การเลิกจ้างที่เป็นธรรม
ท่านผู้อ่านสอบถามมาเกี่ยวกับข้อพิพาทแรงงาน
19 ส.ค. 2554

ท่านผู้อ่านสอบถามมาเกี่ยวกับข้อพิพาทแรงงาน
โดย..เดชา กิตติวิทยานันท์ 
ซึ่งนับวันจะมีข้อพิพาทแรงงานมากขึ้นทุกวัน เพราะคนไทยไม่ค่อยจะมีวินัย นายจ้างหลายคนสอบถามว่าลูกจ้างทำผิดมากน้อยเพียงใดจึงจะไล่ออกจากงานได้ ไล่ออกแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 เลิกจ้างต้องจ่ายค่าชดเชย ถ้าลูกจ้างมิได้กระทำความผิด หรือกระทำความผิดไม่ร้ายแรง ส่วนมาตรา 119 เป็นกรณีเลิกจ้าง ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย 
ตัวอย่างของการกระทำความผิดที่ร้ายแรงที่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยมา มีดังต่อไปนี้
1.การเล่นการพนันในบริเวณบริษัท ไม่ว่าจะเป็นเวลาขณะปฏิบัติหน้าที่ หรือนอกเวลาก็ตาม 
2.การที่ลูกจ้างทั้งสองเป็นยามดื่มสุราในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ อาจทำให้การปฏิบัติหน้าที่ผิดพลาดหรือบกพร่องได้โดยง่าย เพราะขาดสติสัมปชัญญะ 
3.การตอกบัตรลงเวลาการทำงานแทนพนักงานอื่นโดยไม่ตรงต่อความจริง อันอาจทำให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างและอาจต้องจ่ายรางวัลการทำงานแก่พนักงานผู้นั้นมากกว่าความเป็นจริง 
4.การที่นายจ้างยุบหน่วยงานที่ลูกจ้างประจำอยู่ เพราะมีความจำเป็นเกี่ยวกับการดำเนินกิจการของนายจ้างนั้น นายจ้างย่อมมีอำนาจโดยชอบที่จะจัดให้ลูกจ้างเข้าทำงานในตำแหน่งใหม่ที่เหมาะสมต่อไป ลูกจ้างย่อมไม่ปฏิบัติตามคำสั่งโดยอ้างว่าเงินเดือนต่ำกว่าที่เคยได้รับหาได้ไม่ 
5.ลูกจ้างนำตัวเหี้ยไปผูกไว้ที่ต้นปาล์มหน้าโรงงาน และปิดประกาศมีข้อความหยาบคาย อันเป็นการไม่เคารพและแสดงความประพฤติในทางเสื่อมทรามของลูกจ้าง 
6.ลูกจ้างได้ยืนสูบบุหรี่ข้างๆ กองกล่องกระดาษ ซึ่งมีกล่องกระดาษเป็นจำนวนมาก นายจ้างได้มีคำสั่งห้ามสูบบุหรี่ในบริเวณโรงงาน และได้วางมาตรฐานการป้องกันเพลิงไหม้อย่างเข้มแข็ง เนื่องจากโรงงานของนายจ้างได้เคยถูกไฟไหม้เสียหายนับล้านบาทมาแล้ว 
7.ผู้จัดการฝ่ายบุคคลได้สอบถามลูกจ้างเรื่องที่ลูกจ้างไม่ทำงานและยุยงคนอื่นไม่ให้ทำงาน ลูกจ้างได้ด่าผู้จัดการฝ่ายบุคคลด้วยถ้อยคำหยาบคาย ท้าทายชวนชกต่อย และดึงแขนต่อหน้าคนอื่นในระหว่างอยู่ในที่ทำงาน 
8.ลูกจ้างออกไปดื่มสุราข้างนอกบริษัทแล้วเมาสุรากลับเข้าไปทำงานขับรถเครน ซึ่งเคยทำให้พนักงานของนายจ้างได้รับบาดเจ็บสาหัส และเป็นงานที่ต้องใช้ความระมัดระวังอย่างสูง 
9.ลูกจ้างเอาใบเตือนไปจากนายจ้างโดยไม่ได้รับอนุญาต การเอาทรัพย์ของนายจ้างไปโดยพลการ ส่อให้เห็นถึงเจตนาทุจริตของลูกจ้าง 
10.ลูกจ้างไม่มีหน้าที่ในการรับบุคคลภายนอกเข้าทำงานกับนายจ้าง การที่ลูกจ้างเรียกและรับเงินจากผู้สมัครเข้าทำงานเป็นลูกจ้างของนายจ้างโดยอ้างว่าจะฝากให้เข้าทำงานได้ เป็นกรณีที่ลูกจ้างไปแอบอ้างเอาผลประโยชน์จากบุคคลภายนอก ทำให้บุคคลภายนอกเข้าใจว่าการเข้าทำงานเป็นลูกจ้างของนายจ้างจะมีการวิ่งเต้นเสียค่าตอบแทน ทำให้นายจ้างเสื่อมเสียชื่อเสียง 
11.ลูกจ้างรับงานนอกเข้ามาทำในระหว่างเวลาทำงานโดยใช้อุปกรณ์ของนายจ้าง 
12.ให้พนักงานนอกสายงานนำรถยนต์และวิทยุติดตามตัวซึ่งเป็นทรัพย์สินส่วนตัวของลูกจ้างดังกล่าวมาใช้ในกิจการของนายจ้าง และให้เบิกจ่ายค่าน้ำมันและค่าบริการสำหรับวิทยุติดตามตัว 
13.ลูกจ้างโทรศัพท์ให้บุคคลอื่นลงเวลาเลิกงานแทนลูกจ้างว่าเลิกงานเวลา 17.20 น. จึงเป็นการลงเวลาเลิกงานผิดไปจากความเป็นจริง 
14.ลูกจ้างฉีกทำลายประกาศหนังสือเตือนของนายจ้างที่เตือนลูกจ้างดังกล่าวเนื่องจากผิดวินัย 
15.ลูกจ้างให้คำปรึกษาแก่หนังสือพิมพ์ฉบับอื่นซึ่งเป็นคู่แข่งกับนายจ้าง 
16.ลูกจ้างหญิงผู้จัดการแผนกต้องรับเป็นชู้กับพนักงานช่างของโรงแรมนายจ้าง 
17.ลูกจ้างให้เพื่อนร่วมงานกู้เงินดอกเบี้ย 15% ต่อ 15 วัน 
18.ลูกจ้างมีพฤติการณ์เกี่ยวข้องกับยาเสพติดจนถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมและถูกฟ้องเป็นจำเลยต่อศาล 
19.ลูกจ้างปล่อยเงินกู้นอกระบบให้ลูกจ้างอื่น คิดดอกเบี้ยร้อยละ 10 ต่อเดือน 
20.ลูกจ้างเปิดบัญชีเงินฝากกับนายจ้าง และเปิดบัญชีไว้กับธนาคารทหารไทย ลูกจ้างสั่งจ่ายเช็คเข้าธนาคารทหารไทย และมีเช็คของผู้อื่นฝากเข้าบัญชีลูกจ้างในธนาคารของนายจ้างแล้วถอนเงินออกไปทันที โดยยังไม่ทราบว่าเช็คที่นำฝากนั้นเรียกเก็บเงินได้หรือไม่
21.ลูกจ้างนำตัวเหี้ยไปผูกไว้ที่ต้นปาล์มหน้าโรงงาน และปิดประกาศมีข้อความหยาบคาย ด่าดูหมิ่นเหยียดหยามขับไล่ผู้บังคับบัญชา อันเป็นการไม่เคารพและแสดงความประพฤติในทางเสื่อมทรามของลูกจ้าง
22.กิจการของนายจ้างเป็นการให้บริการรับส่งเอกสารพัสดุภัณฑ์พิเศษ เอกสารของลูกค้าส่งมาถึงนายจ้างตั้งแต่วันที่ 25 ก.ค. พนักงานแยกเอกสารได้นำเอกสารดังกล่าวไปส่งช่องเอกสารของลูกจ้าง แต่ลูกจ้างละเลยไม่นำเอกสารส่งลูกค้า จนเป็นเหตุให้ลูกค้าต้องโทรศัพท์ทวงถามในวันที่ 29 ก.ค. จึงได้มีการตรวจสอบค้นพบเอกสารอยู่ในกระเป๋าเอกสารประจำตัวลูกจ้างซึ่งทิ้งไว้ที่บริษัท
ขอขอบคุณข้อมูลจากหนังสือรวมคำบรรยาย ภาคหนึ่ง สมัยที่ 64 ปีการศึกษา 2554 เล่มที่ 5 โดยสำนักฝึกอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา