มืออาชีพ (ทางการเงิน) ก็พลาดได้
โดย...สวลี ตันกุลรัตน์
28 พ.ย. 2552

โดย...สวลี ตันกุลรัตน์
ไม่ได้ตั้งใจจะเหยียบย่ำซ้ำเติมให้ใครต้องเจ็บใจ เพียงแต่อยากให้รู้ว่า ไม่ใช่แค่เราเท่านั้นที่ทำเรื่องผิดพลาดทางการเงิน แต่ คนที่มีความเชี่ยวชาญ เป็น "มืออาชีพทางการเงิน" ก็เคยทำบางอย่างผิดพลาดมาแล้ว 
และต้องยอมรับว่า เรื่องบางเรื่องเราอาจจะไม่ได้เรียนรู้สิ่งที่ถูกต้องก็ได้ ถ้าไม่เกิดความผิดพลาด เพราะฉะนั้นแทนที่เราจะรอให้ความผิดพลาด (ซึ่งต้นทุนความผิดพลาดอาจจะมหาศาลเกินกว่าเราจะรับได้) เราก็เรียนรู้จากความผิดพลาดของคนอื่น ซึ่งเป็นหนึ่งในวิถีทางของ วอร์เรน บัฟเฟตต์ นักลงทุนผู้ยิ่งใหญ่
ในหนังสือเรื่อง The New Buffetology ซึ่งมีชื่อเป็นไทยว่า ลงทุนอย่าง...วอร์เรน บัฟเฟตต์ ซึ่งรายละเอียดในหนังสือนั้นที่สำคัญคือ The Warren Buffett Way ใน Chapter 23 ที่ว่า Avoid the Costly Mistakes of Others เพราะฉะนั้นเราจำเป็นต้องศึกษาความผิดพลาดของคนอื่นเพื่อนำมาเป็นบทเรียนของเราเอง 
และสิ่งที่ทำให้ความผิดพลาดของมืออาชีพพิเศษกว่าความผิดพลาดของคนธรรมดาๆ อย่างเรา ก็คือ พวกเขาเรียนรู้และแก้ไขสิ่งที่ผิดพลาดจนกลายเป็น "ผู้ชนะ" ในวันนี้
ละเลยวินัยทางการเงิน
รพี สุจริตกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน (บลจ.) กสิกรไทย ยอมรับว่า เมื่อตอนที่เริ่มทำงานใหม่ๆ เขาไม่ได้สนใจการจัดพอร์ตลงทุนของตัวเองอย่างจริงจัง 
"ใครมาชวนลงทุนอะไรก็ลง เพราะฉะนั้นพอร์ตในบางช่วงจะหนักไปตราสารใดตราสารหนึ่งมากเกินไป ซึ่งอาจจะไม่เหมาะกับตัวเอง และแทนที่จะได้ผลตอบแทนมากขึ้นจากเงินที่สามารถรับความเสี่ยงได้มากขึ้น แต่ก็ไม่ได้ทำให้เสียโอกาส เพราะถ้าได้จัดพอร์ตมาตั้งแต่ตอนนั้น น่าจะได้ผลตอบแทนมากกว่านี้เยอะเลย"
คนส่วนใหญ่ก็น่าจะเป็นแบบนี้เหมือนกัน เพราะเวลาจะลงทุนอะไรก็มักจะมาจากมีคนมาชวนลงทุน และหลายคนพอเดินเข้าไปที่ธนาคารก็จะมีพนักงานมาชวนให้ซื้อ ให้ลงทุน โดยที่ไม่ได้ดูว่าตัวเราสมควรซื้อหรือไม่ หรือซื้อมากเกินไปหรือยัง ทำให้หลายคนมีกองทุนตราสารหนี้เกาหลีมากเกินไป มีเงินฝาก หรือพันธบัตรรัฐบาลมากเกินไป แทนที่จะมีการกระจายการลงทุนอย่างเหมาะสม 
ทั้งๆ ที่พอร์ตลงทุนของแต่ละคนควรจะมีการกระจายความเสี่ยงอย่างเหมาะสมกับตัวเอง 
นอกจากนี้ ในช่วงแรกๆ ก็ไม่ได้ปรับพอร์ตบ่อยๆ ทั้งๆ ที่การปรับพอร์ตก็เหมือนการไปหาหมอตรวจสุขภาพ ต้องไปบ่อยๆ ไปทุกปี 
ขณะที่ ศุภกร สุนทรกิจ รองกรรมการผู้จัดการ บลจ.เอ็มเอฟซี ยอมรับว่า เขาก็ผิดพลาดในเรื่องเดียวกัน เพราะเขาไม่ค่อยได้ปรับพอร์ตลงทุนของตัวเองเช่นกัน 
"โดยส่วนตัวพอร์ตของผมจะกล้าเสี่ยงมากๆ มีการลงทุนในหุ้น น้ำมัน และตลาดเกิดใหม่ เพราะผมกล้าเสี่ยง และต้องการผลตอบแทนสูงๆ เพราะฉะนั้นพอสถานการณ์เปลี่ยนไป พอร์ตก็ควรจะมีการเปลี่ยนแปลงให้เข้าสถานการณ์เช่นกัน แต่ในความเป็นจริงกลับไม่ค่อยได้ทำเท่าไร ไม่ได้สนใจพอร์ตของตัวเองเท่าไร" ศุภกร กล่าว
พยายามซื้อถูก-ขายแพง
นอกจากนี้ ศุภกร ยังยอมรับอีกว่า เขาบอกให้คนอื่นซื้อกองทุนรวมหุ้นระยะยาว (LTF) ตั้งแต่ดัชนีหุ้นยังอยู่แถวๆ 400-600 จุด แต่ตัวเขาเองมาซื้อเมื่อดัชนีปาเข้าไป 710 จุด ซึ่งโชคดีที่ยังไม่ถือเป็นระดับที่สูงที่สุด
และหลายปีที่ผ่านมาก็ไปซื้อกองทุนเพื่อให้ได้สิทธิประโยชน์ทางภาษี (ทั้งกองทุน LTF และกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ หรือ RMF) ในวันทำการสุดท้ายของปี 
"บอกคนอื่นให้ทำได้ แต่พอถึงของตัวเองก็จะค่อนข้างละเลย แต่ตั้งแต่ต้นปีหน้าเป็นต้นไปจะเริ่มซื้อกองทุน LTF และ RMF ตั้งแต่ต้นปีอย่างสม่ำเสมอ โดยตัดบัญชีเงินฝากแบบอัตโนมัติ และเริ่มวางแผนการเงินให้ตัวเอง ซึ่งที่ผ่านมาก็วางแผนเอาไว้บ้าง แต่ก็ละเลยไปบ้าง" ศุภกร ประกาศความตั้งใจที่จะแก้ไขสิ่งที่ผิดพลาด
ความผิดพลาดลักษณะนี้เกิดขึ้นกับ อุมาพันธ์ เจริญยิ่ง ผู้อำนวยการฝ่ายวางแผนการเงินส่วนบุคคล สายงานธุรกิจลูกค้าบุคคลและเครือข่ายบริการ ธนาคารกสิกรไทย เช่นกัน 
"ก็อยากจะซื้อหุ้น ซื้อกองทุนให้ได้ราคาถูกๆ ก็เลยพยายามดูจังหวะ ดูทิศทาง และคิดว่าโดยปกติแล้วในช่วงไตรมาส 3 จะเป็นช่วงที่ตลาดหุ้นตก เลยรอจังหวะซื้อ แต่พอเอาเข้าจริง ไม่มีเวลามาติดตามภาวะตลาดทุกขณะ เพราะยุ่งบ้าง อะไรบ้าง
ท้ายที่สุดก็มาซื้อวันที่มีเวลาว่าง ซื้อโดยไม่ได้ปรึกษาใคร และยังกระหยิ่มใจว่า ซื้อได้ถูกเมื่อเทียบกับตอนต้นปี แต่ที่ไหนได้ ซื้อวันศุกร์ วันจันทร์หุ้นตก เรียกว่า ช้อนหักไปแล้ว แต่ยังปลอบใจตัวเองว่า ไม่เป็นไร เป็นการลงทุนระยะยาว 
เลยรู้ว่า การพยายามจะติดตามภาวะตลาด และซื้อให้ได้ราคาถูกเป็นเรื่องที่ยากมาก เพราะวันที่หุ้นถูกก็อาจจะเป็นวันที่ไม่มีเวลาว่าง เพราะฉะนั้นจะต้องทยอยซื้ออย่างสม่ำเสมอ ซึ่งจะทำให้ได้ต้นทุนที่ถูกกว่าการรอจังหวะซื้อ เพราะวันที่หุ้นแพงเราก็ซื้อได้น้อย เวลาที่หุ้นถูกเราก็ซื้อได้ เยอะ มันจะเป็นการเฉลี่ยต้นทุนให้ถูกลง" อุมาพันธ์ กล่าว
มองข้ามเงินเล็กๆ น้อยๆ
อุมาพันธ์ ยอมรับว่า เมื่อตอนที่เธอเริ่มต้นชีวิตการทำงาน โชคดีที่นายจ้างมีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ แต่เธอโชคร้ายที่ยังมองไม่เห็นความสำคัญของมัน 
"กองทุนสำรองเลี้ยงชีพของที่นั่น นายจ้างจะสมทบให้ 10% ของเงินเดือน ขณะที่ลูกจ้างสามารถเลือกให้หักเงินสะสมได้ตั้งแต่ 3-10% ซึ่งตอนนั้นไม่ได้เห็นว่ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพจะช่วยอะไรเราได้ และการหักเงินเดือนก็จะยิ่งทำให้เงินเดือนที่น้อยอยู่แล้วยิ่งน้อยลงไปอีก ด้วยความเป็นเด็กก็เลยให้หักน้อยที่สุด คือ 3%
สิ่งที่พลาด คือ ไม่คิดว่าเงินสะสมในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นการออม แต่คิดว่าเป็นค่าใช้จ่าย และไม่คิดว่า 3% หรือ 10% สำหรับคนเงินเดือนน้อยๆ มันจะต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ 
จากนั้นก็ทำงานไปเรื่อยๆ เวลาผ่านไปเกือบ 5 ปี ได้มาอยู่กับนายที่รับผิดชอบเรื่องกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ซึ่งนายบอกว่า สิ่งที่เราทำไม่ถูกต้อง เพราะกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นการออมระยะยาว ซึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญมาก จึงไปเปลี่ยนเป็น 10% 
และพอถึงวันที่ลาออกจากที่ทำงานเดิม ถึงได้รู้ว่า ภายในเวลา 9 ปี เงินสะสมของเรากับเงินสมทบของนายจ้างมันงอกเงยต่างกันเป็นแสน ทั้งๆ ที่เงินต้นน้อยมากตอนที่เริ่มต้น ซึ่งเรื่องนี้ยังแสดงให้เห็นถึงพลังของดอกเบี้ยทบต้นอีกด้วย
 เพราะฉะนั้น ถ้าบริษัทไหนมีให้เลือกอัตราการสะสมเงินก็ควรจะเลือกอัตราที่สูงที่สุด อย่าคิดว่ามันเป็นภาระค่าใช้จ่าย แต่คิดว่าเป็นการสร้างวินัยการออม และยังได้เงินเพิ่มจากส่วนที่นายจ้างจ่ายสมทบอีกด้วย" อุมาพันธ์ กล่าว
ลงทุนด้วยความไม่รู้
ประภาส ตันพิบูลย์ศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่การลงทุน บลจ.อยุธยา ยอมรับ ว่า เขาเคยขาดทุนหุ้น 3 ล้านบาท ภายในเวลาเพียง 3 เดือน ทั้งที่ตอนนั้นเขาอายุเพียง 21 ปี 
"ตอนนั้นผมได้เงินเดือนละ 3,000 บาท ไปสิงอยู่ที่ตลาดสินธรอยู่หลายเดือน สุดท้ายก็ถูกสิงจริงๆ ผมสั่งซื้อหุ้น 3 ตัว ไป 4 ล้านบาท เพราะได้ยินคนบอกว่าราคามันจะไป และ "แบล็ก มันนี่" เกิดขึ้นหลังจากผมซื้อหุ้นเพียง 1 วัน
ผมจำเวลานั้นได้ ผมยืนอยู่หน้าห้องค้า โทรศัพท์ไปบอกพ่อแม่โอนเงินมาให้ 3 ล้านบาท ผมเดินจากห้องค้ากลับไปที่รถ เดินไปจะอ้วก เหงื่อตก เข้าใจเลยว่าคำว่า ล้มละลาย เป็นอย่างไร แต่มันเป็นการล้มละลายทางความคิด สูญเสียความมั่นใจ ตอนนั้นผมเป็นเด็กที่ไม่มีรายได้ แต่สร้างความเสียหายมูลค่าเท่ากับ 30 ล้านบาท ในปัจจุบัน 
มันเป็นเพราะผมไม่ได้ศึกษามันอย่างดีพอ ผมโลภ แต่เหตุการณ์นั้นมันได้พลิกชีวิตเด็กต่างจังหวัดอย่างผม จากวันนั้นผมมีเป้าหมายที่ชัดเจนว่า จะต้องเอาเงินมาคืนพ่อกับแม่ให้ได้ โดยการลงทุนในหุ้น" ประภาส กล่าว
หลังจากนั้นประภาสพยายามทุกวิถีทางที่จะแก้ไขความผิดพลาดและเอาชนะ เขาทำแม้กระทั่งนั่งรถไปกลับเกือบ 2 ชั่วโมง เพื่อไปยืนอ่านหนังสือราคาแพงๆ ในร้านหนังสือตั้งแต่เช้าจนค่ำเป็นเวลา 1 ปี ที่เขาเรียนต่อปริญญาโทในต่างประเทศ
ไม่ใช่ประภาสเพียงคนเดียว ศุภกร ก็สารภาพว่าเขาก็เคยทำสิ่งที่ผิดพลาด เมื่ออายุ 25 ปี ตั้งแต่ก่อนที่จะได้ทำหน้าที่ผู้จัดการกองทุนเสียอีก 
"ผมซื้อหุ้นโดยไม่ได้ดูอะไรเลย ไม่ได้ศึกษา ซื้อเพราะเพื่อนบอก แต่สุดท้ายก็เจ็บตัวไป" ศุภกรกล่าว
"เมื่อความล้มเหลวถูกยอมรับและประกาศออกมาว่ามันคือความล้มเหลว ชีวิตมันจะเดินต่อไปข้างหน้า เชื่อว่าทุกคนเคยล้มเหลว เคยผิดพลาด ถ้ายอมรับเอาความผิดพลาดนั้นมาเป็นปมด้อย มันจะไม่มีพลัง แต่ถ้ายอมรับเห็นมันเป็นเพื่อนแล้วจัดการกับมัน มันจะสร้างพลังให้อย่างมหาศาล" ประภาสกล่าว