text:
3. Дамытушылық: оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту.
Сабақтың типі: аралас сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: баяндау, диалог, талдау, түсіндіру, қорытынды.
Сабақтың көрнекілігі: ақын портіреті, шығармалар жинағы, Қазақстан картасы, Исатай мен Махамбеттің суреті,
Пәнаралық байланыс: тарих,география, қазақ тілі.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
1.М.Өтемісұлы өмірі туралы түсінік.
2. «Соғыс» өлеңін жаттау.
ІІІ. Білім тексеру:
Өздерің бұдан бұрын Махамбеттің қандай өлеңін жаттадыңдар?
Махамбет кім?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІV Жаңа сабаққа дайындық - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
1. Топтастыру:
Ел ағасы ержүрек,батыл
Көтеріліс
Шыншыл ақын басшысы
үлкен парасат иесі адал дос
2.Өлеңді мәнерлеп оқу.
Ақын «Қызғыш құс» өлеңін Исатай өлген соң жазды. Көлінен айырылған құс пен өзін салыстыра отырып,екуінің басындағы жайға кінәліні іздейді. Ақынның артықшылығы сол – сарыуайымға салынбай алдағы күрге сенеді.оптемизм басым.
VІ. Түсінік тексеру:
Кубизм әдісі:
Суретте:Ақынның көңіл – күйі өлеңде қалай суреттелген?
Салыстыр: Махамбет пен қызғыш құсты салыстыр. Венн диаграммасы.
Зертте: Махамбет ақын туралы тағы не білесің?
Қолдан: өлеңде лашын құстың, Махамбеттің бейнесі қалай суреттелген? Бұл туралы ойтолғау жаз.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Талда, қолдан, қарсы шық - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Талда, қолдан, қарсы шық: Махамбетті көтеріліске алып шыққан қандай күш? Өзінің көтеріліс жеңілгеннен кейінгі көңіл – күйін қалай суреттейді?
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Екі жақты түсініктеме күнделік жазу.
Өлеңнен үзінді
|
Үзінді жайлы пікір
|
Ой – тұжырым, мазмұнға сәйкес мақал - мәтел
|
|
|
|
|
|
|
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру.
1.М.Өтемісұлы « Қызғыш құс» өлеңін жаттау.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: Ы.Алтынсарин «Өзен»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: Оқушыларды Ыбырай Алтынсаринның өмірі туралы түсінік беру, «Өзен» өлеңіне талдау жасау.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру, мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту.
Сабақтың типі: жаңа сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: мәнерлеп оқу, әңгімелеу,талдау.
Сабақтың көрнекілігі: Ы.Алтынсариннің жинақтар
топтамасы, портреті
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
1. Ы.Алтынсариннің өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет.
Ыбырай – қазақ балалар әдебиетінің атасы.
1841 жылы Қостанай облысында дүниеге келген.
4 жасында әкесі қайтыс болады.
Атасы Балғожа бидің тәрбиесінде өседі.
1850 жылы Ыбырай орыс – қазақ мектебіне оқуға түседі. Оны жеті жылда жақсы бағалармен бітіреді.
1864 жылы Ыбырай қазақ балаларына арнап мектеп ашады.
Ыбырайдың «Өзен», «Дүние қалай етсең табылады?» т.б. өлеңдері бар.
2.«Өзен» өлеңін мәнерлеп оқу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: VІ. Түсінік тексеру - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
VІ. Түсінік тексеру:
*Сұрақ - жауап
Өзеннің табиғаттағы, адам өміріндегі атқарар жүгін ақын қалай көрсеткен?
Өлеңде қандай көркемдегіш сөз және сөз тіркестерін қолданған?
Өлеңнің буын өлшемін және ұйқас түрін анықтаңдар
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Өздік жұмыс:
Өздерің көрген, шомылған өзенді өз сөздеріңмен әңгімелеу және олардың адамның қандай игілігіне жарап жатқанын жазу.
Өлең жолдарынан бейнелі сөздер мен теңеулерді тауып жазу.
*Сөздік жұмысын жүргізу:
Өксіген – шөлдеген мағынасында.
Қынарда – жағасында, маңында.
Жай – орын, қоныс.
Жанабында – жанында, маңында.
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру
1.Ы.Алтынсариннің өмірі туралы мәлімет жинау, жазу.
2. «Өзен» өлеңін жаттау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ жоспары - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: Ы.Алтынсарин «Дүние қалай етсең табылады?» атты әңгімесі
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: Оқушыларды Ыбырай Алтынсаринның «Дүние қалай етсең табылады? » өлеңі туралы түсінікберу, әңгіменің идеялық мазмұнына талдау, оқушыларға ойландыратын сауал бере отырып, пікірін тыңдау, қорытынды жасау.
2. Тәрбиелік: оқушыларды еңбексүйгіштікке, мамандық таңдай білуге, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқушылардың білімдік танымын , шығармашылық қабілетін, тілдік қорын, ізденістерін арттыру.
Сабақтың типі: жаңа сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: мәнерлеп оқу, әңгімелеу,талдау.
Сабақтың көрнекілігі: Ы.Алтынсариннің шығармалар
топтамасы, портреті, еңбек туралы нақыл сөздер.
Пәнаралық байланыс: тіл, экология, еңбек..
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
1.Ы.Алтынсариннің өмірі туралы мәлімет жинау, жазу.
2. «Өзен» өлеңін жаттау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІІ. Білім тексеру - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
ІІІ. Білім тексеру:
«Топтастыру» стратегиясы.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
* «Дүние қалай етсең табылады?» әңгімесін мәнерлеп оқу.
Магнитофоннан әңгіменің қысқаша мазмұнын тыңдату.
Сөздікпен жұмыс
Франк –француз ақшасының атауы.
Мәтіннен көнерген сөздерді табу: купец, реуішті.
VІ. Түсінік тексеру:
*Сұрақ жауап
1.Әңгіменің мазмұнына зер салып оқыңдар.
2.Еңбек етуден ерінген адам қандай болатынын аңғарту.
3.Қайыршы Антонға бейтаныс кісінің ақылы қалай әсер етті?
4.Антон бұл сөзден қандай қорытынды шығарды? Мәтіннен тауып оқыңдар.
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын айту
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Қазақ әдебиетінің үлкен бір саласы – тұрмыс – салт жырлары. Күнделікті тұрмыста өлең айту қазақтың ең қасиетті салты болған. Ондай өлеңдерді, жырларды сондықтан да тұрмыс- салт жырлары деп атаған.
Тұмыс – салт жырларында халықтың өзіне тән тұрмысы, тіршілігі салт – дәстүрі сөз болады, төрт түлік мал және басқа жануарлар туралы, наурыздағы, көктемдегі ел қуанышы туралы жырлар айтылады. тұрмыс – салт жырларының түрлері:
Бесік жыры.
Тұсау кесер жыры.
Жар – жар
Той бастар.
Беташар.
Бата-тілек.
Жоқтау.
Тұрмыс- салт жырларының төрт түлік малға, басқа жануарларға арналған түрлері көп.
Тұрмыс – салт жырларының ең көп тараған түрі – наурыз жырлары. Көктемнің келуін жаңа жылдың келуі деп түсінген халық, күн жылып, мал көкке тойынған шақты қуаныш көріп, жауын көп болсын, ақ мол болсын, елге тоқшылық болсын деп өлеңдер айтқан. Оны біз наурыз жырлары деп атаймыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Венн диаграммасы - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Венн диаграммасы:
Кітаппен жұмыс: рөлдерге бөліп оқу.
Автор сөзі:
Француз жұртының білімді адамының сөзі:
Бейтаныс адамның сөзі:
Антонның сөзі:
Қорытынды: «Екі бетті күнделік» стратегиясы.
-
Әңгімеден алған әсерім
|
Пікірім
|
|
|
|
|
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру
1.«Байлықтың көзі еңбекте» тақырыбында шағын шығарма жазу.
2. «Дүние қалай етсең табылады?» әңгімесін мазмұндау.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: Абай Құнанбайұлы. « Қыс»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: оқушыларға қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы әдеби білім беру, « Қыс» өлеңінің мазмұнын, тілдік ерекшеліктерін меңгерту.
2. Тәрбиелік: оқушыларға эстетикалық тәрбие беру.
3. Дамытушылық: оқушылардың шығармашылықпен жұмыс істеуіне ықпал ету,ойлау шеберлігін, сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
Сабақтың типі: жаңа сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, әңгімелеу, түсіндіру
Сабақтың көрнекілігі: «Абай» энциклопедиясы, ақын портреті, қысты бейнелейтін суреттер, тірек сызбалар.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих, бейнелеу өнері, саз өнері.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
1.Оқушылардың назарын тақтадағы тірек – сызбаға аудару.
2.Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет беру.
Ұлы жазушы М.Әуезов Абай шығармашылығын алғаш зерттеп жүрген кезінде-ақ, былай деген екен: «Абайдың істеп кеткен қызметі-әдебиетімізге асыл іргетас. Бұл асыл іргенің үстіне салынатын ілгері қазақ әдебиетінің дүкені көрікті, көрнекті, нақысты өрнекті болуына лайықты. Қуанамыз! Нанамыз! Марқұм атамыз қазақ халқына халықтығын жоғалтпайтын өшпес белгі орнатты».
Абай (Ибраһим) Құнанбаев 1845 жылы Шығыс Қазақстан облысындағы (бұрынғы Семей облысындағы) Шыңғыс тауында дүниеге келген.
Абайдың әкесі тілге шешен, ақылға бай, әділ ел басқарып, жұртына жақсылық жасаған адам болыпты. Сол кездің өзінде жол бейнетін тартып, қажылық жолына тартып, Меккеге барған. Онда қажылыққа барған қазақтар үшін қонақ үй салдырған. Меккеден келген соң, ел басқаруды қойып, Қарқаралыда мешіт салдырып, мұсылманшылық жолын ұстаған. Абайдың «Арғы атасы қажы ед» атты өлеңіндегі әкесі Құнанбай туралы айтылған сөзін оқып көрелік.
Арғы атасы қажы еді,
Бейістен татқай шәрбәтті.
Жарықтықтың өнері
Айтуға тілді тербетті
Адалдық, ақыл жасынан
Қозғапты, тыныштық бермепті.
Мал түгіл, жанға мырза еді
Әр қиынға сермепті.
Мұңды, шерлі, жоқ-жітік
Аңсап алдын кернепті
Бәрінің көңілін тындырып,
Біреуін ала көрмепті.
Әділ, мырза, ер болып
Әлемге жайған өрнекті.
Тәубесін еске түсіріп,
Тентекті тыйып, жерлепті.
Қазақтың ұлы қамалап,
Іздеген жүзін көрмек-ті.
Ақылынан ап қайтқан
Өлгенше болар ермек-ті.
Ол сыпатты қазақтан
Дүниеге ешкім келмепті.
Өлмейтін атақ қалдырып,
Дүниеге көңілін бөлмепті.
Құнанбай қажы туралы Абайдан артық ешкім айта алмас. Біздің білетініміз: Абайдың ақылды әкеден алған тәлімі, тәрбиесінің көп болғандығы.
Абай өлеңді бала кезінен-ақ сүйді. Әжесі Зере мен анасы Ұлжаннан көптеген әңгімелерді, естеліктерді,ертегі, жырларды тыңдап өсті.
Оқу дегенде, Абай не бары үш жыл мұсылманша, үш ай орысша оқыды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Абайдың табиғат лирикасы - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Абайдың табиғат лирикасы:
Абайдың табиғат лирикасы – ақындық шеберлікпен жазылған сұлу, сырлы жырлар. Жыл мезгілдерін сипаттайтын өлеңдерінде оқушының көз алдына түрлі – түрлі табиғат көріністері келеді: жайқалған бәйшешек, «көгорай шалғын» мен күркіреген өзені бар, тамылжып тұрған шыбынсыз жазда сонда, ақтүтек бораны мен үскірік аязы бар, қылышын сүйреген қытымыр қыс та сонда, аспанын бұлт торлап, гүлі солған, сарғыш даласын шаң басқан, сұрғылт күз де сонда. Табиғат туралы әр өлеңінде ақын әуелі табиғат көріністерін суреттейді, ізінше сол көрініске бөленген қазақ ауылының тіршілік кәсібіне, шаруа жайына көшеді. «Жаз» өлеңінде күркіреп жатқан өзеннің көгорай шалғын жағасына көшіп барып, қонып жатқан ауыл, ақ білегін сыбанып, үй тіккен қыз-келіншектер суреттелсе, «Қыс» өлеңінде шидем мен тон қабаттап киіп, оранып алса да, долы боранға «бет қарауға шыдамай, сырт айналып» мұз жастанған жылқышылар, бет – ауызын үсік шалған жас балалар, суық өтіп, титығы құрыған жылқылар, айналада жортып жүрген аш қасқырлар көз алдымызға келеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
VІ. Түсінік тексеру:
Суретпен жұмыс: сендер қыс бейнесін көз алдыларыңа қалай елестетесіңдер? Абай атамыз қысты қалай суреттеген екен?
Түсініксіз сөздермен жұмыс істеу.
Ұшпа – шашыранды бұлт. Шидем – қойдың жабағысынансыртын қаптап тіккен тон.
Қондыбай, Қанай – кедей ауылдың аттары.
VІІ Жаңа сабақты бекіту.
Өлеңді қандай бөлімдерге бөлуге болады?
(«Қыстың сипаты», « Қысқы ауыл»)
Оқушыларға әр бөлімді жеке – жеке оқыту.
Сатылай кешенді талдау арқылы өлеңнің теориялық мазмұнына көңіл бөлу.
Қыс
Өлең құрылысы
Көркемдеуіш құралдар
Тақырыбы мен идеясы
4.Сұрақтарға жауап беру: Не білдік? Не үйрендік? Не білгің келеді?
Достарыңызбен бөлісу: |


Оқушыларға әдебиет теориясынан білім беру
бет 73/147 Дата 24.02.2022 өлшемі 0,85 Mb. #26321 түрі Сабақ
Байланысты:
Саба ты та ырыбы Кіріспе. дебиет нерді бір саласы Саба ты 5.Оқушылар ға әдебиет теориясынан білім беру.
VІІІ Сабақты қорыту:
Бағалау :
Үй тапсырмасын беру:
1. Абай «Қыс» өлеңін жаттау, өлең соңындағы сұрақтарға жауап беру.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: М. Жұмабаев «Қысқы жолда»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: М.Жұмабаевтың жыр әлемімен танысу, поэзияның тереңіне бойлау, өлеңнің, сөздің астарына, қыр – сырына мән беруге, идеясын түсініп, бағалай білуге баулу.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқулық және қосымша материалдар деректерін тиімді пайдалануға, ойын еркін айтуға, өз пікірін қорғап, айқын да айшықты тілмен сөһйлеуге дағдыландыру.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Оқушыларға әдебиет теориясынан білім беру


text:
|
|
бет | 7/147 | Дата | 24.02.2022 | өлшемі | 0,85 Mb. | | #26321 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Саба ты та ырыбы Кіріспе. дебиет нерді бір саласы Саба ты VІ. Түсінік тексеру:
Сұрақ - жауап
Тұрмыс – салт жырлары дегеніміз не?
Оларды неген тұрмыс – салт жырлары деп атаған?
Тұмыс – салт жырларының қандай түрлері бар?
Тұмыс – салт жырларының ең көп тараған түрі қандай?
Наурыз жыры дегеніміз не?
Оқулықпен жұмыс.
«Малдың баласын сүюі» атты өлеңді мәнерлеп оқу
«Төрт түлік мал туралы» атты өлеңді тізбектеп оқу
VІІІ.Сабақты қорыту:
Бағалау
Үй тапсырмасын беру.
Тұрмыс – салт жырлары туралы түсінік.
«Малдың баласын сүюі» атты өлеңді жаттау
Төрт түлік мал, жан – жануарлар, табиғат құбылыстары туралы жырларды оқу.
Сабақ жоспары
Пән аты: Әдебиет
Сыныбы: 5
Сабақтың тақырыбы: Мақал – мәтелдер
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік: Оқушыға мақал-мәтелдер туралы түсінік беру.
2.Тәрбиелік:Оқушыны адамгершілікке, ізгілікке, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
3.Дамытушылық:Оқушының әдеби, тарихи дүниетанымдарын кеңейту, әдебиет пәніне деген қызығушылығын арттыру.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың типі - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың типі: жаңа сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: мәнерлеп оқу, әңгімелеу,талдау.
Сабақтың көрнекілігі: портрет, тірек сызба суреттер.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
1.C.Торайғыров «Шілде» өлеңін сұрау, өлең соңындағы сұрақтарға жауап беру.
ІІІ. Білім тексеру:
М.Жұмабаев шығармашылығы бойынша іздену жұмыстары.
Мағжан кім?
Оның қандай шығармаларын білесіңдер?
Оқыған жері.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
«Қысқы жолда өлеңін мәнерлеп оқу.
Түсінік беру.
Мәтінмен жұмыс.
VІ. Түсінік тексеру:
Өлеңді сатылай кешенді талдау:
«Қысқы жолда»
Өлең.
5 шумақ.
21 тармақ
8 бунақ
7-8 буын
Аралас ұйқас (а-а-б-б-в-б-г-в)
а) Эпитет «Құлағын қайшыландырып»
ә) Кейіптеу.
«Екі иінінен дем алып», «Сақ – сақ күледі, долданып», «кебін жамылып», «екі санын шапақтап».
Б) Теңеу: «Аңдай ұлып»
9) Қаракөк – аттың аты.
10) Өлең табиғаттың қаталдығы адамға, малға
қауіпті екендігін білдіреді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: VІІ. Жаңа сабақты бекіту - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
1. Оқулықпен жұмыс.
«Қысқы жолда» өлеңінде қай мезгіл туралы айтылған?
Қазір жылдың қай мезгілі?
Қыс туралы тағы қандай ақынның өлеңін білесіңдер?
2.Венн диаграммасы арқылы қыс пен жаз мезгілдерін салыстыру.
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру.
1. Өлеңді жаттау.
2. Қыс туралы әңгіме жазу, сурет салу.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
4. Тоқсан: ІІІ
5. Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: Жамбыл Жабаев « Өтеген батыр»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: оқушыларға Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдеби білім беру, дастанның тақырыбы, идеясы мен мазмұнын меңгерту.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқушыларды пікірлерін ашық айта білуге, бір – бірімен пікір алыса білуге, талдауға , ой – өрістерін дамыта отырып өздіктерінен қорытынды жасауға машықтандыру..
Сабақтың типі: жаңа сабақты түсіндіру.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың әдіс-тәсілі - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың әдіс-тәсілі: түсіндіру, мәнерлеп оқу, әңгімелеу.
Сабақтың көрнекілігі: портрет. Сызба - нұсқалар
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру.
Қызығушылықты ояту кезеңі.
«Ой қозғау» стратегиясы.
А) Суырып салма дегеніміз не?
Ә) «Өлең сөзің даналығы» сөзіне талдау жасау
Б)Ауыз әдебиеті дегеніміз не?
В) Жамбыл жылдан ұзақ ғасыр жасаған ақын
3. «Топтастыру» стратегиясы
Ақынның ақындық, тұлғалық бейнесін жасау.
Өлең сөздің даналығы
Дара жүйрік
Суырып салма
Айтыс ақыны
өнерлі
Ауыз әдебиетін жалғастырушы
Достарыңызбен бөлісу: |


2. Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет беру.
Жамбыл Жабаев (28.02.1846ж. Жамбыл облысы, Хан тауының етегі -22.05.1945ж.) –халық ақыны. Балалық шағы Жетісу өңірінде – осы күнгі Алматы облысының Жамбыл ауданында өткен. Анасы Ұлдан мен нағашысы Қанадан әнші, күйші өнерпаздар екен. Жамбыл жастайынан осындай өнерлі ортада өсіп, ер жеткен. Ол нағашысының соңына ере жүріп, қобыз, домбыра тартуды үйренеді. Жабай баласының бұл беталысын ұнатпай, оған тоқтам салуға тырысқан. Өнерге ұмтылған жас малшы, жалшылар бас қосқанда, түнгі күзет кезінде батырлар жыры, ертегі, аңыз әңгімелер тыңдап, оның кейбірін өзі өлеңдетіп жүрген. Сүйінбай ақынға шәкірт болып, одан бата алған, бірқатар өлең, дастандар үйренген. Содан былай ол: «Менің пірім – Сүйінбай, сөз сөйлемен сыйынбай» деп, жырды өрбіте түскен. Басқа да көптеген атақты ақын-жыршылармен кездесіп, достасқан. Жамбылдың енді бір үлкен мектебі – қазақ фольклор қазынасы болды. Ол жастайынан-ақ «Қобыланды батыр», «Алпамыс батыр» және қырғыздың «Манас» эпосынан үзінділері, Шығыстың «Рүстем» дастанын, «Көрұғлыны», «Жүсіп – Зылиқаны» жатқа жырлады. Сүйінбай ұстазынан Сұраншы, Өтеген батырлар туралы аңыздарды үйренеді. Айтыс өнеріне Жамбыл жастайынан араласқан. Шілдехана, жиын-тойларда қыз-жігіттермен түре, сүре айтысқа түсіп, қарсыластарын көбінде жеңген. 16-17 жасынан-ақ ел аузына ілігіп, «ақын бала» атанды. Бұл жөнінде «Менің өмірбаяным» деген өмірбаяндық
толғауында былай деген. «Топ десе он жетімде тартынбадым, семсердей майдандағы жарқылдадым». Жамбыл – көптеген ақындармен айтысып, жеңіске жеткен, халқымыздың ақындық өнерін дамытуға үлкен үлес қосқан ақын. Өзінің айтуынан, шәкірттерінің жадында сақталғандарынан жазылып алынып, хатқа түскендері мыналар: Жамбыл мен Айкүміс, Бақтыбай мен Жамбыл, Бөлектің қызы мен Жамбыл, Жамбыл мен Сара ақын, Майкөтпен дидарласу, Жамбылдың Шыбыл шалға айтқаны, Жамбыл мен Бөлтірік, Жамбыл мен Сарыбас, Құлмамбет пен Жамбыл, Жамбыл мен Доспанбет, Жамбыл мен Шашубай. Бұлардың бәрі жинақтарына еніп, зерттеулер мен мақалаларда талданып келеді.
Жамбылдың ақындық, айтыскерлік даңқын шығарған – Құлмамбетпен айтысы.
«Талдау» стратегиясы.
Шығарманың композициялық құрылымына талдау жасау
Шығарманың тақырыбы- жайлы қоныс, шұрайлы жер.
Оқиғаның басталуы – Алып келсем елімді Жиделібайсын еліне қалмас еді – ау арманым.
Оқиғаның шиеленісуі – Егер де айтқаныма көнбесеңдер бұл жерді ақырында алар орыс.
Оқиғаның шарықтау шегі – Жиделібайсын дегенн жерге көшелік тіл алсаңдар жерден ауып.
Оқиғаның аяқталуы – Жұрт Өтегеннің тілін алмады, Өтеген еліне өкпелі болып Түркістанға кетті.
Шығарманың идеясы – Ел ертеңі халық қамы.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет беру


text:
|
|
бет | 78/147 | Дата | 24.02.2022 | өлшемі | 0,85 Mb. | | #26321 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Саба ты та ырыбы Кіріспе. дебиет нерді бір саласы Саба ты VІ. Түсінік тексеру:
Сұрақ жауап
Батырдың арманы не?
Батырдың ренжіп, қапалануы неліктен?
Өтеген батыр өз басын ойласа қиналар ма еді?
Мал жайылымына неліктен ерекше мән беріді?
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Шығарманы салыстыру.
.
VІІІ. Сабақты қорыту:
Бағалау:
Үй тапсырмасын беру.
1. Оқулықтан Жамбылдың өмірі мен шығармашылығы туралы мәліметті
2.«Өтеген батыр» дастанының ұнаған шумақтарын жаттау.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: С. Сейфуллин «Ақсақ киік»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: ақын жайлы білетін мәліметтерді тыңдай отырып жаңа мағлуматтар алуына жағдай жасау, «Ақсақ киік» өлеңінің тақырыбы мен идеясын ашу.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Дамытушылық - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
3. Дамытушылық: өз бетінше талдау , зеріттеу жұмыстарына машықтанып, түйінді ой, өзіндік пікір қалыптастыруына жағдай жасау.
Сабақтың типі: аралас сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: мәнерлеп оқу, әңгімелеу,талдау.
Сабақтың көрнекілігі: портрет, тірек сызба суреттер,электронды оқулық.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІІ. Білім тексеру:
Өткен сабақта Сәкен туралы зерттеу деректер жинап келу тапсырылған. Қане, ойымызды ортаға салайық.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Балалар, өлеңнің бастапқы жолдарында баяндалған Арқа, Бетпақдала туралы мәлімет бере кетейін.Арқа, яғни Сарыарқа Орталық Қазақстанды алып жатқан аймақ. Батысынан шығысына дейін 1200 км өңірді алып жатыр. Бетпақдала осы Сарыарқада орналасқан, батысы сазды, шығысы тасты құмды, шөлді жер.
Киік дегеніміз не? Киікті қазақ ақбөкен деп те атайды. Киік шөлді жерді мекендейді. Оның мүйізі медицинада дәрі – дәрмек жасау үшін пайдаланылады. Еті мен мүйізі бағалы.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
VІ. Түсінік тексеру:
Мәнерлеп оқу.
Түсініксіз сөздерді қарандашпен белгілеу.
Қу баялыш –шөптің атауы.
Сегіз көштік – ұзындық өлшемі.
Таңа – жануардың әсем, сұлу мүсіні.
Қос – шатыр күрке.
Бетеге – шөп атауы.
Тақтадағы сөздерді дәптерге жазу.
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Өлең мазмұнына сүйене отырып, өлең ішінен табиғат көрінісі, киіктің сұлу мүсіні, мүшкіл халін суреттеген жолдарды тауып, өз сөзімізбен айтып көрелік.
(Оқушылар өлеңнен тауып айтады.)
Өлеңнен ақынның қандай бейнелі сөздерін байқадық?
Елеңдеп жас балаша жаутаңдайды – теңеу.
Сұрақ - жауап
«Ақсақ киік» өлеңінің тақырыбы не?
С.Сейфуллин «Ақсақ киік» өлеңі арқылы жас ұрпаққа не айтқысы келді?
Табиғатты қорғау, жан – жануарларды қорғау туралы қандай мақал – мәтелдер білесіңдер?
Балалар біз бүгін не білдік, не үйрендік?
-
Инсерт әдісі
|
|
|
Білемін
|
Мен үшін жаңалық
|
Білгім келеді
|
|
|
|
|
|
|
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру.
1. С.Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылы туралы
мәлімет жинау
2.«Ақсақ киік» өлеңін мазмұндау, өздеріңе ұнаған
жерін жаттау.
Сабақ жоспары
1.Пән аты: Әдебиет
2.Сыныбы: 5
3.Күні, айы, жылы:
4.Тоқсан: ІІІ
5.Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: І. Жансүгіров «Күй»
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік: оқушыларға І. Жансүгіров өмірі мен шығармашылығы туралы әдеби білім беру, поэманың негізгі идеясы мен мазмұнын меңгерту.
2.Тәрбиелік: оқушыларды мейірімділікке, адамгершілікке, елжандылыққа тәрбиелеу.
3.Дамытушылық: оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, қосымша деректер арқылы пәнге деген қызығушылықтарын арттыру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Сабақтың типі: жаңа сабақ
Сабақтың түрі: дәстүрлі
Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, мәнерлеп оқу
Сабақтың көрнекілігі: : І. Жансүгіров портреті, «Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, Қазақстан тарихы.
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2.Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3.Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру.
Ақын өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет.
1894 жылы 14 мамырда Алматы облысы Ақсу ауданында туған.
4 жасында анасынан айырылып, әке тәрбиесінде өскен.
1911 жылы ауылдағы қазақ – татар тіліндегі бастауыш мектепті бітіреді.
Ташкетте қазақ – қырғыз институтында, 1925 жылы Мәскеуге оқуға кетеді.
1928 жылы коммунистік журналистика институтын бітіреді.
Балаларға арнап әдемі өлеңдер жазған.
Шығарманы жоспарлау.
І кіріспе:
а) Қобызшы туралы.
ІІ негізгі бөлім:
а) «Бозінген күйі» туралы.
ІІІ қорытынды:
а) Күйдің адам өміріндегі маңызы
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
VІ. Түсінік тексеру:
1.«Талдау» стратегиясы. «Күй» поэмасын үлгіге қарап, оқушылар өздері талдайды
Шығарманың композициялық құрылымына талдау жасау
Шығарманың тақырыбы-
Оқиғаның басталуы –
Оқиғаның шиеленісуі –
Оқиғаның шарықтау шегі –
Оқиғаның аяқталуы –
Шығарманың идеясы –
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Шығарманың негізгі бөлімін жоспармен салыстырғанда:
Молықбайдың ерекше шебер тартатын күйі.
Қобыз үнімен күтімдегі інгеннің маңғаз, сұлу мүсінін бейнелеу.
Сатылған інгеннің зарын тарту.
Ақын қолданған теңеу мен эпитетті табу.
Сұрақ жауап:
« Күй күшті тауды тасты бұзатұғын» деген ақынның ойын сендер қалай дамытар едіңдер?
«Нар идірген» аңызын білетіндерің бар ма?
Поэма өздеріңе қалай әсер етті?
Қылқобыздың зарлы үнін поэмадан таба аласыңдар ма?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: VІІІ. Сабақты қорыту - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
|
|
бет | 83/147 | Дата | 24.02.2022 | өлшемі | 0,85 Mb. | | #26321 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Саба ты та ырыбы Кіріспе. дебиет нерді бір саласы Саба ты VІІІ. Сабақты қорыту:
Бағалау:
Үй тапсырмасын беру.
І. Жансүгіров өмірі мен шығармашылығы туралы түсінік.
«Күй» поэмасы туралы ойтолғау жазу
Сабақ жоспары
1.Пән аты: Әдебиет
2.Сыныбы: 5
3.Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: Мұхтар Әуезов « Ақын қонақтар»
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік: оқушыларға Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы,
тақырып пен идея туралы, « Ақын қонақтар» сюжеті жайында әдеби білім беру.
2.Тәрбиелік: оқушыларды ізгілікке, мейірімділікке тәрбиелеу.
3.Дамытушылық: оқушылардың дүниетанымдарын кеңейту.
Сабақтың типі: аралас
Сабақтың түрі: дәстүрден тыс сабақ
Сабақтың әдіс-тәсілі: баяндау, сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, мәнерлеп оқу
Сабақтың көрнекілігі: М. Әуезовтің портреті, шығармалары
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, Қазақстан тарихы.
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2.Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3.Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: ІІ.Үй тапсырмасын тексеру - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
ІІ.Үй тапсырмасын тексеру: І. Жансүгіров өмірі мен шығармашылығы туралы түсінік.
«Күй» поэмасы туралы ойтолғау жазу
ІІІ. Білім тексеру:
І. Жансүгіров «Күй»поэмасы бойынша
Сұрақ жауап:
« Күй күшті тауды тасты бұзатұғын» деген ақынның ойын сендер қалай дамытар едіңдер?
«Нар идірген» аңызын білетіндерің бар ма?
Поэма өздеріңе қалай әсер етті?
Қылқобыздың зарлы үнін поэмадан таба аласыңдар ма?
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V.Жаңа тақырыпты түсіндіру.
1. Мұхтар Әуезовтің өмірі мен қызметі туралы әңгімелеу.
Қазақ халқының ХХ ғасырдағы ұлы жазушысы, ғалым, қоғам қайраткері Мұхтар Омарханұлы Әуезов 1897 жылы бұрынғы Семей (қазіргі Шығыс Қазақстан)
облысына қарасты Шыңғыстау деген жерде, Абай туған өлкеде дүниеге келген. Өз әкесі Омархан да, атасы Әуез де ескіше сауатты кісілер болған екен. Олар Абаймен жақсы сыйластықты қарым-қатынаста болыпты. Білім сапарын ауыл мектебінен бастаған бала Мұхтардың кішкентай кезінен сусындап өскен рухани қазынасының бірі-Абай өлеңдері. «Атам Әуез Абаймен дос еді. Ол кісі біз сияқты немерелеріне ақынның өлеңдерін де, аудармаларын да көп оқытатын. Әсіресе, Абай
аудармаларын, Татьяна жанының нәзік сырын, оған Онегин жауабын жаттатқызатын», - деп қаламгер кейін өз естеліктерінде жазған.


1908 жылы Семейдегі қалалық училищеде, одан соң мұғалімдік семинарияда оқыған шақтарында ол орыс және шетел әдебиетінің туындыларымен молынан танысады. Мұның бәрі оның шығармашылықпен айналысуына үлкен себепші болған.
М. Әуезовтің тырнақалды туындысы- «Еңлік – Кебек» пьесасы 1917 жылы семинарияда оқып жүрген кезінде жазылған.
Болашақ жазушы, ғұлама ғалым Санкт-Петербург университетінде (1928 жылы аяқтаған), Ташкенттегі Орта Азия университетінде оқыған. 20-30 – жылдары жазушы қаламынан қазақтың байырғы өмірінің көрінісін бейнелеген көптеген әңгімелер туған, ал 20-жылдардың аяғына қарай «Қараш-Қараш оқиғасы» (1927) және «Қилы заман» (1928) повестері жазылған.
Мұхтар Әуезов – қазақ драматургиясының негізін салушылардың бірі, ол- тарихи тақырыптарға арналған ондаған пьесалардың авторы.
Қаламгердің есімін әлемге мәшһүр еткен ең басты туындысы – «Абай жолы» атты 4 кітаптан тұратын тарихи роман-эпопеясы.


title: жылы Семейдегі қалалық училищеде, одан соң мұғалімдік семинарияда


title: Тақырып пен идея туралы әдеби білім беру

text:
Көркем шығармада жазушы көтерген мәселені тақырып деп атайды.
Көркем туындының идеясы дегеніміз – жазушының өзі көтеріп, көркем бейнелеген әлеуметтік мәселелер, адамдар тағдыры арқылы айтпақ ойы, танытпақ шындығы.
М. Әуезов шығармаларының ең биік шыңы – «Абай жолы» романы.Бүгін осы шығарманың үзіндісімен танысамыз.
-Сендер Абай туралы не білесіңдер?
-Оған жас кезінен өлең – жыр әңгімені кім айтқан?
-Абай кімнің тәрбиесінде болған?
Абай Құнанбаев – қазақтың ұлы ақыны. Мұхтар Әуезов – қазақ халқының ұлы жазушысы бүкіл әлемге, бізге Абайды танытқан.
Балалық шағы Шыңғыстау бөктерінде өткен, жастай өлең – жырға құмар болған Абайдың ұстаздары – әжесі Зере, шешесі
Ұлжан. Мұхтар Әуезовтың атасы – Әуез балаға Абайдың өлеңдерін жаттататын
Жас кезінен балалық шағы бір жерде өткен, Мұхтар Әуезов қолжазбаларды жинап, көп жылдан соң өзінің ең үлкен жұмысын «Абай жолы» романын жазып, бүкіл дүние жүзіне Абайды танытты.


text:
VІ. Түсінік тексеру: Оқулықпен жұмыс: үзіндімен танысып, жай жоспар жасау.
Абайдың бейнесі
Екі досы
Абайдың қызығы
Екі қонақ
Осы жоспар арқылы үш деңгейлі тапсырма беріледі.
Тапсырмалар
І
Әдебиет сөздігінен портретке анықтама беру. Жас Абайдың кескін – келбетін жазушы қалай суреттеген? Мұқият қараңдар, оның портретінде қандай өзгеріс болған, ол ненің әсері?
Әңгімеден Абайдың кескін – келбетін тауып, өз бетіңше оқып, түсіну керек.
Мәтінді оқы. Сұраққа жауап бер:
Биыл Абай неше жасқа толды?
Денесі бойы қандай?
Беті, шашы қандай еді?
ІІ Абайдың ендігі ермегі нелер, досы кімдер?Абайдың қарт әжесі Зере, өз анасы Ұлжанқандай абзал қасиеттерімен көрінеді? Суретке қарап, суретші қарт әже Зеренің мейірімділігін, жас Абайдың ынта – ықыласын, көрсете білді ме?
Мәтінді оқып, мазмұнын айту. Әңгіме? Әңгімеші деген кім?
Сұраққа жауап беру:
«Басқа бір ермек, бөлек бір дос тапты...» Олар кімдер?


title: Қорытынды жасалады - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Қорытынды жасалады.
Төмендегі тірек схема толтырылады.
Абайдың портреті
VІІІ.Жаңа сабақты қорыту.
Бағалау:
Үй тапсырмасын беру:
1. М.Әуезовтің өмірі мен қызметі
2 « Ақын қонақтар»туралы түсінік.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
4. Тоқсан: ІІІ
Сабақтың тақырыбы: С.Мұқанов «Лашын»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: оқушыларға С.Мұқановтың өмірі жайлы түсінік беру, «Өмір мектебі» романынан үзінді туралы түсінік беру
2. Тәрбиелік: оқушыларды еңбексүйгіштікке, адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру, өзндік ой толғауларын дамыту.
Сабақтың типі: аралас сабағы.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: түсіндіру, мәнерлеп оқу, әңгімелеу.
Сабақтың көрнекілігі: «Абай» энциклопедиясы
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
1. М.Әуезовтің өмірі мен қызметі
2 « Ақын қонақтар»туралы түсінік.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру.
1.Ақын өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет.
1900 жылы Солтүстік Қазақстан облысында туған.
Молдадан оқып, сауатын ашады.
Абайдың,Ғабдолла Тоқайдың кітаптарын оқып, өседі.
Омбы қаласында мұғалімдік оқу оқиды.
Шығармалары: «Сұлушаш» поэмасы, «Өмір мектебі», «Аққан жұлдыздар», «Балуан Шолақ», «Ботагөз» романдар, повестер жазған.
2.Шығарманы мәтін бойынша бөлімдерге бөлу.
Балтабай ауылында
Балтабайдың Ақметі, оның портреті, атбегілікпен, құсбегілікпен айналысатыны
Ақмет лашынының сипаты
Ақметтің лашынды құс алуға шығаратын мезгілдері.
Лашынның үйрек алу тәсілдері.
Дабыл қағудың мәнісі.
Лашынның қазды алған кездегі амалы.
Лашынға қарсы дуадақтың көрсеткен қайраты.
Құс салудың ең дұрыс мезгілі.
Құстардың таң ата жайылуға шығуы.
Құстардың қойған қаруылына көрінбей, етіртпей баруы.
Дабылдау, құстардың айналып ұшуы.
Лашынды жіберу.
Саятшылық – өмірдің бір қызығы.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-kirispe-edebiet-onerdi-bir-salasi-sabati-masati.html?page=88#ІІ._Үй_тапсырмасын_тексеру:___1._М.Әуезовтің_өмірі_мен_қызметі___2_«_Ақын_қонақтар»туралы_түсінік.__ІV_Жаңа_сабаққа_дайындық


text:
VІ. Түсінік тексеру:
1.«Талдау» стратегиясы. «Лашын» үлгіге қарап, оқушылар өздері талдайды
Шығарманың композициялық құрылымына талдау жасау
Шығарманың тақырыбы-
Оқиғаның басталуы –
Оқиғаның шиеленісуі –
Оқиғаның шарықтау шегі –
Оқиғаның аяқталуы –
Шығарманың идеясы –
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Әр бөлімді әңгімелеп меңгерген соң оны мынадай шығармашылық жоспарға жинақтау:
І Кіріспе:
а)Балтабай ауылында.
ІІ Негізгі бөлім: Саятшылық.
а) құсбегі – Ақмет
б) Ақмет лашынының мүсіні.
в)Ақмет пен лашынның өнері.
г) Шілдеде құс алу.
2. әңгімеден теңеу, эпитетті тауып, дәптерге жазу.
VІІІ. Сабақты қорыту:
Бағалау:
Үй тапсырмасын беру.
С.Мұқанов «Лашын»әңгімелеу.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
4. Тоқсан: ІІІ
5. Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: Ғ.Мүсірепов «Жаңа достар»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: ақын жайлы білетін мәліметтерді тыңдай отырып жаңа мағлуматтар алуына жағдай жасау, «Қазақ солдаты» романынан үзіндінің тақырыбы мен идеясын ашу.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Сабақтың типі: аралас сабағы.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: баяндау, сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, әңгімелеу
Сабақтың көрнекілігі: мақал-мәтелдер
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушымен сәлемдесу.
2. Оқушының зейінін сабаққа аудару
.ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
Тұрмыс-салт жырлары туралы сұрау.
3.Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Мақал – мәтелдер ауыз әдебиетінің бір түрі. Мақал – мәтелдерде көбінесе нақыл, ақыл айтылады. жаманнан сақтандырып, жақсыны үлгі етеді. Мақал – мәтелдердің мәндері, тақырыптары әр алуан; еңбек пен ерлік, жақсы мен жаман, достық пен қастық, ақыл мен өнер- білім, ынтымақ пен бірлік, Отан туралы т.б. болып келеді. Халық өмірдегі өз бақылауларын қорытындылап, тұжырым жасап, ұйқасты сөздермен өнеге, үлгі боларлық мақарлад жасап отырған. Мақал – мәтелдер өлең сөз сияқты көркем, ұйқасып тұрады. Сөйлемдерді өте ықшам, басы артық сөз болмайды, сөздерді басқа сөзбен алмастыруға келмейтін тұрақты кедеді. Мәселен, «Ақыл – жастан, асыл – тастан» деген мақалдың сөздерінің орнына басқа сөз қойып немесе қосып, я алып тастап көрсеңдер ма,ынасының мақал ретінде қуаты да, көркі де, мәні де бұзылып, өз сипатын жоғалтатынына көздерің жетеді.
Ақын – жазушылар шығармаларының жақсы сөздері де мақалға айналып кетіп отырады. Мысалы, Абайдың жаман дос туралы « Күн жауғанда қойныңда, күн ашықта мойныңда», «Күшік асырап ит еттім, ол балтырымды қанатты» деген сияқты сөздері бүгінде мақал ретінде айтылады.
Мақал – халықтың өмірден алған тәжірибесінің ойтұжырымының қорытынды жиынтығы, айқын ойды үлгі өнеге, ақыл ретінде қысқа қайырып, көркем бейнелеп жеткізетін халықтың дана, нақыл сөзі.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
3. Дамытушылық: өз бетінше талдау , зеріттеу жұмыстарына машықтанып, түйінді ой, өзіндік пікір қалыптастыруына жағдай жасау.
Сабақтың типі: аралас сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: мәнерлеп оқу, әңгімелеу,талдау.
Сабақтың көрнекілігі: портрет, тірек сызба суреттер,электронды оқулық.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
С.Мұқанов «Лашын»әңгімелеу.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Электронды оқулықпен жұмыс.
Электронды оқулықтан Ғ.Мүсіреповтың өмірі жайлы мағламаттар алу.
Оқулық бойынша Ғ.Мүсіреповтың өмірі жайлы жоспар бойынша әңгімелеу.
1902 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданында туған.
Ғабит ауыл ақсақалдарына «Қыз Жібек», «Қобланды батыр», «Ер Тарғын» жырларын оқып беріп, жаттап алған.
Әңгіме жазудың шебері.
Пьесалары: «Қыз Жібек», «Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Амангелді» .
Романдары: «Оянған өлке», «Қазақ солдаты».
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
бет 91/147 Дата 24.02.2022 өлшемі 0,85 Mb. #26321 түрі Сабақ
Байланысты:
Саба ты та ырыбы Кіріспе. дебиет нерді бір саласы Саба ты VІ. Түсінік тексеру :
Сұрақ жауап
Шығарма оқиғасы кімнің атынан баяндалады?
Роман қай кездегі өмірді суреттеп отыр?
Қайрош қалаға кіммен және неге қашып келеді?
Жайық өзені, Каспи теңізі көріністері мен Қайроштың көніл күйінде қандай ұқсастық бар?
Шеген мен Бораштың сыртқы кескін – келбетін , мінез – құлқын, іс – әрекетін , тұрмыс – жайын суреттейтін көріністерді мәтіннен табыңдар. Шегеннің портретін ашу үшін жазушы қандай теңеулерді қолданған?
Шеген Қайрошқа неліктен сеніммен қарайды , оған қандай қамқорлық жасалы , қандай шарт қойды? Балалар күнкөріс жолында не істеді?
Қайрош балалар үйіне қалай әікелінді?
Қайрош ана құшағында қандай шаттық сезімге бөленді?
Қайрош шешесімен бірге ауылға қайтып кетпей , неге балалар үйінде қалды? Ол нені арман етеді? Апасы оған қандай аманаттар тапсырды?
Шығарманы ең басты – басты мәселелер бойынша бөлімге бөліп , әр бөлімге лайық ат қойыңдар.
Шығармада жазушы қолданған мақал – мәтелдерді дәптерлеріңе теріп жазыңдар. Осы нақыл сөздердің оқиғаға қандай қатысы бар екенін анықтаңдар.
Жазушының табиғатты суреттеу шеберлігіне ықылас аударыңдар.
Достарыңызбен бөлісу:


text:
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Балалар біз бүгін не білдік, не үйрендік?
-
Инсерт әдісі
|
|
|
Білемін
|
Мен үшін жаңалық
|
Білгім келеді
|
|
|
|
|
|
|
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру.
1. Ғ.Мүсірепов «Жаңа достар» мазмұндау.
2. ойтолғау жазу.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
4. Тоқсан: ІІІ
5. Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: С.Бегалин «Бала Шоқан»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: оқытудың жаңа технологияларына сай Шоқан тұлғасын қалыптастыру, тарих, география, мүсін өнерлерін басшылыққа ала отырып, қосымша мәліметтер арқылы оқушыны жан – жақты білім алуға тарту.
2. Тәрбиелік: шыдамды болуға, жанашырлыққа, уәдеге беріктікке, өнер сүюге тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқушының ой еркіндігін, эстетикалықсезімін дамыту.
Сабақтың типі: дамыта оқыту технологиясының білім жүйесі, сын тұлғасынан ойлау.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ – жауап, ұжымдық, проблема туғызу, даралау, интеграциялау.
Сабақтың көрнекілігі: суреттер, плакат, карта, кітаптар, графопроектор.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география, сурет, мүсін өнері.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
Ғабит Мүсірепов «Жаңа достар» туралы түсінік.
ІІІ. Білім тексеру:
Топтастыру әдісі:
Шоқанның өмірі мен шығармашылығы жайлы оқушылар өздер жазады.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Графопроектор көмегімен, жоспар бойынша салынған слайдтағысуреттерді көре отырып, Шоқан мен Жақыптың қарым – қатынасы арқылы Бала Шоқанның мінездемелік тұлғасын қалыптастырамыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-kirispe-edebiet-onerdi-bir-salasi-sabati-masati.html?page=92#ІІ._Үй_тапсырмасын_тексеру:__Ғабит_Мүсірепов_«Жаңа_достар»_туралы_түсінік.___ІІІ._Білім_тексеру:__Топтастыру_әдісі


text:
VІ. Түсінік тексеру:
Мақал деген не?
Мәтел деген не?
Мақал мен мәтелдің айырмашылығы неден байқалады?
Мақал мен мәтелдің ой түйіндеу тұрғысынан қарағандағы ерекшеліктерін ата?
Мақал мен мәтелдің құрылымы жағынан айырмашылықтарын ата.
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Топтастыру әдісі:
Аяқталға
сөйлем
ой тиянақты
дәлелді
салыстыру екі
бөлімді
сөйлем
немесе сөз
топшылау тіркесі
мағына
қортынды тұспалды
пікір
дәлелдеу
жоқ
VІІІ.Сабақты қорыту:
Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру.
1. 17-22- беттегі мақал – мәтелдерді жатт
Сабақ жоспары
Пән аты: Әдебиет
2.Сыныбы:
3.Күні, айы, жылы: 12 қыркүйек
4.Тоқсан: І
5.Мұғалім: Р.Қалматаева
Сабақтың тақырыбы: Жұмбақтар
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік: оқушыларға жұмбақтар туралы әдеби білім беру, білігін тереңдету, салыстыру, ажырата білу мен оқу, талдау машықтарын қалыптастыру
2.Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
3.Дамытушылық: оқушылардың логикалық ойлауын,ой дәлдігін дамыту,сөйлеу мәдениетін жетілдіру, түрлі амал – тәсілдер арқылы іздендіре отырып шығармашылыққа баулу.
Сабақтың типі: аралас сабағы.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: баяндау, сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, әңгімелеу
Сабақтың көрнекілігі: қосымша әдебиеттер.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
1. 17-22- беттегі мақал – мәтелдерді жаттау
2. Мақал – мәтелдер туралы түсінік.
ІІІ. Білім тексеру:
Оқушыларды іздендіре отырып кестені толтыру.
№
|
Мақал - мәтелдер
|
Тақырыптары
|
1
|
Денсаулық – зор байлық
|
.....
|
2
|
.....
|
Өнер – білім
|
3
|
Досы көпті жау алмайды,...
|
...
|
4
|
....
|
Еңбек
|
5
|
Ата көрген оқ жонар,...
|
...
|
6
|
....
|
Ынтымақ, бірлік
|
7
|
Ерді намыс өлтіреді,....
|
...
|
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Жұмбақ – ауыз әдебиетінің ертеден келе жатқан түрі. Ол адамдардың бір нәрселердің белгілерін екінші нәрсенің белгілері арқылы жұмбақтап айту өнері. Жұмбақ мақал – мәтел сияқты тақпақтап, ұйқастырып айтылады. жұмбақтар өте ертеден келе жатқанмен, әр уақытта халық оның жаңа түрлерін ойлап шығарып отырған. М.Әуезов «Жұмбақ адамның дүниетану жолындағы ойының, қиялының шамасын білдіреді» деген. Жұмбақ болатын заттар: аспан әлемі, жыл мезгілдері, қоршаған табиғат, тұрмыстық заттар,мал, жан – жануарлар, адам оның дене мүшелері, еңбек құралдары,т.б. әр түрлі заттар мен құбылыстар, білім өнер ұғымдары. Жұмбақтар соған байланысты тақырыбы жағынан да сан алуан. Өздерің де кез келген нәрсені жұмбақтап, ұйқасын келтіріп құрастыруларыңа болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Оқиғалар

Мінездеме - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
|
|
бет | 93/147 | Дата | 24.02.2022 | өлшемі | 0,85 Mb. | | #26321 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Саба ты та ырыбы Кіріспе. дебиет нерді бір саласы Саба ты Оқиғалар
|
Мінездеме
|
1-сурет
2-сурет
3-сурет
4-сурет
5- сурет
|
Мысық Шоқанды неге асыға күтті?
Осы оқиға үстіне Шоқанға қандай мінез сай келеді?
Мысық Шоқан аулына баруға неге қорқады?
Жақып Мысықты неге соға алмады?
Шоқан тағы қай қырынан көрінді?
187-беттегі диалогты рөлге бөліп оқу.
Мына суретте кімдер бейнеленген? Олар қайда бар жатыр?шоқан әкесінен неге бөлініп кетті?
Әңгіме қалай аяқталып еді? Шоқан күзектен көшерде Мысықты үйіне неге әкелді?
|
Өнертанығыш, аңғарғыш.
Әлсізді қорғаушы.
Мейірімді, бауырмал.
Уәдеге берік.
Қайырымды.
|
VІ. Түсінік тексеру:
Топтық жұмыс:
І топ
Әңгіме бойынша семантикалық карта толтыру.
ІІ топ
Диалог деген не? сахналап көр.
ІІІ топ
Әңгіменің әр бөліміне ат қойыңдар. Портреттерді табыңдар.
Сэнкуэн әдісі
«Шоқан» (синтез).
Зат есім. Шоқан.
Екі сын есім. Мейірімді, өнертанығыш.
Синоним. Шоқан, Мұхаммед – Қанафия.
Төрт етістік. Кездесті, қорғады, уәде берді, киім берді.
Сөйлем құрау. Шоқан – қазақтың жарық жұлдызы.
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Блиц – турнир.(сұрақ – жауап).
Бала Шоқанның өнерге қызығушылығы болашақ өміріне қалай әсер етті?
Шоқан бабамыздың өмірінен үлгі алуға бола ма?
Жақып пен Мысыққа салыстырмалы сипаттау «Венн диаграммасы
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Үй тапсырмасын беру - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
2.Үй тапсырмасын беру.
«Шоқандай болғым келеді». Шығарма жазу.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
Сабақтың тақырыбы: Қ.Әбдіқадіров «Қажымұқан»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: оқытудың жаңа технологияларына сай Қажымұқан тұлғасын қалыптастыру, тарих, география өнерлерін басшылыққа ала отырып, қосымша мәліметтер арқылы оқушыны жан – жақты білім алуға тарту.
2. Тәрбиелік: шыдамды болуға, жанашырлыққа, уәдеге беріктікке, өнер сүюге тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: оқушының ой еркіндігін, эстетикалық сезімін дамыту.
Сабақтың типі: дамыта оқыту технологиясының білім жүйесі, сын тұлғасынан ойлау.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ – жауап, ұжымдық, проблема туғызу, даралау, интеграциялау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың көрнекілігі - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың көрнекілігі: суреттер, плакат, карта, кітаптар, графопроектор.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география, сурет, мүсін өнері.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
«Шоқандай болғым келеді». Шығарма жазу.
ІІІ. Білім тексеру:
Топтастыру әдісі:
Қажымұқан туралы оқушылар өздерінің білгендерін жазады.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Жазушының өмірі туралы мәлімет.
Қалмақан 1903 жылы Қызылорда облысы Шиелі ауданына қарасты «Қарғалы» деген жерде туған.
Қызылорда облысы Шиелі ауданына қарасты «Қарғалы» деген жерде мектеп үйі бар.
Балаларға арнап өлеңдер мен әңгімелер жазған.
«Өміртайдың ауылы», «Тапқыш», «Тәтті қауын», «Амантай» т.б. әңгімелері бар.
«Мың бір түнді» ең алғаш аударған.
«Қажымұқан» хикаяты француз күрестен дүние жүзінің чемпионы Қажымұқан Мұңайтпасовтың өміріне арнаған.
Мәтінмен жұмыс:
Мәтінді бөлінген бөлімдер бойынша топтарға бөлу және оқу.
І топ
Қар күреген бала,
Жаяу сүйреген шана.
ІІ топ
ІІІ топ
Достарыңызбен бөлісу: |


title: VІ. Түсінік тексеру - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
VІ. Түсінік тексеру:
Сұрақ жауап.
Мұқанның балалық шағы қайда және қандай жағдайда өтті.
Отыз пұт май қатырған кеспекті бала шанаға қалай салды?
Мұқан бір шан шөпті бай үйіне қалай жеткізді?
Мұқанның ерекше күшін байқап, оған достық көмекке келгендер кімдер?
Лебедев мектебі Мұқанға нелерді үйретті?
Париж қаласында Ресейден келген балуандар қандай өнер көрсетті?
Қазақтың ата – анаға мейірімді болу өнегесі шығармада қалай берілген?
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
1.Мұқанның мінез – құлқын, сыртқы түрін шығармадан іріктеп алып, балуанның өсу жолына жоспар жасап, жазба түрде мінездеме беріңдер.
2. « Шана сүйреген Мұқан» деген көріністі жазып, әңгімелеп беріңдер.
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
2.Үй тапсырмасын беру.
« Шана сүйреген Мұқан» деген тақырыпта шағын шығарма жазыңдар.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
4. Тоқсан: ІІІ
5. Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: Қ. Аманжолов «Дауыл»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: ақын жайлы білетін мәліметтерді тыңдай отырып жаңа мағлуматтар алуына жағдай жасау, «Дауыл» өлеңі жайлы түсінік беру, өлеңнің тақырыбы мен идеясын ашу.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: өз бетінше талдау , зеріттеу жұмыстарына машықтанып, түйінді ой, өзіндік пікір қалыптастыруына жағдай жасау.
Сабақтың типі: жаңа сабақ.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: мәнерлеп оқу, әңгімелеу,талдау.
Сабақтың көрнекілігі: портрет, тірек сызба суреттер,электронды оқулық.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІV Жаңа сабаққа дайындық - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Сабақ эпиграфы: Дейсіңдер – ау Қасымның несі басым?
Қасым солай болмаса несі Қасым?
Ақынмын деп қопаңдап жүргендердің
Әммесінен Қасымның десі басым.
(М.Мұқағали)
Тірек сызба арқылы ақын өміріне, шығармашылығына шолу.
Өмір жолы Шығармашылығы
Қарқаралыдағы Балалар Өлеңдері: Поэмалары:
қызыл деген жер. үйінде «Сарыарқа», «Ақын өлімі
тәрбиеленген «Ертіс» туралы аңыз»
«Жайық» «Қытай қызы»
Соғысқа қатысқан «Орал» «Құпия қыз»
«Мен «Бикеш»
Табиғат «Естай –
бөбегі». Қорлығайын».
2.Өлеңді мәнерлеп оқу.
3. ұжымдық жұмыс
Лирика түрі –
Тақырыбы –
Идеясы –
Лирикалық кейіпкерге мінездеме беру
VІ. Түсінік тексеру:
Деңгейлік тапсырмалар:
І деңгей
Өлеңді мәнерлеп оқу, мазмұнын айту.
ІІ деңгей
ІІІ деңгей
Ақынның поэтикалық тіліне талдау.
ІV деңгей
«Өлді деуге бола ма ойлаңдаршы»... атты эссе жазу.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
VІІ. Жаңа сабақты бекіту:
Балалар біз бүгін не білдік, не үйрендік?
-
Инсерт әдісі
|
|
|
Білемін
|
Мен үшін жаңалық
|
Білгім келеді
|
|
|
|
|
|
|
VІІІ.Сабақты қорыту:
1.Бағалау
2.Үй тапсырмасын беру.
1. Қ. Аманжолов «Дауыл» өлеңді жаттау.
2. ойтолғау жазу.
Сабақ жоспары
1. Пән аты: Әдебиет
2. Сыныбы: 5
3. Күні, айы, жылы:
4. Тоқсан: ІІІ
5. Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: Ж. Молдағалиев «Ар- ұят туралы»»
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік : ақын жайлы білетін мәліметтерді тыңдай отырып жаңа мағлуматтар алуына жағдай жасау, «Ар – ұят туралы» өлеңінің тақырыбы мен идеясын ашу.
2. Тәрбиелік: оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, елжандылыққа тәрбиелеу.
3. Дамытушылық: өз бетінше талдау , зеріттеу жұмыстарына машықтанып, түйінді ой, өзіндік пікір қалыптастыруына жағдай жасау.
Сабақтың типі: дамыта оқыту технологиясының білім жүйесі, сын тұлғасынан ойлау.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ – жауап, ұжымдық, проблема туғызу, даралау, интеграциялау.
Сабақтың көрнекілігі: суреттер, плакат, карта, кітаптар, графопроектор.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих,география, сурет, мүсін өнері.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру:
1. Қ. Аманжолов «Дауыл» өлеңді жаттау.
2. Ойтолғау жазу.
ІІІ. Білім тексеру:
Топтастыру әдісі:
Ар – ұят туралы оқушылар өздерінің білгендерін жазады.
ІV Жаңа сабаққа дайындық
1.Сабақ тақырыбын тақтаға жазу
2.Сабақ мақсатын түсіндіру
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру:
Жазушының өмірі туралы мәлімет.
Жұбан Молағалиев 1920 жылы Батыс Қазақстан облысы Сайқұдық деген жерде туған.
Орал ауыл шаруашылық техникумында оқыған.
1940 – 1947 дейін әскер қатарында болған.
«Мен қазақпын деп аталатын поэмасымен қазақ әдебиетінің ірі тұлғасына айналған.
Мәтінмен жұмыс:
Өлеңді мәнерлеп оқу.
Өлеңді компазициясына орай:
А) Шал мен жігіт шатағы
Ә) Ар – ұят туралы.
Б) қорытынды деп жоспар жасау.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-kirispe-edebiet-onerdi-bir-salasi-sabati-masati.html?page=9#ІV_Жаңа_сабаққа_дайындық___1.Сабақ_тақырыбын_тақтаға_жазу___2.Сабақ_мақсатын_түсіндіру__V._Жаңа_тақырыпты_түсіндіру


title: Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет өнердің бір саласы Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақ жоспары
Пән аты: Әдебиет
Сыныбы: 5
Күні, айы, жылы:
Тоқсан: І
Мұғалім:
Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Әдебиет - өнердің бір саласы
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік: Оқушыларға өнердің бір саласы болған –
әдебиет туралы білім беру.
2.Тәрбиелік: Оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, достыққа тәрбиелеу.
3.Дамытушылық: Оқушылардың әдеби дүниетанымдарын кеңейту.
Сабақтың типі: жаңа сабақты түсіндіру сабағы.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабақтың көрнекілігі: «Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы.
Пәнаралық байланыс: тіл, тарих.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен сәлемдесу.
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру.
3. Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару
ІV. Жаңа сабаққа дайындық:
1.Сабақтың тақырыбын тақтаға жазу.
2. Сабақ мақсатын түсіндіру.
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру.
Әдебиет – ол да көркемөнер. Көркем өнердің сәулет, мүсінші, сурет, музыка сияқты түрлері болады.
Көркем әдебиет адамның тілімен берілетіндіктен, өнердің барлық түрінің әсерін тудыра алады. «Дүниенің көрінген һәм көрінбеген сырын түгендеп білмесе, адамдықтың орны болмайды» деп Абай айтқандай, көркем әдебиет бізді адам өмірі, әлемнің сырлары, табиғат келбеті туралы көрінетін және көрінбейтін ұғымдармен сусындата алады, ішкі сезімді аңғарып, сезінуге үйретеді. Сонымен бірге көркем әдебиетте автордың өз көңіл – күй қалауы, өзіндік көзқарасы тұрғысынан жеткізетінін есте ұстаймыз.
Көркем әдебиеттің әр түрін жақсы танып – білген адамның көркем шығарманы дұрыс түсінуге дайындығы болады. Бесінші сыныпта біз оның өлең, дастан, роман повесть сияқты түрін білетін боламыз. Жанрдың еркшеліктерін аңғара отырып, шығарманы көркемөнер түрі ретінде қабылдауға үйренеміз, олардың авторлары туралы түсінік аламыз.
Сондай – ақ әдебиеттің үлкен бір түрі – ауыз әдебиетінің үлгілерімен де танысамыз. Сөйтіп әдебиеттің әр түрін біліп көркем әдебиет туралы тұтас ұғым аламыз. Көркем әдебиет үлгілерін оқу арқылы біз ішкі рухани дүниемізді байыта түсеміз, білімнің адамгершілік қасиеттердің жаңа биіктеріне шығамыз. Дұрыс оқып, сауатты жазуға одан әрі жаттығамыз. Кітап біздің ажырамас досымызға айналатын болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Педагогтің аты-жөні - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Этология пәні, мақсаты мен міндеті Сабақтың мақсаты

text:
табиғат пен қоршаған ортаны,экологиялық ортаны аялауға,тағам өнімдерінің таза болуын қадағалауға үйрету;
-денсаулыққа экологияның зиянды әсерін түсіндіру.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Техниканың жетістіктері қоршаған ортаның өзгеруңне әкеліп соқтырады.Жердегі тіршіліктің бәріне,әсіресе адам денсаулығына бұл жағдай өте төндіреді.
Табиғи ортаның улы қалдықпен,химиялық затпен ластануы адам денсаулығына зиянды әсер етеді.Соңғы уақытта Жер ғаламшарының климаты өзгеріп барады.Жер беті жылынып, соның нәтижесінде жауын-шашын көбейіп,қар көшкіні жиі болып жатыр,олар шаруашылық пен адам денсаулығына аса зиян.
Атмосфералық ауаның зиянды заттармен» (шаң,күл, күйе) және химиялық заттарымен ластануы да денсаулыққа ықпал етеді. Соның нәтижесінде тыныс алу,ас қорыту мүшелерінің,қанның,т.б аурулары көбеюде. Денсаулыққа экологияның зиянды әсерін азайту үшін тек таза су ішу,экологиялық таза өнімдерді пайдалану,көбінесе қала сыртында.таза ауада,өзен, көл жағасында жиі болып, серуендеу қажет. Дұрыс гигиеналық тәртіпті сақтау,жүйелі түрде денені шынықтыру және шынығу жаттығуларымен айналысу адам денсаулығын нығайтып, ағзаның қорғаныс күшін арттырады.
Салаутты өмір салтының ережесін сақтау денсаулықты нығайтады. Ұлы адамдардың пайдалы кеңестерін есте сақтап,табиғаттыаялау керек. Ежелгі грек философы,шипагер Гиппократтың айтуынша «Табиғат-аурудың дәрігері» Дәрігер және философ Аристотель: «Біз нені қажет етсек,сол денсаулыққа пайдалы,бұл-ең әуелі су мен ауа»
Сұрақтар:
1.Адамның теріс қылығына байланысты табиғатта не өзгереді?
2.Экологияның маңызды әсері адам денсаулығына қалай әсер етеді?
3.Экологиялық зиянды факторлардың денсаулыққа кері әсерін жою үшін не істеу керек?
Жақын арадағы демалыс күндерінде достарыңмен,ата-аналарыңмен табиғатта.орманда.тауда,өзенде болдыңба?
5.Экологиялық таза өнімдер дегенді қалай түсінесің?
Егер табиғат аяында болсаң одан алған сезіміңді , алған әсеріңді әңгімелеп бер.
Оқушылар өз ойларын жеткізеді.


title:
Тапсырма . «Табиғатты аялайық» тақырыбында әр бала табиғат түрлерін сипаттап, табиғат көрінісін бейнелейтін тыйым сөздер айтады.
2 Тапсырма

text:
1 Тапсырма. «Табиғатты аялайық» тақырыбында әр бала табиғат түрлерін сипаттап, табиғат көрінісін бейнелейтін тыйым сөздер айтады.
2 Тапсырма: Табиғатқа байланысты мақал-мәтелдер жазу.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.
жәндіктердің табиғаттағы, адам өміріндегі маңызын, паразит жәндіктер қоздыратын аурулар және олармен күресу жолдарын түсіндіру
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Еркін жүріп тіршілік етіп, түрлі ауру тудыратындардың табиғатта және адам өмірінде өзіндік маңызы зор. Бұлардың көпшілігі бактериялармен қоректеніп, суды тазартады. Мысалы жасыл эвленаны санитарлық жәндік деп аталу себебі, ол суды тазартады. Өздері тұщы су шаяндарына, ұсақ шаяндарға, біржасушалы жәндіктерге, балықтар мен шабақтарға, басқа да су жәндіктеріне қорек болады. Біржасушалы жәндіктердің қалдықтарынан су түбіндегі шөгінді құралады. Геолог ғылымдар осы шөгінділер жинақталған жерлерде мұнайдың мол қоры болатындығын анықтаған. Топырақ түзуге де өз үлестерін қосады.
Қарапайымдардың ішінде адам өмірі мен жануарлардың әртурлі мүшелерінде паразиттік тіршілік етіп, түрлі ауру тудыратындары да көп. Соларды мына кестеден қарап, толықтырайық.
Паразитті тіршілік ететін жәндіктер
Жәндік аты --------------- Тудыратын ауру аты.------ Жұқтырушы орта
Дизентерия амебасы ---- Қантышқақ ауруы --------- Жуылмаған көкөніс, лас су
Безгек паразиті ---------- Безгек ауруы ----------------- Безгек масасы
Трипанасома ----------- Адамда ұйқы ауруы. Жылқыда киеңкі.
--------------------------- Сиырда су ауруы ----------- Сона, қандала, цеце шыбыны
Лейшмания -------------- Лейшманиоз ------------------ Құм шіркейі
Құртамыш ---------------- Кокцидиоз -------------------- Лас қол, лас су
Лямблия ------------------- Лямблиоз --------------------- Лас, қайнамаған су
1 Тапсырма . Паразитті жәндіктер деген ұғымды қалай түсінеміз?
2. Қандай аурулар біржасушалы паразиттер арқылы таралады.
3. «Ауырып ем іздегенше, ауырмаудың жолын ізде» деген халық нақылын қалай түсінесің?тақырыбында өз ойыңды жаз
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Дұрыс тамақтану, уақытылы тамақтану туралы түсінік қалыптастыру; оқушылардың ой-өрісін дамыту, салауатты өмір салтын ұстанудыдәріптеу.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Адамзат денсаулығын сақтаудың басты шарты - дұрыс тамақтану. Сондықтан тамақтануға ерекше көңіл бөлген жөн. Тамақтың құрамының құндылығы басты назарда болғаны дұрыс.Тиімді, дұрыс тамақтану денсаулықты сақтауға, организмнің қалыпты өсуі мен дамуына, жұмыс қабілетінің жоғарылауына және организмнің қоршаған ортаның әртүрлі жағымсыз әсеріне қарсылығын күшейтуге ықпалын тигізеді.
Әсіресе, «Ұрпақ денсаулығы – ұлттың саулығы»- демекші, дені сау ұрпақ қалыптастыру үшін – оны назардан тыс қалдыруға болмайды.
Дұрыс тамақтану ережелері: · тамақты үстелдің басында отырып қабылдау керек. Егер тамаққа зейін салмаған жағдайда, адам тойғанын білмей қалып, артығымен тамақтанады. · тамақты асықпай, мұқият шайнап, тамақтану режимін сақтап жеу керек. тамақты жиі және аз мөлшерде, күніне бес рет қабылдаған жөн. · тамақтанған соң дереу шай ішуге болмайды. Себебі шайдың құрамында темірді ыдырататын заттар болады. Шайдың орына шырын ішкен жөн. · таңертеңгі асты мұқият қабылдау. Егер организм 10-12 сағат тамақ қабылдамаса, онда организмдегі қант азайып кетеді. Ертеңгі асты ішпесе, түсте артығымен қабылдайсыз, нәтижесінде асқазанға ауыртпалық түсіресіз. Дұрыс тамақтанудың негізгі шарттары: 1. Тағамның құрамында негізгі қоректік заттар (белок, көмірсу, май) болуы тиіс. 2. Тамақ рационында (дәрумендер, тағамдық талшықтар) болуы тиіс. 3. Тамақ нәрлілігінің адамның жасына, мамандығына, денсаулық күйіне, табиғи-климаттық жағдайларына сәйкестігі. 4. Тәулік бойы тамақтану тәртібін, мөлшерін сақтау. 5. Тағамдарсанитарлық-гигиена талаптарынасәйкесболуыкерек.1 Тапсырма . 1.Пайдалы заттар, зиянды заттар жіктеп жазу. 2.« Дұрыс тамақтану — денсаулық кепілі» тақырыбында эссе жазу.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Пайдалы және зиянды өсімдіктер,олардың табиғаттағы рөлі.
Сабақтың мақсаты:
Оқушыларға өсімдіктердің көптүрлілігін және маңызы жайлы түсінік беру, білімдерін арттыру.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Мақсаты: Оқушыларға өсімдіктердің көптүрлілігін және маңызы жайлы түсінік беру, білімдерін арттыру
2 Өсімдіктер әлемі – тірі табиғаттың бір бөлігі.Адамзаттың да, жануарладың әлемінің де өмірі шынында да осы өсімдіктер дүниесіне тығыз байланысты. Әлемде көзге көрінетін өсімдіктер әр алуан. ХҮІІІ ғасырда швед ғалымы К. Линней өсімдіктердің көптеген түрлерін анықтап, 6000 түрі ғана белгілі болды.
Өсімдіктің таралу жолдары әртүрлі. Климаты суық жерлерге қарағанда жылы тропикалық және субтропикалық жерлерде өсімдіктің түрлері де өте көп.
Мысалы: Гренландия аралында – 390 түрлі
Сахарада – 300 дей
Бразилияда – 40 000 түр
Индияда – 21 000 түр
Қытайда – 20 000 түр
Африканың тропикалық аудандарында – 13 000 өсімдік түрі кездеседі.
Жер бетіндегі табиғат жағдайлары әр жерде әртүрлі. Бір жерде үнемі жаз, екінші жерде үнемі қыс , ал тағы бір тұста жылдың барлық мезгілдері айқын байқалады.
Өсімдіктер құрлықта және суда, тундра мен шөл далада , тауларда және мұздықтарда да кездеседі.
Экватор маңы сияқты жыл бойы жаз болып тұратын аймақтарда жылу сүйгіш өсімдіктер мен жемістер өседі. ( мысалы. ЗӘЙТҮН, МАНДАРИН, БАНАН
Шөл далаларда ыстыққа төзімді және суды үнемді әрі аз пайдалануға бейімделген өсімдіктер өседі. Мысалы: сексеуіл бірнеше айлар бойы сусыз тіршілік етуге бейім.
Мұхиттар мен теңіздерде, өзендер мен көлдерде балдырлар , теңіз капустасы және маржанды рифтерде өсетін ерекше өсімдіктің түрлері өседі.Бұл өсімдіктер су жануарларына қорек болып қана қоймай, судың құрамындағы заттардың тепе-теңдік жағдайына әсер етуші.
Өсімдіктер табиғатта үлкен роль атқарады.. Жануарлар алуан түрлі өсімдіктермен қоректенеді. Адам өз тіршілігінде көптеген мәдени өсімдіктерді пайдаланады. Егістіктермен мал жайылымдары ауыл шаруашылығының қайнар көзі болып табылады.
Өсімдіксіз біз көріп жүрген табиғат мұндай көркем, әрі сұлу болмас еді. Қызыл жасыл түспен боялмаған гүлдерсіз ешқандай қаланың , ауылдың көркі сұлу болмас еді.
1-тапсырма:
Пайдалы және зиянды өсімдіктерді жазады.
Пайдалы өсімдіктер.
Зиянды өсімдіктер.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.


text:
Сабақтың басы
Сабақ ортасы
|
Рапорт.
Сабақтың тақырыбы:
Жаңа тақырып
Үй тапсырмасын сұрау:
1. Топтасып тіршілік ету қандай жануарларға тән?
2. Құмырсқа, балара, ара сияқты бунақденелілердің бір-біріне өзара «ақпарат беретін тілін» не сбепті бай дейміз?
3. Бұларды неліктен қоғамдық жәндіктер дейді?
3 Көзге арналған жаттығу жұмыстары -Жоғары және төмен 10 рет қарау
-Оңға және солға 10 рет қарау
-Көзді жұмып 10 секунд демалу
4 Жаңа-ақпарат Жануарлардың жеке-дара және топтық мінез-қылығын, тіршілік қалпын зерттеу, балық өсіру, құс, аң, мал шаруашылықарын дамыту құстардың жылы жаққа қайту кезінде әуеде ұшақтармен қақтығысып қалуын болдырмау сияқты аса маңызды шараларды сауатты түрде іске асыруға мүмкіндік береді. Қазір 35 елде авиациялық-орнитологиялық қызметпен шұғылданатын комитеттер, басқа да ұйымдар бар. Олардың қолында топтасып тіршілік ететін немесе топтасып ұшатын құстардың мінез-қылығын зерттеп, соған сәйкес жасалған радиолокатор сияқты қуатты техника бар. Осындай техниканың көмегімен әуе жолындағы құстардың топтарын тауып, оларды үркіту арқылы ұшақтың әуе жолын тазартады. Сол сияқты балықтардың, құстардың, сүтқоректілердің түрлерін жаппай құртып алмау үшін адам олардың аулау мерзімін жақсы білуі керек. Мысалы, теңізден тұщы суларға қарай өрістеп келе жатқан бекіре балығын аулауға тыйым салынады. Ұя салып балапан шығару үшін туған жеріне топ-тпо болып қайтатын жыл құстарын дәл осы мерзімде ауламайды. Ал арқар, мал, тау ешкісі, түлкі және осылар сияқты аңдарды буаз кезінде аулауды біздің халық «үлкен күнә» деп есептеген. Бұған заңмен де тыйым салынған. Белгілі бір табиғи бірлестіктің тіршілігі одан әрі жалғасуы үшін ең алдымен, өндірушілердің тіршілігіне қажетті қоректік заттар қоры болуы керек. Өсімдіктер су мен минералды тұздарды топырақтан алады. Топырақтағы минералды тұздардың қоры шексіземес, өсіп тұрған өсімдіктер тұқым салып, мезгілі жеткенде қурайды, шіриді. Оның денесіндегі күрделі органикалық заттар ыдырап, қарапайым минералды тұздаға айналады.
1. Жануарлардың топтық мінез-қылығының табиғатта қандай маңызы бар?
2. Жануарлардың уақытша топтасып тіршілік етуіне мысалдар келтіріп әңгімелеңдер.
3. Қарапайымдылар, өсімдік бітесі, өрмекшілер қалай таралады?
6. Үйге тапсырма. Жануарлардың мінез-қылығы туралы білімді іс жүзінде пайдалану
|
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен танысады.
|
youtube•
|


text:
Оқушылардың «денсаулық» құндылығы туралы түсініктерін кеңейту.
Денсаулықтың адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіру, оны күту іскерліктерін дамыту;
Дене, жеке бас гигиенасын сақтау және жаман қылықтардан бойын аулақ ұстауға тәрбиелеу.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Оқушылардың «денсаулық» құндылығы туралы түсініктерін кеңейту.
Денсаулықтың адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіру, оны күту іскерліктерін дамыту;
Дене, жеке бас гигиенасын сақтау және жаман қылықтардан бойын аулақ ұстауға тәрбиелеу.
Сонымен балалар, біз болашақ Қазақстан Республикасының азаматтары бүгінгі мектеп табалдырығындағы оқушылар денсаулығымызға жастайымыздан қамқор болуымыз қажет.
Қазіргі кезде жеткіншектердің денсаулығын сақтау және салауатты өмір сүруін қалыптастыру қажеттілігіне байланысты бүкіл оқу тәрбие жүйесін валеологизациалау қажеттілігі туындап отыр. Халықаралық денсаулық сақтау ұйымының есебі бойынша адам денсаулығына 10% дәрігерлік көмек, 15% - тұқым қуалаушылықтан, 25% - қоршаған ортадан, ал 50% - адамның өзіне, өмір сүру қалпына байланысты
1-тапсырма: *Денсаулық сөзінің мағынасын ашқызу.
Д - дұрыс дем алу.
Е - ерінбеу
Н - ниеттену
С – спортпен шұғылдану.
А – ағзаны шынықтыру
У - уақытты дұрыс пайдалану.
Л - лайықты өмір сүру
Ы - ынта - ықылас алға жетелейді
Қ – қозғалыс ағзаны шынықтырады
2-тапсырма:
Денсаулыққа дұрыс әсер ететін факторлар.
Денсаулыққа кері әсер ететін факторлар.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Атмосфера қабаты туралы оқушыларға түсінік бере отырып, оның жер қабықтары ішіндегі ерекшелігі туралы ұғым қалыптастыру. Атмосфера қабаттарының ерекшеліктерін, оның маңыздылығын айта отырып, оны зерттеу мәселелеріне тоқталу.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Атмосфера қабаты туралы оқушыларға түсінік бере отырып, оның жер қабықтары ішіндегі ерекшелігі туралы ұғым қалыптастыру. Атмосфера қабаттарының ерекшеліктерін, оның маңыздылығын айта отырып, оны зерттеу мәселелеріне тоқталу.
Атмосфера - жерді қоршап тұрған газды қабықша. Жер бетіндегі барлық процестердің жүруін қамтамасыз етіп, адамзат тіршілігінің барлық жақтарына әсер етеді.
1-тапсырма: Жер шарын атмосфера деп аталатын ауа қабығы қоршап жатыр.Атмосфера(грекше атмос-бу, сфера-шар) – деген мағынаны білдіреді.Ол жердің ең сыртқы қабағы.Ауа дегеніміз – әр түрлі газдардың қосындысы.
Оқулықпен жұмыс.


title:
Қабаттары

Ерекшелігі сипаты - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Этология пәні, мақсаты мен міндеті Сабақтың мақсаты

text:
Экология пәні нені оқытады. Өзге ғылымдармен байланысы.
Сабақтың мақсаты:
1.Оқушыларға табиғат пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың физиологиялық өсіп жетуіне экологиялық мәдениеттің ауадай қажет екендігі жөнінде көз жеткізу.
2. Экологиялық аймақтар туралы мағұлмат бере отырып экология ұғымын жан-жақты ұғындыру.
3. Табиғатты сүйе білуге, қорғай білуге, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: 1.Оқушыларға табиғат пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың физиологиялық өсіп жетуіне экологиялық мәдениеттің ауадай қажет екендігі жөнінде көз жеткізу.
2. Экологиялық аймақтар туралы мағұлмат бере отырып экология ұғымын жан-жақты ұғындыру.
3. Табиғатты сүйе білуге, қорғай білуге, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
«Қазақстандағы қазіргі экологиялық проблемалар» Қазақстан Еуразия құрлығының орталық бөлігінде кең байтақ жерді алып жатыр. Ол жердің аумағы жөнінен дүние үзі бойынша 9 орында. Қазақстанның табиғат байлықтары сан алуан. Қазіргі таңда Қазақстан дүние жүзіндегі экологиялық зардаптарды көп көріп отырған мемлекеттің бірі. Адам өзіне керектің бәрін табиғаттан алады.Сол арқылы табиғатты өзгертеді. Неміс ғалымы Александр Гумбольт «Адамның алдынан орман кездессе, артында шөп қалады.» деп дәл айтқан. Табиғаттың өзгеруінен елге экономикалық, әлеуметтік шығындар келеді. Жер климаты өзгереді. Осыдан барып экологиялық қауіп пайда болады.
1-тапсырма: 1.Экология нені зерттейтін ғылым? 2.Экологиялық факторлардың түрлерін атаңыз.


title: Жалпы экология ғылымының салаларын атаңыз

text:
Табиғаттағы құбылыстардың әр түрлі болатындығын түсіндіру және оларды ажырата білуге үйрету
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Табиғаттағы құбылыстардың әр түрлі болатындығын түсіндіру және оларды ажырата білуге үйрету.
Құбылыс Мысалы Жарық Дыбыс Электрлік Физикалық Химиялық 1-тапсырма: Дұрыс жауабын белгіле.
1. Бізді қоршаған табиғат .... әсерінен ұдайы өзгереді.
а) процестердің; ә) құбылыстардың; б) жаратылыстанудың.
2. Жарықтың шағылысуы:
а) жарық шығару; ә) электрлі б) жылу бөліну
3. Теледидар, радионы пайдалануда қолданатын құбылыс:
а) химиялық; ә) физикалық; б) электрлі
4. Метеорологиялық құбылыс бұл:
а) желдің қозғалуы; ә) сүттің тасуы; б) дәннің өсіп шығуы.
5. Жарықтың табиғи көзі
а) от жағу; ә) майшам; б) Күн
6. И. Ньютон дәлелдеген жарық түстері:
а) 7; ә)6; б) 9.
7. Жарықтың жасанды түрі
а) майшам; ә) сәулелілер; б) Ай. 2-тапсырма: 1.Найзағай ойнап тұрғанда адам өзін қалай алып жүру керек? Қысқаша қағидасын жаз. 2.Жылдық маусымдарда қандай биологиялық және метеорологиялық құбылыстарды байқауға болады?
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.
Педагогтің аты-жөні:
Жумалиева Умит Болатбековна
Күні:
Сынып: 6
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Қоқыс заттардың түрлері мен зияны
Сабақтың мақсаты:
Қоршаған ортаның қазіргі экологиялық жағдайлары..
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Қоршаған ортаның қазіргі экологиялық жағдайлары. Гидросфера, литосфера, атмосфера, биосфера арасындағы өзара байланыс және олардың экологиялық жағдайлары. Экологиялық жағдайларды төмендететін факторларды көрсету арқылы өзекті проблемаларды шешу жолдарын анықтау.
Әр мемлекет өз елінің бас қалаларына ерекше көңіл бөледі. Заманауи инфрақұрылым, жаңа ғимараттар мен тұрғын үйлер, балабақшалар мен мектептер, қызмет көрсету және демалыс орындары – бәрі-бәрі шаһардың көркін ашатын, мәртебесін арттыратын нысандар болуы шарт. Халық көп шоғырланған мегополистерде көше, аула, ауа тазалығын сақтау және бір тәулікте тау болып жиналатын қоқыс мәселесі еріксіз алаңдатады.
1-тапсырма:
Ластағыш заттарды мысалға ала Қазіргі экологиялық жағдайларды негізге ала
отырып презентация дайындау. отырып, постер қорғау.
Зиянды заттар адам организміне өздерің тұратын мемлекеттегі экологиялық
қандай жолдармен келеді. Сызба проблемалар туралы не айта аласындар?
нұсқа ретінде көрсетіңдер. Мәліметтер жинақтаңдар.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.
Педагогтің аты-жөні:
Жумалиева Умит Болатбековна
Күні:
Сынып: 6
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Жойылып бара жатқан құстар мен жануарлар.
Сабақтың мақсаты:
Жойылып бара жатқан құстар мен жануарларды түсіндіу және ажыра білуге үйрету.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Жойылып бара жатқан құстар мен жануарларды түсіндіу және ажыра білуге үйрету
1-тапсырма: Диаграмма жасайды. «Қазақ станның Қызыл кітабының» жануарларға арналған бірінші басылымында омыртқалы жануарлардың – 87 түрі, соның ішінде, балықтың – 4, қосмекенділердің – 1, бауырымен жорғалаушылардың – 8, құстардың – 43, сүтқоректілердің 31 түрі тіркелді.
Кітаптың екінші басылымына омыртқалы жануарлардың 129 түрі мен түр тармақтары тіркелді. Онда балықтардың – 16, қосмекенділердің – 3, бауырымен жорғалаушылардың – 10, құстардың – 58, сүтқоректілердің 42 түрі мен түр тармақтары туралы мәлімет бе рілген. «Қазақстанның Қызыл кіта бы ның» екінші басылымында алғаш рет омыртқасыз жануарлардың 105 түрі берілді, онда жәндіктердің – 96, ша янтәрізділердің – 1, ұлулардың – 6, құрттардың 2 түрі туралы деректер тіркелген.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.
Педагогтің аты-жөні:
Жумалиева Умит Болатбековна
Күні:
Сынып: 6
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Табиғи қорлар және олардың адам үшін қажеттілігі.
Сабақтың мақсаты:
Табиғи қорлар қалыптасу кезеңдерін,,адам
әрекеттерінің әсерінен болатын табиғат компоненттерінің
өзгеруіне тоқталу
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Табиғи қорлар қалыптасу кезеңдерін,,адам әрекеттерінің әсерінен болатын табиғат компоненттерінің өзгеруіне тоқталу
Табиғи қорлар — табиғи ортаның, қоғамның материалдық және рухани мұқтажын қамтамасыз ету үшін, өндірісте пайдаланылатын бөлігі. Табиғи қорларды тиімді пайдалану және адамзатты өне бойын табиғи қормен қамтамасыз ету өте күрделі мәселелердің бірі болып отыр. Сондықтан табиғи қорларды сарқылтпау үшін қалпына келмейтін табиғат байлықтарын тиімді пайдалануға, шикізаттың, отынның, энергияның жаңа көздерін іздеуге барлық күш жұмылдыруда. Бұл шараларды іске асырудың маңызды жолдары басқа (арзан) шикізатты кеңінен қолдану және жан-жақты толық пайдалану.
1-тапсырма:
«Сарқылатын», «Қалпына келетін» табиғи
қорлар туралы салыстырмалы кесте толтырады.
Сарқылатын
Қалпына келетін
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.
Педагогтің аты-жөні:
Жумалиева Умит Болатбековна
Күні:
Сынып: 6
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Су қорлары. Судың лластануы мен себептері. Қорғау шаралары.
Сабақтың мақсаты:
Су пайдаланудың адамдарға тигізетін пайдасы мен кері әсері және одан құтқарудың тиімді әдістері туралы оқушыларға түсінік беру.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты:
Су пайдаланудың адамдарға тигізетін пайдасы мен кері әсері және одан құтқарудың тиімді әдістері туралы оқушыларға түсінік беру.
Cу тіршілік нәрі. Тіршілікке қажетті бес жағдайдың бірі су екенін білесіңдер. Су бар жерде тіршілік бар. Адам тәулігіне 4-5 литр су ішеді. Адам баласы тамақ ішпей бір айдан астам өмір сүре алады. Ал сусыз үш күнде өмір сүре алмайды. Су күнделікті тұрмыста, егістікте, өндірісте пайдалануға қажет. Жер бетінің 23-нен астамын су алып жатыр. Бірақ оның 98%- ы пайдалануға жарамсыз. Теңіз, мұхит сулары ащы. Жер бетіндегі судың 2%- ы ғана тұщы су. Жер шарының 60%-нда тұратын адамдар тұщы су аз болуынан зардап шегуде. Мысалы, Грецияның Афины және Персияға жақын аудандарда ауыз су жеткіліксіз. Югославияға су кемемен жеткізіледі. Біздің елімізде су жеткілікті. Бірақ сол суды біз ластанудан қорғауымыз керек. Біздің экологияға жауапсыз қарауымыздан ауыз су бүлінуде. Суда улы заттар өте көп. Судың ластануы денсаулыққа зиян.
Ойын. «Кім көп біледі?» Су туралы мақал-мәтелдер айту.
- Судың да сұрауы бар.
- Сулы жер – нулы жер.
- Сағадағы су ішеді, жағадағы у ішеді.
- Су тіршілік көзі
1-тапсырма:
Ой толғау. Еркін жазу стратегиясы. «Су тіршілік мекені». Оқушылар су туралы өз ойларын жазады.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Оқушыларға қоршаған орта жайлы білім беру,
табиғат адамзаттың еңбек етіп, өмір сүретін
ортасы екендігін түсіндіру.
2. Оқушылардың қоршаған орта, табиғат жайлы
білімдерін кеңейту, табиғатқа деген
жанашырлықтарын арттыру. Шығармашылық
ізденіс арқылы жергілікті жердің табиғатын оқып
- үйренуге дағдыландыру.
3. Табиғаттың байлығын бағалай білуге, табиғатты
сүюге, туған жер табиғатын қорғауға, аялай білуге
тәрбиелеу.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып: Мақсаты: Оқушыларға қоршаған орта жайлы білім беру,
табиғат адамзаттың еңбек етіп, өмір сүретін
ортасы екендігін түсіндіру.
2. Оқушылардың қоршаған орта, табиғат жайлы
білімдерін кеңейту, табиғатқа деген
жанашырлықтарын арттыру. Шығармашылық
ізденіс арқылы жергілікті жердің табиғатын оқып
- үйренуге дағдыландыру.
3. Табиғаттың байлығын бағалай білуге, табиғатты
сүюге, туған жер табиғатын қорғауға, аялай білуге
тәрбиелеу.
Табиғатты адамзат аялаған,
Егін егіп, мал бағып саялаған.
Қарасындай көзінің қорғай жүріп,
Қамқорлықты ешқашан аямаған.
Табиғат - күллі тіршілік атаулысының құтты қоныс мекені, алтын ұя, тал бесігі. Барша адамзат өкіліне ауа, су, жер ортақ. Сондықтан жердің қадірін, байлығын бағалай білу, жалпы табиғатты қорғау баршамыздың міндетіміз. Бүгінгі табиғатты қорғауға арналған «Таза болса табиғат, Аман болар адамзат!» тақырыбындағы тәрбие сағатын өткізгелі отырмыз.
1-тапсырма:
Ой қозғау. 1. Табиғат дегеніміз не?
2. Табиғат байлықтарына не жатады?
3. Біз қай ғаламшарда өмір сүреміз?
4. Табиғаттың тазалығын сақтау үшін, табиғат байлықтарын қорғау үшін не істеуіміз керек. Сендер қандай үлес қосып жатырсыңдар?
5. Табиғат тазалығын сақтау үшін қандай үлес қосып жатырсыңдар?
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Оқушыларды табиғат пен қоғам арасындағы өзара байланыстарымен таныстыру, оның ерекшеліктері мен маңызына тоқталу.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Бүгінгі таңда адамзаттың табиғат байлықтарына деген сұранысы артып келеді. Адамдар табиғаттан және табиғат байлықтарынан оқшау тіршілік ете алмайды.Табиғаттың адам қажетіне жарайтын барлық мүмкіншілігін табиғат байлығы деп атайды. Табиғат байлықтарының минералдық, климаттық, су, жер және биологиялық деп аталатын негізгі бес түрге ажыратылады. Олар сарқылатын және сарқылмайтын байлықтар тобына ажыратылады.Дүние жүзі елдерінде пайдалы қазбалар өндіру жылдан-жылға артып келеді. Табиғат жағдайларының адамдар тіршілігіне әсері. Адам тіршілік ететін географиялық орта адам денсаулығын сақтау мен нығайтуға жағдай жасайды, адамның шаруашылық әрекетінің сипатын анықтайды. Сондықтан адам үшін өзі өмір сүретін табиғи ортасының жай күйі, яғни ауа мен суының тазалығы, климаттық жағдайының қолайлы болуына аса маңызды.Шаруашылық әрекеттің табиғатқа әсері. Табиғат пен адам арасындағы қарым-қатынас адамдардың шаруашылық әрекетінен неғұрлым айқын көрінеді. Алғашқы адамдар табиғаттың дайын «сыйын» ғана пайдаланды, яғни жеуге жарамды өсімдіктерді жинады, аң және балық аулаумен күнелтті. Сондықтан олардың тіршілік әрекеті табиғатқа айтарлықтай нұқсан келтірген жоқ. Біртіндеп неғұрлым жетілдірілген еңбек құралдарын пайдалану нәтижесінде адам табиғи ортаға белсендірек ықпал ете бастады. Ормандар кесіліп, мәдени дақылдар егілді, қуаңшылық аудандарда суландыру жүйесі тартылды. Кеме қатынасына жарамды болу үшін өзен арналары тереңдетілді және т.б.Жер шарындағы қазіргі экологиялық жағдай. Адамның табиғат байлықтарын есепсіз пайдалануы, табиғи орта заңдылықтарын ескермеуі экологиялық зардаптарға әкеліп соқтырудаГеографиялық қабықтың біртұтастығына байланысты ортақ үйіміз – Жер ғаламшарының кез келген түкпіріндегі экологиялық зардаптар бүкіл Жер шары табиғатына кері әсерін тигізеді. Сондықтан табиғат қорғау шараларын жергілікті, ұлттық және халықаралық деңгейде қатар ұйымдастырылып, жүргізу қажет


title: Тапсырма - Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Этология пәні, мақсаты мен міндеті Сабақтың мақсаты

text:
Оқушыларға қоғамға кері әсер ететін зиянды заттар туралы толық мағлұматтар бере отырып, олардан бойын аулақтату.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Табиғаттағы бөгде заттардың жалпы сипаттамасы. Қазіргі заманда адамзатқа белгілі 7 млн. астам химиялық заттар бар. Олардың 60 мыңнан астамы кең қолдану табуда, тамаққа қосу түрінде – 5500, дәрі –дәрмек – 4000, тұрмыс химиясында – 1500 пайдаланылады. Халықаралық рыногта жыл сайын 500-ден 100-ға дейін жаңа химиялық қосындылар, өнімдер пайда болуда. Міне, сондықтан адам өміріне қауіпті улы заттар дүниеге көптеп келіп жатыр.
Улы химиялық заттар, өзінің пайдалануына байланысты төмендегідей болып жіктеледі:
өнеркәсіп улы — өндірісте қолданылатын заттар;
улы химикаттар – ауыл шаруашылығында қолданылатын заттар;
дәрі-дәрмектер;
тұрмыс химикаты;
өсімдіктер және жануарларда, саңырауқұлақтарда, құрт-құмырсқаларда болатын заттар;
әскери улаушы заттектер.
Адам организміне әсер ету сипаты бойынша улы заттар төмендегідей болып бөлінеді:
жалпылама улылар – организмді жалпы улайтын, жеке органдарды ауру етіп, істен шығаратын улы заттар;
қоздырғыштар – тыныс жолдарының шырышты (слизистый) қабатын, көзді, өкпені, теріні ауру ететін заттар;
аллергия тудыратынзаттар;
мутагендер – генетикалықкодтыбұзатынзаттар;
канцерогендер – қауіптіісіктертудыратынзаттар;
бала жасауқызметінжоятындар – қорғасын, сынап, стирол, радиоактивтібасқа да заттар.
Зияндызаттардыңәсеретуіжәнеорганизмгеенудіңжолдары.Зияндызаттарадаморгантзмінетынысалужолдары, теріжәне ас қорытужолдарыарқылыенеді. Көпжағдайда(80-90 пайыз)кәсіпкебайланыстыауруларжәнеулануларорганизмгеулыгаздардың, булардың, тұмандардыңенуінебайланыстыболады. Бұлжолменауруғашалдығуөтеауырболуымүмкін, себебіулызатбірденқанменараласыпбүкілденегетарапкетеді.
Улызаттарішкентағаммен, сумен, темекімен, қолдыңкіріменасқортужолдарыарқылыорганизмгеенеді. Улызаттарауызқуысында – ақсіңіп, қанғаөтіпкетуімүмкін. Ондайзаттарға фенол, циянитсияқты улар жатады. Асқазанныңқышқылдыортасыулықосындыменбірігіп, заттыңулылығынодан ары арттырыптүсуімүмкін.
Улызаттарадаморганизімінетеріарқылыенеді. Улыбулар, сұйықзаттартерігееніп, соларқылықанғакетеді. Бұндайзаттарға суда, майдажеңілеритінкөмірсутегі, ароматтыаминдер, бензол, анелиндержәнет.б. жатады. Егертеріде жара немесесызатболса, организмгеенуіжеңілдейді.
Тапсырма .
«Бөгде заттардың адам ағзасына зияны» тақырыбына эссе жазу. 10-15 сөйлемнен тұратын.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.


title: Сабақтың тақырыбы: Кіріспе. Этология пәні, мақсаты мен міндеті Сабақтың мақсаты

text:
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Жаңа тақырып Мақсаты: Жануарлардың мінез-құлқын зерттейтін ғылым – этология деп аталады.
(грек – ethos — әдет, мінез) деген мағананы береді. Этология ғылымы 20 ғасырда пайда бола бастады.
Бұл жаңалықты Нобелъ сыйлығының иегері академик И.П.Павлов ашқан. Ол жануарлардың мінез – құлқын жана-жақтылы зерттеді. Қазыргі уақытта этология ғылымымен биология факулътетіндегі Сарбонде, Аксфорде, Англия, Голландия мемлекеттері қатты көңіл бөліп оқытады. Павлов жануарлардың мінез-құлқына генетикалық талдау жүргізген және оның талдау жүргізген бірден-бір жаңалығы осыдан 70 жыл бұрын бүкіл әлемде жануарлардың мінез-құлқы үйретімді, жуас, тыңдағыш болған екен.
“Жануарлар адам секілді бәлкім рахаттылық, қуаныш-қайғы, күйзелу, бақыттылық және бақытсыздықты сезінуге қабілетті” деп Чарлиз Дарвинның еңбектерінде жазылған.
Ағылшын биологі Д. Гексил адам тәрізді маймылдар денемен, сезім ағзаларымен ған қамтамасыз етілген, яғни, адамдарға ұқсас, сонымен қатар қызығушылықтың, ашудың, қауыпсіздіктің, жақындылық, ауырсыну, рахаттылықтың көрсеткіштері бар. Бұл құбылысты кез-келген адам зоопаркте көруі мүмкін, бұл басқада сұтқоректілерге қатысы бар екенін қортындылайды.
Жоғары дәрежелі жүйкелік қызметті зерттеуде жануарлардың мінез-құлқын бақылау әдісі кең қолданылады.
Этология – жануарлардың мінез-құлқының биологиялық заңдылықтарын зерттейтін ғылым саласы. “Этология” деген атау грек тілінен алынған мінез-қылық деген мағнаны береді. (адамға байланысты мінез-құлық деп аталынып кеткен). Ал мінез-қылық деп жануарлардың тіршілік ортасы мен қарым – қатынасын қамтамасыз ету үшін атқаратын қыймыл-әрекеттердің жинтығын айтады. Этология зоология мен эволюциялық ілім негізінде пайда болып, физиология, экология, генетика, және мінез-қылық генетикасымен тығыз байланыс түзген. Этология негізінен табиғи туа біткен мінез-қылықтар мен инстинктерді, олардың дамуын зерттейді. Этология мінез-қылықтың туа біткен құрамаларын зерттейді, организмнің түрлі реакцияларының сыртқы көрнісін анықтайды.
2 Тапсырма.
Этология дегеніміз не?
Этология қай тілден енген?
Этология ғылымына үлес қосқан ғалымдарды атаңыз?
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
youtube
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Адамзат денсаулығын сақтаудың басты шарты - дұрыс тамақтану. Сондықтан тамақтануға ерекше көңіл бөлген жөн. Тамақтың құрамының құндылығы басты назарда болғаны дұрыс.Тиімді, дұрыс тамақтану денсаулықты сақтауға, организмнің қалыпты өсуі мен дамуына, жұмыс қабілетінің жоғарылауына және организмнің қоршаған ортаның әртүрлі жағымсыз әсеріне қарсылығын күшейтуге ықпалын тигізеді.
Әсіресе, «Ұрпақ денсаулығы – ұлттың саулығы»- демекші, дені сау ұрпақ қалыптастыру үшін – оны назардан тыс қалдыруға болмайды.
Дұрыс тамақтану ережелері: · тамақты үстелдің басында отырып қабылдау керек. Егер тамаққа зейін салмаған жағдайда, адам тойғанын білмей қалып, артығымен тамақтанады. · тамақты асықпай, мұқият шайнап, тамақтану режимін сақтап жеу керек. тамақты жиі және аз мөлшерде, күніне бес рет қабылдаған жөн. · тамақтанған соң дереу шай ішуге болмайды. Себебі шайдың құрамында темірді ыдырататын заттар болады. Шайдың орына шырын ішкен жөн. · таңертеңгі асты мұқият қабылдау. Егер организм 10-12 сағат тамақ қабылдамаса, онда организмдегі қант азайып кетеді. Ертеңгі асты ішпесе, түсте артығымен қабылдайсыз, нәтижесінде асқазанға ауыртпалық түсіресіз. Дұрыс тамақтанудың негізгі шарттары: 1. Тағамның құрамында негізгі қоректік заттар (белок, көмірсу, май) болуы тиіс. 2. Тамақ рационында (дәрумендер, тағамдық талшықтар) болуы тиіс. 3. Тамақ нәрлілігінің адамның жасына, мамандығына, денсаулық күйіне, табиғи-климаттық жағдайларына сәйкестігі. 4. Тәулік бойы тамақтану тәртібін, мөлшерін сақтау. 5. Тағамдарсанитарлық-гигиена талаптарынасәйкесболуыкерек.1 Тапсырма . 1.Пайдалы заттар, зиянды заттар жіктеп жазу. 2.« Дұрыс тамақтану — денсаулық кепілі» тақырыбында эссе жазу.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-kirispe-etologiya-peni-masati-men-mindeti-sabat-v2.html?page=12#Дұрыс_тамақтанудың_негізгі_шарттары:_1._Тағамның_құрамында_негізгі_қоректік_заттар_(белок,_көмірсу,_май)_болуы_тиіс.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-kirispe-etologiya-peni-masati-men-mindeti-sabat-v2.html?page=12#Дұрыс_тамақтану_ережелері:_·_тамақты_үстелдің_басында_отырып_қабылдау_керек._Егер_тамаққа_зейін_салмаған_жағдайда,_адам_тойғанын_білмей_қалып,_артығымен_тамақтанады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-kirispe-etologiya-peni-masati-men-mindeti-sabat-v2.html?page=12#Тәулік_бойы_тамақтану_тәртібін,_мөлшерін_сақтау._5._Тағамдарсанитарлық-гигиена_талаптарынасәйкесболуыкерек.1_Тапсырма_._1.Пайдалы_заттар,_зиянды_заттар_жіктеп_жазу.


text:
Пайдалы және зиянды өсімдіктер,олардың табиғаттағы рөлі.
Сабақтың мақсаты:
Оқушыларға өсімдіктердің көптүрлілігін және маңызы жайлы түсінік беру, білімдерін арттыру.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Мақсаты: Оқушыларға өсімдіктердің көптүрлілігін және маңызы жайлы түсінік беру, білімдерін арттыру
2 Өсімдіктер әлемі – тірі табиғаттың бір бөлігі.Адамзаттың да, жануарладың әлемінің де өмірі шынында да осы өсімдіктер дүниесіне тығыз байланысты. Әлемде көзге көрінетін өсімдіктер әр алуан. ХҮІІІ ғасырда швед ғалымы К. Линней өсімдіктердің көптеген түрлерін анықтап, 6000 түрі ғана белгілі болды.
Өсімдіктің таралу жолдары әртүрлі. Климаты суық жерлерге қарағанда жылы тропикалық және субтропикалық жерлерде өсімдіктің түрлері де өте көп.
Мысалы: Гренландия аралында – 390 түрлі
Сахарада – 300 дей
Бразилияда – 40 000 түр
Индияда – 21 000 түр
Қытайда – 20 000 түр
Африканың тропикалық аудандарында – 13 000 өсімдік түрі кездеседі.
Жер бетіндегі табиғат жағдайлары әр жерде әртүрлі. Бір жерде үнемі жаз, екінші жерде үнемі қыс , ал тағы бір тұста жылдың барлық мезгілдері айқын байқалады.
Өсімдіктер құрлықта және суда, тундра мен шөл далада , тауларда және мұздықтарда да кездеседі.
Экватор маңы сияқты жыл бойы жаз болып тұратын аймақтарда жылу сүйгіш өсімдіктер мен жемістер өседі. ( мысалы. ЗӘЙТҮН, МАНДАРИН, БАНАН
Шөл далаларда ыстыққа төзімді және суды үнемді әрі аз пайдалануға бейімделген өсімдіктер өседі. Мысалы: сексеуіл бірнеше айлар бойы сусыз тіршілік етуге бейім.
Мұхиттар мен теңіздерде, өзендер мен көлдерде балдырлар , теңіз капустасы және маржанды рифтерде өсетін ерекше өсімдіктің түрлері өседі.Бұл өсімдіктер су жануарларына қорек болып қана қоймай, судың құрамындағы заттардың тепе-теңдік жағдайына әсер етуші.
Өсімдіктер табиғатта үлкен роль атқарады.. Жануарлар алуан түрлі өсімдіктермен қоректенеді. Адам өз тіршілігінде көптеген мәдени өсімдіктерді пайдаланады. Егістіктермен мал жайылымдары ауыл шаруашылығының қайнар көзі болып табылады.
Өсімдіксіз біз көріп жүрген табиғат мұндай көркем, әрі сұлу болмас еді. Қызыл жасыл түспен боялмаған гүлдерсіз ешқандай қаланың , ауылдың көркі сұлу болмас еді.
1-тапсырма:
Пайдалы және зиянды өсімдіктерді жазады.
Пайдалы өсімдіктер.
Зиянды өсімдіктер.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Жаңа тақырып Үй тапсырмасын сұрау:
1. Топтасып тіршілік ету қандай жануарларға тән?
2. Құмырсқа, балара, ара сияқты бунақденелілердің бір-біріне өзара «ақпарат беретін тілін» не сбепті бай дейміз?
3. Бұларды неліктен қоғамдық жәндіктер дейді?
3 Көзге арналған жаттығу жұмыстары -Жоғары және төмен 10 рет қарау
-Оңға және солға 10 рет қарау
-Көзді жұмып 10 секунд демалу
4 Жаңа-ақпарат Жануарлардың жеке-дара және топтық мінез-қылығын, тіршілік қалпын зерттеу, балық өсіру, құс, аң, мал шаруашылықарын дамыту құстардың жылы жаққа қайту кезінде әуеде ұшақтармен қақтығысып қалуын болдырмау сияқты аса маңызды шараларды сауатты түрде іске асыруға мүмкіндік береді. Қазір 35 елде авиациялық-орнитологиялық қызметпен шұғылданатын комитеттер, басқа да ұйымдар бар. Олардың қолында топтасып тіршілік ететін немесе топтасып ұшатын құстардың мінез-қылығын зерттеп, соған сәйкес жасалған радиолокатор сияқты қуатты техника бар. Осындай техниканың көмегімен әуе жолындағы құстардың топтарын тауып, оларды үркіту арқылы ұшақтың әуе жолын тазартады. Сол сияқты балықтардың, құстардың, сүтқоректілердің түрлерін жаппай құртып алмау үшін адам олардың аулау мерзімін жақсы білуі керек. Мысалы, теңізден тұщы суларға қарай өрістеп келе жатқан бекіре балығын аулауға тыйым салынады. Ұя салып балапан шығару үшін туған жеріне топ-тпо болып қайтатын жыл құстарын дәл осы мерзімде ауламайды. Ал арқар, мал, тау ешкісі, түлкі және осылар сияқты аңдарды буаз кезінде аулауды біздің халық «үлкен күнә» деп есептеген. Бұған заңмен де тыйым салынған. Белгілі бір табиғи бірлестіктің тіршілігі одан әрі жалғасуы үшін ең алдымен, өндірушілердің тіршілігіне қажетті қоректік заттар қоры болуы керек. Өсімдіктер су мен минералды тұздарды топырақтан алады. Топырақтағы минералды тұздардың қоры шексіземес, өсіп тұрған өсімдіктер тұқым салып, мезгілі жеткенде қурайды, шіриді. Оның денесіндегі күрделі органикалық заттар ыдырап, қарапайым минералды тұздаға айналады.
1. Жануарлардың топтық мінез-қылығының табиғатта қандай маңызы бар?
2. Жануарлардың уақытша топтасып тіршілік етуіне мысалдар келтіріп әңгімелеңдер.
3. Қарапайымдылар, өсімдік бітесі, өрмекшілер қалай таралады?
6. Үйге тапсырма. Жануарлардың мінез-қылығы туралы білімді іс жүзінде пайдалану
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен танысады.
youtube•
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.


text:
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.
Педагогтің аты-жөні:
Жумалиева Умит Болатбековна
Күні:
Сынып: 6
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Табиғаттағыбөгдезаттар,олардыңзияны.
Сабақтың мақсаты:
Оқушыларға қоғамға кері әсер ететін зиянды заттар туралы толық мағлұматтар бере отырып, олардан бойын аулақтату.
Сабақ кезеңі уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Ой қозғау
Сабақ ортасы
Рапорт. Сабақтың тақырыбы: Оқу тапсырмасын пысықтау Жаңа тақырып Табиғаттағы бөгде заттардың жалпы сипаттамасы. Қазіргі заманда адамзатқа белгілі 7 млн. астам химиялық заттар бар. Олардың 60 мыңнан астамы кең қолдану табуда, тамаққа қосу түрінде – 5500, дәрі –дәрмек – 4000, тұрмыс химиясында – 1500 пайдаланылады. Халықаралық рыногта жыл сайын 500-ден 100-ға дейін жаңа химиялық қосындылар, өнімдер пайда болуда. Міне, сондықтан адам өміріне қауіпті улы заттар дүниеге көптеп келіп жатыр.
Улы химиялық заттар, өзінің пайдалануына байланысты төмендегідей болып жіктеледі:
өнеркәсіп улы — өндірісте қолданылатын заттар;
улы химикаттар – ауыл шаруашылығында қолданылатын заттар;
дәрі-дәрмектер;
тұрмыс химикаты;
өсімдіктер және жануарларда, саңырауқұлақтарда, құрт-құмырсқаларда болатын заттар;
әскери улаушы заттектер.
Адам организміне әсер ету сипаты бойынша улы заттар төмендегідей болып бөлінеді:
жалпылама улылар – организмді жалпы улайтын, жеке органдарды ауру етіп, істен шығаратын улы заттар;
қоздырғыштар – тыныс жолдарының шырышты (слизистый) қабатын, көзді, өкпені, теріні ауру ететін заттар;
аллергия тудыратынзаттар;
мутагендер – генетикалықкодтыбұзатынзаттар;
канцерогендер – қауіптіісіктертудыратынзаттар;
бала жасауқызметінжоятындар – қорғасын, сынап, стирол, радиоактивтібасқа да заттар.
Зияндызаттардыңәсеретуіжәнеорганизмгеенудіңжолдары.Зияндызаттарадаморгантзмінетынысалужолдары, теріжәне ас қорытужолдарыарқылыенеді. Көпжағдайда(80-90 пайыз)кәсіпкебайланыстыауруларжәнеулануларорганизмгеулыгаздардың, булардың, тұмандардыңенуінебайланыстыболады. Бұлжолменауруғашалдығуөтеауырболуымүмкін, себебіулызатбірденқанменараласыпбүкілденегетарапкетеді.
Улызаттарішкентағаммен, сумен, темекімен, қолдыңкіріменасқортужолдарыарқылыорганизмгеенеді. Улызаттарауызқуысында – ақсіңіп, қанғаөтіпкетуімүмкін. Ондайзаттарға фенол, циянитсияқты улар жатады. Асқазанныңқышқылдыортасыулықосындыменбірігіп, заттыңулылығынодан ары арттырыптүсуімүмкін.
Улызаттарадаморганизімінетеріарқылыенеді. Улыбулар, сұйықзаттартерігееніп, соларқылықанғакетеді. Бұндайзаттарға суда, майдажеңілеритінкөмірсутегі, ароматтыаминдер, бензол, анелиндержәнет.б. жатады. Егертеріде жара немесесызатболса, организмгеенуіжеңілдейді.
Тапсырма .
«Бөгде заттардың адам ағзасына зияны» тақырыбына эссе жазу. 10-15 сөйлемнен тұратын.
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
youtube •
Руслан Исабек
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс.
Оқушылардың орындаған тапсырмаларын бақылап, кері байланыс берілді.