Առինջ (Մշո գավառ)
Առինջ, Առինք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում, Տարոնում, Մուշ քաղաքից 2—3 կմ հյուսիս՝ հարթավայրում՝ թաղված պարտեզների մեջ։ Գյուղը բաժանված էր վերին և ներքին թաղերի՝ իրարից սահմանազատված մրգատու այգիներով։

Անվան ստուգաբանություն 
Ըստ Հովհան Մամիկոնյանի գյուղի անվանումը առաջացել է Պարսից զորքերին ուղղված հետևյալ խոսքերից.

Առ ի՞նչ դարձայք անդրէն ի պատերազմ, ով ավելախօսք։

Պատմություն 
Առինջը եղել է Գայլ Վահան Մամիկոնյանի հայրենի կալվածքը։ Այնուհետև պատկանել է կաթողիկոսական աթոռին։ Եղել է գրչության կենտրոն։ Առինջում ընդօրինակվել են մի քանի ձեռագրեր։

Բնակչության մի մասը զոհվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ, մյուս մասը տարագրվել տարբեր երկրներ։

Բնակչություն 
1909 թվականին ուներ 150 տուն՝ 2400-2600 հայ բնակչով։ Բնակիչնեչն ունեին բավականին բարեկեցիկ կյանք։

Տնտեսություն 
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և այգեգործությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Առինջն ուներ Ս. Աստվածածին անունով հնագույն փոքրիկ եկեղեցի։ Եկեղեցին ուներ 3 խորան։

Շրջակայքում պահպանվել էին երկու հին բնակավայրերի մնացորդներ և գերեզմանոց։

Կրթություն 
XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին Առինջն ուներ հարմարավետ և նորաշեն դպրոց։ Դպրոցը բաղկացած է եղել 8 սենյակներից։ Վերջին գործունեության 16 տարիներին դպրոցը եղել է երկսեռ։ Դպրոց էին հաճախում նաև մոտակա Առինջավանք և Բգլից գյուղերի երեխաները։

Առինջի երիտասարդների 2/3-ը գրել ու կարդալ գիտեր։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մուշի շրջանի համայնքներ
Առինջ , Առինք , գյուղ Արևմտյան Հայաստանում , Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում , Տարոնում , Մուշ քաղաքից3 կմ հյուսիս ՝ հարթավայրում ՝ թաղված պարտեզների մեջ ։ Գյուղը բաժանված էր վերին և ներքին թաղերի ՝ իրարից սահմանազատված մրգատու այգիներով ։ Անվան ստուգաբանություն Ըստ Հովհան Մամիկոնյանի գյուղի անվանումը առաջացել է Պարսից զորքերին ուղղված հետևյալ խոսքերից . Առ ինչ ՞ դարձայք անդրէն ի պատերազմ , ով ավելախօսք ։ Պատմություն Առինջը եղել է Գայլ Վահան Մամիկոնյանի հայրենի կալվածքը ։ Այնուհետև պատկանել է կաթողիկոսական աթոռին ։ Եղել է գրչության կենտրոն ։ Առինջում ընդօրինակվել են մի քանի ձեռագրեր ։ Բնակչության մի մասը զոհվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ , մյուս մասը տարագրվել տարբեր երկրներ ։ Բնակչություն 1909 թվականին ուներտուն ՝ հայ բնակչով ։ Բնակիչնեչն ունեին բավականին բարեկեցիկ կյանք ։ Տնտեսություն Զբաղվում էին երկրագործությամբ , անասնապահությամբ , բանջարաբուծությամբ և այգեգործությամբ ։ Պատմամշակութային կառույցներ Առինջն ուներ Ս . Աստվածածին անունով հնագույն փոքրիկ եկեղեցի ։ Եկեղեցին ուներխորան ։ Շրջակայքում պահպանվել էին երկու հին բնակավայրերի մնացորդներ և գերեզմանոց ։ Կրթություն XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին Առինջն ուներ հարմարավետ և նորաշեն դպրոց ։ Դպրոցը բաղկացած է եղելսենյակներից ։ Վերջին գործունեությանտարիներին դպրոցը եղել է երկսեռ ։ Դպրոց էին հաճախում նաև մոտակա Առինջավանք և Բգլից գյուղերի երեխաները ։ Առինջի երիտասարդների3 - ը գրել ու կարդալ գիտեր ։ Աղբյուրներ « Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան » հատորով ) , թթ . , Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն Տես նաև Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր Ծանոթագրություններ Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Մուշի շրջանի համայնքներ