ตกงาน 3 แสนรายสังเวยค่าจ้าง 300 บาท
โดย...ศูนย์วิจัยกสิกรไทย
27 ธ.ค. 2555

โดย...ศูนย์วิจัยกสิกรไทย
ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า การปรับเพิ่มค่าจ้างขั้นต่ำเป็น 300 บาท/วัน ทั่วประเทศ จะช่วยให้แรงงานใน 70 จังหวัด ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนราว 70% ของแรงงานฐานค่าจ้างขั้นต่ำทั่วประเทศ มีรายได้เพิ่มมากขึ้น โดยรวมคิดเป็น 0.6% ของจีดีพีในปี 2556 อย่างไรก็ดี แรงหนุนจากการขึ้นค่าแรงที่จะส่งผ่านการบริโภคภาคเอกชนมายังจีดีพีอาจอยู่ในระดับต่ำกว่าอัตราดังกล่าว เนื่องจากผลของรายได้ที่เพิ่มขึ้นอาจถูกลดทอนลงโดยหลายปัจจัย อาทิ ระดับค่าครองชีพที่ปรับสูงขึ้นตามราคาสินค้าที่เพิ่มขึ้นจากการผลักภาระต้นทุนการผลิตมายังผู้บริโภค
ขณะเดียวกัน หากแรงงานยังมีภาระหนี้สินในครัวเรือนที่ต้องผ่อนชำระ ก็อาจต้องนำรายได้ส่วนเพิ่มนี้ไปชำระหนี้ดังกล่าว ส่งผลให้กำลังซื้อของแรงงานและการบริโภคภาคเอกชนไม่เพิ่มระดับขึ้นจากเดิม นอกจากนี้ ราคาปัจจัยการผลิตหลายชนิดที่มีกำหนดปรับเพิ่มขึ้นในปี 2556 ซึ่งจะมีผลกระทบต่อภาคธุรกิจ และอาจทำให้แรงงานบางส่วนต้องตกงานและประสบภาวะที่ยากลำบากมากขึ้นในการหางานใหม่ ก็เป็นอีกหนึ่งตัวแปรสำคัญที่อาจฉุดรั้งให้ผลของการขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำทั่วประเทศที่มีต่อการขยายตัวของการบริโภคภาคเอกชนและจีดีพีอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าการเพิ่มขึ้นของรายได้แรงงานเช่นกัน
สำหรับผลต่ออัตราเงินเฟ้อนั้น ศูนย์วิจัยกสิกรไทย มองว่า แม้ราคาพลังงานในตลาดโลกที่มีแนวโน้มทรงตัวและทิศทางการชะลอตัวของการบริโภคจะเป็นปัจจัยที่ช่วยบรรเทาแรงกดดันเงินเฟ้อลงได้บางส่วน และช่วยให้อัตราเงินเฟ้อในปี 2556 อยู่ในระดับที่ไม่เป็นอุปสรรคต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจ แต่เงินเฟ้อก็ยังมีโอกาสที่จะปรับตัวเพิ่มขึ้นจากผลพวงของการปรับราคาปัจจัยการผลิต ทั้งการทยอยลดการอุดหนุนราคาพลังงานของรัฐบาล การปรับเพิ่มค่า Ft ไฟฟ้ารอบใหม่ และต้นทุนค่าจ้างแรงงานที่เพิ่มขึ้นตามอัตราค่าแรงใหม่ 
ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า อัตราเงินเฟ้อทั่วไปปี 2556 อาจเร่งตัวขึ้นมาอยู่ที่ 3.3% โดยคาดว่า การปรับเพิ่มค่าจ้างขั้นต่ำเป็น 300 บาท/วันทั่วประเทศ จะมีผลต่อการเพิ่มขึ้นของอัตราเงินเฟ้อในปีหน้าราว 0.4%
ผลกระทบของการปรับค่าจ้างขั้นต่ำต่อภาคธุรกิจมีระดับความรุนแรงแตกต่างกันตามที่ตั้ง ขนาดและประเภทกิจการ รวมไปถึงความสามารถในการปรับตัว การปรับค่าแรงขั้นต่ำขึ้นเป็น 300 บาท/วันเท่ากันทั้งประเทศในช่วงต้นปี 2556 จะทำให้อัตราค่าจ้างมาตรฐานของไทยขยับขึ้น 31.7% จากค่าแรงขั้นต่ำเฉลี่ยในปี 2555 ซึ่งอยู่ที่ 227.8 บาท/วัน โดย จ.พะเยา ซึ่งมีฐานค่าจ้างแรงงานเฉลี่ยต่ำที่สุดของประเทศที่ 206.3 บาท/วัน จะมีการปรับเพิ่มขึ้นถึง 45.5% และลดหลั่นกันไปตามช่องว่างระหว่างอัตราค่าแรงฐานในปัจจุบันและค่าแรงใหม่ ขณะที่ 7 จังหวัดนำร่องที่มีการปรับขึ้นค่าแรงไปแล้วในเดือน เม.ย. 2555 จะคงอยู่ที่ 300 บาท/วัน
ทั้งนี้ การขึ้นค่าแรงขั้นต่ำย่อมส่งผลให้ต้นทุนการผลิตของภาคธุรกิจปรับเพิ่มขึ้น ซึ่งแม้ว่าจะเป็นอัตราที่ต่ำกว่าเมื่อเทียบกับการปรับขึ้นค่าแรง แต่ทุกภาคส่วนธุรกิจก็คงไม่สามารถหลีกหนีจากผลกระทบที่เกิดจากการปรับเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำไปได้ โดยผลกระทบจะรุนแรงเพียงใดก็ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย อาทิ พื้นที่ตั้งกิจการ ซึ่งหากเป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ห่างไกลและมีฐานอัตราค่าจ้างแรงงานเดิมต่ำ ก็อาจได้รับผลกระทบจากการขึ้นค่าแรงเป็น 300 บาท/วัน ค่อนข้างมาก ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นจังหวัดในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ขณะที่ขนาดและประเภทธุรกิจที่คาดว่าจะได้รับผลกระทบจากการขึ้นค่าจ้างมากที่สุด ก็คงไม่พ้นกลุ่มธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง ซึ่งส่วนใหญ่ยังคงพึ่งพาแรงงานที่รับค่าจ้างในอัตราขั้นต่ำเพื่อทำงานที่ไม่ต้องอาศัยความชำนาญ โดยเฉพาะกลุ่มอย่างยิ่งเอสเอ็มอีที่อยู่ในธุรกิจที่พึ่งพาการใช้แรงงานไร้ทักษะอย่างเข้มข้น ซึ่งหากเป็นกลุ่มที่เน้นตลาดส่งออกที่กำลังตกอยู่ในภาวะซบเซาเป็นหลักด้วยแล้ว ก็น่าจะทำให้ผลกระทบอยู่ในระดับที่รุนแรงเมื่อเทียบกับธุรกิจที่มีความสามารถในการทำกำไรในระดับต่ำ และธุรกิจที่กำลังเผชิญภาวะการแข่งขันสูงที่ทำให้การส่งผ่านภาระต้นทุนการผลิตไปยังผู้บริโภคเป็นไปได้ยาก ซึ่งก็คงจะได้รับผลกระทบจากการขึ้นค่าแรงด้วยเช่นกัน
อย่างไรก็ดี ไม่ว่าผลกระทบที่เกิดจากต้นทุนค่าแรงจะมากน้อยเพียงใด หากผู้ประกอบการมีความสามารถในการแข่งขันและการปรับตัวที่ดี อาทิ ผู้ประกอบการมีศักยภาพในการผลิตสินค้าและบริการที่เป็นที่ต้องการในตลาด มีความสามารถในการขยายฐานลูกค้าและเพิ่มอัตราการเติบโตของรายได้ ในขณะเดียวกันก็สามารถปรับตัวโดยนำเอาเทคโนโลยีและระบบการจัดการที่มีประสิทธิภาพเข้ามาเสริมในการผลิตและการบริหารงานเพื่อลดต้นทุน ก็อาจช่วยบรรเทาผลกระทบของต้นทุนค่าจ้างแรงงานที่ปรับเพิ่มขึ้นและสามารถประคับประคองให้ธุรกิจยังสามารถดำเนินต่อไปได้ 
การว่างงานในระยะสั้นอาจเพิ่มขึ้นบ้างแต่ไม่รุนแรงนัก เนื่องจากตลาดแรงงานยังตึงตัว คงต้องยอมรับว่า การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างค่าจ้างขั้นต่ำที่เกิดขึ้น นอกจากจะทำให้ภาคธุรกิจบางส่วนต้องปรับตัว โดยอาจต้องปรับลดจำนวนแรงงาน ลดขนาดกิจการ หรืออาจต้องปิดการลงในท้ายที่สุด ยังก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในภาคการจ้างงานของไทยด้วยเช่นกัน 
ขณะที่ภาคธุรกิจส่วนหนึ่งน่าจะมีการเตรียมรับมือกับแนวโน้มต้นทุนค่าแรงที่จะเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดดังกล่าวในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา และเมื่อผนวกเข้ากับแนวโน้มของตลาดแรงงานไทยที่อยู่ในภาวะค่อนข้างตึงตัว ซึ่งส่งผลให้ภาคธุรกิจส่วนใหญ่ยังเลือกที่จะรักษาแรงงานที่มีทักษะไว้ รวมทั้งหลายธุรกิจยังคงมีการขยายการลงทุนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งน่าจะช่วยดูดซับแรงงานที่ต้องประสบภาวะว่างงานจากผลกระทบของภาวะแวดล้อมการดำเนินธุรกิจที่บีบคั้นได้ระดับหนึ่ง ก็น่าจะส่งผลเชื่อมโยงทำให้การเพิ่มขึ้นของจำนวนผู้ว่างงานในตลาดแรงงานไทยในระยะสั้นยังไม่เข้าสู่ระดับที่เป็นอันตราย 
ศูนย์วิจัยกสิกรไทย คาดว่า จำนวนผู้ว่างงานในปี 2556 จะอยู่ที่ 3.0 แสนคน คิดเป็นอัตราการว่างงาน 0.8% โดยมีกรอบคาดการณ์ 2.63.4 แสนคน คิดเป็นอัตราการว่างงาน 0.70.9% เพิ่มขึ้นจากจำนวน 2.65 แสนคน หรือคิดเป็นอัตราการว่างงาน 0.7% ในปี 2555 
ทั้งนี้ แนวทางการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเป็น 300 บาท/วันทั่วประเทศ ที่จะมีผลในวันที่ 1 ม.ค. 2556 นั้น ในด้านหนึ่งจะส่งผลดีต่อชีวิตความเป็นอยู่ของแรงงานจำนวนหลายล้านคน แต่ในอีกด้านหนึ่งก็คงต้องยอมรับว่า ค่าจ้างที่เพิ่มขึ้นส่งผลกระทบต่อต้นทุนการดำเนินงานของผู้ประกอบการทุกกลุ่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีที่ปัจจุบันมีจำนวนราว 2.3 ล้านราย หรือคิดเป็น 99.2% ของจำนวนผู้ประกอบการทั้งหมดในประเทศ เนื่องจากผู้ประกอบการจำนวนมากในกลุ่มนี้ยังคงพึ่งพาแรงงานที่รับค่าแรงขั้นต่ำในการผลิตสินค้าและบริการที่ไม่ต้องอาศัยทักษะฝีมือมากนัก 
หากเป็นเอสเอ็มอีที่เน้นการผลิตเพื่อส่งออกไปยังตลาดที่กำลังตกอยู่ในภาวะซบเซาเป็นหลักด้วยแล้ว ก็อาจทำให้ผลกระทบจากอัตราค่าจ้างขั้นต่ำที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดอยู่ในระดับที่ค่อนข้างรุนแรงเมื่อเทียบกับธุรกิจอื่นๆ
อย่างไรก็ดี รัฐบาลควรมีการเตรียมพร้อมด้านมาตรการเพื่อช่วยเหลือผู้ประกอบการที่มีความยืดหยุ่นในการปรับตัวน้อยและเข้าข่ายที่จะได้รับผลกระทบจากต้นทุนค่าจ้างแรงงานที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน ทั้งการบริหารจัดการต้นทุน การเพิ่มศักยภาพการผลิตด้วยเครื่องมือเครื่องจักรและการยกระดับอัตราการเพิ่มขึ้นของผลิตภาพแรงงานให้เท่าเทียมหรือสูงกว่าอัตราการเพิ่มขึ้นของต้นทุนแรงงาน รวมทั้งการสร้างนวัตกรรมใหม่ที่มีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งจะเป็นอาวุธชิ้นสำคัญที่จะนำพาให้ภาคธุรกิจไทยสามารถเติบโตต่อไปได้