Europees Erfgoedlabel
Het Europees Erfgoedlabel is een erkenning die door de Europese Unie wordt verleend aan cultureel erfgoed dat een belangrijke rol speelt in de Europese geschiedenis, cultuur en integratie. Het Label wordt beheerd door de Europese Commissie. Anno 2022 staan er 60 erfgoedsites op de lijst, waarvan vier in Nederland.

Achtergrond

Een Europese Erfgoedlijst 
In 2006 namen Frankrijk, Hongarije en Spanje het initiatief voor de lancering van een Europese Erfgoedlijst, met daarop erfgoedsites die een sleutelrol hebben gespeeld bij de opbouw van een verenigd Europa.  Aan dit intergouvernementeel initiatief deden 18 landen mee, zowel EU-lidstaten als niet-lidstaten, zoals Zwitserland. Het doel van dit initiatief was destijds om erfgoedsites aan te wijzen die een sleutelrol hebben gespeeld bij de opbouw van een verenigd Europa, om de publieke bekendheid van dit erfgoed te vergroten en om Europese samenwerking te stimuleren vanuit de gedachte dat erfgoed een van de karakteristieke identiteitsbepalende factoren van de Europese gemeenschap is. De criteria om op de lijst te komen varieerden per land en deelnemende landen selecteerden zelf het cultureel erfgoed dat volgens hen op deze lijst thuishoorde.

Van intergouvernementeel naar EU-initiatief
In 2008 kwam de Europese Unie met het plan om het intergouvernementele initiatief om te zetten in een Europees Erfgoedlabel. Coördinatie vanuit een overkoepelend orgaan vanuit de EU moest zorgen voor specificering van de praktische uitvoeringsregelingen van het Europees Erfgoedlabel en daarnaast algemene en heldere criteria formuleren om op de lijst te komen. Dit alles om het succes van het label op lange termijn te garanderen. In 2010 kondigde de Europese Unie de plannen aan voor het EU-brede programma dat bekend staat als het Europees Erfgoedlabel. Op 16 november 2011 werd het label officieel opgericht.

Naast de heldering van de criteria, werden ook de doelen aangescherpt. Het doel van het Europees Erfgoedlabel is het wederzijdse begrip en de dialoog tussen Europese burgers vergroten. Daarnaast moet het Europese burgers meer inzicht bieden in het huidige Europa en haar gemeenschappelijke culturele erfgoed. De Europese Unie wil het bewustzijn onder burgers dat zij deel uitmaken van Europa, en in het bijzonder van de Europese Unie, versterken. Verder wil de Europese Unie vooral jongeren bereiken en hen leren wat de gemeenschappelijke waarden en belangrijkste elementen uit de Europese geschiedenis zijn en hoe deze verankerd zijn in het Europees cultureel erfgoed.

Label 
Cultureel erfgoed wordt door de EU breed gedefinieerd. Sites die in aanmerking komen zijn monumenten; natuurlijke, onder water gelegen, archeologische, industriële of stedelijke locaties; cultuurlandschappen; plaatsen van herinnering; cultuurgoederen en -objecten (d.w.z. goederen of objecten met artistieke, historische of archeologische waarde voor een bepaald land); en immaterieel erfgoed dat met een plaats is verbonden (bijv. mondelinge tradities, rituelen, documenten, podiumkunsten). 

De erfgoedsites die in aanmerking komen voor het Europees Erfgoedlabel zijn niet alleen in eigen land, maar ook in een Europese context van belang en aantrekkelijk voor een breed Europees publiek. Voorlopig mogen de lidstaten die meedoen elke twee jaar twee kandidaten voordragen voor de lijst, waarvan er hoogstens één site per land wordt geselecteerd door een onafhankelijke Europese jury.

Sites met het Europees Erfgoedlabel voldoen aan minstens een van de volgende voorwaarden:

 een grensoverschrijdend of pan-Europees karakter, door te tonen hoe de invloed en aantrekkingskracht van de site over de landsgrenzen heen gaan;
 een plaats en rol in de Europese geschiedenis, cultuur en integratie en banden met belangrijke Europese gebeurtenissen, persoonlijkheden of ontwikkelingen;
 een plaats en rol bij de ontwikkeling en bevordering van de gemeenschappelijke waarden die ten grondslag liggen aan de EU (bijvoorbeeld het Vredespaleis in Den Haag, Nederland).

Procedure Nederland 
De Europese Erfgoedlijst wordt tweejaarlijks uitgebreid. De procedure voor de selectie van sites dient in twee fasen te verlopen. Sites moeten in eerste instantie op nationaal niveau voorgeselecteerd worden, vervolgens vindt een selectie op het niveau van de Europese Unie plaats. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) is verantwoordelijk voor de voordracht van Nederlandse kandidaten voor het Europees Erfgoedlabel. Aan de voordracht gaat een aanvraag- en selectieprocedure vooraf. De voorstellen die voldoen aan de formele vereisten worden door het ministerie van OCW voorgelegd aan de Raad voor Cultuur. De Raad draagt vervolgens zorg voor de inhoudelijke beoordeling van de aanvragen. Hierbij worden nog drie nationale criteria gehanteerd, los van die van de Europese Commissie. Eens in de vijf jaar vindt er een monitoring door de jury plaats van alle sites die het label dragen om te beoordelen of ze nog voldoen aan de gestelde eisen.

Nederlandse sites met het Europees Erfgoedlabel

Herinneringscentrum Kamp Westerbork 

Begin februari 2013 heeft de ministerraad besloten Herinneringscentrum Kamp Westerbork, net als het Vredespaleis in Den Haag, voor te dragen voor het Europees Erfgoedlabel. Beide voordrachten zijn overgenomen door de Europese Commissie. De officiële uitreiking van het label vond plaats op 8 april 2014 in Brussel.

Vredespaleis 

Het Vredespaleis in Den Haag is in 2013 door de Europese Commissie aangewezen als belangrijke plaats van herinnering. De wens om internationale conflicten op te lossen met behulp van het recht en rechtspraak, is geworteld in de eeuwenoude tradities en geschiedenis van Europa.

Verdrag van Maastricht 

Deze immateriële site kreeg in 2018 op voorspraak van de Nederlandse regering en de Provincie Limburg het Europees Erfgoedlabel toebedeeld door de Europese Commissie. De officiële uitreiking van het label vond plaats op 26 maart 2018 in Plovdiv, Bulgarije.

Koloniën van Weldadigheid 

Op 31 maart 2020 nam de Europese Commissie het advies van de jury over en beloonde tien nieuwe sites met het Europees Erfgoedlabel. Vanuit Nederland en België zijn de Koloniën van Weldadigheid gehonoreerd. Dit is een van de eerste transnationale toekenningen.

Vier van de zeven Koloniën van Weldadigheid (Frederiksoord (NL), Wilhelminaoord (NL), Veenhuizen (NL) en Wortel (BE)) zijn ingeschreven op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Deelnemende landen 

 België
 Bulgarije
 Cyprus
 Denemarken
 Duitsland
 Estland
 Finland
 Frankrijk
 Griekenland
 Hongarije
 Italië
 Kroatië
 Letland
 Litouwen
 Luxemburg
 Malta
 Nederland
 Oostenrijk
 Polen
 Portugal
 Roemenië
 Slovenië
 Slowakije
 Spanje
 Tsjechië

Geselecteerde sites 
Deze sites dragen het Europees Erfgoedlabel:

België 
 Mundaneum, Mons
 Bois du Cazier, Charleroi
 Koloniën van Weldadigheid
 MigratieMuseumMigration, Sint-Jans-Molenbeek

Bulgarije 
 Thracische kunst in de oostelijke Rhodopen: Aleksandrovo graf

Duitsland 
 Slot Hambach
 Vrede van Westfalen: Münster en Osnabrück
 Muzikale erfgoedlocaties in Leipzig
 Nieuwe Zakelijkheid in Europa, Weißenhofsiedlung in Stuttgart
 Deutsche Regierungsbunker bij Ahrweiler
 Oderbruch

Estland 
 De Grote Gildehal, Tallinn
 Historische gebouwen van de Universiteit van Tartu, Tartu

Finland 
 Seminaarinmäki campus, Jyväskylä

Frankrijk 
 Abdij van Cluny
 Het huis van Robert Schuman, Scy-Chazelles
 De Europese instituten in Straatsburg 
 Concentratiekamp Natzweiler-Struthof
 Monument in Chambon-sur-Lignon

Griekenland 
 Centrum van het oude Athene
 Archeologische site van Nemea

Hongarije 
 De Franz Liszt-Muziekacademie, Boedapest
 De Pan-Europese Picknick, Sopron
 De Grote synagoge van Boedapest
 Het levend erfgoed van Szentendre

Italië 
 Museum Casa De Gasperi, Pieve Tesino
 Fort Cadine, Trente
 Archeologische vondsten in Ostia
 Ventotene

Kroatië 
 Krapina Neanderthaler plaats
 Museum van de Vučedol Cultuur en archeologische site, Vukovar

Letland 
 Drie broers, Riga
 Historische centrum van Turaida

Litouwen 
 Het Kaunas van 1919-1940, destijds hoofdstad van Litouwen

Luxemburg 
 Het dorp Schengen, bekend van de Verdragen van Schengen
 Het erfgoed van Sint Willibrord, Echternach

Nederland 
 Kamp Westerbork
 Het Vredespaleis, Den Haag
 Verdrag van Maastricht
 Koloniën van Weldadigheid

Oostenrijk 
 Archeologisch park Carnuntum
 Het Keizerlijk paleis van Wenen, Wenen
 De Nieuwe Zakelijkheid in Europa, Werkbundsiedlung Wenen

Polen 
 Haven van Gdańsk
 De Poolse Grondwet van 3 mei 1791, Warschau
 Unie van Lublin
 Begraafplaats van het Oostfront van de Eerste Wereldoorlog, Łużna
 Herdenkplaats in Łambinowice
 Nieuwe Zakelijkheid in Europa, WuWa, Wrocław

Portugal 
 Wet voor de afschaffing van de doodstraf, Lissabon
 De algemene bibliotheek van de Universiteit van Coimbra, Coimbra
 Ponta de Sagres, Sagres
 Onderwater cultuurerfgoed van de Azoren

Roemenië 
 Herdenkplaats voor de slachtoffers van het communisme en het verzet, Sighet
 Paleis van de Europese Commissie van de Donau, Galaţi

Slowakije 
 Middeleeuwse muurschildering in de regio's Gemer en Malohont

Slovenië 
 Franja partizanen ziekenhuis, Dolenji Novaki
 Kerk van de Heilige Geest, Javorca, Zatolmin
 Zdravljica

Spanje 
 Algemeen Archief van de Kroon van Aragon, Barcelona
 Studentenwoningen, Madrid 
 Mijnpark Almadén

Tsjechië 
 De burcht van Olomouc en het Arcidiecézní muzeum, Olomouc 
 Slot Kynžvart, Lázně Kynžvart
 Nieuwe Zakelijkheid in Europa: Osada Baba (Praag), Kolonie Nový dům (Brno)

Externe links 
 Kaart met de Europese Erfgoed sites
 Video over het Europees Erfgoed Label
 Europees Erfgoed Label, website van de Europese Commissie

Cultureel erfgoed
Cultuur in Europa
Het Europees Erfgoedlabel is een erkenning die door de Europese Unie wordt verleend aan cultureel erfgoed dat een belangrijke rol speelt in de Europese geschiedenis , cultuur en integratie . Het Label wordt beheerd door de Europese Commissie . Annostaan ererfgoedsites op de lijst , waarvan vier in Nederland . Achtergrond Een Europese Erfgoedlijst Innamen Frankrijk , Hongarije en Spanje het initiatief voor de lancering van een Europese Erfgoedlijst , met daarop erfgoedsites die een sleutelrol hebben gespeeld bij de opbouw van een verenigd Europa . Aan dit intergouvernementeel initiatief dedenlanden mee , zowel EU-lidstaten als niet-lidstaten , zoals Zwitserland . Het doel van dit initiatief was destijds om erfgoedsites aan te wijzen die een sleutelrol hebben gespeeld bij de opbouw van een verenigd Europa , om de publieke bekendheid van dit erfgoed te vergroten en om Europese samenwerking te stimuleren vanuit de gedachte dat erfgoed een van de karakteristieke identiteitsbepalende factoren van de Europese gemeenschap is . De criteria om op de lijst te komen varieerden per land en deelnemende landen selecteerden zelf het cultureel erfgoed dat volgens hen op deze lijst thuishoorde . Van intergouvernementeel naar EU-initiatief Inkwam de Europese Unie met het plan om het intergouvernementele initiatief om te zetten in een Europees Erfgoedlabel . Coördinatie vanuit een overkoepelend orgaan vanuit de EU moest zorgen voor specificering van de praktische uitvoeringsregelingen van het Europees Erfgoedlabel en daarnaast algemene en heldere criteria formuleren om op de lijst te komen . Dit alles om het succes van het label op lange termijn te garanderen . Inkondigde de Europese Unie de plannen aan voor het EU-brede programma dat bekend staat als het Europees Erfgoedlabel . Opnovemberwerd het label officieel opgericht . Naast de heldering van de criteria , werden ook de doelen aangescherpt . Het doel van het Europees Erfgoedlabel is het wederzijdse begrip en de dialoog tussen Europese burgers vergroten . Daarnaast moet het Europese burgers meer inzicht bieden in het huidige Europa en haar gemeenschappelijke culturele erfgoed . De Europese Unie wil het bewustzijn onder burgers dat zij deel uitmaken van Europa , en in het bijzonder van de Europese Unie , versterken . Verder wil de Europese Unie vooral jongeren bereiken en hen leren wat de gemeenschappelijke waarden en belangrijkste elementen uit de Europese geschiedenis zijn en hoe deze verankerd zijn in het Europees cultureel erfgoed . Label Cultureel erfgoed wordt door de EU breed gedefinieerd . Sites die in aanmerking komen zijn monumenten ; natuurlijke , onder water gelegen , archeologische , industriële of stedelijke locaties ; cultuurlandschappen ; plaatsen van herinnering ; cultuurgoederen en -objecten ( d.w.z. goederen of objecten met artistieke , historische of archeologische waarde voor een bepaald land ) ; en immaterieel erfgoed dat met een plaats is verbonden ( bijv. mondelinge tradities , rituelen , documenten , podiumkunsten ) . De erfgoedsites die in aanmerking komen voor het Europees Erfgoedlabel zijn niet alleen in eigen land , maar ook in een Europese context van belang en aantrekkelijk voor een breed Europees publiek . Voorlopig mogen de lidstaten die meedoen elke twee jaar twee kandidaten voordragen voor de lijst , waarvan er hoogstens één site per land wordt geselecteerd door een onafhankelijke Europese jury . Sites met het Europees Erfgoedlabel voldoen aan minstens een van de volgende voorwaarden : een grensoverschrijdend of pan-Europees karakter , door te tonen hoe de invloed en aantrekkingskracht van de site over de landsgrenzen heen gaan ; een plaats en rol in de Europese geschiedenis , cultuur en integratie en banden met belangrijke Europese gebeurtenissen , persoonlijkheden of ontwikkelingen ; een plaats en rol bij de ontwikkeling en bevordering van de gemeenschappelijke waarden die ten grondslag liggen aan de EU ( bijvoorbeeld het Vredespaleis in Den Haag , Nederland ) . Procedure Nederland De Europese Erfgoedlijst wordt tweejaarlijks uitgebreid . De procedure voor de selectie van sites dient in twee fasen te verlopen . Sites moeten in eerste instantie op nationaal niveau voorgeselecteerd worden , vervolgens vindt een selectie op het niveau van de Europese Unie plaats . Het ministerie van Onderwijs , Cultuur en Wetenschap ( OCW ) is verantwoordelijk voor de voordracht van Nederlandse kandidaten voor het Europees Erfgoedlabel . Aan de voordracht gaat een aanvraag- en selectieprocedure vooraf . De voorstellen die voldoen aan de formele vereisten worden door het ministerie van OCW voorgelegd aan de Raad voor Cultuur . De Raad draagt vervolgens zorg voor de inhoudelijke beoordeling van de aanvragen . Hierbij worden nog drie nationale criteria gehanteerd , los van die van de Europese Commissie . Eens in de vijf jaar vindt er een monitoring door de jury plaats van alle sites die het label dragen om te beoordelen of ze nog voldoen aan de gestelde eisen . Nederlandse sites met het Europees Erfgoedlabel Herinneringscentrum Kamp Westerbork Begin februariheeft de ministerraad besloten Herinneringscentrum Kamp Westerbork , net als het Vredespaleis in Den Haag , voor te dragen voor het Europees Erfgoedlabel . Beide voordrachten zijn overgenomen door de Europese Commissie . De officiële uitreiking van het label vond plaats opaprilin Brussel . Vredespaleis Het Vredespaleis in Den Haag is indoor de Europese Commissie aangewezen als belangrijke plaats van herinnering . De wens om internationale conflicten op te lossen met behulp van het recht en rechtspraak , is geworteld in de eeuwenoude tradities en geschiedenis van Europa . Verdrag van Maastricht Deze immateriële site kreeg inop voorspraak van de Nederlandse regering en de Provincie Limburg het Europees Erfgoedlabel toebedeeld door de Europese Commissie . De officiële uitreiking van het label vond plaats opmaartin Plovdiv , Bulgarije . Koloniën van Weldadigheid Opmaartnam de Europese Commissie het advies van de jury over en beloonde tien nieuwe sites met het Europees Erfgoedlabel . Vanuit Nederland en België zijn de Koloniën van Weldadigheid gehonoreerd . Dit is een van de eerste transnationale toekenningen . Vier van de zeven Koloniën van Weldadigheid ( Frederiksoord ( NL ) , Wilhelminaoord ( NL ) , Veenhuizen ( NL ) en Wortel ( BE ) ) zijn ingeschreven op de UNESCO Werelderfgoedlijst . Deelnemende landen België Bulgarije Cyprus Denemarken Duitsland Estland Finland Frankrijk Griekenland Hongarije Italië Kroatië Letland Litouwen Luxemburg Malta Nederland Oostenrijk Polen Portugal Roemenië Slovenië Slowakije Spanje Tsjechië Geselecteerde sites Deze sites dragen het Europees Erfgoedlabel : België Mundaneum , Mons Bois du Cazier , Charleroi Koloniën van Weldadigheid MigratieMuseumMigration , Sint-Jans-Molenbeek Bulgarije Thracische kunst in de oostelijke Rhodopen : Aleksandrovo graf Duitsland Slot Hambach Vrede van Westfalen : Münster en Osnabrück Muzikale erfgoedlocaties in Leipzig Nieuwe Zakelijkheid in Europa , Weißenhofsiedlung in Stuttgart Deutsche Regierungsbunker bij Ahrweiler Oderbruch Estland De Grote Gildehal , Tallinn Historische gebouwen van de Universiteit van Tartu , Tartu Finland Seminaarinmäki campus , Jyväskylä Frankrijk Abdij van Cluny Het huis van Robert Schuman , Scy-Chazelles De Europese instituten in Straatsburg Concentratiekamp Natzweiler-Struthof Monument in Chambon-sur-Lignon Griekenland Centrum van het oude Athene Archeologische site van Nemea Hongarije De Franz Liszt-Muziekacademie , Boedapest De Pan-Europese Picknick , Sopron De Grote synagoge van Boedapest Het levend erfgoed van Szentendre Italië Museum Casa De Gasperi , Pieve Tesino Fort Cadine , Trente Archeologische vondsten in Ostia Ventotene Kroatië Krapina Neanderthaler plaats Museum van de Vučedol Cultuur en archeologische site , Vukovar Letland Drie broers , Riga Historische centrum van Turaida Litouwen Het Kaunas van destijds hoofdstad van Litouwen Luxemburg Het dorp Schengen , bekend van de Verdragen van Schengen Het erfgoed van Sint Willibrord , Echternach Nederland Kamp Westerbork Het Vredespaleis , Den Haag Verdrag van Maastricht Koloniën van Weldadigheid Oostenrijk Archeologisch park Carnuntum Het Keizerlijk paleis van Wenen , Wenen De Nieuwe Zakelijkheid in Europa , Werkbundsiedlung Wenen Polen Haven van Gdańsk De Poolse Grondwet vanmei Warschau Unie van Lublin Begraafplaats van het Oostfront van de Eerste Wereldoorlog , Łużna Herdenkplaats in Łambinowice Nieuwe Zakelijkheid in Europa , WuWa , Wrocław Portugal Wet voor de afschaffing van de doodstraf , Lissabon De algemene bibliotheek van de Universiteit van Coimbra , Coimbra Ponta de Sagres , Sagres Onderwater cultuurerfgoed van de Azoren Roemenië Herdenkplaats voor de slachtoffers van het communisme en het verzet , Sighet Paleis van de Europese Commissie van de Donau , Galaţi Slowakije Middeleeuwse muurschildering in de regio's Gemer en Malohont Slovenië Franja partizanen ziekenhuis , Dolenji Novaki Kerk van de Heilige Geest , Javorca , Zatolmin Zdravljica Spanje Algemeen Archief van de Kroon van Aragon , Barcelona Studentenwoningen , Madrid Mijnpark Almadén Tsjechië De burcht van Olomouc en het Arcidiecézní muzeum , Olomouc Slot Kynžvart , Lázně Kynžvart Nieuwe Zakelijkheid in Europa : Osada Baba ( Praag ) , Kolonie Nový dům ( Brno ) Externe links Kaart met de Europese Erfgoed sites Video over het Europees Erfgoed Label Europees Erfgoed Label , website van de Europese Commissie Cultureel erfgoed Cultuur in Europa