Дене буындары мен бұлшық еттеріне арналған жаттығулар: - оңға және солға бұрылу;
-оңға және солға иілу;
- алдыға және артқа иілу;
- айналмалы қозғалыс;
Аяқ буындары мен бұлшық еттеріне арналған жаттығулар: - сол аяққа отырып, оң аяқты жанға созу, денені сол аяқтан оң аяққа ауыстыру;
- сол аяққа отырып, оң аяқты артқа созу, денемізбен астыға устіге серпілу, алдыға артқа ;
- Отырып тұру;
- Тізені алдыға артқа айналдыру
Секіру - бір аяқпен,
- екі аяқпен
6.Топтық жаттығу: Екі топқа бөлініп, бірлесіп орындалатын топтық жаттығулар.
7.Он алтылық жаттығу жасату; 8.Аэробикалық жаттығу жиынтығын жасау. Демді қалпына түсіру Бастапқы қалып: аяқ иық деңгеиінде, қол астыда
- қол жаннан жоғары қарай – дем мұрынмен
- жылдам алдыға еңкеиу – қолды алдыға – астыға– демді ауызбен шығару
Қол шапалақ
Ұялы телефон
Ортасы
Ақсерек пен көксерек - қазақ балаларының дәстүрлі ұлттық ойынының атауы. Әр кезеңде, әр өлкеде түрліше аталғанымен ойналу реті бірдей (толығырақ қ. Айгөлек). Қазақ өлкесін зерттеу Орынборлық коғамының еңбектерінің бірінде (1921 ж.) Орал облысы Темір болысының тұрғыны Дәулетияр Имашев «Мылқау тотай» деген ойын туралы айтады. Оны жылдың жылы мезгілінде ауылды жерде, 6-15 жас аралығындагы балалар жиналып ойнайды. Ойыншылар саны 6 адамнан кем болмауы керек және ойыншылар санының жұп болғаны абзал. Ойын мынадай кіріспемен басталады: ойынға қатысушылардың арасынан бойлары сұңғақ екі ойын басшысын таңдап алады. Ортаға шыққан ол екеуі таяқ ұстасып сайысу арқылы қай жеңгені бірінші болып өзіне ойыншы әріптес таңдайды. Осылай екі топ жасақталады да, әр топ бір- бірінен алысырақ (шамамен 10-15 қадам, кейбір деректерде 20 қадам) барып, қатарласып қол ұстасып тұрады. Әлгі ойынды бастайтын топтың басшысы: «Мылқау тотай, бізден сізге кім керек?» деп айтады. Сол кезде қарама-қарсы тұрған топ басшысы өздеріне керекті қарсыластарының арасынан біреуінің атын атайды. Аты аталған ойыншы, бар пәрменімен жүгіріп қол ұстасып қатар тұрған қарсы топтың екі ойыншысының ұстасып тұрған қолын үзіп өте шығуға әрекет етеді. Ал қарсылыстары қолдарын мықты ұстап, үздірмеуге тырысады. Егер жүгіріп келген адам қарсыластарының қолдарын үзіп кетсе сол топтан, басшысынан басқа бір ойыншыны өзімен бірге алып кетеді. Қол ұстасып тұрған қатарды үзіп өте алмай қалса, онда сол топта өзі қалып қояды.Содан кейін екінші топқа кезек келеді, басшысы (кейбір деректерде әріптестері қосылып топпен) айқайлап: «Мылқау тотай, бізден сізге кім керек?» деп дауыстап сұрайды. Олар қарсы жақтың біреуінің атын атап шақырады. Реті болса, жасы кішкене, әлсіз ойыншыны шақырып, өздерін утып алып, тобын көбейтуге тырысады. Осы тәсілмен ойын, бір топтың адамдары бітіп қалғанша жалғастырыла береді. Жеңген топ, жеңілген топты келемеждеп, әр түрлі сөздер айтып мазақтайды. Болмаса жеңілген топ ойыншылары, жеңген топ ойыншыларын арқаларына салып, белгілі бір межеге дейін апару сияқты айыптарды орындайды. Аталған ойын барлық ұлыстарда қолданылады. Ақсерек пен көксерек ойынының жаңартылып, байытылған нұсқалары көп және оның бірі айгөлек, ақ керек деп аталатын ойында жарысушы екі тарап ойынға қатысуды шақыруды топтасып тұрған қарсы жақ өлеңмен хормен айқайлап айтып жеткізеді.
Ақ серек пен көк серек!
Тауып алдым бәйтерек!
Жалындаған күн керек!
Жалпы достан кім керек?
Анау тұрған үл керек!
Оның аты — Еркебек,
Келсін бізге ертерек! - деп, өлеңдетіп карсы жақтың бір ойыншысының атын атап шақырады
.Топпен тақырып бойынша төмендегі ойындарды ойнату.


title: Дескриптор - Сабақтың тақырыбы Салауатты өмір салтын қалыптастыру. Еркін жүгіру әдісі

text:
Дескриптор : -қауіпсіздік ережесін біледі.
- ойын кезінде көшбасшылық дағдыларды дамытады.
-әріптесіне көмекке келе алады.
-ойында топты жеңіске жетелейді.
қойылады
Қимылды ойын: «Ақсерек пен көксерек». Ойын шарты: екі топ бір-бірінен алысырақ шамамен 15 қадам жерде қол ұстасып тұрады. Бірінші топтың балалары екінші топқа ақсерек-ау, ақ серек, бізден сізге кім керек? деп айтады. Сол кезде қарама-қарсы тұрған топ басшысы өздеріне керекті қарсыластарының арасынан біреуінің атын атайды.Ақсерек-ау, ақ серек, сізден бізге Марат керек. Аты аталған ойыншы, бар пәрменімен жүгіріп қол ұстасып қатар тұрған қарсы топтың екі ойыншысының ұстасып тұрған қолын үзіп өте шығуға әрекет етеді. Ал қарсылыстары қолдарын мықты ұстап, үздірмеуге тырысады. Егер жүгіріп келген адам қарсыластарының қолдарын үзіп кетсе сол топтан, басшысынан басқа бір ойыншыны өзімен бірге алып кетеді. Қол ұстасып тұрған қатарды үзіп өте алмай қалса, онда сол топта өзі қалып қояды.
- Жарайсындар балалар.
- Ал, енді бүгінгі ойындарымыздың түрлерімен таныстырып өтейін.
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Денсаулықты нығайту жаттығулары барысында қауіпсіздік техникасынан ережесін жаттап сақтайды
Қиын болған немесе жүзеге асыра алмаған мәселелер бойынша сұрақ қояды. Үздік болу үшін өзіндік ойлармен бөліседі. Мұғалім сұрағына жауап береді. Теріктесіне тілек білдіреді.
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ
Үлкен, бос кеңістік, ойын алаңы, белгілеуге арнаған бор, жалаушалар, ысқырық, секундомер. Кедергі жасау үшін: фишкалар, конустар, жеңіл атлетикалық кедергілер, гимнастикалық орындықтар.
«Балаларға арналған қозғалмалы ойындары» сілтемесі:


title: Талқылауға арналған сұрақтар - Сабақтың тақырыбы Салауатты өмір салтын қалыптастыру. Еркін жүгіру әдісі

text:
Талқылауға арналған сұрақтар: Жүгіру неше кезеңнен тұрады және әр кезеңнің ережесі?
Жүгіру кезінде қандай қасиеттер дамиды?
Жүгіру кезінде тепе-теңдікті сақтау маңызды ма?
Неліктен екенін айта аласыңдар ма? Жүгірген кезде ішкі құрлыстарымыз ауыру себебін айта аласыздар ма?
Оқушылар бір-бірінің орындаған жаттығуларын «басбармақ» әдісі арқылы бағалай алады. Оқушылар сабақта түсінбеген жаттығуларын, мұғалімге қоятын сұрақтары және сабақтан әсерлерін стикерге жазып кері байланыс тақтасына жапсырып кетеді.Сабақ топ бойынша бағаланады.
Кері байланыс
Оқушылардың өз тәртіптеріне рефлексия жасауды мобильдендіру (мотивация, әрекет тәсілдері, қарым-қатынас).
Оқушылар стикерге мына сұрақтарға жауап жазады:
1. Маған сабақта не ұнады. 2. Маған немен жұмыс істеу керек? 3. Смайл арқылы өзінің көңіл-күйін бейнелейді және стикерді күн бейнесіндегі тақтаға жапсырады.
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.


title: Сабақтың тақырыбы Салауатты өмір салтын қалыптастыру. Еркін жүгіру әдісі

text:
3.3.1.1 Дене жаттығулар жасау барысында сауықтыру артықшылығын талқылау және сипаттау
Сабақтың мақсаты
Білімалушыларға қозғалмалы ойындар «Ақсерек-көксерек» туралы білімдерін кеңейте отырып, дұрыс әрекет құндылығының мәнін ашу, оқушылардыңің салауатты өмір салтын ұстану дағдыларын, спортқа деген белсенділіктерін, шеберліктерін дамыту. Әдептілік, салауатты өмір сүруге, жауапкершілікке тәрбиелеу.
Бағалау критерииі
- Қозғалмалы ұлттық ойындар арқылы қолайлы оқып-үйрену ортасын қалыптастыру бойынша біріккен, әрі тиімді жұмыс дағдыларын қолданады;
- Қозғалмалы ұлттық ойындар кезінде дене жаттығуларының тәжірибелерін байытуға арналған дағдыларды көрсетеді;


title: Қорытынды бөлім - Сабақтың тақырыбы: «Салауатты өмір салтын»

text:
Байланысты: Тәрбие сағаты Салауатты өмір салтын нсихаттау)
Қорытынды бөлім: «Ойқозғау»
1. Қоғамда «Мемлекет қазынасына миллиондаған пайда түсіреді, зияндылардың денсаулыққа пайдасы бар» деген кереғар пікірлер бар? Соған дәлелдеме қандай?
2. Қазір арақ, темекі баспасөз бетінде, теледидарда жарнамадан түспейді? Оның орнына ауыл, қала көшелеріне не ілуге болады? Көзқарасың қандай:
3. Салауаттылық салтын болашақ өмірде қалай ұстанасың?
Отанымыздың ертеңгі жағдайы сендердің қандай азамат болып өскендеріңе байланысты. Ертеңгі күн әрқайсысың мемлекетті құрайтын адам, әр мамандықтың иесі боласыңдар, қызмет атқарасыңдар Сол қызмет барысында халыққа, мемлекетке қызмет етесіндер. Сондықтан жаман әдеттерден аулақ болып төзім, табандылықпен білім сатысынан көрініп саналы, сауатты, салауатты азамат болып, қазақ елінің жарқын болашағын кұрайтын жастар болып өсе беріңдер.
Ұлы ойшыл Сократқа кезіңде мынадай сұрақ қойылыпты: «Адамға өмірде не қымбаттырақ байлық па, әлде атақ па?» депті. Сонда Сократ «Байлық та, атақ та, даңқ та адамды шын бақытты ете алмайды. Дені сау кедей, ауру патшадан бақыттырақ» деп жауап беріпті. Яғни адам бақытты болу үшін оған денсаулық керек, ал денсаулықтың кепілі салауаттылық.
Отанымыздың ертеңгі жағдайы сендердің қандай азамат болып өскендеріңе байланысты. Ертеңгі күн әрқайсысың мемлекетті құрайтын адам, әр мамандықтың иесі боласыңдар, қызмет атқарасыңдар. Сол қызмет барысында халыққа, мемлекетке қызмет етесіндер. Сондықтан жаман әдеттерден аулақ болып төзім, табандылықпен білім сатысынан көрініп саналы, сауатты, салауатты азамат болып, қазақ елінің жарқын болашағын кұрайтын жастар болып өсе беріңдер.


Сабақтың тақырыбы: «Салауатты өмір салтын»
Сабақтың мақсаты: оқушылардың бойына салауатты өмір салтын дарыта отырып, зиянды әдеттерден аулақ болуды түсіндіру, насихаттау.
Білімділігі: жаман әдеттерден туатын аурулар туралы білімдерін жетілдіру.
Дамытушылығы: өмірге, адамзат ұрпағына деген аяушылық сезімін ояту, аурудың алдын алуды үйрету. Мамандық иелері туралы түсініктерін кеңейтіп, олардың қызметіне байланысты сауаттарын дамыту.
Тәрбиелігі: тәні де, жаны да таза, әрі сау болашақ ұрпақты тәрбиелеу.
Көрнекілігі: диаграмма, тірек-сызба, суреттер, буклет, нақылсөздер, кітап көрмесі.
Әдісі: баяндау, сұхбат, сұрақ-жауап, ой қозғау.
Сабақтың барысы:
Ұйымдастыру бөлімі: Қазақстан Республикасының әнұранымен ашу.
Кіріспе сөз: Егемен еліміздің туын көкке көтеретін, елдің елдігін танытатын бүгінгі ұрпақ қандай болуы керек?
Адам баласы үшін ең кымбатты – оның мәнді де сәнді өмірі. Өмірін қызықты етіп өткізу үшін өз күш-жігерін аямауы қажет. Өкінішке орай «нашақорлық», «ішімдік», «темекі» торына бейкүнә жандар ілігіп, дүние салып, аурулардың азабын тартьгп жатыр.
Ал осы зияндылармен күресу оңайға түсер емес. Халықтың салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін «Салауатты өмір салты» кешенді бағдарламасы, сондай-ақ Денсаулық сақтауды реформалау мен дамытудың 2010 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы аясында шаралар кешені іске асуда.
Елбасының Қазақстан халқына жолдауында көрсетілген өзекті мәселелердің бірі — салауатты өмір сүру, оны насихаттау мәселесі.
Салауатты өмір сүру дегеніміз не?
Ол — әлеуметтік тұрмысты жақсарту, бос уақытты тиімді пайдалану. денсаулықты сақтау және нығайту, сапалы тамақтану. зиянды әрекеттерден аулақ болу.
Ал зиянды әрекет дегеніміз – қазіргі таңда етек алған, адамдарды жуадай солдыратын дерттер: маскүнемдік, темекі шегу және нашақорлық. Бұлар адам баласының өзі тілеп алған айықпас дерттері.
Негізгі бөлім:
Қазақ елі сонау кеңес үкіметі тұсындағы «шаш ал десе бас алатын» саясат, зиялы қауымды құрту, аштық, қуғын-сүргін, соғыс, жер мен елді тоздырған тың көтеру, экология апаты, желтоқсан зардабы тағы да басқаларын басынан кешірді. Осы апаттардан да қауіпті, адамды, сананы, есті жаулаған қасірет тым ауыр да азалы.
Қазақ халқының сөз байлығында «арақ» деген сөз болған емес. Олар қымыз бен шұбат ішкен. Сонда да әдемі тойлы ауыл, алтыбақан, жарасымды жастар әні, ойын түрлері мәнімен орын алған.
Көрініс. «Қымыз бен арақтың айтысуы»
Ал нашақорлық неден басталады?
Сана-сезімі уланған, өзін, отбасын, туғанын ұмытқан, жауапкершілікті сезінбейтін ақыл-естен айырылған жан нашақор деп аталады. Дозаны қабылдамаған жағдайда қабағы қатулы жан есірткіні қолданғаннан кейін жайдарлы, көңілді болып шыға келеді. Көп өрімдей жастар осы аурумен ауырып, өмірден өтуде, азып кетуде, енді біреулері кеш түсініп бармағын тістеуде.
«Тапқырлық» сайысы. Мақал – мәтелдерді аяқтау.
1. Денсаулық -…………………… (зор байлық)
2. Тәні саудың -………………….. (жаны сау)
3. Емнің алды -………………………….. (еңбек)
4. Тазалық – саулық негізі, саулық -…………….. негізі. (байлық)
5. Шынықсаң -………………… (шымыр боласың)
6. Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын…………. ізде. (жол)
7. Көзің ауырса, қолыңды тый, ішің ауырса……. /аузыңды тый/
8. Жан ауырса тән азады, қайғы басса жан…../азады/
9. «…… қадірін ауырғанда білерсің»
10. «……. жасырған өледі»
Салауатты өмір – еліміздің болашағы.
Өмірің болсын десең сенің сәнді
Ойланып, айналаңа қара мәнді.
Адам бол! Білімі тасқын, өнері асқан
Өзіне сүйсіндірер басқа жанды.
Салауатты мақсатың — өмір сүру,
Өмірдің мағынасын керек білу.
Ішімдік, нашақорлық сенің жауың,
Пайдасы сол – бұл жолдан аулақ жүру
Біз өз білімімізді әркез шыңдап, өскелең шақта кандай да жағдайда әлемдегі окиғаларды, жаңалықтарды біліп, естіп жүруіміз керек. Сендердің назарларыңа «Сен білесің бе?» айдарын ұсынамын.
1. Шылым шегуден жылына 25 млн. адам өледі.
2. Әр шылым адам өмірін 12 минутқа қысқартады.
3. Шылым шегетіндердің 80%-ы өкпе ауруымен ауырады.
4. Қазақстанда 393 мың -ВИЧ-пен ,76 мың СПИД пен ауырады.
5. СПИД-пен ауыратындардың дені жастар.
6. Шектен тыс шай мен кофе ішу де - есірткінін бір түрі.
7. Қазақстанда темекі тартатындардың саны 5 миллион.
8. Қалаларда есірткінің құрбаны болған 7-8 жастағы балалар тіркелуде.


title: Сабақтың тақырыбы: «Салауатты өмір салтын»


title: САЛҚЫНДАТУ ЖҮЙЕСІНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ

text:
Күнделікті техникалық қызмет (КТҚ): 1) жүйенің герметикалығын тексеру, қажет болған жағдайда, ақауын түзету;
2) сұйықтықты үнемі қадағалап отыру және егер қажет болса, үстемелеп құю. Оның деңгейі құятын аузының жоғарғы шетінен 15—20 мм төмен болуы тиіс:
3) желдеткіш ременінің күйін және керілуін тексеру;
Күн сайын радиатордағы су деңгейін тексеру қажет. Радиатор қақпағын қозғалтқыш суығанда немесе ол істеп тұрғанда абайлап ашу қажет, бу бет пен қолды шарпып кетуі мүмкін. Түтікшеден, радиатордан, насос корпусынан су ағып тұрмауы қажет. Мұндайда радиатордың қылта аузындағы қақпағын ашқанда, одан шығатын ыстық су мен будың бет пен қолды шарпып күйдіріп кетпеуіне абай болған жөн. Антифриз буланып ұшып кеткен жағдайда толтыра су қүйып, су аққан жері болса бітеу керек. Корпустың ағызу тесігінен су насосына судың көптеп ағуы — насостың нығыздағыш құрылғысының тозғандығын аңғартады. Сондықтан оны жаңалап салу қажет. Егер су ақпаса да су шығыны көп болатындығы аңғарылса, онда бу-ауа клапанын тексереді.
Бірінші техникалық қызмет (ТҚ-1): 1) жүйенің герметикалығын тексеру және қажет болса, сұйықтықтың ағуын болдырмау;
2) қозғалтқыштар су насосының подшипниктерін 1-13 майымен бақылау тесігінен жаңа май көрінгенше пресс-май сауытымен (ЗИЛ-130 қозғалтқышында бақылау тесігін жауып тұрған тығынды бұрап шығару, ал майлап болған соң оны бұрап бекіту) майлау. Отандық автомобиль қозғалтқышы су насосының подшипниктерін құрастыру кезінде маймен толтырылады, оларды қозғалтқышқа күрделі жөндеу жүргізілгенге дейін майламайды.
Екінші техникалық қызмет (ТҚ-2): 1) жүйенің герметикалығын тексеру және егер қажет болса, ақауын жою;
2) су насосының және желдеткіш күпшегі гайкаларының бекітілуін бақылау;
3) желдеткіш ременінің керілуін тексеру және қажет болған жағдайда, реттеу;
4) радиатордың бекітілуін және оның қапталуын, сондай-ақ жалюздердің жұмыс істеуін бақылау;
5) су насосының подшипниктерін және ЗМЗ қозғалтқыштарының кергіш ролигін майлау;
6) электр магниттік фрикциялық муфтаның жұмыс істеуін тексеру. Бұл үшін қозғалтқышты оталдырып, салқындатқыш сұйықтықтың температурасы 88°С-ге жеткенше жалюздерді жабу, бұл температурада желдеткіш іске қосылуы тиіс. Одан кейін жалюздерді ашу керек, 80°С-де желдеткіш ажыратылуы тиіс. Бұдан басқа, муфта якоры мен жетек шкивінің кеспелтегі арасындағы саңылауды жалпақ сүңгімен тексеру (қалыпты саңылау 0,25—0,40 мм) қажет. Егер қажет болса, қосалқы гайканы босатып, саңылауды үш винтпен реттейді;
7) радиатор тығынының бу және ауа клапандарының жұмыс істеуін бақылау.
Маусымдық техникалық қызмет (МТҚ): Маусымдық техникалық қызмет көрсету кезінде термостат пен термометрдің жұмысын тексереді. Термостатты корпустан шығарып алып, ыстық су құйылған ыдысқа салады. Су температурасы 70°С жеткенде термостаттың негізгі клапанының тесіктері ашыла бастап, 85°С жеткенде толық ашылады. Клапанның толық жүрісі шамамен 9 мм.
Дистанциондық термометр көрсеткішін, радиатордың қылта аузына салынған сұйықтық термометр көрсеткішімен салыстырады. Егер термостат немесе дистанциоңдық термометр бұзылған болса, онда оларды ауыстырады.
Қыста суыту жүйесіңде антифриз қолдану керек. Су құйылған қозғалтқыштарда жұмыс біткеннен кейін суды төгіп тастау керек. Егер оны төкпесе, цилиңдрлер блогы, радиатор, түтікшелер жарылып кетуі мүмкін.
Соңғы кезде салқындатқыш сұйықтық ретінде «Тосол — А-40» антифриз қолдану ұсынылады. Оны суыту жүйесіне екі жыл бойы пайдаланып, сонан кейін алмастырады.


title: СУЫТУ ЖҮЙЕСІН ЖӨНДЕУ - Сабақтың тақырыбы : с алқындату жүйесіне ТҚ көрсету және ақаулары

text:
СУЫТУ ЖҮЙЕСІН ЖӨНДЕУ
Суыту жүйесінің негізгі ақаулары:
қозғалтқыштың аса салқындауы немесе
қызып кетуі.
Қозғалтқыштың аса салқындауы термостаттың айқасып қысылып қалуынан және жалюздердің ашық болуынан және қыста қаптағыштың болмауынан болуы мүмкін.
Қызып кетудің себептері:
салқындатқыш сұйықтық деңгейінің жеткіліксіздігі;
желдеткіш ременінің бір орында айналуы немесе үзілуі;
желдешкіштің электр магниттік қосу муфтасының ақаулығы;
жалюздердің жабық болуы термостаттың айқасып қысылып қалуы;
қақтың жиналуы және радиатордағы судың қатып қалуы.
Салқындату жүйесі герметикалық болуы тиіс. Шлангілер тығыз жалғаспаған жағдайда қамыттың кергіш винттерін тартып бұрау керек. Сұйықтықты жіберіп тұрған шүмекті ысқылау немесе алмастыру керек. Зақымданған радиаторды дәнекерлейді.
Егер су насосының сальнигі арқылы су ағатын болса, онда сальниктің бөлектерін алмастыру қажет.
Егер желдеткіш ремені майланған немесе әлсіз керілген болса, ол бір орында айналуы мүмкін. Майды құрғақ шүберекпен (жұмыс істемей тұрған қозғалтқышка) сүртіп тазартады. Ременьнің керілуін шкивтердің аралығындағы учаскесінің орта бөлігінен қолмен басқанда оның иілуі таблицадағыдай мөлшерде болатындай етіп реттейді.
Салқындату жейдесі мен радиатордың қабырғасындағы болар-болмас қақты радиаторды автомобильден шығарып алмай-ақ кетіруге болады. Бұл үшін салқындату системасына 1
л суға 4—8
мг есебшен әзірленген хромпик ерітіндісін құяды да, автомобильді бір ай паидаланған соң системаны 10—15 көлемді таза сумен жуып тазартады. Неғұрлым әлсіз концентрациясы тот басудың (коррозияның) күшеюіне себепші болады.
Түтіктер барынша ластанып және бітеліп қалғанда радиаторды шығарып алады да, оған 90°С-ге дейін қыздырылған каустикалық соданың 10 проценттік ерітіндісін құяды. 30 минуттан кейін ерітіндіні ағызып алып, радиаторды таза сумен мұқият жуып тазартады.
Салқындату жүйесін мынадай ерітінділермен жуып тазарту жақсы нәтиже береді: 7—8% тұз қышқылы (көлемінің суға қатынасы бойынша), 2—3
г/л ПБ-5 ингибиторы, 25
г/л техникалық уро тропин, 1—3
г/л ОП-7 немесе ОП-10 сулағышы және 1
г/л көбік сөндіргіш (амил немесе изоамил спирті). Жүйеге ерітінді құйып, қозғалтқышты оталдырады және ерітіндіні 60—65°С-ге дейін қыздырады; 10—15 минуттан кейін оны құйып алады.
Желдеткіштің электр магниттік фрикциялық муфтасы датчиктің немесе электр сымдарының ақаулығынан және якорь мен жетек шкиві кеспелтегінің арасындағы ауа саңылауының бұзылуынан іске қосылмауы мүмкін.
Жабық тұрған термостат клапаны тістесіп қалғанда қозғалтқыш қызып кетеді, ал ашық тұрғанда өте салқындап кетеді. Тексеру үшін термостатты суы бар ыдысқа батырады. Суды қыздыра отырып, термометр бойынша клапанның 75°С-де ашыла бастап, 90°С-де толық ашылуын қадағалайды.
Жалюздердің жетегі майланбаса, көбінесе тістесіп қалады. Бұл жағдайда тысы бар сым арқанды шығарып алып, оны керосинмен жуады да, тысына май толтырады.
Егер автомобильді төменгі температурада далада немесе жылытылмайтын орында қалдыратын болса, онда салқындату жүйесін суды ағызады. Бұл үшін радиатордың астындағы және блоктағы ағызу шүмегін ашып, радиатордың аузындағы тығынды шығарады. Жылытқыштың шүмегі ашық болуы тиіс. Жүйеден суды ағызған соң қозғалтқышты оталдыру және судың қалған бөлігі біржола буланып кету үшін кіші айналымда 2—3
мин жұмыс істету қажет. Жылдың суық мезгілінде қозғалтқышты оталдыру үшін оталдыруға арналған кыздырғыш болмаған жағдайда, салқындату системасына алдымен жылы су, ал одан кейін радиатордың аузынан ауа көпіршіктерінің шығуы тоқтағанға дейін ыстық су құйып толтырады, қозғалтқышты оталдырып, 80—90°С-ге дейін кіші айналымда қыздырады, осыдан кейін судың қатып қалуынан қауіптенбестен, қозғалуға болады.
Жүріп келе жатқан автомобиль радиаторындағы судың қатуы туралы жүргізуші температура көрсеткіштің шкаласына қарап немесе қалқаншадағы бақылау лампысының жануына қарап білуіне болады. Бұл жағдайда автомобильді тоқтатып, қозғалтқышты сөндіру және қолғаппен немесе шүберекпен (будың күшпен шығатын жағдайында күйіп қалмас үшін) радиатордың тығынын шығарып алу қажет. Салқындатқыш сұйықтықты деңгейге дейін жеткізе құйып, жалюздерді жабу және радиаторды қымтап жылытып, қозғалтқышты оталдыру және оны кіші айналымда жұмыс істету керек. Егер шамалы ғана мұз қатқан болса, ол толық еріп кетуі тиіс. Қерісінше болған жағдайда қозғалтқышты сөндіріп, ыстық сумен дымқылдандырылған шүберекті радиаторға басу керек.
Мұзды еріту үшін ашық жалынды пайдалануға тыйым салынады.
Ауамен суыту жүйесінің жұмысы
1-жағар май радиаторы; 2,3,4-ауа бағыттағыш қораптар; 5-цилиндрлер; 6-цилиндрлердің қосалқы қабырғалары; 7-ауа сыртқа шығатын канал-дар; 8-термореттегіш; 9-желдеткіш; 10-бағыттағыш қалақшалар; 11-сору каналы.
Сұйықпен суыту жүйесінің жұмыс схемасы
1-төгу краны; 2-радиатор; 3-қосалқы қабырғалар; 4-бу түтігі; 5-радиатор қақпағы; 6-желдеткіш; 7-шкив; 8,9,15-жеңшелер; 10-термостат; 11,12-су көйлегі, 13-термометр; 14-су насосы.
4. Пысықтау: а) Өткен сабақты бекіту.
Электронды оқулық бойынша бақылау сұрақтары қойылады. Егер дұрыс жауап берсе «Дұрыс», дұрыс емес болса «Дұрыс емес» деп шығады.
б) Қосымша сұрақтар беру
5. Үйге тапсырма:
ТҚ көрсету кезіндегі орындалатын негізгі жұмыстар.
ТҚ көрсету кезіндегі қауіпсіздік ережелері.
Салқындату жүйесінің негізгі ақаулары.
Салқындату жүйесінің жабдықтарын жөндеу.
Жолда пайда болған ақауларды жөндеу, жағдаяттардан шығу жолдары.


title: Сабақтың тақырыбы : с алқындату жүйесіне ТҚ көрсету және ақаулары

text:
ТАҚЫРЫБЫ: «Салқындату жүйесіне ТҚ көрсету және ақаулары»
Сабақтың тақырыбы: С
алқындату жүйесіне ТҚ көрсету және ақаулары
Сабақтың мақсаты: 1.
Білімділік – студенттердің қозғалтқыштың салқындату жүйесінің құрлысы және қызметімен таныстыру, білімдерін тереңдету. Салқындату жүйесіне жүргізілетін ТҚ көрсету, олардың негізгі ақаулары және жөндеу кезінде орындалатын жұмыстармен таныстыру, түсіндіру.
2.
Дамытушылық – оқушыларға көрнекіліктерді, оқу стендтерін, слайд, бейне роликтер, электронды оқулықтарды пайдалана отырып білімдерін дамыту.
3.
Тәрбиелік - сабақ барысында оқушылардың сабаққа белсенді, ұйымшыл қатысуын қадағалау, Отан сүйгіштікке тәрбиелеу.
Оқыту формасы: сабақ, жекелей, топтық,
Пәнаралық байланыс: физика, химия, материалтану
Оқыту тәсілдері: баяндау, лекция, көрсету,
Пайдаланылған әдебиеттер: 1. П.Ж.Жүнісбеков. Авт. құр және пайдалану
2. Газет журналдар. Автопарк, Автокруиз 3. И.П.Плеханов. Автомобиль.
Пайдаланылатын көрнекіліктер: плакаттар, суреттер, бөлшектер, схемалар, видеоматериалдар, слайдтар, электронды оқулықтар, тестік сұрақтар, үлестірмелі карточкалар.
Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру: а) Оқушыларды түгелдеу
б) Сабаққа даярлығын тексеру
2. Өткен сабақты қайталау: а) Оқушылардан сабақ сұрау
б) Қосымша сұрақтар беру
в) Үлестірмелік материалдар.
Аудиториялық сұрақтар,
Қозғалтқыштың салқындату жүйелерінің қызметі және олардың түрлері?
Сұйықпен салқындатылатын жүйенің негізгі бөлшектерін атаңыз?
Ауамен салқындату жүйесінің қалай жұмыс істейтіндігін ата?
Антифриз не себептен салқындату жүйелерінде пайдаланылады?
Желдеткіш белдігінің керілуін қалай тексереді және реттейді?
Темостаттың қызметі.
Жүйедегі сұйықтықтың айналу бағыттарын ата?
Тестік тапсырма.
Интерактивті тақтада электронды оқулықтан студенттерге тестік тапсымалар беріледі. Әрбір студент жауап беру арқылы қанша балл жинағанын көре алады.
Үлестірмелік тапсырмалар.
Әрбір студентке төмендегідей суретімен үлестірмелік материал таратылады. Студенттер әр бөлшекке тиісті сандарды қойып дұрыс табуы керек. Сандар қойылып болған соң екі студент бір бірімен тапсырма алмастырылып, тақтаға дұрыс сандар қойылған сурет шығарылады. Студенттер бір бірінің жұмысын тексеріп, қателерін түзетеді.
3. Жаңа сабақты түсіндіру: а) тақырыпты жаздыру
б) мәлімет беру
САЛҚЫНДАТУ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЛЫСЫ, ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ
Қозғалтқыш жұмыс істеген кезде цилиндр ішінде жанған жанармай және осыдан 1800-3000 градусқа дейін қызған газ цилиндрлер кенересін, поршень мен блок қалпақшасын қыздырады. Суыту жүйесі қызған бөлшектерді суыту үшін қажет. Іштен жанатын қозғалтқыштарға артық жылуын шығаруды сұйықпен немесе сыртқы ауаның көмегімен жасанды түрде суыту арқылы жүзеге асырады.
Іштен жанатын жылу қозғалтқыштарында жанар май бөліп шығарған жылудың барлығы дерлік жұмысқа айналмайды. Себебі жану және ұлғаю процестері кезінде жанған газ қозғалтқыш бөлшектерімен жанасатындықтан, жылудың бір бөлігі осы бөлшектерге беріледі. Ал жылудың бөлшектерге берілу құбылысын мүлде болдырмауға болмайды. Өйткені олардың температурасы жанған газ температурасынан бірнеше есе аз. Олай болса жылудың төменгі температурадағы бөлшектерге ауысуы табиғи зандылық.
Қозғалтқыш бөлшектеріне берілген жылу, олардың температураларын біртіндеп көтере береді. Егер сол жылуды бөлшектерден алып кетпесе, онда олар өте жоғарғы температураға дейін қызып, өздерінің физикалық, механикалық қасиеттерін нашарлатады, яғни олардың қаттылығы, беріктігі, тозуға төзімділігі нашарлап, өте ұлғаюдың салдарынан алғашқы дәлдікпен қойылған мөлшерлері өзгеріп кетеді. Оның үстіне, оларға жағылатын май қабаттары күйіп, олардың беттеріңде күйе түзеді де барлық жұмыс процестерінің бұзылуына себебін тигізеді.
Сонымен суыту жүйесінің негізгі қызметі, ол қозғалтқыштың қызған бөлшектеріндегі артық жылуды сыртқа шығарып, қоршаған ортаға таратып жіберу болып табылады, яғни қозғалтқыштың қызған бөлшектерінен сыртқа жылу тасымалдайтын қондырғы болуы қажет. Осы тұрғыдан қарағанда қозғалтқыштардың суыту жүйесі осы жылуды тасымалдайтын материалдың түріне қарай екі түрге бөлінеді. Оның біріншісі ауа болса, екіншісі сұйық болады. Олай болса қозғалтқыштар ауамен суытылатын немесе сұйықпен суытылатын болып екі түрге бөлінеді және олардың құрылысы да әртүрлі болады.
Ауамен салқындатылатын қозғалтқыштарда бөлшектердің қызуды бәсеңдету үшін цилиндрлерге және оның қалпақшаларына роторлы желдеткіш ауа үрлейді. Желдеткіш ротордан тұрады, оның көп санды қалақшасы мен қозғалмайтын бағыттаушысы бар.
Желдеткіш роторының айналу жиілігін өзгерту арқылы жылу режимін автоматты түрде реттейді. Осы мақсатта гидродинамикалық муфта қолданылады.
Қозғалтқыш қызбағанда және цилиндрлер қалпақшасының температурасы жеткіліксіз болғанда золотник майлау жүйесіндегі майды гидромуфтаға жібермейді, соның нәтижесінде турбиналы дөңгелек желдеткішпен қоса айналмайды. Қозғалтқыш температурасы қажетті деңгейге жеткенде реттеуіштің сезімтал сезгісі золотникті ығыстырып, майдың гидромуфтаға өтуіне жол ашады. Мұның өзі жетектегі дөңгелектің желдеткіш роторымен бірге айналуын мәжбүр етеді.
Қозғалтқыштың температурасы неғұрлым жоғары болса, гидромуфтаға май соғұрлым көп құйылады, әрі желдеткіш роторы да аса тез жиілікпен айналады. Температура белгілі бір мәнге дейін төмендегенде золотник майдың муфтаға келуін шектейді де, желдеткіш айналысын баяулатады.
Ауамен суытылатын қозғалтқыштарда қозғалтқыштардың қызатын негізгі бөлшегі цилиндр блогы мен оның басына арнаулы аралықтарынан ауа жүретін етіп қабырғалар жасалады. Ол қабырғалар әрі суытылатын бөлшектің ауамен жанасатын ауданын көбейтеді. Енді сол қабырғалардың аралықтарынан сыртқы қоршаған ортадан арнаулы желдеткіш арқылы ауа үрлейді. Үрленген ауа сол қабырғаларды аралап өткен кезде бөлшектерде артық жылуды өзіне қабылдап, әрі қарай сыртқы қоршаған ортаға шығып кетеді. Мұндай суыту жүйесі құрылысы жағынан өте қарапайым бола тұрса да, оның негізгі кемшілігі сырттағы қоршаған ортаға тәуелді жүмыс істейді. Көбінесе жазғы ыстық кездерде қозғалтқышты қалыпты жағдайға дейін суыта алмайды. Сондықтанда мұндай суыту жүйелері, қуаты аз кішігірім қозғалтқыштарда қолданылады.
Қозғалтқыштарда көбіне жабық суыту жүйесі қолданылады. Радиатор нығыз жабылады да, тек қысым өте жоғары немесе өте төмен болғанда ғана бу клапаны арқылы сыртқы атмосферамен қатысады. Оларда сұйықтықтың булануы шамалы ғана болады және судың температурасы жоғары болады. Сұйықтықтың жоғарғы температурасы қозғалтқыштың жұмысына қолайлы әсер етеді.
Автомобильдердің қозғалтқыштарында көпшілік жағдайда сұйықпен салқындататын жүйе қолданылады. Олардың да атқаратын қызметі жоғарғыдай бірақ жылу тасымалдау үшін арнаулы сұйық (су, антифриз, тосол) қолданылады.
Қозғалтқыш алғаш жұмысқа қосылған кезде, әсіресе қыс мезгілдерінде, оны тез қыздыру үшін немесе сырттағы жағдайға суыту жүйесі тәуелді болмас үшін суыту жүйесіне термостат қойылады. Соның көмегімен қозғалтқыштың температурасы үнемі қалыпты мөлшерде ұсталып тұрады.
Термостат су температурасын автоматты түрде реттеп, қозғалтқыш іске қосылғаннан кейін оның тез қызуын қамтамасыз етеді.
Сұйықпен суытушы жүйелерде термостат, желдеткіш және радиатор әртүрлі жағдайда болады. Желдеткіш иінді біліктен тұрақты беріліс алады немесе жеке электроқозғалтқышқа жалғанады.
Желдеткіш тұрақты айналып тұратын суыту жүйесі кіші және үлкен айналымда жұмыс істейді. Сұйықтың температурасына байланысты термостат, кіші немесе үлкен айналыммен қозғалтқышты суытады. Үлкен айналымда сұйық радиатор арқылы өтіп суиды.
Желдеткіш электродвигатель арқылы немесе муфта (ажыратқыш) арқылы айналатын қозғалтқыштарда үш түрлі әдіспен суытылады.
1. Кіші айналым - сұйық суық кезінде (87 градусқа дейін) термостат сұйықты радиаторға жіберетін түтікті жауып қалады .
2. Екіншісі үлкен айналым - термостат сұйықты (87-102 град) радиатор арқылы өткізеді, желдеткіш айналмайды.
3. Үшінші жағдайда (102 град. жоғары) сұйық үлкен айналым арқылы суиды, желдеткішті іске қосылады .
Сұйықтық жылытқыштар жұмыс істеуі бір-біріне ұқсас болады. Жылытқыштың жұмысын басқару пульті реттейді. Қазанның жану камерасындағы жанармай (бензиннің төменгі сорты) өз ағынымен бакқа құйылады. Жанармайдың келуі электромагнитті клапанның реттегіш инесі арқылы мөлшерленеді. Ауа электр желдеткіші арқылы беріледі. Қоспа - оттық арқылы тұтанады. Қазанда пайда болған жалын қозғалқыш түбіндегі майды қыздырады, ал қазан іші қозғалтқыштың су көйлегімен жалғасқан.
Сонымен қозғалтқыш салқын кезінде термостат клапаны жабық болғандықтан насоспен айдалған сұйық су көйлегінен шыққаннан кейін радиаторға өте алмайды да термостат қасындағы басқа тесікпен қайтадан насосқа келеді. Сөйтіп, қозғалтқыш салқын кезінде сұйық қысқа жолмен айналып, оны тез қызуына мүмкіндік тудырады. Ал қозғалтқыш қызғаннан кейін, термостат клапаны ашылады да енді сұиық радиатор арқылы өтіп салқындап, қайтадан насосқа келеді.
Осылайша термостаттың көмегімен двигательдің тем-пературасы шамамен 85°-90° мөлшерінде тұрақты ұсталып тұрады. Оның температурасын термометрмен жүргізуші үнемі бақылап отырады.
Осы айтылған ретпен жұмыс істейтін суыту жүйесінің екі түрі болуы мүмкін: біреуі ашық, екіншісі жабық суыту жүйесі. Ашық суыту жүйесінде буланған сұйық радиатордың қақпағы арқылы сыртқа шығып кетіп отырады. Ол кезде, әрине суытатын сұйық ысырап болады. Ондай жағдайды болдырмас үшін жүйені жабық етіп жасайды, яғни радиаторға бу мен ауа клапандары бар арнаулы қақпақ жабады. Жүйедегі сүйық буланып, ондағы қысым (шамамен 100 кПа) артқан кезде бу клапаны ашылады да сұйық буы түтікпен қосымша қойылған кеңейткіш ыдысқа келеді. Онда салқын суытатын сұйық белгілі бір мөлшерге дейін құйылып қойылған. Енді бу сол салқын сұйықпен араласып, қайтадан тамшыға айналады. Сөйтіп, суытатын сұйық ысырабы болмайды. Ал қозғалтқыш тоқтап, жүйедегі сұйық салқындаған кезде ондағы қысым азайып, тіпті сырттағы ауа қысымынан кеміп қалады. Сол кезде радиатор қақпағының ауа клапаны ашылады да ол арқылы жаңағы кеңіткіш ыдыстағы сұйық жүйеге сорылып алынады. Сөйтіп суыту жүйесі алғашқы қалпына қайтадан келеді. Енді жүргізуші тек сыртта орналасқан кеңіту ыдысындағы сұйықтың деңгейін бақылап тұрса жеткілікті болады.
Көптеген қозғалтқыштарда желдеткіш жетегінің жұмысын өзгерту қолданылады. Мысалы арнаулы температураға әсер алатын қондырғы қолданып, желдеткішті сұйық қызған кезде ғана электр қозғалтқышымен іске қосады. Немесе оның жетегіне май тұтқырлығын пайдаланатын қондырғы орнатады. Салқын кезде май тұтқырлығы көп болғандықтан желдеткішке қозғалыс берілмейді, ал керісінше жүйедегі температурадан май қызып, тұтқырлығы азайған кезде желдеткіш жұмыс істей бастайды. Осы сияқты көптеген тәсілдер қолданылуы мүмкін.
Қайсыбір қозғалтқыштардың суыту жүйесінде екі клапанды термостат қолданылады. Ондағы негізгі клапан радиаторға баратын сұйықты реттесе, екінші қосалқы клапан тез қыздыруға тиісті құралдарға қызған сұйық жіберіп тұрады. Ондай құралдарға карбюратор астындағы сору жеңшесі, кузовты жылытатын радиатор т.с.с.
Осы айтылғандай өзгерістер жалпы суыту жүйесінің жұмыс принципіне әсерін тигізбейді. Сондықтан оларды әрбір қозғалтқыштардың заводтық нұсқалары немесе арнаулы өдебиеттерден танысуға болады.
Суыту жүйесінде негізгі реттеу жұмысына желдеткіштің белдігін керу жатады.
Желдеткіштің белдігін кергіш ролик арқылы реттейді. Желдеткіш білігінен белдікті берілу арқылы генератор мен компрессорға қозғалыс беріледі. Бұл белдікті берілісті генератор корпусын бүру арқылы кереді. 40 Н (4 кгс) күшпен итергендегі бұл белдіктің бүгілуі 10-15 мм болуға тиіс. Су насосына қозғалыс иінді біліктің шестернясынан аралық шестерня арқылы беріледі. Оның жұмысын реттеудің қажеті болмайды.
Қозғалтқыштың суыту жүйесінің жылулық ережесі қалыпты болуы тікелей термостатқа байланысты. Қозғалтқыштың салқын кезінде суыту жүйесіндегі су радиаторға бармастан термостат арқылы қайтуға тиіс. Сөйтіп ол қозғалтқыштың өз ішіне ғана айналып жүреді де, тез жылынады. Оның температурасы қалыпты мөлшерге жеткеннен кейін термостат клапаны ашылады да, енді су радиатор арқылы айналады. Термостаттың жұмысын жиі-жиі тексеріп отыру қажет.
Тремостаттың негізгі жұмысы жиырылған қорапқа байланысты. Егер ол қорап зақымдалып немесе тесіліп қалса, оның клапаны жабылмайды да, қозғалтқыш температурасы төмен кезінде су радиаторға өтіп, суи береді. Мұндай жиырылған қорабы зақымдалған термостаттарды алмастырады.
Термостаттың жұмысын мына жолмен тексеруге болады. Оны қозғалтқыштан шығарып алып, термометрі бар ыдыстағы ыстық суға салады. Содан кейін клапанның ашыла бастаған және толық ашылған кезіндегі температуралары шамамен 70 және 85°С болатындығын тексереді. Егер олар сәйкес келмесе, мүндай термостатты да алмастырады. Жоғарыдағы-дай тексеру кезінде клапанның ашылу биіктігін өлшейді. Клапанның толық ашылу биіктігі 9 мм болуға тиіс.
Суыту жүйесінде таза, мүмкіндігінше жұмсақ суды пайдалану немесе суыту жүйесінде қолданған суды құю қажет. Кермек суды жұмсарту үшін 30 минуттай қайнатады, сондай-ақ оған сода немесе үшнатрий фосфат қосады. Судың кермектілігіне қарай 10—20 г үш натрий фосфатты немесе соданы 10 л. ыстық суға ерітеді.
Қозғалтқыш істеп тұрған кезде және қатты ысып кеткенде суыту жүйесіне суды аз-аздан құяды. Қыс кезіңде цилиндр мен блок жарылып кетпеу үшін салқын қозғалтқышқа өте ыстық су құюға болмайды.


Зерттеу жұмысының нәтижесін ұсыну, жұмыстарын қорғау
Әр жұп өз еркімен интернет сайттарын қарап, еркін форматта қорғау жүргізеді (постер, презентация, көрініс, сұхбат)
Бағалау: жұп арасында бірін-бірі бағалау
Дескрипторлар: АДИ мен жан басына шаққандағы ЖІӨ ұғымдарына түсініктеме береді
Көрсеткіштердің есептеу жоладырн түсіндіреді
Көрсеткіштердің маңызын талдайды
Бір көрсеткішті таңдап, график сызады
Жұптық жұмыс. Мемлекеттердің Жан басына шаққандағы ЖІӨ рейтингісіне әсер ететін факторларды анықтау. Кластер құрастыру. (таңдау бойынша рейтингтің басында, ортасында және соңында орналасқан үш елдің мысалында) әсер ететін факторларға баға беру. «Колесо балансы » әдісі арқылы.
Бағалау. Бірін-бірі бағалау. Дескрипторлар: Жан басына шаққандағы ЖІӨ рейтингісіне әсер ететін факторларды анықтайды.
Жан басына шаққандағы ЖІӨ рейтингісіне әсер ететін факторларға баға береді.
Топпен жұмыс
1 топ –Әлемдік экономиканың маңызды көрсеткіштеріне талдау жасап, жұмысты графикалық түрде ұсыныңыз.
http://www.grandars.ru/student/mirovaya-ekonomika/pokazateli-ekonomicheskoy-effektivnosti.html 2 топ –Кластер түрінде ЖІӨ-ң есептеу әдістерін түсіндіріңіз
http://www.analitika.kz/images/MahabbatB/vvpkz.pdf 3 топ - ЖІӨ көрсеткіштері бойынша елдердің рейтингісін график түрінде ұсынып, сол графикті зерттеп нәтижелерін презентация түрінде ұсыныңыз.
http://visasam.ru/emigration/vybor/vvp-stran-mira.html#i-5 http://gtmarket.ru/ratings/rating-countries-gdp/rating-countries-gdp-info 4 топ – Елдердің жан басына шаққандағы ЖҰӨ бойынша рейтингісін график түрінде ұсынып, сол графикті зерттеп нәтижелерін презентация түрінде ұсыныңыз.
http://www.aup.ru/books/m173/3_2.htm http://gtmarket.ru/ratings/rating-countries-gni/rating-countries-gni-info
Дескрипторлар:
Әлемдік экономиканың дамуының маңызды экономикалық көрсеткіштерін зерттеп, жұмыстарын схема түрінде ұсынып, ЖІӨ есептеу жолдарын кластер түрінде ұсынып түсіндіреді. ЖІӨ және ЖҰӨ көрсеткіштері бойынша елдерді график түрінде түсіріп, сол графикті зерттеп нәтижелерін презентация түрінде ұсынады.
Кері байланыс
«бағдаршам әдісі»
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады


title: Зерттеу жұмысының нәтижесін ұсыну, жұмыстарын қорғау


title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен

text:
|
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
|
бет | 3/3 | Дата | 13.04.2023 | өлшемі | 21,88 Kb. | | #82265 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 10-сыныптарға арналған География сабақ жоспарыҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары
ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
|
Слайдар
Ашық сұрап-жауаптар
|
Сабақтыңсоңы
|
Рефлексия. Оқушылар қиық қағаздарға жазып береді.
Сабақта маған не пайдалы болды?
Сабақта маған не қызықты болды?
Сабақта маған не қиын болды?
|
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
|
|
Рефлексия парағы
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы Салыстырмалы елтану

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Салыстырмалы елтану
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
10.6.2.1 дүниежүзі елдерін салыстыруда қолданылатын белгілерді анықтау
|
Сабақтың мақсаты
|
жиынтық көрсеткіштер бойынша есептелінетін дүниежүзі елдерінің индекстері мен рейтингтерін сипаттау (есепке / бағалауға алынатын көрсеткіштер, бағалау субъектісі, нәтижелерінің қолдану аясы)
жиынтық көрсеткіштер бойынша есептелінетін дүниежүзі елдерінің рейтингтерін графикалық түрде көрсету
|
Бағалау критерииі
|
Білу және түсіну:Мемлекеттердің экономикаларын салыстырудағы көрсеткіштердің есептеу жолын біледі
Қолдану:
Мемлекеттердің экономикаларын салыстырудағы көрсеткіштерді анықтайды
Әлем елдері экономикаларының статистикалық көрсеткіштерін анықтайды
Статистикалық деректер негізінде график құрайды
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Мұғалім қолайлы психологиялық климат орнату мақсатында оқушыларды шеңберге тұрғызып, бір-бірлеріне тілек білдіртуді ұйымдастырады, сабақтың тақырыбы мен оқыту мақсаттарымен таныстырады.
Психологиялық ахуал
Тақырыпқа шығу:Оқушылар видеоны қарағаннан кейін сабақ тақырыбына шығады. Мұғалім оқушылармен бірге сабақ мақсаттары мен бағалау критерийлерін талдайды.
«Ми шабуылы»: мемлекет экономикаларын қалай салыстыруға болады? Салыстыруда қандай көрсеткіштер қолданылады? ЖІӨ мен ЖҰӨ айырмашылығы қандай? Жан басына шаққандағы ЖІӨ қалай есептеуге болады? ЖІӨ және ЖҰӨ қолдана отыра мемлекет экономикаларын қалай топтастыруға болады? АДИ дегеніміз не? Осы индекс прқылы мемлкеттің дамуына баға беруге бола ма.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
|
Ортасы
|
Оқушыларды жұпқа бөлу. «Молекула әдісі».
Оқушылардың іс-әрекеті. Жұптық жұмыс. АДИ мен жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіштерін талдау.
Оқушылар зерттеу жұмысын келесі жоспар бойынша жүргізеді:
АДИ мен жан басына шаққандағы ЖІӨ ұғымдарына түсініктеме беру.
Бұл көрсеткіштерді қалай есептейді, өлшейді?
Бұл көрсеткіштер нені айта алады, маңызы неде?
Бір көрсеткішті таңдап график құру
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-salistirmali-eltanu.html#Ортасы__Оқушыларды_жұпқа_бөлу._«Молекула_әдісі».___Оқушылардың_іс-әрекеті._Жұптық_жұмыс.

title: Сабақтың тақырыбы Салыстырмалы елтану


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-salistirmali-eltanu.html#Сабақтың_кезеңі/_уақыты__Мұғалімнің_әрекеті__Оқушының_әрекеті

title: Сабақтың тақырыбы Салыстырмалы елтану


title: Сабақтың тақырыбы: Салт -дәстүр және тәрбие. Бжб-2 Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Бөлім: 8
|
Қазақ халқының əдет-ғұрыптары мен салт-дəстүрлері. Наурыз. Морфология Үстеу. Үстеудің мағыналық түрлері
|
Педагогтің аты-жөні:
|
Исабекова Ж.О.
|
Күні:
|
07.03.23ж
|
Сыныбы:6
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Салт -дәстүр және тәрбие. БЖБ-2
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
6.4.4.3 үстеудің мағыналық түрлерін ажырату, синонимдік қатарларын түрлендіріп қолдану;
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін: үстеудің мағыналық түрлерін ажырату, синонимдік қатарларын түрлендіріп қолдану
Көпшілік оқушылар үшін: Әртүрлі жанрдағы мәтіндерді жазу үшін құрылымын ескере отырып, мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзетеді;
Кейбір оқушылар үшін: Үстеудің мағыналық түрлерін ажырату, синонимдік қатарларын түрлендіріп қолдана алады.
|
Сабақ кезеңі/Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру 3.Үй тапсырмасы: 8- тапсырма. «Ортадағы қаламсап» әдісі арқылы сұрау.
Қызығушылықты ояту.
1. Ата-анаң ,ата-әжең саған қандай ақыл-кеңес береді?
2. «Тәрбие тал бесіктен» деген ұғымға қалай қарайсың?
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
Сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстыру. Грамматикалық тақырыпты «Графикалық органайзер» әдісі арқылы түсіндіру.
|
«Миға шабуыл» әдісі Өз ойымен бөліседі
Оқушылар сұрақтарға жауап береді
|
«Диалог және қолдау көрсету» тәсілі ҚБ «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру
|
|
Сабақтың ортасы Мағынаны ашу.
31 мин
|
4-тапсырма. Сұрақтарға жауап бер, диалог құраңдар
|
Айтылым. Екеу ара пікірталас жүреді және сұрақтарға жауап береді.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.- Екеу ара пікірталас жүреді және сұрақтарға жауап береді.
|
6-сынып оқулығы Жұмыс дәптерлері
|
|
10- тапсырма . Мекен үстеулерді қолдана отырып, сөйлем құрау
|
«Мені сөйлет» әдісі Жазылым Сөйлемді бір оқушы оқиды сөйлемдерден мекен үстеуді табады
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-sa-motorika-kni.html#2._Ұсақ_қол_моторикасына_арналған_«моншақтар»__Ойыны_._Мақсаты

title: Сабақтың тақырыбы: Ұсақ моторика Күні

text:
Мектеп: Көру қабілеті бұзылған балаларға арналған «Үміт» мектеп-интернаты КММ
|
Пәннің атауы: Кеңістікте бағдарлау
|
Сабақтың тақырыбы: Ұсақ моторика
|
Күні:04.09.2023
|
Мұғалім есімі: Әлішер Қарлығаш
|
Сынып: 0«а»
|
|
Оқу бағдарламасына негізделген оқу мақсаты
|
0.2.1.1 білек және саусақтармен нақты қимылдар жасау
0.2.1.2 үстел үсті ойындарын қолдана отырып, үлгі бойынша қимылдар жасау
|
Сабақ мақсаттары:
|
|
Құндылықтардыдарыту:
|
Салауатты өмір салтына тәрбиелеу
|
Әдіс-тәсілдер:
|
Түсіндіру, сұрақ-жауап,
|
Пәнаралық байланыстар:
|
Қазақ тілі, математика сабағымен байланыстыру
|
Жоспар
|
Жоспарланғануақыт
|
Жоспарланғанәрекет
|
Ресурстар
|
Басталуы(3 минут)
|
Ұйымдастыру кезеңі:
-Оқушылармен амандасу
- Оқушыларды түгелдеу
- Барлығымыздың көңіл-күйіміз жақсы ма?
- Ия, жақсы
|
|
Көз жаттығуы
|
Норбеков
|
|
Жаңа білім (3 минут
|
Тренинг ойын:
Балалар шеңберге отырады. Жургізуші қолдарын жаяды кенет ауа райы бұзылып жел тұра бастады кенет жаңбыр жауа бастады балалар қолдарымен жерді соға бастайды, кенет куннің бұзылуы кушейіп бұршақ жауа бастайды бұл кезде балалар аяқтарымен жерді соға бастайды. Кенеттен жел басылды бұл кезде балалар бір бірінің арқасын массаж жасайды жаңбыр тоқтап бұршақ басылды бұл кезде балалар қолдарымен бірінің арқасын бірі сипалайды.
2. Ұсақ қол моторикасына арналған «моншақтар»
Ойыны.
Мақсаты: Баланың ұсақ қол моторикасын дамыту
Ойын шарты: Балалардың әрқайсысының алдарына арнайы тарелкелер беріледі тәрелкелерде моншақтар салынған балалар сол моншақтармен апайдың айтуы бойынша қолдарына массаж жасайды.
3. Көңілді қақпақтар ойыны:
Мақсаты: Баланың қол моторикасын дамыту.
Ойын шарты: Балаға алдын ала дайындалған қақпақтар беріледі бала осы қақпақтарды орнын ауыстырып ашып жауып ойнайды.
|
|
Жеке жұмыс
|
Әр оқушыға негізгі пәндерге негізделе отырып тапсырма беру.
|
|
Сергіту сәті (3 минут)
|
Оқушылар бір-біріне жақсы тілектерін айта отырып, жақсы көңіл-күймен сабақты жалғастырады.
|
|
Кері байланыс
|
Сендерге бүгінгі сабақ ұнады ма?
Жақсы, балалар. Сендер бүгін сабаққа өте жақсы қатыстыңдар.
Осымен бүгінгі сабағымыз аяқталды. Сау болыңдар.
|
|
Қорытынды бағалау
|
1 Сабақ барысында сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиындықтарытуралы не білдім?
2 Меніңкелесісабағымдыжетілдіруге не көмектеседі, неге көңілбөлукерек.
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Ұсақ моторика Күні


Күні: 10.02.2016ж
Пәні: математика
Сыныбы: 6«Ә»
Сабақтың тақырыбы: Сан аралықтары
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Сан аралықтарын түсіндіру.Сан аралықтарын есептер шығаруда пайдалана білуге үйрету.
Тәрбиелік : Оқушыларды сыныпта тыныш отыруға,ұқыптылыққа, шапшаңдылыққа, ұйымшылдыққа , белсенділікке тәрбиелеу.
Дамытушылық: оқушылардың математикалық қабілетін шыңдау, есептер шығартып білімін жетілдіру.
Сабақтың түрі: Аралас сабақ.
Сабақтың әдісі: Үй жұмысын тексеру, жаңа сабақты түсіндіру, жаңа тақырыпқа есептер шығарту .
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі:
а) амандасу
б) оқушыларды түгендеу;
в) оқушылардың зейінін сабаққа аудару;
II. Үй тапсырмасын тексеру. Үйге берілген есепті тексеру, сол бойынша бағалау.
III. Негізгі бөлім.
Координаталық түзуде a және b сандарына сәйкес нүктелерді белгілейік (1 – сурет).
Координаталық түзудегі a және b сандарына сәйкес нүктелердің аралығы a және b сандарының аралығын кескіндейді.
сан аралығы
///////////////////////////////////////////////////////////////////
Санд теңсіздіктердің шешімдерінің жиынын сан аралығымен жазуды үйренейік.
1.2<х<7 теңсіздігінің шешімдерін сан аралығында белгілеуді қарастырайық.
Берілген 2<х<7 теңсіздігінің шешімдерінің жиыны координаталық түзуде координаталары 2 және 7 болатын нүктелердің арасында кескінделетін (2 – сурет) сандар аралығы.
Мұны 2 – ден 7 – ге дейінгі сан аралығы немесе интервал деп атайды. Белгіленуі: (2;7). Оқылуы:2 –ден 7- ге дейінгі аралық. 2<х<7 теңсіздігі қатаң қос теңсіздік болғандықтан, оның шешімдер жиынына координаталары 2 және 7 болатын нүктелер енбейді.
2.-4 қатаң емес қос теңсіздігінің шешімдер жиынын сан аралығымен кескіндеуді қарастырайық.
-4 теңсіздігінің шешімдер жиыны координаталық түзу бойындағы -4 және 3 сандары қоса алынған -4 пен 3 сандарының аралығы (3 - сурет).
Координаталық түзуде сан аралығына енетін нүкте кішкене дөңгелекпен кескінделген. Мұндай -4 теңсіздігін қанағаттандыратынсан аралығын кесінді деп атайды. Белгіленуі: [-4;3]. Оқылуы: «-4 саны мен 3 саны қоса алынған 4-тен 3 –ке дейінгі аралық».
3. теңсіздігінің шешімдерінің жиынын сан аралығында белгілейік. Берілген теңсіздіктің шешімдерінің жиыны координаталық түзуде -2 саны қоса алынған 4 – ке дейінгі сандар аралығы.
теңсіздігінің шешімдер жиынына -2 саны енеді,бірақ 4 саны енбейді. Мұндай теңсіздікті қанағаттандыратын сан аралығы жартылай интервал деп аталады. Белгіленуі: [-2;4). Оқылуы «-2 саны қоса алынған -2 – ден 4 –ке дейінгі аралық».
4. теңсіздігі шешімдерінің жиынын сан аралығында белгілейік. теңсіздігі қатаң емес теңсіздік болғандықтан , оның шешімдер жиыны координаталық түзуде басы координатасы 8-ге тең нүкте болатын сәулемен кескінделетін сандар аралығы.
Мұндай теңсіздікті қанағаттандыратын сан аралығын сәуле деп атайды. Жазылуы: [8;+).
Оқылуы: «8 саны қоса алынған 8 –ден плюс шексіздікке дейінгі аралық». Мұндағы
-шексіздіктің белгіленуі.
5. х<5 теңсіздігінің шешімдерінің жиынын сан аралығында белгілейік.
х<5 теңсіздігінің шешімдер жиыны минус шексіздіктен 5 –ке дейінгі сандар аралығы. 5 саны теңсіздік шешіміне енбейді. Сондықтан мұндай сан аралығын ашық сәуле деп атайды.
х<5 теңсіздігінің шешімдер жиынының сан аралығында белгіленуі: (). Оқылуы «минус шексіздіктен 5 –ке дейінгі аралық».
Координаталық түзудегі барлық нүктелерге сәйкес сандар жиынын кесіндейтін сан аралығының белгіленуі: (). Мұны сан түзуі деп атайды.
IV. Сергіту сәті. Интербелсенді тақтадан слайд арқылы видеоролик көрсетіледі.
V. Оқулықпен жұмыс. №991,№992,№993,№994,№995
№991.Сан аралығын координаталық түзуде кескіндеңдер:
1) [3;5]; 3)[-5;0]; 5) (- ;-4]; 7) (-);
2)(-1;8]; 4)(0;8); 6)[-9; +); 8) (-5; +).
№993. Мына теңсіздіктердің шешімдерін сан аралығымен жазыңдар:
1) x>7,5; 3)m-3; 5)x<-1; 7) m;
2) y<3; 4)m 6) y>5; 8) m
№994.Берілген сан аралықтарының тиісті атауларын (интервал, кесінді, сәуле, жартылай интервал) жазып, кестені толтырыңдар:
Сан аралығының белгіленуі
|
(-;3]
|
[-3;2]
|
(-7;0)
|
[-4;2)
|
Сан аралығының аталуы
|
сәуле
|
кесінді
|
интервал
|
Жартылай интервал
|
№995. 1) (-3;2); 2) [-5;1]; 3) [-2;2]; 4) [-6;1]
Сан аралықтарына тиісті бүтін сандарды жазыңдар.
Қосымша есептер: №998, №999.
VI. Бағалау. Оқушыларды есеп шығарғанына , сабаққа қатысқанына қарай бағалау.
VII. Үй тапсырмасы. Үй тапсырмасына есептер беріледі.5>5>5>7>7>7>
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Сан аралықтары Сабақтың мақсаты


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-san-aralitari-sabati-masati.html#Координаталық_түзудегі_a_және_b_сандарына_сәйкес_нүктелердің_аралығы_a_және_b_сандарының_аралығын_кескіндейді


title: «Бірге ойлаймыз» - Сабақтың тақырыбы Сан аралықтар. Сан аралықтардың бірігуі мен қиылысуы

text:
Саралау: «Семантикалық карта» әдісі бойынша топқа тапсырма дайындау. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушыларға бағыт бағдар беру.
Сан аралығы
кесінді
интервал
Ашық сәуле
Жартылыай интервал
(-2;5)
[0;7]
[-∞;1)
(-1;6]
Топтық жұмыс нәтижесі бойынша топтардың бірін-бірі бағалауын ұйымдастыру «Пішіндер» әдісі бойынша әрбір топ қаншалықты меңгергендіктерін байқау.
№992Сан аралығының белгілеуін пайдаланып жазыңдар
Жұппен жұмыс
Дескриптор: Сан аралығын ажыратады
Жақшаларды дұрыс жаза алады
Талантты және дарынды оқушыларсан аралықтарын ажырата отырып, әрбір сан аралығына бір мысал қарастырады және ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушыларға көмек көрсетеді. «Басбармақ» әдісі арқылы оқушылар бірін-бірі бағалайды
Топпен жұмыс №994берілген сан аралықтарын атауларын жазып, кестені толтырыңдар:
Сан аралығының белгіленуі
(-∞; 3)
[-3;2]
(-7;0)
[-4;6)
Сан аралығының атауы
Дескриптор:
1
Сан аралықтарын ажыратады
2
Кестені дұрыс толтырады
Нәтиже арқылы топқа тапсырма беру: кестеге ары қарай екі баған қосу және мысал келтіруге тапсырма беру. Кажет болған жағдайда мұғалім тарапынан көмек көрсету.
Топтар «Басбармақ»әдісі арқылы бірін-бірі бағалайды
Сергіту сәті: «Бұрыс па дұрыс па?» дұрыс болса орындарынан тұрады Интервалдың жақшасы қатаң (бұрыс)
Шексіздікке ешқашан қатаң жақша қоюға болмайды(дұрыс)
Ашық сәуленің бір шеті шексіз болады(дұрыс)
Ең кіші натурал сан нөл саны(бұрыс)
Слайд -1
Слайд -2
Оқулық,
Дәптер
Оқулық, дәптер
Сабақтыңсоңы
2 минут
3 минут
2минут
1 минут
Сабақты бекіту «Т кестесі» әдісі бойынша оқушылар дәптермен жұмыс жасайды сан аралықтарындағы бүтін сандарды жазады. Үш топ 3 тапсырманы орындайды №995 берілген сан аралығына тиісті бүтін сандарды тап. (-3;2)
[-5;1]
[-2;2)
Дескриптор: Сандарды дұрыс орналастырады
Тиісті аралықты белгілейді
Бүтін сандарды дұрыс жаза алады
Топтар бір-бірін пішіндер бойынша бағалайды.
Тақырыпты талқылауға қатысты «Тізбектен не түсіп қалған?» әдісі (-2;0) сан аралығы деп аталады.
[0;5 сан аралығы кесінді деп аталады.
х≤5 түзуі деп аталады
(-∞;6) сан аралығы деп аталады.
∞ мына белгі деп аталады
(-2; 6) интервалындағы ең кіші бүтін сан.
«Табыс ағашы» әдісібойынша оқушыларсабақта өзінің іс-әрекетіне рефлексия жасайдытолық түсінсе қызыл түсті, жартылай түсінсе сары түсті және түсінбесе жасыл түсті жапырақты тақтадағы табыс ағашына іледі.
Үй тапсырмасы: №993 сан аралықтарын координаталық түзуде кескіндеңдер Үй тапсырмасын орындауға түсініктеме беру
Слайд - 3
Жапырақтар,Табыс ағашы
Оқулық, күнделік
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Диалог және қолдау көрсету
-Саралаудың «Қарқын» әдісі бойынша белсенді «Семантикалық карта» әдісі бойынша топқа тапсырма дайындау. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушыларға бағыт бағдар беру. -Талантты және дарынды оқушыларсан аралықтарын ажырата отырып, әрбір сан аралығына бір мысал қарастырады және ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушыларға көмек көрсетеді. -Нәтиже арқылы топқа тапсырма беру: кестеге ары қарай екі баған қосу және мысал келтіруге тапсырма беру; Кажет болған жағдайда мұғалім тарапынан көмек көрсету.
«Пішіндер» әдісі бойынша мұғалім оқушыларды, оқушылар оқушыларды бағалайды «Басбармақ» әдісі арқылы оқушы-оқушыны, оқушылар-оқушыларды бағалайды.
Техника қауіпсіздік ережерелері сақтау; Оқу құралдарын тек қажет жағдайда ғана пайдалану
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме?Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз?Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
Бұл тарауды сабақ туралы рефлексия жасау үшін пайдаланыңыз. Сол бағандағы өзіңіз маңызды деп санайтын сұрақтарға жауап беріңіз.
Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-san-aralitar-san-aralitardi-birigui-men-iilisui.html?page=2#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-san-aralitar-san-aralitardi-birigui-men-iilisui.html?page=2#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-san-aralitar-san-aralitardi-birigui-men-iilisui.html?page=2#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


title: Сабақтың тақырыбы Сан аралықтар. Сан аралықтардың бірігуі мен қиылысуы

text:
Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Үй тапсырмасын «Мозайка» әдісі бойынша оқушыларғаөткен тақырыпқа байланысты есептер мен қасиеттерін топтар арасындамозайка бөліктерін жылдам әрі дұрыс орналастыруға тапсырма беру
Болған топтар көрші топтарға көмекке бар Топтар «Пішіндер» әдісі бойынша бағаланып отырады Өте жақсы жақсы орташа
Топқа бөлу үшін осы күннен бастап оқушылардың туылған күндеріне қарай орналастыру. Оқушылардың зейінін оқу үдерісінің нәтижелілігіне шоғырландыру мақсатында тақырыпқа байланысты аралықтарға бөлеміз, бірінші топтағы бес оқушыны ең үлкені мен ең кіші оқушының кім екендігін айтып өту. 5 оқушыдан төрт топқа яғни 4 сан аралығына бөлу. Сабақтың мақсатын ашу үшін «Сұрақ-жауап» әдісін пайдалану Біз қалай бөліндік?
Қандай іс-әрекет жасадық?
Натурал сандардың соңы бар ма?
Натурал сандарды қандай бөліктерге бөлуге балады?
Үш таңбалы натурал сандар жиынының ең үлкені қандай сан?
1000 үш таңбалы санға жатады ма?
Координаталық түзу шекті ма
Мозайка бөліктері
Пішіндер
Сабақтыңортасы
7 минут
5-минут
3 минут
3 минут
2 минут
«Түртіп алу» стратегиясы бойынша тақтада жаңа тақырыпқа қатысты таныстырылым көрсетіледі. Қажет ақпаратты дәптерге түртіп алуға болады.
Координаталық түзудегі а және в сандарына сәйкес нүктелердің аралығы а және в аралығын кескіндейді. 2<х<7 интерваль (2;7) -4≤х≤3 кесінді [ -4;3] -2≤х<4 жартылай интервал [-2;4) х≥8 сәуле [8;+∞) х<5 ашық сәуле (-∞;5)


title: Позициялық санау жүйелері - Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, оналтылық) Сабақтың мақсаты

text:
Позициялық санау жүйелері
Санау жүйесі
|
негізі
|
Цифр алфавиті
|
ондық
|
10
|
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
|
Екілік
|
2
|
0, 1
|
Сегіздік
|
8
|
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
|
Он алтылық
|
16
|
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 А(10), В(11), С(12), Д(13), Е(14), F(15)
|
Ондық санау жүйесі
Бұл жүйеде сандарды жазу үшін он цифр қолданылады: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
Ондық жүйе позициялық болып табылады, өйткені ондық санның жазылуында цифрдің мәні оның позициясына немесе сандағы орнына байланысты.
Мысалы, 777 саны жеті жүздіктің, жеті ондықтың және жеті бірліктің қосындысын білдіреді.
777= 7*102+7*101+7*100
Санның цифрына бөлінетін позицияны разряд деп атайды.
Екілік санау жүйесі
Екілік жүйеде әдетте ондық емес, позициялық екілік санау жүйесі, яғни негізі «2» санау жүйесі қолданылады.
Екілік жүйеде кез келген сан 0 мен 1 цифрларының көмегімен жазылады да, екілік сан деп аталады.
Екілік санның әрбір разрядын (цифрын) бит деп атайды.
Сегіздік санау жүйесі
Сегіздік санау жүйесінің негізі 8 - ге тең, ал 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 сандары алфавиттік сандар болып табылады.
Оналтылық санау жүйесі
Екілік сандарды жазуды қысқарту үшін негізі 16 санау жүйесін яғни оналтылық санау жүйесін қолданамыз.
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 A, B, C, D, E, F
Сандарды бір санау жүйесінен басқа санау жүйесіне ауыстыру.
Сандарды бір санау жүйесінен басқа санау жүйесіне ауыстыру жиі кездеседі. Санды екілік, сегіздік немесе оналтылық жүйелерден ондық жүйеге ауыстыруды қарастырдық.
Бүтін ондық сандарды екілік санау жүйесіне ауыстыру.
89110=11011110112
Ондық бөлшектерді екілік санау жүйесіне ауыстыру.
Ауыстыру ережесі: Ондық оң бөлшекті екілік санау жүйесіне ауыстыру үшін бөлшекті 2 - ге көбейту керек. Көбейтіндінің бүтін бөлігін екілік бөлшектің үтірден кейінгі бірінші цифры ретінде алып, бөлшек білігін қайтадан 2 - ге көбейту керек.
Ондық сандарды сегіздік санау жүйесіне ауыстыру.
Сандарды ондық жүйеден сегіздік жүйеге ауыстыру үшін екілік жүйеге ауыстыру әдісін қолдануға болады. Түрлендіретін санды ондық жүйенің ережесі бойынша 7 - ден аспайтын қалдығын еске сақтай отырып, 8 - ге бөледі.
Ондық сандарды оналтылық санау жүйесіне ауыстыру.
Ондық сандарды оналтылық жүйеге жоғарыдағы ұқсас ауыстырады. Айырмашылығы – берілген сан 8 - дің орнына 16 - ға бөлінеді.
IV. Жаңа сабақты бекіту: Ол үшін балаларға жаңа сабақтан бірнеше сұрақтар қоя отырып сабақты аяқтаймын.
1. Санау жүйесі деп нені айтады?
2. Позициялық санау жүйесінің позициялық емес санау жүйесінен айырмашылығы неде?
3. Позициялық санау жүйесінің негізі деп нені айтады?
4. Санды екілік жүйеден ондық санау жүйесіне қалай ауыстырады?
5. Он алтылық санау жүйесінде санды жазу үшін қандай цифрлар қолданылады?
6. Бүтін ондық сандарды екілік санау жүйесіне ауыстыру үшін қандай ереже қолданамыз?
7. Ондық бөлшекті екілік санау жүйесіне ауыстыру ережесі қандай?
8. Қандай жағдайда периодты бөлшек алынуы мүмкін?
9. Ондық сандарды сегіздік, оналтылық санау жүйесіне ауыстыру үшін қандай амалдар орындаймыз?
10. Сандарды екілік жүйеден сегіздік, оналтылық санау жүйесіне ауыстыру үшін не істейміз?
V. Сабақты қорытындылау:
Сабақты қорытындылау барысында сабаққа белсене қатысқан оқушыларды мадақтап, қалыс қалып отырған оқушыларға ескертпелер беру арқылы білімдерін бағалау.
VI. Үйге тапсырма:
1. Санды негізгі дәрежесінің қосындысы түрінде көрсетіңіз:
а) 1001, 0112;
б) 0, 0001012;
в) 1, 100012;
г) 1000, 00012
2. Сандарды екілік санау жүйесінен ондық санау жүйесіне ауыстырыңыз:
а) 101000112;
б) 110110012;
в) 10010012;
г) 11010112;
д) 111012;
ж) 11101112.
3. Сандарды он алтылық санау жүйесінен ондық санау жүйесіне ауыстырыңыз:
а) 9116;
б) 4016;
в) 5А16;
г) 23516;
д) 7С3116;
ж) Ғ5416;
4. Сандарды сегіздік санау жүйесінен ондық санау жүйесіне ауыстырыңыз:
а) 5558;
б) 6368;
в) 2378;
г) 2358;
д) 7318;
ж) 3548.
Достарыңызбен бөлісу: |


Маңғыстау облысы.
Қомшабаева Арайлым Бексейтқызы
Информатика 8 сынып
Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, оналтылық)
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: Бала бойына бүгінгі тақырыпты өту барысында білім білік дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелігі: Әр оқушыны іскерлікке, нақтылыққа, ынтымақтылыққа тәрбиелеу.
Дамытушылығы: Оқушының логикалық ойлау қабілетін дамытып,
пәнге деген қызығушылығын арттыру.
Сабақтың түрі: аралас сабақ
Оқыту әдістері: сөздік, көрнекі, баяндау арқылы түсіндіру
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, слайдтар, ж/дәптер, оқулық.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі:
- оқушылармен сәлемдесу
- оқушыларды түгелдеу
- сабаққа дайындықтарын тексеру
- зейіндерін сабаққа аударып, сабаққа мұқият қатысуын бақылау.
II. Үй тапсырмасын тексеру:
Ауызша, сұрақ – жауап арқылы қауіпсіздік техника ережелерін сұрау.
III. Жаңа сабақ:
«Сан» түсінігі математика үшін де, информатика үшін де маңызды болып табылады.
Сан қандай да бір алфавиттің символымен немесе символдар тізбегімен өрнектеледі. Мұндай символдарды цифр деп атайды. Сан түсінігімен санау жүйелері туралы түсінік байланысты.
Санау жүйелері – сандарды өрнектеудің қандай да бір тәсілі және оған сәйкес сандармен әрекет жасау ережелері.
Бұрынғы және қазіргі қолданылып жүрген барлық санау жүйелері позициялық және позициялық емес санау жүйелері болып екі үлкен топқа бөлінеді. Позициялық санау жүйелерінде цифрдың мәні орналасу орнына тәуелді, ал позициялық емес санау жүйелерінде тәуелді емес. Позициялық емес санау жүйелерінде әр цифрдың мәні оның тұрған орнына тәуелді емес. Позициялық емес санау жүйелерінің ішінде ең көп тарағаны – римдік санау жүйесі.
Позициялық санау жүйелері
Позициялық санау жүйелерінде әрбір цифрдың мәні, осы санның жазылуында тұрған орнына тәуелді. Қазіргі кезде кең тараған позициялық санау жүйелеріне ондық, екілік, сегіздік және он алтылық жүйелер жатады. Әрбір позициялық жүйенің нақты анықталған цифрлар алфавиті мен негізі бар.
Позициялық санау жүйесінің негізі цифрлар санына тең және көрші позицияда тұрған бірдей цифрлардың мәндері неше есеге ерекшеленетінін анықтайды.
Сандардың бізге үйреншікті жазылу жүйесі ондық жүйе деп аталады, ол он араб цифрларынан тұрады. Кез келген санды жазу үшін 0 - ден 10 - ға дейінгі 10 цифр қолданылады, оның негізі 10 - ға тең; екілік жүйеде тек 0 және 1 цифрларын қолдануға болады, негізі - 2; сегіздік жүйе сегіз цифрдан тұрады, негізі – 8; он алтылық жүйеде ондық санау жүйесінің он цифры және қалған 6 цифрдың орнына латын алфавитінің әріптері қолданылатын, барлығы он алты цифр бар, негізі – 16.
Достарыңызбен бөлісу: |


Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, он алтылық).
«Сан» түсінігі математика үшін де, информатика үшін де маңызды болып табылады.
Сан қандай да бір алфавиттің символымен немесе символдар тізбегімен өрнектеледі. Мұндай символдарды цифр деп атайды. Сан түсінігімен санау жүйелері туралы түсінік байланысты.
Санау жүйелері – сандарды өрнектеудің қандай да бір тәсілі және оған сәйкес сандармен әрекет жасау ережелері.
Бұрынғы және қазіргі қолданылып жүрген барлық санау жүйелері позициялық және позициялық емес санау жүйелері болып екі үлкен топқа бөлінеді. Позициялық санау жүйелерінде цифрдың мәні орналасу орнына тәуелді, ал позициялық емес санау жүйелерінде тәуелді емес.
Позициялық емес санау жүйелерінде әр цифрдың мәні оның тұрған орнына тәуелді емес.
Позициялық емес санау жүйелерінің ішінде ең көп тарағаны – римдік санау жүйесі.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Позициялық санау жүйелері - Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, он алтылық). Сабақтың мақсаты

text:
Позициялық санау жүйелері
Позициялық санау жүйелерінде әрбір цифрдың мәні, осы санның жазылуында тұрған орнына тәуелді. Қазіргі кезде кең тараған позициялық санау жүйелеріне ондық, екілік, сегіздік және он алтылық жүйелер жатады. Әрбір позициялық жүйенің нақты анықталған цифрлар алфавиті мен негізі бар.
Позициялық санау жүйесінің негізі цифрлар санына тең және көрші позицияда тұрған бірдей цифрлардың мәндері неше есеге ерекшеленетінін анықтайды.
Сандардың бізге үйреншікті жазылу жүйесі ондық жүйе деп аталады, ол он араб цифрларынан тұрады. Кез келген санды жазу үшін 0-ден 10-ға дейінгі 10 цифр қолданылады, оның негізі 10-ға тең; екілік жүйеде тек 0 және 1 цифрларын қолдануға болады, негізі-2; сегіздік жүйе сегіз цифрдан тұрады, негізі – 8; он алтылық жүйеде ондық санау жүйесінің он цифры және қалған 6 цифрдың орнына латын алфавитінің әріптері қолданылатын, барлығы он алты цифр бар, негізі – 16.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
кесте
Позициялық санау жүйелері

text:
2.2. кесте
Позициялық санау жүйелері
Санау жүйесі
|
негізі
|
Цифр алфавиті
|
ондық
|
10
|
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9
|
Екілік
|
2
|
0,1
|
Сегіздік
|
8
|
0,1,2,3,4,5,6,7
|
Он алтылық
|
16
|
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 А(10),В(11),С(12),Д(13),Е(14),F(15)
|
Ондық санау жүйесі
Бұл жүйеде сандарды жазу үшін он цифр қолданылады: 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9.
Ондық жүйе позициялық болып табылады, өйткені ондық санның жазылуында цифрдің мәні оның позициясына немесе сандағы орнына байланысты.
Мысалы, 777 саны жеті жүздіктің , жеті ондықтың және жеті бірліктің қосындысын білдіреді.
777= 7*102+7*101+7*100
Санның цифрына бөлінетін позицияны разряд деп атайды.
Екілік санау жүйесі
Екілік жүйеде әдетте ондық емес, позициялық екілік санау жүйесі, яғни негізі «2» санау жүйесі қолданылады.
Екілік жүйеде кез келген сан 0 мен 1 цифрларының көмегімен жазылады да, екілік сан деп аталады.
Екілік санның әрбір разрядын (цифрын) бит деп атайды.
Сегіздік санау жүйесі
Сегіздік санау жүйесінің негізі 8-ге тең, ал 0,1,2,3,4,5,6,7 сандары алфавиттік сандар болып табылады.
Оналтылық санау жүйесі
Екілік сандарды жазуды қысқарту үшін негізі 16 санау жүйесін яғни оналтылық санау жүйесін қолданамыз.
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 A, B, C, D, E,F
IV. Сабақты бекіту .
Жаңа сабақты бекіту сұрақтары:
1. Санау жүйесі деп нені айтады?
2. Позициялық санау жүйесінің позициялық емес санау жүйесінен айырмашылығы неде?
3. Позициялық санау жүйесінің негізі деп нені айтады?
4. Санды екілік жүйеден ондық санау жүйесіне қалай ауыстырады?
5. Он алтылық санау жүйесінде санды жазу үшін қандай цифрлар қолданылады?
6. Бүтін ондық сандарды екілік санау жүйесіне ауыстыру үшін қандай ереже қолданамыз?
7. Ондық бөлшекті екілік санау жүйесіне ауыстыру ережесі қандай?
8. Ондық сандарды сегіздік, оналтылық санау жүйесіне ауыстыру үшін қандай амалдар орындаймыз?
9. Сандарды екілік жүйеден сегіздік, оналтылық санау жүйесіне ауыстыру үшін не істейміз?
V. Үйге тапсырма беру: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, он алтылық). Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару.
VI. Оқушыларды бағалау.
Достарыңызбен бөлісу: |


САБАҚ ЖОСПАРЫ
Пән аты: Информатика студенті Ержан Оразалы
Класы: 8 «А»
Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, он алтылық).
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: Оқушылардың санау жүйелері, ондық , екілік, сегіздік, оналтылық санау жүйесі туралы білімдерін қалыптастыру
Тәрбиелігі: Жан-жақты болуға, өз бетімен жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Дамытушылығы: Оқушылардың есте сақтау және зейіндік қабілеттерін дамыту.
Пәнге деген қызығушылығын арттыру.
Сабақтың түрі: практикум элементтерінің көмегімен демонстрациялау, баяндау арқылы
түсіндіру.
Оқыту әдістері: сөздік, көрнекі, практикалық
Сабақтың көрнекілігі: компьютерлер, интерактивті тақта, электронды оқулық .
Оқыту формалары: жеке, топтық және ұжымдық.
Сабақтың өту барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Үйге берілген тапсырманы тексеру.
ІІІ. Жаңа тақырыпты түсіндіру.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, он алтылық). Сабақтың мақсаты


title: Пәндік лексика және терминология - Сабақтың тақырыбы «Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару.»

text:
1. ҰЙЫМДАСТЫРУ СӘТІ Сәлемдесу, қатысушыларды тексеру. Журналды толтыру. Оқушылар алдында сабақтың мақсатын қою
Үй тапсырмасын тексеру.
Презентация
Жаңа білім
20 минут
Обектіге бағытталған бағдарламалау тілі дегеніміз не? Объектіге-бағытталғанбағдарламалау - объектілердіқолдануарқылыбағдарламалаупарадигмасы, объектілік-бағдарланғанархитектураныпайдаланады. Мәліметтердіңәрбірқұрылымы тек бірпрограммалықмодульдетұруытиіс. Объектіге-бағытталғанбағдарламалау – объектілердіңкөмегіменбағдарламалардыжобалау, жазу Объект Объект-олшынайынемесевиртуалды, анықшектетілгензаттыңнемесеұғымныңбағдарламажасақтамасынегізіндеқолданылатынкөрінісі. Объект атрибуттаржәнеәдістеріарқылыпәнніңбарлықаспектілерінқамтиды. Атрибуттар- бұл объект қасиеттері. Оларпәндітолықсипаттайды. Атрибуттарсыртқыманипуляцияданқорғалған. Әдістер- объектіменжүргізілуімүмкіноперациялардысипаттайды. Атрибуттарғаеңгізусырттанәдістерарқылыжүргізіледі. Классдепбағдарламалаужағдайындағыобъектініңқұрылымдықжоспарынсипаттаудыайтады.
С++ -тегіклассқұрылымы С++ -те класс Classкілтімененгізіледі. Сұлбақұрылымғаұқсас. Класстаекікөрінуаймағы бар.
private(жекеаймақ)
public(қолжетімдіаймақ)
Жариялаукезіндеүшіншіқорғалғанаумақ(protected)маңызды роль атқарады.


title: Практикалық жұмыс - Сабақтың тақырыбы «Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару.»

text:
struct DateStruct { int day; int month; int year; };
void print(DateStruct&date) { std::cout< }
int main() { DateStruct today { 10, 9, 2021}; //
today.day = 28; print(today);
return 0; } Нәтижесі
№2 тапсырма Тест тапсырмасын орындау Тест тапсырмасына сілтеме слайдта көрсетіледі.
III. ҚОРЫТЫНДЫЛАУ
Рефлексия Студенттерге келесі сұрақтарға жауап беру ұсынылады: Бүгінгі сабақтан не білдім? Бүгінгі сабақта не қызықты болды? Бүгінгі сабақта не қиын болды? Jamboard тақтасы арқылы студенттер осы сұрақтарға стикермен жауап береді. Үй тапсырмасы. «Класс және объекті ұғымына мысалдар құрастыру.»
Компьютер бойынша орындаймыз
Қосымша ақпарат
Саралау – Сіз оқушыларға көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырма беруді көздеп отырсыз?
Бағалау – Оқушылардың ақпаратты қаншалықты меңгергенін қалай тексересіз?
Қауіпсіздік ережелері
АКТ-мен байланыс
Саралау- берілген тапсырмалардан байқалады. АКТ-дан озық дағдылары бар оқушыларға назар аудару.
Әр оқушыға жеке тұлға ретінде баға беру. (жарайсың, қолыңнан келеді, көп еңбектендің)
Оқушыларға қауіпсіздік ережелерін сақтау ескертіліп, Бірлескен жұмыс нәтижесіне қол жеткізу.
Сабақ бойынша Рефлексия Сабақтың мақсаты немесе оқу мақсаттары нақты және қол жетімді болды ма?
Барлық оқушылар оқу мақсатына жетті ме? Егер оқушылар әлі мақсатқа жетпесе, неге деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақ кезеңдері кезінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неге?
Қорытынды бағамдау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқытуға қатысты)?
1:
2:
Сабақты одан да жақсы өткізуге не көмектеседі? (оқыту мен оқытуға қатысты)?
1:
2:
Бұл сабақта топ туралы не жеке оқушылардың жетістіктері/қиындықтары туралы не білдім, келесі сабақта не іздеу керек?.
ҚАЗТҰТЫНУОДАҒЫНЫҢ ЖОҒАРЫ САУДА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ БЕКІТЕМІН
директордың оқу - әдістемелік
ісі жөніндегі орынбасары
______Ибраева Л.А.
"___"_________2021ж.
Сабақ жоспары
Пәні: КМ 04 «Техникалық сипаттамалардың графикалық тілдерін қолдана отырып,жобалық және техникалық құжаттаманың компоненттерін әзірлеу»
Топ: ЕТ 9-19-2
Тақырыбы: Обектіге- бағытталған бағдарламалау негіздері. Класстар және объектілер
Оқытушы: Ағзам Э.Б.
БҚЕ циклдық комиссия
отырысында қаралды
Хаттама №___" ____" ______2021ж.
Цикл төрайымы:_______Нағыметова Г.Қ.


title: Сабақтың тақырыбы «Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару.»

text:
«Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару.»
Сабақтың мақсаты:
Ондық жүйедегі бүтін сандарды екілік, сегіздік, он алтылық санау жүйесіне және кері аудару
Күтілетін нәтижелер:
Екілік, сегіздік, оналтылық санау жүйелерін білу;
Сандарды бір санау жүйесінен басқа санау жүйесіне ауыстыруды білу;
Санау жүйесін практикада қолдану тәсілдерін білу.


title: Сәрсенбі күн тапсырмасы - Сабақтың тақырыбы: Сандар сыр шертеді Сабақтың мақсаты

text:
Сәрсенбі күн тапсырмасы
|
Пішіндер ойыны:
Балалар стол үстінде пішіндер тұр.Пішіндерді алып өз құлыптарыңды ашуларың керек.
Құлыптар дөңгелене қойылған.Оны балалар айнала билеп жүріп,музыка тоқтағанда әркім өз құлыбын табу керек.
Жарайсыңдар балалар!
|
Б алалар құлыптарды айнала билеп жүреді.Музыка тоқтағанда өз құлыптарын тауып,тұрып қалады.
Пішіндерді айтып шығады:
Менде жасыл түсті шаршы
Менде қызыл түсті үшбұрыш....
|
Бейсенбі күн тапсырмасы
|
Балалар жеті лақ ертегісін білеміз бе?
Ертеде бір ешкінің жеті лағы болыпты.Ешкі лақтарына тамақ іздеп кеткенде қасқыр келіп ешкінің лақтарын алып кетіпті.Қасқыр ешкіге:-Егер менің тапсырмамды орындасаң лақтарыңды беремін дейді.Ешкіге көмектесесіңдер ме?
Жарайсыңдар балалар!
Алдымызда 16-желтоқсан Тәуелсіздік күні келе жатыр.
Сендер ешкінің лақтарын құтқардыңдар.Сендерге рахмет айтып жатыр.
|
Балалар сұрақтарға жауап береді:
Сұрақтар:
1+1қосқанда неше болады?
Қойдың неше аяғы бар?
Алдымызда қандай мереке келе жатыр?
Еліміздің президенті кім?
Бәйтерек қай жерде салынған?
Сенің жасың нешеде?
Өскенде сен кім боласың?
|
Жұма күннің тапсырмасы
Сабақ соңы
Сенбі,
жексенбі демалыс
|
Санамақ:
Балалар қазір ойын ойнаймыз.Дөңгелене тұрып алайық.Мен сендерге бір сан көрсетемін.Музыкамен дөңгелене қозғаламыз.Сан көрсеткенде бір-бірімізбен ұстасып тұрып қаламыз.Мысалы:1көрсетсем 1өзіміз тұрамыз.2-ні көрсетсем екеу-екеу тұрып қаамыз.3-ті көрсетсем үшеу-үшеу ұстасып қаламыз.
Ойын аяқталған соң орындарына тұрып,санамақ айтады.
|


title: Жарайсыңдар балалар! - Сабақтың тақырыбы: Сандар сыр шертеді Сабақтың мақсаты

text:
Тәрбиеші нұсқауымен балалар сандарға бірігіп тұрып қалады.
Музыкамен баяу дөңгелене қозғалады.
Санамақ айту
Музыкамен айту.
Бір дегенім бесік
Шықтың содан өсіп,
Екі дегенім-елім,
Далам,тауым,көгім.
Үш дегенім-Үміи,
Үміт артар жігіт.
Төрт дегенім төзім,
Төзе білем өзім.
Бес дегенім бақыт,
Бағалайтын уақыт.
Алты дегенім ақыл,
Тыңдағаның мақұл.
Жеті деген жалау,
Жүректегі алау.
Сегіз-деген сөзің
Серт беретін кезің.
Тоғыз деген тоқтау,
Елдің жоғын жоқтау.
Он дегенім Отан,
Қорға оны ботам!
|


title: Сабақтың тақырыбы: Сандар сыр шертеді Сабақтың мақсаты

text:
Балалардың білім деңгейін анықтау.1-10-ға дейінге сандар арқылы тура және кері санау.Сандарды,пішіндерді ажырата білуге үйрету.
Балалардың тілін дамыту.
-Балалар бүгінгі сабағымыз ерекше болып өтеді.Бүгін бізге қонақтар келген.Бар білімімізді көрсетейік.Бізде білімді балалар көп,солай ма.
- Бүгін біз сандар әлеміне саяхатқа шығамыз
-Кәне кім айтады,бүгін аптаның қай күні?
Апта күндерін айтайықшы
Ендеше осы 7күнге байланысты тапсырмалар орындаймыз
Балалар келген қонақтармен сәлемдеседі
Балалар жауап береді
Дүйсенбі
Сейсенбі
Сәрсенбі
Бейсенбі
Жұма
Сенбі
Жексенбі
Дүйсенбі күн тапсырмасы
-Кәне балалар,біз қандай сандарды білеміз?алдымен сандарымызды тауып алайықшы.
«Гүл теру» ойынын ойнаймыз.10 бала шығып гүлдерді тереміз
Оқушыларға гүлдерді теріп,сандар қатарын дұрыс табу керектігі айтылады
Жарайсыңдар балалар!
Жерде сандар жазылған гүлдер жатыр,балалар сандарды жинап,тура және кері санайды
Енді осы сандарымыздың құпиясын ашайық
-Кәне балалар ең бірінші тұратын қай сан екен?
- Дүниеде осы бір санына байланысты не бар?Мысалы әр адамда ана1-еу
2-ге байланысты не бар?
7 саны киелі сан балалар
7-ге байланысты ұғымдар бар.7-ата,7-нан,7-күн...
Осы сандарға байланысты өлеңдер білеміз бе?
Жарайсыңдар балалар!


title: «Бір минут» (Ж) - Сабақтың тақырыбы Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері

text:
«Бір минут» (Ж)
№12.2 – тақтаға жазу
Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың «Қарқын» тәсілі көрініс табады.
Ерекше білімді қажет ететін оқушыларға көмек көрсету
«Сағат дос» әдісі
№12.15
№12.16 – жұптық жұмыс
«Баспалдақ» әдісі (Ж)
Оқушылардың алған білімдерін саралау мақсатында білім деңгейі әртүрлі оқушыларға қажеттіліктеріне қарай алға ілгерлеп отыратын деңгейлік тапсырмалар беріледі.
Сандар тізбегін құрастыру ережесін анықта және осы тізбектің келесі мүшесін жаз.
103 ; 95 ; 87 ; 79 ; ... .
Тізбектің п-ші мүшесінің формуласы белгілі.
а2 , а4 , а7 –ні есепте.
Тізбектің п-ші мүшесін өрнектейтін формуланы анықта.1 ; 2 ; 6 ; 24 ; 120 ; ...
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл саны
|
Сандар тізбегінің п-ші мүшесін табады
|
1.Сандар тізбегін құрастыру ережесін анықтайды және келесі мүшесін табады.
2.Тізбектің п-ші мүшесінің формуласы арқылы ізделінді мүшелерін есептейді.
3.Тізбектің п-ші мүшесін өрнектейтін формуланы анықтайды.
|
2
3
4
|
Саралау : тапсырма,жіктеу,қарқын.
Қолданбалы есеп.
Саған ата-анаң 100 теңге берген болсын және сенде әрі қарай ақша алудың екі мүмкіндігі бар болсын делік. Бірінші әдіс: күн сайын сен алдыңғы күні алған ақшадан 200 теңге артық алатын боласың. Екінші әдіс: екінші күні сен 100 теңге, ал үшінші күннен бастап күн сайын алдыңғы екі күнде алған ақшаның қосындысындай ақша алатын боласың.
Алғашқы он күн үшін кестені толтырыңыз.
Күн
|
Сома (теңге)
|
I әдіс
|
II әдіс
|
1
|
100
|
100
|
2
|
300
|
100
|
3
|
|
|
4
|
|
|
…
|
|
|
Алынған әр тізбекті координаталық жазықтықта нүктелермен белгілеңіз: горизонталь оське күнді, ал вертикаль оське сол күні алған ақшаның сомасын жазыңыз. Егер сіз бір апта бойы ақша алуды жоспарласаңыз, қай әдіс тиімді болар еді? Ал бір ай алатын болсаңыз ше?
Осы тізбектердің біріншісін арқылы, ал екіншісін арқылы белгілеп, әрқайсысын рекурренттік тәсілмен жазыңыз.
|
Бейнероликтегі ақпаратпен танысады.
«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі арқылы тапсырманы орындайды
Постер қорғайды
Есепті жеке шығарады
Жұппен жұмыс жасайды
Оқушылар деңгейлік тапсырмаларды орындайды
Дарынды оқушылар орындайды
|
Дискриптор
Әр дұрыс жауапқа
1 ұпай
Оқушылар
Дискрипторлар арқылы бірін-бірі бағалайды.
Дискритор
-берілу тәсілін анықтайды – 1б
-мысал келтіреді – 1б
Дискриптор
-тізбектің мүшелерін дұрыс табады – 2балл
Дискриптор
-тізбектің алғашқы үш мүшесін табады
-мүшелерді салыстырады
-түрін анықтайды
3 балл
Дұрыс жауапқа 1 балл
Дискриптор
-заңдылықты анықтап, кестедегі тізбекті толтырады
-координаталық жазықтыққа нүктелерді дұрыс белгілейді
-формуласын жазады
|
Бейнеролик
Үлестірмелі карточкалар
«Ментальді карта» үлгісі
А3 қағаз
Маркерлер
Оқулық
Тақта
Дәптер
Сағат-кеспесі
Карточкалар
Тапсырма жазылған плакат
Кесте
Коорд.жаз бар шаблон
А4 қағаз
|
Сабақтың соңы.
5 мин
Кері байланыс
|
«Quiziz» платформасында тест тапсыру (сабақты бекіту)
https://quizizz.com/admin/quiz/64dd9eb5a772b90008677eb7?source=quiz_share
Үй тапсырмасы: №2.12; №2.14
«Стикер» әдісі арқылы кері байланыс беру «Linoit» платформасында
|
Оқушылар тапсырмамен жұмыс жасайды
|
Дескриптор:
-Тапсырманы түсініп, дәптерге орындайды.
|
Дк экран
|


title: Сабақтың тақырыбы Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері

text:
Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
9.2.3.1 сандар тізбегі туралы түсінік болу;
9.2.3.2 тізбектің n-ші мүшесін табу, мысалы: ;
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың тізбектер және тізбектің берілу тәсілі туралы түсінігі болады. Ауызша бейнелеу, заңдылығы бойынша нақты сандары бар тізбектерді құру, тізбектің n-ші мүшесін табу бейімділіктері мен дағдыларын қалыптастыру.
Бағалау критерийі
- сандық тізбек анықтамасы мен оның берілу тәсілдерін біледі;
- тізбекті аналитикалық түрде, яғни формуламен бере алады;
- аналитикалық түрде берілген тізбектің кез келген мүшесін таба алады.
Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық ахуал орнату- «Тамшылар тілегі» әдісі арқылы топқа бөлу.
Топқа бөлу:
І топ – натурал сандар
ІІ топ – жұп сандар
ІІІ топ – тақ сандар
IV топ – рационал сандар
Оқушылармен келесі сұрақтарды талқылау:
Қандай тізбектер болуы мүмкін? (сандардан, нүктелерден, фигуралардан және т.б. құралған)
Сендерге қандай сандық тізбектер белгілі (жұп немесе тақ сандар, натурал сандар тізбегі және т.б.)
Оқушылармен бірлесіп сабақтың тақырыбын және мақсатын анықтау.
Тамшыда жазылған тілектерді айтып, жақсы көңіл күймен сабақты бастайды.
Сандардың түсіне қарай топтасады
Оқыту мақсатына жетуді бағалауға мүмкіндік беретін сұрақтарға жауап береді
Мұғалім белсенділік танытқан оқушыларды «Мадақтау сөз» әдісі арқылы бағалайды.
Бағалау : «Бағдаршам» әдісі.
Топтар бірін-бірі бағдаршам түстері арқылы өзара бағалайды.
Дұрыс және толық жауап үшін жасыл түс.
Дұрыс, бірақ толықтыруды қажет ететін жауап үшін сары түс.
Қате жауап үшін қызыл түс.
Қолшатыр, тамшылар қималары, слайд
Сабақтың ортасы.
10 мин.
Жаңа сабақтың тақырыбын ашатын бейнероликті көрсету, талдау.
Негізгі түсініктер мен ұғымдарды енгізу:
х1, х2, х3, ..., хп, ... немесе қысқаша (хп) – тізбек;
х1– тізбектің бірінші мүшесі, …. хп- тізбектің п-ші мүшесі. Оқушылардан күнделікті өмірде кездесетін ретімен нөмірлеуге болатын тізбектерді атауларын сұраңыз. (Бұл апта күндері, көшедегі үйлер, мектептегі сыныптар, банктегі шот нөмірі, т.с.с.). Шектеулі және шексіз тізбектер ұғымдарын енгізіңіз.
Оқыту мақсатына жетуді бағалауға мүмкіндік беретін тапсырмалар:
Ауызша:
тізбегінің қандай мүшесі:
мүшесінен кейін;
тізбегінің қандай мүшесі:
мүшесінің алдында.
Келесі мүшелердің арасында орналасқан тізбегінің мүшелерін жазыңыз:
а) ;
б) ;
4. Келесі мүшелердің арасында орналасқан тізбегінің мүшелерін жазыңыз:
.
«Ментальді карта» әдісі арқылы топтық (оқулықпен) жұмыс. Сандар тізбегінің берілу тәсілдері.


title: «Математикалық эстафета» - Сабақтың тақырыбы: Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері

text:
«Математикалық эстафета»әдісі бойынша - Оқушыларды жұптарға біріктіреміз. Әр партадағы оқушыны көршісімен жұп құрайды. Әр есептің біреуі жұп, екіншісі тақ нөмерлі мүшесін есептейді. Есепті алдымен өзі шешіп, кейін жұбымен тексеруді ұсынамын.
Ең соңында жұптар жауаптарын интербелсенді тақтадағы жауаптар үлгісімен тексереді.
Мысалы: Егер: а) және ; ә) және болса, ( )тізбегінің алғашқы 6 мүшесін табыңдар «Үш қадамдық сұхбат»әдісі бойынша- Төртеуден топтарды жұптарға бөліңіздер: А және Б, В және Г.
1 қадам А сұхбаттайды Б, ал В сұхбаттайды Г.
2 қадам керісінше. 3 қадам әр оқушы өз жұбы туралы ақпаратпен төрт адамдық топта бөліседі.
Оқушылар есеп шарттарын талдап, топтарда шығарады. Мұғалім жауаптарын тексереді, кері байланыс жасап, шешімдерін жалпы сыныппен бірге талқылауды ұйымдастырады.
Есеп - тізбегі
рекурент формуласымен берілген мүшесінің формуласын жаз.
Соның ішінде тоқталып кететін жеке жұмыс барысында қолданылатын белсенді оқу әдісім: «Айырмашылығы неде»әдісі бойынша-оқушылар екі түрлі әдістің айырмашылығын анықтайды, жауабын дәлалдейді.
Берілген тапсырмаға бағалау критерийлері
Бағалау критерийі:білім алушы сандар тізбегінің жалпы формуласын құрастырады.
Ойлау дағдыларының деңгейі: Білу және түсіну, қолдану
Қолданбалы есеп. Саған ата-анаң 100 теңге берген болсын және сенде әрі қарай ақша алудың екі мүмкіндігі бар болсын делік. Бірінші әдіс: күн сайын сен алдыңғы күні алған ақшадан 200 теңге артық алатын боласың. Екінші әдіс: екінші күні сен 100 теңге, ал үшінші күннен бастап күн сайын алдыңғы екі күнде алған ақшаның қосындысындай ақша алатын боласың.
Алғашқы он күн үшін кестені толтырыңыз.
Күн
Сома (теңге)
I әдіс
II әдіс
1
100
100
2
300
100
3
4
…
Дескриптор:Білім алушы - 1-әдіс бойынша ақша алудың мүмкіндігін анықтайды;
- 2-әдіс бойынша ақша алудың мүмкіндігін анықтайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-sandar-tizbegi-oni-berilu-tesilderi-jene-asiett-v2.html?page=2#Соның_ішінде_тоқталып_кететін_жеке_жұмыс_барысында_қолданылатын_белсенді_оқу_әдісім:_«Айырмашылығы_неде»


title: ҚБ: «+», «-», «қызықты» - Сабақтың тақырыбы: Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері

text:
ҚБ: «+», «-», «қызықты» әдісі арқылы өзін-өзі бағалау
«+» - пайдалысы
«-» - пайдасызы
«қызықты» - қызықтыратыны тәсілін қолданған тиімді деп есептедім.
Сабақ мақсатыма жетуде қоданылатын саралау тәсілдері:Жіктеу , диалог және қолдау көрсету, тапсырма , қарқын, қорытынды.
Соның ішінде тоқталып кететін жұптық жұмыс барысында қолданылған саралау тәсілі:
Тапсырма (күрделілігіне қарай алға ілгерілеп отыратын тапсырмалар)
Белсенді оқу әдісі: Математикалық эстафета
Сыныптағы төрт топ оқушылары арасындағы жарыс.
Оқушыларды жұптарға біріктіріңіз. Әр партадағы оқушыны көршісімен жұп құрайды. Әр есептің біреуі жұп, екіншісі тақ нөмерлі мүшесін есептейді. Есепті алдымен өзі шешіп, кейін жұбымен тексеруді ұсыныңыз.
Ең соңында жұптар жауаптарын интербелсенді тақтадағы жауаптар үлгісімен тексереді.
Бағалау критерийі: білім алушы
- сандық тізбек анықтамасы мен оның берілу тәсілдерін анықтайды;
- аналитикалық түрде берілген тізбектің кез келген мүшесін табады.
Ойлау дағдыларының деңгейі: Білу және түсіну, қолдану
Интерактивті тақтамен есептер беру.
A-деңгейі
Егер: а) және ;
ә) және болса, ( )тізбегінің алғашқы 6 мүшесін табыңдар
Дескриптор: Білім алушы
- амалды орындайды;
- тізбектің алты мүшесін жазады
|
В-деңгейі
№182 Егер болса, онда табыңыз
С-деңгейі
№185 болса, онда табыңыз
Тапсырмаға берілетін дескриптор: Білім алушы
- тізбектің жазылу заңдылығын анықтайды;
- тізбектің келесі белгісіз мүшелерін жазады.
Жұмыс уақытын қадағалаймын. Шешуінде қиындық туындаған есептерді оқушылармен бірге талдаймын.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қалыптастырушы бағалау ретінде - Сабақтың тақырыбы: Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері

text:
Қалыптастырушы бағалау ретіндеүлгі бойынша жұптар бірін-бірі тексеру арқылы бағалайды.
Топтық жұмыс
Саралау тәсілі: Қарқын (кейбір оқушылар басқаларына қарағанда тез жұмыс істейді, оларға олимпиада жинағынан есеп беріледі)
Дереккөздер (кейбір оқушылар басқаларына қарағанда күрделі дереккөздермен жұмыс істейді).
Белсенді оқу әдісі: Үш қадамдық сұхбат
Төртеуден топтарды жұптарға бөліңіздер: А және Б, В және Г.
1 қадам А сұхбаттайды Б, ал В сұхбаттайды Г.
2 қадам керісінше. 3 қадам әр оқушы өз жұбы туралы ақпаратпен төрт адамдық топта бөліседі.
Оқушылар есеп шарттарын талдап, топтарда шығарады. Мұғалім жауаптарын тексереді, кері байланыс жасап, шешімдерін жалпы сыныппен бірге талқылауды ұйымдастырады.
Есеп - тізбегі
рекурент формуласымен берілген мүшесінің формуласын жаз.
Шешуі: Берілген рекуренттік қатынастан
шығарып алуға болады, оларды мүшелеп қосып, ескерсек:
Дескриптор: Білім алушы
- сандар тізбегінің заңдылығын анықтайды;
- сандар тізбегінің мұшесінің формуласын жазады.
ҚБ: Екі жұлдыз бір тілек әдісі арқылы топтар бірін-бірі бағалайды
Жұлдыз – ұнаған тұстары, тілек –жетілдіретін тұстары бойынша тілек.
Сабақ барысында қолданылатын критериалды бағалау түрлері.
. «Мадақтау» әдісі арқылы мұғалімнің қолпаштауы. «Өте жақсы!»,«Жарайсыңдар!»
Өзін-өзі бағалауүлгі бойынша жұптар бірін-бірі тексеру арқылы бағалау
Топтар бірін –бірі бағалайды екі жұлдыз бір тілек әдісі арқылы топтар бірін-бірі бағалайды..
Үйге тапсырма:Өтілген материалды оқу,түсіну, еске сақтау.12 параграф №12,8
Назар салып тыңдағандарыңызға рахмет!
Пайдаланылған әдебиеттер
“Алгебра 9” оқулығы А.Е.Әбілқасымова, Т.П.Кучер, В.Е.Корчевский, З.Ә.Жұмағұлова
“Алгебра 9” оқулығы Ә.Н.Шыныбеков
Математика олимпиадасы 9-11 сыныпқа арналған Республикалық “QAZBILIM” орталығы NUR-SULTAN
Достарыңызбен бөлісу: |


9 – сынып алгебра пәнінен “Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері” ашық сабағының өту барысын рефлексиялықталдауы
Таңдап отырған 9 сынып, алгебра пәні Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 9.3А Тізбектер
Сабақтың тақырыбы: Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері.
Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсаты: 9.2.3.1 сандар тізбегі туралы түсінік болу;
9.2.3.2 тізбектің n-ші мүшесін табу, мысалы: ;
Оқу мақсатына келісілген сабақ мақсаты - «Тізбек», «тізбектің n-ші мүшесі» ұғымдарын, индексті белгілерін біледі;
- берілген формула бойынша тізбектің кез келген мүшесін табады;
- тізбек бойынша сандар тізбегінің жалпы формуласын құрастырады.
Сабақ мақсатына сәйкес бағалау критерийлері: - сандық тізбек анықтамасы мен оның берілу тәсілдерін анықтайды;
- аналитикалық түрде берілген тізбектің кез келген мүшесін табады;
-Сандар тізбегінің жалпы формуласын құрастырады
Сабақ мақсатына жетуде қолданылатын белсенді оқу әдістері: «Зандылықты анықта»,«Борт журналы».«Болжамдар» ,«Тың ақпараттар»,
«Математикалық эстафета»,«Үш қадамдық сұхбат»,«Айырмашылығы неде»
Анығырақ тоқталып кетсем:«Зандылықты анықта» -әдісі бойынша оқушыларға логикалық есепті ұсынамын Формуламен туған күндерін анықтайды.
«Борт журналы» әдісі бойынша -«берілген тақырып бойынша бұрыннан білетінім», «мәтінді оқып жаңадан білгенім».
«Болжамдар» әдісі бойынша- Сандық тізбектердің берілу тәсілдерін схемалық түрде ұсынамын: формуламен, графикпер, сөзбен, рекурентті.
Сандық тізбектердің берілу тәсілдерін схемалық түрде ұсынамын.


title: Сабақтың тақырыбы: Сандар тізбегі, оның берілу тәсілдері және қасиеттері


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-sandar-tizbegi-oni-berilu-tesilderi-jene-asiett-v2.html#Сабақ_мақсатына_жетуде_қолданылатын_белсенді_оқу_әдістері:_«Зандылықты_анықта»,«Борт_журналы».«Болжамдар»_,«Тың_ақпараттар»,_«Математикалық_эстафета»,«Үш_қадамдық_сұхбат»,«


title: Сәйкестендіру - Сабақтың тақырыбы: Сандық және сапалық есептер шығару Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

text:
Сәйкестендіру
Оқушылар кестені толтырады. Кестеде линзаның алты түрі және олардың атаулары бар. Линзаның түріне қарай оның атауына сәйкестендіріп жазады.
|
|
Қос дөңес
|
|
Жазық ойыс
|
|
Дөңес ойыс
|
|
Ойыс дөңес
|
|
Қос ойыс
|
|
Жазық дөңес
|
|
|
Оқушылар линзалардың атауын сәйкестендіріп жазады.
|
Дескриптор:
-линзаның алты түрін сәйкестендіреді;
Жалпы балл-6
|
Кесте
|
Сабақтың соңы/ 5 мин
Рефлексия
|
«Мұғалімге хат» әдісі
Оқушыларға қағаз таратылады. Сол қағазға оқушылар хат жазады.
|
Хатта бүгінгі сабақ туралы пікірлерімен бөліседі.
|
|
|
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критериилері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Қайталау
|
|
Жалпы сабақты бағалау критерийлер бойынша ең жоғарғы 10 балл
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Сандық және сапалық есептер шығару Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

text:
8.5.1.11 - жұқа линза формуласын есептер шығару үшін қолдану;
8.5.1.12 – линзаның сызықтық ұлғаю формуласын сандық және графиктік есептер шығару үшін қолдану
Сабақтың мақсаты:
-линзаға қатысты формулаларды пайдалана отырып,сапалық есептер шығару;
-есептер шығару арқылы өткен білімді еске түсіру
Мұғаліммен сәлемдесіп, сабаққа құрал-жабдықтарымен дайын отырады.
Критериалды бағалау:
- өте жақсы
- жақсы
- қанағаттарлық
Сабақтың ортасы/35 мин
Деңгейлік тапсырмалар:
1. Жинағыш линзаның оптикалық күші 20дптр. Линзаның фокус аралығын анықта
2.Жинағыш линза арқылы жарық көзінің кескіні алынды. Егер d=0,5 м, f=2м болса онда линзаның фокус аралығын анықта.
3.Фокус аралығы 4 см жинағыш линзадан дене 6 см қашықтыққа орналасқан. Кескіннің линзадан арақашықтығын және қандай болатындығын анықта.
4.Фокус аралығы 25 см шашыратқыш линзаның оптикалық күшінің абсолют мәні нешеге тең?
5.Дене мен линза арасындағы қашықтық-15 см, ал оның кескіні линзадан 6 см қашықтықта орналасқан.Шашыратқыш линзаның фокус аралығын, ұлғайтуын және оптикалық күшін есептеңіз.
Оқушылар сапалық есептер шығарады. Линзалар тақырыбында өтілген формулаларды еске түсіріп,есептерді шығарады.


title: СабақТЫҢ тақырыбы: санды теңдік және теңсіздік

text:
Екі санды өрнек алып, оларды теңдік белгісімен біріктірейік. Сонда сандық теңдік деп аталатын қайсы бір пікір аламыз. Егер теңдік белгімсімен біз тек санды өрнектерді біріктірейік, онда ақиқат сандық теңдік деп аталатынымыз айқын. Егер де егер теңдік белгісін біз мәндері тең емес екі сандық өрнектің арсына қойсақ, онда жалған сандық теңдік аламыз.
Санды теңдіктің қасиеттері. Егер а=в ақиқат сандық теңдік және m- кез келген нақты сан болса, онда a+m =в+m, бұл да ақиқат сандық теңдік. Егер а=в ақиқат теңдік және m- кез келген нақты сан болса, онда am =вm, бұл да ақиқат сандық теңдік.
Екі санды > (үлкен) немесе < (кіші) белгісімен біріктірейік, сонда сандық теңсіздік деп аталатын пікір аламыз. a>в және с>d (а,в,с, d әрі терімен нақты сандар белгіленіп ) теңсіздіктерді бірдей мағыналы ал a>в және с
Ақиқат теңсіздіктердің негізгі қасиеттерін қарстырайық. 1.Кезкелген а және в үшін; егер a>в болса, онда в<а болады. 2. Кез келген а,в және с үшін; егер a>в, в<а болса, онда a>с болады. 3. Кез келген а үшін: а>а және а<а теңсіздік тері әрқашан жалған. 4. Кез келген а,в және с сандары үшін: егер a>в болса, онда а+с> в+с, болады, яғни теңсіздіктің екі бөлігіне де бірғана санды қоссаң, онда мағанасы берілген теңсіздіктің мағынасымен бірдей болады.
Кез келген а,в және с< 0 үшін: егер a>в болса, онда ас > вс болады.Кез келген а,в және с< 0 үшін: егер a>в болса, онда а+с > в+d болады; егер а <в және с в+d. Басқаша айттқанда бірдей, мағыналы теңсіздіктерді мүшелеп қосуға болады
Тексеру сұрақтары: 1. Қандай түрдегі жазуларды санды теңдіктер деп атайды. Мысал келтір . 2. Ақиқат санды теңдіктердің қасиеттерін тұжырымда және оларды жазып көрсет. . 3. Қандай түрдегі жазуларды санды теңсіздіктер деп атайды. Мысал келтір . 4. Ақиқат санды теңсіздіктердің қасиеттерін тұжырымда және оларды жазып көрсет. 5. Бастауыш сыныпта санды теңдік және санды теңсіздіктер қалай оқытылады?


title: Сабақтың тақырыбы: Санды теңдіктер және олардың қасиеттері Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
6.2.2.1тура санды теңдіктердің қасиеттерін білу және қолдану;
Сабақтың мақсаты:
Тура санды теңдіктердің қасиеттерін білу және қолдану қасиеттерімен танысу
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Оқулық, жұмыс дәптері
Кітап, дәптер, қалам
ДК экраны
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
1.Санды теңдік дегеніміз не?
2. Тура санды теңдіктің бір жақ бөлігіндегі қосылғышты екінші жақ бөлігіне қалай
ауыстыруға болады?
3.Екі тура санды теңдік қалай қосылады?
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау:Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.


title: Бүгінгі сабақта - Сабақтың тақырыбы: Санды теңдіктер. Тура санды теңдіктердің қасиеттері Оқу мақсаты

text:
Мұғалімнің аты-жөні:
|
|
Пән/Сынып:
|
6 сынып
|
Күні:
|
|
Тарау немесе бөлім атауы:
|
6.3А Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу. Мәндес теңдеулер. Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шешу
|
Оқу мақсаты:
|
6.2.2.2бір айнымалысы бар сызықтық теңдеудің, мәндес теңдеулердің анықтамаларын білу;
6.2.2.3бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шешу;
|
Бағалау критериі:
|
-бір айнымалысы бар сызықтың теңдеу мен мәндес теңдеудің анықтамасы. - бір айнымалысы бар сызықтың теңдеуді шешу.
|
Саралап оқыту тапсырмалары
|
Ұжымдық жұмыс
Жаңа тақырыптың түсіндірілуі
Сабақ мақсаты мен бағалау критерийлерін таныстыру;
Бейнероликті қолдана отырып, бекіту тапсырмаларын орындату
|
Бірлескен жұмыс (1,2 тапсырма)
Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету
Бекітуге арналғантапсырмаларды орындату;
Тапсырмалардың жауаптарын жазу.
|
Жеке жұмыс
Тапсырманы ұсыну, оқушылар өз бетімен орындауы
|
Уақыты
|
Кезең дері
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
5 минут
|
Ұйым
дастыру
|
Сәлеметсіздерме!
Бүгін, Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу. Мәндес теңдеулер. Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулерді шешу тақырыбын қарастырамыз
Бүгінгі сабақта меңгеретініңіз:
- бір айнымалысы бар сызықтың теңдеу мен мәндес теңдеудің анықтамасы. - бір айнымалысы бар сызықтың теңдеуді шешу.
Үй тапсырмасын тексеру. №781.
|
Амандасады, үй тапсырмасына жауап береді.
|
|
Оқулық
|
10 мин
|
Жаңа сабақты бекіту
|
ax = b түріндегі теңдеу бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу деп аталады, мұндағы x – айнымалы, a және b – қандай да бір сандар.
Теңдеуді шешу деп айнымылының орнына қойғанда дұрыс санды теңдікке айналдыратын x (теңдеудің түбірі) белгісіз айнымалысының барлық мәнін табуды айтады.
Теңдеуді шешу кезінде жақшаларды ашу, ұқсас мүшелерді біріктіру, өрнекті ықшамдау амалдары орындалады. Бірақ ықшамдалған кезде теңдеу мәндес теңдеуге түрленеді.
Түбірлері бірдей теңдеулерді мәндес теңдеу деп атайды.
|
Тақырып бойынша ресурстарды қарап, танысады
|
|
Оқулық
|
25
минут
|
Бекіту тапсырмасы
|
Тапсырмалар.
А1. Ұқас мүшелерді біріктіріңдер: 7а - 4в – 3а + 5в.
1) 4а + в; 2) 4а – 9в; 3) 10а + в; 4) 10а – 9в.
А2. Айнымалысы бар қосылғышты теңдеудің сол жағына шығарыңдар: 7у = 3у – 9у + 21.
1)7у + 3у – 9у = 21; 2) - 7у - 3у – 9у = 21;
3) 7у - 3у + 9у = 21; 2) 7у - 3у – 9у = 21.
А3. Өрнекті ықшамдаңдар: (с + 5,4) - (4,9 + с).
1)2с + 10,3; 2) 2с + 0,5; 3) 0,5; 4) 10,3.
А4. Теңдеуді шешіңдер: - 5х – 2,3 = - 0,4.
0,54; 2) – 0,54; 3) 0,38; 4) – 0,38.
В1. Жақшаларды ашып, ұқсас мүшелерді біріктіріңдер:
5(х – 2) - 3(3 - х).
Жауабы: _______________________________________
B2. а және в қосындысынан олардың екі еселенген айырмасын азайтыңдар және ықшамдаңдар.
Жауабы: _______________________________________
С1. Теңдеуді шешіңдер: 3,6 + 2х = 5х + 1,2.
Оқулықтан №783, №784
|
Оқушылар тақырыпқа қатысты есептерді шығарады.
Таңбалар ережесін қолданады.
+(+)=+
-(+)=-
+(-)=-
-(-)=+
(-)*(+)=-
(+)*(-)=-
(-)*(-)=+
(-)/(+)=-
(+)/(-)=-
(-)/(-)=+
Оқулықтан тақырыпқа қатысты есептерді шығарады.
|
Дескриптор: -ұқсас мүшелерді біріктіреді.
- берілген теңдеуді - түріне келтіреді; - теңдеулердің түбірін табады.
Дескриптор: -ұқсас мүшелерді біріктіреді.
- берілген теңдеуді - түріне келтіреді; - теңдеулердің түбірін табады.
«Басбармақ» әдісімен бір – бірін бағалау жүргізіледі
|
Интернет ресурстары
Жалпы білім беретін мектептің 6–сыныбына арналған оқулық.
Оқулық авторлары: Т.А.Алдамұратова, Қ.С.Байшоланова, Е.С.Байшоланов Алматы «Атамұра» баспасы 2018 жыл
|
|
Жеке жұмыс
|
Жеке жұмыс.
Теңдеуді шешіңдер: а) 2а – (14 – 3а) = - 10; б)
Теңдеуді шешіңдер: а) 9 – 2в – (в + 5) = 16; б)
|
Тапсырманы орындайды
|
Мониторинг
|
|
5 минут
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |