Associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn
De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn (Pruno-Crataegetum) is een associatie uit het verbond van sleedoorn en meidoorn (Carpino-Prunion). Het is een plantengemeenschap die voorkomt op vochtige, neutrale tot basische bodems en die gekenmerkt worden door een dichte, bloemen- en vruchtenrijke struiklaag met vooral stekel- en doornstruiken, zoals eenstijlige meidoorn, sleedoorn en hondsroos, en een goed ontwikkelde kruidlaag.

Deze associatie is zowel in Nederland als in Vlaanderen vrij algemeen en wijd verspreid.

Naamgeving en codering 
 Synoniem: Pruno spinosae-Crataegetum 
 Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r40Ab01

De wetenschappelijke naam Pruno-Crataegetum is afgeleid van de botanische namen van twee diagnostische doornstruiksoorten binnen de associatie. Dit zijn sleedoorn (Prunus spinosa) en eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna).

Symmorfologie 

De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn zich manifesteert zich altijd in de formatie van een struweel. De vegetatiestructuur van de associatie wordt gekenmerkt door een dominante struiklaag die zeer bloem- en vruchtenrijk is. Een boomlaag ontbreekt, alhoewel het soms kan voorkomen dat er ook enkele loofbomen in het struweel staan. Vooral wanneer de associatie optreedt als mantel van een bosrand zijn er vaak kleine loofbomen in de struiklaag aanwezig.

De kruidlaag is meestal soortenrijk en goed ontwikkeld, met voornamelijk ruigte- en boskruiden. Een moslaag is zelden aanwezig.

Ecologie 
De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn komt voor op eutrofe tot mesotrofe, basische tot licht zure, kleiige of lemige of plaatselijk zelfs kalkrijke bodems. De standplaatsen zijn in de regel matig vochtig tot nat, en vegetaties met eenstijlige meidoorn verdragen zelfs tijdelijke overstromingen.

Deze associatie komt in Nederland en Vlaanderen vooral lintvormig voor als aangeplante heggen en als mantel van bosranden en houtwallen, opvallend vaak langs snelwegen.

Subassociaties in Nederland en Vlaanderen 
Van de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn komen in Nederland en Vlaanderen vier subassociaties voor.

Typische subassociatie  
Een typische subassociatie (Pruno-Crataegetum typicum) heeft voor Nederland de syntaxoncode r40Ab01a.

Subassociatie met koebraam  
Een subassociatie met koebraam (Pruno-Crataegetum rubetosum ulmifolii) wordt gekenmerkt door de zeldzame koebraam (Rubus ulmifolius) die hier een belangrijke rol speelt. De syntaxoncode voor Nederland is r40Ab01b.

Subassociatie met Gelderse roos 
Een subassociatie met Gelderse roos (Pruno-Crataegetum viburnetosum opuli) wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van Gelderse roos (Viburnum opulus). De syntaxoncode voor Nederland is r40Ab01c.

Subassociatie met bosrank 

Een subassociatie met bosrank (Pruno-Crataegetum clematidetosum) wordt gekenmerkt door veel lianen, waaronder vooral bosrank (Clematis vitalba), die de doorn- en stekelstruiken bedekken. De syntaxoncode voor Nederland is r40Ab01d.

Successie 
De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn is een vervangingsgemeenschap van loofbossen uit de klasse van eiken- en beukenbossen op voedselrijke grond.

Ze ontstaat op natuurlijke wijze in verschillende graslandentypen door het wegvallen of sterk verminderen van beweiding of beheer. De associatie kan zeer lang blijven bestaan, voor zij uiteindelijk terug evolueert naar loofbos. De eerste stappen in deze successie is het opduiken van zomereik en es in de struikengordel.

Wordt het struweel gerooid en gemaaid, dan ontwikkelt zich meestal de glanshaver-associatie of de associatie van dauwbraam en marjolein.

Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen 

De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn wordt in de regel gedomineerd door de klassekensoorten eenstijlige meidoorn, hondsroos, sleedoorn (die in deze associatie zijn optimum kent), gewone vlier, rode kornoelje en wilde kardinaalsmuts.

De kruidlaag telt vier voor de associatie specifieke kensoorten, waarvan enkel de hop algemeen voorkomt. Het groot warkruid, de besanjelieren het hopwarkruid zijn in Vlaanderen en Nederland zeldzaam. Ook de klassekensoorten heggerank, bosrank en koebraam komen voor, zij het niet algemeen. Verder vinden we in deze vegetatie vooral veel nitrofiele planten als grote brandnetel, hondsdraf en kleefkruid, en (sinds het begin van de twintigste eeuw steeds minder) typische bosplanten als look-zonder-look, geel nagelkruid en dolle kervel.

In de onderstaande tabel staan de belangrijkste diagnostische plantentaxa van de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn voor Nederland en Vlaanderen.

Vegetatiezonering 
De associatie van sleedoorn en meidoorn vormt veelal contactgemeenschappen met vegetatie uit de klasse van matig voedselrijke graslanden, de klasse van nitrofiele zomen of de marjolein-klasse. Ook bosgemeenschappen uit de klasse van eiken- en beukenbossen op voedselrijke grond en de klasse van wilgenvloedbossen en -struwelen kunnen contactgemeenschappen vormen wanneer de associatie als mantel van een bosrand optreedt.

Microgemeenschappen 
Een veel voorkomende microgemeenschap in de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn is de kapjesvingermos-associatie (Physcietum adscendentis). Deze nitrofiele inslaggemeenschap is vaak te zien op de takken en twijgen van de doornstruiken van deze associatie.

Verspreiding 
De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn heeft een breed verspreidingsgebied, van Groot-Brittannië en West-Europa tot in Oost- en Zuidoost-Europa. beperkt tot atlantisch en subatlantisch Europa, van Zuid-Zweden over Denemarken tot in Midden-Duitsland.

In Nederland is ze algemeen en verspreid, vooral in het fluviatiel district, de pleistocene districten, het estuariëndistrict en in Zuid-Limburg.

Ook in Vlaanderen komt deze associatie zeer verspreid voor, voornamelijk in de West-Vlaamse Heuvelstreek, de Vlaamse Ardennen, Haspengouw, de Polderstreek, de Antwerpse fortengordel en de Zuiderkempen.

Afbeeldingen 

Sleedoorn en eenstijlige meidoorn
De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn ( Pruno-Crataegetum ) is een associatie uit het verbond van sleedoorn en meidoorn ( Carpino-Prunion ) . Het is een plantengemeenschap die voorkomt op vochtige , neutrale tot basische bodems en die gekenmerkt worden door een dichte , bloemen- en vruchtenrijke struiklaag met vooral stekel- en doornstruiken , zoals eenstijlige meidoorn , sleedoorn en hondsroos , en een goed ontwikkelde kruidlaag . Deze associatie is zowel in Nederland als in Vlaanderen vrij algemeen en wijd verspreid . Naamgeving en codering Synoniem : Pruno spinosae-Crataegetum Syntaxoncode voor Nederland ( rVvN ) : r40Ab01 De wetenschappelijke naam Pruno-Crataegetum is afgeleid van de botanische namen van twee diagnostische doornstruiksoorten binnen de associatie . Dit zijn sleedoorn ( Prunus spinosa ) en eenstijlige meidoorn ( Crataegus monogyna ) . Symmorfologie De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn zich manifesteert zich altijd in de formatie van een struweel . De vegetatiestructuur van de associatie wordt gekenmerkt door een dominante struiklaag die zeer bloem- en vruchtenrijk is . Een boomlaag ontbreekt , alhoewel het soms kan voorkomen dat er ook enkele loofbomen in het struweel staan . Vooral wanneer de associatie optreedt als mantel van een bosrand zijn er vaak kleine loofbomen in de struiklaag aanwezig . De kruidlaag is meestal soortenrijk en goed ontwikkeld , met voornamelijk ruigte- en boskruiden . Een moslaag is zelden aanwezig . Ecologie De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn komt voor op eutrofe tot mesotrofe , basische tot licht zure , kleiige of lemige of plaatselijk zelfs kalkrijke bodems . De standplaatsen zijn in de regel matig vochtig tot nat , en vegetaties met eenstijlige meidoorn verdragen zelfs tijdelijke overstromingen . Deze associatie komt in Nederland en Vlaanderen vooral lintvormig voor als aangeplante heggen en als mantel van bosranden en houtwallen , opvallend vaak langs snelwegen . Subassociaties in Nederland en Vlaanderen Van de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn komen in Nederland en Vlaanderen vier subassociaties voor . Typische subassociatie Een typische subassociatie ( Pruno-Crataegetum typicum ) heeft voor Nederland de syntaxoncode r40Ab01a . Subassociatie met koebraam Een subassociatie met koebraam ( Pruno-Crataegetum rubetosum ulmifolii ) wordt gekenmerkt door de zeldzame koebraam ( Rubus ulmifolius ) die hier een belangrijke rol speelt . De syntaxoncode voor Nederland is r40Ab01b . Subassociatie met Gelderse roos Een subassociatie met Gelderse roos ( Pruno-Crataegetum viburnetosum opuli ) wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van Gelderse roos ( Viburnum opulus ) . De syntaxoncode voor Nederland is r40Ab01c. Subassociatie met bosrank Een subassociatie met bosrank ( Pruno-Crataegetum clematidetosum ) wordt gekenmerkt door veel lianen , waaronder vooral bosrank ( Clematis vitalba ) , die de doorn- en stekelstruiken bedekken . De syntaxoncode voor Nederland is r40Ab01d . Successie De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn is een vervangingsgemeenschap van loofbossen uit de klasse van eiken- en beukenbossen op voedselrijke grond . Ze ontstaat op natuurlijke wijze in verschillende graslandentypen door het wegvallen of sterk verminderen van beweiding of beheer . De associatie kan zeer lang blijven bestaan , voor zij uiteindelijk terug evolueert naar loofbos . De eerste stappen in deze successie is het opduiken van zomereik en es in de struikengordel . Wordt het struweel gerooid en gemaaid , dan ontwikkelt zich meestal de glanshaver-associatie of de associatie van dauwbraam en marjolein . Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn wordt in de regel gedomineerd door de klassekensoorten eenstijlige meidoorn , hondsroos , sleedoorn ( die in deze associatie zijn optimum kent ) , gewone vlier , rode kornoelje en wilde kardinaalsmuts . De kruidlaag telt vier voor de associatie specifieke kensoorten , waarvan enkel de hop algemeen voorkomt . Het groot warkruid , de besanjelieren het hopwarkruid zijn in Vlaanderen en Nederland zeldzaam . Ook de klassekensoorten heggerank , bosrank en koebraam komen voor , zij het niet algemeen . Verder vinden we in deze vegetatie vooral veel nitrofiele planten als grote brandnetel , hondsdraf en kleefkruid , en ( sinds het begin van de twintigste eeuw steeds minder ) typische bosplanten als look-zonder-look , geel nagelkruid en dolle kervel . In de onderstaande tabel staan de belangrijkste diagnostische plantentaxa van de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn voor Nederland en Vlaanderen . Vegetatiezonering De associatie van sleedoorn en meidoorn vormt veelal contactgemeenschappen met vegetatie uit de klasse van matig voedselrijke graslanden , de klasse van nitrofiele zomen of de marjolein-klasse . Ook bosgemeenschappen uit de klasse van eiken- en beukenbossen op voedselrijke grond en de klasse van wilgenvloedbossen en -struwelen kunnen contactgemeenschappen vormen wanneer de associatie als mantel van een bosrand optreedt . Microgemeenschappen Een veel voorkomende microgemeenschap in de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn is de kapjesvingermos-associatie ( Physcietum adscendentis ) . Deze nitrofiele inslaggemeenschap is vaak te zien op de takken en twijgen van de doornstruiken van deze associatie . Verspreiding De associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn heeft een breed verspreidingsgebied , van Groot-Brittannië en West-Europa tot in Oost- en Zuidoost-Europa . beperkt tot atlantisch en subatlantisch Europa , van Zuid-Zweden over Denemarken tot in Midden-Duitsland . In Nederland is ze algemeen en verspreid , vooral in het fluviatiel district , de pleistocene districten , het estuariëndistrict en in Zuid-Limburg . Ook in Vlaanderen komt deze associatie zeer verspreid voor , voornamelijk in de West-Vlaamse Heuvelstreek , de Vlaamse Ardennen , Haspengouw , de Polderstreek , de Antwerpse fortengordel en de Zuiderkempen . Afbeeldingen Sleedoorn en eenstijlige meidoorn