Sokolana
Zgrada Sokolana (deo Kompleksa „Sokolana”) je najatraktivniji objekat i zaštitni znak naselja Stara radnička kolonija u Kragujevcu. Evidentirana je kao kulturno dobro i pod zaštitom je Zavoda za zaštitu spomenika. Naziv je dobila po Sokolskom društvu koje je koristilo prostorije za vežbanje.

Istorijat 

Zgrada Sokolane u Kragujevcu je podignuta 1929. godine, u centru novoformiranog naselja Stara radnička kolonija, koje predstavlja najvećе plansko izgrađeno stambeno naselje u državi. Nastalo je po ugledu na nemačka i engleska naselja, usled potrebe da se velikom broju radnika Artiljerijsko-tehničkog zavoda u Kragujevcu reši stambeno pitanje. Sokolana je podignuta kao zgrada društvenog doma, a za potrebe prosvetnih, kulturnih i sportskih priredbi. Sokolana je, kao i svi drugi objekti, sagrađena od drveta. Gotovi elementi za sve objekte u naselju (stambene barake, zgrada upravnika ), a samim tim i za Sokolanu, izgrađeni su u nemačkoj firmi „Henč” iz okoline Drezdena i isporučeni na ime ratne odštete iz Prvog svetskog rata. Radnici pomenute firme su učestvovali i u sklapanju drvenih konstrukcija, dok su domaća preduzeća izrađivala betonske temelje.

Arhitektura 

Sokolana je skladan spratni objekat od sivo obojenog drveta, pravougaone osnove. U centralnom delu četvoroslivnog krova postavljena je kula prekrivena pločama. Svojim izgledom, kojim dominiraju visoka piramidalna kupa i impozantno pročelje okrenuto ulici, podseća na gotske palate. Celom dužinom objekta u prizemlju, kao i na spratu, prostiru se tremovi sa 9 stubova. Sa trema u prizemlju ulazi se u veliku gimnastičku salu, i jos šest pomoćnih prostorija. Na spratu je bila biblioteka, osnovana za potrebe kulturnog uzdizanja radnika, kao i sala za svečanosti. U parku ispred Sokolane je izgrađen okrugli paviljon za muziku i promenadne koncerte. Tu se nalazi i spomenik kralju Aleksandru I Karađorđeviću, postavljen u savremeno doba na mestu gde se nekada nalazila bista jugoslovenskog kralja (iz 1938. godine).

Galerija slika

Literatura 

 Kragujevacki leksikon, JP Sluzbeni glasnik i Grad Kragujevac, Beograd, 2013.
 Istorija Kragujevca, Boriša Radovanović, Kragujevac 2017.

Reference

Vidi još 
Naselje Stara radnička kolonija

Spoljašnje veze 
Artiljerijsko-tehnički zavod u Kragujevcu

Знаменитости Крагујевца
Грађевине у Крагујевцу
Zgrada Sokolana ( deo Kompleksa „ Sokolana ” ) je najatraktivniji objekat i zaštitni znak naselja Stara radnička kolonija u Kragujevcu . Evidentirana je kao kulturno dobro i pod zaštitom je Zavoda za zaštitu spomenika . Naziv je dobila po Sokolskom društvu koje je koristilo prostorije za vežbanje . Istorijat Zgrada Sokolane u Kragujevcu je podignuta godine , u centru novoformiranog naselja Stara radnička kolonija , koje predstavlja najvećе plansko izgrađeno stambeno naselje u državi . Nastalo je po ugledu na nemačka i engleska naselja , usled potrebe da se velikom broju radnika Artiljerijsko-tehničkog zavoda u Kragujevcu reši stambeno pitanje . Sokolana je podignuta kao zgrada društvenog doma , a za potrebe prosvetnih , kulturnih i sportskih priredbi . Sokolana je , kao i svi drugi objekti , sagrađena od drveta . Gotovi elementi za sve objekte u naselju ( stambene barake , zgrada upravnika ) , a samim tim i za Sokolanu , izgrađeni su u nemačkoj firmi „ Henč ” iz okoline Drezdena i isporučeni na ime ratne odštete iz Prvog svetskog rata . Radnici pomenute firme su učestvovali i u sklapanju drvenih konstrukcija , dok su domaća preduzeća izrađivala betonske temelje . Arhitektura Sokolana je skladan spratni objekat od sivo obojenog drveta , pravougaone osnove . U centralnom delu četvoroslivnog krova postavljena je kula prekrivena pločama . Svojim izgledom , kojim dominiraju visoka piramidalna kupa i impozantno pročelje okrenuto ulici , podseća na gotske palate . Celom dužinom objekta u prizemlju , kao i na spratu , prostiru se tremovi sastubova . Sa trema u prizemlju ulazi se u veliku gimnastičku salu , i jos šest pomoćnih prostorija . Na spratu je bila biblioteka , osnovana za potrebe kulturnog uzdizanja radnika , kao i sala za svečanosti . U parku ispred Sokolane je izgrađen okrugli paviljon za muziku i promenadne koncerte . Tu se nalazi i spomenik kralju Aleksandru I Karađorđeviću , postavljen u savremeno doba na mestu gde se nekada nalazila bista jugoslovenskog kralja ( iz godine ) . Galerija slika Literatura Kragujevacki leksikon , JP Sluzbeni glasnik i Grad Kragujevac , Beograd , Istorija Kragujevca , Boriša Radovanović , Kragujevac Reference Vidi još Naselje Stara radnička kolonija Spoljašnje veze Artiljerijsko-tehnički zavod u Kragujevcu Знаменитости Крагујевца Грађевине у Крагујевцу