Euzkeldun Batzokija
Euzkeldun Batzokija Bizkaiko Bilbo hiriburuan egon zen elkarte edo bilgune abertzale eta jeltzale bat izan zen. Gaur egungo batzokien aitzindaria izan zen.

Historia 

Sabin eta Luis Arana anaiek Bilboko Posta kaleko 22. zenbakian, Dorre kalearen izkinan eta Done Jakue katedralaren alboan, euren elkartea sortzeko egoitza egokia topatu zuten (gaur egun Zelaia arropa denda dagoen solairuan), leku hura Areatzako parketik hurbil zegoen, hiriaren erdi-erdian. Elkarte hau ez zen alderdi politiko bat, bai ordea garai hartan puri-purian zeuden britainiar usadioko klub edo biltoki bat. Bertan Bizkaitarra aldizkariko ideiak onartzen zituzten pertsona edo kideak bildu ahalko ziren.

1894ko uztailaren 14an, larunbata, arratsaldeko seietan elkarte hau Euskeldun Batzokija izenez formalki inauguratu zen. Irekiera ekitaldian egoitza honetako balkoian elkarteko bazkiderik zaharrena zen Ziriako Iturri karlista ofizial ohiak bandera berri bat zintzilikatu zuen: Ikurrina. Aurretik, Sabin eta Luis anaiek bandera hau Bizkaiko ikur izateko diseinatua zuten, hau diseinatzeko unean beren ohiko lema politikoan inspiratu ziren: Gurutze zuriak Jainkoari erreferentzia egiten zion, gurutze orlegiak Lege Zaharra eta Gernikako Arbolari, eta hondo gorria Bizkaiko armarritik hartu omen zuten.

Igandean, uztailaren 15ean, Begoñako basilikan meza bat eman zen, behin hau amaitu eta kanpoan zeudela elkarte berri hartako bazkideek Gernikako Arbola abestu zuten, ondoren egoitzara joan eta bertan aurreneko Batzar Orokorra burutu zuten. Honetan, Sabin Arana Zuzendaritza Batzordeko presidente edo Batzokiko buru hautatu zuten. Hura amaitzean, txistulari talde bat balkoira atera eta beheran zegoen jendea asaldatu zuen, lehenengoan, Udal Bandak Arenalen musika joko zuela espero baitzuten. Festa gau osoan luzatu zen, eta gainera San Inazio egunean ere jaia berriz errepikatu zen, ondorioz bizilagun bat ernegatu eta elkartearen aurka zalaparta edo iskanbila sortzeagatik salaketa bat jarri zuen. Elkarteari "abestu, atabala jo eta lurzorua ostikatzeagatik" 500 pezetako isuna ezarri zitzaion. Salaketa hura Sabin Aranaren lehenbiziko espetxeratzearen arrazoia izango zen.

Batzokia irekitzean 94 bazkidek izena emana zuten, hurrengo hilabeteetan ehundik gora ziren eta 1895. urtearen hasierarako 120 kidek eman zuten izena. Kideetako gehienak Bilbo edo inguruko gizon gazteak ziren, Sabin Aranaren adin berdintsukoak (berak orduan 29 urte zituen), gehienen adina 20-35 urte artekoa zelarik. Batez ere, hiriko burges katoliko txikiak ziren: artisauak, enplegatuak, merkatariak... langile apalak eta enpresaburu handiak askoz ere gutxiago. Bazkide osoak izateko euskal abizenak izan behar zituzten; baldintza hori betetzen ez zutenak ere bazkide izan zitezkeen, baina eskubide gutxiagoekin.

Elkarte edo Batzokia teorian ez zen osoki politikoa, aisialdirako jarduerak ere burutzen zirelarik: kafea hartu, billarrean edo kartetan jokatu, pianoa jo, abestu, etab. Praktikan egoitza aisialdi jarduera horietaz gain Bizkaitarra aldizkaria irakurri eta komentatu, albiste politikoei buruz solastatzeko eta sabindar ideietan doktrinatzeko erabili zen. Benetako asmoa, bazkideen artean JEL doktrinaren ideiak bazkideetan finkatu, bazkideak gehiago gehitu eta ondoren Batzokia oinarritzat hartuz hauteskundeetara aurkeztu ahal izango zen alderdi politiko berri bat sortzea zen. Sabin Arana desbideraketa ideologikoen beldur zenez, Batzokia modu tinkoan gidatu zuen: bertako araudia zorrotz betetzen ez zuten bazkideak zalantzarik gabe kanporatu zituen. Edonola ere, bazkide batzuk kanporatuz gero beste batzuk sartu ohi ziren eta Batzokiak 110-130 bazkide inguruko kopuru finkoa mantendu ahal izan zuen.

Lehen aipatu bezala Euskeldun Batzokija elkarteko presidentea Sabin Arana Goiri hautatu zuten, aldiz hautatuak suertatu ziren Zuzendaritza Batzordeko beste batzordekideak honako hauek ziren: Ziriako Llodio presidenteordea, Jose Arriaga idazkaria, Antonio Elexpuru idazkariordea, Elias Lekue kontularia, Fabian Ispitzua kontulariordea, Sebastian Amorrortu diruzaina, Jose Maria Aldekoa diruzainordea, Ulpiano Abasolo zinegotzia, Luis Arana Goiri zinegotziordea, batzordekideak: Ramon Mentxaka, Toribio Rezola eta Juan Aranburuzabala.

Eusko Batzokijaren araudiaren testua Sabin Aranak zehaztasun eta xehetasun handiz landu eta idatzi zuen. Denera 10 kapituluetan banatutako 110 artikuluk osatzen zuten.

Jazarpena eta itxiera 

1895eko abuztuaren 14an Espainiako Agintaritzak Sabin Arana espetxeratu egin zuen. Horretarako abiapuntu gisa salaketa partikular bat oinarritzat hartu zuten, baina azken epaia jazarpen politiko giro bete-betean etorri zen. Sabin espetxeratu eta bi astetara Euskeldun Batzokija elkartea itxiarazi zuten, bai eta elkarte honetako Zuzendaritza Batzordeko gainontzeko bederatzi kideak espetxeratu ere. Gainera Euskeldun Batzokija elkarteko 100 bazkide ere prozesatu zituzten. Handik hamar egunera Bizkaitarra aldizkaria itxiarazi zuten.

Funtsean Sabin Aranaren jazarpena bere ideia edo pentsamolde politikoearengatik izan zen: Espainiaren ohorea zalantzan jartzeagatik eta proiektu nazional alternatibo bat eskeintzeagatik, laburbilduz, "rebelión contra España" (euskaraz, Espainiaren aurkako matxinada) delitua leporatu zioten. Garai hartan abertzaleek ez zuten gatazka bortitzik sortu, aldiz beren ideiekin eta modu baketsuan espainiar nazio proiektuari aurre egin zioten. Sabin Arana sei hilabete espetxean egon eta isun ugari ordaindu behar izan zituen.

Erreferentziak

Ikus gainera 
 Sabin Etxea
 Sabin Arana
 Luis Arana
 Batzoki
 EAJ

Kanpo estekak 

Sabin Arana
Zazpikaleetako eraikinak
Bilboko historia
EAJren egoitzak
Euzkeldun Batzokija Bizkaiko Bilbo hiriburuan egon zen elkarte edo bilgune abertzale eta jeltzale bat izan zen . Gaur egungo batzokien aitzindaria izan zen . Historia Sabin eta Luis Arana anaiek Bilboko Posta kaleko zenbakian , Dorre kalearen izkinan eta Done Jakue katedralaren alboan , euren elkartea sortzeko egoitza egokia topatu zuten ( gaur egun Zelaia arropa denda dagoen solairuan ) , leku hura Areatzako parketik hurbil zegoen , hiriaren erdi-erdian . Elkarte hau ez zen alderdi politiko bat , bai ordea garai hartan puri-purian zeuden britainiar usadioko klub edo biltoki bat . Bertan Bizkaitarra aldizkariko ideiak onartzen zituzten pertsona edo kideak bildu ahalko ziren . 1894ko uztailarenn , larunbata , arratsaldeko seietan elkarte hau Euskeldun Batzokija izenez formalki inauguratu zen . Irekiera ekitaldian egoitza honetako balkoian elkarteko bazkiderik zaharrena zen Ziriako Iturri karlista ofizial ohiak bandera berri bat zintzilikatu zuen : Ikurrina . Aurretik , Sabin eta Luis anaiek bandera hau Bizkaiko ikur izateko diseinatua zuten , hau diseinatzeko unean beren ohiko lema politikoan inspiratu ziren : Gurutze zuriak Jainkoari erreferentzia egiten zion , gurutze orlegiak Lege Zaharra eta Gernikako Arbolari , eta hondo gorria Bizkaiko armarritik hartu omen zuten . Igandean , uztailarenan , Begoñako basilikan meza bat eman zen , behin hau amaitu eta kanpoan zeudela elkarte berri hartako bazkideek Gernikako Arbola abestu zuten , ondoren egoitzara joan eta bertan aurreneko Batzar Orokorra burutu zuten . Honetan , Sabin Arana Zuzendaritza Batzordeko presidente edo Batzokiko buru hautatu zuten . Hura amaitzean , txistulari talde bat balkoira atera eta beheran zegoen jendea asaldatu zuen , lehenengoan , Udal Bandak Arenalen musika joko zuela espero baitzuten . Festa gau osoan luzatu zen , eta gainera San Inazio egunean ere jaia berriz errepikatu zen , ondorioz bizilagun bat ernegatu eta elkartearen aurka zalaparta edo iskanbila sortzeagatik salaketa bat jarri zuen . Elkarteari " abestu , atabala jo eta lurzorua ostikatzeagatik" pezetako isuna ezarri zitzaion . Salaketa hura Sabin Aranaren lehenbiziko espetxeratzearen arrazoia izango zen . Batzokia irekitzeanbazkidek izena emana zuten , hurrengo hilabeteetan ehundik gora ziren eta urtearen hasierarakokidek eman zuten izena . Kideetako gehienak Bilbo edo inguruko gizon gazteak ziren , Sabin Aranaren adin berdintsukoak ( berak orduanurte zituen ) , gehienen adinaurte artekoa zelarik . Batez ere , hiriko burges katoliko txikiak ziren : artisauak , enplegatuak , merkatariak ... langile apalak eta enpresaburu handiak askoz ere gutxiago . Bazkide osoak izateko euskal abizenak izan behar zituzten ; baldintza hori betetzen ez zutenak ere bazkide izan zitezkeen , baina eskubide gutxiagoekin . Elkarte edo Batzokia teorian ez zen osoki politikoa , aisialdirako jarduerak ere burutzen zirelarik : kafea hartu , billarrean edo kartetan jokatu , pianoa jo , abestu , etab . Praktikan egoitza aisialdi jarduera horietaz gain Bizkaitarra aldizkaria irakurri eta komentatu , albiste politikoei buruz solastatzeko eta sabindar ideietan doktrinatzeko erabili zen . Benetako asmoa , bazkideen artean JEL doktrinaren ideiak bazkideetan finkatu , bazkideak gehiago gehitu eta ondoren Batzokia oinarritzat hartuz hauteskundeetara aurkeztu ahal izango zen alderdi politiko berri bat sortzea zen . Sabin Arana desbideraketa ideologikoen beldur zenez , Batzokia modu tinkoan gidatu zuen : bertako araudia zorrotz betetzen ez zuten bazkideak zalantzarik gabe kanporatu zituen . Edonola ere , bazkide batzuk kanporatuz gero beste batzuk sartu ohi ziren eta Batzokiakbazkide inguruko kopuru finkoa mantendu ahal izan zuen . Lehen aipatu bezala Euskeldun Batzokija elkarteko presidentea Sabin Arana Goiri hautatu zuten , aldiz hautatuak suertatu ziren Zuzendaritza Batzordeko beste batzordekideak honako hauek ziren : Ziriako Llodio presidenteordea , Jose Arriaga idazkaria , Antonio Elexpuru idazkariordea , Elias Lekue kontularia , Fabian Ispitzua kontulariordea , Sebastian Amorrortu diruzaina , Jose Maria Aldekoa diruzainordea , Ulpiano Abasolo zinegotzia , Luis Arana Goiri zinegotziordea , batzordekideak : Ramon Mentxaka , Toribio Rezola eta Juan Aranburuzabala . Eusko Batzokijaren araudiaren testua Sabin Aranak zehaztasun eta xehetasun handiz landu eta idatzi zuen . Denerakapituluetan banatutakoartikuluk osatzen zuten . Jazarpena eta itxiera 1895eko abuztuarenn Espainiako Agintaritzak Sabin Arana espetxeratu egin zuen . Horretarako abiapuntu gisa salaketa partikular bat oinarritzat hartu zuten , baina azken epaia jazarpen politiko giro bete-betean etorri zen . Sabin espetxeratu eta bi astetara Euskeldun Batzokija elkartea itxiarazi zuten , bai eta elkarte honetako Zuzendaritza Batzordeko gainontzeko bederatzi kideak espetxeratu ere . Gainera Euskeldun Batzokija elkartekobazkide ere prozesatu zituzten . Handik hamar egunera Bizkaitarra aldizkaria itxiarazi zuten . Funtsean Sabin Aranaren jazarpena bere ideia edo pentsamolde politikoearengatik izan zen : Espainiaren ohorea zalantzan jartzeagatik eta proiektu nazional alternatibo bat eskeintzeagatik , laburbilduz , " rebelión contra España " ( euskaraz , Espainiaren aurkako matxinada ) delitua leporatu zioten . Garai hartan abertzaleek ez zuten gatazka bortitzik sortu , aldiz beren ideiekin eta modu baketsuan espainiar nazio proiektuari aurre egin zioten . Sabin Arana sei hilabete espetxean egon eta isun ugari ordaindu behar izan zituen . Erreferentziak Ikus gainera Sabin Etxea Sabin Arana Luis Arana Batzoki EAJ Kanpo estekak Sabin Arana Zazpikaleetako eraikinak Bilboko historia EAJren egoitzak