title: Қазақстан аумағына әсерін тигізетін ауа массаларының түрлері

text:
4. Жыл мезгілдерінің қай кездерінде қандай ауа райы әкеледі?
Атмосфера әрқашан қозғалыста болады. Атмосфераның төменгі бөлігі тропосферада ауа ағындары пайда болады. Ауа ағындарын құрайтын ауа массалары қозғалысқа түскенімен ұзақ уақыт өз қасиеттерін сақтай отырып, сол келіп жеткен аумақтың ауа райын қалыптастырады. Қазақстан атмосфералық циркуляциясының ерекшеліктері ғаламшарлық циркуляцияның әсеріне байланысты болады. Мысалы солтүстік жарты шардың үстіндегі ауаның зоналық циркуляция ағындары мұхиттық ауа массаларын батыстан шығысқа қарай қозғап, 2-2,5 тәулікте біраз өзгеріске ұшырап Қазақстанға жетеді. Осы кезде республика жерінде материктің орталығында орналасқанына қарамастан климаттың континенттілігі азаяды. Сөйтіп, Қазақстанның жер бетіндегі атмосфералық циркуляциясы-жалпы циркуляцияның бір тармағы болып табылады.
1.Антициклон (грекше anti – қарсы, cyclon - айналым) – біркелкі қысым сызықтарымен тұйықталған, атмосфералық қысымы жоғары аймақ, яғни жоғарғы қысым жүйесі.Қысым орталығынан шетіне қарай төмендей береді. Соған сәйкес жел антициклонның орталығынан шетіне қарай және Жердің өз осінің айналуының ықпалымен Солтүстік жарты шарда оңға, Оңтүстік жарты шарда солға қарай бұрыла соғады.
Циклон (гр. kyklon — айналушы, айналым) — атмосфераның қысымы төменгі аймағы. Атмосфера әрекетінің орталықтарының бірі. Циклонда ауа қысымы ортасынан шетіне қарай артады. Солтүстік жарты шарда сағат тілінің айналу бағытына қарсы, Оңтүстік жарты шарда сағат тілі бағытымен қозғалады.
Қазақстан және басқа аумақтарда жүретін атмосфералық циркуляцияның әсеріне байланысты.
Қазақстан климатына әсер етеді
І-топ – Арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
ІІІ- топ – Тропиктік арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топта сипаттама беру жоспары :
1) Ауа массасының қалыптасу орны. Қайдан келеді?
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде қандай ауа райы әкеледі?
5) Ауа райы қалай өзгереді? Антициклон , циклон , атмосфералық фронт


title: Жұмыс дәптер - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
.Жұмыс дәптер: Сызбалармен жұмыс жасап, циклон мен антициклонның қозғалысына сипаттама береді
І-топ – Тропиктік ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:
1) Ауа массасының қалыптасу орны.
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?
ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:
1) Ауа массасының қалыптасу орны.
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?
ІІІ- топ – арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:
1) Ауа массасының қалыптасу орны.
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары
ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
|
Слайдар
Ашық сұрап-жауаптар
|
Сабақтыңсоңы
|
Рефлексия. Оқушылар қиық қағаздарға жазып береді.
Сабақта маған не пайдалы болды?
Сабақта маған не қызықты болды?
Сабақта маған не қиын болды?
|
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
|
|
Рефлексия парағы
|
|


title: Үйге тапсырма - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Саралау: Оқушылардың тақырыпты теориялық тұрғыда жеңіл меңгеруі үшін және негізгі ойды толық түсінуін қолдау мақсатында мына тәсілдерді пайдаландым:
1.Бейнебаян көру , оқулықпен жұмыстану арқылы «Дереккөздер » арқылы сараладым.
2. Веендиограммасы, бинго әдісі арқылы қарқындылын сараладым.
3. «1минуттық әңгіме» арқылы әңгіме-диологқа түседі.
|
Сабақ өң бойында оқушыларды алға жетелеу мақсатымда, мадақтап, қолдап отырдым. Оларды дескриптор бойынша, смайликтер, «толық ай, жарты ай, жаңа ай», от шашу әдістерін пайданаландым.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=67#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=67#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


title: Жалпы бағалау - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Климаттық белдеулер
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.2.3- климаттық белдеулерді талдайды
|
Сабақтың мақсаты
|
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:
Климаттық белдеулердің ерекшеліктері мен маңызына тоқтала отырып, тез ойлануға, шешімдерін дұрыс айтуға дағдыланады.
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:
Климаттың адам өміріндегі қажеттіліктерін білуге, табиғаттағы өзгерісті анық байқауға болатынын түсінеді
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:
климаттық белдеулерді талдайды
|
Бағалау критерииі
|
Жас ұрпақтың салауатты өмір салтын қалыптастырудағы ой өрісін дамытады
Климаттың адам өміріндегі қажеттіліктерін білуге, табиғаттағы өзгерісті анық байқауға болатынын түсінеді
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Ұйымдастыру кезеңі 2 минут
Топтарға бөлу.
Тірек сөздер бойынша топқа бөліну.
Оқушыларға сөздер қиындыларын беремін. Әріп қиындыларда бақыт,қуаныш,шаттық деген сөздер болу керек.
Оқушылар сол сөздер бойынша топтарға бөлінеді.
«Миға шабуыл» әдісі бойынша сұрақ жаупап ұймдастыру
Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы диалогқа түсіру
1)Күн радиациясының таралу заңдылықтары қандай?
2) Бірдей ендікте орналасқан Қостанай және Мәскеу қалаларында не себептен күн сәулесінің түсу ұзақтығы әртүрлі?
3)Қазақстандағы ашық және бұлтты күндердің таралу заңдылығы күн радиациясына қалай әсер етеді?
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=68#Оқушылардың_кейбіреуі_мынаны_орындай_алады_:_климаттық_белдеулерді_талдайды__Бағалау_критерииі


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=68#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=68#Ұйымдастыру_кезеңі_2_минут_Топтарға_бөлу._Тірек_сөздер_бойынша_топқа_бөліну.


title:
Ортасы

Берілген мәтіндерді балалар оқып алады

text:
Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.
Ортақ тапсырма: «Пкірлер» парағы әдісі
Климаттық белдеулер негізгі және өтпелі болып бөлінеді. Негізгі климаттық белдеулер төрт ауа массаларына бөлінеді:
Экваторлық белдеу - қысым төмен, жыл бойы экваторлық ауа массалары әсер етеді. Күн сәулесінің мол түсуіне байланысты бұл белдеуде бүкіл жыл бойы ауа температурасы жоғары болады. Жауын-шашщын мол түседі, ауа райы ыстық, ылғалды әрі қапырық болады.
Тропиктік белдеу - жыл бойы тропиктік ауа массаларының ықпалында болады. Сондықтан бұл белдеуде тұрақты жоғарғы қысым мен төмен бағытталған ауа қозғалысы басым. Жазда температурасы өте жоғары, ал қыста салқын болып келеді. Тропиктік ауа массалары әдетте өте құрғақ
Қоңыржай белдеу - жыл бойы қоңыржай ауа массалары мен батыс желдері басым болады. Мұнда едәуір салқын, жыл мезгілдері айқын байқалады. Жауын-шашынның жылдық мөлшері жалпы алғада біршама мол болғанымен, белдеу ішінде әркелкі таралады.
Арктикалық және антарктикалық белдеу - жыл бойы арктикалық ауа массалары әсер етеді. Жыл бойы ауа температурасы төмен болады. Полюске жақындаған сайын табиғат жағдайы қолайсыз сипат алады.
Өтпелі климаттық белдеулер негізгі белдеулердің аралығында орналасқан. Олардың аттарындағы «суб» сөзі латынның «таяу, маңы» деген мағынаны білдіреді.
Өтпелі климаттық белдеулер: субэкваторлық, субтропиктік, субарктикалық және субантарктикалық.
Жер шарындағы климаттық белдеулерді көрсетіңдер
Олардың қайсылары солтүстік және оңтүстік жарты шарларда қайталанып отырады
Өздерің тұрған жерде қандай ауа массалары, желдердің басым болатынын, ауа райы сипатының белгілерін және оның қандай климаттық белдеуге сәйкес келетінін анықтаңдар.
І-топ – Тропиктік ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау; ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау; ІІІ- топ – арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау; Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі: 1) Ауа массасының қалыптасу орны. 2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері. 3) Қандай ауа райын қалыптастырады? 4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы қалай өзгереді?
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
|


title: Сабақ бойынша рефлексия - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма?
Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
|
|
|
Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
|
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Географиялық зерттеу әдістерінің түрлері
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.1.1.3 - далалық, картографиялық, теориялық географиялық зерттеу әдістерінің мәнін түсіндіріп, қолданады
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлығы: географиялық зерттеу әдітерінің негізгі түрлерімен танысу; далалық зерттеу әдістері және оларды қолдануды үйрену; картографиялық әдістердің маңызын түсіну; теориялық әдістер туралы білім қалыптастыру.
Басым көпшілігі: зерттеу әдістерінің негізгі түрлерін біледі, зерттеу әдістерін қолдана алады.
Кейбірі: картограяфиялық және теориялық әдістерді қолданып, зерттеушілік бағыттағы жұмыстарды жасай алады.
|
Бағалау критерииі
|
-оқу мақсаттарын біліп, түсінуі;
-тиімді кері байланыс орнату;
-бағалау критерийлерін біліп, түсінуі;
-өз жұмыстарын талдау мүмкіндігі;
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
«Ұйымдастыру сәті.
Психологиялық ахуал туғызу.
Егер сіздің досыңыз болса-көршіңнің басын сипа
Егер сіз өз мектебіңізді жақсы көрсеңіз- Аяқтарыңды топырлатыңдар
Егер сіз өз еліңді жақсы көрем десеңіздер- қол соғыңыздар
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=70#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау

title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=70#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз

title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=70#Үйге_тапсырма___Үйге_тапсырма:_БАҚ-тан_тіл_туралы_мақала_оқып,өз_пікірін_дайындау

title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


text:
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
Жалпы бағалау Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
Бөлім
Педагогтың аты-жөні
Күні
Сынып
Қатысушылар саны
Қатыспағандар саны
Сабақтың тақырыбы
Материктердің климаттық ерекшеліктері
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.3.2.4 -әр материкте орналасқан ұқсас климаттық белдеулерді салыстырады
Сабақтың мақсаты
Әр материкте орналасқан ұқсас климаттық белдеулерді картадан көрсете отырып, таралу аймақтарына сипаттама бере алады;
Ұқсас климаттық белдеулердің айырмашылықтары мен ұқсастықтарын салыстыра алады;
Ұқсас климаттық белдеулердің ерекшеліктерін анықтап өзіндік ой-тұжырым жасайды.
Бағалау критерииі
Ұқсас климаттық белдеулерді картадан анықтап,таралу аймақтарына сипаттама бере алады.
Әр құрлықтағы климаттың ұқсастықтары мен ерекшеліктерін анықтап салыстыра алады.
Өзіндік ерекшеліктері туралы ой-тұжырым жасайды.
Сабақтың кезеңі/ уақыты
Мұғалімнің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Басы
«1-қадам. Амандасу.
2-қадам. Климаттық белдеулердің ерекшелігін еске түсіру үшін сұрақтар оқылады және жауапты (климаттық белдеудің атауын) дәптерге жазады.
Жеке жұмыс.Ойланайық! (өткен тақырыпты қайталау)
Жыл ішінде қандай климаттық белдеулерде жоғары температура мен жауын-шашын мол түседі?
Ұзақ және қатал қыс қоңыржай ендіктегі ауа массаларының әсерінен қысқа жаз мезгіліне ауысады. Бұл қандай белдеу?
Бұл белдеуде жыл бойы құрғақ және салқын ауа массалары қалыптасады. Климаттық белдеуді атаңыз.
Тропиктік ауа массалары мен қоңыржай ауа массалары кездесетін белдеу қалай аталды?
Жазы жаңбырлы және жылы, ал қысы құрғақ және жылы болатын климаттық белдеуді атаңыз.
Жыл мезгілдерінің барлық түрі айқын байқалатын климаттық белдеу қалай аталады?
Тексереміз!
Экваторлық
Субарктикалық
Арктикалық
Субтропиктік
Субэкваторлық
Қоңыржай
Бағалау. 6-5 сұраққа дұрыс жауап жазған оқушы жасыл карточка, 4 сұраққа орташа жауап берген сары карточка, 3 және одан да төмен ұпай жинаған оқушы қызыл түсті карточканы көрсетеді.
3-қадам. Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты мен бағалау критерийімен таныстыру және оқушылармен талқылау.
4-қадам. Жұптық жұмыс. Тапсырманы орындауға мұғалімге нұсқаулық. Қажетті терминдердің мағынасын түсіну және тапсырмаларды орындау барысында қолдану үшін әр материктің ерекшелігін оқу арқылы климатты қалыптастырушы факторларды анықтау қажет. Ол үшін әр оқушыға жеке параққа шығарып беру қажет. Ескерту: егер С деңгейдегі оқушы ерте тапсырма аяқтаса, В деңгейдегі оқушының тапсырмасын беруге болады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=71#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


title: С деңгейдегі - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
С деңгейдегі оқушыға климатты қалыптастырушы факторлардың астын сызу;
В деңгейдегі оқушыға климатты қалыптастырушы факторлардың астын сызу және берілген терминдерге анықтама жазу.
А деңгейдегі оқушыға климатты қалыптастырушы факторлардың астын сызу және карта бойынша қосымша ақпараттармен толықтыру (дәптерге орындау);
Ең құрғақ материк: Аустралия, оңтүстік тропик шеңбері кесіп өтеді және материк батыстан шығысқа қарай енді болуынан, яғни географиялық орнына байланысты.
Ең ыстық материк: Африка, себебі материктің дәл ортасы арқылы экваторлық белдеу өтеді және екі тропиктік белдеу кесіп өтеді. Күннің сәулесі тігінен және өте мол түседі.
Ең ылғалды материк: Оңтүстік Америка, себебі оған экваторлық, тропиктік және қоңыржай ауа массалары басым ықпал етеді.
Ең суық материк Антарктида, себебі полярлық белдеуде орналасқан.
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
Қол шапалақ
дидактикалық материалдар.
Интерактивті тақ
Ортасы
; Топпен жұмыс. Картаны қолданып, кестені толтырады және қосымша ақпаратты беруге болады (қосымша 1)
Галерия әдісі. Оқушылар парақтарын сынып бұрыштарына іліп, аралап жүріп дескриптор бойынша балл қою арқылы топтар өзара бір-бірін бағалайды.
Топпен жұмыс«Ойлан, жұптас,бөліс»стратегиясы
1.Климаттық картадан зкваторлық белдеудің географиялық орнын анықтап,таралу аймақтарына сипаттама беріңіз;
2 .Карта бойынша екі материкті салыстыра отырып: а/климаттық белдеулердегі айырмашылықтарды анықтап жазыңыз:----------------------------------------------- б/Әртүрлі климаттық белдеулерде өзіндік ерекшеліктердің қалыптасу себебін түсіндіріңіз:-------------------------------------


title: Қ/Б. Мұғалімнің ауызша бағалауы

text:
Климаттық белдеулерді картадан анықтап,таралу аймақтарына сипаттама бере алады.
Әр материкте орналасқан ұқсас климаттық белдеулердің айырмашылықтары мен ұқсастықтарын салыстырады.
Климаттық белдеулерді картадан анықтап,таралу аймақтарына сипаттама береді.
Климаттық белдеулердегі айырмашылықтарды анықтайды.
Климаттық белдеулердің қалыптасу себебін түсіндіреді.
2.«Үш қадамдық сұхбат» стратегиясы арқылы оқулық мәтінімен жұмыстана отырып,жұпта талқылайды және төмендегі кестені толтырады.
1.Қоңыржай белдеудің әр құрлықтағы ерекшеліктері мен ұқсастықтарын төмендегі кестеге жазыңыз./венн диаг./


3.Орташа жауын-шашын мөлшері.
Қ/Б. Бағдаршам әдісі. /Бұл оқушылардың негізгі ақпаратты тану дағдысын ажыратуға көмектеседі/
Бағалау критерийі
Дескриптор
Әр құрлықтағы климаттың ұқсастықтары мен ерекшеліктерін анықтап салыстыра алады.
Еуразия құрлығындағы қлиматтың ерекшелігін анықтайды.
Солтүстік Америка құрлығындағы климат ерекшелігін анықтайды.
Екі материк климатының ұқсастықтарын анықтайды.
3.Келесі жоспар бойынша Оңтүстік Америкадағы Бразилия және Африкадағы Найроби қалаларының климатына климатограмма арқылы салыстырмалы сипаттама бере отырып,келесі тапсырмаларды орындаңыз:
а/Ең жоғарғы және ең төменгі температураны анықтаңыз;
б/Екі қаладағы жылдық жауын-шашын мөлшерін анықтаңыз;
с/Екі қаланың климаттық көрсеткіштерін салыстыр, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықта, адам өмірі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға бер.
Бағалау критерийі
Дескриптор
Әр құрлықтағы ұқсас климаттың артықшылықтары мен кемшіліктеріне салыстырмалы түрде баға бере алады.
Ең жоғарғы температураны анықтайды;
Ең төменгі температураны анықтайды;
Жылдық жауын-шашын мөлшерін анықтайды.
Жеке пікірін негізге алып, ой тұжырым жасайды.


title: Қ/Б. «Екі жұлдыз, бір ұсыныс»

text:
Қ/Б. «Екі жұлдыз, бір ұсыныс».
Ой қорыту.
-Қалай ойлайсыңдар, әр материкте орналасқан климаттық белдеулер несімен ерекшеленеді?
«Үш түсіндірме” әдісі
1.Не себепті ... ойлайсыз?
2.Сіз неге ... деп есептейсіз?
3.... дегенге келісесің бе?
. Топтық жұмыс.
Шығармашылық тапсырма
Кестедегі бір қаланы таңдап, қаланың ерекшелігін сипаттаңыз (географиялық орны, мәдени орындары)
Қай мезгілде баратынынды түсіндіріңіз
Киім багажыңыз қандай болатынын анықтаңыз
Тапсырманы орындау барысында ескеріңіз:
Климат қалыптастырушы факторлар: (ендік бойынша орналасуы, мұхиттан қашықтығы, ағыстар, теңіз деңгейінен биіктігі, рельеф, желдер)
7-қадам. Оқушылардың сабаққа қатысымына, үлгеріміне мұғалімнің кері байланысы.
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ «Бәрекелді,әттеген-ай»
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ Бағдаршам
|


title: Кері байланыс - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Климаттың адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсері.Адамзат әрекетінің атмосфераға тигізетін кері әсері
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.2.5 - жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде климаттың адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға береді
8.3.2.6 -адамзат әрекетінің атмосфера мен климатқа тигізетін кері әсерін топтастырып, шешу жолдарын ұсынады
|
Сабақтың мақсаты
|
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:
Қазақстан аумағында климаттың адам өмірі мен оның шаруашылық әрекетіне тигізетін әсері туралы мағлұмат алады
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:
Топтық жұмысты брлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:
Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.
|
Бағалау критерииі
|
. Климаттың адам өмірі мен шаруашылық әрекеттеріне тигізетін әсері туралы қалыптастырады .
Картамен жұмыс істеу шеберлігін арттырады .
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
|


title: Мұғалімнің әрекеті - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бағалау парақшасымен таныстыру Топтарға бөлу. Мозайкаі әдісі бойынша, сурет арқылы сыныпты топқа бөлу
Оқушылардың мұндағы мақсаты суреттер арқылы өз жұптарын тауып, бір топ болып құралу.
Композициялық талдаужасау арқылы сұрақ жауап өткізу
Үй тапсырмасын кайталау
Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы оқушылар өзі бір- біріне қоя отырып өткен сабақ туралы не білгендерін ортаға салады
1) Қазақстан аумағында ауа температурасының таралуына қандай факторлар әсер етеді?
2) Қазақстан аумағында орташа жылдық температураның таралуы, оның себептері.
3) Суық және ең жылы айлардағы ауа температурасының таралу заңдылығын қалай анықтауға болады?
«Сұрақ менен жауап сенен»,сұрақ-жауап жұмысы Қазақстанда жыл бойында жауын-шашын қалай таралған? Себебін түсіндіріңдер.
Қалай ойлайсыңдар, Қазақстанның жазықты жерлерінің қай аймағына қар жамылғысы көп түседі?
Жауын-шашын мөлшері тауларда биіктеген сайын не себептен көбейеді?
Өздерің тұратын жердің жауын-шашын мөлшері қандай?
Өздерің тұратын жердің ылғалдылығы қандай ? Жазы мен қысы қандай?
Жауын –шашынның таралуына қандай факторлар әсер етеді?
Буланушылық коэффициенті жоғары және төмен аймақты анықтаңдар?
Жауын-шашынның қандай түрлерін білесіңдер?
Жауын-шашынның ең көп таралған аудандары?
Еліміздің қыс мезгілінде солтүстік және оңтүстік аймақтарында жауын-шашынның қанша пайызы түседі?
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
Климаттың ауыл шаруашылығына тигізетін әсері. Көп жағдайда бір дақылдларға жылу, екіншілеріне ылғал,үшіншілеріне жарық көбірек қажет. Республиканың солтүстік және орталық аудандарындағы климат жағдайлары егін шаруашылығымен айналысуға мүмкіндік береді, ал оңтүстік аудандарда суармалы егіншілік дамыған.
Бірақ климат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетіне барлық уақытта қолайлы емес. Қолайсыз, тіпті зиянды атмосфералық құбылыстарға қуаңшылық, аңызақ,үсік,көктайғақ, шаңды дауылдарды жатқызуға болады.
Қазақстанның климаты жалпы құрғақтығымен ерекше көзге түседі. Әсіресе оңтүстікте жаз өте ыстық болады. Құмның беті 60º-70ºС-қа дейін қызады. Мұндай климат жағдайы солтүстік аудандарда да жиі болып тұрады. Құрғақ ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты. Оған ылғалы аз, ыстық құрғақ жел- аңызақ тән.
Аңызақ желді күндердің ұзақтығы табиғат зоналарында түрліше болады; Дала зонасында жылына 5-10 күн,


title: Шөлейт зонасында-40 - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Шөлейт зонасында-40, Қызылқұмда-100 күн. Қазақстан жерінде соңғы 20 жыл ішінде қуаңшылық 4рет болды. Қуаңшылық пен аңызаққа қарсы күресу үшін қар тоқтату, орман алқаптарын отырғызу, жер суару және т.б. арнайы агротехникалық шаралар қолданылады. Республиканың халық шаруашылығына қолайсыз атмосфералық құбылыстардың бірі- көктайғақ(көк мұз), не аязды ауа райынан кейін сіркіреме жауын жауғанда қалыптасады. Әдетте көктемде және күзде ауа райы салқындап, жер беті 0ºС-қа дейін суынып, мөлдір және көгілдір жұп- жұқа (5мм) мұз қабыршақтарымен жабылады. Мұндай құбылыс мал шаруашылығына, адам баласына зияны үлкен, транспортта апаттар, байланыс және энергия желілерінде үзілістер туғызады. Көктайғақ республиканың оңтүстік және орталық аудандарында жиі байқалады
Топтарға мәтінді бөліп беру.Мәтіндерді өз бетінше оқып, талқылайды, жаңа мағлұматтармен толықтырады.Суреттерге түсініктемелер береді.
1-ші топтың мәтінмен жұмысы
Қазақстанның климаты жалпы құрғақтығымен ерекше көзге түседі. Әсіресе оңтүстікте жаз өте ыстық болады. Құмның беті 60 -70 градусқа дейін қызады. Құрғақ ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты. Оған ылғалы аз, ыстық құрғақ жел - аңызақ тән . Аңызақ желді күндердің ұзақтығы табиғат зоналарында түрлеше болады. Дала зонасында 5-10 күндей, шөлейт зонасында 40 күн, шөл зонасында яғни Қызылқұмда -100 күн . Қазақстан жерінде қуаншылық соңғы 20 жылда 4 рет болды. Орта Азия мен Иранның үстінде қалыптасқан тропиктік ауа массалары көбіне республикамыздың оңтүстік аймақтарында жоғары температура қалыптастырып, өз кезегінде жерді құрғатып жібереді. Қуаншылықтың ауыл шаруашылығына әкелетін зианы көп, жем-шөп қоры кеміп, екпе дақыл өнімдері азаяды.
2-ші топтың мәтінмен жұмысы
Қазақстанда жылдың жылы мезгілінде байқалатын ерекше атмосфералық құбылыстың бірі-- шаңды дауыл. Олар желдің жылдамдығына және топырақ жамылғысының сипатына тығыз байланысты. Шанды дауыл ауа құрғақ кезде , борпылдақ топырақты алапта соғатын қатты жел. Олар топырақтың ұлпаларын ұшырып, өсімдік тамырларын ашып тастайды, ауыл шаруашылығына көп зиян келтіреді . Қазақстанның дала зонасында орташа есеппен жылына 20-38 күн шаңды дауыл болады. Республиканың оңтүстігінде құмды шөлдерде, Балқаш көлінің оңтүстігіндегі шаңды дауыл 55-60 күн болады . Жылдамдығы 15- 20 м / сек-тан немесе сағатына 72 км / сағ-тан асатын қатты соққан желді дауыл деп атайды.Көлдерде балық аулауға кедергі етеді, жол қатынасын қиындатады.
3-ші топтың мәтінмен жұмысы
Табиғат - адамзаттың тіршілік ететін ортасы, сондықтан оның көптеген сүраныстарын қанағаттандыратын шикізат көзі болып саналады. Қоршаған ортаның табиғат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетінің түрін анықтайды. Сонымен қатар қоршаған орта адам денсаулығына да әсерін тигізеді. Ауаның тазалығы , қоршаған ортаның басқа құрам бөліктеріндегі тепе-теңдіктің сақталуы адамның жұмыс қабілетіне, ұзақ өмір сүруіне жағдай жасайды. ТАмаша табиғат ,таза климат адамның күш- қуатының қалпына келіп, тынығуына көмектеседі.Ядролық жаылыстар, ұшырылған зымырандар, заводтардан шыққан қалдықтар атмосфераны ластап климаттың өзгеруне алып келді Ал климаттың өзгеруі адамның денсаулығына кері зардабын тигізуде.
3-ші топтың мәтінмен жұмысы
Сыртқы апаттарға көбінесе адам әрекеті себепші болады. Республикамыздың таулы аудандарында сел,қар көшкіндері құбылыстары байқалады. Біздің оңтүстік және оңтүстік-шығыс биік аймақтарда 2724 мұздық бар.Осылардың еруінен және қардың қалын түсуіне байланысты күшті сел тасқындары болып тұрады. Апатты сел тасқындары 1921 жылы Алматыда , 1963 жылы Есікте, 1977 жылы Медеуде , 2010 жылы Қызылағаштағы су тасқыны зор материалдық және адам шығынын әкелді. Мұндай құбылыстар мал шаруашылығы мен адам өміріне тигізер әсері бар, транспорттық апаттар , байланыс және энергия желілеріне үзілістер туғызады.
Айналмалы бекеттер әдісі арқылы өздерінің идеясына сүйіне отырып , мәтінді толық менгеруін көздейді .


title: Кестемен жұмыс - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Кестемен жұмыс.
Қолайсыз атмосфералық құбылыстар
|
Таралған негізгі аймақтар
|
Пайда болу себептері
|
Қандай қолайсыз зиян келтіреді
|
Күресу жолдары
|
|
|
|
|
|
Картамен жұмыс :
топ: Ормандары кесілген аймақты картадан көрсету.Оның нәтижесін түсіндіру.
Топ: Қолдан жасалған су қоймаларын картадан көрсету. Оның климатқа әсерін түсіндіру.
Топ: Антарктида мен Гренландияның және тау мұздықтарын картадан көрсету. Мұздықтардың еру себептерін түсіндіру.
топ: Қазақстанның қай бөлігіндегі климат астық шаруашылығын дамытуға жағдай жасайды.Сол бөлікті картадан көрсету.
5. Құндылықтар спекторы : Жаңа тақырып бойынша меңгерген құнды білімдері мен пікірлерін айту
БББ кестесі
Білемін
|
Білдім
|
Білгім келеді
|
|
|
|
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Көңіл күйлері көтеріледі - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
1.География ғылымының өзге ғылымдардан ерекщеліктері бар ма?
2. География ғылымындағы зерртеу жобаларының бағыттарын атандар.
3. География ғылымы салаларындағы маңызды зерттеулер қандай әдістер көмегімен жүзеге асырылып жатыр деп ойлайсыңдар?
-Балалар, географияда ғалымдар нені көбірек зерттеді деп ойлайсыңдар?
-Салыстыру және өлшеу әдітері дегенді қалай түсінесіңдер?
-Сыныпта немесе мектепте осы әдістерді қолдана аламызба?
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
Қол шапалақ
дидактикалық материалдар.
Интерактивті тақ
Ортасы
Жұппен жұмыс (7 мин) 1.Тақырыптық карталарды анықтап, ішіндегі қосымша элементтердің түрлерін анықтап, мысалдар келтіреді
2. Тақырыптық картадағы қосымша элементтерді жіктейді.
Профиль-жер бедерінің профильі, өзеннің профильі, өзеннің ұзына бойының профильі,
Диаграммалар-географияның әртүрлі тақырыбына байланысты диаграммалар да әртүрлі болады. Олар: дөңгелек, нүктелік, график, тік бағаналы, шеңберлі диаграмма, т.б.
Кесте-Кесте мәтінді жүйелі көрсетудің бір әдісі. Кестенің қарапайым, топтық, аралас түрлері бар.
Фотосуреттер-тақырыпты жан-жақты түсінуге мүмкіндік береді. Түрлері: Архитектуралық,
Астрофотографиялық, Панорамалық, Ағынды фото (Стоковая фотография), Қара және ақ түсті фотолар
Тақырыптық карталармен танысып, жіктеп болған соң, таратпа материалдағы тапсырмаларды орындайды. (15 мин) А деңгей Тақырыптық карталар дегеніміз не?
Жалпыгеографиялық карталар мен тақырыптық карталардың айырмашылығы неде?
Тақырыптық карталардың тағы қандай түрін атай аласың?
С суретіне мұқият қара. Жалпы географиялық картада не бейнеленгенін сипатта.
В деңгей D, E, F, G, суреттерін қолдана отырып, тақырыптық карталарда қолданылатын әдістерге сипаттама бер.
Тақырыптық карталардың қосымша элементтеріне нелер жатады?
Н картасына назар аудар. Қосымша элемент ретінде Қазақстанның жер бедеріне байланысты қандай суретін қоятын едің?
Н картасындағы кестені тік бағаналы диаграмма түрінде және Диаграмманы кесте түрінде көрсет. (осы тапсырманы орындау кезінде информатика пәні мұғалімі диаграммалардың түрлері және жасау жолдарын көрсетеді)


title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен

text:
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен 2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
Слайдар
Ашық сұрап-жауаптар
Сабақтыңсоңы
Екі түрлі түсініктеме күнделігі. Оқушылардан дәптердің бетін (не таратылып берген парақты) ортасынан вертикаль сызықпен бөлу сұралады. Мәтінді оқу барысында олар:
Бөліктің оң жағына
Сол жағына
Мәтіндегі қатты әсер еткен тұстарды, үзінділерді жазады.
Сол әсер еткен үзінділер жайлы пікір жазады (нені еске түсіреді, себеп-салдары қандай, қандай сұрақ бар т.б.)
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Үйге тапсырма
Үйге тапсырма: БАҚ-тан тіл туралы мақала оқып,өз пікірін дайындау
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=80#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз

title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=80#Үйге_тапсырма___Үйге_тапсырма:_БАҚ-тан_тіл_туралы_мақала_оқып,өз_пікірін_дайындау

title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Саралау: Оқушылардың тақырыпты теориялық тұрғыда жеңіл меңгеруі үшін және негізгі ойды толық түсінуін қолдау мақсатында мына тәсілдерді пайдаландым: 1.Бейнебаян көру , оқулықпен жұмыстану арқылы «Дереккөздер » арқылы сараладым.
2. Веендиограммасы, бинго әдісі арқылы қарқындылын сараладым. 3. «1минуттық әңгіме» арқылы әңгіме-диологқа түседі.
Сабақ өң бойында оқушыларды алға жетелеу мақсатымда, мадақтап, қолдап отырдым. Оларды дескриптор бойынша, смайликтер, «толық ай, жарты ай, жаңа ай», от шашу әдістерін пайданаландым.
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
Жалпы бағалау Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?


title: Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=81#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 82

text:
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.3.3.1 -құрлық суларыныңқалыптасу жолдарын анықтайды
Сабақтың мақсаты
Құрлық суларының экологиялық проблемаларын жіктеп, шешу жолдарын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)
Су апаттарының алдын алу шараларын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)
құрлық сулары жайлы ұғым беру, д.ж. су айналымы және оның маңызы жайлы оқушылардың білімдерін кеңейту және тереңдету.
Бағалау критерииі
Су апаттары және құрлық суының ластануына қатысты ұғымдарды біледі
Құрлық суларының экологиялық мәселелерін жіктей алады.
Су апаттарының пайда болу себебін анықтай алады.
Құрлық суларының экологиялық проблемаларын талдап, шешу жолдарын ұсына алады. (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)
Су апаттарының алдын алу шараларын ұсына алады. (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)


title: Сабақтың кезеңі/ уақыты - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Басы
|
. Амандасу. Оқушыларды топқа бөлу:
Оқушылармен амандасу. Жағымды орта қалыптастыру. Топтарға бөлу
топ құрлық суы
топ халық
топ экология
топ шаруашылық
Өткенге шолу: 1 сөйлеммен өткенге шолу.
Сабақ тақырыбын сурет арқылы анықтау. Сабақ мақсаты мен бағалау критерийімен танысу.
Оқу мақсатымен, тілдік мақсатпен танысады;
Жетістік критерийлерін болжайды;
Жетістік критерийлерімен танысады.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
«Кіру билеттері»
|
http://bestreferat.kz/extra_rkd/show/59
|
Ортасы
|
Гидросфера – жердің су қабығы.
Гидросфера – табиғи су қоймаларынан (мұхиттардан, теңіздерден, көлдерден, өзендерден) құралады. Бұл құрлықтың 70 % алып жатыр. Гидросфераның көлемі 400 млн шаршы км.
Күн сәулесінің әсерінен мұхиттар мен теңіздер бетінен жыл сайын 450 мың км3 мөлшерде су буланады. Жоғары көтерілген су булары салқындап, бұлт түзеді. Оларды жел ылғи бір жерден екінші жерге айдап алып барады. Бұлттардан мұхитқа да, құрлыққа да жауын–шашын жауады. Мұхит бетінен буланған судың бір бөлігі оған қайта қосылады. Мұны кіші су айналымы д.а.
Құрлық бетіне жауған жауын–шашынның бір бөлігі буға айналып, қайтадан атмосфераға көтеріледі, ал екінші бір бөлігі өзенге, көлге барып қосылады, жерге сіңеді, сол сияқты мұздықтарды да қалыңдата түседі. Үлкенді–кішілі көптеген өзендер құрлық бетімен ағып барып мұхитқа құяды. Мұны үлкен су айналымы д.а.
Сонымен, судың мұхиттан құрлыққа және құрлықтан мұхитқа үздіксіз ауысу процесін дүниежүзілік су айналымы д.а.
|


title: Топпен жұмыс: /2+3 мин/ - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Топпен жұмыс: /2+3 мин/ і) Құрлық суларының экологиясы туралы не білеміз?
Білімімізді жандандыру арқылы сыныппен талқылау
Кері байланыс: өзара тексеру арқылы лайк басу.
Топтық жұмыс іі) Судың ластануы мен апаттарына қатысты қандай ұғымдарды білеміз?
Суреттерді ұғым атауы және мағынасымен сәйкестендіріңіздер.
Дескриптор
Су апаттары және құрлық суының ластануына қатысты ұғымдарды біле алады
Дайындық уақыты: 2 мин
Пікір алмасу уақыты: 3 мин
Кері байланыс: өзара тексеру арқылы дұрыс бұрыстығын тексеру.
Топтық жұмыс ііі) Құрлық суының экологиялық мәселелерін талдай аламыз ба?
Мәтін арқылы берілген мәселені анықтап, құрлық суының экологиялық мәселесін POERTY ANALYSIS арқылы талдаңыз.
Карта арқылы берілген аймақты көрсетіңіз.
Дескриптор
Экологиялық мәселені анықтайды
Экологиялық мәселенің пайда болу аймағын картадан көрсетеді.
Мәселенің себебін мысал бойынша сипаттайды
Мәселенің шешу жолдарын талдайды
Дайындық уақыты: 10 мин
Пікір алмасу уақыты: 3 мин-тан
Кері байланыс: өзара бағалау арқылы пікір және ұсыныс білдіру, белсенді оқушыларды мадақтау.
Жеке тапсырма Рас \ Жалған:
тақтада көрсетілген сөйлемдердің рас жалған екенін анықтау қажет. Тапсырманы орындау үшін қолдарыңдағы жасыл картаны көтеру арқылы «рас» және қызыл картаны көтеру арқылы «жалған» екендігін анықтау.
Мақал-мәтел арқылы сабақ мақсатын бекіту.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=84#Дескриптор__Су_апаттары_және_құрлық_суының_ластануына_қатысты_ұғымдарды_біле_алады


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=84#Топтық_жұмыс_іі)_Судың_ластануы_мен_апаттарына_қатысты_қандай_ұғымдарды_білеміз__Суреттерді_ұғым_атауы_және_мағынасымен_сәйкестендіріңіздер.


title: Сергіту сәті - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Сергіту сәті
Жеке жұмыс /3+5+5/
https://www.youtube.com/watch?v=bMLtrucHFz4 Ақтөбе қаласының іргесіндегі саяжайлар суға кетті
Бейнебаян және мәтін арқылы құрлық суларының халық тұрмысына тигізетін кері әсерін анықтап, шешу жолдарын ұсыныңыз.
Су апатын тудырған құрлық суын атаңыз.
Су апатының себебін анықтаңыз.
Су апатының халық тұрмысына кері әсеріне 3 аргумент келтіріңіз.
Су апатының кері әсерінің алдын алу жолдарын ұсыныңыз.
Дескриптор
|
Су апаттарының халық тұрмысына тигізетін кері әсерін анықтап, шешу жолдарын ұсынады
|
Картамен жұмыс
Кескін картаға құрлық суларының экологиялық мәселелері бар аймақтарды көрсетіп, сипаттаңыз.
Кері байланыс: карта арқылы дұрыс бұрыстығын талқылау.
Сабақты бекіту: Бүгінгі сабақ мазмұны туралы бір сөйлеммен жеткізіңіз.
Тақырыпты бекіту үшін мұғалім келесі сұрақтарды қояды:
1. Құрлық суларының қандай түрлері бар? Олардың су айналымындағы маңызы қандай?
2. Өзен жүйесі қандай құрамдас бөліктерден тұрады?
3. «Өзендер - климаттың өнімі» дегенді қалай түсінесіңдер?
4. Көлдерді шығу тегіне қарай қандай түрлерге бөледі?
5. Мұздықтар қалай пайда болады? Олардың қандай түрлері бар?
6. Мұздықтардың қандай маңызы бар? Оларды пайдаланудың қандай жолдарын ұсына аласыңдар?
7. Жер асты сулары қандай топтарға бөлінеді? Олардың шаруашылық маңызы қандай?
Үйге тапсырма: §12 - 13 оқу мазмұндау. Мәтін соңындағы тапсырмаларға жауап беру.
Өз қалауың бойынша белгілі бір өзеннің сағасын, ағыс бағыты, ұзындығы мен тереңдігін, бастауын анықтау.
Жұмыс дәптері.
Өзендер ---- Бастауы --- Қайда құяды -- Салалары -- Ұзындығы --- Қоректенуі -- Таситын уақыты
Ертіс
Солтүстік
мұзды
мұхит
Алабы
Есіл
Жайық
Ембі
Сырдария
Шу
Іле |
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=85#Су_апатын_тудырған_құрлық_суын_атаңыз.__Су_апатының_себебін_анықтаңыз.__Су_апатының_халық_тұрмысына_кері_әсеріне_3_аргумент_келтіріңіз.


title:
ҚБ «Бәрекелді,әттеген-ай»

Бағалау парақшасын толтырады.

ҚБ Бағдаршам

text:
«Түйін сөз» стратегиясы 1- қадам: 10 – ға шейін сандар қиындыларын әзірлеймін.
2- қадам: Оқушыларға бір санды таңдауға тиіс екенін түсіндіремін.
3- қадам: Оқушылардың сан мен олардың сабақ туралы ой – пікірлерін ұштастыра айтатынын түсіндіремін.
4 – қадам: Олар бүгінгі сабақта не түсінді? Бүгінгі сабақ қандай жаңалықтарға толы болды? Алдағы сабаққа ұсынысы қандай?Оқушылар осы сұрақтарға жауап береді.
Мысалы, Бір дегенім – білім. Бүгін меннақыл сөздердің мағынасын ашып,орынды қолдануды білдім.
Екі дегенім- ертеңге сенім.Осындай нақыл сөздер тұрғанда қазақтың баласы ұлттың тілін,дінін құрметтеп өтеді.Келесі сабақта нақыл сөздерден кітапша жасап әкелсек деген ұсынысым бар.
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 87

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Құрлық суларының шаруашылық маңыздылығы
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.3.2 -құрлық суларының негізгі түрлерінің шаруашылық маңызын түсіндіреді
|
Сабақтың мақсаты
|
Құрлық суларының негізгі түрлерінің (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары), практикалық маңыздылығын түсіндіру
|
Бағалау критерииі
|
Білу және түсіну
Құрлық суларының негізгі түрлерінің (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары), практикалық маңыздылығын түсіну.
Қолдану
Атлас картаны пайдаланып, өзен градиентін: құламасы мен еңістігін
формула бойынша есептей алады.
Құрлық суының (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары) пайда болуы мен жер бетіндегі ағысын имитациялық модельдеу (түрлі материалдардан немесе түрлі техникалардан жасау) арқылы ұсынады.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Басы
|
Ұйымдастыру кезеңі.
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру. Оқушылармен амандасып бүгінгі сабаққа назарларын аудару.
«Есіл ағады» өзенінің әуені қойылады. Тыңдап болған соң бұл әуенмен бүгінгі сабақтың қандай байланысы бар екені сұралады.
Оқушылардан бұл әуенді тыңдай отырып, сабақтың тақырыбын анықтайды.
Сұрақ-жауап
1.Жердің сыртын неше қабық қоршап тұр?
2.Гидросфера жердің қандай қабығы?
3.Гидросфераның құрамына қандай сулар кіреді?
4.Гидросфераның ең көп бөлігін қандай сулар алып жатыр?
5.Неше мұхит бар?
Олай болса, бүгін біз сабақта қандай мақсаттарды
қарастыра аламыз?
Мұғалім оқушылардың жауаптарын нақтылайды.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қалыптастырушы бағалау
Кері байланыс
|
«Есіл ағады» әуені
http://shelmedia.ru/
multimedia/konvertery/page/2/
|
Ортасы
|
Жаңа сабаққа кіру. Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа топталады.
Топтық жұмыс:Қалыптастырушы жұмыс
Тапсырма:
Оқушыларға құрлық сулары мен шаруашылық түрлерінің тізбегі беріледі. Бір құрлық суын шаруашылықта(бір шаруашылық түрін таңдаңыздар) қалай пайдаланылатынын «Оқиғалар тізбегі» кестесі арқылы түсіндіріп жазулары қажет.
Бұл тапсырмада оқушылар құрлық суларының негізгі түрлерінің (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары), практикалық маңыздылығын түсінеді.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=88#Ортасы__Жаңа_сабаққа_кіру._Оқушылар_алдын_ала_берілген_қозғалыс_парағы_арқылы_топқа_топталады._Топтық_жұмыс


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=88#Сұрақ-жауап__1.Жердің_сыртын_неше_қабық_қоршап_тұр__2.Гидросфера_жердің_қандай_қабығы__3.Гидросфераның_құрамына_қандай_сулар_кіреді


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=89#1-қадам:_“Білу”_1-топ_1.Каналдар_деген_не_2.Елімізде_салынған_қандай_каналдар_бар_2-топ

text:
Бағалау:Мұғалім ауызша оқушыларға жасалаған жұмысқа сай кері байланыс береді.
Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы жұпқа отырады. Жұптық жұмыс:Қалыптастырушы жұмыс Картамен есептеу жұмысы: Оқушылар берілген өзеннің құламасы мен еңістігін формуланы пайдалана отырып, табады.
Бұл жұмыста оқушылар математикалық білімдері мен картамен жұмыс жасау дағдыларын қолданады.
Бағалау:Презентацияда көрсетілген жауаптар арқылы оқушылар өздерін тексеріп бағалайды.
Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа отырады. Топтық жұмыс:Қалыптастырушы жұмыс(постер жасап, қорғау)(видео материал көрсетіледі) Бұл тапсырма оқушылардың білу және түсіну дағдыларын дамытуға бағытталған.
І топ: Оқушылар топта өзеннің құрылысын құрастырады
ІІ топ:Оқушылар топта өзен жүйесінің негізгі элементтерін құрастырады
ІІІ топ: Оқушылар топта өзеннің ағу сипатына байланысты түрлерін анықтайды (жазық,тау)
ІҮ топ: Өзенді шаруашылықта пайдалану
Географиялық картамен жұмыс. Қазақстанның ұзын өзендерін
картадан көрсет
Қазақстанның ірі көлдерін картадан көрсет
1-қадам: “Білу” 1-топ 1.Каналдар деген не? 2.Елімізде салынған қандай каналдар бар? 2-топ 1.Жасанды су қоймаларын қашан,кімдер салған? 2.Қазақстан аумағында қандай бөгендер салынған? 3-топ 1.Жер бетіндегі суды ұқыпсыз пайдаланудың зардабы қандай? 2.Өзен, көлдердің суларын ластанудан сақтау үшін не істеу керек? 2-қадам: “Түсіну“ Географиялық диктант Арал теңізінің тартылу себебі неде?
Себебі оған құятын …………………………………. мен …………………………………. суын егіншілікке орынсыз ысырап жасау әсерінен болған.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=89#2.Өзен,_көлдердің_суларын_ластанудан_сақтау_үшін_не_істеу_керек_2-қадам:_“Түсіну“_Географиялық_диктант__Арал_теңізінің_тартылу_себебі_неде

title:
Бағалау:Мұғалім ауызша оқушыларға жасалаған жұмысқа сай кері байланыс береді.
Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы жұпқа отырады


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=89#Себебі_оған_құятын_…………………………………._мен_…………………………………._суын_егіншілікке_орынсыз_ысырап_жасау_әсерінен_болған.


title: -тапсырма - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
1-тапсырма.
Кітапта берілген ақпараттармен танысып, талдау, топтар бір-бірлеріне сұрақ қою арқылы не түсінгендерін білу.
2-тапсырма.
Физикалық- географиялық карта және атлатарды пайдаланып, картометриялық және визуалды әдіс арқылы бір көл туралы қысқаша ақпарат алу (мысалы Балқаш)
-гео орны
-қалай қалыптасты
-ең терең жері
-тұздылығы
-ағынды, ағынсыз
-экол проблемалары
Карторафиялық әдістердің басқа әдістерден ерекшелігі және маңызы туралы қысқаша айту
3-топқа тапсырма.
Физикалық картаны және атластарды пайдаланып салыстырмалы географиялық әдістің көмегімен екі өзенді төмендегі белгілері бойынша салыстырып кестені толтыру.
Өзен
|
Ұзындығы
|
Бастауы
|
Сағасы
|
Қоректенуі
|
Құятын алабы
|
Ертіс
|
|
|
|
|
|
Сырдария
|
|
|
|
|
|
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Суы таза өзендер мен көлдер не себепті азаюда?

text:
Себебі қалдықтар мен егін шаруашылығында пайдаланатын……………………………………………………………… адамдардың ұқыпсыздығынан суға қосылып, суы таза …………………………………………. мен …………………………………… азаюда Қазақстан аумағында……………………………………… өзеніне………………………….., Сырдария өзеніне ……………………..,
Іле өзеніне…………………………….. бөгендері салынған “Талдау” 1-топ: Каналдар 2-топ: Бөгендер 3-топ: Суды қорғау
Тапсырма-карточкалар 1-топ:Өзен жағасында демалып болған соң қалдық қоқсықты қайда жібересіңдер? Өзенге лақтырып тастаймыз.
Жағада қалдырып кетеміз
Басқаша әрекет жасаймыз (Қандай?)
2-топ:Жазғы су тасуынан кейін өзен жағасында балықтар қалып қойды делік. Сендердің әрекеттерің қандай болмақ? Ол-табиғаттың өзінің әрекеті, біз ештене істей алмаймыз.
Балықтарды аулап, үйге алып кетеміз.
Балықтарды және олардың құртшабақтарың сүзіп алып өзенге жібереміз.
3-топ: Өзен жағасында үй салу үшін сендер қандай әрекет жасайсындар? Құрлысқа қажет емес ағаштарды кесіп тастаймыз
Судан шамамен 300метрдей қашықтағы ағашы жоқ ашық жерді таңдап аламыз.
Бағалау: Оқушылар видео материалы арқылы өздерін бағалайды.
Судың дыбыстары қойылып, судың түрі анықталады. Тапсырманы таныстырып өту. Шығармашылық жұмыс Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа отырады. Оқушыларға презентация корсете отырып, құрлық суының имитациялық моделін жасау (түрлі материалдардан немесе түрлі техникалардан жасау) ұсынылады.
Оқушылар топта ақылдаса отырып, өзен бөліктерінің (жоғарғы ағыс, ортаңғы ағыс, төменгі ағыс) имитациялық моделін жасайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=90#Басқаша_әрекет_жасаймыз_(Қандай)__2-топ:Жазғы_су_тасуынан_кейін_өзен_жағасында_балықтар_қалып_қойды_делік._Сендердің_әрекеттерің_қандай_болмақ


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=90#Қазақстан_аумағында………………………………………_өзеніне…………………………..,_Сырдария_өзеніне_……………………..,__Іле_өзеніне…………………………….._бөгендері_салынған_“Талдау”


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=90#Құрлысқа_қажет_емес_ағаштарды_кесіп_тастаймыз__Судан_шамамен_300метрдей_қашықтағы_ағашы_жоқ_ашық_жерді_таңдап_аламыз.____Бағалау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=90#Ол-табиғаттың_өзінің_әрекеті,_біз_ештене_істей_алмаймыз.__Балықтарды_аулап,_үйге_алып_кетеміз.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=90#Судың_дыбыстары_қойылып,_судың_түрі_анықталады._Тапсырманы_таныстырып_өту.


Бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек» Топтар бір біріне баға береді
Қорытынды
Өзен жүйесі қаңқасын толтыру
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Бағалау критерийлер
1.Ертегідегі негізгі кейіпкерлердің портретін жинақтайды.
2.Кейіпкердің образына қызмет етіп тұрған маңызды әрекеттерін талдайды.
3.Жинақталған ақпараттар негізінде кейіпкер образына қатысты өз көзқарасын білдіреді
Дескрипторлар
1.Әр оқушы ертегіден өзіне тиісті кейіпкерлердің портретіне қатысты сөз тіркестері мен сөйлемдерді анықтайды.
2.Әр оқушы кейіпкердің ең маңызды үш әрекетін анықтайды
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ Бағдаршам
|


title:
Бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек» Топтар бір біріне баға береді
Қорытынды


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 92

text:
Өзен аңғарының құрылысы Өзендердің гидрологиялық режимі
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.3.3.3 -өзен аңғарының құрылысын түсіндіреді
8.3.3.4 - қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде өзендердің гидрологиялық режимін түсіндіреді
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың барлығы өзен жүйесі, өзен бөліктері мен өзеннің қоректену типтері, өзеннің маңызын жергілікті жермен байланыстыра отырып,түсінік беру.
Оқушылардың көпшілігі Өзендерге,оның келіп шығуы, құрылымына сипаттама бере отырып, оның бүкіл табиғи орталықтағы және адамзат өміріндегі жалпы тіршілік үшін маңызын түсіндіру.. Оқушылардың кейбірі өзен туралы тірек білімдерін еске түсіре отырып, өзен тақырыбын оқып үйрету.
Бағалау критерииі
. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Өзен және оның негізгі элементері,шоңғалдар мен сарқырамалар жайлы ұғым қалыптастыру,
жер бедері,тау жыныстары мен өзен ағысы сипатының байланысын түсіндіру,өзендердің суға молығуыжәне өзенге сипаттама беру тәсілін меңгеру.


text:
Қызығушылықты ояту үшін миға шабуыл. Жұпта тақырыпқа ену үшін мақалдың мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді:
1. Ертіс өзенінің Қазақстан жеріндегі ұзындығы?
2. Қазақстан аумағында неше өзен бар?
3. Жазықтарда өзен торлары оңтүстіктен солтүстікке қарай арта ма, кеми ме?
4. Қазақстанның ең ірі өзені?
5. Қар – мұздық типімен қандай аймақтың өзендері қоректенеді?
6. Өзеннің су қимасымен бір секунд ішінде ағып өтетін су мөлшерін не дейміз?
7. Ертіс – Қарағанды каналын не мақсатта салды?
8. Қазақстандағы ең лайлы өзен?
9. Қазақстанның су энергетикалық ресурстарға бай өзені?
10. Қарағанды облысы өзендерін ата?
Берілген мақалдың астарлы мағынасы қандай деп ойлайсыз?
Мақалдың мәніне өмірден мысал келтіре аласыз ба? Қандай?
Сіз осы мақалдың мәнімен келісесіз бе, келіспейсіз бе? Неге?
Оқу мақсатымен, тілдік мақсатпен танысады;
Жетістік критерийлерін болжайды;
Жетістік критерийлерімен және дескрипторлармен танысады
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
Қол шапалақ
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
Ортасы
Өзен бөліктері.
Бастауы- өзен ағып шығатын жер.
Сағасы- оның құяр жері.
Атырау- өзен сағасына жинақталып, тармаққа бөлінуі.
Аңғар- өзен бастауынан сағасына дейінгі әрі кең әрі ұзынша ойыс алқап.
Жайылма – аңғардың өзен тасығанда су басатын бөлігі.
Өзен ағысы: жоғары- бастауына жақын, орта- екеуінің аралығы, аяғы- саға жағы.
Өзен жағасы: оң, сол.
Жүйесі- өзеннің барлық салаларымен бірігіп қосылуы.
Өзен алабы- өзен және оның салалары су жинайтын жер.
Өзендер: - таулы жер өзендері;
-жазық жер өзендері.
Өзен барлық салаларымен бірігіп өзен жүйесін құрайды.
Өзенге және оның салаларына су ағып келетін жердің бәрі өзен алабына жатады.
Өзен алқаптарын бір-бірінен бөліп жататын қыраттарды суайрықтар деп атайды.
Өзен арнасындағы қатты жыныстарды шоңғалдар деп атайды.
Жартас өзен арнасын кесе көлденең алып жатса,су одан төмен қарай құлай ағып сарқырама жасайды.Мысалы.Анхел — 1054 м,Ниагара,Виктория,т.б.
Өзен суы мөлшерінің жыл ішінде өзгеруі ерекшелігін өзеннің режимі дейді.
2)Өзен ағысының бағыты мен жылдамдығы сол өзен ағып өтетін жер бедеріне байланысты.Мысалы ,Жоңғар алатауынан басталатын Қаратал өзені бас жағында тар шатқалды бойлап ағады.Таудан шыққан соң,өзен құмды жазықты басып ағады.Көлге жақындаған сайын өзеннің аңғары кеңейіп,ағысы баяулайды.Содан соң жайылып бірнеше тармақтарға бөлініп барып,Балқаш көліне құяды.
Тау өзендері беткейлері тік,жартасты тар аңғармен ағады.Мұндай тар аңғарды шатқал деп атайды.
Жазық жерлермен ағатын өзендер ағысы баяу келеді.Ондай өзендерге – Іле,Сырдария,Жайық,Есіл,Нұра жатады.
3)Өзен аңғарының кей жерлерде қопсыған ,жұмсақ құм,саз жыныстарынан тұрады.Ондай жұмсақ тау жыныстарынан тұратын жерді өзендер біркелкі шайып отырады.Ал кей жерлерде қатты кристалдық тау жыныстары кездеседі.Олар кейде судың бетіне шығып жатады,Осындай өзеннің арнасындағы қатты жыныстарды шоңғалдар деп атайды.
Су шоңғалдардың үстінде ақ көбік шашып, сарқырай ағады.Өзен су тек шоңғалдардан өткеннен кейін ғана баяулап ,қайтадан бір қалыпты аға бастайды.Егер жартас өзен арнасын кесе –колденең алып жатса,су одан төмен қарай құлай ағып Сарқырама жасайды.
Жер шарындағы ең биік сарқырама- Анхель, ол Оңтүстік Америкадағы Ориноко өзенінде.Оның биіктігі 1054 м. Екінші биік сарқырама – Африкадағы Замбези өзеніндегі Виктория, онда су 120 м биіктіктен құлап ағады.
Ал дүние жүзіндегі ең ірі сарқырамалар жүйесі Игуасу каскадтары болып табылады.Оның ені 2700 м,биіктігі 72 м. Онда 275 бөлек сарқырама бар. Ол Оңтүстік Америкадағы Бразилия мен Аргентина шекарасында орналасқан.
4)Өзендерге жер асты сулары,мұздықтар, жаңбыр,еріген қар суы қосылады.Бұл су көздерінің әрқайсысының үлесі өзенге су жиналатын алаптың климат ерекшеліктеріне тікелей байланысты.
Экватор маңынағы өзендердің молғуында жаңбыр суы басты орын алады. Оларға суы аса мол Амозонка мен Конго өзендері жатады (аталған өзендерді картадан табыңдар).Алабына жаңбыр барлық маусымда бір қалыпты жауатындықтан, бұл өзендердің деңгейі жыл бойы өзгермейді.
Қыста қар тұрақты жататын аймақтардағы өзендердің негізінен қар суы мен молығады.Биік тау басындағы мәңгі қар мен мұздықтардың етегінен басталатын өзендер сол еріген қар мен мұздың суымен молығады.
Өзендегі судың мөлшері жыл ішінде өзгеріп отырады.Ол өзеннің молығу сипатымен тікелей байланысты.Мәселен,қыстай жиналған қардың еріген суымен молығатын жазық жердің өзендері –көктемде, ал басын тау басындағы қар мен мұздың еріген суынан алатын өзендер жазда тасиды. Судың тасуынан тасқынды айыра білу керек.
Су тасуы — деп жыл сайын белгілі бір маусымында қайталанып отыратын өзендегі су мөлшерінің едәуір көбейуін айтады. Бұл кезде өзен арнасынан ұзақ уақытқа шығып жайылады.
Ал өзендегі су деңгейінің кенет көтерілуін —тасқын дейді.Тасқын нөсер жаңбырдан немесе таудағы қар мен мұздың күрт еруінен пайда болады.
Жазғы қуаң кезде өзен едәуір тайыздайды.Өзендегі судың ең төменгі күйін өзеннің сабасына түсуі деп атайды.Өзен суы мөлшерінің жыл ішінде өзгері ерекшелігін өзеннің режимі дейді.
Республиканың жазық бөлігінің өзендерінің қоректенуіне қарай қар-жаңбыр суымен және басым қар суымен қоректенетін өзендер деп екі типке бөлуге болады.
Қар-жаңбыр суымен қоректенетін өзендерге орманды дала,дала зоналарының өзендері жатады.Басты өзендері –Есіл,Тобыл.Бұл өзендер көктемде тасиды,сәуір-мамыр айларында жылдық ағынның 50%-ы ағып өтеді.Өзендер суды алдымен еріген қардан,кейін жаңбыр суынан алады.Өзен суңының деңгейінің ең төмен кезі қаңтар айында байқалады,бұл кезде олар еспе суымен қоректенеді.Негізінен қар суынан қоректенетін өзендердің ағыны түгелге жуық көктемге келеді.Бұл қоректену типіне шөлейт және шөл зоналарының өзендері-Нұра,Жайық,Сағыз,Жем,Торғай және Сарысу жатады.Өзендің деңгейі толық кезеңі көктемнің бірінші жартысында байқалады.Өзендер негізінен қар суымен қоректенеді.Көктемгі қар ерігенде өзен ағыны күрт көтеріледі.
Өзен деңгейінің ең төмен кезеңі жаз айларында болады.Кейбіреулері мүлдем тартылып қалады.Күздегі жаңбырдан өзен деңгейі аздап көтеріліп,қыста қайта төмендейді.
Қазақстанның биік таулы бөлігінің өзендері қар суымен және мұздықтар мен қоректенетін типіне жатады.Бұған Сырдария,Іле,Қаратал және Ертіс өзендері кіреді.Бұл өзендердің деңгейі көктемде,Алтай тауының өзендері кіреді(Ертіс) көктемнің 2жартысы мене жазда тасиды..Бірақ қардың бір мезгілде ерімеуіне байланысты Сырдария өзеннінің су тасуы ұзаққа созылады.
Тянь-Шань,Жетісу Алатауы өзендері көктем мен жазда,яғни жылдың жылы кезінде тасиды.Бұл тауларда қардың еруі көктемде төменгі белдеуден басталып,одан орта,жоғары биіктегі қар мен мұздықтар жаз бойы еріп,күзге дейін созылады. Тау өзендерінің ағынында жаңбыр суының үлесі шамалы (5-15%) ,ал аласа тауларда оның үлесі 20-30%-ға дейін жоғарылайды.
Қазақстанның жазықтағы өзендері суының аз және ағысы баяу болуынан қыс түсісімен тез қатып қалады да,оларды қарашының аяғында тұрақты мұз басады.Мұздың қалыңдығы 70-90 см-ге жетеді. Аязды қыста мұздың қалыңдығы республиканың солтүстігінде-190см,оңтүстігінде өзендерінде 110 см болады.Өзен мұзы 2-4 ай бойы қатып жатады.
Биік тау өзендерініңі мұз режимі басқаша.Олардың таулы бөлігінде ағыстың күшті болуына байланысты және жер асты суымен қоректенетіндіктен,тұрақты мұз жамылғысы қалып таспайды.Тек кей жерлерде ғана жағалық мұздар байлады.
Қазақсанның жазық бөлігіндегі өзендерінің ағысы баяу болады.Қатты материалдарды аз тасымалдайды.Мұндай өзендердің лайлығы 50-100г/м3, ал төменгі ағысында 200г/м3.Борпылдақ жыныстары көп ағызып әкелетін батыс Қазақстанның өзендерінің лайлығы тым жоғары(500-700г/м3) келеді.Тауөзендерінің лайлығы ағыс бойымен төмен қарай артады..Оның мөлшері-Іледе 650г/м3,Шудың төменгі ағысында -900 г/м3,Сырдарияда -1200г/м3 . Тапсырма №1.Мұнда әрбір топқа төмендегі термин сөздерге анықтама беру тапсырылады.\Бұл тапсырманы орындауға 7 минут уақыт беріледі.\
жазық өзен тау өзені
Ө з е н бастауы саласы сағасы


Тапсырма №2 Төмендегі термин сөздерге анықтама беру.
Ө з е н
атырау аңғар арна жайылма
Тапсырма №3 Төмендегі термин сөздерге анықтама беру.
Ө з е н
жоғарғы ағыс орта ағыс төменгі ағыс
Тапсырма №4 Төмендегі термин сөздерге анықтама беру.
Ө з е н
өзен жүйесі суайрықтар
өзен алабы өзен режимі
Топпен жұмыс
І-топ «Ертіс»
ІІ-топ «Миссисипи»
ІІІ- топ «Конго»
Cабақты бекіту кезеңі
Оқушыларға өзендер тақырыбында электронды түрде сұрақтар беріледі:\Әр бір топқа 5 сұрақтан\
1. Өзендер нешеге бөлінеді?\2-ге.таулықжәне жазықтық\
2. Өзеннің жылғалары қосылып басталар жері?\Бастауы\
3. Өзенге қосылатын тармақтар?\Салалары\
4. Өзеннің құяр жері?\Сағасы\
5.Өзен ағысы бойлап нешеге бөлікке бөлінеді?\3-ке.Жоғарғы,орта,төменгі ағыстар\
6.Өзен алабы деген не?Барлық сулары ағып келетін жері\
7.Өзен алаптарын не бөліп тұрады?\Суайрықтар,таулар,жоталар\
8.Өзендер қандай сулармен қоректенеді?\Жауын,қар,жер асты суларымен\
9.Еліміздегі қандай ірі өзендерді білесіңдер?\Ертіс,Есіл,Тобыл,Жайық,Сырдрья,Шу,Іле\
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары
ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
|


title:
Тапсырма №2 Төмендегі термин сөздерге анықтама беру.
Ө з е н
атырау аңғар арна жайылма
Тапсырма №3


title: Үйге тапсырма - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Саралау: Оқушылардың тақырыпты теориялық тұрғыда жеңіл меңгеруі үшін және негізгі ойды толық түсінуін қолдау мақсатында мына тәсілдерді пайдаландым:
1.Бейнебаян көру , оқулықпен жұмыстану арқылы «Дереккөздер » арқылы сараладым.
2. Веендиограммасы, бинго әдісі арқылы қарқындылын сараладым.
3. «1минуттық әңгіме» арқылы әңгіме-диологқа түседі.
|
Сабақ өң бойында оқушыларды алға жетелеу мақсатымда, мадақтап, қолдап отырдым. Оларды дескриптор бойынша, смайликтер, «толық ай, жарты ай, жаңа ай», от шашу әдістерін пайданаландым.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=95#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=95#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


title: Жалпы бағалау - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Көлдер мен мұздықтар
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.3.5- көлдер мен мұздықтарды жоспар бойынша сипаттайды
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар: көлдер мен мұздықтар туралы біледі, пайда болуымен танысады.
Басым оқушылар :көлдердің пайда болу тегін түсінеді, картадан көрсетеді. Мұздықтардың түрлерін анықтайды.
Кейбір оқушылар: көлдер мен мұздықтарды экологиялық жағдайына баға береді және оларды қорғау жолдарын ұсынады.
|
Бағалау критерииі
|
1.Көлдер мен мұздықтар туралы біледі, түсінеді.
2.Көлдер мен мұздықтардың географиялық орнын, ерекшелігін салыстырады
3.Көлдер мен мұздықтардың табиғи ерекшелігінің маңызын анықтап талдайды.
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Ұйымдастыру:
а) Сәлемдесу (оқушыларды түгелдеу)
ә) «Ақ тілек» аттысергітусәтін өткізу.
Мақсаты: сенімділік қарым –қатынас,жағымды кері байланыс орнатамын.Көңіл –күйлерін смайлк арқылы көрсетеді.
б) Алдыңғы біліммен байланыс.
«Әуедегі шар» әдісі арқылы еске түсіру (әрбір шарға сұрақтар ілінеді)
1. Гидросфера деген не?
2. Дүниежүзілік су айналымы деген не?
3. Құрлық сулары қандай ерекшеліктерге ие?
4. Су неліктен Жер бетіндегі тіршіліктің басты шарттарының бірі болып табылады?
5. Мұздықтар деген не?
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
дидактикалық материалдар.
Интерактивті тақ
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=96#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


title:
Ортасы

; Көбелек әдісі»

text:
; Көбелек әдісі» Көбелек әдісінде мен 2топқа 2 тапсырма бердім 1-топ :Көлдерге сипаттама беріп, оны көбелектің сол қанатына жазылу тапсырылды.
2-топ: Мұздықтардың өзіне тән ерекшелігін көбелектің оң қанатына жазылу тапсырылды.
Көлдер Ортақ белгі Мұздықтар
Бағалау
Дескрипторлар
|
Көлдердің ерекшеліктері мен пайдасын біледі Мұздықтардың қоректеренуі туралы біледі .
|
2тапсырма «Бірге ойлаймыз, сөйлейміз»
1 топ кестені толтыру
Көлдің атауы
|
Көлемі
|
Ерекшелігі
|
Пайдасы
|
|
|
|
|
2 топ кестені толтыру
Қазақстан мұздықтары
|
Сипаттама
|
|
|
|
|
|
|
Бағалау
Дескрипторлар
|
Дүниежүзінің көлдерін біледі.
Қазақстан мұздықтары туралы сипаттай алады
|
3 тапсырма. Қорытынды ретінде кластер толтырайық
Көлдер мен мұздықтар
1 тапсырма: «Джигсо» әдісі.(Берілген тақырыпты топ ішінде талқылап, әр түрлі тәсілдермен жұмыс жасау)
Көлдер, мұздықтар мен қар сызығы ерекшеліктерін сипаттайды.
Көлдердің шығу тегіне қарай бөлінуі (топтық жұмыс)
Мұздықтардың қалыптасу жағдайы
Фири мен глетчердің айырмашылығы
Дескриптор:
|
Көлдердің шығу тегіне қарай жіктей алады
|
Мұздықтардың қалыптасу жағдайына сипаттама береді
|
Фири мен глетчердің айырмашылығын түсінеді, талдайды
|
2 тапсырма: «Сіз қаншалықты білесіз?» әдісі жұптық жұмыс.
Еліміздің ірі көлдері мен мұздықтарының гидрологиялық ерекшеліктерін талдап, картадан көрсетеді.
Дескриптор:
|
Қазақстандағы ірі көлдерді атай алады.
|
Қазақстандағы тау мұздықтарын атайды.
|
Көлдермен мұздықтардын байланысын сипаттайды
|
Көлдері мен мұздықтардың гидрологиялық ерекшеліктерін талдап, картадан көрсетеді.
|
3 тапсырма: «Фишбоун» әдісі арқылы постер қорғау.
1.Қазақстан көлдерін корғау
2. Мұздықтар және шаруашылықтағы маңызы
3. Қөлдерден өндірілетін табиғат ресурстарының маңызы.
.
Дескриптор:
|
Қазақстан көлдерін картадан көрсетеді, оларды қорғаудың жолдарын айтады
|
Мұздықтарды картадан көрсетеді және олардың шаруашылықтағы маңызын түсінеді
|
Көлдерде өндірілетін ресурстардың маңызын және экономикалық артықшылығын біледі
|
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=97#3_тапсырма._Қорытынды_ретінде_кластер_толтырайық__Көлдер_мен_мұздықтар___1_тапсырма:_«Джигсо»_әдісі.

title:
Ортасы

; Көбелек әдісі»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=97#Дескрипторлар__Дүниежүзінің_көлдерін_біледі._Қазақстан_мұздықтары_туралы_сипаттай_алады

title:
Ортасы

; Көбелек әдісі»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=97#Дескрипторлар__Көлдердің_ерекшеліктері_мен_пайдасын_біледі_Мұздықтардың_қоректеренуі_туралы_біледі_.

title:
Ортасы

; Көбелек әдісі»


text:
http://ikitap.kz/audiobook/5189-kerqula_atty_kendebaj/5189-kerqula_atty_kendebaj
аудиокітап
Алты томдық «
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс «Мұғалімге хабарлама» әдісі. Мұғалім таратқан қағаз ұялы телефондардың артына мұғалімге SMS хабарлама жазады. Бұл хабарлама мына сұрақтар аясында болады:
Сабақта маған не ұнады?
Нені үйрендім?
Нені түсінбедім?
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
.
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау
Арнайы қосымша тапсырма : Жұптық жұмыс Канада мен АҚШ шекарасында орналасқан Ұлы көлдер жүйесіне кіретін көлдердің аттарын жазып,қазаншұңқырының шығу тегіне сипаттама жасау. Ұлы көлдер жүйесі


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 99

text:
Жұмыс реті: 5 көлді және Ниагара сарқырамасын, көлге құятын өзендерді, көл қазаншұңқырларының типін сипаттау
............................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ҚБ: «Плюс + Минус –»
Жұптық жұмыс Атласты пайдала отырып, Қазақстанның бір көліне жоспар бойынша сипаттама беріңіз./Каспий теңізі/
Жоспар:


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari-v2.html?page=99#Жұптық_жұмыс_3-_топ_оқушыларына_1)Төменде_берілген_аймақтардың_қар_сызығының_биіктігін_анықтап,_себебін_түсіндіріндер___Есептеп_шығарыңыз


text:
http://ikitap.kz/audiobook/5189-kerqula_atty_kendebaj/5189-kerqula_atty_kendebaj
аудиокітап
Алты томдық «
Сабақтыңсоңы
Сабақты бекіту: 1.Географиялық білім көздеріне нелер жатады?
2.Жергілікті жерді танып білу үшін қандай құралдарды қолданамыз?
3.Жергілікті жердің табиғатын білу қаншалықты маңызды деп ойлайсың?
Қаншалықты түсінгенін, түсінбеген жерін, жіберген қателіктерін күнделікке толтыру. (5мин)
Не үйрендім?
Не қиын болды?
Түсінбеген жерім
Бақылаушының бағалау парағы Рефлексия Оқушы мен мұғалім кері байланысы. Өз-өзін бағалау ауызша жүзеге асады. Оқушылар мына сұрақтарға жауап бере отырып, сабақта туындаған ойларын тізбектейді:
Алдымен біз былай деп ойладық.....
Одан кейін біз мына проблемаға тап болдық.............
Проблеманы шешу үшін......жасадық.
Бұдан біз..................көрдік.
Демек, бұл мынаны білдіреді.................
Сонымен біз.................деген шешімге келдік
Бағалау Жетістік критерийлері бойынша
Үй жұмысы Жаңа сөздерді жаттау.
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
.
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.1.1.1- география ғылымының салаларға бөлінуін графикалық түрде көрсетіп түсіндіреді
8.1.1.2 -география ғылымы салаларындағы маңызды зерттеулерді анықтайды
Сабақтың мақсаты
Барлығы саяхатшылар мен зерттеушілердің география ғылымының дамуына қосқан үлесін сипаттайды.
Көпшілігі ұлы географиялық ашылулар мәтінін пайдаланып, кескін картаға саяхатшылардың жүрген жолдарын түсіріп түсіндіре алады.
Кейбіреуі саяхатшылар мен зерттеушілердің жүрген жолдарын жоққа шығару немесе дәлелдеу арқылы еңбектеріне баға береді.
Бағалау критерииі
География ғылымының дамуына саяхатшылар мен зерттеушілердің қосқан үлестерін анықтап талдай алады.
Географиялық саяхатшылар мен зерттеушілердің жүрген жерлерін картадан анықтай алады.
Ғалымдардың ғылыми-зерттеулеріне баға бере алады.


title: Тілдік мақсаттар - Сабақтың тақырыбы Географиялық дерек көздері

text:
Оқылым: Берілген мәтінді түсініп оқиды.
Жазылым: Анықтамалар мен ұғымдарды жазады.
Тыңдалым: Мұғалімнің мазмұндауын, оқушылар бірін-бірі және бейне материалды тыңдайды.
Айтылым: Орындаған тапсырмаларын сыныптастары алдында мазмұндау барысында өз ойларын жеткізеді.
Пәндік лексика және терминалогия:
карта, атлас, сурет, мәтін, аэрофотосуреттер, деректі фильм, экспедиция, геолог, табиғат жайлы фильмдер, фотоальбомдар.
Диалогқа қажетті сөз тіркестер:
Аэрофотосуреттер, ғарыштық суреттер дегеніміз ..........
Аэрофотосуреттер, ғарыштық суреттер, карта және бейне фильмдердің ерекшелігі .............
Географиялық дерек көздерге ........, ........, ....., .... кіреді
|


title: Пәнаралық байланыс - Сабақтың тақырыбы Географиялық дерек көздері

text:
Сабақтың басы
3 мин
5 мин
|
Сәлемдесіп, сыныпта ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру «Жылы жүрек-ізгілік тірегі» (тілек айту)
Оқушылар «мозайка» әдісі арқылы 2 топқа бөлінеді (глобус және карта). Суретіне байланысты бірігеді, топ ережесін шығарады.
«Телефон» әдісі арқылы үй тапсырмасын оқушылар бір-бірлерінен сұрайды.
"Екі жұлдыз, бір тілек"әдісі арқылы өзара бағалау.
1-жұлдыз: саяхатшылар мен зерттеушілерді атап беру
2-жұлдыз: саяхатшылар мен зерттеушілердің география ғылымына қосқан үлестерін сипаттау
Тілек: жақсартуға бағытталғын ұсыныс
|
Интербелсенді тақта
Жүрекшелер
Глобус пен картаның суреттерін қима арқылы біріктіру.
Телефондар
|


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы Географиялық дерек көздері

text:
Оқушыларға ой түрткі ретінде жұмбақ шешу ұсынылады.
1. Жерді көрдім қаласы бар
Үйлері жоқ мекендейтін.
Көлді көрдім, өзен көрдім
Сулары жоқ терең дейтін (карта)
2. Доп сынды келбеті,
Онда бар түп-түгел
Әлемнің әлпеті
Бұл не? (глобус)
Оқушылар сабақтың тақырыбымен, мақсатымен, жетістік критерийлерімен, жоспарымен танысады.
Тапсырма: Оқулықтағы мәтінмен танысады, «Түртіп алу» әдісі арқылы терминдерге шолу жасайды, мағынасын түсінеді.
1-қадам: (Ж)
"V"- маған таныс
"+"- мен үшін жаңа
"-" - мен білетін түсінікке сәйкес келмейді
"?"- бұл туралы тереңірек білгім келеді
Аэрофотосурет - ұшақтан немесе басқа ұшатын аппараттан алынған жергілікті жердің суретке түсірілген бейнесі.
|


Ұшақтан түсірілген сурет, Ғарыштық сурет
«Әлемдегі таңғажайып жерлер» атты бейне ролик көрсету арқылы оқушылар аэрофотосурет, карта, ғарыштық фотосуреттерді, бейне фильмді анықтайды.
Дескриптор:
Географиялық дерек көздерінің түрлерін біледі.
"Бағдаршам" арқылы өзара бағалау
|
Тақырыпты түсіндім
|
|
Тақырыпты толық түсінбедім
|
|
Тақырыпты түсінбедім
|
2-қадам. (ТЖ) "Венн диаграммасы"
1топ. «Ұшақтан түсірілген және ғарыштан түсірілген суреттен қандай ерекшелік байқадыңдар?»
2топ. «карта және бейнефильмнің ерекшеліктері қандай?»
Дескриптор:
Географиялық дерек көздерінің бір-бірінен ерекшелегін ажырата алады.
Қалыптастырушы бағалау: Оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалаймын.
3-қадам.(Ж)
1 топ. Географиялық дерек көздерінің агроном мамандығына маңыздылығы.
2 топ. Географиялық дерек көздерінің геолог мамандығына маңыздылығы
Дескриптор:
географиялық дерек көздерінің адам өміріндегі маңыздылығын түсінеді.
Агроном мен геолог мамандықтарында географиялық дерек көздердің қажеттілігін біледі.
Қалыптастырушы бағалау: Оқушыларды смайликтер арқылы бағалаймын.
|
Интербелсенді тақта слайд
География 7-сыныбына арналған оқулық.
Алматы «Атамұра»-2017
14-15 бет
V
+
-
?
Бейне материал
https://www.youtube.com/watch?v=FxImv9R7BY0
Дәптер
|
Сабақтың соңы
9 мин
3 мин
|
«Үш жақты түсіндірме күнделік» әдісі.
(Не ұнады? Не таң қалдырды? Сұрақ.) Оқушылар бүгінгі сабақта не ұнағанын, не таң қалдырғанын және бір сұрақ қояды оқушыларға немесе мұғалімге.
Не ұнады?
|
Не таң қалдырды?
|
Сұрақ
|
|
|
|
Бағалау:
«Баспалдақ» әдісі бойынша оқушылар, өз смайликтеріне бүгінгі сабақта алған әсерлері мен көңіл-күйін жазып, қай сатыда тұрғанын баспалдаққа жабыстыру арқылы көрсетеді.
|
интербелсенді тақта
слайд
Баспалдақ суреті, Стикер
Смайликтер
|
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Оқушылардың қажеттілігін қанағаттанды-ру үшін тапсырмалар мен оларды орындау тәсілдері таңдалып алынды. Оқушылардың барлығы «Түртіп алу» әдісі арқылы карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, бейне фильмді көрсету барысында географиялық дереккөздерінің мәнін түсінеді, анықтама береді.
Оқушылардың көпшілігі «Венн диаграммасы» әдісін орындау барысында карта, аэрофото суреттердің, бейне фильмдердің ерекшелігін салыстырып, ажырата алады.
Оқушылардың кейбіреулері география-лық дереккөздерінің адам өміріндегі, мамандықтардағы маңыздылығын анықтай алады.
|
Бағалау жоспарланған бағалау критерийлері және қалыптастыру бағалау жұмысы арқылы жүзеге асырылады.
«Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы өзара бағаланады. Жеке жұмыс жасаған кезде «Бағдаршам» арқылы өзара бағалау, топтық жұмыс кезінде «Бас бармақ» бағалау әдісі, смайликтер тарату арқылы бағалау қарастырылды. Сабақ соңында нақты өз-өзін бағалауы «Баспалдақ» әдісі және кері байланысқа түсуі «Үш жақты түсіндірме күнделік» әдісі тиімді болады.
|
География кабинетінің санитарлық нормаға сай болуы, жұмыс жасау ережелерін және интербелсенді тақтаны пайдалану кезіндегі қауіпсіздік ережелерін сақтау.
|
1. География 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы «Атамұра»-2017ж


|
Сабақтың тақырыбы Географиялық дерек көздері
|
бет | 1/5 | Дата | 13.04.2022 | өлшемі | 1,04 Mb. | | #30869 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Аққұдық ОМ Алипкарина Д.К. 7кл геогр
Алипкарина Динара Казибайкызы
ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ДЕРЕК КӨЗДЕРІ
Хромтау ауданы, Аққұдық ауылы, «Аққұдық орта мектебі» КММ
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
7.1. - Географияны зерттеу тәсілдері.
7.1.1. - Зерттеу және зерттеушілер
|
Мектеп: Ақтөбе облысы, Хромтау ауданы,
Аққұдық ауылы, «Аққұдық орта мектебі» КММ
|
Күні:
|
Мұғалімнің аты-жөні: Алипкарина Динара Казибайкызы
|
Сынып: 7
Пәні: География
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Географиялық дерек көздері
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
7.1.1.3. – географиялық дерек көздермен жұмыс істейді: карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалық материалдар.
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлығы: географиялық дереккөздері арқылы карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалық материалдар бейне фильмді түсінеді, ажырата алады;
Көпшілігі: географиялық дереккөздерімен жұмыс жасай алады.
Кейбіреулері: географиялық дереккөздерінің адам өміріндегі, мамандықтардағы маңыздылығын түсіндіре алады.
|
Бағалау критерийі
|
Географиялық дерек көздерінің түрлерін айтады.
Географиялық дерек көздерінің бір-бірінен ерекшелегін ажыратады.
Географиялық дерек көздерінің адам өміріндегі, мамандықтарға маңыздылығын түсіндіреді.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы Географиялық дерек көздері


title: Тілдік мақсаттар - Сабақтың тақырыбы Географиялық деректерді визуализациялау Оқыту мақсаты

text:
Тілдік мақсаттар
|
Пән бойынша сөздер мен терминдер:
Картографиялық әдістер: картодиаграмма, картограмма, визуализация
|
Алдыңғы білім
|
Географиялық шартты белгілер мен карталарды сипаттайтын қосымша элементтерді қолдана отырып, тақырыптық карталарды оқып үйренген.
|
Жоспар
|
Сабақтың кезеңдері
|
Сабақта орындалатын іс-әрекеттер
|
ресурстар
|
0-1
|
Сәлемдесу. Сынып ахуалымен танысу.
|
Мультимедиялық презентация
|
Оқушылар сабақтың тақырыбымен, мақсатымен, бағалау критерийлерімен, жоспарымен танысады.
|
Мультимедиялық презентация
|
2-3
4-7
8-25
|
Ой шақыру: Диаграмма, шеңбер диаграмма, гистограмма дегеніміз не? Оларды сызудың шарттары ( қадамдары) қандай? География пәнінде қандай мақсатта қолдануға болады? Осы сұрақтар арқылы географиялық деректерді өңдеу тәсілдерін талдайды.
(М) Мұғалім оқушыларға картодиаграмма, картограмма тәсілін түсіндіреді.Слайд арқылы картодиаграмма мен картограмма үлгілерін көрсетіп, жасалу жолдарын айтып өтеді.
Мұғалім сынып оқушыларын оқушылардың дағдылары бойынша 1,2,3,4 тапсырманы жоғары деңгейлі оқушыларға беріп, 5 тапсырманы картосхема/инфографика жасайтын 3-4 оқушы тұратын бір топ құрып ұйымдастырады.
(Д) (ҚБ) Дербес жұмыс. ҚР өңірлері бойынша туу және өлім-жітім коэффициенті бойынеша статистикалық деректер ұсынылады. Төмендегі №1,2,3,4 тапсырмаларды мұғалім жоғары қабілетті оқушыларға үлестіріп береді.
1-тапсырма
2-тапсырма
3-тапсырма
4-тапсырма
(Т) 5-тапсырманы
Топтық жұмыс. Мұғалім алдын ала дайындалған мәтінді ұсына алады.Оқушыларға жоспар, инфографика талаптарын түсіндіреді.
Берілген мәтінді және ғаламторды пайдаланып ҚР демографиялық жағдайы бойынша инфографика жасаңыз. (Егер де мүмкіндік болса www.easel.ly сайтында жасауға болады)
1-топ . Қазақстанның демографиялық жағдайы
Жоспар:
1.Қазақстанның демографиясының жағдайына шолу жасау
2. Қазақстандағы халық саны тез өсетін және өспей қалған қалалар мен облыстар туралы деректер,таралу аймақтарын картада белгілеу
3.Салдары/болжамдар (2-3 мысал)
4.Көрші елдермен салыстыру
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Инфографика жасауда қойылатын талаптар

text:
Инфографика жасауда қойылатын талаптар:
Мазмұнды болу;
Ұқыпты, таза жасау;
Көп сөз, мәтін қолданбау керек;
Ақпараттарды сурет,сызба, диаграмма арқылы көрсету;
Дескриптор:
|
Қазақстанның физикалық географиялық картасы
Мәтіндер 1.2.3.4.5.
https://informburo.kz/kaz/azastanday-haly-sany-men-el-demografiyasy-turaly-yzyty-derekter.html
|
26-30
31-37
|
Топ өз зерттеулерін сынып алдында қорғайды.
Жеке тапсырма орындаған оқушылардың жасаған картодиаграмма және картограммаларын бүкіл сынып болып талдайды, қорытынды жасайды. Мұғалім кері байланыс жасайды.
Бағалау критерийі:
Әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерді картограмма/картодиаграмма түрінде ұсынады;
-Тақырып бойынша инфографика жасайды;
|
|
38-40
|
Рефлексия :
Бүгінгі сабақта қиын болғаны........................
|
|
Қосымша ақпарат
|
Бөліп оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін сіз не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай күрделі тапсырма бересіз?
|
|


title: Бағалау – Оқушылардың білімін қалай тексересіз?

text:
Қабілеті төмен оқушыларға мұғалім тарапынан көмек керек болуы мүмкін.
Қабілеті жоғары оқушыға арнайы күрделігі жоғарырақ тапсырмалар беріледі. Мысалы,
2-тапсырманы жеке орындатуға болады.
Ауызша тапсырмаларды талдау арқылы кері байланыс жасалынады.
АКТ – оқушылар жоғарыда келтірілген сілтемелер бойынша жүктелген карталармен жұмыс істей алады.
Құндылықтар – өз еліміздің мысалдарымен байланыстыра алуына көмектесу.
Ой толғау Сабақ мақсаттары/оқыту мақсаттары шынайы болды ма?
Бүгін оқушылар нені үйренді?
Оқыту ортасы қандай болды?
Менің бөліп оқытқаным өз мәнінде жүзеге асты ма?
Мен өз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба?
Мен жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?
Төменде берілген бос орынды өз сабағыңызға рефлексия жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сабағыңызға қатысты деген сол жақта келтірілген сұрақтарға жауап беріңіз.
Қорытынды бағалау Ең жақсы өткен екі дүниені атап көрсетіңіз (оқытуға және үйренуге қатысты) 1:
2: Қандай екі дүние сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізуші еді? (оқытуға және үйренуге қатысты) 1: 2: Осы сабақтың барысында мүмкін барлық сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағыма қажет болуы қандай ақпаратты білдім?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiyali-derekterdi-vizualizaciyalau-oitu-m.html?page=4#Осы_сабақтың_барысында_мүмкін_барлық_сынып_немесе_жекелеген_оқушылар_туралы_менің_келесі_сабағыма_қажет_болуы_қандай_ақпаратты_білдім


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiyali-derekterdi-vizualizaciyalau-oitu-m.html?page=4#Төменде_берілген_бос_орынды_өз_сабағыңызға_рефлексия_жүргізу_үшін_пайдаланыңыз._Сабағыңызға_қатысты_деген_сол_жақта_келтірілген_сұрақтарға_жауап_беріңіз.


title: Сабақтың тақырыбы Географиялық деректерді визуализациялау Оқыту мақсаты

text:
2.1 Картография
2.2.Геоинформатика негіздері
|
Мектеп:
|
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Сыныбы: 10-сынып
|
Қатысқан оқушылар саны:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Географиялық деректерді визуализациялау
|
Оқыту мақсаты
|
10.2.2.2 статистикалық деректерді талдау нәтижелері бойынша картограммалар мен картодиаграммаларды жасау;
10.2.2.3 АКТ графикалық редакторларының қолданысымен тақырыптық картасызбаларды жасау;
|
Сабақтың мақсаты
|
Оқушылар статистикалық деректерді талдап картограмма/картодиаграмма түрінде ұсынады. Географиялық деректер бойынша картосхема/ инфографика жасайды.
|
Бағалау критерийі:
Әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерді картограмма/картодиаграмма түрінде ұсынады;
-Тақырып бойынша инфографика жасайды;
|
Қалыптастыратын құндылықтар
|
Өзі-өзіне және айналадағы адамдарға құрмет: Оқушы сыныптастарының пікірлерін сыйлайды және пікірталасқа ат салысады
|
Жауапты азаматтық позиция: Берілген тапсырмаларды нақты жазады және уақытында орындайды. Алған білімін өмірмен байланыстарады
|
Академиялық шындық: Қалыптастырушы бағалау жұмысын орындауда өз біліміне сүйенеді, өзара бағалауда шынайылық танытады.
|
Ашықтық: Топтық жұмысты орындау кезінде оқушылар өзара байланысқа түсу арқылы берілген тапсырмадағы мәселені бірігіп шешуге ат салысады. Оқушылар өздері жасаған туындыларын оқу кезінде бір-біріне сын пікірлер айтады.
|
Тілдік міндеттер
|
Жазылым
|
Тыңдалым
|
Айтылым
|
Оқылым
|
Берілген тапсырмаға қорытыныды жазады
|
Оқушылар мұғалімнің түсіндірмесін тыңдайды.
|
Жасалған қорытындыларын сыныптастары алдында қорғау барысында өз ойларын еркін жеткізеді.
|
Берілген мәтінді, тапсырманы түсініп оқиды.
|
|


Сабақтың тақырыбы: Географиялық деректер Сабақтың мақсаты: 8.1.1.2 географиялық деректерді талдау (сандық және сапалық деректер) 8.1.1.3 географиялық нысандардың, құбылыстардың және үдерістердің модельдерін түрлі материалдардан немесе түрлі техникаларда жасау арқылы ерекшеліктері мен қасиеттерін түсіндіру 8.2.1.2 географиялық шартты белгілер мен карталарды сипаттайтын қосымша элементтерді қолдана отырып, тақырыптық карталарды оқу
Деректерді өңдеу мен талдаудың мақсаттары
*.Деректерді өңдеу компоненттері мен үдерістері
(Р.Марцано бойынша)
Географиялық деректер сипатына қарай сандық және сапалық болады.
.
Сапалық деректер сандардан емес, талдауды қажет ететін хабарлы деректерден тұрады. Хабарлы деректерді әртүрлі пішіндерде, әртүрлі көздерден алынады
Сапалық деректерді өңдеу мен талдау нысанның (құбылыс, үдерістің) өлшенбейтін қасиеттерін анықтайды, сипаттайды, түсіндірме беріледі (карталар, мәтіндер, бейнежазбалар т.б.) сипатталып, талданады, қорытындылар жасалады. Мұнда әртүрлі теориялық әдістер қолданылуы мүмкін.
Сандық деректер географиялық
нысандарды, үдерістер мен құбылыстарды дәл сипаттап, олардың өлшемдері, ауқымдары, мерзімдері және т.б. туралы нақты мәлімет береді.
Сандық деректерді өңдеуде:
Статистикалық
Математикалық әдіс пайдаланылады
Әкімшілік
Халық
Туу
Өлім
Табиғи
бірліктер
саны
(1000 адамға)
(1000 адамға)
өсім
Семей қаласы
Сандық деректерді өңдеу
Графикалық өңдеу.
Алматы облысындағы халық саны
Шартты белгілер мен карталарды сипаттайтын қосымша элементтер дегеніміз не?
Тақырыптық карталар
табиғат құбылыстарының карталары, яғни физико-географиялық карталар;
қоғамдық құбылыстардың карталары, яғни әлеуметтік-экономикалық (экономика, халық, мәдениет, саяси-әкімшілік, тарихи) карталар.
Карталардың шартты белгілері Жанартау макетін жасау үлгісі
https://www.youtube.com/watch?v=KIW6pZgeaWI


title: Сабақтың тақырыбы: Географиялық деректер Сабақтың мақсаты


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiyali-derekter-sabati-masati.html#Тақырыптық_карталар__табиғат_құбылыстарының_карталары,_яғни_физико-географиялық_карталар;


Пәні: География
Сабақтың тақырыбы: Географиялық модельдеу әдістері.
Жоспар: 1.Модельдеу әдісі туралы түсінік
2.Модельдеу әдісінің шығу тарихы
3.Модельдеу әдістемесі
Модельдеу әдісі – ғылыми танымның зерттеу объектілерін олардың модельдерін жасап, зерделеу арқылы танып-білу әдісі. Модельдеу әдісінің пайда болуы техникалық жүйелердің күрделілігіне, материалдық процестер мен құбылыстарды зерттеу қажеттілігіне орай туындайтын ой-түрткілерге, себептерге, тағы басқаға байланысты. Модельдеу кез келген затты мақсатты, жылдам, неғұрлым тиімді тәсілмен зерттеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, модель зерттеліп жатқан объектінің (субъект) баса көңіл қойып отырған қасиеттерін жоғары дәлдікпен бейнелей алады. Ол объектіні құбылыстарға, заттар мен процестерге тән қосалқы белгілерден айырып, ондағы жалпы, негізгі, елеулі заңды белгілерді табуға мүмкіндік береді. Сондықтан модельдеу танымның формасы, әдісі, әрі категориясы болып саналады.
Модельдеу екі түрге бөлінеді.
1) заттық модельдеу зерттеу объектісінің белгілі бір физикалық, геометриялық, динамикалық немесе функционалдық сипаттамаларын нақыштайтын модель жасау арқылы іске асады.
2) Идеалдық модельдеу кезінде модель ретінде сұлбалар, сызбалар, формулалар, табиғи және жасанды тілдердегі сөйлемдер, тағы басқа қолданылады. Мұндай модельдеу түріне математикалық (компьютерлік) модельдеу жатады. Әлдебір құбылысты оның моделі арқылы зерделеу модельдік эксперимент деп аталады. Күрделі жүйелерді зерттеу кезінде көбіне бірін-бірі толықтыратын бірнеше модельдер қолданылуы мүмкін. Кейде бір құбылысты зерттегенде бір-біріне қарама-қайшы келетін модельдер пайдаланып, бұл қайшылық таным дамуының аса жоғары деңгейінде шешімін табуы мүмкін.
Модельдеу танымның басқа да формалары мен әдістерімен (эксперимент, абстрактілеу, гипотеза ұсыну, теория құру, түсініктемелеу, тағы басқа) бірлесе отырып, адам білімінің тереңдей түсінуіне зор ықпал етеді.
Яндекс.Директ
Модельдеу, ол ғылымның жаңадан ашылған жетістігі емес. Модельдеудің тарихы мыңжылдықтармен саналады. Медицина атасы Гиппократ та адамның көзін емдеуде модельдеуді қолданған. Әйтсе де, тек қазір біздің заманымызда модельдеу арнайы пән ретінде, сонымен қатар философиялық ізденістерде де қолданылатын болды. Бұл әдіс электроника мен кибернетиканың дамуына байланысты шынайы төңкеріске әкелуімен түсіндіріледі. Модельдеу ерекше және әмбебап ғылыми таным және кез келген бағытта емес, саналы және жүйелі қолданылатын ұғым ретінде қарастырылады.
Модель таным объектісінің орнын басатын және ол туралы ақпарат көзі болып табылатын материалдық жүйе деп түсіндіріледі. Модельдер зерттеу мақсатына байланысты әр түрлі прициптермен классификацияланады. Солардың ішінен ортақтары ретінде келесілерді көрсетуге болады:
түпнұсқа туралы ақпараттың орындалу әдісі бойынша классификациялау принципі;
адамның оларды жасау барысында қатысу дәрежесіне қарай классификациялау принципі.
Осы принциптерге сәйкес модельдер үш үлкен топқа бөлінеді:
эвристикалық және дидактикалық;
таңбалы және заттық-техникалық;
табиғи және жасанды.
Тереңірек қарастырса, көрсетілген топтардағы модельдер арасында үлкен айырмашылық жоқ.
Таным үрдісінде модельдер әр түрлі функцияларды орындайды. Олар кейбiр құбылыс немесе теорияның интерпретациясын түсiндiруде құрал ретінде қызмет көрсете алады. Ғылыми зерттеулердегi үлкен мәнi модельдің болжаушы (эвристикалық) функциялары болып табылады. Модель жиi ол жөнiнде теорияны шындыққа тексеру мақсаттарына да қызмет жасайды.
Модельдің алуан түрлi функцияларын жалпылай отырып, оның бас гносеология функцияларын көрсетуге болады: модель — бұл мәлiмет көзi; модель — бұл өнер — бiлiмнiң бекiту құралы.
Ғылыми модель — бұл зерттеу пәнін көрсететін және модельді зерттеуде бұл объект туралы жаңа мәлiметтi алуға мүмкiндiк беретін, оның орнын басуға теңбе-тең бейнелеуге қабiлеттi, ойша көрсетiлген немесе заттық жүзеге асырылған жүйе.
Модельдеу — бұл модельдерді жасау және зерттеу әдiсi. Модельдеудегі басты артықшылық — мәлiмет ұсынысының бүтiндiгi. Модельдеу синтетикалық бағытқа негізделеді: бүтiн жүйелерді мүшелейдi және олардың жұмыс жасауын зерттейдi.
Модельдеу — жемiстi әдiс. Ол негiзiнде үш пайдалы мақсаттарға қызмет көрсетедi.
Эвристикалық — жаңа заңдардың табылуы, белгіленуі, жаңа теориялардың құрастырылуы және алған мәлiметтердiң интерпретациясын классификациялау үшiн керек.
Есептеуiш – модельдер арқылы есептеуiш мәселелердiң шешiмдерiн шешу.
Эксперименталды – эмпирикалық тексеру (верификация) болжамын осы немесе басқа модельдерді операция жасау арқылы мәселенiң шешiмін табу.
Пәнді оқытуда пайдаланылатын, қолданылатын негізгі және қосымша әдебиеттердің тізімі 1. Каймулдинова К., Абилмажинова С., Саипов А.География. Жалпы білім беретін мектептердің жаратылыстану-матаматикалық бағытындағы 10-сыныптарға арналған оқулық. Алматы: Мектеп, 2019 ж.
2. Каймулдинова К., Абилмажинова С., Абдиманапов Б. География. Жалпы білім беретін мектептердің жаратылыстану-математикалық бағытындағы 11-сыныптарға арналған оқулық. Алматы: Мектеп, 2020 ж.


title: Сабақтың тақырыбы: Географиялық модельдеу әдістері. Жоспар


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiyali-modeledeu-edisteri-jospar.html#Пәнді_оқытуда_пайдаланылатын,_қолданылатын_негізгі_және_қосымша_әдебиеттердің_тізімі


title: Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер

text:
|
Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер
|
бет | 2/4 | Дата | 21.02.2022 | өлшемі | 95,25 Kb. | | #26060 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 2b2n23Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: номенклатура, пазл, меридиан, параллель, географиялық ендік, географиялық бойлық.
Диалогтар мен жазу үшін қолданылатын тіркестер:
План дегеніміз .............
Шартты белгілер ................
Географиялық типіндегі шартты белгілер ............
Құндылықтарға баулу:
|
Оқушылар бейбітшілік пен келісімді қамтамасыз ету мүмкіндіктерін талдап, ынтымақтастыққа баулу. Өмір бойы білім алу.
|
Пәнаралық байланыс:
|
Математика (координаталармен жұмыс)
|
Алдыңғы білім:
|
«План» және «шартты белгілер» ұғымын біледі. Шартты белгілерді ажырата алады. Жергілікті жердің планын жасай алады. 6 сынып.
Картасхемаларды жасай алады. 7 сынып.
|
Жоспар:
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері

text:
Сабақтың басы
3 мин
Ой қозғау.
3 мин
|
Ұйымдастыру бөлімі.
Оқушылармен амандасып, «Мозайка» әдісі арқылы топқа бөлеміз (шартты белгілер: мектеп, орман).
Үй тапсырмасын тексеру мақсатында «ББҮ» әдісі.
Білемін
|
Білгім келеді
|
Үйрендім
|
|
|
|
|
Шартты белгідердің кескіндері
|
Сабақтың ортасы
3 мин
Жаңа тақырып
2 мин
10 минут
5 минут
12 минут
Қорытындылау
4 мин
|
«Мен - саған, сен – маған» әдісі бойынша үй тапсырмасы мен жаңа сабақты байланыстыру.
1. План дегеніміз не?
2. Шартты белгілер дегеніміз не?
3. Шартты белгілер не үшін қажет?
4. Шартты белгілерді планнан басқа тағы қайдан кездестіреміз?
5.Географиялық типіндегі шартты белгілер картада қалай беріледі?
6.Сендер қандай өзен мен көлдердің атауларын білесіздер?
Ендеше, бүгінгі біздің жаңа сабағымыз картамен байланысты. Яғни географиялық карталардағы номенклатурамен танысу.
Географиялық номенклатура (номенклатура карт) дегеніміз – көп парақты географиялық карталардың әр парағының орналасқан жерін немесе оның картаның басқа парақтарына қатысты орналасу ретін анықтайтын шартты белгілер жүйесі. Карталар номенклатурасы кестелік (карталардың жинақ кестесі немесе каталогына сәйкес картаның әр парағы әріптік, сандық немесе әріп-сандық белгімен белгіленеді), координаталық (картаның әр парағы оның нүктелерінің бірінің немесе парақтың ортаңғы нүктесінің – координатасымен белгіленеді), сандық немесе әріптік-сандық (әрбір параққа сандық немесе сандық-әріптік код беріледі) болуы мүмкін.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiyali-nomenklatura-ou-masati.html?page=3#«Мен_-_саған,_сен_–_маған»_әдісі_бойынша_үй_тапсырмасы_мен_жаңа_сабақты_байланыстыру.

title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері