Հեռագրական կապ
Հեռագրական կապ, էլեկտրական ազդանշաններով տառաթվային հաղորդագրությունների հաղորդումը հեռավորության վրա և դրանց գրանցումն ընդունման կետում։ Հեռագրական կապի կարևոր առանձնահատկությունը փաստաթղթայնությունն է. հաղորդումը հասցեատիրոջն է հանձնվում տպագիր, երբեմն՝ ձեռագիր տեքստով։ Այդ հանգամանքը, ինչպես նաև հեռագրերի հաղորդման արագությունը պայմանավորեցին հեռագրական կապի զարգացումը հատկապես կառավարման ոլորտում, գործնական և առևտրական կապի ասպարեզում։ Բացի հեռագրերի հաղորդումից, հեռագրական կապ օգտագործվում է նաև փաստաթղթային խոսակցությունների, թվային տեղեկությունների, ռադիոհեռուստատեսային նորությունների, պատկերների հաղորդման համար։ Հեռագրական կապի հնագույն տեսակը՝ էլեկտրական կապը, երևան է եկել դեռևս XIX դ. 30-ական թթ.: Մինչ այդ, սկսած վաղեմի ժամանակներից, ինֆորմացիայի հաղորդման համար փոստային կապի հետ մեկտեղ օգտվել են նաև լուսային և ձայնային ազդանշանման միջոցներից։ Ռուսաստանում հեռագրության հիմքը դրել է Պ. Լ. Շիլլինգը, որը 1832-ին ստեղծել է էլեկտրական կապի սարքավորումների առաջին համալիրը։ Նաև հաջող էր Մորզեի ստեղծած հեռագրակապը։ Մորզեի առաջին սարքերը օգտագործվել են 1844-ին Վաշինգտոնի և Բալթիմորի միջև հեռագրակապ իրականացնելու նպատակով։ Սակայն այս սարքը ուներ թերություններ. տառերի փոխարեն կետեր էր տպագրում, ինչը մորզեի այբուբենը չիմացողները չէին կարող օգտվել։ 

Հեռագրական կապի հետագա կատարելագործումը կապված է եղել արդյունաբերության զարգացման և երկաթուղային ցանցի ընդլայնման հետ։ Հետազոտությունները գլխավորապես տարվել են գծերի օգտագործման արդյունավետությունը բարձրացնելու ուղղությամբ, որովհետև հեռագրական կապի զարգացման ծախսերը կատարվում են հիմնականում հեռագրային նոր գծերի կառուցման համար։ Դեռևս 1869-ին ռուս գյուտարար Գ. Ի. Մորոզովը մշակել է կապի գծերի հաճախային խտացման սարքավորում։ Բազմահաճախային, բազմանցուղային կապի սարքերի օգտագործման շնորհիվ հնարավորություն ստեղծվեց միևնույն զույգ լարով իրականացնելու հեռագրերի, տվյալների, պատկերների 44 միաժամանակյա հաղորդում։ Հեռագրական գծերի օգտագործման արդյունավետությունն աճում է նաև ծակատիչի օգնությամբ հեռագրերի հաղորդման արագության բարձրացման միջոցով։ 

XX դ. 50–60-ական թթ. իբրև հեռագրական կապի միջոց օգտագործվել են հեռուստակոդային կապը և արբանյակները։ Ըստ հաղորդվող ինֆորմացիայի նշանակության և բնույթի տարբերում են հեռագրական կապի հետևյալ տեսակները, ընդհանուր օգտագործման կապ, բաժանորդային հեռագրություն, գերատեսչական հեռագրական կապ, լուսահեռագրային կապ (տես Ֆաքսիմիլային կապ)։ Ընդհանուր օգտագործման հեռագրական կապը ծառայում է հեռագրերի, դրամական փոխանցումների, հեռախոսային ծանուցումների հաղորդման համար։ Բաժանորդային հեռագրության օգնությամբ բաժանորդը կարող է վարել փաստաթղթային խոսակցություն կամ միակողմանի հաղորդում՝ օգտվելով հենց իր մոտ տեղադրված հեռագրական ապարատից։ Գերատեսչական հեռագրական կապը կազմակերպվում է ժողովրդական տնտեսության տարբեր բնագավառներում, որտեղ պահանջվում է մեծ քանակությամբ փաստագրական տեղեկությունների հաղորդում, ընդունում։ Լուսահեռագրային կապը ծառայում է որոշակի տարածության վրա անշարժ պատկերների, ձեռագրերի, գծագրերի հաղորդման համար։ Հայաստանում կենտրոնական թերթերի էջերը «Ռադուգա» արբանյակի օգնությամբ ստանալու համար օգտագործվում է «Օրբիտա–2» կայանը։ Ըստ հաղորդման կազմակերպման եղանակի տարբերում են միակողմանի (սիմպլեքս) և երկկողմանի (դուպլեք) հեռագրական կապ։ Միակողմանի կապի դեպքում երկու հեռագրակայանների (բաժանորդների) միջև հաղորդումը տարվում է հաջորդաբար, իսկ երկկողմանի կապի դեպքում՝ միաժամանակ։

Հեռագրակապ
Հեռագրական կապ , էլեկտրական ազդանշաններով տառաթվային հաղորդագրությունների հաղորդումը հեռավորության վրա և դրանց գրանցումն ընդունման կետում ։ Հեռագրական կապի կարևոր առանձնահատկությունը փաստաթղթայնությունն է . հաղորդումը հասցեատիրոջն է հանձնվում տպագիր , երբեմն ՝ ձեռագիր տեքստով ։ Այդ հանգամանքը , ինչպես նաև հեռագրերի հաղորդման արագությունը պայմանավորեցին հեռագրական կապի զարգացումը հատկապես կառավարման ոլորտում , գործնական և առևտրական կապի ասպարեզում ։ Բացի հեռագրերի հաղորդումից , հեռագրական կապ օգտագործվում է նաև փաստաթղթային խոսակցությունների , թվային տեղեկությունների , ռադիոհեռուստատեսային նորությունների , պատկերների հաղորդման համար ։ Հեռագրական կապի հնագույն տեսակը ՝ էլեկտրական կապը , երևան է եկել դեռևս XIX դ.ական թթ . : Մինչ այդ , սկսած վաղեմի ժամանակներից , ինֆորմացիայի հաղորդման համար փոստային կապի հետ մեկտեղ օգտվել են նաև լուսային և ձայնային ազդանշանման միջոցներից ։ Ռուսաստանում հեռագրության հիմքը դրել է Պ . Լ. Շիլլինգը , որըին ստեղծել է էլեկտրական կապի սարքավորումների առաջին համալիրը ։ Նաև հաջող էր Մորզեի ստեղծած հեռագրակապը ։ Մորզեի առաջին սարքերը օգտագործվել ենին Վաշինգտոնի և Բալթիմորի միջև հեռագրակապ իրականացնելու նպատակով ։ Սակայն այս սարքը ուներ թերություններ . տառերի փոխարեն կետեր էր տպագրում , ինչը մորզեի այբուբենը չիմացողները չէին կարող օգտվել ։ Հեռագրական կապի հետագա կատարելագործումը կապված է եղել արդյունաբերության զարգացման և երկաթուղային ցանցի ընդլայնման հետ ։ Հետազոտությունները գլխավորապես տարվել են գծերի օգտագործման արդյունավետությունը բարձրացնելու ուղղությամբ , որովհետև հեռագրական կապի զարգացման ծախսերը կատարվում են հիմնականում հեռագրային նոր գծերի կառուցման համար ։ Դեռևսին ռուս գյուտարար Գ . Ի . Մորոզովը մշակել է կապի գծերի հաճախային խտացման սարքավորում ։ Բազմահաճախային , բազմանցուղային կապի սարքերի օգտագործման շնորհիվ հնարավորություն ստեղծվեց միևնույն զույգ լարով իրականացնելու հեռագրերի , տվյալների , պատկերներիմիաժամանակյա հաղորդում ։ Հեռագրական գծերի օգտագործման արդյունավետությունն աճում է նաև ծակատիչի օգնությամբ հեռագրերի հաղորդման արագության բարձրացման միջոցով ։ XX դ.60-ական թթ . իբրև հեռագրական կապի միջոց օգտագործվել են հեռուստակոդային կապը և արբանյակները ։ Ըստ հաղորդվող ինֆորմացիայի նշանակության և բնույթի տարբերում են հեռագրական կապի հետևյալ տեսակները , ընդհանուր օգտագործման կապ , բաժանորդային հեռագրություն , գերատեսչական հեռագրական կապ , լուսահեռագրային կապ ( տես Ֆաքսիմիլային կապ ) ։ Ընդհանուր օգտագործման հեռագրական կապը ծառայում է հեռագրերի , դրամական փոխանցումների , հեռախոսային ծանուցումների հաղորդման համար ։ Բաժանորդային հեռագրության օգնությամբ բաժանորդը կարող է վարել փաստաթղթային խոսակցություն կամ միակողմանի հաղորդում ՝ օգտվելով հենց իր մոտ տեղադրված հեռագրական ապարատից ։ Գերատեսչական հեռագրական կապը կազմակերպվում է ժողովրդական տնտեսության տարբեր բնագավառներում , որտեղ պահանջվում է մեծ քանակությամբ փաստագրական տեղեկությունների հաղորդում , ընդունում ։ Լուսահեռագրային կապը ծառայում է որոշակի տարածության վրա անշարժ պատկերների , ձեռագրերի , գծագրերի հաղորդման համար ։ Հայաստանում կենտրոնական թերթերի էջերը « Ռադուգա » արբանյակի օգնությամբ ստանալու համար օգտագործվում է « Օրբիտա – 2 » կայանը ։ Ըստ հաղորդման կազմակերպման եղանակի տարբերում են միակողմանի ( սիմպլեքս ) և երկկողմանի ( դուպլեք ) հեռագրական կապ ։ Միակողմանի կապի դեպքում երկու հեռագրակայանների ( բաժանորդների ) միջև հաղորդումը տարվում է հաջորդաբար , իսկ երկկողմանի կապի դեպքում ՝ միաժամանակ ։ Հեռագրակապ