เหล้าเก่าในขวดใหม่พลวัต 2016
เมื่อวานนี้ ตลาดหุ้นในภาคบ่าย บวกแรงอีกครั้งต่อเนื่องจากวันก่อนที่รีบาวด์กลับ เนื่องจากตลาดหุน้ในยุโรป และเอเชียอื่นๆ พากันบวกไปกับกระแสการแทรกแซงตลาดของรัฐบาล หรือ ธนาคารกลางหลายประเทศ

29 มิ.ย. 2559

วิษณุ โชลิตกุล
 
เมื่อวานนี้ ตลาดหุ้นในภาคบ่าย บวกแรงอีกครั้งต่อเนื่องจากวันก่อนที่รีบาวด์กลับ เนื่องจากตลาดหุน้ในยุโรป และเอเชียอื่นๆ พากันบวกไปกับกระแสการแทรกแซงตลาดของรัฐบาล หรือ ธนาคารกลางหลายประเทศ
เริ่มตั้งแต่สายวานนี้ ธนาคารกลางจีน (PBOC) ประกาศอัดฉีดเงิน 1.8 แสนล้านหยวน (2.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ) เข้าสู่ตลาดเพื่อเสริมสภาพคล่อง โดยดำเนินการผ่านทางข้อตกลงซื้อพันธบัตรโดยมีสัญญาขายคืน (reverse repo) อายุ 7 วัน ซึ่งเป็นกระบวนการที่ธนาคารกลางเข้าซื้อหลักทรัพย์จากธนาคารพาณิชย์ด้วยข้อตกลงที่จะขายคืนในอนาคต ด้วยอัตราผลตอบแทนในวันนี้อยู่ที่ 2.25%
ทั้งนี้ สัญญา Reverse repo มูลค่า 1.1 แสนล้านหยวนครบกำหนดชำระในวันนี้ จึงเท่ากับว่า แบงก์ชาติจีนอัดฉีดเงินเข้าสู่ตลาดทั้งสิ้น 7 หมื่นล้านหยวน ผลลัพธ์ก็ไม่ยากจะคาดเดา เพราะดัชนีตลาดหุ้นจีนบวกตลอดการซื้อขาย แม้จะไม่มากนัก แต่ก็ทำให้ตลาดหุ้นอื่นๆ พลอยรับอานิสงส์ไปด้วย โดยเฉพาะตลาดหุ้นโตเกียวที่เปิดลบแรงเกือบ 200 จุด แต่กลับปิดบวกได้สำเร็จ
ส่วนในภาคบ่ายตามเวลาไทย ตลาดหุ้นยุโรปพากันเปิดตลาดในแดนบวกเป็นครั้งแรก หลังจากตื่นตระหนกกับการลงประชามติในอังกฤษเพื่อถอนตัวจากสหภาพยุโรปมา 2 วันทำการ เพราะมีการคาดการณ์เกี่ยวกับการใช้มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ จากการประชุมร่วมของผู้นำสหภาพยุโรป กับผู้นำอังกฤษ ซึ่งทำให้มีการคาดเดาว่า นอกจากการอธิบายถึงเหตุผลของการถอนตัวแล้ว จะมีการออกมาตรการบรรทาตามมาในรูปของโครงการฟื้นฟูระบบการเงินภายในประเทศระยะสั้นหลายประเทศตามมา
การวิ่งขึ้นของดัชนีตลาดหุ้น จากการแทรกแซงของหน่วยงานรัฐทั้งธนาคารกลางและกระทรวงการคัลง ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะมันสะท้อนพฤติกรรมที่เรียกกันว่า “เสพติดนโยบายเศรษฐกิจ” ของชาติมหาอำนาจ ที่ซื้อเวลารอคอยอนาคตที่ไม่รู้จะมาถึงเมื่อใด
การเสพติดนโยบายเช่นนี้ นักลงทุนใหญ่อย่างบิลล์ กรอส ผู้บริการกองทุนขนาดใหญ่ของสหรัฐฯ ได้เคยแสดงความคิดเห็นว่า ตราสารหนี้ปริมาณ 10 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐทั่วโลก  กำลังจะกลายเป็นระเบิดแห่งจักรวาลชนิดที่เรียกว่า “Supernova” ที่พร้อมจะระเบิดที่สร้างความเสียหายอย่างย่อยยับในวันใดวันหนึ่ง
ปรากฏการณ์ที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตรต่ำที่สุดในรอบ 100 ปี ถือกันว่าเป็นสิ่งที่บ้าบอที่สุดในประวัติศาสตร์ เพราะเท่ากับความสี่ยงของตลาดได้เริ่มกล้ำกรายเข้าไปคุกคามถึงใจกลางของธนาคารกลางทั่วโลกเป็นที่เรียบร้อยแล้ว และนายธนาคารกลางทั่วโลกรู้ปัญหานี้ดี แต่อยู่ในลักษณะน้ำท่วมปาก
ผลลัพธ์คือ ธนาคารกลางทั่วโลกได้สูญเสียการควบคุมทางเศรษฐกิจไปเรียบร้อยแล้ว เวลาที่มีวิกฤติเกิดขึ้นทีไร เรามักจะได้เห็นการประชุมเพื่อประชุมต่อ โดยที่มีข้อสรุปที่มีประสิทธิผลน้อยมาก กลายเป็นการประชุมที่ไร้สาระมากขึ้นต่อเนื่อง
ข้อวิพากษ์เช่นนี้ ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะนับตั้งแต่วิกฤติซับไพรม์ ค.ศ. 2008 เมื่อ 8 ปีก่อน คนที่ทราบเรื่องนี้ดี ได้ตระหนักว่าได้เกิดภาวะที่กดดันขาขึ้นระลอกใหม่ของเศรษฐกิจโลกด้วยปัจจัยหลายด้านพร้อมกันดังนี้ 
– ภาวะผลผลิตอุตสาหกรรมล้นเกินอุปสงค์ของตลาด ตัวอย่างเช่น สิ่งทอที่ท่วมโลกมากถึงขนาดว่าหากปิดโรงงานทอผ้าทั้งโลก จะมีผ้าเหลือใช้นานกว่า 10 ปี หรือเหล็กที่ผลิตล้นเกินความต้องการมากกว่า 150 ล้านตัน/ปี ปัจจัยนี้ส่งผลพวงให้ราคาสินค้าวัตถุดิบหรือโภคภัณฑ์ร่วงลงต่อเนื่อง มาถึงจุดปะทุเมื่อปีที่ผ่านมาจากการพังทลายของราคาน้ำมันดิบ
ความพยายามกอบกู้วิกฤติทางเศรษฐกิจด้วยการทุ่มมาตรการทางการคลังจนยอมขาดดุลงบประมาณเรื้อรังตามแนวทางเคนส์ ทำให้หนี้สาธารณะของชาติสำคัญทั่วโลกมาถึงขีดอันตราย ใช้มาตรการทางการคลังต่อไม่ได้ เพราะรายได้จากการส่งออกลดลงต่อเนื่อง ทำให้โมเดลเศรษฐกิจที่พึ่งการลงทุนจากต่างประเทศและการส่งออก ใช้การได้น้อยลง ขีดจำกัดนี้ทำให้จีดีพีเติบโตต่ำกว่าประเมินมากพอสมควร(vn5.46, sp0.3, indo 4.6, world bank 2.2, thai 2.5-2.8) 
– ทางเลือกสุดท้ายของการซื้อเวลารอเศรษฐกิจฟื้นตัวตามธรรมชาติ คือใช้มาตรการทางการเงินอย่างจริงจัง ผลพวงตามมาคือ การพิมพ์ธนบัตรจำนวนมหาศาลมาซื้อหนี้เอกชนผ่านมาตรการQE ที่ส่งผลข้างเคียง 3 ประการตามมานั่นคือ สงครามลดค่าเงินอย่างไม่เป็นทางการ สงครามลดดอกเบี้ยเงินฝากอย่างไม่เป็นทางการ และ ปริมาณเงินส่วนเกินที่ท่วมตลาด จนกลายเป็นทุนเก็งกำไรระหว่างประเทศ โดยไม่ถูกดูดซับเข้ามาในภาคการผลิตและบริการที่แท้จริง
ทุนที่ล้นเกินจากการที่ปริมาณเงินซึ่งชาติหลักของโลก (สหรัฐฯ ยูโรโซน และญี่ปุ่น) ได้พิมพ์ออกมาในช่วง 6 ปีที่ผ่านมาจนท่วมตลาด และทำท่ามีแนวโน้มว่าจะกลายเป็นการ “เสพติดนโยบาย” จนเกินความสามารถที่ภาคการผลิตและบริการจะรองรับหรือดูดซับไหว  ไม่สามารถแปรสภาพเป็นการผลิตซ้ำใหม่ จนเกิดการจ้างงานหรือกำลังซื้อใหม่ ให้เศรษฐกิจเป็นขาขึ้นยั่งยืน แต่กลับจมปลักกับภาวะเงินเฟ้อติดลบ หรือเงินฝืดเรื้อรัง 
ทุนล้นเกินซึ่งได้กลายสภาพเป็นทุนเก็งกำไรระหว่างประเทศนี้ ประเมินกันว่ามีมูลค่าสูงกว่า 2 ล้านล้านดอลลาร์ ที่แต่ละวันจะเที่ยวเร่ร่อนเป็นสัมภเวสีไปยังแหล่งตลาดเก็งกำไร 4 แหล่งได้แก่ ตลาดอัตราแลกเปลี่ยนสกุลเงิน ตลาดหุ้น ตลาดตราสารหนี้ และตลาดสินค้าโภคภัณฑ์ล่วงหน้า ซึ่งล้วนเชื่อมโยงกันต่อเนื่องภายใต้กระแสทุนนิยมโลกาภิวัตน์
ผลลัพธ์ของการ “แก้ผ้าเอาหน้ารอด” ของหน่วยงานรัฐรวมทั้งธนาคารกลาง จึงเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาในยามนี้และอนาคตไปด้วย เนื่องจากแก้ไขได้เพียงแค่ไม่ทำให้ตลาดเก็งกำไรตื่นตระหนก แต่ไม่ได้แก้ไขปัญหาพื้นฐานคือเศรษฐกิจที่ชะงักงันได้เลย
พูดไปมาก็เปรียบเสมือนการพายเรือในอ่าง หรือ กินเหล้าเก่าในขวดใหม่เท่านั้นเอง
 