นในประเทศสยาม ข้าพระพุทธเจ้ารู้สึกในเกียรติยศ ที่จะกราบบังคมทูลพระกรุณาถวายพระพรชัยมงคลแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีบาท ในโอกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษกนี้
ควรมิควรแล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้า ฟูสะตะโร อุเยกิ
นายกสมาคมญิปุ่นในประเทศสยาม
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของพวกพ่อค้าจีน
เล่มปลาย หน้า ๑๙๙
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้าเหล่าพ่อค้าจีน ขอพระราชทานพระราชวโรกาสกราบบังคมทูลพระกรุณา ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท
/*(34)ด้วยในกาละอันเป็นมงคลวาร งานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก แม้เหล่าข้าพระพุทธเจ้าจะเป็นจีนโดยกำเนีดสืบตระกูลมาแต่ต่างด้าวแต่ได้มาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร สืบตระกูลอยู่ในพระราชอาณาเขตหลายชั่วรัชกาลในพระบรมราชจักรีวงศ์ จนถึงรัชกาลแห่งใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท คงระฤกถึงพระเดชพระคุณประจำเกล้าฯ มีความยินดีเป็นล้นเกล้า ซึ่งใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติบรมราชาภิเษกแล้ว พร้อมด้วยพระวรราชชายา ได้ดำรงพระราชอิศริยศักดิ์ สมเด็จพระบรมราชินี โดยสมควรแก่คติราชประเพณีเป็นที่เคารพนิยมในพระบรมราชตระกูลอยู่ทั่วกันทั้งสองพระองค์
ความรู้สึกในพระปรีชาสามารถ แลด้วยความเคารพนิยมในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ซึ่งได้เคยทรงศึกษาชั้นสูงมาในสำนักอริยประเทศ ไม่แต่ทรงรับราชการฝ่ายทหารมาก่อน เคยทรงรักษาราชการทั่วไปในบางคราวแทนพระบาทสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชมาแล้วนั้นได้เป็นมาด้วยดี ย่อมเป็นผลให้ประจักษ์อยู่จนได้ทรงสำเร็จราชการในกาลที่เปลี่ยนรัชกาลมานี้ ยิ่งทวีความมั่นหมายที่ประเทศสยามจะได้ดำเนีรไปในทางเจริญสวัสดิภาพยิ่งขึ้น โดยสมควรแก่ยุคอีกด้วย
ความรู้สึกทั้งนี้ ย่อมตลอดถึงชาวต่างประเทศได้พึงปรารถนาในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ซึ่งได้ทรงปกครองประเทศสยามมาแล้วนั้น /*(35)ต่างได้ถวายความเคารพนิยมพร้อมเพรียง เฉลีมพระเกียรติปรากฏทั่วไป
ยังความรู้สึกอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งปรากฏถึงใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงตั้งสัตยาธิษฐาน ตั้งพระราชหฤทัยดำรงทศพิธราชธรรมจักรวรรดิ์วัตรจรรยาเป็นต้น ย่อมนำมาซึ่งความพึงพอใจอีกมากด้วยกัน คงหวังในพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ เป็นที่พึ่งพร้อมสรรพ ตลอดถึงการค้าขายให้ได้แผ่ไพศาลสมบูรณ์ ทั้งปรากฏมาแล้วแก่เหล่าข้าพระพุทธเจ้า แลชาวประเทศอื่นได้มาพึ่งพำนักไปมาค้าขายได้โดยสดวกเป็นลำดับมา
ในโอกาสที่เหล่าข้าพระพุทธเจ้าได้มาเฝ้าณะบัดนี้ เป็นพระมหากรุณาธิคุณที่โปรดเกล้าฯ อีกด้วย ยิ่งเบีกบานใจทั่วหน้ากันอธิษฐานจำนงปองถวายพระพรชัย เฉลีมพระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล
สรวมสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประสิทธิสนองพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ทรงพระเจริญพระชนมายุ วัณณะ สุขะ พละ สมบูรณ์ประไพ สถิตยเสถียรในเศวตรฉัตรรัตนมไหสรรยราชสมบัติ ปกรัฐสีมาวิบูลย์ผลสถาพร ขจรพระเกียรติเกรีกไกร บำราศสรรพอุปัทวภัยสัตรูพินาศ เฉลีมพระบรมราชจักรีวงศ์ ดำรงสยามประเทศอยู่ด้วยความเป็นเอกราชคู่ฟ้าดิน เป็นที่พึ่งอันประเสรีฐทั้งภายนี้และภายหน้าทุกประการ
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ
ข้าพระพุทธเจ้า เหล่าพ่อค้าจีน
พระนคร กรุงเทพ ฯ
วันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พระพุทธศักราช ๒๔๖๘
คำถวายพระพรชัยมงคลของพวกอิสลาม
เล่มปลาย หน้า ๒๐๐
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้าผู้ได้รับฉันทานุมัติจากบรรดาพวกแขกอิสลามคณะสุหนี่สาสนิกชนพ่อค้า ซึ่งได้พร้อมกันมาคอยเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทอยู่ณที่นี้ ขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาสกราบบังคมทูลพระกรุณาทรงทราบใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท พระราชอาญาไม่พ้นเกล้า ฯ
ด้วยข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายมีความปีติโสมนัสส์เป็นล้นแกล้า ที่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้พระราชทานพระบรมราชวโรกาส แก่ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายได้เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท เพื่อถวายพระพรชัยในมหามงคลสมัยบรมราชาภิเษกสมโภชนี้ ย่อมเป็นที่ประจักษ์พระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นเกล้าฯ หาที่เปรียบมิได้
ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายขอพระราชทานกราบบังคมทูลพระกรุณาทราบใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทด้วยความจริงใจว่า บรรดาพวกข้าพระพุทธเจ้าเหล่าอิสลามศาสนิกชน ที่ได้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารประกอยการค้าขายเลี้ยงชีพอยู่ในพระราชอาณาจักรสยามนี้ ตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระราชาธิบดีทุกๆ รัชกาล ตลอดมาถึงรัชกาลปัตยุบันนี้ ล้วนแต่ได้มีพระมหากรุณาธิคุณทรงทนุบำรุงให้พวกข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายได้ประกอบการค้าขายและกระทำกิจตามลัทธิศาสนาไม่ขัดข้อง ได้มีโภคสมบัติมั่งคั่งตั้งปึกแผ่นอยู่ในพระราชอาณาจักรสยามนี้โดย/*(37)ความร่มเย็นสุขสำราญอยู่ทุกเมื่อ ทั้งนี้ก็โดยพระมหากรุณาธิคุณและพระราชกฤษฎาภินิหาร ศักดานุภาพของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงไว้ซึ่งทศพิธราชธรรมปกเกล้า ฯ ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายมีใจเบีกบานรู้สึกพระมหากรุณาธิคุณ และมีความจงรักภักดีในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทอยู่เนืองนิตย์ เพราะฉนั้นข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายที่ได้มีโอกาสมาเฝ้าและทั้งที่มิได้มีโอกาสมาเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทณะที่นี้ พร้อมใจกันขอพระราชทานถวายพระพรชัยแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ในวโรกาสมหามงคลสมัยบรมราชาภิเษกสมโภชนี้
ขออาราธนาอัลล่าหเจ้าผู้ทรงไว้ซึ่งสรรพานุภาพในสากลโลกจงบันดาลความสุขศิริสวัสดิพิพัฒนมงคลให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเสวยราชัยสวรรยาธิปัติ ปราศจากปวงภัยอุปัทวโรคันตรายมีพระราชหฤทัยเบีกบานด้วยอิฏฐวิบูลย์ผล ทรงพระเจริญด้วยอิสสริยยศ บริวารยศ ทรงสมบูรณ์ด้วยพิพิธศฤงคาร พระชนมายุยืนนาน มีพระบรมเดชานุภาพแผ่ไพศาลไปทั่วทิศานุทิศ ราชปัจจามิตร์พ่ายแพ้ด้วยพระราชกฤษาฎาภินิหารศักดานุภาพเรืองโรจน์อยู่ทุกทิวาราตรีกาล
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ
กรุงเทพมหานคร
วันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์ พระพุทธศักราช ๒๔๖๘
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของพวกพ่อค้าชาติสิกข์
เล่มปลาย หน้า ๒๐๐
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้าเหล่าผู้แทนคณะชาวสิกข์ ซึ่งได้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารอยู่ในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาสในอภิลักขิตสมัยบรมราชาภิเษก เพื่อกราบบังคมทูลพระกรุณาถวายพระพรชัยมงคลแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททั้งสองพระองค์
บางคนในคณะข้าพระพุทธเจ้านี้ได้เข้ามาสู่ประเทศสยามแต่ครั้งพระบุรพมหาราชเจ้า ผู้ทรงไว้ซึ่งพระเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทชั่วกาลนานถึง ๓๐ ปีล่วงมาแล้ว ในระหว่างเวลานั้นข้าพระพุทธเจ้าได้รับความร่มเย็นสันติสุขโดยบริบูรณ์ พร้อมทั้งความอิสสรภาพทั้งกายและวาจา เหตุฉะนี้ข้าพระพุทธเจ้าจึงรู้สึกเป็นหนี้อยู่ในพระมหากรุณาธิคุณของพระบรมราชวงศ์แห่งสยามอย่างลึกซึ้ง
ภายใต้การปกครองแห่งอดีตมหาราชเจ้าของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ข้าพระพุทธเจ้าได้เห็นประเทศนี้เจริญรุ่งเรืองขึ้นไปทั่วไป ทางรถไฟอันยืดยาวและดียิ่งก็ดี การทดน้ำอันสามารถทำการได้สำเร็จก็ดี โรงเรียนและวิทยาลัยก็ดี โรงพยาบาลหรือกรมไปรษณีย์โทรเลขก็ดี ล้วนแต่เป็นพะยานส่วนน้อยแห่งความทรงเอาพระราชหฤทัยสอดส่อง เพื่อประโยชน์แห่งสาธารณชนของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทและพระอดีตมหาราชเจ้านั้น
/*(39)ข้าพระพุทธเจ้ารู้สึกปรีดาปราโมทย์ยิ่งนัก ที่กรณีย์กิจอันหนักแห่งราชอาณาจักรอันไพศาลนี้ ได้ตกเป็นราชภาระของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ผู้ทรงไว้ซึ่งพระปรีชาสามารถเป็นอย่างเลีศ การเปลี่ยนแปลงทั้งส่วนทางรัฐประศาสนกิจและเศรษฐกิจ ซึ่งใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงประสิทธิประสาทขึ้นตั้งแต่วารแรกเสด็จเถลีงถวัลยราชสมบัตินั้น จะนำมาซึ่งเหตุการณ์อันสำคัญแห่งประวัติการภายในเวลาเร็วๆ นี้
ขอให้พระผู้เป็นเจ้าอันศักดิ์สิทธิ์ได้ทรงประสาทพระพรชัยแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ให้ทรงดำรงสิริราชสมย์ติอยู่เนาว์นานโดยผาสุก เพื่อบันดาลให้พระราชกรณียกิจ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๖ อดีตมหาราชเจ้า ได้ทรงริเริ่มขึ้นไว้นั้น บรรลุเป็นผลสำเร็จถึงที่สุดเทอญ
ข้าพระพุทธเจ้ามีความหวังใจและความปรารถนาอย่างยิ่งว่า ประเทศสยามอันอยู่ในพระบรมราชประสาสนกิจอันเป็นที่พึ่งเคารพนบนอบของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท คงจะเป็นประเทศสยามที่บริบูรณ์มั่งคั่งสะพรั่งพร้อม พอแก่ความประสงค์ทุกประการแล
ขอให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทจงมีพระชนม์ยืนยาว เพื่อทรงคุ้มครองร่มเกล้า ฯ เหล่าข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลาย
ขอให้พระบรมราชาและพระบรมราชินีทรงพระเจริญเทอญ
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของสภาชาวฮิ่นดู่
เล่มปลาย หน้า ๒๐๑
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้าเหล่าสมาชิกแห่งฮิ่นดู่สภา ซึงมีคณะอริยสมาชิสตชาวสิกข์ และคณะอื่นๆ ของชาติฮิ่นดู่ ซึ่งได้เข้ามาสำนักอยู่ในพระราชอาณาเขตต์สยามนี้ ขอน้อมเกล้ากราบถวายบังคมแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททั้งสองพระองค์และพระมหาเศวตฉัตร เพื่อแสดงความจงรักภักดีอันซื่อสัตย์สุจริตแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทผู้เอกอัครมหากษัตราธิราชเจ้าแห่งบรมราชวงศ์จักรี
ข้าพระพุทธเจ้าเหล่าฮิ่นดู่อาจกล่าวได้ว่า ได้ปลงใจถือเอาพระราชอาณาเขตต์สยามเป็นที่อาศัยดำารงชีพไปจนตลอดแล้ว และเกือบจะทุกคนได้ทำการส่งเสริมการพาณิชย์ของประเทศมากว่า ๒๐ ปี ทั้งจำพวนสำมโนครัวก็ยิ่งทวียิ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว จนบัดนี้นับได้เกือบ ๒,๐๐๐ คนแล้ว
เหตุฉะนี้จึงเป็นธรรมดาที่ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายจะเอาใจสอดส่องอยู่ในความผาสุกและความสำเร็จบริบูรณ์แห่งราชธาณาจักรสยาม ซึ่งข้าพระพุทธเจ้าได้รับความร่มเย็นสันติสุขชั่วกาลนานมาแล้ว ข้าพระพุทธเจ้าจึงขอวิงวอนต่อพระผู้เป็นเจ้าผู้ประสิทธิประสาทสรรพสิ่งในโลกนี้ ให้พระราชอาณาจักรสยาม ซึ่งอยู่ในพระราชประสาสนกิจ อันกอปร์ด้วยพระปรีชาฉลาดและพระเมตตากรุณาคุณ จงบรรลุถึงซึ่งความรุ่ง/*(41)เรืองอันสูงสุดและขอให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทจงทรงประสพแต่ความสำเร็จและชัยชำนะในสรรพราชกิจทั้งปวงเทอญ
พุทธศาสนาอันเป็นศาสนาสำคัญที่สุดศาสนาหนึ่งได้มีกำเนิดขึ้นในดินแดนของเหล่าข้าพระพุทธเจ้า ทั้งผู้ให้กำเนิดคือผู้ดับทุกข์ของมนุษยชาติเล่าก็ได้มีพระประสูติการในบ้านเกิดเมืองมารดรของข้าพระพุทธเจ้า คืออินเดีย ชาวอินเดียทั่วทั้งประเทศนับถือกราบไหว้พระพุทธเจ้าในฐานะที่เป็นพระเจ้าอันสูงสุดแห่งพระเจ้าทั้งหลาย
ข้าพระพุทธเจ้าได้ถวายชีวิตไว้ ในพระราชอาณาจักรสยาม ซึ่งมิใช่เป็นประเทศซึ่งข้าพระพุทธเจ้าจะพึงรู้สึกแปลกถิ่นเลย ข้าพระพุทธเจ้าขอถวายสัตย์ปฏิญญา ว่าข้าพระพุทธเจ้ามีความจงรักภักดีต่อประเทศสยามโดยแท้จริง
พระบาทสมเด็จพระบรมมหาชนกธรรมิกราชเจ้าของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเป็นพระบรมราชาธิบดีองค์แรก ที่ได้ทรงดำเนิรรัฐประสาสนกิจตามแนวแห่งปัจจุบันสมัยนิยม ทรงสอดส่องอยู่ในความผาสุกของพลเมืองของพระองค์เป็นเนืองนิตย์ จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ พระราชทานความร่มเย็นสันติสุข และการปกครองอันเป็นระเบียบเรียบร้อย พระองค์ได้ทรงทราบตระหนักแน่พระราชหฤทัยว่า เมื่อจะปลูกสร้างถาวรวัตถุสิ่งใดลงจักต้องก่อฐานให้มั่นคงด้วยสัมภาระที่ดีเสียก่อน
แม้การปกครอง การศึกษา และการที่เกี่ยวกับประชาสาธารณชนต่างๆ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดิที่ ๖ พระบรมเชษฐาธิราชของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท มีพระบรมนามาธิไธยเกี่ยวข้องอยู่ด้วยเสมอนั้น ก็ไม่เป็นสิ่งที่ใครๆ จะรู้จักน้อยไปกว่าพระราชกรณียกิจที่พระบาท/*(42)สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๕ ได้ทรงกระทำมาแล้วนั้นแลย พระองค์ได้ทรงแสดงพระราชอัธยาศัยสอดส่องถึงความเป็นไปของประชาชนของพระองค์ และพะยานแห่งความสอดส่องทรงเห็นเหตุการณ์ไกลของพระองค์นั้น ก็คือ พระองค์ได้เตรียมพระราชอาณาจักรสยามให้ มีสภาพพร้อมสรรพ์ ที่จะรับรองการเปลี่ยนแปลงใด ที่จะยังเกิดมีขึ้นในภายหน้า แต่ใช่วิสัยที่คนทุกๆ คนจะได้รับผลแห่งพืชที่ตนได้หว่านลงไว้ หรืออีกนัยหนึ่ง ใช่วิสัยที่เราจะได้เห็นผลแห่งการที่ตนได้ลงแรงกรากกรำทำมาทุกๆ คน งานของคนเราโดยมากนำมาซึ่งความสุขสำราญและผลประโยชน์แก่คนที่เกิดมาภายหลัง พระบรมเชษฐาธิราชเจ้าของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ใช่แต่ได้ทรงพระราชอุสสาหะบำรุงการศึกษาของกุลบุตรถ่ายเดียวเท่านั้น แต่ยังได้ทรงจัดการศึกษาให้แพร่หลายจนประชาชนนิกรที่อยู่ในฐานะอันขาดแคลนไร้ทรัพย์ก็ได้รับความสะดวกในการเล่าเรียนทั่วกันด้วย
พระองค์ได้ทรงทำนุบำรุงการอุสสาหะกรรมต่าง ๆ จนมีผลให้บังเกีดโรงสีกลไฟแลโรงงานต่างๆ ขึ้นเป็นอันมาก อีกทั้งความสะดวกในการคมนาคมโดยได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างทางรถไฟขึ้น	ดังนี้พวกพาณิชยการของประเทศจึงได้รับความส่งเสรีมก้าวหน้าขึ้นอีกเป็นอเนก อันเป็นเหตุให้บังเกีดผลประโยชน์กำไรอย่างงดงาม
กิจการใดที่จำเป็นอันจะเป็นปัจจัยให้กรุงเทพ ฯ เป็นพระมหานครอันสมแก่พระราชอาณาจักรสยามนี้ พระองค์ก็ได้ทรงส่งเสรีมโดยพระราชวิริยภาพอันยวดยิ่ง แต่โดยความปราถนาของพระผู้เป็นเจ้า /*(43)พระองค์ได้เสด็จสวรรคคตเสียแล้ว จึงมิสามารถจะทรงพระราชกิจของพระองค์ ให้ลุล่วงถึงที่สุดแห่งพระบรมราชประสงค์ได้
ในพระราชอาณาจักรสยามไม่มีการปกครองอย่างกดขี่ ไม่มีกฎหมายบังคับอย่างหน้าเลือด ไม่มีการถือชาติ ไม่มีข้าราชการที่ชั่วร้าย ไม่มีความพยายามที่จะเกียจกันคนต่างชาติ ไม่มีการแสดงความเห่อเหีมโดยบีบคั้นผู้น้อย และข้อสำคัญที่สุดคือความยุกติธรรมนั้นมิได้ซื้อขายแก่กัน แต่ได้เผื่อแผ่ให้กันแลกัน
บัดนี้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงถือบังเหียนแห่งการปกครองพระราชอาณาจักรแล้ว พระราชภาระอันหนักแห่งตำแหน่งอันสูงสุดเช่นนี้ซึ่งย่อมต้องปฏิบัติด้วยความวินิจฉัยสอดส่องและให้มีผลอันสำคัญยิ่งเสมอจึงได้ตกมาเป็นของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ซึ่งอดีตมหาราชาธิบดีได้ทรงส่งเสรีมให้มีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งขึ้นตลอดเวลาหลายร้อยปีมาด้วยความสำเร็จอย่างงดงามอันพึงควรระลึกจดจำไว้เสมอ เหล่าข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายขอถวายความปณีธานขอให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงประสพความสำเร็จอย่างยอดเยี่ยมในการทรงประกอบพระราชกรณียกิจหรือแม้ในพระบรมราชประสงค์ใดๆ ทั้งสิ้น
พระราชอัธยาศัยอันสุวภาพ สุขุม และเกษมสานต์ พระราชสิกขการอันสูงยิ่ง และพระราชหฤทัยอันจดจ่ออยู่ในราชกรณียกิจแห่งบ้านเมือง พระราชวิริยภาพอันจะยังความเจรีญมั่งคั่งให้บังเกีดแก่ประชาชนนิกร ทั้งจะให้ประเทศมีความดีงามสมกับชื่อ เพื่อจะยังความเจรีญก้าวหน้าและความปราศภัยให้บังเกีดแก่ชาติเหล่านี้ ล้วนแต่เป็นสิ่งที่ประจักษ์แก่ตาโลกแล้วว่า อนาคตภาคอันใหญ่ยิ่งแห่งประเทศนี้รอคอยอยู่แล้ว พระราชวิจารณอันหนักแน่นในพระราช/*(44)กรณียกิจตั้งแต่แรกเริ่มเสด็จขึ้นเถลีงถวัลยราชย์ ทั้งได้มีพระราชหฤทัยสอดส่องเพื่อจะยังความเจรีญให้บังเกิดขึ้นโดยทั่วๆ ไปเป็นเครื่องแสดงความหวังสำหรับภายหน้าอยู่เป็นอันดี
ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงพระราชดำริโดยถ่องแท้อยู่แล้วว่าความเจริญทั่วๆ ไปย่อมอาศัยฐานะอันไพศาลแห่งการเศรฐกิจและฐานะแห่งอาณาประชาชน ทั้งพระราชกำหนดกฎหมายและคณะข้าราชการในรัฐบาลซึ่งสามารถปฏิบัติราชกิจให้สำเร็จเรียบร้อยดี และสิ่งเหล่านี้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงกรากกรำทำให้บังเกิดมีขึ้นแล้วพร้อมมูล เป็นพระราชบุณยาภินิหารอย่างยิ่งที่ใต้ฝ่าละธองธุลีพระบาทมีราชบริพารล้วนแล้วไปด้วยเสนาบดีที่สัตย์ซื่อ ชำนาญพร้อมด้วยกิตติคุณสารอันน่าเคารพนบนอบอันได้ชื่อว่า รัตนาภรณ์แต่งราชอาณาจักร เพื่อได้เป็นที่ปรึกษา ค้ำจุน และชักจูงการภายหน้าแห่งประเทศนี้
ด้วยมืออันประณตน้อม ข้าพระพุทธเจ้าขอตั้งสัตยาธิฐาน ให้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงไว้ซึ่งพระวิริยภาพอันแรงกล้า และชัยชะนะ และขอให้อำนาจคุณพระสัมมาสัมพุทธเจ้าน้อมนำมาซึ่งสิ่งอันดีงามทั้งปวงเทอญ
ข้าพระพุทธเจ้าขอถวายพระพรชัยมงคลอีกครั้งหนึ่ง แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทและสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินี ในมหามงคลอภิลักขิตสมัยบรมราชาภิเษก และขอกราบบังคมทูลซ้ำความจงรักภักดีของเหล่าข้าพระพุทธเจ้าอันมีอยู่ต่อใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทและมหาเศวตฉัตร
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของคณะ ดาวูดี โบหรา มหะมัด
เล่มปลาย หน้า ๒๐๑
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้าเหล่าผู้แทนคณะ ดาวูดี โบหฺรา มหะมัด ซึ่งได้มาพึ่งบรมโพธิสมภารทำการค้าขายอยู่ภายในพระราชอาณาจักรของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตกราบบังคมทูล ถวายพระพรชัยมงคล แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ในโอกาสเสด็จขึ้นเถลีงสิริราชสมบัติแห่งรัฐสีมามณฑลประเทศสยามนี้
ชั่วกาลนานหลายปีล่วงมาแล้ว ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายได้รับพระราชทานเอกสิทธิ์ให้เข้ามาสำนักอยู่ในพระราชอาณาจักรของใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท เพื่อทำการพาณิชย์นานา ทั้งได้รับพระราชทานอิศรภาพในการปฏิบัติศาสนกิจอีกส่วนหนึ่งด้วย ซึ่งข้าพระพุทธเจ้ารู้สึกเปนพระมหากรุณาธิคุณอย่างยิ่ง
ในวาระอันเป็นอภิลักขิตสมัยบัดนี้ ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาส กรายบังคมทูลถวายความคารวะและความขอบพระเดชพระคุณ สำหรับสิทธิและพระมหากรุณาทั้งปวง ซึ่งข้าพระพุทธเจ้าได้รับพระราชทานอยู่ในกาลบัดนี้ ซึ่งเป็นไปได้ก็ด้วยอาศัยพระมหาเมตตาคุณโดยแท้ ข้าพระพุทธเจ้าขอถวายพระพรชัยมงคล ขอให้ทรงดำรงอยู่ในสิริราชสมบัติชั่วกาลนาน โดยเกษมสุขสำราญเจริญรุ่งเรืองยิ่ง และขอให้พระชนมายุยืนยาว
/*(46)ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานกราบบังคมทูลพระกรุณา ขอได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ทรงรับพร ดังได้กราบบังคมทูลมานี้ เพื่อเป็นเครื่องหมายแห่งความจงรักภักดี อันคณะข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานทูลเกล้าฯ ถวายในโอกาสนี้
---
คำถวายพระพรชัยมงคลของพวกพ่อค้าไท
เล่มปลาย หน้า ๒๐๑
ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้า เหล่าพ่อค้าไท ขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาส กราบบังคมทูลพระกรุณา ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท
ด้วยข้าพระพุทธเจ้ามีความยินดีเป็นล้นเกล้า ซึ่งใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้เสด็จเถลีงถวัลยราชสมบัติ บรมราชาภิเษกแล้วโดยสวัสดิภาพ และเป็นมาด้วยทรงรับรัชทาบาท ต้องตามพระราชประเพณีนิยมประกอบตามกฎมนเทียรบาลที่ได้ตราขึ้นเป็นพระองค์ยฐมยิ่งด้วยพระบรมราชกฤดาภินิหาร ทั้งปรากฎที่ได้ทรงตั้งพระราชหฤทัยจัดการภายในภายนอกอยู่เป็นอเนกประการ ให้เพิ่มพูลความเป็นมงคลเจรีญแก่ประเทศสยามสืบไป
เหล่าข้าพระพุทธเจ้าผู้เป็นข้าแผ่นดิน คงตั้งใจสวามิภักดิ์มอบกายถวายชีวิตอยู่ในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ระลึกถึงพระเดชพระคุณประจำเกล้าฯ คงรู้สึกถึงความดำรงตระกูลเป็นไทอยู่ได้ เพราะพระบรมราชวงศ์จักรีสถิตย์อยู่เหนือเกล้าฯ ได้เป็นอิศรชาติมีพระพุทธศาสนา/*(47)เป็นหลักธรรมให้ความถาวรสืบแต่ปฐมรัชชกาลมาจนถึงปัตยุบัน เป็นเวลาถึง ๑๔๔ ปี รวม ๗ รัชชกาล ได้แผ่ความสัมพันธ์กับนานาประเทศยิ่งขึ้นตลอดจนการเปลี่ยนแปลงรัชชกาลในครั้งนี้ เป็นมาด้วยความเป็นปกติภาพ ทั้งได้พระราชวงศ์ชั้นสูงร่วมพระราชหฤทัยช่วยทรงพระวิจารณ์จัดราชการบ้านเมืองเป็นพิเศษ เช่นความขาดแคลนที่พึงประสพอยู่แล้วเพื่อให้บรรเทาเสื่อมสูญเป็นต้น ย่อมเบ็นมงคลเจรีญแก่ประเทศสยามด้วย
การค้าขายสำหรับเหล่าข้าพระพุทธเจ้า แม้จะยังมีคณะแต่น้อย เพราะพึ่งจะได้รู้สึกกัน เพิ่มความปราถนาแสวงหาผลในทางนี้ให้ได้เป็นลำดับทวีโภคทรัพย์อีกชั้นหนึ่ง แต่มั่นด้วยพระบารมีปกเกล้า ฯ เป็นที่พึ่ง อยู่ในทางที่คงโปรดให้ได้มีการช่วยเหลือเกื้อกูลมา และยิ่งด้วยภายหลังนี้ ย่อมปรากฏกันถึงต่างได้คำนึงอยู่อีกมาก ซึ่งเห็นความจำเป็นที่จะต้องประกอบการค้าขายเป็นส่วนสำคัญอยู่ด้วยกัน ทั้งนี้ก็ย่อมอยู่ในทางเป็นมงคลเจรีญแก่ประเทศสยามนั้น
ความเป็นมงคลเจรีญแล้วทั้งนี้ และด้วยวันนี้อยู่ในวันมงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เหล่าข้าพระพุทธเจ้าได้มีโอกาสมาเฝ้า ยิ่งมีความยินดีหาที่เปรียบมิได้ เพราะรู้สึกในพระมหากรุณาธิคุณ ได้เป็นมงคลเจริญใจแก่เหล่าข้าพระพุทธเจ้าณบัดนี้อีกชั้นหนึ่ง จึงพร้อมกันตั้งจิตต์อธิษฐานถวายพระพรชัย เฉลีมพระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒน์มงคล สรวมคุณพระศรีรัตนไตรย์เทวาธิราชบริบาลบันดาลสนอง
ขอให้พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ซึ่ง/*(48)สมบูรณ์โดยพระสุขุมาลชาติราชอุภัยพงศ์ทั้งสองพระองค์ เป็นที่นิยมเคารพทั่วกันเป็นอย่างยิ่งแล้ว ทรงพระเจริญด้วยจตุพิธพรมงคลเป็นอาทิสถิตย์เสถียรในพระมหาเศวตฉัตร ดำรงสยามรัฐไพศาลสมบูรณ์บำราศสรรพาดูรศรัตรูกษัย พระบรมราชประสงค์ใด จงเสร็จสมพระบรมวงศ์จักรีคงเป็นที่นิยมตรึงสยามไผทประดุจสุเมรุไกรตรึงอยู่คู่ดินฟ้า
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ
ข้าพระพุทธเจ้า เหล่าพ่อค้าไท
---
พระราชดำรัสตอบผู้แทนคณะประชาชน ซึ่งเฝ้าถวายชัยมงคลเมื่อวันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๖๘
เราขอขอบใจท่านทั้งหลาย ทั้งฝ่ายศาสนิกบริษัท และวานิชนิกรอันได้มาสโมสรสันนิบาต เพื่อประสาทพรชัย โดยไมตรีจิตต์แด่เราและสมเด็จพระบรมราชินี ณบัดนี้
โดยฐานะแห่งโลกสันนิวาสในเวลานี้ ประเทศต่าง ๆ ย่อมต้องอาศัยซึ่งกันและกัน หมู่ชนต่างๆ ภายในประเทศก็ต้องอาศัยซึ่งกันและกัน ตลอดลงไปจนเอกชนก็ต้องทำกิจหิตานุเคราะห์แก่กันและกันโดยลำดับ มนุษย์เราได้ประจักษ์ ใจขึ้นทุกทีว่า สิ่งที่ควรมุ่งควรปราถนานั้น คือการช่วยกันและกัน หรือจะว่าการสามัคคีทั่วโลกโดยปราศจากความถือชาติถือสกุลนั้นก็ได้ เพราะฉะนั้น การปกครอง/*(49)บ้านเมือง ใช่ว่าจะสำเร็จได้ด้วยผู้มีหน้าที่รับราชการถ่ายเดียวนั้นหามิได้เลย ต้องอาศัยความช่วยเหลือพร้อมเพรียงกันในหมู่พลเมืองทุกชนิด ทุกชีพ ทุกชาติ เช่นในทางให้การศึกษา ซึ่งเราไม่จำเป็นต้องชี้แจงยืดยาวเลยว่า คณะศาสนิกบริษัท เช่นคณะเปรสบิเตียเรียนและมิซซังโรมันขาถอลิข ได้มีคุณูปการแก่บ้านเมืองเพียงไร ด้วยความประจักษ์อยู่แล้ว หรือในทางค้าขายและทางประสาทความสมบูรณ์ให้แก่ประเทศก็เหมือนกัน คงไม่มีเสียงแย้งได้ว่าเราได้รับผลจากการที่พ่อค้าต่างชาติเช่นพวกท่านทั้งหลายเข้ามาทำมาหากินเพียงไร ใช่แต่เท่านั้น เรายังรู้สึกภูมิใจไม่น้อยอีกด้วยที่ได้เห็นพ่อค้าไทยเกิดขึ้นบ้างแล้วจนได้เห็นแต่งคณะผู้แทนเข้ามาอวยพรให้แก่เราในบัดนี้ ทั้งนี้แหละล้วนเป็นพยานส่อให้เห็นได้ดีแท้ว่า เมืองเรามีองค์แห่งความเจรีญพอจะหวังได้เสมอว่ายังจะงอกงามยิ่งขึ้นต่อไป การที่ประชาชนแต่งหัวหน้าคณะผู้แทนมาอำนวยพรแก่เราในครั้งนี้ เป็นที่หมายสำคัญแห่งความพร้อมเพรียงในสามัคคีธรรมว่าเราทั้งหลายจะอยู่ด้วยกัน จะทำมาหากินด้วยกันเป็นอันดี ด้วยความรู้สึกเช่นนี้เราจึงมีความปีติยิ่งนักที่ได้มาต้อนรับท่านทั้งหลายครั้งนี้ เรายินดีรับพรของท่านด้วยความปีติปราโมทย์ และขออำนวยพรตอบแทนให้ท่านทั้งหลายมีความสุขความเจรีญ ให้ทำมาค้าขึ้น มีความปรารถนาสิ่งใดในทางที่ชอบ ขอให้เป็นผลสำเร็จดังมโนรถ กับขอจงได้รับความขอบใจของพระราชินีและตัวเราเองทุกคณะ และจงนำความขอบใจนี้ไปให้แก่บรรดาประชาชนซึ่งท่านเป็นผู้แทนวันนี้โดยทั่วกัน
---
ริ้วขะบวนพยุหยาตราใหญ่เลียบพระนครสถลมาร์ค
เล่มปลาย หน้า ๒๑๐ ถึง ๒๕๙
กองทัพทหารบก
กรมบัญชาการกองพล
ผู้บัญชาการกองพล นายพลตรี พระยาพิชัยรณรงค์สงคราม ราชองครักษ์ ขี่มา
ผู้ช่วยผู้บัญชาการ ๔ ท่าน ล้วนขี่ม้า คือ
๑ นายพันโท พระเทพเดชา (แม้น พยาฆระสมิต)
๒ นายพันโท พระไกรกรีธา (หม่อมหลวงประยูร เสนีวงศ์)
๓ นายร้อยโท กิม ธนะพุฑฒิ
๔ นายร้อยโท ขุนชวะหัตถ์ (เชาวน์ จูฑะศรี)
---
กรมทหารบก ม้ากรุงเทพฯ รักษาพระองค์
ผู้บังคับการ นายพันโท พระโจมพินาศ (ทองคำ ไทไชโย) ขี่ม้า
นายแตรวง รองอำมาตย์โท ขุนประสารดุริยางค์ (บุญรอด มีเฟื่องศาสตร์) ขี่ม้า
ทนายธง เชีญธงประจำกอง ขี่ม้า
แตรเดี่ยวขี่ม้า ๔ นาย
กองร้อยที่ ๑
/*(51)ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนอธึกประจันบาน (เทพ กุลแพทย์) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย ล้วนขี่ม้า คือ
๑ นายร้อยตรี สุข ชัยโกมล
๒ นายร้อยตรี เพ่ง บุญสม
๓ นายร้อยตรี น้อม เกตุนุติ์
๔ นายร้อยโท จำรัส รมยบุรุษ
พลทหารม้า ถือทวนจามะรี ขี่ม้า ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๒
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก สนิท สิทธิกุญชร ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย ล้วนขี่ม้า คือ
๑ นายร้อยตรี ศรี เสวิกุล
๒ นายร้อยตรี ทับทิม ถนัดบัญชี
๓ นายร้อยตรี ประเสรีฐ บุนนาค
๔ นายร้อยโท หม่อมราชวงศ์ จรูญรัตน สุบรรณ
พลทหารม้า ถือทวนจามะรี ขี่ม้า ๔ หมวด
---
กรมทหารบก ปืนใหญ่ ที่ ๑ รักษาพระองค์
ผู้บังคับการ นายพลโท พระยอดอาวุธ (ทองอยู่ ตุทานนท์) ขี่ม้า
นายทหารคนสนิธของผู้บังคับการ นายร้อยตรี วิมล เก่งเรียน ขี่ม้า
กองร้อยที่ ๑
/*(52)ผู้บังคับกอง นายร้อยโท รวย สุนทรวรรณ ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๒ นาย ล้วนขี่ม้า คือ
๑ นายร้อยตรี บุญเรือน วีรหงส์
๒ นายร้อยตรี ปลด ภาณุศวะ
ปืนลากล้อและรถกระสุน ๒ หมวด
กองร้อยที่ ๒
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนเรีงรณ (ตี่ โอสถหงส์) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๒ นาย ล้วนขี่ม้า คือ
๑ นายร้อยตรี กลอน สิทธิเวช
๒ นายร้อยตรี เส็ง ลางคุละเสน
ปืนลากล้อ และรถกระสุน ๒ หมวด
---
กรมทหารบก ช่างที่ ๑ รักษาพระองค์
ผู้บังคับการ นายพันโท พระศักดาพลรักษ์ (น้อม ศรีรัตน) ขี่ม้า
กองร้อยที่ ๑
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก เอื้อม อินทรโยธิน ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยตรี ฟื้น อัตถะโยธิน
๒ นายร้อยตรี อี๊ด สุขารมย์
๓ นายร้อยตรี เลื่อน ปรีชาแจ่ม
๔ นายร้อยตรี ไปล่ ประดิษฐานนท์
พลทหารช่าง ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๒
/*(53)ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนกาจกลางสมร (ทุเรียน อินทราภัย) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยตรี ไปล่ จันทรประดิษฐ์
๒ นายร้อยตรี ทองคำ ศีลวันต์
๓ นายร้อยโท ชุ่ม วงศ์สมบูรณ์
๔ นายร้อยโท ริ้ว ศัศบุตร
พลทหารช่าง ๔ หมวด
นายทหารคนสนิธของผู้บังคับการ นายร้อยตรี รัตน์ ชัยรัตน์ ขี่ม้ากำกับ
---
กรมทหารบก ราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
ผู้บังคับการ นายพันเอก พระยาดัสกรปลาศ (ถม ฤกษบุตร) ขี่ม้า
นายทหารคนสนิธของผู้บังคับการ นายร้อยโท จาม รัตนสถิต ขี่ม้า
แตรวง หายร้อยตรี อั๋น ประเทศวาทิน
ทนายเชีญ ธงประจำกอง
แตรเดี่ยว ๔ นาย
กองพันที่ ๑
ผู้บังคับการ นายพันตรีหลวงฤทธิเรืองรณ (แส ศราคนี) ขี่ม้า
กองร้อยที่ ๑
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก คง คุปตเสถียร ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
/*(54)๑ นายร้อยตรี เสนอ วงศาโรจ
๒ นายร้อยโท เอื้อน สนิกวาที
๓ นายร้อยตรี ประยูร รัตนกิจ
๔ นายร้อยโท โต๊ะ สังขะโพธิ์
พลทหาร ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๒
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนบำราบปฎิปักษ์ (เข่ง บุณยปรรณานนท์) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นายคือ
๑ นายร้อยโท เฟื่อง วิเศษะอามิน
๒ นายร้อยโท เจรีญ ภูมิประภาส
๓ นายร้อยตรี ชุมพร สราวิช
๔ นายร้อยโท กอน แสงส่องไส
พลทหาร ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๓
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนประหัดปรปักษ์ (หว่าง รมยรัตน) ขี่ม้า
๑ นายร้อยโท สง่า จารุบุตร
๒ นายดาพ รื่น เย็นฤดี
๓ นายร้อยโท บุญไท
๔ นายร้อยตรี สงบ บุญเกศานนท์
พลทหาร ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๔
/*(55)ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนพลฤทธิ์ประจักษ์ (เชียง เหมะรัชตะ) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยตรี สิทธิ์ รักบ้านเกิด
๒ นายร้อยตรี เอีบ โศภนดิศ
๓ นายร้อยตรี อรุณ ปัถคามิน
๔ นายดาพ ชอบ โกมลมิตร
พลทหาร ๔ หมวด
นายทหารคนสนิธ นายร้อยตรี เฟื่อง สวัสดิชาญูชัย ขี่ม้า
---
กองพันที่ ๒
ผู้บังคับการ นายพันตรี หลวงสุรณรงค์ (บุญรอด ประภาทัต) ขี่ม้า
กองร้อยที่ ๕
ผู้บังคับกอง นายร้อยโท ทับ โยธิพุกกะ ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยโท พูน ปาลกะวงศ์ ณอยุธยา
๒ นายร้อยโท อ่ำ โกมลมิตร
๓ นายดาพ ชื่น ชัยพฤกษ์
๔ นายร้อยโท ประยูร โรหิตเสถียร
พลทหาร ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๖
/*(56)ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนพลไกรเกรียงฤทธิ (สอน วรรธนะวาสิน) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายดาพ พูน พลกุน
๒ นายร้อยโท ปลั่ง เหมเสถียร
๓ นายร้อยโท เฟื่อง สุวรรณมณี
๔ นายร้อยตรี นัด ชังคมานนท์
พลทหาร ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๗
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุนพลสิทธิ์เกรียงไกร (ธูป ศกุนะศิลปิน) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ จ่านายสิบ หมื่นสงคราม (พรม แสงเมือง)
๒ นายร้อยโท แถม สุทธิคำ
๓ นายร้อยโท ชิต ชัยสมิต
๔ นายร้อยตรี จำนง ศิวะแพทย์
พลทหาร ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๘
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก ขุยราญรณการ (พุฒ วินิจฉัยกุล) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
/*(57)๑ นายดาพ วงศ์ จันทร์นวล
๒ นายร้อยตรี หม่อมเจ้า ทองทูลถวาย ทองใหญ่
๓ นายร้อยตรี เจิม อมรปาล
๔ นายร้อยโท เชื้อ บูรณมนัส
พลทหาร ๔ หมวด
นายทหารคนสนิธของผู้บังคับการ นายร้อยตรี ดุษฎี สุคันธมาศ ขี่ม้ากำกับ
---
กรมบัญชาการกองทัพบก
ผู้บัญชาการ กองทัพ นายพลโท พระยาสีหราชฤทธิไกร ขี่ม้า
ผู้บัญชาการทัพ นายพันเอก พระยาประสิทธิสงคราม (ใหญ่ เกตทัต) ขี่ม้า
ผู้ช่วยบัญชาการ ๔ ท่าน ล้วนขี่ม้า คือ
๑ นายพันตรี หลวงชาญสรกล (บรรยงก์ ตุลวัฒนะ)
๒ นายพันตรี หลวงทิพอักษร (ห้อย ณบางช้าง)
๓ นายร้อยเอก ขุนชาญกลราวี (ชาญ รัตกุญชร)
๔ นายร้อยเอก ขุนวิจักขน์กลยุธ (เศียร สู่ศิลป์)
---
/*(58)ขบวนพระราชอิสสริยศ ที่ผิดกับพยุหยาตราขะบวนพระราชดำเนีรสู่พระศรีรัตนศาสดาราม ดังต่อไปนี้
๑ ทรงพระที่นั่งพุดตานทอง เป็นพระยานะมาษ แทนพระที่นั่งราเชนทรยาน
๒ จมื่นจงรักษาองค์ ซ้าย (เอีบ ชมะเสวี) ผลัดเทีดพระทวยรองพระสุพรรณศรีถวาย กับ จมื่นจงภักดีองค์ขวา
๓ จมื่นสวัสดิวังราช (หม่อมหลวงประจวบ กล้วยไม้) คุมพระที่นั่งพุดตานราชยาน ภัยพระราชปริมาณ
๔ ว่าที่รองเสวกตรี ขุนราชมาลาการ (บุญ ภู่วงศ์งาม) แทนเสวกตรี พระราชเสวก (สมบุญ จารุตามระ) ป่วย
๕ กรมวังและมหาดเล็ก อินทร์พรหม เทีดทวนจามะรี แทนพุ่มดอกไม้เงินทอง เพราะดำเนีรขะบวนนอกพระราชฐาน
---
นายทหารบกทหารเรือผลัดกันเชิญธงพระกะบี่ธุช และพระครุฑพ่าห์ ๙ คู่ คือ
๑ นายนาวาเอก พระยาฤทธิรุทคำรน (เทียบ นายเรือ) นายนาวาเอก พระยาปรีชาชาญยุธ (วัน จารุภา)
/*(59)๒ นายนาวาเอก พระยากำแหงณรงค์ฤทธิ์ (ห้อง หังสนาวิน) นายนาวาเอก พระยานาวาพลพยุหรักษ์ (ลอย ชลายนนาวิน)
๓ นายพันโท พระยาพิชัยภูเบนทร์ (ผ่าน อินทรทัต) นายพันโท พระยาศรีสุรสงคราม (เปลื้อง ดิสกะโยธิน)
๔ นายพันโท พระรามฤทธี (โต๊ะ ดิษยศริน) นายพันโท พระอาสาสงคราม (ต๋อย หัสดิเสวี)
๕ นายพันโท พระไกรภพรณฤทธิ์ (ชิต จุลเสวก) นายพันเอก พระศรีณรงควิชัย (พัว จุลเสวก)
๖ นายนาวาโท พระแม่นสรจักร (แม้น ปรีดิขนิษฐ์) นายพันตรี พระอาจหาญณรงค์ (หงิน สุคนธวัต)
๗ นายพันตรี หลวงสกลไกรนุชิต (วาส ทรรพนันท์) นายนาวาโท หลวงฤทธิศักดิชลเขตร (คำ ปุณฑริกาภา)
๘ นายพันตรี หลวงพิชิตชโลทร (หล่ำ กนิษฐภูติ) นายพันตรี หลวงฤทธิจักรกำจร (สุดใจ ปัตตโชติ์)
๙ นายร้อยเอก ขุนบริบาลยุธสมบัติ (เที่ยง ยรรยง)
นายพันตรี หลวงศรีราชสงคราม (ศรี ศุขวาที)
คู่เคียง ๗ คู่ คือ
๑ มหาเสวกโท พระยาโบราณราชธานินทร์ อุปราช อยุธยา /*(60)มหาเสวกโท พระยาราชนกูลวิบูลยภักดี อุปราชอิศาน
๒ มหาเสวกโท พระยาเดชานุชิต เทศาภิบาลมหาราษฎร์ พระยาสุรินทราชา เทศาภิบาลภุเก็ต
๓ มหาอำมาตย์โท พระยาเพชรดา สมุหพระนครบาล มหาเสวกโท พระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร เทศาภิบาลพิษณุโลก
๔ มหาเสวกโท พระยาศรีธรรมศกราช เทศาภิบาลอุบล มหาเสวกโท พระยารณชัยชาญยุธ เทศาภิบาลร้อยเอ็จ
๕ จางวางโท พระยามหินทรเดชานุวัตน์ เทศาภิบาลนครสวรรค์ มหาเสวกโท พระยาคงคาธราธิบดี เทศาภิบาลสุราษฎร์
๒ จางวางโท พระยาคทาธรบดี เทศาภิบาลราชบุรี มหาเสวกตรี พระยาเพชรปาณี เทศาภิบาลนครราชสีมา
๗ จางวางตรี พระยาไกรเพชรรัตนสงคราม เทศาภิบาลจันทรบุรี
มหาอำมาตย์ตรี พระยาอุดมพงศ์เพ็ญสวัสดิ (หม่อมราชวงศ์ประยูร อิศรศักดิ์) แทนจางวางตรี พระยาสุนทรบุรีศรีพิชัยสงคราม เทศาภิบาลนครชัยศรี ป่วยทุพพละภาพมาฉลองพระเดชพระคุณไม่ไหว
---
/*(61)ราชองครักษ์ แวงสองปรัศว์พระราชยานเป็นสองสาย ๑๐ คู่ คือ
๑ นายพลตรี หม่อมเจ้า อมรทัต กฤดากร แทนสมุหราชองครักษ์ นายพลเอก พระยาเทพอรชุน
๒ นายพลโท หม่อมเจ้า บวรเดช กฤดากร นายพลโท พระองค์เจ้า คำรบ
๓ นายพลโท หม่อมเจ้า อลงกฏ ศุขสวัสดิ นายพลตรี พระยาเทพหัสดิน
๔ นายพลตรี พระยาฤทธิไกรเกรียงหาญ นายพลตรี พระองค์เจ้า ทศศิริวงศ์
๕ นายพลโท พระยาพระกฤษณรักษ์ นายพลตรี พระยารามกำแหง
๖. นายพลตรี พระยารามณรงค์ นายพลตรี พระยาสุรวงศ์วิวัฒน์
๗. นายพลตรี พระยาอมรวิสัยสรเดช นายพลตรี พระยาอินทรวิชิต (รัต อาวุธ)
๘. นายพลตรี พระยาสุรเสนา (หม่อมหลวงซิต กำภู) นายพลตรี พระยาพิชัยสงคราม (แก๊บ สรโยธิน)
๙. นายพลเรือตรี พระยาราชวังสัน นายพลตรี พระยา เฉลีมอากาศ
/*(62)๑๐. นายพลตรี พระยาวิเศษสงคราม (ช้อย จันทรสนธิ) นายพลตรี พระยาอานุภาพไตรภพ
---
นายทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ของพระจุลจอมเกล้า กำกับพลทหารแซง ๔ สาย รวม ๕๐ ตับ
นายพันเอก พระยาราชวัลลภานุศิษฎ์ (ฟู วรโภค)
นายพันตรี จมื่นพัลลภพลาธิการ (สิริ จันทนสิริ)
นายพันตรี หลวงสุรยุธโยธาหาญ (สุวรรณ ปัทมานนท์)
นายพันตรี หลวงสรสิทธยานุการ (แฉล้ม ฤทธาคนี)
นายร้อยเอก หลวงสรจักรานุกิจ (จาง วิเศษกุล)
นายร้อยเอก หลวงศิลปสารสราวุธ (เพิ่ม มหานนท์)
นายร้อยโท เป้า เสมรสุต
นายร้อยโท เพี้ยน สุนทรารชุน
นายร้อยโท เวก สุวรรณกร
นายร้อยโท เผื่อน สมรรคบุตร์
นายร้อยโท กฤษณ์ สุวรรณทัต
นายร้อยโท แจ่ม พรหมวัน
นายร้อยโท บัว สุเดชะ
นายร้อยตรี หม่อมเจ้า ประเสรีฐศรี ชยางกูร
นายร้อยตรี หม่อมเจ้าจันทรศิริ จันทรทัต
นายร้อยตรี หม่อมเจ้า ดิศพงศ์ ดิศกุล
นายร้อยตรี เยื้อน กุลสมบัติ
/*(63)นายร้อยตรี ฉัตร บุนนาค
นายร้อยตรี เฉลียว โชติกเสถียร
นายร้อยตรี สมบูรณ สีริเสวิน
นายร้อยตรี จงกล ไกรฤกษ์
นายร้อยตรี สวัสดิ ณสงขลา
นายร้อยตรี คลี่ สุนทรารชุน
---
กรมทหารราบที่ ๑ มหาดเล็กราชวัลลภ รักษาพระองค์ของพระจุลจอมเกล้า
ผู้บัญชาการกรม นายพลเอก เจ้าพระยารามราฆพ สมุหราชองครักษ์ ขี่ม้า
นายทหารคนสนิธ นายร้อยตรี สวัสดิ ณ สงขลา ขี่ม้า
นายแตรวง นายร้อยโท สุทธิ ศรีชญา ขี่ม้า
ทนายเชีญธงประจำกอง
แตรเดี่ยว ๔
กองพันที่ ๒
ผู้บังคับกองพัน นายพันตรี หลวงรามฤทธิรงค์ (กมล โชติกเสถียรี) ขี่ม้า
กองร้อยที่ ๕
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก หลวงศัลยยุทธวิธีกรร (ถม สมิตะโยธิน) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยตรี ทองหล่อ ศิริวัฒนกุล
๒ นายร้อยโท น้อม ทิพย์อุทัย
/*(64)๓ นายร้อยโท หยด ผดุงถิ่น
๔ นายร้อยตรี หม่อมเจ้าพรพิพัฒน์ เกษมสันต์
พลทหารมหาดเล็ก ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๖
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก หลวงสรการฤทธิรณ (เทียบ สมะพันธุ์) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยโท ตะ รักตประจิตร์
๒ นายร้อยตรี ฉัตร์ สุธากาส
๓ นายร้อยโท ชุด กัลยาณมิตร์
๔ นายร้อยตรี ทองคำ นรเดชานนท์
พลทหารมหาดเล็ก ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๗
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก หลวงภูเบนทรสิงหนาท (อั้น ดิษยบุตร) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายร้อยโท สินธุ ศกุนะสิงห์
๒ นายร้อยตรี ปลีก สุวรรณกำเนิด
๓ นายร้อยโท หม่อมเจ้ารัตโนภาศ กาญจโนภาศ
๔ นายร้อยโท หม่อมหลวง สฤษดิ ฉัตรกุล
พลทหารมหาดเล็ก ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๘
ผู้บังคับกอง นายร้อยเอก หลวงอภิบาลภูวนาถ (สังข์ นาคะวัจนะ) ขี่ม้า
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
/*(65)๑ นายร้อยตรี เลื่อน ลีละชาติ์
๒ นายร้อยตรี หม่อมหลวง สุภาพ ศิริวงศ์
๓ นายร้อยตรี เจือ สฤษฎิเนติ
๔ นายร้อยโท ทองสุก สุนทรพยาฆร์
พลทหารมหาดเล็ก ๔ หมวด
นายทหารคนสนิธของผู้บัญชาการ นายร้อยโท เขียว จารุปาณฑุ ขี่ม้ากำกับท้ายขะบวน
---
ขะบวนทหารราชนาวี กองหลัง
(เลียบพระนครสถลมาร์ค)
หน้า ๒๔๕
กองพัน
ผู้บังคับการ นายนาวาโท พระชลัมพิสัยเสนี (แฉล้ม สถีรศิลปิน) ขี่ม้า
นายแตรวง นายเรือตรี แช่ม พิณสุวรรณ
แตรวง
นายธง เชีญธงประจำกอง
แตรเดี่ยว ๔
กองร้อยที่ ๑
ผู้บังคับกอง นายเรือเอก ศุภี จันทรมาศ
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
/*(66)๑ นายเรือตรี ไฮ้ ชลศึก
๒ นายเรือตรี เอื้อน เวศะ
๓ นายเรือโท ฉุน บุญญวงศ์
๔ นายเรือโท วิเชียร รัตนกุล
พลทหารเรือ ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๒
ผู้บังคับกอง นายเรือเอก สวัสดิ นิลนิธิ์
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายเรือโท สมบูรณ์ พยูหะ
๒ นายเรือโท สังวรณ์ สุวรรณชีพ
๓ นายเรือตรี รณ ฉลอมสินธุ์
๔ นายเรือตรี หนู แจ่มผล
พลทหารเรือ ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๓
ผู้บังคับกอง นายเรือเอก ประยูร ศาสตรรูจิ
ผู้บังคับหมวด ๔ หมวด คือ
๑ นายเรือโท ชัชวาลย์ อมาตยกุล
๒ นายเรือโท พร้อม วีรพันธุ์
๓ นายเรือโท จำรัส ลัดพลี
๔ นายเรือโท ล้อม ภุชงคสมุทร์
พลทหารเรือ ๔ หมวด
กองร้อยที่ ๔
/*(67)ผู้บังคับกอง นายเรือเอก คำ ทังสุบุตร์
ผู้บังคับหมวด ๔ นาย คือ
๑ นายเรือโท ล้อม ศรีพยัตต์
๓ นายเรือโท สวัสดิ์ อุณหนันท์
๓ นายเรือตรี สุนทร ช่วยวงศ์
๔ นายเรือตรี ชลิต กลกำจร
พลทหารเรือ ๔ หมวด
นายทหารคนสนิธของผู้บังคับกอง นายเรือโท กลั่น บุญญะพรหมะปัทมะ ขี่ม้ากำกับท้ายขะบวน
---
เสด็จขะบวนราบ สู่ท่าราชวรดิตถ์ วันเลียบพระนครชลมาร์ค
หน้า ๒๖๑
นายพันตรี พระอาจหาญณรงค์ (หงิน สุคนธวัต) เชีญธงพระกะบี่ธุช
นายร้อยเอก หลวงอัศวินศิริวิลาศ (อิ๋น ศรีวิลาศ) เชีญธงพระครุฑพ่าห์
ราชองครักษ์ แวงพระราชยานทองคำลงยา ๔ คู่ คือ
๑ นายพลเอก เจ้าพระยารามราฆพ สมุหราชองครักษ์ นายพลตรี หม่อมเจ้า อมรทัต กฤดากร
๒ นายพลโท พระยาพระกฤษณรักษ์ นายพลตรี พระยารามกำแหง
๓ นายพันโท พระยาสรชาติ์โยธี นายพันโท พระนราธิราชภักดี (ฉัตร์ วิระโยธิน)
๔ นายนาวาโท พระนิยมยุทธาวี (ยม สีตะบุตร) นายนาวาตรี หลวงพิชิตชโลทร (หร่ำ กนิษฐภูต)
มหาดเล็ก
เสวกตรี พระยามานพนริศร์ เชีญพระแสง มหาดเล็กเชีญเครื่องโดยลำดับ
---
ริ้วขะบวนพยุหยาตราใหญ่เสด็จเลียบพระนครชลมาร์ค
หน้า ๒๖๔
ผู้อำนวยการเรือขะบวน
นายพลเรือเอก พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมขุน สิงหวิกรมเกรียงไกร เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ
ผู้บัญชาการทั่วไป
นายพลเรือโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า สนิทพงศ์พัฒน์เดช รองเสนาบดี
นายทหารประจำกองบัญชาการ
นายนาวาเอก พระยาหาญกลางสมุทร์ (บุญมี พันธุมนาวิน) รั้งตำแหน่งผู้บัญชาการกรมชุมพล
/*(69)นายนาวาเอก พระนเรนทรบดินทร์ (เลื่อน ศราภัยวานิช) นายเวรวิเศษกระทรวงทหารเรือ
นายเรือเอก หลวงศรไกรรณรงค์ (เรียม ภาณุศวะ) เสนาธิการกรมชุมพลทหารเรือ
พายเรือเอก สมบุญ รัชตวรรณ นายธงเสนาบดี
นายเรือตรี จำเดีม อัณวะนาวิน นายทหารคนสนิธของผู้บัญชาการกรมชุมพลทหารเรือ
---
เรือขะบวนพยุหยาตราชลมาร์ค
เรือกระแซ ๑ คู่ ชื่อ เสือทยานชล นายเรือโท บุญรอด รัตนโรม กำกับ เสือคำรณสินธุ์ นายเรือโท ทองดี ศังขะมาน กำกับ
เรือดั้งกราบแนวนอก ๑๐ คู่ ผู้กำกับลำ คือ
๑ นายเรือโท สมบุญ กายะสุต นายเรือโท เจือ ศุรภัฏ
๒ นายเรือโท ศิริ จุริโกศัย นายเรือโท นพ กุสุมา ณ อยุธยา
๓ นายเรือตรี แปลก กันตนีกุล นายเรือตรี สุมทุม ธรรมรักษา
๔ นายเรือตรี ทิพย์ ประสารสุข นายเรือตรี ถมยา ปิ่นอุทัย
๕ นายเรือตรี ทองหล่อ บูรณสิงห์ นายเรีอตรี ปุ่น ศุภะชลัษฐ์
/*(70)๖  นายเรือตรี ทองสุข จันทประยูร นายเรือตรี สุวรรณ ธุวเสน
๗ นายเรือตรี สวัสดิ์ วรทรัพย์ นายเรือตรี เลื่อม สามเนตร์
๘ นายเรือตรี หมวก ชูโต นายเรือตรี ช่วง เสถียรสวัสดิ์
๙ นายเรือตรี เชีด พูลสุนทร นายเรือตรี เอี่ยม บุณยสิทธิ์
๑๐ นายเรือตรี โสภณ ทิมกระจ่าง นายเรือตรี นอม สุภัทรพันธุ์
เรือประตูแนวในควบเรือดั้งคู่ ๓ ชื่อ
กะบี่รอญราพย์ นายเรือโท สนิท ลีนะสมิต กำกับ
กะบี่ปราบเมืองมาร นายเรือตรี อาจ ศิวะทัต กำกับ
เรือกลองชนะ ควบเรือดั้งคู่ ๕ ชื่อ
อสุรปักษา นายเรือตรี เลียบ สัมฤทธินันทน์ กำกับ
อสุรวายุภักษ์ นายเรือตรี ทัศน์ สวาวะสุ กำกับ
เรือกลองชนะ ควบเรือดั้งคู่ ๗ ชื่อ
พาลีรั้งทวีป นายเรือโท เฟี้ยน มิลินทวิจิตร กำกับ
สุครีพครองเมือง นายเรือโท ทองใบ วุฑฒกนก กำกับ
เรือแตรศังข์ ควบเรือดั้งคู่ ๙ ชื่อ
ครุฑเหีรเห็จ นายเรือตรี เป้า เตชะตุงคะ กำกับ
ครุฑเตร็จไตรจักร นายเรือตรี แก้ว รัตนายน กำกับ
รองเสวกตรี ขุนเสน่หราชา กำกับแตรศังข์
แถวกลาง ควบเรือดั้งคู่ เรือกราบกลองแขกนอก
นายพลเรือตรี พระยาราชวังสัน เสนาธิการ ทหารเรือ กับ นายเรือโท ทองคำ วรทรัพย์ และ นายเรือตรี สิริเทวิน ประจำลำ
แถวกลาง เรียกราบพระตำรวจหลวงคู่ ๑ นายตำรวจประจำ
นายตำรวเอก จมื่นราชานุบาล
นายตำรวจเอก จมื่นทิพรักษา
เรือประตูในอยู่แนวนอก ชื่อ
ทองขวาญฟ้า นายเรือโท น้อม สุประภาตะนันท์ กำกับ
ทองบ้าบิ่น นายเรือโท กล้าม เสตะจันทน์ กำกับ
แนวใน เรือกราบพระตำรวจหลวงคู่ ๑ นายตำรวจประจำ
นายตำรวจเอก จมื่นทิพเสนา
นายตำรวจเอก จมื่นราชามาตย์
เรือกิ่งเอกะชัยนามประภัศรชัย ทรงจารุพัสตร์ พุทธบูชา
นายเรือโท ฉ่ำ เกศาศรัย นายเรือ
นายเรือโท มาไล เศวตนัย ประจำท้าย
เรือกราบ กลองแขกไน
นายพลเรือตรี พระยาดำรงราชพลขันธ์ ปลัดทูลฉลอง
ประจำลำ กับ
นายเรือตรี เจีม ทังสุยุทธ์ นายเรือ
/*(72)เรือคู่ชักมะหระธึก ๑ คู่ ชื่อ เอกะชัยเหีรหาว
นายเรือโท เปรื่อง โกกิลกนิษฐ์ ประจำลำ
รองเสวกโท หลวงคชศักดิ์ กำกับมะหระธึก
เอกะชัยหลาวทอง
นายเรือโท บุญมี เภตรานนท์ ประจำลำ
รองเสวกโท หลวงศรีวังราช กำกับมะหระธึก
เรือพระที่นั่งศรีสุพรรณหงส์
นายนาวาโท พระอรณพนาวาณัติก์ (ลออ มหาศร) นายเรือ กับ นายเรือโท สวัสดิ โสตถิมา นายเรือโท บุญมี บุญญชารี
รองเสวกเอก พระรัตนแพทย์ แพทย์หลวง
รองเสวกเอก นาย ประภาษมณเฑียร และ เสวกตรี พระพินิจนนทิศาสตร์ กรมวังกำกับพระเครื่องอภิรุม
เรือพระที่นั่ง อเนกชาติ์ภุชงค์ เป็นเรือพลับพลา
นายเรือเอก สง่า คุปตาภา นายเรือ
นายเรือโท รอด โคปาละสุต ประจำท้าย
เรือกราบแซง ๒ คู่ ๑
นายเรือเอก หลวงกิจการกลจักร (จำปี ปุษยะนาวิน) นายเรือ
นายเรือเอก ชื่น สิรินาม นายเรือเอก สวัสดี์ เดชไกสยะ นายเรือเอก ไฮ้ ชลศึก ประจำลำ
เรือพระที่นั่งรอง อนันตนาคราช
นายเรือเอก หลวงประจญประจามิตร (เจริญ วัฑฒนึก) นายเรือ
/*(73)รองเสวกเอก นายเสถียรรักษา กรมวังกำกับ
พระเครื่องอภิรุม
รองเสวกเอก หลวงชัยแพทยา แพทย์หลวง
เรือพลับพลาพระที่นั่งรอง ทวยเทพถวายกร
นายเรือเอก ขุนแกล้วกลางศึก (วงษ์ สามนานนท์) นายเรือ
---
พระนามและนามที่ออก ในพระราชพิธีพระบรมราชาภิเษกเป็นพิเศษ
พระบรมกษัตราธิราชเจ้าในพระราชวงศ์มหาจักรี ๗ รัชย์กาล
๑. พระบาทสมเด็จ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก เจ้าพระยาจักรี พระยายมราช พระยาอภัยรณฤทธิ์ พระราชวรินทร์ หลวงยุกระบัตราชบุรี และคุณด้วง)
๒. พระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาไลย (คุณและ สมเด็จเจ้าฟ้าฉิม กรมหลวง อิศรสุนทร)
๓. พระบาทสมเด็จ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระองค์เจ้าทับ กรมหมื่น เจษฎาบดินทร์)
๔. พระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมเด็จเจ้าฟ้ามงกุฎฯ พระเธียรมหาราชเจ้า) ปเรียญ
๕. พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาปียะราชเจ้า (
(สมเด็จเจ้าฟ้า จุฬาลงกรณ์ กรมขุน พินิตประชานาร์ถ) ปเรียญ ชั้น ดี, ซี,เอล, กิติมะศักดิ์ มหาวิทยาลัยออกซเฟิร์ต
๖. พระบาทสมเด็จ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมเด็จเจ้าฟ้า มหาวชิราวุธ กรมหลวง เทพทวาราวดี)
๗. พระบาทสมเด็จ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (สมเด็จเจ้าฟ้า ประชาธิปกศักดิเดชน์ ฯ กรมขุนและหลวง สุโขทัยธรรมราชา)
พระบรมราชวงศ์ฝ่ายใน
๑. สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ พระราชชนนีพันปีหลวง (พระองค์เจ้า พระนางเธอ พระนางเจ้า และสมเด็จพระนางเจ้า พระอัครราชเทวี เสาวภาผ่องศรี)
๒. สมเด็จพระนางเจ้า รำไพพรรณี พระบรมราชินี พระอัครมเหสี (หม่อมเจ้า พระวรราชชายา)
/*(75)๓. สมเด็จ พระศรีสวรินทิรา พระพันวัสสา มาตุจฉาเจ้า (พระองค์เจ้า พระนางเธอและสมเด็จพระนางเจ้า สว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี)
๔. สมเด็จ พระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลยมารศรี (พระองค์เจ้า และพระนางเธอ พระนางเจ้า พระวรราชเทวี)
๕. พระวิมาดาเธอ กรมพระ สุทธาสินีนาฏ ปียมหาราชปดิวรัดา (หม่อมเจ้า และพระอัครชายาเธอ พระองค์เจ้า สายสวลีภิรมย์)
๖. สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้า วลัยอลงกรณ์ กรมหลวง เพชรบุรีราชสิรินทร
๗. สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้า นิภาพภดล กรมขุน อู่ทองเขตขัติยนารี (พระองค์เจ้า)
พระบรมวงศ์ฝ่ายหน้า ที่สิ้นพระชนม์์เสียแล้ว
๑. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา เทวะวงศ์วโรปการ (พระองค์เจ้า เทวัญอุไทยวงศ์)
๒. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวง ราชบุรีดิเรกฤทธิ์ (พระองค์เจ้า ระพีพัฒนศักด์) ปเรียญ ชั้น บี, เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
๓. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงปราจินกิติบดี (พระองค์เจ้า ประวิตรวัฒโนดม)
๔. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวง ชุมพรเขตอุดมศักดิ์ (พระองค์เจ้า อาภากรเกียรติวงศ์)
๕. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่น พิชัยมหินทโรดม (พระองค์เจ้า เพ็ญพัฒนพงศ์)
๖. พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่น ไชยาศรีสุริโยภาส (พระองค์เจ้า สุริยงประยุรพันธ์)
หม่อมเจ้าฝ่ายหน้า
/*(76)๑. หม่อมเจ้า ศิวากร วรวรรณ ปเรียญ
๒. หม่อมเจ้า ดุลภากร วรวรรณ ปเรียญ ชั้น บี, เอ, มหาวิทยาลัยเคมบริช
พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายหน้าที่ยังทรงพระเยาว์
๑. พระเจ้าวรวงศ์เขอ พระองค์เจ้า เฉลีมพลทิฆัมพร (ในสมเด็จเจ้าฟ้า กรมขุน ลพบุรีราเมศวร์)
๒. หม่อมเจ้า โชติศรีกฤติกา เทวะกุล
๓. หม่อมเจ้า อรชุนชิษณุ สวัสดิวัตน์
๔. หม่อมเจ้า กอกษัตร์ สวัสดิวัตน์
ท้าวนางฝ่ายใน
๑. ท้าววรคณานันต์ (เจ้าจอมปั้ม หม่อมราชวงศ์ มาลากุล)
ข้าราชการฝ่ายหน้า
๑. มหาเสวกเอก พระยาศุภกรบรรณสาร (นุ่ม วสุธาร)
๒. มหาอำมาตย์ตรี พระยาชัยวิชิต (ขำ ณ ป้อมเพชร)
๓. นายพันตำรวจเอก พระยาพัศดีกลาง (โหม่ง บุนนาค)
๔. อำมาตย์เอก พระยาบริบูรณ์โกษากร (ผ่อง โชติกะพุกกณะ)
๕. รองเสวกเอก พระสารประเสรีฐ (ตรี นาคะประทีป) ปเรียญ
๖. รองเสวกตรี นายวรกิจบรรหาร (พงศ์ รังควร)
เชีญธงนำเสด็จสู่มงคลมหาสถานวันพระบรมราชาภิเษก
๗. นายร้อยเอก จมื่นรณภพพิชิตสมร (เตียน ณ ระนอง) เชีญธงพระครุฑพ่าห์
พระนามและนามพิเศษ
/*(77)๘. รองเสวกตรี นายจำรัส ทิพโยธา (ผู้จารึกพระราชลัญฉกรสำหรับรัชชะกาล)
๙. พระปัญญาวิศาละเถร (หนู ฐิตะปัญโญ) พระราชาคณะฤกษ์พระบรมราชาภิเษกองค์ทรงสถาปะนาเป็นปะฐม เจ้าอาวาสปะทุมวนาราม
---
กระดาษห่อสมุดชุด พระบรมราชาภิเษก
ด้านบนเป็นรูป สิริศุภมงคลนิมิต ด้านล่าง เป็นอักษร -
โคลงลิลิตสุภาพ พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์ ทรงยินดีพระราชทานเป็นเครื่องรลึก พระมหามหุรดิมงคลสมัยเฉลีมพระชนมพรรษา คำรบสามรอบ จุลจักรนักษัตรศก พุทธศก๕ ๒๔๗๒
๏ อิศวรสง่า, พฤษภะพ่าห์ขึ้น
คิวานน ทิการเอย
ปางประสิทธิ์, สามศระมนตร์
ร่ายย้อม
พระสมเญศวร์, ศักดิเดชน์ถะกล
ะเกียรติปก ประชารา
เทพะเทีด, สิริภัณฑ์พร้อม
พฤทธิไท้พิชัยถวัลย์ ภิยโย ฯ
๏ พระขรรค์, ฉัตรชั้นและ
ฉลองบาท
อุณหิส,วิชะนีราชย์
หลักห้า
สยามสะมญ, เครื่องต้นพิลาส
เฉลีมยศ กษัตรเจ้า
อภิเษก, เฉกศุลีฟ้า
จากฟ้ามาสิง ฯ
๏ มิ่งมะนุษย์, มงกุฏหล้า
เลอไท เจ้าเอย
ทรงศักดิ์, พางศักดิไศ
วะพร้อม
ทรงฤทธิ์, เล่ห์ฤทธิไว
กูณฐ์วินาศ อะธรรมฤา
ทรงสัตย์, ทัศะธรรมย้อม
เยี่ยงไท้คระไลหงส์ ฯ
จักรตรี, วงศ์จักรีเจ้า.
สยามะจักร, ธวัชเอย.
ธรรมะราช, ธรรมะจักร์ ฒะรักษ์,
พุทธเผ้า.
มนตระศาสตร์, พระสมาชญะศัก
ดิเดชน์ศิเวศวร์ วิศิษฎ์ฤา
โมระนัฏ, กัษณุทัยเค้า
สุขะเซี้งเถลีงชะเลียง บาระนี ฯ
/*(79)๏ ปรางค์เฉวียง, เพียงสะภาคแคว้น
สุโขทัย เสถียรฤา
อยุธเยศวร์, อยุธยาไผท
เทีดเชื้อ
โกสินทร์, ถิ่นถวัลยะชัย
เฉลีมรัชย์ เจรีญเอย
สรวมนิมิต, สิริสิทธิเกื้อ
กะเรีกสร้านศิวาเศียร ไชย์โย ฯ
---
ด้านข้าง เบื้องขวา เป็นอักษร-
๏ โอม! มงคล, ะนิมิตฟื้น
ฟ่าสมุด นี้เทีญ
บรมะราช, ะอภิเษกชุด
เฉีดหุ้ม
ใครได้, กริ่มใจสุด
เสนีมนิพัท ธะพรท่าน
พระเดช, พระคุณคุ้ม
ชีพคุ้มสินสยาม สยมแล ฯ
๏ สามงูเล็ก, เลื้อยร่อน
สุราลัย
ไตรจักร, นักษัตรสมัย
เมื่อนี้
เถลีงพระ, ปรมาภิไธย์
ประชาธิปก ปานฤา
สมเด็จ, ปกเกล้าชี้
ราชะฟ้าวะสามะเสง ฯ
---
ด้านข้าง เบื้องซ้าย เป็นอักษร-
๏ จอมประยูร, ทูลกระหม่อมฟ้า
ประชาธิปก
ศักดิเดชน์, สุระเดชดิลก
เลีสเจ้า
เถลีงฉัตร, สัปดะรัชย์พะสก
เสนีญพระ คุณเอย
ปานชะนก, พระปกเกล้า
กระเดื่องด้วยหวังดี ฯ
/*(80)กะวีวิจิตร, กลอนลิลิตเคล้า
คระโลงจเรียง ร่ายฤๅ
อ่านจบ, จบหัตถ์เฉียง
เกศน้อม
ถวิลคุณ, ครุ่นเปล่งเสียง
อาศิรวาท ถวายท่าน
จิโรษะรัชย์, เสวยสวัสดิพร้อม
พระน้องราชินี สนองเทีญ ฯ
---
ศุภมัสดุ
ใบบอกแก้คำผิด เล่มต้น
(เมื่อแก้ถูกหมดแล้ว โปรดฉีกใบเเก้นี้ทิ้งเสีย)
หน้า	เเหน่ง	ที่พลาด	ที่ถูก
ข	สาระบาญเรื่องในเล่มต้นบรรทัดที่ ๓	 ักรพรรดิพิมาน	จักรพรรดิ
พิมาน
จ สาระบาญเรื่องในเล่มต้นบรรทัดที่ ๒	ธัษณะ	กัษณะ
(ก)	ร่ายบรรทัดที่ ๘	มาศ	มาษ
บรรทัดท้าย	ชิวิตร์	ชิวิต
(ข) ร่ายบรรทัดที่ ๖	เพื่อผะดุงสยามะจักร์ เพื่อผะดุงราฐ
สยามะจักร์
๑	ร่ายบรรทัดที่ ๙	สมัค	สมัคร์
ชิวิตร์	ชิวิต
๔	โคลงบทที่ ๕ บาท ๔	จิตร์	จิต
๖	 โคลงบทที่ ๑ บาท ๔
๘	 โคลงบทที่ ๒ บาท ๒
๑๐	ร่ายบรรทัดท้าย	ชีวิตร์	ชิวิต
จิตร์	จิต
๑๑	โคลงบทที่ ๓ บาท ๑	มาศ	มาษ
๒๐	โคลงบทที่ ๓ บาท ๔	จิตร์	จิต
๒๑	โคลงบทที่ ๔ บาท ๒
๒๔	โคลงบทที่ ๔ บาท ๔
๓๑	โคลงบทที่ ๔ บาท ๔
/*2๓๔	โคลงบทที่ ๓บาท ๔	ไต้	ใต้
๓๖	โคลง ๓ บทที่ ๗ บรงทัดล่าง	เทพยะเจ้า	เทพะเจ้า
++๓๕ เใโคลง บทที บบรรทัดตัน
๓๑ โคลงยทที บาท ๑
๕๐ ภร่ายยรรทัคที ๕	5	มาน
ขชรรทัดที่ ๑๓
๕๓ โคลงบบทที่ บาท ๓	|
ขทที บาท ๓	มะนสะงการ นะมัสการ
๔๕ โคลงบทที บาท ๑	คา	ศา
ยทที่ บบาท ๑
๕๒ โคลงบทที่ บาท ๕
๕๓ โคลงบทที ชาท ๑	เภาศ	มาย
๔๕ โคลงบทที่ บาท ๓
๕๑๕ ใโคลงบบทที่ บาท ๕
โคลงยทที่ บาท ๕	อมิต	อมิตร
ช๑ ร่ายยรรทัด แต่ท้ายขึ้นมา	สมัค	สมัคร์
๒๑ โคลงยทที่ ชาท พิเนก ยกรมณ์ พิเนย ?กรมณ์
๓๓ ร่ายบรรทัดที่ ๕	โยราณราชานิน โยราณราชฐานินทรั
๓๕ เไโคลงยทที่ บาท ๕	เคร	เดิง
๓๕ โคลงบบทที่ บาท ๕	ม
๐๓่ท
ชู	'	ซ่
หนา	เเหน่ง	ทพลาด	ทถูก
๕๑ ว่ายขรงทัตที่ แต่ท้ายขึนมา โบราณราชฐานิน โขราณ
ราชชานินทร์
๕๒๓ ว่ายยรรทัดที่ ๕	สุวินทรราชา สุรหทราชา
๕๓ ว่ายขรงทัตที และ ๕
นัยแต่ท้ายขึ้นมา	อยะการ	อัยยะการ
๕๕๔ ว่ายยรรทัดที่ ๑๓	ทูล	ทุน
๕๒๐ วายบรรทัดท้าย	สมัค	สมัคร์
๕๕ ว่ายยรรทัตที่ ๑๑	กฤยฎาภินิศาร กฤษฎาภินีหาร
ขัย	แกวง
๑๐๑ โคลงบทที่ บาท ๕	พลัทธ์	พะลัฑฒ์
๑๐๕ โคลงบทที่ บาท ๑	มาศ	มาย
โคลงบทที่ บาท ๕	ไพศาลสถิต ไพศาลฯสถิต
๑๑๑ โคลงบทที่ บาท ๓	ราชะคร	ราชะครู
๑๑๒ โคลงบทที่ บาท ๑	ชัข	แกว่ง
๑๒๓ โคลงบทที่ บาท ๓	จกริช	จกวิช	ก
อ๓๑ โคลงบทที่ บาท ๕	มาศ	มาย
๑๓๕ ว่ายบรรทัตท ๕	มารยา	มาฤยา
๑๓๑ ว่ายธรรทัคดที ๑	มาศ	มาย
๑๕๐๓ ว่ายนัยแต่ท้ายซึ้นมาบรรทัคทิ สุวัด	สู่พระ
๑๕๓ โคลงยทที บาท ๑	ราชโรสระ ราชศิโงสระ
ซ่ จ
หน้า	เเหน่ง	ที่พลาด	ที่ถูก
(๑๐) อักยร ย่ ขบรรทัดที่ ๑	ประฉุม	ประฉิม
(๑๓) อักยร บรรทัดที ๕	มะหุศวามาตย์ มตุตสวามาตย์
บรรทัดท้าย	บุรธาภิเษก มูรธาภิเษก
(๑๕) อักขร บรรงทัคท ๑๐	รุช	วูช หรอ รุทร์
(๓๒) โคลงยทที่ บาท ๑	พิมาร	พิมาน
สาระบาญเรื่อง ในเล่มต้น
พระราชหัตถ์โลบาทรงย์วิยายเหตุที่ทรงพระกรุณาโป่รค
เกล้า .ให้พิมพ์ โคลงลิลิตพระยรมราชาภิเษกน	หน้า แรก
สาระขาญเรืองในล่มตัน	หน้า
สาระขาญรูปภาพในเล่มตัน	หน้า	ฉ่
คำนำ โคลงลิลิต ทูลเกล้า ถวาย	หน้า [ก]
มงคลราชสตุกิ	หน้า
สวรรคต และเสด็จเถลีงราชสมบัติใหม่	หน้า ๕
สรงพระบรมศพ	หน้า	๑๑
ถือน้าพระพิพัฒน์ สัตยา	หน้า ๑๓ 7
ตั้งองคมแตรี และองค์อภิรัฐมนตรี	หน้า	๑๓
ทรงรับพระพร สมเด็จพระเจ้า และพระเจ้ายรมวงศ์ หน้า	๒๓
หาพระฤกษ์ พระบรมราชาภิเษก	หน้า ๒๕
พิทธิเสกอุทกมนตราภิเษก หัวเมือง	หน้า	โ๒07
สถานตั้งพิทธิเสกน้าพระอภิเษก หัวเมือง	หน้า	๒๕
แหล่งเชีญน้าพระอภิเษก หัวเมือง	หน้า ๓๐
พระราชพิทธิ จาวิกพระสุพรรณขยัฏ	หน้า	๓๒
เตริยมการพระราชพิทธิ
ในพระทีนั่ง อมรินทววินิจฉัย	หน้า ๓6ร
ในพระทินั้ง ไพศาลทักษิณ	หน้า ๔๕๑
พระกินัง อัฐทิศ	หน้า
พระทินัง ภัทรปิฐ	หน้า	๔๕
ข	พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักริวงศ์ 1
โต๊ะพระสยามเทวาธิราช	หน้า	๔๕
พระบรมราชาอาสน์	หน้า
ในพระที่นั่ง จักรพรรติพิมาน	หน้า	๕๒
มณฑปพระกระยาสนาน	หน้า	๕๑
โรงพระราชพิทธิพราตมณ์ 1	หน้า	๕๑
ในพระอุโขสถพระศรีรัตนศาสการาม	หน้า	ฮ๓
เสด็จถวายบังคม พระบรมจัสถิ และพระบรมศพ ตน้า อฮ๕๓
เสด็จตอพระขาตุมนเทียร	หน้า	ะ๔๕
เสด็จพระที่นั่งจักรีมหายราสาท	หน้า	ะ๕
เสด็จพระทีนังคุสิตมหายราสาท	หน้า	4 4
เหรียญพระบรมราชาภิเษก	หน้า	ฮ๒๐
แห่พระสุพรรณขยัฏเข้าสถิตพระแท่นมณฑล	หน้า ฮ๓
เจรีญพระพทธมนตร์ ตั้งน้าวงต้าย	หน้า	๕๕
จุกเทียนชัย	หน้า	๒๒๓
ส่งเครื่องพระราชสักการไข่ สังเวยเทพคาศักดิ์สิทธิ
และเลียงพระ	หน้า	๒๓
เจรีญพระพทธมนตรั พระบรมราชาภิเษกคืนแรก ตน้า	๒๕
ทรงวัยราชธิศวะริยาภรณ์ รามาธิยดี ะ	หน้า	๒๕๓
พระมามและนาม พระสงฆ์โจรีญพระพุทธมนตร์
ในพระที่นั่งไพศาลทักยิณ	หน้า	๒๑
พระนามพระบรมวงศานุวงศ์ผ้ายหน้าเผ้า
ในพระที่นั่งไพศาลทักยิณ	หน้า	๑๐
สาระบาญเรื่อง ในเล่มต้น
นามมหาขำมาตย์เฝ้าในพระที่นั่งไพศาลทักยิณ	หน้า	๓ต
นามนายพลเผื้าในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ	หน้า	๓๕
นามมหาเสวกเผ้าในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ	หน้า	๓๕
ประกาศเทวะดา	หน้า
โหรยูชาเทวะดานพเคราะห์ณพระกินังธัฐทิศ	หน้า	๓๕
ราชบัณฑิตขูซาพระพุทธเจ้าและพระอรหันตเจ้า
ณพระทีนังธัฐทิศ	หน้า ๓๒
พราหมณ์ถวายน้าศังข์แลใบทรงชี้คพระเคราะห์	หน้า	๓๓
พระงาชทานราชธจิศวะวิชาภรณ์ยชมจุลจอมเกล้า
ดาราเพชรแต่พระวรราชชาชา	หน้า	วั
เสด็จทรงสคัยพระพุทธมนตร์ยนจักรพรรติพิมาน	หน้า	๓๕
เลี้ยงพระสงฆ์งานพระบรมราชาภิเษกวันต้น	หน้า
เจรีญพระพุทธมนตร์ พระบรมราชาภิเษกคืนกลาง หน้า ๕๐
อุปราชและสมุหเทศาภิยาลเล้า	หน้า	๕๑
เจ้าครองนคร และข้าราชการหัวเมืองเฝ้า	หน้า ส๕๒๓
แม่ทัพนายทัพทหารบกเฝ้า	หน้า	๕๕
อจิขดีศาลตัวเมืองเผ้า	หน้า ๕๕
เสด็จขึ้นพระทิกั้งไพศาลทักชิณ	หน้า ๕๒
เลี้ยงพระสงฆ์งานพระบรมราชาภิเษกวันกลาง	หน้า	เซซ่
เจรีญพระพุทธมนตร์ พระชรมราชาภิเษกคืนท้าย ตน้า	๕๕
เสนาบุญชาการกองพลตัวเมืองเผ้า	หน้า ๔๕๑๕
พระราชทานราชจิศวะวิยขาภรณ์มหาปรมาภรณ์แค่
สมเด็จเจ้าพั้ากรมพระนริศราบวัติวงศ์	หน้า	6ช่อ
ญู	พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์
เสดต็จพระราชคำเนีรถวายบังคมพระบรมรูย่ทรงม้า ตหน้า	๕อ๑
เสด็จจากยบรมพิมาน วันพระบรมราชาภิเษก	หน้า	๑๕๓
ทรงศึล	หน้า
สรงมุรธาภิเษกพระกระยาสนาน	หน้า	๕๕
ยกเศวตฉัตร	หน้า ๑๐๓
ประทับพระทีนังธัฐทิศ	ก.	หน้า ๑๐๕
ประทับพระทีนังภัทรยิฐุยรมราชาภิเษก ะ	หน้า ๑๐
สมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายอติเรกพิเศษย่ฐมฤกษ์ หน้า	๑๑๑๐
ดับเทียนชัย	หน้า ๑๑๕
เต๋รยมการเสด็จออกท้องพระโรงชัย	หน้า ๑๒๐
พระปรมาภิไขย์	ะ	หน้า ๑๒๓๑
เสด็จออกรับอาเศียรวาหผ้ายหน้า	หน้า ๑๒๕
สถาป่นาสมเด็จพระขบรมราชินี และรับอาเศียรวาท
ฝ่ายใน	1 ไฝ1
ฝนตกหำใหญ่	หน้า ๑๓๒
เตรียมการเสด็จพระศวิรัตนุศาสคาราม	หน้า ๑๓๕
พยุตยาตราใหญ่ สู่พระศริรัตนศาสตาราม	หน้า ๑๕๓
ร8*มมะ--
ไขคำ แปลศัพท์ต่างๆ ซึ่งใช้ ในโคลงลิลิต
พระบรมราชาภิเษกสัยคมราชมตาจักวีวงศ์ 1
ในเล่มตันนี้ เวียงตามอักขร	หน้า [๑]
ภาคผนวก ในเล่มตันนี้ คือ
สาระบาญเรื่อง ในเล่มต้น
๏ พระนามสมเด็จพระเจ้า และพระเจ้าบรมวงศ์เธข
ทีเสด็จมารับพระราชทานราชสักการ	ป
คอกไม้ธูย่เทียนแพ	หน้า ๑๐๕|]
๒ ฎิกาโหรคำณวนพระฤกษ์บรมราชาภิเษก หน้า ๒๒]
๓ พระนาม และนาม พระสงฆ์ราชาคณะ
เข้าพระราชพิทวิบรมราชาภิเษก	หน้า [๒๕|]
๔ พระฉามและนาม พระบรมวงศานุวงศ์ และ
ข้าราชการ เข้าร่วมโนมหามงคลพิทวิพระ
บรมราชาภิเษก ณพระที่นั่งไพศาลทักษิณ หน้า [๓๐ ]
๕ พระนาม และนาม โตร ราชยัณฑิต บูซา
และถวายน้าอภิเษก พร้อมกัยพราหมณ์
พระทินัง ธัฐทิศ '	หน้า [๓๓] 7
๒ ประกาศเทวะคดา	หน้า ๕๐]
๓ พระนาม และฉาม ข้าราชการหัวเมือง เข้าเฝ้า
ในท้องพระโรงอมรินทรวินิจฉัย งาน
ะ	พระบรมราชาภิเษก	หน้า [๕๕]
๕ ค้าราชยบัณฑิตย์ถวายน้าอภิเษก และ
ณพระทินังอัฐกิศ หน้า ฮ่๑]
๏ วิ้วขยวนนำ พระราชดำเนีร สุ่มณฑย่
พระกระยาสนาน 1
๑๐ ขะยวนตาม พระราชดำเปนิร สู่พระที่นั่งภัทรบิฐ
บรมราชาภิเษก	หน้า [๕๓]
จ	พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์
๑๑ ขุณยเวท มนตราทิพระราชครู ะร่ายเบิก
บรมวิชัยมพุรดิมงคลชัยณะโดยบรรลิจเลียง
สรรเสรีญจอมไกลาสพระศิวะราชเจ้า ทหน้า |[ ๒๐]
๑๒๓ คำพระราชครูกราบบังคมทูลอัญเชีญเสด็จขึ้น
เถลีงมงคลสิริราชสมบยัติ และพระราช
ค๊ารัสตอย	หน้า [๓๐]
๑๓ คำพระสิทธิชัยขติกราบบังคมทูลถวายมงคล
เศวตฉัตร และพระราชค๊ารัสตอย	หน้า [๓๒]
๑๕ มนตราทีพระครูอัษฎาจารย์ เยิกขุณยยัญ
ขูชาโอมเวท ร่ายศิวะอยุษภูภะถวายสกุติ
พระอิศวรเป็นเจ้า	'	หน้า [๓๕๔]
๑๕ มนตราที่หลวงราชมูนี เปิกขุณยยัญบขูซา
โอมเวท ว่ายวิชณุอนุขภูภะถวายสคุติ
พระนารายณ์เยิ้นเจ้า 7	หน้า [๓๓]
๑๒ คำพระราชครูกราชบังคมทูลถวายมงคล
ซยาเศียรวาท และรัยพระย่ฐ มบรมราช
โจงการ ธันเยื่นยฐ มยกาสิต	หน้า [๕๑]
๑๑ พระพจนาทสมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายอติเรก
พิเศษ เป็นย่ฐมฤกษ์	หน้า [๕๓|]
8#%3๓6--
สาระบาญ รูป เล่มต้น
พระบาทสมเด็จพระยกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระมหาพิชัยมงกุฎ
สถิตณพระรัตนสิงหาสน์ภายใต้พระมหาเศวตฉัตรรัย
อาเศียรวาทฝ่ายหน้า ระขายสี )	หน้า	ตัน
พระบาทสมเด็จพระยํกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรง
พระเครื่องตัน (ระขายสี )	หน้า
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในพระบรมราชวงศ์
มหาจักรี พระองค์	หน้า
พิทธิเสกอุทกมนตราภิเยภ มณฑลพายัพ ณเมือง
ลำภูญเชัย	หน้า	๒๕
ตั้งพระสุพรรณบยัฏในพระอุโขสถวัดพระศรีรัตน
ศาสดาราม	หน้า	๓๕
พระราชพิทธิ จาวิกพระสุพรรณัก	หน้า	๓า
เครื่องมงคลสมโภชเวียนเทียนพระสุพรรณบัฏ	หน้า	๓๕
ประดับพระทินังอมรินทรวินิจฉัย ดูตรง)	หน้า	๕6
ประดับพระทินังอมรินทรวินิจฉัย (ดูทแยง)	หน้า	๔๐
องค์พระแท่นมหาเศวตฉัตร	หน้า	๕๐
ตู้เทียนชัยและเตียงสงฆ์สวดภาณะวาร	หน้า	๕๐
ประดับพระทินั้งไพศาลทักยิณ	หน้า อ๑๕๓
องค์พระแท่นมณฑล	หน้า ๔๕๒
เครื่องมงคลสิริราชกฤฐภัณฑ์	หน้า	๕๓
เครื่องพระบรมราชูระโภค และพระแสงขัยฎาวุธ หน้า	๕๒๓
พระทินังอัฐทิศ	หน้า	๕ ๕
พระที่นั่งภัทรบิฐ	หน้า	๕๕
โต๊ะยซาพระล์ยามเทวาธิราช	หน้า	ส๕
ประดับพระทินังจักรพรรดิพิมานแท่นพระบรมราชบยรรจถรณ์
ในพระฉาก	หน้า	๕๒๐
พระแท่แตั้งเครื่องพระสิาขาง ในพระฉาก	หน้า	๔๕
มณฑย่พระกระยาสนาน	หน้า	ะ๐
โรงพระราชพิทธิพราหมณ์	หน้า	ฮ์๒๓
เหรียญพระบรมราชาภิเษก เสมาพระบรมรูป
และดอกพิกุลเงินพิกุลทอง	หน้า	ช์๒
กรรยวนแหต่พระสุพรรณบขัฏ จากพระศรีรัตนศาสตารามหน้า	ะ๕
พระราชยานถงทรงพระสุพรรณขักแห่จาก
พระศรีรัตนศาสดาราม	หน้า	ฮะ๕
พระราชยานกงทรงพระสุพรรณชขัฏ แห่ผ่าน
สหทัยศาลา	หน้า #๕๕
เสด็จสู่เกยพระที่นั่งบรมพิมาน วันจุดเทียนขัย	หน้า	๒๐
ขะขวนรายเสด็จพระราชดำเน็รวันจุดเทียนชัย	หน้า	๒๐
ทรงพระราชยาแนถงเสด็จโดยขะยวนราบวันจุดเทียนชัย หน้า	๒๐
เสด็จโดยขะขวนราย วันจุดเทียนชัย	หน้า	๒๒๓
ตำรวจตลวงแห่เสด็จขะขวนรายวันจุดเทียนชัย	หน้า	๒๕
ประทับเกยพระทวารเทเวศร์ วันจุดเทียนขัย	หน้า	๒๒
พระยรมรูยทรงม้า	หน้า ๑๐
สาระบาญ รูป เล่มต้น	ชะ
สมเด็จพระปยมหาราชเจ้า กัยพระยํกเกล้าเจ้าอยู่หัว
(ยามทรงพระเยาว์) พระองค์ขวา เยียมพระแกล
เรือนตัน สวยคุสิต	หน้า 6๕๒๓
ตำรวจหลวงนำเสด็จขะยวนราย วันพระบรมงาชาภิเยภ หน้า ๑๔๕
ทรงพระราชยานถงเสด็จโดยชะยวนราช
วันพระบรมราชาภิเษก	หน้า #๕๒
เสคจพระราชต๊าเนีรโดยขยวนราช
วันพระบรมราชาภิเษก	หน้า ๑๕”
ทรงขูชาเทวะคตากลางหาว ก่อนสรงพระผุรธาภิเยล หศน้า ๑๐๐
ยิงขี่นฤกษ์ขณะสรงพระมุรธาภิเษกณ	ก
สนามข้างสหทัยศาลา	หน้า ๑๐๒
สรงพระมุรธาภิเษกสมเด็จพระสังฆราชเจ้าถวายน้า
อภิเษกสนาน	'	หน้า ๑๐๒
สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
ถวายน้าอภิเษกสนาน 0	หน้า- ๑๐๒»
สมเด็เจ้าฟ้ากรมหลวงแครสวรรค์วรพินิต
ถวายน้าอภิเษกสนาน	หน้า ๑๐๓๒๓
พระราชครูพราหมณัถวายน้าอภิเษกสนาน	หน้า ๑๐๒
ประทับพระพี่นั้งอัฐทิศ ทรงรับอุทกมนตราภิเยถ หน้า ๑๐๕
ประทับพระทีนังภัทรปิฐ	หน้า -๑๐๒
พระบรมราชาภิเษก	หน้า ๑๐๕“
เฉลีมพระมหาพิชัยมงกุฎ	หน้า ๑๑๐
มงคัลทัศนีย์	หน้า ๑๑๒»
พระบรมราชาภิเษก สัปดมราชมหาจักรีวงศ์
พระบาทสมเด็จพระป่กเกล้าเจ้าอยู่ตัวทรงเครื่องต้น
พพร้อมพระบรมราชูช่ระโภค	ะ	หน้า ๑๑๒
พระบาทสมเด็จพระยกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระเครื่องต้น
พร้อมราชบริพารเชีญเครื่อง	หน้า ๑๑๕
พระที่นั่งราเซนทรยาน	ะ	หน้า ๑๑๒๐
พญาช้างพระทิ่นั้งต้น	หน้า ๑๑๕
พญาผ้าพระที่นั่งต้น	'หน้า ๑๒๐
เจ้าพนักงานแตงศังข์มะหววึก 7ก7	หน้า ๑๒๒
“พระบาทสมเด็จพระยํกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระมหาพิชัยมงฤฎ
เสด็จสถิตณวัตนสิงหาสน์ รัยอาเศียวาทฝ่ายหน้า หน้า ๑๒๕
7สมเด็จพระแางเจ้ารำไพพรรณีพระบรมราชินี
ทรงพระราชินยาภรณ์ (ระยายสี)	หน้า ๑๒๕
“ทรงสถาย่นาสมเด็จพระบรมราชินี	หน้า ๑๓๐
พระราชทานน้าพระมหาศังข์สมเด็จพระบรมราชีนี หน้า ๑๓๒
ทรงเจิมสมเด็จพระบรมราชินี	หน้า ๑๓๕
“สมเด็จพระยรมราชินีประทับพระธนุราชาอาสน์
พร้อมเครื่องพระราชินยูย่โภค	ะ	' ตหน้า ๑๓๒
“ถองทหารเฉลีมพระราชจิศวะระยศ ณสนามช้าง	000
สตทัยศาลา	หน้า ๑๕๐
ตรงสถิตพระราเชนทรยานเสด็จโดยขะขวน
พยุตยาตราใหญ่ สู่คริรัตนศาสตาราม	' หน้า "| ๑๕๕
รฟะผม--