Ցրոնք
Ցրոնք (), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում է Մշո դաշտում, Մուշ քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևելք՝ Հացիկ գյուղի մոտակայքում, Մեղրագետի հովտում։

Ավանդապատում
Ըստ ավանդության այս բնակավայրում են բնակվել Նոյի որդի Սեմի կրտսեր զավակ Տարբանի 30 տղաներն ու 15 աղջիկները։ Տարբանի անունով գավառը կոչվել է Տարոն։ Տարբանտի զավակները իրարից բաժանվել են, որի պատճառով էլ գյուղը ստացել է Ցրոնք անվանումը։

Պատմություն 
Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Մովսես Խորենացին։ Գյուղը սկզբում մտել է Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Տարոն գավառի մեջ։

Եղել է Մշո գավառի ամենանշանովոր հայկական գյուղերից մեկը։

Քրդերը հաճախակի են հարձակվել գյուղի վրա, որի պատճառով բնակիչների մի մասը տեղափոխվել է Խասգյուղ։

1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղն ավերվել է, իսկ բնակիչների մեծ մասը բնաջնջվել։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր տեղերում։

Բնակչություն 
XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբներին Ցրոնքն ուներ 300-320 տուն՝ մոտ 3000 հայ բնակչով։

Տնտեսություն 
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն, արհեստներն ու առևտուրն էր։

Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ 2 հայկական եկեղեցի։

Կրթություն
1861 թվականին Մխիթար Վարդապետի հանգանակություններով Ցրոնքում բացվել է կրթարան։ XX դարի սկզբներին կրթարանում սովորում էր 23 աշակերտ։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Հուշագրական ժառանգություն, գիրք 14»/Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող /ՀՃՈՒ/ հիմնադրամի գիտական ուսումնասիրություններ, Եր., 2011 թ., 360-361 էջ։

Տես նաև 
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
 Ցրոնք գյուղը քարտեզի վրա 38°49′K 41°40′D

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մուշի շրջանի համայնքներ
Ցրոնք ( ) , գյուղ Արևմտյան Հայաստանում , Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում է Մշո դաշտում , Մուշ քաղաքիցկմ հյուսիս - արևելք ՝ Հացիկ գյուղի մոտակայքում , Մեղրագետի հովտում ։ Ավանդապատում Ըստ ավանդության այս բնակավայրում են բնակվել Նոյի որդի Սեմի կրտսեր զավակ Տարբանիտղաներն ուաղջիկները ։ Տարբանի անունով գավառը կոչվել է Տարոն ։ Տարբանտի զավակները իրարից բաժանվել են , որի պատճառով էլ գյուղը ստացել է Ցրոնք անվանումը ։ Պատմություն Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Մովսես Խորենացին ։ Գյուղը սկզբում մտել է Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Տարոն գավառի մեջ ։ Եղել է Մշո գավառի ամենանշանովոր հայկական գյուղերից մեկը ։ Քրդերը հաճախակի են հարձակվել գյուղի վրա , որի պատճառով բնակիչների մի մասը տեղափոխվել է Խասգյուղ ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղն ավերվել է , իսկ բնակիչների մեծ մասը բնաջնջվել ։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր տեղերում ։ Բնակչություն XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբներին Ցրոնքն ուներտուն ՝ մոտհայ բնակչով ։ Տնտեսություն Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն , երկրագործություն , արհեստներն ու առևտուրն էր ։ Պատմամշակութային կառույցներ Գյուղն ուներհայկական եկեղեցի ։ Կրթություն 1861 թվականին Մխիթար Վարդապետի հանգանակություններով Ցրոնքում բացվել է կրթարան ։ XX դարի սկզբներին կրթարանում սովորում էրաշակերտ ։ Աղբյուրներ « Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան » հատորով ) , թթ . , Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն Հուշագրական ժառանգություն , գիրք/ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող /ՀՃՈՒ / հիմնադրամի գիտական ուսումնասիրություններ , Եր . , թ. ,էջ ։ Տես նաև Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն Ցրոնք գյուղը քարտեզի վրա49′K40′D Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Մուշի շրջանի համայնքներ