Vojeslav Mole
Vojeslav Molè, (poljska oblika imena Wojsław), slovenski umetnostni zgodovinar, arheolog, konservator, profesor in pesnik, * 14. december 1886, Kanal, † 5. december 1973, Eugene, Oregon, ZDA.

Mole je umetnostno zgodovino in arheologijo študiral od 1906 na Dunaju, v Krakovu in Rimu, ter 1912 doktoriral na Dunaju. Do začetka prve svetovne vojne je delal pri Deželnem konservatorskem uradu za Dalmacijo v Splitu. Leta 1914 je bil kot rezervni častnik mobiliziran, na vzhodni fronti ujet in poslan v ujetništvo v Sibirijo. Tam se je med drugim habilitiral na univerzi v Tomsku.

Po vrnitvi iz ujetništva je postal leta 1920 docent, ter 1924 izredni profesor za klasično arheologijo in bizantinsko umetnost na Filozofski fakulteti Univerze v Ljubljani. Leta 1926 se je preselil na Poljsko, kjer je prevzel stolico za zgodovino umetnosti slovanskih narodov na Jagelonski univerzi v Krakovu. Po začetku druge svetovne vojne, leta 1939, se je z družino umaknil v Ljubljano, kjer je v letih od 1940 do 1945 vodil stolico za bizantologijo. Predaval je tudi na oddelku za zgodovino. Leta 1946 se je vrnil v Krakov, kjer je prevzel nekdanje delo in postal 1947 redni član Poljske akademije znanosti (umetnosti) v Krakovu, ter 1961 dopisni član SAZU. Leta 1961 ga je Zveza poljskih umetnostnozgodovinskih društev proglasila za častnega člana. Leta 1966 se je preselil k svoji hčeri v ZDA.

Neoklasicizem in artizem sta rodila pesniške začetke Vojeslava Moleta. Toplejše so njegove pesmi, ki so nastale v ruskem ujetništvu. Mole pa je tudi upoštevan umetnostni zgodovinar. S kritičnim in esejističnim delom je povezoval Poljake in Slovence. Umetnost je pojmoval kot eno temeljnih funkcij kulture, umetnika pa kot odločujočega v kulturnem razvoju. Poljake je seznanjal z dosežki slovenske literature, Slovence pa s poljskimi umetniškimi deli. Svoje življenje je popisal v »avtobiografiji humanista« Iz knjige spominov (1970). Mole je sodeloval tudi pri enem največjih slovarskih del na Poljskem, Slovarju slovanskih starožitnosti, kjer je bil urednik in pisec člankov o najstarejši umetnosti pri Slovanih. 

Vojeslav Mole je bil poročen s Poljakinjo Elo Mole. Njegov sin Marijan Mole je bil priznan strokovnjak za zgodovino Irana.

Bibliografija

V slovenščini 
 Ko so cvele rože (zbirka pesmi 1910)
 Tristia ex Siberia (zbirka pesmi 1920)
 Umetnost situle iz vača = L'art de la situle de vač, Beograd 1925.
 Umetnost (1941)
 Ruska umetnost do leta 1914 (v poljščini 1955, Slovenska matica. Ljubljana 1957)
 Umetnost južnih Slovanov (v poljščini 1962, v slovenščini 1965)
 Iz knjige spominov , Ljubljana: Slovenska matica. (v poljščini 1988, v slovenščini 1970)

V poljščini 
 Podstawy sztuki bizantyńskiej, "Przegląd Współczesny" 4 (1925), z.44, s.345-358.
 Drugi Międzynarodowy Kongres Studiów Bizantynologicznych, "Przegląd Współczesny" 6 (1927), z.63, s.134-137.
 Geneza stylu monumentalnego w malarstwie bizantyńskim, "Sprawozdania PAU" 32 (1927), z.8, s.9-10. 
 (przedmowa) Ivan Cankar, Nowele, z przedm. Vojeslava Mole, przeł. Ela Mole, Warszawa: Dom Książki Polskiej 1931.
 Historia sztuki starochrześcijańskiej i wczesnobizantyńskiej. Wstęp do historii sztuki bizantyńskiej u Słowian, Lwów 1931.
 Kilka uwag o malowidłach ściennych w Wiślicy, "Ochrona Zabytków Sztuki" (1930-1931), z.1-4, s.98-101.
 Wczesnośredniowieczna sztuka prowincjonalna na Bałkanach, "Sprawozdania PAU" 36 (1931), z.9, s.25-26. 
 Sztuka a społeczeństwo : uwagi historyka sztuki, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Propagandy Sztuki 1937.
 Z zagadnień iluminatorstwa bizantyńskiego i ormiańskiego (Na marginesie prac p. Sirarpie Der Nersessian, "Dawna Sztuka" 2 (1939), z.2, s.85-110. 
 Sztuka starochrześcijańska, Warszawa: Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa "Czytelnik" 1948.
 Wielka sztuka małych mistrzów, Warszawa 1949.
 Chrestomatia słowiańska, Cz.1: Teksty południowo-słowiańskie (ze słowniczkami), pod red. Tadeusza Lehra-Spławińskiego, oprac. Vilim Francić, Wojsław Molè, Franciszek Sławski, Kraków: Studium Słowiańskie Uniwersytetu Jagiellońskiego 1949.
 Stanowisko Bałkanów w dziejach sztuki, "Sprawozdania PAU" 50 (1949), z.5, s.209-212.
 Wielka sztuka małych mistrzów, Warszawa 1949.
 Starożytność grecko-rzymska w drugiej połowie I tysiąclecia n.e. na Półwyspie Bałkańskim, "Sprawozdania PAU" 52 (1951), z.10, s.848-851.
 Problem renesansu na Półwyspie Bałkańskim i w Europie Wschodniej, "Biuletyn Historii Sztuki" 14 (1952), z.4, s.133-151. 
 "Bizantinoslavica", "Pamiętnik Słowiański" 4 (1954), s.392-400.
 W pięćsetną rocznicę upadku Konstantynopola w r. 1453, "Pamiętnik Słowiański" 4 (1954), s.361-385.
 Sztuka rosyjska do roku 1914, Wrocław-Kraków: Zakł. Nar. im. Ossolińskich 1955.
 Naukowy dorobek historii sztuki w okresie X-lecia Polski Ludowej w dziedzinie historii sztuki powszechnej, Warszawa: Państ. Inst. Sztuki 1955.
 Podstawy i tendencje romantyzmu w sztukach plastycznych, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Sekcja Historii Sztuki 1955.
 Ikona ruska, Warszawa 1956.
 Tycjan, Warszawa: Arkady 1958.
 (wstęp) Ivan Cankar, Kasztan osobliwego gatunku.Wybór utworów, z słoweń. przeł. Ela Molè, wybór przygot. Bronisław Cirlić, wstęp Vojeslav Molè, Warszawa: "Czytelnik" 1959.
 Słowiańszczyzna Południowa a Bizancjum i Zachód w świetle historii sztuki, "Sprawozdania Prac Naukowych Wydziału Nauk społecznych PAN" 2 (1959), z.3-4, s.79-84.
 Prolegomena do estetyki najwcześniejszego średniowiecza , Warszawa 1961.
 Sztuka Słowian południowych, Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum 1962 
 Sztuka bizantyńsko-ruska [w:] Historia sztuki polskiej, Kraków 1962, t.1, s.149-165.
 Z księgi wspomnień (fragment), przeł. Bożena Ostromęcka-Frączak, "Literatura na świecie" (1988), nr 12 (209), s.317-320.
 Dawno, w zamieciach syberyjskiej zimy..., przeł. Bożena Ostromęcka-Frączak i Tone Pretnar, "Literatura na świecie" (1988), nr 12 (209), s.321-322.

Ostalo 
 Ein Problem der byzantinischen Kunstgeschichte in Polen, "Byzantinische Zeitschrift" 30 (1929-1930), s.529-530. 
 Gibt es ein Problem der Renaissance in der Kunstgeschichte der slavisch-byzantinischen Lander?, "Izwestija na Balgarski Archeologiczeski Institut" 10 (1936), s.28-36.
 L'antiquite greco-romaine des Balkans dans la 2 moitte du premier millenaire, "Byzantinoslavica" 13 (1952-1953), z.2, s. 271-281.

Viri

V slovenščini 
 Vojeslav Mole: Iz knjige spominov. Ljubljana, 1970.
 Enciklopedija Slovenije; knjiga 7, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1993
 Janež, Stanko, Pregled slovenske književnosti, Založba Obzorja Maribor, 1978
 Janja Žitnik:  Vojeslav Mole: Ob stodeseti obletnici rojstva. Dostopno tudi na URL preko Digitalne knjižnice Slovenije: URN_NBN_SI_doc-RVEFVXAC.pdf

V poljščini 
 Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O, Wrocław 1984, s. 504-507. 
 Bożena Ostromęcka-Frączak, Vojeslav Molè, "Literatura na świecie" (1988), nr 12 (209), s. 314-316.
 Lech Kalinowski, Molè Wojsław Herman (1886-1973), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t.21, Wrocław 1976 , s. 618-620. 
 Lech Kalinowski, Wojsław Molè, "Pamiętnik Słowiański" 12 (1962), s. 5-11.
 Lech Kalinowski, Wojsław Molè (1886-1973), "Folia Historiae Artium" 11 (1975), s. 5-19 (tam bibliografia prac).
 Lech Kalinowski, Molè Wojsław (Vojeslav) [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. nauk. Oktawiusz Jurewicz, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2002, s. 354-355.
 Lech Kalinowski, Molè Wojsław Herman (1886-1973) [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 21, Wrocław 1976, s. 618-620. 
 Anna Różycka-Bryzek, Wojsław Molè, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z historii sztuki", t. 19, 1990, s. 87-96.
 Anna Różycka-Bryzek, Wojsław Molè [w:] Złota księga Wydziału Historycznego, pod red. Juliana Dybca, Kraków 2000, s. 279-286.
 Anna Różycka-Bryzek, Wojsław Molè [w:] Stulecie Katedr Historii Sztuki Uniwersytetu jagiellońskiego (1882-1982), pod red. Lecha Kalinowskiego, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Seria Historia Sztuki" 19 (1990), s. 85-96.
 Waldemar Ceran, Główne osiągnięcia polskich badań nad historią sztuki bizantyńskiej (do roku 1998), [w:] Sztuka średniowiecznego Wschodu i Zachodu. Osiągnięcia i perspektywy poznawcze u progu XXI wieku, red. M. Smorąg-Różycka, Kraków: Universitas 2002, s. 9-42.
 Zofia Maślińska-Nowakowa, Wojsław Molè (1886-1973), "Biuletyn Historii Sztuki" 39 (1977), z.1, s.108-109.
 Urszula Perkowska, Molè Wojsław [w:] Słownik historyków polskich, pod red. M. Prosińskiej -Jackl, Warszawa 1994, s. 358.
 E. Ceuc, Vojeslav Molè, "Letopis Slovenske Akademije Znanosti in Umetnosti" 24 (1973), s. 95-99.
 Małgorzata Smorąg-Różycka, Wojsław Molè. Między Strzygowskim a Rieglem i Dvořákiem, "Modus. Prace z historii sztuki" 13-12 (2013), s. 7-26.
 Aleksandra Sulikowska, Wojsław Molè (1886-1973), "Rocznik Historii Sztuki" 37 (2012), s. 39-49.

Zunanje povezave 
 [Spomini Vojeslava Molèta http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/mole1970]

Glej tudi 
 seznam slovenskih pesnikov

Rojeni leta 1886
Umrli leta 1973
Slovenski umetnostni zgodovinarji
Slovenski arheologi
Slovenski pesniki
Predavatelji na Filozofski fakulteti v Ljubljani
Slovenski akademiki
Dopisni člani Slovenske akademije znanosti in umetnosti
Člani Poljske akademije znanosti
Veterani prve svetovne vojne
Slovenski univerzitetni učitelji
Vojeslav Molè , ( poljska oblika imena Wojsław ) , slovenski umetnostni zgodovinar , arheolog , konservator , profesor in pesnik , * december Kanal , † december Eugene , Oregon , ZDA. Mole je umetnostno zgodovino in arheologijo študiral odna Dunaju , v Krakovu in Rimu , terdoktoriral na Dunaju . Do začetka prve svetovne vojne je delal pri Deželnem konservatorskem uradu za Dalmacijo v Splitu . Letaje bil kot rezervni častnik mobiliziran , na vzhodni fronti ujet in poslan v ujetništvo v Sibirijo . Tam se je med drugim habilitiral na univerzi v Tomsku . Po vrnitvi iz ujetništva je postal letadocent , terizredni profesor za klasično arheologijo in bizantinsko umetnost na Filozofski fakulteti Univerze v Ljubljani . Letase je preselil na Poljsko , kjer je prevzel stolico za zgodovino umetnosti slovanskih narodov na Jagelonski univerzi v Krakovu . Po začetku druge svetovne vojne , leta se je z družino umaknil v Ljubljano , kjer je v letih oddovodil stolico za bizantologijo . Predaval je tudi na oddelku za zgodovino . Letase je vrnil v Krakov , kjer je prevzel nekdanje delo in postalredni član Poljske akademije znanosti ( umetnosti ) v Krakovu , terdopisni član SAZU . Letaga je Zveza poljskih umetnostnozgodovinskih društev proglasila za častnega člana . Letase je preselil k svoji hčeri v ZDA. Neoklasicizem in artizem sta rodila pesniške začetke Vojeslava Moleta . Toplejše so njegove pesmi , ki so nastale v ruskem ujetništvu . Mole pa je tudi upoštevan umetnostni zgodovinar . S kritičnim in esejističnim delom je povezoval Poljake in Slovence . Umetnost je pojmoval kot eno temeljnih funkcij kulture , umetnika pa kot odločujočega v kulturnem razvoju . Poljake je seznanjal z dosežki slovenske literature , Slovence pa s poljskimi umetniškimi deli . Svoje življenje je popisal v » avtobiografiji humanista « Iz knjige spominov Mole je sodeloval tudi pri enem največjih slovarskih del na Poljskem , Slovarju slovanskih starožitnosti , kjer je bil urednik in pisec člankov o najstarejši umetnosti pri Slovanih . Vojeslav Mole je bil poročen s Poljakinjo Elo Mole . Njegov sin Marijan Mole je bil priznan strokovnjak za zgodovino Irana . Bibliografija V slovenščini Ko so cvele rože ( zbirka pesmi Tristia ex Siberia ( zbirka pesmi Umetnost situle iz vača = L'art de la situle de vač , Beograd Umetnost Ruska umetnost do leta ( v poljščini Slovenska matica . Ljubljana Umetnost južnih Slovanov ( v poljščini v slovenščini Iz knjige spominov , Ljubljana : Slovenska matica . ( v poljščini v slovenščini V poljščini Podstawy sztuki bizantyńskiej , " Przegląd Współczesny " ( 1925 ) , z . 44 , s . 345 - 358. Drugi Międzynarodowy Kongres Studiów Bizantynologicznych , " Przegląd Współczesny " ( 1927 ) , z . 63 , s . 134 - 137. Geneza stylu monumentalnego w malarstwie bizantyńskim , " Sprawozdania PAU " ( 1927 ) , z . 8 , s . 9- 10. ( przedmowa ) Ivan Cankar , Nowele , z przedm . Vojeslava Mole , przeł . Ela Mole , Warszawa : Dom Książki Polskiej Historia sztuki starochrześcijańskiej i wczesnobizantyńskiej . Wstęp do historii sztuki bizantyńskiej u Słowian , Lwów Kilka uwag o malowidłach ściennych w Wiślicy , " Ochrona Zabytków Sztuki " z . 1- 4 , s . 98 - 101. Wczesnośredniowieczna sztuka prowincjonalna na Bałkanach , " Sprawozdania PAU " ( 1931 ) , z . 9 , s . 25 - 26. Sztuka a społeczeństwo \ : uwagi historyka sztuki , Warszawa : Wydawnictwo Instytutu Propagandy Sztuki Z zagadnień iluminatorstwa bizantyńskiego i ormiańskiego ( Na marginesie prac p. Sirarpie Der Nersessian , " Dawna Sztuka " ( 1939 ) , z . 2 , s . 85 - 110. Sztuka starochrześcijańska , Warszawa : Spółdzielnia Wydawniczo - Oświatowa " Czytelnik " Wielka sztuka małych mistrzów , Warszawa Chrestomatia słowiańska , Cz . 1: Teksty południowo - słowiańskie ( ze słowniczkami ) , pod red . Tadeusza Lehra - Spławińskiego , oprac . Vilim Francić , Wojsław Molè , Franciszek Sławski , Kraków : Studium Słowiańskie Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanowisko Bałkanów w dziejach sztuki , " Sprawozdania PAU " ( 1949 ) , z . 5 , s . 209- 212. Wielka sztuka małych mistrzów , Warszawa Starożytność grecko - rzymska w drugiej połowie I tysiąclecia n . e . na Półwyspie Bałkańskim , " Sprawozdania PAU " ( 1951 ) , z . 10 , s . 848 - 851. Problem renesansu na Półwyspie Bałkańskim i w Europie Wschodniej , " Biuletyn Historii Sztuki " ( 1952 ) , z . 4 , s . 133 - 151. " Bizantinoslavica " , " Pamiętnik Słowiański " ( 1954 ) , s . 392 - 400. W pięćsetną rocznicę upadku Konstantynopola w r . " Pamiętnik Słowiański " ( 1954 ) , s . 361- 385. Sztuka rosyjska do roku Wrocław - Kraków : Zakł . Nar. im . Ossolińskich Naukowy dorobek historii sztuki w okresie X - lecia Polski Ludowej w dziedzinie historii sztuki powszechnej , Warszawa : Państ . Inst . Sztuki Podstawy i tendencje romantyzmu w sztukach plastycznych , Warszawa : Polska Akademia Nauk . Sekcja Historii Sztuki Ikona ruska , Warszawa Tycjan , Warszawa : Arkady ( wstęp ) Ivan Cankar , Kasztan osobliwego gatunku.Wyb ór utworów , z słoweń . przeł . Ela Molè , wybór przygot . Bronisław Cirlić , wstęp Vojeslav Molè , Warszawa : " Czytelnik " Słowiańszczyzna Południowa a Bizancjum i Zachód w świetle historii sztuki , " Sprawozdania Prac Naukowych Wydziału Nauk społecznych PAN " ( 1959 ) , z . 3 - 4 , s . 79- 84. Prolegomena do estetyki najwcześniejszego średniowiecza , Warszawa Sztuka Słowian południowych , Wrocław - Warszawa - Kraków : Ossolineum Sztuka bizantyńsko - ruska [ w : ] Historia sztuki polskiej , Kraków t . 1 , s . 149- 165. Z księgi wspomnień ( fragment ) , przeł . Bożena Ostromęcka - Frączak , " Literatura na świecie " nr( 209 ) , s . 317 - 320. Dawno , w zamieciach syberyjskiej zimy . . . , przeł . Bożena Ostromęcka - Frączak i Tone Pretnar , " Literatura na świecie " nr( 209 ) , s . 321- 322. Ostalo Ein Problem der byzantinischen Kunstgeschichte in Polen , " Byzantinische Zeitschrift " ( 1929- 1930 ) , s . 529- 530. Gibt es ein Problem der Renaissance in der Kunstgeschichte der slavisch - byzantinischen Lander ? , " Izwestija na Balgarski Archeologiczeski Institut " ( 1936 ) , s . 28 - 36. L'antiquite greco - romaine des Balkans dans lamoitte du premier millenaire , " Byzantinoslavica " ( 1952 - 1953 ) , z . 2 , s. Viri V slovenščini Vojeslav Mole : Iz knjige spominov . Ljubljana , Enciklopedija Slovenije ; knjiga Mladinska knjiga , Ljubljana , Janež , Stanko , Pregled slovenske književnosti , Založba Obzorja Maribor , Janja Žitnik : Vojeslav Mole : Ob stodeseti obletnici rojstva . Dostopno tudi na URL preko Digitalne knjižnice Slovenije : URN_NBN_SI_doc - RVEFVXAC.pdf V poljščini Biogramy uczonych polskich , Część I: Nauki społeczne , zeszyt K - O , Wrocław s. Bożena Ostromęcka - Frączak , Vojeslav Molè , " Literatura na świecie " nr( 209 ) , s. Lech Kalinowski , Molè Wojsław Herman [ w : ] Polski Słownik Biograficzny , t . 21 , Wrocław , s. Lech Kalinowski , Wojsław Molè , " Pamiętnik Słowiański " ( 1962 ) , s. Lech Kalinowski , Wojsław Molè " Folia Historiae Artium " ( 1975 ) , s . ( tam bibliografia prac ) . Lech Kalinowski , Molè Wojsław ( Vojeslav ) [ w : ] Encyklopedia kultury bizantyńskiej , red. nauk . Oktawiusz Jurewicz , Warszawa : Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego s. Lech Kalinowski , Molè Wojsław Herman[ w : ] Polski Słownik Biograficzny , t. Wrocław s. Anna Różycka - Bryzek , Wojsław Molè , " Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego . Prace z historii sztuki " , t. s. Anna Różycka - Bryzek , Wojsław Molè [ w : ] Złota księga Wydziału Historycznego , pod red. Juliana Dybca , Kraków s. Anna Różycka - Bryzek , Wojsław Molè [ w : ] Stulecie Katedr Historii Sztuki Uniwersytetu jagiellońskiego pod red. Lecha Kalinowskiego , " Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego . Seria Historia Sztuki " ( 1990 ) , s. Waldemar Ceran , Główne osiągnięcia polskich badań nad historią sztuki bizantyńskiej ( do roku [ w : ] Sztuka średniowiecznego Wschodu i Zachodu . Osiągnięcia i perspektywy poznawcze u progu XXI wieku , red . M. Smorąg - Różycka , Kraków : Universitas s. Zofia Maślińska - Nowakowa , Wojsław Molè " Biuletyn Historii Sztuki " ( 1977 ) , z . 1 , s . 108 - 109. Urszula Perkowska , Molè Wojsław [ w : ] Słownik historyków polskich , pod red . M. Prosińskiej - Jackl , Warszawa s. E. Ceuc , Vojeslav Molè , " Letopis Slovenske Akademije Znanosti in Umetnosti " ( 1973 ) , s. Małgorzata Smorąg - Różycka , Wojsław Molè . Między Strzygowskim a Rieglem i Dvořákiem , " Modus . Prace z historii sztuki " ( 2013 ) , s. Aleksandra Sulikowska , Wojsław Molè " Rocznik Historii Sztuki " ( 2012 ) , s. Zunanje povezave [ Spomini Vojeslava Molèta http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/mole1970 ] Glej tudi seznam slovenskih pesnikov Rojeni leta Umrli leta Slovenski umetnostni zgodovinarji Slovenski arheologi Slovenski pesniki Predavatelji na Filozofski fakulteti v Ljubljani Slovenski akademiki Dopisni člani Slovenske akademije znanosti in umetnosti Člani Poljske akademije znanosti Veterani prve svetovne vojne Slovenski univerzitetni učitelji