Ֆենոմենոլոգիա
Ֆենոմենոլոգիա (ֆենոմեն և լոգիա բառերից), սկզբում՝ փիլիսոփայական գիտակարգ, հետագայում՝ իդեալիստական փիլիսոփայության ուղղություն, որը ձգտում է փիլիսոփայական գիտակցությունը ազատագրել նատուրալիստական դիրքորոշումներից (որոնք խստորեն բաժանում են օբյեկտն ու սուբյեկտը), հասնել գիտակցության ռեֆլեքսիայի, բացահայտել ճանաչողության, մարդկային գոյության և մշակույթի սահմանային բնութագրերն ու նախասկզբնային հիմքերը։

Սկզբում ֆենոմենոլոգիայի նպատակը հանգեցվում Էր հիմնականում զգայական փորձի առարկաների քննադատական նեգատիվ վերլուծությանը (Յոհան Հենրիխ Լամբերտ, Իմանուիլ Կանտ)։ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելը «Ոգու ֆենոմենոլոգիա»-ում ֆենոմենոլոգիան դիտարկել է որպես փիլիսոփայության գիտակարգ գիտակցության կազմավորման պատմական ձևերի և փիլիսոփայության գիտելիքի ձևավորման մասին։ XIX դ․ ֆենոմենոլոգիան մեկնաբանվել է որպես հոգեբանության ճյուղ (Մ․ Լացառուս, Ֆրանց Բրենտանո, Կառլ Շտումպֆ, Ա․ ֆոն Մայնոնգ)։

Ֆենոմենոլոգիայի այսպիսի ընկալումից էր ելնում իր վաղ շրջանում նաև Էդմունդ Հուսերլը, որը հետագայում զարգացրել է ֆենոմենոլոգիայի մի ամբողջ համակարգ՝ յուրահատուկ իդեալիստական փիլիսոփայական ուղղություն, որը XX դ․ բուրժական փիլիսոփայության հիմնական ուղղություններից է։

Ֆենոմենոլոգիան էական ազդեցություն է գործել արդի փիլիսոփայության վրա, մասնավորապես ֆենոմենոլոգիայի գաղափարները կազմում են էկզիստենցիալիզմի փիլիսոփայական հիմքը։ Բացահայտելով ֆենոմենոլոգիայի հիմնական սկզբունքների և դրույթների սնանկությունը՝ նրա սուբյեկտիվիզմը, բնական գիտությունների մեթոդաբանությունից կտրվածությունը, սխոլաստիկականությունը, մարքսիստները նշում են նաև ֆենոմենոլոգիայի որոշ ռացիոնալ կողմերը՝ սցիենտիզմի և պոզիտիվիզմի քննադատությունը, արևմտաեվրոպական մշակույթի ճգնաժամի գիտակցումը։

Գրականություն 
 Ժամանակակից բուրժուական փիլիսոփայություն, Ե․, 1983։ 
 Мотрошилова Н․ В․, Принципы и противоречия феноменологической философии, М․» 1968․
 Гуссерль Э. Идеи к чистой феноменологии и феноменологической философии. Т. 1. [1] (недоступная ссылка с 12-05-2013 (162 дня)) М.: ДИК, 1999.
 Гуссерль Э. Картезианские размышления (недоступная ссылка с 12-05-2013 (162 дня)) / Пер. с нем. Д. В. Скляднева. СПб.: Наука, 2001.
 Гуссерль Э. Логические исследования. Т. 2. — М.: ДИК, 2001. [2]
 Хайдеггер М. Бытие и время / М. Хайдеггер; Пер. с нем. В. В. Бибихина. — Харьков: «Фолио», 2003. — 503, [9] с. — (Philosophy) — ISBN 966-03-1594-5. [3]
 Шпет Г. Явление и смысл (Феноменология как основная наука и её проблемы). М.։ Гермес, 1914. 219 с.
 Ингарден Р. Введение в феноменологию Эдмунда Гуссерля / Пер. А. Денежкина, В. Куренного. М.։ Дом интеллектуальной книги, 1999.
 Мерло-Понти М. Феноменология восприятия (1945) / Пер. с фр. под ред. И. С. Вдовиной, С. Л. Фокина. — СПб.։ Ювента; Наука, 1999.
 Handbook of Phenomenological Aesthetics. Edited by Hans Rainer Sepp and Lester Embree. (Series։ Contributions To Phenomenology, Vol. 59) Springer, Dordrecht / Heidelberg / London / New York 2010. ISBN 978-90-481-2470-1
 Герберт Шпигельберг. Феноменологическое движение. М., 2003.
 Tymieniecka A.-T. Phenomenology World-Wide։ Foundations, Expending Dynamics, Life-Engagements։ A Guide for Research and Study. / Edited by A.-T. Tymieniecka. — NY։ Springer, 2002. — 740 pages. — ISBN 1-4020-0066-9

Արտաքին հղումներ 
 What is Phenomenology?  
 Stanford Encyclopedia of Philosophy entry 
 Phenomenology Online 

Ֆենոմենոլոգիա
Փիլիսոփայական եզրեր
Փիլիսոփայական շարժումներ
Մայրցամաքային փիլիսոփայություն
20-րդ դարի փիլիսոփայություն
Ֆենոմենոլոգիա ( ֆենոմեն և լոգիա բառերից ) , սկզբում ՝ փիլիսոփայական գիտակարգ , հետագայում ՝ իդեալիստական փիլիսոփայության ուղղություն , որը ձգտում է փիլիսոփայական գիտակցությունը ազատագրել նատուրալիստական դիրքորոշումներից ( որոնք խստորեն բաժանում են օբյեկտն ու սուբյեկտը ) , հասնել գիտակցության ռեֆլեքսիայի , բացահայտել ճանաչողության , մարդկային գոյության և մշակույթի սահմանային բնութագրերն ու նախասկզբնային հիմքերը ։ Սկզբում ֆենոմենոլոգիայի նպատակը հանգեցվում Էր հիմնականում զգայական փորձի առարկաների քննադատական նեգատիվ վերլուծությանը ( Յոհան Հենրիխ Լամբերտ , Իմանուիլ Կանտ ) ։ Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգելը « Ոգու ֆենոմենոլոգիա » - ում ֆենոմենոլոգիան դիտարկել է որպես փիլիսոփայության գիտակարգ գիտակցության կազմավորման պատմական ձևերի և փիլիսոփայության գիտելիքի ձևավորման մասին ։ XIX դ ․ ֆենոմենոլոգիան մեկնաբանվել է որպես հոգեբանության ճյուղ ( Մ ․ Լացառուս , Ֆրանց Բրենտանո , Կառլ Շտումպֆ , Ա ․ ֆոն Մայնոնգ ) ։ Ֆենոմենոլոգիայի այսպիսի ընկալումից էր ելնում իր վաղ շրջանում նաև Էդմունդ Հուսերլը , որը հետագայում զարգացրել է ֆենոմենոլոգիայի մի ամբողջ համակարգ ՝ յուրահատուկ իդեալիստական փիլիսոփայական ուղղություն , որը XX դ ․ բուրժական փիլիսոփայության հիմնական ուղղություններից է ։ Ֆենոմենոլոգիան էական ազդեցություն է գործել արդի փիլիսոփայության վրա , մասնավորապես ֆենոմենոլոգիայի գաղափարները կազմում են էկզիստենցիալիզմի փիլիսոփայական հիմքը ։ Բացահայտելով ֆենոմենոլոգիայի հիմնական սկզբունքների և դրույթների սնանկությունը ՝ նրա սուբյեկտիվիզմը , բնական գիտությունների մեթոդաբանությունից կտրվածությունը , սխոլաստիկականությունը , մարքսիստները նշում են նաև ֆենոմենոլոգիայի որոշ ռացիոնալ կողմերը ՝ սցիենտիզմի և պոզիտիվիզմի քննադատությունը , արևմտաեվրոպական մշակույթի ճգնաժամի գիտակցումը ։ Գրականություն Ժամանակակից բուրժուական փիլիսոփայություն , Ե ․ , Мотрошилова Н ․ В ․ , Принципы и противоречия феноменологической философии , М ․ » Гуссерль Э . Идеи к чистой феноменологии и феноменологической философии . Т . [ 1 ] ( недоступная ссылка с2013дня ) ) М. : ДИК , Гуссерль Э . Картезианские размышления ( недоступная ссылка с2013дня ) ) / Пер . с нем . Д . В . Скляднева . СПб . : Наука , Гуссерль Э . Логические исследования . Т . — М. : ДИК , [ 2 ] Хайдеггер М . Бытие и время / М . Хайдеггер ; Пер . с нем . В . В . Бибихина . — Харьков : « Фолио » , — [ 9 ] с . — ( Philosophy ) — ISB N1594-5 . [ 3 ] Шпет Г . Явление и смысл ( Феноменология как основная наука и её проблемы ) . М. ։ Гермес ,с . Ингарден Р . Введение в феноменологию Эдмунда Гуссерля / Пер . А . Денежкина , В . Куренного . М. ։ Дом интеллектуальной книги , Мерло - Понти М . Феноменология восприятия / Пер . с фр . под ред . И . С . Вдовиной , С . Л . Фокина . — СПб . ։ Ювента ; Наука , Handbook of Phenomenological Aesthetics . Edited by Hans Rainer Sepp and Lester Embree . ( Series ։ Contributions To P henomenology , Vol.Springer , Dordrecht / Heidelberg / London / New York ISBN481 - 2470-1 Герберт Шпигельберг . Феноменологическое движение . М . , Tymieniecka A . - T . Phenomenology World - Wide ։ Foundations , Expending Dynamics , Life - Engagements ։ A Guide for Research and Study . / Edited by A . - T . Tymieniecka . — NY ։ Springer , — pages . — ISBN0066-9 Արտաքին հղումներ What is Phenomenology ? Stanford Encyclopedia of Philosophy entry Phenomenology Online Ֆենոմենոլոգիա Փիլիսոփայական եզրեր Փիլիսոփայական շարժումներ Մայրցամաքային փիլիսոփայություն 20-րդ դարի փիլիսոփայություն