title: (Ұ) «Миға шабуыл» - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
|
Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
2 6 мин.
|
12-тапсырма
Жұптық жұмыс
Мұғалім оқушылардың оқулық бойынша тапсырманы орындауын қадағалайды.
7-тапсырма
Жеке жұмыс
|
Айтылым
«Аквариум». Интернеттен адам құқығы мен бостандығы туралы ақпарат жинап, диалог құрады. Сынып ең үздік диалогты анықтайды.
Жазылым
Елбасының Қазақстан халқына жолдауларының бірінен адам құқығына қатысты ойын тауып, жазады.
|
Дескриптор:
-негізгі ақпараттарды анықтайды
-тірек сөздерді қолданады..
Жалпы - 4 балл
Дескриптор
3 балл
-мағынасын айтады.
-ойын негіздеп айтады
-түсіндіреді
|
9-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері.
Кесте
Смайликтер
|


title:
Жазылым
«БББ» кестесін толтырып, бүгінгі сабақтан алған әсерімен бөліседі.

Дескриптор

text:
«Еркін микрофон» әдісі.Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
Қысқамерзімді жоспар №40-сабақ Сабақтың тақырыбы: Нәтиже сабақ.Мен не үйрендім?
Бөлім:
Жастар және бұқаралық ақпарат құралдары. Қасым Аманжолов «Жас дәурен»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:9
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Нәтиже сабақ.Мен не үйрендім?
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:
9.4.2.1эссе құрылымы мен дамуын сақтап,мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып,өз ойын дәлелдеп жазу;
9.5.1.2мекен үстеулерді ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолдану.
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: эссе құрылымы мен дамуын сақтап,мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып,өз ойын дәлелдеп жаза алады;
Көпшілік оқушылар үшін: мекен үстеулерді ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолданады;
Кейбір оқушылар үшін: сыни талдау жасай алады.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады.
3.Оқушыларды топтарға біріктіру.
Мұғалім таратқан қима қағаздар бойынша топқа бірігеді. Әр оқушы қима қағаздарды таңдау арқылы ұқсас құралдармен 3 топқа бірігеді.
1 топ;
2 топ;
3 топ.
Мақсаты:Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау:Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді.
Оқулық, жұмыс дәптерлері
ДК экраны
Қима қағаздар
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар сабақты өмірмен байланыстырады.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=111#4-тапсырма_Жұптық_жұмыс_«Ромбтық_жіктелім»_әдісімен_жұпқа_бөліп,_тақы_рып_бойынша_талдап_көруіне_нұсқау_береді._Қосымша_тапсырма

title:
- тапсырма
Топтық жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
3- тапсырма
Топтық жұмыс
7-тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім оқушыларға бағыт береді.
|
Оқылым Айтылым
Әйгілі диктор Сауық Жақанованың пікірін оқып, өз көзқарасын айтады.Топта талқылап, постер қорғайды.
Айтылым
«Жас алаш» газетінің ұстанымдарынан қорытынды шығарып, сипаттама береді.
|
Дескриптор:
-Оқушылар ойларын айтады;
-тапсырманы орындайды
Жалпы-5 балл.
Дескриптор
3 балл
-сұраққа жауап береді
-түсіндіреді
|
Оқулық
9-сынып
Интербелсенді тақта
|
Жұптық жұмыс
|
4-тапсырма
Жұптық жұмыс
«Ромбтық жіктелім» әдісімен жұпқа
бөліп, тақы рып бойынша талдап көруіне нұсқау береді.
Қосымша
тапсырма
Жеке жұмыс
Айтылым'>5- тапсырма
Жеке жұмыс
Ойтаразы
Жеке жұмыс
|
Айтылым
Теле-радиодикторларының
бойында кездесетін, С.Жақанова айтқан кемшіліктерді жұптасып сипаттайды.
Айтылым
Жағдаяттық тапсырма.
Оқылым
«Ойшыл қалпақтар» ойыны. Журналист болудың артықшылығы мен кемшілігін айтып, пікірталас ұйымдастырады.
Жазылым
«БББ» кестесін толтырып, бүгінгі сабақтан алған әсерімен бөліседі.
|
Дескриптор:
-жұптасады
-сипаттайды
-пікірін айтады.
Жалпы- 4 балл
Дескриптор
3 балл
-салыстырады
-өз сөзімен жазады
-мәтін жазады
Дескриптор
3 балл
-қорытынды жасайды
|
Оқулық
9-сынып
Презентациялық слайдтар
Кесте
Схемалар
Смайликтер
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=111#Айтылым_Жағдаяттық_тапсырма._Оқылым_«Ойшыл_қалпақтар»_ойыны._Журналист_болудың_артықшылығы_мен_кемшілігін_айтып,_пікірталас_ұйымдастырады._Жазылым


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=111#Айтылым_«Жас_алаш»_газетінің_ұстанымдарынан_қорытынды_шығарып,_сипаттама_береді.__Дескриптор


title: Топтық жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
Топтық жұмыс
Мұғалім оқушыларға ережені түсіндіреді, үлгі бойынша жұмыс жасауға баулиды, қатесіз, сауатты жазуға ынталандырады.
8-тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім оқушыларға жеке жұмыс ұсынады. Қадағалайды.
9- тапсырма
Жеке жұмыс
11- тапсырма
Жеке жұмыс
13- тапсырма
Ойтаразы
|
Айтылым
Оқушылар топқа бөлініп, «Адам құқығы- жоғары құндылық» деген тақырыпта пікір алмасады.
Постер қорғайды.
Айтылым
Суреттерге қарап, сипаттамалық мәтін құрайды.
Жазылым
Берілген пікір бойынша өз ойын тұжырымдап жазады.
Жазылым
«Дербес пікір»
Жазылым
«Шығу парағы» кестесін толтырады.
|
Дескриптор
5 балл
-ойын дәлелдейді
-пікір алмасады
-талаптарын сақтайды
Дескриптор:
-Суретпен жұмыс жасайды.
-мәтін құрайды
-түсіндіреді
Жалпы - 3 балл
Дескриптор
3 балл
-қорытынды жасайды.
|
9-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері
Суреттер топтамасы
Интербелсенді тақта
Кесте
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|


title: Қысқамерзімді жоспар - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:
1.Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып реттілігін қадағалау.
2.Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
3.Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады.
|
Шеңбер бойынмен тұрған оқушыларға тапсырма:Бір-бірімізді тыңдаймыз десек 1 рет қол шапалақтаймыз! Ұйымшыл боламыз десек 2 рет. Белсенділік танытамыз десек 3 рет шапалақтаймыз!
3.Оқушыларды топтарға біріктіру.
Конфеттер арқылы 2 топқа бірігеді.Оқушыларға 2 түрлі конфет таратылады. Өздерінің қалаған конфетін алып топтасады.
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
|
|


title:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі

text:
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
мин.
|
1-тапсырма
Топтық жұмыс
Тапсырманы орындатады. Қарқыны баяу оқушыларға жетелеуші, түрткі сұрақтар қояды. Қарқыны жылдам оқушыларға бағыттаушы сұрақтар қойып қолдау көрсетеді. Нұсқау береді.
2-тапсырма
Жеке жұмыс
3-тапсырма
Жеке жұмыс
4-тапсырма
Жұптық жұмыс
Мұғалім оқушыларды ынтымақтастыққа, сауатты жазып, сөйлеуге баулиды.
5- тапсырма
6- тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім бағыт- бағдар береді.
7- тапсырма
Жеке жұмыс
|
Айтылым
Әр топ сұрақтарға жауап беретіндей, аудитория алдында сөйлейтін орта көлемді монолог дайындайды.
Айтылым
Сурет бойынша сюжетті шағын әңгім құрастырады.
Жазылым_«ИНСЕРТ»_оқыту_стратегиясы._Мәтінді_тыңдап,_тезис_жазады._Айтылым'>Тыңдалым Жазылым
«ИНСЕРТ» оқыту стратегиясы. Мәтінді тыңдап, тезис жазады.
Айтылым
«Сөйлемді жалғастыр» . Мәтін мазмұны бойынша 1- оқушы құрмалас сөйлемнің бірінші бөлігін айтады, 2-оқушы оны жалғастырады.
Жазылым
Ойтолғау жазады.
Оқылым Жазылым
«Түртіп алу» стратегиясы бойынша мәтінді оқып, сызбаға түсіреді.
Жазылым
Күрделі жоспар құрады.
|
Дескриптор:
-Ой бөліседі..
-Пікір алмасады.
-сөйлем құрайды
Жалпы- 5 балл
Дескриптор
3 балл
-мәтін жазады
-етістіктерді қолданады.
Дескриптор
3 балл
-дереккөздерді пайдаланады.
Дескриптор
3 балл
-сөйлем айтады
-жалғасын айтады.
Десркиптор
3 балл
-өз ойын айтады
-сызбамен жұмыс жасайды
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері.
Интербелсенді тақта
Презентациялық слайдтар
Кесте
Схемалар
Смайликтер
|


title: «Бір ауыз сөз» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды.
|
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу».
|


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
Топтастыру.
|
Оқушыларды топтарға біріктіруді ұйымдастыру:
Фигуралар көмегімен оқушыларды 3 топқа біріктіру.
I – Үшбұрыштар тобы
II – Дөңгелектер тобы
III – Төртбұрыштар тобы
|
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді.
|
Фигуралар салынған конверт
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
|


Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
8-тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім оқушыларға тақырыпты түсіндіреді. Жаңа ақпараттан хабардар етеді.
11- тапсырма
Топтық жұмыс
|
Айтылым
Мәтін мазмұны бойынша ой бөліседі. «Адам құқы бала құқын қорғаудан басталады» деген пікірмен келісесің бе?
Жазылым
Суреттерді пайдалана отырып, топпен «Бала құқығын қорғау- басты міндетіміз» деген тақырып аясында постер дайындайды.
|
Дескриптор:
- сұраққа жауап береді.
-ой бөліседі
-Ойын дәлелдейді
Жалпы- 3 балл
Дескриптор
5 балл
-салыстырады
-постер дайындайды
-сипаттайды
-түсінгенін баяндайды.
|
Кітап
Әдістер топтамасы
Интербелсенді тақта
схемалар
Плакаттар
Ақ парақтар
|
Жұптық жұмыс
|
10-тапсырма
Жұптық жұмыс
«Сканерлеп оқу» әдісі бойынша тапсырманы орындауға нұсқау
9-тапсырма
Жеке жұмыс
12-тапсырма
Айтылым'>13- тапсырма
Жеке жұмыс
14-тапсырма
15-тапсырма
Ойтаразы
|
Айтылым
«Бала құқығы туралы не білеміз?» деген тақырып бойынша парталас досымен ой бөліседі.
Жазылым
Кестені толтырып, ырықсыз етістерді табады.
Жазылым
Анықтаманы жазып алады.
Жазылым
«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» ойтолғау.
Айтылым
«Ойланайық»
Жазылым
«Бес саусақ» тәсілі.
|
Дескриптор:
- сипаттайды.
-Ойын дәлелдейді.
-сөздерді жазады.
Жалпы –4балл
Дескриптор
3 балл
-кестемен жұмыс жасайды.
Дескриптор
3 балл
-қорытынды жасайды.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
презентациялық слайдтар
Суреттер топтамасы
Смайликтер
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау:«Қорытынды»
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
- сабақтан соң маған........келді
- бүгін маған..........сәті түсті.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- менің түсінгенім.....
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Өрмекшінің торы» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы жіпті лақтырады.
ә). Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
б). Топтастыру.
|
Оқушылар мұғалімнің нұсқауы бойыншаекі топқа бірігеді.
І-топ:
ІІ-топ
Топтың ережесі:
ТҚЕ сақтау.
Топ басшысына бағыну.
Белсенді болу.
Бір-бірін тыңдау, өз пікірімен ашық бөлісу, басқалардың пікіріне құрметпен қарау.
Уақыт шегінде жұмыс жасау.
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады.
|
Тоқыма жіп
|


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар сабақты өмірмен байланыстырады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
2 6 мин.
|
1-тапсырма
Топтық жұмыс
Мәтіналды жұмыс
Жаңа сөздер: әділет, ар-намыс, құқық,кепіл,құқылы.
Оқушыларға мағынасын, аудармасын түсіндіру.
Айтылым'>3-тапсырма
Жұптық жұмыс
Мұғалім оқуышларды ынтымақтастыққа баулып, сауатты жазуға, сөйлеуге дағдыландырады.
|
Айтылым
«Атаулар туралы үш сұрақ»
Сұрақтарға жауап беріп, ой бөліседі,
талдау жасап, постер қорғайды.
Айтылым
Сұрақтарды пайдаланып, диалог құрады. Парталасымен қысқаша талқылайды.
|
Дескриптор:
-Оқушылар ойларын айтады;
-сұрақты талқылайды.
Жалпы- 5 балл.
Дескриптор
4 балл
-сұраққа жауап береді
-айтады
-талқылайды.
|
Оқулық
9-сынып
Интербелсенді тақта
Плакаттар
Аудиожазба
|
Жеке жұмыс
|
2-тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім бағыт, бағдар беріп, қосымша ақпараттар береді.
4-тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім бағыт- бағдар береді.
Жазылым'>5-тапсырма
Жеке жұмыс
6-тапсырма
Жеке жұмыс
Ойтаразы
|
Жазылым
Берілген сөздер мен сөз тіркестерін мағынасына қарай сәйкестендіріп, сөйлем құрап жазады.
Тыңдалым Айтылым
Мәтінді тыңдап, сұрақтарға жауап береді.
Жазылым
Тірек сөздерді жазады. Мәтіннің стилін анықтайды. Мазмұнына сүйеніп, кластер құрады.
Айтылым
Сұрақтар құрастырады.
Жазылым
«Шығу парағын» толтырады.Сабақта алған әсерімен бөліседі. Сабаққа кері байланыс береді.
|
Дескриптор:
-сәйкестендіреді
-сөйлем құрайды.
-синонимдерін табады.
Жалпы-3 балл
Дескриптор
3 балл
-тыңдайды
-сұраққа жауап береді.
Дескриптор
3 балл
-кластер құрады.
Дескриптор
3 балл
-қорытынды жасайды
|
Оқулық
9-сынып
Презентациялық слайдтар
Кесте
Схемалар
Смайликтер
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе
|
|


Жазылым
Әртүрлі дереккөздерден Конституцияның маңызы туралы айтылған ой- пікірді табады, Оларға сүйеніп, өз ойын түйіндеп жазады.
Жазылым
Суреттерді басшылыққа алып, «Құқықтық мәдениет деген тақырыпта ойтолғау жазады.
Жазылым
«Аяқталмаған бес сөйлем» әдісі бойынша сызбаны толтырады.
1.Бүгін мен ... білдім.
2. ... қызық болды.
3. ... қиын болды.
4. ... тапсырманы орындадым.
5. ... екенін түсіндім.
Айтылым
«Пирамида» кестесін.
Бүгінгі сабақтағы әсерлерімен бөлісіп, қорытынды жасайды
|
Дескриптор:
-өз ойын жазады
-ақпарат іздейді.
Жалпы-3 балл
Дескриптор
3 балл
-эссе жазады.
Дескриптор
3 балл
-сызбаны толтырады
-ой- пікірімен бөліседі.
Дескриптор
3 балл
-қорытынды жасайды
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=2#3-тапсырма_Жұптық_жұмыс_Мұғалім_оқуышларды_ынтымақтастыққа_баулып,_сауатты_жазуға,_сөйлеуге_дағдыландырады.__Айтылым


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=2#Айтылым_Сұрақтарды_пайдаланып,_диалог_құрады._Парталасымен_қысқаша_талқылайды.__Дескриптор


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=2#Жазылым_«Шығу_парағын»_толтырады.Сабақта_алған_әсерімен_бөліседі._Сабаққа_кері_байланыс_береді.__Дескриптор


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=2#Тыңдалым_Айтылым_Мәтінді_тыңдап,_сұрақтарға_жауап_береді._Жазылым_Тірек_сөздерді_жазады._Мәтіннің_стилін_анықтайды._Мазмұнына_сүйеніп,_кластер_құрады._Айтылым


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Өрмекшінің торы» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы жіпті лақтырады.
ә). Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
б). Топтастыру.
|
Мұғалімнің нұсқауы бойынша оқушылар екі топқа бірігеді.
І-топ:
ІІ-топ
Топтың ережесі:
ТҚЕ сақтау.
Топ басшысына бағыну.
Белсенді болу.
Бір-бірін тыңдау, өз пікірімен ашық бөлісу, басқалардың пікіріне құрметпен қарау.
Уақыт шегінде жұмыс жасау.
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
|
Тоқыма жіп
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=4#7-тапсырма_Топтық_жұмыс_Қарқыны_баяу_оқушыларға_жетелеуші,_түрткі_сұрақтар_қояды._Қарқыны_жылдам_оқушыларға_бағыттаушы_сұрақтар_қойып_қолдау_көрсетеді._8-тапсырма

text:
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
мин.
|
7-тапсырма
Топтық жұмыс
Қарқыны баяу оқушыларға жетелеуші, түрткі сұрақтар қояды. Қарқыны жылдам оқушыларға бағыттаушы сұрақтар қойып қолдау көрсетеді.
8-тапсырма
Жұптық жұмыс
|
Жазылым
Топқа бөлініп, тапсырманы орындайды.
Суреттер бойынша адам құқығы жөнінде шағын мәтін жазады. Ырықсыз етістерді қолданады
Жазылым Айтылым
Мәтінді оқып, негізгі ойды анықтайды. Күрделі жоспар құрады.
Жұптасып ой бөліседі.
|
Дескриптор:
-Сөйлем құрайды.
-Түйіндейді.
-Пікірін білдіреді.
Жалпы- 5 балл
Дескриптор
4 балл
-мәліметтер қамтиды.
-түсінгенін айтады
|
9-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
Интербелсенді тақта
Суреттер топтамасы
|
Жеке жұмыс
«Түртіп алу» әдісі.
|
9-тапсырма
Жеке жұмыс
10-тапсырма
Жеке жұмыс
11-тапсырма
Жеке жұмыс
12- тапсырма
Жеке жұмыс
Ойтаразы
|
Жазылым Айтылым
Мәтіндегі адам құқығына қатысты термин сөздерді тауып жазып, мағынасын анықтайды. Түсінгенін айтып береді.
«Түртіп алу» әдісі арқылы негізгі ұғымдарды дәптеріне жазып алады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=4#Жазылым_Айтылым_Мәтінді_оқып,_негізгі_ойды_анықтайды._Күрделі_жоспар_құрады._Жұптасып_ой_бөліседі.__Дескриптор


title:
Айтылым
Мәтін мазмұнына сәйкес кіріспе және қорытынды бөлімдерін айтады.
Жазылым Айтылым

text:
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=5#«Бір_ауыз_сөз»_әдісі._Мұғалім_сабақты_қорытындылау_мақсатында_оқушылардың_сабаққа_деген_көзқарасын,_рефлексиясын_тыңдайды.__Мақсаты


title:
Бөлім:

4-бөлім. Заң- қоғамның тірегі. Айбатыр Сейтақ «Азат елдің ар-намысы- Ата заң»

text:
4-бөлім. Заң- қоғамның тірегі. Айбатыр Сейтақ «Азат елдің ар-намысы- Ата заң»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:9
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Мемлекеттік заң және азамат құқығы
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:
9.2.3.1коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация,кідіріс,логикалық екпіннің мәнін түсініп,өз ойын жеткізу;
9.2.2.1коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай білу.
9.4.1.1мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап,аннотация жазу;
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай біледі;
Көпшілік оқушылар үшін: коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация,кідіріс,логикалық екпіннің мәнін түсініп,өз ойын жеткізе біледі;
Кейбір оқушылар үшін:мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап,аннотация жазады.


title: Ұйымдастыру кезеңі - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
Топтастыру.
|
Оқушыларды топтарға біріктіруді ұйымдастыру:
Фигуралар көмегімен оқушыларды 3 топқа біріктіру.
I -Үшбұрыштар тобы
II - Дөңгелектер тобы
III -Төртбұрыштар тобы
|
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
|
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Бір-біріне сұрақтар қояды.
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|


title:
-тапсырма
Жеке жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
1-тапсырма
Жеке жұмыс
Мұғалім оқушыларға оқулық бойынша тапсырманы орындатады.
Жаңа сөздер: отын,сұраным, көмір,өш, балауыз, тұрғын, есептеуіш.
2-тапсырма
Жұптық жұмыс
|
Айтылым
Сұрақтарға жауап береді.
1. Адам өз құқығын қорғау үшін нені білуі керек?
2. Сен өз құқығыңды қорғай білесің бе?
Тыңдалым Жазылым
Оқушылар парталасымен жұптасып, тапсырманы орындайды. Мәтінді тыңдап, тірек сөздердің түсініктемесін жазады.
|
Дескриптор:
-сұраққа жауап береді
-пікірлеседі.
Жалпы - 3 балл.
Дескриптор
4 балл
-мәтінді тыңдайды
-анықтайды
-түсініктеме жазады.
|
9-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері
Суреттер топтамасы
Аудиоматериалдар
|
Жұптық жұмыс
|
3-тапсырма
Топтық жұмыс
Мұғалім оқушыларды жұпқа бөлу арқылы тапсырманы орындауын қадағалайды.
4-тапсырма
Жеке жұмыс
5-тапсырма
Жеке жұмыс
6- тапсырма
Жеке жұмыс
|
Айтылым
Топқа бөлініп, сұрақтар бойынша жұмыс жасайды.
Ойларын толықтырады.
Жазылым_«Төрт_сөйлем»._Тыңдалған_мәтіндегі_ақпарат_бойынша_өз_пікірін_дәлелдеп_жазады._Оқылым_Жазылым'>Жазылым
«Төрт сөйлем». Тыңдалған мәтіндегі ақпарат бойынша өз пікірін дәлелдеп жазады.
Оқылым
Жазылым
Мәтінді оқиды, тақырып қойып, күрделі жоспар құрады.
Жазылым
Мәтіннен ырықсыз етістері бар сөйлемдерді теріп жазады.
|
Дескриптор:
-Топтасады.
-сипаттайды
-толықтырады
Жалпы – 5 балл.
Дескриптор
3 балл
-мәтін жазады
-пікрін білдіреді.
-құрмалас сөйлем түрінде жазады.
Дескриптор
3 балл
-жоспар құрады
-ойын айтады.
Дескриптор
3 балл
-жасалу жолын түсіндіреді.
-теріп жазады.
|
9-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері
Презентациялық слайдтар
Кесте
Сызбалар
Плакаттар
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралайды
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі.бойынша бағаланады.
|
|
Бөлім:
|
4-бөлім. Заң- қоғамның тірегі. Айбатыр Сейтақ «Азат елдің ар-намысы- Ата заң»
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:9
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Мемлекеттік заң және азамат құқығы
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:
|
9.2.3.1коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация,кідіріс,логикалық екпіннің мәнін түсініп,өз ойын жеткізу;
9.2.2.1коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай білу.
9.4.1.1мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап,аннотация жазу;
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін: коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай біледі;
Көпшілік оқушылар үшін: коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация,кідіріс,логикалық екпіннің мәнін түсініп,өз ойын жеткізе біледі;
Кейбір оқушылар үшін: мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап,аннотация жазады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=8#3-тапсырма_Топтық_жұмыс_Мұғалім_оқушыларды_жұпқа_бөлу_арқылы_тапсырманы_орындауын_қадағалайды._4-тапсырма_Жеке_жұмыс


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=8#«Аяқталмаған_сөйлем»_әдісі._Мұғалім_сабақты_қорытындылау_мақсатында_оқушылардың_сабаққа_деген_көзқарасын,_рефлексиясын_тыңдайды.__Мақсаты


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=8#Жазылым_«Төрт_сөйлем»._Тыңдалған_мәтіндегі_ақпарат_бойынша_өз_пікірін_дәлелдеп_жазады._Оқылым_Жазылым


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html?page=8#Тыңдалым_Жазылым_Оқушылар_парталасымен_жұптасып,_тапсырманы_орындайды._Мәтінді_тыңдап,_тірек_сөздердің_түсініктемесін_жазады.__Дескриптор


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Өрмекшінің торы» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы жіпті лақтырады.
ә). Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
б). Топтастыру.
|
Оқушылар мұғалімнің нұсқауы бойынша екі топқа бірігеді.
І-топ:
ІІ-топ
Топтың ережесі:
ТҚЕ сақтау.
Топ басшысына бағыну.
Белсенді болу.
Бір-бірін тыңдау, өз пікірімен ашық бөлісу, басқалардың пікіріне құрметпен қарау.
Уақыт шегінде жұмыс жасау.
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Тоқыма жіп
|


title: Сабақтың тақырыбы: Заң адам құқығы мен бостандығының кепілі Бөлім

text:
Қысқамерзімді жоспар №1-сабақ Сабақтың тақырыбы: Заң - адам құқығы мен бостандығының кепілі
Бөлім:
Заң- қоғамның тірегі. Айбатыр Сейтақ «Азат елдің ар-намысы- Ата заң»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:9
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Заң - адам құқығы мен бостандығының кепілі
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:
9.1.4.1орта көлемді прозалық,поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау,көтерілген (тұрмыстық,әлеуметтік,қоғамдық)мәселені анықтап,өз пікірін білдіру;
9.1.6.1тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде көтерілген мәселеге сыни көзқарасын білдіру.
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: орта көлемді прозалық,поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдайды, көтерілген (тұрмыстық,әлеуметтік,қоғамдық)мәселені анықтап,өз пікірін білдіре біледі;
Көпшілік оқушылар үшін: тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде көтерілген мәселеге сыни көзқарасын білдіреді;
Кейбір оқушылар үшін: сыни пікірін дәлелмен айта алады.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады.
3.Оқушыларды топтарға біріктіру.
Мұғалім таратқан қима қағаздар бойынша топқа бірігеді. Әр оқушы қима қағаздарды таңдау арқылы ұқсас құралдармен 3 топқа бірігеді.
1 топ;
2 топ;
3 топ.
Мақсаты:Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау:Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді.
Оқулық, жұмыс дәптерлері
ДК экраны
Қима қағаздар
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-za-adam-ifi-men-bostandifini-kepili-bolim-v2.html#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыруда_шаттық_шеңбері


Ісіктердің классификациясы мен морфологиясы
Ісіктердің қазіргі классификациясы, олардың морфологиялық құрылысын, дамыған орнын, жеке мүшелерінің кұрылыстық ерекшеліктерін, қатерсіз немесе қатерлілігін ескеріп, гистогенездік үстанымға негізделе кұрылған. Бұл классификацияны Халықаралық ракқа қарсы күрес бірлестігінің ісіктер номенклатурасының Комитеті ісіктерді атауда барлық елдерде үндестік болу үшін ұсынған. Классификацияда ісіктер 200-ден астам атауларды қамтитын 7 топқа жіктеген.
I. Спецификалы даму орны жоқ (органбейспецификалы) эпителийлік ісіктер.
II. Экзо- және эндокриндік бездер мен жамылғылық эпителийдің (органспецификалы) ісіктері.
III. Мезенхималық ісіктер.
IV. Меланантүзетін тіннің ісіктері.
V. Жүйке жүйесі мен ми қабықшаларының ісіктері.
VI. Қан жүйесінің ісіктері.
VII. Тератомалар.
Достарыңызбен бөлісу: |


11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
А) «Жатыр обыры» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «Аталық бездің цистаденомасы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Микропрепарат:
А) «Тері папилломасы» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «Сүт безінің фиброаденомасы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Ісіктің анықтамасын беріңіз.
Ісіктің түрлерін атаңыз.
Ісіктердің соңы.
Ісіктерді жіктеу принциптері.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақты қорытындылау - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 18
1. Сабақтың тақырыбы: Ісіктердің жіктелуі. Ісік өсімінің түрлері. Қатерлі және Қатерсіз ісіктер.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
Оқыту: Ісіктердің жіктелу принциптеріне байланысты ісіктердің ерекше өсуі туралы оқып білу, морфологиялық сипаттамасына қарай ажырата алу қажет.
Тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
Дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
5.Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=102#1._Сабақтың_тақырыбы:_Ісіктердің_жіктелуі._Ісік_өсімінің_түрлері._Қатерлі_және_Қатерсіз_ісіктер.__2._Сағат_саны


title: Материалды – техникалық жабдықталуы

text:
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Ісіктер шектен тыс құбылмалы,пішіндері де әр түрлі,пайда болып дамуы барлық тіндер мен ағзаларда,көрінісі әр түрлі үлкендіктегі түйін пішіндес және түрлі,тығыздықта немесе тіндерге еніп,айналасына сіңіп тарап шекарасы көрінбей өседі.Кез келген ісік паренхима және арқаудан тұрады.
Атипизм түрлері.
Морфологиялық атитизм өзіне тіндік және жасушалық атипизм түрінен тұрады.
Тіндік атепизм өзі шыққан тін құрылымының әр түрлі элементтерінің өзара қатынасуының бүлінуімен сипатталады.
Мысалы,тері қатерсіз ісігі-папиллома,өзгермеген теріден эпидермис және дерма өзара қатысуының бұзылуымен бөлектеніп көрінеді.Эпидермис жасушалары қабаттары ісіктің бөліктеріндн әртүрлі.Бірақ жасушалардың өз құрылымы әдеттегідей.Мезинхимадан жасалған ісіктерде талшықтың құрылымы әр түрлі жуандықта және ұзындықта,олар қалай болса-солай орналасқан,әр түрлі оралымдар жасайды және т.б
Жасушалық атитизм.Ісік жасушаларының потологиялық өзгерулерінен тұрады.Негізінен олардың өніп жетілуі және диференция нақтылау қабілеті жоғалған.Жасуша өніп-өсіп жетілуі нақтыланудың ерте сатысында тоқтайды,ол көбінесе ұрықтық жасушаға ұқсайды,осындай ахуал анаплазия деп аталады.
Биохимиялық атитизм.Тоқталыссыз өсу негізіне жататын зат алмасудың барлық түрлерінің өзгеруін көрсетеді.Әсіресе көмірсулық және қуаттың метоболизмі өзгереді,нәтижесінде анаэробты гликолиз 20-30рет күшейеді.Сонымен бірге тіндік тыныс әлсізденеді.Нәруыз және нуклейн қышқылдары түзелуі олардың ыдырауынан басым болады.
Иммунологиялық атитизм. Негізделінеді,ісік антигені көп жайларда қожасы жасушаларының антигенінен өзгеше болады.Ісіктік процесс,әсіресе оның үдеп дамуы ісіктік антигендердің ағзаның қожасының иммундық жүйесін тоздырып,тежеуімен байланысты болады.
Функциялық атепизм.Ісіктерде барлық басқа атитизмдер дамуының нәтижесінде болады.Ол қалыпты жасушалар мен ағзаларға сәйкес келетін қызмет әрекеттердің өзгеруімен сипатталады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Ісіктің өсуі - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Ісіктің өсуі оның белгілі бір көрінісі болып табыдады,ол автономды және шексіз болып сипатталады.Ісіктің бұл белгісі оның ағза реттеуші жүйсесіне бағынбай,тоқтамай өседі,ісік пайда болған ағза қанша өмір сүреді,ісіктің өсуі сонша болады.
Экспансивті өсу ісіктің қалай болса да «өз негізіне өзінен өзі»өсумен сипатталады,оның жасушалары қалай көбейседе,солай кобейіп,ісіктен бөлек шықпайды,көлемі үлкейе келе айналасындағы тіндерді итеріп ығыстырады,бұл соңғылар сығылып,атрофияға ұшырап семеді,оның орнына дәнекер тінмен ауысады.
Инфельтративті немесе инвазивті өсу ісіктік жасушалардың қоршаған тінге сіңіп,диффузды еніп көбейіп өсуі және ол тіндерді бұзып,жарақаттауымен сипатталады.Осындай өсу нәтижесінде ісік шекарасын ажырату өте қиын.
Экзофиттік өсу,бұндай өсу тек қуысты ағзаларда және т.б болады,ол ісіктің өсуі ағзаның іш қуысына өсіп шығып тұрумен сипатталады.
Эндофиттік өсу,бұл өсу де қуысты ағзаларда болады,айырмашылығы ісік іш қуысқа шықпай ағза қабырғасында өседі.
Қатерлі ісік айналасындағы тіндерге сіңе өсіп (инфилътративтік өсу), әуел бастан метастаз береді. Метастаз деп ісік жасуіііалары-ның алғашқы ісік ошағынан бөлініп шығып басқа бір ағзаларда жаңа ісік түйінін түзуін айтады. Метастаз дамуы өте күрделі қүбылыс, ол бірнеше кезеңдерден түрады: 1) ісік түйініне жаңа қан тамырлары-ның өсіп кіруі; 2) ісік прогрессиясына байланысты ісік жасушала-рыньщ ішінен метастаз беруге қабілетгі жасушалар тобының сүрып-талуы; 3) ісік жасушаларыньщ лимфа немесе қан тамырларының экстрацеллюлярлық матриксіне, кейін тіректік мембранасына өздерінің интегриндік рецепторы арқылы жабысуы; 4) оларцың протеолиздік ферменттер (IV типтегі коллагеназа, плазминогенді белсендіреіін заттар, фибронектин) бөліп шығара отырьш, тірекгік мембрананы бүзуы, сөйгіп, қан немесе лимфа тамыры ішінде ісіктік эмболдың пайда болуы; 5) ісік жасушаларының майда тамырлар қабырғасына қайта жабысуы (адгезиясы); 6) ісік жасушаларының тіректік мембрана айналасындағы тіндерге шығып, өсіп-өнуі нәтижесінде метастаздық түйіннің пайда болуы. Осылайша өтетін сатылы өзгерістерді метастаздық каскад деп атайды.
Ісік жасушаларының негізгі ісік түйінінен бөлініп шығуы олар-дың бір-бірімен тығыз байланыспағандығының нәтижесі. Оның себептеріне ісік жасушаларыньщ мембраналарында өткізгіштіктің артып кетуі (лизосомалық мембраналар өткізгіштігінің артып кетуі, мембрана сыртъщда протеолиздік ферменттердің көп жиналуы, Са2+ иондары мөлшерінің азаюы), ісік жасушаларьшьщ арасындағы теріс зарядтың күшеюі, жасушааралық жанасудың әлсіреуі және т.б. жатады. Көбінесе лимфогендік немесе гематогендік метастаздар дамиды. Кейде ісік жасушалары лимфа ағымына қарсы бағытта тарайды (ретроградтық метастаз).Мысалы, асқазан рагының ана-лық безге метастаз беруі (Круккенберг метастазы). Ісік жасушалары нерв талшықтарын бойлай (периневральдық метастаз), не ай-наладағы тіндерге жабыса (имплантациялық метастаз), не өзек бойын қуалай да таралуьі мүмкін. Мысалы, әйел аналық безі ра-гында ісік жасушалары негізгі түйіннен үзіліп түсіп іш пердесіне жабысып, жаңа түйіндер түзеді. Ал қылтамақ (өңеш рагы) асқаза-нға, ішекке, ас жолын қуалай өтуі мүмкін. Метастаздардың пайда болуы науқас өлімін тездететін фактор.
Эпителидің қатерлі ісіктеріңе негізінен лимфогендік метастаз-дар төн. Саркомалар дамитын ағзаларда лимфа жүйесі өлсіз болғ-андықтан олар бірден гематогендік метастаздар береді. Қатерлі ісік организмде бірден зілді өзгерістер тудырып адамның азып кетуіне (кахексия), улануына алып келеді. Қатерлі ісікке байланысты да-мыған кахексияның белгілеріне денедегі май тіндерінің өте азай-ып немесе бүтіндей жойылып кетуі; қаңқа бүлшықеттерінің семіп қалуы; бауырда, жүректе қоңыр атрофияның дамуы, терінің қүрғақ және сүр түсті болуы жатады. Кахексияның негізгі себептеріне ісік жасушалары синтездейтінтоксогормон ісік жасушалары және мак-рофагтар өндіретін ісік некрозы факторы (ІНФ) жөне интерлейкин болып есептеледі. Ісік некрозы факторы өсерінде белоктардың ьщырау өнімдері (аммиак, мочевина жөне т.б.) көбейеді. Олар ба-уырдың антиоксиданттық қызметтерін бүзып, қанда қанықпаған май қышқылдарының асқын тотықтары жиналады. Глюкокорти-коидтар өсерінен глюконеогенез қүбылысы күшейеді, бүлар да бе-локгар ыдырауының бір себебі бола алады. Токсогормондар ісіктің ьщырауы өнімдерінен пайда болады. Сонымен қатар ісік жасушалары өзінің өсіп өнуі үшін организмге керекті қоректік заттарды (мысалы, глюкоза, азот, майларда жөне т.б.) өзіне көп сіңдіреді ("субстраттъіқ түзақ" феномені). Қатерлі ісікке байланысты интоксикация нөтижесінде аурудың асқа төбеті шаппайды, сөйтіп, кахексия дамиды. Қатерлі ісік өсерінде кейде паранеоплазмалық синдромдар байқалады. Оның айқын көріністерінің біріне эндокриндік синдром кіреді. Ол екі түрлі себептен дамуы мүмкін: 1) эндокриндік бездер өндіретін гормондардың тікелей әсерінен бо-латын бүзылыстар, мысалы, андростерома ісігінде андрогендік гор-мондар көп бөлініп шығуына байланысты жыныстық жетілу өте ерте басталады; 2) кейбір эндокриндік бездерге қатынасы жоқ ағза-лар ісіктері, мысалы өкпенің нейроэндокриндік ісіктері, гормонға үқсас полипептидтер бөліп шығаруына байланысты дамитын эндокриндік синдром (АКТГ гормонына үқсас гормондар пайда болғанда дамитын Кушинг синдромыжөне т.б). Қазіргікезде па-ранеоплазмалық синдромға ісікпен ауырған адамдарда кездесетін гиперкальцемия, гиперкоагулопатия, тромбопатия және т.б. қүбы-лыстарды да кіргізеді.
Қатерлі ісік сылып тастағаннан кейін де қайта өсуі мүмкін (рецидив). Жалпы қатерлі ісік жасушаларының өсіп-өнуіне жағдай тудырылғанда, мысалы, экспе экспериментте, олар шексіз өсу (иммор-тилизация) мүмкіндігіне ие болды.
Достарыңызбен бөлісу: |


11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
А) «Жатыр обыры» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «Аталық бездің цистаденомасы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Микропрепарат:
А) «Тері папилломасы» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «Сүт безінің фиброаденомасы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Атипизм дегеніміз не?
Атипизмнің қандай түрлері бар?
Тіндік атипизм қандай ісіктерге тән?
Жасушалақ атипизм қандай ісіктерге тән?
Метастаз дегеніміз не?
Метастаз қандай ісіктерге тән?
Кахексия дегеніміз не?
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
Әдебиеттер: (1-ші қосыма)
Қазақ тілінде:
(Н) Негізгі әдебиеттер:
1. Ахметов Ж.В. Патологиялық анатомия. – Алматы. Эверо- 2014.-699 б
2.А.И. Струков, В.В. Серов, Патологиялық анатомия қазақшаға аударған және жауапты редакторы М.Т. Айтқұлов оқулық . - 5-бас.,стереотип. – М. : ГЭОТАР- Медиа, 2013. - 984 бет.
3. Струков А.И. Серов В.В. Патологиялық анатомия: медициналық жоғары оқу орындардың студенттеріне арналған оқулық/ – Ақтөбе. Жалпы білімі– 1-ші бас.-2010.-350 б. М.Т. Айткуловтың аудармасы.
4.Струков А.И. Серов В.В. Патологиялық анатомия: медициналық жоғары оқу орындардың студенттеріне арналған оқулық/ Ақтөбе. II бөлімінің 1-ші кітабы: Жеке аурулар білімі. – 2-ші бас. - 2010.-338 б. М.Т.Айткұловтың аудармасы.5.
5. Струков В.И., Серов В.В.Патологиялық анатомия: медициналық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық. Орысшадан аударған доцент М.Т.Айтқұлов // Ақтөбе-2010ж.
6.Роуз А.Г. Атлас патологии. Перевод с англ. под ред. Коган Е.А. – М.:
Гэотар-Медиа, 2010.- 576 с.
7.Серов В.В., Ярыгин Н.Е., Пауков В.С. Патологическая анатомия: Атлас.-М.:Медицина, 1986.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: (Қ) Қосымша - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
(Қ) Қосымша:
1. М.М. Түсіпбекова, М.С. Усеева «Перинатустық кезең патологиялық анатомиясының өзекті мәселелері» // Медицина и экология. -2000 ж. - N3.
2. Ахметов Ж.В. Патологиялық анатомия. – Алматы. 2003. - 393 б.
3.Струков В.И., Серов В.В.Патологиялық анатомия: медициналық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық. Орысшадан аударған доцент М.Т.Айтқұлов // Қарағанды: «Ғылым», «Қазақстан».-1996.-2-бөлім, 1-кітап.
4.Струков В.И., Серов В.В.Патологиялық анатомия: медициналық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық. Орысшадан аударған доцент М.Т.Айтқұлов // Қарағанды: «Ғылым», «Қазақстан».-1996.-2-бөлім, 2-кітап.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Орыс тілінде - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Орыс тілінде
(Н) Негізгі:
1. Крылов Ю.В., Крылов А.Ю. Основы патологической анатомии. – М.: Медицинская литература. 2011. – 288 с.
2. Патология: учебник+ CD. В2 томах. //Под ред. Пальцева М.А., Паукова В.С. – М.: Гэотар-Медиа, 2011. – Том 1. -512 с. Том 2. – 488 с.
3. Патологическая анатомия. Курс лекций: Учебное пос. (Под.ред.В.В.Серова, М.А.Пальцева. –М.:Медицина. 1998.-640с.:ил.- (учебн.лит.для студ.мед.вузов).
4. Пальцев М.А., Аничков Н.Н. Патологическая анатомия: Учебник. В 2-х т. Т.1,2 М.:Медицина, 2001.
5.Абдуллаходжаева М.С. Основы патологии человека.-Ташкент, 1998.
6. Струков В.И., Серов В.В. Патологическая анатомия. учебник. М., -2010 .
7. Митрофаненко В., Алабин И. Основы патологии: учебник.-М., 2011.
(Қ) Қосымша:
1.Пальцев М.А., Пауков В.С., Улумбеков Э.Г. Патология: Издательский дом: «ГЭОТАР-МЕД» 2002.-959с.
2.Руководство к практическим занятиям по патологической анатомии / В.В.Серов, Т.Н. Дрозд, В.А.Варшавский, Г.О.Тетевосянц.-М.:Медицина, 1987.
3.А.И.Струков, В.В.Серов. Патологическая анатоми: Учебник 4-е изд., стереотип. М.:Медицина, 1995 - (учебн.лит.для студ.мед.вузов)
4.Общая патология человека: Руководство / Под.ред. А.И.Струкова.-М.:Медицина. 1990.-Т.1,2.
Ағылшын тілінде
Негізгі:
1.Robbins S.W., Kumar V. Basic Pathology. / 4 nd Ed, W.B.Saunders Company.-Philadelphia-London-Toronto-Sydney, 1987.-158p.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
● Макропрепараттармен жұмыс:
А) «бауырдың майлы дистрофиясы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «миокардтың майлы дистрофиясы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
● Микропрепараттармен жұмыс:
А) «бауырдың майлы дистрофиясы» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «эпидермистің мүйізгекті дистрофиясы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
В) «эпидермистің мүйізгекті дистрофиясы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жаңа тақырыпты бекіту - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар
1. Паренхиматозды дистрофиялардың маңызы мен түрлері.
2. Паренхиматозды дистрофиялардың анықтамасы.
3. Паренхиматозды дистрофиялардың себептері, даму механизмдері.
4. Паренхиматозды дистрофиялардың макро, микро, ультра структуралық сипаттамасы.
5. Паренхиматозды дистрофиялардың функционалдық маңызы мен нәтижесі.
6. Паренхиматозды дистрофиялардың алмасу түрінің бұзылуына байланысты жіктелуі.
7. Белокты және майлы паренхиматозды дистрофиялардың түрлері.
8. Паренхиматозды дистрофиялардың түрлі ағзаларда даму себептері мен механизмдері.
9. Диспротейноздар морфологиялық сипаттамасы, себептері, патогенезі.
10. Липидоздар. Миокардтың,бауырдың, бүйректің майлы дистрофиялары.
11. Паренхиматозды көмірсулы дистрофиялар. Қант диабетіндегі гликоген алмасуының бұзылуының себептері, патогенезі, морфологиясы.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 3
1. Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: Некроз, анықтамасы. Гангрена.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
● оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста минералды, аралас дистрофияларды және қан айналым бұзылыстарын білу клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
● тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
● дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=12#1._Сабақтың_тақырыбы:_Зақымданулар._Зақымдану_түрлері:_Некроз,_анықтамасы._Гангрена.__2._Сағат_саны:_45_мин.__3.Сабақ_түрі


title: Оқыту әдісі - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндетін хабарлау.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жаңа сабақты түсіндіру - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Минералдар алмасуының бұзылуы (минералдық дистрофиялар)
Минералдар жасушалар мен тіндерді құратын элементтерді түзуге қатынасып, ферменттердің, гормондардың, витаминдердің, пигменттердің, белокты кешендердің құрамына кіреді. Олар –биокатализаторлар,сондықтан зат алмасу үдерісінің біразына қатынасып қышқыл –негіздік ортаны қажетті деңгейде ұстауда маңызды рөл атқарып, организмнің қалыпты тіршілігін қамтамасыз етуде де айтарлықтай орын алады.
Микроөртеу (микросжигание) тәсілін гистоспектрографиямен сабақтастыра қолдану тіндердегі кальцийді, темірді, мангийді, кремниді және басқа элементтерді дәл анықтауға мүмкіндік береді. Радиоавтографиялық тәсілмен организмге изотопы енгізілген элеметтердің жиналатын жерін білуге болады. Сонымен қоса, белокты қоспадан босап, тінге жиналған элементтердің біразын анықтау үшін дәстүрлі гистохимиялық тәсілдер қолданылады.
Кальций, калий, мыс және темір алмасуы бұзылуының практикалық маңызы зор.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кальций алмасуының бұзылуы - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Кальций алмасуының бұзылуы
Кальций – жасуша мембраналарының өткізгіштігіне, бұлшықет-жүйкелік құрылымдардың қозғыштығын, қанның ұюына, қышқыл-негіздік ортаның жағдайына, қаңқаның қалыптасуына және басқа да үдерістерге қатынасатын элемент.
Даму механизмі. Жалпы немесе жергілікті факторлардың басымдығына қарай, ізбестеу метастаздық, дистрофиялық және метаболизмдік нысандарға жіктеледі.
Метастаздық ізбестену (ізбес метастаздары), әдетте жайылмалы сипатта дамиды. Оның даму себебі – гиперкальцемия; кальций алмасуының эндокриндік реттелуі бұзылып (паратгормон көп, кальцитонин жеткіліксіз), ізбес қордаланатын жерлерінен (депо) көп, организмнен аз шығарылады. Сондықтан сүйек сынғанда (бірнеше сүйек, миеломды ауру, ісік метастаздары), сүйек жұмсарғанда (остеомаляция) немесе қалқанша маңы безінің қызметі тым артқанда (гиперпаратиреоидтық остеодистрофия), тоқ ішек (күшәләмен улану, созылмалы дизентерия) пен бүйрек (поликистоз, созылмалы нефрит) зақымдалғанда, В –витаминің тым көп қолданғанда ізбестік метастаздар қалыптасады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Мыс алмасуның бұзылуы - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Мыс алмасуның бұзылуы
Мыс цитоплазманың міндетті құрамының бірі. Ол ферменттік реакцияларға қатынасады.
Мыс алмасуының бұзылуының бауыр-милық дистрофияда (гепатолентикулалық дегенерация), яғни Вильсона –Коновалова ауруында айқын бейнелі.
Калий алмасуының бұзылуы
Калий- жаушаның цитоплазмасын құрауға қатынасатын өте маңызды элемент.
Бүйрекүсті безінің гормондарды электролиттер тепе-теңдігін реттейді. Сондықтан бүйрекүсті бездері зақымдалатын Аддисон ауру кезінде қан (гиперкалемия) мен тіндерде калий көбейеді. Калий тапшы болып, оның алмасуы бұзылса, тұқымқуалайтын ұстамалы салдану (периодический паралич) және қимылдық салдану байқалады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Темір алмасуының бұзылуы - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Темір алмасуының бұзылуы
Темірдің басым бөлігі гемоглобинде, сондықтан оның алмасуы бұзылуының морфологиялық бейнесі гемоглобингендік пигменттермен байланысты.
Тастардың түзілуі (байлануы)
Тас, яғни конкремент (латынша: concrementum- қатпарлану), қуысты мүшелер мен бездердің өзектерінде жайғасатын өте қатты құрылым,
Тастың сыртқы пішіні (бітімі, көлемі, түсі, кесіндісінің құрылысы) өзі қалыптасқан қуыстың, өзектің пішініне, химиялық құрамына, түзілу механизміне қарай, әр түрлі.
Даму механизмі. Тастың түзілу патогенезі күрделі үдеріс; ол жергілікті және жалпы факторларға байланысты.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жалпы факторларға - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Жалпы факторларға негізінен зат алмасуы бұзылуының жүре болатын немесе тұқымқуалайтын түрлерін дамытатын себептері жатқызған жөн. Майлар (холестерин), нуклеопротеитер, бірқатар көмірсулар мен минералдар алмасуы бұзылуының ерекше маңызы бар. Мысалы, өт тасты аурудың семіздік және атеросклерозбен, несеп тасты арудың подагра және оқсалатуриямен, т.с.с. байланыстығы көпке белгілі. Аралас дистрофиялар дамыған кезде бұзылған метаболизмнің морфологиялық бейнесі мүшелер мен тіндердің паренхимасында ғана емес, олардың стромасында және қан тамырларының қабырғасында қалыптасады; күрделі белоктар - хромопротеидтер, нуклепротеидтер мен липопротеидтер және минералдардың алмасуы бұзылады.
Хромопротеидтер — боялған белоктар немесе эндогендік пигменттер организмнің тіршілігінде маңызды роль атқарады. Хромопротеидтердің қатынасуымен тынысалу (гемоглобин, цитохромдар), секреттердің (өт) түзіліп бөлінуі, организмді сәулелік энергиядан қорғау, темірдің (ферритиннің) қорын толықтыру, витаминдердің қажетті мөлшерін қамтамасыз ету және т.б. әрекеттер жүзеге асырылады. Пигменттердің алмасуы вегетативтік жүйке жүйесі мен эндокриндік бездер арқылы реттеліп, қан жасам мүшелері мен ретикула-эндотелийлік жүйелердің кызметімен тығыз байланысты.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Классификациясы - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Классификациясы. Эндогендік пигменттер 3 топқа бөлінеді: гемоглобингендік, яғни гемоглобиннің түрлі туындылары; тирозин алмасуымен байланысты протеингендік, немесе тирозингендік, және майлар алмасқанда түзілетін -липидгендік.
Аралас дистрофиялар дамыған кезде бұзылған метаболизмнің морфологиялық бейнесі мүшелер мен тіндердің паренхимасында ғана емес, олардың стромасында және қан тамырларының қабырғасында қалыптасады; күрделі белоктар - хромопротеидтер, нуклепротеидтер мен липопротеидтер және минералдардың алмасуы бұзылады.
Хромопротеидтер — боялған белоктар немесе эндогендік пигменттер организмнің тіршілігінде маңызды роль атқарады. Хромопротеидтердің қатынасуымен тынысалу (гемоглобин, цитохромдар), секреттердің (өт) түзіліп бөлінуі, организмді сәулелік энергиядан қорғау, темірдің (ферритиннің) қорын толықтыру, витаминдердің қажетті мөлшерін қамтамасыз ету және т.б. әрекеттер жүзеге асырылады. Пигменттердің алмасуы вегетативтік жүйке жүйесі мен эндокриндік бездер арқылы реттеліп, қан жасам мүшелері мен ретикула-эндотелийлік жүйелердің кызметімен тығыз байланысты.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Классификациясы. Эндогендік пигменттер 3 топқа бөлінеді: гемоглобингендік, яғни гемоглобиннің түрлі туындылары; тирозин алмасуымен байланысты протеингендік, немесе тирозингендік, және майлар алмасқанда түзілетін -липидгендік.
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 7 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
● Макропрепараттармен жұмыс
● Микропрепараттармен жұмыс.
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар
1. Стромалық-қантамырлық , аралас дистрофиялардың анықтамасы.
2. Стромалық-қантамырлық , аралас дистрофиялардың себептері, даму механизмдері.
3. Стромалық-қантамырлық , аралас дистрофиялардың макро, микро, ультра структуралық сипаттамасы.
4. Стромалы- қантамырлы көмірсулы дистрофиялар. Қант диабетіндегі гликоген алмасуының бұзылуының себептері, патогенезі, морфологиясы.
5. Минералды дистрофияның маңызы мен түрлері.
6. Минералды дистрофияның анықтамасы.
7. Минералды дистрофияның себептері, даму механизмдері.
8. Аралас дистрофиялардың анықтамасы.
9. Аралас дистрофиялардың этио- патогенезі.
10. Аралас дистрофиялардың макро, микро, ультра структуралық сипаттамасы.
11. Аралас дистрофиялардың асқынуымен ақыр соңы.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 4
1. Сабақтың тақырыбы: Ақуыз, май және көмісуының бұзылыстары. Электролит алмасудың бұзылу механизмі.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
● оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста паренхиматозды, стромалық қан-тамырлық дистрофияларды білу және клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
● тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
● дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: аудитория №415.
7. Әдебиеттер: № 1қосымшада
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндетін хабарлау.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Минералдар жасушалар мен тіндерді құратын элементтерді түзуге қатынасып, ферменттердің, гормондардың, витаминдердің, пигменттердің, белокты кешендердің құрамына кіреді. Олар –биокатализаторлар,сондықтан зат алмасу үдерісінің біразына қатынасып қышқыл –негіздік ортаны қажетті деңгейде ұстауда маңызды рөл атқарып, организмнің қалыпты тіршілігін қамтамасыз етуде де айтарлықтай орын алады.
Микроөртеу (микросжигание) тәсілін гистоспектрографиямен сабақтастыра қолдану тіндердегі кальцийді, темірді, мангийді, кремниді және басқа элементтерді дәл анықтауға мүмкіндік береді. Радиоавтографиялық тәсілмен организмге изотопы енгізілген элеметтердің жиналатын жерін білуге болады. Сонымен қоса, белокты қоспадан босап, тінге жиналған элементтердің біразын анықтау үшін дәстүрлі гистохимиялық тәсілдер қолданылады.
Кальций, калий, мыс және темір алмасуы бұзылуының практикалық маңызы зор.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Классификациясы. Эндогендік пигменттер 3 топқа бөлінеді: гемоглобингендік, яғни гемоглобиннің түрлі туындылары; тирозин алмасуымен байланысты протеингендік, немесе тирозингендік, және майлар алмасқанда түзілетін -липидгендік.
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
● Макропрепараттармен жұмыс:
А) «бауырдың майлы дистрофиясы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «миокардтың майлы дистрофиясы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
● Микропрепараттармен жұмыс:
А) «бауырдың майлы дистрофиясы» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «эпидермистің мүйізгекті дистрофиясы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
В) «эпидермистің мүйізгекті дистрофиясы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар
1. Белокты және майлы паренхиматозды дистрофиялардың түрлері.
2. Паренхиматозды дистрофиялардың түрлі ағзаларда даму себептері мен механизмдері.
3. Диспротейноздар морфологиялық сипаттамасы, себептері, патогенезі.
4. Липидоздар. Миокардтың,бауырдың, бүйректің майлы дистрофиялары.
5. Паренхиматозды көмірсулы дистрофиялар. Қант диабетіндегі гликоген алмасуының бұзылуының себептері, патогенезі, морфологиясы.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 5
1. Сабақтың тақырыбы: Зақымдануларға ағзаның жалпы реакциясы: стресс, кома, шок, коллапс.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста минералды, аралас дистрофияларды және қан айналым бұзылыстарын білу клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=31#1._Сабақтың_тақырыбы:_Зақымдануларға_ағзаның_жалпы_реакциясы:_стресс,_кома,_шок,_коллапс.__2._Сағат_саны


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: № 1 қосымшада
8. Ұйымдастыру кезеңі: 2,5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 7 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 13,5 мин (31%)
Күйзеліс – ағзаның күш түсуге, алаңдаушылыққа және күнделікті қарбаласқа реакциясы. Асыра күш түскен жағдайда адамның көңіл-күйі нашарлайды, басқа да белгілер пайда болады. «Күйзеліс» деген сөз ағзаның жай-күйін айқындайды, ол өмірдің қиын жағдайларына бейімделуге тырысады. Адам аса қиын физикалық және психологиялық қысымға ұшыраған кезде, ең алдымен оның ағзасы қорғануға тырысады. Бірақ одан кейін бейімделіп алады және аса жоғары қысымдағы реакциясы оңтайлы жағдай болып қалады. Мұндай жағдай оң күйзеліс деп аталады. Ол адамның дұрыс психикалық дамуына және қоршаған ортаға бейімделуі үшін қажет. Алайда ағза жиі миға салмақ түсуге немесе физикалық жүктемеге шамасы келмейді. Мұндай жағдайда кез келген қосымша қысым адамның дұрыс жай-күйін бұзуы және ауруға шалдықтыруымүмкін.
Мамандар адамды қатты эмоционалды толқуларға ұшырататын кез келген жағдай күйзелістің пайда болуына себеп болуы мүмкін деп есептейді, Күйзеліс баланың дүниеге келуі, күйеуге шығу (үйлену) сияқты оң эмоцияларды, сол сияқты баланың қаза болуы, жақын адамның қайтыс болуы сияқты кері эмоцияларды тудыруы мүмкін екендігін есепке алу қажет. Күйзеліске ықпал ететін жағдай болар-болмас сипатта да болуы мүмкін (көп уақыт кезек күту немесе жолда кідіріп қалу). Күйзеліске кез келген сәтте, кез келген жаста ұшырауы мүмкін.
Күйзеліс – ауру емес, бұл қорғаныс механизмі, бірақ мұндай қорғаныс тұрақты болса, онда адам ауруларға осал болып келеді.
Жалпы күйзеліс әр адамға қажет, олай болмаса ол талапсыз адам болады. Күйзеліс – бұл өзіндік энергия көзі. Бастысы оның ұзаққа созылуына жол бермеу керек. Адам ағзасының жауы – ұзаққа созылған күйзеліс. Ол орасан – шамамен 90%. Ұзақ күйзеліс ағзаның қорғаныс қабілетін азайтады, қант диабетінің, ісіктің, туберкулездің даму қаупін арттырады, егер әйел жүкті болса, оның ішіндегі балаға зиян тиеді, яғни барлық зардаптарын тізіп жеткізу мүмкін емес. Барлық мәселе мынада, ұзаққа созылған күйзеліс кезінде ағза адреналин мен энкефалинді шығармайды, сол үшін С және В витаминдерінің, цинктің, магний мен басқа да минералдардың запастарын асыра жұмсайды. Бұл өз кезегінде нервті жүйенің дұрыс жұмыс істеуіне мүмкіндік бермейді, ақыл-ой және дене белсенділігін төмендетеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Күйзеліс(Cтресс) дегеніміз не?.
Стресстің даму кезеңдері..
Стресстің этиологиясы..
Стресстің қандай нәтижелері болуы мүмкін.
Стресстің клиникалық маңызы.
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=34#1._Сабақтың_тақырыбы:_Зақымдануларға_ағзаның_жалпы_реакциясы:_Компенсация_және_бейімделу_туралы_түсінік.__2._Сағат_саны

title: Үйге тапсырма беру: 1 - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 6
1. Сабақтың тақырыбы: Зақымдануларға ағзаның жалпы реакциясы: Компенсация және бейімделу туралы түсінік.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста минералды, аралас дистрофияларды және қан айналым бұзылыстарын білу клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 2 ,5мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 7 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 13,5 мин (31%)
Бейімделу — организімнің сыртқы ортамен арақатынасын жүзеге асырып, бүкіл тіршілік үдерістерін қамтитын, мәндік ауқымы кең биологиялық ұғым. Ол биологиялық түрдің сақталуын қамтамасыз етеді; деннің сау кезеңіне де, ауру кезіндегі жағдайға қатысты.
Компенсация — организімнің аурулық зақымдарын түзетіп, өзін өзі сақтауға арналған кысылтаяңдағы бейімделулік үдерістің бірі.
Бейімделу (адаптация)
Бейімделу патологияда әртүрлі әрекеттік жағдайлардың бейнесі болып, тіннің (мүшенің) әрекеті тым қарқынды, томен немесе бұрмалануы мүмкін. Сондықтан оған қатысты патологиялық үдерістердің бейнесі: 1) атрофия; 2) гипертрофия (гиперплазия); 3) организация (беріштену); 4) тіндік құрылымның өзгеруі 5) метаплазия немесе 6) дисплазия болуы ықтимал.
Эндогендік факторлар, әр түрлі аурулардың және аурулық ақаулардың қолайсыз ағымда пайда болады – ишемияда, инсультте, ми ісігінде, тыныс жетіспеушілігінде, қан жүйесі патологиясында, бауыр және бүйректер жетіспеушіліктерінде және т.б.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Комалық ахуалдар потогенезі - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Комалық ахуалдар потогенезі: команы шақырған арнайы себептері мен механизмдеріне байланыссыз, олардың дамуы бірнеше айқын звеолардан тұрады:
Гипоксиялардан және жасушалардың қуатпен қамтамассыз ету процестерінің бұзылыстары;
Ағзаға сырттан түскен заттармен улануы( мысалы, этонолмен, саңырауқұлақ уларымен, артық ішілген дәрілермен )немесе өзінде жасалғандармен (мысалы, бүйректік немесе бауырлық жетіспеушілікте);
КСА (қышқылдық сілтілік ахуал) бұзылыстары, ацидоз түрінде кездеседі;
Иондар мен сұйықтар диабаланс;
Жасушаларда электрфизиологиялық процестердің бұзылуы.
Келтірілген бұзылыстар барлық ағзалар тіндерінде, солардың ішінде мида көрнектірек дамиды. Сондықтан команың міндетті белгісі естің жоғалуы болып табылады.
Команың ауырулық дәрежесі арнайы шкаламен анықталады, естің бұзылу дәрежесі баллмен бағаланады. Кома ауырлығы 3 дәрежеге бөлінеді;
Ауыр – өліммен аяқталу қалпы
Көрнекті – функциялды бұзылыстары терең, өмірге қауіпті;
Жеңіл немесе қайтымды.
Шок – өте қиын ауыр ахуал, экстремальдық факторлардың шамадан тыс әсерінен пайда болады және ағзаның өмір сүруінің үдемелі бұзылыстарымен сипатталады,нәтижесінде жүйке жүйесінің күшейе түскен бұзылыстары, сонымен бірге эндокриндік, жүрек –тамырлық және басқа өмірге қажетті жүйелердегі бұзылыстар. Егер шұғыл дәрілік шара жасалмаса, шок міндетті түрде өлімге әкеледі.
Этиологиясы. Шоктың ең жиі кездесетін себептері:
Әр түрлі зақымдар;
Көп қан жоғалту;
Сыйымсыз қан құю;
Ағзаға аллергеннің түсуі;
Жедел ишемия немесе жүрек, бүйрек, бауыр және б. Ағзалардың некрозы.
Шок түрлері.пайда болу себептеріне қарай шоктың келесі түрлері болады: трвмадан(жарақат), күйіктен, пострансфузиялық, аллергиялық (анафилакциялық), кардиогендік, токсикалық, психогендік(жанкүйлік).
Шок потогенезі 2сатыдан құралады:
Адаптациялық немесе компенсициялық күтпеген жоғары жарақаттаушы фактор әсер еткеннен кейін сол мезетте дамиды, арнайы емес адаптациялық реакциялар активтелінеді;
Деадапция немеседокомпенсация, егер адаптациялық процестер жеткіліксіз болған жағдайда олар дамиды және сипатталады:
-әлсіреу және ағза адаптациялық реакциясының күрт кетуі;
-нейроэндокриндікреттелу эффектісінің үдемелі төмендеуі;
-ағзалар мен жүйелерде өршіген жетіспеушіліктің дамуы.
Шок морфологиясы. Шок шақыратын зақымдар, күюлер, ісінулерден басқа, ағзада морфологиялық өзгерістер дамиды, олар бірқатар потологияның айқын түрлерімен сипатталады.
Тамыр ішінде жайылған қан ұю(ТЖҚ) – синдромымен, онда микроциркуляция арнасының тамырлары ішінде, бірінші кезекте бүйректе, өкпеде, жүректе, бас миында және басқа ағзаларда капиллярлары мен веннуллары фибринді тромбалармен жабылған.соған орай кенет микроциркуляторлы қан айналым бүлінеді және жедел гипоксия дамид, сонымен бірге тез тамыр қабырғалары өткізгіштігі артады, сондықтан ағзаларда әсіресе бас миында және өкпелерде жедел ісіну дамиды.
«Шоктық бүйректер» дамиды – бүйректердн потологиялық өзгерістер, қанайналым бұзылысың компенсаторлық реакциясын көрсетеді және АҚ түседі. Осында қан рефлекс арқылы бүйрек қыртысынан милық затына ауыстырылады, бүйректер шумағының ЮГА жедел ишемия пайда болады, қанға ренин түседі, тағы да гипертензиялық заттар. Олар артериолдар жиырылуын шақырады және АҚ жоғарылайды, бұл гипоксия дәрежесін төмендетуге және жүрек пен бас миының функциясын қамтамассыз етуге қажет. Бүйректер бұнда арнайы көрініс алады, ақ-сары ишемиялық қыртыс және қараңғы-қызыл қанға толып кеткен милы зат. Бірақ, егер бүйрек қыртысы ишемиясы жеткілікті ұзаққа созылса, онда қыртыс некрозға ұшырайды,некроздық нефроз дамиды, уремия болады және осы сырқаттар өледі.
«Шоктық өкпе» дамиды, бұл бірінші кезекте ТЖҚ синдромының өршуімен және өкпе капиллярларында фибринді тромбалар жасалуымен байланысты, ол өкпелер тінінде – периваскулярлық қан төгіліс, ателектаз бен дистресс синдромы дамиды.
Гипоксиялық өзгерістердің дамуы, олар паренхималық ағзаларда майлы дистрофия шақырады, ол реконвалесценция(сауығу) кезеңіне дейін сақталады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
|
Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы
|
бет | 38/108 | Дата | 02.03.2022 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #26809 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: МІК әдістемелік өңдеу11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Бейімделу дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
Бейімделу және адаптация кезеңдерін, олардың морфологиялық сипаттамасын атау?
Бейімделу үдерістерінің іртүрлі түрлеріне анықтама беріңіз?
Олардың даму механизмдерін түсіндіріңіз?
Бейімделу үдерісінің түрлерін ультрқұрылымдық сипаттамасын, макро және микроскопиялық негізде ажырату?
Бейімделу үдерісінің функционалдық маңызын түсіндіріңіз?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 7
1. Сабақтың тақырыбы: Зақымдануларға ағзаның жалпы реакциясы : Зақымдану және компенсаторлық-бейімделу әрекеттерінің байланысы.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста минералды, аралас дистрофияларды және қан айналым бұзылыстарын білу клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=39#1._Сабақтың_тақырыбы:_Зақымдануларға_ағзаның_жалпы_реакциясы_:_Зақымдану_және_компенсаторлық-бейімделу_әрекеттерінің_байланысы.__2._Сағат_саны


text:
|
|
бет | 3/108 | Дата | 02.03.2022 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #26809 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: МІК әдістемелік өңдеу10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Атрофия — тіршілікте мүшенің, тіннің, жасушаның көлемі кішірейіп, қызметі нашарлайтын үдеріс.
Атрофияның физиологиялық және патологиялық түрлері бар.
Физиологиялық атрофия өмір бойы, туғаннан әбден қартайғанға дейін байқалады. Мысалы, туғаннан кейін кіндіктік артерия мен артериялық (Боталл) өзек семіп, бітелсе, егде тартқандардың жыныстық бездері, қарттардың сүйектері мен омыртқааралық шеміршектері, т.б. семеді.
Патологиялъщ атрофия түрлі себептерден дамиды. Олардың ішінде жеткіліксіз тамақтану, қан- және лимфаайналымының, ішкі секреция бездері мен орталық және шеткі жүйкелік жүйелердің қызметі бұзылуының, уланудың маңызы зор.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 13,5 мин (31%)
Кома – ағзаның өте ауыр ахуалы, әр түрлі жарақаттаушы факторлар әсерінен пайда болады жүйке жүйесінің терең қанайналуымен сипатталады, ес жоғалады, гипо- және арефлексия болады, ағза ағзаларымен жүйелерінің қызметтік жетіспеушілігі дамиды.
Команың жиі себептері болып табылады:
Экзогенді факторлар – шектен тыс күш немесе уақыттылық.
Жарақатшақырушы факторлар, бірінші кезекте бас ми жарақаттары;
Қыздырушы (термиялық) әсерлер – қызып кету, күн тию, салқындау және б.;
Барометрлік қысымның айтарлықтай тербелуі;
Токсиндер – алкоголь және оның сургаттары, этиленгликоль, наркотиктер токсикалық дозасы, седативтік заттар, барбитураттар және т.б.;
Инфекциялық агенттер – вирустар, микробтар, солардың ішінде ерекше безгек, бөрітпе сүзек пен іш сүзек қоздырғыштары;
Экзогендік инфекциялармен аноксия.
Эндогендік факторлар, әр түрлі аурулардың және аурулық ақаулардың қолайсыз ағымда пайда болады – ишемияда, инсультте, ми ісігінде, тыныс жетіспеушілігінде, қан жүйесі патологиясында, бауыр және бүйректер жетіспеушіліктерінде және т.б.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Кома дегеніміз не?
Команың қандай даму себептері бар?
Команың патогенезі.
Команың қандай даму кезеңдері бар?
Команың қандай түрлері бар?
6. Шок дегеніміз не?
7. Шоктың қандай түрлерін ажыратады?
8. Шок қандай жағдайларда дамиды?
9. Шоктың қандай нәтижелері болуы мүмкін?
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 8
1. Сабақтың тақырыбы: Зақымдануларға ағзаның жалпы реакциясы : Регенерация, түсінік. Түрлері.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста минералды, аралас дистрофияларды және қан айналым бұзылыстарын білу клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=44#1._Сабақтың_тақырыбы:_Зақымдануларға_ағзаның_жалпы_реакциясы_:_Регенерация,_түсінік._Түрлері.__2._Сағат_саны


text:
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 9
1. Сабақтың тақырыбы: Гипертрофия және гиперплазия, түрлері.
2. Сағат саны: 45 мин.
3. Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жалпы атрофияның - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Жалпы атрофияның, яғни жүдеуліктіц мынадай: алиментарлық (аштықтан немесе ас сіңбегенде дамитын); рак жүдеулігі, яғни рактық кахексия (грекше: kakos — жаман; hexis — жағдай); гипофиздік кахексия (Симондс ауруы), милық кахексия (гипоталамус зақымдалса) және басқа да қатты жүдететін аурулардан (туберкулез, бруцеллез, созылмалы дизентерия) дамитын түрлері бар.
Жергіліктіатрофиятүрлі себептерден дамиды; оның дисфункциялық; қан жеткіліксіздік; қысымдық; жүйкелік, физикалық жэне химиялық факторлардан дамитын түрлері бар.
Тіндік қүрылымның өзгеруі.Тіндік қүрылымның адаптациялық өзгерісі гиперплазия, регенерация жэне аккомодация үдерістеріне негізделеді. Мысалы, қанның магистрал тамырлар арқылы жүруі қыйындаса, қан та- мырларының қалыпты сабақтастығы өзгеріп, коллатералдық қанайналым қалыптасады.
Дисплазия. Бұл ерекше адаптациялық үдерістің атауы онкоморфоло- гияда қабылданған. Дисплазия кезінде эпителийдің пролиферациясы мен толысуы дұрыс жүрмей, жасушалық атипия қалыптасып, гистоархитектоникасы өзгереді. Жасушалық атипияқалыптасқан жасушаның көлемі мен пішіні әртүрлі, үлғайған ядросы гиперхромды, митоздық саны көп, атипиялы митозы болады. Гистоархитектоника- лық озгеріскезінде эпителийдің полярлылығы мен осы тінге немесе осы мүшеге тән нышандары (эпителийдің гисто- және органспецификалылығы) жойылады. Сонымен, дисплазия — жасушагаемес, тінгеқатысты.


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 13,5 мин (31%)
Регенерация(латынша — regeneratio — қайта туу, жаңару) деп зақымданудан кейін немесе өмір сүруі тоқтаған, жасушалардың тін элементтерінің, ағза қызметінің жаңарып, қайта қалпьша келуін атайды.
Көптеген бейімделу реакцияларының негізінде регенерация жатады. Организмде жүріп жатқан өр түрлі патологиялық үрдістер агза қызметінің бүзылуымен, тіндер мен жасушалардың күрылым-дық өзгерістерімен сипатталады. Осы өзгерген немесе жойылған қүрылымдар өз қалпына келгенде гана, ағза қызметі қоршаған орта талаптарына сай жауап қалыптастыру мүмкіндігіне ие болады.
Регенерацияның 1) физиологиялық; 2) репаративтік; 3) пато-логиялық түрлерін ажыратады. Физиологиялық регенарация ешбір сыртқы әсерсіз қалыпты жагдайда үздіксіз өтіп жатады. Физиоло-гиялық регенерация тозыгы жеткен тіндер мен жойылып кеткен жасушаларды жаңартуға бағытталған. Оның мысалы ретінде терінің, асқазан-ішек, тыныс алу жүйелерінің эпителиінің үздіксіз жаңа-рып түруый келтіруге болады. Организмнің осы бөліктерінде жа-бынды эпителидің бүтіндігі әрдайым сақталуы керек.
Эпителий бүтіндігі бұзылғанда шырышты қабаттарда жара пайда болып, әр түрлі инфекциялар қанға тікелей өтіп кету мүмкіндігін алады, яғни қаошаған орта мен организм арасында қатынас бұзылады. Демек регенерация шырышты қабықтардың бүтіндігін , олардың қорғаныс қызметін қалыптастырады, ішкі және сыртқы орта тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Тіршілігі жойылған қан элементтерінің ыдырап, орнына жас элементтердің үздіксіз пайда болуы да, жасушаішілік ультрақұрылымдардың өз өзінен жаңарып тұруы да физиологиялық регенерация түріне жатады.
Реперативтік регенерация жасушалар мен тіндердің әр түрлі себептерге байланысты зақымдануы нәтижесінде дамиды.
Регенерация үрдісі барлық жан-жануарларда бірдей өтпейді.
Ағза қызметінің қайтадан, жанаруы, оның сыртқы пішінінің қайта қалыптасуына тәуелді емес. Мысалы, бауырдың жарты бөлігін алып тастағанда, кесілген жерде тыртық пайда болады. Ал бауырдың қызметі қалған жасушалардың, бөлініп көбеюі (гиперплазиясы) және жасуша ультрақұрылымдарының жаңаруына байланысты үлкеюі (гипертрофиясы) нәтижесінде өз қалпына келеді.
Регенерация үрдісінің морфогенезі: пролиферация (көбею) және дифференциация кезеңдерін қамтиды. Бірінші кезеңде жас, елі толық жетілмеген жасушалар саны көбейеді, ал екінші кезеңде олар белгілі бір бағытта жетіліп, сол жердегі жасушалардың орнын басады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Регенерация дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
Регенерацияның қандай түрлері бар?
Регенерация үдерісінің кезеңдері.
Регенерацияның ағза үшін маңызы қандай.
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 10
Достарыңызбен бөлісу: |


1. Сабақтың тақырыбы: Реактивтілік және резистенттілік, жіктелуі.
2. Сағат саны: 45 мин.
3. Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
оқыту: Жалпы патологияның жалпы курсы бойынша регенерация, ісіктердің өсуі және де жеке курсы бойынша тақырыптарды оқып білу клиникалық пәндерді оқып үйренуге қажет және клинико-анатомиялық анализдеу үшін қажет.
тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Регенерация дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
Регенерацияның қандай түрлері бар?
Регенерация үдерісінің кезеңдері.
Регенерацияның ағза үшін маңызы қандай.
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 11
1. Сабақтың тақырыбы: Ағзаның қорғаныштық және компенсаторлық реакциялары. Компенсация және бейімделу. Реактивтілік және резистенттілік.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=56#1._Сабақтың_тақырыбы:_Ағзаның_қорғаныштық_және_компенсаторлық_реакциялары._Компенсация_және_бейімделу._Реактивтілік_және_резистенттілік

title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы


title: Сағат саны - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
оқыту: Жалпы патологияның жалпы курсы бойынша регенерация, ісіктердің өсуі және де жеке курсы бойынша тақырыптарды оқып білу клиникалық пәндерді оқып үйренуге қажет және клинико-анатомиялық анализдеу үшін қажет.
тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6. Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 7 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 26 мин (31%)
Гипертрофия (грекше hyper—артық; trophe-- қоректену) деп ағза, тін жасуша қызметіне талап күшейгенде оның көлемінің шамадан тыс үлкеюін атайды. Ол жасушалар санының немесе жасушаішілік құрылымдар санының кобеюінің нәтижесінде дамиды. Осыған байланысты әр бір жасуша көлемі, кейін жалпы ағза көлемі гипертрофияланады. Ағза гипертрофиясына гиперплазия үрдісінің тікелей қатысы бар.
Гипертрофияны физиологиялық және патологирялық түрлерге бөлуге болады.
Дене шынықтырумен шұғылданатын адамдарда, әсіресе спортшылырда кездесетін бұлшықет гипертрофиясын, физиологиялық гипертрофияның мысал есебіне келтіруге болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
● Макропрепараттармен жұмыс:
А) «бауырдың майлы дистрофиясы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «миокардтың майлы дистрофиясы» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
● Микропрепараттармен жұмыс:
А) «бауырдың майлы дистрофиясы» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «эпидермистің мүйізгекті дистрофиясы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
В) «эпидермистің мүйізгекті дистрофиясы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Патологиялық гипертрофияның - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Патологиялық гипертрофияның қатарына: компенсаторлық,викарлық, нейрогуморалдық гипертрофиялар мен гипертрофия-лық ұлғаюлар жатады.
Компенсаторлық гипертрофияның мысалы ретінде жүрек ги-пертрофиясын қарастыруға болады. Жүрек гипертрофиясының кли-никалық маңызы өте зор. Жүрек кейбір сырқаттар, кезінде (арте-риялық гипертонияда, тума не жүре пайда болған жүрек ақаула-рында) өз массасын 3—4 есе асыра алады (қалыпты массасы 250— 300 г). Көбінесе жүректің сол қарыншасы гипертрофияланып, оньщ қалындығы 2—3 см-ге жетеді бүл жағдай артериялық гипертонияда, атеросклероздың кардиосклерозда, қолқа қақпақшаларьшың ақауында байқалады. Оң қарынша гипертрофиясы өкпенің созыл-малы бронхитінде жөне де басқа созылмалы сырқаттарында, мит-ральдық (қосжарғақты) қақпақша ақауында дамиды. Жүрек гипертрофиясы қайтымды үрдіс, оның негізінде кардиомиоциттер ішіндегі ультрақүрылымдардьщ гиперплазиясы, өрбір кардиомио-цит талшығының жуандауы, олардың арасындағы дөнекер тіннің, қан тамырларының нерв үштарының қосыла өсіп-өнуі жатады. Осыған байланысты жүрек қабырғалары қалындап, оның қуысы кеңіп (эксцентрлік гипертрофия), не тарылып (концентрлік гипертрофия) қалады. Бүл кезенде жүрекгің барлық бөлімдері кеңіп, қабырғалары созылып негізгі патологияға сау қақпақшалардың са-лыстырмалы түрдегі жетіспеушілігі қосылады. Бірақ шекген тыс үлкею нөтижесіңде жүрек бүлшықеттерінің қоректік заттармен қам-тамасыз етілуі төмендеп, гипоксияға байланысты миокардта дистрофия жөне склероз үрдістері дамиды, майда некроз ошақтары пайда болады. Жүрек қызметі бірте-бірте нашарлап декомпенсация фазасы дамиды.
Достарыңызбен бөлісу: |