Hedy Lamarr
Hedy Lamarr, izen osoa Hedwig Eva Maria Kiesler (Viena, 1914ko azaroaren 9a - Casselberry, Florida, 2000ko urtarrilaren 19a), austriar aktoresa eta asmatzailea izan zen. 1941ean maiztasun-jauziaren bidezko espektro hedatuaren (FHSS) teknika bat patentatu zuen, George Antheil musikagilearekin batera. Honen bidez haririk gabeko telekomunikazioaren bidea ireki zuten (WI-FI). Lamarr garai guztietako zinema aktoresa onenetako bat kontsideratzen da ere.

Txekoslobakian pelikula gutxi batzuk egin zituen, famatuena Ecstasy (1933) pelikula izan zen. Hemen, Eva Hermann izeneko neskaren papera antzeztu zuen. Garai honetan bere senarrarengandik ihes egin zuen, munizio fabrikatzaile autriar abertsa zena, eta sekretuan Parisera lekualdatu zen. Londresera bidaiatu zuenean, Louis B. Mayer ezagutu zuen, Metro-Goldwyn-Mayer enpresa burua. Honek, zine-kontratu bat eskaini egin zion Hollywooden lan egiteko. Hollywooden zinema izar bihurtu zen Algiers pelikulan egindako antzezlanarekin (1938). MGMrekin egindako pelikulen artean hauek ditugu:  Lady of the Tropics (1939), Boom Town (1940),  H. M. Pulham, Esq. (1941) eta White Cargo (1942). Bere arrakastarik handiena Dalila papera izan zen, Samson and Delilah pelikulan (1949), Cecil B. DeMillek zuzendua. Telebistan ere aritu zen bere azken filma kaleratu aurretik, The Female Animal (1958). 1960. urtean Hollywoodeko ospearen pasealekuan izar batekin ohoratu zuten. 

Bigarren mundu gerra hasi zenean Lamarr eta George Antheil musikagileak gida sistema batenn patentea agartu zuten, torpedo aliatuentzako irrati bidezko gida-sistema baten patentea zena, ardatzeko potentzien interferentzien mehatxua gainditzeko. Honek, espektro zabaldua eta maiztasun-jauziko teknologia erabiltzen zituen. Frekuentzien konmutazioan oinarritutako asmakizunari esker, torpedoak irrati bidez gidatu zitezkeen, etsaiak antzeman gabe. Nahiz eta Estatu Batuetako armadak ez zuen teknologia berri hau hartu 1960ko hamarkada arte, beraien lanaren printzipioak erabili ziren bluetooth teknologia sortzeko. Gainera metodo hauek antza handia daukate Wi-Fi bertsioetan erabilitako metodoekin. Lan hau, National Inventors Hall of Fame erakundean onartu zuten 2014an.

Gaztaroa 
Hedwig Eva Maria Kiesler 1914ko azaroaren 14an jaio zen. Vienako judu bikote baten alaba bakarra izan zen. Bere gurasoak goi mailako familia judutarra ziren: Bere ama, Gertrud Kiesler, Budapesten (Hungarian) jaiotako piano-jotzaile profesionala zen. Katoliko egin zen eta alaba kristautasunean hezi zuen. Hala ere, Hedy garai hartan ez zegoen bataiaturik. Bere aita, Emil Kiesler, Lviven (Ukranian) jaiotako Creditanstalt izeneko banketxearen zuzendaria izan zen. 

Lau urte zituenetik tutoretza partikularrak jaso zituen; hamaika urte izan baino lehen pianoa eta dantza menperatzen zituen eta lau hizkuntza hitz egiten zituen. Oso interesatua zegoen zientzietan, bere aitarekin ibiltzera joaten zenean, honek teknologiako kontuak kontatzen zizkion. 

Hamabi urterekin Lamarr zineman interesatzen hasi zen eta garai honetan edertasun-lehiaketa bat irabazi zuen Vienan. Hamasei urterekin ingeniaritza ikasten hasi zen.

Aktoresa lanak Europan

Lehenengo lanak 
Gidoigile lanetan hasi zen Sascha-Film zinema korporazioan. Han zegoela, Money on the Street (1930) filmean estra papera lortu zuen eta gero Storm in a Water Glass (1931) filmean. Orduan, Max Reinhardt ekoizleak The Weaker Sex izeneko antzezlan batean antzezten ikusi zuen aktoresa, Theatre in der Josefstadt-en. Reinhardt  txundituta geratu zen berarekin eta Berlinera berarekin eraman zuen 1933. urtean eta Arte eszenikoetako ikasketak hasi zituen Max Reinhardt zinema eta antzerki zuzendariaren Berlingo eskolan. 

Hala ere, ez zen Berlingo ekoizpenetan agertu. Horren ordez, Alexis Granowsky errusiar antzerki-ekoizlea ezagutu zuen, eta hark The Trunks of Mr. (1931) izeneko filmean parte hartzea eskeini zion, Walter Abel eta Peter Lorre protagonistak zituela.  Granowsky laster joan zen Parisera, baina Lamarr Berlinen geratu zen bere filmari uko eginez. Parisen No Money Need (1932) Carl Boesek zuzendutako komedian rol nagusia lortu zuen. Lamarr ospetsu egin zen film honen ondorioz.

Ectasy filma 
1937ko hasieran, 18 urte zituela, Gustav Machatyren Ecstasy (Ekstase alemaniarrez, Extase txekieraz) filmeko protagonista izan zen. Adineko gizon baten emazte gaztearen papera antzeztu zuen Lamarrek. Laster film hau mundu osoan ezaguna izango zen. Pelikula honetan Lamarr erabat biluzik agertzen zen aintzira baten ertzean eta geroago txekiar landazabalean korrika. Hori izan zen film komertzial batean emakume bat biluzik agertu zen lehen aldia; beste eszena batean, aktore gazteak orgasmo bat antzeztu zuen lehen planoan. Honetaz aparte, film hau emakume batek egindako desleialtasunaerakusten zuen lehenetarikoa izan zen. 

Lamarr pelikula egin eta gero oso damututa egon arren, filmak mundu mailan ospea lortu zuen Veneziako Mostran sari bat irabazi ondoren. Europa osoan, lan artistikotzat hartu zuten filma baina Ameriketan filma "sexualegia" zela kontsideratu zuten. Honen ondorioz, filmak kritika txarrak jaso zituen, batez ere emakume-taldeen artean. Pio XI aita santuak filma gaitzetsi zuen eta debekatu egin zuten Estatu Batuetan eta Alemanian.

Lehenengo ezkontza 
Fritz Mandl armagintza magnateak filma ikusi eta aktorearekin ezkonduko zela erabaki zuen. Ezkontza Hedyren gurasoekin hitzartu zuen, emakumearen iritzia aintzat hartu gabe. Karlskirche-n ezkondu ziren 1933ko abuztuaren 10ean.

Bere senarra, Friedrich Alexander Maria Fritz Mandl (1900-1977), familia katoliko batetik zetorren. Mandlek Adolf Hitler eta Benito Mussolini diktadoreei munizioak, borroka-hegazkinak eta kontrol-sistemak saltzen zizkien eta gainera hauen lagun pertsonala zen.  

Hedyrentzat senarraren ondoan bizitakoak esklabotza-urteak izan ziren. Bere senarra Ecstasy filmaren kopia guztiak suntsitzen saiatu zen, emaztea aktoresa lanak uztera behartu eta ez zion etxetik irteten uzten bera lagunduta ez bazen. Berak aitortu zuenez, senarra ondoan zuenean baino ezin zen dutxatu edo biluztu. Hedyk itxialdi hura ingeniaritza-ikasketekin jarraitzeko baliatu zuen eta, senarraren bezero eta hornitzaileei adi-adi entzunda, asko ikasi zuen garaiko arma-teknologiari buruz. Urte batzuk geroago Estatu Batuetako buruzaigiei laga zizkien garaiko arma-teknologiaren nondik norakoak. 

1937. urtean, bere senarrarengatik ihes egitea lortu zuen. Teoria asko daude bere ihesaldia nolakoa izan zen azaltzeko. Bertsio batek esaten du aktoresak erlazio lesbiko bat izan zuela bere senarraren neskamearekin. Honen laguntzaz, Hedyk ihes-plan bat prestatu ahal izan zuen, eta senarrarengandik ihes egin zuen betiko. Jatetxe bateko komuneko leihotik atera eta autoz ihes egin zuen Parisera, Frantziara, bere senarraren bizkartzainek hurbiletik jarraitzen ziotela. Bere biografian, hala ere, beste bertsio bat kontatzen du: Lo-eragile bat eman zion bere zerbitzariari, eta bere etxetik irten ahal izan zen hartaz mozorrotuta. Horrela, tren geltokira iritsi eta Parisera joan ahal izan zen.

Hollywood

Louis B. Mayer eta MGM 

Parisen zegoela, Londresera bidaiatzen hasi zen. Han Louis B. Mayer ezagutu zuen Goldwyn Mayer Metroko (MGM) enpresaburua. Bere bitxiak saldu zituen eta Estatu Batuetara ihes egin zuen Mayer itzultzen zen itsasontzi berean, aktoresa gisa kontratatzeko konbentzitzen sahiazteko. Nahiz eta bere helburua lortu zuen, hasiera batean Mayerrek egindako eskaintza atzera bota zuen (125 dolar asteko). Horregatik, enpresaburua bidaiatzen zuen transatlantiko berean erosi zuen txartela, New York-era joateko, eta astean 500 dolarreko kontratua ziurtatu zuen bidai horretan. 

Mayerrek bere izena aldatzeko konbentzitu zuen Hedy Lamarr izenera. Horrela, bere benetako nortasunetik eta berarekin lotutako "Extasiko Dama" ospearengandik urruntzea lortu zuten. Barbara LaMarr zinema mutuko izarraren omenezko deitura aukeratu zuten, Luisen amorantea izan zena urteak lehenago. Lehorrera iristean, zazpi urteko kontratua eta izen berri bat zituen: Hedy Lamarr.. 1938an Hollywoodera eraman zuen eta "munduko emakumerik ederrena" bezala aurkezten hasi zen. 

Estatu Batuetan, bere lehenengo film luzea estreinatu zuen Algiers (1938), Charles Boyerrekin batera, eta MGM kontratupean. Pelikula honek sentsazio nazionala sortu zuen eta Mayerrek Greta Garbo edo Marlene Dietrich bihurtzea espero zuen.

Hollywoodeko etorkizuneko filmetan, beti  kontsideratzen zuten Lamarr emakume exotikoa eta oso erakargarria. Bere bigarren film estatubatuarra I Take This Woman izan zen, Spencer Tracyrekin batera. Von Sternberg filmatzean kaleratu zuten, eta Frank Borzagek ordezkatu zuen. Filma bertan behera geratu zen, eta Lamarr Lady of the Tropics (1939) filmean sartu zuten, Robert Taylorrekin batera. Film guzti hauekin Lamarr zinema industrian nabarmentzen hasi zen. 

Geroago, askoz ezagunagoa izan zen filma egin zuen: Boom Town (1940), Clark Gable, Claudette Colbert eta Spencer Tracyrekin; 5 milioi dolar irabazi zituen. Lamarrek eta Gablek ere Comrade X (1940) filmean parte hartu zuten, beste arrakasta bat izan zena. James Stewartekin aritu zen Come Live with Me (1941) filmean, errefuxiatu vienar baten papera antzeztuz. Lamarrek diru gehien irabazi zuen filmetako bat izan zen. Hala ere, ez zen film honen protagonista izan Robert Youngek antzeztu zuelako paper titular hura. Hirugarren film bat egin zuen Spencer Tracyrekin, Tortilla Flat (1942), arrakasta izan zuen, baita Crossroads (1942) William Powellekin batera.   

Lamarr arabiar neska seduktorearen papera egin zuen, Tondelayo izenekosa, White Cargo (1942) filmean. 

Bere zine ibilbidean, Lamarrek hogeita hamar film inguru egin zituen, eta hauen erdia 1945 urtea baino lehenago. 1958. urtearte lan egin zuen zineman. Hala ere, garai honetan Lamarr antzezteaz aspertzen hasia zen eta asmakizunak sortzen hasi zen berriro bere asperraldiari aurre egiteko.   

Powellekin elkartu zen berriro ere eta The Heaven Body (1944) komedia egin zuten, gero Warner Brosek The Conspirators (1944) filmerako kontratatu zuten. Film hau Casablanca filmaren (1943) arrakasta errepikatzeko saiakera bat izan zen. MGMtik kanpo ere melodrama batean parte hartu zuen Experiment Perilous (1944). 

MGMra itzuli zenean Lamarr Robert Walkerrekin aritu zen Her Highness and the Bellboy (1945) komedia erromantikoan, New Yorkeko gizon batekin maitemintzen den printzesa baten papera eginez. Oso ezaguna eta arrakastatsua izan zen filma baina MGMn zeukan kontratuarekin egin zuen azken filma izan zen.

Produktorea 
MGM 1945. urtean utzi eta gero, Lamarrek Jack Chertokek-ekin batera produkzio konpainia bat sortu zuen. The strange woman (1946) izeneko thrillerra egin zuten baina pelikula honek ez zuen arrakastarik izan. Pelikula sortzeko diru gehiegi gastatu zuten eta ez zituzten irabazi handirik eduki. 

Geroago Dishonored Lady (1947) filma kaleratu zuten eta hemen Lamarr zen berriro thrilerraren protagonista. Pelikula hau sortzeko ere diru gehiegi gastatu zuten eta berriro ere ez zuen arrakastarik izan, horregatik, Lamarrek komedia bat egin zuen Robert Cummingsekin, Let's Live a Little (1948).

Azkeneko Filmak 
Lamarr parte hartu zuen film arrakastatsuena Samson and Delilah (1949) izan zen. Victor Maturekin batera antzeztu zuen Cecil B. DeMillek sortutako filmean. 1950. urteko film bikainetariko bat izan zen eta bi Oscar irabazi zituen. 

Lamarr MGMra itzuli zen berriro ere eta John Hodiakekin batera, A Lady Without Passport (1950) filma egin zuen. Ezagunagoak izan ziren Paramountekin egin zituen bi film, "western" Ray Millandekin, Copper Canyon (1950), eta Bob Hopekin, My Favorite Spy (1951).

Hedy eta Estatu Batuak 
38 urte zituela, 1953ko apirilaren 10ean, Hedy, Estatu Batuetako hiritar bihurtu zen. Bere autobiografia, Ectasy and Me, 1966an argitaratu zen. Hala ere, telebistan publikoki esan zuen ez zuela berak idatzi eta zati handi bat fikzioa zela. Hori dela eta, ondoren editorea auzitegietara eraman zuen, xehetasun asko Leo Guildek asmatu zituela argudiatuz.

50eko hamarkadan, Hedyk, W. Howard Lee-rekin batera, bere senarra, Villa LaMarr ski resort-a diseinatu zuen Aspen-en, Coloradon. 

1966. urtean Hedy Los Angelesen atxilotu zuten lapurketak egiteagatik baina karguak kendu egin zizkioten. Urte batzuk geroago, 1991. urtean kargu berberengatik atxilotu zuten Floridan. Garai honetan ere pantailara itzultzeko saiakera huts bat egin zuen. Auzitegian errukitzeari uko egin zion urtebetez edozein lege hautsiko ez zituela zin egin zuelako. Ondorioz, karguak berriz ere kendu zizkioten. 

70eko hamarkadan, proiektu ugari eskaini zizkioten, baina denak baztertu zituen. 1974an, hamar milioi dolarreko demanda aurkeztu zuen Warner Brosen aurka, Blazing Saddles izeneko komedian bere izenaren parodiak pribatutasunerako eskubidea urratzen ziotela argudiatuz. Akordio estrajudizial batera iritsi ziren, errebelatu gabeko diru kopuru baten truke. Ondoren, Lamarr bizitza publikotik erretiratu zen eta Miami Beachen kokatu zen 1981ean.

Azkeneko urteak 
Bere bizitzako azken hamarkadetan, telefonoa Lamarrek kanpoko munduarekin zuen komunikabide bakarra bihurtu zen, baita bere seme-alabekin eta gertuko lagunekin ere. Askotan, egunean sei edo zazpi orduz hitz egiten zuen telefonoz, baina ez zen ia inorekin aurrez-aurre egon bere azken urteetan. Kirurgia estetikoarekin obsesionatu egin zen ere garai honetan eta pilula asko hartzen zituen. 

2004. urtean berari buruzko dokumental bat kaleratu zuten, Calling Hedy Lamarr, bere semeen laguntza izan zuen: Anthony Loder eta Denise Loder-DeLucaren laguntza. Gainera, aktoreak zinemaren munduan egindako ekarpenari esker, honek izar bat du Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan 6247 Hollywood Blvd, Vine Street ondoan.

Lamarr Floridan hil zen 2000ko urtarrilaren 19an, laurogeita bost urte zituela. Semeak Vienara eraman zituen errautsak aktoresaren nahien arabera.

Filmografia

Isilpeko komunikazio sistema 
Lamarrek oso ondo ezagutzen zituen Nazi erregimenaren izugarrikeriak bere senar ohiari esker Fritz Mandl. Bera gainera judutarra zenez, Estatu Batuetako gobernuari eskeini zion berak zekien informazio konfidentzial guztia. Beraren uztez, bere informazioa erabilgarria izan zitekeen aliatuak guda irabazi ahal izateko. Horregatik, teknologia militar berriak garatzen hasi zen.
Hedyk bazekien gobernuak ez zutela misil telegidaturik sortu nahi, beldur handia ziotelako etsaiak kontrol-seinaleak erraz geldiarazi edo oztopatzeari, eta asmakizuna erabilezin bihurtzeari edo haien kontra erabiltzeari.

Hedy Lamarr George Antheil konpositorearekin batera hasi zen lan egiten eta beraien asmakizuna maiztasun-jauziaren bertsio goiztiar bat izan zen, hau da, espektro hedatuan seinaleak modulatzeko teknika bat. Teknika hori telekomunikazioetan enpleatutako modulazio-teknika bat zen, datu digitalak irrati-maiztasun bidez transmititzeko. Horrelako sistemen seinaleek eskaintzen zituzten abantaila nagusiak zarata eta interferentziekiko oso immuneak zirela eta ezagutzeko eta interfektatzeko oso zailak zirela dira. Zulatutako eta sinkronizatutako (piano baten moduan) danbor pare bat erabiltzen zuten 88 frekuentzien artean aldatzeko, eta etsaiak detektatu ezin zituzten irrati bidezko torpedoak eraikitzeko diseinatu zuten.

2.292.387 patente-zenbakia jaso zuten beraien komunikazio-sistema sekretuagatik 1942. urteko abuztuaren 11ean. Patente honen inkrizpioan Hedyk bere garaiko senarraren abizena erabili zuen (H. K. Markey et al.). Bere patente ezkondu abizenarekin eman izanak, eta ez izen artistikoarekin, eragotzi egin zuen bere ekarpenak bere garaian behar bezalako meritoa jasotzeak. 

Denbora gutxira, urrian, The New York Times aldizkarian agertu zen, inbentzioaren lehenengo albistea nahiz eta autoritateek erabaki zuten ezin zela berehala martxan jarri asmakizuna, sistema mekaniko batetik sistema elektroniko batera pasatzeko beharrak atzeratu zuen asmakizunaren aplikazioa. Azkenean 1957. urtean lortu zen Sylvania Electronicsen bitartez. Enpresa honetako ingenieritza taldeak Lamarr-Antheil patentea kontuan hartu zuten bere osotasunean. 

Lamarrek sortutako teknikaren lehen aplikazioa Kubako misilen gudan izan zen. Krisialdi garai honetan 1962. urtean sistema hori erabili zen itsasoko buia arakatzaileen urruneko kontrolean. Sistema berdina Vietnameko gudan erabilitako asmakizun batzuetan erabili zen ere eta geroago Estatu Batuak zeukan satelite bidezko defentsa sisteman (Milstar). 1980. urtean espektro hedatuko sistemak ingeniaritza zibilean egin zituen lehen ekarpenak. Garai horretan teknologia digitala oso indartsua bihurtzen hasi zen. Hainbat asmatzailen esker sortutako frekuentzien kommutazioari esker, datu bidezko komunikazioa ezarri ahal izan zen (WI-FI).

Beste asmakizun batzuk 
Hedyk ez zituen ikasketa profesionalik eta bere ikasteko metodo gehienak autodidaktak ziren. Hala ere beste gauza batzuk asmatu zituen isilpeko komunikazio-sistemaz gain. Hauen artean: semaforo hobetu bat eta uretan disolbatzen zen tableta bat, edari karbonatatu bat zena. Edari hau ez zuen arrakasta handirik izan, Hedyk Alka-Seltzer sendagaiaren zapore berdina zuela aitortu zuen. Lamarren helburua hau sortu zuenean, edonor, tableta bat ur edalontzi bati bati gehituz Cola-Cola moduko edaria edonon eduki ahal izatea zen, baina ez zitzaion ondo atera.  

Lamarrek asmatzeko zeukan gaitasuna oso gutxik ezagutzen zuten. Horien artean Howard Hughes hegazkingintzako magnatea zegoen. Hedyk iradoki zion bere aireplanoen diseinu karratua modu aerodinamikoago batera aldatzeko, aurkitu ahal izan zituen hegazti eta arrain azkarrenen irudietan oinarritu zen aldaketa hau gomendatzeko. 

Lamarrek geroago egindako elkarrizketa batean hitz egin zuen Hughesekin zuen harremanari buruz, eta esan zuen irteten ziren bitartean bere ekarpenak eta iradokizunak aktiboki babesten zituela bere zientzialari eta ingeniari taldea bere esanetara jarri zituen eta.

Sariak 

1939an, Lamarr 1938ko "etorkizun handieneko aktore berri" gisa hautatua izan zen, Philadelphia Recordeko zinema kritikariak zuzendutako inkesta batean. 27 britainiar zinemazaleek Hedy Lamarr urteko hamargarren aktoresa onena izendatu zuten, 1951. urtean, Samson and Delilah filmean egindako paperarengatik.

Hedy Lamarr Hollywoodeko Ospearen Pasealekuko izar batekin ohoratu zuten 1960an. Hurrengo urtean, Austriak, Lamarren jaiolekua, Viktor Kaplan domina eman zion, Patenteen eta Asmatzaileen Austriako Elkartearen eskutik.

1997an, Lamarr eta George Antheil Electronic Frontier Foundation-ek Pioneer Saria eman zien. Lamarr ere izan zen BULBIE Gnass Spirit of Achievement Saria jaso zuen lehen emakumea. Sari hau oso garrantzitsua da, asmakuntza munduan, "Oscars of inventing" izenarekin ezagutzen direlako. Gaur egun, Lamarr eta Antheilen asmakuntza 30.000 milioi dolar balio duela kalkulatzen da.

2006an, Hedy-Lamarr-Weg sortu zen Viena Meidlingen (12. barrutian), aktorearen izena daramana.

2013an, IQOQIk teleskopio kuantiko bat instalatu zuten Vienako Unibertsitatearen sabaian, eta haren omenez beraren izenez bataiatu zuten 2014an.

Urte berean, Anthony Loder-ek, Lamaren semea, amaren gainerako errautsak Viena hiriko ohorezko hilobi batean lurperatzeko eskaera egin zuen. Azaroaren 7an, bere errautsak Vienako Hilerri Nagusian lurperatu zuten. 

2014an, Lamarr hil ondoren sartu zen National Inventors Hall of Fame zerrendan, maiztasun-jauziaren bidez sortutako hedatutako espektro-teknologiarengatik. 

2015eko azaroaren 9an, Googlek bere 101. urtebetetzean ohoratu zuen "doodle" batekin.

2019ko abuztuaren 27an, asteroide batek bere izena jaso zuen: 32730 Lamarr.

Herri-kulturari dagokionez, musikal eta antzezlan batzuk aktoresan oinarritu ziren baita "La pequeña tienda de los horrores" edo "Frequency Hopping" filmetan ere.  Honetaz aparte, telebistako dokumental batzuetan eta serie zientifikoetako kapituluetan ere agertu da askotan.

Bikoteak eta seme-alabak 

Lamarr sei aldiz ezkondu eta dibortziatu zen, eta hiru seme-alaba izan zituen. Hauek izan ziren bere senarrak: 

Friedrich Mandl (1933 eta 1937 artean ezkondua).  Hirtenberger Patronen Fabrik-ako presidentea izan zen. 

Gene Markey (1939 eta 1941 artean).  Gidoilari eta zienema ekoizlea izan zen. Seme bat adoptatu zuten, James Lamarr Markey (1939ko urtarrilaren 9an jaioa), Markeyrekin ezkonduta zegonenean. Geroago, Loderrekin hezkondu zen eta honek adoptatu zuen umea, bere izena aldatu zuten: James Lamarr Loderr. Lamarr eta Markey Beverly Hills-eko Benedict Canyon Driven bizi izan ziren ezkonduta zeudene bitartean. 

John Loder (1943 eta 1947 artean). Aktorea izan zen. Semeak: Denise Loder (1945eko urtarrilaren 19an jaioa), Larry Coltonekin ezkondu zen, beisbol jokalari ohi eta idazle batekin; eta Anthony Loder (1947ko otsailaren 1ean jaioa), Roxannerekin ezkondu zen, James McMullan ilustratzailearentzat lan egin zuena.

Ernest Ted Stauffer (1951 eta 1952 artean). Gaueko klub baten jabea, zaharberritzailea eta orkestra-zuzendari ohia zen.

W. Howard Lee (1953 eta 1960 artean). Texaseko petrolio-ontzi bat zeukan eta Lamarrekin dibortziatu ondoren Gene Tierney zinema-aktorearekin ezkondu zen.

Lewis J. Boies (1963 eta 1965 artean). Lamarren dibortzio-abokatua zen.

1965eko seigarren eta azken dibortzioaren ondoren, Lamarr ezkongabe egon zen bere bizitzako azken 35 urteetan zehar.

Nahiz eta bera hasieratik defendatu zuen bere semea, James Lamarr Markey/Loder, ez zuela inolako harreman biologikorik berarekin adoptatua zelako urte batzuk geroago, Lamarrek John Loder aktorearekin hezkonduta zegoenean beste gizon batekin eduki zuela adierazten zuen dokumentazioa aurkitu zuen.

Aktoresa, bere seme nagusiarengatik urrundu zen, James, 12 urte zituenean. Honen ondorioz, beraien arteko harremana amaitu zen James beste familia batekin bizitzen jarri zelako, eta, ondorioz, ez zuten 50 urtetan hitz egin. Lamarrek James testamentutik kanpo utzi zuen eta honek 3.3 milioi dolar eskatu  zituen 2000. urtean bere amaren testamentutik.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Etxebeste Aduriz, Egoitz, Hedy Lamarr: itzalean asmatzaile, argitan izar, aldizkaria.elhuyar.eus

Austriako emakume aktoreak
Austriako asmatzaileak
Austriako juduak
Vienarrak
Hedy Lamarr , izen osoa Hedwig Eva Maria Kiesler ( Viena,o azaroaren - Casselberry , Florida,o urtarrilaren ) , austriar aktoresa eta asmatzailea izan zen.an maiztasun-jauziaren bidezko espektro hedatuaren ( FHSS ) teknika bat patentatu zuen , George Antheil musikagilearekin batera . Honen bidez haririk gabeko telekomunikazioaren bidea ireki zuten ( WI-FI ) . Lamarr garai guztietako zinema aktoresa onenetako bat kontsideratzen da ere . Txekoslobakian pelikula gutxi batzuk egin zituen , famatuena Ecstasypelikula izan zen . Hemen , Eva Hermann izeneko neskaren papera antzeztu zuen . Garai honetan bere senarrarengandik ihes egin zuen , munizio fabrikatzaile autriar abertsa zena , eta sekretuan Parisera lekualdatu zen . Londresera bidaiatu zuenean , Louis B . Mayer ezagutu zuen , Metro-Goldwyn-Mayer enpresa burua . Honek , zine-kontratu bat eskaini egin zion Hollywooden lan egiteko . Hollywooden zinema izar bihurtu zen Algiers pelikulan egindako antzezlanarekin MGMrekin egindako pelikulen artean hauek ditugu : Lady of the Tropics Boom Town H . M. Pulham , Esq.eta White Cargo Bere arrakastarik handiena Dalila papera izan zen , Samson and Delilah pelikulan Cecil B . DeMillek zuzendua . Telebistan ere aritu zen bere azken filma kaleratu aurretik , The Female Animal urtean Hollywoodeko ospearen pasealekuan izar batekin ohoratu zuten . Bigarren mundu gerra hasi zenean Lamarr eta George Antheil musikagileak gida sistema batenn patentea agartu zuten , torpedo aliatuentzako irrati bidezko gida-sistema baten patentea zena , ardatzeko potentzien interferentzien mehatxua gainditzeko . Honek , espektro zabaldua eta maiztasun-jauziko teknologia erabiltzen zituen . Frekuentzien konmutazioan oinarritutako asmakizunari esker , torpedoak irrati bidez gidatu zitezkeen , etsaiak antzeman gabe . Nahiz eta Estatu Batuetako armadak ez zuen teknologia berri hau hartuo hamarkada arte , beraien lanaren printzipioak erabili ziren bluetooth teknologia sortzeko . Gainera metodo hauek antza handia daukate Wi-Fi bertsioetan erabilitako metodoekin . Lan hau , National Inventors Hall of Fame erakundean onartu zutenn . Gaztaroa Hedwig Eva Maria Kieslero azaroarenn jaio zen . Vienako judu bikote baten alaba bakarra izan zen . Bere gurasoak goi mailako familia judutarra ziren : Bere ama , Gertrud Kiesler , Budapesten ( Hungarian ) jaiotako piano-jotzaile profesionala zen . Katoliko egin zen eta alaba kristautasunean hezi zuen . Hala ere , Hedy garai hartan ez zegoen bataiaturik . Bere aita , Emil Kiesler , Lviven ( Ukranian ) jaiotako Creditanstalt izeneko banketxearen zuzendaria izan zen . Lau urte zituenetik tutoretza partikularrak jaso zituen ; hamaika urte izan baino lehen pianoa eta dantza menperatzen zituen eta lau hizkuntza hitz egiten zituen . Oso interesatua zegoen zientzietan , bere aitarekin ibiltzera joaten zenean , honek teknologiako kontuak kontatzen zizkion . Hamabi urterekin Lamarr zineman interesatzen hasi zen eta garai honetan edertasun-lehiaketa bat irabazi zuen Vienan . Hamasei urterekin ingeniaritza ikasten hasi zen . Aktoresa lanak Europan Lehenengo lanak Gidoigile lanetan hasi zen Sascha-Film zinema korporazioan . Han zegoela , Money on the Streetfilmean estra papera lortu zuen eta gero Storm in a Water Glassfilmean . Orduan , Max Reinhardt ekoizleak The Weaker Sex izeneko antzezlan batean antzezten ikusi zuen aktoresa , Theatre in der Josefstadt-en . Reinhardt txundituta geratu zen berarekin eta Berlinera berarekin eraman zuen urtean eta Arte eszenikoetako ikasketak hasi zituen Max Reinhardt zinema eta antzerki zuzendariaren Berlingo eskolan . Hala ere , ez zen Berlingo ekoizpenetan agertu . Horren ordez , Alexis Granowsky errusiar antzerki-ekoizlea ezagutu zuen , eta hark The Trunks of Mr.izeneko filmean parte hartzea eskeini zion , Walter Abel eta Peter Lorre protagonistak zituela . Granowsky laster joan zen Parisera , baina Lamarr Berlinen geratu zen bere filmari uko eginez . Parisen No Money NeedCarl Boesek zuzendutako komedian rol nagusia lortu zuen . Lamarr ospetsu egin zen film honen ondorioz . Ectasy filma 1937ko hasieran,urte zituela , Gustav Machatyren Ecstasy ( Ekstase alemaniarrez , Extase txekieraz ) filmeko protagonista izan zen . Adineko gizon baten emazte gaztearen papera antzeztu zuen Lamarrek . Laster film hau mundu osoan ezaguna izango zen . Pelikula honetan Lamarr erabat biluzik agertzen zen aintzira baten ertzean eta geroago txekiar landazabalean korrika . Hori izan zen film komertzial batean emakume bat biluzik agertu zen lehen aldia ; beste eszena batean , aktore gazteak orgasmo bat antzeztu zuen lehen planoan . Honetaz aparte , film hau emakume batek egindako desleialtasunaerakusten zuen lehenetarikoa izan zen . Lamarr pelikula egin eta gero oso damututa egon arren , filmak mundu mailan ospea lortu zuen Veneziako Mostran sari bat irabazi ondoren . Europa osoan , lan artistikotzat hartu zuten filma baina Ameriketan filma " sexualegia " zela kontsideratu zuten . Honen ondorioz , filmak kritika txarrak jaso zituen , batez ere emakume-taldeen artean . Pio XI aita santuak filma gaitzetsi zuen eta debekatu egin zuten Estatu Batuetan eta Alemanian . Lehenengo ezkontza Fritz Mandl armagintza magnateak filma ikusi eta aktorearekin ezkonduko zela erabaki zuen . Ezkontza Hedyren gurasoekin hitzartu zuen , emakumearen iritzia aintzat hartu gabe . Karlskirche-n ezkondu zireno abuztuarenan . Bere senarra , Friedrich Alexander Maria Fritz Mandl familia katoliko batetik zetorren . Mandlek Adolf Hitler eta Benito Mussolini diktadoreei munizioak , borroka-hegazkinak eta kontrol-sistemak saltzen zizkien eta gainera hauen lagun pertsonala zen . Hedyrentzat senarraren ondoan bizitakoak esklabotza-urteak izan ziren . Bere senarra Ecstasy filmaren kopia guztiak suntsitzen saiatu zen , emaztea aktoresa lanak uztera behartu eta ez zion etxetik irteten uzten bera lagunduta ez bazen . Berak aitortu zuenez , senarra ondoan zuenean baino ezin zen dutxatu edo biluztu . Hedyk itxialdi hura ingeniaritza-ikasketekin jarraitzeko baliatu zuen eta , senarraren bezero eta hornitzaileei adi-adi entzunda , asko ikasi zuen garaiko arma-teknologiari buruz . Urte batzuk geroago Estatu Batuetako buruzaigiei laga zizkien garaiko arma-teknologiaren nondik norakoak . 1937. urtean , bere senarrarengatik ihes egitea lortu zuen . Teoria asko daude bere ihesaldia nolakoa izan zen azaltzeko . Bertsio batek esaten du aktoresak erlazio lesbiko bat izan zuela bere senarraren neskamearekin . Honen laguntzaz , Hedyk ihes-plan bat prestatu ahal izan zuen , eta senarrarengandik ihes egin zuen betiko . Jatetxe bateko komuneko leihotik atera eta autoz ihes egin zuen Parisera , Frantziara , bere senarraren bizkartzainek hurbiletik jarraitzen ziotela . Bere biografian , hala ere , beste bertsio bat kontatzen du : Lo-eragile bat eman zion bere zerbitzariari , eta bere etxetik irten ahal izan zen hartaz mozorrotuta . Horrela , tren geltokira iritsi eta Parisera joan ahal izan zen . Hollywood Louis B . Mayer eta MGM Parisen zegoela , Londresera bidaiatzen hasi zen . Han Louis B . Mayer ezagutu zuen Goldwyn Mayer Metroko ( MGM ) enpresaburua . Bere bitxiak saldu zituen eta Estatu Batuetara ihes egin zuen Mayer itzultzen zen itsasontzi berean , aktoresa gisa kontratatzeko konbentzitzen sahiazteko . Nahiz eta bere helburua lortu zuen , hasiera batean Mayerrek egindako eskaintza atzera bota zuendolar asteko ) . Horregatik , enpresaburua bidaiatzen zuen transatlantiko berean erosi zuen txartela , New York-era joateko , eta asteandolarreko kontratua ziurtatu zuen bidai horretan . Mayerrek bere izena aldatzeko konbentzitu zuen Hedy Lamarr izenera . Horrela , bere benetako nortasunetik eta berarekin lotutako " Extasiko Dama " ospearengandik urruntzea lortu zuten . Barbara LaMarr zinema mutuko izarraren omenezko deitura aukeratu zuten , Luisen amorantea izan zena urteak lehenago . Lehorrera iristean , zazpi urteko kontratua eta izen berri bat zituen : Hedy Lamarr..n Hollywoodera eraman zuen eta " munduko emakumerik ederrena " bezala aurkezten hasi zen . Estatu Batuetan , bere lehenengo film luzea estreinatu zuen Algiers Charles Boyerrekin batera , eta MGM kontratupean . Pelikula honek sentsazio nazionala sortu zuen eta Mayerrek Greta Garbo edo Marlene Dietrich bihurtzea espero zuen . Hollywoodeko etorkizuneko filmetan , beti kontsideratzen zuten Lamarr emakume exotikoa eta oso erakargarria . Bere bigarren film estatubatuarra I Take This Woman izan zen , Spencer Tracyrekin batera . Von Sternberg filmatzean kaleratu zuten , eta Frank Borzagek ordezkatu zuen . Filma bertan behera geratu zen , eta Lamarr Lady of the Tropicsfilmean sartu zuten , Robert Taylorrekin batera . Film guzti hauekin Lamarr zinema industrian nabarmentzen hasi zen . Geroago , askoz ezagunagoa izan zen filma egin zuen : Boom Town Clark Gable , Claudette Colbert eta Spencer Tracyrekin;milioi dolar irabazi zituen . Lamarrek eta Gablek ere Comrade Xfilmean parte hartu zuten , beste arrakasta bat izan zena . James Stewartekin aritu zen Come Live with Mefilmean , errefuxiatu vienar baten papera antzeztuz . Lamarrek diru gehien irabazi zuen filmetako bat izan zen . Hala ere , ez zen film honen protagonista izan Robert Youngek antzeztu zuelako paper titular hura . Hirugarren film bat egin zuen Spencer Tracyrekin , Tortilla Flat arrakasta izan zuen , baita CrossroadsWilliam Powellekin batera . Lamarr arabiar neska seduktorearen papera egin zuen , Tondelayo izenekosa , White Cargofilmean . Bere zine ibilbidean , Lamarrek hogeita hamar film inguru egin zituen , eta hauen erdiaurtea baino lehenago . urtearte lan egin zuen zineman . Hala ere , garai honetan Lamarr antzezteaz aspertzen hasia zen eta asmakizunak sortzen hasi zen berriro bere asperraldiari aurre egiteko . Powellekin elkartu zen berriro ere eta The Heaven Bodykomedia egin zuten , gero Warner Brosek The Conspiratorsfilmerako kontratatu zuten . Film hau Casablanca filmarenarrakasta errepikatzeko saiakera bat izan zen . MGMtik kanpo ere melodrama batean parte hartu zuen Experiment Perilous MGMra itzuli zenean Lamarr Robert Walkerrekin aritu zen Her Highness and the Bellboykomedia erromantikoan , New Yorkeko gizon batekin maitemintzen den printzesa baten papera eginez . Oso ezaguna eta arrakastatsua izan zen filma baina MGMn zeukan kontratuarekin egin zuen azken filma izan zen . Produktorea MGM urtean utzi eta gero , Lamarrek Jack Chertokek-ekin batera produkzio konpainia bat sortu zuen . The strange womanizeneko thrillerra egin zuten baina pelikula honek ez zuen arrakastarik izan . Pelikula sortzeko diru gehiegi gastatu zuten eta ez zituzten irabazi handirik eduki . Geroago Dishonored Ladyfilma kaleratu zuten eta hemen Lamarr zen berriro thrilerraren protagonista . Pelikula hau sortzeko ere diru gehiegi gastatu zuten eta berriro ere ez zuen arrakastarik izan , horregatik , Lamarrek komedia bat egin zuen Robert Cummingsekin , Let's Live a Little Azkeneko Filmak Lamarr parte hartu zuen film arrakastatsuena Samson and Delilahizan zen . Victor Maturekin batera antzeztu zuen Cecil B . DeMillek sortutako filmean . urteko film bikainetariko bat izan zen eta bi Oscar irabazi zituen . Lamarr MGMra itzuli zen berriro ere eta John Hodiakekin batera , A Lady Without Passportfilma egin zuen . Ezagunagoak izan ziren Paramountekin egin zituen bi film , " western " Ray Millandekin , Copper Canyon eta Bob Hopekin , My Favorite Spy Hedy eta Estatu Batuak 38 urte zituela,o apirilarenan , Hedy , Estatu Batuetako hiritar bihurtu zen . Bere autobiografia , Ectasy and Me,n argitaratu zen . Hala ere , telebistan publikoki esan zuen ez zuela berak idatzi eta zati handi bat fikzioa zela . Hori dela eta , ondoren editorea auzitegietara eraman zuen , xehetasun asko Leo Guildek asmatu zituela argudiatuz . 50eko hamarkadan , Hedyk , W. Howard Lee-rekin batera , bere senarra , Villa LaMarr ski resort-a diseinatu zuen Aspen-en , Coloradon . 1966. urtean Hedy Los Angelesen atxilotu zuten lapurketak egiteagatik baina karguak kendu egin zizkioten . Urte batzuk geroago , urtean kargu berberengatik atxilotu zuten Floridan . Garai honetan ere pantailara itzultzeko saiakera huts bat egin zuen . Auzitegian errukitzeari uko egin zion urtebetez edozein lege hautsiko ez zituela zin egin zuelako . Ondorioz , karguak berriz ere kendu zizkioten . 70eko hamarkadan , proiektu ugari eskaini zizkioten , baina denak baztertu zituen.n , hamar milioi dolarreko demanda aurkeztu zuen Warner Brosen aurka , Blazing Saddles izeneko komedian bere izenaren parodiak pribatutasunerako eskubidea urratzen ziotela argudiatuz . Akordio estrajudizial batera iritsi ziren , errebelatu gabeko diru kopuru baten truke . Ondoren , Lamarr bizitza publikotik erretiratu zen eta Miami Beachen kokatu zenan . Azkeneko urteak Bere bizitzako azken hamarkadetan , telefonoa Lamarrek kanpoko munduarekin zuen komunikabide bakarra bihurtu zen , baita bere seme-alabekin eta gertuko lagunekin ere . Askotan , egunean sei edo zazpi orduz hitz egiten zuen telefonoz , baina ez zen ia inorekin aurrez-aurre egon bere azken urteetan . Kirurgia estetikoarekin obsesionatu egin zen ere garai honetan eta pilula asko hartzen zituen . 2004. urtean berari buruzko dokumental bat kaleratu zuten , Calling Hedy Lamarr , bere semeen laguntza izan zuen : Anthony Loder eta Denise Loder-DeLucaren laguntza . Gainera , aktoreak zinemaren munduan egindako ekarpenari esker , honek izar bat du Hollywoodeko Ospearen PasealekuanHollywood Blvd , Vine Street ondoan . Lamarr Floridan hil zeno urtarrilarenn , laurogeita bost urte zituela . Semeak Vienara eraman zituen errautsak aktoresaren nahien arabera . Filmografia Isilpeko komunikazio sistema Lamarrek oso ondo ezagutzen zituen Nazi erregimenaren izugarrikeriak bere senar ohiari esker Fritz Mandl . Bera gainera judutarra zenez , Estatu Batuetako gobernuari eskeini zion berak zekien informazio konfidentzial guztia . Beraren uztez , bere informazioa erabilgarria izan zitekeen aliatuak guda irabazi ahal izateko . Horregatik , teknologia militar berriak garatzen hasi zen . Hedyk bazekien gobernuak ez zutela misil telegidaturik sortu nahi , beldur handia ziotelako etsaiak kontrol-seinaleak erraz geldiarazi edo oztopatzeari , eta asmakizuna erabilezin bihurtzeari edo haien kontra erabiltzeari . Hedy Lamarr George Antheil konpositorearekin batera hasi zen lan egiten eta beraien asmakizuna maiztasun-jauziaren bertsio goiztiar bat izan zen , hau da , espektro hedatuan seinaleak modulatzeko teknika bat . Teknika hori telekomunikazioetan enpleatutako modulazio-teknika bat zen , datu digitalak irrati-maiztasun bidez transmititzeko . Horrelako sistemen seinaleek eskaintzen zituzten abantaila nagusiak zarata eta interferentziekiko oso immuneak zirela eta ezagutzeko eta interfektatzeko oso zailak zirela dira . Zulatutako eta sinkronizatutako ( piano baten moduan ) danbor pare bat erabiltzen zutenfrekuentzien artean aldatzeko , eta etsaiak detektatu ezin zituzten irrati bidezko torpedoak eraikitzeko diseinatu zuten . 2.292.387 patente-zenbakia jaso zuten beraien komunikazio-sistema sekretuagatik urteko abuztuarenan . Patente honen inkrizpioan Hedyk bere garaiko senarraren abizena erabili zuen ( H . K. Markey et al. ) . Bere patente ezkondu abizenarekin eman izanak , eta ez izen artistikoarekin , eragotzi egin zuen bere ekarpenak bere garaian behar bezalako meritoa jasotzeak . Denbora gutxira , urrian , The New York Times aldizkarian agertu zen , inbentzioaren lehenengo albistea nahiz eta autoritateek erabaki zuten ezin zela berehala martxan jarri asmakizuna , sistema mekaniko batetik sistema elektroniko batera pasatzeko beharrak atzeratu zuen asmakizunaren aplikazioa . Azkenean urtean lortu zen Sylvania Electronicsen bitartez . Enpresa honetako ingenieritza taldeak Lamarr-Antheil patentea kontuan hartu zuten bere osotasunean . Lamarrek sortutako teknikaren lehen aplikazioa Kubako misilen gudan izan zen . Krisialdi garai honetan urtean sistema hori erabili zen itsasoko buia arakatzaileen urruneko kontrolean . Sistema berdina Vietnameko gudan erabilitako asmakizun batzuetan erabili zen ere eta geroago Estatu Batuak zeukan satelite bidezko defentsa sisteman ( Milstar ) . urtean espektro hedatuko sistemak ingeniaritza zibilean egin zituen lehen ekarpenak . Garai horretan teknologia digitala oso indartsua bihurtzen hasi zen . Hainbat asmatzailen esker sortutako frekuentzien kommutazioari esker , datu bidezko komunikazioa ezarri ahal izan zen ( WI-FI ) . Beste asmakizun batzuk Hedyk ez zituen ikasketa profesionalik eta bere ikasteko metodo gehienak autodidaktak ziren . Hala ere beste gauza batzuk asmatu zituen isilpeko komunikazio-sistemaz gain . Hauen artean : semaforo hobetu bat eta uretan disolbatzen zen tableta bat , edari karbonatatu bat zena . Edari hau ez zuen arrakasta handirik izan , Hedyk Alka-Seltzer sendagaiaren zapore berdina zuela aitortu zuen . Lamarren helburua hau sortu zuenean , edonor , tableta bat ur edalontzi bati bati gehituz Cola-Cola moduko edaria edonon eduki ahal izatea zen , baina ez zitzaion ondo atera . Lamarrek asmatzeko zeukan gaitasuna oso gutxik ezagutzen zuten . Horien artean Howard Hughes hegazkingintzako magnatea zegoen . Hedyk iradoki zion bere aireplanoen diseinu karratua modu aerodinamikoago batera aldatzeko , aurkitu ahal izan zituen hegazti eta arrain azkarrenen irudietan oinarritu zen aldaketa hau gomendatzeko . Lamarrek geroago egindako elkarrizketa batean hitz egin zuen Hughesekin zuen harremanari buruz , eta esan zuen irteten ziren bitartean bere ekarpenak eta iradokizunak aktiboki babesten zituela bere zientzialari eta ingeniari taldea bere esanetara jarri zituen eta . Sariak 1939an , Lamarro " etorkizun handieneko aktore berri " gisa hautatua izan zen , Philadelphia Recordeko zinema kritikariak zuzendutako inkesta batean.britainiar zinemazaleek Hedy Lamarr urteko hamargarren aktoresa onena izendatu zuten , urtean , Samson and Delilah filmean egindako paperarengatik . Hedy Lamarr Hollywoodeko Ospearen Pasealekuko izar batekin ohoratu zutenn . Hurrengo urtean , Austriak , Lamarren jaiolekua , Viktor Kaplan domina eman zion , Patenteen eta Asmatzaileen Austriako Elkartearen eskutik . 1997an , Lamarr eta George Antheil Electronic Frontier Foundation-ek Pioneer Saria eman zien . Lamarr ere izan zen BULBIE Gnass Spirit of Achievement Saria jaso zuen lehen emakumea . Sari hau oso garrantzitsua da , asmakuntza munduan , " Oscars of inventing " izenarekin ezagutzen direlako . Gaur egun , Lamarr eta Antheilen asmakuntza000 milioi dolar balio duela kalkulatzen da . 2006an , Hedy-Lamarr-Weg sortu zen Viena Meidlingen barrutian ) , aktorearen izena daramana . 2013an , IQOQIk teleskopio kuantiko bat instalatu zuten Vienako Unibertsitatearen sabaian , eta haren omenez beraren izenez bataiatu zutenn . Urte berean , Anthony Loder-ek , Lamaren semea , amaren gainerako errautsak Viena hiriko ohorezko hilobi batean lurperatzeko eskaera egin zuen . Azaroarenn , bere errautsak Vienako Hilerri Nagusian lurperatu zuten . 2014an , Lamarr hil ondoren sartu zen National Inventors Hall of Fame zerrendan , maiztasun-jauziaren bidez sortutako hedatutako espektro-teknologiarengatik . 2015eko azaroarenn , Googlek bere urtebetetzean ohoratu zuen " doodle " batekin . 2019ko abuztuarenn , asteroide batek bere izena jaso zuen:Lamarr . Herri-kulturari dagokionez , musikal eta antzezlan batzuk aktoresan oinarritu ziren baita " La pequeña tienda de los horrores " edo " Frequency Hopping " filmetan ere . Honetaz aparte , telebistako dokumental batzuetan eta serie zientifikoetako kapituluetan ere agertu da askotan . Bikoteak eta seme-alabak Lamarr sei aldiz ezkondu eta dibortziatu zen , eta hiru seme-alaba izan zituen . Hauek izan ziren bere senarrak : Friedrich Mandletaartean ezkondua ) . Hirtenberger Patronen Fabrik-ako presidentea izan zen . Gene Markeyetaartean ) . Gidoilari eta zienema ekoizlea izan zen . Seme bat adoptatu zuten , James Lamarr Markeyo urtarrilarenn jaioa ) , Markeyrekin ezkonduta zegonenean . Geroago , Loderrekin hezkondu zen eta honek adoptatu zuen umea , bere izena aldatu zuten : James Lamarr Loderr . Lamarr eta Markey Beverly Hills-eko Benedict Canyon Driven bizi izan ziren ezkonduta zeudene bitartean . John Loderetaartean ) . Aktorea izan zen . Semeak : Denise Loderko urtarrilarenn jaioa ) , Larry Coltonekin ezkondu zen , beisbol jokalari ohi eta idazle batekin ; eta Anthony Lodero otsailarenan jaioa ) , Roxannerekin ezkondu zen , James McMullan ilustratzailearentzat lan egin zuena . Ernest Ted Staufferetaartean ) . Gaueko klub baten jabea , zaharberritzailea eta orkestra-zuzendari ohia zen . W. Howard Leeetaartean ) . Texaseko petrolio-ontzi bat zeukan eta Lamarrekin dibortziatu ondoren Gene Tierney zinema-aktorearekin ezkondu zen . Lewis J. Boiesetaartean ) . Lamarren dibortzio-abokatua zen . 1965eko seigarren eta azken dibortzioaren ondoren , Lamarr ezkongabe egon zen bere bizitzako azkenurteetan zehar . Nahiz eta bera hasieratik defendatu zuen bere semea , James Lamarr Markey/Loder , ez zuela inolako harreman biologikorik berarekin adoptatua zelako urte batzuk geroago , Lamarrek John Loder aktorearekin hezkonduta zegoenean beste gizon batekin eduki zuela adierazten zuen dokumentazioa aurkitu zuen . Aktoresa , bere seme nagusiarengatik urrundu zen , James,urte zituenean . Honen ondorioz , beraien arteko harremana amaitu zen James beste familia batekin bizitzen jarri zelako , eta , ondorioz , ez zutenurtetan hitz egin . Lamarrek James testamentutik kanpo utzi zuen eta honek3 milioi dolar eskatu zituen urtean bere amaren testamentutik . Erreferentziak Kanpo estekak Etxebeste Aduriz , Egoitz , Hedy Lamarr : itzalean asmatzaile , argitan izar , aldizkaria.elhuyar.eus Austriako emakume aktoreak Austriako asmatzaileak Austriako juduak Vienarrak