Larrazabalgo hitzaldia
Larrazabalgo hitzaldia, baita Larrazabalgo otordua izenez ere ezaguna, 1893ko ekainaren 3an Sabin Arana Goirik garai hartan Bilbotik hurbil zegoen Begoñako Larrazabal baserri-txakolindegian eskaini zuen hitzaldi bat izan zen. Baserri hori zegoen tokia, gaur egun Larrazabal Baserria Auzoa (batzuetan kalea bezala aipatua) deitzen da.

Aurretik, Euskal-Erria elkartearen barneko talde kritiko batek otordu batera gonbidatu zuen, haien buru Ramon de la Sota zen, bestaldetik 28 urteko Sabin eta Luis Arana Goiri anaiak dozena bat inguru adiskiderekin hitzordura azaldu ziren.

Gerora, Sabin Arana azaroaren 19an Engrazio Aranzadi "Kizkitza"ri gutunez ekitaldi harren aurre prestaketei buruz oroituaz honela mintzatu zitzaion:

Honela bada, gonbidatuak afari-meriendan jan-edanean hasi aurretik Sabin Aranak gerora Larrazabalgo hitzaldia deituko zena eskeini zien. Hitzaldi harren sarrera honako hau izan zen:

Hitzaldiaren lehenbiziko herenean Bizkaiko historiari buruz mintzatu zen, bere arabera Espainiak Bizkaia zapalduta duela aipatu zuen, ondoren garai hartan Bizkaiko Aldundian ordezkatuak zeuden liberalak, kontserbadoreak, monarkikoak, errepublikarrak kritikatu eta espainolistak izatea eta Bizkaiaren aurka ekitea leporatu zien, kritika horien jomugan foruzaleak barne zeudelarik. Hitzaldiaren honako zati honetan Espainiak bere Aberria inbaditu zuela ere aipatu zuen:

Laster, harriduraz beteriko entzuleei elkarte abertzale bat sortzeko asmoa zeukala azalduarazi zien:

Amaitzeko entzunleei euskaraz mintzatu ez izanagatik barkamena eskatu eta Bizkaiaren independentziaren aldeko oihu batekin bukatu zuen:

Hitzaldia amaitu bezain laister, bertaratutako batzuk hitzaldian esandakoa onartu eta beste batzuk ixilik gelditu ziren. Ramon de la Sotak Sabin Aranari zorionak eman eta berehala burua makurtuz entzundakoaz pentsakor jarri zen. Jan-edanean hasi bezain pronto mahaikideen desadostasunak azaleratzen hasi ziren. Bapatean, Ramon de la Sotaren taldeko kide batek hitzaldian aipatutakoa Euskal-Erria elkarteak jada defendatzen zuela esan zuen, Sabin Aranak ez zuen ezer erantzun, baina afarian zeuden gainerakoak Euskal-Erria elkartearen aurka mintzatzen hasi ziren. Honela, giroa berotzen eta gaiztotzen hasi zen, mingainek bihotzek sentitzen zutena aipatzen hasi eta dena nahasten joan zen. Hori gutxi ez balitz, kanpotik Euskal-Erriko bi kide txakolindegi barnera sartu ziren, haietako bat mozkorturik zegoelarik, eta eztabaidan parte hartu zuten. Azkenik, begirada guztiak Arana-Goiri anaien gain jarri ziren, eta biek bertaratutakoei Euskal-Erria elkarteak Sabinek hitzaldian esandakoaren aurkakoa defendatzen zutela frogatzen saiatu ziren: españolismoa eta liberalismoa. Eztabaidaren erdian esaldi hauek entzun ziren:

Gauzak honela, jada giroa puri-purian zegoen, Sabin eta Luis Aranak, euren adiskideak ziren hiru edo lau ez beste hamabiren bat pertsonen erasoen aurka defendatzera behartuak egon ziren, gainera euren adiskideek ez zituzten ez defendatu ez erasotzen, baina Sabinen arabera tarteka estabaida bor-bor zegoela bi anaien azalpenak oztopatu egiten omen zituzten, haietako batzuk ere liberalak zirelako. Adiskide haietako salbuespen bakarra Ziriako Llodio izan zen, hau gerora nazionalismora bilakatu eta Euzkeldun Batzokijako presidente-ordea izango zen.

Mahaian zeudenak hamabi edo hamalau ziren, hauei sartu berri zirenak gehituz gero denera hemezortzi ziren. Sabinek bere Aberriarentzat katolizismoa aldarrikatzen zuela aipatu zien, bai izaera politiko nahiz zibilarengatik, oinarriz katolikoa baitzen. Une honetan Ramon de la Sota eta bere kide nabarmenenak eztabaidatik atera ziren. Aldiz, mozkorturik zegoen Euskal-Erria elkarteko kidea Arana Goiri anaiak iraintzen hasi zen, eta gutxi falta izan zen Sabin eta Luis Arana denekin mutur joka hasteko. Azkenik, Sabin eta Luis Arana anaiak zutitu eta Bilbora jeistea erabaki zuten.

Egun hartan, hitzaldia eman eta eztabaida guzti horien ondoren, Sabin Aranak ez zuen lortu bertatatutako Ramon de la Sotaren taldeko kideak konbentzitzea, gainera Arana eta Ramon de la Sotaren elkarlan saioak hark porrot egin zuen. Hurrengo hilabeteetan bien arteko kontaktu informalak mantendu ziren, baina bakoitzak bere kabuz bere ibilbidea egiten jarraitu zuten. Handik urte askotara Manu Egileorrek honela deskribatu zuen Sabin eta Luis Aranaren gaur hartako etxerako itzulera:

Errebelazioa 
Hitzaldiaren pasarte batean Sabinek Luis anaiarekin Bizkaiari buruzko solasaldiak izan ohi zituela aipatu zuen, 1882an solasaldi hauetako batean Sabin Aranaren bizitza betirako eraldatuko zuen gertakari garrantzitsu bat eman zen:

Gertaera honen ondoren 17 urteko Sabin Arana gazteak lau hausnarketa nagusi ondorioztatu zituen:

 Karlismoa ez zela foruak berreskuratzeko biderik egokiena, alderantziz, euskal herritarrentzat ideologia horrek kaltea besterik ez zekarrela.
 Bizkaia ez zela Espainia, hots, Bizkaia independentea behar zuela izan.
 Luis Arana Goiri anaiak Bizkaiari buruzko historia eta foruak berak baino hobeto ezagutzen zituela aitortzen du.
 Euzko Alderdi Jeltzalea sortu aurretik jada bizkaitar edo eusko nazionalistak bazaudela, nahiz eta mugimendu politiko gisa oraindik antolaturik egon gabe egon, bere anaia bizkaitar nazionalista horien adibide jartzen duelarik.

Usadioz Arana-Goiri anaiek izan zuten solasaldi garrantzitsu hura 1882ko Berpizkunde Igandean gertatu zela aipatu ohi da. Hau dela eta, 1932. urtetik aurrera eta urtero jai egun honetan eta gertakari garrantzitsu harren omenez Aberri Eguna ospatu ohi da.

Gerora, 1893. urteko Larrazabalgo hitzaldian jendaurrean aitortuko zuen bezala, bere anaia Luisekin izandako sosaladiaren ondorioz barne gogoeta bat egin eta handik aurrera hiru helburu edo betebehar burutu behar zituela argi eta garbi ondorioztatu zituen:

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Sabin Arana
Euskal-Erria elkartea
Hitzaldiak
Larrazabalgo hitzaldia , baita Larrazabalgo otordua izenez ere ezaguna,o ekainarenn Sabin Arana Goirik garai hartan Bilbotik hurbil zegoen Begoñako Larrazabal baserri-txakolindegian eskaini zuen hitzaldi bat izan zen . Baserri hori zegoen tokia , gaur egun Larrazabal Baserria Auzoa ( batzuetan kalea bezala aipatua ) deitzen da . Aurretik , Euskal-Erria elkartearen barneko talde kritiko batek otordu batera gonbidatu zuen , haien buru Ramon de la Sota zen , bestaldetikurteko Sabin eta Luis Arana Goiri anaiak dozena bat inguru adiskiderekin hitzordura azaldu ziren . Gerora , Sabin Arana azaroarenn Engrazio Aranzadi " Kizkitza" ri gutunez ekitaldi harren aurre prestaketei buruz oroituaz honela mintzatu zitzaion : Honela bada , gonbidatuak afari-meriendan jan-edanean hasi aurretik Sabin Aranak gerora Larrazabalgo hitzaldia deituko zena eskeini zien . Hitzaldi harren sarrera honako hau izan zen : Hitzaldiaren lehenbiziko herenean Bizkaiko historiari buruz mintzatu zen , bere arabera Espainiak Bizkaia zapalduta duela aipatu zuen , ondoren garai hartan Bizkaiko Aldundian ordezkatuak zeuden liberalak , kontserbadoreak , monarkikoak , errepublikarrak kritikatu eta espainolistak izatea eta Bizkaiaren aurka ekitea leporatu zien , kritika horien jomugan foruzaleak barne zeudelarik . Hitzaldiaren honako zati honetan Espainiak bere Aberria inbaditu zuela ere aipatu zuen : Laster , harriduraz beteriko entzuleei elkarte abertzale bat sortzeko asmoa zeukala azalduarazi zien : Amaitzeko entzunleei euskaraz mintzatu ez izanagatik barkamena eskatu eta Bizkaiaren independentziaren aldeko oihu batekin bukatu zuen : Hitzaldia amaitu bezain laister , bertaratutako batzuk hitzaldian esandakoa onartu eta beste batzuk ixilik gelditu ziren . Ramon de la Sotak Sabin Aranari zorionak eman eta berehala burua makurtuz entzundakoaz pentsakor jarri zen . Jan-edanean hasi bezain pronto mahaikideen desadostasunak azaleratzen hasi ziren . Bapatean , Ramon de la Sotaren taldeko kide batek hitzaldian aipatutakoa Euskal-Erria elkarteak jada defendatzen zuela esan zuen , Sabin Aranak ez zuen ezer erantzun , baina afarian zeuden gainerakoak Euskal-Erria elkartearen aurka mintzatzen hasi ziren . Honela , giroa berotzen eta gaiztotzen hasi zen , mingainek bihotzek sentitzen zutena aipatzen hasi eta dena nahasten joan zen . Hori gutxi ez balitz , kanpotik Euskal-Erriko bi kide txakolindegi barnera sartu ziren , haietako bat mozkorturik zegoelarik , eta eztabaidan parte hartu zuten . Azkenik , begirada guztiak Arana-Goiri anaien gain jarri ziren , eta biek bertaratutakoei Euskal-Erria elkarteak Sabinek hitzaldian esandakoaren aurkakoa defendatzen zutela frogatzen saiatu ziren : españolismoa eta liberalismoa . Eztabaidaren erdian esaldi hauek entzun ziren : Gauzak honela , jada giroa puri-purian zegoen , Sabin eta Luis Aranak , euren adiskideak ziren hiru edo lau ez beste hamabiren bat pertsonen erasoen aurka defendatzera behartuak egon ziren , gainera euren adiskideek ez zituzten ez defendatu ez erasotzen , baina Sabinen arabera tarteka estabaida bor-bor zegoela bi anaien azalpenak oztopatu egiten omen zituzten , haietako batzuk ere liberalak zirelako . Adiskide haietako salbuespen bakarra Ziriako Llodio izan zen , hau gerora nazionalismora bilakatu eta Euzkeldun Batzokijako presidente-ordea izango zen . Mahaian zeudenak hamabi edo hamalau ziren , hauei sartu berri zirenak gehituz gero denera hemezortzi ziren . Sabinek bere Aberriarentzat katolizismoa aldarrikatzen zuela aipatu zien , bai izaera politiko nahiz zibilarengatik , oinarriz katolikoa baitzen . Une honetan Ramon de la Sota eta bere kide nabarmenenak eztabaidatik atera ziren . Aldiz , mozkorturik zegoen Euskal-Erria elkarteko kidea Arana Goiri anaiak iraintzen hasi zen , eta gutxi falta izan zen Sabin eta Luis Arana denekin mutur joka hasteko . Azkenik , Sabin eta Luis Arana anaiak zutitu eta Bilbora jeistea erabaki zuten . Egun hartan , hitzaldia eman eta eztabaida guzti horien ondoren , Sabin Aranak ez zuen lortu bertatatutako Ramon de la Sotaren taldeko kideak konbentzitzea , gainera Arana eta Ramon de la Sotaren elkarlan saioak hark porrot egin zuen . Hurrengo hilabeteetan bien arteko kontaktu informalak mantendu ziren , baina bakoitzak bere kabuz bere ibilbidea egiten jarraitu zuten . Handik urte askotara Manu Egileorrek honela deskribatu zuen Sabin eta Luis Aranaren gaur hartako etxerako itzulera : Errebelazioa Hitzaldiaren pasarte batean Sabinek Luis anaiarekin Bizkaiari buruzko solasaldiak izan ohi zituela aipatu zuen,n solasaldi hauetako batean Sabin Aranaren bizitza betirako eraldatuko zuen gertakari garrantzitsu bat eman zen : Gertaera honen ondorenurteko Sabin Arana gazteak lau hausnarketa nagusi ondorioztatu zituen : Karlismoa ez zela foruak berreskuratzeko biderik egokiena , alderantziz , euskal herritarrentzat ideologia horrek kaltea besterik ez zekarrela . Bizkaia ez zela Espainia , hots , Bizkaia independentea behar zuela izan . Luis Arana Goiri anaiak Bizkaiari buruzko historia eta foruak berak baino hobeto ezagutzen zituela aitortzen du . Euzko Alderdi Jeltzalea sortu aurretik jada bizkaitar edo eusko nazionalistak bazaudela , nahiz eta mugimendu politiko gisa oraindik antolaturik egon gabe egon , bere anaia bizkaitar nazionalista horien adibide jartzen duelarik . Usadioz Arana-Goiri anaiek izan zuten solasaldi garrantzitsu hurao Berpizkunde Igandean gertatu zela aipatu ohi da . Hau dela eta , urtetik aurrera eta urtero jai egun honetan eta gertakari garrantzitsu harren omenez Aberri Eguna ospatu ohi da . Gerora , urteko Larrazabalgo hitzaldian jendaurrean aitortuko zuen bezala , bere anaia Luisekin izandako sosaladiaren ondorioz barne gogoeta bat egin eta handik aurrera hiru helburu edo betebehar burutu behar zituela argi eta garbi ondorioztatu zituen : Erreferentziak Kanpo estekak Sabin Arana Euskal-Erria elkartea Hitzaldiak