title: Домашнее задание - Сапасын дамыту жолдары

text:
4.Домашнее задание.
Из газетных статей найти тексты, где встречаются числительные.
(Самооценивание) В ларчике заслуг находятся оценки «2», «3», «4», «5» учащиеся выбирают честно себе
оценки и объясняют, комментируя свой выбор.
Галешова Нәсіп Ержанқызы
Атырау облысы Индер ауданы
Мұқанғазы Сиранов орта мектебінің
Өзін-өзі тану пәнінің мұғалімі
Тақырыбы: Отбасы жарастығы.
Мақсаты: Отбасындағы сыйластыққа, адамгершілікке, инабаттылыққа тәрбиелеу. Үлкендігі үлгі, кішіні
мақтан етуге, отбасының бірлігін сақтап, ата-ана алдындағы парызын өтеуге, еліміздің жақсы азаматы
болып өсуге, отбасының мақтаны болуға тәрбиелеу.
Көрнекілігі: Нақыл сөздер: «Бүгінгінің баласы-ертеңгінің атасы», «Үлкен алдында жас қарызы, ата
алдында қарызы - әдеп пен сый» тақырыптарында плакаттар ілінеді, отбасы жайлы кітаптар көрмесі, ата-
ана мен бала жайында жазылған заңдар жинағынан үзінді.
Ата-аналар мен оқушылар үш топқа бөлініп отырады.
Барысы:
Мұғалім: Сәлеметсіздер ме, құрметті: ата-аналар мен оқушылар! Біз бүгін керемет бір ғажайып әлемге
саяхатқа барамыз. Қалай ойлайсыңдар, ол қандай әлем болуы мүмкін? Қане, ойланып көріңдерші. Ол бір
өзі кішкентай шағын мемлекет.Ал олай болса, ол мемлекеттің аты «Менің отбасым» деп аталады. Ол
мемлекет қандай болуы мүмкін?
М. Сиранов атындағы орта мектеп
315
Жауаптары: Бақытты, тату, өнерлі, үлгілі.
Кіріспе сөз.
Мұғалім: Бүгін біз бала тәрбиесі, оның дамуы бағытында өз білімімізді толықтырамыз. Баланың отбасы
адамдарымен қарым-қатынастарын құруға, дұрыс сөйлеуге үйрету үшін оның ойындағы құрылымын дұрыс
жолға қоя білу керек. Ол үшін алдымен ата-ана, мұғалім болып баламен сөйлескеннің өзінде қарапайым
ережелерді ұсынуымыз қажет. Ол қандай?
Мұғалім: Баланы тыңдағанда ынтамен тыңдау
әңгімелесушіге көңіл бөліп тыңдау, көзбен байланыс жасау;
баланы жауаптың астына алмай, тыңдауға тырысу;
сұрақтар мен жауаптар сенімді түрде естіліп тұру керек;
баланың дауыс ырғағы мен екпініне бейімделу, қатты әрі тура сөзден аулақ болу;
баланы мазаландырған мәселелерді досыңдай отырып тыңдау, әңгімелесу;
балаға осы жағдайға байланысты, сіз өзіңіздің ойыңызды айту;
жол сілтеу;
балаға, егер ол қажет деп тапса, сіздің көмек бере алатыныңызды
(1 рет) ескертіп қойыңыз:
бала өзі дұрыс шешім қабылдай алатынына сенімін тудырғыз. Еркіндік сезінілетін қажеттілік. Сенің
қолыңнан келеді!
үнемі баланың көңіл-күйін сұрап отыру (сенің бір жерің ауырып қалған жоқ па, қиын болды ма?)
Қиындықтардың пайда болу себептері
Көбіне баланы кішкентай деп көңіл бөлмей, бозбала шағында өзімізді тыңдамайтындай жағдаяттар
туындайды. Біз неден қателестік? Мүмкін кезінде баланы дұрыс тыңдамай, оған жеткіліксіз көңіл бөлінген
шығар. Бізге баланы тыңдауға не кедергі болды екен? Ойланайықшы.
Бұйрық, әмір, ескерту, ақыл айту, көп сөйлеу, сынау, айыптау,
балағаттау, жауап алу, сөзбен көңіл білдіру, қалжыңдау,
әңгімеден қашқақтау, салыстыру, дұрыс тыңдамау, еркіндік
бермеу.
Ата-аналар өз ойларын білдіреді.
Мұғалім: Мен «Үй» деп айтқанда сіздерге қандай ой келді?
Соны қағазға түсіріңіздерші.
Сурет салу немесе жазу арқылы түсіреді.
Ал, енді сіз өзіңізді бала ретінде ұстаңыз. Енді қандай сурет салар
едіңіз?
Енді екеуін салыстырайық. Бәрімізден бір шешім шығады. Ол
бәрімізге ең жақыны, ең бақытты орта ол-үйіңіз, яғни отбасыңыз!
Ата-аналар мен оқушыларды қатыстыра отырып, сайыс өткіземіз.
Топпен жұмыс: «Біз қабылдаған шешім...» деп аталады. Әрбір топқа жағдаяттар беріледі.
I топ: Көктем мезгілі. Бала сабақ оқуын азайтып, ойынға көп көңіл бөлгендіктен сабақ үлгерімі төмендеді.
II топ: Күннің суықтығына байланысты балаңыз ауырып көп сабақ жіберіп алды. Осының салдарынан ол
сыныптас достарын көп уақыт көрмеді.
III топ: Бала үйге сырттан қатты ашуланып келіп бөлмесіне кіріп шықпай қойса сізге не істейсіз?
Мұғалім: Әрбір топқа тақырыптар беріледі. Осы тақырып бойнша ата-аналар өз ойларыңызды айтып
беріңіздер.
I топ: «Бақытты отбасы. Ол қандай?»
II топ: «Отбасындағы жанжал. Оны шешу жолдары»
III топ: «Отбасы мейрамдары. Оларды өткізу жолдары»
Мұғалім: Ал, балалар, ата-аналар үшін бақытты сәт қандай сәт? (Өз ойларын ортаға салып, ұлылардң
сөздерінен үзінділер оқиды).
Бекарыс: Әл-Фараби: «Бақыттың мәні-парасаттылықта, әркімнің өз алдында игілікті мақсат қоя білуінде
....адамның өз мінез-құлқын, іс-әрекетін ерікті түрде өзгертіп, игілікке бағыттап отыруында».
Ақсүйрік: Әл-Фараби: «Бақытты - өз басың үшін көксейтін игілік ...Бақытқа жеткізетін еркін әрекет –
атамаша әрекет».
Нұрбол: В.П.Катаев: «Бақыт дегеніміз-еңбек. Бақыт - өз еңбегінің жемісін өз көзіңмен көру».
Диана: Л.Н.Толстой: «Адам бақытты болуға тиісті, ал бағы жанбаса, оған сол адамның өзі ғана кінәлі».
Есбол: В.П.Катаев. « ....бақыт - өзінің Отан кәдесіне жарағаныңды сезіну, басқалармен білек қосып,
Отанның болашағын жасап жатқаныңды сезіну».
Кім шапшаң?
316
Жұмбақтардың шешуін табу.
Мерует: Әкеңнің туған күні?
Әлпештеп өзіңдей өсірген,
Нағашы әжеңнің баласы.
Төрінде жалпиып көсілген,
Бұл күнде жиеннің анасы. Ол (Анаң) кім?
Нұрбол: Айтар мол ғұлама,
Көп жасаған бұл адам.
Әкесі ол әкеңнің,
Білер оны сұраған.Ол кім?
Ақбөбек:
Ы.Алтынсарин:
Бала, бала, бала деп,
Түнде шошып оянған.
Түн ұйқысын төрт бөліп,
Түнде бесік таянған.
Аялы қолда талпынтқан,
Айналасына ас қойып,
Өзенді көлдей шалқытқан.
Қолын қатты тигізбей,
Кірлі көйлек кигізбей,
Иісін жұпар аңқытқан,
Қайиақты сүттей қалқытқан,
Суық болса жөргегін,
Қорғасындай балқытқан.
Бұл кім? (Ана)
Қаһарман: Ол өте мейірімді, ақ шашты, дәмдә тағамдар,
тәттә бауырсақ пісіреді, бізге жылы қолғап, шұлық тоқиды,
ұйықтар алдында ән немесе ертегі айтып береді. Бұл кім?
(Әже)
Ару:Аймалайды күнім деп,
Мейірімді жүзі күлімдеп.
Тәтті-ақ дейді немере,
Бал шырындай үнің деп.
Ол кім? (Әжең)
Мұғалім: Адамдар - әрқашанда өз аналарының перзенттері. Ана болмаса ақын да, батыр да болмайды. Ата-
а ақылы – салулы қара жолмен тең. Ата-ана қадірін білмеген – халық қадірін біле алмас. Халық қадірін
білмеген – ата-ана қадірін біле алмас.
Мұғалім: Ата-аналарға сұрақтар:
Балаңыздың туған күні.
Балаңыздың ең жақын досы.
Балаңыздың оқитын кітап-журналдарын атап беріңіз.
Бос уақытын қалай өткізеді?
Сізден айырмашылығын атаңыз.
Үйдегі сүйікті ісі.
Қай пәнді жақсы көреді?
Балаңыздың арманы.
Үй ішіндегі татулық кімге байланысты?
Балаға үлгі болатын адам кім?
Үйде бала тәрбиесіне кім көп көңіл бөледі?
(Бейнекөріністен оқушы жауаптарының сәйкестігін тыңдау).
Мұғалім: Ойынымыздың жалғасын «Мақалдың жалғасын тап» сайысымен жалғастырамыз.
Ата-аналарға:
Атаға қарап-....
Анаға қарап-....
Ананың көңілі балада,...
Ата-ананың қадірін,...
317
Атаның баласы болма,..
Жақсы сөз,...
Баланың жақсысы
Ұяда не көрсе, ...
Мұғалім: Балалар іс-қимылын жасырады, ал ата-аналары табуы керек.
Маған ілгегімді тіігіп берші. (Бекарыс)
Мен көйлегімді кірлетіп тастадым, жуып берші. (Есбол)
Мен ыдыстарды жуамын, сен маған балмұздаққа ақша берші. (Данагүл)
Мен сабақ оқуым керек, сондықтан үй жинамаймын. (Мерует)
Менің көйлегім үтіктелмеген, соны үтіктеп берші. (Ақбөбек)
Мұғалім: Ал енді, ата-аналар, біз осындай балларымыздың бойларынан қандай қасиеттер көргіміз келеді?
Соны жазайық. (Тақтаға ілінген схема толтырылады).
Ал, балалар, осындай қасиеттерді бойымыздан таба білу үшін не істеуіміз керек?
Балалар: Сабақты жақсы оқып, үлкендерді тыңдауымыз керек. Ата-аналарымызды әрдайым
сабақ үлгерімімен, жақсы тәртібімізбен қуантамыз.
Мұғалім: Олай болса, әрбір отбасына тек қана қуаныш тілеймін. Балаларыңыз күн нұрының шуағындай
болып , жайнап тек қуанышқа бөлей берсін!
Мадақтау қағаздары тапсырылады.
Алматы қаласы
Алатау ауданы
№152 мектеп- гимназиясының
қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі:
Рашева Маржан Кенжетқызы
Тақырыбы: Мәтіннің тақырыбы мен мазмұнның байланысы
Сабақтың мақсаты: а) білімділік Мәтін арқылы тақырып пен мазмұнның байланысын ашу тіл білімінің
әр салалары бойынша алған білімдерін қорытындылап, теориялық білімін практика жүзінде пысықтап,
біліктілігін арттыру.
Тәрбиелік мәні: Оқушыларды шапшаңдыққа, іскерлікке, көпшілікпен жұмыс жасай білуге тәрбиелеу.
Дамытушылық: өз ойын анық та дәл жеткізе білу, білімді қажеттілікке жарата білу машығы мен
шеберлігін дамыту.
Сабақтың түрі: Сайыс сабақ
Бала бойындағы
қасиеттер
Адамгершілік
Ақылдылық
Қарапайымдылық
Шыншылдық
Сыпайылық
Ізеттілік
318
Әдісі: Сатылай кешенді талдау, топтық жұмыс, Фонетикалық, лексикалық талдаулар жүргізу.
Көрнекілігі: сызба кестелер, интерактивті тақта.
Пәнаралық байланыс: Әдебиет, тарих математика.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру: сыныпта бар,
жоқты белгілеу
Сынып тазалығы
ІІ қызығушылығын ояту. «Поэзия минуты» Үй тапсырмасын тексеру
Әр топ өздеріне жүктелген екі түрлі тақырыпта өлеңдерін оқиды
І топтың өлеңі: «Қазақ тілі- ұлттың ұлы қазынасы»
Бар менің бір жүрегім,бір-ақ тілім,
Тілімді кімнен алам сұрап бүгін?
Үйренгем оны анамның құрсағында,
Сол үшін өзгермеймін,тұрақтымын.
Бәрінің өз тілі бар кімді көрем,
Домбыра-көкірегім, күмбір өлең.
Судағы желбезекті балықтың да,
Гүлдің де өз тілі бар үлбіреген.
Тізілген таулары бар Жетісудың,
ІІ топ Ішінде орман – тоғай біткен нудың.
Дариядай сол таулардың тулап-тасып,
Көресің тамашасын аққан судың.
Есепсіз тау суреті көз жетпейтін,
Жырлауға қазынасы көп тіл жетпейтін.
Өрік, алма, алмұрт, жиде жемістер көп,
Бір татсаң аузыңнан дәм кетпейтін.
ІІ. Үй жұмысын пысықтау: «Полиглот» Әр топ мүшелері өздеріне тиесілі өлең жолдарынан бір-бір
сөзден алып, орыс тіліне және ағылшын тіліне аударып тез-тез айтып шығу жүктеледі.
ІІІ. Жаңа сабақты оқып білу.
Интерактивті тақтада берілген мәтінді негізге ала отырып, екі топтың тақырып таңдаудағы өз
пікірлерін тыңдау және талдау жасау.
1.Даланың келбеті. ол әр жыл мезгіліне байланысты қалай өзгереді? Төмендегі суреттелген үзіндінің
күзгі көрінісін сипаттап беріңдер.
Шілденің бас кезі еді... Көк шалғынның арасындағы бармақтай-бармақтай боп өскен бүлдірген мен
жидектен көз тұнады. Аласа бұталарға сыңси біткен қарақаттың да піскен кезі... Көл үстінде күндіз - түні
тынбаған құс қиқуы... ортасындағы ақ айдында қанаттана бастаған көгілдірлерін ертіп бір топ аққу
сыбызғы үніндей қоңырқай дауыстарымен сыңсып ән салады.
Әр топ өзбетінше күз,қыс айларына айналдыра білу шығармашылығы айқындалады.
2. Үлестірме қағаздармен жұмыс. Қазақтың байырғы өлшем бірліктеріне сөйлем құрап, тұрақты
тіркес жасау және мағынасын ашу.
Адым, қадам. Бір танап жер. Қадақ. Дауыс жетер жер. Ат шаптырым жер. Бір жұтым су. Бір танап
жер.Бір саба қымыз. Бір торсық айран. т.б (Қазіргі мазмұны, қолдану аясы)
Келесі: І топтың жұмысы тұрақты тіркестерге бір-бір сөйлем құрау және синонимдес сөздерді
ойлап табу.
Азар да безер болды-? Көз ілмеді-? Көз тастау-?
ІІ топтың жұмысы тұрақты тіркестерге антонимдес сөйлем құрау
Ат ізін салмады-? Көзге ілмеу-? Бетінен қақпау--? Жаны қас-? Жүрегі зу ету-?
V. Сабақты талдау кезеңі І топқа дыбыстық талдау
Дауысты дыбыстар
Әсемдік
Адамгершілік
Жуан
а,а
319
Жіңішке
ә,е,і
е,і,і
Ашық
ә,е
а,а,е
Қысаң
і
і,і
Еріндік
-
-
Езулік
ә,і,е
а,а,е,і,і
ІІ топқа Буын түрлеріне талдау
Буын түрлері
Әсемдік
Адамгершілік
Ашық
а,ші
Тұйық
әсем
-
Бітеу
дік
-дам,-гер,-лік
І-ІІ топқа да Дыбыс үндестігіне талдау
Жазылуы
Оқылуы
Әсер еткен
дыбыстар
Ықпал түрі
Сөзсіз
Сөззсіз
З-с-сс
Кейінді
Қазанқап
қазаңғап
н-қ-ңғ
Тоғыспалы
Ала кел
Ала гел
а-к-аг
Ілгерінді
Жексенбі
Жексембі
н-б-мб
Кейінді
Ашсын
Ашшын
ш-с-шш
Ілгерінді
І топ, ІІ топ Әдептілік, Адамгершілік сөздеріне тақтада сатылай кешенді талдау жүргзу
Сөз
Сөздің құрамы
Тұлғасына қарай:
а) негізгі түбір
ә) туынды түбір
Құрылысына қарай
а) дара
ә) күрделі
Сұрағы
Мағыналық түрі
VІІ. Сабақты бекіту Тест тапсырмасы І-ІІ топқада бірдей беріледі
15. Сөз мағынасын не зерттейді?
А) фонетика
В) лексика
С) синтаксис
Д) грамматика
Е) морфология
17.Архаизм сөзінің мағынасы не?
А) жаңа сөз
В) ежелгі
С) көнерген сөз
Д) аймақтық сөз
Е) тарихи сөз
18.Термин сөзді белгілеңіз.
А) тасымал
В) сым
С) әнші
Д) қала
10. « Мағына» сөзі қай тілден енген?
320
А) араб
В) парсы
С)латын
Д) грек
Е) ағылшын
VІІІ.Сабақ қорытындысы. Жалпы бүгінгі сабағымызда не үйрендік?
Қандай тәрбиелік мағына алдыңдар? Сабағымыз қандай пәндермен байланысты? деген сұрақтарды қоя
отырып, сабағымыздың нәтижесін бақылай аламын.
ІХ. Үйге тапсырма:Кез келген тақырыпты алып, дара, күрделігін анықтап жазып келу, мағынасын
анықтау.
Рефлексия: оқушылардың жалпы сабаққа қатынасы, психологиясы т.б.
Бағалау: оқушылардың сабақ үстіндегі белсенділігін бағалау
ОҚО, Сайрам ауданы, Қарабұлақ ауылы,
№92 «Ақсу» жалпы орта мектебінің
биология пәні мұғалімі
Абдикаюмова Гулназа Абдираззаковна
Күні : 16.02.15.
Пәні : биология
Сыныбы : 7-сыныптар
Мұғалім : Абдикаюмова Г.А.
Қысқа мерзімдік жоспар
Сабақтың тақырыбы
Қосмекенділердің әр-түрлілігі.
Сілтеме
7-сынып оқулықтары ,Шың кітап ,биология анықтамалығы
Жалпы мақсаттар
Оқушыларға амфибиялар үш түрі тұралы толық түсінік беру.
Оқу нәтижелері
-Оқушылар амфибиялар 3 түрін біледі.
-Олар жылдың таралуын ,пайдасын біледі.
-Өз пікірін дәлелдей алады.
Негізгі идеялар
Тақырып аясында сын тұрғысынан ойлап, пікірін еркін айтуға, пікірталасқа
түсуне жағдай жасай отырып
оқыту ,СТО стратегиялары.
Тапсырмалар
Өздері оқу ,бірін-бірі оқыту ,негізгі мазмұнды
ашу ,ыстық орындық ,фишбон,сөздік ,есте сақтау ;
Жүргізілетін жұмысым
Уақыты Мұғалімнің іс-әрекеті
Оқұшының іс- әрекеті
1-мин
Сыныппен сәлемдесу .
Оқушылардың
сабаққа
деген
қызығушылығын ояту .
Оқушылардың барлығы сабақ ұранын
дауыстап айтып , сабаққа деген белсенділігін
білдіреді .
321
1- мин
Сабақ басталмас бұрын топтарға бағалау
парағын тарату .
Сынып 3 топқа бөлініп , топ басшылары
топ мушелерін бағалап барады .
Оқушылар берілген дискрипторлар бойынша
үйге тапсырманы қаншалықты орындағанын
түсініп алады .
5-мин
5-мин
5-мин
5-мин
I.БІЛУ
Ой қозғау(топтық жұмыс)
Окушыларға кітаптағы мәтін бөліп беріледі
Қос мекенділер бейнеленген слайд
топтарға көрсетіледі .
Ыстық орындық ортаға шығып тақырып
бойынша түсінгендерін айтып беруі керек.
Олар мәтінді оқып қызықты-да керекті жерлерін
жазып алады .
Сүреттегі қосмекнділерді атап қандай қызмет
атқаруын айтып береді.
Оқушылар мәтінді оқып ,өз пікірін дәлелдеп
береді.
8-мин
II. Түсіну
«Түсіндір»Топтық
жұмыс
(
шығармашылық тапсырма )
1 топ-Құйрықтылар
2 топ- Құйрықсыздар
3 топ – Аяқсыздар
Сүреттерін салып айырмашылығы түсіндіріледі
8-мин
III.Қолдану .
«Мағынаны таны » Ұжымдық жұмыс
1 .Дискуссиялық өрнек (топтық жұмыс
)Оқушылар анық сұрақтар құрастырады
.
Балық қаңқасына сұрақтарды жабыстырып
топтар бір бірімен ауысадыда жауаптарын
жазады.
2-мин
IV. Талдау
Есте сақта
Топтар сабақтағы кездесетін сөздерді екі
минутта жаттауы керек
Тақтаға шығып сөздерді өз ретімен жазуы керек.
3-мин
V. Жинақтау .
Тұжырымда (топтық)
Топ мүшелерінің бірі шығып қосмекенділер
маңызын айтады.
1-мин
VI .Бағалау .
Топ басшылары мүшелерін бағалайды.
1-мин
VII.Қорытынды .
Кері байланыс жасау .
Оқушылар сабақты бағалайды
«екі жұлдызды тілек » әдісі
322
Жүсіпбекова Алтынгул Абдибековна
Математика пәні мұғалімі
Қызылорда қаласы
№138 Абай орта мектебі
Тақырыбы: ОҚУШЫЛАРДЫҢ МАТЕМАТИКАЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ДЕҢГЕЙІН
АНЫҚТАУДЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕРІ (PISA,TIMSS)
Жоспары
1.
Кіріспе
2.
Негізгі бөлім
А) PISA 15 жастағы білім алушылардың білім жетістіктерін бағалаудың халықаралық
бағдарламасы
Ә) PISA 2012 халықаралық зерттеуінің бағыттары
Б) PISA зерттеуінің біртұтас көрсеткіштеріне сәйкес тапсырмалар блогын құрастыру жолдары
В) TIMSS ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЗЕРТТЕУІ
3. Қорытынды
Білім беру «Казақстан-2030» Стратегиясының басыңқы бағыттарының бірі ретінде танылған. Елдің тиімді
мемлекеттік білім беру саясаты тұрғындардың өмір сүру деңгейін арттырудағы анықтаушы фактор және
елдің бәсекеге қабілеттілігі шарттарының бірі болып табылады. Бүгінгі таңда ғаламдық экономикада
көптеген білім беру жүйелері тек академиялық ықпалдастықты ғана емес, сонымен қатар адам
ресурстарының еңбек жинақылығын да мақсат етеді. Білім беру сапасын халықаралық салыстырмалы
тұрғыдан зерттеуге қатысу, елдерге көптеген мәнмәтіндік әлеуметтік-экономикалық және мәдени
факторлардың тигізетін ықпалы тұрғысынан оқу үдерісі нәтижелілігінің тәуелсіз бағасын алуға мүмкіндік
береді.
Зерттеуге әлемнің ең дамыған елдері, соның ішінде ЭЫДҰ елдері де қатысады. Осы елдердің
үлесіне әлемдік экономиканың 80% келеді. Осы зерттеуге Қазақстан екі рет қатысты. Осы жобаға бірінші
рет қатысу тәжірибесі, елдің білім беру жүйесінің, мектептегі білім беру сапасының көрсеткіштерін
жақсарту стратегияларын жасау үшін нақты ұсыныстар алуына септігін тигізді.
Зерттеудің әрбір кезеңінде үш зерттеу бағыттарының біріне ерекше көңіл (тесттің үштен екі бөлігі)
бөлінеді. 2000 жылы зерттеудің негізгі бағыты «оқу сауаттылығы», 2003 жылы – «математикалық
сауаттылығы», 2006-жылы –«жаратылыстану сауаттылығы», ал 2009 жылы білім жетістіктерін бағалаудың
негізгі аймағы «оқу сауаттылығы» болды. 2012 жылы басыңқы бағыт «Математикалық сауаттылық» болды.
PISA-2012 екінші кезеңінің қорытындысы «Математикалық сауаттылық» бағытындағы Қазақстандық білім
алушылар нәтижесінің 27 ұпайға жағымды өзгерісін көрсетті. ЭЫДҰ сарапшылары біздің еліміздің
табысын «PISA 2012 нәтижелері» Халықаралық есебінде атап өткен.
ҚР БҒМ Ұлттық білім беру статистикасы және бағалау орталығы «PISA-2012 негізгі нәтижелері»
Ұлттық есебін дайындады, мұнда алынған мәліметтерді түсіндіру арқылы білім беру үдерісін жетілдіруге
негіз болатын статистикалық мәліметтер мен қосымша ақпараттың үлкен көлемі қамтылған.
PISA (Programme for International Student Assessment) 15-жастағы білімгерлердің функционалдық
сауаттылығын бағалаудың халықаралық бағдарламасын Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы
(ЭЫДҰ) үйлестіреді. PISA жобасы зерттеудің үш бағытының біріне көзделіп, үш жылдық кезеңдермен
жүргізіледі. 2012 жылы басыңқы бағыт «Математикалық сауаттылық» болды.
PISA зерттеуі 15-жастағы білімгерлердің мектепте алған академиялық білімі мен дағдыларын түрлі өмірлік
жағдайлар мен тиімді әлеуметтенуде қолдану қабілетін анықтауға бағытталған.
Зерттеудегі білімгерлердің тап осы контингентінң іріктелуі, көптеген әлем елдерінде білім беру
бағдарламасының негізгі сатысын меңгеруді 15-жасқа толғанда аяқтауымен түсіндіріледі.
PISA жобасының білімгерлердің функционалдық сауаттылығын бағалау басыңқылығы үш бағыт болып
табылады - оқу біліктілігі, математикалық және жаратылыстану ғылымдарының біліктілігі.
1. Математикалық сауаттылық деген ұғымға оқушылардың келесі қабiлеттiлiктері жатады:
қоршаған ақиқат ортада пайда болатын және математика арқылы шешiле алатын мәселелерді тани
білу;
бұл мәселелерді математика тiлiнде құрастыру;
бұл мәселелердi математикалық айғақтар мен әдiстерді қолдана отырып шешу;
шешiмдерде қолданылған әдiстерді талдау;
323
қойылған мәселелерді есепке ала отырып нәтижелерді түсiндiру;
шешiмдердің нәтижелерiн құрастырып жазу.
PISA зерттеулерiнде оқушыларға қазақстандық мониторинг зерттеулерiне тән типтік математикалық
есептер ұсынылмайды. Бұл зерттеудегі математикалық тапсырмалар нақты өмірлік мәселелерге жақын,
қоршаған өмірдің түрлі аспектілерімен байланысты және өз шешiмдерi үшiн математикалық талдауды
талап ететiн, мектептiң өмiрi, қоғам, оқушының жеке өмірі, кәсiби қызметi, спорт және т.б. туралы
мәлiметтер ұсынылады.
Зерттеу тұжырымдамасына сәйкес, әрбір тапсырма математиканың мазмұнды бөліктерінің біріне сәйкес
келеді:
- сандар;
- кеңiстiк және форма;
- өзгерiстер мен қатынастар;
- белгісіздік.
Оқушылардың математикалық сауаттылығының деңгейі, осы аталған мазмұнды бөліктерімен қатар
«математикалық құзыреттiлiктiң» даму деңгейімен сипатталады. Оқушылардың математикалық
құзыреттiлiгi зерттеуде «тұлғаның математикалық бiлiмдерінің, біліктілігінің, тәжірибесінің және
қабілеттерінің үндесуімен» анықталады. Зерттеуде үш математикалық құзыреттiлiктiң деңгейлерi
қарастырылады: елестету деңгейi, байланыс орнату деңгейі, ойлау деңгейi.
2. Ғылыми жаратылыстану сауаттылығын төрт аймаққа бөлуге болады:
ғылым мен технологияға сүйенетін өмірлік жағдайларды танып білуі (контекст);
қоршаған орта мен ғылым туралы білімдерден тұратын ғылыми білімдердің негізінде техниканы
қоса қоршаған әлемді түсінуі (білім);
ғылыми сұрақтарды ажырата білуі, ғылыми жаратылыстану құбылыстарын түсіндіруі, айқын
нақтылықтар мен дәлелдемелердің негізінде қорытындылар жасауы үшін ғылыми білімдерді
қолданудан тұратын құзыреттіліктерді көрсетуі (құзіреттіліктер);
ғылыми жаратылыстану біліміне деген қызығушылығы.
PISA зерттеуінде бағаланатын ғылым жаратылыстану білімдері, машықтары мен дағдылары ғылыми
жаратылыстану циклі пәндері – физиканы (астрономия элементтерімен), биологияны, химияны,
географияны оқуда қалыптасады.
Ғылыми жаратылыстану сауаттылығы келесі компоненттерден тұрады: ғылыми жаратылыстану пәндері
аясында қалыптасатын «жалпы пәндік» машықтары, ғылыми жаратылыстану білімдері қолданылатын
жаратылыстану ұғымдары мен жағдайлар. Зерттеу мақсатына – белгіленген машықтар мен ұғымдарды
кешенді тексеру жатады. Ұсынылған сұрақтардан жаратылыстану ғылымдары жауап беретін сұрақтарды
белгілей білу, берілген ақпараттың негізінде ғылыми негізделген қорытындылар жасай білу машықтарын
тексеруге ерекше көңіл бөлінеді.
3. Оқу сауаттылығы. PISA зерттеуiнде оқу сауаттылығы ұғымын оқушылардың жазбаша мәтіндерді ұғына
оқу қабілеттілігі және оларға рефлексия,олардың мазмұнын өз мақсаттарына қол жеткізу үшін қолдануы,
бiлiмдері мен дағдыларын қоғамның белсендi өмiріне араласуы үшiн дамытуы деп түсінуге болады.
Оқушылардың оқу сауаттылықтарын тексеру оқу техникасы немесе мәтiннің мазмұнын нақты түсiнуін
бағалауға емес, оқу барысында меңгерген білімдері мен дағдыларын өмірлік жағдайларда қолдана білу
ептіліктерін бағалауға бағытталған. Оқу сауаттылығын бағалау барысында үш аспекті есепке алынады: оқу
материалдарының форматы, тапсырманың түрi, мәтiннiң қолдану жағдайы немесе мақсаттары.
Зерттеу барысында мәтiнді толық түсiнгенін дәлелдейтін машықтары мен меңгере білу деңгейлері
бағаланады: мәлiметтi табу, мәтiнді түсіндіріп беру, мәтiннiң мазмұнына немесе оның формасына
рефлексия және олардың бағасы.
Мәтіннен мәлімет таба білуді бағалау үшін, мәтінді қарап шығып, оның негізгі элементтерін анықтау және
сұрақтан гөрі қажетті (синонимдiк) форманы бейнелеген мәліметті іздестіру үшін тапсырмалар
қолданылады.
Оқушылардың мәтінді түсіндіріп беру қабілетін бағалау барысында мәтінде берілген әр түрлі мәліметтерді
салыстыру, автордың сипаттаған ойларынан қорытынды жасау немесе мәтiннiң мәнiн түсіну ұсынылады.
Рефлексияны бағалау үшін мәтіннің мазмұны немесе формасына, оқушы тапсырманы орындау барысында
мәтіндегі мәліметті басқа жерден алған білімдерімен байланыстыра білуіне, мәтінде берілген бекітулерді
өмір туралы өз көзқарастарымен байланыстырып, дәлелдеулеріне көңіл бөлінеді.
PISA зерттеуінде ойлау, дәйектеу, мәселені қою және шешу, модельдеу, нәтижелерді ұсынудың түрлі
әдістерін пайдалану секілді қабілеттер бағаланады. Зерттеудің үш бағыты бойынша білімгерлердің
сауаттылығын бағалау технологиясы PISA жобасы қатысушылардың алған білімін қаншалықты
экстраполяция (құбылыстың бір бөлігін байқаудан алынған қорытындыларды оның екінші бөлігіне
324
қолдануға саятын ғылыми зерттеулер әдісі) жасап, оларды мектептен тыс қолдана алатынын анықтауға
мүмкіндік туғызады. Осы тұрғы заманауи экономиканың академиялық білімді жоғары кәсіби деңгейде
қолданатын қоғамды қолдайтыны туралы айғақты көрсетеді.
Осыған байланысты функционалдық сауаттылықты зерттеуді бағалау технологиясы әлемдегі 60-тан астам
елдің 15-жастағы білімгерлерінің білім жетістіктерінің алты деңгейін қамтиды. Ең жоғары көрсеткіш 5
және 6 деңгей - өз бетінше ойлау, талдау және өз болжамын ұсыну қабілеті, 4-3 - жаңа ақпарат алу үшін
бар білімі мен қабілетін қолдану мүмкіндігі, 2 - қарапайым оқудан тыс жағдайда бар білімі мен
дағдыларын қолдану мүмкіндігі, 1 деңгей - таяз білімнің төменгі деңгейі мен тапсырмаларды табысты
орындаудың аздаған ықтималы.
Оқу-танымдық түрлері бойынша анықталды - жаңғырту, қолдану және пайымдау.
PISA 2009 зерттеу құралдары (материалдары) Консорциумның жетекшілігімен жетекші халықаралық
ұйымдардың және қатысушы елдер өкілдерінің сарапшыларының қатысуымен дайындалады.
Зерттеу құралдарына мыналар кіреді:
Тест тапсырмалары бар буклеттер;
Білім беру ұйымдарының оқушыларына арналған сауалнамалар;
Білім беру ұйымдарының басшылығына арналған сауалнамалар;
Тест және сауалнаманы жүргізушіге арналған нұсқаулық;
Білім беру ұйымының үйлестірушісіне арналған нұсқаулық;
Тест тапсырмаларын бағалау, мәліметтерді енгізу және өңдеу бойынша нұсқаулықтар.
Әрбір тапсырма бір мәселені суреттеген мәтінді қамтиды және мәтінмен қатар төрт немесе бес
нұсқада жауабы бар сұрақтар, немесе таңдау бойынша қатар екi жауабы болуы мүмкін жорамалдар мен
нақты бекiтулер қалыптарында көрсетiлген қиындық дәрежесі әртүрлі бірден алтыға дейін сұрақтарды
қамтиды. Сұрақтардың қалған бөлімдеріне оқушылар өз жауаптарын құрастырулары керек, олардың
кейбiрi қысқа жауапты, қалғаны толық жауаптарды талап етедi. Соңғысы тест тапсырушылардан жеке
өзіндік пiкiрді талап етедi және өз көзқарасын айқындауға мүмкiндiк бередi. Өзге кейбір сұрақтар
оқушылардан шеңберде шектелген жауаптар нұсқаларын таңдауын талап етеді, дұрыс немесе бұрыс болып
бағаланады (жабық құрастырылған жауаптар).
Тест жұмыстары аяқталғаннан соң, әрбір оқушы жарты сағаттың ішінде білім алатын мекемесi, отбасы,
араласатын ортасы, өз мүдделері туралы сұрақтарға жауап беріп, сауалнама толтырады. Қосымша бiлiм
ұйымдары әкiмшiлiгiнен де сауалнамалар жүргiзiледi. Жауаптардың бағалануы халықаралық жауаптарды
кодтау нұсқауының қатал орындалуы бойынша жүргiзiледi, әрбiр жауап өз кодына сәйкестелініп, бiлiктi
мамандармен iске асырылады. Кейбір тапсырмалардың жауаптары дұрыс немесе бұрыс деп бағаланады, ал
жартылай дұрыс немесе оңай жауаптар жартылай дұрыс деп бағаланады.
Зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу барысында әрбiр оқушыға әрбір топтағы тапсырманы
орындауына қарай (оқу, математика және жаратылыстану бойынша) халықаралық 1000-балдық шкала
бойынша балл қосылады. Сонымен қатар, тапсырма барлық тестіленушілермен қаншалықты
орындалғанына байланысты әрбiр тапсырмаға аталған шкалаға сәйкес нақты балл қосылады (тапсырманың
қиындығы үшін).
Әрбір елдің нәтижелерін талдауда және халықаралық шкаланы құрастыруда жеке елдердің тапсырмаларды
орындау ерекшелiктерi есепке алынады. Ал қатесі бар тапсырмалар, мысалы, полиграфиялық немесе
аудармасында қателескен тапсырмалар талдаудан шығарылып тасталады.
6 деңгей 669 ұпайдан жоғары тест сұрақтарын табысты орындаудың көрсеткіштеріне сәйкес келеді.
Халықаралық емтиханның осы деңгейдегі қатысушылары PISA тестінің математикалық сауаттылығының
ең күрделі элементтерін табысты орындауы тиіс. Осы жоғары көрсеткіш білімгерлерден математикалық
тұжырымдар жасау, өз зерттеуінің негізінде ақпаратты қорытындылап, қолдану, біршама стандартты емес
мәселе тудыратын мәнмәтіндегі жағдайларды модельдеу дағдыларын талап етеді.
Білімгерлер осы деңгейде математикалық ойлау және түрлі ақпарат көздерін пайымдау қабілетіне ие.
Зерттеудің 15-жастағы қатысушылары ситуацияны шешу үшін математикалық операцияларды қолданып,
жаңа тәсілдер мен стратегиялар құрастыра алады. Сонымен қатар, білімгерлер өз алдына ойлай алады,
сондай ақ өз қорытындысына, түсіндіруіне және дәйектеріне қатысты нақты түсініктеме тұжырымдап,
дұрыс жауап таңдау себебін түсіндіріп бере алады.
5 деңгей 607 ұпайдан 669 ұпайға дейінгі тест сұрақтарын табысты орындау көрсеткіштеріне сәйкес келеді.
Осы деңгейде білімгерлер күрделі ситуациялар үшін модельдер құрып, онымен жұмыс жасай алады,
шешудің тиісті стратегияларын таңдап, салыстырып және бағалай алады, жақсы дамыған ойлауды
қолданып, өз ойын дәйектей алады.
Математикалық тапсырмалардың күрделілігінің төртінші деңгейіндегі білімгерлер 545 ұпайдан кем
жинамауы тиіс. Осы деңгейдің тапсырмалары тестке қатысушылардың берілген математикалық
325
ситуациялардағы түсіндіру мен пайымдауға негізделген түсініктеме мен дәйектерді қорытындылауын талап
етеді.
3 деңгей 482 ұпайдан 545 ұпайға дейінгі тест сұрақтарын табысты орындау көрсеткіштеріне сәйкес
келеді.
3 деңгейде білімгерлер сипатталған рәсімдерді нақты орындай алады, соның ішінде бірізді шешімді қажет
ететіндері де бар. Осы деңгейдің математикалық тапсырмалары есептерді шешудің қарапайым модельдері
мен стратегияларын қамтиды. Олар пайызбен, бөлшекпен, ондық сандармен және үйлесімді қатынастармен
жұмыс жасай алады. Олардың шешімдері негізінен олардың түсіндіруі мен пайымдауында көрінеді.
Базалық математикалық білімнің 2 деңгейі - 420-482 ұпай. Осы деңгейдегі тапсырмалар бір дереккөзден
қажетті ақпарат алу арқылы ситуацияны түсіндіру мен тануды талап етеді. Осы деңгейдегі білімгерлер
мәселені шешуді толық сандармен байланыстыру үшін негізгі алгоритмдерді, формулаларды, рәсімдерді
қолдана алады. Олар нәтиженің дәлме-дәл ұғымын жасай алады.
1 деңгейде - 358 - 420 ұпай білімгерлер белгілі деректерді қолданып, сұрақтарға жауап бере алады. Олар
ақпаратты анықтап, тапсырмадағы тікелей нұсқауларға сәйкес бірізді рәсімдерді орындай алады.
TIMSS ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЗЕРТТЕУІ
математикалық және жаратылыстану-ғылыми білім беру сапасы бойынша халықаралық зерттеу. Осы
зерттеу шеңберінде 4 және 8 сынып оқушыларының математикалық және жаратылыстану-ғылыми
дайындығының сапасы бағаланады.
TIMSS ҮШ ДЕҢГЕЙЛІК ТҰРҒЫДАН ҚАРАСТЫРЫЛАДЫ
1
- жоспарланған (мемлекет тарапынан әлеуметтік тапсырыс ретінде анықталады);
2
- жүзеге асырылған (мектептердегі нақты оқу процестерімен анықталады);
3
- қол жеткізілген (мектептердегі оқытудың нәтижелерімен анықталады).
TIMSS ЗЕРТТЕУІНІҢ НЕГІЗГІ КОМПОНЕНТІ РЕТІНДЕ
4 және 8 сыныптар оқушыларының оқу жетістіктері қаралады.
4-ші сынып оқушыларының тестік тапсырмаларының әр варианты 44-50 тапсырмадан тұрады,
8 сынып оқушылары үшін – 55-60 тапсырма қарастырылған.
Онда жауаптар әртүрлі болуы мүмкін. Тапсырманы орындау үшін 4-ші сынып оқушыларына 72
минут,
8 сынып оқушыларына 90 минут уақыт бөлінеді.
Бағалау:
Бағалау диапазоны 0-ден 1000 балл аралығында болады, орташа статистикалық балл 500 баллды
құрайды.
Тестілеу тапсырмаларын бағалау төрт деңгейде жүзеге асырылады:
- ілгері (625 – 1000 балл);
- жоғары (550 – 624 балл);
- орта (475 – 549 балл);
- төмен (400 – 474 балл).
ТАПСЫРМАЛАР
1.
Дамир, Рустам және Ләззат мектептен үйге бірге қайтады. Оларға Ләзаттың үйіне жету үшін 25
минут керек. Содан кейін Рустамның үйіне жету үшін Дамир мен Рустамға 10 минут қажет. Ал
Дамирдің өз үйіне жету үшін 5 минут керек. Дамир үйіне 15 сағат 50 минутта келуі үшін, олар
мектептен қай уақытта шығуы керек?
Жауабы: сағ мин
2.
Болаттың 10 зеды бар. Таңертеңгі асқа ол 2,50 зедқа бір шөлмек шырын және 3,85 зедқа бутерброд
сатып алды. Болаттың таңертеңгі асқа төлегеннен кейін қанша ақшасы қалды?
A 3,65 зед
B 4,75 зед
C 6,35 зед
D 16,35 зед
3.
326
4.
5. 4-сынып оқушылары мектепке балабақшадан кітаптар алып келді. Диаграммада олардың
әкелген кітаптарының саны көрсетілген.
Қайсы сынып 45 кітап әкелді?
А) 4 “А” С) 4 “В”
В) 4 “Б” Д) 4 “Д”
6. ЕСТЕ САҚТАУ КАРТАСЫ
Өткен апталарда Болат кейбір фотолар мен музыканы өшірген, бірақ жаңа фотолар мен музыка файлдарын
қосқан. Төмендегі кестеде дискінің жаңа жағдайы көрсетілген:
Музыка
550 МВ
Суреттер
338 МВ
Бос орыи
112 МВ
Оның ағасы оған толығымен бос 20В (2000 МВ) келемдегі жаңа есте сақтау картасын берді. Болат ескі есте
сақтау картасының ішіндегісін жаңасына көшірді.
Келесілердің қайсысы жаңа есте сақтау картасы дискінің жағдайын керсетеді? А, В, С немесе Д қоршаңыз.
0
20
40
60
80
100
4 "А"
4 "Б"
4 "В"
4 "Г"
4 "Д"
Кітап саны
327
Оқушылардың функционалдық сауаттылығының түрлері анықталып,
оларға талдау жасалуда, оларды дамытудың негізгі бағыттары
(жобалау, зерттеу іс-әрекеттері) қарастырылуда.Білім алушылардың зерттеу мәдениетін қалыптастырудағы
оқу бағдарламаларының мазмұнын тиімді анықтаудың, оның ішінде интернет-технологиялардың маңызы
көрсетілді.
Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың халықаралық (PISA, TIMSS және т.б.) және отандық
тәжірибелеріне талдау жасалып, оқушыларды оқытуда функционалдық графикалық сауаттылығын
қалыптастыру, өмірмен байланыстыра отырып оқыту және ситуациядан шыға білуге тәрбилеу
маңыздылығы айқындалды.
Ақтөбе қаласы
№ 26 орта мектебінің
қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі
Кожабергенова Гульмира Абдигалиевна
Сабақтың тақырыбы: Л.т: Жануарлар әлеміне саяхат
Г.т: Септік жалғау
Сабақтың мақсаты: 1. «Жануарлар әлемі» модулі бойынша өткен сабақтарды қайталау. Тақырып бойынша
түсініктерін, оларды осы тақырыпқа қатысты сөздік қорларын молайту. Сөздерді дұрыс септей білу.
2. Оқушылардың ауызекі сөйлеу дағдысы мен қисынды ойлау, ойға сақтау, сауатты сөйлеу, жазу
қабілеттерін дамыту, білімге құштарлығын арттыру.
3. Оқушыларға аңдарды қорғау, табиғатты аялауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: интерактивті тақтаны пайдалана отырып өткізілетін саяхат сабағы
Сабақтың түрі: аралас сабақ
Сабақтың әдісі: түсіндіру, әңгімелесу, ойын, көрнекілікпен деңгейлік тапсырмалармен жұмыс.
Көрнекілігі: суреттер, қоржын
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі
-
Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу
-
Кезекшімен сұхбаттасу.
-
Сыныпта кім кезекші?
-
Сабақта кім жоқ?
-
Қазір қай жыл мезгілі?
-
Қыстың нешінші айы?
-
Ақпанның нешесі?
-
Аптаның қай күні?
328
Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.
Сурет бойынша жануарлар туралы әңгімелеу.
ІІІ. Балалар, бүгінгі сабағымызда жануарлар әлеміне саяхатқа шығамыз. Жануарлармен достасу үшін
олардың тапсырмаларын орындауымыз керек. Сабақтың мақсаты - . Тақырып бойынша түсініктерін,
оларды осы тақырыпқа қатысты сөздік қорларын молайту. Сөздерді дұрыс септей білу.
Аңдарды қорғау, табиғатты аялауымыз керек.
Дәптерлерін ашып, бүгінгі күнді жазып, сөздік жұмысты жазады.
ІҮ. Сөздік жұмысын орындау
•
Түйе –
•
Піл -
•
Түлкі –
•
Аю –
•
Керік –
•
Маймыл –
•
Қоян –
•
Жолбарыс –
•
Арыстан -
Сөздердің қастарына оқушылар аңдарын суреттерін тауып іледі.
Сөздікті пайдаланып қандай? деген сұрақтарға жауап беру арқылы сөз тіркестерін құрастырып айтады.
Мысалы: қорқақ қоян, күшті арыстан, айлакер түлкі.
Ү. Сөздерді сәйкестердір.
•
Мейірімді –
крупный
•
Қорқақ –
хитрый
•
Күшті -
жираф
•
Жақсы –
добрый
•
Әлем –
трусливый
•
Айлакер –
мир
•
Ірі –
сильный
•
Керік -
хороший
ҮІ. Оқулықпен жұмыс.
•
221 бет 2-тапсырма. Сөйлемдерді аударып, септік жалғауларын анықта.
•
Вчера видел. В прошлом году закончил. Летом видел. Зимой играл. Вчера читал. Весной написал.
ҮІІ. Жоба құрастырып, қорғайды.
•
Суреттер бойынша әңгіме құрастырып жазады.
Керік піл түйе
ҮІІІ. «Адасқан төлдер» ойыны
Қоян бота
Түйе көжек
Аю күшік
Ит қонжық
Сергіту сәті
•
Қояным, қояным,
•
Орныңнан тұршы.
•
Бетіңді жушы,
•
Айнаға қарашы,
329
•
Шашыңды тарашы,
•
Ойнашы, ойнашы.
ІХ. Жануар, піл, аю сөздерін септеу
•
Атау септік не? жануар
•
Ілік септік ненің? жануардың
•
Барыс септік неге? жануарға
•
Табыс септік нені? жануарды
•
Жатыс септік неде? жануарда
•
Шығыс септік неден? жануардан
•
Көмектес септік немен? жануармен
Х. «Сандарды сөйлет» ойыны
•
150 тонна 9-10 метр
•
1,5 тонна
•
9 тонна
•
200 литр
•
1 тонна 25 жыл
ХІ. Венн” диаграммасы арқылы салыстыру
Үй жануарлары Ұқсастығы Жабайы жануарлар
ХІІ. “Менің сүйікті жануарым” тақырыбына әңгіме құрастыру.
Суретін салу
Бағалау
Г.Кызылорда сш№171 им.Г.Муратбаева,
учительница русского языка и литературы
Досанова Алма Бахытовна
Достарыңызбен бөлісу: |


Тема:Повторение тем: "Причастие и деепричастие" в 10 классе
«Памяти павших будьте достойны»
Тип: обобщающий урок
Цели.
Образовательные:
активизировать знания по теме “Причастие” и “Деепричастие”:формировать умение
нахождения причастий и деепричастий в тексте, вычленения причастного и деепричастного
оборотов, находить суффиксы причастий, деепричастий, образовывать причастия и
деепричастия, уметь расставлять знаки препинания в предложении при причастии и
причастном /деепричастии и деепричастном/обороте. Определять их общее значение,
морфологические признаки и синтаксическую роль ;
Развивающие:
330
o
работа по развитию речи: формулировка выводов, саморефлексия.
o
работа по развитию личности: развитие внимания, логического мышления,
самостоятельности, памяти, воображения.
Воспитательные:
воспитывать и уважение к ,ветеранам ВОВ , любовь к Родине ,умение слушать учителя, умение
анализировать и обобщать. Формировать представление учащихся о долге, мужестве, героизме,
вызвать чувство восхищения и гордости подвигами людей, совершенными в годы войны
Задачи:
Находить отличительные и общие признаки причастия и деепричастия с другими частями речи;
Развивать коммуникативные навыки;
Методы на уроке: коммуникативный ,частично-поисковый,проблемный
Межпредметные связи на уроке: история
Методическое обеспечение: просмотр презентации с помощью компьютера и проектора, экран,
оценочные листы, распечатанные задания для каждого ученика.
ХОД УРОКА
Учащиеся имели предварительное задание повторить теоретический материал по темам
“Причастие”
и
“Деепричастие”,
стихотворение
о
войне
,победе
Объяснение правильности работы с рабочими листами, оценочными листами.
I. Оргмомент
Вступительное слово учителя. (Слайд №1) Сегодня у нас необычный день. Мы стоим на пороге самого
светлого, самого святого праздника - Дня Победы ,70 лет наша земля не вздрагивала от взрывов
снаряда.
70-летие Победы в Великой Отечественной войне – особенное событие для каждой семьи. Красная
дата в календаре – остается неизменным, всеми любимым, дорогим, радостным, скорбным, но в то
же
время
и
светлым
праздником…
(Слайд
№2)
В этот день фронтовики и труженики тыла, все, кто ковал Великую Победу, принимают
поздравления. Ведь благодаря их вере в правое дело, мужеству, самоотверженности, любви к Отчизне
и силе духа мы живем сегодня в свободной, процветающей стране. 9 мая 1945 года … Все дальше и
дальше теперь от нас эта дата. И потому так важно не только дань уважения победителям, но и
очень важно напоминать нам потомкам о беспримерном подвиге. Пока солдатская память хранит в
деталях и красках героические и одновременно трагические страницы самой страшной в истории
человечества войны, ее живая летопись не завершена
– У вас на парте лежат у каждого оценочные листы. В них вы будете ставить количество
правильных ответов – плюсов (плюс – правильный ответ, минус – неправильный ответ). Кому
непонятно? Итак, мы начинаем.
Учащиеся делятся на группы/ выбирают слова : причастие.деепричастие/
Слайд 5-6
1/Сравнительная характеристика причастия и деепричастия (как особых форм глагола).
Совместное заполнение таблицы (в группах)
№ вопроса
причастие
деепричастие
1.От какой части речи образуются?
2. На какие вопросы отвечают?
3. Что обозначают?
4. Признаки каких частей речи сочетают в себе?
5. Как изменяются?
6. Имеют суффиксы:
Чем отличаются по морфемному составу?
8. Какими членами предложения могут быть?
9. На какой вопрос отвечают как член предложения?
10. Какую часть речи распространяют в предложении
11. Как обособляются?
12. Роль как средства выразительности
331
2/. Совместное обсуждение таблицы.
№ вопроса
причастие
деепричастие
1. От какой части речи
образуются?
От глагола
2.На какие вопросы
отвечают?
Какой?
Каков?
Что делая?
Что сделав?
3. Что обозначают?
Признак
предмета
по
действию
Добавочное действие
4.
Признаки
каких
частей речи сочетают
в себе?
Глагола
прилагательного
Глагола
наречия
5. Как изменяются?
По
родам,
числам,
падежам
Не изменяется
6. Имеют суффиксы:
-ущ-(-ющ-);-ащ-(-ящ-); -вш-
,-ш-;-им-(-ем-, -ом-);-енн-(-
ен-), -нн-(-н-), -т-
-а- (-я-);
-вши- -ши-
-в-; -учи- (уст.)
Чем отличаются по
морфемному составу?
Имеет окончание
Не имеет окончание
8.
Какими
членами
предложения
могут
быть?
Определение, сказуемое
обстоятельство
9. На какой вопрос
отвечают как член
предложения?
Какой?
Каков?
Как?
Когда?
Почему?
10. Какую часть речи
распространяют
в
предложении
Существительное,
местоимение
глагол
11. Как обособляются? После
определяемого
существительного
Всегда обособляется
12. Роль как средства
выразительности
Художественное
определение; украшает имя
и
“придает
красоту
образу”
Украшает
глагол,
дополняет его другими
действиями;
“создает живописную
картину действия”
На оценочных листах ученики ставят баллы.
2/Работа в паре /Вспоминаем суффиксы причастий и деепричастий/
•
ущ-(-ющ-);-ащ-(-ящ-); -вш-,-ш-;-им-(-ем-, -ом-);-енн-(-ен-), -нн-(-н-), -т-
•
-а- (-я-);
•
-вши- -ши-
•
-в-; -учи- (уст.)
Задание для 1 группы
•
От указанных ниже глаголов образуйте причастия настоящего времени (действительные и
страдательные) и деепричастия несовершенного вида. Во всех словах выделите суффиксы и
окончания. Образец: воображать – воображаем – воображаемый, воображающий, воображая.
Исполнять, гнать, озарять, вдохновлять, поддерживать, воспевать, окружать.
•
Задание для команды 2.
•
От данных ниже глаголов образуйте причастия прошедшего времени (действительные и
страдательные) и деепричастия совершенного вида. Во всех словах выделите суффиксы и
окончания. Образец: выкрасить – выкрашенный, выкрасивший, выкрасив. Расколоть,
отломить, застелить, вырыть, оградить, стереть, поразить.
•
На оценочных листах ученики ставят баллы.
4/Расставьте правильно знаки препинания ,объясните расстановку знаков препинания/
/слайд№
13
332
1 группа
1. Некоторое время постоял он на крыльце ,наслаждаясь утренней прохладой и оглядывая всё вокруг.
2. Тяжело дыша, солдат подошёл к дивану и, не раздеваясь, лёг.
2 группа
1. Юный матрос сидел, подняв колени к подбородку и обхватив их, узкие брюки его вздёрнулись,
открывая
тонкие
ноги.
2. Марья Павловна стояла подле него, прислоняясь к берёзе и заложив назад руки.
Слайд№14 /Ученики проверяют правильные ответы /
– Проверьте правильность своих ответов, поставьте “+” в оценочные листы./
5/Разминка
Почему так?
•
Фашисты бежали сломя голову.
•
Солдаты после боя лежа слушали песни.
•
После войны люди работали не покладая рук.
/Ученики объясняют ,почему они не обособляются./
6/ Сделать морфологический разбор /Работа в паре/
•
1 группа: Мы родились и выросли в мирное время. Мы никогда не слышали воя
сирен, извещающих о военной тревоге.
•
2 группа: Приклоняя головы, мы посвятили сегодняшний урок славной победе нашего народа.
«Памяти павших будьте достойны!»
Судьба
солдатская
куда
бы
ни
бросала,
Солдат
сражался
всюду
как
герой.
Всех
Родина
ждала,
не
забывала,
Скорее бы вернулись все домой!
/фотографии ветеранов ВОВ Кызылординской области.
7/Вспоминания ВОВ /индивидуальная работа/
Группа№1
Только окончил 10 классов, и тут 22 июня 1941-го началась Великая Отечественная война, о чем
объявили по радио. В душе всколыхнулись патриотические чувства. Сразу пошел в военкомат, где
уже состоял на учете. В то время боялись, что японцы на Дальнем Востоке начнут провокации,
поэтому нас сразу же скорым поездом отправили туда. Но к концу 1941-го стало понятно, что
японцы не выступят. Меня Слайопределили рядовым бойцом в стрелковый полк 98-й стрелковой
дивизии , которую к августу 1942-го перебросили в состав армии Юго-Восточного фронта. Воевали
в Сталинграде.
Группа №2Что такое победа?
День Победы - это радостный и горький праздник, да он и не может быть иным.
Во-первых,в эти дни, когда оживает природа, мы остро ощущаем, как прекрасна жизнь! Как дорога
она нам! Во -вторых,понимаем, что за всё, что мы имеем - жизнь и праздник в нашей жизни, мы
обязаны всем тем, кто воевал, погибал, выживал в тех адских условиях, когда казалось, что
невозможно было выжить. За плечами этого праздника страшное время войны, разрухи, миллионы
смертей. В год Великой Победы вспоминаем тех, кого с нами нет, и поздравляем тех, кто дошёл до
этого светлого дня.
333
Поэтому мы с чувством глубокой благодарности мы обращаемся в этот день к нашим ветеранам,
спасшим мир от коричневой чумы, а наш народ от порабощения.
8/Определить тип и стиль текста.
III. Подведение итогов .
/–
Посчитайте итоговое количество плюсов. Максимально их может быть – 25
В соответствии с критериями выставьте себе оценки за сегодняшний урок в оценочные листы.
Подпишите листы и передайте на первую парту Оценить работу учеников.
5/Почему мы изучаем причастие и деепричастие?
/Ответы учеников/
Ученик 2 Хлебом и песней, мечтой и стихами, жизнью просторной,
Каждой секундой, каждым дыханьем будьте достойны!
Встречайте трепетную весну, люди Земли!
Убейте войну, прокляните войну, люди Земли!!
Ученик 3 Бои гремели над Россией,
Но не был «с краю» Казахстан –
Джигиты шли на фронт лихие,
Геройски воевали там (Слайд №19
Учитель:
Дорогие дети! Мы родились и выросли в мирное время. Мы никогда не слышали воя
сирен, извещающих о военной тревоге, не видели разрушенных фашистскими бомбами домов, не
знаем, что такое нетопленое жилище и скудный военный паек. Нам трудно поверить, что
человеческую жизнь оборвать так же просто, как утренний сон. Об окопах и траншеях мы можем
судить только по кинофильмам да рассказам фронтовиков. Для нас война — история. Славной победе
нашего народа в Великой Отечественной войне мы посвятили сегодняшний урок.
Через века, через года - помните!
О тех, кто уже не придет никогда – помните!
Не плачьте! В горле сдержите стоны, горькие стоны.
Памяти павших будьте достойны! Вечно достойны!
Дети : Будем достойны!
Д/з: Эссе на тему:» Памяти павших будьте достойны»
– Спасибо за урок!
334
МАЗМҰНЫ
1.
Сариева Күлпаш Нтымақбаевна - АЛҒЫ СӨЗ. Білім саласындағы реформалардың басым
бағыттары.........................................................................................................................................................3
2.
Зәкираш Шерәлиқызы Айдарова - Педагогтардың мәдени құзыреттіліктерін қалыптастыру
технологиялары...............................................................................................................................................5
3.
В.О.Иманбай - Ұстаз бен шәкірт арасындағы қарым-қатынас психологиясына сыни тұрғыдан ойлаудың
әсері...................................................................................................................................................................8
4.
Қуандық Альбина Қуандыққызы, Жукешбаева Жанна Мунербекқызы - Педагог мәртебесінің
қалыптасуы мен дамуы.......................................................................................................................................11
5.
Rakhmetova Saule Sainovna - Psychologycal-pedagogical diagnostics and support of gifted
students...........................................................................................................................................................13
6.
Омарбекова Айдана Жангазовна - Ұлттық тәрбие тағылымы......................................................................16
7.
Аяғанова Дана Әзижанқызы - Ойын әрекеті – бастауыш мектеп оқушыларына шетел тілін оқытудың
негізі...................................................................................................................................................................18
8.
Исаханова Гүлмаржан Аймаханқызы - Ағылшын тілін үйретудің бастапқы кезеңінде диалог сөзді
оқытудың негізгі әдістемесі.....................................................................................................................................21
9.
Нағима Төребайқызы - Виет теоремасы......................................................................................................23
10.
Боранбай Лаура Насрединқызы - 10 көлеміндегі сандарды қайталау.........................................................26.
11.
Баймаханова Сара Дильдахметовна - Сабақ үдерісіндегі өзара бағалаудың маңыздылығы....................28
12.
Жақсылоқова Әсемкүл Мұқашқызы - Бағалау ішіндегі баға.......................................................................31
13.
Тасқараева Гүлзира - Сәлем-сөздің анасы. 55-57 жаттығулар.....................................................................33
14.
Омарбекова Салтанат Кунтуғанқызы - Электрондық кестелер. Кестелік процессордың терезе
интерфейсі. Электрондық кестелердің негізгі ұғымдары..................................................................................34
15.
Ахмедияров
Бауыржан Абсалимович
-
Атмосфералық қысым. Торричели тәжірибесі.
Барометр...........................................................................................................................................................39
16.
Биманова Күләш - Көктем ару...................................................................................................................43
17.
Абдрахманова Жумасулу Кабиевна - Оқу құралдары...................................................................................46
18.
Агибаева Айгуль Абдиалимовна - Жанқожа Нұрмұхамедұлы-қазақ батыры...........................................48
19.
Қоразова Бибайша Темірханқызы - School canteen.....................................................................................52
20.
Бисембек Жаннат Жамшиткызы - Развитие коммуникативных компетенций обучающихся как условие
духовно-нравственного воспитания на уроках русского языка и литературы....................................................56
21.
БисембековаШамшибануДжамшитовна - Внеклассное мероприятие: Интеллектуальная игра
«Космический рейс», посвященная 80-летию космос первого космонавта Ю.А.Гагарина............................58
22.
Кадырханова Света Бахытбекқызы - Ұлтын сүйген ұлы тұлға....................................................................61
23.
Кужагулова Гульшат Клышбековна – Қышқылдар.......................................................................................65
24.
Алматаева Күлжахан - How old are you?.........................................................................................................68
25.
Оразбаева М.Ж - I like shopping. And you?......................................................................................................70
26.
Рсалиева Гулим Жаксымуратовна - Қанның құрамы....................................................................................73
27.
Амантаева Галия Муслимовна - Нужны ли Беликовы обществу?...............................................................76
28.
Асқарова Ақмарал Камалқызы - Атау септік.................................................................................................78
29.
Баймұратова Ләззат Баймұратқызы - d-элементтер. Мыс, мырыш, хром және темір...............................81
30.
Балғатаева Несібелі - Сын есім. 430-435-жаттығу.........................................................................................82
31.
Бекпанова Бағила Тұрсынбекқызы - Шәкәрім Құдайбердіұлы «Еңлік - Кебек»дастаны..........................84
32.
Бұхарбаева Айнұр Серікбайқызы - Б.Ысқақов «Кішілерге қамқор бол» Заттың атын білдіретін
сөздер..........................................................................................................................................................................87
335
33.
Домбаева Ұлболсын Тынымбайқызы - Әріптестермен тәжірибе алмасу. Қағаздан жасалған өрнек
«Квиллинг»................................................................................................................................................................89
34.
Ерғалиева Шырын Бекқожақызы - Мақтаншақ бұлақ...................................................................................91
35.
Жубатканова Райкуль Куттыбаевна - Действительные и страдательные причастия.................................93
36.
Махамбетова Жұма Серәліқызы - Ы.Алтынсарин «Бала,бала,бала!» деп..................................................97
37.
Нұржаубаева Марина Сайлауқызы - Қалдықпен бөлуді бекіту...................................................................99
38.
Өмірзақова Оразкүл Жұманқызы - 30-7 түріндегі жағдайлар үшін есептеу тәсілдері.........................102
39.
Cарсенбаева Ляззат Өтегенқызы - Призма көлемі.......................................................................................103
40.
Шукирова Зайра Сейтжановна - Путешествие в страну светофорию........................................................107
41.
Юрбузова Қалия Жандаулетқызы - Абдрахман Асылбек «Әдептілік-әдемілік.....................................110
42.
Кенескүл Ауықбасова - Бастауыш сынып оқушыларын жас ерекшелігіне қарай ойын әдісі арқылы
тілін және қабілетін дамыту..................................................................................................................................112
43.
Жумабаева Сауле Кусмановна - Қазақ тілі сабақтарындағы этнотәрбиенің рөлі.....................................114
44.
Даулетмуратова Венера Сахиевна - Қазақ хандығы....................................................................................116
45.
Бисенова Гульжахан Пірімқызы - Санды қосындыға және қосындыны санға көбейту...........................117
46.
Мейрманова Дамегуль Какармановна - Жаңа жүйе-жаңа қозғалыс.........................................................120
47.
Айкукешова Сауле Маликаждаровна - Применение новых педагогических и информационных
технологий в работе с одаренными детьми..........................................................................................................123
48.
Айтбаева Ғазиза Мұхтарқызы - Дауысты дыбыстардың жіктелуі...........................................................127
49.
Даулетбаева Нұргүл Омарбекқызы - Рационал бөлшектерді көбейту және бөлу.....................................129
50.
Байниязова Газиза Аманбаевна - Сөйлеу әрекетін құрайтын элементтер.................................................131
51.
Шамбекова Айнур Чапаевна - Электр тогының жұмысы мен қуаты. Джоуль-Ленц заңы....................136
52.
Сулейменова Алтынкул Шаметовна - Which team is the best?...................................................................139
53.
Есетова Мейрамгул Жанболатовна - Сын есімнің жасалуы.......................................................................143
54.
Жақсыбаева Гүлзира Мұхитқызы - Иса Байзақов « Жазғы кеш »өлеңі....................................................146
55.
Нуриева Кульмария Акимканқызы - Жаңашыл ұстаз – белсенді оқушы..................................................150
56.
Жумашева Акжибек Сергалиевна - Урок литературного чтения в 3-м классе "К.Г.Паустовский "Кот-
ворюга"....................................................................................................................................................................152
57.
Абдирахманова Рихсой Эргашовна - Мисоллар ишлаш.............................................................................155
58.
Ауесханова Гүлнар Ауесхановна - Үлгілі «Айгөлек» балалар хореографиялық ұжымының есеп беру
концертінің с ц е н а р и і........................................................................................................................................159
59.
Ибраимова Алмагул Мешитбаевна + «Заманауи оқыту үлгісінің білім сапасын арттырудағы
Қазақстандық моделі» тақырыбындағы баяндамасы........................................................................................162
60.
Әбуова Жанар Мұратайқызы - Информатика пәнін оқытуда инновациялық технологияларды
қолдану.....................................................................................................................................................................164
61.
Касенова Айнұр Құрманғазықызы - Мектепке дейінгі жастағы балалардың дәстүрлі емес бейнелеу
техника құралдарымен гипербелсенді тәртібіне түзету енгізу..........................................................................168
62.
Кенжегулова Гулмира Айнашовна - Сәбит Мұқанов «Көкшенің көрінісі».............................................170
63.
Рахметова Манат Әбілқасымқызы - Астана – Бәйтерек.............................................................................172
64.
Сисеманова Камшат Женисовна - «Кім шапшаң»......................................................................................174
65.
Вид Галина Анатольевна - "Аялы алақан"...................................................................................................177
66.
Ермекова Занзура - WordPad мәтіндік редакторының интерфейсі...........................................................179
67.
Курманова Айгуль Мухамбетжановна - 7 санын қосу және азайту..........................................................182
68.
Бекпенбетова Аида Сұлтанбекқызы - Ағылшын тілі пәнін оқытудың жаңаша көзқарасы мен
өзгерісі.....................................................................................................................................................................184
69.
Бихожаева Камила Ұзақбайқызы - Бастауыш сыныпта оқытудың жаңа педпгогикалық тәсілдерін тиімді
қолдау......................................................................................................................................................................186
70.
Агинов Умиржан Жакенұлы - География сабағында СТО технологиясы стратегияларын.қолданудың
тиімділігі...................................................................................................................................................................190
71.
Джакабаева Лиза Омаровна - Жаңа технология- іс жүзінде.......................................................................194
336
72.
Бекеева Маншук Халбаевна - «Қиын бала» және отбасы,мектеп арасындағы қарым-қатынас..............196
73.
Мусанова Жанар Маулетқалиқызы - Тәлім сөз -тәрбие құралы...............................................................198
74.
Муталиева Гүлдана Таупихқызы - Қауын мен қарбыз................................................................................199
75.
Мухамедиярова Шынар Жаксыкельдиновна - «Современное образование: проблемы и
инновации»...............................................................................................................................................................202
76.
Сайдина Жанар Тлеухановна - Менің сүйікті кейіпкерім. Етістіктің шақтары........................................204
77.
Муапықова Фатима Фарабиқызы - Менің көшем - Ысқақ Абдуллин көшесі..........................................206
78.
Отарова Айнұр Жалгаспаевна - Қазантаста С.Кенжеғұлов.......................................................................210
79.
Рысмамбетова Райхан Иманғалиқызы - Қазақ тілін сапалы оқытудың жаңа технологиялық әдіс –
тәслдері мен түрлері...............................................................................................................................................214
80.
Кенбейлова Арай Айтмурзаевна - Көмірсутектердің табиғи көздерінің шығу тегі, пайдалы қазбаларды
өндіру, оларды өңдеу мен қолданудың экологиялық аспектілері. Қазақстандағы мұнай, газ және көмір
өнеркәсібінің дамуы...............................................................................................................................................217
81.
Тойбазарова Дамегуль Тлебалдыевна - «Жоғалған буын».........................................................................220
82.
Ниязова Жанаргуль Турдахуновна - Тіл үйретуде ойын технологиясын қолдану..................................222.
83.
Мухаметжанова Алия Сакратовна - Применение здоровьесберегающих технологий в
ДОУ...........................................................................................................................................................................225
84.
Сайфуллина Айгуль Манаповна - Балаларды ұлттық дәстүрге тәрбиелеу.............................................228
85.
Оразаева Айсулу Мухтаркановна - «Ұлттық дәстүрде тәрбиелеу»...........................................................231
86.
Капырахимова Лаура Рахимбековна - Ұлттық дәстүрде тәрбиелеудің маңыздылығы............................233
87.
Махамбетова Жумагуль Конысбековна – Эссе «Тәрбиеші болу бақыт»...................................................235
88.
Сақтағанова Айнұр Әбдіғапбарқызы - Қазақ тілін оқытуда жаңа технологияларды қолдану
тәсілдері...................................................................................................................................................................236
89.
Аманкелдіқызы Гүлжайнар - Солтүстік Қазақстан экономикалық ауданы...............................................339
90.
Шарипа Саруаровна Таныбаева - Спорттық-сауықтыру « Толағай » ойынының қағидасы....................242
91.
Шадиева Тоты Бодыққызы - Математика пәнін оқытуда оқушылардың қабілетімен бейіміне қарай жаңа
технология түрін қолдану арқылы пәнге деген қызығушылығын арттыру......................................................247
92.
Тулепова Алмагул Тулеуовна - Өсімдіктердің «Қызыл кітабы»...............................................................250
93.
Тургамбаева Жанар Байзаққызы - Жусанда туған жердің иісі бар. 67 – 69 –жаттығулар.......................252
94.
Умбетиярова Венера Асылхановна - Конспект урока: "Вязание - волшебное искусство"......................256
95.
Чукуева Лаззат Толегеновна - «Бастауыш сыныптарда оқушы дарындылығын анықтау, дамыту
жолдары»..................................................................................................................................................................259
96.
Елжанова Алия Крымкереевна - Ө.Ақыпбеков «Наурыз-жыл басы»........................................................262
97.
Нұрсұлтанқызы Перизат - Еліктеу сөздер. Еліктеу сөздердің түрлері..................................................263
98.
Айдарбекова Гүлжаухар - 326*3, 978:3 түріндегі жазбаша көбейту және бөлу тәсілдері.....................266.
99.
Гүлмира Шырынханова Шырынханқызы - Мұқан Иманжанов. Таңның атуы.......................................268
100.
Абдраманова Шахарбану Кеңесбековна - Еліме қуат, халқыма шуақ бер Наурыз!...........................270
101.
Сыдыкова Алтынгул Сыражовна - Халықтардың ұлы қоныс аударуы.....................................................273
102.
Жүніспекова Бақытгүл Қалиқызы - «Білімді бестік» сайысы.....................................................................281
103.
Тансикова Амангул Амангелдиевна - Зат есім. « Сауысқан мен көкек»...................................................287
104.
Енсепова Акжумагуль Байжанкызы - Химиялық байланыстың негізгі түрі............................................289
105.
Бухина Асем Амангельдиновна - Специфика адаптации детей к ДОУ....................................................295
106.
Бокаева Шарапат Акбаушанқызы - §29.Өсімдіктердің тыныс алуы. Өсімдіктің тыныс алу үдерісінің
қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі.............................................................................................................296
107.
Есбергенова Гулнара Умбетбаевна - Білім беру саласында сындарлы оқытудың тиімді әдіс –
тәсілдерін пайдалану..............................................................................................................................................300
108.
Мыңбаева Жанар - Буын.Буын түрлері.........................................................................................................304
109.
Имбетова Ажаргул Джалиевна - Приставка и суффикс как способ образования слов...........................308
110.
Карлыбаева Ажаргуль Узбекбайқызы – «Бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылатын
сызықша» 47-53-жат-ғу..........................................................................................................................................309
337
111.
Кудайбергенова Айганша Аскаровна - Н.В.Гоголь повесть «Тарас Бульба»..........................................311
112.
Галешова Нәсіп Ержанқызы - Отбасы жарастығы.....................................................................................314
113.
Рашева Маржан Кенжетқызы - Мәтіннің тақырыбы мен мазмұнның байланысы..................................317
114.
Абдикаюмова Гулназа Абдираззаковна - Қосмекенділердің әр-түрлілігі................................................320
115.
Жүсіпбекова Алтынгул Абдибековна - Оқушылардың математикалық сауаттылық деңгейін
анықтаудың халықаралық зерттеулері (PISA,TIMSS)........................................................................................322
116.
Кожабергенова Гульмира Абдигалиевна - Л.т: Жануарлар әлеміне саяхат. Г.т: Септік жалғау.............327
117.
Досанова Алма Бахытовна - "Причастие и деепричастие" в 10 классе.....................................................329
338
ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ЖОО МЕН ОРТА МЕКТЕПТЕРДЕ БІЛІМ БЕРУДІҢ САПАСЫН ДАМЫТУ
ЖОЛДАРЫ
(ӘДІСТЕМЕЛІК ОҚУ ҚҰРАЛЫ)
Республикалық www.gylym-bilim.kz интернет ресурсының жинағы,
VІІ-шығуы
Компьютерде теріп, беттеген көркемдеуші редактор Берікбаева Р.З.
Әріп түрі Times New Roman. Пішімі А4.
Басуға 30.04.2015 ж. берілді.
Таралымы 120 дана.
gylym-bilim@mail.ru, gylym-bilim.kz@mail.ru
байланыс тел: 87055553380
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сапасын дамыту жолдары - бет 3

text:
16
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы
«Сарышаған кентіндегі жалпы орта білім беретін мектеп» КММ
Қазақ тілі және әдебиет пән мұғалімі:
Омарбекова Айдана Жангазовна
Ұлттық тәрбие тағылымы
Авторлық шығарма
Ұлттық тәрбие тағылымының жақсы деңгейде шарықтауы алты алаштың еншісіне берілген. Қазақ
халқының ұлттық тағылымы тамыры терең үлкен тарих әрі баға жетпес қазына. Сол қазынамыз өге
ұлттардың қызығушылығын тудырары сөзсіз. Тамыры тереңнен дамыған ұлттық тәрбие тағылымын
насихаттау, дәріптеу, қастерлеу әрбір адамзат парызы.Ұлттық тәрбие тағылымы халықпен бірге біте
қайнасып жатқан дүние.Оны өнеге тәрбиесі деп ұғынған абзал.Оның ішінде салт-дәстүр байлығы-
мәдениетіміздің байлығы. Бұл байлықты нәзік жүректің дүрсілін естігендей, көзіміздің қарашығындай
сақтауымыз керек.
Салт-дәстүр тәуелсіз еліміздің елдігін, кеңдігін сезіндіретін ерекше сенімі. Қандай халық болса да, салт-
дәстүр сол халықтың даралығын текеметтің бетіндегі оюдай айқын бейнелейді. Мысалы: жаны дарқан
қазағыма тән бауырластық, ақжарқындық, қонақжайлық.Әрине, бұл қасиеттер басқа да туыстас халықтарда
да кездеседі.Алайда бұл асыл қасиеттер әр халықта сан түрлі қырынан көрінеді.Салт-дәстүріміздегі әр түрлі
қасиеттер үнемі бірін-бірі толықтырып отырады. Салт-дәстүрлер халықтың тәрбиесіне, сеніміне,
тұрмысына, ырымына қарай қалыптасып, дамып отырады. Бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарған батыл
да қонақжай халқымның салт-дәстүрі – өзінің еншісіне бұйырған, тағдырына таңбаланған тәңірдің берген
үлкен сыйы.Бұл салт-дәстүрлер өзгелер өңешін үзе, тамсана таңырқайтын, жүректері елең етіп
қызығарлықтай деңгейде.Осынша қара қазақ бабама тәңірдің берген сыйы ізеттілік, адамгершілік,
бауырмалдық, жомарттық өлшемдерімен астасып жатыр.
Ұлтымыздың өз ұрпағын гауһардай мөлдір ізгілікке, имандылыққа, ілтипаттылыққа тәрбиелеуде үлкен рөл
атқарушы-елбасымыз Н.Ә.Назарбаев. Бәрі де алдыңғы дөңгелектің ізін басады. Ашық аспанымызға
бірліктің көгілдір туын желбіреткен, салт-дәстүрін асқақтатып, елін азат еткен дара да дана тұлғаны айтпай
кету мүмкін емес.Елбасы бейбітшіліктің есігін айқара ашып, тәуелсіздігін төрге отырғызған.Отанымыздың
қара топырағын басушылар қатарындағы көкірегі елі, жері, отаны деп сайрайтын қазақтың қара қызымын.
Қалай ғана санам, ұлттық тәрбие көзін дәріптеуші, бағыттаушысын сөз етпес?!
Мына өлең жолдарын аса құрметпен елбасы Н.Ә.Назарбаевқа арнаймын.
Көкпеңбек түске жалауымыз боялған,
Алтын түсті бүркіт кеп қиялаған.
Ұлттық өрнек шетіне бейнеленіп,
Елбасының қолында алаулаған.
Шетіне екі пырақ орын еткен.
Ортасында шаңырақ мекен еткен,
Бейнеленіп жұлдыз,уық ,көк аспанды
Келбеті желбіреген туымның ғажап неткен.
Айбатты сөздерінің мәні қандай,
Мағынасы,келбеті,жаны қандай.
Нұр аға танымын ойластырып,
Шәмші аға құрастырған әні қандай.
Бақытты,қадірлі болсын жанұялар,
Көбейсін, өркендесін ғұламалар.
Нұрсұлтан Әбішұлы ағамызға
Ақ батасын ұсынсын қариялар.
О,халқым,жолдас болсын Қыдыр баба.
Үйренген шыншылдыққа жолды таба,
Мемлекеттің болашағын қолға алып,
Алға шық,бірінші боп,бәйге шаба.
17
Ұлттық тәрбие көзін халқына дұрыс түсіндіріп, бағыттап отырған елбасына мың алғыс. Сол
бағытты жете меңгерген, жас қайыңдай тамырына сіңірген қазақ халқы. Ұлттық тәрбие-ұлттық рухтың ең
негізгісі әрі дем берушісі. Біліміміз де, білігіміз де бабамыздан бізге жеткен, сан ғасырлардың талқысынан
өтіп, замана сынында шыңдалып, еленіп-екшеленіп, өзіміздің қазақы тәрбиемізбен егіз қозыдай болары
күмәнсіз. Әлемде екінші Аристотель атанған Әл-Фараби ғұламамыз: «Тәрбиесіз берілген білім-қауіпті»
деген екен. Бұның бәрі ұлттық тәрбие тағылымының сарқып құяр сағасы бір екендігін көрсетеді.Сондықтан
өзге ұлтқа керексіз, қоқысқа айналған, салт-дәстүрімізге, ұлттық тәрбие тағылымына кедергі келтіруші
оғаш қылықтар мен білімсіздік,қасиетсіздік нөсерін жаудырмауымыз керек. Ал егер ондай қылық бола
қалса-ұлттық тәрбиенің ұйып тұрған қаймағын, әлемнің өмір сүрушілерін көтеруші жер анамызға
төккенмен бірдей. Сондай-ақ бұл қадірін кетіретін қарекет. Есімізді жиып, бүгінде тереземізді елу елдің
терезесімен теңестірер заманға әрекеттенгенде бұл ұтымсыз қадам. Алайда кешегі өткізген қиын қыстау
күннің ызғары, азап шеккен жүректердің түкпірінде қалады. Қазіргі дамыған, өркендеген заманда жарқ етпе
дүниелерге қызыға, бойымызға сіңіру, жармасу еліміздің ұлттық тағылымы үшін жақсылықтың нышаны
емес екендігін саналы есіміз дабыл қаға сезеріне шүбәм жоқ. Тәлімді, тәрбиелі ұлттық тағылымымызға
құрт түсіретін, болмысымызды кедейлететін, тарихымыз бен мәдениетімізді жетімсірететін іс-әрекетке
бармау жолдарын қолға алу, әрбір көкірегі ояу адамзат борышы. Ұлтымыздың салт-дәстүрі шарықтап,
тарихы мен мәдениеті асқақтасын десек, ұлттық намысымызды жасытатын, бетімізді бастыратын қарекетке
бармау жолдары үнемі шекарашы сақшыдай дайын болуы шарт. Алайда отанымызда « әттеген-ай»дейтін
жағдайлар баршылық. Ол үлкен ауру дерттен айығудың өзі бірнеше емдеу жұмыстарын талап етеді. Әрі ол
азапты болады.
Ұлттық тәрбие тағылымы үлгі тұтар үрдістер мен арнайы ұстанымдар, мақсат-мұрат, тәрбие сағаттары,
халықтық қасиеттерді насихаттаудың алтын арқауы. Осы асыл қазынамызды бабаларымыз бізге аманат
етті. Аманатқа қиянат еткен жарамас. Ол ең алдымен пенде ретіндегі, отан алдындағы үлкен
жауапкершілігіміз. Оған үлес қосу, қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмай дәріптеп, өзімізбен жас
балаша өркендеу жолына жетелеу үлкен алдымызға қойылған міндет.
Мен Қазақстан Республикасының көкірегі ояу, саналы азаматшасы ретінде қазақ халқының кешегі тарихы
мен бүгінгі мәдениеті және ұлттық болмысын дәріптеп, насихаттау жұмысына аздаған болса да үлесімді
қоссам деп бала күннен армандадым. Бала күнгі арман жетегі жетелеп, ұрпақ тәрбиесіне үлес қосар ұстаз
болдым. Әрбір күнімді ұлт тәрбиесіне, мәдениетіне арнаймын.
Мейлі, мен бір үлкен қауымға елімнің тарихын, болмысын, мәдениетін дәріптеп жатпасам да, ертеңгі алты
алаштың алтын діңгегін тәрбиелеудемін. Бала тәрбиесіне етене араласып, ұлттық тағылымның ызғарлы
емес, шуақты, нұрлы күндерін насихаттап, ел тағдырын ойлайтын нағыз ұлтжанды оқушылар
тәрбиелеудемін. Кеудемде жаным болса, елімнің өркендеуіне үлес қосудан еш талмас қанатым...
Ұлтымызда саналы тәрбиеге негізделген әдет-ғұрып, салт-дәстүр, ырымдар аз емес. Олардың қай-қайсысы
болсын, елін жақсыдан үйренуге , жаманнан жиренуге, ардан аттамауға, абыройды еншілеуге,әдептілік пен
ізгілік атаулының бәрін бойға сіңіріп, бір-біріне аса құрметпен қарауға негізделген. Сөз маржандарымен
артына қазына қалдырған бабаларымыздың ұлттық тағылымы әрдайым алып бәйтеректей бой түземек.
Халық ауыз әдебиеті үлгілері, жыраулар поэзиясы осылардың барлығы ұлттың өзекті тағылымының
ботадай көздері. Тарихы мен мәдениетінің бір тамыры.
Ұлттық тағылымның өне бойынан үлкенді сыйлау, салт-дәстүр, оның ішінде ерекше атап өтері сәлем салу
дәстүрінің ұлттық тәрбиедегі алар орны, ғибраттық мазмұны, сыйластық мәдениетінің өзектілігі,
тағылымдық қуатының ғажаптылығымен, халқымызбен бірге жасасып келе жатқан әдеп мектебінің асылы.
Бұл қылықтардың барлығы қазақылықтың үлгісі, үлкен сыйластық тауының шыңы, ақ пейіл мен адал
көңілдің, ілтипаттың бұдан өткен мәдениеті дүниеге келді дегенге дауласатындар табыла қоймас. Бұның
бәрі ұлттық тағылымның бізге берген сарқыты іспеттес. Ұлттық тағылым қағаз бетіне түскен
әріптержиыны ғана ретінде қалып қоймай, күнделікті тұрмыста қарапайым халықты тәрбиелеудің көзі. Сол
халықтың шаңырағының биік, керегесінің кең болуы осыған байланысты. Ұлттық тағылымның қағаз
жч.үзінде емес, қарапайым халық арасында іске асуы мені қуантады. Ол салт-дәстүрлер арқылы жүйеленіп
отыр.
Ал адамды өзара сыйластық пен ынтымақтастыққа, баянды бірлікке, құдайы қонағына дейін құрметтеуге,
жылағанды жұбатуға, сүрінгенді көтеруге, жетімін жебеуге, қайғысын жеңілдетуге халқымыздың ақыл-
ойының жемісінен шыққан, алтын көпірдей асыл да қымбат ғұрыптарды енгізуде халқымыздың санасы ояу,
шоқтығы биік.Ұлттық тағылым ұлтымызды имандылыққа тәрбиелеуде жиған-тергені мол, артына мирас
болып қалып отыр. Ибалық пен ұяңдық-сонау ата-бабаларымыздан қалған баға жетпес асыл қасиеттер.
Қазақ халқының сыпайылығы өзге ұлт өкілдері сұқтанарлықтай. Ал әдептілігі-ұлттық тағылымның тарихы
тереңнен екенін көрсететін жәдігерлік жауһары. Аға ұрпақ өкілдерінің, ата-ананың, өскен ортаның,
қоғамның жас буынға берер еншісі-тәрбие. Оны көк бөрідей ұмтыла бойға сіңіру мақсаты тұр. Бұл жас
18
алаштың жарқын болашағына жолдама. Оны қасықтап жинаған ұлылығымызды қорғауымыз керек.Ұлттық
тағылым негізінде мәдени игіліктерімізді бөлшектеп болсын жинастыруымыз қажет.
Сондықтан ұлтымызды, салтымызды, дінімізді жоғалтудан қорқуымыз керек. Ұлттық тәрбиені отбасынан,
ошақ қасынан, тіпті бала құрсақта жатқан кезде бойына дарыту жөн болар. Ол үшін қазақы салт-
дәстүрімізді ұмытпай, жадымызда сақтауымыздың мәні зор. Тәуелсіз елімізде ата-бабаларымыздың
қалдырған асыл мұрасын қастерлеу, қайта жаңғырту ендігі болашақ ісі, бізге берген өрлеу заманының кілті.
212 мектеп-гимназиясының
ағылшын тілі пәнінің мұғалімі
Аяғанова Дана Әзижанқызы
Қызылорда қаласы
Ойын әрекеті – бастауыш мектеп оқушыларына шетел тілін оқытудың негізі.
ХХI ғасырдың бет-бейнесі біліммен өлшенбек. Ертеңгі келер күннің бүгінгіден гөрі нұрлы болуына
ықпал етіп, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш тек білімге ғана тән. Қай елдің болсын өсіп-
өркендеуі, өркениетті дүниеде өзіндік орын алуы оның ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына
тікелей байланысты.
Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңында: «Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және
жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға
және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологиясы
мен инновациялық әдіс – тәсілдерді енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық
коммуникациялық желілерге шығу» – деп білім беру жүйесін одан әрі дамыту міндеттерін көздейміз. Бұл
міндеттерді шешу үшін мектеп ұжымдарының, әрбір мұғалімінің күнделікті ізденісі арқылы, барлық
жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа практикаға, жаңа қарым-қатынасқа өту
қажеттігі туындайды.
Егеменді еліміздің өсіп келе жатқан ұрпағын ойлы да іскер, жігерлі де батыл, өзіне-өзі сенімді,
интеллектуалдық деңгейі биік, дүниетанымы дұрыс қалыптасқан азамат етіп тәрбиелеуде мектептің алатын
орны айрықша. Мектеп қазіргі қоғамның дамуымен, әлеуметтік практикамен тығыз байланысты. Мектеп
өмірі балаға жаңа әлемнің есігін ашып беріп, рухани дүниесінің қалыптасуына негіз салады.
Қазіргі өмір талабы – оқу және тәрбие процесін түбегейлі өзгерту өзіміздің қолымызда. Еліміздің
тарихында болып жатқан әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, білім беру саласындағы жаңа бағыттар
ағылшын тілін оқытуды үнемі жетілдіруді, оқытудың ғылыми және әдістемелік деңгейін көтеру
міндеттерін жүзеге асыруды талап етуде.
Осыған орай, ағылшын тілін тілдің үш тұғырының бірі ретінде қызмет етуінің алғышарты – оның қоғамдық
өмірдің әр алуан саласында қолданылуы болып табылады. Жер шарын мекендеген мыңдаған ұлттар мен
ұлыстардың бір-бірін түсінуіне – халықаралық сипат алған ағылшын тілінің ролі зор.
Ағылшын тiлiн үйрену арқылы оқушылар бiлiм деңгейiн көтерiп, өз халқы мен басқа халықтар арасындағы
ұқсастықтар мен ерекшелiктердi ажыратуға дағдыланады. Сөйтіп, өз пiкiрi қалыптасады, түрлi елдер
мәдениетiн
үйренедi.
Тәрбиенің сан салалы, күрделі мәселелеріне терең бойлауға бастайтын, күнделікті тұрмыста кездесетін
дағдылар арқылы баланың жан дүниесіне әсер ететін білім мен тәрбиенің алғашқы баспалдағы – бастауыш
мектеп. Бастауыш саты – білім, дағды, іскерліктің қалыптасуының бастамасы болып табылады.
Еліміздегі экономикалық жағдайдың күрделілігіне қарамастан жас ұрпаққа білім беруді әлемдік деңгейге
көтеру, оларды жалпы орта білім алуға түгел қамтуға басты назар аудару жолында жасалынып жатқан
батыл қадамдар болашағымыздың жарқын, ұрпағымыздың білімді азамат болуының алғы шарты.
19
Еліміздің тәуелсіздігінің арқасында халыққа білім беру саясатының бүгінгісі мен ертеңгісі жаңа көзқарас
тұрғысынан талданды және оны реформалаудың құқықтық негізі қаланды. Атап айтқанда ел
Конститутциясынан бастау алған “Білім туралы Заң, Қазақстан Республикасы бастауыш білімінің
Мемлекеттік стандарты сияқты құжаттар.
Бұл мемлекеттік құжаттарда ұлттық мектептерде шетел тілін оқыту ісін жаңа талаптарға сай жетілдіру,
оқушылардың шетел тілінде сөйлеп, өз ойын жеткізу дағдыларын жаңа сатыға көтеруге баса назар
аударыла бастады.
Қазіргі мектептердегі жұмыстың негізгі мазмұны құрылып жатқан қоғамның жоғары құндылығы адам деп
танылып, заң жүзінде солай жарияланып, барлық педагогикалық құралдар мен жаңа технологияларды жеке
адам тәрбиесіне пайдалануға зор мән берілген. Сондай технологиялардың қатарына ойын технологиясын
жатқызуға болады.
Оқу үрдісінде ойын оқытудың әрі формасы, әрі әдісі де болып табылады, сол себепті ойын әрекеті
оқытушы мен оқушының іс-әрекетінің бірлескен, өзара байланысты технологиясының дидактикалық
категориясы ретінде де қарастырылады. Педагогтар ойын үстінде бала санасын дамыту, тәрбиелеу, оқыту
қатар жүргізіледі, оны бала белсенділікпен және асқан ыждағаттылықпен қабылдайтындықтан ойындарды
оқу үрдісінде міндетті түрде енгізу жайлы айтады.
Бастауыш мектеп жас кезеңі (6-10 жас аралығы) ең алдымен жүйелі оқу әрекетін дамытудың барынша
маңызды кезеңі болып табылатындығын атап өту қажет. Бұл жас кезеңінде балалардың бойында оқу
біліктері қалыптастырылады, сол себепті де оқу іс-әрекеті бастауыш мектеп жасындағы балалар үшін
жетекші іс-әрекеттердің бірі болып табылады.
Үстіміздегі оқу жылынан бастап барлық мектептерде ағылшын тілін бірінші сыныптан бастап оқыту қолға
алынды. Қазіргі жаһандық заманда бірінші сыныптан бастап ағылшын тілін оқыту бізге пайдалы. Ағылшын
тілі коммуникативті бағытта білім беретін пән ретінде бастауыш мектепте оқытылады. Бұл балаларды
жаңаша ойлауға үйрету, дүниеге жаңаша көзқараспен қарауға тәрбиелеумен білім беру, өмір сүріп жатқан
ортаға сәйкес тәрбие мен дағдыларын өз бойына қалыптастыру.
Оқу үрдісінде ойын оқытудың әрі формасы, әрі әдісі де болып табылады, сол себепті ойын әрекеті
оқытушы мен оқушының іс-әрекетінің бірлескен, өзара байланысты технологиясының дидактикалық
категориясы ретінде де қарастырылады. «Ойын» сөзінің этимологиясын қарастырсақ, ол «ой» деген
сөзге тікелей қатысты болып шығады, міне сол себепті де ойлану арқылы ойынның мақсатына
жетуге болатындығын байқауға болады. Сондықтан, ағылшын тілі сабағында ойын элементтерін
қолданудың маңызы зор деп есептейміз. Ойын әдісі арқылы оқыту оқушылардың пәнге деген
қызығушылығын арттырып қана қоймай, өз ойын, пікірін, көзқарасын білдіруге, екінші бір адамның
жауабын тыңдап, оны толықтыруға, жетістіктері мен кемшіліктерін айта білуге жаттығады. Егер мұғалім
ойын технологиясын жеткілікті деңгейде орындаса, яғни жақсы құрастырылып, тиімді әдістермен
ұйымдастырылса, онда ойын практикалық тәрбиелік және дамытушылық жағынан негізгі оқыту тәсілі
болып табылады.
Ұлы педагогтар, ғалымдар, әдіскерлердің еңбектерінде ойын әдісі мынадай түрде
классификацияланады: дидактикалық, грамматикалық, лексикалық, фонетикалық, рөлдік, іскерлік,
коммуникативті біліктілікті дамыту ойындары.
Ойындардың оқыту мазмұнына сәйкес түрлері:
1. Ойын – саяхаттар. Олар ертегілерге ұқсас. Олар фактілер немесе оқиғаларды бейнелейді, бірақ олар
ерекше түрде ашып көрсетіледі: қарпайым жұмбақ арқылы; қиындық – оңай жолмен, қажеттілер – қызық
жолмен беріледі.
2. Ойын – тапсырмалар. Бұл ойындардың негізін заттар мен әрекеттер, сөздік тапсырмалар құрайды.
Ойын міндеттері мен әрекеттері бір нәрсені болжауға негізделеді.
3. Ойын – болжамдар. Бұл ойындар «не болар еді?», «мен не істер едім, егер…» деген сұрақтарға
негізделеді. Ойынның дидактикалық мазмұны балаладың алдына проблемалық міндет пен ситуацияны
қоюда ерекшеленеді. Мұндай ойындар білімді нақты жағдайда ұштастыра байланыс есептерін
тағайындауды талап етеді.
4. Ойын – жұмбақтар. Жұмбақтың негізгі ерекшелігі – логикалық астарының болуында. Олар баланың ой
әрекетін белсендіреді. Жұмбақтар салыстыру, теңеу және сипаттау арқылы ұғымның қасиеттерін
ажыратуға тәрбиелейді, оқушы қиялының дамуына әсер етеді.
5. Ойын - әңгімелер. Ол мұғалімнің балалармен, балалардың мұғаліммен және балалардың балалармен
қарым-қатынасына негізделеді. Бұл қарым-қатынас ойын мазмұнында ерекше сипатқа ие болады. Ойынның
құндылығы – олар эмоционалдық түрде белсендіруге, бір сөздікке, өзара әрекет жасауға, бірлесіп ойлануға
мүмкіндік туғызады.
Танымдық іс-әрекет сипатына сәйкес ойын түрлері:
20
1. балалардың орындаушылық әрекетті талап ететін ойындар;
2. қайта жаңғырту іс-әрекетін орындауға бағытталған ойындар;
3. қайта жасау іс-әрекетін жүзеге асыруға бағытталған ойындар;
4. оқушылардың іс-әрекетін бақылауға бағытталған ойындар;
5. ізденіс іс-әрекетіне бағытталған ойындар.
Ойындардың құрылымы бойынша жіктелуі:
1. сюжеттік – рөлдік ойындар;
2. жаттығу ойындар;
3. драмалық ойындар;
4. шығармашылық ойындар;
5. әдеби-музыкалық ойындар.
Ойындардың педагогикалық мүмкіндіктеріне сәйкес жіктемесі:
1. білім беретін ойындар;
2. тәрбиелейтін ойындар;
3. дамытатын ойындар;
4. жеке тұлғаны әлеуметтендіретін ойындар;
5. диагностикалық ойындар.
Шет тілін үйрету кезінде ойын элементтерін пайдалану оқушының шет тіліне деген қызығушылығын
арттырып, жаңа тақырыпты жақсы түсінуіне әсер етеді. Ойын арқылы балалар шет тілінде жеңіл қарым-
қатынас жасай алады және ойын кезінде оқушылар шаршағандарын сезбей, әсерлене, қызыға отырып шет
тілін тез үйренеді
Сонымен ойын – ақпаратты өңдеп, меңгерудің бастауыш сынып оқушылары үшін ең тиімді жолы.
Қызықты ойын баланың сабақ оқу белсенділігін арттырады. Ойнау арқылы, балалар білімдері мен
біліктіліктерін іс-жүзінде дамытады. Ойын баланың тұлға болып қалыптасуына көмектеседі. Ойын білім
беруде өте пайдалы технологиялардың бірі болып табылады. Сонымен ойын оқу үдерісінің өзекті
мәселесіне айналды.
Ойын барысындағы негізгі тұжырымдар:
- ойын бастауыш сынып оқушысының жан-жақты дамуының негізгі құралы ретінде және оның негізгі
белсендіру түрі деп табылып, оқу үдерісі кезінде оқушылардың күшін жаттықтыратын, бағытын
анықтайтын, шет тілін үйрену үрдісін жеңілдететін дәйек болып табылды;
- ағылшын тілі сабағында бастауыш сынып оқушыларының коммуникативтік біліктілігі мен сөйлеу
дағдысын дамыту және коммуникативті ортаны қалыптастыру мен білім беру жолында жоғары
нәтижелерге жету үшін, білім берудің қазіргі тұжырымдамасына сәйкес оқу үдерісі белгілі бір жүйемен
үздіксіз жүргізілуі, сонымен қатар, тіл, психология және педагогика салалары бір-бірімен ұштастырылуы
қажеттілігі айқындалды;
- ойын арқылы оқыту әдісін теориялық тұрғыда негіздеу жалпы білім беретін орта
мектептердегі бастауыш сынып оқушыларына ағылшын тілін меңгертудің қажеттілігін арттырып,
коммуникативтік біліктілігін дамытуға септігін тигізеді;
- бастауыш мектептерде ағылшын тілі сабақтарында коммуникативтік біліктілікті дамытатын ойын
түрлерін қолданудың негізгі шарттары оқушылардың қызығушылығын арттыруға, шығармашылық
және логикалық ойлауға, берілген тапсырманы белсенді түрде орындауға мүмкіндік туғызады;
- бастауыш мектепте ағылшын тілі сабақтарында ойын арқылы оқыту әдісінің маңыздылығын
дәлелдейтін тәжірибелік-эксперименттік жұмыс нәтижелері мен ұсыныстары оқушылардың ағылшын
тілінде сөйлеу біліктілігін дамытуға жағдай жасайды
В. А. Сухомлинскийдің сөзімен айтқанда: «Ойынсыз ақыл - ойдың қалыпты дамуы да жоқ және болуы
да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған үлкен жарық терезе іспетті, ол арқылы баланың рухани
сезімін, өзін қоршаған дүние туралы ұштастырады. Білімге құмарлық пен еліктеудің маздап жанар оты»,-
деген екен. Ендеше, сыныпта және сыныптан тыс уақытта ойын технологиясын пайдаланудың нәтижесі зор
болмақ. Олай болса жас бүлдіршіндерді оқытуда
Оқы да біл,
Ойын - еңбек.
Ойна да күл,
Ойын - оқу,- деген сөзімен аяқтағым келеді.
|


url: http://emirsaba.org/sapasin-damitu-joldari.html?page=3#Қарағанды_облысы_Ақтоғай_ауданы_«Сарышаған_кентіндегі_жалпы_орта_білім_беретін_мектеп»_КММ_Қазақ_тілі_және_әдебиет_пән_мұғалімі

title: Сапасын дамыту жолдары - бет 3


url: http://emirsaba.org/sapasin-damitu-joldari.html?page=3#Ойындардың_педагогикалық_мүмкіндіктеріне_сәйкес_жіктемесі

title: Сапасын дамыту жолдары - бет 3


url: http://emirsaba.org/sapasin-damitu-joldari.html?page=3#Омарбекова_Айдана_Жангазовна___Ұлттық_тәрбие_тағылымы_Авторлық_шығарма

title: Сапасын дамыту жолдары - бет 3


title: № 212 мектеп  гимназиясының

text:
№ 212 мектеп гимназиясының
ағылшын тілі пән мұғалімі
Исаханова Гүлмаржан Аймаханқызы
Қызылорда қаласы
Ағылшын тілін үйретудің бастапқы кезеңінде диалог сөзді оқытудың негізгі әдістемесі
Әрбір мұғалім оқытудың мақсаттарын, мазмұнын, оқыту жүйесі мен тәсілдер жиынтығын білуі, білім беру,
тәрбиелеу және дамыту мүмкіндіктерін шығармашылықпен пайдалана білуі керек. Басқаша айтқанда, әрбір
мұғалім ағылшын тілін қазіргі заманғы әдістемелік теорияның деңгейінде оқыту үшін әдістемелік
шеберлікті меңгеруі тиіс. Оқу-тәрбие процесін жетілдіру қоры деп әрбір мұғалімнің өзінің пәнінің
(ағылшын тілінің) маңызын, ерекшелігін, мектептің стратегиялық міндетін шешу үшін осы мектеп пәнінің
негізіне қаланған әлеуетті білуі мен түсінуін есептеген орынды. Бұл міндетті шешу үшін ағылшын тілінің
қосатын үлесі қандай? Біріншіден, шет тілін оқытумен бірге қолымыздан келетін нәрсе - мектеп
оқушыларының бойында адам үшін қоғам мүшесі, ұжым мүшесі ретінде қажетті қарым-қатынас жасай
білуді (коммуникативтік тілдесуді) қалыптастыру. Бұл әңгімелесушіні тыңдай білу, тілдесуге кірісу, оны
қолдау және т.б. білдіреді. Екіншіден, шет тілін үйрену оқушылардың кітаппен, анықтамалық
әдебиеттермен жұмыс істей білу және т.б. тәрізді оқу дағдылары мен икемділіктерін қалыптастыруға
белгілі бір үлес қосады.
Тілдік қатынастың формасының бірі ретінде диалог сөзді меңгеру орта мектептегі шет тілдеріне оқытудың
маңызды элементі болып табылады. Соңғы уақытта көптеген мұғалімдер ауызекі тілді оқытуда белгілі бір
жетістіктерге қол жеткізуде. Алайда диалог сөзді оқыту саласында әлі көптеген шешілмеген мәселелер бар
әрі қалыптасқан практика көптеген бірқатар кемшіліктерден зардап шегуде, бұлар аталған мәселенің шет
тілдерді оқыту әдістемесінде жеткіліксіз әзірленгендігінің салдарынан орын алуда.
Диалог сөзді оқыту әңмілесушінің репликасына жауап қатуды үйретуден басталады. Мұғалім алдымен
диалогтық бірліктің түріне орай түрлендіре отырып, ынталандырушы репликалар береді, ал оқушылар
оларға жауап қату икемділіктерін меңгереді. Әдіскерлер заңды тұрғыда атап өтетініндей, диалог –
репликалардың тізбегі немесе айтылымдардың топтамасы болып табылады, бұларды әдетте екі немесе
одан да көп тұлғалардың (әңгімелесушілердің) тікелей тілдесуі жағдайында бірі екіншісін тудырады.
Диалог әңгімелесу барысын қамтамасыз ететін бірқатар икемділіктермен байланысты. Алғашқысы
әңгімелесушіні пікірін айтуға ынталандыру болып табылады.
Жауап қатудың сан алуандығы сыныпқа, олар қолданатын тілдік құралдарға, оқушылардың жеке
ерекшеліктеріне байланысты болып келеді. Мәселен, What`s his name? стимул-репликасының (фотосурет
көрсетіледі) соңынан әр түрлі жауап қату ілесуі мүмкін:
P1 – Marat Aidarovich.
P2 - His name is Marat Aidarovich.
P3 - I don`t know.
P4 - I don`t know what his name is.
Немесе мұғалімнің It`s a fine day today реплика-стимулына мынадай жауап берілуі мүмкін:
P1 – Oh, yes. It`s great.
P2 - Not very.
P3 - It sure is.
P4 - I can`t say so. It`s windy. Etc.
Бұдан әрі ынталандырушы репликаларды балалардың өздері береді, ал жолдастары оларға жауап қатады.
Оқушылар бір репликаның көмегімен стимулға қиындықсыз, жылдам қарқынмен жауап қатуға
үйренгеннен кейін, мұғалім оларға қысқа айтылымға жауап қатушы репликаны барынша кеңейтуге
болатындығын көрсетеді. Ынталандыру былайша болуы мүмкін:
-
Сұрақ, мысалы: Are you going home? Does Pete live far from school? Where are you going? You will
stay after classes, won`t you? Can you play tennis or foоtboll?
-
Бекіту, мысалы, І`m going home, ол формасы жағынан әртүрлі жауап қатуды: Why? Do you? ОK.
Let`s go togethеr.
-
Өтіну, ұсыныс, мысалы: Неlp me, please. Let`s go thеrе. Will you open thе window? Let`s play. Will you
give me your pen? Give me your реncil, please. және т.б.
22
Екінші икемділік – бұл тілдік стимулға жауап қату. Ынталандырушы реплика мен ынталандырушы жауап
қату диалогтік бірлікті құрайды. Диалогтік бірліктердің төрт типі аса кеңінен таралған.
Сұрақ-бекіту.
Are you going home? сұрағына No, I will stay at school немесе No I`m going shopping тілдік жауап қату
берілуі мүмкін.
Does Pete live far from school? сұрағына Yes, he does немесе I don`t know немесе Not very far немесе Near
the theatre жауап қатуы берілуі мүмкін.
Сұрақ-сұрақ:
Are you going home? - Why do you ask me?
Will you һеlp me? – Whаt shall I do?
Нақтылау - нақтылау:
I`m going home - So am I (I`ll stay at school)
Нақтылау - сұрақ
I`m going home - Why are you going home?
Үшінші икемділік – айтылымдарға әңгімелесудің сипатын беруге реплика-жауапты кеңейту.
Мысалы:
- Have some more fish?
- No thank you. It is very nice, but I can`t eat any more.
Диалог сөзді оқытуда қолданылатын жаттығулардың басым бөлігі тілдік жаттығулардан тұрады. Алайда,
диалогқа тән қисындастырулардағы жаңа үлгілік фразалармен бастапқы танысу тілдік жағдаяттан бөлек
өткізілуі мүмкін. Мұндай жаттығулардың мақсаты – оқушылардың жадында репликалардың арасындағы
берік байланыстарды орнықтыру, ал олар үнемі немесе көбінесе аталған диалогтік бірліктің құрамында
болады, яғни функционалдық негізде контекстік байланыстарды және репликалардың арасында
құрылымдық байланыстарды меңгерту болып табылады. Тілдік жағдаяттардан тыс репликалардың сан
алуандығын қамтамасыз етуге, репликаларды барынша кеңейтуді және тұтастыруды үйренуге, сондай-ақ
репликаларды грамматикалық және лексикалық қайта құрудағы автоматизмдерді қалыптастыруға болады.
Осыған сәйкес материалмен жұмыстың үш түрін бөліп көрсетуге болады:
1) диалогтік бірліктерді жаттап үйрену;
2)репликаларды функционалдық байланыстардың негізінде қисындастыру;
3) репликаларды грамматикалық және лексикалық қайта құру.
Жаңа диалогтік бірліктерді игеру бір-екі бірліктен тұратын қысқа диалогтарды жаттау жолымен іске
асырылады. Құрамында сәлемдесу, қаратпа сөз, әдептілік формулалары, сондай-ақ жауап репликаны
түрлендіруге жол беретін синтаксистік бірліктер бар бірліктер осылайша игеріледі:
-
Happy New Year, Ann!
-
Happy New Year, Реtеr!
-
І wish you all the best.
-
Тһе same to you.
-
Let us go to…
-
With рleasure (I am sory, but I can`t).
Диалогтік бірліктерді жаттау процесінде, оқушылардың назарын тілдің формасына шоғырландыруға
мүмкіндік бар болған жағдайда, әр түрлі репликаларға тән интонацияларды меңгеру үшін неғұрлым
қолайлы жағдай жасалады. Шағын диалогты үйренуді есту арқылы қабылдаудан бастаған дұрыс. Сонда
алынған алғашқы, ең жарқын әсер бірліктің дыбыстық формасын меңгеру үшін жақсы негіз болады; бұл
диалог үшін маңызды болып табылатын есту жадысы да дамиды. Диалогтік бірлікті есту арқылы үйрену
табиғи диалогта репликалармен операциялау шарттарын қайта жаңғыртады. Алайда, үйренілетін диалогты
есту арқылы қабылдаумен ғана шектелу дұрыс болмаған болар еді, себебі бұл жағдайда сөздердің
бұрмалануы мен дұрыс біріктірілмеуі, фразаның дұрыс бөлінбеуі мүмкін. Сондықтан да диалогты
үйретудің келесі кезеңін оны көру арқылы қабылдауға бекіткен орынды. Жазбаша мәтін диалогты үйде
қайталау үшін жақсы тірек болып табылады. Тіпті шағын диалогты еске түсірудің өзі үйренілгенді
мағынасыз түрде айтып шығу нысанында болмауы тиіс. Мұғалім жаттығуды тілдік қатынас шарттарына
жақындатуға тырыса отырып, вербальды түрде сипаттайды немесе суреттегі осыған ұқсас диалог туындауы
мүмкін жағдаятты көрсетеді. Оқушы өзін әрекет етуші тұлғаның бірі ретінде елестетуі және осы
персонаждың стилінде диалогты сахналандыра отырып әрекет етуі тиіс. Егер диалог тұлғалар бойынша
еске түсірілетін болса, онда серіктестердің әрқайсысы біресе бірінші, біресе екінші әңгімелесушінің рөлін
кезектесіп орындағаны жөн.
Қорытындылай келсек ағылшын тілін үйретудің бастапқы кезеңінде диалог сөзді оқытуды есту арқылы
есте сақтау қабілетін дамытып, көру, жазу арқылы баланың қателікке жол бермеуіне көмектессе, ал балалар
23
диалогты сахналау әдісімен көрсетер болса ағылшын тілін сөйлеуде тілдік құрылымы жақсы дамып,
ағылшын тілін үйренуде қызығушылығы арта түсер еді.
Нағима ТӨРЕБАЙҚЫЗЫ
Қ.Мұхамеджанов атындағы
№ 1 мектеп-гимназиясының математика пәні мұғалімі
Қызылорда қаласы
Виет теоремасы
Сабақ мақсаты:
1.Білімділік: Виет теоремасын тұжырымдау және дәлелдеу. Квадрат теңдеу түбірлерінің формуласын,
квадрат теңдеуді шешуде Виет теоремасын қолдана білуге дағдыландыру. Теңдеудің белгілі түбірлері
арқылы теңдеу құрастыра білуге үйрету;
2.Дамытушылық: Логикалық ойлау қабілеті мен есептеу дағдыларын жетілдіру. Ой-өрісін кеңейту,
іздемпаздыққа баулу;
3.Тәрбиелік: Оқушының пәнге қызығушылығын арттыру, шапшаңдыққа және тарихты білуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгеру.
Сабақтың әдісі: түсіндірмелі, иллюстрациялық
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, слайдтар, плакаттар, сызбалар, сөзжұмбақ.
Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру
2. Үй тапсырмасын сұрау
3. Тарихтан мағлұмат
4. Жаңа сабақты баяндау
5. Есептер шығару
6. Қорытындылау
7. Үйге тапсырма
I. Ұйымдастыру: (Оқушылардың сабаққа дайындығы, сынып тазалығы, сабақтың мақсаты)
II. Үй тапсырмасын сұрау: №273, 275 есептер ауызша тексеру, квадрат теңдеу жайлы, Әл-Хорезми
және Ф.Виет туралы ізденіп келу
III. Тарихтан мағлұмат: Квадраттық теңдеулер және оларды шешу тәсілдері өте ерте заманда белгілі
болған. Мысалы, б.з-дан екі мың жыл бұрын жер өлшеу есептері ертедегі вавилондықтарды квадраттық
теңдеуді шешуге алып келген. Ертедегі Грекияда (Пифагор, Евклид және т.б) квадраттық теңдеулерді
геометриялық тәсілмен шешетін болған.
Алгебраның атасы атанған Орта Азияның атақты математигі әл-Хорезми квадраттық теңдеулерді
алгебралық тәсілмен де, геометриялық тәсілмен де шешкен. Ол квадраттық теңдеуді шешудің жалпы
формуласы қорытылмағандықтан, теңдеуді шешудің алты түрін келтірген.
№ Әл-Хорезмидің жазуы
Қазіргі
жазылуы
1 Квадраттар түбірлерге тең
2
Квадраттар санға тең
3
Квадраттармен
сан
түбірлерге тең
4
Түбірлер санға тең
5
Квдраттар мен түбірлер
санға тең
6
Түбірлер
мен
сан
квадраттарға тең
bx
х
2
с
х
2
bx
с
х
2
с
bх
c
bx
х
2
2
x
c
bх
24
Әл-Хорезми өмір сүрген заманда қазіргідей сандар мен айнымалыларды әріппен белгілеуде, амалдар
таңбалары да болмағандықтан, есептің берілуінде, шешуін де сөзбен түсіндіріп жазған. Әл-Хорезмидің
осы түсіндірме шешімі осы күнгі формула бойынша табылған шешімге сәйкес келеді.
Қайталау сұрақтары:
1. түріндегі теңдеу қалай аталады?
2. формуласымен есептелетін сан қалай аталады?
3. Егер D>0 болса, онда квадраттық теңдеудің неше түбірі болады?
4. Егер D=0 болса, онда квадраттық теңдеудің неше түбірі болады?
5. Егер D<0 болса, онда квадраттық теңдеудің неше түбірі болады?
6. Қандай жағдайда квадраттық теңдеуді келтірілген квадраттық теңдеу деп атайды?
7. теңдеуінің коэффициенттерін атап шығыңдар.
8. Егер квадраттық теңдеуінде коэффициенттердің бірі – b не с немесе b мен с-ның екеуі де 0-ге тең
болса, мұндай теңдеулерді қалай атайды?
Сөзжұмбақ:
IV. Жаңа сабақты баяндау. ВИЕТ ТЕОРЕМАСЫ
0
2
c
bx
ах
ac
b
4
2
0
3
5
2
2
х
х
Франсуа Виет (1540-1603) – француз математигі,
алгебралық шартты белгілер жүйесін енгізген
элементар алгебраның негізін қалаушы. Ол
алғашқылардың бірі болып, сандарды әріптермен
белгілеуді енгізіп, теңдеулер теориясын едәуір
дамытқан. Теңдеу және оның түбірлерінің жалпы
қасиеттерін формуламен жазып, математиканы
қазіргі деңгейге жеткізіп, «алгебраның атасы»
атанды.
25
Теорема : Келтірілген квадраттық теңдеу түбірлерінің қосындысы қарама- қарсы таңбамен алынған
екінші коэффициентке, ал көбейтіндісі бос мүшеге тең болады:
Дәлелдеуі:
(келтірілген квадрат теңдеу)
– екінші коэффициент
– бос мүше
Теңдеудің дискриминанті:
Егер D>0, онда теңдеудің екі түбірі бар: және
Түбірлердің қосындысы:
Түбірлердің көбейтіндісі:
Сонымен,
, дәлелденді.
Бұл теореманы бірінші дәлелдеген француз математигі Француа Виет (1540-1603) болғандықтан, соның
атымен аталады.
Кейбір есептерді шешкенде Виет теоремасына кері теореманы қолданады
Теорема (кері теорема). Егер сандары үшін
шарттары орындалса, онда сандары теңдеуінің түбірлері болады. (дәлелдеуі
үйге)
1,2,3 мысалдарды түсіндіру.
V. Есептер шығару (Оқулықпен жұмыс)
№291 –ауызша, №292 (1,3,5) №294 (1,3,5,9)
VI. Қорытындылау.
«Кім жылдам?» ойыны. (Сәйкес түбірлерін тап)
1.
1, 7
2.
-1, 9
3.
-5, 7
4.
-3, -1
Виет теоремасының практикалық мәні:
1.
Квадрат теңдеудің түбірлерін тез табуға болады.
2.
Екі сан арқылы квадрат теңдеу құруға болады.
3.
Квадрат теңдеуді шешпей-ақ, оның түбірлерінің қосындысы мен көбейтіндісін табуға болады.
4.
Теңдеудің бір түбірі белгілі болса, екінші түбірін табуға болады.
5.
Түбірлердің таңбасын анықтауға болады.
VII. Үйге тапсырма: § 3 (3.1), (3.2) кері теореманы дәлелдеу
№292 (2,4,6) №294 (2,4,6,8)
Бағалау.
q
x
x
p
х
х
2
1
2
1
;
p
q
q
p
D
4
2
2
1
D
р
х
2
2
D
р
х
p
p
D
р
D
р
х
х
2
2
2
2
1
4
)
(
)
(
2
2
)
(
)
(
2
2
2
1
D
p
D
р
D
р
х
х
q
q
p
p
D
p
4
)
4
(
4
2
2
2
q
x
x
p
х
х
2
1
2
1
;
2
1
,
,
,
x
x
q
p
q
x
x
p
х
х
2
1
2
1
,
2
1
x
мен
x
0
2
q
px
х
0
35
2
2
х
х
0
3
4
2
х
х
0
7
8
2
х
х
0
9
8
2
х
х
0
2
q
px
x
26
Боранбай Лаура Насрединқызы
№212 мектеп-гимназияның
бастауыш сынып мұғалімі
Қызылорда қаласы
Қазіргі уақыт талабына сай әр бір мұғалім өз сабағын жаңаша ұйымдастырып түрлендіріп өткізуге
тырысады. Сондықтан өз тәжірибемде жаңа ақпараттық технологияны енгізуі, балалардың
қызығушылығын оятатын құралдарды кеңінен пайдаланып оқыту арқылы сабақты қызықты өткізуге
тырысамын. Сабақ беру әдісінің тиімді түрлерін пайдаланамын. Осыған байланысты математика
пәнінен өткізген сабағымды ұсынып отырмын.
Сабақтың тақырыбы: 10 көлеміндегі сандарды қайталау.
Сабақтың мақсаты:
І. +,- амалдарының мағыналарын танытып,балалардың білім дағдыларын тиянақтау, қалыптастыру
деңгейін анықтау.
II.Танымдық белсенділігін арттыру, бастапқы негізін үйрету, ой өрісін, ойлау қабілетін, математикалық
тілін дамыту.
Ш.мақсатқа жете білуге еңбек етуге,ұқыпты, таза жаза білуге тәрбиелеу.
Дамытушылығы:Балалардың тілін, ой-өрісін,логикалық ойлау қабілетін дамытып, өздігінен жұмыс істей
білуге дағдыландыру.
Сабақтың түрі:Ойын сабақ
Тәрбиелілігі: Ойын дұрыс айта білуге,шығармашылық еңбек етуге ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
Әдісі:сұрақ-жауап,практикалық тәсілдер.
Сабақтың көрнекілігі:Қарлығаш ұясындағы кіп-кішкентай балапандардың суреті, «қарлығаштар» деген
сөз жазулар,әр түрлі карточкалар,сөз жұмбақ.
Сабақтың барысы:
Билингвистикалық компаненттері*
Әрекет кезеңдері
Тәрбиешінің іс-әрекеті
Балалардың
іс-әрекеті
Мотивациялық
қозғаушы
І. Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылардың
құралдарын
түгендеп
сабаққа
назарларын аудару.
Армысың алтын күн ,
Армысың көк аспан,
Армысың достарым,
Қуанышты күн бүгін.
Біздің ұранымыз:
Кел бала, сабақ баста
Жаз,оқы,сөйле,тыңда.
Айт,зертте, тексер, сұра
Шаршама да дем алма.
Математиканы үйренсең
Көп ұғарсың сен ертең.
Бүгінгі математика сабағын ойын түрінде өтеміз.
Ой шақыру:
-Қазір жылдың қай мезгілі(қыс)
-қыстың нешінші айы (3-ші)
-қазір қай ай (ақпан)
-бір аптада неше күн бар (7)
-біз неше күн оқимыз (5)
-неше күн демаламыз (2)
Амандасу
Оқу
құралдарыy
түгендеу
Қайталау
27
Ізденуші-
ұйымдастырушы.
Жаңа сабақ
шашу ойыны:0-10-ға дейінгі сандарды шашу,сандарды
жинақтап
рет-ретімен
қойғанда
артынан
сөзшығады.( қарлығаштар.)
-Балалар қарлығаштар бізге көптеген ойын тапсырмалар
алып келіпті.Сол тапсырмаларды топқа бөлініп ойнап
көрейік.Кім көп ұпай жинаса сол топ жеңімпаз.
I.тапсырма:Санамақ
Кел санамақ санайық
Санайық та табайық
Ойын аты санамақ
10-ға дейін кідірмей
кім санайды мүдірмей
3-тілде
мүдірмей санауII.тапсырма:карточкамен
жұмыс(тарату)
1)0.1...3
2)5.6..8
4.5...7
0> Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sapasin-damitu-joldari.html?page=4#I.тапсырма:Санамақ_Кел_санамақ_санайық__Санайық_та_табайық__Ойын_аты_санамақ__10-ға_дейін_кідірмей__кім_санайды_мүдірмей__3-тілде

title: № 212 мектеп  гимназиясының


url: http://emirsaba.org/sapasin-damitu-joldari.html?page=4#V._Есептер_шығару_(Оқулықпен_жұмыс)__№291_–ауызша,_№292_(1,3,5)_№294_(1,3,5,9)___VI._Қорытындылау

title: № 212 мектеп  гимназиясының


url: http://emirsaba.org/sapasin-damitu-joldari.html?page=4#Ағылшын_тілін_үйретудің_бастапқы_кезеңінде_диалог_сөзді_оқытудың_негізгі_әдістемесі

title: № 212 мектеп  гимназиясының