แก้ล็อกโทษอาญาเช็คเด้ง
เกาะติดข่าว ข่าวร้อน ข่าวเด่น ข่าววันนี้ ข่าวการเมือง ประเด็นการเมือง ข่าวเศรษฐกิจ ข่าวกีฬา ท่องเที่ยว บันเทิง ดูดวง สลากกินแบ่งรัฐบาล คลิปวีดีโอ ทันเหตุการณ์ทุกแง่มุม โดยทีมงานโพสต์ทูเดย์
11 ส.ค. 2554

ทีดีอาร์ไอพบต้นทุนฟ้องพันล้าน หนุนเข้าเครดิตบูโรสกัดชักดาบ
โพสต์ทูเดย์ — ทีดีอาร์ไอเสนอยกเลิกโทษอาญาในความผิดเกี่ยวกับเช็ค ขัดหลักสิทธิมนุษยชน แถมต้นทุนตามหนี้สูงพันล้าน
นายสมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ รองประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดเผยผลการวิจัย “นิติเศรษฐศาสตร์ว่าด้วยกฎหมายเช็ค” ว่า การลงโทษทางอาญาในคดีความผิดเกี่ยวกับเช็ค ที่ผู้กระทำผิดต้องติดคุก ไม่น่าจะสอดคล้องกับหลักการของกฎหมายอาญา ที่มีเหตุผลลงโทษเพื่อป้องกันการแก้แค้นและยังขัดกับหลักสิทธิมนุษยชน เพราะเพียงแค่ประชาชนไม่ชำระหนี้กลับมีโทษถึงขั้นติดคุก 
ดังนั้น ที่สำคัญหากมองในแง่เศรษฐศาสตร์ถือว่าการติดตามหนี้ทางอาญามีต้นทุนที่สูงมาก แถมประสิทธิผลในการติดตามหนี้คืนยังต่ำ กระบวนการต้องใช้ระยะเวลานาน 
คณะผู้วิจัยประมาณการต้นทุนขั้นพื้นฐานที่เกิดขึ้นจริงจากการดำเนินคดีเช็ค อาทิ ต้นทุนของรัฐ ผ่านทางอัยการและศาล ต้นทุนคู่กรณี ที่แจ้งความเจ้าหน้าที่ตำรวจและดำเนินการฟ้องร้องคดีเองโดยไม่รวมการจ่ายเงินในกระบวนการพิเศษหรือเงินใต้โต๊ะ รวมแล้วประมาณ 9091,351 ล้านบาทต่อปี เมื่อเทียบกับประสิทธิภาพในการติดตามหนี้คืนได้ประมาณ 6580% ของมูลค่าหน้าเช็ค ในระยะเวลาเฉลี่ยกว่าจะสิ้นสุดคดีประมาณ 21 เดือน ถือว่าไม่คุ้มค่า 
นายสมเกียรติ เห็นว่าการใช้โทษอาญาเพื่อทำให้เช็คมีความน่าเชื่อถือจึงเป็นวิธีการที่ไม่มีประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจหรือไม่ เพราะคนฟ้องต้องการได้หนี้คืน แต่กฎหมายเอาโทษอาญาไปบังคับให้ใช้หนี้ ทั้งที่บางคนไม่ได้มีเจตนาฉ้อโกง
“ควรให้ยกเลิกโทษอาญาในความผิดเกี่ยวกับเช็ค และเสนอให้ไปใช้แนวทางอื่นๆ ที่น่าจะป้องกันปัญหาเช็คเด้งได้ดีกว่าแทน เช่น การแก้ไขให้มีการนำส่งข้อมูลประวัติการใช้เช็คหรือเช็คเด้งในศูนย์ข้อมูลเครดิตบูโรด้วย ธนาคารผู้ออกเช็คจะได้พิจารณาลูกค้าที่ออกเช็คได้ หรือผู้รับเช็คก็จะได้พิจารณาว่าควรรับเช็คหรือไม่” รองประธานทีดีอาร์ไอ กล่าว
นอกจากนั้น อาจจะใช้วิธีเหมือนที่ประเทศฝรั่งเศสทำอยู่ คือยกเลิกกฎโทษอาญา โดยที่เช็คก็ยังมีความเชื่อถืออยู่ ถ้าใครออกเช็คเด้งให้เลิกใช้เช็ค และบัตรเครดิตด้วยเป็นเวลา 5 ปี จนกว่าจะหาเงินมาชำระได้ หรือหากมาใช้คืนได้ก็ต้องระงับเครดิตระยะหนึ่งเช่น 6 เดือน หรือ 1 ปีก่อน โดยให้ธนาคารพาณิชย์ต้องนำส่งข้อมูลการใช้เช็คแบบเรียลไทม์ เพื่อผู้ออกและผู้รับเช็คตรวจเครดิตกับศูนย์ข้อมูลเช็คได้ 
แนวทางนี้พอจะดำเนินการได้ แต่มีต้นทุนเพิ่มกับธนาคารพาณิชย์ในการส่งข้อมูลเพิ่ม วิธีการดังกล่าวถือว่าน่าสนใจ เพราะไม่ต้องใช้คุกใช้ตะรางมาบังคับการชำระหนี้ เป็นต้น 
อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ในหลักการยกเลิกหลายฝ่ายเห็นด้วย แต่ในการทดแทนในแนวปฏิบัติจริงวิธีใดจะเหมาะสมยังต้องศึกษาต่อไป 
นายสมเกียรติ กล่าวว่า ในการนำเสนองานวิจัยไปสู่การปฏิบัติจริงในการยกเลิกโทษอาญาเกี่ยวกับเช็คมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติถ้ามีการชงจากหน่วยงาน อย่างกระทรวงยุติธรรมขอแก้ไข พ.ร.บ.เพื่อการตระหนักถึงเศรษฐกิจที่มีการเปลี่ยนแปลงเปลี่ยนผ่านได้ หรืออีกช่องทางคือธนาคารแห่งประเทศไทย(ธปท.) ใช้ พ.ร.บ. ธปท. ในการบังคับใช้ให้ธนาคารพาณิชย์ตรวจสอบเครดิตการใช้เช็ค
ปัจจุบันการใช้เช็คมีวงเงินประมาณ 6 หมื่นล้านบาท ซึ่งคิดเป็น 7% ของธุรกรรมทั้งประเทศ โดยเป็นการใช้ในธุรกรรมขนาดใหญ่ ซึ่งมีมูลค่าเฉลี่ย 4.5 แสนบาทต่อใบ ขณะที่เช็คเด้งมีประมาณ 1%