title: Конспект урока "Сантиметр – единица измерения длины" 1 класс

extracted_text:
                         Конспект «открытого» урока

|Дата проведения:        |25 ноября 2016                                                                         |
|Предмет                 |   математика                                                                          |
|Класс                   |1 класс                                                                                |
| Тема урока:            |   Сантиметр – единица измерения длины.                                                |
|Тип урока:              |  открытие нового знания.                                                              |
|Методы работы:          |словесные методы: объяснение, беседа, работа с учебником и                             |
|                        |книгой;                                                                                |
|                        |- наглядные методы: наблюдение;                                                        |
|                        |-практические методы: поисковый, работа в парах.                                       |
|Формы работы на уроке:  |индивидуальная, групповая, коллективная, работа в паре.                                |
|Технологии              |здоровьесберегающая , технология системно-деятельностного подхода , игровая, технология|
|                        |проблемно-поискового обучения, КСО, технология сотрудничества,                         |
|                        |информационно-коммунивативная технология                                               |
|Вид ресурса             |Конспект урока с мультимедийным сопровождением                                         |
|Название темы или       | Данный урок является  31  по календарно-тематическому планированию,   в разделе «Числа|
|раздела учебного курса  |от 1 до 10. Число 0.  Нумерация»                                                       |
|УМК, авторы             | УМК « Школа России» М. Моро                                                           |
|образовательной         |                                                                                |
|программы               |                                                                                |
|Цель, задачи авторского |Цель:   формирование представлений о единице длины (сантиметре) как единой принятой    |
|материала (урока,       |мере, путем сравнения различных мерок в одинаковых отрезках и установления правила     |
|презентации)            |пользования едиными универсальными мерками, т.е. единицами длины.                      |
|                        |Задачи:                                                                                |
|                        |Образовательные:                                                                       |
|                        |- познакомить с понятиями: величина, измерение величин, единица измерения (мерка), с   |
|                        |различными единицами измерения длины (шаг, локоть, сантиметр);                         |
|                        |- совместно установить общий принцип измерения величин на примере измерения длин       |
|                        |отрезков;                                                                              |
|                        |Развивающие:                                                                           |
|                        |- развивать речь, словесно – логическое и наглядно – образное мышление, умение         |
|                        |сравнивать предметы на глаз, а также методом наложения;                                |
|                        |- развивать умение работать в паре, в группе, самостоятельно, делать выводы;           |
|                        |Воспитательные:                                                                        |
|                        |- воспитывать взаимопомощь, умение слушать товарища, прислушиваться к мнению другого   |
|                        |человека, принимать точку зрения, отличную от собственной;                             |
|                        |- прививать интерес к предмету.                                                        |
|                        |Планируемые результаты:                                                                |
|14.Планируемые          |предметные: обучающиеся научатся измерять отрезки и выражать их длины в сантиметрах,   |
|результаты:             |чертить отрезки заданной длины; использовать линейку для измерения длин отрезков;      |
|                        |метапредметные:                                                                        |
|                        |познавательные: научатся использовать знаково-символические средства для выражения     |
|                        |единиц длины; работать с моделями; преобразовывать модели;                             |
|                        |регулятивные: научатся следовать при выполнении задания инструкциям учителя и других   |
|                        |источников информации: учебник, рабочая тетрадь; анализировать, сравнивать, делать     |
|                        |выводы;                                                                                |
|                        |коммуникативные: получат возможность научиться сотрудничать, договариваться работая в  |
|                        |паре, малой группе; выслушивать мнение товарищей, учитывать их при организации         |
|                        |собственной деятельности и совместной работы;                                          |
|                        |личностные: могут быть сформированы адекватная самооценка; личностная и социальная     |
|                        |активность в достижении поставленной цели.                                             |
|                        |Ожидаемый результат:                                                                   |
|                        |- знать что такое сантиметр; уметь измерять отрезки заданной длины, пользуясь линейкой;|
|                        |- расширение знаний о величинах;                                                       |
|                        |- повышение активности учащихся  на уроках;                                            |
|                        |- улучшение результатов обучения;                                                      |
|                        |- использование учащимися приобретённых знаний и  умений в практической деятельности и |
|                        |повседневной жизни.                                                                    |
|                        |- обогащение словарного запаса.                                                        |
|15.Среда, редактор, в   |Презентация Power Point 2003,    отрывок  мультфильма                                  |
|котором выполнен продукт|                                                                                |
|16.Необходимое          | раздаточный материал (изображение   удава, полоски разного цвета, пуговицы), линейки, |
|оборудование и материалы|сантиметровая лента.                                                                   |
|для занятия             |                                                                                |
|17.Как реализуется на   | Данный урок входит в раздел «Числа от 1 до 10. Число 0.  Нумерация»       является    |
|уроке (время и место,   |31 уроком по календарно-тематическому планированию и   13 уроком  в разделе.           |
|форма использования)    |Презентация используется в ходе фронтальной работы, групповой и индивидуальной работы .|
|18.Комплектация работы  | Конспект урока,  презентация    (листаются щелчком мыши)  в Microsoft Power Point     |
|                        |2003, пояснительная записка                                                            |
|19. Ресурсы             | -    Мультимедийный проектор, экран.  Учебник по «Математике» 1 класс, Рабочая тетрадь|
|                        |1 часть                                                                                |

      Технологическая карта

|Этап                |Деятельность учителя                           |Деятельность учащихся|Универсальные действия   |
|1.Самоопределение  к|- Добрый день.                                 |Приветствуют учителя.|Учитель начинает урок с  |
|деятельности        |- Посмотрите, всё ли у вас  готово к уроку. Я  |Проверяют готовность |«оргмомента » служит     |
|                    |желаю вам успешного дня, с радостью принять    |к уроку.             |конкретное задание.      |
|а) Организационный  |все, что мы будем изучать, а я буду вам во всем|                     |Которое направлено и на  |
|момент.             |помогать.                                      |                     |актуализацию знаний.     |
|Цель:  проводиться  |- Прочитайте стихотворение (на слайде 1.).     |Читают стихотворение |Личностные:              |
|для снятия волнения,|В мире много интересного,                      |Слайд 1              |самоопределение;         |
|напряжения,  придаёт|Нам порою неизвестного.                        |                     |регулятивные:            |
|чувство уверенности |Миру знаний нет предела,                       |                     |целеполагание;           |
|в себе и своих      |Так скорей, друзья, за дело!                   |[pic]                |коммуникативные:         |
|силах.              |- Сегодня у нас необычный урок математики. А   |                     |планирование учебного    |
|                    |начну я его с небольшого превращения. Закройте |                     |сотрудничества с учителем|
|                    |глазки и откройте их по команде моей.          |                     |и сверстниками.          |
|                    |- Ребята, посмотрите на меня внимательно. Я    |                     |                         |
|б) Мобилизирующий   |сегодня не просто учитель, отгадайте по моей   |                     |                         |
|этап.               |одежде кто я по профессии. (Швея, портной).    |                     |                         |
|                    |- Кто такой портной? (Портной – это человек,   |                     |                         |
|                    |который шьёт одежду).                          |                     |                         |
|                    |- Правильно. Сегодня я портной и приглашаю вас |Слайд 2              |                         |
|                    |в свою мастерскую.                             |[pic]                |                         |
|                    |-   Мы познакомимся с одной из величин - длина |Слайд 3              |                         |
|                    |и ее единицей измерения - сантиметр. Знакомо   |[pic]                |                         |
|                    |вам  это слово?                                |                     |                         |
|                    |- Поставьте учебные задачи на сегодняшний урок.|                     |                         |
|                    |Ребята посмотрите .Кто наши герои урока        |                     |                         |
|                    |Почему?                                        |                     |                         |
|                    |-Из какого мультфильма эти герои?              |                     |                         |
|                    |-Они пришли к нам на урок и приготовили для вас|                     |                         |
|                    |задания.                                       |                     |                         |
|2. Актуализация     |                                               |                     |                         |
|знаний и фиксация   |Устный счет.                                   |PROClass             |Выполняют задание,       |
|затруднений в       |-Ребята, возьмите пульты, вам нужно выбрать    |Презентация с        |тренирующее отдельные    |
|деятельности.       |верные варианты ответов.                       |заданиями теста      |способности к учебной    |
|Цель:  готовность   |                                               |                     |деятельности,            |
|мышления и осознание|                                               |Работают в парах     |мыслительные операции и  |
|потребности к       |                                               |Разбираются задания с|учебные задачи.          |
|восприятию нового.  |                                               |которыми справилось  |                         |
|                    |-А теперь посмотрим на таблицу результатов.    |50 и менее процентов |                         |
|                    |Давайте обсудим ход решения тех заданий,       |класса               |                         |
|                    |которые вызвали у вас затруднения.             |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |- Молодцы! Так, теперь вы мои полноправные     |                     |                         |
|                    |помощники.                                     |                     |                         |
|                    |Загадки.                                       |                     |                         |
|                    |- А с какими же инструментами работает портной?|                     |                         |
|                    |Давайте отгадаем загадки.                      |Отгадывают загадки   |                         |
|                    |Я одноухая старуха.                            |                     |                         |
|                    |Я прыгаю по полотну.                           |                     |                         |
|                    |И нитку длинную из уха,                        |                     |                         |
|                    |Как паутинку я тяну (иголка).                  |                     |                         |
|                    |Проведу им по бумаге:                          |                     |                         |
|                    |На листке зажгутся флаги.                      |                     |                         |
|                    |Захочу, и, словно в сказке,                    |                     |                         |
|                    |Малышей помчат салазки,                        |                     |                         |
|                    |Что сейчас в руках держу.                      |                     |                         |
|                    |По бумаге, чем вожу (карандаш).                |                     |                         |
|                    |Два братца, Одно сердце (ножницы).             |                     |                         |
|                    |- Все эти инструменты нужны в мастерской.      |                     |                         |
|3. Постановка       |Создание проблемной ситуации.                  |Слайд  4             |                         |
|учебной задачи.     |- Как одним словом можно назвать фигуры,       |[pic]                |Умение анализировать     |
|Цель: выявление     |расположенные на слайде                        |- геометрические     |объекты, выделять        |
|места и причины     |                                               |                     |главное, устанавливать   |
|затруднения,        |- Как называется фигура зеленого    цвета?     |- овал, треугольник  |аналогии ,осуществлять   |
|постановка цели     |(красного,  оранжевого, розового)              |ломанная,  прямая,   |поиск нужной информации (|
|урока               |                                               |                     |познавательные);         |
|                    |- На протяжении многих уроков вы учились       |                     |учитывать разные мнения, |
|                    |сравнивать предметы, числа, выражения.         |                     |стремиться к координации,|
|                    |                                               |                     |контролировать действия  |
|                    |- Обратите внимание на треугольник и овал.     |                     |партнёр (                |
|                    |- А можем ли мы сравнить:                      |                     |коммуникативные);        |
|                    |какая форма – треугольная или овальная –       |                     |учатся  осуществлять     |
|                    |больше? Является ли форма величиной?           |                     |итоговый и пошаговый     |
|                    |-  А по цвету можем определить, какая фигура   |                     |контроль, вносить        |
|                    |больше или меньше?                             |                     |коррективы в действия    |
|                    |- Является ли цвет величиной?                  |                     |(регулятивные  );        |
|4. Построение       |-  Является ли величиной длина предметов?      |                     |На этом этапе у детей    |
|проекта выхода из   |- Портной еще должен уметь хорошо сравнивать, и|                     |формируется интерес к    |
|затруднения.        |я вам предлагаю задание на сравнение.          |                     |новому учебному          |
|Цель: усвоение новых|- Перед вами 2 полоски разного цвета.          |                     |материалу, способность к |
|знаний.             |- Попробуйте сравнить полоски по длине.        |                     |самооценке ( личностные);|
|                    |- Какого цвета полоска больше?                 |Практическая         |учитывать выделенные     |
|                    |- Как вы узнали?                               |деятельность.        |учителем ориентиры       |
|                    |- Действительно, это верный способ - наложение |Накладывают полоски  |действия, осуществлять   |
|                    |друг на друга.                                 |друг на друга.       |итоговый и пошаговый     |
|                    |- Молодцы, вы оказались очень внимательными    |                     |контроль, планировать    |
|                    |помощниками                                    |                     |свои действия, вносить   |
|                    |- Что измеряли животные из этого мультфильма?  |                     |коррективы в действия,   |
|                    |- Кто это делал?                               |- Длину удава        |оценивать свои действия, |
|                    |- Слон, попугай и мартышка – это мерки, с      |                     |выполнять учебные        |
|                    |помощью которых удав хотел измерить свою длину.|                     |действия в материале,    |
|                    |- Почему получились разные результаты?         |                     |речи, в уме (            |
|                    |- Эти мерки были: одинаковые или разные?       |                     |регулятивные);           |
|                    |                                               |                     |осуществлять поиск нужной|
|                    |                                               |                     |информации,              |
|                    |В древности для измерения длины  люди          |                     |анализировать. Выделять  |
|5. Практическая     |использовали такие мерки, которые всегда были  |                     |главное, строить         |
|направленность.     |при себе.                                      |Слайд   5            |рассуждения об объекте   |
|Цель: усвоение новых|Самой распространённой единицей длины был      |[pic]                |( познавательные);       |
|знаний.             |локоть т.е расстояние от локтя до конца        |                     |формулировать собственное|
|                    |среднего пальца.            (Покажите мне ваш  |                     |мнение и позицию (       |
|                    |локоть и средний палец.)                       |                     |коммуникативные).        |
|                    |Кроме локтя применялись и другие : сажень,     |                     |                         |
|                    |пядь.                                          |                     |                         |
|                    |Расстояние, человек измерял шагами или длиной  |                     |                         |
|                    |ступни. Отсюда произошла единица длины, которую|                     |                         |
|                    |называли  « фут», что в переводе с английского |                     |                         |
|                    |означает  « нога, ступня».                     |                     |                         |
|                    |- Если вы внимательно слушали, то наверняка    |                     |                         |
|                    |выполните мои задания                          |                     |                         |
|                    |Измерение парт мерками.                        |                     |                         |
|                    |-   Портному надо уметь хорошо считать. У вас  |                     |                         |
|                    |на столе лежат полоски. Вам необходимо с       |                     |                         |
|                    |помощью их измерить парты. Первый ряд измерят  |                     |                         |
|                    |красными полосками, а второй ряд – синими, а   |Работа в  паре       |                         |
|                    |третий - розовыми. Работать будете в парах. И  |                     |                         |
|                    |нашим девизом будут слова.                     |                     |                         |
|                    |«В одиночку не одолеешь и кочку»               |- Вывод: разные      |                         |
|                    |- Какую длину получил первый ряд, какую –      |мерки, разные        |                         |
|                    |второй ,какую –третий?(результат получился     |результаты           |                         |
|                    |разный).                                       |                     |                         |
|                    |- Что такое, разве у нас парты разные?         |                     |                         |
|                    |- Эти мерки были: одинаковые или разные?       |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |Ребята, с такой же проблемой столкнулся и герой|                     |                         |
|                    |мультфильма.                                   |                     |                         |
|                    |Просмотр фрагмента мультфильма “38 попугаев”   |- Измеряли разными   |                         |
|                    |- Почему длина удава получилась разной?        |мерками              |                         |
|                    |- Какой выход можете предложить?               |- Мерки должны быть  |                         |
|                    |                                               |одинаковыми          |                         |
|                    |- Теперь вы сами убедились, какая получается   |                     |                         |
|                    |путаница, неразбериха, когда люди пользуются   |                     |                         |
|                    |разными мерками.                               |                     |                         |
|6. Физминутка       |- Существует ли  мерки, измеряя которыми у всех|                     |Осуществляют  поиск      |
|Просмотр фрагмента  |будет получаться одинаковый результат?         |                     |нужной информации,       |
|мультфильма.        |-  С одной из них мы познакомимся сегодня.     |                     |анализируют. Выделяют    |
|                    |- А как называется единица измерения, с которой|                     |главное, строят          |
|                    |мы с вами сегодня знакомимся, вы узнаете из    |                     |рассуждения об объекте,  |
|                    |учебника                                       |                     |дети спорят              |
|                    |- Прочитайте, как же называется одна из единиц |                     |(познавательные );       |
|                    |измерения длины? ( сантиметр)                  |                     |формулируют собственное  |
|                    |- У портного есть лента, называется она        |                     |мнение, контролируют     |
|                    |сантиметровая. Для чего она нужна?             |- Измерять           |действия партнёра (      |
|                    |- А вы помощники, чем можете измерять          |                     |личностные);             |
|                    |- Что на ней изображено (черточки, цифры).     |                     |                         |
|                    |- Это короткие отрезки. Вот расстояние от одной|- Инструмент, при    |                         |
|                    |отметки до следующей называется сантиметр.     |помощи которого      |                         |
|                    |Чтобы измерить длину, каких либо предметов     |измеряют длины       |                         |
|                    |необходимо приложить линейку так: один конец   |отрезков, называется |                         |
|                    |совпадал с отметкой 0 на линейке, а другой где |линейкой.            |                         |
|                    |предмет кончается.                             |- Начало отрезка надо|                         |
|                    |№62                                            |совместить  с началом|                         |
|                    |-Посмотрите на отрезок АК.                     |отсчёта линейки с    |                         |
|                    |- О таком отрезке говорят, что его длина       |меткой. Обозначенной |                         |
|                    |1 сантиметр                                    |цифрой 0.            |                         |
|                    |Слово сантиметр после числа пишут кратко см    |                     |                         |
|                    |(доска)                                        |                     |                         |
|                    |- Читают эту запись так: длина отрезка АК равна|                     |                         |
|                    |1 сантиметру.                                  |- определяют длину   |                         |
|                    |- Сколько отрезков длиной 1 см в отрезке АМ?   |отрезков и записывают|                         |
|                    |- Запишите длину отрезка АМ в сантиметрах.     |на доске             |                         |
|                    |- Кто из вас знает, как называется инструмент, |                     |                         |
|                    |при помощи которого измеряют длину отрезка?    |                     |                         |
|                    |- Вы наверное уже пользовались линейкой, когда |                     |                         |
|                    |чертили лучи, прямые, отрезки.                 |                     |                         |
|                    |- А чтобы получить нужный результат при        |                     |                         |
|                    |измерении, нужно уметь правильно ею            |                     |                         |
|                    |пользоваться.                                  |                     |                         |
|                    |- Посмотрите, как это сделали наши друзья,     |                     |                         |
|                    |измеряя одинаковые отрезки.                    |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |-Кто из них правильно измерил?                 |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |Слайд  6             |                         |
|                    |                                               |[pic]                |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |-Мартышка приготовила для вас задание –        |                     |                         |
|                    |определить длину отрезков                      |Слайд   7            |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |[pic]                |                         |
|7. Самостоятельная  | - А теперь я предлагаю вам поработать с       |                     |В том, как дети выполняют|
|работа              |линейкой.                                      |                     |простое задание. Видны   |
|Цель: усвоение новых|Девиз работы: «Ум – впереди дела».             |                     |первые результаты работы |
|знаний              |- Вернёмся к проблеме удава.                   |                     |учителя развивающего     |
|                    |- Какая она?                                   |                     |обучения- дети дают      |
|                    |- Ну что, ребята, поможем мартышке измерить    |                     |правильные ответы.       |
|                    |длину удава?                                   |                     |Выражают и обосновывают  |
|                    |Работа в парах (по  уровням сложности)         |- Измерить длину     |свое несогласие  с       |
|                    |- У кого на парте лежит зелёный  кружок –      |удава                |ответом одноклассников. В|
|                    |измерить длину удава, записать ее в окошечке и |                     |ходе этого этапа урока   |
|                    |раскрасить удава (рисунок удава – прямая       |                     |развиваются мотивация к  |
|                    |линия).                                        |                     |учёбе, интерес к новому  |
|                    |- У кого на парте лежит сиреневый  кружок –    |                     |учебному материалу.      |
|                    |измерить длину удава, записать ее в окошечке и |                     |Способность к самооценке |
|                    |начертить отрезок такой же длины (рисунок удава|                     |(  личностные);          |
|                    |– прямая линия).                               |                     |                         |
|                    |- Ребята, скажите, какой длины ваш удав? (10   |-Конечно, с помощью  |                         |
|                    |см)                                            |линейки.             |                         |
|                    |- Ребята, скажите, сможем ли мы сейчас измерить|                     |                         |
|                    |длину парты?                                   |                     |                         |
|                    |- А сейчас мы измерим длину парт. Попробуйте   |                     |                         |
|                    |измерить ее с помощью линеек. Ведь у нас в     |                     |                         |
|                    |мастерской не бывает скуки, коли, заняты руки. |                     |                         |
|                    | - Молодцы.                                    |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|                    |                                               |                     |                         |
|8. Решение          |- И так мои помощники вы научились хорошо      |Работа в рабочих     |В ходе этого этапа урока |
|тренировочных       |измерять, и теперь вы можете справиться и с    |тетрадях.            |развиваются мотивация к  |
|упражнений          |более серьёзной работой.                       |                     |учёбе, интерес к новому  |
|Цель:  закрепление  |Работа по учебнику                             |                     |учебному материалу.      |
|новых знаний        |- Я предлагаю вам поработать самим, используя  |                     |Способность к самооценке |
|                    |полученные знания измерить длину данных        |                     |(  личностные);          |
|                    |отрезков и карандаша.                          |                     |                         |
| 9. Рефлексия.      |- Продолжите фразу:                            | слайд  8            |Организованное таким     |
|                    |Сегодня на уроке                               |[pic]                |образом подведение итога |
|                    |Я узнал, что…                                  |                     |урока позволяет          |
|                    |Я уверен, что смогу применить на практике…     |                     |коллективно назвать его  |
|                    |Я понял, как нужно…                            |слайд  9             |наиболее яркие и         |
|                    |Я хочу продолжить …                            |                     |содержательные моменты. И|
|                    |-Что вы можете сказать о своей работе на уроке?|[pic]                |каждый ребёнок получает  |
|                    |- Ребята, а теперь я предлагаю вам оценить свою|                     |возможность мысленно     |
|                    |работу на уроке. У вас есть пуговицы: красная и|                     |соотнести собственные    |
|                    |зеленая. Если вы работали хорошо ,все поняли,  |                     |впечатления с            |
|                    |положите красную пуговицу. А если у вас не все |                     |впечатлением других,     |
|                    |получилось, положите синюю пуговицу.           |                     |актуализирует содержание |
|                    |Все в нашей мастерской друзья                  |                     |урока, его этапы, что в  |
|                    |Дружнее не сыскать.                            |                     |одиночку было бы         |
|                    |Мы в мастерской одна семья                     |                     |невыполнимой для         |
|                    |Нас каждый должен знать.                       |                     |первоклассника задачей.  |
|                    |- Я портной – превращаюсь в учителя,  я и      |                     |                         |
|                    |герои мультфильма благодарят вас за работу.    |                     |                         |


title: Конспект занятия "Логикалық тапсырмалар арқылы балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту"

extracted_text:
 «Логикалық тапсырмалар арқылы балалардың
шығармашылық қабілеттерін дамыту».
Жоспар:
І. Кіріспе
  «Даналар логика туралы»
ІІ. Негізгі бөлім
    2.1.Логика ұғымына түсінік
    2.2.Негізгі мақсаты.
    2.3.Шығармашылық жаттығулар.
    2.4.Сабақ үлгісі.
ІІІ. Қорытынды
«Логикалық ойлау» дегеніміз – логика заңдылықтарын пайдалана отырып, ой-пікірлерді тұжырымдарды қолдануға
негізделген ойлаудың бір түрі.Баланың логикасын дамыту ұғымдарын өсіру, оқу- тәрбие үрдісіндегі ұдайы жүргізілетін жұмыс.
 А.Н.Леоньтев

І. Кіріспе
«Даналар логика туралы»
В. Давыдовтың «Бастауыш сынып оқушысының психологиялық даму» еңбегінде: «Оқыту үрдісіндегі оқушылардың логикалық ойлау қабілетін қалыптастыру өзіндік мақсат емес, ол – белсенді тұлғаны тәрбиелеу құралдарының бірі» делінген.

«Ойлау логикалық заңдылықтары мен формаларына бағынады. Көптеген адамдар логикалық ойлайды, бірақ өздерінің ойлауы логика заңдылықтары мен формалары арқылы болып жатқанын білмейді» – дейді В. Кириллова.

Балалардың ойлауын дамыту туралы М.Жұмабаев былай деген:«Ойлауды өркендету жолдары. Ойлау – жанның өте бір қиын,терең ісі. Жас балаға ойлау тым ауыр.Сондықтан тәрбиеші баланың ойлауын өркендеткенде ,сақтықпен басқыштап іс істеу керек. Оқулықтағы берілген тапсырмалар, суреттер баланың жанына дұрыс әсер ететіндей, оқушының оқуға, білімге деген ынта – ықыласы, құштарлығы болуы керек».

Психолог – ғалымдар: Н.Н. Поспелов, Ю.А.Петров, А.Н.Леонтьев, «логикалық ойлау» ұғымына нақты анықтама берген. Олардың пікірінше «логикалық ойлау»  дегеніміз логика заңдылықтарын пайдалана отырып ой-пікірлерді, тұжырымдарды қолдануға негізделген ойлаудың бір түрі.

   Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту жөнінде А.В.Запорожец, Л.Н.Венгер, И.С. Якиманская еңбектері жарық көрді.
  Жоғарыдағы авторлардың  пікірлерінше «Логикалық ойлауды дамыту» дегеніміз:
барлық логикалық ойлау операцияларын (талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, саралау) арнайы жүйелі түрде қалыптастыру;ойлау белсенділігін, өзбеттілігін дамыту.

«Логикалық ойлау – логикалық сөйлеудің негізі, ал мұны –  логикалық сөйлеуді ұстаз дамытуға тиіс», деп көрсетті К.Д.Ушинский.
2.1. Логика ұғымына түсінік.
Логика (гр. λογική – «талдауға құрылған», λόγος — «сөз», «сөйлем», «ойлау», «ақыл»)    -ойлау, оның формалары мен заңдылықтары туралы ғылым. Логика дәлелдеу мен теріске шығарудың белгілі бір әдіс-тәсілдері қаралатын ғылым теориялар жиынтығын құрайды.
Логика—адам ойының логикалық формалары жағынан және кіріспе білім алу үдерісі кезінде, ақиқатқа жетуін оның заңдары мен пәнін қалыптастырушы қажетті шарттарды реттейтін ғылым. Логика жалпы логикалық тәсілдерді (әдістерді) зерттейді. Логикалық әдістер адамның нақты өмірді тануында өте қажетті кұрал болмақ.
2.2. Негізгі мақсаты мен зерттеу пәні:
Логика ұғымы объективті дүниенің, шындықтың даму заңдылықтарын бейнелеу мағынасында да қолданылады. Кең мағынада Логика ойлаудың ғана емес, болмыстың да байланыстарын көрсетеді, бұл жағынан ол онтологиямен сабақтас. Ойлау мен таным қатар жүретіндіктен Логика таным теориясымен (гносеологиямен) байланысады. Логика философияның негізгі бөлігі болып табылады, өйткені философия “оймен басталып, оймен жалғасады, сондықтан оны кейде “ойлау туралы ойлау” деп анықтайды.
Логика тарихы философия тарихымен тығыз байланысты. Логиканың алғашқы тарихи нұсқасын б.з.б. 4 ғасырда ежелгі грек философы Аристотель жасаған. Ол дедуктивтік ой қорытулар теориясын (яғни силлогистиканы) қалыптастырып, логика қателердің алғашқы жіктелімін жасап берді және Логикалық дәлелдеу туралы ілімнің негізін қалады. Дәстүр бойынша Аристотельдің Логикасы — аподейктика — анық, ақиқат білім туралы ілім, ол Аристотельдің “Аналитикасында” баяндалған.
Аристотель дедуктивтік-силлогист  ілімді дамытса, Эпикур мен оның ізбасарлары индуктивтік Логиканың бастауын ашып, индуктивтік жалпылаудың бірқатар ережелерін тұжырымдаған. Аристотельдің Логикалық идеяларының сақталуына, олардың мән-маңызының ашылуы мен тарихи жалғасын табуына ортағасырлық ислам философтары әл-Кинди, әл-Фараби, ибн Сина, ибн Рушдтың сіңірген еңбегі зор. Аристотельдің дәлелденбейтін пікір, индукция туралы ілімін әл-Фараби жүйелі түрде дамытты. Ол предикат түрінде “өмір сүретін” құбылыстың бары жайында мүлде жаңа мәселе қойып, шартты силлогизм теориясын егжей-тегжейлі талдады, сөйтіп, Логикадағы диалектикалық мәселелерді түсінуге елеулі үлес қосты.
   Логикалық ойлаудың қисындылығы олардың шындыққа сай келуінде. Логикалық ойлауға түскен құбылыстың себептері мен салдары, ұғымдар арасындағы байланыстар мен қатынастар логикалық ойлау жолымен ашылады. Пікір алмасу кезінде, әсіресе математикалық тұжырымдар кезінде пайымдау,ойлау заңдылықтарын немесе былайша айтқанда сол заңдылықтар мен формалары жөніндегі ғылым- логиканың көмегімен бір пікірден екінші пікірді шығарамыз. Логикалық тұжырым теориясының ең алғаш грек философы Аристотель негізін қалаған.
    Қазақстан Республикасының білім беру стандартында білім берудің басты міндеті логикалық ойлауды дамыту болып табылатындығы атап айтылған.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуда логикалық тапсырмалар орындату-дың маңызы зор. Логикалық тапсырмалар оқушыларды белсенділікке тәрбиелеу, өз бетінше жұмыс істеуге дағдыландыру, сондай-ақ оқушыларды икемділік пен шеберлікке баулу мақсатында пайдаланылады.

2.3.Шығармашылық жаттығулар.
Қазіргі заманғы педагогикалық ой-тұжырымдарда оқушының жеке тұлғалық күшін дамыту, оның шығармашылық мүмкіндігінің дамуы басты рөл атқарып отыр. Олай болса, қазіргі ұстаздар қауымының алдындағы үлкен мақсат-өмірдің барлық саласындағы белсенді шығармашылық іс-әрекетіне қабілетті, еркін және жан-жақты жетілген тұлға тәрбиелеу. Өмірдегі сан алуан қиыншылықтарды шеше білу тек шығармашыл адамның қолынан келеді. Шығармашыл тұлға бойында батылдық, еркіндік, ұшқырлық, сезімтал- дық сияқты қасиеттермен қатар ерекше ой қызметі, қайшылықтарды түсіну, заңдылық-тарды анықтау, шығармашылыққа деген құштарлық болу керек.

   Баланың шығармашылық қабілетін дамыту үшін бірнеше шарт орындалуы тиіс. Олар:
* Шығармашылық қабілетін дамытуды ерте бастан қолға алу;
* Жүйелі түрде шығармашылық әрекет жайында болу;
* Шығармашылық іс-әрекетке жағдай тудыру.

Баланың іс-әрекетіне жағдай тудыру дегеніміз –баланы ойлай білуге үйрету болып табылады. Мектеп табалдырығын жаңа аттаған бүлдіршіннен шығармашылық іс-әрекетті талап етпестен бұрын соған үйреткен дұрыс. Ойлап үйрену үшін оқушының зейінін тұрақтандыру, интеллектісін дамыту керек.
Оқу материалын балалардың ойлау қабілеті жетерліктей жас ерекшеліктерін ескере ұйымдастырса ғана, оның ойлау қабілетінің дамуына мүмкіндік туады. Сондықтан да мұғалім балаларды үнемі ойланып оқуға бағыттауы тиіс, бұған оқу үрдісін жүйелі ұйымдастыру, сабақта бала логикасын (шығармашылығын) дұрыс дамыта алатын мүмкіндіктерді мол пайдалану арқылы жетуге болады. Бастауыш сынып баланың логикалық ойлауын дамытудың негізгі кезеңі деп есептеледі. Өйткені логикалық ойлау кейінірек бейнелік ойлаудың негізінде қалыптасады, ауқымы кеңірек мәселелерді шешуге ғылыми білімдерді меңгеруге мүмкіндік береді, іс-әрекетінің қалыптасуының өте ыңғайлы кезеңі оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту білімді, дағдыны және шеберлікті белсенді меңгеру үрдісін мақсаты бағытталған түрде басқару, оқушылар танымының қажетті әдістері мен тәсілдерін қамтамасыз етеді. Әйтседе бұл баланы қайткенде де неғұрлым ертерек логикалық «жолға» шығару дегенді көрсетпейді. Біріншіден, ойлаудың логикалық формаларын игерудің өзі ойлаудың логикалық жетілген бейнені формалары ретінде игерлмейінше, толық құнсыз күйде қалып отырады. Дамыған көрнекі схемалық ойлау баланы логика табалдырығына жеткізеді. Екіншіден, логикалық ойлауды игеріп болғаннан кейін, бейнелік ойлау өзінің мәнін ешбір жоғалпайды.
Шығармашылық жаттығулар ұсынылғанда, балалардың алдында мақсатқа өзіне мәлім әрекет тәсілімен жете алмайтын проблемалық жағдаят пайда болып, ол баланың интеллектуалдық қиналуын туғызуы мүмкін. Осының барысында бала жаңа әрекет тәсілін іздестіру бағытындағы шығармашылық сипаттағы іс-әрекеттер орындауға талпынады.
Шығармашылық тапсырмалар балалардың жаңа бір нәрсені ашуы, яғни оқушы өзін белгілі бір жаңалықтардың авторы ретінде сезінеді. Бұл оған белгілі бір пән төңірегіндегі қызығушылығын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Яғни, оқушыны өзіне тарта, баули түседі.
Мектепалды даярлық балаларының логикалық ойлау қабілетін дамытуға бағытталған стандартты емес тапсырмаларды шығармашылық жаттығулар деп атаймыз. Сондықтан шығармашылық жаттығуды ұдайы жүргізе отырып біз оқушылардың тек пәнге деген қызығушылығын ғана емес, логикалық ойлауын да дамыта аламыз.
Ой әрекеті барысында адам қоршаған дүниені танып, білу үшін ерекше айқын қызметін орындайды. Бұл нақты қызметіне талдау, біріктіру, салыстыру, дерексіздендіру нақтылау және қорытындылау арқылы жүзеге асырылады.
Талдау– бұл оймен бүтінді жіктеу немесе бүтіннен оның қырларын, әрекет не қатынас бірліктерін бөліп алу, қарапайым формадағы талдау әрқандай затты практикалық қажеттілікке орай құрама бөлшектерге ажырату.
Мысалы, балаларды қандай да бір өсімдіктермен таныстыруда оның құрамын көрсетуден бастаймыз. (тамыры,сабағы,жапырағы). Талдау тәжірибелік және теориялық болып бөлінеді. Егер талдау жоғарыда айтылған ой операцяларына ұштаспаса,онда қате, механикалық сипат алады. Мұндай талдау элементтері жас балаларда көптеп кездеседі.
Біріктіру –бұл әрқилы бөлшектер, қасиеттермен әрекет қимылдарды тұтас бірлікке топтастыру.Біріктіру операциясы талдау әдістеріне қарама-қарсы. Бұл қызмет барысында жеке заттар мен құбылыстар күрделі,бүтін құбылысқа қатысы бар бөлшек,элементтер тобы ретінде қарастырылады.
Ой процесіндегі талдау мен біріктіру әрекеттері оқу жұмысында аса үлкен маңызға ие.Бала жекелеп талдау мен әріптерді тануға қол жеткізеді,ал кейін сол игерген әріптердің басын біріктіріп буын құрайды,буыннан сөз,сөзден-сөйлем,сөйлемдерді біріктіріп мәтін мазмұнын шығарады.
Салыстыру – әрқандай заттар мен құбылыстардың, не ойлардың бөліктері арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды білуге бағытталған ой әрекеті.Күнделікті тұрмыстық салыстырулар.
Логикалық ойлаудың ерекшелігі – қорытындылардың қисындылығы олардың шындыққа сай келуінде. Логикалық ойлауға түскен құбылыс түсіндіріледі, себептері мен салдары қатесіз анықталады. Ұғымдар арасындағы байланыстар мен қатынастар логикалық ойлау жолымен ашылады.Бұл байланыстар мен қатынастардың дұрыстығын теріске шығаруға болмайтыны пікірлерде көрсетіледі. Пікір дегеніміз – ойлау формасы,мұнда бір нәрсе мақұлданады,не теріске шығарылады.Бір немесе бірнеше пікірден жаңа пікір шығаратын ойлау формасы – ой қорытындылары деп аталады.
Математиканы оқытудың әрбір кезеңінде оқушылардың бағдарламалық материалды оқып үйренгендей қабылдауға терең де берік білімдеріне, іс-әрекеттеріне және дағдыларына, сонымен бірге,математиканы оқытудағы қызығушылығын дамытуға да байланысты болады.Сынып оқушылары бірдей емес.Олардың ішінде математиканы сүйіп оқитын,оған деген ынтасы зор оқушылар да бар. Оларды жеңіл,біріңғай жаттығулар орындау жалықтырады.Сондықтан белгілі бір ережені меңгеретін жаттығуларды орындағанда оларға қиынырақ тапсырмалар, міндетті емес тапсырмалар берілуі қажет.Қазіргі кезеңдегі мектеп математикасында әлі шешімдері табылмаған проблемалар аз емес.Соның бірі – оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту,кітапқа ,оқуға,білім алуға деген құмарлықтарын арттыру.Осындай проблемаларды шешу мақсатында бастауыш сыныптан бастап логикалық есептерді шығару керек.
Оқу еңбегінің қаруы – ой. Логикалық жеке пікір мен өзіндік талдау біртұтас.Бұл талаптар ой мен іс -әрекеттің негізгі өзегі болып келеді.Ол үшін әр адам өз орынында еңбек өнімді-лігін арттырып қана қоймай ,оның сапасын қалай өсіру керектігін ойластырғаны жөн.
Оқушылардың жеке ойлау қабілетін дамыту үшін олардың өзіндік күш қуаты мен сенімін арттыру керек. Қолынан келетін көп істердің мүмкіндіктеріне бағыт берген абзал. Оқушылардың білімді меңгеру үрдісі негізінен мына компоненттерден тұрады.
1. Қабылдау
2. Түсіну
3. Есте сақтау
4. Қорыту және жүйелеу.
Логикалық жаттығуларды орындау баланың ақыл-ойын, қиялын, ой ұшқырлығын дамытады.Бұл оқушылардың түрлі мазмұнды есептерді шығаруда, есептің шартын құра білуге қалыптастырылады.Бір есептің бірнеше шешімдерін табуға жетелейді.Әрбір сабақ қызықты есептер мен аяқталып,логикалық есептер оқушылардыңжас ерекшелігіне қарай күрделене түсуі қажет.
Логикалық зерттеу саласы – ойлау қабілеті. Демек адамның ойы – ғалымдардың зерттеу объектісі болып табылады. Сонда логиканың өзіндік ерекшелігі неде?
Ойлау формалары немесе логикалық формалар үшеу: ұғым, ой пікір және ой қорыту.
Балаларды логикалық ойлаудың тәсілдеріне үйрету керек:мұнысыз оқу материалын қабылдау мүмкін емес. Сондықтан да математикалық дайындық логикалық ойлау және көңіл бөлушілік дамуымен байланысты болуы керек.
Бұл ойлаудың түрі негізі жалпы ойлаудың үш формасын меңгеру шартымен ғана дамиды: көрнекі әсерлік, көрнекі мүсіндік және логикалық.
Алғашқыда 3-4 жаста көрнекі әсерлік ойлау күш алады.Бала перамидка жинағысы келеді,одан соң оны түзетіп қалауға тырысады.
5-6 жаста көрнекі-мүсіндік ойлау дамиды,бұл көріп тұрған заттардан керектісін таңдай білуді, бұл заттардың бір-бірімен, бөлшектерінің өзара байланысын,қатынасын анықтауға көмектеседі. Бала мектеп, дүкен ойындарын ойнайды, суреттерді үлкен қызығушылықпен қарастырады.
Кейін ойлаудың дамуы балада логиканың дами бастауына соғады.Бала талдауға, талқылауға, қарапайым заңдылықтарға, логика заңдылығына байланысты ой қорытындыларын жасауға үйренеді.
Балаларды логикалық ойлауға қалай үйретуге болады? Мектепалды даярлық сынып оқушыларын логикалық ойлауға үйретуге бола ма? Балаларға жас ерекшелігіне байланысты қандай қиындықтағы тапсырмалар беру керек?
Міне, осындай сұрақтар көптеген мұғалімдері мазалайды.Мұғалімнің басшылығымен балалар түрлі есептер мен тапсырмалар орындай отыра логикалық тәсілдері қолдануды үйренеді.Сабақта әр түрлі әдіс-тәсілдерді пайдалану арқылы оқушының ойлау қабілеті дамып, білімдері бекіп,ізденуге, өз жұмыстарының ойларын ортаға салуға дағдыланады да, сөз қорлары молаяды.Олар басқа пәнге қарағанда математика ойлау, есте сақтауын қажет етеді,қызығушылығы оянып, ой-өрісі дамып, алған білімдерін анықтайды. Оқыту процесінің басты компоненті – оқытудың мақсаты мен міндеті.
Оқу-тәрбие үрдісінде оқытудың жаңа формалары мен әдістерін, ақпараттық коммуникативтік технологияны тиімді пайдаланған жағдайда оқушылардың логикалық ойлау қабілеттері артады, олардың субъект-субъектілік тұлғасы қалыптасады.
Бүгінгі күні ақпараттық технология кең көлемде оқыту мен педагогикалық ұйымдастыру қызметінде барлық мектептерде орын алған. Қазіргі кезде білім беруді ақпараттандыру процесі жүргізілуде. Ақпараттық коммуникативтік технологияларды және компьютерлік желі арқылы жаңа білім әдістерін пайдалану кеңейтіліп келеді. Жаңа ақпараттық технологияларды білім жүйесінде қолданудың негізгі күші адам.
Логикалық тапсырмалар арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту үш негізгі бағытта іске асырылады:•Қызығушылығын арттыру;
•Ойлау және қабылдау қабілетін дамыту;
•Шығармашылық ізденісін дамыту.
Логикалық тапсырмалар арқылы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін арттыру мақсатына негізделген дәріс моделін құрастыруға болады.
Мұндай сабақтардың құрылысы 4 кезеңнен тұрады:
1.Машық. Сергіту;
2.Оқушылардың шығармашылық қабілетінің негізі болатын психологиялық механизм- дерінің дамуы (ес, зейін, қабылдау, ойлау);
3.Іздену тапсырмаларын орындату;
4.Оқушыларға белгілі түсінікпен жаңалықты көруге тәрбиелеу, мақсатында логикалық тапсырмаларды орындату.

Осы кезеңдегі берілетін тапсырмалар түрлері:
1.Көру қабілетін дамытатын тапсырмалар (ребус, сөзжұмбақ, анограмма, сиқырлы шаршылар, геометриялық фигуралар);

2.Есту қабілетін дамытатын тапсырмалар (математикалық мақал-мәтел, логикалық есептер, қалжың есептер).
Логикалық жаттығулар:
1.Айжан мен Маржанның әкелерінің аттарын ата. Айжан мен Маржан – Асқар мен
Мұраттың қыздары. Айжан Асқардың қызынан үш жас кіші болса, бұлардың
әрқайсысының әкелерінің аты кім?
(Айжан-Мұраттың, Маржан-Асқардың қызы.)
2. Үш ағайынды.
Арман, Аян, Абзал ағайынды үшеуі әртүрлі класта оқиды.Абзал арманнан, ал Аян
Абзалдан кіші емес. Бұл үйдің үлкені ортаншысы,кішісі кім?
(Ең үлкені Аян,ең кішісі Арман, ортаншысы Абзал.)
3. Қай ауылдың балалары?
Әділет, Еркін, Ерлік үшеуі лагерьде кездесті. Бұлардың біреуі –Қосқұдықтан, екіншісі –
Үштөбеден, үшіншісі – Көктөбеден.
Әділет пен Қосқұдықтан келген Еркін екеуі бір бөлмеге орналасты, Бұлардың екеуі де
Үштөбеде болып көрмегенділігі белгілі болса, қай бала қай ауылдан келген?
(Еркін- Қосқұдықтан, Әділет- Көктөбеден, Ерлік -үштөбеден.)
Қызықты әзіл-есептер.
1.Түнгі сағат 10-да жауын жауып тұрса, 24 сағаттан кейін күннің жарқырап тұруы мүмкін
бе?
2. Дорбадағы 10 асықты 10 бала бір-бірлеп алды. Сонда бір асық дорбада қалды. Бұл
қалай?
3.7 таяқша арқылы 3 үшбұрышты және 2 шаршыны қалай құрастыруға болады?

Мен оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамытуда мынандай талаптарды басшылыққа алдым:
•  Сабаққа оқушыларды түгелдей қамту;
•  Жеке дара қасиеттерін ескере білу;
•  Іс-әрекетке қызықтыра білу.
Білім беру мазмұны кейбір пәндерде теориялық материалдарды ірілендіріп ұсыну арқылы да оқушыны логикалық ойлауға бағыттайды. Оқушы психикасы, таным, ерік-жігері, сезім күштері дамуымен тығыз байланыста.
• Ақыл-ой әрекеті үстінде; Білімді меңгеру; Тіл үйрену; Жылдам есептеу.
Ойлау түрлерін сыныптауға байланысты психологияда кең тараған бағыттарының бірі:
Затты әрекеттік. Көрнекі-бейнелі. Сөздік логикалы.
Адамның ойлауы қандай формада жүзеге асырылса да, тілсіз мүмкін емес. Оқушыларға тапсырманы біртіндеп күрделендіре түссем, сонда логикалық ойлау қабілеттері қалыптаса бастайды. Бұл менің негізгі мақсатымның бірі деп логикалық есептердің үлгілерін ұсынамын:
1.  Біртұтас алманы тең екі бөлікке бөлгенде бірінші жарты неге ұқсайды.
2. Үш пар ат 8 шақырымға шапса, бір ат неше шақырымға шабады.
3. «Су тартылған жерде қай құс жүреді?». Торғай – 3, оляпка – 4, сауысқан –
5 -6 +7 -6 +5 -4
Осындай тапсырмалар орындау барысында оқушылардың субъектілік алғы шарты туындайды:
1.Пәнге қызығушылығы артады;
2.Ой-өрісі дамиды;
3.Шығармашылық пен дарындылық пайда болады.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуда логикалық тапсырмалар мен жаттығулар орындатудың маңызы зор.
Оқушының логикалық ойлауы ой әрекетінде, білімді меңгеру, тіл үйрену үстінде дамиды. Оқушылардың ақыл-ой белсенділігін өрістету олардың тұлға ретінде жетілуінің маңызды саласы болып табылады. Сондықтан оқушылардың шығармашылық тапсырма-ларды орындау барысында ойлау операцияларын жүзеге асыру тәсілдеріне үйрету қажет. Оқушылардың ойлауын дамыту ойлау операцияларын меңгеруіне байланысты. Ендеше, оқушыларға тапсырмалар бергенде таңдауға, жинақтауға, салыстыруға, топтауға арналған тапсырмалар логикалық ойлауын дамытатындай болуы керек.
Мысалы, сөздік-логикалық ойлаудың дамуына мынандай жаттығулар көмектеседі:«Артығын анықта» әдістемесі. Баланың маңызды бөліктерді бөліп көрсету, жалпылай білу дағдысын көрсетеді. Тапсырманы сурет не заттай немесе жазбаша түрде ұсынуға болады.

Сонымен қатар ойлау әрекетін дамытатын тәсілдерді ойын түрінде қолдануға болады. Мысалы,«Керісінше айт» ойыны. Бұл ойында қарама-қарсы мағыналы сөздерді өткенде пайдалану тиімді. Мысалы, толық- жіңішке, қара-ақ, ыстық-суық, бос-толы, т.б.
«Ұқсастық пен айырмашылық». Оқушыларға әртүрлі заттар мен ұғымдарды салыстыру ұсынылады. Бастауыш сынып оқушыларына өздеріне таныс заттар: сүт пен су, сиыр мен жылқы, ұшақ пен поезд (сурет түрінде ұсынуға болады). Ересек балаларға тапсырманы күрделі түрде: таң мен кеш, табандылық пен қыңырлық т.б. Дұрыс жауаптар, қателіктер, ұқсастық пен айырмашылық ара қатынасы, басым белгілер т.б айқындалады.
«Басқа қырынан таны». Белгілі бір заттың басқа қырын ашу. Мысалы, сіріңке тек жанып, жарқырап қана қоймай, пішіні мен салмағы жағынан кішірейеді. Оқушыларға қарапайым заттардың: полиэтилен қақпақ, пенопласт т.б ерекше қасиеттерін ашу, анықтау ұсынылады. Ерекше жауаптар ескеріледі және ұсынымдарды талдауға да, пікірталас ұйымдастыруға да болады.
«Ұқсастықтар іздеу». Белгілі бір зат немесе құбылыс айтылады, мысалы, «тікұшақ». Әртүрлі нақты белгілер бойынша тікұшаққа ұқсас заттарды жазу.Ұқсас заттарды қасиетіне қарай топтап жазуға да болады. Мысалы, «құс», «көбелек» (ұшады, қонады), «автобус», «поезд» (көлік) т.б. Бұл тапсырма заттардың қасиеттерін анықтау, оларды белгілер бойынша жіктеуге арналған.
«Заттың қолдану тәсілдері». Жақсы танымал бір сөз беріледі, мыс: «кітап». Заттың қалыптан тыс неғұрлым көп қолдану аясын айту керек. Кітапты оқиды, бір нәрсенің астына қоюға болады, қажетті қағаздарды көзден таса зат ретінде жасыру мақсатында қолдануға болады т.с.с. сондай-ақ, тіс щеткасы, тоқыма сымы т.б ұсынуға болады. Бірақ заттарды адамгершіліксіз, жыртқыштық жолмен қолдану тәсілдерін айтуға тыйым салынады.
«Заттардың қасиеті». Жүргізуші: «бұл доп «апельсин». Қазір біздер допты бір-бірімізге лақтырып, оның қандай апельсин екендеген атаймыз» Аталған сапаларды қайталауға болмайды.
«Сөйлем құра». Өзара байланыспайтын 3 сөз алынады. Мыс, «көл», «қарындаш», «аю». Осы сөздерден сөйлем құрау қажет. Жауап қарапайым (Аю көлге қарындашын түсіріп алды) немесе күрделі (Бала қолына қарындаш алып, көлде шомылып жатқан аю суретін салды) болуы мүмкін. Соңынан ұнаған жауаптар талданады. Шығармашылықпен жазылған сөйлемдер мадақталады.
«Артық сөзді тап». Кез келген 3 сөз беріледі. Мыс, «ит», «қазан», «күн». Белгілері арқылы ұқсастықтары бар 2 сөз қалдырылады да, артық сөзді алып тастау керек. Қалған екі сөздің өзара ұқсастықтарын алынып салынған сөзден айырмашылығын неғұрлым көбірек атау керек. Мыс, «ит» сөзі артық, «қызан», «күн» сөздері қалдырылады, өйткені олар: дөңгелек, қызғылт, адамдарға қуат береді. Қалыптан тыс нақты шешімдер қабылданады (бұлт, мақта, дән) т.б.
Осы сияқты әртүрлі жаттығуларды мұғалім ретін тауып оқу үрдісінде қолдана білсе, оқыту түрленеді, оның тиімділігі артады, оқушылардың ақыл-ойы жетіле түседі. Оқушыларға тапсырманы біртіндеп күрделендіре түссе, сонда логикалық ойлау қабілеттері қалыптаса бастайды.
Осындай психологиялық тәсілдерді қолдана отырып, тренингтік жаттығулар орындату барысында оқушылардың пәнге қызығушылығы артады, ой-өрісі дамиды, шығармашы-лық пен дарындылық пайда болады. Қорыта айтсам, оқу-тәрбие үрдісінде оқушылардың ойлау процестерін дамыту үшін жоғарыда ұсынылған тренингтік жаттығуларды ұйымдас-тыру қажет. Сондай-ақ, тренингтік жаттығулар оқушы білімінің деңгейін көтеріп қана қоймай, бір-бірімен жақындастырып, достыққа, адамгершілікке, еңбекке тәрбиелейді; жүйелі ойлап сөйлеуге, сөздік қорын молайтуға, қиялын ұштауға жетелейді.
2.4.Сабақ үлгісі:
Оқу іс – әрекетінің тақырыбы: Хайуанаттар бағындағы қызықтар
Оқу іс – әрекетінің мақсаты:Балаларға хайуанаттар бағы туралы түсінік беру, жабайы аңдар туралы білімдерін тиянақтау.Аңдардың кейбір ерекшеліктерін салыстыра айтуға үйрету арқылы ойлау қабілеттерін дамыту.Жан – жануарларды қорғауға, қамқор болуға, сүйіспеншілікпен қарауға тәрбиелеу.                                                                                Көрнекіліктері: аңдардың, тордың суреттері, ойыншықтар, суреттер.
Оқу іс – әрекетінің барысы:
1. Кіріспе бөлім.
А)Жұмбақтар шешу.
1.Қалқиып қос құлағы,
Елеңдеп қорқып тұрады.   ( Қоян)

2.Қорықпайды күшті аңнан,
Қорқады тек тышқаннан.        (Піл)

3. Ағаштан-ағашқа секірген,
   Кішкентай ғана шапшаң аң.    (Тиін)

4.Айбарлы түрі бар,
Қанжардай тісі бар,
Тұма бойында
Тасыған күші бар
Күжірейген жалды.
  Білсең айт бұл аңды.      (Арыстан)

5.Халық «қу» деп,
Қылған күлкі
  Айласы көп.
  Бұл не?    (Түлкі)

6.Тарғыл-тарғыл тас па,
Тастан бірақ басқа
Мекені қамыста,
   Бұл саған таныс па?     (Жолбарыс)

7.Бейқам елді іздейді,
   Малдан күдер үзбейді.     (Қасқыр)

ә)Мәтінмен жұмыс.Хрестоматияда берілген «Жануарлар әлемі» атты мәтінді оқып беру. Осы мәтін арқылы әлемдегі ең үлкен жануар – көк кит, ең ұзын жануар – керік туралы мәлімет беріледі.

б) Сұрақ – жауап әдісі арқылы мәтіннің мазмұнын айтқызу. Балаларға жануарлар әлемі туралы теледидардан, бейнетаспалар көруге болатындығы және көптеген кітаптар бар екені айтылады. Астана қаласындағы «Мұхит аралы», Алматы қаласындағы хайуанаттар паркінен көптеген жануарлардың түрін көруге болатындығы айтылып, олардың суреттері көрсетіледі.
2. Негізгі бөлім.
а) Тыныштық сәтін өткізу.- Біз бүгін бәріміз достарымызбен хайуанаттар бағына саяхатқа шығайық. Айналаға қараңдаршы. Не деген көп аңдар, сайраған құстардың үні қандай тамаша! Жануарларды қорғау керек. Олардың саны азайып бара жатыр.
ә) Сөздік жұмысын жүргізу.
Хайуанат – жан – жануарлардың жалпы атауы.
Хайуанаттар бағы – жан – жануарларды бір араға жиып, көпшілікке көрсету шараларымен шұғылданатын мекеме.
б)Логикалық тапсырма «Қайсысы қай баспанада тұрады?»

в) Сурет бойынша әңгіме жүргізу. Хайуанаттар бағын құрастыру.

Дәптердегі хайуанаттар бағы бейнеленген суретті пайдаланып, әңгіме құрастырады. Балалар педагогтің көмегімен торда тұрған қасқыр, аю, көжек туралы әңгімелейді.
Қасқыр – ит тұқымдас жануар. Түсі – сұр. Оны жыртқыш дейді. Қасқырдың баласын бөлтірік деп атайды.
Қоян – ұзын құлақ жабайы жануар. Қоянды үйде де асырайды. Оның түсі аппақ, сұр болады. Ол – өте қорқақ аң. Қоянның баласын көжек деп атайды.
Аю – ірі денелі, икемсіз жануар. Ол – жыртқыш аң. Ақ аю, қоңыр аю, қара аю болады. Аюдың баласын қонжық деп атайды.

Сондай – ақ піл, мүйізтұмсық, жолбарыс, т.б. аңдар және құстар, бауырымен жорғалаушылар (жылан, кесіртке, тасбақа, қолтырауын) туралы да қысқаша мағлұмат беріледі, суреттерін не солар туралы түсірілген фильм көрсетуге болады.
в) Қоян, аю, қасқыр сөздерін қатыстырып, бірнеше сөз тіркестерін құрастыру. Мысалы, қорқақ қоян, сұр қоян, аппақ қоян, ақ аю, қорбаңдаған аю, сұр қасқыр, т.б.

г)«Адасқан көжекті хайуанаттар бағына жеткіз» дидактикалық ойыны. Шытырман жолдардың ішінен баққа апаратын жолды сызып көрсетеді
.
3. Оқу іс – әрекетін қорытындылау.
а) Сұрақ – жауап әдісі арқылы сабақта алған білімдері пысықталады.
ә) Сабақ балалардың жануарлар туралы білетін өлең – тақпақтар айтуымен аяқталады.

ІІІ. Қорытынды

Қазіргі уақыттың  негізгі талаптарының бірі – білімді әлемнің бүтіндей бейнесін қабылдай алатын, логикалық ойлауы дамыған жаңаша, тәуелсіз ойлай алатын шығармашыл адамға айналдыру.
Шығармашылық тапсырмалар оқушылардың  жаңа бір нәрсені ашуы, яғни оқушы өзін белгілі бір жаңалықтардың авторы ретінде сезінеді. Бұл оған белгілі бір пән төңірегіндегі қызығушылығын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Яғни, оқушыны өзіне тарта, баули түседі.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1.Білім заңы
2. Мектептегі психология №5, 2011 жыл
3. Мектептегі психология №1 2009 жыл
4.Д. Рахымбек. Оқушылардың логика методологиялық білімдерін жетілдіру. Алматы. РКБ,
1998ж.
5.Б. Байжұманов. Оқушылардың психикалық даму ерекшеліктері. Бастаукыш мектеп,
№12, 1998ж.
6.Балаңыз мектепке дайын ба? Балалар әдебиеті, 2006 ж
7.Мектептегі психологиялық әдістемелік құрал, Астана 2005 жыл
8.Бастауыш мектеп, №11-2008 жыл
9.Қазақстан мектебі №11-12, 2008 жыл
10.Логикалық ойлау қабілетін дамыту №11, 2008, 53-54 бет
11.В.Давыдов «Бастауыш сынып оқушысының психологиялық дамуы»
12.«Балаңыз мектепке дайын ба?»,«Мектептегі психологиялық диагностика әдістемесінен», «12 жылдық білім беру бағдарламасы әдістемелерінін» тест тапсырмалар мен жаттығулар.


title: Презентация "Смежные углы" 7 класс

extracted_text:
Презентация по теме
 «Смежные углы»
ГБОУ СОШ № 79
Калининский район
Учитель математики
Сандецкая Л. Е.
Цели
ввести понятие смежных углов;
 рассмотреть свойство смежных углов;
показать, как применяется
 понятие смежных
углов при решении задач
Определение
Два угла, у которых одна сторона общая,
а две другие являются продолжениями
 одна другой, называются смежными.
A
B
O
C

АОВ и

ВОС смежные

Сторона ВО- общая
Сторона ОС является
продолжением
стороны АО

Свойство смежных углов
Сумма смежных углов равна 180
°
А
О
В
С

АОС +

ВОС=

АОВ=180
°
Назовите смежные углы
K
M
N
O
E
A
B
C
D
F
P
S
T
Решить задачи № 55, 58(а),
59, 61(б)
(учебник с. 24)


title: Презентация "Великий педагог  К. Д. Ушинский" 1 класс

extracted_text:
Урок 89  -  чтение в 1 классе, 4 четверть.
Великий
педагог
К.Д.Ушинский
Учитель Ярошевич Г.Д.
Идёт ёжик, спешит ёжик.
- Ёжик, ёж, куда идёшь?
Где ты, ёжичек, живёшь?
Отвечает детям ёж:
Меня под ёлочкой
               найдёшь.
Читаем с любовью, добротой,
сердито, грустно, весело
Константин Дмитриевич
Ушинский
                                        Ворона и рак.
Летела ворона над озером; смотрит — рак ползет. Цап его! Села на вербу и думает закусить. Видит рак, что приходится пропадать, и говорит:
— Ай, ворона! ворона! Знал я твоего отца и мать, что за славные были птицы!
— Угу! — говорит ворона, не раскрывая рта.
— И сестер и братьев твоих знал — отличные были птицы!
— Угу! — опять говорит ворона.
— Да хоть хорошие были птицы, а все же далеко до тебя.
— Ara! — крикнула ворона во весь рот и уронила Рака в воду.

Лиса Патрикеевна.
       У кумушки-лисы зубушки остры, рыльце тоненькое, ушки на макушке, хвостик на отлете, шубка тепленькая.
       Хорошо кума принаряжена: шерсть пушистая, золотистая; на груди жилет, а на шее белый галстучек.
      Ходит лиса тихохонько, к земле пригинается, будто кланяется; свой пушистый хвост носит бережно, смотрит ласково, улыбается, зубки белые показывает.
      Роет норы, умница, глубокие; много ходов в них и выходов, кладовые есть, есть и спаленки, мягкой травушкой полы выстланы. Всем бы лисонька хороша была хозяюшка, да разбойница-лиса - хитрая: любит курочек, любит уточек, свернет шею гусю жирному, не помилует и кролика.

                                 Петушок с семьёй.
Ходит по двору петушок: на голове красный гребешок, под носом красная бородка. Нос у Пети долотцом, хвост у Пети колесцом, на хвосте узоры, на ногах шпоры. Лапами Петя кучу разгребает, курочек с цыплятами созывает:
— Курочки-хохлатушки! Хлопотуньи-хозяюшки! Пестренькие-рябенькие, черненькие-беленькие! Собирайтесь с цыплятками, с малыми ребятками: я вам зернышко припас!
      Курочки с цыплятами собрались, раскудахталися; зернышком не поделились, передрались.
   Петя-петушок беспорядков не любит — сейчас семью помирил: ту за хохол, того за вихор, сам зернышко съел, на плетень взлетел, крыльями замахал, во все горло заорал: "Ку-ка-ре-ку!"

                                                Умей обождать.
      Жили-были себе брат да сестра, петушок да курочка. Побежал петушок в сад и стал клевать зеленехонькую смородину, а курочка и говорит ему: "Не ешь, Петя! Обожди, пока смородина поспеет".
        Петушок не послушался, клевал да клевал, и наклевался так, что насилу домой добрел. "Ох! — кричит петушок,— беда моя! Больно, сестрица, больно!"
         Напоила курочка петушка мятой, приложила горчичник — и прошло.
Выздоровел петушок и пошел в поле: бегал, прыгал, разгорелся, вспотел и побежал к ручью пить холодную воду; а курочка ему кричит:
— Не пей, Петя, обожди, пока простынешь.
              Не послушался петушок, напился холодной воды — и тут его стала бить лихорадка: насилу домой курочка довела. Побежала курочка за доктором, прописал доктор Пете горького лекарства, и долго пролежал петушок в постели.
             Выздоровел петушок к зиме и видит, что речка ледком покрылась; захотелось петушку на коньках покататься; а курочка и говорит ему: "Ох, обожди, Петя! Дай реке совсем замерзнуть; теперь еще лед очень тонок, утонешь".
         Не послушался петушок сестрицы: покатился по льду; лед проломился, и петушок — бултых в воду! Только петушка и видели.


title: Самостоятельная работа "Строение атома. Протонно-нейтронная модель" 11 класс

extracted_text:
Самостоятельная работа по теме
«Строение атома. Протонно-нейтронная модель»
в 11 классе.

Фоминова Елена Владимировна,
учитель физики и информатики

Вариант 1. ФИ________________________________________________
1. Атом натрия  содержит ______ протонов, _______ нейтронов и _________ электронов.
2. Сколько протонов содержится  в ядре радона  _________
3. Радиоактивный свинец , испытал один -распад. Определите массовое число нового изотопа _______________
4. Определите, насколько число нейтронов в ядре полония превышает число протонов .______
5. Для некоторых атомов характерной особенностью является возможность захвата атомным ядром одного  из ближайших к нему электронов. Как ведут себя перечисленные ниже характеристики атомного ядра при захвате ядром электрона: массовое число, заряд и число нейтронов в ядре?  Для каждой величины определите соответствующий характер изменения:     1) увеличивается,     2) уменьшается,     3) не изменяется.

Ответ_____________________

Вариант 2.  ФИ_______________________________________________
1. Атом кислорода  содержит ________ протонов, ________ нейтронов и _______ электронов
2. Сколько электронов на орбите атома натрия  ?___________
3. Ядро бария , в результате -распада превратилось в ядро_________________________
4. Определите, насколько число нейтронов в ядре радия превышает число протонов. ________
5. Радиоактивное ядро  испытывает -распад. Как изменились при этом  массовое число и заряд радиоактивного ядра, а также  число нейтронов в ядре?
Для каждой величины определите соответствующий характер изменения:
1) увеличивается,  2) уменьшается,   3) не изменяется.

Ответ_____________________

Вариант 3.  ФИ________________________________________
1. Атом азота   содержит _______ протонов, _____ нейтронов и _________ электронов.
2.  Сколько нейтронов в ядре ____________
3. Радиоактивный свинец , испытав  -распад, превратился в изотоп _____________
4. Определите, насколько число нейтронов в ядре натрия превышает число протонов .________
5. Радиоактивное ядро  испытывает -распад. Как изменились при этом  число нуклонов в ядре,  заряд ядра и  число протонов в ядре?
Для каждой величины определите соответствующий характер изменения:
1) увеличивается,  2) уменьшается,   3) не изменяется.

Ответ_____________________

Вариант 4. ФИ________________________________________
1. Атом фтора   содержит _______протонов, _______ нейтронов и _______ электронов.
2. Сколько нейтронов в ядре полония ________________
3. Ядро теллура , в результате -распада,  превратилось в ядро ________
4. Определите, насколько число нейтронов в ядре кислорода превышает число протонов .___________________
5. Радиоактивное ядро  испытывает -распад. Как изменились при этом  массовое число и заряд радиоактивного ядра, а также  число нейтронов в ядре?
Для каждой величины определите соответствующий характер изменения:
1) увеличивается,  2) уменьшается,   3) не изменяется.

Ответ_____________________

Источники информации
1. Г.Я. Мякишев, Б.Б. Буховцев. Физика. 11 класс: учебник для общеобразовательных учреждений –М.: Просвещение, 2013
2. Л.М. Монастырский Физика 10-11 классы. Тематические тесты для подготовки к ЕГЭ.-Ростов-на-Дону:Легион, 2016


title: Презентация "Как электричество попадает к нам в дом" 8 класс

extracted_text:
Как Электричество Попадает к Нам в Дом

     МБСОШ№1  Новозавидовский
             учитель технологии Азаренко.Л.Г.
Электростанции
	Электростанции бывают нескольких видов. При помощи природных компонентов и механизмов вырабатывают электричество.
Гидроэлектростанция
С помощью воды.
Ветроэлектростанция
С помощью ветра

Приливная станция
 С помощью морских приливов
Солнечная установка
 С помощью солнечной энергии
                    Солнечная установка  в США

         Солнечная электростанция  Япония

Атомная электростанции
 С помощью атомного топлива (уран)
Тепловая электростанция
 С помощью твердого топлива
(уголь, торф, дрова)
Подстанции
(повышающие трансформаторы)
	От электростанции выработанная
электрическая энергия повышается на
трансформаторах и передается далее.
Высоковольтные линии электропередач
Подстанции
(понижающие трансформаторы)
Потребители
Заводы

Фабрики

Дома

Транспорт


title: Конспект НОД "Люблю тебя, берёзонька!"

extracted_text:
ДОШКОЛЬНОЕ ОТДЕЛЕНИЕ МУНИЦИПАЛЬНГО  БЮДЖЕТНОГО      ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОГО
УЧРЕЖДЕНИЯ
                            «СРЕДНЯЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ШКОЛА № 2»
                            ДЕТСКИЙ САД «ТЕРЕМОК»

                   Конспект НОД (Познавательное развитие)
                   для детей старшего дошкольного возраста
                           «Люблю тебя, берёзонька!»

                              Г. Верхний Уфалей

                   Конспект НОД (Познавательное развитие)
                   для детей старшего дошкольного возраста
                           «Люблю тебя, берёзонька!»

Цель: Способствовать формированию у детей патриотических чувств, любви к
родной природе посредством расширения знаний о берёзе.
Задачи: Дать детям знания о лечебных свойствах берёзы;
Расширять словарный запас детей за счёт слов: белоствольная,   береста,
чечевички, березняк, дёготь;
Формировать у детей культуру общения с природой и эстетическое отношение к
ней;
Закрепить знания о берёзе и о правилах ухода за ней,  повторить пословицы,
поговорки, приметы о берёзе
Развивать мелкую моторику;
Учить передавать в рисунке характерные особенности изображения берёзы
зимой;
Воспитывать у детей отзывчивость, чувство взаимопомощи, бережное отношение
к природе.
Материал и оборудование: иллюстрации с изображением берёзы, игрушка
попугай, конверт с письмом от детей из Африки, разрезанные картинки с
изображением берёзы на каждого человека. Иллюстрации с правилами поведения
в берёзовой роще. Атласные ленточки на каждого ребёнка. Музыка для
физкультминутки, художественное слово о берёзе: приметы, пословицы,
поговорки, стихи. Изделия из бересты. дёготь; материал для рисования,
тонированная бумага синего или зелёного цвета на каждого ребёнка, кисти,
белая и чёрная гуашь, салфетки, баночки с водой.
Предварительная работа: наблюдение за берёзой в различное время года.
использование художественного слова о берёзе, чтение художественной
литературы, рисование берёзы, рассматривание иллюстраций с изображением
берёз.
Ход занятия
Дети стоят в кругу.
Воспитатель вместе с детьми:
Мы друг другу улыбнёмся,
Крепко за руки возьмёмся.
Будем нежно говорить,
Радость, счастье всем дарить.
В мире всё вокруг прекрасно:
Лес, и солнце в небе ясном.
Радуемся с каждым днём,
С природой в дружбе мы живём.
В дверь стучат. Воспитатель открывает дверь, стоит почтальон с посылкой.
Почтальон: Здравствуйте! Это детский сад «Теремок»? Здесь находятся ребята
из группы «Берёзка» (Ответы детей). У меня для вас посылка из Африки.
Передаёт посылку и уходит.
 Вос-ль: Ребята, давайте посмотрим, что же в посылке (Открывает посылку)
Ой, посмотрите здесь попугай, а у него в клюве какое-то письмо.
Достаёт игрушку попугая, читает письмо.
«Дорогие ребята, мы никогда не видели  природу  России. Не знаем,  какие у
вас растут травы, цветы, деревья. И поэтому не можем отгадать загадку:
                      Русская красавица стоит на поляне,
                    В зелёной кофточке, в белом сарафане
Мы  только знаем, что говорится в этой загадке о дереве. А вот о каком?
Помогите отгадать загадку и расскажите, пожалуйста, об этом дереве. Наш
попугай Гоша будет всё внимательно смотреть и слушать, а затем всё нам
расскажет.
                                                             Дети из Африки.
Вос-ль: Ребята, хотите помочь ребятам из Африки? (Ответы детей). Тогда ещё
раз внимательно послушайте загадку (Читает загадку, выслушивает ответы
детей). Правильно, это дерево БЕРЁЗА.
Обращает внимание детей на то, что в течение всего занятия попугай будет
всё внимательно слушать и смотреть, а затем всё о чём  говорили, расскажет
детям в Африке. (В ходе всего занятия воспитатель обращает внимание детей
на то, для кого рассказывают о берёзе, кому помогают).
Что вы можете рассказать о берёзе? (Выслушивает ответы детей)
За что вам нравится берёза? (Выслушивает ответы детей)
Какое дерево является символом России?
Кто знает, отчего произошло название «берёза»?
Ребята, вы много знаете о берёзе. А я хочу вам рассказать ещё кое-что об
этом замечательном дереве. Слово берёза в переводе означает «светлый,
белый»
- Ни в одной стране мира нет столько берез, как у нас. Насчитывается более
120 видов различных берёз. Со времен глухой старины вошла в нашу жизнь
березка. Любит наш народ зеленую красавицу за её красоту. Она растет во
всех уголках нашей необъятной родины. У всех берез очень необычная кора.
Чем необычна кора березы? (Ответы). Березу за её кору называют
белоствольной. (Дети повторяют). Белую кору называют берестой (Дети
повторяют). Береста – это защитный слой дерева. Она защищает ствол от воды
и вредных воздействий. В белой коре – бересте есть черные черточки. Они
называются чечевички. Ребята, кто знает для чего они нужны дереву? (Ответы
детей.) Через них береза дышит. (Дети повторяют слово «чечевички»,
рассматривают бересту, обследуют на ощупь).
Вос-ль: А сейчас я вам предлагаю собрать картинку из нескольких фрагментов.
(Дети собирают на местах картинки).
Молодцы, ребята, красивые берёзки у вас получились, но давайте проверим все
ли  верно собрали картинку. (Один ребёнок у доски выкладывает картинку,
остальные дети проверяют).
Хорошо, дети, вы правильно и быстро собрали картинку!
Кто сможет назвать части берёзы? (Дети показывают на иллюстрацию и
называют корень, ствол, крона: ветки и листья, серёжки – семена берёзы).
Вос-ль: Давайте рассмотрим листья берёзы. На что они похожи? (На сердечко)
Молодцы ребята вы, верно, назвали  все части дерева. (Воспитатель обобщает
ответы детей)

Мы задания выполняем,
Попугаю объясняем
Утомились мы немного
И сейчас все поиграем.

ФИЗМИНУТКА:
«Наступило утро,
Солнышко проснулось,
И березки к солнцу потянулись.
(руки вверх, встать на носочки)
Поздоровались друг с другом,
Наклонившись в стороны.
(наклоны в стороны)
С солнцем поздоровались,
Радуясь дню новому.
(руки вверх, помахать ими).
Вос-ль:  Берёза славится не только своей красотой и великолепием, это ещё и
очень полезное дерево.
Дети, какие полезные свойства берёзы вы знаете? (Ответы детей).
Вос-ль: Молодцы ребята, немало назвали полезных свойств берёзы . Я хочу
дополнить ваши ответы.
1. Берёзовые дрова зимой незаменимы. Они горят долго, дают много тепла,
обогревают жильё и выделяют приятный аромат.
2. Из бересты в старину плели обувь – лапти, делали музыкальные инструменты
– рожки. В наше время из бересты плетут сувениры (Показать детям).
3. В старину на Руси берёзовой лучиной освещали избы.( показать лучину)
4. На бересте писали наши предки. (Береста служила вместо бумаги)
5. В старину берёзовыми ветками изгоняли нечисть, вывешивая их у порога,
или выметая пол в доме. Берёзовыми вениками парятся в бане и лечат так
простуду.
6. Берёзовыми листьями в старину красили яйца на Пасху.
7. А сколько лечебных свойств у берёзы! (Выслушивает ответы детей)
Берёзовый сок – прекрасный и очень полезный напиток, рекомендуется, как
общеукрепляющее средство. Почки берёзы используют в медицине, при
заболевании сердца и почек. Из коры берёзы изготавливают таблетки
активированного угля, которые помогают при лечении желудка.(Показать
детям).
  Почки и серёжки берёзы заваривают кипятком и пьют отвар при простуде. Из
белой коры берёзы делают деготь, который применяют в медицине и в
парфюмерии, как противовоспалительное средство.
(Показать детям, дать понюхать, повторить с детьми «дёготь»).
Действительно, берёза- дерево очень полезное, а в некоторых случаях даже
незаменимое.
Недаром, издавна, о берёзе сложено много пословиц, поговорок, народных
примет и  загадок. Давайте вспомним, какие приметы, пословицы и поговорки
вы знаете?
* Из берёзы весной течёт много сока — к дождливому лету.
* Осенью листья берёз начнут желтеть с верхушки — весна ранняя, зажелтеют
снизу — поздняя.
* Коли берёза наперёд опушается, то жди сухого лета, а коли ольха —
мокрого.
* Берёза не угроза: где стоит, там и шумит
* Бела береста — да дёготь чёрен
* Зелена, а не луг, бела, а не снег, кудрява, а не голова (загадка)
* Когда береза станет распускаться, сей овес.

Вос-ль: Ребята, давайте рассмотрим иллюстрации. Что вы видите? (Много
берёз, берёзовый лес). Как называется такой лес? Лес, где растёт много
берёз, называют берёзовой рощей или березняком. Повторите, пожалуйста.
(Дети повторяют).
Вы были в берёзовом лесу? Что вы чувствовали, когда заходили в берёзовую
рощу?  Вы хотите, чтобы такая красота на земле  была всегда? Бережное
отношение к берёзе – это проявление заботливого отношения к своей малой
родине. Как,  мы должны заботиться  о красивейшем и нежном дереве – берёзе?
(Дети рассказывают, выбирая иллюстрации).
1. Правильно собирать берёзовый сок, не причиняя берёзе вреда. Достаточно
   аккуратно срезать с нее веточку, привязать к этому месту банк.Срезать
   ветку можно только с больших берез, а потом это место обязательно
   залепить садовой замазкой или землей, чтобы сок не вытекал. Лучше
   собирать сок с деревьев, предназначенных для вырубки.
2. Сажать саженцы берёзки весной.
3. Не ломать ветки.
4. Засыпать снегом корни берёзы, чтобы они не вымерзли зимой в сильные
   холода.
5. Не обрывать почки  и листья с деревьев в больших количествах.
Вос-ль: Нет на свете дерева милее и роднее берёзы! Сколько удивительных
   добрых слов можно сказать о ней.
Ребята, я  предлагаю вам разделиться на две команды и поиграть в игру
 « Кто  слов больше назовёт».
 Чья команда назовёт больше красивых, нежных и ласковых слов о берёзе,  те
   и будут победителями.
 Молодцы ребята, обе команды одинаково  много назвали нежных и красивых
   слов о берёзе
А сейчас и я хочу прочесть вам прекрасное стихотворение о берёзе, которое
   написал поэт Сергей Есенин. Послушайте пожалуйста.
Белолица, белоствольна,
Как невеста, горда и нежна.
Словно русская песня раздольная,
К небесам устремилась она.

Наряд её лёгкий чудесен,
Нет дерева сердцу милей.
И сколько задумчивых песен
Поётся в народе о ней.

Он дарит ей радость и слёзы,
И так уж она хороша,
Что, кажется, в шуме берёзы
Есть русская наша душа.

Вос-ль: Берёза воспета поэтами в стихах, писателями в прозе, композиторами
   в песнях. Это замечательное дерево является персонажем хороводов и
   картин. А вы, ребята, хотите изобразить зимнюю берёзку в своих рисунках и
   отправить работы детям в Африку? (Ответы детей). Ну, тогда смело примемся
   за дело.
Давайте разомнём наши пальчики, чтобы они были послушными.
Пальчиковая гимнастика.
Ветер по лесу летал
Листья у берёз считал
Раз, два, три, четыре, пять
Будем пальцы загибать,
А потом, а потом  по порядку разогнём.

Дети садятся за столы. На столах всё необходимое для рисования.
Воспитатель отмечает особенности рисования берёзы. Под звучание спокойной
мелодии дети выполняют задание. После выполнения работы дети выкладывают
свои рисунки, рассматривают их, отмечая вместе с воспитателем особенности
каждого нарисованного дерева.
Воспитатель предлагает собрать работы и отправить посылку в Африку.
Вос-ль: Молодцы ребята, вы прекрасно  рассказали о берёзе. Теперь и  в
Африке узнают о самом красивом и самом необыкновенном дереве . Попугай
внимательно слушал, все запомнил и  подробно расскажет  детям.
О чём мы сегодня говорили на занятии? (Дети отвечают)
Какие задания были самыми интересными? (Ответы детей).
Что сегодня нового узнали? (Ещё раз повторить).
  Я очень рада, что в нашей группе такие отзывчивые, добрые, талантливые и
умные ребята!
Никита и Ксюша быстро и правильно отгадывали загадки,
Лера и Олеся назвали много пословиц, поговорок и примет о берёзе.
Костя и Саша назвали лечебные свойства берёзы. А какие замечательные берёзы
вы нарисовали!
И за это я хочу сделать вам небольшой сюрприз. У меня есть шкатулка, в
которой находятся ленточки. Согласно старинной легенде на берёзе люди
завязывали лоскуток ткани, или ленточку и загадывали желание. Когда мы
пойдём на прогулку, каждый завяжет на берёзе свою ленточку и загадает
желание, и оно должно обязательно сбыться. (Дети берут ленточки)


title: Конспект урока "Күңелле ҡәләмдәр"

extracted_text:
Конспект урока “Күңелле ҡәләмдәр”

Маҡсат: балаларҙы үҙ- аллы материалды һайлап алып һүрәт төшөрөргә өйрәтеү;
балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү; байрам кәйефе тыуҙырыу.
Йыһазландырыу: флагтар, аҡбурҙар,  ҡәләмдәр, фломастерҙар, ҡағыҙҙар,  таҡта,
гуашь, салфеткалар, политралар.
Дәрес барышы:
Тәрбиәсе. Балалар мин һеҙгә йомаҡ әйтәм, тыңлағыҙ әле.

Ҡулланған һайын
Ҡыҫҡара бара,
Ҡыҫҡарған һайын
Оҫтара бара.    (Ҡәләм)
Тәрбиәсе. Эйе, дөрөҫ.
Күңелле көй уйнай, Рәссам килеп инә.
Рәссам.
Һаумыһығыҙ балалар. Мин Рәссам  булам.  Һүрәттәр  төшөрөргә  яратам.  Һеҙҙең
балалар баҡсаһында  бигерәк  матур  икән.  Һеҙ  балалар  баҡсаһында  нимәләр
эшләйһегеҙ?  (Балаларҙың  яуаптары:   әкиәт   тыңлайбыҙ,   бейейбеҙ,   һүрәт
төшөрәбеҙ....).
Тәрбиәсе. Эйе, беҙҙең балалар күп нәмәгә өйрәнгәндәр.Улар уйындарҙа  уйнарға
яраталар.  Әйҙәгеҙ  түңәрәк  уйыны  уйнап  күрһәтәйек:  “Бир  ҡулыңды  Әлиә”
(балалар уйнайҙар).
Рәссам.  Ҡайһылай  күңелле  уйын,  балалар  миндә  уйындар  уйнарға  яратам,
әйҙәгеҙ минең менән уйнарға.
Тәрбиәсе. Балалар уйнайбыҙмы?
“Күңелле буяуҙар”
Рәссам балаларға  төрлө  төҫтәге  флагтар  тарата.  Балалар  түңәрәк  буйлап
йүгерәләр, ә Рәссам уртала тора. Көй туҡтаһа  Рәссам  берәй  төҫтәге  флагты
өҫкә күтәрә. Кемдең төҫө тап килә шулар Рәссам янына йүгерә.
“Йәйге һүҙҙәр”
Рәссам һүҙҙәр әйтә.Әгәрҙә улар  йәнле  булһалар  (күбәләк,  сиңерткә,  терпе
һ.б.) балалар ҡулдарын өҫкә күтәрәләр. Әгәрҙә  йәнле  булмаған  предметтарҙы
әйтһә (арбуз,ямғыр, ҡояш һ.б.) ҡулдарын артҡа йәшерәләр.
Рәссам. Миңә һеҙҙең менән уйнауы бик оҡшаны, ә шулайҙа   мин  күберәк  һүрәт
төшөрөргә яратам. Ә һеҙ балалар һүрәт төшөрөргә  яратаһығыҙмы?   (балаларҙың
яуаптары).  Минбигерәк тә йәй миҙгелен яратам, ә һеҙ?
Тәрбиәсе.  Балалар  әйҙәгеҙ  улай  булғас  йәй  миҙгеленә   арнап   һүрәттәр
төшөрәйек,  һеҙ  ризамы?  (Өҫтәлдәрҙә  балалар  һайлап  алырлыҡ  итеп  төрлө
материалдар һалынған. Балалар асфальтта аҡбур  менән  һүрәт  төшөрә  алалар.
Фломастер,  гуашь,  ҡәләмдәр  менән  ҡағыҙ  битендә  һүрәт  төшөрә   алалар.
Һүрәттәрҙе эшләп бөткәс таҡтаға урынлаштыралар. Бергәләп бөтә эштәрҙе  ҡарап
сығалар.

Рәссам. Һеҙ бигерәк матур  итеп  һүрәттәр  эшләнегеҙ,  оҫта  икәнһегеҙ.  Был
балалар баҡсаһында бигерәк һәләтле  балалар  күп  икән,  һүрәттәр  төшөрөргә
яратаһығыҙ икән. Балалар һеҙ мине ҡыуандырҙығыҙ, мин һеҙгә  бүләккә  уйындар
алып килдем, бергәләп уйнарһығыҙ.
Тәрбиәсе.Рәхмәт һиңә Рәссам. Беҙ бик шатбыҙ.
Рәссам.Һеҙгә уңыштар теләйем, ләкин  миңә  икенсе  балалар  баҡсаһына  барыр
кәрәк. Һаубулығыҙ.
Тәрбиәсе. Һаубулығыҙ. Балалар әйҙәгеҙ күңелле көйгә бейеп алайыҡ.

            Муниципаль мәктәпкәсә белем биреү бюджет учреждениеһы
                Бала үҫтереү үҙәге “Аҡбуҙат” балалар баҡсаһы

                              Күңел асыу дәресе
                             “Күңелле ҡәләмдәр”
                            (уртансылар төркөмө)

                                    [pic]

                                                         Тәрбиәселәр:

                                                           Хәсәнова Ә.Ш.

                                                          Иргалина Г.Ә.