text:
т ы р ы з
байланысты.
Заттарды ц курылысын ж асай б1луд1 мецгере отырып, б а л ал а р
5
адам дарды , ж ан уар л ар д ы кимыл устш д е керсете бшуге, олар-
дыц дене бел1ктер1 мен д енесш щ жардайын ©згертуге мумкшдш
алады. Тэрбиеиплер сю ж етт
1
, сондай-ак декоративтш сурет са-
л уд а ©те мацызды болып есептелетш туст1 к аб ы лд ау сез1мш
дамытура ерекше назар аударуы каж ет. Б ал ал ар бейнелеу мен
декоративтпс-колданбалы онер шырармаларымен танысу проце-
сш де эстетикалы к
сезгм мен
баралай б1луш1л1кт1 дамытуы
каж ет.
Д а яр л ы к тобы ен
с о ц р ы
топ болып табылады. Балаларды
мектепке д ая р л а у алдьщры топтарда да журпз1лед1, б1рак бул
топта ол ерекше болады. Бейнелеу ж умы сы на улкен мшдеттер-
д щ нег
131
ж у к те л е д
1
, ©йткен1 э р б
1
р с а б а к соцында нэтиже (сурет
салу, жабы сты ру, аппликация) калады да, ол бойынша талдау,
баралау болады. С ур ет салу, ж абы сты ру, аппликация сабактары
кажетт1 материалдарды дайындаумен байланысты бола тура, ол
эрб1р баладан ©з бет1мен дербес к т е у г е ,
м ак сатк а уйлест1ре
отырып эрекет етуге улкен кещл б©луд1, бастаран ют1 аяктай
б1луд1, ©з жумысын жэне ж олдастары ны ц жумысын баралай 61-
луд1 талап етед
1
. Ж е к е басты тэрбиелеуд1ц бул жары педагог-
тыц ересек балалар ж умысы на да айырыкша назар аударуын
к а ж е т етед1.
Д а я р л ы к то б ы н д а
е р ес ек тер т о б ы н а ж ук т е л е т 1н бейнелеу
м ш д е т т е р ш ш е ш у ж у м ы с ы о д ан эр1 ж а л р а с т ы р ы л у р а т и 1с, мы-
са л ы , кец1ст1к пен т у с т е р д щ ара к а т ы н а с ы , з а т т а р д ы ц ф о р м а сы
мен к у р ы л ы с ы н ы ц е р е к ш е л 1Г1, с ю ж е т т 1к м аз м у н ы н ы ц
к©р1Н1С1.
Б у л а р м е н к а т а р мектеп т а р а п ы н а н койы лран з а т т ы ц ©з тур1н1н
н а к т ы к а с и е т 1н беру, д ек о р ати вт1 ©нерд1Ц б а с т а п к ы зан д ы лы к -
та р ы м е н т а н ы с у М1н д е т т е р 1н1ц де к е й б 1р е у л е р 1 ш е ш 1Л1п оты р ад ы .
Б у л то п та б ей н ел еу мен д е к о р а т и в т 1к ©нерд1Ц ш ы р ар м а л ар ы м е н
ж э н е ж е к е л е г е н су р е т и л л е р м е н т а н ы с т ы р у ж уй ел1 ж эн е ж ос-
п а р л ы с и п ат а л у ы ©те м ацы зды .
Ж е т
1
ж а с к а караран балалар творчествосы к©б
1
не ©
31
нд
1
к
€рекшел1кке ие болады, сондыктан кай саб ак та болсын, бейне
леу жумысыньщ барлы-к тур1нде оларды колдап-куаттап, к©-
термелеп отырран жен.
Балаларды ц бейнелеу жумысы эстетикалык тэрбиен1Н ец
басты куралдары ны ц б
1
р
1
болып есептелед1. Бул баламен жумыс
1стеуд1ц усынылып отырран осы методикасыныц мазмуны мен
курылысынан: эдем1Л1кт1 к©ре б1лу мен тус1ну каб1летш дамы-
тудан, бейнелеу уш1н мазмун тацдап алудан сурет салу, ж а б ы с
тыру, аппликация саб ак тары аркылы эстетикалык сез1мш да-
мытудан жэне саб ак тар
уш1н нерурлым
мэнерл1 бейнелеуге
м ум к ш дж берерл1ктей материалдарды тацдап алудан айкын
байкалады .
6
СЭБИЛЕРД1Ц Б1Р1НШ1 ТОБЫ
С урет салура кызырушылык, бал ал арда ерте басталады . Ата-
аналарынын, ара-апаларыныц карындашпен, каламмен калай
ж ум ы с штейтшше кез сала отырып, сэбилер де колдарына ка-
рындаш алып, каразра
с ы з р ы с ы
келедь М унда ею ж асар бал ага
тэн Ж1Т1 кимыл эрекетш ж асаура тырысушылык, улкендердщ
кемепнслз-ак пайда
болады. Б1рак
алрашкы кезде колдары
икемге келмейт1нд1ктен, семьяда да сирек уйрететшдштен, олар-
дын, сызрандарынан еш
нэрсе
шыра
коймайтыны — табири
нзрсе.
Бейнелеу жумысы на балаларды алраш рет жэне уйымдаскан
турде араласты ру бала бакшасынын. б1р1нш1 сэбилер (ушке
караран ж асы нда) тобында басталады.
Бул топтарылардыц оку программасы ©те шарын. Ен, алды-
мен балаларды каразбен таныстыру, содан сон олардьщ наза-
рын карындаштын. ушталран жарымен каразра
13
калдырура
болатынына ауд ар у керек.
Карындаштын. (кылкаламнын) караз
бетшдег1 кимылына
кезбен б ак ы лау ж асатты р а
отырып, оныц каразра
тус1рген
штрих, сызыктарын байкаура балаларды уйреткен жен. С ейтш ,
сызылран штрихтар мен сызыктардьщ айналаны корш аган зат-
тармен уксастырын тапкызура да балаларды б1рте-б1рте у й рет
кен жен.
Будан сон балаларды н бурын сызылран штрихтарын саналы
турде кайталауы на козгау
салынады. Бул кезен бейнелеудг
менгеруде ете улкен роль аткарады. Б удан кеЙ1нг1 жерде бала-
лар (тэрбиеш шщ керсету1мен немесе кврсету1нс1з-ак,)
сурет
аркылы карапайым заттар мен кубылыстарды, айталык, жауран
кар мен жанбырды, ушып бара ж аткан ж ап ы рак пен арып жат-
кан булакты жэне т. б. бейнелей алады.
П рограммада кврсетыген тары б1р басты мшдет балаларра
карындаш пен кы лкаламды бую л жудырырымен устатпай, сау-
сактармен дурыс устаура уйрету.
7
Балал арра сурет с ал у мен ж аб ы сты ру сабарын жыл бойы-
на окы ту 1 с 1 калай ж узеге асырылады?
«Балалар бакш асыныц тэрбие программасында» аптасына
б1р рет сурет салу, бгр рет ж аб ы сты ру сабарын е т ю з у усыныла-
ды. Д ем ек, сурет салу мен ж аб ы сты ру сабарынын. саны бхрдей
болура ти
1
с екен. Булай болганмен олардьщ орнын ауыстыру,
мысалы, б 1 р аптада катары нан сурет салу сабарын, екшпп ап-
тад а катары нан ею рет ж аб ы сты р у сабарын е тю зуге болады.
М ундай тэртш б алал ардьщ кандай да болмасын б1р жумыс
т у р ш д е п , алган ш еб ер л ш н шьщдай тусуд1 к а ж е т етед1; б1р апта
уз1л1с сэби упп н тым узак, сондыктан олар осынын алдындагы
с а б а к т а неш б1лш, неге уйренгенш умытып калады .
О к у жылыньщ басында бейнелеу жумысынын, сабарын б а
лал ард ь щ б 1 р тобын тугел катыстыра отырып, б1р мезплде ет-
юзбей, шарын топка белш
0
тк
131
л е д
1
. Бул — педагогтьщ эрбгр
баланын, 1с-эрекет1н К9р1п-б1л1п, эркайсысына квмек керсетш,
барыт бер1п отыру уиин 1стелед1. Б а л ал ар сурет салу мен жа-
бы сты руды алраш рет уйрене б астаган кезден-ак карындаш-
тармен, бояулармен, балшыкпен ж ум ы с 1стеуд1н дуры с эд1сше
кальгптасуы ете манызды. Топта балалар кеп болранда коллек
тив
©М1рше
эл1 уйрен1п болмарандар, сондай-ак ж ац адан рана
шурылдана
бастарандар
(ейткен1 балалардын, деш балалар
бакш асы н а
семьялардан
келед1
р о й )
тэрбиеш
1
Н
1
н айтканын
к,иыншылыкпен т у сш е д ь М ундай к1шкене балалар педагогпен
ж еке кары м -каты нас ж асаур а ©те м уктаж .
Тэрбиеш1 топтары баланьщ шамамен жартысына арнап бгр-
неше устелге материал дайындайды. Б1р1нш1 кезекте тэрбиеш1
©з бет1мен ж ум ы с тауып 1стей алмайтын жэне ешкандай ойынга
онша кызыра коймайтын балаларды н шурылдануын уйрарады.
Буларра ©з ерюмен тары да б1рнеше адам косылады. Калранда-
ры ойнайды, олармен даяшы бола турады. Бул арадары ен бас-
ты нэрсе — шурылданып ж аткандарра кедерг1 келт1рмей, тыныш
ойнай б1луге балалардын, уйрену1.
Егер сэби ойынмен рана болып саб ак к а отырура эл1 дарды-
ланбаран болса, онда сабакпен шурылдануды одан б1рден та-
лап ету — оны кьщырлыкка, Т1ПТ1, жылаура шеЙ1н, алып барады,
сурет салу мен ж абыстырура мундай
тер1с карым-катынас
у з а к уак ы тк а сакталып калады. Педагогтыц: уйымдастыруымен
балаларды н с а б а к к а калыптасуын б1рт1ндеп жузеге асыру —
ен ТИ1МД1 жол болмак.
Б ал алар шамамен
10
минут кана сурет салады немесе жа-
быстырады: б1реулер1 — ертерек, ал баска б1реулер1 б1раз уак ы т
кеш1рек б т р е д ь Тэрбиеш1 сурет салу мен жабыстырудан жа-
лы ккан балаларды устелден кетуге р ук сат етед1 (бул топта
саб ак ты аяк тау мезг1Л1 эл
1
дэл керсет1лмеген). Топтары б а л а
ларды н б1ршш1 жартысы сабак ты аяктаран сон, даяшы оларды
серуенге шырару уш1н кишд1ред1 (егер жабыстырып болтан
болса, онда эуел1 балаларды н колын журызып, содан сон киш-
в
д1ред1). Тэрбиенп бул
мезплде балаларды н екшнп тобымен
с а б а к
етк1зед1. Содан сон тэрбиенп серуендеп балаларра кетедГ
де, даяшы калган балаларды кшнд1ред1.
Б алал ар б е л г ш б!р уак ы тта болатын с а б а к к а осылайша
б1рте-б1рте дардыланады да, олардыц к е п ш Ш п езд ш н ен устел-
ге отыратын болады. О кы ту уш ш белшген шарын топтар бгр-
дей болмай калуы ражап емес, бул — педагогты онша абыр-
жытпаура тшс, ейткеш устел барлырына жету1 керек.
Шарын топтармен с а б а к е т ю з у тэрби еш ш щ эрб1р баланын
денесш тузу устауы на, материалдарын
дурыс пайдалануына
К0Н1Л белш, ештеме шырара алмай ж атк ан жардайда, оларра
кемек керсетуш е м ум ю н д ж бередь Бул сурет салу мен ж аб ы с-
тыру сабарын менгерудщ алрашкы кезеншде айырыкша маныз-
ды. Балалар саб ак к а б1рден кеп каты сса тэрбиепл олардын бэ-
р1н б1рдей бакылай алмай калады. Бул кезде баланын 1с-эре-
кет1 дуры с болмаса, сол дурыс емес дарды турактап калады.
Ж ы лды н екшнп ж артысында барлык балалар
к ы з ы р ы п
оки-
ды. К ей б
1
р ережелерге олар уйренед1, бул —
т э р б и е ш 1Н1н
б а р
лык балаларра б1р мезг1лде басшылык ж асауы н жен1лдетед1.
Енд
1
г
1
жерде оларды шарын топка бв лу дщ кажет1 болмайды.
С аб ак ты н узактыры бурынрысынша эр турл1 кушнде ка л а
беред1. Сондыктан сурет салуды, жабы сты руды б1реулер1 бу-
рын, екшцплер1 б
1
ршама кеш1рек
б1т!ред1. Б1Т1ргендер колын
жуып, серуенге шырура ки1нед1, оларра даяшы кемектеседй
Сэбилерд1н б1р1нш1
т о б ы н а
с аб ак
е тк1 зге н д е
бэр1не
б1рдей
талап
коюра болмайды. Ен бастысы — бейнелеу ж умысы на кы-
зы р у р а , 03
куш ш байкап
к о р у ы н т а с ы н а р т т ы р у р а ,
с аб ак
ба-
р ы с ы н д а белг1л1 б1р М 1нез-д ард ы ны с1НД1руге
ж э н е м а т е р и а л -
д а р д ы д у р ы с
пайдаланура
т э р б и е л е у .
Б ал аларды б1ршпп сабакты н е з
1
нен-ак устелд!н уст1не тым
енкеймей тузу отырура, сол колымен каразды устап, он колымен
сурет салура уйрету кажет. Сэбилерге б
1
рьщрай с©з жуз1нде
бер1лген нускау, эрине, ж е т ю л ш а з , алрашкы кезде олардьщ
эрб1реуше колын дурыс койып, дурыс отыруына кемектесу ке
рек. Баланын булшык ет1 ©те элс
13
, эс
1
ресе булшык ет1 майыс-
как келед1, сондыктан бала устел устгне тез-ак енкейе кетед1, ал
педагог кайта-кайта кайталап, олардын денес1н тузет1п отыру
керек. Келес1 саб ак тарды н бэр
1
нде де балаларды н дурыс оты-
руын бакылау, бул кезде кепнплш балаларра свз ж у з ш д е п б1р
ескертуд1н ез1 жетк1Л1кт1 болады.
Сэби лердщ б1р1НШ1 тобында бейнелеу жумысын уйымдасты-
ра отырып, бул жастары балаларды н эмоцияга тез бер1лет1н-
Д1Г1Н ескеру керек. Сэбилермен жылы сейлескен жен, ал ол ар
ра бер1летш нускаулар катал турде талап ету туррысынан емес,
жай усыныс ретшде тужыры мдалуы ти1мд1. Мысалы, тэрбиеш1
кара кагаздан киып ж асалган уйд1н силуэтш балаларра бере
отырып, былай дейдк «Карандаршы, уйш1кт1н 1Ш1 кандай к а
9
ран,ры. К,ане, шам ж агальщ . Млне, оны былай жагамыз». К,ыл-
к а л ам д ы бояура калай матыруды, онын. барлы к кылын каразра
(тутас) суйкей отырып, ашык, туст1 д а к та р д ы — оттарды калай
алатынын корсетедь
М ынадай жардай да болуы мумкш, мысалы, сэби балалар
коллективше алраш юрген, балал ар м екем есш щ режимш е ЭЛ1
конджпеген кезшде белпл1 б!р уак ы т к а шешн с а б а к окудан
немесе тэрби еш ш щ айтканын орындаудан бас тартады. Буран
©те абай болран жен, бул кезде баланы юнэламай, онын, сабак-
ка дардылануына м у м ю н д ж беру керек. С а б а к балаларра куа-
ныш экелетш болсын,
ж е т ю л ж а з м е ш р 1м д ш к , тапсырманы
м у л т
1
к с
13
орындауды талап ету (баланьщ кен,1Л куЙ1мен, ж алпы
жардайымен санасп ау) наразылыкты, ал кейде тшт1 ж алпы жу-
мыска тер1с к езк арасты турызады.
С аб ак ты ж абы сты рум ен де, сондай-ак сурет салумен де бас-
таура болады. К,ай ж ардайда болсын, педагог ©з тобындары ба-
лалардын, дардысы мен мумк1нд1г1н ескеру1 керек. С ур ет салу
К0ПШ1Л1К уш1н к©б1рек таныс
болып шыруы мумк1н, ©Йткен1
ж аб ы сты р у жан,а материалды (эдетте балалар семьяда бал-
шыкпен немесе пластилинмен ештеме ж асам ай ды ) керек етед1,
будан баска колмен кысылран бгр
с ы р ы м
балшык кандай бол
сын б 1 р затты ц П1Ш1Н1Н б1рден еске тус1ред1, сондыктан онымен
ойнау эуест1Г1 пайда болады. Е ю ж асар балара кандай да б!р
аспаптан г©р1 т1келей ©з колымен 1стеген элдекайда жещл, ол
балш ыкты кызыга илейд1, алаканына салып кысады, саусак та-
рымен онын устш ен басады, ал сурет салу уш ш карындаш ус-
тап, колмен ж ум ы с 1стеуд1 б1лу керек. ©йткенмен де б1р ж астан
ек
1
ж а с к а д ей ц ш балаларра ж у р г
131
лген бакы лау тек осы уак ы т
1Ш1нде балалар там а к та н у кезшде касыкты пайдалана бастай-
тынын, элдеб1р заттарды алуда таякты пайдаланатынын керсе-
тед1. Дегенмен алгаш кы кездерде олардын, колдары элс
13
, эр!
онша икемге келе бермесе де, сондай-ак муньщ
©31
белг1л1 б1р
дэреж еде киыншылык келт1рет1н болса да, бала ез кимылын
сол асты касьщпен алура бей1мдейд1,
б1рак тамакты б1рден
колмен алу, эрине, элдекайда жец1л. К ары ндаш пен кылка-
ламды менгеру де балалардьщ колынан б1рден келе бермейдь
Сэбпд1ц кез келген куралды туцрыш рет пайдалана бастаран
кез1ндег1 кнмылы снякты карындаш ты колдьщ кнмылы да икем-
С1здеу келедк бала карындаш ты не катты кысып устап, колына
куш тускен сон, ерк1н кимы лдау киындайды немесе оны саусак-
тарымен кажетт1 мелшерде кысып устай б1лмегенд1ктен, к а
рындаш тус1п кете бередь Б1рак бул кимылдар ж уре ж енделш
кетед1.
Карындашпен сурет салу — карындаш ты дуры с устауды уй-
ренуд1 талап етед1 (уш саусак п ен ), оны бас барм ак пен ортан-
ры колра кысып, уст1нен сук колмен басып устау, с©йт1п, сау-
сактармен дурыс устап, дуры с колдана б1лу снякты, б1рсыпыра
техникалык дардыларды уйрену кажет. К,арындашпен ж умыс
10
к т е у ЭД1С1Н де, денеш дуры с устауды уйреткен сиякты, б1ршнп
саб ак тан бастаган жен болады.
Карындаш ты калай устауды тэрбиеш1 ез1 керсетсе де оны
кейб
1
реулерд
1
Н «бес саусагынын ушымен» алаканына кысып ал-
ранын немесе сол колымен устап отырранын байкай бермеуии-
Л1к ж ш кездеседь Егер мундай эдетке дер кезшде назар ауда-
рылмаса, бала оган дардыланып калады да сонынан одан ары-
лу киынга туседь Бул уш ш «Аня, карындашты дурыс уста!»
деген сиякты сез ж уз ш д е кемш1Л1кт1 тузетумен рана шектелуге
болмайды. б й тк е ш карындаш ты дурыс у стаудан еш тэж1рибес1
ж ок бала не 1стеу керек екенш ез1 де бы м ей дь Сондыктан оньщ
колынан алып, ©з саусактары м ен дурыс устай отырып, 1с ж узш -
де керсету керек. Ал сабак тьщ барысында балаларды н к ар ы н
дашты калай устап отыррандыктарын унем1 дерлж бакылап,
мумкшд1пнше, тузетш отырран жен.
Б 1 р1 н ш 1 сабактар д ан сон-ак балаларра б1 рден бояу беруге
асырура болмайды, балалард ы н кары ндаш пен сурет сал у ЭД1С1-
не б1 раз теселу1 ©те манызды 1 с.
Сэбилерд1Ц ал р аш к ы с а л г а н суреттер1, эдетте,
ы р ы
-
ж ы р ь г
сы з ы к т а р , ж е т к 1Л1к с 13 б асы п сы з га н у з 1к - у з 1к ш т р и х т а р , кейде
Т1ПТ1 к а р а з б е т 1не бары тсы з С1л телген к а р ы н д а ш т ы н тай ы п ке-
ту1нен п ай д а б о лтан ш и м ай бо ла ты н ы х а к . Б 1р а к е ю - у ш р е г
сызып керген со н -а к к и м ы л б1рш ам а ж у й е г е т у с е б а с т а й д ы .
Ж екелеген сызыктарды салу кез1нде кез кимылды зл1 женге
сала алмайды, бар болраны тек сонынан кез ы е с ш кана отыра-
ды. Ш трихтарды салу барысында бала парак кагазды н ул-
кенд1к шамасын кимыл устш де м©лшерлейд1. Ш трихтардьщ ба-
рытын, сипатын (тузу сызыкты,
дога тэр1зд1
ет1п) ауыстыра
отырып, ол кимыл у стш де 1зденуд1 ж узеге асырады. М ундай к и
мыл, к©б1не, б1рт1ндеп турлене беред1: айталык, дога тэр1зд1ден:
айналмалыра, онан сон ол кебше-кеп денгелектенед1, б1р жерге
шорырлана кел1п, оралган ж ш тэр1зденсе, енд1 б1рде парак ка-
раздьщ кулл 1 бет1н алып, спираль жасайды. С урет с ал у кимы-
лын дамы тудын табири жолына суйене отырып, оларды ерк1н
де жен1л салатын болу уш ш балаларра саналы турде кайта-
лауга мумк1нд1к беру керек. Ал к ай талау механикалык болмауы
ушш, кимылды образбен байланыстыру керек. Мысалы, б а л а
ларра «Ж1ПТ1Н денгелекке калай оралатынын»; «зырылдауык-
тьщ калай айналатынын», «муржадан тут1ннщ калай шыгаты-
нын» т. б. салуды усынып отырран жен. Мундай сурет салушы-
лыкка бала
©31
бейнелейт1н кубылысты б1лу уш1н педагогтьщ
к©рсеткен1н кайталаумен рана емес, нактылы бакы лау ж а с а у
аркылы жетед1.
Бала узд1кс1з б1р тутас кимылдан уз1к кимылдарра к©шед1-
Жекелеген сызыктар к©б1не к©п турл1ше сипат ала бастайды:
айталык, денгелектенед1, бурыш ж аса п сынады, иректелед1. Б а
ла айкыш-уйкыш сызыктар жург1зуд1 де уйрене бастайды.
Б1рак осы алуан турл! сызыктар, к©б1не кездейсок пайда бола-
11
ды: сызыктардьщ барлырын б1рдей бала
улкендердщ айтуы
бойынша кайталай алмайды, кол кимылынын. барытын белг1л1
61
р мак сатты орындаура эр у ак ы тта бешмдей алмайсьщ. Сэби-
лерд е сурет салу барысында салып отырран суретш е жанас-
пайтын кептеген к а ж е т а з кимылдар байкалады , мысалы, белг1-
Л1 б!р узындыктары сызьщты сызу уипн ол б 1 р нуктеге саналы
т у р д е токтай алмайды да, к ал ай болса солай сызады.
Б а л а бейнелеуд1 кел1ст1ре алмаган
кездерде тэрбиеиплер
онша абыржымасын. П а р а к каразра улкен карындаш пен кыл-
к.алам аркылы эрекет етш сурет салура барытталуынын. бала
у ш ш улкен пайдасы бар. М ундай ер1кт1 турдег1 сурет салура
алрашкы
3 — 4
саб ак ты арнаган жен. Б ул тэрбиеиплердщ б а л а
л ар д ы сурет салура тартуына, оларды с а б а к та дуры с отырры-
зуына, карындаш ты ш амадан тыс катты кысып устамай, дурыс
устауы на, караз ш епнен
ш ы р ы п
кетпеуше, дер кезшде колын
то к тату ы н а мумкшд1к бередь
Бул топта техникалык дардылардьщ дуры с калыптасканды-
гы ©те манызды. Тэрбиенпнщ унем
1
дерлгк кец1л б е л у
1
н
1
ц, те-
31
МД
1
Л
1
К пен к аж ы м астан тапсырманы кайталап тус1нд1ру1н1н;,
дур ы с эд1стерд1 керсету1н1ц, бала колыньщ кимыл-эрекетшщ
нэтижес1нде рана балалардын: колмен ж ум ы с 1стеу шеберл1Г1
мен дардысы калы птасады . Ерте
калыптасты ры лган мундай
дардылар карындаш пен батыл да, жец1л эр1 сешмд1 кимыл жа-
саура мумк1нд1к бередь К,имыл б1рт1ндеп турлене беред1. Соны-
мен б1рге б1ртектес кимылдардьщ кайталануы балаларды н кы-
зырушылырын арттырады. Ж атты руларды ц
аркасы нда
олар
кимы лдарды тез мецгерш алады.
Бал ал арды н эл1 к
1
шкентайлырына, с у р е г п ж ан а рана сала
бастараны на карам астан, олардын сурет салуш ылык кимылын
мецгеруш де д аралы к улкен айырмашылыктары бары б а й к а л а
ды: кейб1реулер1 карындаш ты ку ж ы р лан а катты басып, баттита
сал са, б1реулер1 эрен-эрец байкалаты н кемекш1 сызык жург1-
зед1; енд1 б1реулер1не узын сызык жург1зу киынра сокса, тары
б1реулер1 оны оп-оцай кес1лт1п сызып шырады. Осындай айыр-
маш ылыктарды ж о к к а шырарура болмайды, б1рак сызуды к а
ж е т ететш узын сызык жург1зу кез1нде де, сондай-ак кы ска сы
зык жург1зу кез1нде де онын айкын кер1нет1ндей ет1п к ары н даш
ты дуры с у ст а у ЭД1С1Н барлы к балаларра б1рдей (Мртшдеп
дардыландыру керек. Буран узын жолдыц, арып ж аткан булак-
тьщ, ж ауы п турран кар мен жауыннын суретш салура усыныла-
тын сабарымыздын пайдасы тиедь
■
Денен1 дурыс устауд ы унем1 бак ы л ау керек. С а б а к кезшде
б а л а денес1 мулде кимылсыз болура ти1с емес: бала кол-аярын
рана емес, тшт1 кулл1 денес1н де турл1 жардайда устай алады.
Арканы кисык устаура, устелге калыптан тыс ецкешп алуына,
ая-ктарын астына басып, ыцрайсыз устауы на жол бермеу керек.
Баламен
3 — 4
рет карындашпен сурет салу сабарын етюзген
сон, бояумен сурет салура кешуге болады. Б1ршип саб ак тан
12
бастап-ак, балаларра кы лкаламды, бояуды керсету керек. К,ыл-
каламньщ ушында ж у м с а к кылы бар агаш таякш а екенш тусш -
Д 1р у
керек. Б алалар кы лкаламныц кылы бар ушымен алаканын
жайлап сипап, оньщ жумсактырын сезш-б1лсш. Оларра кылка-
ламды тем1р каптаран ж е р ш щ сэл жорарры жарынан уш сау-
еакпен кал ай устауды , онын, кылын тугел бояура калай маты-
руды (кылкалам алдын ала суланып койылуы керек, олай етпе-
се, оран бояу ж укпайды — муны да алдын ала педагогтыц ез1
1степ, балаларра дымкыл кы лкалам ды беру1 керек), бояуы сор-
ралап кетпеу1 уш ш ыдыстыц ернеуше оны калай саркуды, ал
осыдан кешн барып сурет салуды керсету керек. Келес1 сабак-
та кы лкаламды устауды , оны бояура матыруды, бояуды арызып
алм ау уш ш ыдыстыц ернеуше саркып алуды т. б. кайта кер се
ту жен болады. Бояумен ж ум ы с ю теудщ мундай эдю терш эл-
денеше рет
керсету
пайдалы,
эс1ресе ец алдымен кажетт1
дардыларды киыншылыкпен мецгеретш балаларды ц есше дур-
кш-ду ркш салып отыру керек. Айтканды дуры с тусш ш ,
т ы ц р ы -
лыкты 1степ ж аткан дарды ц дербест1гш жойып алмау уиин, тек
т усш ш ке рана суйенш ж ум ы с 1стеу дардысына калыптасып а л
мау ушш, оларра кайталап айтып ж ату ды ц еш кажет1 жок. Ал
олар езд ер ш щ дурыс 1степ ж атканды ктары на сешм1 мол болуы
ушш, оларды мактап койран жен. Ек1 мен уш жастары балалар
улкендерд1ц мактауы на шаттанып, эмоциональды ун катады.
Мундай куанышты бастан кеш1ру ж ум ы с 1стеуд1ц дуры с ере-
жес1н орныктырура, оны турактандырура
пайдалы эсер1н ти-
Г13еД1.
Б алаларды ц назарын кы лкаламмен ж ум ы с 1стеу т э с ш мен
бояуды пайдаланура аудару ушш, б1ршгш с аб ак та барлык ба-
лара 61‘р туст1 бояу берген жаксы. Ал келес1 с аб ак та бояудыц
тусш ауыстырура болады, б1рак тары да бэрше
б\р
туст1 бояу
беру керек. Тек балалар кы лкаламмен жэне бояумен ж ум ы с
1стеуд1 аздап мецгере бастаран кезде рана б1р устелге б!р турл1,
ек1нш1 устелге екшип турл1 (тек б1р тур1нен рана) бояу коюра,
ал жыл аярында б1р устелге ек1 туст1 бояу коюга болады. Бу-
дан сурет салудары укыптылык белг1л1 б1р уак ы т к а шешн ша-
малы болады деп коркуга болмайды, тэрбиеш1Н1ц унем1 назар
аударуы аркасы нда балалар ек1-уш туст1 бояумен сурет с а л у
ды уйренед1 жэне ол суреттер1 турл1 туст1 эр1 эдем1 болады.
С эби лерд
1
ц б1ршцп тобына ж аб ы сты ру уш1н пластилинд1
емес, ж ак сы араластырылран суйык емес балшыкты берген жен.
С урет салу уш ш кара, кызыл, кек жэне ж асы л туст1 ж ум с а к
карындаш усынылады. Э д е т т е п алты туст1 карындаш жнынты-
рынан ец алдымен кызылы мен карасын, содан соц кег1 мен
жасылын алран жаксы, булар кагаз бетшде кеб1не ашык эр1
айкын керш етш тустер (сары мен кызыл коцыр туст1 мулде
бермеген ж ен ). Каразра арып кетпеу1 уш1н гуаш ь бояуын кою
етш езу керек. Бул топта заттарды дэл ез тусшдей ет1п керсе-
туге балаларды уйрету М1ндет1 эл1 койылмайды. Б1р1нш1 сабак-
13
та ен, кем1 ею туст1 карындаш , ал содан сон терт т устщ бэрш
беру керек. Егер бала баска туст1 онша елемей, кандайы бол-
масын, тек бгр туст1 рана кары ндаш ты немесе бояуды алып сы-
затын болып алган ж ардайда оран б аск а туспен де сызура кецес
беру керек, б1рак м эж бур етуге болмайды. Тэрбиепп кандай да
б 1 р б е л г ш тапсырманы бергенде оран сэйкес келетш бояудын
да тусш керсеткеш жен, содан сон, кай тадан балаларра турл1
туст1 бояуды немесе кары ндаш ты пайдалану м у м ю щ ц п н бередь
Б а л ал ар б!р кесек балш ыкты колымен кысып немесе саусак-
тарымен басып, оныц ш ш ш ш езгеруд1 уйренкпмен-ак, к агазга
штрихтарды, сызыктарды жэне эр сипаттары дак тарды салады,
сейтш, оларда б1рдемеш бейнелеу куштарлыры пайда болады.
Кейб1р б а л ал ард а мундай к уш тарл ы к ете куш тк олар балш ы к
ты Ж1герлене собалактайды, каразра штрихтарды сызады, жа-
саганынан не пайда болганына карап
ш ы р ы п
«таниды» да куана
отырып, тэрбиеш1ден неш ж абыстырып жасарандарын, не сал-
рандарын керш шыруды сурайды: Сейтш , сэбилердщ бейне-
леу1 эл1 жет1лмеген, балал ар керш, уксаты п отырран заттарды
бул суреттен, заттарды ж абыстырып ж асауы нан улкендер оны
тани бермейд1. М ундай ж ардайда балара еш нэрсеге уксаты п
сала алмайсьщ, жай рана шимай деп айтпау керек. Б ал а б!з бай-
кай бермейт1н уксасты кты байкауы ражап емес, ал ондагы б1р-
демеш бейнелеуге болган куш тарлы к тьщ пайда болуы ете кым-
бат нэрсе. Сейтш, кездейсок болса да, бала заттардьщ уксас-
тырын б1рте-б1рте сез1не бастайды.
Осылармен к атар
балал ар мен ересектердщ барлыры да
тани ала ма деген нэрсе ж енш де тэрби еш
1
Н
1
н ез1 де балаларды н
1С1не назарын аударады. А л г аш к ы образдар айналамызда бо
лып ж атк ан кимыл-эрекетке байланысты болады,— ушып тус-
кен ж ап ы р актар , ж ауы п турран жанбы р мен кар, жорары кете-
р1лген тут1н, жолмен адымдап келе ж атк а н бала мен онын кал-
дырран 1здер1.
Тэрбиеш1 кы лкалам ды бояудан шырарып алып, онын бар-
лык кылымен к а га з га ж абы сты рады , одан сон б1р ж апы ракты
жэне тары б1р ж ап ы ракты салып, олардын осылайша агаштан
ушып тусе берет1нд1г1н керсетедь
Сонымен б1рге
балалардын, кы лкаламнын кылын бояура
ж ак сы лап матырранын да бак ы лау керек. Б ал ал ар муны ез ке
зшде к теуд1 жи1 умы тады да кы лкаламнын неге жендеп «сыз-
байтынын» б1лмейд1, сонын салдарынан кы лкалам да, сурет те
бул1нед1, бейнелеуден де ештеме шыкпайды. Бул баланы абыр-
жытады. Б1рак сэтс1зд1кт1н себеб1н тусгнш, жардайды ез1 жак-
сартура ол шарасыз. Тэрбиеш1Н1Н, ез кез1ндег1 ескерту1 рана ка-
тел1к пен ею ш ш тен мезг1Л1нде сактап калады.
К ы л к а л а м д ы б ояур а м ат ы р ы п о т ы р у д ы б а л а л а р р а с а б а к б а
р ы сы нд а м е з п л - м е з п л ескерт1п отырран ж ен .
Б о я ур а м аты р ы л р ан к ы л к а л а м д ы к ар азр а б а с у эд1С1мен сы-
зылран с у р е т т 1н м аз м у н ы дэл осы кезде б а л а л а р б а к ы л а п отыр-
14
ран нэрседен баска мазмунда болуы да мумю н (салынган су-
р е г п сэбилердщ алып отырран эсер1мен салыстыруы ©те м а
ндолы). Куз кундер1
балалар араштан ушып т усш ж атк ан
сары, кызыл-коныр ж ап ы рактарды кередг, ал кыс тус1с1мен олар
ь;ардыц калай жауранын байкайды. Кег1ЛД1р немесе суррылт
каразра ак бояумен ж ауы п ж атк ан карды сызранда тэрбиенп
кылкаламмен каразра сурет салуды будан бурын калыптас-
тырран эдштерш пайдаланып отыруды балаларра ескертедь
Кешш ректе, Ж а ц а ж ы лды к ёлкада шамдар ж аркы рап жан-
ран кезде, тэрбиенп
©31
кесш (эдеттег1 ж аз у каразыньщ бетшдей
улкенд1кте) эрб1р
балара у л е с п р ш берген ж асы л каразымен
балаларды н ёлканы шамдармен безенд1ру1 уш ш тапсырма бе-
руше болады.
Б ул с а б а к у ш ш у с т е л д е р д е 2 — 3 -тен (кы зы л, сары , ак) б о я у
кою ра б о ла д ы . Е ю у лк ен ёл ка ке^кен ж а к с ы , со н д а шарын топ-
т а р д ы н э р к а й с ы с ы е з ш ш ш безенд1ред1 ( к о л л е к т и в т ш ж у м ы с ) .
С оны м ен б 1 р м е з п л д е ёлкан ы б е ю т ш ж а т к а н е ю б а л а н ы т а к т а -
ра ш ак ы р ы п , б!рнеш е ш ам д ы ж а р у д ы б у й ы р ад ы . К,алрандары
М аты ру ЭД1СШ тэрбиешшщ корсету!.
С урет салраннан кейш кыл-
каламнын, басы (боре) жо-
рары каратылып койылады.
15
кар ап турады. Содан сон, тэрбиепп баска балаларды ц тактара
келуш е тш ед ь Егер ю м д е-ю м нщ шыккысы келмесе, оны зор-
лауды ц кажет1 жок. Бейнелеуде пайдаланылатын бояура маты*
рылран кы лкалам ды каразра басу э д к ш шыцдай отырып, тэр)
биеш1 балаларра к у ы рш акты ц кейлегш, колжаулырын немес^
ж еш н безенд1руд1 тапсырады. Бул тапсырманы балалар кы-
зьщсына отырып орындайды, олардыц кимылы барран сайдон
ерюн де сен1мд1 бола туседь
Б а л а л а р к ы л к а л а м н ы ц кы лы н к аразра т у г е л б а с у д ы мецг^р-
ген к езд е сан а л у а н м а з м у н д ы беруг у ш ш о л а р д ы ц осы э дкт1
©зд1Г1нен п а й д а л а н у ы н а м у м к ш д ж б е р у керек.
С а б а к б1ткен соц салынран суреттер эр уак ы тта стещцге ко-
йылып, балаларды ц кандай кеп сурет салганын жэне ол сурет-
тер ш щ кандай эдем
1
болранын квруге оларды шакырады, Б а
лалар колдары жеткен нэтнжеге суйсшед1, олардыц кейб1реулер]
стенд1ге элсш -элсш кай талап келш кередк
Б ал ал ард ы ц 1шшен баска барлык балалармен б1рл1кте с у
рет салу кезшде, мысалы, жол у с т ш д е п
13
Д
1
салу кезшде кай-
дары б 1 р д ак тарды сызумен болып кетш, бар каразын сонымен
толтырып коятын жардай да болуы мумшн. Тапсырылган маз-
муннан мундай ауы ткуш ы лы к э п р е се алрашкы ж арты жылда,
зацды нэрсе (оныц суретш де 1здщ мундай кеп болуы, с1рэ, кеп
баланыц ж у п р г е н д ш н е н болар деп бал ага айтып коюга да бо
л ады ). Ж ы л аярында барлык бала тек тэрбиепп тапсырранды
рана орындап уйренедь Мазмунын тэрбиепп ез1 белплейтш с у
рет салу немесе илеу сабары, шамамен, балаларды ц шк1р1 бо-
йынша е т к
131
л ет
1
н ею саб ак тан соц е т к
131
лед
1
. Эрине, бул сабак-
ка мазмунына карай дэлме-дэл ат койып айту киын, ейткеш
сэбилер неш к ал аса, соны бейнелейд1, кептеген балалар бул кез
де к агаз бетш ж ай шимайлаумен рана болады, б1р
с ы р ы м
бал-
шыкты
(пластилинд1) илейд1, децгелетед1 немесе бурын бей-
нелеп уйренгенш кайталап отырады.
Тэрбиепп жалпы тапсырмамен б1рл1кте кейб1р балаларра
жекелеген тапсырманы (бул бала ж алкауланы п, ешкандай с у
рет салрысы келмеген немесе карындашпен б1р-ею рет шимай-
лап, лактырып тастайтын жардайда) орындауды да жуктейдт
Муны меЙ1р1мд1Л1кпен 1шке тарта
отырып, карындаш немесе
кы лкаламмен сызу кимылына кы зыкты ру устшде, балшыкпен
ж ум ы с ж асатура елш тету аркылы орындау керек, соцынан не
болып шыкканын баламен б1рл1кте карап керген жен.
Сэби лердщ б1р1нш1
тобыныц программасында балаларра
заттардын формасын бере б1луд1 уйрету мшдет1 койылмайды,
сондыктан балаларра децгелек форманыц суретш салуды не
месе илеп ж аса уд ы бктпзуге тырысудыц кажет1 жок: окытуда-
ры кандай болмасын асырыстьщтардыц барлыры бейнелеу ж у
мысын
мецгерудеп
б1р
калыпты
процест!
бузуга
экелш
соктырады.
Сейте турса да балаларды ц сызыкты туйыктаура тырысып,
16
«Кар жауды».
сол аркылы децгслек форма ж асагандар ы болса, ондайларды
кетермелеп койран жен. Туйык форманы ж асаган сон балалар
машина, кеме, адам, ац сиякты эр турл1 жэне курдел1 мазмунды
сурет салуды ез мш детше косып алады. Баланын суреттен к е
рш уксаты п турран заты оран тшт1 де жанаспай ж атуы ж ш кез-
деседь Солай бола турса да балада пайда болран образды жою-
ра асырып, «уксамайды» деп айтпацыздар. ©йткеш белг1л1 б!р
затты ж а с а у д а бала кол кимылын эл1 дурыс билей алмайды, ал
оран улкендердщ тер1с ыкпалы косылса, онда балада сешмс!з-
Д1К,
камырушылык, тшт1, сурет салудан мулде бас тартушы-
лык сез1М1 пайда болады.
Туйык форма салуды уйренген сон, мейл1 ол тузу шыкпай,
кисык-кисык болсын, бала бейнелеп ж асауды н ж ан а м ум к ш дь
Г1н табады. Мундай э р б
1
р форма байкалуы киын кейб1р белг1-
лердщ аркасында немесе бала уш1н мацызды болып есептелет1н
шамалы
езгертулермен
(сызыкшалар
немесе
шимай-шыты-
рык штрихтармен) б1рде ананы, б1рде мынаны елестет1п, б1рде-
меге ук сата ойлаура итермелеп турады. Ж асал р ан форманы кеп-
теген рет к ай талау аркылы, ен акырында, бала оларды ез ка-
лауынша салу тэ п л ш е жаттырады. Ж алп ы кесек балшыктан
нэрсен1 бел1п алып ж абы сты ру процес1, эдетте, онын сурет1н
салудан гер1 бурын болады. Сондыктан да сэбилердщ б1р1нш1
тобында тэрбиеш! тек бейнеленетш нэрсен1 дэл ез формасында
Као. : . .
1
: ... .
17
П е • V
,
«Сакиналар:
бере б ы у ш талап етпеу шартымен конфеги, сонан кешн алма-
ны, ж ум ы ртканы тары баскаларды жабыстырып ж а с а у тапсыр-
масын беруш е болады. Б ал ал ар ортак, балшыктан юшкене рана
с ы р ы м
балшьщты шымшып узедй Бул кезецде келешекте узуд1
саналы уйрену! у ш ш балалар эр турл1 улкендж те узш жатты-
рады. Будан сон, балаларды б1р
с ы р ы м
балш ы кка саусактары -
мен ж аб ы сты ру немесе алаканра салып ук,алау аркылы кеб1не
белг1л1 бIр ш ш ш беруге уйрету кажет. Ол уш ш балалар колы-
ньщ ЭЛС
13
Д
1
Г
1
ескер1Л1п, балшьщ эбден ж умсаты лран болуы тшс.
С э б и л е р б!р сырым б а л ш ы к т ы а л а к а н ы н а
са л ы п ш а м а л ы
к ы с у а р к ы л ы оран к а ж е г п ф о р м а беруд1 эр у а к ы т т а б1ле бер-
мейд!. С о н д ы к т а н т эр б и еп п б а л а кол ы н ©з к ол ы н а ала отырып,
сы ры м ындары б а л ш ь щ т ы к а н ш а л ы к т ы к уш п е н ж а н ы ш т а п илеу,
к а н д а й к и м ы л ж а с а у кереклйгш б а л а сез1п б1лет1ндей е т ш кер-
с е т у г е ти1с. ( С э б и к о л ы сеш м д1 к и м ы л мен к а ж е т т 1 кушт1 т а у ы п
а л г а н ш а кейб1р к и м ы л ы н аш а р д а м ы р а н б а л а л а р м е н б у л эре-
кетт1 э л д е н е ш е р ет к а й т а л а у к е р е к ) .
Б ал ал арды н
кезш ше
курдел1
сурет
салудьщ
(мысалы,
адамньщ, ж ануардьщ ) пайдасыз екен1н ж ум ы с тэж1рибес1 кер-
сет1п жур. Е ю ж асар балалар ©здер1Н1н нен1 сала б1летшш жэне
нен1 б1лмейт1нш анык та айкын тус1нед1. Улкендер тарапынан
бейнелеп ж асаранды кергенде: «Мен мундайды сала алмаймын,
18
лен муны салмаймын!» деп балалар оны салудан б1рден бас
гартады. Тэрбиенп мундай бас тартушылык жардайды уйде с у
р е п ! улкендер салып беретш балалардан кездест1рд1, буран сз-
5
и дардыланып калады да, тэрбиеипден: _ «Маран уйыйк салып
5ер1ц1зш1, мен сала б1лмеймш»— деп етш едк Алгаш ы нда кол-
дары калтырайтын, соцынан ездерш щ кал ауы нш а пайдалана-
гын балшык, карындаш, бояумен карапайым
ж ум ы с 1стеуд1
балаларра керсету керек. Мэселен, тэрбиенп ёлканьщ немесе
уйлердщ терезелершен «шам» жарады, кардьщ жауранын, бас-
таудыц акканын тары баскаларды ц суретш салады.
Кейде, ойынньщ барысы талап еткен жардайда, тэрбиеии
балалар уш ш сурет салып, жабыстыруы на
болады, мысалы,
ойыншык машина уш ш шоферд1 ж абыстырып жасайды, куыр-
шак у сте л ш щ дастарканын оюлап, эсемдейд1 немесе куыршак-
тьщ ю лемш е гул салады. Б алалар карындаш, бояумен сурет
салура, ал балшык пен пластилиннен кызыкты ойыншыктарды
жабыстырып ж асаура болатынына кез ж е тю зед ь Будан кешн-
п жерде балалар с аб ак к а кызу к1р1С1п кетед1.
Заттар мен кубылыстарды: жауран жанбырды, таякш алар-
ды, жолдарды,
бастауларды,
ленталарды т. б. сызыктармен
бейнелеуге уйретуге болады.
Сэбилер туп-тузу
сызыктарды
сыза алмайды, сондыктан
олардан муны талап етпеу керек. Ен мацыздысы, баланьщ б!р
тутас емес (мысалы, оралран Ж1пт1н, доганьщ суретш салу ке
зш де), уз1к-уз1к кимыл ж асай алатындыры. Мундай алрашкы
суреттерден тэж1рибес1зд1к байкалады. Б
1
р балалардьщ колын
токтата алмарандыктан,
с ы з ы р ы
кагаздан сыртка шырып кете-
д 1, баска б1реулершщ кнмылы онын кер1С1нше, колынын кимылы
тым ауыр, сен1мс1з, сондыктан да сызыктары тым кы ска эр! эзер
байкалады. Б1рте-б1рте сен1мд1Л1кт1, кимылдьщ тутастылырын
арттырып, сызыктарды токтамастан, аярына дешн, б1р-ак сызу-
ды жет1лд1ру керек. Б ал а колын ез колымен устап, онымен б1р-
Л1кте жолдын, лентанын жэне тары басканьщ сурет1н салу —
окыту ЭД1С1НЩ ен пайдалысы. Бул кезде бала кимылдьщ сипа-
ты мен оньщ мелшер1н байкайды. Осыдан сон барып ол езд1-
Г1нен сен
1
мд
1
леу кимылдайды.
С у р е т с а л у мен ж а б ы с т ы р у сабар ын ж о с п а р л а й келе, олар-
дьщ к е п ш 1Л1Г1н б у д а н б у р ы н ы р а к т а п е д а г о г к е р се т к е н бей н ел еу
ки м ы лы ньщ турл1 ж о л д а р ы н б а л а л а р д е р б е с т у р д е ез беттер1-
мен м е н ге р у ге б а р ы т т а л у керек. Б 1р а к м ун д ай с а б а к т а р д а да
б е й н е л е уд щ процес1нде тэрбиеш1 актив б а с ш ы л ы к ж а с а й д ы . О л
с э б и л е р д щ 1С1не барыт беред1, балалар ды н, м а т е р и а л д а р д ы д у
рыс п а й д а л а н у ы н а б а к ы л а у жург1зед1, к а ж е т болран ж а р д а й д а
б а л а г а т у з е т у ж а с а й д ы , к а л а й с у р е т салып, к а л а й ж а б ы с т ы р у -
дыц керект1гш е с к е р т 1п оты р ад ы .
Ноябрь мен апрельге усынылып отырран с аб ак жоспарында
19
б ал аларды бейнелеу ж ум ы сы на тартура улкен кендл белшген.
Бул топтары мацызды нэрсе балалардын, балшыктан жабысты-
руда, карындаш тармен, бояулармен сурет сал уда ен. оцай тз-
С1лдерд1 мен,геру1 болып табылады. Б ул — усынылатын сабак-
тын, программасынын, мазмунында атап керсетшген. Булардын,
эркайсы сы нда балаларра карындаш ты, кы лкалам ды дурыс ус-
тай б1луд1, кы лкаламра бону ам1ртуд1, балшьщты укыпты пай-
далануды уйрету мшдет1 койылран.
Сэбилер бейнелеу м ш детш а тк ар у д а кол кимылын б1рден
мецгерш кете алмайды, сондьщтан кептеген саб ак тарды карын-
даш, кы лкаламмен ерюн ж ум ы с к т е у г е арнау керек, ол бала
колынын, табири кимылын дамытады, б1рте-б1рте еркш дш пен
сеш м д Ш к к е уйретед1, сейтш, затты бейнелеуде нарыз уксасты к
табура 1зденед1. Сонымен б1рге балалар айналасындары заттар-
дан алран эсерш бейнелеуге жетектел1нед1, сондыктан балалар
бейнелей алатын кубы лы с тандалып алынуы керек. Мысалы,
ноябрьде «Ж олдар», «К,ар жауды», «
1
здер» такырыбына сурет
салу, ал ж абы сты рура «Кулш е нан» усынылады. Апрельге кел-
генде бал алар ез кимылын еркш мен,герет1н болады, бурын са-
лып уйренген штрих, сызыктарын саналы турде кайталай ала-
ды, сондыктан бул кезде бейнелеудщ мазмуны бурынрыра
Караганда элдекайда курделене т у с е д
1
. Ж о сп а р д а жацракты, та-
якш аларды ж абы сты ру, сумелек муздьщ, булактын, сурет1н с а
лу сабары керсет1лген.
Балаларра карындаш, кы лкалам жэне балшыкпен жумыс
1стеуге мумкшдгк берет
1
н с аб ак тар калады. Соган карам астан
кептеген балал ар карындашты, кы лкалам ды калай устауд ы 61-
лед1, балш ыктан жабыстырран кезде олар тек бейнелеумен бо
лып, олар туралы умытып калады. Сондыктан программада к а
рындаш пен кы лкалам ды у ст а у
э д к ш бею те тусудщ , саб ак
барысында ол туралы ескертш отырудын кажетт1Г1 атап кер-
сет1лген.
Мектепке дей1нг1 мекемелерде балаларра сан алуан тэрбие-
л
1
к ж ум ы стар ж у р п з ы е д ь Бейнелеу жумысы жен1ндег1 с а б а к
тарды ж о сп ар л ау кезшде балаларды н айналадагы дуниемен
танысканда, музыка саб ак тары нда, ана Т1Л1 бойынша алран 61-
Л1М1 мен эсерш ескерш, соны нег1зге алу керек.
«Тэрбие жумысынын, баска ж актары м ен байланысы» деген
графада бейнелеу ж умы сы балал арды н алран кай 61Л1М1 мен тэ-
Ж1рибес1не
суйенет1нд1г1 керсет1лед1. Мысалы, ж ауы п турран
кардьщ, жолдары 1здщ, сумелек муздьщ сурет1н салу уш ш се-
руенде жур1п байкаранды, музыка сабарында айтылран немесе
тьщдаран энд1, ана Т1Л1 сабарында айтылран такпакты, кулк1
ойындарды еске тус1ру керек. М ундай езара байланыс бала-
лардьщ 61Л1М1 мен шеберл1пн одан эрх шыцдай тусу1, саналы
мецгеру1 у ш ш ете каж ет. Болып еткен сабак тьщ баска тэрбие-
л1к ж ак тары н а байланысы (келес1с1мен уксастыры) керсет1лген
жардайда, ол графа бос калады.
20
Сабак аты
Программалык мазмуны
Сабак етк1зу методикасы
Материал
Тэрбие жумысы-
ныц баска жагы-
мен байланысы
1
2
3
4
5
6
Ноябрь
1
Илеу. Клм
Балшыкпен укыпты жумыс 1с-
Балшык пен тактайшаны калай пайда-
Балшык
так-
неш
жэне теуге уйрету
лануды корсету жэне туспдару. Денешц
тайша
калай жаса-
дурыс отыру калпын тексеру
рысы
келед1
2
Карындаш
Кез келген барытта ж аты к та
Улкен парак каразда арнайы кара к а
Торт туст1 ка-
пен
«узын еркш кимыл ж асауды уйрету,
рындашпен кимылдын сипатын керсету.
рындаш, ж азу
жолдын.» су- еркш де сен1мд1 кимыл ж а са у
Еркш кимыл мен батылдыкка кызыкты-
каразыньщ ул-
ретш салу
ды дамыту. Карындашты д у ру. Дененщ дурыстыры мен карындашты
кенд1Г1ндей ак
рыс устауды уйрету
дурыс устауды бакы лау
ка раз
3
Карындаш
Д уры с отыру мен карындашты
Д ене мен карындашты дурыс устауды
Терт туст1 ка- Ойыншыктар-
пен
сурет
дурыс устауды
уйрету. Ненш
бакылау,
эл 1
уйренбегендерд1 тузету,
рындаш, ак ка- мен ойын. Б а
салу.
Кдм
суретш
салгандыры
женшде
К1МН1Ц не сурет салганын сур ау
газ
лалардын наза-
н е т
жэне ойлануды уйрету
рын
оларды
калай
сал-
коршаган зат-
рысы келед1
тарра ауд ар у
4 Жабыстыру. Балшыкпен жумыс к теуде кол- Сабакта калай отыруды ескерту, тексе-
Балшык, так-
Ойыншыктар-
К1м
неш мен болатын эр турл1
кимылрз
ру. Ж ан а кимылды менгеруге, жабыс^
тайша
мен ойнау эр
жэне калай жаттыру. Ж абыстырылып жа-
тырылраннан затпен уксасты к табуды 13-
турл1 дидакти-
жасагысы
салганньщ затпен уксастырын
деуге кызыктыру. Балшыкты дурыс пай-
калык ойындар
келед!
табура уйрету, балшыкты укып-
далануды бакы лау
ты пайдалану
5
«Кар
ж ау- Бояумен жумыс 1стеу дарды*
Бояуды пайдалану туралы н ускау беру,
А к бояу, кыл- Серуен кезшде
ды»
такы- ларын
калыптастыру. Кылка-
шимай сызыктар жург1зудег1 кимылдын
калам, кок, сур жауып турган
рыбына бо- ламды каразра тиг1зе отырып,
сипатын
корсету.
Кылкаламды бояуга
немесе
кара Карра бакылау
яумен сурет жендл кимылмен б!р теп'с етш
матыру туралы ескертш отыру
кек кагаз
ж асау.
Кар
салу
шимай сызыктар сызура, нук*
жэне кыс т у р а
телер коюга уйрету
лы эн салып,
1
такпак айту
Жалгасы
Балалар
жол
бойы-
мен ж упрш ,
13 калдыр-
ды»
такы-
рыбына бояу
мен
сурет
салу
Кулше нан"
ды
ж абы с
тырып
жа-
сау
Ж абыстыру.
К 1м неш
жэне калай
жасарысы
келед!
«Салбырап
турган
су-
мелек
муз
жэне
одан
тамран там-
шы» такыры-
бына сурет
салу
Ж абы сты
рып жангак
ж асау
Бояумен жумыс
1стеу дарды-
ларын тары да калыптастыра
тусу. Кылкаламды дуры с устап
матыра б!луге уйрету.
Кесек балшыкты у зу мен оны
алаканра
салып шиыршьщтап
есуд1 калыптастыра тусу, бал^
шыкты укыпты пайдалану
Бурын
менгер^лген
кимылды
кайталау. Кимылдьщ еркш дш
мен сеш м д ш п н дамыту. Б ал
шыкты укыпты
пайдалануды
тары да калыптастыра тусу
Ж огары дан темен карай сызык
жург1зуд1
жэне
кылкаламды
каразра басуды уйрету. К ы лка
ламды дурыс устап, оны бояу
ра матыру ЭД1С1Н калы птасты
ра тусу
Ортадары кесек балшыктан ша-
рындап шымшып узу эд1сш ка
лыптастыра
тусу.
Алаканра
салып денгелектеуге кызьщты-
РУ
Бояуды пайдаланудагы нускауды кайта^
лау. Кылкаламныц кылын тугел маты-
рудары кимылды керсету. Кылкаламды
дурыс устау туралы ескерту
Кесек балшыкты узу мен шиыршьщтап
есуд еп ш -эрекегп керсету, кулше нанмен
ойынра косылу. Балаларды ц балшыкты
укыпты пайдалануы мен оны тек тактай-
шага рана салуын бакы лау
Бурын мецгершген кимылды еске тус1ру
жэне жацара кызьщтыру, сондай-ак жа-
на образра вздену
Апрель
Балаларды ц серуеннен не кергенш, су-
мелек муздьщ калай салбырап турранын
жэне одан калай су тамшыларанын вете
ране тус1ру. Сумелек муз бен одан там
ран тамшыныц суретш калай
салуды
керсету. Кылкаламды, калай устауды ,
оны бояура калай матыруды еске тус1ру.
С урет салу барысында дуры с ж умыс 1с-
теу тэс1Л1н бакы лау
Ортадары кесек балшыктан кш кен тай
б1р уз1м узш, оны ж ацгакш а деп атау.
«Жанракшаларды» тактай уетше салуды
ескерту. С аб ак барысында балалардын
1с-эрекет1н бакылау. Оларды кызыктыру.
А к кагаз, ек1
ТусТ1
бояу, кыл-
калам. К ерсету
ушш улкен па-
рак ка
Р а з
У часкедеп
ойын,
ж аца
жауран
ж ас
кар уетш де жу-
ру, тускен
13Д1
к ар ау
Балшык,
тайша
Балшык,
тайша
так-
так-
А к гуаш ь пен
кылкалам. Кв-
Г1лд1р
немесе
сур кагаз
Балшык,
тайша
так-
С еруендеп б а
кылау.
К1тап
оку
Ж ацгакш алар-
ды балалармен
б1рге керу, оны
ойнауга беру
Жалгасы
Бояумен су
рет
салу.
Кдм
ненщ
суретш сал-
рысы келед1
«Кар ер1Д1,
булактар
акты»
та-
кырыбына
бояумен с у
рет салу
Ж абы сты ру
К1М
ненщ
суретш жа-
быстыррысы
келед1
«Кун
нур
шашып тур»
такырыбына
сурет салу
Ж абы сты
рып таякша
ж асау
Кылкаламды
каж етке
карай
бояура матыруды уйрету. К ы л
каламды
ДУРЫС устау
ЭД1СШ
калыптастыра тусу. С урет ке-
руге кызырушылыкка
тэрбие-
леу
Кылкаламды
дурыс
устауды ,
онын. кылымен рана сызык жур-
Г1зуд1,
кылкаламды
кажетке
карай бояура матыруды уйрету
Балшыкты шагын етш узш алу
дардысын калыптастыра тусу,
оны укыпты пайдалану
Кылкаламмен
айналмалы ки
мыл ж асауды одан эр1 калып
тастыра тусу, кылкаламды к а
жетке карай бояура матыруды
уйрету, кылкаламды дурыс у с
тау
Балшыктан
кесектерд1
узуд1
жэне оларды алаканра
салып
тузу шиыршыктар ж асауды уй
рету. Балшыкты укыпты пай
далану шеберл1Г1н одан эр1 к а
лыптастыра тусу
Балалардын бояумен кеп
марте сурет
салранын еске салу. К^м не сурет салры-
сы келсе соган ер1к беру. Олардын кыл
каламды калай устаранын тексеру. Су-
реттердщ эд ем ш гш атап ету
Балалармен б1рлесе отырып, булактын
калай акканын еске т у а р у , онын ары-
сын ауада кол сштеп керсету. Булак
арысыньщ суретш салуды усыну. Дене-
нщ, кылкаламнын кылымен сызык жур-
Г1зуд1н дурыстырын бакылау.
Балалар неш каласа, соны жабыстыру-
ра ер^к беру. Балшыкты дуры с пайдала-
нуды, оны тактайш ага дурыс коюды ес-
керту, К1МН1Н не жабыстырранын сурау
Куннщ ете
жары к нур
шашатындыры
жайлы балалармен эцпмелесу. Куннщ
суретш салура кенес беру. Алдагы бояп
форма жасайтын кимылмен
керсетпей
дактардан спиральды есумен жург1зу.
К аж етке карай кылкаламды бояура м а
тыруды бакы лау
Балшыктан кесектерд1 узу т эсш н , тура
кимылмен оны шиыршыктауды уйрету.
Балшыкты укыпты пайдалануды бакы
лау
2— 3 бояу, ак
кагаз
А к кагаз, как
бояу
Балшык,
так-
тайша
Ашык сары туе
Т1 бояу, ак ка-
раз
Балшык,
так-
тайша
Серуен
кезш-
дег1
бакылау,
кектем эндерш
айту
Серуен кезшде
бакылау,
кек-
тем энш шыр-
кау,
ертег1,
елен, оку
Серуенде жур-
генде таякша
жинауды
тап
сыру,
оларды
байкай карау
САБАЦ КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
С
1 - Сакулина Н. П. Комарова Т. С. Балалар ба шасында'РЫ

text:
1
С
1
Н
к а р а п
ш ы р ы п ,
б1р
рана н эр с е н щ — к ус т ы ц , т е р т а я к т ы
ж а н у а р л а р д ы ц , а д а м н ы ц — эр турл1 т а к ы р ы п т а б1рнеше рет
бей н ел енген ш б а й к а у р а б о л а д ы . С у р е т т 1ц немесе ж а б ы с т ы р ы п
ж а с а у д ы ц м а з м у н езгер1С1нен б ей н ел еу тур1н е з г е р т у к а ж е г п -
Л1Г1 т у а д ы . Б а л а л а р ж е м ж е п отырран торрай ды ж а б ы с т ы р ы п
ж а с а р а н н а н кеЙ1н, о л а р б у т а к т а р ы к у с т ы ойып-киып, оны бу-
т а к т а отырран к у ш н д е жел1мдейд1.
И т бейнес1н ж а б ы с т ы р у д ы у й р е н ш алып, оныц к ур ы л ы сы -
мен т а н ы с к а н соц, б а л а л а р б у д а н д а е з ге ш е а й ы р м а ш ы л ь щ т а-
ры бар эр т у р л 1 т у к ы м д а р ы иттер сурет1н с а л а д ы . С а б а к т ы
цикл б ой ы н ш а — к у с , ит т у р а л ы , к о зр алы стар ы а д а м ж эн е тары
б а с к а л а р — осы л а й б е л у б у л топтары з а т т а р д ы ц б а с т ы к ур ы -
лысын, б а с т ы ерекшел1ктер1н ж а к с ы тус1нуге м у м к ш д ж беред1.
С о ны м ен б1рге, эр с а б а к т а б1р ж а ц а л ь щ е ц г 131Л1п о ты р ад ы . Б у л
ж а ц а н ы б а л а л а р б1рден сез1п, оны буры нры салран ы м ен, ж а -
бы ст ы р р а н д а р ы м е н с а л ы с т ы р а отырып, игер1п а ла д ы . Б1рсыпы-
ра с а б а к т а р д а б а л а л а р а л д ы н а з а т т а р д ы ц е з а р а ш а м а с ы н а
к а т ы н а с ы н — у л к е н н ем есе ю ш к е н т а й ш ы р ш а, то р р а й л а р мен
к егер п и н д ер , ит пен куш 1к тары б а с к а л а р ы н — бер е б1лу м ак-
с а т ы кой ы л а д ы . Б а р л ы к осы м ы с а л д а р д а , з а т т а р д ы ц улкен-
К1Ш1Л1Г1ндег1 а й ы р м а ш ы л ь щ ж а с ы н а ж эн е т у к ы м ерекшел1Г1не
т э уе л д ! б о л а д ы . Т э р б и е п п тусш д 1р генн ен к е й 1н, б а л а л а р белг1л1
б 1 р з а т т а р д ы ц сурет1н нел1ктен улкен1рек, ал б а с к а л а р ы н не-
Л1ктен к1Ш1рек са л ы п эр1 ж а б ы с т ы р у д ы ц кажетт1Л1Г1н тус1не
б а стай д ы .
Аппликация коллективт1к ж ум ы с тур1нде б е р ы е д ь Эр бала
эуел1 бейненг ойып-кияды да жел1мдейд1, сонан соц оран ортак
композициядан ез орынын тауып беред!.
147
Д е к о р а т и в т ж сурет с ал у мен жабы сты рура арналран сабак*
тардын б1р бел1Г1 дымковты к ойыншыктармен танысура арна-
лады. Тэрбиенп курке тауы к ты жабыстырып ж аса уд ы уйрете-
Д1, содан сон, балшыкпен ж ум ы сты н тшспч эдютерш керсете
отырып, узын юбка киген куы р ш ак жасайды. Б алалар ездершщ
жабы сты ры п ж асаганы н мэнермен эшекейлейд1, сонымен катар
куы рш акты н кейлегш е де мэнер салады.
Э р турл1 тустер ж айлы алран б ш м д г баянды ету ушш, эр1
айкын ж эне ашык т у с т
1
салыстыра б
1
лу ш еберл
1
Г
1
н ж е т
1
л д
1
ре
т у с у максатымен «Турл1 туст1 беттер» атты айкын туст1 фигу-
ралар ашык туст1 ш арш ы га жел1мдел1нед1 (бул саб ак ты турл1-
ше жург1зуге болады ), коллективтж аппликация бер1лед1.
*
Сабактардыц улп жоспары
Сабак аттары
Программалык мазмуны
Сабак втк1зуд1ц методикасы
Материалы
Тэрбие жумысы-
нын баска да тур-
лер1мен байла
нысы
1
2
|
3
Достарыңызбен бөлісу: |


title: 5 - Сакулина Н. П. Комарова Т. С. Балалар ба шасында'РЫ

text:
4 5 б
1.
2.
3 .
К,ала транс- портыныц суре.тш салу (зр турл1 машиналар- дыц) Улкен жзне кшй шырша суретш салу (И. Токма- кованыц елещ бо йынша) «Кустар жем жеп отыр» деген такы- рып бойын ша жабыс тырып ж а сау (торгай- лар мен ке- гершшдер) Узындыктары мен пропорция- лары эр турл1 Т1К
бурышты формалар суретш сала бьлу шеберл1Г1Н
шыцдай тусш, зр машинаныц курылымын, езге- шелжтерш керсете б1лу Кагаздыц улкен 61'р беляше агаштыц жакын жэне алые орналасуын суретпен беру, бипшпне, оларга тэн курылы сы мен боялуына карай кэр1 жэне жас агаштардын езара айырмашылыгын суретте беру Формасын, бояуын, кеудес1 мен басыныц улкенд1пн бел1к- терге беле отырып жабысты рып жасау. Басын, канаттарын, куйрыгын дурыс келт1рш, эр кустардыц тепне карап улкен- Д1-К1Ш1
етш жабыстыру Декабрь Серуендеу кезшде балаларды автомо- бильдерд1 б1р-б1р1мен салыстырып, езше тэн белплерш ажырата алуга уйрету. Топ белмесшде ойыншыктардыц (ма- шиналардыц), фото мен картиналардыц кермес1 уйымдастырылсын. Оларга ба лалардыц назарын аудару. Эр турл1 ма- шннаны калауы бойынша суретш салу уш ш кою, бейнелеудщ бар 1зд1гш анык тау Серуен кезшде терезеден, иллюстрация- лардан узын, кыска агаштарга мукият карау. 0лецд1 оку (жаксылап жаттап алу). К,ай жерге кандай агаш суретш салу сурастырылсын. Сурет салу бары сында влецнщ текеш еске ту а р ш отыру Терезеден жэне серуен кезшде кустар- га кеб 1 рек байкау журпзу. Оларды су- реттерден аныктап карау. Ж умы с ба рысында формасы мен бел гш (Яр бел1К-
терш щ аумагын (кеудеа, басы, куйры гын), кустардыц салыстырмалы улкен- Д1Г1Н
сабактарда айыра отырып, жабыс тырудыц 61'р 13Д 1Л 1П
мен тзалдерш ай- кындау А к кагаз, гра- фитт1 карын даш, турл1 тус- Т
1
карындаштар немесе акварель бояуы Сур немесе ке- Г1лд1р
кагаз, гуашь немесе акварель бояуы Балшык, Серуен кезшде кала транспор- тымен таные- тыру Кэр1 жэне жас агаштарга зер салып карау Табигатпен, ка- лада кыстап калган кустар- мен таныстыру
Жалгасы 1
2
3
4 5 6
4.
5.
6.
«Балалар зарядка ж а сап жатыр» деген такы- рыпка сурет салу «Бутактагы кустар» ат- ты так,ы- рыпка кол- лективтш аппликация (снегирьлер мен сары шымшык,- тар) «Ш ешеа меп (немесе оке- С1)
К.ЫЗЫ
шар сатып алуда» де- ген такы- рыпка сурет салу Адам денесшщ жалпы куры- лысын, дене белштершщ са- лыстырмалы улкендтн, дене жаттырулары кезшде адам ко- лыныц ж ан-кушн жете керсете б1лу Аппликацияда кыскы картина- ны керсету. К,андай да болма- сын бхр кустардын бояуы мен тепне карай, олардыц салыс- тырмалы улкенд1Г1 мен басы- ныц формасын, кеудеа мен куйрырын турл1 туст1 кагаз- дан бел1ктерд1 ойып, киып кел ар е бшген жен. Балалардыц эстетикалык урымын жет1ЛД1ре тусу Улкен К
1 С
1 мен баланын, бойы- ныц езара катыстыгын сактай отырып, адам денесшщ куры- лысын, домалак шар мен «кол- баскаларды» келт1ре, сала б1лу Дене тэрбиеа сабагында балаларра (баска топтыц) зер сала байкау. Б1р ба- ланы шакырып оныц басыныц салыс- тырмалы улкендтн, кеюрегш белше де шн, теменп белштерш аяк пен колда- рын, оларды кетерш-туаргендеп езгерш- терш карау. Бейнелеудщ бхр 1здш пн керсету Топ белмесше 1— 2 жет1 бурын ш нген картинаны карау, серуен кезшде кустар- ды бакылау. Тш бурышта денгелек фор маларды ойып-кию эд1сш тары да еске тус1ру. Сейтш, кагаздын кажетт1 тусш тацдай бшуге уйрену, кусты киып алып, бутактыц бейнеа салынган улкен бхр паракка жел1мдеу, (муны куш бурын тэрбиенп 1стейд1) Балалардыц ез бакылаулары мен тэжЬ рибесш ортага сала отырып, картинада бейнелеп керсету. Адам денесшщ куры- лысы туралы естерше салу. Бояуларды калай араластыруды уйрету А к кагаз, гра- фитт1 карын даш, турл1 тус- Т1 карындаш Кен турде ор- наласып бутак- тар салынган парак кагаз- дардьщ улкен б 1 р бет1 немесе картон. Туст1 кагаз жиынты- гы, кылкалам, кайшы, жел1м Акшыл, турл1 туст1 кагаз, Гуаш ь бояуы ( Нелштен за рядка жасау- дыц керект1Г1, дене тэрбиесь мен, спортпен айналысудыц керект1Г1 женш- де эцпме етк:- зу. Зарядка ж а сап ж аткан балаларды ба кылау. Таби- гатпен, б1зде кыстайтын кустармен та- пыстыру уш ш сабак етк1зу. Серуен кезш де кустарды байкау. Ил- люстрацияны аныктап карау Семья ем1р1 т у ралы эцпме. Балаларды ба лалар бакша- сына калай эке- летшше бакы лау ж асау
Ж о я р п с ы 7 . 10.
« Б
13 Д
1 Н,
мишка за рядка ж а сап жатыр» деген такы- рыпка ж а быстыру «Каладагы уйлер» та- кырыбына сурет салу « Е
к
1 к ом а-
гай аю дьщ
бал асы т у р а
лы» немесе
«Уш аю»
атты ертек-
терге байла-
нысты сур ет
с а л у
Аппликация. Курылыс материалда- рынан уй салу Ойыншык мишканыц дене бе- лжтершщ формасын, олардыц салыстырмалы улкенд1пн жа быстыра б1лу. А л д ы ц р ы
аякта- рыныц кимыл езгерктерш кел- т1руге тырысу Ж ац а уйлердщ б1'р уйлердщ екшип уйлерден айырмашы- лык (тургын уйлер, балалар бакшасы, кинотеатрлар) касие- тш атап керсету. М уны ез суреттершде пайдалану. Ком- позицияны сезшулерш дамыту (бейнелердщ парак кагазда орналасуын) Б 1 р бет кагазда окираныц ор нын белплеп, кец жаткан бос жерлерд1 агаш сурет1мен тол- тыру. Фигуралардыц орнала суын жэне оларды кандай ка лыпта суретке салатын жерд1 белплеудщ ез1 эпизодка бай- ланысты болады Балалар салган курылыстарра, оныц элементтершщ формасы мен салыстырмалы келемше ке- Ц1Л
аудару. Олардыц форма мен композиция туралы угы- мын терецдете тусу Ойыншык аюды дурыстап карау, оныц зарядканы калай жасайтыиын балалар ра керсету. Форманы жэне мушелердщ салыстырмалы шамасын аныктау ушш 2 — 3 баланы шакыру. Егер кажет болса, басын, мурны мен кулактарын калай жабыстыру эдштерш керсетш беру Серуен немесе арнаулы экскурсия ке зшде курылыстарра аньщтап карау. С у ретке салу кезшдеп келемш, формасы мен курылысын бере б1лу. Сабак, бары сында бейнелеу тэрт1б1 мен т1к бурыш ты формаларды суретке салудыц тех- иикалык эдютерше токталып ету Балаларга таныс ертепш окып шыгу. Салура болатын жерше назар аудару. Б 1 р бет кагазды алып, кай жерде не са- лынатынын бэрше тусшщт1 етш анык тау. Сурет салынып болган соц, тактага ш п , балалармен 61'рге карап шыгу. Жаксы, кызгылыкты дегендерш тацдап алу Сабакка дешн балаларга б1рнеше куры- лыстар салуды мшдеттеу. Солардыц ш ш е н аппликация уш ш ец б!р жарам- дысын тацдап алу. Балаларды форма сын аныктау максатымен б1ртшдеп ша- кыра отырып, эрб!р элементш барынша Балш ы к немесе пластилин Граф игп к а рындаш пен ТурЛ1 ТуСТ1
бор немесе турл1 тусп жумсак карындаштар (пастель). А к шыл ТуСТ1
ул- кен-улкен бет кагаздар Ж асыл немесе саргыш кагаз, гуашь бояуы Курылысшы. Тацдап алын- ган курылыс. Тж бурышты формадагы турл! туст! ка- 031М13 туратын кала туралы эцпме. Серуен мен экскурсия кезшдеп бай ка улар Ертеплермен таныстыру Б
13Л1Ц е Л 1М 13-
деп курылыс- тармен таныс тыру. .К у р ы лыс калай са-


title: плеу, кагаздыц келем1 мен ту-

text:
плеу, кагаздыц келем1 мен ту- р!и, бояу мен карындашты тацдап алу ан ы ктап т а л д а у .
Тш бур ы ш тан к а ж е г п
ф о р м ал ар д ы
киып, оны б ук теп эр1 ж е-
Л
1 мдей оты ры п,
К
1 М к а н д а й к ур ы л уд ы
к а л а с а , соны к у р а ст ы р у д ы у сы н у
0 л ец д
1 окы п ш ы гу. М у н д а гы Э
31 ЛД
1 ту-
сш е б ш уге к ем ек тесш Ж 1беру. Э уел1 б е
лек б
1 р б етк е б оя ум ен к у с т а р н уск асы н
сал ур а ж атты ры п, сонан соц ога н к о м
позиция ойлап тау ы п , оры н дап ш ыру
Ойыншык итт1 аныктап карау. Оныц курылысы, бас б 1Т1М1, мойны, аяктары жайлы балалармен эцпме. Келденец бо лып, узынша келген улкен б}р кесектен кеюрегш, балшыкты еюге тец кесу ар кылы аяктарын жабыстырып жасаудыц эд1стер1н керсету. Куинюл саларда бар лык эд1стерд1 кайталау. Барлык жумыс- ты аныктап карап шыгу, соныц 1шшен, балалармен б!р1ге отырып, ец б!р тар- тымдысын тацдау Сурактар мен кецестер беру аркылы, эр кайсысы калай жэне кай жерде не са луга, неден бастаура тш с екешн анык- тауда балаларра кемектесу. Барлы к су- реттерд1 тактага ш п кою. Осылардыц шннеп балаларра ец кызгылыктысын тацдап алуды усынып, осы суреттерд1 салган авторлардан, неш салганын ай- тып беруд! усыну газ жиынтыгы. А к немесе ак шыл туст1 же- л1мдеуге керек кагаздар Сургылт иеме-


url: http://emirsaba.org/sakulina-n-p-komarova-t-s-balalar-ba-shasindari.html?page=52#Ойыншык_итт1_аныктап_карау._Оныц_курылысы,_бас_б_1Т1М1,_мойны,_аяктары_жайлы_балалармен_эцпме._Келденец_бо

title: плеу, кагаздыц келем1 мен ту-


title: се баска да ак  - Сакулина Н. П. Комарова Т. С. Балалар ба шасында'РЫ

text:
се баска да ак
шыл туст! к а
газ. Гуаш ь не
месе акварель
0зен балшыгы.
Ойынш ык ит.
Колем
1
эр тур-
Л1 туст! кагаз
дар, бояу мен
карындаштар
лынады“ деген
эн,г1ме
Терт аякты
жануарлар ку-
рылысымен та-
ныстыру
Жалгасы
14
.
2
.
3.
Дымковтык
ОЙЬШШЫК-
тар бойын
ша жабыс
тыру
«Жучка-пт»
дегсн такы-
рыпка сурет
салу
«Бала бак-
шасындагы
Ж ана жыл
мерекеа»
такырыбына
сурет салу
Тулшш ж а
быстыру
Жабыстыруда
балшыктан
1с-
теген суреттер образын беруге
уйрету. Кустын, езше тэн ерек-
шелштерш бере б1луге уйрету.
Бул кусты бутш б1р кесектен
калай жабыстырура
болаты
нын, кандай белштерш жеке-
жасап косура болатынын
ез
ерюмен шешу
Терт аякты малдардьщ жэне
белгш бгр тукымдагы иттщ
айырыкша ерекшелжтерш бе
руге уйрету
Сабак, басталмастан б!р жет1 бурын топ
белмесше, пшнде курке тауыгы бар, б1р-
неше дымковтык ойыншыктарды койып
кою. Жабыстырудан бурын, сабак ал
дында оларды аныктап карау. Ж абыс-
тырудыц баска да мумюн эд1стер1 ту
ралы балалардан сурастыру. Сабак, со-
нында барлык жабыстырылган кустар
дын 1Ш1нен, ен эдемган тандап алуды
усыну
Январь
Турл! тукымдагы пт беннес1 салынган
картнналарды аныктап карау. Бейнелеу
уш ш белгш б1р тукымдагы нтт1 тандап
алу
Сурет мазмунын белплеуд1 уй
рету. Билеп
журген балалар
фигурасына ерекше назар ау
дару. Ёлкамен немесе ёлкасыз.
Аяз атамен болмаса тек бала
лармен бейнелеудщ турл1 ва
рианттарын салу
Терт аякты жануарлардьщ ку-
рылысындагы
ортактык
пен
тулкппн ерекше белплерш бе-
руд1 уйрену, бутш б!р кесек
тен жабыстыру эд!стерш игеру
Мереке жайлы энпме. С ур егп салып
шыгу унпн эр турл1 варнанттарды тан-
дау. Фигуралардын билеп журген кез.
деп жай-кушн керсету уш ш балаларды
б
1
ртшдеп шыгару. Суретке к аж е гп тус-
терд1 1р1ктеп алу жешндеп кецестер
Скульптура, ойыншык, картнналардагы
тулк1 бейнесш аныктап карау. Тулюнщ
курылысындагы
езше
тэн
айырыкша
белг1лерд1 карастыру. Б утш б!р кесек
тен жабыстыру ЭД1С1Н еске т у а р у уш ш
балаларды шакырып сурау
Дымковтык
ойыншыктар,
саз балшык
А к кагаз, гра-
ф игп карын
даш, акварель
Саргыш туст1
кагаздын ул
кен беттерь
Гуашь бояуы
Саз балшык
немесе пласти
лин. А гаш
кертшш
Халыктыц к,ол-
данбалы сэн-
д) к енер1мен
таныстыру
«Ит— адамныц
досы»,
«Ит
адамдарга к а
лай кемектесе-
Д1»
такырыпта-
рына энпме
Балалар бак-
иг асында мере-
келерд! етюзу
Тагы ацдар
туралы ютап-
тар оку
Жалгасы
1
2
|
3
4
5
6
4.
5.
6
.
7.
Дымковтык
ОЙЫНШЫК-
тар бойын
ша
СЭНД1К
суреттер с а
лу
«Турл1 тус-
Т
1
беттер»
атты кол
лективен
аппликация
«Балалар
учаскеде се-
руендеп
жур» такы-
рыбына с у
рет салу
Терт аякты
жануарлар-
ды (ез ка-
лауынша)
жабыстыру
Д екабрьдщ аярында
балалар
дыц,
жабыстырып
ж асаган
курке тауы к фигурасын бояу
жэне эшекейлермен эсемдеуд1
уйрету
Керсет!лген б1р тустеп затты
ойлап
тауып, оныц
бейнесш
ойып-кию, сонан соц оны к ва
драт турде жел1мдеу
I
С уреттщ
мазмунын
белг1леу,
балалар фигурасы мен заттар
ды, агаш тарды, какпаны — д у
рыстап
орналастыру. Фигура-
ларды унем1 козгалыста, отыр
ран кездерде (ш ан ада), бал а
ларды
Эр ТурЛ
1
КЫСТЫК КИ1М-
мен бере б1лу
К,андай жануарды салатынын
гацдап алып, ол туралы б1лге-
нш айтып беру. Бутш б1р ке-
гектен ж абыстыруды еске ту-
с1ру. У сак белштерд! жабыс-
Б алаларды шакырып алып курке т а
уыктыц калай эшекейленгешн (Д ы м ков
тык ойыншык у л п а бойынша) керсетш
эр1 айтып беруд1 талап ету. Неден бас-
т а у жэне ж абы сты руда калай б!р
13Д1-
Л1КТ1 сактап отыруды белплеуд1 усыну
Заттарды ц эр турл1 тусте
кездесетш!
жайлы эцпмелесу. Затты ц кызыл, шым-
к,ай сары жэне баска тустерш айтып бе-
руд1 усыну. Акшыл т у с п караздан киыл-
ган
квадраттарды
таратып,
балалар-
га оларды жел1мдеуге усыныс ж асау,
сонан соц жасыл, сары тустер жэне т. б.
заттарды ойып-киып оларды жел1мдеу.
К ем ш ркосакта кездесетш барлык туст1
пайдалану. К вадраттардан эдем1леп ор-
наластырып, ортак юлем жел1мдеу
Серуен кез1ндег1 бакы лаулар, ютаптар-
дагы картиналарды карап шыгу. Сабак-
тыц басында сурет мазмуны мен фигу-
ралардыц орналасуы жайлы эцпме. Фи-
гураларды эр турл1 кимылга
келт1ру
ушш
(шацры тепкен, шана суйреткен
жэне т. б.) балаларды шакырып керсет-
т'РУ
Эр турл1 ж ануарлар туралы эцпмеле-.
сш, К1таптардан олардыц бейнесш жан-
ж акты карау. Кдм кандай
ж ануарды
жабыстыргысы келетшш жэне оны не
ден бастайтынын
балалардан сурасты-
Дымковтык
ойыншык-курке
тауык,. Бала-
"''пдыц жа-
быстыруы.
Гуаш ь бояуы
Ашык туст!
(ск! тур де жа-
райды) кагаз-
дан киылган
квадраттар,
турл1 туст1 ка-
газдан ж асал-
ган Т1к бурыш-
тылар жнын-
ТЫРЫ
Сургылт неме
се сургылт кек
караздыц у л
кен беттер1,
гуаш ь бояуы.
ж уан эр1
Ж1-
ц1шке кылка-
ламдар. Кдтап-
тагы картинка-
лар
Балшык, агаш
кертшш. Эр
турл1 ж ануар-
лардыц кар-
Халыктыц сэн
дж декоратив
тж енер1мен
таныстыру
Бала ецбеп
мен кыс ойын-
дары. б з а р а
достык карым-
катынасты
тэрбнелеу
Ж ануарлар-
дыц сырткы
тур 1, ем1р1 ж э
не кейб^р окыс
мшездер! (та-
Жалгасы
1
2
3
4
5
6
8.
9.
10.
11.
«Томканыц»
эцпмесп бо
йынша с у
рет салу
«Тсщздеп
кемелер»
так.ырыбы-
на коллек-
тивт1к ап
пликация
УЙ
0С1МД1К-
Т С р Ш Щ
с у
ретш салу
Дымковтык
ойыншык
у л п а бо-
т ы р у ЗД1СШ Т Ы Ц РЫ Л Ы К Т Ы б ею -
т у
И т т
1ц не 1'степ ж а т к а н ы н анык,-
г а п б е и н е л е й т ш э п и з о д т а ц д а п
а л ы п , с о д а н с о к о н ы ц б у л к и
м ы л ы н с у р е т т е б ер е б1лу. С у-
реттерд1 б а г а л а й б 1луге у й р е т у
Б ел гш б!р кызметке тагайын-
далган (крейсер, муз жаргыш
т. б.)
кемелердщ
белжтерш
б о л т керсетш жоне атап беру-
ге уйрету. Тур жагынан да,
колем жарынан
да жарамды
караз беттерш тацдап алу. Бе-
л1к-бел1ктерд1 тандап алу. Бе-
л1к-бел1ктерд1 киып алып, со
дан соц жабыстыру. О ртак б!р
бетке «тец1зд1» орналастыру
Вазонныц формасын оныц са-
Л Ы С Т Ы р М Э Л Ы 6Н1КТ1П М еН 0С1М-
дштер, оныц болнсгершщ орна-
ласуы,
вазонныц
басты
тус1
мен ©С1МД1КТ1Ц беру шеберлж-
терш баянды ету
Бутш б1р кесектен жекелеп б а ’
сын, кеудесш щ жорары жагын
ж асауга,
ал
екшпл
кесектен
ру. Б уп н б!р кесектен ж абысты ру ад кш
керсету ушш балаларды шакыру
С урет ушш тацдап алынган оцпмемен
балаларды таныстыру. Бейнелеу ушш
кызгылыкты б!р кездерд1 айырыкша бо-
лш алу. Нешц кай жерде салынуга тшс
екешн балалардан сурасты ру. Барлык,
суреттерд1 карап шыгу
Картинкалар мен эцпмелер
бойынша
кемелердщ сырткы пшпш мен кайсыб1р
кемелердщ озше тон айырыкша белп-
лер!меи танысу. С аб ак устш де олардыц
бейнесш (фото немесе картинкалар) бе-
рш,
К
0
л с м
1
жагынан
оныц
болжтер!
кандай, форма мен туе жагынан жан-
ж акты талдау, сонан соц б[р 1здш кт1
сактай отырып ойып-кню эрг жабысты-
РУ
Курылысы жагынан онша курдел1 емес,
айырыкша
ерекшел1ктер1 (жапырактар
формасын,
гулдерш,
бояуларын)
бар
эдсттеп гул салатындагы немесе б!р тус-
Т1 вазондагы еам д ж т! тацдап алу. К,а-
рындаш немесе акварельмен нэрсеге к а
рап сурет салудыц б!р ж у й ел ш п н бел-
плей отырып, оны зерттеу
Куырш акты аныктап карау. Ж еке етш
жабыстырылатын
болжтерш
болектеу.
Ж абы стыруды ц зд1стер1 мен б!р 1здш -
гинкалары не-
месе мус1ндер1
Ак жоне сур-
гылт кагаз.
Кара жоне
тур л ьтуеп ка-
рындаштар
Ак жзне сур
кагаз. Тэрбие
ип 1стегсн «те-
11,13». ТурЛ1
ТуС-
п кагаздар-
дыц балаларга
бер1лет1н
киындылары
Ак, калыц к а
газ, кара к а
рындаш, аква
рель, иэрсснщ
031
Дымковтык,
куыршак,- Бал-
гы не уй жа-
нуарлары) жо-
ш'ндеп б1лген-
дер1. Ж ан уа р
лар туралы
эцпме
Дйналадары
ем1рмен таныс
тыру (адам-
дар кемелер-
мен жузш келе
жатыр) куры
лыс материал-
дарынан кон-
струкциялар
ж асау
0С1МД1К
К У Р Ы -
лысымен, ©су1-
мен танысты
ру. Топта 0с1м-
джтерге кут1м
корсету
Халыктык кор
ке монер мен
таныстыру
Жалгасы
12
.
13.
иыиша
куыршак.
жабысты
рып ж асау
Сэндп< су-
реттер. Ж а
быстырып
ж асалган
куыршак-
тарды бояу
жэне эше-
кейлеп бе-
зенд!ру
Коразды
кабыстыру
14.
Ж ануарлар
туралы
орыс ерте-
Г1С1
бойын
ша сурет
салу
ек1 колы мен «коцырау» тэр13-
дес юбкасын жабыстырып ж а
сау эд 1стерше уйрету. Белш-
терд1 берш
етш киыстырып,
устщ п жарын теп стеу
Куырш акты ез калауы бойын
ша, мына жардайларды ескере
отырып бояу керек: кофтасы
б!р
туст1,
юбкасы
эшекейлг,
бул эшекейге кофта нын тус1
де ж атады. Б ас кшм кофтара
Караганда баска туспен, бхрак
бул туе юбканыц эшекейше
К1-
ред1. Туст1 тац дау мен уйлес-
т1ру эрк1мнщ оз талрамы бо-
йынша карастырылады
Кораз курылысыныц ерекшель
пн, келемше карай белштер-
дщ орналасуын, жалпы дене-
сш у ст ау сипатын жетк1зе
би
лу. Б 1р кесектен жабыстырура
ж атты гу
Е ртеп окнгасыныц б 1 р 1 н бен-
нелеу.
Басты
кешпкерлердщ
орналасу тэрт1бш, олардын ез-
дерше тон ерекшел1пн, окига-
нын орны мен м езгш н эбден
ойластырып бере бичу
гш керсету. У стщ п жарын теп стеуд щ
эр1 карай бояу ушш мацыздылырын ту-
С 1 Н Д 1 р у
С аб акк а дешн, кеуш калган куыршак-
тарды, шамалап жел1ммен араластыр-
ган ак сырмен не
Т1С
порошогымен жа-
л ату керек. К уы рш актын кшм1 калай
боялганын аныктап карап, бэрше де ор
так не барын, эр 1 кандай айырмашы-
лыктары бар екенш байкау. О ртак нэр-
сеш белш алып, балаларга бул ерекше-
Л1КТ1 (жардайды) мшдетт1 турде сактау
КереКТ1Г1Н ТуС1НД1ру. Б о я у Д Ы Н б !р
13ДШК
ТЭрТ1б1Н
орнату
Суреттерден, картиналардан
кораздыц
б1рнеше фигурасын аныктап карау. Ар-
касынын шлгенш, кеудесш , бас коны-
мын, куйрык
формасы
ерекшелжтерш
сактай отырып, жабыстырып шыгу. Ыр
гана кесектен коразды б!р 1здш кпен
ж абы сты ру эд х тер ш керсету. Астына
койылатын тугырды белек жабыстырып,
онда аяктарын керсетш кою
Б алаларга танымал ертегш щ бхр!н тац-
дап алып, энпм е барысында осыган к ан
дай суреттеу сал уга болатынын анык
тау. К1М1ПН кандай окиганы салатынын
сурасты ру. Неден бастау керек екенш,
кай жерде неш орналастыруды, болып
ж аткандарды калай керсетуге болаты-
•нын ойластыруды усыну
пшк. Гуаш ь
бояуы
Дымковтык
куырш актар.
Балалар жа-
быстырган фи-
гуралар.
Гуаш ь бояуы
Коразды
ойыншык, му-
сш сурет тур-
лершде бей
нелеу. Балшык
Акшыл туст1
кагаздын, ул
кен беттерй
8 турл1 гуаш ь
бояуды ара-
ластыру ушш
тостаганша
Халыктык кер-
кеменермен та-
ныстыру
У й к у с т а р ы -
н ы ц е р е к ш е
с и п а т т а р ы м е н
г а н ы с т ы р у
Орыс халык
ертег1лер!мен
таныстыру
САБАК КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sakulina-n-p-komarova-t-s-balalar-ba-shasindari.html?page=53#«Бала_бак-_шасындагы_Ж_ана_жыл_мерекеа»_такырыбына_сурет_салу_Тулшш_ж_а__быстыру


url: http://emirsaba.org/sakulina-n-p-komarova-t-s-balalar-ba-shasindari.html?page=53#Бул_кусты_бутш_б1р_кесектен_калай_жабыстырура_болаты_нын,_кандай_белштерш_жеке-_жасап_косура_болатынын_ез


url: http://emirsaba.org/sakulina-n-p-komarova-t-s-balalar-ba-shasindari.html?page=53#Сабак,_басталмастан_б!р_жет1_бурын_топ_белмесше,_пшнде_курке_тауыгы_бар,_б1р-_неше_дымковтык_ойыншыктарды_койып_кою._Жабыстырудан_бурын,_сабак_ал


title: «Федордьщ эжесЬ> тацырыбына сурет салу

text:
«Федордьщ эжесЬ> тацырыбына сурет салу П р о г р а м м а л ы к м а з м у н ы
С уретте Федордьщ эж есш щ бейнесш бере б1луд1 уйрету.
Сопакш а форма туралы бш м д1 баянды ету, оны атай б!лу шеберлш .
Форманы, заттарды ц
салыстырмалы белщтерш щ шамасын
аны ктау жэне
осылардыц бэрш суретте бере б1луге уйрету. Балаларды фигураныц бейнесш
ж асаура жаттьщ тыру. Д еталь мен бояуларды ойлап таб у шеберлш н одан эр!
жет1ЛД1ру. Нэрсеге карап салу мен сурет белж терш бояран кезде, кы лка
ламды дуры с пайдаланура жаттьщ тыру.
С а б а к ж у р Г 1 з у д 1 ц м е т о д и к а с ы
Караздан немесе калыц катырма караздан ж асалган эж ейдщ фигурасын
кезге тусетш жерге койып, сол К1С1 атынан балаларра былан дещ здер: «Сэле-
метсщдер ме, балаларым, мен сендердщ колдарыцда кылкалам, бояу бар еке-
нш байкап турмын. Сендер сурет салмаксыцдар. Менщ сурет!МД1 салып ке-
рщдернп. К,арацыздаршы: менщ юбкам кец, узын, жецдер1м де кец, басымда
орамал. Б 1рак менщ ж аца кейлек сатып алрым келедк М еш эр турл1 эдем1
кейлектер кипзш салыцдар. Кайсысы маран кеб^рек унаса, соны ез!м т1пп
аламын».
Тэрбиеш1 3— 4 баланы шакырып алып: «Серёжа, жакынырак барып, эжей-
д1ц басыныц формасы кандай екенш керш, барлык балаларра айтып бершк
Ал сен, Вова, кеудесш щ жорары жарыныц формасын керш, бэрше айтып бер.
Саш а, колыцмен оныц юбкасын айналдырып
ш ы р ы п
,
о н ы ц
формасы кандай
екенш б1зге айтып берип. Бэр1м1зд1Ц аныктап карап, шыкканымыз ж аксы
болды, енд! сурет1Н саламыз. Катя, караздыц бет1Н1ц кай жерше басын салу
керек екен1н керсетш1. Эжейд1Ц кец эр1 узын юбкасымен к абат барлык фигу-
расы сыйып кету1 уш1н, жорары жарынан бастау керек дегенщ шын. Ец эуел!
бэр1н бгр рана сур бояумен салып, сонан соц бояцдар. Эжейге эдем1 кей
лек киг^зуд! умытпацдар»,— дейд1.
С урет салынып б1ткен соц, куыршак-эжейд1ц катысуымен ол туралы сыр-
ласура да болады: эжей кандай кейлектщ ец эдем1 екенш (мундай талкы-
лауларды тустен кешн, тустщ 1шер алдында, 8— 10 мин. шпнде
жург1зген
ж аксы) айтып, кецес беруд1 ет1нед1.
С а б а к к а д а я р л ы к
Кещрдектелген караздан (ак куманныц куыршак-какпарын пайдаланура
болады) сэнд1 юбка киген келемд1 немесе жартылай келемд1 куырш ак 1стеу.
Сурет уш1Н жазатын бет келемшдей караз (турл1 туст1 болса да ж арам ды );
бояулар: зат нускасы уш1Н кара коцыр жэне кшмдерше б1р б1р1мен эдем1 уй-
лескен уш турл1 бояу дайы ндау (эр турл! бояу уйлес1мдер1н устелдерге кою
усынылады). Егер балалар акварельмен сурет салура кешкен болса, онда
бул бояуларды да беруге болады.
Ескерту.
Куырш актьщ басы мен кеудесш щ жорары бел1п катты караздан немесе
картоннан киылып, боялады. Ю бкасы кещрдектелген немесе катты караздан,
шамра кипз!лген абаж ур сиякты
бур1Л1п,
юбканыц жорары жагын айналдыра
белд1к жел!мделед1. М ундай жартылай келемд! куырш актар бер1к болады.
157


title: Пороходтьщ суретш салу - Сакулина Н. П. Комарова Т. С. Балалар ба шасында'РЫ

text:
Пороходтьщ суретш салу П р о г р а м м а л ы к м а з м у н ы
Заттын, басты белщтерш мушелеп белу, формасын геометриялык, уксас-
тыгы жагынан аны ктау немесе айту; суретте олардын формасын, салыстыр-
малы шамасы мен белш терш щ орналасуын бере бш уге уйрету.
С урет кезшде сызыктар сызганда немесе оны бояганда карындаш ты д у
рыс пайдаланудыц эд к тер ш игеру, ягни карындаш ты жазатын жагынан ш а
мамен 5 — 6
бм- дей, саусактарм ен катты баспай, сук саусагы н букпей устау
керек; жай графитт1 карындашпен сызыктарды б1р калыпты, жещл, узд ш аз
ж ур п зе отырып, нэрсеге карап сал уга уйрету. Эрл1-берл1 б1ркелк1 кимылмен,
белпл1 б1р багытта, шимай сызыктардьщ багытын суреттщ бер1лген белш нщ
формасына сай езгерте отырып бояу. Асыкпай, катты сермемей, карындашка
тым катты куш тус1рмеу керек.
С а б а к ж у р г 1 з у д 1 ц м е т о д и к а с ы
П ароход салынган картинканы керсету. Балаларды шакырып алып, онын,
белж терш : корпусын, каюталарымен ж огары кабаттьщ капитан мшбесш, тру-
басын атап айтып беруд1 етш у. Трубанын,, капитан мшбесшщ, каюталарымен
ж огары этаж ды корпусыньщ формасын аны ктауды тапсыру; кеменщ тумсык
ж агы белепн щ онын арт жагымен салыстырганда кетерщ ю екешне назар а у
дару. Тым у са к бел1ктер1 мен детальдарын балалар ез ерк1нше аныктап ка-
рауы на болады.
Олар сурет салуды бастаганда, тусш ж журпз1лген у л п алынып тасталы-
нады, сонан сон, балалар ж адында ж атталгандары бойынша пароходтьщ бей
несш салуга тшс. Эуел1 пароходтьщ корпусын, содан кешн барлык калган
белепн салуды тапсыру. П ароход тугел1мен салынып 61Т1П, дайын болган соц,
оны бояп жэне судыц суретш салу.
Сабакты ц аягында суреттерд1 тагы б1р аныктап карап, пароходтьщ бар-
лык, бел!ктер1 дуры с салынган ба, сурет сул у шыккан ба, укыпты боялган ба
осыларга бага беру.
С а б а к к а д а я р л ы к
С аб акк а
д е ш н
балаларга
К


title:
т а п т а р д а н п ар о х о д тьщ сурет1н к е р с е т
1

text:
САБАК КОНСПЕКТ1С1
Кушжл жабыстырып жасау
П р о г р а м м а л ы к м а з м у н ы
Ж абы сты руда заттыц формасын и гер т , жеке белектердщ шамаларын бе-
лдп керсету.
Куиик фигурасыныц курылысын; сопакш а кею репн, алдыцры жэне арткы
табандарын, алга карай созылран тумсырымен коса сопак басын жэне салбы-
раган кулактары н бере б1лу.
С а б а к
ж у р г 1 з у д 1 Ц
м е т о д и к а с ы
Куш1кт1 (ойыншык) аныктап карау. Оныц сопакша шымыр кеш репн,
алра карай созылран тумсырымен коса дом алак басын, ж апы рак сыкылды
кулактарын, кыска эр1 ж уан табандарын белплеу. К арап ж аткан кездерде
балалардан унем1 сурасты ру. Басы кулик басына ук сас (аю) кандай ацдарды
бурын жабыстырып жасарандарын еске т у а р у .
Куш1кт1 бел1к-бел1ктерге белш ж абы сты ру керек екенш айту. Балаларды ц
к а ж е гп тэж1рибелер1 жинакталранын еске ала отырып, ж умы с эд^стерш кер
сету каж ет емес. Б алаларга балшыкты немесе пластилинд1 еюге белш, соныц
б1р белепнен шымыр да узы нш алау келген кею репн ж абы сты руга усыныс
ж асау. Сонан соц екшли бел1кт!ц ез1н е и г е бел1п, б1р1нен басын жабыстырып
ж асау. Д ецес мацдайы мен созылыцкы тумсыгын, узын, ж алпак кулактары ,
кыска табандарын беруде дэлд1кт1 талап ету. Дененщ барлык бел1ктер1 ж ак-
сылап сылансын.
Сабактьщ аягында балалардыц бэр1 бер1лген тапсырманы орындап шык-
канын атап керсету керек,— кунпк салудыц н эти ж еа бэр1нде де ойдагыдай
болып шыкты.
Салынран куш1к
суреттер1Н 1Ц а р а с ы н а н
осы ойыншыкка ук сас жумыс-
тарды тауып алып, нел1ктен кейб1р балаларда дурыс шыкпаганын тус1нд1ред1.
Кандай куш1кт1 жабыстыррандарын: ашулы ма, элде меЙ1'р!мд1 ме, ол кайда
турады: уйде элде аул ада ма, балалардан сурасты ру.
С а б а к к а д а я р л ы к
Ойыншык-кушжт1 тацдап алып, балшык
(пластилин), балалар санына
байланысты тактайлар дайындау.
САБАЦ КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title: Бояумен иттер жайлы картиналар салу

text:
с ы р ы
,
кыска
аяктары мен дом алак басы, жорары карай кайкайран куйрыры
жэне т. б. назар аудару.
Е к ьуш иттер сал у к ер екп п н, эр турл1 болса тшт1 жаксы , иттердщ не
1степ, кай ж ерде турганын ойластыруды балаларга айту. Бейнелеудщ кагаз
бетш е толык орналасуга тш с
екенш балаларга керсету.
Олардын суреттерд1 ез беттер1мен
салуы ушш, балалар караган картина-
ларды алып кою.
Сабакты н сонында, барлык суреттерд1 так тага 1лш койып, мазмуны кы-
зык иттер1 ж аксы , ен эдем! шыккан суреттерд1 атауды усыну. К ейб1р бал а
лардан олардын салган суреттер1 туралы айтып беруд1 етш у.
С а б а к к а д а я р л ы к
0 щ ашык т у с п ягни ашык
жасыл немесе ашык сур кагазда, ак кара, сур
тустерд1 косканда бес-алты т у с п бояу дайындау. Гуаш ьтын жиынтыгын ак
варель корабымен алм асты руга болады, онда балалар керект1 т у с п ездер1
тандап алады.
Турл1 тукымды иттер бейн еа салынган сю ж егп кариналарды терш алу.
С А Б А К КОНСПЕКТ1С1
«Уш торайдьщ уй!» такырыбына
*
Достарыңызбен бөлісу:


title: турлЬтусп карындаштармен сурет салу

text:
лаларга, уйлер мацына агаш тар, ж апы рактар немесе тары бгр нэрселер салура
усыныс ж асаура болады. К аласа, торайлар салса да бэр! 61р.
С аб ак соцында балалармен б^рге барлык, суреттерд1 карап
ш ы р ы п
,
к1мнщ
кай материалдан уйдщ салынранын ж аксы керсете алганын айтып, кай уйдщ
бернк, кай уйдщ берж емес болып шыкканы керш етш дш н сурасты ру, нел1к-
теи бул туралы тез ацрарура болады.
С а б а к к а д а я р л ы к
С аб ак алдында немесе
б\р
кун бурын балаларра «Уш торай» атты штап-
ты окып берш, олардын ездерш е кандай уйлер салраны туралы сейлесш, ил-
люстрациясын аныктап карау. Кай уйдщ берж болып шыкканы жэне оныд
себебш сурау. Балаларра олар торайларды д ездерш е арнап салран уйлер с у
ретш салатынын айтып, олардыд ерекш елжтерш калай беруге болатыны жай-
лы усыныс енпзу.
С А Б А К КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title: Зебраныц суретш салу - Сакулина Н. П. Комарова Т. С. Балалар ба шасында'РЫ

text:
Зебраныц суретш салу П р о г р а м м а л ы к м а з м у н ы
Ойыншьщтыд езш е карап отырып, оныд денесшщ формасын, белштерш ,
олардыд келем1 мен б1р-б1рше езара катысты орналасуын дэл сактап сурет
салура уйрету. Затты д суретш салганда, жещ л б1р-б1р1мен б1р!пп тусетш сы
зыктар (граф игп карындашпен) сызу, с у р егп укыпты етш бояу, карындаш-
ка тым катты куш туарм ей, тек шшш аясында, одан шыгып кетпей эр б а
рытта шимай сызыктар ж у р п зу дагдысын баянды ету.
С а б а к ж у р г 1 з у д 1 д м е т о д и к а с ы
С абакты д бастапкы кезшде балаларга ойыншыкты керсетш, оны бала-
лардыд дед койып аныктап карап шыгуын етш ш , сол ш акта зебраныд дене
сш щ формасы каддай екешн, бас формасы каддай, кулактары , аяктары, мой-
ны калай орналасканын, зебра кандай бояулармен боялганын айту. Бгр бет
кагазга жаксы лап орналастырып сал у ушш, балалардыц с у р е г п неден бас-
таганы колайлы болатынын сурау. Сонан соц сопакша салу э д к ш (эуел1 дец-
гелетш, сосын юшкене тузу1рек кылып; тагы да децгелете тусш , тары да
юшкене т уз у сызык ж у р п з у ), с у р егп бояу ережесш еске алуга усыныс айту.
С ур еттщ сул у болып шыруы ушш бояудыц барлык ережесш орындау каж ет
екенш ескертш отыру.
Ж ум ы с процесс кезшде балалардыц назарын заттыц формасы мен оныц
белж терш е, тыцгылыкты бояуга багыттап отыру, карындашты еркш де жещ л
устай б1лу шеберл1пн арттыру.
Сабакты ц соцында барлык суреттерд1 стенд1ге 1лу. Осылардыц 1дпне ба
лаларга ойыншыкка негурлым уксасын эр! тыцгылыкты етш боялганын тац-
дауына ерш бер^лсш. 'Гацдаудыц б ел гш б!р суретке нелжтен тускенш бал а
лардыц
03Дер1 ТуС1НД1ру1 ТИ1С.
С а б а к к а д а я р л ы к
Карапайым формадагы агаш тан жонылран ойыншыкты келем1 жазатын
кагазды д жартысындай парак кагаз, карындаш дайындау.
Е с к е р т у
Кез келген ойыншыкты тацдап алуга болады, б1рак денесшщ формасы
мен оныц белжтер! ерекше айкындалып туруы кажет.
6—974
161


title: Карындашпен сурет салу. К1м н е т жэне оны

text:
ж урп зш , нуктелер кояды. Эрб1р баланын алдында парак караз бен ыдысын-
да кылкалам турады. Тэрбиеип устелдердщ устш е бояуы бар тостаганш алар-
ды койып: «Карандаршы, сендердщ тостаганш аларьщ дагы да кызыл бояу. Он
колдарьщмен кылкаламды алындар да,
оны саусактарьщ мен, мше былай, ус-
тандар» (балаларды аралап журш керсетед!, олардьщ кылкаламды калай
алып, калай устаранын карап шырады). «Кылкаламды бояура матырындар,
саркындар, содан кешн сурет сальщдар. Сол колдарьщмен кагазды жылжыт-
пай устандар».
0 з суреттершен таныс заттарын кергенде кейб1р балалар кызыра тусед!.
К агазы на сурет салып толтырып, тары да сурет
салгысы келген балаларра
екшил парак кагаз, ал кейб1реулерше тшт1 ушшнп парак караз да беритедГ
Балалар кагазын, колын, кшмш бояумен ластап алмауы бакыланады. Кагаз-
дарына сурет салып болган балалардын суреттер1 стенд!ге койылып, оньщ
кандай ашык та, эд ем ш гш барлык балалардын керу1 усынылады.
САБАЦ КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title: «Жаца уй цурылысы» тацырыбыка турл

text:
«Жаца уй цурылысы» тацырыбыка турл 1 -тусп царындаштармен сурет салу П р о г р а м м а л ы к , м а з м у н ы
Суреттерде езш коршаран ем 1рден алран эсерлерд1, олардыц пропорциясы
мен салыстырмалы келемш сактай отырып, бетте бейнеленгендердщ (уйлер,
адамдар, техника) дуры с орналасуын бере б1луге балаларды уйрету. Карын
дашты дуры с у с т а у ережесш кайталау, ж олдарды б1ршт1ру, Т1К бурышты
формалардыц суретш салуда игер1лген эд1стерд1 пайдалану. Карындашпен
салранда кимыл еркшд1гше, ж ещ лдш не теселе тусу. Затты ц шш шшщ тек
кана граф и гп карындашпен, онша баспай катты рак куш туар м ей , оран бей-
нелеудщ детальдарын коса салмай уйрету; суреттерд1 таза бояура уйрету.
С а б а к
ж у р г
1 з у д
1 Ц м е т о д и к а с ы
С е р уе н к езш д е у й д щ к а л а й салы ны п, кранны ц к а л а й ж у м ы с 1стейтш ш
к ер ген д ер ш б ал ал а р м ен б1рге еске т у а р у . А д а м д а р д ы ц б ак ы тты , ж а к сы ту р у ы
уш ш , б!з ел
1 М
13 де к еп теген уй лер сал ы н аты н ы ж ай л ы айты п б ер у, уй лер бе-
рш эр! с у л у болы п, ол а д а м д а р г а у з а к ж ы л к ы зм ет кы лы п эр1 м ун д ай уйлер-
д е ол ар ж ан ра ж ай л ы ем1р с у р у
1 уш ш , кур ы л ы сш ы л ар к абы р р ал ар ы н теп-
т е п с , т у з у сал а д ы ; уй л е р д щ терезелер1 де б!р к а т а р бойы на о р н ал асад ы . Сы -
зь щ тар д ы ц ж о га р ы д а н тем ен ж эн е сол д ан оц га к а р а й салы наты н ы н еске
т ус1р уд 1 усы н у. Н ел1ктен осы лай с а л у керект1Г1н с у р а у (олар к а н д а й ер еж е
б
1 л е д
1 ) . У й са л у д ы к а н д а й б е л
1 ктен б а с т а у к е р е к т
1 Г
1 Н, сонан соц не салаты ны н
б е л п л е у . К,ай ж е р д е уй, к ай ж е р д е к е т ер п ш кран болаты н ы н а н ы к та у. Б


1 р
б ал ан ы ш ы гары п он ы ц к а л а й сал аты н ы н к е р с е т у д
1 ет1Н1п, ал б аск а л ар ы н а
он ы ц к абы р р а, тер езе
о й ы р ы н
с а л у э д
1 с т е р
1 Н д у р ы с к о л д а н а алаты н ды гы и
кер1п о ты р у д ы у сы н у. С он ан соц б ар л ы к б ал ал ар р а к а р ы н д а ш берш , оны к а
л ай у ст а га н ы н , к а л а й с у р е т с а л у д ы б а стаган ы н кер сетуд 1 та л а п ету. « К агаз -
д ы ц т е м е н п шет1нен б а с т а п с у р е т сал ы ц д а р , б
1 р ак теменг1 ж ары н ан кы зы л
ж о л к а л д ы р ы ц д а р » ,— -д еп тэрбиеш 1 айты п о ты р у керек.— С ал ы н ы п ж а т к а н
уй д! к р ан ды т1пт1 не к а л а с а ц д а р соны сал ы ц дар » .
С у р е т с а л у процес1 кезш де, с у р е т т щ ор н ал асуы н , кар ы н даш п ен сур е т с а
л у д ы ц бур ы н гы керсет1лген эд1стер1 ко л дан ы л уы н к а д а г а л а у к а ж е т. Д у р ы с
ж у м ы с 1стем еген дерге, к а л а п с а л у керек екенд1Г1н айты п е т у . Б а л а л а р сур ет
сы зы ктар ы м ен с у р е г п б оя ган к езд е к ар ы н д аш ты д у р ы с эр! ерк1н у ст а у ы н ка-
д а г а л а у , к а ж е т б олган
ж а гд а й л а р д а к олд ар ы н д у р ы ст а п к о згап койган
д а ж ен .
Сабактьщ соцында суреттерд1 тагы да аныктап карап шыгып, басты на-
зарды тузул1п мен кабы рга курылысыныц айырмашылыгына аудару. Кейб1р
балаларга ец б1р кызь^кты деген суреттерд1 тац дауга усыныс ж асау, сонымен
катар олардыц кандай курылыс салганын, оны кай жерге салганын, ол жакын
арада дайын бола ма — осыларды айтып беру.
С а б а к к а д а я р л ы к
« К еш к
1 уй» так ы р ы бы н а аппликация ж а с а у д ы б а л а л а р га кун 1лгер1 у с ы
ныс ж а с а у . УЙД1Ц к а б ы р га л а р ы тег1с те т
1 к, терезелер1 к а т а р -к а т а р б


title:
ркелю
болы п ор н ал аск ан ы н т у с
1

text:
С аб ак ушш жазылатын беттщ келемшдей кагаз, карындаш тар (12 тур-
ден кем емес), жай граф и гп карындаш дайындау.
Е с к е р т у
Балалар курылыстарды жш керетш мумкшш1лжтер1 болгандыктан, бул
такырыпка, мысалы балалар бакшасы, жана мектеп, кинотеатр, клуб, к ус
фермасынын жэне т. б. курылыстарын ересек балалар тобында да, даярла-
натын топта да (серуен немесе экскурсия кезшде балалардын неш керген-
дерше байланысты) б1рнеше рет сурет салу усынылады.
САБАЦ КОНСПЕКТ1С1
Кусты жабыстыру
П р о г р а м м а л ы к м а з м у н ы
Бутш б!р кесектен белжтерш созып, оган к а ж е г п форма бере отырып,
у стщ п жагын сипай тепстеп, балаларды кусты ж абы сты руга уйрету.
С а б а к
ж у р г
1
з у д
1
Н м е т о д и к а с ы
Балалармен дымковтык ойыншыктын т у р ш — кусты аныктап карап, ба
лалардын дененщ формасы, мойыны, кустьщ басы, оны орнаткан тугыры т у
ралы тусш ж терш беюту. Денесш щ формасын, оны колмен айналдыра керсе
туге усыныс ж асау.
Мойнын, басын, куйрыгын соза отырып, бутш бгр кесектен к ус ж абы сты
ру, эдюш балаларга керсету, бул кезде, эрине, балалардан, мойын салу ушш
балшыкты кебхрек созынкырау керек пе, тагы кай жерш ж абысты ру керек,
куйрыгы калай карай созылады жэне т. б. сурактар койып отыру каж ет. С о
нан балалар назарын мынаган аударган жен: эр бала жумыс ушш ею кесек
балшык дайындасын, б1реу1 ю н п р ек— тугыр ушш, екш нла ул к еш рек — к ус
ушш. Балаларга кусты жабысты рудан бастауга усыныс ж асау. Ж ум ы с б а
рысында балалардын саусактарым ен жабыстыруын кадагалап, олардан аса
дэл бейне берш уш талап ету.
С аб ак сонында жабыстырылган кустарды аныктап карап, балаларга ен
жаксы шыкканын тан дауга усыныс жасап, кустар кепкеннен сон, оларды
эсемдеп бояуга болатынын айту.
С а б а к к а д а я р л ы к
Карапайым формадагы, курдел1 мэнераз к ус — дымковтык ойыншыкты—
тандап алу. Балшык, фигураньщ устш майлап тег1стеу уш1Н су немесе сумен
шыланган губка дайындау.
С А БА К КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title: «Балалар би билеуде» деген такырыпка

text:
С а б а к ж у р г 1 з у д 1 ц м е т о д и к а с ы
Балаларра олардын будан бурын, балдыррандардьщ дене шыныктыру жа-
сап жатканы жайлы, сурет салганын естерш е т у а р ш , ал
буп н балалар мен
кыздардыц мерекеде калай билеп журген суретш салатынын айту. Мереке
куш сэнд1 кшнген балалар бейнеа бар картинаны 1лш кою. Б1рш1ш, сосын
екшпл, ушшин баланы шакырып алып, осы билеп ж аткан фигуралардын кез
келгеш сиякты туруды етш у; калгандары мукият карап алады.
Б 1рнеше
билеп журген балалардын, суретш салуга усыныс ж асау; фигура-
лар б!р бетке ж аксы орналасып, эр1 1р1рек болуга тш с екешн тусш д 1ру. Э уел 1
бас жагын белплеуге, сонан сон фигураны тугел1мен салуга кенес беру. С у
рет эуел1 карындашпен салынып, кешннен бояумен боялады. Мше,
осыган
байланысты, тагы да карындашпен тек бастысын, ешкандай детальсыз, жещл
сызыктармен, салмак туар м ей сал у
керек екешн естерше салу.
Балалар салгандарын бояй бастаганда, оларга билеп журген балалар мен
кыздарды сулуы рак кшнд1руге тыры су керек екешн айтып,
кшмдерше кандай
бояулар уйлесетшш ойластыру.
Ец б!р кещ лге конымды суреттерден фриз курастырып, оны топ белмесше
1Л1П кою керек. Егер б 1реу-м1реу ез суретш тузетш кайта салгысы келсе не
месе баскасын орындамак болса, онда оган бос уакы тта осындай мумкшдш
карасты ру керек.
С а б а к к а д а я р л ы к
С аб акк а дешн ез т1лектер1 бойынша, ездерш щ
мерекеге дайындаган би-
лерш щ кимылдарын керсетуге усыныс ж асау. К е п ш ш к назарын, билеу ке
зш де кол-аяк езгер ктерш щ ете эр турл1 болатынына кещ л аудару.
Билеп журген балалар бейнеленген (кимылдары онша курдел1 болмасын,
б1рде колдары бушрлерш де, б!рде ж огары кетер1лген, б1рде б1р колына ора-
мал алып, оны ж огары кетерген жэне т. б.) картина дайындап эр! тацдау.
Альбомный бетшдей к агаз (турл1 туст1 болса да бэр1 б !р ), жай карын
даш, ак, кызыл, сары, кара, кеплд1р туст1 бояуларды дайындау.
Е с к е р т у
Эр устелге бояу ушш б!р
бос ыдыс коюга болады, балаларга ак бояуды
алып жэне оган сэл-пэл шымкай сары араласты руга усыныс ж асау. Олардан
кандай тур алганын сурау. Бул туспен (кызгылт) бет, кол, аяк (кшмд1 боя-
ранда балалар кызгылт туст1 пайдалана алады) бояуга болатынын айту. А к
варель мен ак гуаш ь беруге болады; ж ана туст1 балалар ак бояуды баска б!р
бояумен араластырып отырып, бояу тактайшасын да ездер1 курастырып ала
алады.
Б ул сиякты, б1рак мунан гер1 курдел1 сабактар
дайындалатын топтарда
былай ж ур п зуге болады: «Балалар ж ана жыл мерекесшде карнавалды к кшм-
мен би билеп жур», «Балалар С С С Р -д е п эр улт кшмш к и т май мерекесшде
билеп жур» жэне т. б.
С А Б А К КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гул еыретш кыш кумыраны жабыстыру

text:
С а б а к ж у р г 1 з у д 1 Ц м е т о д и к а с ы
Гул е ар етш кыш кумыраньщ формасын ек1 колды сермеу ишараты ар
кылы бейнелеп, сонан сон кумыраны ж абы сты руга ьщрайлы болу ушш, бал-
шыкка кандай форма беруге болатынын сур ау керек. Балалар ж ауабы н дэл-
деу: кец, ж уан баган жабысты ру керек. Осындай баганды бэр1 жабыстырып
ж асаганнан кешн, алакан арасына аунатып, акырын рана темен карай басыц-
кырап, оган кыш кумыраньщ формасын беру керек.
Кыш кумыраны айналдырып Ж1берш, теселген тактайга оныц жорары
жарын тепстегеннен кешн, ептеп ортасына агаш кыргыш
т ы р ы п
,
ж ан-жагынан
б1ркелк! кабырра калдыра отырып, 1шшен балшыгын алып тастау. С аб ак про-
цес
1
кезшде бурын игерЬчген ж абы сты ру эд1стерш аныктап, оны белек б1р
балшык кесегш алып еске тус
1
рш эр1 керсетш беру.
Дайын буйымдарды тэрбиенй устелш е немесе белек устелге койып, анык
тап карау, ец с э г п болмаса с э т а з жерлерш керсету.
С а б а к к а д а я р л ы к
Карапайым балшык немесе жалатылган кумыра тацдап алу. Балшык,
агаш керткпи дайындау.
Ескерту
Егер балалардыц б 1реу1 кумыраны баскалардан бурын болып жэне оны
дуры с орындаса, онда оган тагы б1реуш 1стеуд1 айту каж ет.
Бос уакы ттары нда барлык кещ л1 калагандарга эр турл1 келем деп кум ы
ра ж абы сты руга мумкшдж бер1луге тшс.
САБАЦ КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title: «Кэшелердег! эр турл! цурылыстар»

text:
Сабактын; соцында суретт!
аныктап карап алып, салынран уйлердщ осы
ездер1 турып ж аткан каланыц (поселкешц, селонын) уйлерше уксай ма, кай-
сы уйде кинотеатр, универсалды дукен, мектеп
жэне баскалары бар екенш
балалармен б 1рге талкы лау. Б 1р м аксатка арналган турл1 уйлердщ б1р-б1ршен
айырмашылыктарынын болатынын, т у р л ш е кершетшш балалардын тусше-
тшш дей етш корытындылау.
С а б а к к а д а я р л ы к
Экскурсия етш зу. Ш амамен, эр турл1 келем мен м аксаттагы б1рнеше уй-
лерд1 кере алатын жерд1 тандап алу. Балаларга не
кергендерш айтып беретш
мумкш дж беру. Уйлердщ бижт1п мен келденещ жайлы айырмашылыктарын
аныктап, олардын эр турл1 м аксатка арналуына байланысты езше тэн ерек
ше касиеттерш белплеу. К п а п к а арналган бурышта, кала немесе село уйле-
ршщ турл1 биж тж пен м аксатка арналган бейнелер1 салынган иллюстрация
1ЛШ1П
койылады.
Ж азы латы н к агаз келемшдей кагаз, ж ай гр аф и гп карындаш тар д а
йындау.
Е с к е р т у
Г р а ф и та карындашпен ештецеш шимайламауын балаларга ескерту. Бос
уакы ттары нда ержтер1 каласа турл1 карындашпен бояуга ез суреттерш беру.
К абы рга мен
уйлердщ шатырын ашык бояу ушш, кандай жещл кимылдар
гстеу
керект1Г1Н
керсету. Бояп болган соц, балалар
кец1Л1
каласа, ез суретте-
рше тагы б1р нэрселер косуы мумкш.
САБАК, КОНСПЕКТ1С1
Достарыңызбен бөлісу:


title:
«Туря
1 - Сакулина Н. П. Комарова Т. С. Балалар ба шасында'РЫ

text:
«Туря 1 туст! беттер» тацырыбына сурет салу П р о г р а м м а л ы к м а з м у н ы
О браз ж а са у максатына байланысты суреттщ тустж гаммасына шек
кою га балаларды уйрету. С уреттщ мазмунын тек педагог усынган такырып
ш епнде гана аныктау. Оньщ бейнелж шенпмш тауып, дегенше ж ету. Бояумен
сурет сал у эдштерш баянды ету, бояу тактайш ада сумен араласты ру жолы-
мен туе рецктерш алуды уйрету.
С а б а к ж у р г 1 з у д 1 ц м е т о д и к а с ы
С абакты н бастапкы кезшде С. Я. М арш актыц «Турл! туст! К1тап» шы-
гармасын балалардыц есше т у а р у . Б ул ютаптыц кейб1р елецдерш еске салу.
Сонан соц эркайсысы кандай т ус те п паракты салгысы келетш 1 ж енш де ойла-
нуды, не салып жэне ол су р е гп б!р бет к агазга калай орналасты руга бола
тынын ойластыруды балаларра айту керек.
Тапсырманы орындау процеа кезшде тацдап алынран тустж шеппмд! са к
тау, б{р тустщ турл1 рецктерш пайдалану. Осыларды басу тактайш асында д а
йындау м ум кш ш ш п н еске т у а р у . Б аска да тустерд! пайдалануга руксат
етуге болады, б1рак ете аз мелшерде (мысалы тещ здеп бгр турл1 туст1 балык
немесе карлы алацда отырган к ус).
Барлык суреттер салынып бхткен соц стещ цге койып, оларды туеш е бай
ланысты б 1р ж т1ру. Туе жагынан б1рдей беттердщ турл! такырыптык шенпмше
назар аудару. Суреттердщ айкын элементтерш (мысалы, б!р т у с п кеп рецкте
колдан у жэне т. б.) керсетедк Балалармен б 1рге ете кызыкты суреттерд! тац
дап алып турл! туст!
К1тап
ютеуге болады.
166
С а б а к к а д а я р л ы к
С.
Я ■ М арш актыц штабын окып
ш ы р ы п
,
суретш карацдар. Тары да кан
дай тур д еп беттер салура болатыны туралы сейлесу.
Акварель бояуын, ак кагазды дайындацдар.
С А БА К КОНСПЕКТ1С1