Վահագնի
Վահագնի (նախկին անվանումը` Շահալի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Փամբակ համայնքում՝ մարզկենտրոն Վանաձորից 21 կմ հյուսիս-արևելք, Փամբակ գետի վերին հովտում՝ Վանաձոր–Ալավերդի մայրուղու ձախ կողմում։ Համայնքն իր վարչական տարածքով սահմանակից է Ձորագյուղ, Անտառամուտ, Եղեգնուտ, Վահագնաձոր համայնքների վարչական տարածքներին։ Համայնքին մոտ գտնվող երկաթուղային կայարաններն են Վահագնաձորը (5 կմ) և Թումանյանը (7 կմ)։ Գյուղը տեղակայված է Վահագնի գետի ձախ ափին՝ ծովի մակերևույթից 1030 մ բարձրության վրա։ Վահագնի է վերանվանվել 1947 թվականի ապրիլի 10-ին։

Աշխարհագրություն 
Աշխարհագրական դիրքը լեռնային է, ծովի մակարդակից գտնվում է 1000-1500 մ բարձրության վրա։ Ձմեռը տևում է  140-160 օր։ Նվազագույն ջերմաստիճանը -19°C է, առավելագույնը` +35°C։ Տարեկան տեղումները քիչ են։ Համայնքի ցանքատարածությունները հաճախ տուժում են սելավներից, կարկուտներից, երբեմն էլ` երաշտից։

Վահագնի համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, բուսաբուծությամբ, մեղվապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

Բնակչություն 
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Վահագնիի մշտական բնակչությունը կազմել է 1070, առկա բնակչությունը` 1001 մարդ։ Բնակիչները 1831 թվականից մինչ օրս հայեր են, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Պատմամշակութային հուշարձաններ 

Գյուղի կենտրոնական մասում է գտվում եկեղեցին. այն գրանցված է որպես գյուղամիջյան եկեղեցի, որովհետև անվան հետ կապված որևէ պատմական վկայություն չկա։ Ըստ բանավոր աղբյուրների՝ եկեղեցին անվանում են Սուրբ Նշան, ոմանք էլ այն անվանում են Սուրբ Սարգիս։
Եկեղեցին կառուցվել է 1806-1807 թվականներին,  իսկ զանգակատունը ավելի ուշ՝ 1836 թվականին։ Գործել է մինչև 1929 թվականը։ Հետո, շատ այլ եկեղեցիների նման, ԽՍՀՄ տարիներին վերածվել է կոլտնտեսության պահեստի։ 1988 թվական Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ եկեղեցին ավերվել է։ Այն վերականգնելու մի քանի փորձ արվել է, բայց ֆինանսների սղության պատճառով միայն բարեկարգման աշխատանքներ են տարվել։ 

Բնակավայրի կենտրոնական մասում է գտնվում նաև Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված վահագնեցիների հիշատակին նվիրված և 1973 թվականին կառուցված «Վահագն վիշապաքաղ» հուշարձանը, որին կից կա թանգարան։

Գյուղի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր և կիկլոպյան դարաշրջանի ամրոց։ Դպրոցի բակում տեղադրված են Գուսան Զաքարյանի և Անտոն Քոչինյանի կիսանդրիները, ովքեր ծնունդով Վահագնիից են եղել։

Հայտնի անձինք 

 Անտոն Քոչինյան - Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության (ՀԿԿ) կենտկոմի առաջին քարտուղար 1966-1974 թվականներին, ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի նախագահ 1952-1966 թթ.։ 
 Լիպարիտ Սարգսյան — բանաստեղծ, մանկագիր
 Հովսեփ Հովհաննիսյան — բժիշկ, Արցախյան 2-րդ պատերազմի մասնակից, Մ. Հերացու մեդալակիր։
 Գուսան (Սարգիս)Զաքարյան,
 Գառնիկ Վարդումյան — Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս
 Դերենիկ Վարդումյան — պատմաբան, կովկասագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր։

Տես նաև 
 Լոռու մարզ
 Վահագնիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Ծանոթագրություններ 

Լոռու մարզի գյուղեր
Վահագնի ( նախկին անվանումը ` Շահալի ) , գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Փամբակ համայնքում ՝ մարզկենտրոն Վանաձորիցկմ հյուսիս - արևելք , Փամբակ գետի վերին հովտում ՝ Վանաձոր – Ալավերդի մայրուղու ձախ կողմում ։ Համայնքն իր վարչական տարածքով սահմանակից է Ձորագյուղ , Անտառամուտ , Եղեգնուտ , Վահագնաձոր համայնքների վարչական տարածքներին ։ Համայնքին մոտ գտնվող երկաթուղային կայարաններն են Վահագնաձորըկմ ) և Թումանյանըկմ ) ։ Գյուղը տեղակայված է Վահագնի գետի ձախ ափին ՝ ծովի մակերևույթիցմ բարձրության վրա ։ Վահագնի է վերանվանվելթվականի ապրիլիին ։ Աշխարհագրություն Աշխարհագրական դիրքը լեռնային է , ծովի մակարդակից գտնվում էմ բարձրության վրա ։ Ձմեռը տևում է օր ։ Նվազագույն ջերմաստիճանըC է , առավելագույնը ` +35°C ։ Տարեկան տեղումները քիչ են ։ Համայնքի ցանքատարածությունները հաճախ տուժում են սելավներից , կարկուտներից , երբեմն էլ ` երաշտից ։ Վահագնի համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ , բուսաբուծությամբ , մեղվապահությամբ , հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ ։ Բնակչություն Ըստ ՀՀթվականի մարդահամարի արդյունքների ` Վահագնիի մշտական բնակչությունը կազմել է առկա բնակչությունը ` մարդ ։ Բնակիչներըթվականից մինչ օրս հայեր են , բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում ` ստորև . Պատմամշակութային հուշարձաններ Գյուղի կենտրոնական մասում է գտվում եկեղեցին . այն գրանցված է որպես գյուղամիջյան եկեղեցի , որովհետև անվան հետ կապված որևէ պատմական վկայություն չկա ։ Ըստ բանավոր աղբյուրների ՝ եկեղեցին անվանում են Սուրբ Նշան , ոմանք էլ այն անվանում են Սուրբ Սարգիս ։ Եկեղեցին կառուցվել էթվականներին , իսկ զանգակատունը ավելի ուշ ՝ թվականին ։ Գործել է մինչևթվականը ։ Հետո , շատ այլ եկեղեցիների նման , ԽՍՀՄ տարիներին վերածվել է կոլտնտեսության պահեստի ։թվական Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ եկեղեցին ավերվել է ։ Այն վերականգնելու մի քանի փորձ արվել է , բայց ֆինանսների սղության պատճառով միայն բարեկարգման աշխատանքներ են տարվել ։ Բնակավայրի կենտրոնական մասում է գտնվում նաև Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված վահագնեցիների հիշատակին նվիրված ևթվականին կառուցված « Վահագն վիշապաքաղ » հուշարձանը , որին կից կա թանգարան ։ Գյուղի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր և կիկլոպյան դարաշրջանի ամրոց ։ Դպրոցի բակում տեղադրված են Գուսան Զաքարյանի և Անտոն Քոչինյանի կիսանդրիները , ովքեր ծնունդով Վահագնիից են եղել ։ Հայտնի անձինք Անտոն Քոչինյան - Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության ( ՀԿԿ ) կենտկոմի առաջին քարտուղարթվականներին , ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի նախագահ թթ . ։ Լիպարիտ Սարգսյան — բանաստեղծ , մանկագիր Հովսեփ Հովհաննիսյան — բժիշկ , Արցախյանրդ պատերազմի մասնակից , Մ . Հերացու մեդալակիր ։ Գուսան ( Սարգիս ) Զաքարյան , Գառնիկ Վարդումյան — Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս Դերենիկ Վարդումյան — պատմաբան , կովկասագետ , պատմական գիտությունների թեկնածու , պրոֆեսոր ։ Տես նաև Լոռու մարզ Վահագնիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ ( Լոռու մարզ ) Ծանոթագրություններ Լոռու մարզի գյուղեր