ภาษีซื้อก่อสร้างอาคาร/สำนักงาน
โดย...สมชาย ชูเกตุ
29 มิ.ย. 2555

โดย...สมชาย ชูเกตุ
ภาษีซื้อเป็นภาษีมูลค่าเพิ่มที่ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มถูกเรียกเก็บจากผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มอื่นที่ขายสินค้าหรือให้บริการ หรือจากการนำเข้า ผู้ประกอบการที่ได้ก่อสร้างอาคาร/สำนักงาน เพื่อใช้ในกิจการ ไม่ว่าจะลงมือก่อสร้างเองหรือว่าจ้างผู้อื่นก่อสร้างก็ตาม วัสดุที่ใช้ก่อสร้างหรือการใช้บริการจากผู้รับจ้างก่อสร้างมักจะมีภาษีมูลค่าเพิ่มมาเกี่ยวข้องด้วยเสมอ 
การก่อสร้างอาคาร/สำนักงานที่ใช้ในกิจการของผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีซื้อที่เกิดขึ้นจากการก่อสร้างหรือจากการใช้บริการก่อสร้าง ผู้ประกอบการสามารถนำมาขอคืนภาษีซื้อหรือนำมาหักออกจากภาษีขายได้ เว้นแต่ภาษีซื้อนั้นมีลักษณะเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ตามบทบัญญัติมาตรา 82/5 แห่งประมวลรัษฎากรและประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 42 ซึ่งผู้ประกอบการไม่สามารถขอคืนภาษีซื้อหรือนำไปหักออกจากภาษีขายได้ เช่น ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ใบกำกับภาษีที่มีสาระสำคัญไม่ครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด ใบกำกับภาษีปลอม เป็นต้น 
ภาษีซื้อต้องห้ามบางประเภท ผู้ประกอบการสามารถนำไปหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ แต่ภาษีซื้อต้องห้ามบางประเภทไม่สามารถนำไปหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มจึงต้องพึงระมัดระวังการนำภาษีซื้อมาใช้ 
สำหรับเจ้าของอาคารที่ก่อสร้างอาคาร/สำนักงาน หากไม่ได้เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือเป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม เช่น การก่อสร้างหอพักหรืออพาร์ตเมนต์ให้เช่า เป็นต้น ภาษีซื้อที่เกิดขึ้นผู้ประกอบการไม่สามารถนำมาขอคืนภาษีซื้อได้ แต่ผู้ประกอบการสามารถนำไปเป็นต้นทุนหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ มีผู้ประกอบการหอพัก บ้านพักให้เช่า หรืออพาร์ตเมนต์จำนวนมากที่ได้ประกอบกิจการอื่นๆ และได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ ได้นำภาษีซื้อจากการก่อสร้างอาคาร/สำนักงานไปขอคืนภาษีซื้อหรือนำมาหักออกจากภาษีขาย หากการใช้ภาษีซื้อนั้นไม่ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีมูลค่าเพิ่มเพิ่มเติม เสียภาษีตามมูลค่าภาษีซื้อที่นำไปใช้ พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มจำนวนมาก ผู้ประกอบการควรตรวจสอบดูว่าภาษีซื้อที่เกิดขึ้นนั้นเป็นภาษีซื้อของกิจการที่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ 
ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่ใช้อาคาร/สำนักงานประกอบกิจการที่อยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มและกิจการไม่ได้อยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มในที่เดียวกัน หรือนำอาคาร/สำนักงานที่ใช้ประกอบกิจการที่อยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นที่อยู่อาศัยด้วย (Home Office) ภาษีซื้อที่เกิดขึ้นจากการก่อสร้างอาคาร/สำนักงาน จะต้องนำมาเฉลี่ยภาษีซื้อตามหลักเกณฑ์ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 29 
ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่ได้ก่อสร้างอาคาร/สำนักงานที่ใช้ในกิจการบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มและได้ขอคืนภาษีซื้อไปเรียบร้อยแล้ว ภายหลังได้นำอาคาร/สำนักงานนั้นไปขาย ให้เช่า หรือนำไปใช้ในกิจการที่ไม่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 3 ปี นับแต่เดือนภาษีที่ก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์ ภาษีซื้อจากการก่อสร้างที่ได้ขอคืนหรือนำไปหักออกจากภาษีขายไปแล้วจะเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ผู้ประกอบการจดทะเบียนจะต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.30) เพิ่มเติม ชำระภาษีตามมูลค่าภาษีซื้อที่นำไปใช้ พร้อมเบี้ยปรับ 1 เท่าของภาษีซื้อที่ใช้ไป และเงินเพิ่มอีกร้อยละ 1.5 ต่อเดือนของจำนวนภาษีที่ชำระ
ภาษีซื้อการก่อสร้างอาคาร/สำนักงาน ถ้าอาคาร/สำนักงานนั้นนำไปใช้ในกิจการบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มทั้งหมด ภาษีซื้อการก่อสร้างที่ได้ขอคืนหรือนำไปหักออกจากภาษีขายก็จะไม่มีปัญหาแต่อย่างใด เว้นแต่จะเป็นภาษีซื้อต้องห้าม แต่ถ้าอาคาร/สำนักงานที่ก่อสร้างนั้น นำไปใช้ในกิจการที่อยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มและกิจการที่มิได้อยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่ม จะต้องมีการเฉลี่ยภาษีซื้อตามที่กฎหมายกำหนด
ผู้ประกอบการที่ได้ก่อสร้างอาคาร/สำนักงาน สามารถศึกษาเกี่ยวกับภาษีซื้อต้องห้ามและวิธีการเฉลี่ยภาษีซื้อได้ตามกฎหมายที่กล่าวมาข้างต้น สวัสดีครับ