Jazarpen
Jazarpena indarra, hertsadura, iseka mingarria edo mehatxua erabiltzea da, abusuak egiteko, modu oldarkorrean menderatzeko edo beldurtzeko. Portaera errepikatua eta ohikoa izaten da. Funtsezko baldintza da botere fisiko edo sozialaren desoreka hautematea (jazarleak edo gainerakoek). Desoreka horrek jazarpena eta gatazka bereizten ditu. Jazarpena jokabide oldarkorraren azpikategoria bat da, eta honako ezaugarri hauek ditu: etsaitasunezko asmoa, botere-desoreka eta aldi baterako errepikapena. Jazarpena portaera oldarkor errepikatuaren jarduera da, beste pertsona bati kalte egiteko asmoz, fisikoki, mentalki edo emozionalki.

Jazarpena banaka edo taldean egin daiteke, mobbing deritzona. Jazarleak jarraitzaile bat edo gehiago izan ditzake, jazarle nagusiari laguntzeko prest daudenak edo jazarlea indartzen dutenak iruzkin positiboak emanez, hala nola barrea. Eskolako jazarpenari eta lantokiko jazarpenari "berdinen arteko abusua" ere esaten zaio. Robert W. Fullerrek jazarpena aztertu du rankismoaren testuinguruan. Dan Olweus ikertzaile suediar-norvegiarrak dio jazarpena gertatzen dela pertsona bat "behin eta berriz eta denboran zehar pertsona baten edo gehiagoren ekintza negatiboen eraginpean dagoenean", eta ekintza negatiboak gertatzen direla "pertsona batek nahita beste pertsona bati lesioak edo eragozpenak eragiten dizkionean, kontaktu fisikoaren bidez, hitzen bidez edo beste modu batean". Jazarpen indibidualaren ezaugarria da pertsona batek modu jakin batean jokatzen duela beste baten gainean boterea irabazteko.

Jazarpenaren kultura edozein testuingurutan gara daiteke, gizakiek elkarrekintzan dihardutenean. Horrek eskola, familia, lantokia, etxea eta auzoak barne har ditzake. Gaur egungo kulturaren jazarpenerako plataforma nagusia sare sozialen webguneetan dago. Futbol amerikarreko jokalari diren gizonezko nerabeei buruzko 2012ko ikerketa batean, "[jazarpenaren] iragarle indartsuena jokalariaren bizitzan eragin handiena duen gizonak jazarpen-portaera onartuko ote lukeen hautematea izan zen." The Lancet Child & Adolescent Health aldizkariak 2019an egindako ikerketa batek erakutsi zuen neskek sare sozialak erabiltzearen eta jazarpenarekiko esposizioa areagotzearen arteko harremana zegoela.

Menderatze hori baieztatzeko erabiltzen diren portaerek barne har ditzakete eraso fisikoa edo derrigortzea, hitzezko jazarpena edo mehatxua, eta ekintza horiek helburu zehatzetara bidera daitezke behin eta berriz. Jokabide horien justifikazioan, gizarte-maila, arraza, erlijioa, generoa, sexu-orientazioa, itxura, portaera, gorputz-hizkuntza, nortasuna, ospea, leinua, indarra, tamaina edo trebetasuna bereizten dira batzuetan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Jazarpena
Abusua, jazarpena eta tratu txarrak
Oldartzea
Injustizia
Abusu psikologikoa
Pertsonen arteko gatazkak
Jazarpena indarra , hertsadura , iseka mingarria edo mehatxua erabiltzea da , abusuak egiteko , modu oldarkorrean menderatzeko edo beldurtzeko . Portaera errepikatua eta ohikoa izaten da . Funtsezko baldintza da botere fisiko edo sozialaren desoreka hautematea ( jazarleak edo gainerakoek ) . Desoreka horrek jazarpena eta gatazka bereizten ditu . Jazarpena jokabide oldarkorraren azpikategoria bat da , eta honako ezaugarri hauek ditu : etsaitasunezko asmoa , botere-desoreka eta aldi baterako errepikapena . Jazarpena portaera oldarkor errepikatuaren jarduera da , beste pertsona bati kalte egiteko asmoz , fisikoki , mentalki edo emozionalki . Jazarpena banaka edo taldean egin daiteke , mobbing deritzona . Jazarleak jarraitzaile bat edo gehiago izan ditzake , jazarle nagusiari laguntzeko prest daudenak edo jazarlea indartzen dutenak iruzkin positiboak emanez , hala nola barrea . Eskolako jazarpenari eta lantokiko jazarpenari " berdinen arteko abusua " ere esaten zaio . Robert W. Fullerrek jazarpena aztertu du rankismoaren testuinguruan . Dan Olweus ikertzaile suediar-norvegiarrak dio jazarpena gertatzen dela pertsona bat " behin eta berriz eta denboran zehar pertsona baten edo gehiagoren ekintza negatiboen eraginpean dagoenean " , eta ekintza negatiboak gertatzen direla " pertsona batek nahita beste pertsona bati lesioak edo eragozpenak eragiten dizkionean , kontaktu fisikoaren bidez , hitzen bidez edo beste modu batean " . Jazarpen indibidualaren ezaugarria da pertsona batek modu jakin batean jokatzen duela beste baten gainean boterea irabazteko . Jazarpenaren kultura edozein testuingurutan gara daiteke , gizakiek elkarrekintzan dihardutenean . Horrek eskola , familia , lantokia , etxea eta auzoak barne har ditzake . Gaur egungo kulturaren jazarpenerako plataforma nagusia sare sozialen webguneetan dago . Futbol amerikarreko jokalari diren gizonezko nerabeei buruzkoo ikerketa batean , " [ jazarpenaren ] iragarle indartsuena jokalariaren bizitzan eragin handiena duen gizonak jazarpen-portaera onartuko ote lukeen hautematea izan zen. " The Lancet Child & Adolescent Health aldizkariakn egindako ikerketa batek erakutsi zuen neskek sare sozialak erabiltzearen eta jazarpenarekiko esposizioa areagotzearen arteko harremana zegoela . Menderatze hori baieztatzeko erabiltzen diren portaerek barne har ditzakete eraso fisikoa edo derrigortzea , hitzezko jazarpena edo mehatxua , eta ekintza horiek helburu zehatzetara bidera daitezke behin eta berriz . Jokabide horien justifikazioan , gizarte-maila , arraza , erlijioa , generoa , sexu-orientazioa , itxura , portaera , gorputz-hizkuntza , nortasuna , ospea , leinua , indarra , tamaina edo trebetasuna bereizten dira batzuetan . Erreferentziak Kanpo estekak Jazarpena Abusua , jazarpena eta tratu txarrak Oldartzea Injustizia Abusu psikologikoa Pertsonen arteko gatazkak