title: Жаңа білім беру сабағының құрылымы

text:
оқушылардың ойлау белсе,нділігі жоғары жағдайда таным заңдылықтарын ескере отырып алғашқы мәліметтер енгізу;
оқушыларға нені есте сақтау керектігіне нұсқау беру;
есте сақтауға және жадыда ұзақ сақтауға жағдай туғызу;
хабарлау немесе есте сақтау техникасының өзектілігін айқындау (жадыға керек мәліметтермен жұмыс, мағыналық топтастыру т.б.);
мұғалім жетекшілігімен тікелей қайталау, жартылай қорыту арқылы алғашқы бекіту;
алғашқы есте сақтау нәтижелерін бақылау;
қысқа, содан кейін ұзақ мерзім аралығында әртүрлі талаптарға негіздей отырып, соның ішінде саралау тапсырмаларын орындау арқылы, үнемі жүйелі қайталау;
жаңа білім алу үшін ішкі қайталау және бұрын қалыптасқан білім, білік, дағдыларын үнемі қолдану;
есте сақтау үшін тірек мәліметтерді білім бақылауына жиі қосу, білімді есте сақтау және қолданудың нәтижесін үнемі бағалау.
Білім, білік, дағдыны дамыту және бекіту сабағының құрылымы:
оқушыларға істейтін жұмыстың мақсатын хабарлау;
ұсынылған тапсырманы орындау үшін оқушыларға білім, білік, дағдыларын ескетүсіру;
оқушылардың әртүрлі тапсырмалар, есептер, жаттығулар орындауы;
орындалған жұмыстарды тексеру;
жіберген қателерді талқылау және оны түзету;
үйге тапсырма (егер қажет болса).
Білік және дағдыны қалыптастыру сабағының құрылымы:
сабақ мақсатын қою;
тірек болатын қалыптасқан білік және дағдыларды қайталау;
тексеру жаттығуларын өткізу;
жаңа біліктермен танысу, оларды қалыптастыру үлгілерін көрсету;
меңгеруге берілген жаттығулар;
бекітуге берілген жаттығулар;
үлгі, алгоритм, нұсқау бойынша жаттықтыру жаттығулары;


title: Қайталау сабағының құрылымы - Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек Сабақ – логикалық...

text:
негізгі ұғым, ақыл – ой қорытындысын, негізгі білім, дағдыларын, іс – әрекет тәсілдерін (ойлау және практикалық) қайталауға бағытталған үй тапсырмасын тексеру. Алдыңғы сабақта, келер қайталауғак сәйкес үй тапсырмасын іріктеу;
Сабақты ұйымдастыру. Бұл жерде тыныш, іскер жағдай туғызу керек. Мұғалім тексеру және бақылау жұмысымен баланың келесі тапсырманы түсіну дайындығын тексереді;
сабақ мақсатын қою. Мұғалім оқушыларға қандай мәліметтерді тексереді немесе бақылайтынын хабарлайды. Балалардан сәйкес ережелерді еске түсірулерін және жұмыста пайдануларын сұрайды. Оқушылар міндетті түрде өз жұмыстарын тексе,ріп отыруын ескертеді;
бақылау немесе тексеру жұмыстарының (мысал есеп, амалдарды орындау, диктант, шығарма немесе сұрақтарға жауап т.б.) мағынасын айту. Тапсырманың мөлшері немесе қиындық дәрежесі әр оқушының шамасына қарай және бағдарламаға сәйкес болуы керек;
сабақты қорытындылау. Мұғалім оқушылардың жақсы жұмыстарын таңдап алып, басқа жұмыстарында жіберген қателерді талдайды және қатемен жұмыс ұйымдастырады (оған келесі сабақ арналады);
білім және біліктерінде жиі кездесетін қателерін және кемшіліктерін анықтау, сонымен қатар білім, дағдыларын дамыту жолдарын іздестіру.
Білім, білік және дағдыны қолдану сабағының құрылымы:
сабақты ұйымдастыру (жақсы психологиялық ахуал туғызу);


title: Жинақтау – қорыту сабағының құрылымы

text:
мұғалім кіріспе сөзінде сабақтың мақсатын және жоспарын хабарлайды, өтілген тақырып немесе тақырыптардың мағынасын анық көрсетеді;
оқушылардың біліктерін дағдыландыруға, құбылыс, дәлелдерді қорыту негізінде бар білімдерін қалыптастыруға бағытталған; жеке және ұжыммен әртүрлі жазбаша және ауызша тапсырмаларды қорыту және жүйелеу түрін орындау;


Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек Сабақ – логикалық аяқталған, толық, шектеулі бағандармен негізделіп қамтылған оқу тәрбие үрдісі
Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек Сабақ – логикалық аяқталған, толық, шектеулі бағандармен негізделіп қамтылған оқу - тәрбие үрдісі. Оның құрамында күрделі тығыз байланыста оқу процесінің негізгі элементтері қамтылған: мақсат, міндет, мазмұны, әдісі, тәсілі, түрі, оқушы мен оқу арасындағы іс - әрекеттің байланысы. Сабақ өз алдына мұғалімнің шеберлігінің айқын көрінісі болғанымен, бір жағынан оқытудың психолого – педагогикалық заңдылықтарына, екінші жағынан білім беру стандартының қоятын талаптарына негізделген.
Сабақ түрлері және оның құрылымы
Түсіндіру сабақтары:
Жаңа сабақ – жаңа білім беру мақсатында.
Біріккен сабақ – жаңа білім мен өткенді және пәндер арасындағы байланысты көрсету мақсатында.
Зерттеу сабағы – іздендіру мақсатында.
Панорамалық сабақ – сабақ элементтерінің көрінісін іске асыру мақсатында.
Пысықтау сабақтары:
Бекіту сабағы – білімді меңгеру деңгейін байқау.
Саяхат сабақ – танымдық қабілетін дамыту.
Семинар сабақ – оқушының білімін тереңдету.
Қайталау сабағы – пәндерден алған білімді толық қалыптастыру.
Жарыс сабақ – оқушылар ойларының жетіктігін байқау.
Конференция сабақ – іскерлігі мен танымдық белсенділігін қалыптастыру.
Талқылау сабағы – ауызекі тілдегі, жұмыстағы жіберген қателерін арнайы талдау.
Сынау сабақтары:
Сынақ сабақ – білім мен дағдысын бір жүйеге келтіру.
Диспут сабақ – білімі мен дағдысын қалыптастыру.
Ойын, жұмбақ – оқушылар зейінін дамыту.
Сахналау сабағы – оқушылар шығармашылығын дамыту.
Жоспар:
1. Сабаққа қойылатын талаптар
2. Сабақтың негізгі компоненттері
3. Мұғалімнің сабаққа дайындалуы
4. Сабақты жоспарлау және мұғалімнің оны дайындау кезеңдері
5. Әр түрлі үлгіде көрсетілген сабақ талаптары
6. Сабақты өзіндік талдау
7. Өткізілген сабаққа мұғалімнің талдау жасау алгоритмі
8. Қазіргі сабақтың негізгі этаптары
9. Сабақ талдау түрлері мен типтері
10. Сабақтың тиімділігін арттырудың негізгі жолдары
11. Анықтама жазу әдістемесі
12. Шығармашылық жұмыстар
А. Сабақ жоспарлары.
Ә. Сыныптан тыс жұмыстары.
Б. Көрнекіліктер, дидактикалық материалдар..
В. Оқушылардың жұмыстары.
Г. Баспа материалдары.
Сабаққа қойылатын талаптар
1. Дидактикалық талаптар: сабақтың ұқыпты, айқын, дұрыс ұйымдастырылуы, оқушылар алдындағы тақырыптың дұрыс таңдап алынуы, білімдік және тәрбиелік мақсаттармен қатар сабақтың нақты тапсырмаларын ұтымды жүргізіп пайдалануына әсер етеді. Бұл талаптар сабақ жоспары мен тақырыптық жоспардың жақсы жасалуына байланысты. Сабақ жоспарында сабақтың тақырыбы, мазмұнының қысқаша жоспары, білімдік және тәрбиелік мақсаты мен тапсырмалар, құрал - жабдықтар, көрнекіліктер, сабақтың құрамының
кезеңдік түрлері, оқыту әдістері мен дидактикалық әдіс - тәсілдердің түрлері жазылады.
2. Технологиялық талаптар: Мұғалім өзі сабақ беретін сыныбындағы оқушылардың ойлау қабілетін, есте сақтауын, айтып жеткізуін, сабаққа ынта, көңіл қоюын, ерік - жігерін, т. б. психологиялық жағдайы сабақ үрдісіне ерекше әсерін тигізеді. Мұғалімнің көңіл - күйі, жинақтылығы, жүріс - тұрысы оқушыларға беріліп, оқу еңбегінің дұрыс немесе бұрыс болуына тікелей әсер етеді. Сондықтан мұғалім өз бойындағы әр түрлі психикалық, эмоциялық көңіл - күйлеріне ерік бермей өзін тежеп ұстауы қажет.
Оқушылардың жеке басын танып, зерттеу арқылы сабақ үстінде оларды мадақтап, қолдап, көмек беріп және сол сияқты сабаққа үнемі қатысып отыруын ескеруі мұғалімнің назарынан тыс қалмауы қажет
3. Гигиеналық талаптар: Сынып бөлмесіндегі гигиеналық талаптардың сақталуы, қалыпты температура мен жарықтың мол болып түсуі - балалар денсаулығының кепілі. Мұғалім оқушыларға шектен тыс физикалық немесе миға, жүйкеге салмақ салатындай ауыр тапсырмаларды бермеуі керек. Ақыл - ойдың тежелуі мен зорығуы сабақтың бір сарында болуына әкеп соқтырады. Ақпаратты қабылдауды өмірлік тәжірибемен ұштастырмау дұрыс емес. Ең бастысы, дененің әр түрлі сезім мүшелері бірдей жұмыс істеуін қатаң ескеру қажет. Мұндай үзіліс оқушының демалып, әр түрлі органдарының қалыпқа келуіне әсер етеді.
Сабақтың үш мақсаты:
Білімділік: оқушыларды білім, білік, дағды жүйесімен қаруландыру.
Тәрбиелік: оқушылардың ғылыми дүниетанымын, тұлғаның адамгершілік қасиетін, көзқарастары мен сенімін қалыптастыру.
Дамытушылық: оқыту кезінде оқушылардың танымдық қызығушылығын, шығармашылық қабілеттерін, жігерін, көңіл - күйін, тілі, жадысы, ынтасы, қиялы мен қабылдауы сияқты танымдық қабілеттерін дамыту.
Сабақтың негізгі компоненттері
1. Ұйымдастырушылық - сабақ бойы сыныпты ұйымдастыру, оқушылардың сабаққа дайындығы, тәртіп.
2. Мақсаттылық - оқушылар алдына сабақ мақсаты мен оның жеке кезеңдерінің мақсатын қою.
3. Ынталандырушылық – оқылатын оқу материалының берілген тақырып бойынша да, жалпы курс бойынша да маңыздылығын анықтау.
4. Коммуникативтілік – мұғалімнің сыныппен қарым - қатынас деңгейі.
5. Мазмұндық – оқылатын, бекітілетін, қайталанатын, өзіндік жұмыстар және т. с. с. материалдарды таңдау.
6. Технологиялық – сабақ типіне, берілген тақырыпқа, берілген сыныпқа арнап тиімді оқыту түрін, әдісі мен тәсілдерін таңдау.
7. Бақылау – бағалаушылық – сабақтағы оқушы іс - әрекетін бағалауда оны белсенділікке ынталандыру, танымдық қызығушылығын дамыту үшін пайдалану, қолдану.
8. Аналитикалық (талдау) – сабақты қорытындылау, сабақтағы оқушылар іс - әрекетін талдау, сабақты ұйымдастыру бойынша өз әрекетінің нәтижесін талдау.
Мұғалімнің сабаққа дайындалуы
Сабаққа дайындық барысындағы мұғалім әрекетінің алгоритмі
1. Сынып оқушыларының ерекшелігін есепке алу. Сынып деңгейі. Оқушылардың пәнге қызығушылығы. Сыныптың жұмыс қарқыны. Білім, білік, дағдының қалыптасуы, әр түрлі жұмыс әрекетіне қарым - қатынас, оқу жұмысының әр түріне, сонымен қатар дәстүрден тыс жұмыс түрлеріне қатысы, оқушылардың жалпы тәртібі
2. Жеке ерекшеліктерді есепке алу: жүйке жүйесінің типі, тіл табысушылығы, көңіл - күйінің өзгеруі, эмоционалдығы, оқушылардың жаңа материалды қабылдауына басшылық жасауы, көңіл - күйдің төмендеуін жеңе білуі; өз білімі мен біліктілігіне сенімділігі,.
3. Сабақты жақсы өткізуге мүмкіндік беретін ережелерді сақтау.
1) Сабақтың тақырыптағы, тақырыптың жылдық курстағы орнын анықтау, сабақтың жалпы міндеттерін бөлу; 2) Сабақ тақырыбына қатысты үш түрлі: ғылыми, ғылыми - көпшілік, әдістемелік кітаптарды таңдап алу, олардың мазмұнымен танысу; 3) Оқу бағдарламасын қарап шығу, түсіндірме хатты қайта оқу, берілген тақырып бойынша стандарт талаптарын оқып шығу, сабаққа байланысты мұғалімнен не талап ететінін анықтау; 4) Оқулық материалын еске түсіру, тірек білім, білік, дағдыны бөліп алу; 5) Сабақ міндеттерін нақтылау, басты міндетті бөліп алу, оны оқушыларға түсінікті, олар қабылдай алатындай етіп тұжырымдап жоспарға жазу; 6) Сабақта оқушы нені түсінуі керек, нені есте сақтау керек, нені біліп, сабақтан нені үйренуі керектігін анықтау; 7) Оқушыларға қандай оқу материалын, қандай көлемде, қандай мөлшерде баяндау керектігін, жетекші идеяларды дәлелдейтін қандай қызықты деректерді келтіруге болатынын анықтау; 8) Сабақ міндеттеріне сәйкес сабақ мазмұнын жіктеп алу, жаңа білім, білік, дағдыны қалыптастыратын, жаңа материалды игертетін тиімді тәсілдерді таңдап алу; 9) Оқушылардың дәптерлері мен тақтада не және қалай жазылатынын ойластыру; 10) Сабақты тұтас құбылыс ретінде қарастыра отырып, көзделген сабақ барысын сабақ жоспарына жазу.
Сабақты жоспарлау және мұғалімнің оны дайындау кезеңдері
1. Бөлім немесе тақырып бойынша сабақтар жүйесін жасау, құрастыру;
2. Бағдарлама негізінде, әдістемелік құралдар, оқулық және қосымша әдебиеттер бойынша сабақтың үш мақсатын анықтау;
3. Сабақтағы оқу материалының тиімді мазмұнын анықтау, оны бірқатар тірек бөлімге бөлу, дидактикалық өңдеу;
4. Сабақта оқушы түсініп, есте сақтауы тиіс негізгі материалды бөліп алу;
5. Сабақтың оқу міндеттерін тұжырымдау;
6. Сабақ құрылымын жасау, оның типін, тиімді әдістер мен тәсілдерін анықтау;
7. Пәнаралық байланыс пен сабақта оны пайдалану әдістерін анықтау;
8. Сабақтың барлық кезеңдеріндегі, әсіресе стандартты емес жағдайларындағы оқушы мен мұғалімнің барлық іс - әрекетін жоспарлау;
9. Сабақтың дидактикалық құралдарын таңдау;
10. Техникалық оқу құралдары мен құрал - жабдықтарды тексеру;
11. Мұғалімнің тақтаға сызып, жазатындары мен оқушылардың тақтада немесе дәптерлерінде орындайтын ұқсас жұмыстарын жоспарлау;
12. Сабақтағы оқушылардың өзіндік жұмысының түрі мен тиімді көлемін анықтау;
13. Үйде және сыныпта алған білімді бекіту, білімді жинақтау және жүйелеу түрі мен әдісін таңдау;
14. Білім, білік, дағдысы олардың қалыптасу деңгейіне сәйкес әдістермен тексерілетін оқушылардың тізімін жасау, үй тапсырмасының түрі мен көлемін анықтау;
15. Сабақты қорытындылау түрін ойластыру;
Аралас сабақ
Үй тапсырмасы бойынша нұсқаулық және тәжірибеде оларды қолдану, жаңа сабақты бірінші бекіту, жаңа материалды баяндау, үй тапсырмасының орындалуы және ертерек оқылған материалдармен білімдерін тексеру, ұйымдастыру бөлімі: өзіне келесі элементтерді қосу, күрделі құрылымдағы сабақтар осы үлгіде болады.
Оқушыларды жаңа материалды қабылдауға дайындау, үй тапсырмаларының орындалуын; оқушылардың дағдыларын және іскерлігін; өткен материалдармен білім деңгейін сұрау жолымен бағалау және әшкереленген білім нәтижесін тексеру. Тексеруде және білім бағасына қабылданады:
жеке ауызша жауап алу;
карточкамен жауап алу;
жазбаша жауап алу;
тақтада жауап алу;
басқа да жауап алу жолдары және тапсырма шешімі
Алынған білімді жинақтау және қайталау сабақ.
Пәнді бөлу немесе осындай сабақ түрі тақырыпты оқығаннан кейін өткізіледі.
Оның белгілері болып табылады:
- тапсырманың берілуі және проблема құрылымы;
- жұмыс қорытындысының бағасы және жауап қорытындысы;
- қортынды өткізу; қатені түзету;
- үй тапсырмасының нұсқаулық бойынша орындалуы
Сабақта білім, дағды, шеберлік қолдану
Сабақтың осы түріне кіргізіледі:
- Ұйымдастыру бөлім;
- білім мақсатын түсіндіру және анықтау;
- алдыда оқылған материалдармен байланысты айқындау;
- орындалған жұмыс бойынша нұсқаулық;
- оқушылардың өздік жұмысы;
- оның қортынды бағасы;
- үй тапсырмасы бойынша нұсқаулық.
Оқушының өздік жұмысы - сабақты оқытуда негізгі әдіс. Сабақта білімділік, іскерлік және дағды пайдалану пән бөлімі немесе тақырыпты оқып білудің аяқталуында қолданылады. Бұл өткен білім бойынша тәжірибелік дағды және теориялық материал біліміне ереже сияқты тексеру өткізілмейді.
Дағды және шеберлік өндіру, білімді бекіту сабағы
- ұйымдастыру бөлім;
- сабақ мақсатына түсінік және анықтама;
- оқушы білімін жаңғырту;
- алдыңғы жұмыстың мазмұнымен байланысты;
- оның орындалуы туралы нұсқаулық және тапсырма мазмұнын хабарлау;
- оқушыға оқытушылардың жетекшілігімен өздік жұмыс;
- орындалған жұмысқа баға және жинақтау;
- үй тапсырмасының орындалуы бойынша нұсқаулық.
Еңбек, оқушылардың өздік жұмысы осындай сабақта оқытудың негізгі әдісі болып табылады. Оқушы тапсырма шешеді, есептеулерді орындайды, басқа материалдармен және кітаппен өзі жұмыс істейді.
Сабақты өзіндік талдау
Оқушылардың көтерілуін, жетістігін ескере отырып іс - жүзінде орындалған мен жоспарланғанды салыстыру арқылы өз іс - әрекетінің соңғы нәтижесін бағалау мақсатында жүргізілген мақсаттың мазмұны мен міндеттеріне шын жүректен ой - тұрғысында жүйелеп орналастыру болып табылады.
Өткізілген сабаққа мұғалімнің талдау жасау алгоритмі
1. Қандай талаптар басшылыққа алынды?
2. Тақырыптағы сабақтардың өзара байланысы қалай есепке алынды?
3. Оқушылардың ерекшелігі: нашар және жақсы оқитын оқушылар ерекшелігі қалай есепке алынды?
4. Сабақтың үш мақсаты қалай анықталды?
5. Оқушылардың іс - әрекеті қалай жоспарланды?
6. Сабақтағы оқу материалы дұрыс таңдалды ма?
7. Мұғалім мен оқушылардың әдіс - тәсілдері өзін ақтады ма, егер жоқ болса, неге?
8. Қолданылған техникалық оқу құралдары мен көрнекіліктер өзін ақтады ма, егер жоқ болса, неге?
9. Оқушылардың танымдық қабілетінің дамуына не ықпал етті?
10. Оқушылардың өзіндік жұмыстарының педагогикалық құндылығы неде?
11. Сабақ оқушылардың дүниетанымын қалыптастыруға, олардың тәрбиесі мен адамгершілік қасиеттерінің дамуына, жігері, мінез - құлқы мен жеке мәдениетіне қалай әсер етті?
12. Сабақ барысы: не көзделіп, қалай өтті?
13. Сабақ кезінде сыныпта, жекелеген оқушыларда қандай қиындықтар туындады? Олардың пайда болу себептері мен шешу жолдары.
14. Сабақ мақсаты мен міндеттеріне жетті ме, қандай көрсеткіштер бойынша ол анықталды, егер сабақ өз мақсатына жетпесе, не кедергі болды?
15. Сабақ нәтижелілігін бағалау.
16. Мұғалімнің өзін бағалауы.
17. Сабақты жетілдіру жолдары.
Сабақ талдау түрлері мен типтері
Сабақ талдау типтері
1.– толық - мұғалім іс - әрекетінің стилін анықтау мен іс тәжірибесін, оқу – тәрбие үрдісін сапалы ұйымдастыруды бақылау мақсатында жүзеге асырылады.
2. – қысқа - жалпы сапасын бағалау мақсатында және негізгі дидактикалық категорияларды айқындайды;
3. – кешенді – сабақты ұйымдастыру формасы, әдісі, мазмұны, мақсаты арасындағы байланыс пен бірлігін жан – жақты қарастыруды болжайды. Көп жағдайда бір тақырыпқа байланысты бірнеше сабақтарды талдауда және жас мамандарды оқытуда қолданылады.
Талдаудың әр қайсының бірнеше түрлері бар: дидактикалық, психологиялық, тәрбиелік, методологиялық, ұйымдастырушылық.
Педагогикалық талдаудың мақсаттары әр түрлі болуы мүмкін, осыған сүйене отырып сабақтың бір аспектісіне (жалпы педагогикалық, психологиялық т. б.) сәйкес келетін жекеленген талдау жүзеге асырылады.
Сабақтың тиімділігін арттырудың негізгі жолдары
• танымдылық, тәрбиелік және дамытушылық мақсатты қою мен шешу;
• оқу үрдісінің қолайлығы (оқушының жеке дара мүмкіндіктері мен қабілетін ескере отырып оқытудың барлық кезеңдерінде ең қолайлы нұсқасын таңдау);
• оқушылардың танымдылық қызығушылықтарын қалыптастыру мен ынталандыру;
• оқытудың ынталандыру әдістері мен тәсілдерін қолдану;
• оқушылардың өзіндік іс - әрекетін ұйымдастыру;
• жалпы және арнаулы білім, білік, дағды тұтастығын қалыптастыру;
• қарама – қарсы байланыстың шапшаңдығын ұйымдастыру;
• оқушы мен мұғалімнің қарым – қатынасының ынтымақтастығын қалыптастыру, жағымды психологиялық қолайлы ахуалды қамтамасыз ету
Анықтама жазу әдістемесі
Кез келген анықтама құрылымы мына бөлімдерден тұрады:
1. Анықтама тақырыбы (не тексерілді?)
2. Тексеру мақсаты (не үшін тексерілді?)
3. Тексеру мерзімі (қашан тексерілді? Тексеру жүргізілген күндер нақты көрсетіледі)
4. Тексерушілер көрген «сурет», фактілердің көрсетілуі (не анықталды? Оның себебі неде?)
5. Ұсыныстар, іс - әрекет бағдарламасы мен оған қатысушылар (не істеу керек?)
Анықтама жазылып біткен соң, тексерілген кісілер онымен таныстырылады, қажет болған жағдайда тиісті өзгертулер де енгізілді.


«Қазіргі замандағы сабақ - білім беру сапасының негізгі факторы» Сабақ құрылымы
Сабақ түрлері
Жаңа білім беру сабағының құрылымы
Білім, білік, дағдыны дамыту және бекіту сабағының құрылымы:
Қайталау сабағының құрылымы
Білімді тексеру сабағының құрылымы
Жинақтау – қорыту сабағының құрылымы
Аралас сабақтың құрылымы
Жас маманға берілетін кеңестер
Сабақтың өзіндік талдауы
Озық тәжірибелі педагогтар
Сабақ құрылымы: Қазіргі таңда ғылыми ақпарат ағымы өте үлкен, оқыту уақыты шектеулі. Ең маңызды талаптардың бірі оқытудың әдістері мен тиімді мазмұнын табу болып саналады.
Сабақтың құрылымы дидактикалық мақсат негізінде құрылады, оқу материалының мазмұны, оқу іс-әрекетінің барысында жүзеге асырылатын ақыл-ойлық және практикалық операция құрамына, психологиялық заңдылықтары мен жағдайына (класс құрамына, дайындық деңгейіне, кесел келтіретін және күшті оқушылардың әсері т.б.) сәйкес құрылады. Қандай да бір оқу материалының меңгерілу деңгейінің заңдылыға сәйкес мұғалім үйренудің логикасын, реттілігін құрады, ол оқытудың нақты әдістері мен амалдардың көптеген түрлерінің сан алуандылығымен байқалады.
Сабақ түрлері Қазіргі сабақтың негізгі кезеңдері
Ұйымдастыру кезең, оқушылардың сабаққа деген сыртқы және ішкі (психологиялық) дайындығы.
Үй тапсырмасын тексеру.
Оқушыны жаңа тақырыпқа дайындау үшін білім, білік, дағдыларын тексеру.
Оқушылардың алдына тапсырманың мақсатын қою.
Жаңа ақпаратты қабылдауына және меңгеруіне жағдай туғызу, ұйымдастыру.
Тақырыпты алғашқы қабылдауын тексеру.
Ақпаратты айқындау, қайта айту арқылы, үлгі бойынша жаттығуларды (соның ішінде нұсқауларды ауыстыру) қолдану арқылы меңгерту іс – әрекеттерінің тәсілдерін ұйымдастыру.
Ертеде меңгерілген білім, білік, дағдыларының негізінде проблемалық мәселелерді шешу арқылы іс – әрекеттер тәсілдерін меңгеру және білімді шығармашылық жолымен іздеу және қолдану.
Сабақта өткенді қорытындылау және оны ертеде меңгерілген білім жүйесіне енгізу.


title: «Қазіргі замандағы сабақ - білім беру сапасының негізгі факторы»


text:
негізгі ұғым, ақыл – ой қорытындысын, негізгі білім, дағдыларын, іс – әрекет тәсілдерін (ойлау және практикалық) қайталауға бағытталған үй тапсырмасын тексеру. Алдыңғы сабақта, келер қайталауғак сәйкес үй тапсырмасын іріктеу;
қайталау жұмысының қорытындысын шығару, сабақта оқу әрекеттерінің нәтижесін тексеру;
үйге тапсырма.
Білімді тексеру сабағының құрылымы:
Сабақты ұйымдастыру. Бұл жерде тыныш, іскер жағдай туғызу керек. Мұғалім тексеру және бақылау жұмысымен баланың келесі тапсырманы түсіну дайындығын тексереді;
сабақ мақсатын қою. Мұғалім оқушыларға қандай мәліметтерді тексереді немесе бақылайтынын хабарлайды. Балалардан сәйкес ережелерді еске түсірулерін және жұмыста пайдануларын сұрайды. Оқушылар міндетті түрде өз жұмыстарын тексе,ріп отыруын ескертеді;
бақылау немесе тексеру жұмыстарының (мысал есеп, амалдарды орындау, диктант, шығарма немесе сұрақтарға жауап т.б.) мағынасын айту. Тапсырманың мөлшері немесе қиындық дәрежесі әр оқушының шамасына қарай және бағдарламаға сәйкес болуы керек;
сабақты қорытындылау. Мұғалім оқушылардың жақсы жұмыстарын таңдап алып, басқа жұмыстарында жіберген қателерді талдайды және қатемен жұмыс ұйымдастырады (оған келесі сабақ арналады);
білім және біліктерінде жиі кездесетін қателерін және кемшіліктерін анықтау, сонымен қатар білім, дағдыларын дамыту жолдарын іздестіру.
Білім, білік және дағдыны қолдану сабағының құрылымы:
сабақты ұйымдастыру (жақсы психологиялық ахуал туғызу);
сабақ тақырыбы мен мақсатын хабарлау;
біліктерін қалыптастыру үшін керекті жаңа білімді зерттеу;
алғашқы білімдерін қалыптастыру, бекіту және оларды стандартты (күнделікті) жағдайда қолдана білу;
өзгертілген жағдайда білім және біліктерін қолдануға жаттығу;


title: Жинақтау – қорыту сабағының құрылымы

text:
мұғалім кіріспе сөзінде сабақтың мақсатын және жоспарын хабарлайды, өтілген тақырып немесе тақырыптардың мағынасын анық көрсетеді;
оқушылардың біліктерін дағдыландыруға, құбылыс, дәлелдерді қорыту негізінде бар білімдерін қалыптастыруға бағытталған; жеке және ұжыммен әртүрлі жазбаша және ауызша тапсырмаларды қорыту және жүйелеу түрін орындау;
білім және біліктерін қорыту және жүйелеу, алғашқы алынған және қалыптасқанды жаңамен байланыстыру;
сабақ нәтижесі және қорытынды;
үйге тапсырма;
оқушыларға жаңа тақырыпты игеру үшін қажет дайындық (алдын ала) жұмысы.
Жас маманға берілетін кеңестер
Сабақта өтетін бағдарламаның тарауын мұқият оқыңыз.
Осы бөлімді жадыңызға берік ұстаңыз.
Оқу матералын талдаңыз.
Сабақтың мақсатын белгілеп алыңыз. Сабақ нәтижесінде неге жетпек ойыңыз бар еді деген сауалға жауап беріңіз.
Сынып ұжымын, жеке оқушыларды елестетіңіз, олармен сабақ мақсатына жету жолдарын қарастырыңыз.
Берілген сынып оқушыларына ең нәтижелі әдіс тәсілдерді таңдап алыңыз.
Таңдаған тәсілдеріңіз бен өз мүмкіндіктеріңізді келістіре отырып, сабақтағы өзіңіздің іс-әрекетіңізді анықтаңыз.
Сабақтың құрылысы мен барысын ойластырыңыз.
Барлық дайындықтарыңызды жоспарға немесе конспектіге жазып алыңыз.
Іштей немесе дыбыстап жоспардың түйінді жерлерін қайталаңыз.
Өзіңізді тексеріңіз.
а/ сабақта қандай деректер, жалпы түсініктер,себеп-салдарлық байланыстар болу керек;
ә/берілген сабақта қандай білім қалыптасады;
б/ қандай әлемдік көзқарастағы түсініктер, саяси, адамгершілік және эстетикалық бағалауларды қалыптастыру керек;
в/ берілген материалды оқу барысында оқушылардың бойында қандай сезім-күй тудыру керек.
Кабинетке қоңыраудан сәл бұрын келіңіз. Кабинеттің сабаққа дайындығын /жиһаздың дұрыс тұрғанын, тақтаның таза екенін,
ТОҚ, көрнекіліктердің дайындығына көз жеткізіңіз.
Сыныпқа соңғы болып кіріңіз. Барлық оқушының ұйымдаса қарсы алғанын талап етіңіз.
Сыныпқа көз жүгіртіп, әсіресе тәртібі нашар оқушыларға міндетті түрде көз
салыңыз.Оқушыларға ұйымдасқан сабақтың көркемдігін көрсетуге тырысыңыз, тек бұған уақытты бірте – бірте аздатыңыз
Сынып жорналынан өз пәніңізді іздеуге уақыт жұмсамаңыз. Оны қоңырауда дайындап қоюға болады. Кезекшілерді мұғалімнің үстеліне сабаққа келмегендердің аты-жөні жазылған парақты қалдыруға үйретіңіз.
Сабақты батыл бастаңыз.Оқушыларға: кім үй тапсырмасын жасамай келді ? деген сұрақты қоймаңыз.Бұл сауал үй тапсырмасын орындамауды күнделікті іс сияқы қылып көрсетуі мүмкін. Сабақ балалардың сабақ басынан аяғына дейін жұмыспен шұғылданып отыратындай құрылуы тиіс. Үзілістер, баяулық, әрекетсіздік- тәртіп бұзушылар екенін ескеріңіз.
Оқушыларды мазмұны қызық материалдармен, ой салумен баулып, сабақты бақылап, үлгірімі төмен балалардың өз күшіне сенуіне көмек беріңіз.Сынып түгелдей көзден таса қалмасын. Әсіресе назары тұрақсыз, әлденемен айналысып кететіндерді назардан тыс қалдырмаңыз.Жұмыс тәртібін бұзушылардың алдын алыңыз.
Сабақ үстінде өзге жұмыспен айналысатын оқушыларға көбірек сұрақтар қойып, зейінін өзіңізге аударыңыз.
Оқушы білімін бағалауда өз сөзіңізді іскерлік және қызығушылық қабілетпен ұштастырыңыз. Оқушының немен жұмыс істеу керектігіне нұсқау беріп, аталған тапсырманың орындалуын қадағалаңыз. Бұл еңбекке деген жауапкершілікке үйретеді. Оқушы мұғалімнің тапсырмасын міндетті түрде орындау керектігіне үйренеді.
Баға қою үшін оқушының ынтасы мен тәртібін ескеріп, оқушының білімін объективті түрде бағалаңыз.
Сабақты сыныптың жалпы бағалаумен және жекелеген оқушылардың біліміне баға қоюмен аяқтаңыз. Оқушылар сабаққа деген өз еңбектерінің нәтижесін сезініп, шаттыққа бөленсін. Тәртібі нашар оқушылардың жұмыстағы оң нәтижесін ескеріңіз, дегенменде бұндай іс-әрекетпен болмашы жетістікті бағалауды жиі қайталамауға тырысыңыз.
Сабақты қоңыраумен аяқтаңыз.Кезекшіге өз міндетін ескертіңіз.
Орынсыз ескерту жасаудан аулақ болыңыз.
Басқалардың көмегіне сүйенбеңіз. Педагогикалық практикада
тәртіпке шақыру - мұғалімнің пайдасына шешілмейтінін ескеріңіз. Көмекке оқушыларды шақырыңыз. Сынып оқушылары тәртібі нашар оқушыларды қолдамаған жағдайда мәселені шешу оңай.
12.Сыныптың бөлігімен немесе тұтас сыныппен келіспеушілікке жол бермеңіз, егерде осындай жағдайға тап болсаңыз мәселені оңды шешу жолын қарастырыңыз.
Мұғалімнің қылығының дұрыстығына күмән туып, тіпті оның кінәсі сөзсіз дәлелді болса, келіспеушілік оқушылардың пайдасына шешілу керек екенін ескеріңіз.
Н.А.Добралюбованың «Оқушылардың көз алдында іс-әрекеті толық ақталған мұғалім – бұл әділ мұғалім» деген сөзін есте сақтаңыз.


title: Сабақтың өзіндік талдауы - Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек Сабақ – логикалық...

text:
Сабақтың өзіндік талдауы
Мұғалімнің сабақты талдауға қойылатын негізгі талаптар:
• талданатын тақырыптың мақсаты мен міндеті;
• дидактика, психология, әдістеме, бағдарлама, нормативтік талаптар мен әдістемелік ұсыныстардың негізін білу;
• өз сабағына талдау жасайтын позиция мен көрсеткіштерді айдындай білу;
• оқушылардың ерекшеліктерінің мінездемесі және сабақтағы жұмыста оның ескерілуі;
• сабақтың жоспарын, түрін, құрылымын, мазмұнын, әдіс – тәсілдерін дәлелдеу;
• сабақ барысында оқушылардың орындайтын жаттығулар мен тапсырмалардың оқу міндеттерінің жүйесінде психологиялық және педагогикалық бағалау;
• сабақтың әртүрлі кезеңдерінде оқушылардың ойлау қабілетінің өз бетінділігінің дамуын бағалау;
• сабақтың жоспарланған міндеттерін жүзеге асыру;
• сабақта фактілер мен әрекеттердің педагогикалық мақсатқа лайықтылығын бағалау;
• сабақтың кезеңдерінің өзара байланысын көрсету мен бағалай білу;
• жүргізілген сабаққа(немесе кейбір кезеңдеріне) қанағаттануы (қанағаттанбауы);
• сәтсіздіктерді немесе кемшіліктерді жоюды іске асыру жолдары;
Сабақты өзіндік талдау
1. Сабақтың жалпы құрылымын бағалау:
Бұл өткізілген сабақ сабақтың қандай түріне жатады?
Бұл сабақтың бөлім, тарау, тақырып ішіндегі орны қандай?
Осы үлгідегі сабақтардың ішінде элементтері нақты белгіленген бе?
Сабақтың әр бөлігіне жұмсалатын уақыт мөлшері дұрыс белгіленген бе?
2. Сабақтың дидактикалық мақсатын жүзеге асыру:
Осы тақырыптағы (сұрақтағы) бағдарламаның талаптарының барлығы байқалды ма?
Жаңа материалды түсіндірген кеде оқушылар қаншалықты белсенді болды(қабылдауы, түсінуі, танымдылық қызығушылықтың оянуы)?
Жаңа материалдың жеке «бөліктерінің» шешілу жолдары дұрыс таңдалды ма?
Жаңа материалды оқыту кезінде нені өзгертуді қажет етті және қалай?
Алғашқы, жалғасқан бекіту өз орнын таба алды ма? (сабақтың арнайы таңдалған кезеңінде жаңа материалмен түсіндіру барысында бекіту орын аблы ма)
Оқушылардың білім, білік, дағды деңгейінің сапасы қалай бағаланды (оқушылардың қамтылуы қаншалықты, тақтаға шығару принципі т.б.)?
3. Оқыту үрдісінде оқушылардың дамуын жүзеге асыру:
оқушылардың ойлау операцияларының негізіне (талдау, синтез, жалпылау, топтастыру, жүйелеу) қамтылуы орын алды ма?
Пәннің ішінде және пән аралық байланыс құру жүзеге асырылды ма?
Шығармашылық ойлауды дамыту әдістері қолданылды ма?
Жалпы дамуына қатысты қандай – бір ақпарат орын алды ма?
Оқушылардың эстетикалық дамуы орын алды ма?
4. Сабақ барысында тәрбиелеу.
Оқу материалының мазмұнындағы барлық тәрбие мүмкіндіктері қолданылды ма?
Дүние танымын қалыптастыруда қандай жұмыс жүргізілді?
Сабақта оқытудың өмірмен байланысы қалай жүзеге асырылды?
Мұғалім тұлғасының тәрбиелік әсері қандай болды?
5. Дидактиканың негізгі принциптерін сақтау.
Оқытудың принциптерін жүзеге асыруда мұғалімнің іс әрекеті мен оқушы іс - әрекеті дұрыс ұйымдастырылды ма?
6. Оқыту әдістерін таңдау.
Оқытудың әдістерін таңдауда жалпы талаптар ескерілді ме (дидактикалық мақсаты, оқу материалының спецификасы, пәннің, оқушының жас ерекшелігі мен жеке қабілеттерінің жалпы мақсаттық бағытылыққа байланысы т.б.)?
7. Сабақтағы мұғалімнің жұмысы.
Сабақта мұғалімнің қандай іс-әрекеті орын алды қандай көлемде (сөйлеу іс-әрекеті, тыңдау, жазу, оқушыларға көмек т.б.)?
Класпен қарым-қатынасқа орнатылды ма?
8. Оқушылардың сабақтағы жұмысы.
Сабақтың әртүрлі кезеңдеріндегі оқушылардың белсенділігі қандай болды?
Сабақта оқушылардың қандай іс-әрекеті орын алды?
Сабақта қандай тәртіп болды және неге?
9. Сабақтың гигиеналық жағдайы.
Класс бөлмелері жеткілікті жарық болды ма?
Оқушылар денсаулығы, бойы, үлгерімене байланысты отырғызылған ба?
Сабақ кестесіне дұрыс қойылған ба?
10. Кейбір әлеуметтік міндеттер.
Педагогикалық кеңес, әдістемелік бірлестік немесе мектептің зерттеуімен қабылданған шешімімен байланысты міндеттер.
Жағдайға байланысты талдау барлық параметр негінде аталғандардың ішіннен талдаудың бір-екі түрін ғана алуға болады.
Өзіндік талдау – мұғалімнің келесі сабаққа дайындалудың бастамасы.
Пояснительная записка
Методические указания к практическим и самостоятельным работам предназначены для отработки практических умений по дисциплине «Биология» в соответствии с Государственными требованиями к минимуму содержания и уровню подготовки выпускников по профессии: 23.01.03 Автомеханик
Программой предусмотрено 26 часов самостоятельной внеаудиторной работы, 6 часов практических занятий. Методические рекомендации к практическим и самостоятельным работам предназначены для работы на занятиях в аудитории, при подготовке заданий для практического изучения и для самостоятельной внеаудиторной работы студентов. Данные методические рекомендации включают перечень рефератов для самостоятельной работы, правила и порядок выполнения работ, список рекомендуемой литературы, критерии оценивания и контрольные вопросы для защиты. Практическая часть содержит задания, пояснения и рекомендации по их выполнению, требования к оформлению и представлению отчета о выполнении. По окончании работы результат должен быть представлен преподавателю. В случае возникновения вопросов по выполнению обучающиеся всегда могут обратиться за помощью и консультацией к преподавателю.
В результате выполнения практических работ обучающийся должен уметь добиваться результатов
личностных:
− сформированность чувства гордости и уважения к истории и достижениям отечественной биологической науки; представления о целостной естественнонаучной картине мира;
− понимание взаимосвязи и взаимозависимости естественных наук, их влияния на окружающую среду, экономическую, технологическую, социальную и этическую сферы деятельности человека;
− способность использовать знания о современной естественно-научной картине мира в образовательной и профессиональной деятельности; возможности информационной среды для обеспечения продуктивного самообразования;
− владение культурой мышления, способность к обобщению, анализу, восприятию информации в области естественных наук, постановке цели и выбору путей ее достижения в профессиональной сфере;
− способность руководствоваться в своей деятельности современными принципами толерантности, диалога и сотрудничества; готовность к взаимодействию с коллегами, работе в коллективе;
− готовность использовать основные методы защиты от возможных последствий аварий, катастроф, стихийных бедствий;
− обладание навыками безопасной работы во время проектно-исследовательской и экспериментальной деятельности, при использовании лабораторного оборудования;
− способность использовать приобретенные знания и умения в практической деятельности и повседневной жизни для соблюдения мер профилактики отравлений, вирусных и других заболеваний, стрессов, вредных привычек (курения, алкоголизма, наркомании); правил поведения в природной среде;
− готовность к оказанию первой помощи при травмах, простудных и других заболеваниях, отравлениях пищевыми продуктами;
метапредметных:
− осознание социальной значимости своей профессии/специальности, обладание мотивацией к осуществлению профессиональной деятельности;
− повышение интеллектуального уровня в процессе изучения биологических явлений; выдающихся достижений биологии, вошедших в общечеловеческую культуру; сложных и противоречивых путей развития современных научных взглядов, идей, теорий, концепций, гипотез (о сущности и происхождении жизни, человека) в ходе работы с различными источниками информации;
− способность организовывать сотрудничество единомышленников, в том числе с использованием современных информационно-коммуникационных технологий;
− способность понимать принципы устойчивости и продуктивности живой природы, пути ее изменения под влиянием антропогенных факторов, способность к системному анализу глобальных экологических проблем, вопросов состояния окружающей среды и рационального использования природных ресурсов;
− умение обосновывать место и роль биологических знаний в практической деятельности людей, развитии современных технологий; определять живые объекты в природе; проводить наблюдения за экосистемами с целью их описания и выявления естественных и антропогенных изменений; находить и анализировать информацию о живых объектах;
− способность применять биологические и экологические знания для анализа прикладных проблем хозяйственной деятельности;
− способность к самостоятельному проведению исследований, постановке естественно-научного эксперимента, использованию информационных технологий для решения научных и профессиональных задач;
− способность к оценке этических аспектов некоторых исследований в области биотехнологии (клонирование, искусственное оплодотворение); • предметных:
− сформированность представлений о роли и месте биологии в современной научной картине мира; понимание роли биологии в формировании кругозора и функциональной грамотности для решения практических задач;
− владение основополагающими понятиями и представлениями о живой природе, ее уровневой организации и эволюции; уверенное пользование биологической терминологией и символикой;
− владение основными методами научного познания, используемыми при биологических исследованиях живых объектов и экосистем: описанием, измерением, проведением наблюдений; выявление и оценка антропогенных изменений в природе;
− сформированность умений объяснять результаты биологических экспериментов, решать элементарные биологические задачи;
− сформированность собственной позиции по отношению к биологической информации, получаемой из разных источников, глобальным экологическим проблемам и путям их решения.
Критерии оценки по дисциплине «биология»
ОЦЕНКА УСТНОГО ОТВЕТА
Оценка «5»:
- ответ полный и правильный на основании изученной теории
-материал изложен в определенной логической последовательности
-ответ самостоятельный
Оценка «4»:
-ответ полный и правильный на основании изученной теории
- материал изложен в определенной логической последовательности, при
этом допущены 2-3 несущественные ошибки, исправленные по требованию учителя
Оценка «3»:
-ответ полный, но при этом допущена существенная ошибка или ответ
неполный, несвязный, по наводящим вопросам учителя
Оценка «2»:
- при ответе обнаружено непонимание учеником основного содержания учебного материала или допущены существенные ошибки, которые ученик не может исправить при наводящих вопросах учителя
ОЦЕНКА ПИСЬМЕННЫХ РАБОТ
(развернутый ответ на вопрос)
Оценка «5»:
- ответ полный и правильный, возможна несущественная ошибка
Оценка «4»:
- ответ неполный или допущено не более 2-х несущественных ошибок
Оценка «3»:
- работа выполнена не менее, чем на половину, допущена одна существенная ошибка и при этом две-три несущественные
Оценка «2»:
- работа выполнена меньше, чем на половину или содержит несколько существенных ошибок
Список рефератов для самостоятельной внеаудиторной работы.
Клеточная теория строения организмов. История и современное состояние
Наследственная информация и передача ее из поколения в поколение
Драматические страницы в истории развития генетики
Успехи современной генетики в медицине и здравоохранении
История развития эволюционных идей до Ч.Дарвина
Система природы» К.Линнея и ее значение для развития биологии
Современные представления о механизмах и закономерностях эволюции
Современные представления о зарождении жизни. Рассмотрение и оценка различных гипотез происхождения
Современный этап развития человечества. Человеческие расы. Опасность расизма
Воздействие человека на природу на различных этапах развития человеческого общества
Влияние окружающей среды и ее загрязнения на развитие организмов
Влияние курения, употребления алкоголя и наркотиков родителями на эмбриональное развитие ребенка
Витамины, ферменты, гормоны и их роль в организме. Нарушения при их недостатке и избытке
Причины и границы устойчивости биосферы к воздействию деятельности людей
Биоценозы (экосистемы) разного уровня и их соподчиненность в глобальной экосистеме — биосфере
Видовое и экологическое разнообразие биоценоза как основа его устойчивости
Повышение продуктивности фотосинтеза в искусственных экологических системах
Различные экологические пирамиды и соотношения организмов на каждой их ступени
Пути повышения биологической продуктивности в искусственных экосистемах
Роль правительственных и общественных экологических организаций в современных развитых странах
Рациональное использование и охрана невозобновляемых природных ресурсов (на конкретных примерах).
Опасность глобальных нарушений в биосфере. Озоновые «дыры», кислотные дожди, смоги и их предотвращение.
Экологические кризисы и экологические катастрофы. Предотвращение их возникновения.
Практические работы
Практическая работа №1
Тема: Сравнение строения клеток растений и животных по готовым микропрепаратам.
Цель: изучить строение растительной и животной клеток, выявить их сходство и различия.
Оборудование и материалы: таблицы, иллюстрации, микропрепараты растительных и животных клеток, микроскоп, учебник биологии.
Ход работы.
Подготовить микроскоп к работе. Рассмотреть микропрепараты растительной и животной клеток. Зарисовать в тетрадь.
Заполнить таблицу, занести в не основные органоиды клеток и написать их функции.
Выявить черты сходства и различия.
Практическая работа №2
Тема: Составление простейших схем моногибридного и дигибридного скрещивания.
Цель: Научиться решать простейшие задачи по теме: Дигибридное скрещивание.
Оборудование и материалы: учебник, дидактический материал.
Ход работы.
Решить задачи.
А.У свиней черная окраска доминирует над рыжей, а длинная щетина над короткой. Гены не сцеплены. Какое потомство получится при скрещивании черного с длинной щетиной самца (дигетерозиготного) и черной короткошерстной самкой (гомозиготной)? Составить схему, определить генотипы родителей и потомства.
Б. В семье кареглазых праворуких родителей родились разнояйцевые близнецы, один из которых кареглазый левша, а другой голубоглазый правша. Какова вероятность рождения следующего ребенка, похожим на своих родителей?
Контрольные вопросы.
Сформулируйте закон Менделя, которым вы руководствовались при решении задач.
Практическая работа №3
Тема: Решение генетических задач.
Цель: Научиться решать простейшие задачи по генетике.
Оборудование и материалы: учебник, дидактический материал.
Ход работы.
Решить задачи.
А. У человека ген длинных ресниц доминирует над геном коротких ресниц. Женщина с длинными ресницами, у отца которой ресницы были короткими, вышла замуж за мужчину с короткими ресницами. Выясните:
1) Сколько типов гамет образуется у женщины?
2) Сколько типов гамет образуется у мужчины?
3) Какова вероятность рождения в данной семье ребенка с длинными ресницами?
4) Сколько разных генотипов может быть у детей в этой семье?
5) Сколько разных фенотипов может быть у детей в этой семье?
Б. У человека ген полидактилии (многопалости) доминирует над нормальным строением кисти. У жены кисть нормальная, муж гетерозиготен по гену полидактилии. Определите вероятность рождения в этой семье многопалого ребенка.
В. При скрещивании черной самки кролика с белым самцом в первом поколении получили потомство черного цвета. Составьте схему данного скрещивания и определите:
1) Какая окраска шерсти у кроликов доминирует?
2) Каковы генотипы родителей и гибридов первого поколения по признаку окраски шерсти?
3) Какие генетические закономерности проявляются при такой гибридизации?
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек Сабақ – логикалық аяқталған, толық, шектеулі бағандармен негізделіп қамтылған оқу тәрбие үрдісі
Байланысты: Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек
Сабақтың түрлері мен типтері туралы мұғалімдерге әдістемелік көмек Сабақ – логикалық аяқталған, толық, шектеулі бағандармен негізделіп қамтылған оқу - тәрбие үрдісі. Оның құрамында күрделі тығыз байланыста оқу процесінің негізгі элементтері қамтылған: мақсат, міндет, мазмұны, әдісі, тәсілі, түрі, оқушы мен оқу арасындағы іс - әрекеттің байланысы. Сабақ өз алдына мұғалімнің шеберлігінің айқын көрінісі болғанымен, бір жағынан оқытудың психолого – педагогикалық заңдылықтарына, екінші жағынан білім беру стандартының қоятын талаптарына негізделген.
Сабақ түрлері және оның құрылымы
Түсіндіру сабақтары:
Жаңа сабақ – жаңа білім беру мақсатында.
Біріккен сабақ – жаңа білім мен өткенді және пәндер арасындағы байланысты көрсету мақсатында.
Зерттеу сабағы – іздендіру мақсатында.
Панорамалық сабақ – сабақ элементтерінің көрінісін іске асыру мақсатында.
Пысықтау сабақтары:
Бекіту сабағы – білімді меңгеру деңгейін байқау.
Саяхат сабақ – танымдық қабілетін дамыту.
Семинар сабақ – оқушының білімін тереңдету.
Қайталау сабағы – пәндерден алған білімді толық қалыптастыру.
Жарыс сабақ – оқушылар ойларының жетіктігін байқау.
Конференция сабақ – іскерлігі мен танымдық белсенділігін қалыптастыру.
Талқылау сабағы – ауызекі тілдегі, жұмыстағы жіберген қателерін арнайы талдау.
Сынау сабақтары:
Сынақ сабақ – білім мен дағдысын бір жүйеге келтіру.
Диспут сабақ – білімі мен дағдысын қалыптастыру.
Ойын, жұмбақ – оқушылар зейінін дамыту.
Сахналау сабағы – оқушылар шығармашылығын дамыту.
Жоспар:
1. Сабаққа қойылатын талаптар
2. Сабақтың негізгі компоненттері
3. Мұғалімнің сабаққа дайындалуы
4. Сабақты жоспарлау және мұғалімнің оны дайындау кезеңдері
5. Әр түрлі үлгіде көрсетілген сабақ талаптары
6. Сабақты өзіндік талдау
7. Өткізілген сабаққа мұғалімнің талдау жасау алгоритмі
8. Қазіргі сабақтың негізгі этаптары
9. Сабақ талдау түрлері мен типтері
10. Сабақтың тиімділігін арттырудың негізгі жолдары
11. Анықтама жазу әдістемесі
12. Шығармашылық жұмыстар
А. Сабақ жоспарлары.
Ә. Сыныптан тыс жұмыстары.
Б. Көрнекіліктер, дидактикалық материалдар..
В. Оқушылардың жұмыстары.
Г. Баспа материалдары.
Сабаққа қойылатын талаптар
1. Дидактикалық талаптар: сабақтың ұқыпты, айқын, дұрыс ұйымдастырылуы, оқушылар алдындағы тақырыптың дұрыс таңдап алынуы, білімдік және тәрбиелік мақсаттармен қатар сабақтың нақты тапсырмаларын ұтымды жүргізіп пайдалануына әсер етеді. Бұл талаптар сабақ жоспары мен тақырыптық жоспардың жақсы жасалуына байланысты. Сабақ жоспарында сабақтың тақырыбы, мазмұнының қысқаша жоспары, білімдік және тәрбиелік мақсаты мен тапсырмалар, құрал - жабдықтар, көрнекіліктер, сабақтың құрамының
кезеңдік түрлері, оқыту әдістері мен дидактикалық әдіс - тәсілдердің түрлері жазылады.
2. Технологиялық талаптар: Мұғалім өзі сабақ беретін сыныбындағы оқушылардың ойлау қабілетін, есте сақтауын, айтып жеткізуін, сабаққа ынта, көңіл қоюын, ерік - жігерін, т. б. психологиялық жағдайы сабақ үрдісіне ерекше әсерін тигізеді. Мұғалімнің көңіл - күйі, жинақтылығы, жүріс - тұрысы оқушыларға беріліп, оқу еңбегінің дұрыс немесе бұрыс болуына тікелей әсер етеді. Сондықтан мұғалім өз бойындағы әр түрлі психикалық, эмоциялық көңіл - күйлеріне ерік бермей өзін тежеп ұстауы қажет.
Оқушылардың жеке басын танып, зерттеу арқылы сабақ үстінде оларды мадақтап, қолдап, көмек беріп және сол сияқты сабаққа үнемі қатысып отыруын ескеруі мұғалімнің назарынан тыс қалмауы қажет
3. Гигиеналық талаптар: Сынып бөлмесіндегі гигиеналық талаптардың сақталуы, қалыпты температура мен жарықтың мол болып түсуі - балалар денсаулығының кепілі. Мұғалім оқушыларға шектен тыс физикалық немесе миға, жүйкеге салмақ салатындай ауыр тапсырмаларды бермеуі керек. Ақыл - ойдың тежелуі мен зорығуы сабақтың бір сарында болуына әкеп соқтырады. Ақпаратты қабылдауды өмірлік тәжірибемен ұштастырмау дұрыс емес. Ең бастысы, дененің әр түрлі сезім мүшелері бірдей жұмыс істеуін қатаң ескеру қажет. Мұндай үзіліс оқушының демалып, әр түрлі органдарының қалыпқа келуіне әсер етеді.
Сабақтың үш мақсаты:
Білімділік: оқушыларды білім, білік, дағды жүйесімен қаруландыру.
Тәрбиелік: оқушылардың ғылыми дүниетанымын, тұлғаның адамгершілік қасиетін, көзқарастары мен сенімін қалыптастыру.
Дамытушылық: оқыту кезінде оқушылардың танымдық қызығушылығын, шығармашылық қабілеттерін, жігерін, көңіл - күйін, тілі, жадысы, ынтасы, қиялы мен қабылдауы сияқты танымдық қабілеттерін дамыту.
Сабақтың негізгі компоненттері
1. Ұйымдастырушылық - сабақ бойы сыныпты ұйымдастыру, оқушылардың сабаққа дайындығы, тәртіп.
2. Мақсаттылық - оқушылар алдына сабақ мақсаты мен оның жеке кезеңдерінің мақсатын қою.
3. Ынталандырушылық – оқылатын оқу материалының берілген тақырып бойынша да, жалпы курс бойынша да маңыздылығын анықтау.
4. Коммуникативтілік – мұғалімнің сыныппен қарым - қатынас деңгейі.
5. Мазмұндық – оқылатын, бекітілетін, қайталанатын, өзіндік жұмыстар және т. с. с. материалдарды таңдау.
6. Технологиялық – сабақ типіне, берілген тақырыпқа, берілген сыныпқа арнап тиімді оқыту түрін, әдісі мен тәсілдерін таңдау.
7. Бақылау – бағалаушылық – сабақтағы оқушы іс - әрекетін бағалауда оны белсенділікке ынталандыру, танымдық қызығушылығын дамыту үшін пайдалану, қолдану.
8. Аналитикалық (талдау) – сабақты қорытындылау, сабақтағы оқушылар іс - әрекетін талдау, сабақты ұйымдастыру бойынша өз әрекетінің нәтижесін талдау.
Мұғалімнің сабаққа дайындалуы
Сабаққа дайындық барысындағы мұғалім әрекетінің алгоритмі
1. Сынып оқушыларының ерекшелігін есепке алу. Сынып деңгейі. Оқушылардың пәнге қызығушылығы. Сыныптың жұмыс қарқыны. Білім, білік, дағдының қалыптасуы, әр түрлі жұмыс әрекетіне қарым - қатынас, оқу жұмысының әр түріне, сонымен қатар дәстүрден тыс жұмыс түрлеріне қатысы, оқушылардың жалпы тәртібі
2. Жеке ерекшеліктерді есепке алу: жүйке жүйесінің типі, тіл табысушылығы, көңіл - күйінің өзгеруі, эмоционалдығы, оқушылардың жаңа материалды қабылдауына басшылық жасауы, көңіл - күйдің төмендеуін жеңе білуі; өз білімі мен біліктілігіне сенімділігі,.
3. Сабақты жақсы өткізуге мүмкіндік беретін ережелерді сақтау.
1) Сабақтың тақырыптағы, тақырыптың жылдық курстағы орнын анықтау, сабақтың жалпы міндеттерін бөлу; 2) Сабақ тақырыбына қатысты үш түрлі: ғылыми, ғылыми - көпшілік, әдістемелік кітаптарды таңдап алу, олардың мазмұнымен танысу; 3) Оқу бағдарламасын қарап шығу, түсіндірме хатты қайта оқу, берілген тақырып бойынша стандарт талаптарын оқып шығу, сабаққа байланысты мұғалімнен не талап ететінін анықтау; 4) Оқулық материалын еске түсіру, тірек білім, білік, дағдыны бөліп алу; 5) Сабақ міндеттерін нақтылау, басты міндетті бөліп алу, оны оқушыларға түсінікті, олар қабылдай алатындай етіп тұжырымдап жоспарға жазу; 6) Сабақта оқушы нені түсінуі керек, нені есте сақтау керек, нені біліп, сабақтан нені үйренуі керектігін анықтау; 7) Оқушыларға қандай оқу материалын, қандай көлемде, қандай мөлшерде баяндау керектігін, жетекші идеяларды дәлелдейтін қандай қызықты деректерді келтіруге болатынын анықтау; 8) Сабақ міндеттеріне сәйкес сабақ мазмұнын жіктеп алу, жаңа білім, білік, дағдыны қалыптастыратын, жаңа материалды игертетін тиімді тәсілдерді таңдап алу; 9) Оқушылардың дәптерлері мен тақтада не және қалай жазылатынын ойластыру; 10) Сабақты тұтас құбылыс ретінде қарастыра отырып, көзделген сабақ барысын сабақ жоспарына жазу.
Сабақты жоспарлау және мұғалімнің оны дайындау кезеңдері
1. Бөлім немесе тақырып бойынша сабақтар жүйесін жасау, құрастыру;
2. Бағдарлама негізінде, әдістемелік құралдар, оқулық және қосымша әдебиеттер бойынша сабақтың үш мақсатын анықтау;
3. Сабақтағы оқу материалының тиімді мазмұнын анықтау, оны бірқатар тірек бөлімге бөлу, дидактикалық өңдеу;
4. Сабақта оқушы түсініп, есте сақтауы тиіс негізгі материалды бөліп алу;
5. Сабақтың оқу міндеттерін тұжырымдау;
6. Сабақ құрылымын жасау, оның типін, тиімді әдістер мен тәсілдерін анықтау;
7. Пәнаралық байланыс пен сабақта оны пайдалану әдістерін анықтау;
8. Сабақтың барлық кезеңдеріндегі, әсіресе стандартты емес жағдайларындағы оқушы мен мұғалімнің барлық іс - әрекетін жоспарлау;
9. Сабақтың дидактикалық құралдарын таңдау;
10. Техникалық оқу құралдары мен құрал - жабдықтарды тексеру;
11. Мұғалімнің тақтаға сызып, жазатындары мен оқушылардың тақтада немесе дәптерлерінде орындайтын ұқсас жұмыстарын жоспарлау;
12. Сабақтағы оқушылардың өзіндік жұмысының түрі мен тиімді көлемін анықтау;
13. Үйде және сыныпта алған білімді бекіту, білімді жинақтау және жүйелеу түрі мен әдісін таңдау;
14. Білім, білік, дағдысы олардың қалыптасу деңгейіне сәйкес әдістермен тексерілетін оқушылардың тізімін жасау, үй тапсырмасының түрі мен көлемін анықтау;
15. Сабақты қорытындылау түрін ойластыру;
Аралас сабақ
Үй тапсырмасы бойынша нұсқаулық және тәжірибеде оларды қолдану, жаңа сабақты бірінші бекіту, жаңа материалды баяндау, үй тапсырмасының орындалуы және ертерек оқылған материалдармен білімдерін тексеру, ұйымдастыру бөлімі: өзіне келесі элементтерді қосу, күрделі құрылымдағы сабақтар осы үлгіде болады.
Оқушыларды жаңа материалды қабылдауға дайындау, үй тапсырмаларының орындалуын; оқушылардың дағдыларын және іскерлігін; өткен материалдармен білім деңгейін сұрау жолымен бағалау және әшкереленген білім нәтижесін тексеру. Тексеруде және білім бағасына қабылданады:
жеке ауызша жауап алу;
карточкамен жауап алу;
жазбаша жауап алу;
тақтада жауап алу;
басқа да жауап алу жолдары және тапсырма шешімі
Алынған білімді жинақтау және қайталау сабақ.
Пәнді бөлу немесе осындай сабақ түрі тақырыпты оқығаннан кейін өткізіледі.
Оның белгілері болып табылады:
- тапсырманың берілуі және проблема құрылымы;
- жұмыс қорытындысының бағасы және жауап қорытындысы;
- қортынды өткізу; қатені түзету;
- үй тапсырмасының нұсқаулық бойынша орындалуы
Сабақта білім, дағды, шеберлік қолдану
Сабақтың осы түріне кіргізіледі:
- Ұйымдастыру бөлім;
- білім мақсатын түсіндіру және анықтау;
- алдыда оқылған материалдармен байланысты айқындау;
- орындалған жұмыс бойынша нұсқаулық;
- оқушылардың өздік жұмысы;
- оның қортынды бағасы;
- үй тапсырмасы бойынша нұсқаулық.
Оқушының өздік жұмысы - сабақты оқытуда негізгі әдіс. Сабақта білімділік, іскерлік және дағды пайдалану пән бөлімі немесе тақырыпты оқып білудің аяқталуында қолданылады. Бұл өткен білім бойынша тәжірибелік дағды және теориялық материал біліміне ереже сияқты тексеру өткізілмейді.
Дағды және шеберлік өндіру, білімді бекіту сабағы
- ұйымдастыру бөлім;
- сабақ мақсатына түсінік және анықтама;
- оқушы білімін жаңғырту;
- алдыңғы жұмыстың мазмұнымен байланысты;
- оның орындалуы туралы нұсқаулық және тапсырма мазмұнын хабарлау;
- оқушыға оқытушылардың жетекшілігімен өздік жұмыс;
- орындалған жұмысқа баға және жинақтау;
- үй тапсырмасының орындалуы бойынша нұсқаулық.
Еңбек, оқушылардың өздік жұмысы осындай сабақта оқытудың негізгі әдісі болып табылады. Оқушы тапсырма шешеді, есептеулерді орындайды, басқа материалдармен және кітаппен өзі жұмыс істейді.
Сабақты өзіндік талдау
Оқушылардың көтерілуін, жетістігін ескере отырып іс - жүзінде орындалған мен жоспарланғанды салыстыру арқылы өз іс - әрекетінің соңғы нәтижесін бағалау мақсатында жүргізілген мақсаттың мазмұны мен міндеттеріне шын жүректен ой - тұрғысында жүйелеп орналастыру болып табылады.
Өткізілген сабаққа мұғалімнің талдау жасау алгоритмі
1. Қандай талаптар басшылыққа алынды?
2. Тақырыптағы сабақтардың өзара байланысы қалай есепке алынды?
3. Оқушылардың ерекшелігі: нашар және жақсы оқитын оқушылар ерекшелігі қалай есепке алынды?
4. Сабақтың үш мақсаты қалай анықталды?
5. Оқушылардың іс - әрекеті қалай жоспарланды?
6. Сабақтағы оқу материалы дұрыс таңдалды ма?
7. Мұғалім мен оқушылардың әдіс - тәсілдері өзін ақтады ма, егер жоқ болса, неге?
8. Қолданылған техникалық оқу құралдары мен көрнекіліктер өзін ақтады ма, егер жоқ болса, неге?
9. Оқушылардың танымдық қабілетінің дамуына не ықпал етті?
10. Оқушылардың өзіндік жұмыстарының педагогикалық құндылығы неде?
11. Сабақ оқушылардың дүниетанымын қалыптастыруға, олардың тәрбиесі мен адамгершілік қасиеттерінің дамуына, жігері, мінез - құлқы мен жеке мәдениетіне қалай әсер етті?
12. Сабақ барысы: не көзделіп, қалай өтті?
13. Сабақ кезінде сыныпта, жекелеген оқушыларда қандай қиындықтар туындады? Олардың пайда болу себептері мен шешу жолдары.
14. Сабақ мақсаты мен міндеттеріне жетті ме, қандай көрсеткіштер бойынша ол анықталды, егер сабақ өз мақсатына жетпесе, не кедергі болды?
15. Сабақ нәтижелілігін бағалау.
16. Мұғалімнің өзін бағалауы.
17. Сабақты жетілдіру жолдары.
Сабақ талдау түрлері мен типтері
Сабақ талдау типтері
1.– толық - мұғалім іс - әрекетінің стилін анықтау мен іс тәжірибесін, оқу – тәрбие үрдісін сапалы ұйымдастыруды бақылау мақсатында жүзеге асырылады.
2. – қысқа - жалпы сапасын бағалау мақсатында және негізгі дидактикалық категорияларды айқындайды;
3. – кешенді – сабақты ұйымдастыру формасы, әдісі, мазмұны, мақсаты арасындағы байланыс пен бірлігін жан – жақты қарастыруды болжайды. Көп жағдайда бір тақырыпқа байланысты бірнеше сабақтарды талдауда және жас мамандарды оқытуда қолданылады.
Талдаудың әр қайсының бірнеше түрлері бар: дидактикалық, психологиялық, тәрбиелік, методологиялық, ұйымдастырушылық.
Педагогикалық талдаудың мақсаттары әр түрлі болуы мүмкін, осыған сүйене отырып сабақтың бір аспектісіне (жалпы педагогикалық, психологиялық т. б.) сәйкес келетін жекеленген талдау жүзеге асырылады.
Сабақтың тиімділігін арттырудың негізгі жолдары
• танымдылық, тәрбиелік және дамытушылық мақсатты қою мен шешу;
• оқу үрдісінің қолайлығы (оқушының жеке дара мүмкіндіктері мен қабілетін ескере отырып оқытудың барлық кезеңдерінде ең қолайлы нұсқасын таңдау);
• оқушылардың танымдылық қызығушылықтарын қалыптастыру мен ынталандыру;
• оқытудың ынталандыру әдістері мен тәсілдерін қолдану;
• оқушылардың өзіндік іс - әрекетін ұйымдастыру;
• жалпы және арнаулы білім, білік, дағды тұтастығын қалыптастыру;
• қарама – қарсы байланыстың шапшаңдығын ұйымдастыру;
• оқушы мен мұғалімнің қарым – қатынасының ынтымақтастығын қалыптастыру, жағымды психологиялық қолайлы ахуалды қамтамасыз ету
Анықтама жазу әдістемесі
Кез келген анықтама құрылымы мына бөлімдерден тұрады:
1. Анықтама тақырыбы (не тексерілді?)
2. Тексеру мақсаты (не үшін тексерілді?)
3. Тексеру мерзімі (қашан тексерілді? Тексеру жүргізілген күндер нақты көрсетіледі)
4. Тексерушілер көрген «сурет», фактілердің көрсетілуі (не анықталды? Оның себебі неде?)
5. Ұсыныстар, іс - әрекет бағдарламасы мен оған қатысушылар (не істеу керек?)
Анықтама жазылып біткен соң, тексерілген кісілер онымен таныстырылады, қажет болған жағдайда тиісті өзгертулер де енгізілді.


title: негізгі, жанама, қосалқы - Сабақтың түрлері. Сабақтың құрылысы, өсуі, қызметі Өсімдіктердің өсімді мүшелері

text:
Тамырлар шығу тегіне қарай негізгі, жанама, қосалқы деп бөлінеді. Негізгі тамыр тұқымның ұрық тамыршасынан дамиды. Ол төмен қарай бағытталып, топыраққа тереңдей береді. Негізгі тамырдың жан-жағынан жанама тамырлар таралады. Топырақтан қоректік заттарды соруға қатысады. Қосалқы тамырлар сабақ пен жапырақтан өсіп шығады. Өсімдіктің топыраққа берік орнығып, қоректенуін күшейтеді.
Тамыр типтері.
Негізгі тамыр.
Жанама тамыр.
Қосалқы тамыр.
Сабақ
Тамыр жүйесі
Тамыр жүйесі деп бір өсімдікте болатын әр түрлі тамырлардың (негізгі, жанама, қосалқы) жиынтығын айтады. Тамыр жүйесі кіндік және шашақ тамыр болып екіге бөлінеді.
Кіндік тамыр жүйесінденегізгі тамыр өте жақсы жетіледі. Одан жан-жағына жанама тамырлар тарайды (мысалы: асбұршақ, асқабақ, қауын, күнбағыс, жоңышқа жөне т. б.). Дамуының алғашқы сатысында тамыр сабаққа қарағанда тез ұзарады. Себебі суды топырақтың терең қабатынан соруға тура келеді.
Кіндік тамыр Бақбақ
Шашақ тамыр жүйесінде негізгі тамыр болмайды. Болған күнде де өте нашар дамып, жуандамай, басқа тамырлармен бірдей өседі. Жуандығы біркелкі жанама немесе қосалқы тамырлар шашаққа ұқсап топталып тұрады. Мысалы, пияз, бидай, жүгері, арпа, сұлы, тары, күріш, сарымсақ және т. б. Тамыр жүйесіндегі тамырлардың бірі - тірек, екіншісі - өсу, үшіншісі - сору сияқты әр түрлі қызмет атқарады. Ол сабақ сияқты ұшынан шектеусіз өсе береді.
Шашақ тамыр жүйесінде негізгі тамыр болмайды. Болған күнде де өте нашар дамып, жуандамай, басқа тамырлармен бірдей өседі. Жуандығы біркелкі жанама немесе қосалқы тамырлар шашаққа ұқсап топталып тұрады. Мысалы, пияз, бидай, жүгері, арпа, сұлы, тары, күріш, сарымсақ және т. б. Тамыр жүйесіндегі тамырлардың бірі - тірек, екіншісі - өсу, үшіншісі - сору сияқты әр түрлі қызмет атқарады. Ол сабақ сияқты ұшынан шектеусіз өсе береді.


title: Тамыр бөлімдері - Сабақтың түрлері. Сабақтың құрылысы, өсуі, қызметі Өсімдіктердің өсімді мүшелері

text:
Тамыр ұзындығына, атқаратын қызметіне қарай: тамыр оймақшасы, бөліну, созылу (өсу), сору, өткізгіш деп бөлінеді. Тамыр оймақшасы тамыр бөліміне кірмейді. Тамыр ұшындағы өсу нүктесінің сыртын қаптап тұрады. Оймақша жасушалары тірі. Сыртқы қабатындағы жасушалары топырақтағы кедергілерге үйкеліп зақымданып түлеп түседі. Оның орнына жаңа жасушалар түзіліп ұдайы жаңарып отырады. Тамыр оймақшасының сыртқы қабатындағы жасушалар шырышты зат бөледі. Ол зат тамыр ұшындағы жаңадан пайда болған нәзік жасушаларды жарақаттанудан қорғайды. Тамырдың топырақтағы қозғалысын жеңілдетеді. Тамыр оймақшасы тамырдың бөліну аймағының сыртын қаптап қорғап түрады.
Бөліну аймағыатқаратын қызметіне қарай сыртқы, ортаңғы, ішкі болып 3 қабаттан тұрады. Ең сыртқы қабатындағы жасушалар тамырдың мөлдір өңі мен оймақшасын түзеді. Ортаңғы қабатынан алғашқы қабық, ішкі қабаттан орталық цилиндр түзіледі. Жасушалары дамылсыз бөлініп, басқа бөлімдерінің қалыптасуына себепші болады. Өсу бөлімінің жас жасушалары бөлінбейді. Ұзынынан созылып үзарып, тамыр үшының топыраққа терең енуіне әсер етеді. Алғашқы өткізгіш ұлпалар осы бөлімде түзіле бастайды.
Бөліну аймағы атқаратын қызметіне қарай сыртқы, ортаңғы, ішкі болып 3 қабаттан тұрады. Ең сыртқы қабатындағы жасушалар тамырдың мөлдір өңі мен оймақшасын түзеді. Ортаңғы қабатынан алғашқы қабық, ішкі қабаттан орталық цилиндр түзіледі. Жасушалары дамылсыз бөлініп, басқа бөлімдерінің қалыптасуына себепші болады. Өсу бөлімінің жас жасушалары бөлінбейді. Ұзынынан созылып үзарып, тамыр үшының топыраққа терең енуіне әсер етеді. Алғашқы өткізгіш ұлпалар осы бөлімде түзіле бастайды.
Сору бөлімі -өсу бөлімінен кейін орналасқан, қалың түктері бар бөлік. Тамыр түктері тамырдың сыртын қаптап жатқан жұқа өң қабықшасы жасушаларының созылуынан пайда болады. Ол алғаш жай өсінді түрінде 1-3 күнде бұртиып шығады. Қабықшасы тез созылып, түк ұшынан ұзарып өсе бастайды. 10-20 күннен соң қурап түсіп, орнына жаңа түктер шығып, жаңарып отырады. Тамыр түктерінің ұзындығы әр түрлі. Әрбір түк - жұқа қабықшасы, цитоплазмасы, ядросы және вакуолі бар жеке ұзын жасуша. Ол топырақ түйіршіктерімен тығыз жанасып, су мен онда еріген минералды тұздарды сорады. Жас тамырға тірек қызметін атқарады.


Өткізу бөлімі - су мен онда еріген қоректік заттарды тамырдан өсімдіктің жер үсті мүшелеріне өткізеді. Бұл бөлімде тамыр түктері болмайды, жанама тамырлар дамиды
Өткізу бөлімі - су мен онда еріген қоректік заттарды тамырдан өсімдіктің жер үсті мүшелеріне өткізеді. Бұл бөлімде тамыр түктері болмайды, жанама тамырлар дамиды.
Тамырлар ағаш түрлеріне байланысты жылдың әр мезгілінде әрқалай өседі. Көктемде тамыр қарқынды (жылдам) өссе, жапырақтар мен өркендер де тез өседі. Өсуі аяқталған кезде тамырлардың біраз бөлігі қурайды. Тамырлар қарқынды өсу кезінде қоректік заттар қоры мен суды бірқалыпты толық пайдаланады. Тамыр ұшынан өседі, себебі түзуші ұлпалардан тұратын өсу нүктесі бар. Оны дәлелдеу үшін қарапайым тәжірибе жасап көруге болады. Асбұршақ, үрмебұршақ, жүгері және т. б. тұқымдардың өскіндерін аламыз. Өскінді өсіру үшін жайпақ ыдыстың түбіне ағаш ұнтағы немесе мақта төсеп, ылғалдайды. Үстінетұқымдарды орналастырып, бетін әйнекпен жауып қою керек. Бір ап-тада, әрі кеткенде 10 күнде өскін тәжірибе жасауға дайын болады. Тамырына ең ұшынан бастап арақашықтығын бірдей етіп, қаламмен белгі салынады. Шағын ғана шыны ыдыс (150, 200 мл көлеміндегі құтылар өте ыңғайлы) алып, ішкі қабырғасына айнала сорғыш қағаз жапсырады. Қағаздың төменгі жағы суға батып тұратындай етіп, ыдыстың түбіне су құйылады. Мақтадан немесе шүберектен, ыдыстың аузына лайықты тығын жасалады. Тығынның ортасынан өскін сыятындай тесік қалдырылады. Өскінді тығындағы тесікке орналастырады. Тамыры ыдыстың ішінде. Өскінді суға тигізбеу керек. Өсімдік ылғалды сорғыш қағаз арқылы сіңіреді. 3-4 күн өткен соң, өскіннің тамырына салынған белгілердің арасы тамыр ұшынан алшақтайды. Жоғарылаған сайын өзгеріссіз қалғанын көруге болады.
Тамыр - өсімдіктің топырақтан қоректену мүшесі.
Өсімдіктерде қорек жасушаның қабықшасы арқылы сіңіріледі. Қоректік заттар қозғалып, сабақта, тамырда, жемісінде және т. б. мүшелерінде сақталады. Оны өсімдіктер түнде жөне қыста пайдаланады. Қоректік заттарды ерітінді күйінде тамыры арқылы сорады. Керексіз заттар сыртқа шығарылмай вакуольде және қабықшасына жиналады. Күзде керексіз заттар, қабық, сарғайып түскен жапырақтармен бірге кетеді. Өсімдіктердің топырақтан қоректенуін минералды қоректену дейді.


title: Өткізу бөлімі - су мен онда еріген қоректік заттарды тамырдан өсімдіктің жер үсті мүшелеріне өткізеді. Бұл бөлімде тамыр түктері болмайды, жанама тамырлар дамиды


title: Минералды қоректену - - Сабақтың түрлері. Сабақтың құрылысы, өсуі, қызметі Өсімдіктердің өсімді мүшелері

text:
Минералды қоректену - өсімдіктің тамыр арқылы керекті элементтерді топырақтан сіңіруі. Қоректік заттар өсімдіктің жер үсті мүшелеріне минералды тұздардың ерітіндісі ретінде жеткізіледі. Қоректік заттар тамырға өткен соң ұлпаларға таралады, онымен барлық тірі ағзалар қоректенеді. Өсімдіктердің жақсы өсіп, дамуы үшін топырақта азот, фосфор, калий болуы өте қажет. Топырақтан қоректенуде азоттың алатын орны ерекше.
Егер өсімдікте азот жетіспесе, өте баяу өсіп, жапырақтары бозара бастайды. Ағаштардың жанама бұтақтары дамымай қалады. Бидайдың түптенуі баяулап, төменгі жапырақтары сарғайып, қызарады да, ақырында қурап түседі.
Фосфор жасуша қабықшасын түзеді. Өсімдікке фосфор жетіспесе, жемістің түзілуі баяулап, салмағы кемиді.Калий жеткіліксіз болса өсімдік өте аласа болып өседі. Жапырақтары мен сабақтары нашар дамып, тірек ұлпасы жетілмейді. Өсімдіктің сабақтары әлсіз болып, жатып қалады.
Калий тамыр мен түйнек жақсы дамып, қоректік заттардың қорға жиналуы үшін керек. Өсімдіктер қоректену үшін өте қарапайым заттарды пайдаланады. Қорек заттары біртіндеп жылжып, басқа мүшелеріне өтеді. Топырақтан қоректену кезінде қатысатын ұлпаларға жабын, өткізгіш, қоректік, ал мүшелерге тамыр жатады.
Топырақта өсімдікке қажетті минералды тұздар ылғи бірқалыпты жеткілікті мөлшерде сақталмайды. Оның бірнеше себептері бар. Олар:
Топырақта өсімдікке қажетті минералды тұздар ылғи бірқалыпты жеткілікті мөлшерде сақталмайды. Оның бірнеше себептері бар. Олар:
Орманда өсетін ағаштарды жыл сайын кесіп, азайту өте зиян. Өйткені жылда ағаштардан сынып түсетін бұтақтар, жапырақтар, жемістердің қалдықтары, топырақты минералды тұздармен байытады;
Орып жинау кезінде өсімдіктердің сабақтары, дәндерімен топырақтан сіңіріп алған қоректік заттары бірге кетеді. Топыраққа керекті элементтердің мөлшері азайғандықтан өсімдіктерге тыңайтқыштар беріп, үстеп қоректендіреді.
Сабақтың қызметі мен түрлері
Сабақ - өсімдіктің жер асты мүшелері мен жер үсті мүшелерін жалғастырып тұратын орталық тірек. Қызметі:


title: Өсімдік сабақтары шөптекті, ағаштекті немесе сүректі болып бөлінеді

text:
Сабақтың түрлері Сабақтың түрлері өсу бағытына байланысты тік, жатаған, шырмалғыш, өрмелегіш, жабысқақ, қысқарған сабақ деп бөлінеді.
Тік сабақты өсімдіктерге жүгері, бидай, терек, емен, қайың және т.б. жатады.
Жатаған сабақтар (желі сабақ) өте өлсіз, жұмсақ. Жер бауырлап жатады. Мұртшалары арқылы ұзарып өседі. Мұртша да желі сабақ тобына жатады. Мұртшаның желі сабаққа қарағанда буынаралықтары ұзын жөне топыраққа жанасқан жерінен қосалқы тамыр шығады (құлпынай). Желі сабақтың буынаралықтары қысқа. Топыраққа жанасқан жерінен тамыр шықпайды (асқабақ, қияр, қауын, қарбыз).
желі
мұртша
Шырмалғыш сабақтар нәзік болғандықтан айналасындағы өсімдіктерге шырмалып өседі (шырмауық, құлмақ), мұртшалары болмайды.
Шырмалғыш сабақтар нәзік болғандықтан айналасындағы өсімдіктерге шырмалып өседі (шырмауық, құлмақ), мұртшалары болмайды.
Өрмелегіш сабақтар - мұртшасы арқылы басқа өсімдікке жабысып, өрмелеп өседі (асбұршақ, жабайы бұршақ, жүзім және т. б.). Бұлардың сабақтары сүйенетін өсімдікке тығыз жанаспайды. Жабысқақ сабақты өсімдіктер ілмешегі, емізікше өсінділері, жабысқақ түктері арқылы сүйенетін өсімдігіне тығыз жанасады. Сүйенетін өсімдіктен ажырату қиын. Мысалы, плющ, жабысқақ қызыл бояу (подмаренник цепкий) және т.б. жатады. Сабақтары жеңіл әрі жіңішке, ұзын болғандықтан шырмалғыш, өрмелегіш сабақты өсімдіктерді лианалар дейді.
Қысқарған сабақты өсімдіктердің сабағы өте қысқа. Мысалы, (бақбақ, жолжелкен, пияз, ақ қауданды қырыққабат және т. б.).
Сабақтың ішкі құрылысын ағаш діңінің көлденең кесіндісінен көреміз. Ішкі құрылысы 4 қабаттан түрады: қабық, камбий, сүрек, өзек.
1. Қабық - сабақтың ең сыртқы қабаты. Қабық - өң, тоз, тін қабатынан тұрады. Өң - түссіз (мөлдір), жас сабақтардың сыртын қаптайды. Өң ішке күн сәулесін өткізеді. Үлкен ағаштардағы өң түлеп түсіп, орнын тоз алмастырады. Тоз қалың болса да ішкі жасушалардың тыныс алуына оттегін өткізеді. Тозда тыныс алуға қатысатын пішіні төмпешікке ұқсаған жасушаларды жасымықша дейді. Жасымықшалар өркендердің сыртынан бұртиып айқын білінеді. Тоз ішке оттегін өткізеді. Тоздың ішкі жағында қабыққа беріктік (мықтылық) қасиет беретін тін қабаты орналасқан. Кендір, зығыр, мақта өсімдіктерінде қабықтың тін талшықтары жақсы дамыған. Тін талшықтарынан өндірісте түрлі маталар, бұйымдар тоқылады.


Қабық өсімдікті сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларынан қорғайды.
2. Камбий – қабықтан кейінгі орналасатын қабат. Жас бұтақтың қабығын сылып тастаса камбий жасушаларының қабықшасы жыртылады (бұзылады). Қабықшасы жыртылған жасуша ішіндегі цитоплазма мен шырыны ағып кетеді. Сылынған жерді саусақпен сипаса, шырышты дымқыл байқалады. Камбий ағаштардың бір жылдық өркенінде, қабықтан кейінгі сары түсті қабат пайда болады. Камбий жасушалары ұшы сүйірленген үзынша пішінді. Бірнеше қабат жасушалардан түзіліп, камбий аймағын кұрайды. Барлық жасушалары бөлінуге қабілетті. Камбий жасушалары қыста бөлінбейді. Көктем шығысымен қарқынды бөліне бастайды. Камбий жасушаларының бөлінуінен ағаштар жыл сайын жу- андай береді. Камбийден жылдық қабаттар (шеңберлер) түзіледі. Шеңбер саны арқылы ағаштардың жасын ажыратуға болады.
2. Камбий –қабықтан кейінгі орналасатын қабат. Жас бұтақтың қабығын сылып тастаса камбий жасушаларының қабықшасы жыртылады (бұзылады). Қабықшасы жыртылған жасуша ішіндегі цитоплазма мен шырыны ағып кетеді. Сылынған жерді саусақпен сипаса, шырышты дымқыл байқалады. Камбий ағаштардың бір жылдық өркенінде, қабықтан кейінгі сары түсті қабат пайда болады. Камбий жасушалары ұшы сүйірленген үзынша пішінді. Бірнеше қабат жасушалардан түзіліп, камбий аймағын кұрайды. Барлық жасушалары бөлінуге қабілетті. Камбий жасушалары қыста бөлінбейді. Көктем шығысымен қарқынды бөліне бастайды. Камбий жасушаларының бөлінуінен ағаштар жыл сайын жу- андай береді. Камбийден жылдық қабаттар (шеңберлер) түзіледі. Шеңбер саны арқылы ағаштардың жасын ажыратуға болады.
3. Сүрек -сабақтың едәуір бөлігін алып жататын камбийден кейін орналасатын қабат. Жасушаларының пішіндері мен мөлшері біркелкі емес. Үзын, жіңішке жасушалары қосылып, түтікше құрайды. Түтікшенің айналасын беріктік қасиет беретін қалың қабықшалы сүрек талшықтары қоршайды. Камбий жасушалары дамылсыз бөлінетіндіктен, ағаш діңі жуандап өседі.
3. Сүрек - сабақтың едәуір бөлігін алып жататын камбийден кейін орналасатын қабат. Жасушаларының пішіндері мен мөлшері біркелкі емес. Үзын, жіңішке жасушалары қосылып, түтікше құрайды. Түтікшенің айналасын беріктік қасиет беретін қалың қабықшалы сүрек талшықтары қоршайды. Камбий жасушалары дамылсыз бөлінетіндіктен, ағаш діңі жуандап өседі.


title: Қабық өсімдікті сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларынан қорғайды


title: Өзек - - Сабақтың түрлері. Сабақтың құрылысы, өсуі, қызметі Өсімдіктердің өсімді мүшелері

text:
4. Өзек - сабақтың орталық бөлімі. Жас өркенде жасушалары тірі болғандықтан, органикалық заттар қорға жиналады. Өзек жасушалары өзек сәулелерін құрайды. Өзек сәулелерінің жасушалары сабақтың барлық бөлімдерін бір-бірімен байланыстырады. Қоректік заттар өзек сәулелері арқылы сабақтың басқа қабаттарына жеткізіледі. Өзек сәулелері де камбийден түзіледі.
Сабақтың бойлап және жуандап өсуі
Сабақтың бойлап өсуі ең ұшынан басталады. Сабақ пен бұтақтары ұшынан ұзарып өседі. Өсімдіктің ұзарып өсуі - төбе бүршігіне, жан- жағына жайылып, өсуі жанама бүршіктеріне байланысты. Өсу - тіршіліктің белгісі. Егер сабақтың ұшын кесіп тастаса (өсу нүктесі алынса), үзарып өсуі тоқталады. Қолтық бүршіктерден бүтақтар (жанама өркендер) дамиды. Үлкен қалаларда, демалыс орындарындағы ағаштар мен бүта- лардың үштарын шырпып белгілі пішінге келтіреді. Жеміс ағаштарын гүлдейтін өркендері көбірек дамып, мол өнім беру үшін көктемде шырпиды. Бөлме өсімдіктерін шырпу арқылы гүлдейтін өркендерінкөбейтуге болады.
Сабақтың жуандап өсуі.
Камбий түзуші үлпаға жатады. Камбийдің бір маусым ішінде бөлінген жас жасушалары қабық пен сүрекке қарай ығысады. Сүрек бөліміне ығысқан жасушалар тобы көбірек болғандықтан сүрек қабаты қалыңдау болады. Бұл құбылыс жыл сайын қай- таланатындықтан сабақ жуандай береді.Ағаштағы бүршіктер мен жапырақтар зақымданбаса, камбий жасушалары да тез бөлінеді. Камбий жасушаларының бөлінуінен сүректе жыл сайын сүрек қабаты пайда болады. Оны жылдық шеңбер немесе жылдық қабат деп атайды.
Ағаш діңінің көлденең кесіндісіндегі жылдық шеңберден тіршілік жағдайының қолайлы немесе қолайсыз болғандығын аңғаруға болады:
Ағаш діңінің көлденең кесіндісіндегі жылдық шеңберден тіршілік жағдайының қолайлы немесе қолайсыз болғандығын аңғаруға болады:
2) жылдық шеңбердің өсу қарқыны мен еніне жауын-шашын мөлшері, температура, жарық қатты әсер етеді. Егер жылдық шеңбердің ені жуан болса ауа райы қолайлы, жіңішке болса қолайсыз болғандығын көрсетеді;
3) кейде бір жылда түзілген жылдық шеңбердің жартысы жуан, жартысы жіңішке болады. Жылдық шеңберінің ені жарық мол түскен жағында жуан, аз түскен жағында жіңішке;
4) жылдық шеңберге қарап, оңтүстік пен солтүстікті анықтайды. Оңтүстікке қараған жағының шеңбері - жуан, солтүстік жағы жіңішке болып келеді.Ағаштарда сабақ қалыптаса бастағанда-ақ тұтасқан камбийлі шеңбер түзіледі. Ағаш діңінің жуандауы камбий жасушаларының бөлінуіне байланысты.
Пайдаланған әдебиеттер
Биология. Жалпы білім беретін мектептің 6 сыныбына арналған. ISBN 978-601-282-245-8
Биология талапкерге арналған оқулық тест (ШЫҢ кітап) 2009-2010 жыл
Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007.
Өсімдіктер систематикасы. Авторы: О.Абдрахманұлы. Астана-2012. foliant баспасы
М.К. Естұрсынова. Ш.С. Набидоллина. Жаратылыстану негіздері және дүниетануды оқыту әдістемесі


Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті Тарих және педагогика факультеті Бастауышта оқыту педагогикасы мен әдістемесі мұғалімін даярлау Пәні: Жаратылыстану негіздері 1301-20 тобы
Орындаған: Әнуарбек Ақмарал Қабылдаған: магистр оқытушы Исалиева Н.С.
2022 жыл
Өсімдіктердің өсімді (вегетативті) мүшелері
Жоспар:
Тамыр және тамыр жүйесі
Тамыр бөлімдері
Тамырдың өсуі мен қоректенуі
Сабақтың түрлері.
Сабақтың құрылысы, өсуі, қызметі
Өсімдіктердің өсімді мүшелері
Мүше - өзіндік кұрылысы бар белгілі бір қызмет атқаратын ағзаның бір бөлігі. Жоғары сатыдағы өсімдіктер тіршілікке қажетті, әр түрлі қызмет атқаратын мүшелерден тұрады. Өсімдіктің мүшелері өсімді (вегетативті) және көбею (генеративті) болып 2-ге бөлінеді. Өсімді мүшелеріне - тамыр, сабақ, жапырақ жатады.
Қоршаған орта жағдайларының әсеріне байланысты ұзақ жылдар бойы өсімдіктер біртіндеп жеке-жеке мүшелерге жіктелді. Өсімді мүшелер тек гүлді өсімдіктерде жақсы дамыған. Өсімді мүшелер екі түрлі жүйе құрайды: өркендер жүйесі (сабақ, жапырақ), тамырлар жүйесі (тамыр). Олар өсімдікке өсу, қоректену, көлемін ұлғайту және тіршілігін сақтап қалу үшін қажет.
Тамыр және тамыр жүйесі
Тамыр - өсімдіктің жер асты мүшесі. Қызметі:
тамыр - топырақтан сіңірілген суды және онда еріген минералды тұздарды сабаққа өткізеді;
өсімдікті топыраққа берік орнықтырады;
қоректік заттарды қорға жинайды (сәбіз, қызылша, шалқан, шомыр және т. б.);
көбеюге қатысады.
Тамырлар шығу тегіне қарай негізгі, жанама, қосалқы деп бөлінеді. Негізгі тамыр тұқымның ұрық тамыршасынан дамиды. Ол төмен қарай бағытталып, топыраққа тереңдей береді. Негізгі тамырдың жан-жағынан жанама тамырлар таралады. Топырақтан қоректік заттарды соруға қатысады. Қосалқы тамырлар сабақ пен жапырақтан өсіп шығады. Өсімдіктің топыраққа берік орнығып, қоректенуін күшейтеді.


title: Сабақтың түрлері. Сабақтың құрылысы, өсуі, қызметі Өсімдіктердің өсімді мүшелері


Оқушылардың жаңа материалды белсенді және саналы түрде игеруіне дайындығы- 3 м
Жоспар: Жөндеу жұмыстары кезіндегі дәнекерлеу арқылы бөлшектерді қалпына келтіруді үйрету
Дәнекерленген қосылыстарды жөндеуді үйрену.
Дәнекерлеу қосылыстарының түрлерімен әдістерін үйрену
Замаңгы сай ағылшын тілін менгеру
Пән аралық байланыстарды білу.
Жаңа білімдерді игеру 20 -30 мин
Дәнекерлеу және балқытып жапсыру арқылы бөлшектерді өңдеу Дәнекерлеуді және балқытып жапсыруды тәсілін, өндірістік жабдықтарды жөндеу жұмыстары кезінде кенінен қолданады. Дәнекерлеу арқылы шытынаған, сынған, өлшемі тозған және басқа да дефектілер кезіндегі бөлшектерді қалпына келтіреміз. Сол жөндеу жұмыстары кезінде дәнекерлеудін бірнеше түрлерін қолданамыз:
Доғалық дәнекерлеу
Газбен дәнекерлеу
Автоматты және жартылай автоматты.
Балқытып жапсыру дегеніміз дәнекерлеудін бір түрі, балқытып жапсыру тәсілінде металл бөлшектерді бір бүтін қылып біріктірмейді, ол екінші материалды бөлшектін бетіне жапсырып өсіреді. Балқытып жапсыру арқылы бөлшектердің тозған беттерін қалпына келтіріп, содан кейін механикалық өңдеу арқылы бөлшектердің өлшемін келтіреді.
Болаттардың дәнекерленуі, олардың химиялық құрамына байланысты, көбінесе құрамындағы көміртегіге байланысты
Шойыңнан жасалған бөлшектерді қалпына келтіру барысында көбіне газбен дәнекерлеу әдісін қолданады, ал түсті металдардан жасалған бөлшектерді дәнекерлеу үшін де газды дәнекерлеу қажет, брақ қоспалы материал болып негізгі бөлшектін құрамы қандай болса, қоспалы материалдардың құрамы солай болуы тиіс.
Дәнекерлеген косылыстарды жөндеу үшін, оның қай жерлерін дәнекерленгенің анықталып алынады. Олар әртүрлі болғандықтан, қандай дәнекерлеу керектігі айқындалады.
Ең қарапайым түрі - сырттай қоспаны қарап, ары қарай қалай жөндеуге болатынын анықтап алу болып табылады. Егер қосылған жерде жарық болса, оны қайтадан дәнекерлеп, сонан соң дәнекерлеген жерге керосин құйып тексереді.
Осылай тексергеннен кейін, дәнкерлеген жердің ішкі жағына суланған шүберек қойып, 10 -15 минут бақылайды. Егер де шүберек қарайып кетсе, яғни, қоспада әлі де жарық бар екендігін көрсетеді. Ондай жағдай болғанда, қайтадан дәнекерлеп, жоғарыдағыдай тәсілмен тексереді. Өте жауапты қоспаларды рентген сәулесі арқылы да тексереді. Кейде магнитпен, болмаса ультрадыбыс арқылы да тексеруге болады. Қайтадан қалпына келтірілетін бөлшектер жақсылап тазаланып, майланған жерлерін отқа қыздырып, майдан тазалайды. Каустикалық содамен тазалап алғаннан соң, сумен жуып тазалап, кептіреді. Қалпына келтіретін бөлшектерді органикалық еріткіштермен (керосин) де тазалауға болады. Дәнекерлейтін жерді егеу, арқылы егеп, метал тазалағаш щеткамен тазартып дәнекерлеуге дайындайды


title: Бахытнур. Дәнекерлеу жұмыстары кезінде бөлшектерді бір бірімен қосу барысында, қосылыстардың мынадай түрлері кездеседі

text:
Түйіс қосылыс пісіру кезінде өзіндік кернеуінің және деформациясының аз болуына, сондай ақ статикалық және денамикалық күштерге шыдамдылығына байланысты ең кен таралған пісіру қосылыстарынын бірі. Олар металл құрылымдарды және бұрыштықтарды, швеллерлерді, қоставрларды және құбырларды түйістіріп пісіргенде қолданылады.
Қалындығы 1-3мм беттерді түйістіріп, саңылаусыз, қоспа сымсыз пісіруге болады. Түйістірмелі қосылыстардың шартты белгілері: с1-с48
Бұрыштық қосылыстар бір-бірімен бұрышталып орналасқан және орналасу жерінде олардың жиектері пісірілген, екі элементтін пісірілмелі қосылыстарын білдіреді. Бұрыштық қосылыстардың шартты белгісі: У1-У10.
Жапсарлық қосылыс жалғасатын элементтері бағыттас орналасқан және бір-бірін жартылай жабатын пісірілмелі қосылыстарды білдіреді. Шартты белгілері әзірше сдандпртта жоқ.
Пісірудің негізгі геометриялық параметрлері бөлік қалыңдығы (S);
- дәнекерлеу ені (е);
- дөңес (g);
- вогнутость (м);
- ену тереңдігі (h);
- қалың түйістің қалыңдығы (t);
- тораптағы (b) ажырату;
- бұрыштық тігістің аяғы (k);
- бұрыштық тігістің есептік биіктігі (р);
- бұрыштық қалыңдығы (a).
Пісірудің түрлері
Пісірудің түрлері
.
Жаңа білімдерді бекіту 40 -45 мин Топтпық ойын. Бөлшектерден сурет құрастыру «Мозайка» (кескіндер арқылы құрал саймандардың суретін құрау). 5минут
Топтық ойын. Дұрыс жауабын тауып көр (дәнекерленген бөлшектерінің қосылыстарының дұрыс атауларың тауып кестеге орналастыру керек) 5минут
(Сергіту сәті 2-3 мин) Топтық ойын. Адасқан әріптер (бұл ойында берілген әріптерден құрал саймандардың атауларын анықтап өз орындарымен жазу керек) 5мин
Топтық ойны. Капитандар сайысы. (әр топтың капитандары сұрақтар алып, сол сұрақтардың жауаптары айтып, тәжіребие бойынша операцияларды орындап көрсету). 5-7 минут
Топтық ойын. Жобалау. (топтарға тақырыптарымен конверттер беріледі, әр топ сол тапсырмалар арқылы жобаларын көрсету керек) 10 минут


Сабақтың № № урока күні дата тобы группа
Рефлексия: Алма ағашы көрсетілген түстер бойынша әшекейлеу. 2-3 минут Қызыл алма –
жүктеу/скачать
0,87 Mb.
бет
4/4
Дата
27.11.2023
өлшемі
0,87 Mb.
#130332
түрі
Сабақ
1
2
3
4
Бұл бет үшін навигация:
Жасыл алма
Рефлексия
:
Алма ағашы көрсетілген түстер бойынша әшекейлеу. 2-3 минут
Қызыл алма –
сабақ
өте қызықты
,
маған барлығы ұнады
;
Сары алма –
маған
сабақ ұнады
, бірақ мен барлығына үлгере алмадым;
Жасыл алма –
сабақ
қызықсыз болды
, сондықтан да
мен ештеңе істеген жоқпын
;
Жолақты алма -
мен барлығына үлгердім, бірақ
сабақ онша қызықты болған жоқ
;
Бағалау:
1 тапсырма-2 ұпай
2 тапсырма-3 ұпай
3 тапсырма-2 ұпай
4 тапсырма-5 ұпай
5 тапсырма-5 ұпай
Барлық ұпай саны – 25
“5” - 22-25
“4”- 18-21
“3” - 14-17
“2”- 10-13
Үй тапсырмасы : , 118 беттегі №1-3
тапсырманы
жазбаша орындау.
Конспект- В.А Чебан «Пісіру жұмыстары» 96 бет
жүктеу/скачать
0,87 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
2
3
4
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: Сабақтың № № урока күні дата тобы группа

text:
Сабақтың тақырыбы: Дәнекерлеу қосылыстарының түрлері.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік: Студентттерге дәнекерлеу қосылыстарының түрлері туралы түсінік беру, металдардың пісірулуі әдістері туралы жаңа тақырыпты игерту. Басқа арнайы пәндердің байланыстары туралы мәлімет беру.
Дамытушылық: Өзіндік жұмыс істеуге баулу, студенттердің ойлау және шығармашылық қабілеттерін дамыту, алған теориялық білімдерін іс - жүзінде қолдана білуге және пәндермен байланыстыра білуге үйрету; жалпы металдарға
сипаттама бере отырып, Қазақстанның металлургиясы туралы мәлімет беру; жаңа технология әдістері арқылы оқушылардың сабаққа белсенділігін арттыру.
Тәрбиелілік: Студенттерді еңбекке,
тәртіпке, тазалыққа тәрбиелеу, мамандық саласы бойынша кәсіптік бағдар беріп қызығушылығын арттыру,
ойлау қабілетін дамыту, өз білімін өзі тексеріп бағалай білуге үйрету және іздемпаздыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: интеграцияланған сабақ.
Оқу құралдары: Проекторлы тақта, слайдтар, таратпа материалдар.
Сабақтың мазмұны
Ұйымдастыру кезеңі-(2-3) мин
Студенттерді 4
топқа бөлу, түгелдеу, сабаққа дайындығын тексеру, сырт келбеттеріне мән беру.
Білімнің тамыры ащы болса, жемісі тәтті
The roots of education are bitter, but the fruit is sweet.
Корни образования горькие, зато фрукты сладкие! (Аристотель)
Білімдерінің жан-жақты тексерісі -5 мин
Сәлеметсізбе балалар өткен тақарыптарды еске түсірейк, дәлірек айтқанда жөндеу жұмыстарының, слесарлы жұмыстарының,
дәнекерлеу өндірісі негіздері, физика, ағылшын тілі пәндерін интеграциялау арқылы өткен тақырыптарға шолу жасайық:
1. Металдың физикалық қасиеттері қандай? (серпімділік, қаттылық, беріктік, иілгіштік)
2. Металдың химиялық қасиеттерін атаныздар? (ыстыққа, қоррозияға төзімділігі)
3. Қандай жолмен бөлшектерді қалпына келтіруге болады? (дәнекерлеу арқылы,
механикалық өңдеу арқылы, химия-термиялық өңдеу арқылы, желімдеу арқылы)
4. Қосылыстардың қандай түрлерән блесіздер? (ажыратылатын және ажыратылмайтын қосылыстар)
5. Металды дәнекерлеу алдындағы слесарлы операция түрлері? (ысқылау, егелеу, шабу, кесу операциялары)
6. Металды дәненкерлеу алдында қолданылатын құрал-саймандар қандай? (металл щеткасы, егеулер,


title: Ойлау дағдыларының деңгейі - Сабақтың ұзақтығы: 40 минут Ортақ тақырып «Дәстүр және ауыз әдебиеті»

text:
Магнит деген не? Магнит атауы қайдан шыққан? Барлық заттар магнитке тартылды ма? Магниттерді бір-біріне жақындатқанда не болады?
Құндылықтарды дарыту
"Мәңгілік ел" идеясын басшылыққа ала отырып, табиғи ресурстар мен қоршаған ортаға ұқыптылықпен қарау, қорғай білуге тәрбиелеу. Еңбексүйгіштік, жауапкершілік құндылықтарын нығайту.
Пәнаралық байланыс
Көркем еңбек, ағылшын тілі, орыс тілі
АКТ қолдану
Мұғалім дағдысы: интерактивті тақта,видео, презентация


title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері - Сабақтың ұзақтығы: 40 минут Ортақ тақырып «Дәстүр және ауыз әдебиеті»

text:
Сабақтың басы
2 минут
Топқа бөлу
2 минут
Өткен сабақты тексеру
3 минут
Жаңа сабаққа дайындық
5 минут
Сабақтың ортасы
3 минут
Пәнаралық байланыс – ағылшын және орыс тілдері
7 минут
7 минут
2 минут
6 минут
Пәнаралық байланыс – көркем еңбек
|
Ынтымақтастық атмосферасы
"Айна" ойыны
Білім алушылар екі-екіден жұпқа бөлінеді. Әр жұпта біреуі жүргізуші, ал екіншісі оның айнасы болады. Жүргізуші қолдарымен би немесе жаттығу әрекеттерін баяу қимылмен жасайды. Ал екінші адам айнадағы бейнесі сияқты синхронды қайталауға тырысуы керек.
Білім алушылар тренингке қатысып, сыныпта ынтымақтастық атмосферасы орнайды.
|


Саралау әдісінің "Жіктеу" тәсілі арқылы аралас гендерлік топқа бөлу
"Қораптағы тәттілер"
Бұл жердегі тәттілер 4 түсті (қызыл, жасыл, көк, ақ) болады. Және сол арқылы түстері сәйкес келетін білім алушылар бірге топтасады.
(Ұ) Саралау әдісінің "Тапсырма" тәсілі бойынша суреттегі бейнелер арқылы өткен сабақтағы білімін тексеру.
"Есіңе түсір" тапсырмасы. Мақсаты: білім алушылардың алдыңғы өткен сабақтағы білімін тексеріп, бағалау.
Кері байланыс: Смайликтер арқылы бағалау.
Белсенді оқыту әдісінің «Нұсқау беру және айту» тәсілі бойынша
Видео көрсету. Мақсаты: білім алушыларға мультфильм көрсету арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу.
- Балалар, мультфильм не туралы?
- Олай болса, біз бүгін не туралы өтеміз деп ойлайсыңдар? Магниттің жеке қасиеттері туралы не білеміз.
(Ө) Саралау әдісінің «Дереккөздер» тәсілі
Мақсаты: Белсенді оқушыларға алдын ала берілген тапсырмалар арқылы сабақтың мазмұнын жан-жақты ашу, білімдерін кеңейту.
Белсенді оқушыларға алдын ала берілген тапсырма : "Магнит деген не? Магнит атауы қайдан шыққан?"
- Магниттіліктің пайда болуы ертеректен белгілі, алайда оны түсіндіру біраз уақыт бұрын ғана мүмкін болды. Бір аңызға сәйкес Магнус есімді қария өзінің таяғының темір ұшы қызықты тасқа тартылғанын байқайды. Содан бері сол ерекше тасты “Магнус тасы” немесе магнит деп атап кеткен деседі.
Кері байланыс : "Бас бармақ"тәсілі арқылы бағалау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: (Ұ) Оқулықпен жұмыс - Сабақтың ұзақтығы: 40 минут Ортақ тақырып «Дәстүр және ауыз әдебиеті»

text:
(Ұ) Оқулықпен жұмыс
Магнит-магнит-magnet
Тарту – притягивать – attract
Тебілу – отталкивать – repel
Саралау әдісінің «Тапсырма» тәсілі» "Ойлан, жұптас, бөліс!"
Мақсаты: Оқулықты пайдалана отырып, оқушылардың сурет бойынша ойын тұжырымдап, жұпта талқылап, ортаға салу арқылы магниттің жеке қасиеттері туралы тұжырым жасау.
Оқушылардың назарын суретке аудару:
- Негеш нені қарап отыр?
- Ол не туралы ойланып отыр?
-Не болды? Барлық заттар магнитке тартылды ма? (Жоқ.)
-Магниттерді бір-біріне жақындатқанда не болады?
Осы кезеңде оқушылардың қайсысы бұрын-соңды магнитпен таныс болғанын және онымен тәжірибе жасап көргенін анықтап алу. Магниттердің бір-біріне тартылуы мүмкін деген қорытынды жасату.
Тартыла ма әлде жоқ па? Эвриканың суретіне назар аударту:
- Эврика қолына не ұстап тұр? (Магниттерді.)
- Магниттердің түсі қандай? (Бір ұшы — қызыл, ал екіншісі — көк.)
- Эврика не істемекші?
- Неліктен Эвриканың магниттерді қосуға талпынғанынан еш нәтиже шықпады? (Магниттер тебіледі.)
- Қандай қорытынды жасауға болады? (Магниттерді бірдей боялған шетімен жақындатқанда олар бір-бірін тебеді.)
Достарыңызбен бөлісу: |


(ТҚ) Белсенді оқыту әдісінің «Зерделеу және зерттеу» тәсілі.
Мақсаты: Тәжірибе арқылы магниттің қандай заттарды тартатынын, қандай заттарды тартпайтынын анықтау. Магниттілік қасиетті бар заттардың ғана магнитке тартылатыны туралы қорытынды жасау. Оны өмірде пайдалана білу дағдыларын қалыптастыру.
Бір топ магниттің көмегімен құмда жоғалған затты табу тапсырмасын орындайды.
Келесі топ су құйылған құмырадағы заттарды қолын суға малмай, құмыраны төңкермей магниттің көмегімен алуға бола ма, соны зерттейді.
Үшінші топ магнит өз қасиеттерін қатты қағаз бен ағаштың арғы жағынан сақтай ала ма, соны тексереді.
Төртінші топ магниттің қасиетін шынының сыртынан тексереді.
Тапсырма орындалмас бұрын қауіпсіздік ережелері ескертіледі.
1-топ. Зерттеу жүргізу үшін табақшаға құмды сеуіп, оның арасына бірнеше темір шегелер мен бұрандаларды, пластмасса мен резеңкенің бөлшегін жасырып қою. Оқушылар табақшаның бетімен магнитті жүргізіп, магниттік қасиеттерге ие заттарды тауып, шығарып алуы керек.
2-топ. Банкаға су құйып, оған кішкене бұрандалар
мен сомындарды (гайка), резеңке бөлшегін салу. "Банкадағы суды төкпей, ішіндегі заттарды қалай алуға болады?" Оқушылар түрлі әдіс-тәсілдерді іздеп, ең дұрысын табуы керек: магнитті банканың қабырғасына жақындатып, жүргізу керек.
3-топ. Қатты қағаз бетіне ұсақ темір заттарды шашу
керек, мысалы, қыстырғыштарды. Қағаздың астынан магнитті қозғалту арқылы қағаз үстімен ұсақ заттардың жылжитынын көре алады. Оқушылар осы тәжірибені қатты қағаз орнына ағаш тақтайшаны, мысалы, парта бетін қолдану арқылы жасап көре алады. Тәжірибе барысында олар: “Магниттің тартылысы ағаш тақтай шаның арғы жағына өте ала ма?” деген сұраққа жауап береді.
4-топ.Тәжірибе жасау үшін бұл топқа шеті өңделген ескі көзәйнек пен қағаз қыстырғыштар қажет. Көзәйнектің бір жағына қағаз қыстырғыштарды шашып қойып, шынының астымен магнитті жылжыту арқылы оқушылар қағаз қыстырғыштар қозғала ма, жоқ па тексереді. Тәжірибе барысында оқушылар: “Магниттің тартылысы шыныдан өте ала ма?” деген сұраққа жауап береді.
Содан кейін әр топтағы оқушылар зерттеу үдерісінің орындалуы туралы айтып береді.
Оқушылар “магниттің күші қағаздан, пластиктен, шыныдан, ағаштан, судан және басқа да көптеген
материалдардан өтеді” деген қорытынды жасайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Бағалау критерийлері - Сабақтың ұзақтығы: 40 минут Ортақ тақырып «Дәстүр және ауыз әдебиеті»

text:
Бағалау критерийлері
|
Дескрипторлар
|
Тәжірибе негізінде магниттің қасиеттерін анықтайды.
Магниттің қасиеті туралы қорытынды жасайды.
Магниттің қасиеттерін күнделікті өмірде қолдануға мысал келтіреді.
|
Магниттің магниттілік қасиеттері бар заттарды өзіне тартатынын біледі.
Магниттілік қасиетке ие заттарды ажыратады.
Магнитті күнделікті өмірде ұсақ темір заттар жоғалғанда іздеуге және ұсақ темірлерді жоғалтпау үшін біріктіріп ұстауға тиімді екенін зерттеу барысында көз жеткізеді.
|
Кері байланыс:Топтар бағдаршам түстері арқылы бірін-бірі бағалайды.
Сергіту сәті
Шаршасаңдар, балалар,
Қолдарыңды созыңдар.
Саусақтармен ойнаңдар,
Қолдарыңды сермеңдер.
Денелерiң шынықсын,
Саналарың тынықсын.
Бiр, екi, үш, бiр, екi, үш,
Бойға жинап күш.
Жаттығу жасап алайық,
Бiр дем алып қалайық.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Дәптермен жұмыс - Сабақтың ұзақтығы: 40 минут Ортақ тақырып «Дәстүр және ауыз әдебиеті»

text:
Дәптермен жұмыс
(ӨҚ) Саралау әдісінің "Тапсырма" тәсілі
Мақсаты: оқушылардың жаңа сабақты қаншалықты меңгергенін анықтау,зерттеу барысында алған білімін бағалау.
«Сиқырлы магнит»
Магнитке тартылған заттардың біреуінің суретін сал
Интерактивті тақта
Тәтті конфеттер, қорап
Суреттер
https://www. youtube.com/watch?v=P1Tbebrf39Q
оқулық
Табақша, құм, ұсақ шегелер, бұрандалар, пластмасса мен резеңке бөлшектері, магниттер, банка, су, сомындар, қатты қағаз, темір қыстырғыш(скрепка),ескі көзәйнек.
Әуен
Жұмыс дәптері
|
Сабақтың соңы
3 минут
|
Кері байланыс.
|
Үлестірме
|
Саралау
|
Бағалау
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы
|
«Жіктеу» тәсілін пайдаланып «Қораптағы тәттілер» арқылы сынып оқушыларын аралас гендерлік топтарға бөліп аламын.
«Тапсырма тәсілін: өткен сабақты пысықтау мақсатында "Есіңе түсір" тапсырмасын; оқулықпен жұмыс кезінде мағынаны кеңірек тану мақсатында "Ойлан, жұптас, бөліс" тапсырмасын; дәптермен жұмыс жасағанда сабақтан алған білімдерінің деңгейін анықтау мақсатында "Сиқырлы магнит" тапсырмасын аламын.
«Дереккөздер» тәсілін жаңа тақырыпты меңгерту аясында жекелеген оқушыларға алдын ала тапсырмалар берілу арқылы энциклопедия, ғаламтор беттерінен қосымша ақпараттар іздеу және оны сабақ кезінде ортаға салу, талдау арқылы жүзеге асырамын. Қабілетті оқушылар сыныптастарымен тың мағлұматтармен және қызықты ақпараттармен бөліседі.
|
Смайликтерді көтеру арқылы жеке жауап берген оқушыларды бағалау
"Бас бармақ" тәсілі арқылы дереккөздерден мәлімет алып келген оқушыларды бағалайды.
Бағдаршам түстері арқылы топтар бірін бірі бағалайды.
"Ойды аяқта!" кері байланыс тапсырмасы арқылы оқушылардың нені меңгеріп, нені меңгеруде қиындық туындағанын бағалаймын.
|
Сергіту сәті қол саусақтарына, омыртқаларға арналып жасалады.
Ұсақ шегелер, бұрандалар, гайкалар, құм қиыршықтары, пластмасса мен резеңке бөлшектері, темір қыстырғыштарды (скрепкаларды) , әйнек банканы қолдану кезіндегі техникалық қауіпсіздік ережелері ескертілді:
1. Жоғарыда аталған ұсақ заттарды ауызға салмау, көзге жақын апармау;
2. Әйнек банканы ептеп ұстау, сындырып алмауға тырысу. сынған жағдайда әйнек бөліктерін жалаң қолмен ұстамау;
3. Тәжірибе аяқталысымен реттеп арнайы қорапқа салып, мұғалімге тапсыру.
|


title: Сабақтың ұзақтығы: 40 минут Ортақ тақырып «Дәстүр және ауыз әдебиеті»

text:
Пәні: Жаратылыстану
Мектеп: Ө.Жаңабаев атындағы орта мектеп
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 3В
Күні:
Сынып: 1
Мұғалімнің аты-жөні: Абдикаримова Анеля Муратжановна
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың ұзақтығы: 40 минут
|
Ортақ тақырып
|
«Дәстүр және ауыз әдебиеті»
|
Сабақтың тақырыбы
|
Магнит
|
Қол жеткізетін оқу мақсаттары
|
1.5.6.1 Магниттілік қасиеті бар жекелеген денелерді анықтау;
1.5.6.2 Магниттің қасиетін зерттеу
1.1.2.2 Көрсетілген экспериментті түсіндіру
|
Сабақтың мақсаттары
|
Магниттің жеке қасиеттері мен магниттілік қасиеті бар денелерді анықтау, оларға зерттеу жүргізу, эксперимент жасау.
Барлық оқушылар: магниттілік қасиеті бар кейбір заттарды біледі, айта алады;
Көптеген оқушылар: магниттің жеке қасиеттерін біледі және тәжірибе жолдарын айта алады;
Кейбір оқушылар: магнит туралы алған білімдерін өмірмен байланыстыра алады, қолданады.
|
Бағалау критерийлері
|
Тәжірибе негізінде магниттің қасиеттерін анықтайды.
Магниттің қасиеті туралы қорытынды жасайды.
Магниттің қасиеттерін күнделікті өмірде қолдануға мысал келтіреді.
|
|


Сабақты зерттеу қай сыныпта өткізілді? Зерттеу сабағы өткізілген сыныптың қысқаша сипаттамасы
|
|
Сіздің Сабақты зерттеу тобының құрамына кімдерден тұрады? Бұл зерттеудегі сіздің роліңіз қандай?
|
|
Сабақты зерттеуге қандай проблема немесе қиындық түрткі болды?
|
|
Оқушыда қаншалықты ілгерілеу байқалды? (оқушыны бақыласаңыз) Бұл жеткілікті ме? Сыныптағы басқа оқушылар қалай? Бұндай көрсеткіштерді олардан да байқауға бола ма?
|
|
Әріптсетеріңізбен бірлесіп жоспарлаған қандай әдіс оқушылардың дамуына көмектесті немесе кедергі келтірді? (екуі де болуы мүмкін)
Сабақ кезінде сіз күтпеген қандай жағдаяттар орын алды? Сабақ кезіндегі күтпеген жағдайларда мұғалім қандай әрекеттер жасады/ қалай жауап берді?
|
|
Оқушылардың оқу дағдыларын жақсарту үшін, болашақта оқу әдісінің қандай аспектілерін түзетуге болады?
|
|


Сабақты зерттеу қай сыныпта өткізілді? Зерттеу сабағы өткізілген сыныптың қысқаша сипаттамасы
|
|
Сіздің сабақты зерттеу тобының құрамы кімдерден тұрады? Бұл зерттеудегі сіздің роліңіз қандай?
|
|
Сабақты зерттеуге қандай проблема немесе қиындық түрткі болды?
|
|
Оқушыда қаншалықты ілгерілеу байқалды? Бұл жеткілікті ме? Сыныптағы басқа оқушылар қалай? Бұндай көрсеткіштерді олардан да байқауға бола ма?
|
|
Әріптсетеріңізбен бірлесіп жоспарлаған қандай әдіс оқушылардың дамуына көмектесті немесе кедергі келтірді?
Сабақ кезінде сіз күтпеген қандай жағдаяттар орын алды? Сабақ кезіндегі күтпеген жағдайларда мұғалім қандай әрекеттер жасады/ қалай жауап берді?
|
|
Оқушылардың оқу дағдыларын жақсарту үшін болашақта оқу әдісінің қандай аспектілерін түзетуге болады?
|
|
Келесі жолы қандай әдісті қолдануды жоспарлап отырсыз?
|
|


title: Сабақты зерттеу алгоритмі (Lesson Study) Жумадилова Динара

text:
Сонымен қатар сіз С3 кезендерін қалай өткізуді жоспарлап отырғаныңызға түсініктеме бере аласыз:
жоспарлаудың қай түрін (жеке, аралас, топтық) қолданасыз, неге? бақылау жүргізу үшін оқушыларды таңдауда қандай тәсіл қолдандыңыз және неге?
- сабақ нәтижелерін қалай талқыладыңыз (талқылайсыз) (модератор қатыса ма, топтағы жұмыс ережесін кім бақылайды, БАҚЫЛАУ ПАРАҚТАРЫМЕН ҚАЛАЙ ЖҰМЫС ЖАСАЙСЫЗ, КЕЛЕСІ САБАҚТЫ ЖОСПАРЛАҒАНДА АЛДЫҢҒЫ САБАҚ НӘТИЖЕЛЕРІН ҚАЛАЙ ЕСКЕРЕСІЗ (МЫСАЛДАР КЕЛТІРУГЕ БОЛАДЫ)
Lesson Study-бұл мұғалімдер тобы сабақты құру, жетілдіру және бағалау үшін жұмыс істейтін білім беру ортасындағы алқалы ынтымақтастық процесі. Lesson Study процесіне қатысу үшін әріптес таңдау табысты ынтымақтастықты қамтамасыз етудің маңызды қадамы болуы мүмкін. Менің әріптесті таңдауым:
2. Heгe ол әріптестеріңізді? Бұл әріптестеріңіздің кәсіби қажеттіліктері қандай?
Кәсіби дағдылар: олар зерттелетін пәнмен жақсы таныс және оқу бағдарламалары мен оқыту әдістерін терең түсінеді.
Ынтымақтастыққа ашықтық: олар өз тәжірибелерімен, идеяларымен бөлісуге және басқа мұғалімдерден кері байланыс алуға дайын.
Уақыт мүмкіндіктері: таңдаған әріптестің Lesson Study процесіне белсенді қатысуға жеткілікті бос уақыты бар. Сабақтарды үнемі кездесуге, жоспарлауға және талқылауға мүмкіндік бар.
Дағдылар мен тәжірибелердің әртүрлілігі: көзқарастар мен тәсілдердің әртүрлілігі оқу тәжірибесін жан-жақты және терең зерттеуге және жақсартуға ықпал етуі мүмкін.
3. Сіздің ойыңызша, Сабақты зерттеуге қатысу олардың кәсіби қажеттіліктеріне калай сәйкес келеді?
Сабақты үйрену процесіне қатысу (Lesson Study) бірнеше себептерге байланысты мұғалімдердің кәсіби қажеттіліктерін қанағаттандыра алады:
Кәсіби тәжірибені дамыту: сабақты оқуға қатысу мұғалімдерге сабақтарды бірлесіп талдауға, жоспарлауға және талқылауға мүмкіндік береді.
Тәжірибе алмасу: Lesson Study мұғалімдерге әріптестерімен тәжірибе және идеялар алмасу мүмкіндігін ұсынады. Процеске қатысушылар басқа мұғалімдердің жұмысын бақылай алады, оқытудың әртүрлі тәсілдерін көре алады және осы тәжірибеден сабақ алады.
Кәсіби тану: сабақты оқуға қатысу мұғалімнің жұмысын тануға және құндылыққа әкелуі мүмкін. Мұғалімдерге оқу тәжірибесін бірлесіп зерттеуге және жетілдіруге мүмкіндік берілгенде, бұл олардың пікірлері мен тәжірибелерінің құнды және сұранысқа ие екендігін көрсетеді.
Рефлексия және интроспекция: Lesson Study мұғалімдерге өз жұмыстарын тереңірек көрсетуге және оның тиімділігін талдауға мүмкіндік береді. Процеске қатысу мұғалімдерге сұрақтар қоюға, жақсартуларды іздеуге және сыни интроспекция негізінде өз тәжірибелерін дамытуға мүмкіндік береді.
5. Сабақты зерттеуді ұйымдастыруда сіздің ролініз қандай болады? Сіз модератор, жоспарлау командасының қатысушысы, бақылаушы және т.б болуды жоспарлайсыз ба?
Модератор рөлінде;
6. Сіздің қызметіңіздің күтілетін нәтижесі қандай? (оқушылар үшін перспективасы бар нәтиже, сіз үшін перспективасы бар нәтиже, әріптестеріңіз үшін перспективасы бар нәтиже)
Осы контекстегі менің қызметімнің күтілетін нәтижесі-Lesson Study процесіне қатысу үшін әріптес таңдауыңызға қатысты неғұрлым негізделген шешімдер мен әрекеттерді қабылдауға көмектесетін ақпарат, кеңестер мен амалдар беру.
7. Нәтижелерді қалай жариялайсыз? (мысалы, жарияланым, үлгі тақырыптама; әдістемелік құрал; вебинар; СЗ бойынша семинарда мастер-класс және т.б.)


url: http://emirsaba.org/sabati-zertteu-algoritmi-lesson-study-jumadilova-dinara.html#3._Сіздің_ойыңызша,_Сабақты_зерттеуге_қатысу_олардың_кәсіби_қажеттіліктеріне_калай_сәйкес_келеді


title: Сабақты зерттеу алгоритмі (Lesson Study) Жумадилова Динара Сабақты зерттеу алгоритмі (Lesson Study)


title: Сабақты зерттеу (Lesson Study) аясында өткізілген сабақтың өзіндік және өзара талдау парағы

text:
Сіздің Сабақты зерттеу тобының құрамына кімдерден тұрады? Бұл зерттеудегі сіздің роліңіз қандай?
Сабақты зерттеуге қандай проблема немесе қиындық түрткі болды?
Оқушыда қаншалықты ілгерілеу байқалды? (оқушыны бақыласаңыз) Бұл жеткілікті ме? Сыныптағы басқа оқушылар қалай? Бұндай көрсеткіштерді олардан да байқауға бола ма?
Әріптсетеріңізбен бірлесіп жоспарлаған қандай әдіс оқушылардың дамуына көмектесті немесе кедергі келтірді? (екуі де болуы мүмкін)
Сабақ кезінде сіз күтпеген қандай жағдаяттар орын алды?Сабақ кезіндегі күтпеген жағдайларда мұғалім қандай әрекеттер жасады/ қалай жауап берді?
Оқушылардың оқу дағдыларын жақсарту үшін, болашақта оқу әдісінің қандай аспектілерін түзетуге болады?
Келесі жолы қандай әдісті қолдануды жоспарлап отырсыз?
2. Lesson Study -ді өткізу бойынша рефлексивті есеп жазу алгоритмі 1. Зерттеу сабағы қандай проблемаға арналған?
2. Неге бұл сынып/пән/параллель? Зерттеу жүргізілген сыныптың қысқаша сипаттамасы
3. А, В, С деңгейлі оқушылардың қысқаша мінездемесі
4. Lesson Study аяқталған соң, А,В,С деңгейлі оқушылардың күтілетін нәтижелерінің нақты әрі қысқаша сипаттамасы.
5. Осы нәтижелерге қол жеткізу үшін әр сабақта не жоспарланды (әдістемелер, тәсілдер, стратегиялар және т.б)?
6. Оқушылар мұғалімнің ұсынған әрекеттеріне қалай жауап берді?Әр сабақта берген жауаптар мен жетістіктердің күтілетін нәтижелерге сәйкестік дәрежесі қандай болды?
7. Сабақ өткізуде қандай қиындықтар болды?
8. Зерттеу аясында өткізілген сабақтар сізге не берді? Оқушыларға?