Դեբետ (գյուղ)
Դեբեդ, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Փամբակ համայնքում։

Մարզկենտրոն Վանաձորից հեռու է մոտ 17 կմ հյուսիս-արևելք։ Գյուղը գտնվում է Փամբակ գետի աջ կողմում՝ ծովի մակերևույթից 1100 մ բարձրության վրա։

Անուն 
Մինչ 1935 թվականը գյուղը կոչվում էր Խաչիգյուղ, երբեմն էլ`Ալերեքս։ Գյուղը Դեբեդ է վերանվանվել 1935 թվականին։

Աշխարհագրություն

Կլիմա 
Դեբեդ գյուղի տարածքը լեռնային է, մեղմ կլիմայով։ Ձմեռը տևում է 140-160 օր։ Տարեկան օդի միջին ջերմաստիճանը +8 °C է։ Ձմեռվա բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը -28 °C է, իսկ ամառվա առավելագույնը՝ +35 °C։ Տարեկան տեղումները՝ միջին հաշվով 660 մմ է, ընդ որում վեգետացիոն շրջանում՝ 500 մմ։ Վեգետացիան տևում է ապրիլ-նոյեմբեր ամիսներին՝ 220 օր։ Հողատեսքերը դարչնագույն անտառային են, որակը՝ 46 բալ։

Պատմություն 
Դեբեդը հիմնադրվել է 1857 թվականին Մարցում բնակվող ու այն ժամանակ այնտեղ բավական հայտնի Գևորգ Մահտեսու (Չոլախ) անմիջական մասնակցությամբ ու քաջալերմամբ։ Մահտեսին Մարցում ապրող մի շարք ընտանիքների համոզել է տեղափոխվել Ալերեքսի կոչվող գոմահանդ ու այնտեղ հիմնել գյուղ։ Դեբեդի խոսակցական լեզվում բազմաթիվ են արցախյան բարբառին պատկանող բառերը, ինչը վկայում է, որ Մարցից Ալերեքս տեղափոխված մի շարք ընտանիքների նախնիները այնտեղ են եկել Արցախից։ 

1858 թվականին Մարց գյուղից 17 ընտանիք տեղափոխվում է այստեղ, իսկ գյուղի բնակչության մի մասը՝ Արևմտյան Հայաստանից 1828-1831 թվականների գաղթականների ժառանգներն են։ Մյուս մասը Արցախից է գաղթել լեզգիական արշավանքներից հետո։

Պատմամշակութային հուշարձաններ 

Գյուղում կան 12-ից-13-րդ դարերի ինը խաչքար, երկու միջնադարյան գյուղատեղի, երեք խաչքար և մեկ եկեղեցի։ Գյուղում է գտնվում նաև 2-րդ աշխարհամարտի զոհերին նվիրված հուշարձան, կառուցված 1973 թվականին։

Բնակչություն 
Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Դեբեդ գյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է 821, առկա բնակչությունը` 1

մարդ։

Դեբեդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Տնտեսություն 
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, պտղաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ, հացահատիկի և բանջարեղենի մշակությամբ։

Կրթություն 
Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց (2013 թվականի դրությամբ՝ այնտեղ սովորում է 160 աշակերտ), մշակույթի տուն, որտեղ տեղակայված է նաև գրադարանը։ Գրադարանը գործում է և ունի շուրջ 1500 անուն գիրք։

2018 թվականին մայիսին «Հայաստանի մանուկներ» հիմնադրամը գյուղում հիմնել է Հայաստանում առաջին «ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ» կենտրոնը, որն իրենից ներկայացնում է այլընտրանքային կրթության հարթակ։

Լուսանկարներ

Ծանոթագրություններ 

Լոռու մարզի բնակավայրեր
Լոռու մարզի գյուղեր
Դեբեդ , գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Փամբակ համայնքում ։ Մարզկենտրոն Վանաձորից հեռու է մոտկմ հյուսիս - արևելք ։ Գյուղը գտնվում է Փամբակ գետի աջ կողմում ՝ ծովի մակերևույթիցմ բարձրության վրա ։ Անուն Մինչթվականը գյուղը կոչվում էր Խաչիգյուղ , երբեմն էլ ` Ալերեքս ։ Գյուղը Դեբեդ է վերանվանվելթվականին ։ Աշխարհագրություն Կլիմա Դեբեդ գյուղի տարածքը լեռնային է , մեղմ կլիմայով ։ Ձմեռը տևում էօր ։ Տարեկան օդի միջին ջերմաստիճանը +8 °C է ։ Ձմեռվա բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը°C է , իսկ ամառվա առավելագույնը ՝ +35 °C ։ Տարեկան տեղումները ՝ միջին հաշվովմմ է , ընդ որում վեգետացիոն շրջանում ՝մմ ։ Վեգետացիան տևում է ապրիլ - նոյեմբեր ամիսներին ՝օր ։ Հողատեսքերը դարչնագույն անտառային են , որակը ՝ բալ ։ Պատմություն Դեբեդը հիմնադրվել էթվականին Մարցում բնակվող ու այն ժամանակ այնտեղ բավական հայտնի Գևորգ Մահտեսու ( Չոլախ ) անմիջական մասնակցությամբ ու քաջալերմամբ ։ Մահտեսին Մարցում ապրող մի շարք ընտանիքների համոզել է տեղափոխվել Ալերեքսի կոչվող գոմահանդ ու այնտեղ հիմնել գյուղ ։ Դեբեդի խոսակցական լեզվում բազմաթիվ են արցախյան բարբառին պատկանող բառերը , ինչը վկայում է , որ Մարցից Ալերեքս տեղափոխված մի շարք ընտանիքների նախնիները այնտեղ են եկել Արցախից ։ 1858 թվականին Մարց գյուղիցընտանիք տեղափոխվում է այստեղ , իսկ գյուղի բնակչության մի մասը ՝ Արևմտյան Հայաստանիցթվականների գաղթականների ժառանգներն են ։ Մյուս մասը Արցախից է գաղթել լեզգիական արշավանքներից հետո ։ Պատմամշակութային հուշարձաններ Գյուղում կանից - 13-րդ դարերի ինը խաչքար , երկու միջնադարյան գյուղատեղի , երեք խաչքար և մեկ եկեղեցի ։ Գյուղում է գտնվում նաևրդ աշխարհամարտի զոհերին նվիրված հուշարձան , կառուցվածթվականին ։ Բնակչություն Ըստ Հայաստանի Հանրապետությանթվականի մարդահամարի արդյունքների ` Դեբեդ գյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է առկա բնակչությունը ` 1 մարդ ։ Դեբեդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում ` ստորև . Տնտեսություն Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ , պտղաբուծությամբ , թռչնաբուծությամբ , հացահատիկի և բանջարեղենի մշակությամբ ։ Կրթություն Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոցթվականի դրությամբ ՝ այնտեղ սովորում էաշակերտ ) , մշակույթի տուն , որտեղ տեղակայված է նաև գրադարանը ։ Գրադարանը գործում է և ունի շուրջանուն գիրք ։ 2018 թվականին մայիսին « Հայաստանի մանուկներ » հիմնադրամը գյուղում հիմնել է Հայաստանում առաջին « ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ » կենտրոնը , որն իրենից ներկայացնում է այլընտրանքային կրթության հարթակ ։ Լուսանկարներ Ծանոթագրություններ Լոռու մարզի բնակավայրեր Լոռու մարզի գյուղեր