Riki Levi
Riki Levi, punim imenom Rifka Levi (Sarajevo, 8. avgust 1907. — Njujork, 12. oktobar 1968.) je bila prva sefardska profesionalna balerina i primabalerina Narodnog pozorišta u Beogradu.

Biografija 
Rifka Levi je rođena 8. avgusta, 1907. godine u Sarajevu, u sefardskoj porodici oca Leona, trgovca, i majke Estere, domaćice, kao šesto od sedmoro dece.

Odrastala je u mnogočlanoj porodici u kojoj su svi članovi bili veoma posebni sa svojim talentima, ali i pogledima na život koji se razlikovao, kako od njihove sefardske, tako i od tradicionalne balkanske kulture i običaja koje su poštovali, ali im nisu robovali po svaku cenu. U toj posebnosti, prednjačile su sestre Levi koje su se, za ono doba, osmelile na nešto što nije bilo uobičajeno za tadašnje prilike: Laura je postala feministkinja i književnica, Nina je postala modiskinja, Klara se udala za katolika i otisnula u svet, Riki je postala balerina, a Blanka, živela je nevenčano sa Srbinom pravoslavne vere.

Njena baletska karijera počinje u Sarajevu 1919. godine, a završava se u Narodnom pozorištu u Beogradu 1935. godine, povredom,odnosno slamanjem kuka na sceni. Školovala se u baletskim školama u Zagrebu, Beču i Parizu.

Povreda je bila teška i zahtevala dugotrajno lečenje u Beogradu, Zagrebu i Milanu. Narodno pozorište je otpušta, što ju je prinudilo da se vrati u Sarajevo, gde nije uspela da dobije angažman kao baletski pedagog u udruženju Cvijeta Zuzorić. Vraća se u Beograd i, uz pomoć sestre Nine, otvara modističku radnju  u pasazu , u Knez Mihajlovoj ulici u Beogradu.. Za vreme nemačkog bombardovanja Beograda 6. aprila 1941. godine, Riki uspeva da pobegne iz prestonice,dobija lazne papire i dokumenta, a zatim se kao jevrejka krije u selu Grbavču kod Ljiga pod imenom Milica Marušić. Nakon rata se vraća u Narodno pozorište i tu provodi neko vreme radeci kao kostimograf. Na poziv svoje sestre Klare 1957.godine je otišla u Njujork (gde se kasnije i preselila) zbog operacije kuka. U Njujorku zivela je sa starijom sestrom Klarom Levi. Cesto je posecivala Jugoslaviju i svoju porodicu(sestru Blanku Kuic,zeta Metodija Kuic\u knjizi i seriji prikazanog kao Marka Koraca,sestricinu Indu\odnosno Gordanu Kuic) ,kod kojih je ranije zivela,ali se Riki nikada nije vratila za stalno u Jugoslaviju.Nakon smrti sestre Klare ,Rikica nastavlja da zivi u Njujorku narednih godina,  sve do svoje smrti 12.oktobra 1968.godine.

Baletska karijera 
Baletska karijera Levijeve je počela u kulturnom društvu Benevolencija, koje ju je 1919. godine poslalo na školovanje u baletsku školu Zagreb. Sledeće godine, još kao učenica, je imala prvi javni nastup u Sarajevu. Nakon dodatnog školovanja u Beču, u baletskoj školi Karla Rajmonda, 1923. godine postaje igračica u baletu Narodnom pozorištu u Beogradu, gde je 1927. godine postala solo balerina, igrajući niz karakternih uloga i solo minijatura. Kritičari su je isticali kao igračicu sa posebnim talentom za stilizovanu grotesku.

Na usavršavanje u Pariz je poslata 1932. godine, gde je studirala u školi klasičnog ruskog baleta profesora Nikolaja Legata i gospođe Nižinski. Kao balerina Narodnog pozorišta, gostovala je u Francuskoj, Austriji, Nemačkoj, Čehoslovačkoj, Španiji i Grčkoj. Vrhunac karijere ostvarila u sezonama između 1931. i 1934. godine,kada je trebala da potpise ugovor sa "Sadler's Wells-om", ali usred izvodjenja baletskog koraka, po recima njene sestricine,odnosno nase poznate knjizevnice i spisateljice Gordane Kuic: "Skocila je,na sceni,pala je,igrala dalje,ponovo pala,ponovo igrala,i na kraju morala da prestane da igra".

Njene zapaženije uloge obuhvataju Sladoled u Labudovom jezeru, Kanarinka i Bela mačka u Začaranoj lepotici, Ljubimče dvora i Arapka u Rajmondi, Beba u Vili lutaka, Pajac i Strelica u Kopeliji, Mor u Don Kihotu i druge.

U popularnoj kulturi 

Lik Levijeve je obrađen u trilogiji njene sestričine i srpske književnice Gordane Kuić, u romanima Miris kiše na Balkanu i Cvat lipe na Balkanu, po kojima su rađene i istoimene serije u kojima lik Riki Salom, baziran na Levijevoj, tumače Aleksandra Bibić u prvom delu, i Nataša Ninković u drugom delu. U njenom rodnom Sarajevu, koreograf i režiser Slavko Pervan je kreirao balet Miris kiše na Balkanu – balet o Riki, koji je premijerno izveden u Sarajevu 1992. godine, a u Beogradu balet je odigran iste godine na BEMUS-u. Levijevu je tumačila balerina Tatjana Kladničkina.

Reference

Literatura

Spoljašnje veze 
 

Рођени 1907.
Умрли 1968.
Сарајлије
Српске балерине
Riki Levi , punim imenom Rifka Levi ( Sarajevo , avgust — Njujork , oktobar ) je bila prva sefardska profesionalna balerina i primabalerina Narodnog pozorišta u Beogradu . Biografija Rifka Levi je rođena avgusta , godine u Sarajevu , u sefardskoj porodici oca Leona , trgovca , i majke Estere , domaćice , kao šesto od sedmoro dece . Odrastala je u mnogočlanoj porodici u kojoj su svi članovi bili veoma posebni sa svojim talentima , ali i pogledima na život koji se razlikovao , kako od njihove sefardske , tako i od tradicionalne balkanske kulture i običaja koje su poštovali , ali im nisu robovali po svaku cenu . U toj posebnosti , prednjačile su sestre Levi koje su se , za ono doba , osmelile na nešto što nije bilo uobičajeno za tadašnje prilike : Laura je postala feministkinja i književnica , Nina je postala modiskinja , Klara se udala za katolika i otisnula u svet , Riki je postala balerina , a Blanka , živela je nevenčano sa Srbinom pravoslavne vere . Njena baletska karijera počinje u Sarajevu godine , a završava se u Narodnom pozorištu u Beogradu godine , povredom,odnosno slamanjem kuka na sceni . Školovala se u baletskim školama u Zagrebu , Beču i Parizu . Povreda je bila teška i zahtevala dugotrajno lečenje u Beogradu , Zagrebu i Milanu . Narodno pozorište je otpušta , što ju je prinudilo da se vrati u Sarajevo , gde nije uspela da dobije angažman kao baletski pedagog u udruženju Cvijeta Zuzorić . Vraća se u Beograd i , uz pomoć sestre Nine , otvara modističku radnju u pasazu , u Knez Mihajlovoj ulici u Beogradu .. Za vreme nemačkog bombardovanja Beograda aprila godine , Riki uspeva da pobegne iz prestonice,dobija lazne papire i dokumenta , a zatim se kao jevrejka krije u selu Grbavču kod Ljiga pod imenom Milica Marušić . Nakon rata se vraća u Narodno pozorište i tu provodi neko vreme radeci kao kostimograf . Na poziv svoje sestre Klaregodine je otišla u Njujork ( gde se kasnije i preselila ) zbog operacije kuka . U Njujorku zivela je sa starijom sestrom Klarom Levi . Cesto je posecivala Jugoslaviju i svoju porodicu( sestru Blanku Kuic,zeta Metodija Kuic \u knjizi i seriji prikazanog kao Marka Koraca,sestricinu Indu\odnosno Gordanu Kuic ) ,kod kojih je ranije zivela,ali se Riki nikada nije vratila za stalno u Jugoslaviju.Nakon smrti sestre Klare ,Rikica nastavlja da zivi u Njujorku narednih godina , sve do svoje smrtioktobragodine . Baletska karijera Baletska karijera Levijeve je počela u kulturnom društvu Benevolencija , koje ju je godine poslalo na školovanje u baletsku školu Zagreb . Sledeće godine , još kao učenica , je imala prvi javni nastup u Sarajevu . Nakon dodatnog školovanja u Beču , u baletskoj školi Karla Rajmonda , godine postaje igračica u baletu Narodnom pozorištu u Beogradu , gde je godine postala solo balerina , igrajući niz karakternih uloga i solo minijatura . Kritičari su je isticali kao igračicu sa posebnim talentom za stilizovanu grotesku . Na usavršavanje u Pariz je poslata godine , gde je studirala u školi klasičnog ruskog baleta profesora Nikolaja Legata i gospođe Nižinski . Kao balerina Narodnog pozorišta , gostovala je u Francuskoj , Austriji , Nemačkoj , Čehoslovačkoj , Španiji i Grčkoj . Vrhunac karijere ostvarila u sezonama između i godine,kada je trebala da potpise ugovor sa " Sadler's Wells-om " , ali usred izvodjenja baletskog koraka , po recima njene sestricine,odnosno nase poznate knjizevnice i spisateljice Gordane Kuic : " Skocila je,na sceni,pala je ,igrala dalje,ponovo pala,ponovo igrala ,i na kraju morala da prestane da igra " . Njene zapaženije uloge obuhvataju Sladoled u Labudovom jezeru , Kanarinka i Bela mačka u Začaranoj lepotici , Ljubimče dvora i Arapka u Rajmondi , Beba u Vili lutaka , Pajac i Strelica u Kopeliji , Mor u Don Kihotu i druge . U popularnoj kulturi Lik Levijeve je obrađen u trilogiji njene sestričine i srpske književnice Gordane Kuić , u romanima Miris kiše na Balkanu i Cvat lipe na Balkanu , po kojima su rađene i istoimene serije u kojima lik Riki Salom , baziran na Levijevoj , tumače Aleksandra Bibić u prvom delu , i Nataša Ninković u drugom delu . U njenom rodnom Sarajevu , koreograf i režiser Slavko Pervan je kreirao balet Miris kiše na Balkanu – balet o Riki , koji je premijerno izveden u Sarajevu godine , a u Beogradu balet je odigran iste godine na BEMUS-u . Levijevu je tumačila balerina Tatjana Kladničkina . Reference Literatura Spoljašnje veze Рођени Умрли Сарајлије Српске балерине