Ֆենոլոգիա
Ֆենոլոգիա ( - ցուցադրել և լոգիա բառերից), բնության սեզոնային երևույթների, դրանց սկսման ժամկետների և այդ ժամկետները կանխորոշող պատճառների մասին գիտելիքների համակարգ։

Ֆենոլոգիան գրանցում և ուսումնասիրում է բուսական ու կենդանական աշխարհի սեզոնային երևույթները (կենսաֆենոլոգիա), ինչպես նաև ձնածածկույթի հաստատման ու վերացման, առաջին ու վերջին ցրտահարության, սառցակալման ու սառցահալքի ժամկետները և այլն։ Բույսերի համար գրանցվում են զարգացման սեզոնային փուլերը, բողբոջաուռչում և բողբոջաբաց, տերևակալում, ծաղկում (սկիզբը և սվարտը), պտուղների և սերմերի հասունացում, տերևների աշնանային գունավորում, տերևաթափ։ ․

Կենդանիների ֆենոլոգիայում գրանցվում են զուգավորումը, ձագերի հայտնվելը, սեզոնային մազափոխումը և միգրացիան, թռչունների ֆենոլոգիաում՝ բնադրումը, ձվադրումը, առաջին ձագերի հայտնվելը և թռիչքը, չվող թռչունների համար՝ գարնանային և աշնանային չուն և այլն։

Ժամանակակից գիտական ֆենոլոգիաի հիմնադիրը շվեդ բուսաբան Կառլ Լիննեյն է։ Հայաստանում ֆենոլոգիական առաջին աշխատանքները սկսվել են 1930-ական թթ․ սկզբներին, որոշ ընդմիջումից հետո՝ վերսկսվել 1962-ին։ ՀԽՍՀ-ում այն կառավարել է Հայկական աշխարհագրական ընկերության ֆենոլոգիական հանձնաժողովը։

Ֆենոլոգիական օրինաչափությունների հիման վրա կազմում են սեզոնային աշխատանքների և միջոցառումների կազմակերպման տեղական ժամկետները, 
որոնք օգտագործվում են բնության պահպանության, մշակովի բույսերի վնասատուների դեմ պայքարի, մեղվաբուծության, օդանավագնացության ու ժողովրդական տնտեսության այլ բնագավառներում։

Արտաքին հղումներ 
 USA National Phenology Network

Գրականություն 
 Методика фенологических наблюдений в ботанических садах СССР. — М.։ Изд-во АН СССР. 1975. — 27 с.
 Стрижев А. Календарь русской природы. — М.։ Московский рабочий, 1973. — 272 с.

Ֆենոլոգիա
Տարվա եղանակներ
Բնապահպանություն
Ֆենոլոգիա ( - ցուցադրել և լոգիա բառերից ) , բնության սեզոնային երևույթների , դրանց սկսման ժամկետների և այդ ժամկետները կանխորոշող պատճառների մասին գիտելիքների համակարգ ։ Ֆենոլոգիան գրանցում և ուսումնասիրում է բուսական ու կենդանական աշխարհի սեզոնային երևույթները ( կենսաֆենոլոգիա ) , ինչպես նաև ձնածածկույթի հաստատման ու վերացման , առաջին ու վերջին ցրտահարության , սառցակալման ու սառցահալքի ժամկետները և այլն ։ Բույսերի համար գրանցվում են զարգացման սեզոնային փուլերը , բողբոջաուռչում և բողբոջաբաց , տերևակալում , ծաղկում ( սկիզբը և սվարտը ) , պտուղների և սերմերի հասունացում , տերևների աշնանային գունավորում , տերևաթափ ։ ․ Կենդանիների ֆենոլոգիայում գրանցվում են զուգավորումը , ձագերի հայտնվելը , սեզոնային մազափոխումը և միգրացիան , թռչունների ֆենոլոգիաում ՝ բնադրումը , ձվադրումը , առաջին ձագերի հայտնվելը և թռիչքը , չվող թռչունների համար ՝ գարնանային և աշնանային չուն և այլն ։ Ժամանակակից գիտական ֆենոլոգիաի հիմնադիրը շվեդ բուսաբան Կառլ Լիննեյն է ։ Հայաստանում ֆենոլոգիական առաջին աշխատանքները սկսվել ենական թթ ․ սկզբներին , որոշ ընդմիջումից հետո ՝ վերսկսվելին ։ ՀԽՍՀ-ում այն կառավարել է Հայկական աշխարհագրական ընկերության ֆենոլոգիական հանձնաժողովը ։ Ֆենոլոգիական օրինաչափությունների հիման վրա կազմում են սեզոնային աշխատանքների և միջոցառումների կազմակերպման տեղական ժամկետները , որոնք օգտագործվում են բնության պահպանության , մշակովի բույսերի վնասատուների դեմ պայքարի , մեղվաբուծության , օդանավագնացության ու ժողովրդական տնտեսության այլ բնագավառներում ։ Արտաքին հղումներ USA National Phenology Network Գրականություն Методика фенологических наблюдений в ботанических садах СССР . — М. ։ Изд- во АН СССР . —с . Стрижев А . Календарь русской природы . — М. ։ Московский рабочий , —с . Ֆենոլոգիա Տարվա եղանակներ Բնապահպանություն