Ծարի մելիքություն
Ծարի մելիքություն, հայ ավատական իշխանություն Արցախի Ծար գավառում, 15-17-րդ դարերում։

Պատմական ակնարկ 
15-րդ դարի կեսին Դոփյան Հասանի զավակներ Շահանշեի, Զահանշեի և Աղբուղայի սերունդների հատվածական հակումների պատճառով Վերին Խաչենի իշխանությունը բաժանվել է երեք ճյուղի։ Ջահանշեի սերունդները տեր են դարձել Ծար գավառին՝ իշխանանիստ դարձնելով Ծար ավանը, հոգևոր կենտրոն՝ Դադիվանքը։ Ծարի մելիքությունը համեմատաբար բարվոք վիճակում էր 16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարի առաջին կեսին։ 1603 թվականին Իրանի շահ Աբբաս I վավերացրել է Ծարի մելիքության իշխանությունը՝ հաստատելով Միրզաջանի որդի Սելիքբեկի (Մելքոն) մելիքական իրավունքը։

Ծարի մելիքությունը հաճախ է դաշնակցել տոհմակից և հարևան Սոդքի տերերի և Խամսայի մելիքությունների հետ՝ ընդդեմ թուրք-պարսկական հարձակումների և կովկասյան լեռնականների ասպատակությունների։ 18-րդ դարի վերջին Ծարի մելիքությունը լուծվել է Սոդքի և Ջրաբերդի մելիքությունների մեջ։

Արցախի մելիքություններ
Ծարի մելիքություն , հայ ավատական իշխանություն Արցախի Ծար գավառում,րդ դարերում ։ Պատմական ակնարկ 15-րդ դարի կեսին Դոփյան Հասանի զավակներ Շահանշեի , Զահանշեի և Աղբուղայի սերունդների հատվածական հակումների պատճառով Վերին Խաչենի իշխանությունը բաժանվել է երեք ճյուղի ։ Ջահանշեի սերունդները տեր են դարձել Ծար գավառին ՝ իշխանանիստ դարձնելով Ծար ավանը , հոգևոր կենտրոն ՝ Դադիվանքը ։ Ծարի մելիքությունը համեմատաբար բարվոք վիճակում էրրդ դարի վերջին ևրդ դարի առաջին կեսին ։թվականին Իրանի շահ Աբբաս I վավերացրել է Ծարի մելիքության իշխանությունը ՝ հաստատելով Միրզաջանի որդի Սելիքբեկի ( Մելքոն ) մելիքական իրավունքը ։ Ծարի մելիքությունը հաճախ է դաշնակցել տոհմակից և հարևան Սոդքի տերերի և Խամսայի մելիքությունների հետ ՝ ընդդեմ թուրք - պարսկական հարձակումների և կովկասյան լեռնականների ասպատակությունների ։րդ դարի վերջին Ծարի մելիքությունը լուծվել է Սոդքի և Ջրաբերդի մելիքությունների մեջ ։ Արցախի մելիքություններ