title: Сабақтың тақырыбы: Педагогикалық менеджмент Жоспар Педагогикалық менеджменттің функциялары - бет 2

text:
Реттеудің нақты нысаналары мен түрлері əр алуан жəне ең бас-тысы, басқарылатын нысанның ерекшелігімен анықталады.
Сонымен, басқарудың барлық функцияларын басқарылатын нысанға ықпал етумен байланысты басқарушы еңбек түрлері ретінде елестетуге болады.
И. Третьяков осы функциялардың əрқайсысы кез келген ұйым үшін маңызды екендігін көрсетеді, сонымен бірге, жоспарлау (болжау мен бағдарламалау) басқару функциясы ретінде басқа функциялар үшін негізді қамтамасыз етеді жəне негізгі деп саналады, ал қалған функция-лар ұйымның тактикалық жəне стратегиялық жоспарларын орындауға бағдарланған. Функциялардың өзара байланысы 1-суретте көрсетілген.
А. М. Моисеев [63] білім беру мекемесі мектепті басқарудың барлық функцияларын үш үлкен топқа бөлуді ұсынады:
1. Мектептің тұрақты қызмет етуін қолдау функциялары;
2. Мектеп дамуының жəне инновациялық үдерістермен басқарудың функциялары;
3. Мектепішілік басқаруды жəне өз бетімен дамуды басқару функ-циялары.
Ақпараттық- Уəждеу- Жоспарлы-
талдау мақсаттық болжамдық
Реттеу-
түзету
Бақылау-
|
Ұйымдастырушылық-
|
диагностикалық
|
атқарушы
|
1-сурет. Мектепті басқару функцияларының өзара байланысы
(П. И. Третьяков бойынша).
Автор, өз кезегінде, мектептің тұрақты қызмет етуін қолдау мен басқарудың негізгі функцияларына келесілерді жатқызады:
– мектеп қоғамдастығында маңызды құндылықтардың, қағидат-тардың, мектептің қызмет етуі бағдарланатын ұмтылыстардың келісі-мін ұйымдастыру;
– мектепке оқушылардың жаңа контингенттерін қабылдауын ұйым-дастыру;
– мұғалімдердің жəне мектептің басқа қызметкерлерін жұмысқа қабылдауын ұйымдастыру;
– педагогикалық кадрларды белгілеу, оқу жүктемесін бөлу;
– мектеп Жарғысын, ішкі тəртіп ережелерін, оқушылар ережесін жəне білім беру мекемесінің басқа жергілікті актілерінің əзірленуін жəне жүзеге асуын ұйымдастыру;
– мектептің қызмет етуін тактикалық жəне жедел жоспарлау əрекетінің басымды бағыттарын анықтау;
– сыныптан тыс жəне мектептен тыс жұмысты тактикалық жəне жедел жоспарлау жəне тағы басқалары.
Онымен мектеп дамуының жəне инновациялық үдерістермен басқару функцияларының үлгі құрамы келесі тізіммен ұсынылған:
– жағдайдың стратегиялық талдауы жəне əлеуметтік тапсырыс өзгеруінің беталыстарын, қоғамның мектепке деген талаптарын бол-жау;
– мектептің əлеуметтік маңайындағы, білім беру саясатындағы, аймақтық білім беру жүйесіндегі өзгерістердің мониторингі;
– мектеп жетістіктерінің, білім беру үдерісінің, мектептің бар озық тəжірибесін, бəсекелес артықшылықтарының жүйелі талдауы мен бағалауы;
– мектеп қоғамдастығы мəнінің өзін-өзі анықтауын, құндылықтар жүйесінде бағдарлауын жəне басқаларын ұйымдастыру.
Мектепішілік басқарудың қызмет етуімен жəне өз бетімен дамуы-мен басқару функцияларының тобына автор білім беру мекемесімен басқарудың жүйесіне қатысты əрекеттерді енгізеді:
– мектепті басқаруға деген көкейкесті жəне болашақ талаптарды анықтау;
– басқаруға деген талаптарды өзгерту тарапынан мектептегі жəне оның қоршаған ортасындағы жағдайдың мониторингі;
– басқаруға əсер етуі мүмкін ықтимал қауіптіліктердің жəне кері факторлардың мониторингі;
– басқарушы міндеттерді шешу үшін оң мүмкіндіктердің мониторингі;
– мектепті басқарудың қолданыстағы жүйесінің жетістіктері мен артықшылықтарын талдау;
– мектепішілік басқарудың жалпы жəне жекелеп, оның барлық ішкі жүйелерінің жаңа жүйесін жобалауды ұйымдастыру;
– мектепті басқару субъектілерінің өзара əрекетін ұйымдастыру жəне үйлестіру;
– басқарушы қызмет пен ағымдық жоспарлау жəне т.б.
Білім беру жүйесін басқару функцияларының жіктелуі А. М. Нови-ковпен əзірленген [67]. Білім беру жүйесінің барлық функцияларын ол өзара байланысты екі түрге бөледі:
Халыққа білім беру қызметтерін көрсететін сыртқы, негізгі түрі;
Оның үздіксіздігін жəне дамуын қамтамасыз ететін ішкі, қосалқы
түрі.
Ол басқарудың негізгі функцияларын білім беру жүйесін жаңғыртудың негізгі қағидаттарына байланысты бөледі. Осы қағидаттар:
– (білім) сапасын,
– (білімнің) қолжетімділігін,
– (білім беру жүйесінің) тиімділігін арттыруды көздейді.
Басқару жүйесіне қатысты жалпы біріктіру, жүйе құрушы рөлін атқаратын барлық деңгейдегі білім берумен басқару органдарының негізгі, басты функцияларына сəйкес келесілер аталған:
сапамен басқару;
қолжетімділікпен басқару;
тиімділікпен басқару.
М. Новиков білім берудің сапасымен, қолжетімділігімен жəне тиімділігімен басқару басқарудың барлық басқа функционалдық ішкі жүйелерінен (басқарудың дəстүрлі түсінігінен айрықшаланғанда) тек басқарушылар ғана емес, білім үдерісінің барлық қатысушылары
– мұғалімдер, оқушылар, ата-аналар да қатысатындығымен едəуір ерекшеленетінін көрсетеді. Оның əрқайсысы өз орнында жəне өз қаражаттарымен білім беру сапасының, қолжетімділігінің жəне тиімділігінің талап етілетін жəне күтілетін деңгейіне кепілдік беруге тиіс.
Онымен басқарудың қосымша (қамтамасыз ететін) функциялары уəждеу,кадрлық,ғылыми-əдістемелік,қаржы,материалдық-техникалық, ұйымдастырушылық, нормативтік-құқықтық, ақпараттық қамтамасыз ету сияқты білім беру жүйелерінің ресурстық қамтамасыз ету логика-сында құрылымдалған. Біздің көзқарасымыз бойынша, басқару мен қамтамасыз етуді теңдестіру дұрыс емес жəне де ол басқарушы қызмет пен басқару функцияларының ерекшелігін анықтауға ықпал етпейді. Мысалы, осы жұмыста автор басқару мəселелері жөніндегі əдебиетте базалық ретінде қарастырылатын функцияларға қатысты «басқару механизмдері» жəне «басқару кезеңдері» терминдерін қолданады. Бұл басқарудың кейбір құраушыларының көпмағыналы түсіндірілуіне əкеп соғады, яғни ресурстық қамтамасыз ету: 1) қосымша (қамтамасыз ететін) функция, 2) басқару механизмі (əрі қарай қараңыз), 3) басқару кезеңі деп түсіндіріледі.
Ол білім берудің басқару модельдерін жаңғырту кезінде (көптеген «іс-шараларды») жоспарлау жəне бəрін бақылау сияқты басқарудың екі механизмін дəстүрлі пайдаланудан механизмдердің толық жиынтығына (цикліне) ауысуы маңызды екендігін көрсетеді. Бұл механизмдердің қатарына мыналарды жатқызады:
– басқарылатын білім беру жүйесінің бастапқы күйін «есеп жүргізу нүктесін» анықтау үшін қажетті ағымдағы жағдайын талдау, оған қатысты жүйенің дамуына басқарушы əсер етулер немесе əсер етпеу-лер бағаланады;
– білім беру жүйесі тəртібінің динамикасы қалай болаты-ны, ол «идеалды жағдайдан» қаншалықты алшақтанатыны неме-се жақындатылатыны жөнінде айтуға мүмкіндік беретін білім беру жүйесінің дамуын болжау;
– мақсат қою, яғни дамудың жалпы мақсаттарын, сондай-ақ білім беру жүйесінің оның даму мақсаттарына қазіргі жəне/немесе келешек жағдайына сəйкестігін көрсететін тиімділік межелерін қалыптастыру;
– кезеңдегі немесе болжанатын жағдайларда қойылған мақсаттарға жетуге немесе барынша жақындауға мүмкіндік беретін əрекеттердің, іс-шаралардың жəне басқа даму міндеттерінің жиынтығын анықтау жүргізілетін жоспарлау;
– жоспарлау нəтижесінде уəждеу, қаржы, кадрлық, ақпараттық жəне басқа ресурстарды енгізетін іс-шаралар жиынтығымен анықталған ре-сурстармен қамтамасыз ету;
– білім беру жүйесінің дамуына бақылау жүргізу, ол жоспарға сəйкес қолданылатын басқарушы əсер етулермен туындалған өзгертулерге, сондай-ақ жоспардан ауытқуларды анықтауға үнемі мониторинг өткізу арқылы жүзеге асырылады. Даму міндеттерін шешу барысы туралы жаңа ақпарат (бақылау функцияларын жүргізу нəтижесінде алынған) түскен сайын түзетуші əсер етулерін енгізу қажет болу мүмкін, бұл же-дел басқарудың мəнін құрайды;
– жүргізілген өзгертулерді талдау - білім беру жүйесімен əрі қарай басқарудың стратегиясы мен тактикасын əзірлегенде қолданылуға тиіс даму тəжірибесін жалпылау.
Менеджмент функцияларын жіктеуге деген əртүрлі көзқарастарды зерделеу функциялардың 2 тобын бөлуге мүмкіндік береді: негізгі жəне
қосалқы. Негізгі функцияларға келесілер жатады:
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
жоспарлау,

ұйымдастыру

text:
Қосалқы
функцияларды тобына келесілер енеді:
шешімдерді қабылдау функциясы,
ақпарат жəне байланыс функциясы.
Функциялардың қатаң жəне бір мағыналы бөлінуі тек абстрактілік деңгейде мəселені теориялық тұрғыдан қарастырғанда ғана мүмкін екені даусыз. Басқарудың тұтас үдерісінде менеджмент тəжірибесінде осы функциялар тығыз алмасуда. Сонымен, мысалы, қызметкерлердің еңбегін ұйымдастыру функция ретінде қызметкерлердің еңбек қызметін атқаруға уəждеуін бір уақытта жүргізуін жəне осы бақылау нəтижелерінің негізінде шешімді қабылдауын көздейді.
Я. Гольдштейн [26] МемлСТ 24525.0-80 «Өндірістік бірлестікпен жəне өнеркəсіптік кəсіпорынмен басқару» сəйкес басқарудың кезеңдері (сатылары) бойынша жалпы функциялармен қатар, қызмет аясын-да айқындалатын нақты функциялар да анықталатынын көрсетеді. МемлСТ олардың типтік құрамын ұсынады:
– өндірісті ұйымдастыру;
– технологиялық үдерістермен басқару;
– метрологиялық қамтамасыз ету;
– технологиялық бақылау жəне сынақтар;
– өнімді өткізу;
– кадрлармен жұмысты ұйымдастыру;
– еңбек жəне еңбекақыны ұйымдастыру;
– материалдық-техникалық жабдықтау;
– қаржы қызметі жəне басқалары.
Білім беру мекемесімен басқаруда жоғарыда көрсетілген 6 функ-ция осы басқару жүргізілетін қызмет саласына байланысты айқындалу мүмкін: оқу жəне тəрбие үдерістері, əдістемелік жұмыс жəне
педагогтардың біліктілігін арттыру, тəжірибелік-эксперименталдық, ғылыми-зерттеу жұмысы, білім беру мекемесінің материалдық-техникалық базасын құру жəне бекіту, т.б. Менеджменттің негізгі жəне қосалқы функцияларының мəнін қарастырамыз.
– жоспарлау субъектісін (кім жоспарлайды),
– жоспарлау кезеңін (қандай мерзімге),
– жоспарлау əдістемесін (қалай жоспарлау),
– жоспарларды келісу (қандай, кіммен жəне қандай шарттарда). Жоспарлау кезінде жиі пайда болатын мынадай проблемалардың
бірқатарын шешу қажет болады:
– дамудың тиімді нұсқаларын таңдаудың белгісіздігі, осы нұсқаларды іріктеуде уақытша жəне ресурстық шектеулер;
– бастапқы жағдайдың талдауының күрделілігі, еңсеруіне жоспар-ланатын қызмет бағытталған бар проблемалардың нақтылауы мен құрылымдауының жеткіліксіздігі;
– соңғы жағдайды (жоспарланатын нəтижені) елестету, даму
сипа-тын болжаудың қиыншылығы;
– білім үдерісінің барлық қатысушыларының қажеттіліктерін есеп-теу жəне басқалары.
Заманауи білім беру мекемесінде жүргізіліп жатқан жоспарлау міндеттің, стратегияның, саясаттың анықтауы мен тұжырымдамасын көздейді. Жоспарлаудың осы элементтері білім беру ұйымында сапа менеджмент жүйесін құрғанда, сапамен басқару үдерістерін қалыптастыруда маңызды болады.
Мектеп қызметінде
жоспарлардың келешек, жылдық жəне ағым-дағы жоспарлар сияқты негізгі түрлері бар. Стратегиялық, жедел жəне тактикалық жоспарлаудың саналы қиылысуы - білім беру мекемесі жұмысының тиімділігінің маңызды факторы. Бұл жағдайда стратегия мекеменің жəне оның қызметкерлерінің нақты қызметін көрсететін қысқа мерзімді жоспарларымен бекітіледі. Өз кезегінде, тактикалық жоспарлар нақты басқарушы əрекеттерді белгілейді.
Келешек жоспары, əдеттегіше, соңғы жылдардағы мектеп жұмысына терең талдаудың, қоғамның, білім беру жүйесінің даму беталыстарының негізінде бес жылға əзірленеді.
Жылдық жоспар, жазғы демалысты қосқанда, бүкіл оқу жы-лын қамтиды. С. М. Курганский [53] жылдық жоспарды дайындау алгоритмінде келесі кезеңдерді анықтайды:
–
мектептегі істер жағдайы, қол жеткізілген мақсаттар жəне шешілмей қалған міндеттер жөнінде ақпаратты енгізетін жоспарлауға дайындық;
–
негізгі бағыттар бойынша жоспарларды құру (жалпы біліммен қамту бойынша жұмыс, тəрбие жұмысы, педагогтардың біліктілігін арттыру, мектепішілік бақылау жəне басқалары);
–
мектеп қызметінің тараулары, бағыттары бойынша дайын-далған жобаларды үйлестіру, оларды жоспардың бірыңғай жобасына біріктіру;


title: Жоспарлау - Сабақтың тақырыбы: Педагогикалық менеджмент Жоспар Педагогикалық менеджменттің функциялары

text:
1.4.1. Жоспарлау
Жоспарлау мағынасы бойынша өнімді əрекет ету мүмкіндіктерінің мақсатты ізденісінде, сондай-ақ берілген жағдайларда осы əрекеттердің салдарын анықтауда болады. Бірақ осы мүмкіндіктердің ізденісі алдыңғы кезеңдегі жұмыстың терең, жан-жақты жəне ойластырылма-ған талдауына, қол жеткізгенді жəне жеткізе алмағанды анықтауына негізделгенде ғана тиімді болады.
Жоспарлауды бірнеше межелер бойынша жіктеуге болады, нақтылап айтқанда:
– қамту дəрежесі бойынша (жалпы жəне бөлек),
– қызмет ауқымы бойынша (стратегиялық; тактикалық, жедел),
– қызмет ету салалары бойынша (мектепке қатысты – жалпы біліммен қамту, тəрбие жұмысы, əдістемелік жұмыс жəне басқалары бойынша жұмысты жоспарлау),
– мерзімдер бойынша (қысқа-, орта-, ұзақ мерзімді),
– нұсқаулылық дəрежесі бойынша (барлық əрекеттер мен іс-шара-лар көрсетілетін қатаң жоспарлау; ойламаған жағдайлардың пайда болу мүмкіндігіне жəне олардың негізінде жоспардың жедел түзетілуіне жол берілетін икемді жоспарлау).
2-кестеде қызмет ауқымы бойынша жоспарлау түрлерінің салыс-тырмалы талдауын жүргіземіз.
Негізгі белгілері
|
|
Жоспарлау түрлері
|
|
|
Стратегиялық
|
|
Тактикалық
|
Жедел
|
Жоспарлау
|
Ұйым міндетін
|
|
Ұйым қызметін
|
Компания
|
мақсаты
|
жүзеге асыру
|
|
жетілдіру
|
қызметінің
|
|
|
|
|
беріктілігі
|
Жоспарлау
|
Басқарудың
|
|
Басқарудың
|
Басқарудың
|
субъектілері
|
жоғары
|
|
орта деңгейінің
|
төменгі
|
|
деңгейінің
|
|
менеджерлері
|
деңгейінің
|
|
менеджерлері
|
|
|
менеджерлері
|
|
Топ-
|
|
|
|
|
менеджерлері
|
|
|
|
Жоспарлау
|
Ұзақ мерзімді
|
|
Орташа мерзімді
|
Қысқа
|
мерзімдері
|
|
|
|
мерзімді
|
Қамту
|
Нұсқалардың
|
|
Нұсқалардың
|
1 нұсқа немесе
|
|
кең спектрі
|
|
шектеулі спектрі
|
балама
|
Ескерілетін фак-
|
Сыртқы ортаның
|
|
Басқа
|
Ұйымның
|
торлар
|
жаһандық
|
|
ұйымдармен
|
əлеуеті
|
|
өзгерістері
|
|
өзара əрекеттесу
|
|
|
(экономика-
|
|
|
|
|
лық, саяси жəне
|
|
|
|
|
басқа)
|
|
|
|
Менеджменттің осы функциясын жүзеге асырғанда мыналарды нақты анықтау қажет:
– жаңа оқу жылының алдында тамыз айында өтетін педагогика-лық кеңесте жылдық жоспарды бекіту.
Жоғарыда менеджмент функцияларының тығыз өзара байланы-сы туралы айтылған болатын. Жоспарлаудың бақылау (мониторинг) барысында ұйымда анықталған деректерге негізделуі даусыз. Тек сенімді жəне ең анық деректерді ғана емес, сонымен бірге білім беру ұйымының қызметін жан-жақты сипаттайтын көрсеткіштерді анықтау маңызды. Ақпаратты жинау көп жағдайларда мекеме жұмысындағы жетістіктерді анықтауға, қол жеткізілген жетістіктерді көрсету мен растауға бағытталған. Осы деректердің маңыздылығын ескеріп, олар-дың қызметкерлерді ынталандырудағы, бүкіл педагогикалық ұжым əр педагог үшін жетістік жағдайын қалыптастырудағы рөлін белгілей оты-рып, шешілмеген мəселелер туралы мəліметтердің, ұйым жұмысындағы қиындықтардың маңыздылығын атап көрсету қажет. Білім беру мекемелерінің əкімшілігі үшін ұнамсыз, сондықтан да көбінесе олар мойындамайтын осы ақпарат алдағы жұмыстың мақсаттары мен міндеттерін, оларға жету тəсілдерін анықтауға, жүзеге асырылуы білім беру мекемесінің жаңа деңгейге шығуын қамтамасыз ететін жоспар-ларды əзірлеуге мүмкіндік береді. Сапаның заманауи менеджментінде басқарудың көптеген үлгілері мен тəсілдері (сапа үйірмелері, SWOT-талдау жəне басқалары) едəуір деңгейде қиыншылықтар, шешілмеген мəселелер, жіберіліп алған мүмкіндіктер жəне т.б. туралы мəліметтерді жинауға бағытталған.
Жоспарлау үдерісі, сондай-ақ жоспарлардың өзін жүзеге асыру сияқты маңызды қызметтер ұжымда немесе жұмыс тобында бірлесе отырып жүзеге асырылса тиімді болады.
Басшының жұмыс жоспарын жасырын немесе санаулы қызметкерлермен бірге дайындау əрекеті өнімсіз жүктемелерге ғана соқтырмайды, сонымен бірге білім беру мекемесінің педагогикалық ұжымы, қызметкерлері жоспарлы құжаттарды бөгде, өздерінің кəсіби қажеттіліктері мен ұмтылыстарын əлсіз көрсетеді деп қабылдайды. Оның үстіне мұндай іс-əрекет білім беру мекемесін басқарудың ұжымдық, мемлекеттік-қоғамдық сипатымен қарама-қайшылыққа кіреді. Жұмыс тобының құрамына жұмыстың кейбір учаскелеріне жа-уап беретін мамандар (директордың тəрбие жұмысы жөніндегі орын-басары, директордың оқу жұмысы жөніндегі орынбасары, əлеуметтік педагог, психолог, мектеп кітапханашысы жəне басқалар) ғана емес, сонымен бірге ақпараттық талдау-синтетитикалық тұрғыда өңдей алатын, компьютерлік қолдану бағдарламаларымен жұмыс істейтін, мəтінді редакциялайтын жəне басқаға икемді қызметкерлерді де қосуға болады.
Білім беру мекемесінде жоспарлау функциялары оның басшы-сымен қатар, педагогтармен де іске асырылады. Сынып жетекшісі сыныптағы тəрбие жұмысының жəне ата-аналармен жұмыстың жо-спарларын əзірлейді. Нақты бір пəн мұғалімі күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауды жүргізеді, сабақ жоспарларын əзірлейді, тəжірибелік-эксперименттік, өз біліктілігін арттыру бойынша жұмыстың жоспар-ларын құрады. Осы функцияны мұғалім қалай атқаратынын зерделеу [51, 114], оқытушының жоспарлау технологиясы, көбінесе, оқушыға мақсатты əсер ету құралы ретінде қарастырылмайтынын анықтады. Мектептерде тұлғалық-бейімделген, жеке тұлғаға бағытталған оқу мен тəрбиенің тұжырымдамалары кеңінен іске асырылуына қарамастан, оқушылар жоспарлау қызметіне сирек қатыстырылады. Сонымен, жос-парлау білім беру мекемесі менеджерінің, педагогтың жəне оқушының да ерекше міндеті.
Ғалымдар жоспарлауды басқарушы ақпараттың əр түрлерін есепке алумен, ұзақ мерзімді, орта мерзімді жəне қысқа мерзімді жоспарлар-дың əзірленуімен, үдерістік, жүйелі жəне жағдайлық көзқарастарды пай-даланумен, басқару нысандарын бөлумен жəне басқаларымен жүргізуді ұсынады. Бұдан басқа, жоспарлау оқушы тұлғасының қалыптасуы мен дамуын болжауда, педагогикалық үдеріс субъектілерінің жүйелі өзара əрекетінде, жоспар алды негіздемелерде жəне əдістемелік шешімдердің нұсқалық талдауында негізделуге тиіс [51, 77 б.].
Жоспарлаудың ең күрделі жақтарының бірі – мақсат қою, яғни болашақ қызметтің мақсаттар жүйесі мен міндеттерін анықтау. Дұрыс қойылған мақсаттар олардың іске асырылуы үшін ең қажетті жəне тиімді əрекеттерді таңдауға, сол сияқты осы мақсаттар мен міндеттерге жетудің бақылауы жүргізілетін индикаторлардың шеңберін белгілеуге мүмкіндік береді. Ең бастысы, мақсаттар келесі талаптарға сəйкес болуға тиіс:
– нақтылығы мен өлшемділігі, яғни мақсаттың тұжырымдалуында сапалықпен қатар, сандық та сипаттамалар болуға тиіс. Осындай
сипаттамалардың болуы əрі қарай мақсатқа жету дəрежесінің сенімді диагностикасын іріктеуге жəне пайдалануға мүмкіндік береді;
– ұйымның əртүрлі құрылымдық бөлімшелері мақсаттарының қайшылықсыздығы мен келісімділігі. Келісімділік бөлімдер мен қызметкерлердің иерархиялық бағыныштығын ескеретіндей тік, сондай-ақ бір деңгейдегі құрылымдардың өзара əрекетінің есебіне негізделетін көлденең болуы мүмкін;
– мақсаттың белгілігі, яғни оның жүзеге асырылуының нақты уақытты параметрлерін көрсету;
– қол жетерлігі, бұл ұйым немесе оның бөлек құрылымдық бөлімшелері, сондай-ақ қызметкерлері үшін мақсаттың қолдан келетіндей болуын көздейді; мақсаттарға қол жету үшін материалдық, кадр, уақыттық ресурстардың болуы;
– икемділік. Мақсат ішкі жəне сыртқы ортаның өзгерістерін есепке алумен үнемі түзетілуі тиіс. Өз кезегінде, дұрыс жазылған мақсат кейіннен декомпозицияға жатқызылады. Декомпозиция барысында шешімі жалпы жаһандық мақсатқа қол жету шартының қызметін атқаратын жеке, нақты міндет-тер анықталады. Мақсаттар мен міндеттер арасындағы айырмашылық жиі бағдарлау белгісі бойынша да жүргізіледі: мақсат бізді не жəне қашан, ал міндет неге жəне қалай жету керектігіне бағыттайды. Осы тəсілмен «мақсаттар ағашы» құрылды. Оның арқасында ұйым қызметінің бүкіл жүйесі, əр бөлімшесінің, əр қызметкердің орны мен рөлі көріне бастайды.
Мақсат қою барысында нəтиже-мақсаттар мен құрал-мақсаттарын айыру керек. Мақсаттардың бірінші тобы білім беру мекемесі не үшін қызмет ететінін көрсетеді, – оқушылар тұлғасын дамыту, олардың құзыреттіліктерін қалыптастыру жəне т.б. Екінші топ қосалқы «қызмет ететін» сипатта болып, нəтиже-мақсаттарына жетуге көмектесетін жағдайлардан тұрады. Олар, мысалы, заманауи компьютерлік құрал-дарды, инновациялық білім беру технологияларын, басқару техноло-гияларын енгізу жəне басқалары болу мүмкін. Мақсаттардың бірінші тобын түсінбей құрал-мақсаттардың да мағынасыз екендігі даусыз: бұл жағдайда біз енгізу үшін қандай да болсын бір инновациялардың енгізуін, едəуір ресурстардың жəне қызметкерлер ұжымы күшінің аралық, өздері бойынша мағынасы аз нəтижелердің жұмсалуын байқаймыз.
Мақсаттарға сай мақсаттар-нəтижелер жəне мақсаттар-құралдар анықталуы, қалыптасуы жəне құрылуы керек. Операциялар ретінде жазылған мақсаттар мен міндеттер етістіктер-дің (мысалы, «анықтау», «қамтамасыз ету», «қисынға келтіру», «құру», «дамыту» жəне басқалары) немесе тиісінше етістіктен жасалған зат есімдердің көмегімен қалыптасады.
Достарыңызбен бөлісу: |


Күн: 11.11.2022 ж.
Топ: 4 УМ-1
Пән: Педагогика
Сабақтың тақырыбы: Педагогикалық менеджмент
Жоспар
Педагогикалық менеджменттің функциялары;
Менеджменттің басқарудағы қосалқы қызметтері.
И.П. Третьяков «Нəтижелер бойынша мектеппен басқару» кітабында басқарудың келесі функцияларын бөлді:
1. ақпараттық-талдау;
2. уəждеу-мақсаттық;
3. жоспарлы-болжамдық;
4. ұйымдастырушылық-атқарушы;
5. бақылау-диагностикалық;
6. реттеу-түзету.
Ол басқарудың функциялық буындары қызметінің салыстырмалы дербес түрлері ретінде қарастырылса да, олардың барлығы өзара бай-ланысты жəне бірыңғай басқарушы циклді құрай отырып, бірін-бірі кезең-кезеңімен ауыстыратынын көрсетті.
Ақпараттық-талдау функция үш деңгейдегі ақпарат ағысын көздейді:
– əкімшілік-басқарушы (директор, оқу-тəрбие жөніндегі орынбаса-ры, сыныптан тыс жəне мектептен тыс жұмыс жөніндегі орынбасары, əкімшілік-шаруашылық бөлімі бойынша орынбасары, диспетчер жəне басқалары);
– ұжымдық-алқалық басқару деңгей (мектеп кеңесі, педкеңес, əдістемелік кеңес, қоғамдық ұйымдар);
– оқушылардың өзін-өзі басқару деңгейі.
Ақпараттық-талдау қызметінің тиімді жүйесі П. И. Третьяковтың пікірі бойынша, біріншіден, жүйелі болуға тиіс; оның құрылуы жəне қызмет етуі кезінде мазмұнын, көлемін, дереккөздерін, ол кімге арналғанын анықтау маңызды.
Уəждеу-мақсаттық функция өзіне басқарудың бірінші кезеңі, оның шығармашылық құрамдас бөлігі болатын мақсаттың таңдауын енгізеді. Мақсаттар дереккөзі жəне пайда болу тəсілі бойынша адам-мен немесе əлеуметтік жүйемен өздігінен қалыптасатын не ішкі, егер сырттан берілсе, сыртқы болу мүмкін. Педагогикалық жүйелерде сыртқы мақсаттар ең маңызды жəне жаһандық болады, өйткені қоғаммен байланысты. Білім беру мекемесінің мақсаттық бағдарларын анықтағанда «мақсат», «міндет», «мұрат» деген ұғымдарды саралау қажет.
Уəждеу-мақсаттық функцияның негізгі міндеті келесідей: «педагогикалық ұжымның барлық мүшелері оларға жүктелген міндеттер мен жоспарға сəйкес, сондай-ақ жеке жəне ұжымдық мақсаттарға жетуде қажеттіліктері бойынша жұмысты нақты атқаруға тиіс. Мектеп менеджерлерінің басты міндеті – педагогикалық үдерістің барлық қатысушылары үшін тəсілдерді, керек-жарақты қамтамасыз ету, осы қажеттіліктерді қанағаттандыру» [104, 23 б.].
Жоспарлы-болжамдық функциясы - болжау мен идеалды жəне нақты мақсаттардың оңтайлы таңдауына, оларға қол жеткізу бағдарламаларын əзірлеуге бағытталған қызмет ретінде жоспарлау да кіреді. Жоспарлы-болжамдық функциясының жетілуі мектептің өзекті («айқайлап тұрған») мəселелерін шешуге бағытталған кешендік-мақсаттық жоспарлауды енгізуімен байланысты.
Ұйымдастырушылық-атқарушы функция – білім беру мекемесінің жұмыс сапасына тікелей əсер ететін ерекше кезең.
Жоспарланғанды жүзеге асыру үшін көзделгенді атқаратын адам-дарды белгілеу, яғни басқару субъектілерін атау, əр субъект нені атқару керектігін тұжырымдау қажет, басқалай айтқанда, оның функционал-дық міндеттерін анықтау керек.
Автор осы функцияның жүзеге асыруының тиміділігін арттыруы-ның негізгі бағыттарына келесілерді жатқызады:
– қызметті ұйымдастыруға жеке-бағдарлық көзқарастарды жүзеге асыру;
– мектеп басшыларымен жəне педагогикалық ұжым мүшелерімен басқару аппаратының ішінде функционалдық міндеттерді ғылыми жəне тəжірибелік негіздемелік бөлу;
– еңбекті тиімді ұйымдастыру;
– мектепішілік басқарудың қатыстық автономдық жүйелерін қалыптастыру.
Бақылау-диагностикалық функция немесе мектепішілік бақылау
– «диагностикалық негізде мектептің оқу-тəрбие жұмысының бүкіл жүйесінің қызмет етуі мен дамуының жалпы мемлекеттік талаптарға (нормативтерге) сəйкестігін анықтау бойынша қоғамдық ұйымдардың өкілдерімен бірге басшылардың қызмет түрі» [104, 25 б.].
Мектепішілік басқарудың бақылау-диагностикалық функциясы дербес жағдайларында, мектепке көптеген құқықтар мен өкілеттілік-терді бергенде, демек оның жауапкершілігін арттырғанда мұғалім мен оқушының қызметін ынталандыру мақсаттарында бұрынғыдан да айрықша орын алуға тиіс.
Бірінші тараптан, мектеп дамытушы жəне дамушы жүйе ретінде, үнемі мектепішілік бақылауды (өзіндік бақылауды) жүргізеді, бірақ, екінші тараптан, оқушылардың білімдерінің, ептіліктерінің, дағдыларының жəне тəрбиелілік деңгейінің бірыңғай мемлекеттік базистік деңгейін қамтамасыз ету үшін, мемлекеттік-қоғамдық сараптамаға да жатқызылады.
Реттеу-түзету функциясы, яғни педагогикалық жүйені басқару үрдісінде бағдарланған деңгейде қолдау үшін жедел тəсілдер, құралдар мен əсер етулердің көмегімен түзетулерді енгізу жөніндегі қызмет.
Достарыңызбен бөлісу: |


ДНҚ молекулалық құрылысының принцптері: нуклеотидтердің комплементарлылығы. Модельдеу «ДНҚ молекуласын құру»
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
9.4.1.2 - ДНҚ молекуласының қос шиыршықты құрылымын сипаттау
9.4.1.3 - ДНҚ-ны құрылымдық қағидалары негізінде үлгілеу
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: ДНҚ-ны құрылымдық қағидалары негізінде үлгілеуді біледі.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
І.Ұйымдастыру кезеңі: а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Жаттығу жасайды.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау және дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.


title: ДНҚ молекулалық құрылысының принцптері: нуклеотидтердің комплементарлылығы


Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Нуклеотид құрамбөліктерін сипаттайды.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Оқулықта берілген тапсырманы орындатады
|
1. Моделдеу.
ДНҚ-ның комплементарлы тізбегін аяқтап, сызбасын сызады.
А) АТТГЦГГЦТ;
Ә) ЦГТТАГАЦТ;
Б) ГЦАТГГЦЦА;
В) ТТГАЦГЦТА;
Г) ТЦАГАТАЦГ.
|
Дискриптор:
Жалпы балл-3
1. Тапсырмаларды орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері
|
|
Талдау айдарындағы тапсырманы орындатады
|
1.Нақты ДНҚ молекуласындағы азотты негіз типінің біреуінің паызы (℅) белгілі жағдай моделін жасайды.Қалған барлық негіздердің пайызын есептеуге болама? Егер:
А) А-42
Ә) Т-28
Б) Ц-36
В) Г-12
Г) Г-8
|
Дискриптор:
Жалпы балл-3
1. Берілген тапсырммаға модель құрастырады.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі


title: «Еркін микрофон» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні

text:
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні

text:
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Жаттығу жасайды.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау және дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1. Жасушалық цикл дегеніміз не?
2. Ол қандай негізгі екі кезеңнен тұрады?
3. Интерфаза дегеніміз не?
4. Интерфазада қандай басты құбылыс жүреді?
5. Жасуша митоз арқылы бөлінген кезде хромосома саны өзгере ме?
|
|


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Жасушалық цикилдің 2 кезеңге бөлінуін сипаттайды.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Білу, түсіну және қолдану айдарындағы тапсырмаларды орындатады
|
1.Интерфаза дегніміз не?
2. Интерфаза сатыларының реті қандай? Олардың арасында қандай айырмашылық бар?
3. Интерфазаад жүретін үдірістер, оның кезеңдері арасындағы байланысты анықтайды.
4. Жасушалық цикл және ондағы интерфазаның маңызын түсіндіреді.
Дискриптор:
Жалпы-3 балл
1. Тапсырманы орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Талдау және синтез айдарындағы тапсырмаларды орындатады
|
1. G1- кезеңде жүретін үдерістерді талдайды.
2. Интерфазаның әрбір кезеңінде жүретін оқиғаларды сызба түрінде бейнелейді..
3. Интерфаза кезеңдерінің қайсысы ең маңызды және неге олай екенін талқылайды.
4. S-кезең рөлін бағалайды. Ол болмаса тіршілік жалғаспайтынын дәлелдейді.
|
Дискриптор:
Жалпы-3 балл
1. Мәліметтерді талдайды
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: «Бір ауыз сөз» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні

text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=15#Митоз._Митоз_фазалары._Зертханалық_жұмыс_«Пияз_тамыр_ұшындағы_жасушалардан_митозды_зерттеу»


text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Жаттығу жасайды.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау және дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Митоз дегеніміз не?
2.Митоз кезінде жас жасушаларда хромомома санына не болады?
3. Өсімдіктер мен жасушаларда митоз арқылы қандай жасушалар бөлінеді?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=16#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру_Мақсаты


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Митоздың фазаларын сипаттайды.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Білу, түсіну және қолдану айдарындағы тапсырмаларды орындатады
|
1. Митоз дегеніміз не? Жануар жасушасындағы митозды сипаттап түсіндіреді.
2.Митоз нәтижелері дегенді қалай түсінесіңдер?
3. Профаза мен телофазаны салыстырады.
4. Суретті қарап, митоз фазаларын анықтайды.
|
Дискриптор:
1.Тапсырманы түсіндіреді.
2. Суреттегі фазаларды анықтайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Талдау және синтез айдарындағы тапсырмаларды орындатады
|
1. Неліктен телофазаны «керісінше профаза» деп атау себептері туралы пікірлерін айтады.
2. Метофаза және анафаза үдерістерін талдайды.Айырмашылықтарын көрсетеді.
3.Хромосома құрылысы мен пішінін талдау үшін неліктен метофазаны фотоматериалдарын пайдаланады?
4. №8 зертханалық жұмыс «Пияз тамырұшындағы жасушалардан митозды зерттеу».
|
1. Тапсырмаға талдау жүргізеді.
2. «Митоз сатыларындағы оқиғалар реті» деген тақырыпқа эссе жазады.
3. Оқулықта берілген зертханалық жұмысты орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=18#Қысқамерзімді_жоспар_№7-сабақ_Сабақтың_тақырыбы:_«Мейоз._Мейоз_фазалары._Мейоз_бен_митозды_салыстыру._Модельдеу_«Митоз_кезеңдерңн_зерттеу».


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=18#Мейоз._Мейоз_фазалары._Мейоз_бен_митозды_салыстыру._Модельдеу_«Митоз_кезеңдерңн_зерттеу».


text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
ДК экраны
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Мейоз дегеніміз не?
2. Ол қандай негізгі екі сатыдан тұрады?
3. Гамета , зигота дегеніміз не?
4. Оларда қандай хромосома жиынтығы бар?
5. Мейоз арқылы бөлінген кезде хромосома мөлшері қалай өзгереді?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=19#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру_Мақсаты


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Мейоз үдерісіне сиаттама береді.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы тапсырмаларды орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Мейоз арқылы түзілген жасушалардағы хромосома жиынтығы неге өзгеретінін түсіндіреді. Қанша еншілес жасуша түзіледі?
2. Мейоз фазаларының реті қандай? Қандай фаза ең ұзақ?
3. Гомологиялық хромосомалар және коньюгация мен кроссинговер үдерістері арасындағы байланысты анықтайды.
4. І және ІІ анафазаны салыстырады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2- тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. І мейоз фазаларын талдайды. Оның түбегейлі айырмашылықтары қандай?
2. «Мейоз фазалары» деген сызба сызады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырмаларды орындайды.
2. Сұлбаны дәптерге сызып алады.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Қысқамерзімді жоспар - Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні

text:
Бөлім:
|
Жасушалық цикл
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Мейоз. Мейоз фазалары. Мейоз бен митозды салыстыру.
Модельдеу «Митоз кезеңдерңн зерттеу».
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.2.2.3 - мейоз кезеңдерін сипаттау;
9.2.2.4 - митоз және мейоз үдерістерін салыстыру
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін:
Білім алушылар митоз бен мейоз үдерістерін салыстыра біледі.
Көпшілік оқушылақ үшін:
Модельдеуді біледі.
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=22#Мейоз._Мейоз_фазалары._Мейоз_бен_митозды_салыстыру._Модельдеу_«Митоз_кезеңдерңн_зерттеу».


text:
І.Ұйымдастыру кезеңі: а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Конюгация дегеніміз не?
2. Редукциялық бөліну деген не?
3. Гаплоидтық және диплоидтық ұғымдарына сипаттама беріңдер?


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады. Оқулықтағы сызбаны сызып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Митоз бен мейоздың айырмашылықтарын сипаттайды.
|
Видеоролик
|
|
Тапсырмалар айдарындағы тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. 3. Митоз бен мейоздың салыстырмалы сипаттамасын түсіндіреді.
|
Дескриптор: Жалпы - 6 балл
1. Тапсырманы анықтап, сипаттайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
|
Тапсырмалар айдарындағы тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1.Модельдеу «Мейоз фазаларын зерттеу».
1.Мейоз фазаларын қарайды.
2.Мейоздың І және ІІ бөлінуінде профаза, метофаза, анафаза және телефаза арасындағы айырмашылықтарға назар аударады.
3.Хромосома мен хроматидке не болады?
4.Қандай фазада байқалады:
а) конъюгация және коссинговер;
ә) екі гаплоидты жасушалардың түзілуі;
б) төрт гаплоидты жасушалардың түзілуі;
в) центромералардың ажырауы және жасуша полюстеріне жас хромотидалардың таралуы.
|
Дескриптор: Жалпы - 6 балл
1.Тапсырманы орындайды.
2.Модельдеуді орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


text:
Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні
жүктеу/скачать
6,93 Mb.
бет
26/64
Дата
10.11.2022
өлшемі
6,93 Mb.
#49045
түрі
Сабақ
1
...
22
23
24
25
26
27
28
29
...
64
Байланысты:
Эссе жазу 7 сабак
Бұл бет үшін навигация:
Бөлім: 9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
Мендель ашқан белгілердің тұқымқуалаузаңдылықтары. Тұқымқуалаушылықты зерттеудің гибридологиялық әдісі.
Барлық оқушылар үшін
Қысқ
амерз
імді жоспар
№
9-сабақ
Сабақтың тақырыбы: «Мендель ашқан белгілердің тұқымқуалаузаңдылықтары. Тұқымқуалаушылықты зерттеудің гибридологиялық әдісі.».
Бөлім:
9.3D Тұқым қуалаушылық
пен өзгергіштік заңдылықтары
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Мендель ашқан белгілердің тұқымқуалаузаңдылықтары. Тұқымқуалаушылықты зерттеудің гибридологиялық әдісі.
Оқу бағдарламасына
сәйкес оқу мақсаты
9.2.4.1 - генетиканың дамуы мен қалыптасуындағы Мендель
зерттеулерінің рөлін бағалау
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін:
Білім алушылар генетиканың
пайда болуын біледі
Көпшілік оқушылар үшін:
Мендель тәжірибелерін түсіндіре алады.
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық
және сын тұрғысынан ойлауы
,
функционалдық сауаттылығы
, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады.
Сонымен қатар өмір бойы оқуға
,
еңбеу етуге
, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
жүктеу/скачать
6,93 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
...
22
23
24
25
26
27
28
29
...
64
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=26#Мендель_ашқан_белгілердің_тұқымқуалаузаңдылықтары._Тұқымқуалаушылықты_зерттеудің_гибридологиялық_әдісі.


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1. Хромосомалар жыныстық жолмен көбейетін ағза жасушаларына қалай түседі?
2. Ұрықтану барысында ағза ата-анасынан қанша пайыз тұқым қуалау белгілерін алады?
3. Өздігінен тозаңдану дегеніміз не?
4. Өздігінен тозаңданатын түрлерде тозаңдану жүре ме?
5.Партеногенез дегеніміз не?
6.Партогенез барысында ағза әкесі мен анасынан қанша пайыз тұқым қуалау белгілерін алады?
|
|


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады. Оқулықтағы сызбаны сызып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Генетиканың пайда болуын сипаттайды.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Қандай белгі доминантты, қайсысы рецесивті деп аталады? Неге?
2. Зерттеу нысаны ретінде бұршақтың артықшылықтары мен Мендель тәжірибелері арасындағы байланысты анықтайды.
3. Біркелкілік заңы мен ажырау заңын салыстырады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
1. Тапсырманы оындайды.
|
ДК экраны
7-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Мендель тәжірибелерінің кезеңдері мен олардың нәтижелерін талдайды.
2. Г.Мендель бірінші және екінші ұрпақ буындарын алу үшін ата-ана ретінде қандай ағзаны қолданғанын сызба түрінде бейнелейді.
3.Будандастыру сызбасын жасайды. Таңбаларды пайдаланып, бірінші ұрпақ будандарында түзілген гаметаларды, олардың ұрықтану үдерістерін белгілейді. 75 сары дарадан бірдей әріптік белгілеулер АА алынады ма?
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы талдайды.
2. Сызба жасайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: «Аяқталмаған сөйлем» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні

text:
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
- сабақтан соң маған........келді
- бүгін маған..........сәті түсті.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- менің түсінгенім.....
- енді мен......аламын.
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Қалыптастырушы бағалау - Сабақтың тақырыбы: Педагогтің аты-жөні: Нұрмағамбетова Ғ. Б күні

text:
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
Эссе мен шығарманың айырмашылығы
Эссе
Шығарма
Анықтамасы
Эссе дегеніміз (фр. тіл. essai -тәжірбие, лат.т. exagium – құрау ) – философиялық, әдеби, тарихи, публицистикалық, әлеуметтану, саяси және тағы басқа саладағы ғылыми емес, автордың жеке көзқарасын білдіретін прозалық мәтін.
Шығарма – оқушының туған халқының әдебиетінен алған білімін өз ойымен, дүниетанымдық көзқарасымен еркін ұштастыра отырып баяндайтын шығармашылық төл еңбегі. Оқушыдан көркем шығарманы өзіндік ой-пікірі, көзқарасы тұрғысында терең талдап пайымдауы, әсерлі, көркем тілмен жүйелі баяндауы талап етіледі.
Эссе – еркін композициялық құрылымға негізделген немесе көркем-публицистикалық жанрдың бір түрі
Шығарма – белгілі бір берілген тақырыпқа арналған, міндетті құрылымнан тұратын, тек пәндік білімге бағытталған шығармашылық жұмыс.
Эссе қатаң түрде жоспарға негізделуі міндетті емес.
Шығармада жоспарды жазу міндетті.
Эссе жеке көзқарас, сараптама, дәлелдемелерге негізделеді.
Шығарма формасы оның түріне байланысты, көбінесе көркем мәтінді талдауға негізделеді.
Эссенің мақсаты – эссе жазушының өзіндік көзқарасын, сыни ойын жетілдіру, ұстанымын дәлелді бекіту үшін жан-жақты білім алып, ақпараттық қарулану, тақырыпты ашуда метатанымдық білігін тиімді қолдану, шығармашылық қабілетін шыңдау, ой жүйелілігін реттеу, жазу түрлеріне қарай жазу тәсілдерін таңдай біліп, эссе түріне қарай жазу стилін сақтау, ой жүйесінің бірізділігін сақтауда сөз оралымдарын тиімді қолдану, шығармашыл жазбаларда сөздік қорының байлығын дамыту, талдау жұмыстарында қажетті термин сөздерді тиімді қолдану.
Шығарманың мақсаты – жазылым тілін дамыту, логикалық ойлауды дамыту, шығармашылык, қиялды, нақты нәрсені еркін, қызықты түрде беруге ұластыру, әдебиетті іштей түсіне отырып, оның мәні мен құдіретті орнын өз дүниесінде көркемдеп бере алу.


text:
Бөлім:
|
9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Тұқымқуалаушылық заңдылықтарының цитологиялық негіздері. Гаметалар тазалығы және оның цитологиялық негіздемесі. Моногибридті және дигибридті будандастыру. Басымдылық заңы. Ажырау заңы.
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.2.4.2 - моногибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару;
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін:
Білім алушылар тұқымқуалаудың генетикалық заңдарының цитологиялық негіздерінбіледі
Көпшілік оқушылар үшін:
Басымдылық заңын сипаттай алады.
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=30#Тұқымқуалаушылық_заңдылықтарының_цитологиялық_негіздері._Гаметалар_тазалығы_және_оның_цитологиялық_негіздемесі._Моногибридті_және_дигибридті_будандастыру._Басымдылық_заңы._Ажырау_заңы.


text:
І.Ұйымдастыру кезеңі: а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен .таныстырады.
1. «Ген-хромосома» түсініктері қалай сәйкестендіріледі?
2. Гомологты хромосомалар дегеніміз не?
3. Хромосомалардың диплоидты және гаплоидты жиынтығы дегеніміз не?
4. Олардың қайсысы зиготада, ал қайсысы гаметада болады?


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады. Оқулықтағы сызбаны сызып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Басымдылық заңын сипаттайды.
|
Видеоролик
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Мендель тәжірибелерінің барысын және сызбасын түсіндіреді.
2. Бірінші ұрпақбудандары-сары гетерозигтадан ұрпақта қайтадан жасыл дара пайда болатынын түсіндіреді.
3. Жасуша мен ағза ішіндегі «басымдылық заңы» және «аллельді гендердің жұмысы» арасындағы байланысты анықтайды.
4. «Біркелкілік» заңы мен «ажырау» заңының цитологиялық негіздерін салыстырады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Пеннет торын қолданылуын және пайда болу тарихын сипаттайды.
2. Будан ұрпақ ішіндегі аллельді гендер әрекетін, олардың гаметаға түсуін сызба түрінде бейнелейді. Кейін ұрықтану үдерісінде зиготаның қалыптасуына және әрі қарай түзілген ағзаларда қызмет етуін көрсетеді.
3. Ажырау заңының өзінің цитологиялық негіздері бар екенін мысалдар келтіріп дәлелдейді.
4. Тышқанның сұр түсі ақ түсінен басым болатын жағдайды талқылайды. Келесі шағылыстыруларда қандай ұрпақ күтуге болады:
1) гетерозиготалы сұр аналық пен гомозиготалы ақ ататлық;
2) ақ ата-ана;
3) сұр ата-ана, олардың біреуі-гомозигота, ал басқасы-гетерозигота.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тордын пайдалануын түсіндіреді.
2.Тапсырмаларды дәлелдеп, талдайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
Бөлім:
|
9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Тұқымқуалаушылық заңдылықтарының цитологиялық негіздері. Гаметалар тазалығы және оның цитологиялық негіздемесі. Моногибридті және дигибридті будандастыру. Басымдылық заңы. Ажырау заңы.
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.2.4.2 - моногибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару;
9.2.4.3 - дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін:
Білім алушылар дигибридті будандастыруды сипаттай алады.
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=34#Тұқымқуалаушылық_заңдылықтарының_цитологиялық_негіздері._Гаметалар_тазалығы_және_оның_цитологиялық_негіздемесі._Моногибридті_және_дигибридті_будандастыру._Басымдылық_заңы._Ажырау_заңы.


text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып реттілігін қадағалау.
2.Топ ережесін еске түсіру.
3.Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты:Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау:Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау. және дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Г.Мендельдің қандай заңдарын білесіңдер?
2. Моногибридті будандастыру кезінде алллельді гендер қайда орналасады?
3. Неге бірінші ұрпақта біркелкілік, ал екінші ұрпақта 3:1 арақатынасында белгілердің ажырауы жүреді?


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Дигибридті будадастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдейді.
|
Видеоролик
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Дигибртдті будандастыру сыхбасын түсіндіреді. Дигибридті будандастыру кезінде гаметаларда қанша ген бар?
2. Дигибридті будандастыру кезінде ағза жасушаларындағы аллельдерді белгілейтін сонша ген не үшін керек екенін түсіндіреді.
3.Дигибритті ағзада тек бір белгінің екі аллельді генін, мысалы, тк түсі немесе пішінін тасымалдайтын гамета түзілуі мүмін емес. Себебтерін атаайды. Мысалы, АА немесе ВВ?
4. Дигибридті будандастыру кезінде неше генотиптік және фенотиптік ағзалар тобы болуы мүмкін?
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тапсырманы сипаттап түсіндіреді.
|
ДК экраны
7-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Мейоз кезінде хромосомалардың таралуы-комбинативтік өзгергіштің бір себебі деп атайтынын талқылайды.
2. Берілген есептерді талқылап, шығарады.
Егер адамның бүйра шашы тік шашынан, ал қара түсі ашық түстен басым болса, келесі ұрпақ қандай болуы ықтимал?
1)Әкесі-дигетерозиготалы, қара бұйра шашты, анасы –рецессивті дигоиозигота.
2) Әкесі-ашық түсті, бұйра шаш гені бойынша гетерозиготалы, ал анасы-қара, тік шашты гомозигота.
3) Әкесі-екі ген бойынша да гомозиготалы, бұл кезде оның шашы сары әрі бұйра, ал анасы-дигетерозигота.
4) Әкесі-рецесивті дигомозигота, ал анасы-дигетерозигота.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы орындайды.
2.Берілген есептерді шығарады.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
Бөлім:
|
9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Аллельді гендердің әрекеттесуі: толық және толымсыз. Доминанттылық белгілердің пайда болуы. Талдаушы шағылыстыру ұғымы мен оның практикалық маңызы.
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.2.4.4 - толық және толымсыз доминаттылықты салыстыру;
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін:
Білім алушылар толық және толымсыз доминаттылықты салыстыра алады.
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=38#Аллельді_гендердің_әрекеттесуі:_толық_және_толымсыз._Доминанттылық_белгілердің_пайда_болуы._Талдаушы_шағылыстыру_ұғымы_мен_оның_практикалық_маңызы.


text:
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1.Сары бұршақ өсімдігінң генотипін анықтауға бола ма?
2. Аллелді гендердің өзара әрекеттесуі дегеніміз не?
3. Доминаттылықтың қандай типтері бар?
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
|


text:
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=3#Бұлшық_еттің_жұмысы._Демонстрация_«_Негізгі_бұлшық_еттердің_жұмысын_өзіндік_бақылау,_иық_белдеуінің_қол_қозғалысындағы_рөлі._Бұлшық_ет_қозғалысын_реттеу»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=3#Зертханалық_жұмыс_«Статикалық_және_динамикалық_жұмыс_кезіндегі_бұлшық_еттің_қажуын_зерттеу».


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=3#Зертханалық_жұмыс_«Статикалық_және_динамикалық_жұмыс_кезіндегі_бұлшық_еттің_қажуын_зерттеу».».


Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1Толық доминаттылықты сипатайды.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеороик тамашалау
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1.Толық және толымсыз доминанттылық кезінде бірінші ұрпақта будандары біркелкі екеінін түсіндіреді. Бірақ олардың фенотипі бойынша бірден доминаттылық типі туралы қорытынды жасауға болады.
2. Фенотипі бойынша да, генотипі бойынша да F2-дегі доминаттылық типі мен сандық арақатынас арасындағы байланысты анықтайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Берілген тапсырмаларды орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. 3:1 немесе 1:2:1 арақатынасына қарағанда басқа сандық арақатынас болуы мүмкін бе? Талқылайды.
2. ХХ ғасырдың басында ғалымдар барлық белгіні «мендельдік» және « мендельдік емес» деп бөлу рөлін бағалайды.
3. Терминологияны білуге арналған типтік есептермен танысады.
Моногибридті будандастыруға типтік есептер, толық доминанттылық.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы бағалап, рөлін бағалайды.
2. Оқулықта берілген есептерді шығарады.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету»


text:
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
- сабақтан соң маған........келді
- бүгін маған..........сәті түсті.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- менің түсінгенім.....
- енді мен......аламын.
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


text:
Бөлім:
|
9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Аллельді гендердің әрекеттесуі: толық және толымсыз. Доминанттылық белгілердің пайда болуы. Талдаушы шағылыстыру ұғымы мен оның практикалық маңызы.
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.2.4.4 - толық және толымсыз доминаттылықты салыстыру;
9.2.4.5 - талдаушы будандастырудың маңыздылығын бағалау
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін:
Білім алушылар доминанттылық белгілердің пайда болуын түсіндіре алады,
Көпшілік оқушылар үшін:
Талдаушы будандастыруды түсінеді.
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=42#Аллельді_гендердің_әрекеттесуі:_толық_және_толымсыз._Доминанттылық_белгілердің_пайда_болуы._Талдаушы_шағылыстыру_ұғымы_мен_оның_практикалық_маңызы.


text:
І.Ұйымдастыру кезеңі: а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Толық доминатталыхқ ұғымына сипаттама бер.
2. Талдаушы будандастыру деген не?
3. Доминатты және рецессивті гомозиготаларға түсініктеме бер.


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Толымсыз доминаттылықты сипаттайды.
|
Презентация
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1.Талдаушы будандастыру дегеніміз не? Неге олай атайды? Оны не үшін жүргізу керек?
2. Ауылшаруашылығы практикасындағы талдаушы шағылыстыру маңызын түсінесіңдер.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тапсырмаларды орындайды
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Сиыр табанынан рецессивті мүйізсіздік белгісінің немесе тұяқ деформациясының доминантты белгісінің қайтысынан оңай аралығуға болады? Пікірлерін айтады.
2. толық және толымсыз оминаттылық-гендердің аллельдіі әрекеттесуінің бірден-бір әдісі деп есептейсіңдерме? Жауаптарын негіздейді.
3. Дигибридті будандастыруға арналған есептермен танысып, оларды шығарады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тапсырмаларды орындап талдау жүргізеді.
2.Оқулықта берілген есептерді шығарады.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


text:
Бөлім:
|
9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сыныбы:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі. Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм.
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.2.4.6 - жынысты анықтау теориясын сипаттау;
9.2.4.7 - жынысты анықтау кезінде хромосомалардың рөлін түсіндіретін сызба жасау
|
Сабақтың мақсаты:
|
Барлық оқушылар үшін:
Жынысты анықтау механизімін үйренеді.
Көпшілік оқушылар үшін:
Жыныс хромосомалары мен аутосомаларды зерттей алады.
Кейбір оқушылар үшін:
Гемофилия және дальтонизімді біледі.
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=46#Жыныс_генетикасы._Жынысты_анықтаудың_генетикалық_механизмі._Жыныспен_тіркесіп_тұқымқуалау._Гемофилия_және_дальтонизм.


text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
ДК экраны
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Гүлінде аталығымен аналығы бар өсімдік ағзасында жыныс бола ма?
2. Жыныссыз ағзаларға, қосжынысты –гермофорд ағзалар мен даражынысты ағзаларға мысалдар келтіріңдер.
3.Адамда неше хромосома бар?
4. Жыныстық хромосоманың қандай екі түрі бар?
5. Әкесінен ұлына қандай хромосома беріледі?
6. Ү-хромосоманы ұл бала кімннен алады?
7. Х-хромосоманы қыз бала кімнен алады?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=47#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру_Мақсаты


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Жынысты анықтау механизімдерін бөліп сипаттайды.
|
Тақырыпқа байланысты интернет көздерін пайдаланып видеоролик көру.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Аутосома және жыныстық хромосомалар дегеніміз не? Адамда олар қанша болады?
2. «Жынысты алдын ала фенотиптік және генотиптік жолмен анықтау дегенді қалай түсінесінетінін сипаттайды.
3. Адамның хромосома жиынтығы мен жынысы араасындағы байланысты анықтайды.
4. Адамзатта шамалы 1:1 арақатынаста әртүрлі жыныстардың қалыптасуы қалаай жүретінін сипаттайды.
5. Әкесінен балаларына берілмейтін генетикалық ауруларды түсіндіреді.
«Тасымалдаушы әйел» деген терминді қалай түсінеді сипаттайды.
6.Жыныспен тіркескен белгілердің тұқым қуалауы мен мейоз және ұрықтану кезінде Х-хромосома әрекеті арасындағы байланысты анықтайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тапсырманы орындайды.
2.Сұрақтарға жауап береді.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Әртүрлі ағзалардағы: адам, дрозофила, кене, көбелек, құс, қолтырауындағы жынысты генотиптік анықту үдерісін сызба түрінде бейнелейді.
2.Адам ағзасында жыныс генетикалық тұрғыда әкесі арқылы анықталатынын мысалмен дәлелдейді.
3. Гетерезиготалы әйелдердегі Х-хромосомада болатын рецессивті белгілердің ұлдар менқыздарына берілуін сызба түрінде сызады.
4. Х-хромосомада болатын белгіні әкесінен алуға болмайтынын мысалдар арқылы дәлелдейді.
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Кестені толтырады
2. Талдау жасап айырмашылықтарын анықтайды.
3. Сызба сызады.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Жаттығу жасайды.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау және дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1. Бұлшық етерді қалай жіктейді?
2. Ада ағзасында қанша бұлшық ет бар?
3.Бұлшық еттің құрылысын сипаттап бер.
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
|


text:
9.3D Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Адам қан топтарының тұқымқуалау заңдылықтары. Резус-фактор.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
9.2.4.8 - адамның қан тобының тұқымқуалауын және қан топтарын анықтау механизмін түсіндіру
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Кодомирлеуді түсінеді.
Көпшілік оқушылар үшін: Резус факторды сипаттай алады.
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
Ұйымдастыру кезеңі: (Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
Жаңа сабаққа кіріспе
(Ұ) «Миға шабуыл»әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1.Адамда қанша қан тобы бар?
2. Неге әмбебап донор және әмбебап рецепиент деп аталады?
3.Агглютинация, резус-фактор, резус-конфликт, гемолитикалық сары ауру дегеніміз не?
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.


text:
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Кодомирлеуді түсіндіреді.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көру.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Кодомирлеу дегеніміз не?
2. Резус-конфликт қалай дамуы мүмкін сипаттайды.
3. Резустары әртүрлі ата-аналар жынысы арасындағы байланысты және резус-конфликттің даму болашағы туралы анықтайды.
4. Қан то бы І адам неге әмбебеап донор болып табылу себебін айтады. Неге олардың қаны басқа топтарда агглютинация жасаммайды, ал І қан тобында қалған барлық топ агглютинация жасайды?
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тапсырманы орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1.Әртүрлі қан топтарының тұқымқуалауының 6 үдерісінің біреуін сызба түрінде бейнелейді.
1) Р-І×ІІІ гетерозиготалы;
2) Р-ІV×II гомозиготалы;
3) P-IV×III гомозиготалы;
4) P-I×II гетерозиготалы;
5) P-IV×III гетерозиготалы;
6) P-IIII гомозиготалы;
2) Қан топтары жасалған жүйені түсіндіреді.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы сызба түрінде бейнелейді.
2. Кестені түсіндіреді.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Бұлшық еттің қажуын сипаттап береді.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Оқулықта берілген тапсырманы орындатады
|
1. Зертханалық жұмыс. «Статистикалық және динамикалық жұмыс кезіндегі қажу үрдісін зерттеу».
Мақсаты: бұлшық еттің жиырылуы жиілігіне бұлшық ет жұмысының тәуелділігін зерттеу.
Құрал-жабдықтар: секундомер, массасы 1,5 және 3 кг жүк, білезіктің күшін өлшеуіш.
1-Тәжірибе. Статистикалық жұмыс кезінде қажу.
1.Сыналушы массасы 1,5 кг жүкті алып, оны денеге тік бұрышпен екі жаққа қарай қолын созып ұстайды.
2.Созылған қол деңгейінде тақтаға бормен белгі жасалады да, секундомерді қосады.
3. Қолдың белгіден ауытқуы байқалады, бұлшық еттің қандай уақытта қажығаны тіркеледі.
4. Сыналушы массасы 3 кг жүкті алады. 3 кг салмақпен тәжірибе жасау үшін 2-3 пункт қайталанады.
2-Тәжірибе. Динамикалық жұмыс кезінде қажу.
1. Сыналушы сол жүкті белгіге дейін көтереді.
2.Сыналушы өзіне ыңғайлы қарқында қолмен қимыл жасайды.
3. Сыналушы 3 секунд уақыт белгіде қолын ұстап тұра алмағанда қажу бар есептеледі.
Қажу қанша уақытта болғанын бақылайды.
Екі тәжірибе нәтижесін кестені дәптерге сызып алып толтырады.
|
Дискриптор:
1. Тапсырманы орындайды.
2.Зертханалық жұмысты орындап, нәтижесін кестеге толтырады..
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері
|
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
|
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:
1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
ДК экраны
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Жаттығу жасайды.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау және дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1.Адам генетикасын зерттеуде гибридиологиялық әдісті қолдануға болама? Неліктен?
2.Денсаулық сақтаудағы генетикалық зерттеулердің маңызы неде?
3. Генеалогия, генеалогиялық шежіре дегеніміз не?
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=53#Адам_генетикасы._Адамның_тұқымқуалау_белгілерін_зерттеу_әдістері._Адамның_генетикалық_ауруларының_алдын_алу._Модельдеу_«Адамның_генеалогиялық_шежіре_ағашын_құру».


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=53#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру_Мақсаты


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Адам генетикасын зерттеудің негізгі әдістерін сипаттайды.
|
Тақырып бойынша интернет көздерін пайдаланып видеоролик көреді.
|
|
Оқулықта берілген тапсырманы орындатады
|
1. Неге гибридиологиялық әдіс адам генетикасына қолданылмайды, ал негізгісі генеалогиялық әдіс болып табылады?
2. Биохимиялық және иммунологиялық әдісті салыстырады.
3. Неге кейбір әдістр тар болу себебін аттайды.
4. Адам генетикасын зерттеудегі негізгі әдістерін салыстырады.
|
Дискриптор:
Жалпы - 3 балл
1.Кестені дәптерге сызып, салыстырады.
2.Тапсырмаларды орындап, сұрақтарға жауап береді.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері
|
Әдістерді салыстыру.
|
|
Оқулықта берілген тапсырманы орындатады
|
1. Резус-конфликттің қалыптасуын сипаттайды.
2. Гипотезалық мысалдар келтіріп, егіздік әдістер арқылы ұқсас дәрілік препараттарды анықтауға бола ма?
3. Суретке қарап, егер бұл цитогенетикалық зерттеу әдісінің нәтижесі болса, ол былайша қандай қорытынды жасауға болады.
4. №6 модельдеу. «Адамның генеалогиялық шежіре ағашын құру»
|
Дискриптор:
Жалпы - 3 балл
1.Тапсырмаларға жауаптарын негіздейді.
2.Оқулықта берілген моделдеуді орындайды.
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-pedagogti-ati-joni-nrmafambetova-f-b-kni.html?page=55#Қысқамерзімді_жоспар_№17-сабақ_Сабақтың_тақырыбы:_«Өнімділікті_арттыратын_заманауи_ауыл_шаруашылық_технологиялары.