พันธบัตรป้องกันเงินเฟ้อ (TIPS)
โดย...ธนภรณ์ สุชาติปัทมกุล
22 ก.ย. 2552

โดย...ธนภรณ์ สุชาติปัทมกุล
สำนักวิจัยหลายแห่งคาดการณ์ว่า เศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัวในปี 2553 อันเป็นผลจากที่รัฐบาลของประเทศต่างๆ ทั่วโลกได้พยายามดำเนินมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา แต่สิ่งที่น่ากังวลคือ การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ มักพ่วงตามมาด้วยปัญหาเงินเฟ้อที่สูงขึ้น 
ภาวะเงินเฟ้อนอกจากจะเป็นตัวลดทอนอำนาจการจับจ่ายใช้สอยแล้ว ยังเป็นตัวสกัดกั้นการเติบโตของการออมและการลงทุน ผลกระทบนี้จะเกิดมากเป็นพิเศษกับผู้ออมเงินที่พยายามหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากการลงทุนโดยการยึดผลตอบแทนไว้กับการฝากเงินธนาคาร หรือลงทุนในตราสารหนี้ที่ให้ผลตอบแทนคงที่ และเมื่อเงินเฟ้อทำให้นักลงทุนต้องเผชิญกับภาวการณ์ที่เรียกกันในภาษาทางการเงินว่า “อัตราผลตอบแทนที่แท้จริงติดลบ” แล้ว รูปแบบของการออมเงินแบบปกติจึงไม่น่าจะเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับการลงทุนอีกต่อไป
พันธบัตรรักษาอำนาจซื้อ ดูเหมือนว่าจะเป็นทางออกสำหรับนักลงทุนที่ไม่ต้องการคาดหวังผลตอบแทนที่อิงกับความเสี่ยงมากนัก แต่สามารถได้รับผลตอบแทนที่สามารถชนะเงินเฟ้อที่ปรับตัวเพิ่มขึ้นตามกระแสเศรษฐกิจได้เป็นอย่างดี พันธบัตรประเภทนี้มีชื่อเรียกต่างกันไป ตามแต่ประเทศผู้ออก ยกตัวอย่างเช่นในประเทศสหรัฐอเมริกานิยมเรียกพันธบัตรประเภทนี้ว่า Treasury InflationProtected Securities หรือ Treasury InflationIndexed Securities มีชื่อเล่นเรียกว่า TIPS ส่วนในประเทศอังกฤษนิยมเรียกว่า InflationLinked Bonds หรือ ILB ในขณะที่พันธบัตรประเภทนี้เป็นที่รู้กันในประเทศแคนาดาว่า Real Return Bond หรือ RRB
โครงสร้างของพันธบัตรประเภทนี้ยึดหลักที่ว่ามูลค่าเงินต้นจะไม่ถูกบั่นทอนด้วยเงินเฟ้อ พันธบัตรประเภท TIPS มักจ่ายดอกเบี้ยหน้าตั๋วในอัตราคงที่ แต่มูลค่าของดอกเบี้ยจ่ายจะแปรผันตามเงินต้นที่ปรับตัวเพิ่มขึ้นตามดัชนีที่ใช้อ้างอิง ซึ่งที่นิยมกันมากคือดัชนีราคาผู้บริโภค ทั้งนี้เมื่อถึงวันครบกำหนดไถ่ถอน นักลงทุนหรือผู้ถือพันธบัตรจะได้รับเงินต้นคืนตามมูลค่าของเงินต้นที่เพิ่มขึ้นจากดัชนีราคาผู้บริโภค หรือเงินต้นตามราคาหน้าตั๋ว ขึ้นอยู่กับว่ามูลค่าใดสูงกว่ากัน พูดง่ายๆ ว่า TIPS จะให้ผลตอบแทน 2 ส่วน ส่วนที่หนึ่งคือดอกเบี้ยหน้าตั๋วจะให้ผลตอบแทนในอัตราคงที่ และอีกส่วนคือเงินต้นหรือมูลค่าตราสารที่แปรผันไปตามอัตราเงินเฟ้อ
ตัวอย่างหนึ่งของการลงทุน TIPS เช่น นาย ก ลงทุนซื้อ TIPS มูลค่า 1 หมื่นบาท อายุคงเหลือ 5 ปี ให้ผลตอบแทน 1% ต่อปี ดังนั้นผลตอบแทนต่อปีจะมีค่าเท่ากับ 100 บาท และถ้าปีแรกอัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ 2% เงินต้นของนาย ก จะอยู่ที่ 1.02 หมื่นบาท ด้วยอัตราผลตอบแทน 1% จะทำให้นาย ก ได้รับดอกเบี้ย 102 บาทในปีนั้น และหากว่านาย ก ถือ TIPS นี้ไปจนครบ 5 ปีแล้วอัตราเงินเฟ้อไม่เกิน 2% นาย ก จะได้รับเงินต้นคืนที่ 1.02 หมื่นบาท บวกด้วยดอกเบี้ย 102 บาท เป็น 10,320 บาท ในวันที่ไถ่ถอนพันธบัตร
นับเป็นความโชคดีของนักลงทุนไทย ที่เมื่อเร็วๆ นี้ มีข่าวว่าสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) มีแผนจะออก TIPS ในปีงบประมาณ 2553 มูลค่าประมาณ 2,5005,000 ล้านบาท ให้นักลงทุนใช้เป็นแหล่งพักพิงเงินออมภายใต้เงื่อนไขที่ต้องการหลีกเลี่ยงความเสี่ยงด้านเครดิตโดยไม่ละเลยความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อ 
ในด้านของผู้ออก กระบวนการออกพันธบัตรรักษาอำนาจซื้อนั้น ย่อมจะยุ่งยากและซับซ้อนกว่าการออกพันธบัตรแบบปกติทั่วไป รัฐบาลซึ่งเป็นแกนนำในการริเริ่มออกพันธบัตรประเภทนี้ จะต้องให้ความรู้แก่นักลงทุนทั้งในด้านโครงสร้างและคุณลักษณะของ TIPS, การจัดการเรื่องภาษีและการลงบัญชี รวมไปถึงการศึกษาสภาพคล่องและระบบการซื้อขายในตลาดรอง ฯลฯ 
อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาถึงผลได้ที่ต้องแลกกับความยุ่งยากนี้ ก็ยังคุ้มค่าเพราะการออกพันธบัตรประเภทนี้จะเป็นการสร้างนวัตกรรมใหม่ให้กับระบบการเงินของประเทศไทยต่อไป