Գյումուշ (Գյումուշի գավառ)
Գյումուշ, գյուղ (ավան, գյուղաքաղաք, քաղաք) պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Գյումուշի գավառակում։ Գտնվում էր Մարզվան քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Հաջի քյոյ դաշտի հարավային կողմի բլուրների ստորտներում, Գյումուշ մադեն արծաթահանքերի մոտ։ Գյուղից 3-4 կմ հեռու գտնվում է Հաջի քյոյ գյուղը։ Գյումուշին համարյա կից է եղել Կարաքյոյ գյուղը։

Պատմություն 
Եղել է հին գյուղաքաղաք։ Հայտնի է եղել հռոմեկան տիրապետության ժամանակներից՝ իր բարձրորակ արծաթահանքերի և արհեստանոցների շնորհիվ։ Բնակավայրը նաև հիշատակվում է որպես քաղաք։

Բնակչություն 
XIX դարի վերջին ուներ 107 հայ, 1800 հույն և 2200 այլազգի բնակիչ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին Գյումուշ և Կարաքյոյ գյուղերը միասին ունեին 10 000 բնակիչ, որից 4800-ը՝ հայեր։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Գյումուշն ուներ եկեղեցի, վանք (մենաստան)-ուխտատեղի։

Կրթություն 
Բնակավայրում գործում էր 2 հայկական վարժարան։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գյումուշ , գյուղ ( ավան , գյուղաքաղաք , քաղաք ) պատմական Փոքր Հայքում , իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում , Սեբաստիայի վիլայեթի Գյումուշի գավառակում ։ Գտնվում էր Մարզվան քաղաքիցկմ հյուսիս - արևմուտք , Հաջի քյոյ դաշտի հարավային կողմի բլուրների ստորտներում , Գյումուշ մադեն արծաթահանքերի մոտ ։ Գյուղիցկմ հեռու գտնվում է Հաջի քյոյ գյուղը ։ Գյումուշին համարյա կից է եղել Կարաքյոյ գյուղը ։ Պատմություն Եղել է հին գյուղաքաղաք ։ Հայտնի է եղել հռոմեկան տիրապետության ժամանակներից ՝ իր բարձրորակ արծաթահանքերի և արհեստանոցների շնորհիվ ։ Բնակավայրը նաև հիշատակվում է որպես քաղաք ։ Բնակչություն XIX դարի վերջին ուներհայ , հույն ևայլազգի բնակիչ ։թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին Գյումուշ և Կարաքյոյ գյուղերը միասին ունեին000 բնակիչ , որիցը ՝ հայեր ։ Պատմամշակութային կառույցներ Գյումուշն ուներ եկեղեցի , վանք ( մենաստան ) - ուխտատեղի ։ Կրթություն Բնակավայրում գործում էրհայկական վարժարան ։ Աղբյուրներ « Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան » հատորով ) , թթ . , Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն Տես նաև Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր Ծանոթագրություններ Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր