title: Презентация "Предложение. Практические задания" 5 класс

extracted_text:
ПРЕДЛОЖЕНИЕпрактические задания5 класс

Несколько слов, взятых из словаря, напоминают рассыпанные бусинки: между ними нет связи
и, костёр, небольшой, около, опять, охотник, полночь, сидеть, собака, у

Начинаем собирать слова-бусинки, ставить их в определённой форме и последовательно нанизывать на нитку. Из бусинок получаются бусы, из слов — предложение.
Около полуночи охотник и собака опять сидели у небольшого костра.
Слова связаны в предложения по смыслу, грамматически и интонационно.

Подумай, почему люди понимают или не понимают друг друга? Перед тобой одинаковое количество слов, почему же первый пример совсем не ясен, а второй — ясен совершенно?

Кристофера Робина, папа жил и других. английский писатель от Чудесного Леса, поблизости где приключения ослика Иа-Иа Алан Милн, происходили Винни-Пуха, где-то Пятачка
Папа Кристофера Робина, английский писатель Алан Милн, жил где-то поблизости от Чудесного Леса, где происходили приключения Вини-Пуха, Пятачка, ослика Иа-Иа и других.
Достаточно ли знать смысл каждого слова в отдельности, чтобы понять всё целиком?

Нужно ли уметь связывать слова в единое целое?
Как называется целое, связывающее между собой слова и выражающее наши мысли и чувства?
ПРЕДЛОЖЕНИЕ

Собери слова в предложения, как собирают рассыпанные бусинки.
Любил, свете, больше, Айболит, зверей, доктор, всего, на.
По-звериному, доктор, научился, давно, говорить, уже.
Всё, доктору, каждым, приходило, с, зверей, к, и, днём, больше, птиц.
Без, вороны, даже, очков, вылетали, гнезда, старые, не, из.

Помня о том, что предложение — это связанные между собою по смыслу и грамматически слова, при помощи которых люди передают друг другу мысли и чувства, раздели предложения знаками препинания — точками.
В реке там рыба на бугремычит корова в конуресобака лает на заборепоёт синичка в коридореиграют дети на стеневисит картина на окнеузоры инея в печуркегорят дрова в руках девчурки
нарядная там кукла в клеткеручной щегол поет салфеткитам на столе лежат конькик зиме готовят там очкилежат для бабушки тетрадкивсегда содержатся в порядке.
А. Арсирий

Попробуй найти в этом перечне словосочетания и предложения. Чем они отличаются? Подчеркни словосочетания одной чертой, а каждое простое предложение волнистой линией. Отгадай, из каких сказок пришли герои.
1) Алиса так и сияла от радости, уверенная, что она теперь свободно может выйти в заветный сад. 2) Белый Кролик. 3) Я опаздываю! 4) Маленький принц поднялся на высокую гору. 5) Поклонился фонарщику. 6) Лис очень удивился. 7) Майкл вдруг понял, что невозможно смотреть на Мэри Поппинс и не слушаться. 8) Совершенно очарованный. 9) В Вишнёвом переулке. 10) Чиполлино призадумался. 11) Вслед за профессором Грушей явился огородник Лук Порей.

Выпиши пять словосочетаний из следующего текста. В предложениях подчеркни грамматическую основу.
Очень скоро я лучше узнал этот цветок. На планете Маленького принца всегда росли простые, скромные цветы. Они раскрывались поутру в траве и под вечер увядали. А этот пророс однажды из зерна, занесённого неведомо откуда. Вдруг на кустике раскрылся бутон. И вот однажды утром лепестки раскрылись.
Антуан де Сент-Экзюпери

Подчеркни прямой чертой вопросительные предложения, волнистой — побудительные.
Семья Трезораживёт у забора,по округе рыщет,пропитанье ищет.
Сынок Полкашканашёл промокашку,дочка Жучка —хорошую взбучку,Белка и Стрелка —
пустую тарелку.Правда, Дружокотыскал пирожок.Да на такую семейкураздели-ка сумей-ка!Тоскует Трезор:
— Голодаем! Позор!Что предпринять,
чтобы деток поднять?
Может, дать объявление,что у меня день рождения?Мол, приглашаю гостейвсех мастей.
Приходите, гости,приносите кости!Без всякой опаскитащите колбаски!Не точите лясы,приносите мясо!А будет мало,сойдёт и сало!
У нас остались неподчёркнутыми повествовательные. Сколько их?

Перед тобой — три стихотворения. Каждое из них состоит в основном из одинаковых по цели высказывания предложений. Тебе нужно рядом с заглавием написать название каждого вида. Найди и укажи предложения, не соответствующие своей группе. Какие они?
Чудесный сон
Интересен мой рассказ.Захожу я утром в класс.Вижу — слон сидит за партой.Лев стоит у стенда с картой.
Орфограмму учит кот.Ему мыши смотрят в рот.А проказница-мартышкаС умным видом смотрит в книжку.
Не соврал вам ни на грош,Просто очень сон хорош.

У меня возник вопрос
У меня возник вопрос:Почему зимой мороз?Кто меняет зайцу шубу?Вырезает листья дубу?
Чем питается енот?Как одет и где живёт?И зачем лисице хвост?И какой у волка рост?Должен многое спросить,Ведь хочу я умным быть.

О воспитании
Принесите мне напиться!Попрошу поторопиться!Ах, подвиньтесь, не мешайте!А ещё поесть мне дайте!
Ну, скорей кладите спать!Постелите вмиг кровать!А потом читайте книжку«Воспитание малышки».

источники
http://alfaday.net/uploads/posts/2015-11/1446374214_ynoqatxbzjgz3dp.jpg
http://clipartix.com/wp-content/uploads/2016/10/Tgif-t-clipart-free-clipart-6.jpeg
http://3.bp.blogspot.com/_7kfR-LBob0Q/TAGYwwO0CxI/AAAAAAAAWZs/MIb37sh8Hc8/s1600/garfield9.gif
https://programamundojovem.files.wordpress.com/2012/08/garfield_estudante2.gif
http://photos1.blogger.com/x/blogger2/3844/24776234156950/269/81617/gse_multipart14720.gif
http://3.bp.blogspot.com/_gm_j3cTZP4o/S9hmSpAGv-I/AAAAAAAAACw/TGWMu-AVABU/s320/Garfield+dando+tchau%5B1%5D.GIF
https://falandodegatos.files.wordpress.com/2013/03/cropped-garfield.jpg
http://st-listas.20minutos.es/images/2011-08/300135/3144129_640px.jpg?1314322709
http://tuamigamagie.com/images/Abrazo/GarfieldBadge45.gif
http://www.galeon.com/sandra35/garf1.jpg
http://www.garfield-es.com/imagenes/visitas/pencil_gar.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/43/48/07/4348071f13d95938fce1c55fb05ece14.jpg
http://diario1regime.zip.net/images/garfield33_gif.jpg
http://2.bp.blogspot.com/-11eObT-ipo8/T0kb-F2GZ_I/AAAAAAAAAHY/NkAnW42l8wE/s400/garfield03.jpg
http://animaleshoy.net/wp-content/uploads/2014/05/garfield-serie-tv-09-g.jpg
https://portifoliodavida.files.wordpress.com/2012/02/garfield-estudar1.jpg
http://3.bp.blogspot.com/_vNKalBtkkk0/R_4Zuab1emI/AAAAAAAAAZ0/afGQLJ2SLd0/s320/niver.GIF

https://marligo.files.wordpress.com/2014/06/5c05f960.gif
http://nutriane.zip.net/images/garfield1.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/43/7a/22/437a222b526dea61d975176486f98786.jpg
http://vignette1.wikia.nocookie.net/garfield/images/5/56/Odie-68.jpg/revision/latest?cb=20130808111408&path-prefix=pl
http://img.loquenosabias.com/tops10/2013/08/09/los-10-perros-mas-famosos-de-las-series-animadas-al-20131.jpg
 https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/4d/a6/77/4da6771b2f207968e8848c2bbe996385.jpg
http://2.bp.blogspot.com/_7kfR-LBob0Q/TAG1DLsWfvI/AAAAAAAAWm0/G_CoR5kaOLY/s1600/7-odiecupido.gif
http://3.bp.blogspot.com/_7kfR-LBob0Q/TAG1disZZEI/AAAAAAAAWpU/kuuLG8xATMI/s1600/66-odie.gif
https://1.bp.blogspot.com/_mugbxosWDtc/SFLbuHijxpI/AAAAAAAAADc/KTeWYG5p3jI/s400/bcouple_prv.gif
http://www.chiquipedia.com/images/gifs-odie.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/8f/32/d6/8f32d6e7404391c829b699e9dee739cb.jpg
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/7e/83/0f/7e830f5c04bf9ebd0c319dd4ef7ed11a.jpg
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/736x/64/4b/84/644b84b4eade0424a200c41c0a666a22.jpg
http://alfaday.net/uploads/posts/2013-01/1358762885_oqvze6jycntkfpt.jpeg
http://weclipart.com/gimg/AFD3368243311F65/odie001.gif
http://www.geocities.ws/hacker_amigos/odie_1.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/9a/cb/82/9acb824125e7bdeac222d742d2aed71c.jpg
https://lh4.googleusercontent.com/-mLYLLf3hso4/TrVEgymL8SI/AAAAAAAABQY/QJLwt4iFnzM/w800-h800/garfield.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/93/b1/9a/93b19aa611a0bdb1b050975919384b89.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/ca/5d/ab/ca5dab532f6090ee2903e0224f6f681b.gif
http://buddies.org/2nd/GIFs/garfodie.gif
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/38/0b/5f/380b5fb485c4ae1e0341bd40b8310ff3.jpg
http://rs1110.pbsrc.com/albums/h451/shymartinez1/GARFIELD/photoalbum_87161868_user2792997-1.gif~c200
http://4.bp.blogspot.com/-4EEHozIyKqE/UoJsHFXitjI/AAAAAAAAAxc/iFLtyIC-A80/s1600/1garfield_and_odie___black_outlines_by_theoriginalginger.png
http://3.bp.blogspot.com/-68nkDb4I_EU/UNxOFg4P8ZI/AAAAAAABaug/7JjxbbThqos/s1600/garfield41.gif
http://pre05.deviantart.net/0b1d/th/pre/f/2013/101/f/1/my_first_vector_of_garfield__by_flutterflyraptor-d617je5.png
http://www.picgifs.com/graphics/g/garfield/graphics-garfield-104970.gif
http://www.the-garfield-show.tv/Img/OdieSmell.png
http://vignette3.wikia.nocookie.net/garfield/images/2/2e/Odie.png/revision/latest?cb=20130808111753&path-prefix=pl
http://static1.cartoonnetwork.asia/characters/garfield_show/garfield.png
http://vignette1.wikia.nocookie.net/universe-of-smash-bros-lawl/images/5/51/CGIGarfield.png/revision/latest?cb=20160425225859
http://www.thegarfieldshow-diary.com/wp-content/uploads/2011/11/Gif_Xmas08_Gif-NEW.gif
http://www.the-garfield-show.tv/deutsch/wp-content/uploads/2008/06/gif-garfield_earth.gif
https://lh5.googleusercontent.com/-Xf4vs8NtkfU/U0R7sJFgw_I/AAAAAAAAS28/Vu0hxTEbeKg/w126-h126-p/graphics-garfield-608986.gif
 Угроватова Т.Ю. Подсказки на каждый день: Русский Язык; на уроке в 5 классе: продолжение популярной серии рабочих тетрадей, подготовленных на основе изучения достижений в педагогической практике, созданных для занятий в школе и дома, для коллективной и индивидуальной работы: В 2 тетр. Тетр. 1. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2002. — 154 с. — ISBN
Составитель презентации учитель русского языка и литературы МБОУ СОШ №8 г.Моздок РСО-Алания Погребняк Н.М.


title: Открытый урок "Изделия из войлока. Валяние из шерсти" 9 класс

extracted_text:
Сабақтың жоспары
План урока
Сабақтың тақырыбы:
Тема  урока:  Изделия из войлока. Валяние из шерсти.
Сабақтың типі
Тип урока: Урок формирования умений и навыков.
Сабақтың мақсаты: Білімдік
Цели урока: Образовательная: Расширить знания студентов о различных видах декоративно-прикладного творчества, научить технологии изготовления войлока.
Дамытушылық:
Развивающая: Развивать творческие способности у студентов, их воображение, способствовать формированию и развитию познавательного интереса студентов к новому для них ремеслу.
Тәрбиелік:
Воспитывающая: Воспитывать любовь и уважение к традициям и к культуре казахского народа, любовь к художественному творчеству.
Оқудың әдісі:
Методы обучения: Объяснительно-иллюстративные методы,  демонстрация трудовых приемов и навыков, презентации; инструктажи, самостоятельная работа.
Сабақта өз бетінше істейтін жұмыстың түрлері
Виды самостоятельной работы на уроке: Изготовление клатча из войлока, мастер-классы по валянию.
Сабақтың материалдық-техникалық жарақтандыруы
Материально-техническое оснащение урока: интерактивная доска, образцы изделий из войлока, презентации, инструменты для работы с войлоком, инструкционные карты.
Сабақтың мазмұны мен жұруі
Содержание и ход урока
 I. Организационная часть
-Приветствие.
-Психологический настрой студентов (с использованием слайдового материала)
II. Актуализация опорных знаний.
- Сообщение темы и цели урока
- Беседа со студентами
- Какие виды волокон вы знаете? (натуральные и химические).
- Назовите виды натуральных волокон? (растительного и животного происхождения).
- Какие волокна относятся к животным происхождениям? (шелк и шерсть).
- Шерсть рассмотрим подробнее.
Шерсть – волосяной покров животных. Помните загадку? «По горам, по долам, ходит шуба да кафтан» - это овца. Именно овцы дают нам шерсть. Специальными ножницами и машинками шерсть состригают. Шерстяные волокна применяются для изготовления платьевых, пальтових и костюмних тканей. Шерстяные волокна можно прясть из пряжи ткать ткани и вязать, валять. Из свалянной шерсти делают сукно, драп, волок.
Сегодня наше слово о войлоке.

Сухое валяние -  уплотнение комочков шерсти с помощью специальных игл. Техника напоминает лепку. Этот способ называют также фильцеванием (от анг. felting, нем. filzen). Он подразумевает перемешивание волокон шерсти с помощью фильцевальной иглы, которая имеет специальные, сделанные под небольшим наклоном, насечки. Когда такая игла проходит сквозь слой шерсти, она увлекает за собой попавшие в насечки волоски. Несложно представить, что при многократном протыкании комка шерсти волокна переплетутся требуемым образом и получится войлочное изделие.
Фильцеванием пользуются для нанесения рисунка на ткань и, особенно этот способ незаменим, для создания войлочных изделий сложной формы, например таких, как игрушки, куклы, украшения.
Основная хитрость мокрого валяния состоит в том, что для облегчения перемешивания и взаимопроникновения волокон шерсти используют мыльный раствор. Он значительно уменьшает трение между волосками. Под воздействием сжимающих и давящих движений ладоней волоски располагаются в толще материала так, как их ни за что не удалось бы расположить в слое войлока в сухом состоянии. Помимо этого в горячей воде волоски шерсти значительно удлиняются – таково природное свойство шерсти. После валяния изделие нужно тщательно прополоскать и просушить, при этом, по мере высыхания, волоски пытаются принять первоначальную длину, но поскольку их концы перепутаны в процессе валяния, а смазка в виде мыльного раствора удалена, то выше упомянутые «замочки» их крепко держат, что и позволяет войлоку сохранять приданную в ходе валяния форму. Эта техника великолепно подходит для создания украшений, обуви, одежды и предметов интерьера.
Валяние шерсти (фелтинг, фильцевание, фильц, набивание) – это особая техника рукоделия, в процессе которой из шерсти для валяния создаются рисунки на ткани или войлоке, объемные игрушки, панно, декоративные элементы, предметы одежды или аксессуары. Валяние – самая древняя техника изготовления текстиля на Земле.
Археологи датируют возникновение первых валяных изделий 8000 летним возрастом.
Существуют предание о том, как люди научились валять из шерсти, оно уходит корнями в легенду о Ноевом ковчеге. Овцы в ковчеге сбились в плотную кучу, и невольно топтали и взбивали копытцами шерсть, которая падала с их боков и намокала на полу.
После того, как ковчег опустел, на этом месте нашли прекрасный ковер из валяной шерсти. Древние люди начинали валять из найденной шерсти диких животных. И только потом они научились прясть, вязать и изготавливать ткани. Известно какую неоценимую роль играет войлок повседневной жизни казахов. Войлок сбитый из овечьей шерсти, хорошо держал тепло, не пропускал влагу и ветер, поэтому его, как правило, приняли для покрытия сверху юрты и для внутреннего убранства. Известно лечебные свойства. Из волокна изготавливали  головную одежду (головные уборы), шили обувь. Скатывали мячи для игр. Стелили на пол, расстилали на норах кошмы. Вешали на стенах – считался войлок дорогим предметом обстановки. Особенно считался войлок белого цвета: он считался символом чистоты, благородства. На праздниках, при обрядах также широко употреблялся. В приданом у выходящей замуж девушки обязательно должно были изделия из войлока.

III. Изучение нового материала (презентации студентов и учителя)
- Декоративно-прикладное искусство.
- Прикладное искусство казахского народа.
- Орнамент и его история.
- Возрождение ремесел.
IV. Вводный инструктаж.
- Работа с инструкционными картами.
Инструкционная карта
Последовательность изготовления чехла из войлока
 Материалы и инструменты для валяния: шерсть, пупырчатая пленка или москитная сетка, ролик, мыльный раствор.
 Технологическая последовательность выполнения работы:
-Подготовить лекало для изготовления чехла для мобильного телефона.
 Лекало должно быть на 2-3 см больше, т.к. шерсть дает усадку.
- На лекало наложить шерсть в 2-3 слоя в шахматном порядке, аккуратно    придавливая рукой и распределяя на закругленных срезах.
-Смочить теплым мыльным раствором, пропитывая волокна шерсти.
-Накрыть пупырчатой пленкой, прокатать валиком несколько раз с обоих сторон, до тех пор пока волокна шерсти спутаются (сваляются) между собой.
-Прополоскать в теплой воде. Придать форму.
V. Практическая работа. Текущий инструктаж.
- Показ видеоролика по изготовлению чехла на мобильный телефон.
- Целевые обходы:
Проверить организацию рабочих мест и соблюдения безопасных приемов труда.
Проверить правильность выполнения трудовых приемов.
Коррекция ошибок.
Оказание индивидуальной помощи учащимся.
Показ мастер-классов по валянию
Валеологическая пауза.
VI. Заключительный инструктаж
Задания командам (закрепление нового материала)
Конкурс «Ромашка»
Наука, которая изучает организацию повседневного уклада жизни и взаимоотношений с людьми, формирует представление о красоте и хорошем вкусе (эстетика быта)
Творческое отражение действительности, воспроизведение художественных образов.
Предварительный набросок или быстро выполненный рисунок (эскиз)
Искусство плетения узлов (макраме)
Вид декоративного искусства, в котором изображение получают с помощью иглы и ниток на различных тканях
Сваленная шерсть (войлок)
Выжигание на ткани (гильоширование)
Один из видов натуральной ткани (шерсть)
Тонко скрученный материал имеющий малый диаметр (нить)
Узор, построенный на ритмическом чередовании и сочетания геометрических или изобразительных элементов (орнамент)
Лоскутная техника (пэчворк)
Продукт изобразительной деятельности (рисунок)
Роспись по натуральному  шелку (батик)
Искусство изготовления вещей руками (рукоделие)
Процесс деятельности, создающий качественно новые материальные и духовные ценности или итог создания субъективно нового (проект)
Элементы оформления предмета, которыми интерьер наполняется в эстетических целях
Особый вид рукоделия процесс изготовления из непрядёной шерсти войлока (фелтинг)
Переносное жилище казахов (юрта)
Тренинг  «Мое состояние»
На этой картине изображен фрагмент зимы. На ваш взгляд как должна выглядеть эта картина. Закончите ее.
Главное вам необходимо нарисовать человека.
Если вы обратили внимание на сугробы, нарисовали контуры их, значит вы не очень хорошо себя чувствуете. Вас волнуют проблема и вы видите все в черном цвете, а душа полна печали.
Если вы нарисовали тучи, тогда вы являетесь настоящим пессимистом. У вас тяжелый характер, вы вспыльчивый человек. К вам очень тяжело найти подход, вы всегда чем-то недовольны. Вы не умеете радоваться минутам счастья, во всем видите только плохое.
Если вы обратили внимание на дом, нарисовали дым выходящий из трубы дома, и вам кажется что в окне светло, вы жизнерадостный, счастливый человек. Ваша главная ценность - ваш дом, очаг, близкие и друзья. Вы от них получаете заряд бодрости, силу, энергию для жизни. Вы личность которая умеет жить и радоваться жизни.
Если вы обратили внимание на елку, украсили ее гирляндами или игрушками, то вы жизнерадостный, позитивный человек. Вы любите праздники. Вас все любят потому что вы душа компании.
Если вы обратили внимание на снежинки в воздухе, то это выражает ваш положительный настрой к жизни, и вам хочется перемен.
Если вы нарисовали человека возле елки, то это говорит о том, что вы сильный, неутомимый человек.
 Если вы нарисовали человека между домом и  елкой, то это говорит о том , что вам не хватает цели в жизни, ее необходимо найти и идти к ней, и любить кого то.
Если вы нарисовали человека внутри  дома, вам необходимо отдохнуть физически и духовно.
- Показ коллекции «Узоры Кызылжара »
- Подведение итогов урока
Үй тапсырмасы:
Задание на дом: Выполнить мягкую игрушку в технике валяния.


title: Презентация "Образ русской женщины в искусстве" 6 класс

extracted_text:
Образ русской женщины в искусстве.
Автор:  Антропов Михаил
6 в класс
Учитель: Антропова
 Эльза Валерьевна
Крамской Иван Николаевич«Портрет незнакомки»
И веют древними поверьямиЕе упругие шелка,И шляпа с траурными перьями,И в кольцах узкая рука.
А. Блок.
Серов Валентин Александрович«Девочка с персиками»
Нет, время надо мной не властно,Застыло лето за окном,А села я за стол напрасно,Зачем я забежала в дом ?                                    В. Чайковский.
Петров-Водкин Кузьма Сергеевич«Девочка с куклой»
Ни тени зависти, ни умысла худогоЕщё не знает это существо.Ей всё на свете так безмерно ново,Так живо всё, что для иных мертво!
 Н.  Заболоцкий
Спасибо за внимание!
Источники.
Музыка: П. И. Чайковский
http://dl2.zaycev.net/184710/2255575/klassika_-_14.p.chaykovskiy.starinnaya_frantsuzskaya_pesenka_(zaycev.net).mp3
http://dl1.zaycev.net/132206/1727507/chaykovskiy_-_barkarola_(zaycev.net).mp3
http://dl2.zaycev.net/132206/2289949/chaykovskiy_-_noyabr_-_na_troyke_(zaycev.net).mp3


title: Презентация "Колокольный звон" 8 класс

extracted_text:
Расцвет литья колоколов в России

Благовест -
благая весть
Что значит благая весть?
    БЛАГО
(мир, покой, добро,
радость, счастье
праздник)
Благодарю – дарю вам всем благо!
Образовательный портал «Мой университет» -
 www.moi-universitet.ru
Факультет «Реформа образования» -  www.edu-reforma.ru
Колокольня Ивана Великого
Звонница Владимира – Суздальского монастыря.
Перезвон
Образовательный портал «Мой университет» -
 www.moi-universitet.ru
Факультет «Реформа образования» -  www.edu-reforma.ru
Трезвон
Колокольня
Троице – Сергеевой Лавры.
Образовательный портал «Мой университет» - www.moi-universitet.ru
Факультет «Реформа образования» -
www.edu-reforma.ru

Возрождается Россия. Снова слышен колокольный звон…Звон колоколов – это музыка страны, где нет посторонних, где радость и беда являются общими для всех людей


title: Конспект урока "Балықтарды өңдеу" 9 класс

extracted_text:
                                                          Сабақ  жоспары №11
Оқытушы:    Нұржауова Нұржанат Мұратқызы
Пән : Арнайы технология.
Мамандық,топ  :  Тамақтандыруды ұйымдастыру.
Тақырыбы :Балықтарды өңдеу
Күні : ____________
Сабақтың түрі: Жаңа білім беру сабағы
Сабақтың мақсаттары:
Білімділік:Білімді, дағдыны шеберлікті игеру. Білімгерлерге балықтардан жасалатын тағамдар түрлерімен таныстыру және жаңадан қолданылатын термин сөздермен жұмыс.
Дамытушылық:сұрақ-жауап арқылы білімалуышылардың білімін тексере отырып, ойлау қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік: білім алуышыларды ұқыптылыққа, тағамдарды өңдеу алдындағы сақтау шараларын қолға алу.
Әдісі:хабарлау-түсіндірмелі
Сабақ көрнекілігі : Конспект, электрондық кітаптар, слайдтар
Пәнаралық байланыс: Азық  түлік  тауартануы.Тағам  дайындау  технологиясы.
	Пайдаланған оқулықтар мен әдебиеттер тізімі:
Негізгі әдебиет:
Анфимова Н.А. Кулинария. Бесімбаева Г. Бесімбаев Е. «Аспаздық»
Қосымша әдебиет

И. Григорьева- Технология производства мучных изделий
И. Самсаев, Н.Оспанова- Тамақ кәсіпорнының маманы
Г.Мукушева- Салқын тағамдар
Г. Мухаметкалиева- Жеңіл тағамдар

                                 Сабақтың барысы және уақытының өлшемі

Оқытушы:                         __________  Н. М. Нұржауова

Балықты өңдеу
Балықтарды механикалық аспаздық өндеу нәтижесінде басын, қанаттарын, ішек - қарнын, қабыршақтарьш алып тастайды да, ары қарай қолдануға жарамды жартылай фабрикаттарды алады.
Балықты механикалық аспаздық өңдеу төмендегідей операциялардан түрады:
жібіту- жібітуге қолданылатын суды сіңіру процесінде балық бүлшык гканінің қүрылымьш қалпына келтіруге мүмкіндік береді;
суға салып қою- оның нэтижесінде түз мелшері 20-дан 1...3% дейін темендейді (мысалы, бірінші жэне екінші тағамдарды даярлау үшін қолданылатын тұздалған балықты суға салып қояды);бөлшектеу- бүл кезде қабыршағын, қанаттарын, басьш, ішек-қарнын алып тастайды;жартылай фабрикаттар дайындау.
Балықтын тағамдық құндылығы
         Балық құнды тамақ өнімдерінің бірі болып табылады. Оның етінде белоктар, майлар, минералды заттар, А, Б, Е, В2, В12, РР витаминдері, экстрактивті заттар бар. Балық белоктары (13...33%) ауыстырылмайтын амин қышқылдарынан тұрады, олар адам денесі клеткалары үшін құрылыс материалы болып табылады. Жылулық өңдегеннен кейін балық белоктары адам организмімен жеңіл сіңіріледі. Балық майлары (0,1... 33%)жеңіл балқитын майларға жатады, тез сіңеді, ал құрамында майда еритін А және Dвитаминдерінің болуы оның құндылығын жоғарылатады. Балықтың минералды заттары (1...2%) суда еріген күйінде (50...80%) адам организміне жақсы ықпал етеді. Минералдық қүрамына байланысты балық етін балалар және қарт адамдар тамақтануына қосуды ұсынады.
         Балық құрамындағы экстрактивті заттар жылулық өңдеу барысында суға өтеді, бұл адамда асқазан сөлінің жақсы бөлінуіне және асқорытуға ықпал етеді. Балық еті- дәмділігі мен бойға сіңімділігі жағынан еттен кем емес, ал сіңімділігі жағынан одан асып түсетін ас.  балықтың құндылығы 100-200 ккал құрайды. Балық етіңің құрамында белоктың мөлшері 15-26% аралығында болады. Әсіресе мұхит балықтары белоктарға бай. Балық белоғында 20 астам амин қышқылдары бар. Балық белогының 93-98%-ы сіңеді. Балықта, сонымен бірге 0,1-30% май, 0,9-2% витаминдер мен минералдык заттар болады. Балык майында адам организміндегі зат алмасуына әсер ететін қанықпаған май қыщқылдары, линол, линолен және арахидон қышқылдары болады. Организмде қанықпаған май қышқылдарының болмауы атеросклероздың   дамуына ықпал жасайтын холестериннің алмасуын бұзады.
Теңіз балықтарының көбінде А және В витаминдері бар. Балық майлары тез тотығады, ол балық өнімдерінің сақталуын төмендетеді. Экстрактивті заттар асқорытуды жақсартады, сорпа дәмі мен иісі күшееді. Бұзылу процесінде бүл заттардың мөлшері ұлғайып, шіріткіш бактериялар дамуына жағдай жасайды. Балық көмірсулары негізінен бұлшық ет крахмалы - гликоген түрінде және оның гидролизі өнімі (глюкоза, сүт қышқылы) түрінде болады. Балықта көмірсулар шамамен 0,5-1% болады. Минералды заттар (1-2%) зат алмасуды қалыптастырады. Балықта фосфор, кальций, магний, темір, калий, натрий хлор, кукірт макроэлементтері, йод, мыс, мышьяк, кобальт, марганец, мырыш, қорғасын, фтор және т.б. микроэлементтері бар. Балық етінде 55-83% су болады. Балық майлы болған сайын, құрамындағы су аз болады. Балықтан көптеген тағам түрлері дайындалынады. Мысалы, балық сорпасы, паштеттер, қуырылған, пісірілген балық еттері және т. б.
         Балықтан көптеген жартылай фабрикаттар дайындау көптеген балықтардың дәмін жақсартуға, балық өнімдерінің ассортиментін ұлғайтуға, тамақ пісіруге кететін уақытты қысқартуға мүмкіндік береді. Балық жартылай фабрикаттарына балық сүбесі, кесектелген балық, тағамдық балық турамасы, балық котлеттері, тұшпара, кәуап, балық сорпа жинағы жатады.
           Балық сүбесі- терісінен сүйектері мен қылтанақтарынан тазартылған балық еті. Оны қайнатуға, пісіруге, қуыруға дайындайды. Балықтың сүбесі балыққа тән нәрлілік пен дәмділік сапасын толық сақтайды. Балық сүбесінен неше түрлі аспаздық тағам әзірлеуте болады.
           Кесектелген балық - жуылган балықты 75-500 г-нан бөлшектерге кеседі, тоңазытады немесе мұздатады. Ірі балықты алдын-ала омыртқа бойымен екіге бөледі, содан соң әр бөлікті көлденең кесектейді. Майда бөліктерді кебіне кесектемей тұтас бойы пайдаланылады. Балықты қуыру үшін өңделген балықты терісімен және сүйегімен, терісін қалдырып сүйегін алып тастайды немесе сүйексіз, терісіз бөлшектейді. Балықты басынан бастап келденең кеседі. Ұша немесе кесек беті таза, қабыршаксыз, табиғи түсті болу керек.
     Тағамдық балық турамасын тоңазытылған және мұздатылған балық сүбесінен жасалады. Балық сүбесін жуып еттартқышта майдалайды. Турама дәмін жақсарту үшін және сақтауда түрақтылығын жоғарылату үшін тұз, қант, лимон қышқылды натрий, антитотықтырғыштар және ферментті препараттар қосады.
      Балык сорпа жинағы құнды тағамдық қалдықтар (бас, ет кесінділері, шеміршектер және т.б.) немесе балық кесектерінің қоспасы болып табылады.
Қабыршақты балықтарды өңдеу(бөлу)
Тұтас күйінде пайдалану үшін балықты өндеу. Балықты бұл әдіспен өндеу процесі қабыршағанынан  тазалаудан, қанатшалардан, желбезегін, құрсақ қуысындағы  ішкі мүшелерін жару арқылы алып тастаудан, жуудан турады. Тұтас куйіндегі ұсақ балықтарды (салака, корюшка, жас шабақ), сонымен бірге ірілеулерін ( көксерке, албырт балықтар) салтанатты қонақ асын (банкеттік) дайындауға пайдаланады.
	Өңдеу шикі балықты тазалауға арналған таңбалы тақтайшасында жүргізіледі. Қабыршақтан тазарту  құйрықтан басына қарай жүргізіледі. Алдымен бүйір қабықшасын, сосын құйрық қабыршағын тазалайды. Тазалау орташа аспаз пышағымен (орташа түрі),үккіш тәрізді пышақпен колмен немесе механикалық қырғышпен (РО1), оның өнімділігі сағатына 50 кг шамасында іске асырылады.
Балықты көп мөлшерде ірі кәсіпорындарда арнайы қабыршақ тазалағыш машинаны пайдаланып өндейді. Арнайы барабан көмегімен ірі қабыршақты балықтарды тазалайды. Оған бірден 160 кг дейін балық салынады. Өнімділігі минутына 20-30 балық болатын қабыршақты тазалағыш машинамен ұсақ қабыршақты балықтарды (Нәлім, камбала, теңіз алабуғасы) тазалайды. Қабыршақ алдымен тазалағыш машинаның арнайы қырғышты беті бар барабанына жанасып, соғылып түсірілсе, екінші жағдайында тікенекті тез айналып тұрған, оқтау көмегімен түсіріледі. Содан соң балықтан арқа қанатшасынан бастап барлық қанатшалар қиып түсіріледі. Қанатшаларды қиып түсіру үшін балықты бүйірінен жатқызып, ет жумсағын канатша түбінен әуелі бір жағынан, сосын екінші жағынан тіледі. Түбі кесілген қанатшаны пышақпен қысып, балықты кұйрығынан ұстап бір жағына тартады. Сонда қанатша жеңіл алынады. Осы әдісті қолдану қанатша тікенектерінің қолға кіріп кетуінен сақтайды. Мұның алабұға текті балықтарды өңдеуде ерекше маңызы бар. Осы әдіспен артқы қанатшасын, сосын қалған қанатшаларын кесіп не шауып тусіреді.
	Қабыршақтан тазалау мен қанатшаларын қиып алуды ептілікпен терісін бүлдірмей жүргізу керек.                                   Балық басынан желбезегінен (желбезек қақппақтары астынан екі жағынан тіліп) және көзін алып тастайды.
          Балықтың ішек қарынын алып тастау үшін оның басын өзіне қаратып арнайы тақтайда сол қолмен ұстап, тос қанатшалары арасымен пышақ жүзін өзіне қарай ұстап, құрсағын басына дейін тіледі. Пышақты құрсағынан шығармай тұрып, айналдырып, қарсы бағытта артқы жағына дейін тіледі. Тілінген құрсақтан ептеп ішкі мүшелерін , өт қалтасын жарып алмай, шығарады. Егер өт жарылып кетсе балық дәмі ашқылтым, жағымсыз болады. Сосын мұздай суда жуып, кептіреді. Суырма  табаға салып, жылумен өңдеуге дейін, тоңазытқышта сақтайды.
	Балықты ірі кәсіпорындары мен арнайы цехтарда өңдеген кезде өнімділігі минутына 30 балық  арнайы қанаткесккіштер арқылы қанатшалардан алып тастайды.  Ал құйрық қанатшасын дискалы балық кескішпен кесіп  алады. Басымен бірге өңделген тұтас балықтың массасы шамамен 20%-ға кемиді, ал одан басын алып тастаса шығын массасы 35% құрайды.
	Балықты сыбаға кесектеріне (дөңгелекшелеріне) бөлу. Терісімен омыртқа және қабырға сүйектерімен сыбаға кесектеріне (дөңгелекшелеріне) балықты бөлу процесі: қабыршақтан тазалау, қанатшаларын, басын, ішкі мүшелерін (басын кесіп алғаннан кейінгі) алып тастаудан, жуудан, тураудан тұрады. Бұлайша массасы 1,5 кг дейінгі, орташа мөлшердегі балықтарды өңдейді.
	Балықты қабыршағын жоғарыда сипатталған әдіспен тазартады және қанатшаларын алып тастайды. Орташа аспаз пышағымен ет жумсағын желбезектің екі жанынан тіліп, омыртқа сүйегін шауып, басын, ішкі мүшелерін, жарғақтарынан тазартады. Бұлайша өңдеу кезінде құрсақ тұтас қалады. Балықты жеңілдетіп жуады. Аздап кептіреді және дөңгелек формада сыбаға кесектеріне турайды. Оларды пісіру, қуыру және тартымдар алу үшін пайдаланады. Мұндай өңдеу кезінде шығын 35-40% құрайды.
	Дайындау цехтарында көп мөлшердегі балықты өңдеу кезінде басын арнайы  басты шауып тусіргіш машинамен(оның өнімділігі минутына 30-40 балық) шауып тастайды.
	Балықты жалпақтап сүбеге бөлу. Массасы 1,5 кг артық балықтарды сүбеге жалпақтау жолымен бөлшектейді. Содан соң сүбе кесектеріне турайды.
	Терілі-омыртқа және  қабырға сүйектерімен бірге сүбе алу ушін балықты қабыршағынан тазалап, қанатшаларын, басын алып тастайды да құрсағын тіліп ішкі мүшелерін шығарады. Содан соң жуып, кептіреді. Одан әрі қарай балықтың басынан не құйрығынан бастап жалпақтап екі жартыға (сүбеге) ет жұмсағы қалмайтындай етіп және пышақты омыртқа жотасына ұстап бөледі.                Жалпақтап кесу нәтижесінде екі сүбе: терілі қабырға сүйекті(жоғары сүбе) және терілі қабырға және омыртқа сүйекті (төменгі сүбе) алынады.
	Алынган сүбелерді көлденеңдеп сыбаға кесектеріне турайды. Сонда омыртқа сүйегімен алынған кесектің массасы 10%-ға сүйексіз алынған кесек массасынан артық  болуы керек. Шығын  мөлшері 43%-ға дейін жетеді.
	Омыртқа сүйегін алып тастау үшін төменгі сүбені терісін үстіне қаратып аударып тақтайшаға салады. Басынан не құйрығынан  бастап ет жумсағын омыртқа астынан жалпақтап тіліп алады. Сонда омыртқа бөлек қалады. Сөйтіп, терілі-қабырға сүйектен екі сүбе алынады. Одан әрі олардың көлденең кесіп сыбаға кесектеріне бөледі. Бөлудің осы әдісінде шығын мөлшері 7-10%-ға көбейеді.
	Терілі-қабырға сүйектің алынған сүбенің терісін төмен қаратып, тақтайға салып, қабырға сүйектерін және қанатшалардан  ішкі (ет арасындағы) сүйектерін артқа ет жұмсағын жуандау бөлігінен бастап кесіп алады. Алынған сүбені көлденеңінен сыбаға кесектеріне турайды. Бұл жағдайда шығын 48-49% құрайды. Таза сүбе алу ушін теріден арылу керек. Ол үшін сүбені бөлшектеу тақтайына  терісін төмен қаратып салады. Құйрығынан бастап жұмсағын теріге дейін тіледі, одан әрі жұмсақтың шет жақтарынан теріге дейін тіледі, одан әрі жұмсақтың шет жақтарынан 1 см дей теріге қалдырып (теріні кесіп алмай, абайлап) пышақты теріге тақай жүргізе отырып сүбені сыпырып алады. Балықты терісіз-суйексіз сүбеге бөлшектеу ыңғайлы  болу үшін өңдеудің басында теріден қабыршағын алмайды. Терісіз-сүйексіз сүбені көлденең сыбаға кесектеріне бөледі немесе котлет, үзбе массалары және балық тартым етін дайындауға пайдаланады.
	Таза сүбе алу кезіндегі шығын мөлшері 50-ден 68%-ға дейін болады..
Қабыршақсыз балықтарды өңдеу
Қабыршақсыз балықтардың сыртқы (үсті) сілекейлі, тығыз терілі, көбіне-көп қара түсті болады да дәмі жағымсыз келеді. Сондықтан балықты өңдеу кезінде одан терісін сыпырып алады. Кейбір қабыршақты балықтарды қабыршақсыз балықтар сияқты өңдейді. Сондықтан оларды қабыршақсыздар тобына қосады
	Жайын. Балықтың сілекейін пышақпен тазалап, құрсағын тіліп ашып ішкі мүшелерінен арылтып, басын және қанатшаларын шауып алып тастайды да жуады. Сосын сыбаға кесектеріне турайды. Ірі жайынды жалпақтап кесіп, терісін алып тастайды. Пісіру, бұқтыру және көп майлы пісіргіде куыру үшін, котлет массасын дайындауға пайдаланады.
	Нәлім, жылан балықтар. Олардың терісін "тесше" сыпырады. Ол үшін олардың басын айналдырып тіліп, терісін сыртына айналдырып, құйрығына дейін сыпырып, кесіп алады. Қолдан тері сырғып шығып кетпес үшін саусақтарды тұзға былғап кояды. Қанатшаларын, ішкі мүшелерін, басын алып тастайды. Балықты міндетті түрде жуады.
	Тісті балық. Терісін арқасының ұзына бойынан тіліп, қанаттарын, басын, құрсағын тіліп, ішкі мүшелерін алып тастайды. Сосын жуады. Жалпақтап, терілі-сүйекті сүбе алады. Сүбеден сүйектерін арылтып, терісін сыпырады да сыбаға кесектеріне тұрайды.
	Миногалар. Миноганы ішкі мүшелерін, басынан, т.б. тазаламайды, бірақ сыртындағы сілекейінен(ол улы болуы мүмкін). Ол үшін минога денесін ас тұзымен ысқылап алып, жақсылап жуады.
	Бельдюга. Ұсақ қабыршақты, тұрпайы терісін "месше", нәлім сияқты, сыпырып алады.
Бекіре балықтарды өңдеу.Балықты тартымдар үшін өңдеу.
Бекіре тұқымдасы балықтар (бекіре, қортпа (белуга), сүйрік (стерлядь)) қоғамдық тамақтандыру орындарына толық ақтармаланған турінде түседі Бекіре балығы мүлде сүйексіз болады. Оның етінен әр түрлі балық тағамдарын және ыстықтай ысталған тағамдар әзірлейді, оларды мұздатып және тоңазытып сатады, сонымен бірге бекіре балықтың еті барлық аспаздык тағамдар әзірлеуге жарай береді.
Бекірені дайындауға кіріскенде олардың терісіндегі тері жегіштер мен басқа да  пайда болған  қатты  түйіршіктерді  алып тастау  керек.  Ол  үшін балықты 2-3 минут қайнаған суға батырып алып, құйрығын пышақпен кесіп тастайды.   Бұдан   кейін   балықты   жуып,   қабыршақтың   қалып   қоймауын қадағалау қажет.
Балықты ауада 8... 10 сағат бойы жібітеді. Жібіген соң сүйек қатарларын және арқа қанатшасын тері жолағымен бірге кесіп тастайды. Басын көлденеңінен тіліп, шеміршегін шабады да, кеуде қанатшаларымен бірге алып тастайды. Содан соң құйрық маңын айнала тіліп, балық жонын (хорда) құйрык қанатшасынан тартады. Май қабатының тура ортасынан екі сүбеге бөледі (бекіре балыктарының сүбесі звено деп аталады). Звенолардан бүйір және қарын қылшық - сүйек қатарларын және қатайған қабыршақтарың алып тастауды жеңілдету үшін оны ыстық сумен (45...50°С) 2...3 минут бойы жібітеді. Звенолардың ішкі жағынан үлдірлер мен қан ұйытындыларьш алып тастайды. Егер звено өте үлкен болса, оны ұзынынан және келденеңінен 2-4 бөлікке бөледі.
Пісіру үшін бүтін звено қолданылады, оның төменгі белігінен орап. шпагатпен байлап пісіреді.
Өз сөлінде пісіру үшін балықтың кұйрық бөлігінен 30° бұрышпен етін терісінен кесіп алынған жартылай фабрикаттар колданылады.
Негізгі әдіспен куыру үшін балық кесектерін ұнға аунатады.
Фритюрде қуыру үшін екі рет аунатады (ұнда, содан соң льезонға батырып, қайтадан ақ кепкен нан ұнтағында аунатады).
Тамақтық балық шығындарын пайдалану және өңдеу
Балықты аспаздық өңдеу кезінде шала фабрикаттардан басқа белгілі мөлшерде шығындар алынады.
	Аспаздық өңдеу кезіндегі шығын деп – механикалық аспаздық өңдеу кезінде пайда болатын тамақтық және техникалық қалдықтарды айтамыз.
	Тамақтық шығын деп – оны одан әрі тағам дайындау үшін пайдалануға болатын қалдық не шығын. Оларға бас, сүйектер, тері, қанатшалар, уылдырық, ұрық бездері, қабыршақтар, арқа сіңірі, шеміршектер, майлар жатады. Шығынның жалпы мөлшері, оның ішінде тамақтық, балық түрлеріне, өңдеу дәрежесіне, сондай-ақ балық мөлшеріне байланысты.
	Бекіре текті балықтар басын ыстық суда жуып, ұсақ сүйекті қоңызшаларынан тазалайды, екі бөлікке шауып, жуады. Бастан сорпа пісіреді. Оны тұндырып, сүзіп көже және тұздық дайындау үшін пайдаланады. Бастың пісірілгеннен кейінгі жұмсағынан көже, тартымдар, салат әзірлейді.
	Тері мен сүйектерді сорпа дайындау үшін дайындайды.
	Қабыршағын – сілікпе жасау үшін пайдаланады. Алынған сілікпені кейін балықты ұйыту үшін қолданады, себебі оның ең жоғары желімдік қасиеті болады. Ең жоғары  қасиеті бар сілікпе алабұға шығындарында болады. Осыған орай ең жақсы сілікпені осы балықтан алады.
	Уылдырық және ұрық бездері белоктарға, майларға, Д,А витаминдеріне бай.  Бекіре және албырт балық тектілерінің уылдырығын балықты аулап алғаннан соң бірден алады да тұздайды және қалбырлайды. Басқа балықтардың уылдырығын балық сорпасын мөлдірлендіруге және тіскебасар дайындауға пайдаланады. Уылдырықты дайындар алдында одан жарғағын алып тастайды. Өйткені маринка, осман, қаяз балық уылдырықтары улы. Олардың уылдырықтарын асқа пайдалануға болмайды. Ұрық бездерін жуып, балық котлет массасының майлылығымен көбейту үшін қосады.
	Майды балықтан бөлшектеу кезінде алады, жуады, котлет массасын дайындау кезінде соған қосады. Шеміршектерді, бекіре балықтарын өңдеу кезінде алады, жуады, жұмсарғанша пісіреді. Тілімшелерге кеседі немесе ұсақтап щауып, балық ашқылтым сорпасына, балық тартымдарына және басқа тағамдарға қосады. Арқа сіңірін құрғатылған түрінде сақтайды. Пайдаланар алдында оны ұзына бойына тіліп, ішіндегі шеміршектер тәрізді массасынан ажыратады да жуады және 3 сағ. Бойына ісіну үшін суға салып қояды. Содан соң оны сонша уақыт пісіреді, салқындатады және ұсақтап шабады. Арқа сіңірін расстегаев және кулебяка (күлше нан) үшін тартымдар қосып пайдаланады.


title: Конспект урока "Бисквиттік қамыр және қайнақты қамыр түрлері" 9 класс

extracted_text:
Бисквиттік қамыр және қайнақты қамыр   түрлері
Категория: Технология

Сабақтың тақырып: Бисквиттік қамыр және қайнақты қамыр   түрлері

Сабақтың мақсаты: а) Білімділік мақсаты: Кондитерлік өнімдерді әшекейлеу
тәсілдері ә) Дамытушылық мақсаты: Оқушылардың торт пісіруге деген
қызығушылығын, құштарлығын арттыру б) Тәрбиелік мақсаты: Асханалық
ыдыстармен танысып, оларды қолданудың тәртібін ұғындыру

Сабақтың түрі: Аралас сабақ      Сабақтың әдісі: Түсіндіру, әңгімелеу

Көрнекілігі: Нанға қатысты ырымдар мен тыйымдарды слайд арқылы көрсету,
тәтті тағамдар буклеті пісірілген торт түрлері, асханалық ыдыс түрлері

Сабақтың барысы:

I. Ұйымдастыру бөлімі Оқушылармен амандасу, оқу – құралдарын тексеру.
Сабаққа көңілдерін аудару. Оқушылардың сабаққа қатысуын түгендеу.

II. Үй тапсырмасын сұрау 1. Қайнақты қамырды қандай азық-түліктерден
дайындайды? 2. Бисквиттік қамырдан қайнақты қамырдың айырмашылығы қандай?
3. Қайнақты қамырдан қандай өнімдер дайындайды? 4. Бисквиттік қамырдың
дайындау технологиясын айтып бер.

Ал енді жоғарғы сынып оқушыларысыздар. Үйге мамаларыңызға, апаларыңызға
көмектесесіздер. Біздер 7-сыныпта: «Ұннан кондитер бұйымдарын пісіру
тарауымен танысып, машықтық жұмыстар жасаған болатынбыз. Үйге тапсырма
ретінде кондитерлік өнім ретінде бір пирог, торт жасап келіп, жасалу
жолдарын айту тапсырылған болатын. Ал осы тағамдарды пісіру барысында
қандай қауіпсіздік ережелеріне сүйенесіңдер?

Электр пештерімен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелері:

1). Қолың суланған болса, еш уақытта электр өшіргішке, розеткаға, іске
қосылып тұрған электр аспаптарына жақындама.

2) Ыстық табаны алғанда ағаш тақтайшаға қоюды ұмытпа

3). Пышақ пен шанышқыны ыстық табаның астында қалдырма

4). Жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс үстелдерін, ас үй-ыдыстарын мұқият
тазалап жина.

(Енді оқушылар пісіріп келген тағамдарын қалай пісіргенін айтып, түсіндіріп
береді.)

III. Жаңа сабақ

Біздің бүгінгі өтетін жаңа сабағымыздың тақырыбы: Торт, пирожный,
қаусырмаларды әшекейлеу тәсілдері. Күнделікті өмірде көріп жүрсіздер, нанды
қашанда, қастерлеп өскен халықпыз. Нан өнімдерін әр түрлі қамырдан
пісіреді. а)нан өнімдері: нан, тоқаш,бауырсақ б)Аспаздық өнімдер:
құймақтар,тұшпара т.б в)кондитерлік өнімдер:бәліш, кекс, торт,
пирожныйлар.Ал енді осы нанға байланысты қандай ырымдар мен тыйымдар
білеміз.

Крем дайындау үшін сатудағы кілегейден (сливки) алу керек. Кілегей –
кремнің негізі болып табылады. Кілегейдің түрлері өте көп, калориясы төмен
тағам түріне жатады. Оның құрамында май көбірек болса, кілегей жақсы
көпіршіп, ұзақ сақталады. Кейде дайын кремдер сатылады.Оны тоңазытқышта
қатырып қойып, қажет кезде ерітіп алуға да болады.

Кілегейден крем әзірлеу үшін түбі терең пластмасса ыдыс қажет. Оны
миксермен араластырады. Миксердің электрлі және қолмен айналдыратын түрлері
бар.

Кілегейді қатты көпіршіту үшін электрлі миксерді қолданған жөн.Оның
былғауышы темірінің үлкен болғаны дұрыс. Миксердің былғауышы ыдыстың шетін
сырып кетпегенін қадағалаңыз. Электр миксер болмаса, қол былғауышын
пайдалана беруге болады.

Кондитерлік өнімді әрлеу үшін арнайы қағаз немесе мата кон-к құйма қалта,
түтікше сияқты металл немесе пластмасса ұштықтар кондитерлік шприцтер
пайдаланады. Осы құралдың көмегімен кондитерлік өнімдердің бетіне кремдерді
өзіңнің қиялыңдағыдай етіп,жағып шығуға болады. Осы қалыптардың әр
түрлілігіне қарай тәттіліктерге кремнен толқын,гүл, шар тәрізді әшекейлер
жасап безендіруге болады.

IV. Сабақты бекіту сұрақтары

1. Қандай кондитерлік өнімдерді креммен әрлейді? 2. Кондитерлік өнімді
әрлеудің қандай тәсілдерін білесіңдер? 3. Тортты әрлеу тәсілдерін айтып
беріңдер? 4. Қандай құрылғының көмегімен кондитерлік өнімдерге бедер

жасауға, жазу жазуға болады?

V. Сабақты қорытындылауVI. Оқушыларды бағалау

VII. Күнделікті талап ету

VIII. Үйге тапсырма бер.

Өз бетіңше торт сәндеп, үйреніп келу.


title: Конспект урока "Архимедова сила. Плавание тел. Решение задач" 7 класс

extracted_text:
                          Урок физики в 7  классе.

  Составитель: учитель физики высшей квалификационной категории Шумилова с
                                    С.В.

Тема урока:  « Архимедова сила  Плавание тел. Решение задач ».

Тип урока:Урок  рефлексии и развивающего контроля

Оборудование: Компьютер, мультимедийный проектор, презентация, коллекция
ЭОР по теме: « Архимедова сила».

Оборудование для учащихся: динамометр, алюминиевый цилиндр на нити, стакан
с водой.

Формы организации познавательного процесса:

фронтальная,  парная,  групповая,  исследовательская  деятельность,

Цели урока (планируемые результаты):

 Личностные:  формирование познавательных интересов ,интеллектуальных и
творческих способностей учащихся, развитие самостоятельности в приобретении
новых знаний и практических умений.

Метапредметные:

 • Коммуникативные: уметь организовывать учебное сотрудничество с  учащимися
   и  с  учителем,  участвовать  в  коллективном  обсуждении,   осуществлять
   взаимопроверку, находить  компромисс  и  разрешать  конфликты  на  основе
   согласования позиций.

 •   Регулятивные:    ставить   учебную   задачу,    составлять    план    и
   последовательность действий,  осуществлять  контроль  в  форме  сравнения
   результата и способа действий с эталоном с целью  обнаружений  отличий  и
   отклонений от него.

 •  Познавательные:  уметь   формулировать   проблемы,   выбирать   наиболее
   эффективные методы решения задач в  зависимости  от  конкретных  условий,
   формировать рефлексию  способов  и  условий  действия,  контролировать  и
   оценивать процесс и результаты деятельности.

Предметные:

   Познакомить  учащихся  с  особенностями   применения  закона  Архимеда  и
   условиями плавания тел при решении задач. Научиться решать задачи по теме
   « Плавание тел», записывать формулы, оформлять решение задач в тетради.

|Этапы урока  |Задачи этапа   |Деятельность учителя          |Деятельность          |Универсальные учебные      |Ссылка на ЭОР|
|             |               |                              |обучающихся           |действия                   |             |
|Организационн|Создание       |Приветствует учащихся. Задает |Ученики настраиваются |Коммуникативные: умение    |http://school|
|ый           |рабочей        |вопросы:                      |на усвоение и         |строить диалог, умение     |-collection.e|
|             |обстановки.    |Что интересного и нового вы   |восприятие нового     |высказывать свою точку     |du.ru/catalog|
|             |Повторение     |узнали из текста для          |материала. Отвечают на|зрения, умение слушать     |/rubr/ffb3b71|
|             |сведений,      |дополнительного чтения?       |вопросы, выражают     |мнение других.             |1-8f44-408c-a|
|             |необходимых для|Что вы знаете о профессии     |готовность к          |Регулятивные: умение       |ea4-a29842431|
|             |работы.        |спасателя?                    |деятельности.         |ставить перед собой цель   |067/110248/  |
|             |Частичная      |Какие новые знания получили на|                      |работы, планировать пути   |             |
|             |проверка       |последнем уроке?              |                      |достижения целей.          |             |
|             |домашнего      |Где проявляет себя Архимедова |                      |                           |             |
|             |задания.       |сила?                         |                      |                           |             |
|             |Создание       |Каковы условия плавания тел?  |                      |                           |             |
|             |условий для    |Подводит к формулировке темы, |                      |                           |             |
|             |возникновения у|целей и задач урока, задавая  |                      |                           |             |
|             |обучающихся    |дополнительные вопросы,       |                      |                           |             |
|             |внутренней     |требующие понимания сути      |                      |                           |             |
|             |потребности    |закона Архимеда?              |                      |                           |             |
|             |включения в    |                              |                      |                           |             |
|             |учебный        |                              |                      |                           |             |
|             |процесс.       |                              |                      |                           |             |
|Актуализация |Актуализация   |Организует диалог с учениками,|Воспринимают,         |Коммуникативные: умение    |http://files.|
|знаний       |старых знаний и|формулирует вопросы,          |перерабатывают и      |участвовать в общей беседе,|school-collec|
|             |способов       |корректирует ответы учащихся: |предъявляют информацию|вступать в учебный диалог, |tion.edu.ru/d|
|             |действий.      |Что вы можете сказать о       |в словесной, образной,|умение с достаточной       |lrstore/804fe|
|             |Актуализация   |действиях жидкости и газа на  |символической формах. |полнотой выражать свои     |082-ca4d-a272|
|             |знаний о       |погруженное в них тело?       |Анализируют и         |мысли.                     |-63a7-bdb4b3c|
|             |понятии        |В чем причина возникновения   |перерабатывают        |Регулятивные: умение       |cc367/0014467|
|             |выталкивающей  |выталкивающей силы?           |полученную информацию |владеть основами           |6610416169.ht|
|             |силы и условиях|Как можно определить          |в соответствии с      |саморегуляции в учебной и  |m            |
|             |плавания тела, |архимедову силу?              |поставленными         |познавательной деятельности|             |
|             |составление    |От каких величин зависит      |задачами. Отвечают на |в форме осознанного        |http://files.|
|             |математической |архимедова сила?              |вопросы учителя,      |управления своим поведением|school-collec|
|             |модели         |Если тело не полностью        |анализируют ответы    |и деятельностью,           |tion.edu.ru/d|
|             |текстовой      |погружено в жидкость, то как  |других, вносят        |направленной на достижение |lrstore/44131|
|             |задачи,        |определяется сила Архимеда?   |коррективы в свой     |поставленных целей.        |462-79cd-4602|
|             |зафиксировать  |Составьте соотношение между   |ответ и ответ         |Познавательные: умение     |-bdfa-9243b26|
|             |задания,       |силами тяжести и Архимедовой  |товарищей.            |давать определение,        |203a2/7_212.s|
|             |вызвавшие      |силой для случая:             |                      |устанавливать              |wf           |
|             |затруднения.   |1. тело тонет, 2.плавает      |                      |причинно-следственные      |             |
|             |               |внутри жидкости,              |                      |связи, анализировать       |             |
|             |               |3.всплывает.                  |                      |информацию, представленную |             |
|             |               |Сформулируйте закон Архимеда  |                      |в различных формах.        |             |
|III.         |Анализ         |Работа с фрагментами коллекции|Слушают, делают       |Познавательные:            |https://www.y|
|Погружение в |сложившейся    |ЭОР по теме «Архимедова сила».|записи, обобщают      |формирование знаний по     |outube.com/wa|
|тему урока   |ситуации       |1. Озвучивание иллюстрации для|прослушанное:         |теме.                      |tch?v=CPutEhg|
|             |               |изучения закона Архимеда. (на |выталкивающая сила    |Коммуникативные: публичное |x1x8         |
|             |               |фоне плавающего айсберга).    |действует на любое    |представление своего опыта |             |
|             |               |2. Иллюстрирование и          |тело полностью или    |                           |http://files.|
|             |               |озвучивание формулы           |частично погруженной в|                           |school-collec|
|             |               |Архимедовой силы.             |жидкость или газ. Она |                           |tion.edu.ru/d|
|             |               |Обратить внимание на точку    |направлена вверх, а ее|                           |lrstore/000ec|
|             |               |приложения выталкивающей силы.|величина равна весу   |                           |cd5-70b3-472c|
|             |               |                              |жидкости или газа в   |                           |-ab11-488b483|
|             |               |                              |объеме погруженной    |                           |b70fd/75.swf |
|             |               |                              |части тела.           |                           |             |
|IV. Тренинг  |1. Применение  |1. Организует обучающихся для |1. Отвечают на вопросы|Познавательные: умение     |http://files.|
|             |знаний учащихся|решения качественных задач (на|качественных задач,   |строить логические         |school-collec|
|             |в знакомой     |слайде);                      |объясняя при этом суть|рассуждения, осуществлять  |tion.edu.ru/d|
|             |ситуации.      |А. Почему выталкивающая сила, |физического явления.  |сравнение, самостоятельно  |lrstore/f3a59|
|             |2. Применение  |действующая на одно и то же   |2. Рассуждают.        |выбирая основание и        |b01-dbf1-42dd|
|             |знаний учащихся|тело в жидкости во много раз  |3. Решают расчетные   |критерии для указанных     |-8203-917140c|
|             |в измененной   |больше, чем в газе?           |задачи, делают записи |логических операций;       |68b9d/80.swf |
|             |ситуации.      |Б. Многие водоросли имеют     |в тетради. Работают в |умение объяснять явление,  |             |
|             |3. Творческое  |длинные гибкие стебли,        |группе. Каждая группа |процессы, связи, выявляемые|http://files.|
|             |применение и   |поднимающиеся со дна водоема  |получает карточку, на |в ходе исследования с      |school-collec|
|             |добывание      |вверх. Что произойдет и почему|которой 4 задачи по   |лабораторным оборудованием;|tion.edu.ru/d|
|             |знаний в новой |если воду из водоема спустить?|заданной теме. В      |умение выдвигать гипотезы, |lrstore/ad483|
|             |ситуации       |В. На поверхности воды на     |группе есть           |проверять их в процессе    |1e7-60ec-4b2b|
|             |               |спине лежит человек. Изменится|консультант, который  |эксперимента, сопоставлять,|-8df8-fdb0061|
|             |               |ли его положение относительно |хорошо успевает по    |анализировать результаты,  |f3948/7_216.s|
|             |               |воды, если он сделает глубокий|физике. Он не только  |делать выводы.             |wf           |
|             |               |вдох –выдох?                  |оказывает помощь в    |Коммуникативные:           |             |
|             |               |решения расчетных задач       |решении задач, но си  |умение формулировать       |http://files.|
|             |               |разного уровня сложности.     |старается организовать|собственное мнение и       |school-collec|
|             |               |2. Инструктирует по выполнению|работу так, чтобы дети|позицию, аргументировать и |tion.edu.ru/d|
|             |               |заданий. Контролирует         |смогли выполнить      |координировать ее с        |lrstore/589c0|
|             |               |выполнение заданий, отвечает  |максимальное число    |позициями партнеров, в     |ff8-ff88-4c96|
|             |               |на вопросы учеников,          |заданий. Сильные      |сотрудничестве при         |-b616-35e4d93|
|             |               |анализирует результаты        |проверяют работу по   |выработке общего решения и |181ae/76.swf |
|             |               |выполнения учащимися заданий. |образцу, слабые       |совместной деятельности,   |             |
|             |               |3. Организует работу в парах, |проверяют работу по   |устанавливать и сравнивать |             |
|             |               |группе.                       |слайду.               |разные точки зрения прежде |             |
|             |               |                              |Работа в паре.        |чем принимать решение и    |             |
|             |               |                              |Оценивают свою работу |делать выбор, учитывать    |             |
|             |               |                              |по критериям,         |разное мнение, работать в  |             |
|             |               |                              |предложенным учителем.|группе, устанавливать      |             |
|             |               |                              |                      |рабочие отношения,         |             |
|             |               |                              |                      |эффективно сотрудничать,   |             |
|             |               |                              |                      |планировать общие способы  |             |
|             |               |                              |                      |работы.                    |             |
|             |               |                              |                      |Регулятивные:              |             |
|             |               |                              |                      |Умение адекватно оценивать |             |
|             |               |                              |                      |свои возможности в         |             |
|             |               |                              |                      |достижении целей,          |             |
|             |               |                              |                      |самостоятельной            |             |
|             |               |                              |                      |деятельности; прилагать    |             |
|             |               |                              |                      |волевые усилия и           |             |
|             |               |                              |                      |преодолевать трудности и   |             |
|             |               |                              |                      |препятствия на пути        |             |
|             |               |                              |                      |достижения целей;          |             |
|             |               |                              |                      |Адекватно, самостоятельно  |             |
|             |               |                              |                      |оценивать правильность     |             |
|             |               |                              |                      |выполнения действий и      |             |
|             |               |                              |                      |вносить необходимую        |             |
|             |               |                              |                      |корректировку в исполнение |             |
|             |               |                              |                      |как в конце действия, так и|             |
|             |               |                              |                      |по ходу его реализации.    |             |
|V. Итоги     |Анализ         |Задает вопросы:               |Делают выводы о       |Самоанализ деятельности    |             |
|работы на    |достигнутых    |1. Чему научились на уроке?   |достижении цели урока.|                           |             |
|уроке        |результатов    |2. Что было главным на уроке? |                      |                           |             |
|             |               |3. Каковы трудности и         |                      |                           |             |
|             |               |разнообразие задач?           |                      |                           |             |
|VI.          |Обеспечение    |Учитель предоставляет         |Записывают в дневник  |                           |             |
|Информация о |понимания      |возможность выбрать из        |сформированные        |                           |             |
|домашнем     |детьми целей,  |предложенного домашнего       |индивидуальные        |                           |             |
|задании      |содержания и   |задания для себя вид          |домашние задания.     |                           |             |
|             |способов       |деятельности.                 |                      |                           |             |
|             |выполнения     |                              |                      |                           |             |
|             |домашнего      |                              |                      |                           |             |
|             |задания.       |                              |                      |                           |             |
|VII.         |Дать           |Предлагает продолжить         |Отмечают в карточках. |Познавательные:            |             |
|Рефлексия    |качественную   |предложения:                  |                      |Контроль и оценка процесса |             |
|             |оценку работы  |Сегодня на уроке…             |                      |результатов деятельности.  |             |
|             |класса и       |Я повторил…                   |                      |Рефлексия способов и       |             |
|             |отдельных      |Я закрепил…                   |                      |условий действия.          |             |
|             |учащихся.      |Я узнал…                      |                      |Самостоятельное выделение и|             |
|             |Инициировать   |Я научился…                   |                      |формулирование             |             |
|             |рефлексию детей|Мне было трудно…              |                      |познавательной цели.       |             |
|             |по поводу      |                              |                      |Регулятивные:              |             |
|             |мотивации их   |                              |                      |Оценка и осознание         |             |
|             |собственной    |                              |                      |учащимися того, что уже    |             |
|             |деятельности и |                              |                      |усвоено и что еще подлежит |             |
|             |взаимодействия |                              |                      |усвоению, осознание        |             |
|             |с учителем и   |                              |                      |качества и уровня усвоения.|             |
|             |другими детьми.|                              |                      |Коммуникативные:           |             |
|             |               |                              |                      |Умение с достаточной       |             |
|             |               |                              |                      |полнотой и точностью       |             |
|             |               |                              |                      |выражать свои мысли.       |             |


title: Конспект урока "Бисквитная история" 9 класс

extracted_text:
Лошкарева Наталья Юрьевна
мастер производственного обучения 1 категория
Северо – Казахстанская область, город Петропавловск
КГУ «Колледж сферы обслуживания г. Петропавловска»

План - конспект открытого занятия факультатива
«Современные направления приготовления и оформления мучных кондитерских изделий»
Тема занятия: «Бисквитная история»
Цель занятия: ознакомление студентов с историей возникновения изделий из бисквитного теста, технологией  приготовления бисквитного теста и изделий из него.
Задачи:
1. Образовательная:  обеспечить в ходе занятия усвоение  технологической схемы приготовления бисквитного теста.
2.Развивающая:  содействовать развитию профессиональной речи, аналитического мышления, продолжить развитие профессиональных компетенций, лидерских качеств.
3. Воспитательная: создать условия для воспитания интереса к выбранной профессии, продолжить воспитание умений работать в команде.
Межпредметная связь: «Оборудование», «Сырье и материалы», «Санитария и гигиена», «Охрана труда», «Технология хлебопекарного производства».
Материально-техническое оснащение: учебное пособие «Кондитер», технологические карты, иллюстрации, натуральное сырье, оборудование лаборатории, инвентарь пекаря – кондитера.
Ход занятия
I. Организационная момент:
1.Проверка явки, подготовленности группы к занятию.
2.Сообщение темы и цели занятия.
II. Опрос студентов:
Перечислите сырье для бисквитного теста.
Технологическая схема приготовления бисквитного теста.
Способы разрыхления теста.
Правила техники безопасности при работе с механическим и тепловым оборудованием.
III. Изложение  материала:
История приготовления бисквитного теста.
Правила подготовки сырья  для бисквитного теста.
Технологическая схема приготовления бисквитного теста.
Ассортимент изделий.
Приготовление бисквита: приготовление теста, выпечка.
IV. Закрепление нового материала:
Приготовление сиропа для пропитывания бисквита.
Приготовление сливочного крема, шоколадной глазури.
Способы отделки бисквитного торта.

Бисквитная история
Имя человека, придумавшего и приготовившего первый бисквит, так и осталось неизвестным. На происхождение бисквитного теста может указать лишь его название. По-французски «bis» означает «дважды», а «cuit» – выпекать. Значит, дословно бисквит – испеченный дважды. Хотя по-итальянски «biscotte» имеет то же значение.
История бисквита
Первые упоминания о бисквитах хранят судовые журналы моряков из Англии. Собираясь в дальнее плавание, моряки наполняли трюмы значительными запасами «корабельных бисквитов», или, как их еще называли, «морских сухарей». Подсушенный бисквит долго не портился. На нем не появлялась плесень даже при влажных условиях. Не имея в своем составе сливочного масла, бисквит оставался съедобным до конца плавания. Помимо этого, он был очень сытным, питательным и занимал не очень много места. Все эти свойства делали «морские сухари» незаменимыми в путешествиях.
Нежный вкус бисквита не остался незамеченным и для избалованных деликатесами гурманов. В одном из плаваний кто-то из придворных попробовал простую пищу моряков, остался весьма поражен неожиданно приятным вкусом и решил, что она достойна королевского стола. Так корабельные бисквиты перестали были морскими сухарями и превратились из подсушенных кусков теста в нежнейшие пирожные с джемовыми и кремовыми прослойками.
Распространение
Бисквит стал самым популярным дополнением к английскому дневному чаепитию. Чайные приемы больше не обходились без свежих бисквитов со всевозможными прослойками и начинками, приготовленными самыми знаменитыми кондитерами. Разумеется, эти пирожные уже не годились для долгого хранения в корабельных трюмах.
В 17 веке бисквиты стали очень модными во Франции, хотя уже и не имели ничего общего с ранее известными морскими сухарями. А еще позже совершенно покорили Австралию. В 1865 г. здесь открылась маленькая кондитерская «Arnott». Сегодня продукция компании «Arnott», крупнейшего в мире производителя бисквитов, хорошо известна в 40 странах, а бисквит давно стал частью не только национальной кухни, но и культуры страны.
Японский бисквит – кастелла
Интересным оказалось путешествие бисквита в Японию. Кастелла - название популярных в стране бисквитов. Сюда их привезли португальские торговцы. Кастелла по-португальски означает «хлеб из Кастилии». Бисквиты, как правило, продаются в коробках около 30 см длиной.
В 16 веке порт Нагасаки был единственным, доступным для торговли с другими странами. Сюда и прибыли в 16 веке суда с португальскими торговцами. Они привезли множество неизвестных в Японии предметов, среди которых были табак, ружья и кастелла. Тогда, из-за высокой стоимости сахара, кастелла представляла собой дорогой десерт и даже была преподнесена в дар императору.
Постепенно под влиянием местных вкусов бисквит изменялся. Кастелла готовится только из натуральных продуктов, обладает нежным вкусом и имеет разные формы. Кастелла бывает с зеленым чаем, медом и коричневым сахаром.
Прошло время, бисквит обрел популярность во всем мире и стал частью традиционной кулинарии в самых разных странах. Теперь для него не существует границ.

УТВЕРЖДАЮ
__________Директор
«____»_______2015г.

Технологическая карта
       Изделие «Бисквит основной»

Виды брака бисквитного полуфабриката и его причины.

Литература
Основная
Барановский В.А. «Кондитер» : Ростов - на - Дону «Феникс» 2000г.
Бутейкис Н. Г. «Приготовление мучных кондитерских изделий» издательство: Ростов - на - Дону «Феникс» 2000г.
Омарова К.М. «Учебное пособие по производственному обучению» - Арман ПВ, 2010.
Пашук З.Н. «Мучные кондитерские изделия»: Минск 1997г.
Шумилкина М.Н. «Кондитер» : Ростов - на - Дону «Феникс» 2011г.

Дополнительная

Рецептуры мучных изделий. – М.:ДеЛи принт, 2002г.
Могильный М.П. «Восточные сладости» – М.:ДеЛи принт, 2002г.
Драгилев А.И. «Технология кондитерских изделий» – М.:ДеЛи принт, 2004г.
Ершов П.С. «Сборник рецептур на хлеб и хлебобулочные изделия» - Санкт – Петербург: Профи, 2009.


title: Конспект урока "Cила. Явление тяготения. Сила тяжести" 7 класс

extracted_text:
Открытый урок по физике в 7 классе. Подготовила: учитель физики Жевна
Светлана Александровна.
                   Сила. Явление тяготения. Сила тяжести.
Цель урока:
Образовательная: 1. Сформировать понятия сила, сила тяжести.
                                2. Рассмотреть явление тяготения.
                                3. Организовать деятельность учащихся по
первичному
                                    Закреплению понятий данной темы.
Развивающая:  1. Продолжить формирование опыта наблюдения физических
                            явлений, простых экспериментальных
исследований, умение
                            выделять главное, делать выводы.
                           2. Использовать полученные знания и умения для
решения
                           Практических задач в повседневной жизни.
Воспитательная:  Продолжать работать над совершенствованием качеств,
                                отражающих отношение к другому человеку:
                             дисциплинированность, вежливость,
добросовестность,
                             товарищество. Видеть, понимать, чувствовать
красоту
                             науки.
Тип урока: урок изучения нового материала.
Формы работы: фронтальная, индивидуальная, в парах.
Техническое оборудование: компьютер, проектор, демонстрационный   материал.
                                           План урока.
   1. Оргмомент.
   2. Актуализация знаний (повторение).
   3. Формулирование цели урока.
   4. Изучение нового материала.
   5. Закрепление.
   6. Подведение итога.
   7. Домашнее задание.
                                 Ход урока.
        1. Организационный момент.
        2. Актуализация знаний.
      Итак, мы продолжаем изучение раздела «Взаимодействие тел». Повторим
      важные моменты из данного раздела:
         • Что мы подразумеваем под взаимодействием тел? (Действие одного
           тела на другое может быть односторонним, оба тела действуют друг
           на друга, т.е. взаимодействуют)
         • Приведите примеры взаимодействия тел.
А теперь ребята давайте ответим на вопросы теста:
   1. Может ли тело само изменить свою скорость без действия на него других
      тел?
      А. Может                  Б. Не может                          В.
      Иногда может
     2. Изменение скорости тела происходит …
   А. Без действия на него другого тела
   Б. Пока действует на него другое тело
   В. До того, как подействует на него другое тело
     3. При взаимодействии двух тел…
А. Оба тела имеют одинаковую скорость.
Б. Большую скорость приобретает тело с большей массой
В. Большую скорость приобретает тело с меньшей массой
А теперь сделаем вывод: Что является причиной изменения скорости движения
тел? (Сила)
Итак, тема нашего урока: Сила. Явление тяготения. Сила тяжести.
Запишите тему урока в своей рабочей карте.
А теперь давайте сформулируем цель нашего урока:
       1. Познакомиться с физической величиной- силой.
       2. Рассмотреть природу одной из самых ярких сил в природе- силы
          тяжести.
        3. Изучение новой темы.
Демонстрация №1. На столе стоит машинка.
   1.  Почему она не движется? (На нее не действует сила)
   2. С какими телами она взаимодействует? (со столом)
   3. Что необходимо, чтобы она изменила свою скорость? (приложить силу)
Вывод 1.     Сила- причина изменения скорости тел.
Часто не указывают, какое тело и как действовало на другое тело. Просто
говорят, что на тело действует сила.
Демонстрация №2. Пружина на штативе, пластилин.
Сила, действующая на тело, может не только изменить скорость всего тела, но
и отдельных его частей (растяжение пружины, деформация пластилина)
Вывод 2.  Деформация- это любое изменение формы и размера тела.
Итак сила, это физическая величина. Она имеет направление. Сила измеряется
в Ньютонах.
Вывод 3.  Обозначение силы- F
Вывод 4. Результат действия силы зависит от ее модуля, направления и точки
приложения.
Демонстрация № 3
      На нити висит шарик. Что произойдет, если нить перерезать? Почему?
Опыт №1. Возьмите бумажный шарик в руки и отпустите его, что произойдет?
Подбросьте его вверх. Почему он падает вниз?(действует притяжение земли)
Вывод 5. Всемирным тяготением называют притяжение всех тел Вселенной друг к
другу.
Закон всемирного тяготения открыл Исаак Ньютон, английский ученый.
Как вы думаете, от чего зависят силы притяжения между телами?
Вывод 6. Силы притяжения между телами тем больше, чем больше массы этих
тел. Силы притяжения между телами уменьшаются, если увеличивается
расстояние между ними.
Вывод 7. Сила тяжести, это сила с которой Земля притягивает к себе все
тела.
Обозначение силы тяжести.
Как вы думаете, а куда направлена сила тяжести?
Силу тяжести, как любую силу можно измерить. Для измерения сил используют
прибор-динамометр.
Опыт 2. Давайте проверим на опыте от чего зависит сила тяжести. Возьмем в
руки динамометр(прибор для измерения сил). Подвесим к нему один груз, что
показывает прибор? Подвесим два груза. А теперь что показывает прибор. Что
можно сказать о зависимости силы тяжести от массы груза?
Вывод 8. Сила тяжести прямо пропорциональна массе этого груза.
    Записать формулу силы тяжести.
Решают задачи из рабочей карты самостоятельно.
Обсуждение задач.
        4. Закрепление.
           1. Что является причиной изменения скорости тела?
           2. Как называют изменение формы и размера тела?
           3. От чего зависит результат действия силы на тело?
           4. Какая сила вызывает образование камнепадов в горах?
        5. Домашнее задание. П.23-24. Найти 5 пословиц и поговорок  с
           силой. Рис. 60. Нарисовать в тетради.

        6. Рефлексия
Оценим свою работу  на  сегодняшнем  уроке.  Прислушайтесь  к  себе,  своему
внутреннему состоянию и продолжите любое из предложений.
    • Я сегодня на уроке открыл для себя…
    • Мне понравилось на уроке то, что…
    • На уроке меня порадовало…
    • Я удовлетворён своей работой, потому что…


Презентация "Аппликация" 2 класс


Презентация "Законы сложения и вычитания" 5 класс


title: Открытый урок "Атмосфералық қысым. Торричелли тәжірибесі" 7 класс

extracted_text:
Сыныбы: 7А                                                                                Күні: 27.02.2015
Сабақтың тақырыбы: Атмосфералық қысым. Торричелли тәжірибесі.
Барометр
Сабақтың мақсаты:
а) Білімділік мақсаты: Атмосфералық қысымның пайда болу себебін,  атмосфералық қысымның ашылу тарихын, Торричелли тәжірибесінің мәнін түсіндіру, оны өлшейтін құралмен  таныстыру.
ә) дамытушылық мақсаты: Еңбекке, оқуға саналықты, белсенділікті физиканы объективтік шындық ретінде дүниетану тұрғысында түсінігін қалыптастыру.
б) тәрбиелілік мақсаты: Ойлау мәселені қойып шешуге ұмтылдыру, пәнге деген қызығушылығын арттыра отырып, шығармашылық қабілетін дамыту..
Сабақтың әдісі:  Блум таксономиясы, ой қозғау, стоп кадр,
Сабақта қолданылатын техникалық құралдар: Интерактивті тақта, электронды оқулық, слайдтар, Магдебург жарты шарлары, шприц, стакан, су құйылған ыдыстар, кеспе қағаздар
Сабақтың өту барысы: Ұйымдастыру
Психологиялық дайындық:
 «Достарыңмен амандасу» ойыны  (3 оқушының атын жазғызу арқылы)
Алдарыңда жатқан стикерлерге үш баланың атын жазасыңдар, сосын сол балалармен рет санына сәйкес сәлемдесеміз.
1. Қолынан қысып тұрып тілек айтыңыз.
2. Күлімсіреп, тізе бүгіңіз.
3. Көзіңізді қысып, қол бұлғаңыз.
Оқушылар сәлемдесіп болған соң орындарына жайғасады.
Мұғалім: Балалар біз бүгінгі сабақта жұппен жұмыс жасаймыз, және сабақ соғында істеген жұмыстарыңа сай бағаланатын боласыңдар. Әр бір тапсырмадан соң стикерлер таратып беріп отырамын сабақ соғында сол бойынша бағаланады.
Қызыл- өте жақсы  «5»,   қызыл сары- жақсы  «4»,  сары- орташа   «3»
Нақыл сөз   “Біз өмір бойына жететін білім алу” моделінен өмір бойы білім алып өту моделіне көшуге тиіспіз. Болашаққа біліммен қадам басып, лайықты қолтаңбамызды қалдырайық.
“Білімді азамат – ел ертеңі ”

                                                                                Н.Ә.Назарбаев

Ой қозғау. Үй тапсырмасы.

1. Қысымның өлшем бірлігі? (Паскаль)
2. Қысымның формуласы? (Р=F/S)
3. Сұйықтың ыдыс түбіне және қабырғасына түсіретін қысымы? (Р = ρgh)
4. Күштің өлшем бірлігі? (Ньютон)
5. Заттың неше күйі бар? (үш күйі бар)
6. Сұйықтың ыдыс түбіне және қабырғасына түсіретін қысымы неге тәуелді? (ρh)
7. Биіктіктің өлшем бірлігі? (метр)
8. Қатынас ыдыстары дегеніміз не? (құмған, кофе қайнатқыш, шайнек)
9. Деңгейлері бірдей ыдыста керосин мен су құйылған. Қысымы бірдей ме? (Әр түрлі)
10. Су құбырының жұмыс істеу принципі  (су жинағыш, сорғылар, тұндырғыштар, сүзгі, су құбыры мұнарасы, мұнарада таза су жиналатын ыдыс, одан үйлерге, тұтынушыларға тармақталған құбыр, үйдегі, пәтердегі шүмек.)

Білу               Семантикалық картаны толтыру
 Жауаптары

Жаңа сабақ  (слайд көмегімен түсіндіріледі).
Атмосфера-грекше атмос-бу, ауа және
сфера-шар деген екі сөзден құралған. Ауа Құрамы:  азот - 78%, оттегі - 21%, көмірқышқыл газы – 0, 03%, басқа да газдар.
Атмосфераның қабаттары:
-экзосфера (10000 км)
-термосфера (690 км)
-мезосфера  (85 км)
-стратосфера (50 км)
-тропосфера  (6-20 км)

Атмосфера бірнеше қабаттан турады. Ауырлық күшінің әрекетінен оның жоғарғы қабаттары төменгі қабаттарына қысым түсіредi. Атмосфера газ - сондықтан ол Паскаль заңы бойынша өзіне түскен қысымды барлық бағытта таратады. Соның салдарынан жер бетіне және ондағы барлық денелерге атмосфералық қысым түседі.

«Біз ауа мұхитының астында өмір сүріп жатырмыз...”
Эванджелиста Торричелли
Атмосфералық қысымды қалай өлшеу керектігін ең алағаш итальян ғалымыЭ. Торричелли ойлап тапты. Оның ұсынған тәжірибесін 1643 ж. Г. Галилейдің шәкірті В. Вивиани жүзеге асырды. Бұл тәжірибеде бір ұшы бекітілген ұзындығы 1м-ге жуық шыны түтік қолданылды. Оны сынаппен толтырып саусақпен жауып, (сынап төгілмеу үшін) төңкеріп сынабы бар ыдысқа саламыз. Түтіктен саусақты алсақ, біраз сынап бөлігі ағып, жоғары жағында ауасыз кеңістік — “торичелли бостығы” пайда болады.  Мұндағы сынап бағанының биіктігі (ыдыстағы сынап деңгейі) 760 мм еді. Егер бұл қысымдар тең болмаса, сынап тепе-теңдікте болмас еді. pсынап>pатм болғанда сынап түтікшеден табаққа төгілер еді, ал pатм>pсынап болғанда түтікше бойымен жоғары көтеріледі.Сондықтан ауа қысымын сынап бағанының сәйкес биіктігімен (әдетте мм арқылы берілген) өлшеуге болады.Мысалы, егер қандай да бір Жерде атмосфералық қысымы 760 мм сын. бағ тең десе, онда бұл жердің ауа қысымы биіктігі 760 мм вертикаль сынап бағаны түсіретін қысымына сәйкес келеді. Сынап бағанының биіктігі үлкен болса атмосфералық қысым үлкен, ал биіктігі аз болса қысым да аз болады.Егер, Торричелли тәжірибесіндегі сынабы бар түтікшеге вертикаль шкала бекітсек атмосфералық қысымды өлшеу құралы — сынап барометрі(грек сөзі “барос” — ауырлық) пайда болады.
Магдебург жарты шарлары. 1654 ж. атмосфералық қысымның бар екеніне көз жеткізу үшін Герике “Магдебург жартышарларымен” өзінің атақты тәжірибесін жасады. Тәжірибенің көрсетілуіне император Фердинанд ІІІ және Регенсбург рейхстагының мүшелері қатысты. Олардың көзінше өзара біріктірілген екі жарты шарлардың қуысынан ауа сорылып алынады. Осы жарты шарларды атмосфералық қысым күші бір - біріне жабыстырғаны сонша, оларды бірнеше жегулі аттармен ажырату қиын болды
Барометр-анероид
ХІХ ғасырдың ортасына дейін атмосфералық қысымды өлшеу үшін Э. Торричелли ойлап тапқан сұйық барометрлер (негізінен сынапты) қолданылды. 1844 ж. Л. Види жаңа сұйықсыз барометр жасап шығарды, олбарометр-анероид  деп аталды (“анерос” — грек сөзі — сұйықсыз). Сынапты барометрлермен салыстырғанда барометр-анероидтар аса берік, сенімді емес, өйткені ондағы серіппе мен мембранасы уақыт өтуімен өзінің серпімділігін өзгертеді. Дегенмен, ол әрі портативті және сұйығы жоқ, қолдануға ыңғайлы болғандықтан іс жүзінде жиі пайдаланады. Барометрлер метерологиялық зерттеулерде ең қажетті құралдар болып саналады, өйткені атмосфралық қысымды білу, жақын күндердегі ауа райын болжауға қажет.
Стоп кадр.  Барометрдің жұмыс істеуі туралы видео көрсету.
Түртіп алу.  Оқулықпен жұмыс. Қысқаша ережелерді дәптерге жазып алу.
Практикалық бөлім. “Мың рет естігеннен, бір рет көрген артық.”  Тәжірибе жасау
Тәжірибе:
1. «Төңкерілген стақан» Стақанға жартылай су құйып оның бетіне қағаз жауып төңкереміз. Су төгілмейді. Неліктен? Себебі суды ауа қысымы ұстап тұр. Ауаның қысымы Паскаль заңы бойынша барлық жаққа бірдей таралады. Олай болса, қағаз тек судың бетінің тегіс тұруына көмегін тигізеді.
2. «Құрғақ тиын». Тарелкеге су құйып, ішіне тиын салынады. Тиынды суға қолыңды тигізбей алып шығу керек. Ол үшін стақанды қайнаған суға малып аламыз да, тарелкенің ішіне төңкереміз. Су стақанның ішіне кіреді. Себебі: Стақандағы ауа салқындай бастайды. Сол кезде атмосфералық қысым суды жоғары қарай көтереді.
3 – тәжірибе.(Түгел сынып оқушылары)
Су, стакан, пипетка. Пипетканың резеңке қабық ішіндегі ауаны қысып тұрып, суға батырса су пипетка бойымен жоғары көтеріледі.
4 - тәжірибе.(Түгел сынып оқушылары) Су, шприц, стакан. Шприцты суы бар ыдысқа батырып, поршенді сумен жанасқанға дейін түсіреді де, сонан соң қайтадан жоғары қарай жылжытады. Сонда поршенмен ілесіп, су да жоғары көтеріле бастайды. Міне суды поршенмен ілестіре көтеретін атмосфералық қысым.
Есептер шығару.
Қай жұп өте жақсы деген баға алғысы келсе сол жұп үш есеп, жақсы деген баға алғысы келсе екі есеп, қанағат деген баға алғысы келсе бір есеп шығарады.
1. Массасы 480 кг гранит плита ұзындығы 1,2 м, ені 0,8 м тірек үстінде жатыр. Гранит плитаның  тығыздығы 2600 кг/м3. Плитаның топырыққа түсіретін қысымын анықтаңдар.
  2. Гидравликалық престің кіші поршенінің ауданы 20 см2. Оған әсер ететін күш 400 Н. Үлкен поршеньнің ауданы 300 см2. Үлкен поршеньге қандай күш әсер етеді?
  3. Керосин бак түбіне 1600 Па қысым түсіреді. Бактағы керосиннің биіктігі қандай?. Керосиннің тығыздығы  800 кг/м3.

Бекіту сұрақтары
1. Жердің бетінің ауа қабығы...  Атмосфера
2. Атмосфера – грекше... Атмос - бу, ауа, сфера - шар
3. Атмосфераның ең төменгі қабаты қалай аталады?   Тропосфера
4. Атмосфералық қысымды анықтаған ғалым?      Э. Торричелли
5. Атмосфера барлық денелерге.... түсіреді.        Қысым
6. Атмосфералық қысымды өлшеуге арналған  құрал … Барометр
Рефлексия .  “Табысқа жету баспалдағы”  стратегиясы

Үйге тапсырма: § 40, 149-152 бет
- Тақырып бойынша тест құрастыру


Презентация "Все ли слова, обозначающие действие, являются глаголами?" 3 класс


Презентация "Учим детей мыслить" (родительское собрание)


Презентация "16 - 17 века – лучший период английской истории" 7 класс


title: Мероприятие "Мы в ответе за тех, кого приручили!"

extracted_text:
«Мы в ответе за тех, кого приручили!»
(ко дню защиты животных)
Цель мероприятия: посредством познавательно-игрового соревнования расширить знания детей о животном мире.
Задачи:
воспитание заботливого и бережного отношения к природе;
формирование коммуникативных качеств личности;
создание хорошего настроения, позитивных эмоций посредством игр.
Вед.: Дорогие ребята, сегодня мы с вами вспомним о братьях наших              меньших, которые нуждаются в доброте, заботе, ласке. Узнаем много нового об их повадках, привычках. 4 октября отмечается всемирный День защиты животных. В честь этого дня мы проводим для вас праздник « Ребятам о зверятах.»
Игра с залом «Дикие - домашние».
Ведущий называет животных. Если  дикое - дети топают, если домашнее -хлопают: корова,  бегемот, петух, овца,  коза,  кошка,  лошадь ,  кролик,  лось,  медведь,  собака,  волк,  жираф,  утка,  зебра,  верблюд,  курица.
Загадки о животных.
не птичка, а с крыльями  (бабочка)
ползун ползет, иглы везет (еж)
летом гуляет, зимой отдыхает (медведь)
только родился, а уже с усами (котенок)
пришла из лесу птичница кур посчитать (лиса)
спереди вилы, а сзади метла (корова)
какое животное похоже на кактус (еж)
заворчал живой замок, лег   у двери поперек (собака)
не мышь, не птица, в лесу резвится (белка)
кто носит горы на спине? (верблюд)
не жучок, не бабочка, темной ночью лампочка (светлячок)
на лугу живет скрипач, носит фрак и ходит вскачь (кузнечик)
Дети, отгадавшие загадки делятся на две команды.
Рисунок из спичек.
Мы умеем рисовать кистью, красками, цветным карандашом, фломастерами. А пробовали ли вы рисовать спичками? Командам задание: из спичек составить рисунок  -  кошки, собаки.
Красная книга.
Вед.: Ребята, а вы знаете, что такое красная книга? В эту книгу ученые заносят редких, исчезающих животных. А почему животные исчезают?  (дети объясняют)
Человек не всегда ведет себя правильно в отношении с природой. Браконьеры убивают животных ради куска мяса. Условия экологии изменяют привычную жизнь животных, это приводит к уменьшению численности тех  или иных видов. В нашем крае тоже есть редкие исчезающие виды зверей (просмотр иллюстраций Красной книги)
Игра «Родители и их дети»
Ведущий называет животного, а ребята его детеныша: слон, лиса, волк, собака  - щенок, гусь, кошка, тигр, корова - теленок, бегемот, еж – ежонок, медведь, заяц, белка, курица – цыпленок ,  дельфин,  лошадь – жеребенок, попугай и т.д.
Познавательная игра «Знаешь ли ты животных?»
почему суслик зимой не спит? (боится замерзнуть. Он просыпается через 10-12 дней и снова засыпает)
животное, на котором ездят жители севера (олень)
назовите самую ядовитую змею (кобра)
почему сороконожку так называют (у нее 42 ноги)
самое высокое животное (жираф)
птица лесной доктор (дятел)
самая маленькая птичка (колибри)
это животное, чтобы освободиться от паразитов прячет голову в песок 9страус)
назовите животных, название которых  состоит из 2-х букв (уж, як, еж)
это самое огромное животное на земле, оно весит столько. Сколько весят 35 слонов (кит)
он имеет 8 глаз, 8 ног. Кто это? (паук)
какое животное выпивает 100 литров за 5 минут? (верблюд)
он австралиец с длинными сильными лапами (кенгуру)
горилла, шимпанзе, макака, мартышка, все это…..(обезьяны)
водяная лошадь (бегемот)
он меняет цвет тела и имеет длинный язык (хамелеон)
прожорливое существо, которое за 1час съедает 600 насекомых. Днем спит, ночью охотится (летучая мышь)
какое животное лезет вон из кожи? (змея)
глаза на рогах, дом на спине (улитка)
где у кузнечика ухо? (на ноге)
эта птица строит самое большое гнездо (орел)
в пруду купался, а сух остался (гусь)
самое быстрое животное нм суше (гепард)
животное, которое строит дом на реке (бобр)
какое животное почти все время проводит под землей? (крот)
сколько крыльев у жука? (4)
родилась в воде, а живет на земле  (лягушка)
что ест зимой жаба? (ничего, она спит)
птица, бегающая под водой (оляпка)
птица, крылья которой покрыты чешуей (пингвин)
Дети, которые дали правильные ответ, делятся на 2 команды. Капитаны называют свои команды.

Эстафета «Пингвины»
Зажав коленями спичечный коробок, нужно пробежать заданную дистанцию, передать другому и т. д.
Эстафета «Черепахи»
Согнувшись вперед, на спине нести железную крышку от большой кастрюли, пробежать дистанцию всем участникам команды.
Эстафета «Верблюды»
2 коробки  из-под обуви завязаны между собой. Пронести на спине 2 горба, передав другому участнику команды.
Эстафета «Мишки и шишки»
Сбор шишек с завязанными глазами.
Эстафета « Рачки»
Бег спиной до определенного дистанцией расстояния.
Эстафета «Веселые обезьянки»

1-й участник  руками берется за уши, показывает язык,  добегает до определенного расстояния, забирает 2-го участника, пробегают  дистанцию, забрав 3-его участника и т.д.
Подводятся  результаты  эстафеты.  Определяют команду-победителя. Вручаются призы.


title: Презентация "Причастный оборот"

extracted_text:
Причастный оборот
Цель:
1) дать представление о причастном обороте: структуре, роли в предложении, пунктуационном оформлении;
2 ) формировать навык различения причастных оборотов и словосочетаний , в которых причастие выступает в роли зависимого слова.
3) воспитывать
Словосочетания
1 Белый платок
2 белеющий платок
3 мальчик, собирающий грибы
4 мастер, строящий дом
Синтаксический разбор предложения
Струя пены, отбрасываемая кормой корабля, прошла через океан белой чертой.

Сравните предложения
1)Струя пены, отбрасываемая кормой корабля, прошла через океан белой чертой.
2) Отбрасываемая кормой корабля струя пены прошла через океан белой чертой.
Вывод:
Причастие с зависимыми словами называется причастным оборотом.
Причастный оборот обособляется, если определяемое слово стоит перед ним.

Рассмотрим предложение:
Бурное море, неистово мчащее свои воды, раскачивает корабль.
Составьте предложение
Луна, освещающая волны; корабль, качающийся на волне; облака, плывущие над морем; море, обрушившее волну; парус, белеющий на горизонте ; дельфин, показавшийся в волнах;
море, простирающееся до горизонта…

Спасибо за внимание!


Презентация "Части речи в русском языке" 3 класс


title: Контрольная работа "Научный и деловой стили речи"

extracted_text:
               Контрольная работа по теме "Научный и деловой стили речи"

1. Расставьте предложения так, чтобы получился связанный текст. Запишите текст.
1) Они очень любят воду, они любят "принимать душ",  поливая себя с помощью своего многофункционального хобота.
2) Он благодаря ему дышит, нюхает, пьет, захватывает еду и даже издает звуки.
3) У индийских слонов есть на конце хобота небольшой отросток,  похожий на палец, который они могут использовать, чтобы брать какие-то небольшие предметы.
4) Хобот для слона необходим, он благодаря ему не только принимает душ.
5)  Слоны — удивительные животные.
6) Хобот у слона - это  длинный нос с различными функциями.
2. Определите стиль получившегося текста, свою точку зрения обоснуйте.
3.  Напишите объявление
1 вариант - о пропаже домашнего питомца.
2 вариант - о поездке на экскурсию.
Какой стиль вы используете?
4. Дайте определение
1 вариант - прилагательного,   2 вариант- глагола,
подчеркните составные части определения понятия.
5. Определите тип текста. Составьте на его основе связный ответ на вопрос "Почему у слонов большие уши?" ( 2-3 предложения)
    Уши африканского слон огромные и по форме напоминают очертания самого континента. Каждое ухо может весить до 50 кг. Уши индийского слона меньше, но тоже впечатляют. Зачем  ему тогда такие большие уши? Оказывается, они — своего рода слоновьи кондиционеры.
    У слонов нет потовых желез, поэтому они не потеют в жаркие дни, а следовательно, не могут таким способом охлаждать свое тело. Вместо этого они хлопают ушами. Но они не обмахивают себя, словно веером. Уши слонов снабжены сетью крупных кровеносных сосудов, которые расширяются в жару и сужаются на холоде. В знойный день слоны слегка машут ушами, чтобы прохладный ветер овевал их расширившиеся сосуды, охлаждая текущую по ним кровь.
    Поскольку каждое ухо может достигать 1,8 м в длину, это позволяет охлаждать большое количество крови, протекающей по сетке кровеносных сосудов на поверхности уха. Эта кровь течет затем обратно через весь организм слона, охлаждая его.