Պաղին (Բալուի գավառ, հին)
Պաղին, ամրոց, բերդ, ավան, գյուղաքաղաք, քաղաք Մեծ Հայքի Չորրորդ Հայք աշխարհի Պաղնատուն գավառում, իսկ ավելի ուշ քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից հյուսիս-արևմուտք։

Անվան ստուգաբանություն 
Բնակավայրի անվանման առաջացման հետ կապված կա երկու վարկած։ Ըստ առաջինի Պաղին է կոչվել կառուցողի անունով, իսկ ըստ ժողովրդական ստուգաբանությամբ պաղ աղբյուրներ ունենալու պատճառով։ Աղբյուրներից մեկը, որը բխում էր Սեղանաքար ժայռի տակից, կոչվում էր Սեղանի ակ։

Պատմություն 
Պաղինը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 9-8-րդ դարերում կամ էլ դրանից էլ շուտ։ Բնակավայրի ավերակների տակից հայտնաբերվել է Մենուա թագավորի 2 սեպագիր արձանագրություններ։

Եղել է Պաղնատուն գավառի կենտրոնը։ Հանդիսացել է Ծոփքի պաշտպանական կարևոր ամրություններից մեկը։

IX դարում Պաղինին տիրել են բյուզանդացիները, իսկ XI դարի երկրորդ կեսից սելջուկ-թուրքերը։

Քաղաքն ամայացել է XV դարում։ Բնակիչները տեղափոխվել են մոտակայքում գտնվող Պաղին գյուղ։ Հատկանշական է, որ XIX դարում Բալուի գավառակն ուներ Պաղին անունով 3 գյուղ, որոնցից մինը Բալու քաղաքից գտնվում էր հյուսիս-արևմուտք, երկրորդը` հարավ-արևմուտք, իսկ երրորդը` հյուսիս։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Բնակավայրի ավերակները ուսումնասիրված չեն։

Անվանի անձինք 
Պաղինից է V դարի ավագ թարգմանիչների սերնդի հայտնի ներկայացուցիչներից Հովսեփ Պաղնացին։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պաղին , ամրոց , բերդ , ավան , գյուղաքաղաք , քաղաք Մեծ Հայքի Չորրորդ Հայք աշխարհի Պաղնատուն գավառում , իսկ ավելի ուշ քաղաք Արևմտյան Հայաստանում , Բալուի գավառակում ։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից հյուսիս - արևմուտք ։ Անվան ստուգաբանություն Բնակավայրի անվանման առաջացման հետ կապված կա երկու վարկած ։ Ըստ առաջինի Պաղին է կոչվել կառուցողի անունով , իսկ ըստ ժողովրդական ստուգաբանությամբ պաղ աղբյուրներ ունենալու պատճառով ։ Աղբյուրներից մեկը , որը բխում էր Սեղանաքար ժայռի տակից , կոչվում էր Սեղանի ակ ։ Պատմություն Պաղինը հիմնադրվել է մ . թ.ա.րդ դարերում կամ էլ դրանից էլ շուտ ։ Բնակավայրի ավերակների տակից հայտնաբերվել է Մենուա թագավորիսեպագիր արձանագրություններ ։ Եղել է Պաղնատուն գավառի կենտրոնը ։ Հանդիսացել է Ծոփքի պաշտպանական կարևոր ամրություններից մեկը ։ IX դարում Պաղինին տիրել են բյուզանդացիները , իսկ XI դարի երկրորդ կեսից սելջուկ - թուրքերը ։ Քաղաքն ամայացել է XV դարում ։ Բնակիչները տեղափոխվել են մոտակայքում գտնվող Պաղին գյուղ ։ Հատկանշական է , որ XIX դարում Բալուի գավառակն ուներ Պաղին անունովգյուղ , որոնցից մինը Բալու քաղաքից գտնվում էր հյուսիս - արևմուտք , երկրորդը ` հարավ - արևմուտք , իսկ երրորդը ` հյուսիս ։ Պատմամշակութային կառույցներ Բնակավայրի ավերակները ուսումնասիրված չեն ։ Անվանի անձինք Պաղինից է V դարի ավագ թարգմանիչների սերնդի հայտնի ներկայացուցիչներից Հովսեփ Պաղնացին ։ Աղբյուրներ « Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան » հատորով ) , թթ . , Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն Տես նաև Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր Ծանոթագրություններ Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր