Ալյուր
Ալյուր, հացազգի, լոբազգի և այլ կուլտարաների հատիկներն ու սերմերն աղալուց ստացվող մթերք։ Հացաբույսերի ալյուրն օգտագործվում է հաց, մակարոնեղեն և հրուշակեղեն պատրաստելու, իսկ հատիկակերային ալյուրը՝ համակցված կեր ստանալա համար։

Ալյուրը լինում է՝
 ցորենի
 աշորայի (տարեկան)
 եգիպտացորենի
 գարու
 վարսակի
 հնդկացորենի
 սոյայի

Որպես սննդամթերք առավել տարածված է ցորենի և աշորայի ալյուրը։ Ըստ նշանակության, ալյուրը ստորաբաժանվում է առանձին տեսակների։ Նրա տեսակը բնութագրվում է հատիկի՝ աղալուց հետո ալյուրի մեջ անցած արտաքին մասերի (թաղանթի ու սաղմի) և ալրային միջուկի (էնդոսպերմի) հարաբերակցությամբ։ Հացազգիներից ալյուր ստացվում է միանվագ, թեփախառը և տեսակավոր աղացման միջոցով։ Առաջին դեպքում ալյուր պարունակում է հատիկի պտղաթաղանթի և սաղմի խառնուրդ։ Երկրորդ դեպքում հատիկն աղում են նրանից պտղաթաղանթն ու սաղմը մասնակիորեն հեռացնելուց հետո։ Տեսակավոր ալյուրը հիմնականում բաղկացած է ալրային միջուկից։ Ալյուրի տարբեր տեսակների որակի որոշման համար կարևորագույն ցուցանիշներն են՝ խոնավությունը, մոխրայնությունը, մասնիկների խոշորությանը, օրգանոլեպտիկ հատկությունները (համը, հոտը, գույնը)։

Ալյուրն արտադրվում է ալրաղացներում, պահվում չոր, հով պահեստներում։ Սկսվել է կիրառվել ալյուրի՝ առանց տարայի պահեստավորման և տեղափոխման եղանակը։ Երկար (մինչև 2 տարի) պահվում է 15 %-ից ոչ ավելի խոնավության ալյուր։ Ցորենից մշակում են հացաթխման (շարմաղ, բարձր, առաջին և երկրորդ տեսակների, թեփախառը) և մակարոնեղենի ալյուր (խոշոր և կիսախոշոր)։ Աշորայից պատրաստում են շարմաղ, թեփահանած և թեփախառը ալյուր, եգիպտացորենից՝ երեք, մյուս կուլտուրաներից՝ մեկ տեսակի։

Բառի ծագումնաբանություն 
Ալյուր բառի հայերեն հնագույն ձևն է ալևր։ Բնիկ հայերեն բառ, առաջացել է հնդեվրոպական նախալեզվի al աղալ արմատից։ Ամենամոտ ձևն է հունարեն՝ ἄλευρον ալյուր բառը։ Դեռևս հարց է հայերեն ալյուր բառը փոխառությո՞ւն է հունարենից, թե նրա հետ միասին պատկանում է հնդևրոպական նախալեզվի al արմատին։

Որոշ հեղինակներ համարում են, թե հայերեն բառը փոխառություն է, քանի որ հին հայերը չգիտեին ինչ է ալյուրը. նրանք գործածում էին կորկոտ կամ ձավար, այսինքն ցորենը ուղղակի սանդի մեջ ծեծում էին և այդպես խոշոր եփելով ուտում։ Ալյուրը առաջին անգամ հույներից անցավ Հայաստան՝ Պոնտոսի վրայով։

Ընդհակառակը Պիկտետն և Հյուբշը չեն ընդունում, որ այդպիսի հասարակ ու սովորական մի բան կարող է փոխառություն լինեն։ Այս կարծիքին ի նպաստ կարելի է հիշել բնիկ հայերեն աղալ, աղորիք, երկան և այլ բառերը, որոնք ցույց են տալիս, որ ջաղացպանության արվեստը ծանոթ էր հայերին ամենասկզբից։

Ծանոթագրություններ 

Սննդարդյունաբերություն
Սննդային հավելումներ
Ալյուր , հացազգի , լոբազգի և այլ կուլտարաների հատիկներն ու սերմերն աղալուց ստացվող մթերք ։ Հացաբույսերի ալյուրն օգտագործվում է հաց , մակարոնեղեն և հրուշակեղեն պատրաստելու , իսկ հատիկակերային ալյուրը ՝ համակցված կեր ստանալա համար ։ Ալյուրը լինում է ՝ ցորենի աշորայի ( տարեկան ) եգիպտացորենի գարու վարսակի հնդկացորենի սոյայի Որպես սննդամթերք առավել տարածված է ցորենի և աշորայի ալյուրը ։ Ըստ նշանակության , ալյուրը ստորաբաժանվում է առանձին տեսակների ։ Նրա տեսակը բնութագրվում է հատիկի ՝ աղալուց հետո ալյուրի մեջ անցած արտաքին մասերի ( թաղանթի ու սաղմի ) և ալրային միջուկի ( էնդոսպերմի ) հարաբերակցությամբ ։ Հացազգիներից ալյուր ստացվում է միանվագ , թեփախառը և տեսակավոր աղացման միջոցով ։ Առաջին դեպքում ալյուր պարունակում է հատիկի պտղաթաղանթի և սաղմի խառնուրդ ։ Երկրորդ դեպքում հատիկն աղում են նրանից պտղաթաղանթն ու սաղմը մասնակիորեն հեռացնելուց հետո ։ Տեսակավոր ալյուրը հիմնականում բաղկացած է ալրային միջուկից ։ Ալյուրի տարբեր տեսակների որակի որոշման համար կարևորագույն ցուցանիշներն են ՝ խոնավությունը , մոխրայնությունը , մասնիկների խոշորությանը , օրգանոլեպտիկ հատկությունները ( համը , հոտը , գույնը ) ։ Ալյուրն արտադրվում է ալրաղացներում , պահվում չոր , հով պահեստներում ։ Սկսվել է կիրառվել ալյուրի ՝ առանց տարայի պահեստավորման և տեղափոխման եղանակը ։ Երկար ( մինչևտարի ) պահվում է % - ից ոչ ավելի խոնավության ալյուր ։ Ցորենից մշակում են հացաթխման ( շարմաղ , բարձր , առաջին և երկրորդ տեսակների , թեփախառը ) և մակարոնեղենի ալյուր ( խոշոր և կիսախոշոր ) ։ Աշորայից պատրաստում են շարմաղ , թեփահանած և թեփախառը ալյուր , եգիպտացորենից ՝ երեք , մյուս կուլտուրաներից ՝ մեկ տեսակի ։ Բառի ծագումնաբանություն Ալյուր բառի հայերեն հնագույն ձևն է ալևր ։ Բնիկ հայերեն բառ , առաջացել է հնդեվրոպական նախալեզվի al աղալ արմատից ։ Ամենամոտ ձևն է հունարեն ՝ ἄλευρον ալյուր բառը ։ Դեռևս հարց է հայերեն ալյուր բառը փոխառություն ՞ է հունարենից , թե նրա հետ միասին պատկանում է հնդևրոպական նախալեզվի al արմատին ։ Որոշ հեղինակներ համարում են , թե հայերեն բառը փոխառություն է , քանի որ հին հայերը չգիտեին ինչ է ալյուրը . նրանք գործածում էին կորկոտ կամ ձավար , այսինքն ցորենը ուղղակի սանդի մեջ ծեծում էին և այդպես խոշոր եփելով ուտում ։ Ալյուրը առաջին անգամ հույներից անցավ Հայաստան ՝ Պոնտոսի վրայով ։ Ընդհակառակը Պիկտետն և Հյուբշը չեն ընդունում , որ այդպիսի հասարակ ու սովորական մի բան կարող է փոխառություն լինեն ։ Այս կարծիքին ի նպաստ կարելի է հիշել բնիկ հայերեն աղալ , աղորիք , երկան և այլ բառերը , որոնք ցույց են տալիս , որ ջաղացպանության արվեստը ծանոթ էր հայերին ամենասկզբից ։ Ծանոթագրություններ Սննդարդյունաբերություն Սննդային հավելումներ