Literatura u biomedicini
Literatura u biomedicini je skup pisanih, objavljenih i neobjavljenih radova, u bilo kom obliku, iz oblasti biomedicine kao posebne naučne oblasti. Najčešće su to: članci u časopisima, knjige i druge monografije, ostali publikovani materijali, neobjavljeni materijali, elektronski materijali.

Istorijat 

U području između reka Tigar i Eufrat, naseljenom Sumercima, Akađanima, kasnije Vaviloncima i Asircima, poznato pod nazivom Mesopotamija. Ona je jedno od najvažnijih područja u istoriji čovečanstva. 

Oko četiri hiljade godina pre Hrista osnovani su na ovim prostorima prvi sumerski gradove, a u više od tri hiljade godina ova četiri kulture koje su cvetale, karakterisala je najranija upotreba pisanog jezika (klinasti) koji je preživeo i do danas na mnogim glinenim pločama i gravirama. Upravo zahvaljujući prenosu, naučnih, socijalnih i administrativnih informacija, današnji istoričari medicine nalaze najstarije medicinske pisane tragove, koji dosežu do petog milenijuma pre nove ere. Zbog svega ovoga, Mesopotamija je poznata i ne samo kao „kolevka civilizacije“, već i prvih pisanih naučnih publikacija iz oblasti biomedicine.

Od svih tih glinenih ploča oko 800 ploča, je posebno posvećeno medicini. Tako je na pločici pronađenoj u Nipuru (-{Nippur}-) (koja se danas smatra najstarijim pisanim medicinskim dokumentom) zabeleženo nekoliko recepata za lečenje.
Egipatska medicina je u velikoj meri magična, ali sa magijom se paralelno razvijalo i naučno razmišljanje u područjima kao što su; medicinska astrologija, botanika, minerologija, anatomija, javno zdravlje ili klinička dijagnostika, što je u ono vreme predsvljalo veliki napredak na putu razumevanja mnogih bolesti. U velikoj grupi tekstova tzv. popularnog hermetizma, koji su pripisani legendarnim Egipćanima Nehepsu, Petozirisu i Hermesu Trismegistu, (3. vek p.n.e.), navodi se i očigledna prisna veza između astrologije i medicine. Tekstovi obrađuju područje botanike, mineralogija, ali i medicine i medicinske astrologije u kojima se određene lekovite biljke, minerali i delovi ljudskog tela povezuju sa znacima zodijaka, sa planetama i njihovim međusobnim položajima itd...„U svim tim astrologijsko-alhemijsko-magijskim traktatima osnovna je pretpostavka teza o međusobnoj povezanosti svih delova kosmosa, teza o delovanju zakona simpatije i antipatije...“ na telo čoveka i njegovo okruženje. Astrologija pri tome ima važnu ulogu u medicini, ne samo u predviđanju toka bolesti, već i u lečenju.

Za uvid u stepen razvoja i izučavanje nekih aspekata drevne egipatske medicine danas su na raspolaganju medicinski papirusi iz razdoblja od oko 1900. p. n. e. do 1200. p. n. e., kao najznačajniji dokaz razvijenosti medicine u starom Egiptu, koji su sačuvani do naših dana. Te svojevrsne medicinske rasprave, kojih je za sada nađeno osam, potiču doduše iz ranijeg perioda, od 12. do 20. dinastije, ali oni praktički reflektuju daleko starija medicinska saznanja još iz Starog carstva. Nauci su poznata tri drevna spisa - Papirus Kahun, Papirus Smit i Papirus Ebers, i jedan prepis drevnih spisa Batijev papirus.
 Papirus iz Kahuna (oko 1850. p. n. e..)- posvećen je ženskim bolestima.
 Smitov (Edwin Smith - Njujork) papirus (oko 1550. p. n. e.)- prepis dela iz III milenijuma p.n.e.- (koji po sadržaju podseća na hirurški udžbenik) sastoji se iz dva dela: jedna je iz anatomije (najveći deo je Knjiga o krvnim sudovima srca), a druga iz hirurgije. U 48 poglavlja vodi se rasprava o ranama i povredama prema anatomskim regijama. Svako poglavlje sadrži pet delova: prirodu rane, ispitivanje simptoma, dijagnozu, lečenje i prognozu preživljavanja. I pored toga što je nepotpun, papirus dosta verno oslikava egipatsku hirurgiju. Knjiga iz hirurgije sadrži opise 48 slučajeva, povreda, rana, prelome, iščašenja i tumora. Za sve slučajeve opisi su posebno dati i po težini klasifikovani kao: bolest koja se leče, bolesti si kojima se bori i bolest koja se ne leči. Detaljno su opisane povrede glave, grudnog koša, kičmenog stuba i data uputstva za njihovo lečenje. Opisana je repozicija vilice, imobilizacija dugih kostiju, šivenje i lečenje rana. Opisana je i traumatska aneurizma, a dato je upozorenje da se neki apscese (npr. tuberkulozni) ne otvaraju.
 Papirus (Georg Ebers - Lajpcig) Ebers (oko 1550. p. n. e.) za istoriju medicine ima veći značaj od Smitovog papirusa,i glavna je knjiga staroegipatske medicine i farmacije. Georg M. Ebers, nemački egiptolog je 1872. uspeo da pronađe još jedan drevni medicinski spis, papirusa dugačak oko dvadeset metara, sa 108 kolona hijeroglifa. Papirus je pisan istim jezikom i pismom kao Smitov i verovatno potiče iz istog perioda (oko 1550. p. n. e.). Priručnik je sastavljenom iz poglavlja o unutrašnjim, očnim, kožnim, ženskim i hirurškim bolestima. Sastoji se od 108 gusto pisanih odlomaka, na hijeratskom pismu. Recepti su svrstani prema bolestima, a nakon naslova dat je u nastavku pregled bolesnika sa dijagnozom i načinom lečenja. U Ebersovom papirusu detaljno je obrađeno krvarenje, što nije slučaj sa Smitovim. U tom kontekstu, pisac papirusa upozorava;...“džep pun elastične tečnosti (cista, apsces) treba da se leči presecanjem”... ali i da se pri tome ...“vodi računa o krvnim sudovima. Ukoliko krvarenje potiče iz krvnog suda ili otoka (hematom, aneurizma) krvnog suda, moraš ga liječiti nožem koji se zagrije u vatri a ukoliko je krvarenje veliko iz rane (krvnog suda), moraš je spaliti vatrom“...
 Batijev (Chester Beatty - London) papirus- prepis je originala iz 13 ili 14 veka p.n.e., – u kome su opisane bolesti anusa. Ovaj zapis se nalazi u Britanskom muzeju u London (Chester Beatty)

Namena i funkcija naučne literature 
Literatura u biomedicini ja značajan izvor podataka, informacija i znanja koja prethode novim delima, bilo da se koriste direktno ili indirektno, bilo da su objavljeni ili neobjavljeni (predavanja, lična korespondencija, i sl.).

Svakii straživaki projekat u biomedicini mora početi peoučavanjem literature i mora se završiti navođenjem korišćene literature u objavljenoj publikaciji.
                
Literatura se može koristiti i :direktno navoditi – citirati; indirektno navoditi – parafraziratii ili na nju upućivati – referencirati, u svim naknadno objavljenim novim delima u kojima je ona korišćena u pisanju stručnog rada, članka knjige i slično, proisteklih iz biomedicinskog istraživanja ili izučavanja neke oblasti.
Funkcija
Funkcije naučne literature je:
 Dobijeni rezultati se na najboljii način izlažu i predstavljaju završnu etapu svakog istraživanja
 Širenje naučnih informacija u prostoru i vremenu
 Predstavlja osnov za utvrđivanje prioriteta u istraživanju
  Stimulišu dalja istraživanja
 Broj objavljenih naučnih publikacija je merilo stvaralačke produktivnosti istraživača
 Čineći deo svetske riznice nauke naučna literatura dobija novi kvalitet

Klasifikacija  biomedicinske naučne literature

Primarna literatura 
Naučni radovi u naučnim časopisima, transkripti govora ili predavanja, upitnici, intervjui, privatna dokumentacija, doktorske disertacije, patenti tj. sve ono što se može smatrati ’’informacijom iz prve ruke’’, naziva se primarnom literaturom.

Primarnom literaturom se najčešće smatraju dela koja služe kao polazna tačka za teorijsku raspravu, pisanje stručnih radova i istraživanje.

Prema vremenu objavljivanja ova literatura se smatra prvoobjavljenom..

Sakundarna literatura 
Sekundarnu literaturu čine izveštaji, analize, studije, priručnici, bibliografske baze podataka i sl., koje se baziraju na primarnim izvornicima, to jest, koji se bave sadržinom i informacijama koje se u njima nalaze.

Sekundarna literatura može sadržati identičnu informaciju kao i primarna literatura, ali je ona u tom slučaju ’’prepričana’’ na osnovu originalnog teksta.

Prema vremenu objavljivanja ova literatura se smatra drugoobjavljenom..

Tercijarna literatura 
Tercijernu literaturu čine priručnici (enciklopedije, leksikoni) udžbenici, mrežne stanice,  vodiči, koje se baziraju na prerađenim i kritički procenjenim informacijama iz primarnih sekundarnih publikacija.

Prema vremenu objavljivanja ova literatura se smatra poslednjom.

Podela biomedicinske literature

Članci u časopisima 
U ovu grupu spadaju stručni, naučni i popularni članci, koji se po pravilu objavljuju pre svega u stručnim ili naučnim časopisima ali i u opštim časopisima, novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja.

Članci objavljeni u stručnim ili naučnim biomedicinskim časopisima 
Izvorni naučni članak
On je prva objava originalnih istraživačkih rezultata u takvom obliku da istraživanje može da se ponovi, a utvrđene činjenice provere. Po pravilu je organizovan po shemi IMRAD (Introduction, Methods, Results And Discussion) za eksperimentalna istraživanja ili na deskriptivan način za deskriptivna naučna područja. Mora da bude objavljen u naučnom časopisu sa recenzentskim sistemom prihvatanja članaka i recenziran. 
Pregledni naučni članak 
On donosi pregled najnovijih dela o određenom predmetnom području, dela pojedinog istraživača ili grupe istraživača sa ciljem da se već publikovane informacije sažmu, analiziraju, evaluiraju ili sintetizuju. Donosi nove sinteze koje takođe uključuju rezultate sopstvenog istraživanja autora. Mora da bude objavljen u naučnom časopisu sa recenzentskim sistemom prihvatanja članaka i recenziran. 
Kratki naučni prilog 
Ovaj prilog je izvorni naučni članak kod kojeg neki elementi sheme IMRAD mogu da budu izostavljeni. Ukratko sažima rezultate završenog izvornog istraživačkog dela ili dela koje je još u toku. Ovde spadaju i kratki pregledi i prethodne objave, ako imaju značaj kratkog naučnog priloga.
Stručni članak
To  je prikaz već poznatog, s naglaskom na upotrebljivosti rezultata izvornih istraživanja i širenju znanja. Zahtevnost ovog teksta prilagođena je potrebama korisnika i čitaoca stručnog ili naučnog časopisa u kojem je objavljen.
Recenzija, prikaz knjige, kritika
Radi se o prilogu koji je objavljen u naučnoj ili stručnoj publikaciji (časopisu, knjizi itd.), u kojem autor ocenjuje ili dokazuje pravilnost/nepravilnost nekog naučnog ili stručnog rada, kriterijuma, mišljenja ili utvrđene činjenice i/ili pobija/podržava/ocenjuje utvrđene činjenice, radove ili mišljenja drugih autora. Prikaz stručnog mišljenja, mišljenja o naučnom, stručnom ili umetničkom delu, naročito s obzirom na njegov kvalitet.

Članci objavljeni u drugim publikacijama časopisima  i novinama 
U ovu grupu članaka spadaju popularni članci, koji se po pravilu objavljuju u opštim časopisima i novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja.
Zbornik sa stručnih sastanaka
Sažetak izlaganja (predavanja, referata, postera) na konferenciji koji je objavljen u zborniku konferencije ili u naučnom, odnosno stručnom časopisu, ili na veb sajtu konferencije, odnosno organizatora konferencije.
Popularni članak 
To je članak za popularizaciju naučnih ili stručnih spoznaja i društvene uloge istraživačke i razvojne delatnosti. Po pravilu ovi članci se objavljuju u opštim časopisima i novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja.
Objavljeno naučno izlaganje na konferenciji (pozvano predavanje)
Ovaj članak objavljen je u zborniku konferencije ili u naučnom, odnosno stručnom časopisu, ili na veb sajtu konferencije, odnosno organizatora konferencije.
Objavljeno stručno izlaganje na konferenciji (pozvano predavanje)
Ovaj članak objavljen je u zborniku konferencije ili u naučnom, odnosno stručnom časopisu, ili na veb sajtu konferencije, odnosno organizatora konferencije.

Knjige i druge monografije 
Knjiga
Knjiga je ukoričena štampana publikacija jednog ili više autora od najmanje 49 stranica (UNESCO-va definicija), 
Zbornik radova
Je oblik publikacije koji predstavlja skup originalnih radova ili sažetaka  izlaganja (predavanja, referata, postera) na konferenciji koji je objavljen u zborniku konferencije ili u naučnom, odnosno stručnom časopisu, konferencije, odnosno organizatora konferencije.
Disertacija
Disertacija je posebna vrsta naučne publikacije koja predstavlja rezultat samostalnog naučnog i istraživačkog rada doktoranta.
Master rad
Završni rad (master rad) je samostalni stručni rad u kojem se obrađuje odabrana tema. Piše se na završetku master akademskih studija.

Ostali publikovani materijali 
Novinski članak
To je članak za popularizaciju naučnih ili stručnih spoznaja i društvene uloge istraživačke i razvojne delatnosti. Po pravilu ovi članci se objavljuju u opštim časopisima i novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja.
Sveto pismo
Rečnici i slični izvori

Neobjavljeni materijali 
Materijali u štampi
Materijali iz arhive naučne ustanove

Elektronski materijali 
Članci u elektronskom formatu
Monografija u elektronskom formatu
Kompjuterska datoteka

Razlozi za citiranje literature pri pisanju naučnog rada 
Citiranje literature predstavlja standardizovan metod prikazivanja izvora informacija i ideja koje se koriste u pisanju naučnog rada, i to na jedinstveni način koji identifikuje njihove izvore. 

Postoje tri osnovna razloga zašto treba citirati literaturu koja se koristi pri pisanju naučnog rada:
 Da bi se prikazale zasluge autora drugih radova, bilo da se autor sa njima slaže ili ne. Kada se koriste reči drugih autora, to se mora naznačiti korišćenjem navodnika i citiranjem.
 Da bi se čitaocima pokazao materijal na kome je bazirana analiza, diskusija ili zaključci.
 Da bi se pokazalo čitaocima kako mogu da dođu do materijala koji je korišćen, kako bi mogli da ga ispitaju i sami. Njihovo interesovanje može biti u smislu potvrde autorovog rada, njegovog opoziva ili daljeg istraživanja teme.

Pravilno navođenje naučne literature

Radovi u časopisima 
Standardni članak u časopisu (navesti sve autore do 6, posle dodati et al.)
 Jurhar-Pavlova M, Petlichkovski A, TrajkovD, Efinska-Mladenovska O, Arsov T, Strezova A, et al. Influence of the elevated ambient temperature on immunoglobulin G and immunoglobulin G subclasses in sera of Wistar rats. Vojnosanit Pregl 2003; 60(6): 657–61.

Ako časopis ima kontinualno straničenje u celom volumenu, poželjno je navesti broj sveske.
Organizacija kao autor
 The Cardiac Society of Australia and New Zealand. Clinical exercise stress testing. Safety and performance guidelines. Med J Aust 1996; 164: 282–4.
Bez autora
 Cancer in South Africa [editorial]. S Afr Med J 1994; 84: 15.
Volumen sa suplementom
 Tadić V, Ćetković S, Knežević D. Endogenous opioids release: an alternative mechanism of cyanide toxicity? Iugoslav Physiol Pharmacol Acta 1989; 25 Suppl 7: 143–4.
Sveska sa suplementom
 Dimitrijević J, Đukanović Lj, Kovačević Z, Bogdanović R, Maksić Đ, Hrvačević R, et al. Lupis nephritis: his-topathologic features, classification and histologic scoring in renal biopsy. Vojnosanit Pregl 2002; 59 (6 Suppl): 21–31.
Volumen sa dêlom (Pt)
Ozben T, Nacitarhan S, Tuncer N. Plasma and urine sialic acid in non-insulin dependent diabetes mellitus. Ann Clin Biochem 1995; 32 (Pt 3): 303–6.
Sveska sa dêlom
 Poole GH, Mills SM. One hundred consecutive cases of flap lacerations of the leg in ageing patients. N Z Med J 1994; 107 (986 Pt 1): 377–8.
Rečnici i slične reference
 Turan I, Wredmark T, Fellander-Tsai L. Arthroscopic ankle arthrodesis in rheumatoid arthritis. Clin Orthop 1995; (320): 110–4.
Bez volumena i sveske
 Browell DA, Lennard TW. Immunologic status of the cancer patient and the effects of blood transfusion on antitumor responses. Curr Opin Gen Surg 1993: 325–33.
Paginacija rimskim brojevima
 Fisher GA, Sikic BI. Drug resistance in clinical oncology and hematology. Introduction. Hematol Oncol Clin North Am 1995; 9 (2): xi–xii.

Knjige i druge monografije 
Pojedinac kao autor
 Ringsven MK, Bond D. Gerontology and leadership skills for nurses. 2nd ed. Albany (NY): Delmar Publis- hers; 1996.
Urednik (editor) kao autor
 Balint B, editor. Transfusiology. Belgrade: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva; 2004. (Serbian)
Poglavlje u knjizi
 Mladenović T, Kandolf L, Mijušković ŽP. Lasers in dermatology. In: Karadaglić Đ, editor. Dermatology. Belgrade: Vojnoizdavački zavod & Verzal Press; 2000. p. 1437–49. (Serbian)
Zbornik radova sa kongresa
 Kimura J, Shibasaki H, editors. Recent advances in clinical neurophysiology. Proceedings of the 10th International Congress of EMG and Clinical Neurophysiology; 1995 Oct 15–19; Kyoto, Japan. Amsterdam: Else- vier; 1996.
Rad iz zbornika
 Bengtsson S, Solheim BG. Enforcement of data protection, privacy and security in medical informatics. In: Lun KC, Degoulet P, Piemme TE, Rienhoff O, editors. MEDINFO 92. Proceedings of the 7th World Con- gress on Medical Informatics; 1992 Sep 6–10; Geneva, Switzerland. Amsterdam: North-Holland; 1992. p. 1561–5.
Disertacija
 Knežević D. The importance of decontamination as an element of complex therapy of poisoning with orga-nophosphorous compounds [dissertation]. Belgrade: School of Veterinary Medicine; 1988 (Serbian).

Ostali objavljeni materijali 
Novinski članak
 Vujadinović J. The inconsistency between federal and republican regulation about pharmacies. In between double standards. Borba 2002 February 28; p. 5. (Serbian)
Sveto pismo
 Serbian Bible. Belgrade: British and Foreign Biblical Society; 1981. Book of Isaiah 2: 19–22. (Serbian)
Rečnici i slične reference
 Kostić AĐ. Multilingual Medical Dictionary. 4th Ed. Belgrade: Nolit; 1976. Erythrophobia; p. 173–4.

Neobjavljeni materijal 
U štampi (in press)
 Pantović V, Jarebinski M, Pekmezović T, Knežević A, Kisić D. Mortality caused by endometrial cancer in female population of Belgrade. Vojnosanit Pregl 2004; 61 (2): in press. (Serbian)

Elektronski materijal 
Članak u elektronskom formatu
 Morse SS. Factors in the emergence of infectious disease. Emerg Infect Dis [5serial online] 1995 Jan–Mar. Dostupno na URL: http://www.cdc.gov/ncidod/EID/eid/htm
Monografija u elektronskom formatu
 CDI, clinical dermatology illustrated [monograph on CD-ROM]. Reeves JRT, Maibach H. CMEA Multime- dia Group, producers. 2nd ed. Version 2.0. San Diego: CMEA; 1995.
Kompjuterska datoteka
 Hemodynamics III: the ups and downs of hemodynamics [computer program]. Version 2.2. Orlando (FL): Computerized Educational Systems; 1993.

Izvori

Spoljašnje veze 
 Vrste naučnih publikacija - PP prezentacija

Медицинска информатика
Биомедицина
Literatura u biomedicini je skup pisanih , objavljenih i neobjavljenih radova , u bilo kom obliku , iz oblasti biomedicine kao posebne naučne oblasti . Najčešće su to : članci u časopisima , knjige i druge monografije , ostali publikovani materijali , neobjavljeni materijali , elektronski materijali . Istorijat U području između reka Tigar i Eufrat , naseljenom Sumercima , Akađanima , kasnije Vaviloncima i Asircima , poznato pod nazivom Mesopotamija . Ona je jedno od najvažnijih područja u istoriji čovečanstva . Oko četiri hiljade godina pre Hrista osnovani su na ovim prostorima prvi sumerski gradove , a u više od tri hiljade godina ova četiri kulture koje su cvetale , karakterisala je najranija upotreba pisanog jezika ( klinasti ) koji je preživeo i do danas na mnogim glinenim pločama i gravirama . Upravo zahvaljujući prenosu , naučnih , socijalnih i administrativnih informacija , današnji istoričari medicine nalaze najstarije medicinske pisane tragove , koji dosežu do petog milenijuma pre nove ere . Zbog svega ovoga , Mesopotamija je poznata i ne samo kao „ kolevka civilizacije “ , već i prvih pisanih naučnih publikacija iz oblasti biomedicine . Od svih tih glinenih ploča okoploča , je posebno posvećeno medicini . Tako je na pločici pronađenoj u Nipuru ( -{ Nippur }- ) ( koja se danas smatra najstarijim pisanim medicinskim dokumentom ) zabeleženo nekoliko recepata za lečenje . Egipatska medicina je u velikoj meri magična , ali sa magijom se paralelno razvijalo i naučno razmišljanje u područjima kao što su ; medicinska astrologija , botanika , minerologija , anatomija , javno zdravlje ili klinička dijagnostika , što je u ono vreme predsvljalo veliki napredak na putu razumevanja mnogih bolesti . U velikoj grupi tekstova tzv. popularnog hermetizma , koji su pripisani legendarnim Egipćanima Nehepsu , Petozirisu i Hermesu Trismegistu , vek p.n.e . ) , navodi se i očigledna prisna veza između astrologije i medicine . Tekstovi obrađuju područje botanike , mineralogija , ali i medicine i medicinske astrologije u kojima se određene lekovite biljke , minerali i delovi ljudskog tela povezuju sa znacima zodijaka , sa planetama i njihovim međusobnim položajima itd...„ U svim tim astrologijsko-alhemijsko-magijskim traktatima osnovna je pretpostavka teza o međusobnoj povezanosti svih delova kosmosa , teza o delovanju zakona simpatije i antipatije . . . “ na telo čoveka i njegovo okruženje . Astrologija pri tome ima važnu ulogu u medicini , ne samo u predviđanju toka bolesti , već i u lečenju . Za uvid u stepen razvoja i izučavanje nekih aspekata drevne egipatske medicine danas su na raspolaganju medicinski papirusi iz razdoblja od oko p. n. e. do p. n. e . , kao najznačajniji dokaz razvijenosti medicine u starom Egiptu , koji su sačuvani do naših dana . Te svojevrsne medicinske rasprave , kojih je za sada nađeno osam , potiču doduše iz ranijeg perioda , od do dinastije , ali oni praktički reflektuju daleko starija medicinska saznanja još iz Starog carstva . Nauci su poznata tri drevna spisa - Papirus Kahun , Papirus Smit i Papirus Ebers , i jedan prepis drevnih spisa Batijev papirus . Papirus iz Kahuna ( oko p. n. e.. )- posvećen je ženskim bolestima . Smitov ( Edwin Smith - Njujork ) papirus ( oko p. n. e . )- prepis dela iz III milenijuma p.n.e.- ( koji po sadržaju podseća na hirurški udžbenik ) sastoji se iz dva dela : jedna je iz anatomije ( najveći deo je Knjiga o krvnim sudovima srca ) , a druga iz hirurgije . Upoglavlja vodi se rasprava o ranama i povredama prema anatomskim regijama . Svako poglavlje sadrži pet delova : prirodu rane , ispitivanje simptoma , dijagnozu , lečenje i prognozu preživljavanja . I pored toga što je nepotpun , papirus dosta verno oslikava egipatsku hirurgiju . Knjiga iz hirurgije sadrži opiseslučajeva , povreda , rana , prelome , iščašenja i tumora . Za sve slučajeve opisi su posebno dati i po težini klasifikovani kao : bolest koja se leče , bolesti si kojima se bori i bolest koja se ne leči . Detaljno su opisane povrede glave , grudnog koša , kičmenog stuba i data uputstva za njihovo lečenje . Opisana je repozicija vilice , imobilizacija dugih kostiju , šivenje i lečenje rana . Opisana je i traumatska aneurizma , a dato je upozorenje da se neki apscese ( npr. tuberkulozni ) ne otvaraju . Papirus ( Georg Ebers - Lajpcig ) Ebers ( oko p. n. e . ) za istoriju medicine ima veći značaj od Smitovog papirusa ,i glavna je knjiga staroegipatske medicine i farmacije . Georg M . Ebers , nemački egiptolog je uspeo da pronađe još jedan drevni medicinski spis , papirusa dugačak oko dvadeset metara , sakolona hijeroglifa . Papirus je pisan istim jezikom i pismom kao Smitov i verovatno potiče iz istog perioda ( oko p. n. e . ) . Priručnik je sastavljenom iz poglavlja o unutrašnjim , očnim , kožnim , ženskim i hirurškim bolestima . Sastoji se odgusto pisanih odlomaka , na hijeratskom pismu . Recepti su svrstani prema bolestima , a nakon naslova dat je u nastavku pregled bolesnika sa dijagnozom i načinom lečenja . U Ebersovom papirusu detaljno je obrađeno krvarenje , što nije slučaj sa Smitovim . U tom kontekstu , pisac papirusa upozorava ; .. . “ džep pun elastične tečnosti ( cista , apsces ) treba da se leči presecanjem ” ... ali i da se pri tome \ ... “ vodi računa o krvnim sudovima . Ukoliko krvarenje potiče iz krvnog suda ili otoka ( hematom , aneurizma ) krvnog suda , moraš ga liječiti nožem koji se zagrije u vatri a ukoliko je krvarenje veliko iz rane ( krvnog suda ) , moraš je spaliti vatrom “ ... Batijev ( Chester Beatty - London ) papirus- prepis je originala iziliveka p.n.e . , – u kome su opisane bolesti anusa . Ovaj zapis se nalazi u Britanskom muzeju u London ( Chester Beatty ) Namena i funkcija naučne literature Literatura u biomedicini ja značajan izvor podataka , informacija i znanja koja prethode novim delima , bilo da se koriste direktno ili indirektno , bilo da su objavljeni ili neobjavljeni ( predavanja , lična korespondencija , i sl . ) . Svakii straživaki projekat u biomedicini mora početi peoučavanjem literature i mora se završiti navođenjem korišćene literature u objavljenoj publikaciji . Literatura se može koristiti i \:direktno navoditi – citirati ; indirektno navoditi – parafraziratii ili na nju upućivati – referencirati , u svim naknadno objavljenim novim delima u kojima je ona korišćena u pisanju stručnog rada , članka knjige i slično , proisteklih iz biomedicinskog istraživanja ili izučavanja neke oblasti . Funkcija Funkcije naučne literature je : Dobijeni rezultati se na najboljii način izlažu i predstavljaju završnu etapu svakog istraživanja Širenje naučnih informacija u prostoru i vremenu Predstavlja osnov za utvrđivanje prioriteta u istraživanju Stimulišu dalja istraživanja Broj objavljenih naučnih publikacija je merilo stvaralačke produktivnosti istraživača Čineći deo svetske riznice nauke naučna literatura dobija novi kvalitet Klasifikacija biomedicinske naučne literature Primarna literatura Naučni radovi u naučnim časopisima , transkripti govora ili predavanja , upitnici , intervjui , privatna dokumentacija , doktorske disertacije , patenti tj. sve ono što se može smatrati ’ ’ informacijom iz prve ruke ’ ’ , naziva se primarnom literaturom . Primarnom literaturom se najčešće smatraju dela koja služe kao polazna tačka za teorijsku raspravu , pisanje stručnih radova i istraživanje . Prema vremenu objavljivanja ova literatura se smatra prvoobjavljenom .. Sakundarna literatura Sekundarnu literaturu čine izveštaji , analize , studije , priručnici , bibliografske baze podataka i sl . , koje se baziraju na primarnim izvornicima , to jest , koji se bave sadržinom i informacijama koje se u njima nalaze . Sekundarna literatura može sadržati identičnu informaciju kao i primarna literatura , ali je ona u tom slučaju ’ ’ prepričana ’ ’ na osnovu originalnog teksta . Prema vremenu objavljivanja ova literatura se smatra drugoobjavljenom .. Tercijarna literatura Tercijernu literaturu čine priručnici ( enciklopedije , leksikoni ) udžbenici , mrežne stanice , vodiči , koje se baziraju na prerađenim i kritički procenjenim informacijama iz primarnih sekundarnih publikacija . Prema vremenu objavljivanja ova literatura se smatra poslednjom . Podela biomedicinske literature Članci u časopisima U ovu grupu spadaju stručni , naučni i popularni članci , koji se po pravilu objavljuju pre svega u stručnim ili naučnim časopisima ali i u opštim časopisima , novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja . Članci objavljeni u stručnim ili naučnim biomedicinskim časopisima Izvorni naučni članak On je prva objava originalnih istraživačkih rezultata u takvom obliku da istraživanje može da se ponovi , a utvrđene činjenice provere . Po pravilu je organizovan po shemi IMRAD ( Introduction , Methods , Results And Discussion ) za eksperimentalna istraživanja ili na deskriptivan način za deskriptivna naučna područja . Mora da bude objavljen u naučnom časopisu sa recenzentskim sistemom prihvatanja članaka i recenziran . Pregledni naučni članak On donosi pregled najnovijih dela o određenom predmetnom području , dela pojedinog istraživača ili grupe istraživača sa ciljem da se već publikovane informacije sažmu , analiziraju , evaluiraju ili sintetizuju . Donosi nove sinteze koje takođe uključuju rezultate sopstvenog istraživanja autora . Mora da bude objavljen u naučnom časopisu sa recenzentskim sistemom prihvatanja članaka i recenziran . Kratki naučni prilog Ovaj prilog je izvorni naučni članak kod kojeg neki elementi sheme IMRAD mogu da budu izostavljeni . Ukratko sažima rezultate završenog izvornog istraživačkog dela ili dela koje je još u toku . Ovde spadaju i kratki pregledi i prethodne objave , ako imaju značaj kratkog naučnog priloga . Stručni članak To je prikaz već poznatog , s naglaskom na upotrebljivosti rezultata izvornih istraživanja i širenju znanja . Zahtevnost ovog teksta prilagođena je potrebama korisnika i čitaoca stručnog ili naučnog časopisa u kojem je objavljen . Recenzija , prikaz knjige , kritika Radi se o prilogu koji je objavljen u naučnoj ili stručnoj publikaciji ( časopisu , knjizi itd . ) , u kojem autor ocenjuje ili dokazuje pravilnost / nepravilnost nekog naučnog ili stručnog rada , kriterijuma , mišljenja ili utvrđene činjenice i / ili pobija / podržava / ocenjuje utvrđene činjenice , radove ili mišljenja drugih autora . Prikaz stručnog mišljenja , mišljenja o naučnom , stručnom ili umetničkom delu , naročito s obzirom na njegov kvalitet . Članci objavljeni u drugim publikacijama časopisima i novinama U ovu grupu članaka spadaju popularni članci , koji se po pravilu objavljuju u opštim časopisima i novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja . Zbornik sa stručnih sastanaka Sažetak izlaganja ( predavanja , referata , postera ) na konferenciji koji je objavljen u zborniku konferencije ili u naučnom , odnosno stručnom časopisu , ili na veb sajtu konferencije , odnosno organizatora konferencije . Popularni članak To je članak za popularizaciju naučnih ili stručnih spoznaja i društvene uloge istraživačke i razvojne delatnosti . Po pravilu ovi članci se objavljuju u opštim časopisima i novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja . Objavljeno naučno izlaganje na konferenciji ( pozvano predavanje ) Ovaj članak objavljen je u zborniku konferencije ili u naučnom , odnosno stručnom časopisu , ili na veb sajtu konferencije , odnosno organizatora konferencije . Objavljeno stručno izlaganje na konferenciji ( pozvano predavanje ) Ovaj članak objavljen je u zborniku konferencije ili u naučnom , odnosno stručnom časopisu , ili na veb sajtu konferencije , odnosno organizatora konferencije . Knjige i druge monografije Knjiga Knjiga je ukoričena štampana publikacija jednog ili više autora od najmanjestranica ( UNESCO-va definicija ) , Zbornik radova Je oblik publikacije koji predstavlja skup originalnih radova ili sažetaka izlaganja ( predavanja , referata , postera ) na konferenciji koji je objavljen u zborniku konferencije ili u naučnom , odnosno stručnom časopisu , konferencije , odnosno organizatora konferencije . Disertacija Disertacija je posebna vrsta naučne publikacije koja predstavlja rezultat samostalnog naučnog i istraživačkog rada doktoranta . Master rad Završni rad ( master rad ) je samostalni stručni rad u kojem se obrađuje odabrana tema . Piše se na završetku master akademskih studija . Ostali publikovani materijali Novinski članak To je članak za popularizaciju naučnih ili stručnih spoznaja i društvene uloge istraživačke i razvojne delatnosti . Po pravilu ovi članci se objavljuju u opštim časopisima i novinama i drugim časopisima za popularizaciju znanja . Sveto pismo Rečnici i slični izvori Neobjavljeni materijali Materijali u štampi Materijali iz arhive naučne ustanove Elektronski materijali Članci u elektronskom formatu Monografija u elektronskom formatu Kompjuterska datoteka Razlozi za citiranje literature pri pisanju naučnog rada Citiranje literature predstavlja standardizovan metod prikazivanja izvora informacija i ideja koje se koriste u pisanju naučnog rada , i to na jedinstveni način koji identifikuje njihove izvore . Postoje tri osnovna razloga zašto treba citirati literaturu koja se koristi pri pisanju naučnog rada : Da bi se prikazale zasluge autora drugih radova , bilo da se autor sa njima slaže ili ne . Kada se koriste reči drugih autora , to se mora naznačiti korišćenjem navodnika i citiranjem . Da bi se čitaocima pokazao materijal na kome je bazirana analiza , diskusija ili zaključci . Da bi se pokazalo čitaocima kako mogu da dođu do materijala koji je korišćen , kako bi mogli da ga ispitaju i sami . Njihovo interesovanje može biti u smislu potvrde autorovog rada , njegovog opoziva ili daljeg istraživanja teme . Pravilno navođenje naučne literature Radovi u časopisima Standardni članak u časopisu ( navesti sve autore do posle dodati et al . ) Jurhar-Pavlova M , Petlichkovski A , TrajkovD , Efinska-Mladenovska O , Arsov T , Strezova A , et al . Influence of the elevated ambient temperature on immunoglobulin G and immunoglobulin G subclasses in sera of Wistar rats . Vojnosanit Pregl6 ) :61 . Ako časopis ima kontinualno straničenje u celom volumenu , poželjno je navesti broj sveske . Organizacija kao autor The Cardiac Society of Australia and New Zealand . Clinical exercise stress testing . Safety and performance guidelines . Med J Aust4. Bez autora Cancer in South Africa [ editorial ] . S Afr Med J Volumen sa suplementom Tadić V , Ćetković S , Knežević D . Endogenous opioids release : an alternative mechanism of cyanide toxicity ? Iugoslav Physiol Pharmacol ActaSuppl4 . Sveska sa suplementom Dimitrijević J , Đukanović Lj , Kovačević Z , Bogdanović R , Maksić Đ , Hrvačević R , et al . Lupis nephritis : his-topathologic features , classification and histologic scoring in renal biopsy . Vojnosanit Pregl( 6 Suppl ) :31. Volumen sa dêlom ( Pt ) Ozben T , Nacitarhan S , Tuncer N . Plasma and urine sialic acid in non-insulin dependent diabetes mellitus . Ann Clin Biochem( Pt6. Sveska sa dêlom Poole GH , Mills SM . One hundred consecutive cases of flap lacerations of the leg in ageing patients . N Z Med J( 986 Pt8. Rečnici i slične reference Turan I , Wredmark T , Fellander-Tsai L . Arthroscopic ankle arthrodesis in rheumatoid arthritis . Clin Orthop4 . Bez volumena i sveske Browell DA , Lennard TW . Immunologic status of the cancer patient and the effects of blood transfusion on antitumor responses . Curr Opin Gen Surg33. Paginacija rimskim brojevima Fisher GA , Sikic BI . Drug resistance in clinical oncology and hematology . Introduction . Hematol Oncol Clin North Am( 2 ) : xi–xii . Knjige i druge monografije Pojedinac kao autor Ringsven MK , Bond D . Gerontology and leadership skills for nurses.d ed . Albany ( NY ) : Delmar Publis- hers ; Urednik ( editor ) kao autor Balint B , editor . Transfusiology . Belgrade : Zavod za udžbenike i nastavna sredstva ; ( Serbian ) Poglavlje u knjizi Mladenović T , Kandolf L , Mijušković ŽP . Lasers in dermatology . In : Karadaglić Đ , editor . Dermatology . Belgrade : Vojnoizdavački zavod & Verzal Press ; p.49. ( Serbian ) Zbornik radova sa kongresa Kimura J , Shibasaki H , editors . Recent advances in clinical neurophysiology . Proceedings of theh International Congress of EMG and Clinical Neurophysiology ; Oct19 ; Kyoto , Japan . Amsterdam : Else- vier ; Rad iz zbornika Bengtsson S , Solheim BG . Enforcement of data protection , privacy and security in medical informatics . In : Lun KC , Degoulet P , Piemme TE , Rienhoff O , editors . MEDINFO Proceedings of theh World Con- gress on Medical Informatics ; Sep10 ; Geneva , Switzerland . Amsterdam : North-Holland ; p.5. Disertacija Knežević D . The importance of decontamination as an element of complex therapy of poisoning with orga-nophosphorous compounds [ dissertation ] . Belgrade : School of Veterinary Medicine ;( Serbian ) . Ostali objavljeni materijali Novinski članak Vujadinović J . The inconsistency between federal and republican regulation about pharmacies . In between double standards . BorbaFebruary p. ( Serbian ) Sveto pismo Serbian Bible . Belgrade : British and Foreign Biblical Society ; Book of Isaiah22. ( Serbian ) Rečnici i slične reference Kostić AĐ . Multilingual Medical Dictionary.h Ed . Belgrade : Nolit ; Erythrophobia ; p.4 . Neobjavljeni materijal U štampi ( in press ) Pantović V , Jarebinski M , Pekmezović T , Knežević A , Kisić D . Mortality caused by endometrial cancer in female population of Belgrade . Vojnosanit Pregl( 2 ) : in press . ( Serbian ) Elektronski materijal Članak u elektronskom formatu Morse SS . Factors in the emergence of infectious disease . Emerg Infect Dis [ 5serial online ]Jan–Mar . Dostupno na URL : http://www.cdc.gov/ncidod/EID/eid/htm Monografija u elektronskom formatu CDI , clinical dermatology illustrated [ monograph on CD-ROM ] . Reeves JRT , Maibach H . CMEA Multime- dia Group , producers.d ed . Version0. San Diego : CMEA ; Kompjuterska datoteka Hemodynamics III : the ups and downs of hemodynamics [ computer program ] . Version2. Orlando ( FL ) : Computerized Educational Systems ; Izvori Spoljašnje veze Vrste naučnih publikacija - PP prezentacija Медицинска информатика Биомедицина