title: Әдебиеттер тізімі - Сборник материалов III международной научно-практической конференции «инновации в образовании:...

text:
Әдебиеттер тізімі
1 Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. 2007 жыл, 27 шілде.
2 Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша
қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Жолдауы. 2006 жыл, 1 наурыз.
3 Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы.
4 Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2016-2019 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 ж. 01.03. Жарлығымен бекітілген.
5 Мектептегі шет тілі. №1. – 2008, №5. – 2010, №4. – 2012.
Аңдатпа. Мақалада үштілді білім беру мақсаты туралы айтылған.
Аннотация. В статье говорится о цели трехязычия в образовании.
106
Abstract. This article deals ideological goals of trilingualism in education.
РОЛЬ ИЗУЧЕНИЯ ИНОСТРАННОГО ЯЗЫКА В ИННОВАЦИОННОМ РАЗВИТИИ ОБЩЕСТВА
З.З. Закирова
Узбекский государственный университет мировых языков, г. Ташкент, Республика Узбекистан
Рецензент – В.И. Андриянова, д.п.н., профессор, Узбекский научно-исследовательский институт
педагогических наук, имени Т.Н. Кары-Ниязи, г. Ташкент, Республика Узбекистан
Язык является величайшим достоянием и неотъемлемой принадлежностью нации, а также необходимым
элементом каждой национальности. Это один из основных каналов, с помощью которого возможно получение
информации о внешнем мире, единственный способ закрепления, упорядочивания, приведения в систему
информации. Вот почему столь важно обеспечить в образовательных учреждениях нашей республики
качественное владение, как родным, так и иностранным языком.
Закон Республики Узбекистан «Об образовании», Национальная программа по подготовке кадров,
Постановление Президента страны Ислама Каримова «О дальнейшем совершенствовании изучения
иностранных языков» от 10 декабря 2012 года предусматривают изучение наряду с государственным
– узбекским языком, на котором ведётся преподавание в учебных заведениях, русского языка как языка
межнационального общения и иностранного языка как языка международного значения.
Данный тип изучения языков разграничивает функции родного и других языков, разную глубину их
познания, дифференциацию целей обучения в зависимости от коммуникативно-личностных потребностей
студентов вузов. Однако разные уровни владения узбекским, русским и иностранным, в частности, английским
языком в контексте его функционального, целеориентированного изучения (расширение, углубление,
профильное обучение, специфические задачи обучения и др.) не означают снижения единого базового
уровня, определенного Государственным образовательным стандартом вузовского образования. Прочное
владение английским языком наряду с другими мировыми языками является одним из условий повышения
качества подготовки квалифицированных специалистов, потребность в которых возрастает в современных
условиях ускорения научно-технического прогресса. Поэтому для повышения интеллектуального потенциала
страны и реализации крупномасштабных комплексных социально-экономических программ необходимо
внедрить новые организационные связи науки, образования и производства. Поскольку стремительное
развитие наукоемких производств сегодня, сокращение циклов обновления промышленного оборудования
и переподготовки кадров, ускоренное внедрение инновационных научных разработок в массовое
производство, информатизация образования предъявляют новые требования к науке, образованию и
производству, требуется их совместное эффективное развитие и адаптация к позитивным изменениям в
мире.
В современных условиях подготовка квалифицированного специалиста невозможна только в рамках их
знаний, умений и навыков. Здесь необходима ещё и интеграция науки, образования и практики, а также
формирование инновационного образования, которое рассматривается как ключевое звено влияния данного
процесса в государственном масштабе. Необходимо отметить, что существенный толчок к объединению
усилий науки, образования и производства обеспечивает государственная поддержка интеграции теории и
практики обучения студентов в вузе.
В связи с этим в нашей республике поставлена цель обеспечения условий для удовлетворения потребностей
граждан, общества и рынка труда в качественном образовании путем:
* создания новых институциональных механизмов регулирования в сфере обучения и воспитания
учащейся молодёжи;
* обновления его структуры и содержания;
* развития фундаментальности и практической направленности образовательных программ;
* дальнейшее совершенствование системы непрерывного, особенно вузовского образования.
В этих условиях задача образовательных учреждений заключается в умении держать руку на пульсе
потребностей реальной экономики [1, c. 111], а также быть в курсе инноваций в сфере педагогической науки
для того, чтобы обучать современным знаниям в области изучения английского языка.
Другая важнейшая задача высших образовательных учреждений – научить своих выпускников находить
и использовать так называемые скрытые знания в своей сфере деятельности, в тех производствах, где им
придётся работать. Будущие специалисты должны знать, что такая форма знаний существует и это очень важное
конкурентное преимущество, если уметь их использовать. Например, к таким знаниям относится умение быть
востребованным; способность анализировать планируемые действия и предвидеть их последствия; постигать
психологическую мотивацию работодателя и др.
Кроме того, высшие учебные заведения должны обладать способностью быстро и эффективно реагировать
на изменения, происходящие на рынке образовательных услуг. Без этого образовательные учебные заведения
не научатся работать эффективно и конкурентоспособно.
107
Как отмечается аналитическими изданиями гибкость и способность быстро адаптироваться к
меняющимся условиям в подготовке специалистов достигается благодаря:
1) разнообразию профессиональных образовательных программ;
2) развитию навыков самообразования студентов;
3) формированию способностей, позволяющих увидеть перспективу и эффективные пути достижения
целей.
На наш взгляд, в целях улучшения качества подготовки квалифицированных кадров общество может:
* совершенствовать управление сферой образования с тем, чтобы оно отвечало мировым стандартам
эффективности и прозрачности;
* создать эффективные механизмы контроля со стороны общественности;
* выбрать оптимальную систему мониторинга рынка труда, которая с высокой степенью достоверности
выявляла бы специальности, по которым спрос превышает предложение;
* совершенствовать законодательную базу, направленную на усиление интеграции науки, образования и
производства, в частности, предоставлением налоговых льгот;
* повысить уровень материальной заинтересованности конкретных исполнителей научно-
исследовательских работ, а также создать эффективные механизмы защиты их авторских прав;
* поднять престиж преподавателей, использующих современные инновационные технологии;
* создать механизмы социального лифта, поднимающего талантливую молодёжь вверх по социальной
лестнице, что серьёзно подстегнёт их мотивацию;
* обеспечить гибкость системы государственных стандартов в системе образования, как профессионального,
так и высшего [2, c. 8].
Реализация этих мер, на наш взгляд, является методологической основой качественной подготовки
конкурентоспособного специалиста. Кроме того, будет способствовать устойчивому развитию и модернизации
вузовского образования в современных условиях.
Литература
1 Социальные и гуманитарные науки. – Серия 11. – Социология. – М.: 2005. – № 2. – С. 111-112.
2 Аналитическая записка «Формирование условий для развития среднего класса в Узбекистане: системы
социальных лифтов», подготовленная при поддержке ПРООН. – Т.: Центр экономических исследований
при службе государственного советника Президента Республики Узбекистан по вопросам социально-
экономической политики. 2015. – 9 с.
Аңдатпа. Мақалада қазіргі қоғамның инновациялық дамуында шет тілін үйренудің маңыздылығы
қарастырылады.
Аннотация. В статье показана важность изучения иностранных языков в инновационном развитии
современного общества.
Abstract. The article shows the importance of foreign language learning in innovative development of modern
society.
ФОРМИРОВАНИЕ ФОНЕМАТИЧЕСКОГО СЛУХА У УЧАЩИХСЯ КАЗАХСКОЙ ШКОЛЫ
ПРИ ОБУЧЕНИИ ИНОСТРАННОМУ РУССКОМУ ЯЗЫКУ В УСЛОВИЯХ ТРЁХЪЯЗЫЧНОГО
ОБРАЗОВАНИЯ
Б. Ш. Зекенова
Школа-гимназия №26 город Экибастуз Павлодарской области, zekenovabg@mail, ruzekenovabg@mail.ru
Рецензент – Г.К. Кенжетаева, к.ф.н., доцент, Павлодарский государственный педагогический институт,
г. Павлодар
Согласно концепции ЮНЕСКО понятие «многоязычное образование» предполагает использование в
образовании, по меньшей мере, трех языков: родного, регионального или национального и международного
языков. Применение этих языков является «важным фактором инклюзивности и качества образования» [1,
38 c.].
Языковая политика и принцип многоязычия стали приоритетными вопросами при создании Европейского
союза. В 1995 г. Европейская комиссия опубликовала официальный доклад о вопросах образования, в
котором была поставлена цель трёхъязычия всех европейских граждан. Комиссия подчеркнула важность
многоязычных навыков общения в условиях единого рынка в информационном веке языков [2].
В Казахстане идея триединства языков впервые озвучена Н. Назарбаевым ещё в 2004 г. В октябре 2006
г. на ХІІ сессии Ассамблеи народа Казахстана. Президент отметил, что знание, как минимум, трех языков
важно для будущего наших детей. А уже в 2007 г. в Послании народу Казахстана «Новый Казахстан в новом
108
мире» Н. Назарбаев предложил начать поэтапную реализацию культурного проекта «Триединство языков»,
согласно которому необходимо развитие трех языков: казахского как государственного, русского как языка
межнационального общения и английского как языка успешной интеграции в глобальную экономику: «Ка-
захстан должен восприниматься во всем мире как высокообразованная страна, население которой пользу-
ется тремя языками» [3].
Именно с этого момента и начинается отсчёт новой языковой политики Казахстана. Полиязычное
образование было закреплено следующими законодательными актами: Конституция Республики Казахстан
[4], Закон Республики Казахстан «О языках» [5], Закон «Об образовании» [6], Государственная программа
функционирования языков в Республике Казахстан на 2001-2010 гг. [7], Концепция развития иноязычного
образования Республики Казахстан [8] и другими документами, которые и составили его правовую основу.
Перечисленными выше документами определены роль и место полиязычного обучения, принципы создания
современной эффективной системы управления полиязычным образованием.
В данной статье подводится итог наблюдений из практики работы по обучению фонемы русского языка
в казахской школе в условиях трехъязычия. Затронуты вопросы многофункциональности русской речи в
казахской школе. Основополагающим является необходимость взаимосвязанного обучения интонации и в
последующем орфоэпической, орфографической грамотности учащихся и развития речи.
Интонация – один из важнейших параметров владения речью, ее многофункциональность в учебных
заведениях делает овладение законами и правилами интонирования необходимым условием овладения
речью как инструментом для выражения различных оттенков мысли и чувств.
Известно, что многочисленность интонационных ошибок наблюдается и в речи носителей языка, к
примеру, русского языка даже в речи людей, выступающих в эфирных СМИ; в речи высокопоставленных
людей и в речи рядовых граждан причиной этому видится не только большая вариативность интонационного
оформления фразы в русском языке и многофункциональность интонации, но и отсутствие должного
внимания к данному разделу языка в преподавании русского языка как в школе, так и в средних специальных
учебных заведениях. Несмотря на очевидную актуальность, проблема обучения интонированию, т.е. правиль-
ному произношению учащимися русских слов в устной и письменной форме до сегодняшнего дня не стала
предметом специального исследования. Анализ существующих образовательных программ и учебников для
казахских школ показал, что в них не получил необходимого теоретического и методического освещения
вопрос обучения русской фонемы и интонации.
С функцией интонирования тесно связаны синтаксическая функция, которая сводится к роли интонации
в оформлении высказывания с помощью придания синтагме завершенности. Интонация является
главнейшим формальным выразителем синтаксического значения предложения. Смыслоразличительная
функция – способность интонации привносить во фразу оттенки значения, ярким примером чему служит
противопоставленность вопросительных и повествовательных предложений.
Специфика языковой системы определяет необходимость изучения особенностей произношения разных
звуковых единиц: интонирование слова, интонирование синтагмы и интонирование предложения. Эта
работа становится основой для работы над интонированием текста. При изучении интонационного рисунка
каждой из выделенных единиц обучение ведется в последовательности формирования умений и навыков,
изложенных выше. Однако в практике своей работы часто наблюдаем такое явление, как непонимание
учеником смысловой оболочки произнесённой синтагмы, фонемы. Он постоянно сравнивает два языка: звуки
воспринимаются «по контрасту» со звуками родного казахского языка. Закономерности русского языка он
воспринимает через призму родного и переносит явления родного языка в русскую речь, что часто приводит
к ошибкам. Для речевого развития данной категории школьников характерны трудности в усвоении русской
фонетики, аграмматизм (расстройство речи, характеризующихся утратой при пользовании фразами, а
также словами в качестве выражения мыслей) в связных высказываниях, ограниченный словарный запас и
другие недочёты, обусловленные недостаточной речевой практикой в сфере русского языка, двуязычием в
общении со сверстниками во дворе, с родителями. Привитие фонематического слуха должно начинаться в
начальной ступени обучения в первом разделе – разделе слушания русского несложного ситуативного текста.
Остановимся теперь на краткой характеристике языковых и речевых ошибок. В проблеме прогнозирования
фонетико-ритмико-интонационных ошибок определяющее значение приобретает понятие межъязыковой
интерференции. Наряду с позитивным воздействием интерференции (использование имеющегося опыта,
применение родного языка как вспомогательного средства в ходе занятий, положительный перенос опыта),
отмечены и её негативные последствия.
Сложная природа звуковых единиц обусловливает возникновение противоречий, сопутствующих процессу
контактирования различных фонетических систем при изучении другого языка, и провоцирует появлению
фонетических ошибок. К наиболее типичным из них можно отнести следующие:
1) Неправильное произношение гласных и согласных звуков, например, увеличение количества элементов
в слове: гласный звук в начале слова: стол-астол, окно-акно, счастье-щастие, кого-каво, его-ево, яма-йама,
109
яблоко-йаблоко, якорь-йакорь;
2) неправильное произношение гласных И, А, У после шипящих: жизнь-жызьнь, машина-машина, чудеса-
чюдеса, начало-начяло, щука-щюка, чижи-чижы, ужи-ужы, циркач-цыркачь, чайная-чяйнайа.
3) неправильное произношение безударных проверяемых гласных: зИма, вИсна, рИка, пИсня, бИрега,
вИчера, лИса, цвИты, лИс, бИжит, лИжит, гласными звуками: (д›и)верь;
4) перестановка согласного и гласного звуков: прекрасный-перекрасный, смешной-семешной, вредный-
виредный;
5) неправильное произношение стычных звонких и твёрдых согласных звуков: лучший-лудший, смотрится-
смотрица, грибной-грипной;
6) объединение трёх согласных в один звук на конце глаголов: (ца) играется-играеца, веселится-
веселица,трудится-трудица;
7) неправильное произношение слов с мягкими согласными: Петя-Пэтя, пень-пэнь, пять-пать, мёд-мод,
мель-мэль, пёс-пос, песня-пэсня, осень-осэн.
8) неправильное интонирование существительных с предлогами: В доме-вэдоме, кдоске-кы доске,
сдерева-сы дерева, к дому-кы дому и т.д.
9) неправильное произношение слов со стечением согласных звуков: Встреча-стреча, вскрикнуть-
скрикнуть, всплакнуть-сплакнуть, портфель-порфель, стручок-тручок, вздрогнуть-здрогнуть, здравствуйте-
здрасте, вокзал-вогзал, рюкзак-рюгзак, лестница-лесница и т.д.
10) неправильное различение вариативности ударного русского слога в словах: слИвовый-сливОвый,
грушЕвый-грУшевый, чепАть-чЕрпать, позвОнит-позвонИт, граждАне-грАждане, вручАт-врУчат, понЯвший-
пОнявший и т.д.
Все выше приведённые ошибки в фонематическом отношении заключаются в нарушении одного из
принципов русской орфографии – передача буквами фонемного состава слова. Дело в том, что в русском
языке единицей письма и чтения является не отдельная буква, а буквосочетание – слог (согласная + гласная).
Фонемы встречаются в речи не в чистом виде. Когда мы говорим, мы не отделяем звуки друг от друга, но
произносим их слитно (причём иногда звуки накладываются друг на друга или вообще выпадают, как сказано
выше). В потоке речи звуки видоизменяются под влиянием соседних фонем. Так, морфологический принцип
позволяет сохранение единого буквенного написания, хотя при произношении звуки, входящие в морфему,
могут видоизменяться. Глухие фонемы перед звонкими озвончаются, а звонкие перед глухими – оглушаются
[9]. Кроме того, на конце слов могут встречаться только глухие согласные (конец слова считается слабой по-
зицией), например: лук, дуб, рот, зуб, сад, порог, город, утюг, флаг, рыбка, шубка.
В качестве фонетического материала развития фонематического слуха следует использовать следующие
приёмы и методы стратегии критического мышления:
1) приём «Что я знаю?»
2) приём «Ассоциация»
3) приём «Взаимоопрос»
4) приём «Письмо»
5) методы: «Телефон», «Мухобойка», «Снежный ком», «Фигура на стене» и различные языковые тренажё-
ры.
Методы и приёмы эффективности занятий по развитию фонематического слуха изложены на основе
наблюдении за проектом обновления содержания образования.
Привитие грамотного фонематического слуха, формирование функциональной грамотности
целесообразно вводить на первой ступени обучения, можно разделить на несколько этапов. Первый этап.
Фонетические игры опираются на слухо-зрительную имитацию и носят характер фрагментарного зна-
комства. Они способствуют развитию фонетического слуха и произносительных навыков учащихся. Игры
и упражнения второго этапа подчинены задаче – научить соотносить звуки с графическим начертанием
букв в процессе сопоставительного чтения слогов, слов. Фонетические игры должны носить рецептивный,
рецептивно-репродуктивный характер. Задача третьего этапа – практическое усвоение звукового строя
русского языка. Отработка и совершенствование произносительных навыков заключаются в чтении и
заучивании стихов, скороговорок, отгадывании загадок, загадок-скороговорок и т.д. Упражнения носят
репродуктивный, репродуктивно-продуктивный и продуктивный характер.
Таким образом, в зависимости от языковой подготовленности учащихся преподаватель может сделать
соответствующие перестановки, а некоторые игровые упражнения использовать на всех трех этапах работы,
постепенно усложняя фонетический материал. Необходимо организовывать самостоятельную работу
учащихся по обучению сквозных тем, используя различные стратегии критического мышления. Например,
можно раздать учащимся таблицы и попросить их подготовиться к чтению через определенное время, или
задания типа «Проверь себя!», которые дают учащимся возможность самостоятельно проверить свои знания,
а преподавателю – уровень знаний.
110
Литература
1 Образование в многоязычном мире: Установочный документ ЮНЕСКО. – Париж, 2003. – 38 с. – [ЭР].
2 Teaching and Learning: Towards the Learning Society // European Commission’s White Paper, 1995 Brussels:
The European Union, 1995.
3 Назарбаев Н.А. Новый Казахстан в новом мире. // Газета «Казахстанская правда». 2007. № 33 (25278).
4 Конституция Республики Казахстан. Астана, 5 сентября 1995 г., статья 7, статья 19 п. 2.
5 Закон Республики Казахстан «О языках» от 11 июля 1997 года. – [ЭР]. Режим доступа: http://adilet.zan.
kz/rus/docs/Z970000
6 Закон «Об образовании» от 27 июля 2007 года № 319-III // Казахстанская правда. – 2007 г. – № 127. – 15
августа.
7 Государственная программа функционирования языков в Республике Казахстан на 2001-2010 гг. //
Казахстанская правда. – 2001. – № 47-48. – 17 февраль.
8 Концепция развития иноязычного образования Республики Казахстан. – Алматы: Казахский университет
международных отношений и мировых языков имени Абылай хана, 2006г. – [ЭР]. Режим доступа: http://
freeref.ru/wievjob.php?id=8721752006.
9 Материал из Википедии – свободной энциклопедии Развитие фонематического слуха. Психологический
центр «АДАЛИН». Проверено 7 декабря 2009. Архивировано из первоисточника 13 марта 2012.
Аңдатпа. Мақалада үштілді оқыту тұғырында фонематика оқыту ролін зерттеуі көрсетіледі. Зерттеу
нысаны қазақ мектебінде орыс тілін оқытууының көп функционалылығы байқалады. Екпін мен тіл дамытуды
өзарабайланыстыра оқудың қажеттілігін негізге алып отыр.Автор өз тәжірибесі бағытынша орыс тілін
оқытудағы негізгі мәселе – орыс тілінің дыбыстық құрылымы деп санайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=79#ФОРМИРОВАНИЕ_ФОНЕМАТИЧЕСКОГО_СЛУХА_У_УЧАЩИХСЯ_КАЗАХСКОЙ_ШКОЛЫ__ПРИ_ОБУЧЕНИИ_ИНОСТРАННОМУ_РУССКОМУ_ЯЗЫКУ_В_УСЛОВИЯХ_ТРЁХЪЯЗЫЧНОГО__ОБРАЗОВАНИЯ


асыруға, өзін-өзі дамытуға және адамгершілік тұрғыда өз бетінше дұрыс, жауапты шешім қабылдауға қабілетті тұлға
Қоғамдық-гуманитарлық
білім беруді дамыту кезеңдері
Мотивациялық бағдарлаушы
Іс-әрекеттік орындаушылық
Рефлексивті-бағалаушыл
дамытуға, табиғат
Қоғамдық-гуманитарлық
білімді игеру деңгейлері
Білу
Т
үсіну
Қолдану
Білік
Құзырлардың құраушылары
Оқушы
Қоғамдық-
гуманитарлық білім
беруді дамыту
Мектеп
Қоғам
Жалпы білім беретін пәндердің мазмұны арқылы
жүзеге асырылатын білім беру қызметтеріндегі оқыту
мақсаты
Өмірлік маңызы бар жағдаяттарды шешуге негіз
болатын білімдік мақсат
Қоғамның жасөспірімдерді оқыту мен тәрбиелеуге
қоятын әлеуметтік тапсырысы ретіндегі ұлттық
мақсат
Мотивациялық
Іс-әрекеттік
Танымдық
Эмоциионалдық-
құндылық
Оқушы денсаулығы
Қоғамдық-гуманитарлық
білім мазмұнының құрамдас бөліктері
43
Қолданылған әдебиеттер
1 2012-2016 жылдарға оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту бойынша Ұлттық іс-қозғалыс
жоспары / 2012 жылдың 25 маусымдағы №832 ҚР Үкіметінің Қаулысы. -Астана, 2012. – 19 б.
2 Қоғамдық-гуманитарлық бағытта бейіндік оқытудың әдістемелік ерекшеліктері. Әдістемелік құрал. –
Астана: Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы, 2013. – 82 б.
3 Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы. – Астана, 2010. – Б. 12-15.
4 Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы бағдарлы оқытудың тұжырымдамасы. – Астана, 2010. – Б. 12-15.
5 «Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы». Орта білім беру мазмұнын жаңарту аясында негізгі орта білім
беру деңгейінің 5-9 сыныптарына арналған оқу бағдарламасы. – Астана, 2016. – 4 б.
6 «Қазіргі әлемдегі Қазақстан» 11-12 сыныптарған арналған кіріктірілген оқу бағдарламасы. «Назарбаев
Зияткерлік мектептері» ДББҰ Кембридж Халықаралық Емтихан Кеңесімен бірлесіп құрастырған. ««Назарбаев
Зияткерлік мектептері» ДББҰ». - Астана, 2015. – Б. 3-4.
7 Дүйсебек Ә.Т., Туяков, Е.А. Модернизация казахстанского образования в контексте общечеловеческих,
национальных и личностных приоритетов // Материалы международной научно-практической конференции
«Образование: Традиции и инновации». – Прага, Чешская Республика (27.12. 2012 г.). – С. 347-351.
Аңдатпа. Мақалада оқушылардың жеке тұлғасын қалыптастыруда «Адам және қоғам» білім саласы
пәндерінің рөлі қарастырылған. Оқушылардың функционалдық сауаттылық, құзыреттілік, дағдыларын
қалыптастыруда жаңартылған білім беру мазмұны аясында әзірленген «Адам және қоғам» білім саласы
пәндерінің оқу бағдарламасына талдау жасалды.
Аннотация. В статье рассматривается роль предметов образовательной области «Человек и общество» в
формировании личности учащихся. Проведен анализ учебных программ образовательной области «Человек
и общество» в рамках обновления содержания образования, также было рассмотрено формирование
навыков, компетентности, функциональной грамотности учащихся.
Abstract. The article discusses the role of subjects of educational area «Human and Society» in formation of
students’ personality. Authors was conducted analysis of curricula of educational area «Human and Society» in
the framework of updating content of education, likewise was considered the formation of skills, competences,
functional literacy of students.
ВЫЕЗДНЫЕ ПРАКТИЧЕСКИЕ ЗАНЯТИЯ – ЭФФЕКТИВНАЯ ФОРМА ДИССЕМИНАЦИИ
ПЕДАГОГИЧЕСКОГО ИННОВАЦИОННОГО ОПЫТА СКО
Ж.Ж. Айгужина, А.А. Кабдирова
Филиал Акционерного Общества «Национальный центр повышения квалификации «Өрлеу» Институт
повышения квалификации по Северо-Казахстанской области
Рецензент – С.М. Романенко, к.ф.н., Филиал Акционерного Общества «Национальный центр повышения
квалификации «Өрлеу» Институт повышения квалификации по Северо-Казахстанской области
Применение инновационных технологий в педагогической деятельности обусловлено изменениями
в характере образования – направленности, целях и содержании. Инновационные технологии все более
явно ориентируются на творческую инициативу, самостоятельную обучаемость, конкурентоспособность и
мобильность современного учителя.
Главной задачей современного педагога является формирование у учащихся целостной
системы универсальных знаний, умений и навыков, а также воспитание личности готовой к жизни в
высокотехнологичном, современном мире, способной самостоятельно ставить и достигать серьезных целей.
Поэтому в практике педагога успешно находит свое место практическое применение новых инновационных
технологий на всех уровнях образования. Инновационный опыт учителя направлен на: значимые изменения в
учебной и воспитательной практике, решение проблем образовательной среды, возможность использования
коллективных и индивидуальных разработок. Если в цикл разработки инновационного опыта включена
модель освоения этого опыта педагогическим сообществом, то данный опыт можно считать завершенным.
Сам процесс освоения опыта состоит из четырех основных компонентов таких как – внедрение, трансляция,
распространение и обмен. В этом понятийном поле термин «диссеминация» нашел свое практическое
применение.
Как указывал в своих трудах французский философ Жак Деррида, диссеминация – это особый способ
распространения и освоения опыта, адекватный конкретным потребностям его реципиентом и имеющий
характер «выращивания». Диссеминация позволяет распространить инновационную практику на самые
широкие массы, адаптируя, редуцируя, а иногда и развивая различные элементы инновационной разработки
44
или инновационную систему в целом [1].
Существует ряд форм, которые помогают учителю обобщить свой опыт и признать его эффективность.
Одной из таких форм является – выездное практическое занятие (далее - ВПЗ). Уже второй год в филиале АО
«НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по СКО» успешно практикуется данный вид деятельности как эффективная форма
распространения педагогического опыта.
Нормативно-правовой базой для проведения ВПЗ является трехстороннее соглашение между ИПК ПР
по СКО, Управлением образования СКО и Департаментом по контролю в сфере образования СКО Комитета
МОН РК, а также Положение о ВПЗ.
Согласно Положению выездное практическое занятие – это занятие, решающее конкретные задачи
учебно-воспитательной работы, проведенное в реальной обстановке практической деятельности участников,
необходимое для получения слушателями курсов конкретных наглядных представлений, связанных с
профессиональной деятельностью.
Целью ВПЗ является закрепление на практике профессиональных знаний слушателей курсов, полученных
в результате теоретической подготовки, знакомство с передовым/инновационным педагогическим опытом
практикующих педагогов.
Для достижения цели поставлены следующие задачи:
−
обобщение и распространение передового/инновационного педагогического опыта на областном
уровне;
−
стимулирование заинтересованности педагогов в результатах инновационной образовательной
деятельности, освоении и их внедрение в педагогическую практику;
−
консолидация усилий профессиональных методических сообществ педагогов в деле выявления и
распространения передового педагогического опыта [2].
В рамках курсовой подготовки на базе филиала ВПЗ входит в ряд обязательных занятий. К видам ВПЗ
относятся мастер-классы, семинары, коучинги, тренинги. Успешность диссеминации ВПЗ определяется
способом предоставления нормативного описания данного опыта для экспертной комиссии. В перечень
документации, подтверждающей данный опыт инновационным, входит самоанализ учителя и отзыв коллег,
посетивших занятие. Самоанализ учителя состоит из теоретической, практической и рефлексивной частей. В
теоретической части учитель указывает актуальность темы занятия, научно-методическое обоснование педа-
гогической проблемы, новизну путей решения и эффективность авторской методики. В практической части
педагог описывает форму демонстрации опыта. Рефлексивная часть содержит практическую значимость
ВПЗ и возможность творческого применения предложенного инструментария.
Эксперты тщательно анализируют материалы по ВПЗ и отзывы коллег. В отзывах указывается актуальность
и новизна ВПЗ, в частности в решении образовательных задач, дается оценка считается ли данное ВПЗ
формой обобщения педагогического опыта и в чем это заключается. Также оценивается форма демонстрации
опыта по критериям, наличие которых позволяют экспертам всецело оценить инновационный опыт.
Следует отметить, что в самоанализе и отзывах 98,7% педагогов относятся положительно к проведению
и посещению ВПЗ. Педагоги считают, что ВПЗ – это очередная уникальная возможность поделиться
наработанным опытом работы. В свою очередь, слушатели отмечают высокий уровень организации ВПЗ в
процессе курсовой подготовки и эффективную практическую значимость.
По
решению
экспертной
комиссии ВПЗ признается формой
диссеминации опыта при условии
проведения занятий в количестве
12 часов и более. При проведении
6 часов обязательным условием
является наличие публикации (статья,
методическое пособие и т.д.), темати-
ка которой должна соответствовать
теме ВПЗ.
С начала 2016 года 72 педагога
области обобщили свой опыт и предо-
ставили соответствующие материалы
экспертной комиссии. По итогам
заседания
экспертной
комиссии
деятельность
88,9%
педагогов
признана инновационной. Подробная
статистика в разрезе категорий
учителей изображена на рисунке 1.
Рисунок 1 – Сведения о педагогах, деятельность которых признана
обобщением инновационного педагогического опыта
45
Отрадно наблюдать, как творчески работающие учителя получают общественно значимую оценку
своей деятельности, которая помогает педагогам-новаторам осознать социальную и профессиональную
значимость своих разработок. ВПЗ можно считать наиболее оптимальным способом оформления новых
педагогических находок с целью презентации опыта в педагогическом обществе, который стимулирует
учителя и его дальнейшую инновационную деятельность, наполняя творческие поиски личностным смыслом.
Таким образом, ВПЗ педагогов СКО могут стать популярной результативной деятельностью по обобщению и
диссеминации педагогического инновационного опыта.
Список литературы
1. Деррида Ж. Дессиминация. -Москва. 2007 г. -С. 66.
2. Положение о ВПЗ. -г. Петропавловск. 2014 г. -С. 101.
Аңдатпа. Берілген мақала педагогикалық тәжірибені жалпылау тәсіліне, соның ішінде шығыс тәжірибелік
сабаққа арналған. «Өрлеу» БАҰО АҚ Солтүстік Қазақстан облысы бойынша ПҚ БАО мысалында өз
инновациялық тәжірибені жалпылайтын педагогикалық қызметкерлердің категориялар бойынша мониторинг
зерттеулері көрсетіледі.
Аннотация. Данная статья посвящена способу обобщения педагогического опыта такому как выездные
практические занятия. В статье показаны мониторинговые исследования по категориям педагогических
работников, обобщающих свой инновационный опыт на примере
филиала АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по
СКО».
Abstract. The article shows the monitoring research by categories of teachers, generalizing its innovative
experience on the example of the branch of Joint Stock Company “National Training Center “Orleu” Institute of
professional development of pedagogical workers in the North-Kazakhstan region.
ЖАҢА ӘДІС-ТӘСІЛДЕРДІ ҚОЛДАНУ ТИІМДІЛІГІН ҮЙРЕТУ АРҚЫЛЫ ПЕДАГОГТАРДЫҢ
АҚПАРАТТЫҚ ҚҰЗЫРЛЫҒЫН ЖЕТІЛДІРУ
А.А. Айтуарова
№ 1 жалпы орта білім беретін мектеп. Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласы. alma_35@mail.ru
Пікір беруші – Ж.Р. Сарсенғалиева, № 1 жалпы орта білім беретін мектептің директоры, Құлсары қаласы
«Басқаларды үйрете жүріп, біз өзіміз де үйренеміз»
Сенека Луций
Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында жалпы орта білім
берудің ұлттық деңгейдегі басты мақсаты- еліміздің әлеуметтік, экономикалық және саяси өміріне белсенді
қатысуға дайын, құзыретті тұлғаның қалыптасуына ықпал ету деп анық көрсетілген.
Еліміздің әлемдік білім кеңістігіне енуге талпынысы, білім беру парадигмасының өзгеріп, жаңа ұлттық
модельдің қалыптасуы болашақтың жаңаша ойлайтын, дүниеге көзқарас мәдениеті мен санасы дамыған
ұрпағын оқытып, тәрбиелейтін педагогикалық кадрларды дайындаудың сапасын арттыруды талап етіп отыр.
Әлемдік тәжірибе мен ұлттық практикаға сүйеніп жасалған бұл ресми құжатта әрбір оқушының жас
ерекшеліктерін ескере отырып, білімнің мазмұнын меңгеруге бағытталған үш түрлі құзыреттіліктер
жиынтығын игеруі мақсат етілген, олар: өзіндік менеджментке жататын өмірде кездесетін проблеманың
шешімін табу құзыреттілігі; ақпараттық құзыреттілік; білімді игерумен бірге жүретін қарым-қатынастық,
коммуникативтік құзыреттілік.
Әлем жылдам өзгеруіне ілесе отырып, жаһандануда жаңа технологияларды игеріп, инклюзивті білім мен
ақпараттың ауқымын едәуір ұлғайтты. Біз өзара байланысқан халықаралық қоғамдастықта өмір сүрудеміз,
осы заманда бір елдегі жетістік немесе сәтсіздік көптеген басқа мемлекеттерге әсерін тигізеді.
Білім беру саласында қол жеткізілген бүкіләлемдік білімнің мәні оқушылар үшін білімнің де, дағдылардың
да тең дәрежеде маңызды екендігіне саяды. Заманауи тәсілдің негізгі ерекшелігі оқушылардың алған
білімдерін жай ғана иеленіп қоймай, оларды орынды жерде қолдана білуіне басты назар аудару болып
табылады, ал XXI ғасырда талап етілетін дағдылардың мәні осында.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) жасаған «Құзіреттерді анықтау және іріктеу»
жобасы дағдылардың барынша кең ауқымын қамтитын XXI ғасыр дағдыларының моделі болып табылады.
Аталған жоба оқушылардың терең тұжырымдамалық түсінікпен астасқан негізгі сауаттылықты меңгергендігін
көрсететін, кең мағынасында шешімдер мен іс-әрекеттерді таңдау қабілеттілігі сияқты түйінді құзіреттер
46
жүйесін сипаттайды (МАН, 5-б.).
Неліктен біз біздің оқыту тәсілдерімізді өзгертуге тиіспіз, содан кейін мәселені шешуге бағытталып: біз
бұны қалай істейміз, тек содан кейін ғана – біз сыныпта не істеуіміз керек? деген сұрақты алға тартады. Бұл
тәсіл білім беру саласындағы әлемдік көшбасшылар тарапынан қолдау тауып отыр (МАН, 64-б.).
«Ұстазы жақсының- ұстанымы жақсы» деп айтқандай кейінгі ұрпақтың білім деңгейі ұстаздардың қолында,
яғни халқымыз бізге бір жағынан сенім артып отырса, екінші жағынан жастарымыздың болашағының
кілтін ұстатып отыр деп ойлаймын. Сондықтан да оны жүзеге асыру үшін ұстаздардың кәсіби біліміндегі
жаңашылдықты талап етеді. Педагог-мамандар арасында 7 модуль арқылы құрылымдық қарым-қатынас
қалыптастыру, топтық тәсіл арқылы тапсырмаларды бірлесіп орындау, бір-бірінен үйрену, тәжірибе алмасу,
бірлесіп оқуға көмектесу, алған теориялық білімдерін тәжірибеде қолдану, олардың кәсіби өсуіне ықпал
ету тәлімгерлер үшін маңызды екендігін білемін. Ал кез келген мұғалімнің түпкі мақсаты – тиянақты, терең
білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту,
дара тұлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын жүзеге асыра отырып, оқу-тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің
тиімділігі мен сапасын көздейді. Жаңашылдыққа ұмтылу – ұстаз бойындағы асыл қасиет, ендеше бүгінгі күні
осы үйренген жаңа форматта сабақ беруді күнделікті тәжірибемізге ендірудеміз. Жүсіпбек Аймауытовтың
ойымен айтсам: «Мұғалімнің айналысатыны – үнемі қозғалып, өзгеріп, өсіп-өркендейтін тірі адам
болғандықтан, біркелкі әдістен табан алмай шектеліп қалуға болмайды... Сабақ беру үйреншікті шеберлік
емес, ол – үнемі жаңадан жаңаны табатын өнер...». Олай болса, осы өзгерістер нәтижесінде өздігінен білім
алатын, жан-жақты ізденетін, талпынатын, алдағы өмір жолын өзі болжай алатын жеке тұлға тәрбиелей
беруіміз қажет. Жан-жақты шығармашылық ойлауды жүзеге асыруда жаңа технологияны тәжірибеде қолдану
арқылы нәтижеге қол жеткізу көзделуде. Осыған орай мұғалімдердің алдына қойып отырған негізгі талап,
оқушылар арасында кездесетін білімге деген немқұрайлықты жою.
Белестерді бағындыра білген мұғалім еңсесі биік, мақсаты тереңде жатқан, өз бетімен қиындықтардан
шыға білетін ұрпақ тәрбиелей алады деп түсінемін. Әр ұстаздың бойында саяси және рухани байлықтар мен
құндылықтар мейлінше көп болғаны дұрыс. Оқушы психологиясына тереңнен мән бере отырып, оның жай
күйін білуге, әр баланың ойымен санаса білу керектігі жайындағы ойымызды қалыптастырады. Әр оқушының
қандай да болмасын бойындағы қасиетін бағалай білуге үйретті. Оқушы ойын аяғына дейін тыңдап оған жол
сілтей алудың қағидаттары аңғарылды. Мұғалім жан-жақты қазіргі заман талабына сай жарасымды сабақ
беру қажет. Мұғалім мен оқушы сабақ барысында сауалнама түрінде кері байланыста болады. Осындай
мұғалім сыныппен тығыз қарым-қатынаста болып, табысқа қол жеткізеді. Табысты мұғалім өзінің бар білгенін
оқушыларға үйрете алатын мұғалім. Мұғалім шебер, өзін көшбасшы ретінде сезініп, сапалы білім берсе,
сыныптағы оқушының қызығушылығын арттырып, сабаққа белсенді қатысуы үшін жаңа әдіс-тәсілдермен
түрлендіреді.
Мектеп тәжірибесінде және мұғалім іс-әрекетінен де әлі де болса күннен күнге жаңарып отырған білім
беру міндеттерін шешуге дайын еместігін аңғарып, мұғалімдерге деңгейлік бағдарлама идеясының мазмұны
бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргіздім. Сауалнамалар алдым. Мұғалімдерден алынған сауалнамаларда
«Мектепте сабақты жаңа тәсілді пайдаланып өтесіз бе?» 29%-ы «сирек», 12%-ы «жиі», 6%-ы «әрқашан», «Са-
бақтан соң оқушылардан жұмыс тиімділігін арттыруға көмектесетін кері байланыс аласыз ба?» 36%-ы «си-
рек», 8%-ы «жиі», 3%-ы «әрқашан», «Барлық мұғалімдерге оқытудың мәнін, оны іске асыру жолдарын және
қалыптастыратын дағдыларды сыни бағалауға мүмкіндік берілген бе?» 21%-ы «сирек», 14%-ы «жиі», 12%-ы
«әрқашан» деп жауап берді.
Алынған сауалнамалардың нәтижесінде мұғалімдердің көпшілігінің білімді жинақтауға негізделген
дәстүрлі білім беруге бейім екендігі, оқушылардың оқыту үдерісіне деген қызығушылығының төмен екендігі
байқалды. Сонымен қатар оқушылармен де сауалнамалар жүргіздім. Оқушылардан алынған сауалнама
негізінде нақты проблемалар: мұғалімдер мен оқушылар арасында сабақ соңында жұмыс сапасын арттыруға
көмектесетін кері байланыстың болмауы, оқушылардың қалай оқитындығы туралы мұғалімге ойын ашық
айта алмауы, мұғалімдердің оқушылардың барлығымен бірдей қарым-қатынас жасамайтындығы, басқа
мектеп және басқа сынып оқушыларымен оқыту және көшбасшылық туралы талқылауға оқушыларды
тартпайтындығы, мектепте қалыптасқан жағдай оқуға қызығушылықты арттырмайтындығы, оқушылардың
сабаққа мотивациясының төмен екендігі, олардың ойлау дағдыларын, арттыру және білім алғысы
келетіндердің ниетін ынталандыру үшін мұғалімдерді кері байланыс жасауға ықпал ету керектігі бірден
байқалды. Алматы қаласындағы «Өрлеу» біліктілікті арттыру және қайта даярлау институты жанынан ІІ
(негізгі) деңгейлік бағдарлама бойынша біліктілікті арттыру курсынан өттім. Мектептегі іс-тәжірибемді
жүргізер алдында ойландым, «Мен нені жақсартқым келеді?» деп. Сол кезде осы жаңа әдіс-тәсілдерді әрі
қарай жүзеге асыру қажеттілігі туындады. Жеті модульді іс-тәжірибемде қолдана отырып өткізген сабақтарым
әріптестеріме ұнады және қасымдағы әріптестеріме үйрету мақсатында коучинг семинарлар өткіздім. Жаңа
форматта сабақ өткізу баланы зерігуден құтқарып өздігінен жұмыс жасауына мүмкіндік туғызатыны анық.
А.В. Хуторский анықтамасында «Құзырлылық жеке бастың білім, білік, дағдысының жиынтығы,
құзыреттілік жалпы адамның өз ісін жақсы білу арқылы сапалы қызмет ету қабілетін білдіреді» деп берілген.
47
Бүгінгі күні ұрпақ өз таңдауына шексіз мүмкіндік туған заманда өмір сүріп жатыр. Сондықтан да оқушының
әр түрлі өмірлік жағдайларда мектепте алған білімін, білігі мен икем, дағдыларды тиімді қолдана отырып,
сәтімен шыға білуіне жағдай жасау, сабақ үрдісінде де, сабақтан тыс жүргізілетін жұмыстар арқылы да тиімді
ұйымдастыра білу мұғалімдерге үлкен жауапкершілікті жүктейді. Оқушы тұлғасын сыни тұрғыдан ойлауды
дамыта отырып, сабақтардың тиімділігін арттыруда мына жағдааяттарды ұсынамын:
• Жаңа материалды үйренуге деген оқушылардың қызығушылығын тудыру;
• жаңа білімнің мазмұнын жоспарлағанда оқушыға берілетін тапсырма оқушының қабілетін
ұштайтындай, ойын, қиялын, дамытатындай етіп әзірлеу;
• білімді дайын күйінде бермей,оқушының өзі білімді қарқынды ой еңбегін қажет ететін тапсырмаларды
оындау арқылы жетуін ұйымдастыру;
• оқушылардың шығармашылық мүмкіндіктерін тудыратын, қабілеттерін жан-жақты дамытатын әр
түрлі белсенді оқыту әдіс-тәсілдерін кеңінен қолдану;
• оқушылардың білім алу нәтижелерін жүйелі талдап, бағалап отыру.
Сабақ процесі кезінде мұғалім әлеуметтік тәртіпке көңіл бөледі, оқушыларға шаттық шеңберін
ұйымдастырып, ынтымақтастықта жағымды орта қалыптастырады. Содан соң топқа бөлу арқылы оқушыларға
топтық жұмыстың ережесін түсіндіру өте маңызды. Топ ішінде оқушылар бір-біріне сұрақ қояды және
жауабын ұсынады. Өзін қоршаған адамдардың сезімін түсінеді, көмектеседі және қолдау көрсетеді. Өз
міндеттері мен мақсаттарын жоспарлайды. Тапсырмалар орындағанды, нәтижеге жетуді ұнатады. Осындай
оқушылар топ ішінде басқа оқушыларға үлгі болады. Мұғалім біліктілігін жаңа форматта арттыру жобасының
нәтижесі оқыту барысында сезіледі.
Өзгермелі қоғамдағы жаңа формация мұғалімі - педагогикалық құралдардың барлығын меңгерген, тұрақты
өзін-өзі жетілдіруге талпынған, рухани дамыған, толысқан шығармашыл тұлға құзыреті. Жаңа формация
мұғалімі табысы, біліктері арқылы қалыптасады, дамиды. Нарық жағдайындағы мұғалімге қойылатын
талаптар: бәсекеге қабілеттілігі, білім беру сапасының жоғары болуы, кәсіби шеберлігі, әдістемелік жұмыстағы
шеберлігі. Осы айтылғандарды жинақтай келіп, жаңа формация мұғалімі-рефлексияға қабілетті, өзін-өзі
жүзеге асыруға талпынған әдіснамалық, зерттеушілік, дидактикалық – әдістемелік, әлеуметтік тұлғалы,
коммуникативтілік, ақпараттық және тағы басқа құзыреттіліктердің жоғары деңгейімен сипатталатын рухани-
адамгершілікті, азаматтық жауапты, белсенді, сауатты, шығармашыл тұлға.
Мектептегі іс-тәжірибемде осындай мұғалімдердің санын көбейту мақсатында тәлімгер болып, бірнеше
мұғалімдермен (тәлім алушы) жұмыстар жүргізіп, жаңа әдіс-тәсілдерді үйретіп, тәжірибе алмасып, ой бөлістім.
Жаратылыстану-математикалық бағытта фокус топ құрылып, жылдық жоспар жасалынып, мақсат, міндеттері
айқындалды. Сонымен қатар «Ақ желкен» қоғамдастығы құрылды. Болашақта теорияны тереңінен ұғынып,
практикаға нақты айналдыра отырып, оқушыларға сындарлы білім беретіндей ұстаздар қатары көбейетініне
сеніміміз мол. Бұл жаңа әдіс-тәсілдерді әлі де болса тереңдетіп оқып, меңгеру арқылы білімді, талантты да
дарынды, өмірге бейімделген жеке тұлға тәрбиелеуді алдымызға міндет етіп қойып отырмыз. Аянбай ізденіп
еңбектенсе әрбір ұстаздың нәтижеге жетері анық. К. Ушинскийдің «Ұстаз үйрену барысында ғана ұстаз,
ал үйрену тоқтаған күні ұстаздық та тоқтайды» деген сөзінде ұстаздардың тынбай қажырлы еңбектенуі,
балаға үйретумен қатар өзі де үйренуін тоқтатпауы керектігін көңіліме ұялаттым. Қазақстандық мұғалімдер
жаңа форматта сабақ жүргізетін болса, біз білімді де саналы, тәрбиелі, өркениетті, бәсекеге қабілетті ұрпақ
тәрбиелейтінімізге сенімім мол.
Коучинг семинардан көрініс
Білімді ұрпақ – ұлт болашағы
48
Тәлім алушымен сұхбат
Оқушылар сабақ үстінде
Ұстаздық еткен жалықпас,
Үйретуден балаға
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=7#ВЫЕЗДНЫЕ_ПРАКТИЧЕСКИЕ_ЗАНЯТИЯ_–_ЭФФЕКТИВНАЯ_ФОРМА_ДИССЕМИНАЦИИ__ПЕДАГОГИЧЕСКОГО_ИННОВАЦИОННОГО_ОПЫТА_СКО__Ж.Ж._Айгужина,_А.А._Кабдирова

title: асыруға, өзін-өзі дамытуға және адамгершілік тұрғыда өз бетінше дұрыс, жауапты шешім


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=7#ЖАҢА_ӘДІС-ТӘСІЛДЕРДІ_ҚОЛДАНУ_ТИІМДІЛІГІН_ҮЙРЕТУ_АРҚЫЛЫ_ПЕДАГОГТАРДЫҢ__АҚПАРАТТЫҚ_ҚҰЗЫРЛЫҒЫН_ЖЕТІЛДІРУ__А.А._Айтуарова


title: Аннотация - Сборник материалов III международной научно-практической конференции «инновации в образовании: поиски и решения»

text:
Аннотация. В данной статье проводится исследование роли и функций фонематики в условиях
трехязычия. Объектом является неродная русская речь и ее многофункциональность в казахской школе.
Основополагающим автор считает необходимость взаимосвязанного обучения интонации и развития речи.
Автор из своего опыта работы останавливается на одной из важнейших проблем обучения русскому языку -
это практическое усвоение звукового строя русского языка.
Abstract. In this article the study of the role and functions of the fonematic in terms trilingual. The object is a
step-Russian speech and its versatility in the Kazakh school. This essential need for the author considers the in-
terconnected training to tone and speech development. Author of his experience stops at one of the most import-
ant Russian language teaching problems - it is practical mastering of the sound system of the Russian language.
ФИЗИКА САБАҒЫНА ИННОВАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН КӨПТІЛДІ МОДЕЛЬ ЖАСАУДА ТІЛДЕРДІҢ
ҮШТҰҒЫРЛЫҒЫН ЕНГІЗУ
С.Ж. Имангалиева
№ 11 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп, Атырау қаласы. symbat_imangalieva@mail.ru
Пікір беруші – Р.Ә. Ағаділ, № 11 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектебі,
ҚР Білім беру ісінің «Құрметті қызметкері» төс белгісінің иегері
Заман талабына сай физикадан ізгілік білім мазмұнын құру, тілдегі мол ақпарат арқылы кәсіп пен пәннен
заманауи инновациялық білім қалыптастыру, өзгермелі қоғам өміріне бейім, жоғары мәдениетті, зерделі
тұлға дайындау.
Үш тілді меңгеру – еңселі елдің мақсаты. Тіл тарихына терең бойлап, физика құбылыстары мен денелер
қозғалыстары және оның есептерін ақпараттық жүйеде орындау жолдарын шешуде, үштілді жетік меңгеретін
бүгінгі ұрпақ, құзыретті, ғылым мен өндірісті біріктіре алатын, кәсіби бәсекеге қабілетті, терребайт көлемінде
ұлттық кластер құра білетін, ұлттық рухани бай, әлем аренасына шығатын, кәсіби ойлайтын маманды ұштауда
озық педагогикалық технологияны тәжірибеге енгізу.
Әр халықтың өзіне тән қымбатты да қимас қазынасы бар. Адамға ұлттық рух тән. Көпұлтты Қазақстанның
бірлігін орнықтыратын қазақ халқының рухани мәдениетіне қызмет ететін, ұлттық рухани құндылық биігіндегі
тұғырлы тіл қазақ тілінде терең білім беру қажет. Ана тілі – алтындай асылымыз, мөлдір маржанымыз, ғажап
гауһарымыз. Үштілде оқыту мен үйренуге талпыныс пен сұраныс қазіргі экономиканың дамуына байланысты
күннен-күнге өсіп отыр. «Көп тіл білгенің – көп ілім ілгенің», – дегендей, көптілділік – заман талабы. Өркениетті
қоғамда тіл – адамзаттың баға жетпес құндылығы деп саналады. Қазіргі білім беру саласында ағылшын
тілін оқытудың озық технологиясын меңгермейінше жан-жақты сауатты маман болу мүмкін емес. Білім беру
111
қызметінде тілдік қатынас арқылы байланыс жасау – адамның рухани дүниесін байытуға арналған қадам.
Мемлекетіміздің мектеп реформасында қаралған үштілде оқыту – қоғам қажеттілігі. Осы мақсатта қазақ,
орыс, ағылшын тілдері ұлтына қарамастан тең дәрежеде асырылады. Бұл – тарихи қажеттілік. Бір халықтың
мәдениетін басқалармен салыстыру арқылы ғана, әлем суретін әр алуан әр тұтас көруге мүмкіндік беретін
ұлттық мәдениеттің құндылықтарын сезіну. Көптілді оқыту – жас ұрпақтың білім кеңістігінде еркін самғауына
жол ашатын, әлемнің ғылым құпияларына үңіліп, өз қабілетін танытуына мүмкіншілік беретін бүгінгі күнгі
қажеттілік. «Дауға салса алмастай қиған, сезімге салса қырандай қалқыған, ойға салса қорғасындай балқыған,
өмірдің кез келген орайында әрі қару, әрі қалқан, әрі байырғы, әрі мәңгі жас, отты да ойнақы Ана тілінен
артық қазақ үшін бұл дүниеде қымбат не бар екен!» – деп Н.Ә. Назарбаев айтқандай, адамзат тарихының
күре тамыры – мәдениет болса, мәдениеттің күре тамыры – ғажайып рухани құндылықтар мен материалдық
игіліктер. Өркениеттің қазіргі кезеңі – жаһандану үдерісімен ерекшеленеді. Бұл үдеріс әр елдің ұлттық білім
беру жүйелерін қамтып, олардың әлемдік білім кеңістігімен кірігуінің ғылыми шешімдерінен туындайды. Әр
адам бүгінгі тез өзгеріп жатқан дүниеде өмір сүріп, еңбек ету үшін жан-жақты болуы керек. Заман ағымы
халқымыздың ұлттық дербестігін сақтай отырып, болашақтың зиялы жасы санатты да саналығымен өркениетті
елдің жаңалығы мен технологияларын халқымыздың игілігіне пайдаланатын толыққанды, рухани күші мықты,
әлем аренасына шығатын көп тілді білетін маман қажет. Ол үшін ұрпағымыз ұлттық құндылығымызбен терең
сусындап, білім арқылы интеграциялау қажет. Елбасымыз «Үштілділік мемлекеттік деңгейде ынталандырылуы
керек. Орыс тілін білу – біздің ұлтымыздың тарихи артықшылығы екені баршаға белгілі. Біз ағылшын тілін
игеруде серпіліс жасауымыз керек. Біздің еліміздің әрбір азаматына өмірдегі шексіз жаңа мүмкіндіктерді
ашады» – деген болатын.
Үш тілді меңгеру – еңселі елдің мақсаты. Тілдегі мол ақпарат арқылы кәсіп пен пәннен заманауи білім алу
қалыптасады. Жаһандану дәуірінде білімнің мәдени ықпалдастығын кеңейту, интеграциялық білім мақсаттарын
айқындау – басты қағидалардың бірі деп есептесек, онда отандық білім берудің жаңа инновациялық
технологиялары мен алаш қайраткерлерінің, педагогика, психология, әдістеме саласындағы басты идеяларын
оқыту жүйесіне қосу – жаңа формация мұғалімінің құзіреті. Еліміздің индустриалды-инновациялық дамуы
контексінде физикадан берілетін білімнің жағдайы мен оны жетілдірудің заманауи жолдарын қарастырып,
білім алушының кәсіби бағытталуын есепке алып, физика пәні бойынша функционалдық сауаттылық деңгейін
арттыру ғылымынан берілетін білімнің элитасын қалыптастыру қажет.
Физиканың жалпы мәдени мәнділігін және оның негізінде ғылыми дүниетанымды және көзқарасты
қалыптастыру қазіргі кездегі оқу пәнінің басым мақсаттарына жатады. Физика – жеке тұлғаның ақыл-ой
қабілетінің көзін ашу және оның үздіксіз дамуы мен жетілуін қамтамасыз етеді.
Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына арнаған жолдаудағы «...Кәсіби техникалық білім беру мекемелерінің
жемісі дамып келеді. Олардың тәжірибесін қазақстандықтардың білім беру жүйесіне таратып, барлық білім
беру мекемелерін солардың деңгейіне жеткізу», – деген сөзі адамның техникалық ресурстары білім игерту
жолында индустрияландыру тетігін өз қажеттілігіне таңдап алу – іскерлікті, танымды қажет ететін іс екенін
білдіреді.
Жаһандану үрдісімен байланысты жастардың трансұлттық жағдайында тіл білу керек. Үш тілді меңгеру
– жарқын болашақтың кепілі. Құзыретті ұстаз жасөспірім алдына үлкен мақсат қоя білсе ғана, ол биікке
ұмтылады, ғарыштап самғайды. Білім беру – тәрбиелеу мен оқытудың үздіксіз үрдісі екендігі заңды нәрсе.
Отандық оқулықты электронды білім беру қорларының мазмұны мен сапасын үштілді үлгі жағдайында оқыту
үшін жаңа әдістерді жүйелі түрде әлемдік тәжірибелерді енгізе отырып, жетілдіру керек.
Физика – өркениетті ортадан өзінің лайықты орнын алған және ғарыштап дамып жатқан ғылым. Ғылым
дамуының кешегісін, бүгінгісін ой елегінен өткізіп, келешегіне зор үмітпен қарау – білім кеңістігіндегі жас
ұрпақтың негізгі мақсатының бірі. Физикадан берілетін ізгі білімді үш тілде жаңаша үрдіспен жетілдіру, тілдік
дағдыларды қалыптастыру жолдары және нәтижелерге толы талдаулары мен көрсеткіштері айтылады. Физика
саласында кәсіби білім мен оны өмірде қолдануға бағыттауда оқушының құзыреттілігі мен функционалдық
сауаттылығын арттыруға арналған жаттығулардың түрлері беріледі. Физика пәніндегі білімдеріне,
ептіліктеріне, дағдыларына сүйене отырып, функционалдық сауаттылықты үдерісін қалыптастырудамыз.
Мәңгілік ел жолында тәрбие – білім – ғылым – инновацияның орны зор. Тәжірибемдегі ортақ қазынам
ол – қабілет – білім – жетістік. Сұхбаттаса отырып оқыту – білім алушының таным процесіне қатыстырып,
өздерінің ойлайтыны мен білетінін түсінуді, тіркеп отыруды, талқылау мен қортындылауды талап етеді. Физи-
ка пәнінен ең қажетті білім, білік, дағды құзіреттіліктерімен әлеуметтендіруге әкелетіндей деңгейге жеткізу.
Сабақтың мазмұнын модернизациялау «сценарийін» құру – табысты деңгейде өздері оқиды, еңбектеніп
игеретіндей мәтінде жүйелеп, жаңаша түрде құрастыру. Физика сабағын ұлттық құндылықтарымызбен
өрістетіп, санаға сәуле беруіміз қажет. «Физиканы меңгеру – дүние танымының кең өріс алуы», – деген
ғалымдардың сөзі қазақ дәстүрі мен табиғат, аспан құбылысы заңдылығының байланысын ұлттық тілімізде
әсерлі баяндап, ғылым мен техниканың өркендеуіне, қазақстандықтардың жаһандану үрдісіндегі, әлемдік
деңгейдегі орнын көрсетеді. Ұлттық мектептің ұлы мақсаты – оқушылардың бүгінгі ақпаратты игерген білімі
112
сауатты, алған білімді пайымдай алатын, өз бетінше оқу, іздену арқылы кез-келген мәселенің шешімін таба
алатын рухани адамгершілігі мол азамат қалыптастыру. Білім – теңіз, оның тереңіне сабақ сипатын терең
білетін ғана бойлай алмақ. Әр ұстаз білім мазмұнын ұлттық негізде жетілдіріп, жаңа тақырыппен нақты,
түрде таныстыра алуы маңызды. Қазір дайын, осылай өткіз деген сабақтың түрі жоқ. Ендеше, белсенді
сабақ мұғалімнің қиялынан туындайтын сабақ. Физика пәнінің әр сабағын адам бойындағы асқақ арман,
берік сенім, әсемдік пен сұлулыққа құштарлық тәрізді мөлдір сезімдер мен ізгілік қасиеттер туралы әсерлі
сырласу сабағындай өткізу мұғалімнен шеберлікті талап етеді. Физиканың ауыр терминді ғылыми сөзін өз
тілімізде көңіл көкжиегінің қай биігіне де еркін шарықтап шырқай алар, самғай алар сұңқар тілде, ой өрісінің
қай қиырында да еркін көселіп, есіле шабар шашасына шаң жұқпайтын тұлпар тілде, замана дауылдары
қатерлі өткелдерден аман өтіп, бүгінгі ұрпаққа салтанатты сәнімен, құнарлы қуатымен жеткізе алатын тілде
ұғындыру керек. Ісіме берілгендікпен жаңалықты жатсынбай, ұлттық қасиеттеріміздің асылдарын асқақтата
отырып, оқушының жанына нұр құя білген сабақ туындыларын ұсынамын. Меңгерген әдіс апробациядан өтті.
Шетелдегі білімнің неге ден қоятынының айқын дәлелі – PISA, PЕRLS, TIMSS сияқты халықаралық деңгейде-
гі когнитивті, функционалдық сауаттылықты арттыруға, критериалды бағалауға, сыни пайымдауға арналған
тәсілдерді өз тәжірибемізге енгізу мұғалім құзыретінің кәсіби өсуі болып табылады. Бұл білім берудің жаңа
сапасын қамту жолдары. «Қыран түлегіне қайтпас қанат сыйласа, ұстаз шәкіртіне талап сыйлайды» дегендей,
білімді саралау тұрғысынан сыныпты топқа бөліп, психологиялық тренинг өткізу арқылы оқушы ынтасын
сабаққа аударып, негізгі талаптарды ұсындым.
Мұғалім
Оқушы
- Материалды мәселе етіп қою
- Тақырыпты оқулық көлемінде шектемеу
- Тапсырмаларды тақырып деңгейінде қызықтыра
әзірлеу
- Оқушыны өздігінен білім алуға бағыттау
- Іздене отырып, физика заңдылығын өзі ашқандай
сезімге оқушыны итермелеу
- Оқушы іс-әрекетін зерттеу
- Әділ бағалау, мадақтау, сыни пікір қалыптастыру,
рефлексияға дайындау
- Тақырып төңірегінде сөйлеу
- Мән-мағыналы ой құндысын іріктеу
- Ойды ортаға салу, сөз алу
- Бір-бірін құрметтеу, сөз бөлмеу
- Пікірлерді тыңдау, сын көзқарас
- Білімнің деңгейін бағалау
- Өз ісіне жауаптылықты сезіну
- Өзін-өзі тәрбиелеу
Үш тілде білім беруді ілгерілету мақсатында сабақта «Үш қадам», «Тіл иірімі», «Полиглот», «Аудармашы
сөзі», «Телефон» т.б. үлгіде терминдік сөздерді пайдалануда оқыту түрлеріне ротация, роликтер қарастырамын.
Осылай өткен сабақтарда балалар зор қызығушылықпен қатысып тіл меңгеруге үлестерін қосып отырады.
Сабақ үдерісінде өздері «Ауызша журнал» жасап, сабақтағы түйінді сөздердің тізбесін жасауды қарастыруда.
Тіл білу заман талабы десек, бәсекелестік білім алуда баланың құлшынысына бағыт көрсету мұғалім
құзырында болмақ.
Түйіндей келе, әр сабақты Э. Дакворт пен Й. Гудманның либералдық тәсілмен үштілде оқытып, талқылап,
керек сөзді дұрыс қойғызып, оқытуға ынталандыру керек. «Кішкентай адамның рухани әлемін оқуға ғана
жетелеуге болмайды. Біз баланың бар күшін сабаққа жұмсауға ұмтылсақ, оның өмірі төзгісіз болады. Ол
оқушыға ғана емес, ең алдымен сан қырлы қызығушылығы, сұранысы, ынтасы бар адам болуы керек», – деп
В. Сухомлинский айтқандай, жаңа білімді дайын күйінде емес, өзі үйренуі арқылы білуге жетелеуіміз қажет.
Қолданылған әдебиеттер
1 Қазақстан Республикасы Президенті – Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың халыққа Жолдауы «Қазақстан-2050»
стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» // Егемен Қазақстан. – 2012. – 14 желтоқсан.
2 Байтұрсынов А. «Тіл тағылымы». – Алматы. Ана тілі баспасы. 1991. – 444 б.
3 Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың «Қазақстан жолы - 2050: «Бір мақсат, бір
мүдде, бір болашақ» Қазақстан халқына Жолдауы / ресми мәтін. – Астана. – 2014. – 17 қаңтар.
4 Хасанұлы Б. «Тілдік қатынастар негіздері».
5 Асанов Ж. «Пәндерді байланыстырып оқыту» методикалық құрал. – Қызылорда. 1990.
6 Кириллова И.Г. Книга для чтения по физике. – М. «Просвещение», 1978.
7 Трофимова Т.И. Физика курсы. – М.: Высшая школа, 2001.
Андатпа. Еңселі елдің болашағы – жаһандану кезеңінде физика сабағына үштілде оқыту жолдарын енгізу.
113
Физика пәніндегі материалдарды ұлағатты сөздермен және ұлттық құндылықтармен өрнектеу, жеңілден
ауырға қарай күнделікті қарым-қатынас жасауда тілдік қорды сөздікпен іріктеу әдістері көрсетілген.
Аннотация. Прививает три языка инновационные методы поли языка, на уроках физики. Общий цели
общий долг, общее будущее назвали содержание декретов говорится о необходимости трех языках,
говорящих на новое поколения, свободно говорит, урок наш изобилии историй. Страна специалист нации
оконечность подготовить.
Abstract. Inculcates Three-languages innovation methods of poly language at physics lessons. In “Common
aim, common duty, common future” named Decree’s contents is spoken about the necessity of preparation of
Three-languages speaking new generation, freely said lesson our abundant by history, specialist nation eternity
county to prepare.
ЗНАЧИМОСТЬ ЯЗЫКОВЫХ НАВЫКОВ ДЛЯ РАЗВИТИЯ ЛИЧНОСТИ В РАМКАХ ОБНОВЛЕНИЯ
СОДЕРЖАНИЯ ОБРАЗОВАНИЯ
А.Б. Калмаханова
учитель русского языка и литературы средней школы имени Баймырзы Бесбаева Жамбылского района
Жамбылской области, kalmakhanova75@mail.ru
Рецензент – Г.А. Алтаева, к.ф.н., доцент ТарГУ имени М.Х. Дулати, г. Тараз
Правительство страны поставило значительную планку перед отечественным образованием, которое
должно стать конкурентоспособным, высококачественным, таким, чтобы выпускники казахстанской школы
могли легко продолжать обучение в зарубежных вузах. Основная стратегическая задача образования
– сохранение оптимальных казахстанских образовательных традиций, обеспечение выпускников школ
международными квалификационными качествами, развитие их лингвистического сознания.
В «Государственной программе развития образования и науки Республики Казахстан на 2016 - 2019 годы»
отмечено, что для устойчивого роста экономики, для повышения конкурентоспособности образования и
науки, необходимо развивать человеческий капитал. Ведущие экономики мира достигают процветания только
за счет высокого уровня человеческого капитала. Этому способствуют новые образовательные стратегии и
политики [1]. Какими видами знаний и умений должен обладать успешный в ХХІ веке человек? Это должна
быть инициативная и уверенная в себе личность, имеющая навыки работы в группе, способная занимать
лидирующие позиции, достигающая успеха в любой деятельности. Для заложения основы познавательного
и интеллектуального развития немаловажную роль играет речевое развитие, которое влияет не только на
успешную деятельность учащихся, но и помогает становлению личности.
В современном образовании происходит поиск новых путей эффективного обучения и преподавания.
Одна из направлений гуманизации образования – это коммуникативная направленность процесса обучения,
предполагающая овладение совокупностью знаний, умений и навыков в области вербальных и невербальных
средств адекватного восприятия и отражения действительности в различных ситуациях общения. И поэтому
одной из целью образования должно стать совершенствование таких умений как слушание, говорение,
чтение, письмо.
Коммуникативная компетенция и свободная речевая деятельность предполагают овладение речевыми
навыками и умениями во всех видах деятельности. Перед школьной методикой стоит задача – расширить
возможности обучения с учетом коммуникативной направленности, так как развитие речи – это
развитие мышления. Речь невозможна без мыслей, без опережающего внутреннего процесса. Развивая
коммуникативные навыки, мы развиваем и личность в целом. Проведенные научные исследования доказали,
что успех человека во многом зависит от навыка общения и коммуникации. Коммуникативные навыки очень
важны для личностного развития, позволяют самовыражаться через творчество. Однако, практика показывает,
что на нынешнем этапе доминирующим является рецептивное двуязычие («понимаю, но говорю плохо
или вообще не говорю»). Возникает острая необходимость комплексной разработки ключевых проблем
формирования полиязычия и совершенствования языковых навыков. Трудности в общении могут возникать
при недостаточной развитости того или иного коммуникативного умения.
Традиционная методика преподавания особое внимание уделяла формированию таких речевых умений,
как письмо, говорение, чтение. А неотъемлемая, значимая часть речевой деятельности человека – слушание,
было и до сих пор остается без должного внимания. Извлечение полезной информации в условиях устного
общения предполагает умение эффективного слушания. Около 10% людей умеют выслушать собеседника,
а ведь для установления контакта роль слушателя очень важна. Навык слушания «размывается» по многим
аспектам, поэтому умение слушать формируется у учащихся в основном стихийно, бессистемно и порой не
114
у каждого. Между тем, навык слушания способствует возможности реализовать все цели учебного процесса,
он является способом приобретения знаний по всем предметам школьного цикла, средством формирования
духовного мира человека. Известный французский лексикограф П. Буаст говорил: «Кто говорит – тот сеет;
кто слушает – тот собирает жатву». И в этом лаконичном высказывании заключен секрет успеха общения.
Трудно назвать лингвиста, психолога, методиста, который не признавал бы значения говорения и слушания
в учебной деятельности учащихся. Для формирования умений, необходимых для восприятия, понимания и
устного воспроизведения содержания текста, воспринимаемого на слух, а также для составления собственных
устных высказываний существует необходимость обучению данным навыкам. Базой для формирования
таких умений может стать использование фильмов, методов активного обучения, графических органайзеров,
техник драм.
Одно из многоаспектных и сложных явлении, выполняющих функцию средства общения между людьми
является говорение. Это один из видов человеческой деятельности и, кроме того, в результате деятельности
говорения возникает его продукт – высказывание. У человека сначала возникают мысли, которые реализуются
в слова. Для того, чтобы учащиеся от своих мыслей переходили к непосредственному их оформлению, надо
побуждать их говорить. Отсюда возникает необходимость в создании естественной речевой ситуации,
когда обучаемый в меньшей степени чувствует, что он занимается учебной деятельностью. В традиционной
педагогике учебная деятельность в основном проходила в режиме «учитель – ученик». В последнее время
урок немыслим без групповой работы, где дети всегда готовы делиться тем, что они хорошо знают (своими
выводами, находками). Данная форма работы располагает к общению на заданную тему. Следовательно, идет
активная работа по формированию речевых навыков, умения общаться с аудиторией, развивается умение
отстаивать свою точку зрения, использовать доказательства, делать выводы.
Великий педагог Ш.А. Амонашвили отмечал, что «современный человек, человек будущего не может
жить без книги. Чтение в его жизни – это важнейший способ восхождения, самосовершенствования,
самообразования». Несмотря на появление новых средств массовой информации, основным средством
обучения, инструментом познания окружающего мира, важнейшим средством формирования личности
является чтение. Разнообразные знания ребенок получает из книг, в том числе и учебных по различным
предметам. Настоящая литература не только учит добру, возвышает душу, но и помогает черпать из книг
мудрость и силу, выполняя познавательную, эстетическую и воспитательную функции. На начальном этапе
обучения основное внимание должно уделяться формированию навыков чтения. Ребенок, не овладевший
навыками чтения в начальных классах, не в силах освоить программу в среднем звене. Совершенствуя навык
беглого чтения, нужно отводить работе с текстом, формировать приемы понимания прочитанного на уровне
смысла. Помощью для быстрого и эффективного чтения будут следующие стратегии:
1.
Предварительный анализ: просматривание заголовков, названий разделов, а также фотографий для
понимания структуры и содержания читаемого раздела.
2.
Прогнозирование: использование знаний по предмету для составления предположений по
содержанию и словарным словам; использование знаний об авторе для составления предположений о стиле
письма, словарному запасу и содержанию.
3.
Поверхностное чтение и сканирование: использование простого исследования текста для понимания
основной идеи, определения структуры, подтверждения или оспаривания предположений.
4.
Угадывание из контекста: использование предварительных знаний по предмету и идеям в тексте в
качестве подсказок для определения значения неизвестных слов.
5.
Перефразирование: остановка чтения в конце каждого раздела для проверки понимания
посредством предсказывания информации и идеи из текста.
Для совершенствования данного навыка можно использовать совместное чтение, которое отличается от
направленного тем, что учитель, демонстрируя выразительное беглое чтение, фокусируется на стратегиях:
распознавание слов, ключевые слова, контекст, ознакомительное чтение, ожидание; при этом поддерживая
слабых и сильных учащихся при помощи вопросов. Отличительная черта направленного чтения –
самостоятельность работы малых групп (5-6 человек) с одинаковыми потребностями и уровнем. Навык чтения
имеет огромный развивающий и воспитательный потенциал: глубокое понимание прочитанного, овладение
активными способами чтения и приемами работы с художественным текстом, позволят повысить культуру
речи, эстетическое развитие, развить активную личность, умеющую творчески и самостоятельно работать с
текстом, информацией, формулировать выводы; интерпретировать и обобщать информации; анализировать
и оценивать содержание.
Один из продуктивных и творческих навыков – это письмо. Оно одно из наиболее комплексных
умений, формирующееся в процессе целенаправленного обучения, где не только формируются базовый
графический навык, но и орфографический. Обучение письму теснейшим образом оказывается связано с
отработкой у учащихся других речевых навыков. С первых дней обучения до окончания средней школы
ученик совершенствуется в письменном изложении своих мыслей, так как ему приходится одновременно
115
овладевать навыками графическими, орфографическими и стилистическими, из которых каждый сложен сам
по себе. Чтобы преподавать навыки письма, учитель в своей практике должен использовать направленное
и самостоятельное письмо. Во время совместного письма важно: согласовать, как аудитория и цель задачи
письма определяют структуру, грамматические особенности и содержание; использовать определенные цели,
которые ограничены; репетировать предложения перед их записью, таким образом, предоставляя понимание
того, как составить предложения; постоянно и в целом перечитывать, чтобы получить переход от одного
предложения в другое и проверить на улучшения или ошибки; проверять на неправильные представления
и работать с ними; иногда делать преднамеренные ошибки, чтобы сосредоточиться на распространенных
ошибках или на ошибках, связанных с определенной обучающей целью.
Направленное письмо обеспечивает дополнительный шаг поддержки к самостоятельному письму.
Посредством направленного письма ученики поддерживаются во время различных этапов процесса письма.
Для поддержки самостоятельного письма можно использовать рамки письма, стратегии «Письмо по кругу»,
«РАФТ»; дидактические приемы: «Диктант значений», «Роман с продолжением», «Цветные поля», «Облака
мыслей», «Лови ошибку».
В инструктивно-методическом письме «Об особенностях преподавания основ наук в общеобразовательных
организациях РК в 2015-2016 учебном году» отмечено, что «речевая компетенция проверяется через умения
аудирования, чтения, говорения, письма. На основе текстов совершенствуются данные навыки. Достигае-
мый уровень по аудированию – комплексное восприятие формы и содержания высказывания; по чтению –
быстрое извлечение информации из текста, по говорению – умение оформить мысль в цельное высказывание
соответственно орфоэпическим, грамматико-стилистическим и лексико-стилистическим нормам; по письму
– выражение мысли в графической форме соответственно орфографическим, пунктуационным, грамматико-
стилистическим и лексико-стилистическим нормам» [4]. При систематической работе над совершенствованием
языковых навыков личность становится не только коммуникабельной, контактной в различных социальных
группах, но и саморегулируемой в обучении. У выпускника современной школы, который будет жить и
трудиться в грядущем тысячелетии, будут развиты определённые навыки:
- гибкая адаптация в меняющихся жизненных ситуациях;
- самостоятельность приобретения необходимых знаний;
- для исследования определённой задачи грамотная работа с информацией;
- умение критически мыслить, искать пути рационального решения проблем;
- способность генерировать новые идеи, творчески мыслить.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=80#ЗНАЧИМОСТЬ_ЯЗЫКОВЫХ_НАВЫКОВ_ДЛЯ_РАЗВИТИЯ_ЛИЧНОСТИ_В_РАМКАХ_ОБНОВЛЕНИЯ__СОДЕРЖАНИЯ_ОБРАЗОВАНИЯ__А.Б._Калмаханова


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=80#ФИЗИКА_САБАҒЫНА_ИННОВАЦИЯЛЫҚ_ӘДІСПЕН_КӨПТІЛДІ_МОДЕЛЬ_ЖАСАУДА_ТІЛДЕРДІҢ__ҮШТҰҒЫРЛЫҒЫН_ЕНГІЗУ__С.Ж._Имангалиева