Սեդրակ Բարխուդարյան
Սեդրակ Գևորգի Բարխուդարյան (), հայ հնագետ, պատմաբան, վիմագրագետ։

Կենսագրություն 
1928 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1932-1937 թվականներին, որպես Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի գիտաշխատող, ղեկավարել է հնագիտական գիտարշավներ։ 1935 թվականին լույս է տեսել Սեդրակ Բարխուդարյանի «Վելիքուխի երկիրը» արժեքավոր աշխատությունը։ 1954 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում։ 1963 թվականին լույս է ընծայել «Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ» մենագրությունը։ 1960 թվականին հիմնադրել է ՀԽՍՀ ԳԱ հնագիտության ինստիտուտի վիմագրության բաժինը։ Չորս պրակով կազմել է «Դիվան հայ վիմագրության» (1960-1973 ) հայատառ վիմական արձանագրությունների ժողովածուն, որի առաջին երկու պրակները լույս են տեսել նրա կենդանության օրոք, իսկ վերջինները՝ հետմահու։ Սեդրակ Բարխուդարյանը մեծ վաստակ ունի հայ վիմագրագիտության զարգացման գործում։

Սեդրակ Բարխուդարյանն առաջարկում էր վիմագրական ժողովածուներ կազմելիս օգտվել վանքերում և Մատենադարանում պահվող մատյաններից, որոնցում կան նախկինում ընդօրինակված բազմաթիվ արձանագրություններ, որոնք այժմ գոյություն չունեն կամ մեզ են հասել քայքայված կամ եղծված վիճակում։ Ընթերցելիս պետք է առաջնորդվել բնագրի և վերծանության նույնականության սկզբունքով։

Աշխատություններ 
 Դիվան հայ վիմագրության, Պրակ II, Գորիսի, Սիսիանի եւ Ղափանի շրջաններ, կազմեց Ս. Գ. Բարխուդարյան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1960։
 Դիվան հայ վիմագրության, Պրակ III, Վայոց ձոր, կազմեց Ս. Գ. Բարխուդարյան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1967։
 Դիվան հայ վիմագրության, Պրակ IV, Գեղարքունիք, կազմեց Ս. Գ. Բարխուդարյան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1973։
 Դիվան հայ վիմագրության, Պրակ V, Արցախ, կազմեց Ս. Գ. Բարխուդարյան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1982։
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Արցախի, Շաքիի և Փառիսոսի իշխանությունները IX-X դարերում.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1971, № 1, էջ 52-76։ 
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Դերբենդի հայ-աղվանական թագավորությունը.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1969, № 3, էջ 125-148։
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Հայ կնոջ իրավական վիճակը միջին դարերում.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1966, № 2, էջ 25-40։
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Կարախանյան Գ. Հ., Հայկական գերեզմանական հուշարձանները և նրանց քանդակները.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1959, N 4, էջ 195-210։ 
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1959, N 1, էջ 99-118։
 Բարխուդարյան Ս., Մի քանի դիտողություններ Երևանի Կաթողիկե եկեղեցու արձանագրությունների վերաբերյալ.- «ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1947, № 5, էջ 69-78։
 Բարխուդարյան Ս., Ժողովրդի դերը մեր պատմական հուշարձանների կերտման գործում.- «ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1958, № 8, էջ 43-54։
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Հայաստանի կոթողային հուշարձանները.- «ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1960, № 7-8, էջ 53-80։
 Սեդրակ Բարխուդարյան, «Էջմիածնի ավետարանի» գրչության վայրը,- «Բանբեր մատենադարանի», 1958, 4, էջ 43-59։
 Սեդրակ Բարխուդարյան, Հերմոնի դպրոցի տեղադրությունն ու գործունեությունը,- «Բանբեր մատենադարանի», 1960, 5, էջ 294-306։
 Սեդրակ Բարխուդարյան, Գեղարքունիքի մելիքներն ու տանուտերերը ըստ Տաթևի վանքի մի փաստաթղթի,- «Բանբեր մատենադարանի», 1967, 8, էջ 191-227։
 Բարխուդարյան Ս. Գ., Տապանագիր Համամ իշխանի անունով.- «ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1964, № 1, էջ 61-64։ 
 Бархударян Седрак. Страницы из истории Арцаха	и армяно-албанских отношений. Науч. ред.։ А. Акопян, К. Асатрян; Ин-т археологии и этнографии НАН РА. Ер.։ Издательство НАН РА.–	Ер.։ Гитутюн, 2011. – 176 с. ISBN 978-5-8080-0875-5

Գրականություն 
 Ավագյան Սուրեն, Սեդրակ Բարխուդարյան.- «Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների», 1970, № 5, էջ 113-114։ 
 Պարույր Մուրադյան, Հարյուրամյակների միջով, հարյուրամեակների հետ [Սեդրակ Բարխուդարյանի վաստակը],- «Սովետական Հայաստան», 1976, 16 սեպտ.։
 Գրիգորյան Գ. Մ., Ականավոր վիմագրագետը.- «Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների», 2005, № 3, էջ 188-193։ 
 Սարգսյան Գագիկ Գ., Ասատուրյան Կլարա, Սեդրակ Բարխուդարյան (Ծննդյան 110-ամյակի առթիվ).- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2008, № 2, էջ 287-311։

Ծանոթագրություններ 

Հայ հնագետներ
Հայ պատմաբաններ
Հայ վիմագրագետներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Խորհրդային պատմաբաններ
Սեդրակ Գևորգի Բարխուդարյան ( ) , հայ հնագետ , պատմաբան , վիմագրագետ ։ Կենսագրություն 1928 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը ։թվականներին , որպես Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի գիտաշխատող , ղեկավարել է հնագիտական գիտարշավներ ։թվականին լույս է տեսել Սեդրակ Բարխուդարյանի « Վելիքուխի երկիրը » արժեքավոր աշխատությունը ։թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում ։թվականին լույս է ընծայել « Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ » մենագրությունը ։թվականին հիմնադրել է ՀԽՍՀ ԳԱ հնագիտության ինստիտուտի վիմագրության բաժինը ։ Չորս պրակով կազմել է « Դիվան հայ վիմագրության » ) հայատառ վիմական արձանագրությունների ժողովածուն , որի առաջին երկու պրակները լույս են տեսել նրա կենդանության օրոք , իսկ վերջինները ՝ հետմահու ։ Սեդրակ Բարխուդարյանը մեծ վաստակ ունի հայ վիմագրագիտության զարգացման գործում ։ Սեդրակ Բարխուդարյանն առաջարկում էր վիմագրական ժողովածուներ կազմելիս օգտվել վանքերում և Մատենադարանում պահվող մատյաններից , որոնցում կան նախկինում ընդօրինակված բազմաթիվ արձանագրություններ , որոնք այժմ գոյություն չունեն կամ մեզ են հասել քայքայված կամ եղծված վիճակում ։ Ընթերցելիս պետք է առաջնորդվել բնագրի և վերծանության նույնականության սկզբունքով ։ Աշխատություններ Դիվան հայ վիմագրության , Պրակ II , Գորիսի , Սիսիանի եւ Ղափանի շրջաններ , կազմեց Ս . Գ . Բարխուդարյան , ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ . , Դիվան հայ վիմագրության , Պրակ III , Վայոց ձոր , կազմեց Ս . Գ . Բարխուդարյան , ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ . , Դիվան հայ վիմագրության , Պրակ IV , Գեղարքունիք , կազմեց Ս . Գ . Բարխուդարյան , ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ . , Դիվան հայ վիմագրության , Պրակ V , Արցախ , կազմեց Ս . Գ . Բարխուդարյան , ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ . , Բարխուդարյան Ս . Գ . , Արցախի , Շաքիի և Փառիսոսի իշխանությունները IX-X դարերում . - « Պատմա - բանասիրական հանդես » , № էջ Բարխուդարյան Ս . Գ . , Դերբենդի հայ - աղվանական թագավորությունը . - « Պատմա - բանասիրական հանդես » , № էջ Բարխուդարյան Ս . Գ . , Հայ կնոջ իրավական վիճակը միջին դարերում . - « Պատմա - բանասիրական հանդես » , № էջ Բարխուդարյան Ս . Գ . , Կարախանյան Գ . Հ . , Հայկական գերեզմանական հուշարձանները և նրանց քանդակները . - « Պատմա - բանասիրական հանդես » , N էջ Բարխուդարյան Ս . Գ . , Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ . - « Պատմա - բանասիրական հանդես » , N էջ Բարխուդարյան Ս . , Մի քանի դիտողություններ Երևանի Կաթողիկե եկեղեցու արձանագրությունների վերաբերյալ . - « ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների » , № էջ Բարխուդարյան Ս . , Ժողովրդի դերը մեր պատմական հուշարձանների կերտման գործում . - « ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների » , № էջ Բարխուդարյան Ս . Գ . , Հայաստանի կոթողային հուշարձանները . - « ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների » , № էջ Սեդրակ Բարխուդարյան , « Էջմիածնի ավետարանի » գրչության վայրը , - « Բանբեր մատենադարանի » , էջ Սեդրակ Բարխուդարյան , Հերմոնի դպրոցի տեղադրությունն ու գործունեությունը , - « Բանբեր մատենադարանի » , էջ Սեդրակ Բարխուդարյան , Գեղարքունիքի մելիքներն ու տանուտերերը ըստ Տաթևի վանքի մի փաստաթղթի , - « Բանբեր մատենադարանի » , էջ Բարխուդարյան Ս . Գ . , Տապանագիր Համամ իշխանի անունով . - « ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների » , № էջ Бархударян Седрак . Страницы из истории Арцаха и армяно - албанских отношений . Науч . ред . ։ А . Акопян , К . Асатрян ; Ин - т археологии и этнографии НАН РА . Ер . ։ Издательство НАН РА . – Ер . ։ Гитутюн , –с . ISBN8080-0875-5 Գրականություն Ավագյան Սուրեն , Սեդրակ Բարխուդարյան . - « Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների » , № էջ Պարույր Մուրադյան , Հարյուրամյակների միջով , հարյուրամեակների հետ [ Սեդրակ Բարխուդարյանի վաստակը ] , - « Սովետական Հայաստան » , սեպտ . ։ Գրիգորյան Գ . Մ. , Ականավոր վիմագրագետը . - « Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների » , № էջ Սարգսյան Գագիկ Գ . , Ասատուրյան Կլարա , Սեդրակ Բարխուդարյան ( Ծննդյանամյակի առթիվ ) . - « Պատմա - բանասիրական հանդես » , № էջ Ծանոթագրություններ Հայ հնագետներ Հայ պատմաբաններ Հայ վիմագրագետներ 20-րդ դարի պատմաբաններ Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Խորհրդային պատմաբաններ