Վարդաշենի շրջան
Վարդաշենի (Օղուզի) շրջան (), շրջան է Ադրբեջանական Հանրապետության հյուսիսային մասում։ Վարչկենտրոնը Վարդաշեն (1989-ից՝ Օղուզ) քաղաքն է։

Աշխարհագրություն 
Շրջանը զբաղեցնում է 1077 կմ² մակերես։ Սահմանակից է Շաքիի, Կուտաշենի և Դաղստանի՝ Ախտիի շրջաններին։

Պատմություն 
Վարդաշենի շրջանը կազմավորվել է 1930 թվականի օգոստոսի 8-ին։

Մինչև 1918 թվականը շրջանի ներկայիս տարածքում հայաբնակ էին 13 գյուղեր (3-ը՝ խառը ազգային կազմով). Վարդեշեն, Ճալեթ, Նորաշեն Ջովլան, Օթմանլը, Թոփեր, Հակոբի Շեն, Խոշկաշեն, Մեծ Սոկութլու, Փոքր Սոկութլու, Վարդանլի, Փատառ։ Մնացած բնակավայրերի մեծ մասը 18-րդ դարի առաջին կեսին դավանափոխության գնով բնաջնջումից փրկված, մահմեդականացված հայերի գյուղերն են, որոնք հետագա տասնամյակներում կորցնելով մայրենի լեզուն, ազգային նկարագիրը՝ իսպառ թուրքացան (ներկայում համարվում են ադրբեջանցիներ)։

Բնակչություն 
Համաձայն 1976 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներին, Վարդաշենի շրջանում էր գյուղական բնակչությունը կազմում է 82%։ Ունի մեկ քաղաք (շրջկենտրոն՝ Վարդաշենը) և 36 գյուղ։

Մինչև 1988 թվականի բռնագաղթը հայ բնակչություն ունեին շրջկենտրոն Վարդեշենը, Ճալեթ և Մեծ Սոկութլու գյուղերը։ Հայկական դպրոց գործում էր միայն ճալեթ գյուղում (միջնակարգ)։

Մշակույթ 
Հայկական պատմական հուշարձաններով շրջանում հարուստ են ինչպես մինչև 1918 թվականը հայաբնակ, այնպես էլ այն ադրբեջանական գյուղերը, որոնց նախնիները մահմեդականացված հայեր էին։

Մի շարք հնավայրեր հարուստ են նաև հայերեն վիմագիր արձանագրություններով։ Դրանց ընդօրինակման ու հրատարակման գործով նախկինում զբաղվել են Հովհաննես Շահխաթունյանցն ու Մակար Բարխուտարյանցը, (միասին՝ 23 արձանգրություն)։ Տեղերում կատարած աշխատանքների ընթացքում ՀՃՈւԿ-ի կողմից վերագտնվեցին նախկինում հրատարակված արձանագրություններից միայն 4-ը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ադրբեջանում հնադարյան հայկական եկեղեցին ներկայացվել է որպես աղվանական

Վարդաշենի շրջան
Վարդաշենի ( Օղուզի ) շրջան ( ) , շրջան է Ադրբեջանական Հանրապետության հյուսիսային մասում ։ Վարչկենտրոնը Վարդաշենից ՝ Օղուզ ) քաղաքն է ։ Աշխարհագրություն Շրջանը զբաղեցնում էկմ² մակերես ։ Սահմանակից է Շաքիի , Կուտաշենի և Դաղստանի ՝ Ախտիի շրջաններին ։ Պատմություն Վարդաշենի շրջանը կազմավորվել էթվականի օգոստոսիին ։ Մինչևթվականը շրջանի ներկայիս տարածքում հայաբնակ էինգյուղերը ՝ խառը ազգային կազմով ) . Վարդեշեն , Ճալեթ , Նորաշեն Ջովլան , Օթմանլը , Թոփեր , Հակոբի Շեն , Խոշկաշեն , Մեծ Սոկութլու , Փոքր Սոկութլու , Վարդանլի , Փատառ ։ Մնացած բնակավայրերի մեծ մասըրդ դարի առաջին կեսին դավանափոխության գնով բնաջնջումից փրկված , մահմեդականացված հայերի գյուղերն են , որոնք հետագա տասնամյակներում կորցնելով մայրենի լեզուն , ազգային նկարագիրը ՝ իսպառ թուրքացան ( ներկայում համարվում են ադրբեջանցիներ ) ։ Բնակչություն Համաձայնթվականի հունվարիի տվյալներին , Վարդաշենի շրջանում էր գյուղական բնակչությունը կազմում է ։ Ունի մեկ քաղաք ( շրջկենտրոն ՝ Վարդաշենը ) ևգյուղ ։ Մինչևթվականի բռնագաղթը հայ բնակչություն ունեին շրջկենտրոն Վարդեշենը , Ճալեթ և Մեծ Սոկութլու գյուղերը ։ Հայկական դպրոց գործում էր միայն ճալեթ գյուղում ( միջնակարգ ) ։ Մշակույթ Հայկական պատմական հուշարձաններով շրջանում հարուստ են ինչպես մինչևթվականը հայաբնակ , այնպես էլ այն ադրբեջանական գյուղերը , որոնց նախնիները մահմեդականացված հայեր էին ։ Մի շարք հնավայրեր հարուստ են նաև հայերեն վիմագիր արձանագրություններով ։ Դրանց ընդօրինակման ու հրատարակման գործով նախկինում զբաղվել են Հովհաննես Շահխաթունյանցն ու Մակար Բարխուտարյանցը , ( միասին ՝ արձանգրություն ) ։ Տեղերում կատարած աշխատանքների ընթացքում ՀՃՈւԿ-ի կողմից վերագտնվեցին նախկինում հրատարակված արձանագրություններից միայնը ։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Ադրբեջանում հնադարյան հայկական եկեղեցին ներկայացվել է որպես աղվանական Վարդաշենի շրջան