Water Footprint เทรนด์ใหม่ธุรกิจเกษตร
จากปัญหาการขาดแคลนน้ำทวีความรุนแรงมากขึ้น ทั้ง น้ำเพื่ออุตสาหกรรม หรือ น้ำเพื่อการเกษตร และกำลังนำไปสู่วิกฤติน้ำโลก โดยเฉพาะน้ำเพื่อการเกษตร
จากปัญหาการขาดแคลนน้ำทวีความรุนแรงมากขึ้น ทั้ง น้ำเพื่ออุตสาหกรรม หรือ น้ำเพื่อการเกษตร และกำลังนำไปสู่วิกฤติน้ำโลก โดยเฉพาะน้ำเพื่อการเกษตร
13 ธ.ค. 2565

จาก “ปัญหาการขาดแคลนน้ำ” ทวีความรุนแรงมากขึ้น ทั้ง “น้ำเพื่ออุตสาหกรรม” หรือ “น้ำเพื่อการเกษตร” และกำลังนำไปสู่ “วิกฤติน้ำโลก” โดยเฉพาะ “น้ำเพื่อภาคการเกษตร” นั่นจึงทำให้เกิดแนวคิดการผลิตสินค้าเกษตร ที่มีการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ จึงเป็นที่มาของแนวคิดว่าด้วย Water Footprint (รอยเท้าน้ำ) ที่กำลังเข้ามามีบทบาทต่อวิถีกระบวนการผลิตภาคการเกษตรในแง่การใช้ทรัพยากรน้ำเพื่อผลิตสินค้าแบบยั่งยืน
แนวคิดเรื่อง Water Footprint ถือเป็นแนวคิดเกี่ยวกับการวัดปริมาณการใช้น้ำในการผลิตสินค้าและบริการ อย่างใดอย่างหนึ่ง เกิดจากการรวมตัวกันขององค์การระหว่างประเทศ ที่ตระหนักถึงความสำคัญเรื่องวิกฤตน้ำ อาทิ UNESCO IFC WWF และ WBCSD ที่รวมกันจัดตั้งเครือข่าย Water Footprint ทำการศึกษา Footprint ในสินค้าและบริการต่าง ๆ ที่แต่ละประเทศผลิตและขยายสู่ระดับโลก มีการจัดแบ่ง Water Footprint ออกเป็น 3 ส่วนด้วยกัน..
Blue Water Footprint (รอยเท้าน้ำสีฟ้า) หมายถึงปริมาณน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ทั้งแหล่งน้ำผิวดินเช่นน้ำในแม่น้ำทะเลสาบรวมทั้งน้ำในอ่างเก็บกักน้ำในอ่างเก็บน้ำต่าง ๆ และแหล่งน้ำใต้ดินได้แก่น้ำบาดาลที่ใช้ในการผลิตสินค้าและบริการเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภค
Green Water Footprint (รอยเท้าน้ำสีเขียว) หมายถึงปริมาณน้ำที่อยู่ในรูปของความชื้นในดินที่ถูกใช้ไปในการผลิตสินค้าและบริการโดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลิตพืชผลทางการเกษตรการทำไม้และทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์
Gray Water Footprint (รอยเท้าน้ำสีเทา) หมายถึงปริมาณน้ำเสียที่เกิดขึ้นจากกระบวนการผลิตสินค้าและบริการ คำนวณจากปริมาณน้ำที่ใช้ในการบำบัดน้ำเสียให้เป็นน้ำดีตามค่ามาตรฐาน
สำหรับประเทศไทย มีการบริโภคน้ำภายในประเทศที่ระดับ 2,223 ลูกบาศก์เมตรต่อคนต่อปี สูงเป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากสหรัฐฯ และอิตาลี ขณะที่ค่าเฉลี่ย Water Footprint ช่วงปี 1997-2001 มีค่าเท่ากับ 1,243 ลูกบาศก์เมตรต่อคนต่อปี โดยมีการใช้น้ำกับภาคเกษตรสัดส่วนมากถึง 90%
ด้วยเหตุความจำเป็นอย่างสินค้าเกษตรและอาหารจำนวนมาก เป็นสินค้าที่ไทยสามารถผลิตเพื่อบริโภคเองได้ในประเทศเป็นหลัก จึงเป็นการบริโภคน้ำในประเทศสัดส่วนสูง จึงทำให้ Water Footprint การบริโภคน้ำภาคเกษตรไทยจึงอยู่ระดับสูง ดังนั้นค่า Water Footprint การผลิตสินค้าเกษตรของไทยจึงอยู่ระดับสูง เช่น สินค้าข้าว น้ำตาลทราย ไก่แปรรูป ของไทย ที่มีค่าเฉลี่ยสูงกว่าค่าเฉลี่ยของโลก
จึงกลับมาที่โจทย์ใหญ่ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นั่นคือสนับสนุนให้เกษตรกรไทย ตระหนักถึงการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ หนึ่งในนั้นคือการเพาะปลูกพืชด้วยระบบน้ำหยด (Drip Irrigation) มากขึ้น แม้เบื้องต้นคงไม่สามารถทำได้ครอบคลุมได้ทั้งหมด
แต่ถือจุดเริ่มต้นและเป็นแนวทางที่ดี เรื่องการลดการใช้น้ำต่อพืชสำคัญอย่างข้าว มันสำปะหลัง ผัก ผลไม้ ควบคู่ไปกับการพัฒนาด้านเทคโนโลยีเกษตรและนำมาปรับใช้ การใช้ที่ดินและน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ การวิจัยและพัฒนาพืชสายพันธุ์ใหม่ และเลือกเพาะปลูกพืชพันธุ์ที่ใช้น้ำน้อยไปด้วย
อีกตัวการสำคัญที่มีผลต่อค่า Water Footprint ภาคการสินค้าเกษตรของไทย หนีไม่พ้นนโยบายหรือแผนบริหารจัดการน้ำจากภาครัฐ
นั่นหมายถึงแม้ภาคเกษตรกรไทย จะตระหนักถึงการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพมากเพียงใดก็ตาม แต่แผนบริหารจัดการน้ำภาครัฐไร้ประสิทธิผล “ร้อยเท้าน้ำ” ก็คงจะไม่มีความหมายใด ๆ เลย…!!