title: Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді - бет 7

text:
Тақырыпқа қатысты лексика мен терминология:
аминқышқылдары, мономерлер, полимерлер, гетерополимерлер, полипептид, денатурация, ренатурация, ферменттер, катализатор
Құндылықтарды дамыту
|
Инновация - латын innovatio – жаңарту, әзірлеу, жаңа идеялардысинтездеу, құндылықтар, саяси бағдарламалар бар, жиі жеке және қайталанбассипатқа ие жаңа үлгілерде әрекет құру..
Аз уақыттың ішінде қажетті ақпаратты жинап үйренеді. Топта жұмыс жасай алады және топтық жұмыста белгілі бір тапсырмаға жауапты бола алады.
|
Пәнаралықбайланыстар
|
Химия, физика
|
АКТ қолдану дағдылары
|
Интерактивті тақтаны,презетацияны қолдану.
Интернете қажетті ақпаратты табу
|
Бастапқы білім
|
|
Сабақ барысы
|
Сабақтың жоспарланған барысы
|
Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
0-7
|
Ұйымдастыру кезеңі: Миға шабуыл ретінде электрондық оқулықтан тыңдалым жасалады, кейін сұрақтар қойылады: Нәруыз дегеніміз не? Біздің ағзамызда қанша аминқышқылы кездеседі екен?
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын оқушылармен бірге анықтау.
|
Электрондық оқулық
|
Сабақтың ортасы
|
І. Оқушыларды топтарға бөлу
Оқушылардың тілдік дағдысын қалыптастыру үшінәрбір оқушыға бір парақ қағаздаағылшын немесе орыс тілдеріндегі сөйлемдер беріледі.Тапсырма: әр оқушы парақтағы сөйлемнің аудармасын екінші оқушыдан табады, екі оқушы осы сөйлемнің мағынасын түсіндіреді.
(Өзара бағалау)
ІІ . Топпен жұмыс жасау
Әр топ туралы постер дайындайды.
Презентацияда төмендегіге сәйкес мәліметтер болуы тиіс.
1 топ Нәруыздың құрылымын
топ Нәруыздың қызметтерін сипаттайды
Бағалау парағы:
нәруыздың құрылымын біледі;
нәруыздың қызметтерін айта алады
Жұмыстарын қорғау. (Топтық бағалау)
(T) Мұғалім берілген ақпараттардың барлыған қорытындылайды, нәруыздардың құрлымы мен қызметтерін есте сақтау керек екендігін талқылайды.
|
Презентация PowerPoint
Жапсырма қағаздар, мәтін, бағдарлар формат А3 қағазы, ноутбук
Интернет ресурстары
|
Сабақтың соңы
|
Рефлексия
Бағалау ағашы(әрбір оқушы осы сабақтан алған әсерін және келесі сабаққа ұсыныстарын жазып ағашқа жапсырады)
Үй тапсырмасы: Тақырыпқа байланысты 5 сұрақтан құрастыру.
|
Жапсырма қағаздар
|
Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?
|
Бағалау – Оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?
|
Денсаулық сақтау және қауіпсіздік ережелері
|
Барлық оқушылар- Нәруыздың құрылымын біледі;
Оқушылардың көбі-нәруыздардың қай жерлерде кездесетініне мысал келтіреді;
Кейбір оқушылар-Нәруыздардың өмірдегі пайдасы жайлы ұсыныстар айтады
|
Тілдік дағдысын қалыптастыру(өзара бағалау); (Топтық бағалау)
|
Ноутбуктармен жұмыс кезінде техкикалық қауіпсіздікті сақтау.
Тірек-қимыл жүйесінің бұзылуын алдын алу шаралары
|
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?
Жеткізбесе, неліктен?
Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?
Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
|
Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.
|
|
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?
|


title: Сабақтың басы - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Сынып оқушыларын топқа бөлемін;
Бағалау бетшесін таратамын;
Тренинг.
Дескриптор:
Оқушылардың сыни ойлау қабілеттері артады;
Әр бір оқушы өзінің жеке пікірін айтуға дағдыланады;
Оқушылар бірін-бірі тыңдауға, пікірлерін толықтыруға үйренеді;
Топқа бөлу: «Себеттегі гүл шоғы»
Әр түрлі түсті бірнеше гүлшоқтарын топ құрамындағы оқушы саны бойынша (15) дайындап, оларды араластырып, оқушыларға таратамын. Ұқсас гүлшоқтары бір топқа жиналады. Оқушылар сол бойынша топ құрайды. Топ аттарын өздері белгілейді.
Сұрақ-жауап, есептер.
Моногибридті Комплементарлық
Дигибридті Эпистаз
Полигибридті Полимерия
Көп аллельділік
Дескриптор:
Критерий:
Критерийлер
|
Ұпай
|
Топта жұмыс жасай алуы
|
2
|
Тапсырманы жылдам орындай алуы
|
2
|
|
Bilimland.kz
Интернет материалдары
|
Сабақтың ортасы
«Белсенді оқыту» әдісі
Түсіну және сипаттау:
Нұсқау беру және айту:
Көрсету және модельдеу:
Блум таксономиясы,
Қолдану
Белсенді оқыту әдісі, зерттеу тәсілі
|
Негізгі бөлім.
Жаңа сабақты түсіндіремін.
Аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуі.
Комплементарлық / Complementary – екі немесе бірнеше аллельді емес доминантты гендердің бірін-бірі толықтырып, жаңа белгіні жарыққа шығаруын айтады.
(сурет, тотықұс)
9- жасыл тотықұс
3- көгілдір тотықұс
3-сары тотықұс
1 – ақ тотықұс
Эпистаз / Epistasis – бір ген екінші генді басып, оның белгісін жойып жібереді. Осындай басымдық көрсететін генді супрессор деп атайды.
One gene is dominants on the second gene and destroys it,s mark.
It is called a gene suppressor that displays such a dominant feature.
Тауықтарда С гені қауырсынның түрлі түсін анықтайды, ал аллельді емес j (джи) гені супрессор болып табылады. Сондықтан осы супрессор j гені бар жерде доминантты С белгі өз белгісін көрсете алмайды да, тауықтар ақ қауырсынды болып шығады.
Полимерия / polymeric genes –бір белгінің дамуын қуаттайтын бірнеше аллельді емес гендердің бірігіп қызмет атқаруын айтады.
Бір белгінің қалыптасуына бірігіп әсер ететін гендерді полимерлі гендер деп атайды.
Генотипі А1 А1 А2 А2 – қанық қызыл дәнді
А1 А1 А2 а2 – қызыл дәнді
А1 А1 а2 а2 - қызғылт дәнді
А1 а1 а2 а2 - солғын қызыл
а1 а1 а2 а2 - ақ түсті бидай дәні
|


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=80#Сұрақ-жауап,_есептер.___Моногибридті_Комплементарлық_Дигибридті_Эпистаз_Полигибридті_Полимерия_Көп_аллельділік_Дескриптор


title: Көп аллельділік / Many allelic – - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді...

text:
Көп аллельділік / Many allelic – кейде аллельдер бірнеше геннен тұруы мүмкін. Өйткені хромосоманың ген орналасқан бөлігі бірнеше рет мутацияға ұшырауына байланысты, ол ген бірнеше рет қайталанады. Мұны көп аллельділік деп атайды.
Қан топтары
Оқулықпен жұмыс. Тақырып соңындағы генетикалық есептерді шығару.
Дескриптор.
Топта ұйымшылдықпен жұмыс жасайды;
Бір-бірінің шығарған есептерін бағалайды;
Уақытқа бағынып, шап-шаңдыққа үйренеді;
Ортаға шеңбер жасап отырғызамын. «доп лақтыру» әдісі бойынша бүгінгі тқырыптан өз білгенін қысқаша айтады.
Х О
О Х О
Х О Х
Х/О ойыны, кеспе қағаздарды суырып, сұраққа жауап береді. Дұрыс болса Х не О таңбасын жазып ойнайды.
Жыныс генетикасы бойынша видео көрсетемін. Оқушылар жыныс генетикасына байланысты есептер шығарады.
№ 1. Шешесі сау, әкесі гемофилиямен ауырады. Бұл отбасындағы балалардың сау болып туылу ықтималдылығы қандай?
Хн Хн * Хһ У
№2. Анасында дольтанизмнің гені бар тасымалдаушы, әкесі сау. Отбасындағы бабаларға бұл ауру тұқым қуалай ма?
Хн Хһ * Хн У
Ойын «Мені түсін» орындықтардың артына сөз жасырамын. Сол сөздің мағынасын оң жақтағы көршіңе түсіндіру керек.
Ойын. Әр топқа атау беріледі «Мейоз», «Онтогенез» , «Генетика» Мұғалім мәлімет оқиды, оқушы бұл мәлімет қай тарауға байланысты екенін тауып, сол топқа барып отырады.
Есептер шығару. №1 .
Гүлі күлгін түсті жоңышқа өсімдігін , гүлі сарымен будандастырғанда , бірінші ұрпақта барлық гүлі жасыл болған. Жасыл гүлді өсімдіктерді өзара тозаңдандырғанда , белгілер екінші ұрпақта ажыраған. 169 жасыл гүл, 64 күлгін, 67сары, және 17 ақ гүлді болған. Белгілер қалай тұқым қуалайды.
№2. Жемісі ақ түсті екі асқабақ өсімдігін өзара будандастырғанда , екінші ұрпақта 67 өсімдік ақ жемісті, 19 сары және 6 өсімдік жасыл жемісті болған . ата анасының және өсімдіктердің генотипін
№12 . Егер негр қыз A1A1A2A2 ақшыл жігітке a1a1a2a2 тұрмысқа шықса , олардың болашақ балаларының қаншасы негр, мулат, ақ түсті болады.
A1a1A2a2 үйленсе олардың балалары қандай болмақ?
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың соңы - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Сабақтың соңы
1
|
№5 тапсырма.
INSERT – жаңа мәліметті игерудің белсенді тәсілі арқылы сабақты қорытындылаймын.
Оқушылар бүгінгі тақырыпты түсініп, бірін-бірі тыңдағанда жекелей мынадай кестені толтырып отыруы керек:
˅
|
+
| |
?
|
«Бұрыннан
білемін»
|
«Жаңа ақпарат»
|
«Менің ойыма қарама-қарсы»
|
«Келісе алмаймын. Білгім келеді»
|
|
«Интербелсенді әдісті ЖОО-да қолдану мәселелері»,
А. Әлімов
|
Саралау – Сіз қандай тәсілмен қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілеті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
Бағалау – сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
|
Сабақ соңында оқушылар бүгінгі өтетін тақырыпты қаншалықты меңгергендігін INSERT әдісі арқылы және шағын эссе жазғызу арқылы болжай аламын.
|
|
Рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
|
|
Жалпы бағалау
Сабақтың басынан бастап әр бір тапсырмалар бойынша оқушылар үнемі бағаланып отырады. Қолыма жұлдызша, смайлик, не табиғат бейнесіне байланысты стикерлі алып, берілген тапсырмалар бойынша жылдам, әрі дұрыс жауап беріп отыратын оқушыларды мадақтап, қолпаштап отырамын.
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
1:
2:
|


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=82#Бағалау_–_сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=82#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілеті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


title: Ұзақ мерзімді - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
Сынып: 10
|
Мектеп:
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы: Мутациялар, олардың түрлері
|
Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
|
Сабақтың мақсаты
|
мутациялық өзгергіштік білімдерін ұғындыру туралы түсінік беру, олардың маңызына қызметі тоқталып өту.
мутациялық өзгергіштік және олардың маңыздылығын ашу, білімдерін жетілдіру, шығармашылық қабілеттерін дамыту, білімдерін шыңдау
|
Бағалау критерийі
|
- мутациялық өзгергіштіктің органикалық дүниенің дамуы мен жұмыстары үшін маңызды екендігін біледі
|
Тілдік мақсаттар
|
Оқушылар қолданады: Мутация дегеніміз - организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері - гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын, тұқым қуалайтын өзгергіштік. Бұл ұғымды ең алғаш рет голландиялық ботаник Х. Де Фриз қалыптастырды.
Пәнге қатысты терминдер мен негізгі сөзтіркестері:фагоцитоз,пиноцитоз,осмос,диффузия,жасуша
мембранасы,белсенді тасымал, енжар тасымал.
Талқылауға арналған тармақтар:
Гендік мутация дегеніміз не?
. Хромосомаішілік мутацияның қандай топтары бар?
. Хромосома аралық мутацияның қандай топтары бар?
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Құндылықтарға баулу - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Оқу тапсырмасын орындау кезінде өзін бақылауда және жауапкершілікте ұстай білуі дамытылады
Жазбаша жұмыстар арқылы жұмыстану кезінде өзін-өзі реттей білу қасиеттері дамытылады
Жеке жұмыс кезіндеөзіне деген сенімділік,өзін-өзі көрсету құндылықтары дамытылады.
Топтық жұмыс кезіндеортақ іс атқаруда ынтымақтастықта бола білу,өз оқуына жауапкершілікпен қарау,сынға алу,ортақ пайдалану құндылықтары дамытылады
Пән аралық байланыс
Сабақтың жоспарланған кезеңі
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
Ресурстар
Сабақтың басы 0-7мин
-Амандасу
-Кезекшімен сұхбаттасу
-Психологиялық ахуалды қалыптастыру.
Үй тапсырмасын «Өрмекші торы» әдісі бойынша тексеру. (Тоқыма жіпті бір-біріне лақтыра отырып сұрақтар қою,сұраққа жауап беру,келесі қарсы тұрған адамға лақтыру арқылы өрмекші торын құру)
1
С:Нәтиже немесе жауап бойынша саралау.Мұнда бірдей тапсырма болғанымен оқушылар әртүрлі жауаптар айтуы мүмкін
ҚБ: «Геометриялық фигуралар» әдісі арқылы бағалау
Бейне көрсетілім тамашалау арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу,мақсатын анықтау.
Бейне көрсетілім бойынша талқылануға арналған сұрақ:
-Бейне көрсетілімнен қандай ой түйдіңдер?
С:Нәтиже немесе жауап бойынша саралау.Мұнда бірдей тапсырма болғанымен оқушылар әртүрлі жауаптар айтуы мүмкін.
ҚБ: «Отшашу» шапалақтау арқылы


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
«Тірек мәтін»
1. Мутация дегеніміз не? Бұл ұғымды қалыптастырған кім?
Мутация дегеніміз - организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері - гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын, тұқым қуалайтын өзгергіштік. Бұл ұғымды ең алғаш рет голландиялық ботаник Х. Де Фриз қалыптастырды.
2. Мутагендер дегеніміз не, олардың қандай түрлері бар?
Мутация сыртқы орта факторларының әсерінен пайда болады, оларды
Мутагендер деп атаймыз. Мутагендердің 3 түрі бар: физикалық, химиялық, биологиялық.
3. Генотиптің өзгеру сипатына қарай мутацияның қандай түрлері бар?
Генотиптің өзгеру сипатына қарай мутациялар: гендік, хромосомалық, геномдық, цитоплазмалық
4. Гендік мутация дегеніміз не?
ДНҚ құрамындағы генде өзгеріс болады. ДНҚ-дағы нуклеотидтердің орны өзгереді, ДНҚ молекуласындағы бір нуклеотидтің түсіп қалуы мүмкін, немесе бір нуклеотидтің орнына басқа нуклеотид орналасады.
5. Хромосомалық мутация
Хромосомалық мутация түрлі хромосомалық өзгерістерге байланысты болады. Бұл жағдайда хромосомаларды құрылымы өзгереді. Ондай өзгерістер хромосомаішілік және хромосомааралық болып келеді.
6. Хромосомаішілік мутацияның қандай топтары бар?
Хромосомаішілік өзгерістерге мыналар жатады: дефешенсия - хромосома ұштарының жетіспеушілігі; делеция - хромосоманың бір бөлігінің үзіліп түсіп қалуы; инверсия - хромосомабөлігінің 180 - қа бұрылуына байланысты гендердің орналасу ретінің өзгеруі; дупликация - хромосоманың белгілі бір бөлігінің екі еселенуі.
7. Хромосома аралық мутацияның қандай топтары бар?
Хромосомааралық өзгерістерге хромосоманың бір бөлігінің ғана ұқсас емес басқа бір хромосомамен ауысып кетуі жатады, оны транслокация дейді.
8. Геномдық мутация дегеніміз не?
Геномдық мутация дегеніміз - жасушадағы хромосомалар санының өзгеруіне байланысты болатын өзгергіштік.
9. Геномдық мутацияның қандай түрлері бар?
Митоз бен мейоз кезінде хромосома саны теңдей бөлінбей, не көбейеді, не азаяды. Көбейсе полиплоидия, азайса анеуплоидия немесе гетероплоидия деп атайды.
10. Полиплоидия
Гаплоидты хромосома санының еселеніп көбеюін полиплоидия деп атайды. Полиплоидия құбылысы табиғатта кеңінен тараған, олар табиғи жағдайлардың әсерінен пайда болатындығы дәлелденді. Мәдени өсімдіктердің көпшілігі табиғи полиплоидты формалар. Хромосома санының еселену дәрежесіне қарай 3n - триплоидты, 4n - тетраплоидті, 5n - пентаплоидті болыпкеледі.
11. Анеуплоидия
Анеуплоидия немесе гетероплоидия хромосома санының гаплоидті жиынтыққа еселенбей өзгеруінің нәтижесінде пайда болады. Бұлқұбылысты ең алғашК. Брид жес дрозофила шыбынындағы жыныспен тіркесіп тұқымқуалау заңдылығын зерттеу барысында байқаған болатын.
12. Цитоплазмалық мутация.
Цитоплазмалық тұқымқуалауды зерттеудің негізін 1908 - 1909 жылдары неміс ғалымдары К. Корренс пен Э. Баур салған. Цитоплазмалық тұқымқуалау негізінен аналық жол мен жүреді, өйткені аналық жасушада цитоплазманың мөлшері көп, алаталық жасушада цитоплазма мөлшері аз. Сонымен цитоплазмалық мутация плазмогендердің өзгеруі нәтижесінде организм белгілерінің өзгеруі болып табылады. Плазмогендер тек пластидтер мен митохондрияларда ғана болады.
(Электрондық оқулықтан мутациядық өзгергіштік туралы көрсету)
ІІІ кезең
Кері байланыс. Деңгейлік тапсырмалар.
І. деңгей (5 ұпай)
1. Мутациялық және модификациялық өзгергіштікті салыстырыңдар
2. Мутациялық өзгергіштіктің мәні неде?
3. Полиплоидтар дегеніміз не, оның маңызы қандай?
ІІ. деңгей(4 ұпай)
Өзгергіштік Мутацияның типтері Мутацияның пайда болу себептері
Мутация
1.
2. Мына сөйлемдерді толықтырыңдар:
А. Мутагендердің ————– түрі бар, оларға ———— мутагендер жатады.
Ә. Хромосомалардың белгілі бір бөлігінің екі еселенуін ———, ал хромосоманың бір бөлігінің үзіліп түсуін ——— деп атайды.
Б. Хромосомалар санының екі еселенуін ———, үш еселенуін ——, ал төрт еселенуін ——– деп атайды.
ІІІ. деңгей (3 ұпай)
«Сәйкестендіру тесті
1. Генот1. Генотип
а. Вирус; бактериялар
2. Химиялық мутаген ә. 44 ХУ
3. Биологиялық мутаген Б. Өз ата аналарынан қабылданған гендер жиынтығы
4. Әйел адамның хромосомалар жиынтығы В. Темекі, алколоид, колхицин
5. Мутация Г. 44 ХХ
6. Синдромдар Ғ. Қараңғыда көру қабілетінен айырылу
7. ер адамдарда хромосома жиынтығы Д. Тұқым қуалайтын өзгерістер
8. Гемофилия Е. 2О 3О жас аралығында бұлшықет құрылымының және қызметінің өзгеруі
9. Дальтонизм. Ымырт жабылғанда көрмеу Ж. Қанның ұйымауы
10. Бұлшықет дистрофиясы З. Бірнеше мүшенің қызметін бұзатын ауру.
Жауаптары:
1. Б 6. З 2. В 7. Ә 3. А 8. Ж 4. Г 9. Ғ 5. Д 10. Е
Есеп. Полиплоидия.
Қызылша өсімдігінің хромосома жиынтығының диплоидты саны 2n=18. Негізгі санды – х - ты қолданып, мынадай өсімдік түрлерінің: а) үшплоидты; ә) тетраплоидты; б) пентаплоидты, гексаплоидты хромосома жиынтығын анықтаңдар.
Шешуі: Егер қызылша өсімдігінің диплоидты саны 2n=18 - ге тең болса, алгаплоидты жиынтығы, жыныс жасушаларының мейоздық жолмен бөлінуіне байланысты гаплоидты саны: n=9 - ға тең.
Жауабы: а) үшплоидты 3*х=3*9=27
|
А3 форматы,түрлі-түсті маркелер,қима қағаздар
Электрондық оқулық,ғаламтор көздері
Қима қағаздар
Презентация
|


text:
Сабақтың соңы
30-36мин
36-40мин
|
Жұптық жұмыс:«SMS»әдісі.Көп нүктенің орнына тиісті сөзді қойып жазу
1.Бірде-бір биологиялық жүйе,жеке жасуша,мүше немесе ағза...үдерісі болмаса тіршілік ете алмайды.2.Мембрана арқылы...,...,...,...,тасымалданады. Иондар мембрана арқылы ... энергиясын жұмсап белсенді тасымалданады.3...тасымалға амеба мен лейкоциттердегіфагоцитозды келтіруге болады.4.Диффузия үдерісі...немесе...құбылысына апарып соғуы мүмкін.5.Фагоцитоз үдерісі кезінде ...едәуір мөлшерін тұтынады.
ҚБ: «Балмұздақ» әдісі арқылы
«Көршіңмен алмас» әдісі арқылы мәтінді тексеріп,бірін-бірі жұпта бағалайды
Кері байланыс: «Блоб ағашы» арқылы кері байланыс жасайды
Үйге тапсырма: Мәтінде кездесетін терминдердің үш тілдегі нұсқасын жазу.
|
|
Саралау- Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз?
Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және техника қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Сабақтың тақырыбын ашу кезінде нәтиже немесе жауап бойынша саралау қолданылды. Видеокөрсетілімді визуалдандыру негізінде оқушылар тірі ағзаларда жасуша мембранасы арқылы жүретін активті және пассивті тасымалдаудың маңызын түсініп, қойылатын сұраққа оқушылар өз қабілеттеріне қарай жауап береді. Мағынаны тану кезінде ресурс немесе мәтін бойынша. саралау жасалды.Оқушылар топта бәріне ортақ сұрақтарға жауап бергенімен, күрделілік деңгейі әртүрлі ресурстарға сүйене отырып, өз жауаптарын негіздей алады.
Диалог негізінде саралау.Сөздік қор және қолданылатын тілдің мүмкіндіктері,күрделілігі әр оқушының деңгейіне байланысты болатындығы ескеріліп сараланады.
|
Оқушылардың оқу мотивацияларын арттыру мақсатында«геометриялық фигуралар»әдісі арқылы оқушылардың үй тапсырмасына берген жауаптары бағаланады.«»әдісі арқылы жаңа тақырыпты болжай алғандықтарына бағалау жасалды «Үш шапалақ»әдісі арқылымағынаны тану кезінде топтар бір –бірін бағалауы жүргізілді.Шоқ жұлдыздар» әдісі арқылы жұптар бағаланды. «Балмұздақ» әдісі арқылы жұптар бірін-бірі бағалады.
Оқушылар бір-бірін тапсырмалардағы дескриптордың орындалуы негізінде бағалайды.
|
Биология кабинетіндегі қауіпсіздік техникасын, жұптық,топтық жұмыстарда қауіпсіздік ережесін ұстану.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=86#Денсаулық_және_техника_қауіпсіздік_техникасын_сақтау__Сабақтың_тақырыбын_ашу_кезінде_нәтиже_немесе_жауап_бойынша


title: Сабақ бойынша рефлексия - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану...

text:
Сабақ бойынша рефлексия: Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы қолжетімді болдыма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарыңыздан ауытқу болды ма және неліктен?
Бұл тарауды сабақ туралы рефлексия жасау үшін пайдаланыңыз. Сол бағандағы өзіңіз маңызды деп санайтын сұрақтарға жауап беріңіз.
Жалпы бағалау:
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқу мен оқытуға қатысты)? 1.
2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді(оқу мен оқытуға қатысты)? 1.
2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекеленген оқушылардың жетістіктері – қиыншылықтары туралы нені анықтадам, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=87#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекеленген_оқушылардың_жетістіктері_–_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадам,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)
|
Гендік,хромосомалық және геномдық мутациялардың сипаттамасы
|
Сабақ мақсаттары
|
Барлық оқушылар:
|
Мутацияны түсіндіре алады
|
Оқушылардың басым бөлігі:
|
Мутацияның түрлерін сипаттай алады
|
Кейбір оқушылар:
|
Мутациялардың себептерін сипаттай алады және ерекшеліктерін анықтай алады
|
Тілдік мақсат
|
Оқушылар:
Оқушылар өзгергіштік туралы не білетіндерін еске түсіріп, өз ойларын айтуға дағдыланады.
Оқушылар мәтінді түсініп оқуға үйренеді, мазмұнын ұғады.
Мәтін бойынша өз ойларын айтуға сараптама жасауға үйренеді, шығармашылық қабілеттерін дамытады.
Түсінгендерін кесте бойынша сызып жазуға дағдыланады.
|
Негізгі сөздер мен тіркестер:
|
Модификация, мутация, ген, хромосома, гендік мутация, хромосомалық мутация, дупликация, анеуплодия, гаплоидия
|
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
|
Талқылауға арналған тармақтар:
|
«Мутация» дегеніміз.......
|
Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?
|
Сіз неліктен мутацияның тірлерін маңызды деп ойлайсыз?
Хромосомалар жасушалары бөліне бастағаннан көп бұрын өздігеінен екі еселенуін айта аласыз ба?
|
Жазылым бойынша ұсыныстар:
|
Гендік, хромосомалық, геномдық хромосомалар......
|
Алдыңғы оқу
|
Өзгергіштік түрлері
|
|


title: Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)


title:
Жоспар

Жоспарланған уақыт - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді...

text:
Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Ұйымдастыру
8-мин
Шаттық шеңберін құрып бір-бірлеріне ыстық лебіздерін білдіру арқылы сыныпта ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру. «Алтын ережені» еске түсіру.
Түрлі түсті стикерлер арқылы оқушыларды 3 топқа бөлу.
Зейінді шоғырландыру арқылы «Қораптағы сұрақтар» әдісі қолданылады. Өткен сабақты пысықтау сұрақтары беріледі.
Өткен сабақты пысықтау сұрақтары:
Тұқымқуалаушылық дегеніміз не?
Өзгергіштік дегеніміз не?
Өзгермелі нұсқалар қатары дегенді қалай түсінесің?
Өзгермелі нұсқалық қисық сызық дегеніміз не?
Тұқым қуалайтын модификациялық өзгергіштік дегеніміз не?
Тұқым қуалайтын өзгергіштік дегеніміз не?
Мутацияға анықтама бер?
Вавиловтың ашқан заңы қандай, толық түсініктеме бер...
Ең ұсақ мутациялық өлшембірлік не деп аталады?
Мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулық, қорапша.
«Бағдаршам» әдісі арқылы формативті бағалау. Ауызша мадақтау
Негізгі бөлім
15 мин
Қызығушылықты ояту арқылы оқушыларға ашық сұрақтар беріледі .Соның нәтижесінде жаңа сабақтың мақсаты мен міндетін ашып алу және табыстық критерийлерін оқушылармен талқылау.
Хромосомалық мутация түрлі хромрсрмалық өзгерістерге байланысты болады. Бұл жағдайда хромосомалардың құрылымы өзгереді. Ондай өзгерістер хромосома ішілік және хромосома аралық болып келеді. Гендердің хромосомада дұрыс орналасуын әліпбидегі әріптер түрінде көзге елестетейік АБВГДЕ. Осы мысал бойынша мутацияның түрліше типтері қалай болатынын көрнекі көрсетейік.


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=89#Мутацияға_анықтама_бер__Вавиловтың_ашқан_заңы_қандай,_толық_түсініктеме_бер...__Ең_ұсақ_мутациялық_өлшембірлік_не_деп_аталады


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=89#Тұқымқуалаушылық_дегеніміз_не__Өзгергіштік_дегеніміз_не__Өзгермелі_нұсқалар_қатары_дегенді_қалай_түсінесің


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=89#Хромосомалық_мутация_түрлі_хромрсрмалық_өзгерістерге_байланысты_болады._Бұл_жағдайда_хромосомалардың_құрылымы_өзгереді.


title: Бекітемін - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Нәурыздардың құрлымдарының бұзылуы, қызыметі бойынша нәурыздарды жіктеу
Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсаттары:
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар білуі керек: жасушаны, ұлпаны, мүшені, мүшелер жүйесін тани біледі.
Көптеген оқушылар білу керек:Өсімдік пен жануар ұлпаларының түрлерін ажырата алады. Жасуша органоидтарының құрылысы мен қызметтерін біледі
Кейбір оқушылар білу керек: Әр ұлпалардың атқаратын қызметтерін біледі. Өсімдік пен жануар жасушалардың құрылысы мен атқаратын қызметтерін салыстыра алады.
Бағалау критерийі
Оқушы оқу мақсатына жетеді, егер: Жасушалық құрылымдар құрылысы мен қызметін, зертх.жұмыс орындау арқылы цитоплазмадағы құбылысты зерттей алады «плазмолиз бен деплазмолиз»
Жасушаның құрылысын біледі.
Атқаратын қызметін түсінеді.
Қосымша мәліметтер алады..


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=8#Сабақтың_тақырыбы:____Нәурыздардың_құрлымдарының_бұзылуы,_қызыметі_бойынша_нәурыздарды_жіктеу


Дефишенсия –хромосома ұштарының жетіспеушілігі
Мы: АБВГ
Делеция –тапшылық. Хромосоманың бір бөлігінің үзіліп
түсіп қалуы. Мы: АВГЕ –қос делеция, Б және Д үзіктері-
Хромасом- нің шығып қалуы
алық мутация Инверсия –хромосома бөлігінің 180°-қа бұрылуына
байланысты гендердің орналасуы ретінің өзгеруі.
Мы : АДГВБЕ
Дупликация– хромосоманың белгі бір бөлігінің
еселенуі. Мы: АББВГДЕ.
Транслокация хромосома аралық өзгерістерге
хромосоманың бір бөлігінің оған ұқсас емес басқа
бір хромосомамен ауысып кетуі жатады.Мы: АБSYLЕ
Гендік_мутация'>3.Гендік мутация –гендердің молекулалық құрылымының өзгеруінен болады. Гендік мутациялардың пайда болуларының негізгі себептері мынадай:
ДНҚ молекуласындағы белгілі бір нуклеотидтің түсіп қалуы
Гендік Нуклеотидтің немесе трипледитің орын
мутация ауыстыруы
Бір нуклеотидтің дупликациялануы
Бір нуклеотидтің орынына басқа нуклеотидтің орналасуы т .б.
Топтық жұмыс «Мозайка» әдісі арқылы жүреді. Сабақтың мазмұнына сәйкес әр топқа мәтін беріледі. 1 топ.Мутация және гендік мутация. 2топ Геномдық мутация. 3 топ Хромосомалық мутация және мутацияның себептері.Алдымен жеке жұмыс. Оқушы «түртіп алу» әдісі арқылы маңызды анықтамаларды дәптерге түсіреді.. Жұптық талқылауда оқушылар «графикалық органайзер» әдісі арқылы білмей қалған жерін толықтырады, идеясымен бөліседі. Бір-біріне сұрақ қояды. Топта талқылайды. Таныстырылым. Постер қорғау.
Биология оқулығы
А3 форматты қағаз, маркерлер, стикерлер.
«Бағдаршам» формативті бағалау, стикер арқылы бағалау


title:
Дефишенсия –хромосома ұштарының жетіспеушілігі
Мы: АБВГ
Делеция


|
Ген құрылымы шегіндегі өзгерістер. Бұл нәруыздың бір молекуласын өзгерте алады гендік мутация немесе нүктелік мутация
|
бет | 91/153 | Дата | 16.10.2023 | өлшемі | 16,35 Mb. | | #115898 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 10 кмж обнавлГен құрылымы шегіндегі өзгерістер. Бұл нәруыздың бір молекуласын өзгерте алады гендік мутация немесе нүктелік мутация
Хромосома құрылымындағы өзгерістер. Бүтін хромосоманың мөлшері мен пішінін өзгерте алады – хромосомалық мутация
Хромосома санының өзгеруі, яғни құрам санының ауытқуы – геномдық мутация
Жаңа гендердің пайда болуында маңызды рөл атқаратын үдеріс – нуклеотидтердің еселенуі немесе дупликация
Бір нуклеотидтің екіншісімен алмасуына байланысты өзгеру – алмасу
Аминқышқылдарды алмастыратын өзгерістер – ағат мутациялар
Үлескінің еселенуі – дупликация
Бір немесе бірнеше хромосомаларды жоғалту немесе қосып алу – анеуплодия
Қалыпты хромосома жиынтығының 2 рет кемуі – гаплоидия
Бағалау шкаласы: «9-8» 5 балл; «7-5» 4 балл; «4-3» 3 балл; «2-1» 2 балл;
«Иә-жоқ» лездік сұрақтар әдісі. Жаңа сабақты қорыту.
Тірі ағзалардың өз ата – енелерінен айырмашылығындағы ортақ қасиеті өзгергіштік деп аталады. Иә
Өзгергіштік екіге бөлінеді. Иә
Хромомомалық мутация дегеніміз хромосома санындағы өзгеріс. Жоқ
Геномдық мутация дегеніміз хромосома құрылымындағы өзгеріс. Жоқ
Хромосоманың қандай болса да 1 үлескісінің жоғалуы бөліну деп аталады. Иә
Анеуплодия дегеніміз бір немесе бірнеше хромосомаларды жоғалту немесе қосып алу. Иә
Полиплоидия дегеніміз қалыпты хромосома жиынтығының 2 рет кемуі. Жоқ
Мутацияның 5 түрі бар. Жоқ
Ғылымға мутация терминін еңгізген Де Фриз. Иә
|
Биология оқулығы.
«Бағдаршам» формативті бағалау
|
Бағалау
7 мин
Рефлексия
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=91#Аминқышқылдарды_алмастыратын_өзгерістер_–_ағат_мутациялар__Үлескінің_еселенуі_–_дупликация

title: Ген құрылымы шегіндегі өзгерістер. Бұл нәруыздың бір молекуласын өзгерте алады гендік мутация немесе нүктелік мутация


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=91#Бағалау_шкаласы:_«9-8»_5_балл;_«7-5»_4_балл;_«4-3»_3_балл;_«2-1»_2_балл;___«Иә-жоқ»_лездік_сұрақтар_әдісі._Жаңа_сабақты_қорыту.


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=91#Полиплоидия_дегеніміз_қалыпты_хромосома_жиынтығының_2_рет_кемуі._Жоқ__Мутацияның_5_түрі_бар._Жоқ__Ғылымға_мутация_терминін_еңгізген_Де_Фриз._Иә


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=91#Хромомомалық_мутация_дегеніміз_хромосома_санындағы_өзгеріс._Жоқ__Геномдық_мутация_дегеніміз_хромосома_құрылымындағы_өзгеріс._Жоқ


title: Ауызша кері байланыс - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану...

text:
Ауызша кері байланыс. Оқушының аты-жөні:_______________________
Табыс критерийлері арқылы өзін-өзі бағалау.
Критерийлер
Балл
Жалпы балл
5
4
3
2
1. Үй тапсырмасы сұрақтарына жауап бере алдым
2.мутациялардың түрлерін бір-бірінен ажырата аламын
3.Геномдық, хромосомалық, гендік мутацияларға анықтама бере аламын
4. Мутацияның себептерін білемін
5. «Терминология-
лық» диктантқа жауап бере алдым
6. «Иә-жоқ» әдісі лездік сұрақтарға жауап бере алдым
Бағалау шкаласы: 25-20 балл «5»
19-14 балл «4»
13-9 балл «3»
8-5 балл «2»
Кері байланыс «Ойынды аяқта» әдісі
Үйге тапсырма: Гендік және жолдық мутациялар. Қосымша материал әкелу
Өзін-өзі бағалау табыс критерийлары. Стикерлер.
Мектеп:
Күні: Мұғалімнің аты –жөні:
Сынып: 10 Қатысқандар: Қатыспағандар:
Сабақ тақырыбы:
Тұқымқуалайтын өзгергіштік пен эволюцияның арасындағы өзара байланыс.
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары ( Оқу бағдарламасына сілтеме)
Оқушыларға модификациялық және тұқым қуалайтын өзгергіштік.
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар: модификациялық және тұқым қуалайтын өзгергіштік туралы біледі.
Басым оқушылар: модификациялық және тұқым қуалайтын өзгергіштік анықтайды.
Кейбір оқушылар: модификациялық және тұқым қуалайтын өзгергіштік зерттейді,талқылайды және қорытынды шығарады.
Ойлау дағдылары.
Білу,түсіну,қолдану
Жетістік критерийі:
модификациялық өзгергіштік ерекшеліктеріне тән қасиеттерін түсіндіру.
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы маңызына сипаттама береді.
- Эволюциядағы өзгергіштіктің түрлерін талдап, өзгергіштік пен қоршаған орта жағдайларына бейімделудің әсерін талдайды.
Тілдік мақсаттар
Оқушылар қолданады: Оқылым:Тұқымқуалаушылық және өзгергіштік заңдылықтарын оқулықтан оқи отырып, мәтінді топпен, жұппен талдайды, сыныппен ойын бөліседі. Сыни пікірлерін білдіріп, мәтінді талдайды.
Тыңдалым:Тұқымқуалушылық пен өзгергіштіктің заңдылығы жайында бейнеролик көріп, сол бойынша сұрақтарға жауап беріп, жаңа сабақтың мақсатын анықтайды.
Айтылым:Оқушылардың бойында академиялық тілді қалыптастыру, сабақ барысында топтық, жұптық,жеке жұмыс кезінде өз ойларын жеткізеді.
Жазылым:Сабақ барысында термин сөздермен, тестпен, сызбалармен жұмысты дәптерге жазады.
Пәнге қатысты терминдер мен негізгі сөзтіркестері: Тұқымқуалаушылық, өзгергіштік, эволюция, тұқым қуалайтын өзгергіштік, мутациялық, үйлесімді (комбинативтік) және модификациялық (тұқым қуаламайтын) өзгергіштік, бейімделу.
Талқылауға арналған тармақтар: Тұқымқуалаушылық... ата- аналарына ұқсау қабілеті.
Өзгергіштік...ерекшелену қасиеті.
Модификациялық тұқымқуалаушылыққа... белгілер тән.
Өзгергіштіктің түрлері... деп бөлінеді.
Тұқымқуалайтын өзгергіштіктің нәтижесінде ағзалар ... ұрпақтарына береді.
Мутация кезінде ағзаның басқа да ... өзгеріске ұшырайды.
Үйлесімдік өзгергіштікте ... үйлесім тауып бірігеді.
Құндылықтарғы баулу
Генетиканың жанашырлары болған ғалымдардың есімдерімен таныстыру (Г.Мендель, Т.Морган, Г.де Фриз, Э.Чермак, Р.Пэннет, т.б.), олардың еңбектері мен тәжірибелерін бағалай білуге баулу.
Пән аралық байланыс
Математика (вариациялық қатар құру).
Алдыңғы білім:
Тұқым куалайтын өзгергіштік.
Сабақ барысы
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
Ресурстар
Сабақтың басы
10 мин
Оқушылардың көңіл күйлерін сұрау, сыныпты түгендеу.
Үй тапсырмасын сұрақ - жауап арқылы тексеру:
1.Мендельдің бірінші заңы.
2. Мендельдің екінші заңы.
3. Мендельдің үшінші заңы.
4.Доминантты белгі.
5.рецессивті белгі.
6.Генотип
7.Фенотип
Жаңа тақырыпты, мақсатын таныстыру.
«Ой шақыру» Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік дегенді қалай түсінесіңдер? (Оқушылардың ой-пікірлерін тыңдау)
Сабақтың ортасы
25 мин
Мәтінмен жұмыс.
Генетика тірі организмдердің тұқым қуалаушылық қасиетін ғана емес, олардың өзгергіштігін де зерттейді.Өзгергіштік – организмдердің жаңа белгілер мен қасиеттерге ие болуы. Бұл барлық тірі организмдерге тән қасиет. Өзгергіштіктің екі түрі болады: тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын.


title: Ө  згергіштік - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Ө згергіштік
Тұқым қуалайтын Тұқым қуаламайтын
Комбинативтік Мутациялық Модификациялық
Тұқым қуаламайтын өзгергіштік (модификациялық). Кез келген организм нақты бір орта жағдайларында дамып жетіледі. Сыртқы орта жағдайларының әсеріне байланысты тұқым қуаламайтын өзгерістердің қалыптасуын модификациялық өзгергіштік деп атайды. Модификациялық өзгергіштік тұқым қуаламайды. Сыртқы орта жағдайларына: температура, ылғал, жарық, қоректік заттар т.б. жатады. Мысалы, француз ботанигі Боннье 120 түрге жататын өсімдіктерді алып, оларға тәжірибе жүргізген. Өсімдіктің әрбір талын алып, оны теңдей етіп, екіге бөлген. Бір жартысын ауа райы жылы, өсіруге қолайлы Париж ботаника бағына отырғызады, ал екінші жартысын таудың басына суық жерге егеді. Тәжірибенің қорытындысы мынандай болды. Парижде отырғызылған жер алмұртының бойы биік болып, таудағысының сабағы қысқарып жерге жабысып өседі. Егер осы тауда өскен жер алмұртының тұқымдарын жинап алып, жазық жерге сепсе, одан қалыпты жағдайдағы алмұрт өсіп шығады. Демек бұл сыртқы орта факторларының әсерінен өсімдіктің фенотипі өзгергенімен, оның генотипінің өзгермейтінін көрсетеді. Модификациялық өзгергіштіктің ерекшелігі осында.
Өздеріңізге белгілі картоп өсімдігін алайық. Ол вегетативті жолмен көбейеді. Барлық өсімдіктердің генотиптері бірдей. Көп өсімдіктер бір - бірінен бойының биіктігі, түйнектерінің саны мен пішіні т.б. қасиеттері жағынан әртүрлі болады. Бұл тұқымның себу мерзіміне, қоректік ортаға, тыңайтқыштардың түріне, суару уақытына байланысты. Организмде белгілердің дамуын анықтайтын басты фактор – генотип. Бірақ белгілердің көріну дәрежесі сыртқы орта факторларына байланысты.
Көп жағдайда модификациялық өзгерістер организм үшін пайдалы, яғни оның тіршілік ортасына, жақсы бейімделуі болып табылады. Мысалы, климаты құрғақ, ыстық аудандардың тұрғындарында терінің пигменттілігі жоғары келеді. Терінің қоңырқай түсті болуы организмді ультракүлгін сәуленің зиянды әсерінен қорғайды. Мұндай жағдайда бір түрге жататын организмдер қоршаған ортаға біркелкі бейімделіп, ұқсас өзгерістерге ие болады. Дарвиннің айтуынша, бұл – топтық немесе айқын өзгергіштік болып табылады.
Мысалы, жемшөпті мол беріп, қораны жылы ұстап, уақтылы суарып, күтіп бақса, асыл тұқымды сиырлардың сүттілігі жылына 5 мыңнан 7 мың кг-ға дейін жоғарылайды, бірақ еттілігі төмен болуы мүмкін. Бір қызығы – күтімді қанша жақсартса да, жүннің түсі өзгермейді.
Ендеше, сыртқы орта жағдайларына байланысты белгілердің өзгеру шегі болады. Мұны реакция нормасы деп атайды. Сиырдың сүттілігінде реакция нормасы көлемді, жоғары болса, басқа белгілерінде төмен екені көрінеді. Сол сияқты жапырақтың көлемі, көбелектердің қанаттарының түсі жоғары реакция нормасында өзгереді, сүттің майлылығы, тауықтың жұмыртқа салғыштығы, гүлдің түсінің өзгергіштігі төмен реакция нормасында байқалады. Осы айтылған модификациялық өзгерістердің барлығы да тұқым қуаламайды, өйткені генотип өзгермейді.
Тұқым қуалайтын немесе генотиптік өзгергіштікті екі типке бөледі: комбинативтік және мутациялық өзгергіштік.
Достарыңызбен бөлісу: |


Тапсырма№1
Топтық жұмыс. «Еркін талқылау» әдісі.
Оқушылар топта жұмыс жасайды. Топта бір бірімен тақырыпшаларды талқылайды. Ойларын флипчартқа немесе постер дайындап қорғайды.
Оқулықтағы мәтінмен жұмыс.
І топқа- Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштіктің түрлері,тіршіліктегі маңызы.
ІІ топқа-- Эволюциялық үдерістегі өзгергіштіктің рөлі,бейімделудің типтері және оның маңызы.
ҚБ: әрбір топ бір-бірініңпостерін бағалайды.
Тапсырма №2 «Полиглот» әдісі
Оқушылар интерактивті тақтадан көрсетілген термин сөздерге анықтама береді, дәптерлеріне жазады. Термин сөздердің қазақша атауымен қатар, ағылшынша атауын да жазады.
Тұқымқуалаушылық, өзгергіштік, эволюция, тұқым қуалайтын өзгергіштік, мутациялық, үйлесімді (комбинативтік) және модификациялық (тұқым қуаламайтын) өзгергіштік, бейімделу.
Термин сөздер.
Қазақша атауы
|
Орысша атауы
|
Ағылшынша
Атауы
|
Тұқымқуалаушы-
Лық
|
Наследствен-
Ность
|
Hereditary
|
Өзгергіштік
|
изменчивость
|
the variability
|
Эволюция
|
Эволюция
|
Evolution
|
тұқым қуалайтын өзгергіштік
|
наследственная изменчивость
|
hereditary variability
|
мутациялық өзгергіштік
|
волатильность мутаций
|
volatility ofmutations
|
үйлесімді (комбинативтік) өзгергіштік
|
гармоничная волатильность
|
harmoniousvolatility
|
модификациялық өзгергіштік
|
изменчивость модификации
|
variability of modification
|
Бейімделу
|
Адаптация
|
Adaptation
|
Дескриптор:
-жаңа термин сөздермен танысады
- термин сөздердің қазақша атауымен бірге ағылшын атауымен де жазады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Тапсырма№1
Топтық жұмыс. «Еркін талқылау» әдісі


ҚБ: оқушылар смайликтер арқылы өз-өздерін бағалайды.
Тапсырма №3. «10 сұрақ» әдісі Тақырып бойынша тест. Оқушылар тест жұмысын орындап, жұбымен алмастырып өзара тексереді. Тесттің дұрыс жауабы тақтада көрсетіледі. 1.Генетикалық материалдың өзгерісімен байланысты пайда болатын өзгергіштікті ________ атайды.
А)тұқым қуаламайтын
В)модификациалық
С)тұқым қуалайтын
Д)адаптивті
2.Тұқым қуалайтын өзгергіштіктің нәтижесі:
А)жаңа генотиптер
В)гендердің жаңа модификациясы
С)реакция нормасы
Д)хромосомалардың коньюгациясы
3.Тұқым қуалайтын өзгергіштікті екі түрге бөледі:
А)мутациялық және комбинативті
В)комбинативті және модификациялық
С)мутациялық және модификациялы
Д)онтогенетикалық және модификациялық
4.Модификациялық өзгергіштік деп нені түсінесіз?
А)Реакция нормасын
В)Фенотиптік өзгергіштікті
С)Генотиптік өзгергіштікті
Д)Белгінің кез келген өзгерісін
5.Геномдық мутацияның мысалын көрсетіңіз.
А)Орақ пішінді қан аздықтың пайда болуы
В)Картоптың триплоидты формасының пайда болуы
С)Иттердің құйрықсыз тұқымын шығару
Д)Жолбарыс-альбинотың туылуы
6. Өзгергіштік қанша түрге бөлінеді?
А) 2
В) 3
С) 4
Д) 5
7. Өзгергіштік сұрыптау үшін не береді?
А) белгі
В) материал
С) дәлел
Д) бейімділік
8. Мутация:
А) Тұқым қуалаушылық құрылымның секірмелі өзгеруі
В) Тұқым қуалау құрылымының тұрақтылығы
С)Комбинативті өзгергіштіктің нәтижесі
Д) Тұқымқуалайтын өзгергіштің нәтижесі
9. Сыртқы орта жағдайларының әсерінен организм генотипінің өзгеруі:
А) генотиптік өзгергіштік
В) тұқымқуалайтын өзгергіштік
С) Модификациялық өзгергіштік
Д) мутациялық өзгергіштік
10. Эволюцияның бағыттаушы факторы-
А) Сұрыптау
В) Бейімделу
С) Өзгергіштік
Д) Тұқымқуалаушылық.


ҚБ:«Пайыз шығару» арқылы бір-бірін бағалайды «Ойлан, топтас, бөліс» әдісі. Венн диаграммасы. 1-топ өзгергіштіктің екі түрі бойынша айырмашылығын анықтайды. 2-топ ұқсастығын анықтайды.
Топтар бірін-бірі бағалайды. Зертханалық жұмыс арқылы сабақты бекітіп қорытындылау.
Сұрақтарыға ауызша жауап алу.
Қол шапалақ арқылы бағаланады. Өзгергіштік деген не? Оның қандай формалары бар?
Модификациялық өзгергіштік деген не?
Не себепті модификациялар организм үшін пайдалы өзгерістер болады?
Модификациялық өзгергіштіктің ерекшеліктерін атаңдар.
Реакция нормасын қалай түсінуге болады?
Тұқым қуалайтын өзгергіштік деген не? Оның қандай түрлері бар?
Үйлесімдік өзгергіштік деген не?
Үйлесімдік өзгергіштіктің эволюциялық мәні неде?
Сабақтың соңы
5 мин
Тапсырма №4. Венн диаграммасы. Венн диаграммасында өсімдіктерге тән тұқым қуалау және жануарларға тән тұқым қуалайтын өзгергіштіктің белгілерін топпен бірлесіп жазып, олардың өзара ұқсастығын анықтайды.
Дескриптор: - өсімдіктерге және жануарларға тән тұқым қуалайтын өзгергіштіктің белгілерін анықтады.
ҚБ:«Бас бармақ» әдісімен топтар өзара бағалайды.
.Кері байланыс. Сабақтың қорытынды бөлімі оқушымен кері байланыс орнату.
Пікір
Әсері
Ұнады
Ұнамады
Ұсыныс
БББ кестесін толтыру арқылы кері байланыс жүргізледі


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=96#Дескриптор:_-_өсімдіктерге_және_жануарларға_тән_тұқым_қуалайтын_өзгергіштіктің_белгілерін_анықтады._ҚБ:«Бас_бармақ»_әдісімен_топтар_өзара_бағалайды.

title: ҚБ:«Пайыз шығару» арқылы бір-бірін бағалайды


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=96#Топтар_бірін-бірі_бағалайды._Зертханалық_жұмыс_арқылы_сабақты_бекітіп_қорытындылау._Сұрақтарыға_ауызша_жауап_алу._Қол_шапалақ_арқылы_бағаланады.


Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?
|
Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы
|
Қабілеті жоғары оқушылар
модификациялық өзгергіштік ерекшеліктерін анықтау.
|
Топтар бірін-бірі бағалайды.
Қол шапалақ арқылы бағаланады.
|
Зертханалық жұмыстарды орындағада сақ болуды үйрету.
|
Сабақ бойынша рефлексия
|
|
Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме? Жеткізбесе, неліктен? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма? Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
|
|
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?
|


title: Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=97#Сабақ_барысында_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістік/қиындықтары_туралы_нені_білдім,_келесі_сабақтарда_неге_көңіл_бөлу_қажет


title: Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді...

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
|
Мектеп:
|
Күні:
|
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Сынып: 10
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Эволюцияның дәледемелері
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары
|
10.2.4.1 Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлін дәйектеу.
|
Сабақтыңмақсаты
|
Барлық оқушылар:
Тірі ағзаға тән ортақ қасиет- тұқым қуалаушылықпен өзгергіштіктін эволюциялық рөлін біледі,түсінеді.
Оқушылардың басым бөлігі:
Өзгергіштіктін түрлерін анықтап талдайды.
Кейбіроқушылар:
Эволюциялық үдерістегі өзгергіштіктік рөлін көрсетіп дәлелдейді.
|
Ойлаудағдысы
|
Білу, түсіну ,талдау,
|
Тілдік мақсат
|
Тілдік дағдылар:
Оқушылар мәтінмен жұмыс жасайды(оқылым)
Өзгергіштіктін түрлерін тауып сұрақтарға жауап береді(тыңдалым)
Кестеге қарап сәйкесін анықтайды(жазылым)
|
Терминология:
Эволюция,мутация,модификациялық,комбинотивтік,өзгергіштік,бейімдеушілік.
|
Сөз тіркестері:
Фенотип,генотип дегеніміз не?
Мутация қалай пайда болады?
Модификациялық өзгергіштіктін эволюциялық рөлі барма?
.
|
Бағалау критерийі
|
-Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің айырмашылығын ажыратып сипаттайды.
-Өзгергіштердің түрлерін салыстырады.
-Эволюциялық үдерістегі өзгергіштіктің рөлін анықтайды.
|
Құндылықтарға баулу
|
Жүптық және жеке жүмыс негізінде қарым-қатынас мәдениетін,ынтамақтастығын,жауапкершілігін,өмір бойы білім алу икемділігімен салауатты өмір салтын қалыптастыру.
|
Пәнаралықбайланыс
|
География-тірі ағзалардың мекен ететін аймақтары.
|
Алдыңғы білім
|
Адам ағзасындағы тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді біледі.
|
Сабақ барысы
|
Сабақтың жоспарлан
ған кезеңдері
|
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
5мин
|
Сабақты ұйымдастыру
Психологиялық ахуал қалыптастыру
«Ерекше дүкен»
Оқушылар көшеде келе жатып ерекше дүкенге кіреді.
Бұл дүкеннін ерекшелігі бұл жерде заттар
сатылмайды. Ерекшелігі бұл дүкенде оқушылар
өздеріне қажетті қасиеттерді ала алады.
«Галереяны шарлау» әдісі
Қабырғада ілініп тұрған суреттерді тамашалау
арқылы жаңа тақырыпты ашу.
Суреттер қиындыларын жинау арқылы топқа бөлу.
1топ-Тұқымқуалаушылық
2топ-Өзгергіштік
3топ-Бейімделушілік
|
|
Сабақтың ортасы
30мин
|
Мәтін «Ментальді карта»әдісімен меңгеріледі.
Топтық жұмыс
1топ
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің тірі ағзаға тән ортақ қасиеті
2топ
Өзгергіштіктің түрлері.
3топ
Эволюциялық үдерістегі өзгергіштік пен бейімдеушіліктін маңызы.
Тапсырманы бағалау:«Сэндвич»арқылы бағалау
Жұптық жұмыс
Венн диаграммасы
Модификациялық Мутациялық
«Бағдаршам»арқылы бағалау
Жеке жұмыс тапсырмасы:«True or False»
Эволюциялық үдеріске тән қасиеттерді таңда.
Организімдердің ұдайы күрделенуі.
Организімдердің өсіп-өнгіштігінің төмендеуі.
Жануарлардың жаңа қолтұқымдарын жасап шығару.
Өсу жылдамдығының төмендеуі.
Қоршаған ортаға сәйкес келетін организмдердің пайда
болуы.
Жаңа түрлердің ұдайы пайда болуы.
Организмдердің тірі қалушылығының төмендеуі.
Организмдердің тіршілік ортасы жағдайларының
өзгерістеріне қарай өзгеруі.
|


title: Тапсырманы:«True or False»әдісімен

text:
Жеке жұмыс тапсырмасы. «Сәйкестендіру кестесін»толтыр
1.Хромосомалар саны өзгергенде білінетін мутация типы
Модифика-циялық
2.Хромосома құрылымының өзгеруі
Геномдық
3.Нәруыздардың аминқышқылдық жүйелігінің өзгеруі
Хромосомалық
4.Мутация туындататын заттар
Гендік
5.Тұқым қуалайтын өзгергіштік.
Мутагендер
6.Тұқым қуаламайтын өзгергіштік
Мутациялық
Тапсырманы:«Бас бармақ»әдісімен бағалау.
Бағалау критерий
Дескриптор
*Тұқым қуалаушылық
пенөзгергіштіктің
айырмашылығын
ажырата алады.
*Өзгергіштіктіңтүрлерін
салыстырады.
*Эволюциялықүдерістегі
өзгергіштіктіңрөлін
анықтайды.
*Тұқым қуалаушылық
пен өзгергіштіктін
тірі ағза үшін маңызын
білді.
*Өзгергіштік түрлерін
салыстырды.
*Эволюциялық үдеріске
тән қасиеттерді білді.
Қорытынды шығару: Таспырма: өзгергіштік түрін анықтаңыз (тұқым қуалайтын/тұқым қуаламайтын) – презентациядан көрсету
Сұрақтар:
1. Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлі қандай?
2. Өзгергіштік нені береді?
3.Тұқым қуалаушылық нені береді?
4. Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің айырмашылыңы неде?
5. Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын өзгергіштік түрлері өзара қатынаса ма?
6. Какие факторы влияют на ход эволюции?
Пысықтау: Биологиялық диктант Сыртқы ортаның әсерінен түрлер изменяются. Тұқым қуалау белгілері ______________ _______________ беріледі. Ч.Дарвин өзіннің экспедициялары кезінде, ______________ әсерінен жануарлар мен өсімдіктер ______________ байқады.Галапагосс құнақтарында тұмсықтарының пішіні ______________ байланысты өзгерді. Органикалық әлемнің даму факторлары ретінде ______________ пен______________ болып санады. Олар табиғатта ______________түзілуіне әкеледі. Бір ____________түзілуі
______________ негізі болып табылады.
Оқулық
Сабақтың соңы 5мин
Рефлексия Сабақтан алған білімдерін ай белгілермен бағалайды.
Толық ай-сабақты толық түсіндім;
Жарты ай-мен жартылай түсіндім;
Жаңа ай- менің түсінбегенім басымдау болды.
Үйге тапсырма: Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлі жайлы мағұлмат іздестіру.
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushilar-sudi-tirshilik-shin-maizin-biledi-auizs.html?page=99#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз

title: Тапсырманы:«True or False»әдісімен


title: Тілдік мақсаттар - Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Тілдік мақсаттар
|
Пәндік лексика және терминалогия: вакуоль, цитоплазма, пластидтер, мембрана, прокариоттар, эукариоттар
Термин сөздер
in Kazakh
|
in Russian
|
in English
|
Жасуша
|
Клетка
|
Cell
|
Жасуша қабықшасы
|
Мембрана
|
Cell membrane
|
Ядро
|
Ядро
|
Nucleus
|
Вакуол
|
Вакуоль
|
Vacuole
|
Цитоплазма
|
Цитоплазма
|
Cytoplasm
|
Эукариот
|
Эукариот
|
eukaryotic
|
Прокариот
|
Прокариот
|
Prokaryotic
|
Оқытудың тілдік мақсаты: жасуша, ұлпа, мүше,ағза
Диалог құруға:
- жасуша бөліктерін анықтаңдар.
-жасуша бөліктерін сипаттаңдар
-«органоид»деген терминге анықтама беріңдер
-пластидтің құрылысы мен қызметі туралы айтыңдар
Жазылымға қажетті сөздер топтамасы:
Жасуша-cell-клетка
Ұлпа-tissue-ткан
Цитоплазма-Cytoplasm
Ядро-The nucleus
|
Құндылықтарға баулыту
|
Жауапкершілік, коммуникативтік қарым-қатынас жасау қабілеті
|
Алдыңғы оқу
|
Органикалық заттар: көмірсулар, нәруыздар, нуклеин қышқылдары, АТФ, липидтер, олардың элементарлық құрылысы, жасушадағы рөлі. Ферменттер, олардың тіршілік процестерін реттеудегі рөлі.№1 зертханалық жұмыс. Тірі ұлпаларда ферменттердің катализдік белсенділігі.
|
Сабақтың жоспары
|
Жоспарланғануақыт
|
Сабақ барысы :
|
Бағалау түрлері
|
Басталуы
5 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі 2 минут
Топтарға бөлу.
Үй жұмысын тексеру
Қабырғадағы диктант
Қабырғаға үйге берілген тақырып ілініп тұрады
Әр топқа берілген сұрақтар бойынша қабырғадағы тақырыптан жауабын жылдам тауып жазу керек
Миға шабуыл әдісі арқылы оқушыларға қайталау сұрақтары беріледі
Органикалық заттар: көмірсулар, нәруыздар, нуклеин қышқылдары,
АТФ, липидтер, олардың элементарлық құрылысы, жасушадағы рөлі.
Ферменттер, олардың тіршілік процестерін реттеудегі рөлі.
.
- Жасуша дегеніміз не?
- Жасуша неге тірі?
- Жасуша құрылысы неден тұрады деп ойлайсындар?
- Органоидтар дегеніміз не?
- Жасушаны зерттейтін ғылым қалай аталады?
|
Сурет қиындылары.
|
Жаңа білім
10 минут
|
Білу және түсіну.
Жасуша бөліктерінің қызметтері.
Сыныпқа шағын қағаз парақ көрсетіп: Сіздерде жаңа ағзаларды қалай құрау керектігі көрсетілген сұлбалар жинағы бар деп айту. Қағазды орап, оны пластик контейнерге салу, сосын ішіне үрленбеген, мойыны кең шар салу. Воронка көмегімен шарды жартылай жабысқақ сұйықтықпен толтырып, аузын буу. Сыныпқа сұйықтықтың құрамында өмірге қажетті заттардың бар екендігін айту. Оқушылардан әрқайсысының не істейтіндігін жазуларын сұрау: жоспар, контейнер, қоймалжың шырыш, шар.
(D) Слайдтардың қалай жасалатынын көрсету.
(I) Әрбір оқушыда жарты тампон мақта болуы керек. Ол нұсқаулық алу керек: ауыз қуысын мақтамен сүрту, сосын заттық шыныға тигізу, сосын тампонды бірден зарарсыздандырғыш сұйықтық құйылған стаканға салу. Заттық шыныларды практикалық жұмыс аяқталғаннан кейін зарарсыздандырғыш сұйықтық құйылған стаканға салу керек. Оқушылар өз бақылауларын, микроскоп астындағы үлкейтілген көрініспен қоса, белгілеулер салынған сұлбалар түрінде жазулары керек.
Қосымша тапсырма. Компьютерге қол жетімділікті қамтамасыз ету және оқушылардан жасушалық мембрана, цитоплазма құрылымы, ядро іші туралы көбірек білулерін және олардың атқаратын қызметімен байланыстыруларын сұрау керек.
(D) Сарымсақ эпидермисі жасушасының заттық шынысын дайындаудың әрбір кезеңін көрсету.
(f) Білімдерді бекіту үшін оқушылардан әрбір кезеңді қайталауды сұрау.
(G) Сарымсақтың шамамен 1 шаршы сантиметр бөлігін кесіп алу. Пинцетті пайдаланып, эпидермис бөлігін микроскоптың заттық шынысының ортасындағы кішкене су тамшысына қою. Бір тамшы иод қосып, жамылғы шынымен жабу. Заттық шыныны микроскоп үстеліне орнатып, фокустандыру үшін бекіту.
(I) Оқушылар А4 форматты кәдімгі қағаздың жартысына көріп тұрғандарының суретін салу керек. Практикалық жұмыс соңында сауалнама жолымен оқушылардың жасушаға тән сипаттамалық белгілердің барлығын көргендігіне және оларды сәйкестендіре алатынына көз жеткізу.
(W) Олардың жануарлар мен өсімдік жасушаларының суреттерін салыстырып, айырмашылықтарын табу.
О ларды жануарлар мен өсімдік жасушаларының көлденең кесіндісінің сұлбасымен салыстыру.
(I) Оқушылар кестеде жануарлар мен өсімдік жасушалары арасындағы ұқсастықтарды бірінші бағанға, айырмашылықтарды екінші бағанға жазады.
(f) Жануарлар жасушаларының бөліктері көрсеткіш тілмен белгіленген сұлба салынған карталарды пайдаланып, олардың қызметтерін сипаттау, атауларын көрсету.
(f) Оқушылар тақтайшаларды жасуша бөліктеріне бекітеді. Көздерін байлап, заттарға соғылмас үшін көмекші көмегімен оқушылар карталардың шешуші сөздері жазылған карточкалардың және тақтадағы үлкен суреттің көмегімен «Жасушаға тақтайшаны бекіту» ойынын ойнайды.
|
Оқулық.
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты: Оқушылар: судың тіршілік үшін маңызын біледі; ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді

text:
Пән: Жаратылыстану
Сынып: 10 В
|
Мектеп: Әл-Фараби атындағы №201 мектеп-лицей
Мұғалім: Нұрмаханова А
Қатысқандар саны:
Қатыспаған оқушылар:
|
Күні: 01.09
|
|
Тақырыбы:
|
Жердегі тіршілік үшін судың маңызы
|
Оқу мақсаты:
|
10.3.3.6 судың тіршілік үшін маңыздылығын түсіндіру судың тіршілік үшін маңызын түсіндіру;
10.1.2.1 ақпарат көзінің түрлерін анықтау;
|
Сабақтың
мақсаты:
|
Оқушылар:
судың тіршілік үшін маңызын біледі;
ауызсуды үнемді пайдалану қажеттігін түсінеді.
|
Бағалау критерийі
|
Суды үнемдеу жолдарын біледі, басқаларға түсіндіре алады.
Судың тіршілік үшін маңыздылығын анықтайд
|
Тілдік мақсат
|
Оқушылар:
Суды үнемдеу туралы өз ойлары мен пікірлерін жеткізеді;
Сөздік қорларын дамытады, сұрақтарға жауап береді.
|
Пәндік терминология мен тірек сөздер:
|
Ауызсу, үнемдеу, тиімді пайдалану
Диалог пен жазуүшінпайдалы сөздер мен тіркестер:
Қандай су пайдалануғажарамды? Суды қалайүнемдеугеболады?
|
Құндылықтар
|
суды үнемдеу және қорғау
|
Пәнаралық байланыс
|
әдебиеттік оқу, дүниетану
|
АКТ қолдану
дағдылары
|
презентация
|
Алдыңғы меңгерілген білім
|
Судың табиғи көздерін біледі
|
Сабақ барысы
|
Жоспарланған уақыт
|
Сабақта жоспарланған іс-әрекет
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Ұйымдастыру
Жеке жұмыс. Су сөзін суретпен сәйкестендіру:
Қызыл сызықпен – судың қатты күйі;
Жасыл сызықпен – судың сұйық күйі;
Көк сызықпен – судың бу күйіндегі түрі.
|
Суреттер бейнеленген парақша, түсті қарындаштар
|
Сабақтың ортасы
|
Суды пайдалану . Жұптық жұмыс
Су қайда пайдаланылады? тақырыбында жұппен сурет салу.Әр суретке ат қойып, қабырғаға іледі.
Судың жарамдылығы.Су тапшылығы бейнеленген суреттер көрсету арқылы оқушыларға сұрақтар қою.
Суреттерден не байқадыңдар?
Жер бетінің қанша бөлігін су алып жатыр?
Неліктен кей жерлерде ауызсу тапшы деп ойлайсың?
Ащы су, тұщы су сөздерінің мағынасын қалай түсінесіңдер?
Адам сусыз қанша уақыт өмір сүре алады?
Адамдар қандай суды пайдаланады?
Мұғалімнің түсіндіруі.
Тұщы таза су – байлық. Жер шарындағы барлық судың2% ғана тұщы, ал қалған 88 %ащы су. Тұщы суды тек адамдар ішу үшін ғана пайдаланады. Ауызсу – ішуге жарамды су.Дүние жүзінде тұщы суды пайдалану жыл сайын өсіп келеді, сондықтан әлемде ішуге жарамды ауызсудың жетіспеушілігі өзекті мәселеге айналды. Табиғи тұщы су көздерін таза ұстау, оны ластамау, тиімді пайдалану қажет.
Қала тұрғыны тәулігіне орташа есеппен 150 л. жуық, ал ауыл тұрғыны 55 литрге жуық су жұмсайды екен. Бірақ көп су
тұрмыста тектен-текке жұмсалуда. Әрдайым құбырдан аққан су қажетімізге қарай аға ма? (1 сағ – 12 л.24 сағ – 300 л
|
Жұпқа парақша
энциклопедия
газет, журналдар
постер жасау үшін ватман, түсті қарындаш, фломастер
|
|
Зертте.Суды қалай үнемдеп пайдалануға болады?
Топтық жұмыс. Оқушыларды бірнеше топтарға бөлу. Ақпаратты топтың бір бөлігі баспа материалдарынан іздестіреді, қалған топ мектеп қауымдастығы мүшелерінен (мұғалімдерден, оқушылардан және басқа мектеп қызметкерлерінен)сұхбат алады. Ең басты сұрақ: Суды қалай үнемдеп пайдалануға болады?
Ақпарат жинақтаған соң топта постер жасау және қорғау.
Мәтінмен жұмыс. Мәтінді түсініп оқу. Туындаған сұрақтарды талдау.
|
ватман қағазы мен фломастерлер энциклопедия журналдар суреттер
|
|
Ойлан. Жұптасып «Егер су болмаса, Жер бетіндегі тіршілік қалай өзгерер еді, сусыз тіршілік болуы мүмкін бе?» деген сұрақты талқылап, өз пікірлерін айту. Сусыз өз өлкесінің қандай күйде болатыны жайлы әңгіме құрастыру немесе сурет салу.
Сен білесің бе?
Адамдар суды қандай мақсатта көп қолданады?
Тұратын өлкеміздің әдемілігіне судың қандай қатысы бар деп ойлайсыңдар?
Саяжайда немесе бақшада суды пайдалану жайлы не білесіңдер?
1 килограмм картоп өсіру үшін 300 литр су жұмсалатынын айту.
2- тапсырма «Борт журналы» әдісі арқылытақырыпты оқып үйренуде өз ойларын жазуға үйрету мақсатында жүргізіледі
1-топқа Ауыз суды үнемді қолдануғажарнама жаса
2-топқа.Судың тіршілік үшін маңыздылығына ереже құрастыр
3-топқа. «Су-тіршілік көзі» шағын сахналық көрініс құрастыр.
Дискриптор:
Ауыз суды үнемді қолдануға жарнама жасайды
Судың тіршілік үшін маңыздылығына ереже құрастырады
«Су-тіршілік көзі» тақырыбында шағын сахналық көрініс ұйымдастырады
ҚБ: «Судың көлемі»әдісі арқылы бағалау
|
Жұмыс парақшасы
|
Сабақтың соңы
|
Рефлексия
Сабақта не қызықты болды?
Сабақта не қиын болды?
Сабақтан не үйрендің?
|
|
Қосымша ақпарат
|
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
|
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
|
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
|
Су жайлы мақал-мәтелдер кітапшасын жасау.
Суды үнемдеу жайлы үндеу-парақшалар жасау
Үйдегі ас бөлмесіндегі су тамшылап тұрған кранның астына 200 грамдық ыдысты қойып,оның қанша минутта толатынын бақыла.Сол 200 грамды сағатқа,күнге,айға көбейт. Бұзылған бір-ақ краннан қанша су ысырап болатынын анықта.
|
Суды үнемдеу әдістеріне арналған постерді бағалау
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
|
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау
|
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
|
Мектеп -201 мектеп лицей
|
Күні: 02. 09
|
Мұғалімніңаты-жөні: Нүрмаханова А
|
Сынып: 10
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Көмірсуларды жіктеу және маңызы
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқумақсаттары (оқу бағдарламасынас ілтеме)
|
|
Сабақтыңма мақсаты
|
Көмірсулардың физикалық, химиялык, биологиялық қасиеттері,
құрылысы, алынуы мен қолданылуы туралы білімдерін жүйелеу бекіту; танымдық белсенділігін арттыру.
Органикалық қосылыстардың жеке кластарының арасындағы генетикалық байланысты қарастыру.
|
Бағалау критерийі
|
Көмірсулар,нәруыздар және майлар қасиеттерін біледі.
|


Сыныптан тыс жұмыс
Физика пәнінің мұғалімі: Еренсіз А.Т
Түлембаев Н.С
Сыныбы: 7-сынып
12.03.2022ж
Тақырыбы: «Физика ғажайыптар әлеміне саяхат»
Сабақтың мақсаты:
Оқушының алған білімін нақтылап, оны өз дәрежесінде көрсете білу.
Мақал мәтелдер мен жұмбақтарды пайдалануға, қызықты логикалық сұрақтарға жауап бере білуге, ойлау қабілетін дамыту.
Оқушының ой өрісін кеңіте отырып, тәртіпке, ұқыптылыққа, адамгаршілікке, өз ойын ашып айтуға, достыққа тәрбиелеу.
І.Ұйымдастыру кезеңі.
Сәлеметсіздер ме, физикалық сайысқа қатысушы, аяулы ұстаздарымыз, мектеп оқушылары, қадірлі қонақтар, құрметті көрермендер!
Халқымызда жақсы бастама жалғасын тапса, сәтті болғаны деп жатады ғой. Ендеше, бүгінгі күн көпшілік қатысып отырған, сыныптан тыс шара сіздердің көңілдеріңізден шығып, қуанышқа бөлесе, жарқын бастамаға ұйытқы болғанына қуанарымыз сөзсіз.
Мінеки, мұнда тыныштық,
Естілмейді дыбыс түк.
Мұны біз де қоштаймыз,
Кешіккендерді тоспаймыз.
Командалар сайысын,
Көпшілікті тостырмай,
Міне, қазір бастаймыз.
тобы: Топ басшысы:__________
тобы: Топ басшысы:__________
Топ басшылары өз топтарындағы оқушыларды жекелеп таныстырады.
Сайыстың барысы:
І. Сырлы сауалдар.
ІІ. Ғажайып сандықша.
ІІІ. Мақал мәтелдер.
IV. «Cөз тапқанға» сайыскерлерге әріптер беріледі, сұрақтарға сол әріптерден басталатын сөзбен жауап берулері қажет.
Ойла, ойла тереңнен,
Жақсы емес көп бөгелген,
Сауалдарды білмесең
Өте алмайсың көпірден.
«Сырлы сауалдар» туры.
( Әр дұрыс жауапқа 1 ұпайдан)
Кім барлық тілде сөйлейді? (жаңғырық)
Қандай жолмен еш уақытта адам жүрмейді? (құс жолымен)
Теңізде қандай тастар табылмайды? (құрғақ)
Елеуішпен су әкелуге бола ма? (болады, қар мен мұзды)
Көзіңмен көресің, бірақ қолыңмен ұстай алмайсың? (көлеңке)
Қандай ыдыстарға су құйылмайды? (су толы ыдысқа)
Стакандағы суды ішіп қойса ішінде не қалады? (ауа, бу)
Түзу бойындағы бағытталған кесінді қалай аталады?(Вектор)
«Ғажайып сандықша»
1. Жол қандай шама ? – Скаляр
2. ХБЖ бойынша жылдамдық бірлігі - (м/с)
3. Материяның ажырамас қасиеті? - Қозғалыс
4. Сандық мәнімен, бағытымен сипатталатын физикалық шамаларды басқаша қандай шамалар деп атайды? - Векторлық
5. Қозғалыстағы дененің бастапқы орнын оның келесі орнымен қосатын кесінді қалай аталады? Орын ауыстыру
1. Физиканың бірінші ұстазы? (Аристотель)
2. Соғым етін тұздау қандай құбылысқа тән? (диффузия)
3. Дененің инерттілігін сипаттайтын физикалық шама? (масса)
4. Еркін түсу үдеуі қаншаға тең? (9,8 Н/кг)
5. Дененің бастапқы және соңғы нүктені қосатын кесінді? (орын ауыстыру)
Мақал- мәтелдер.
Интерактивті тақтада көрсетілген мақалдардың мағынасын айту қажет. (әр дұрыс жауапқа 1 ұпайдан)
Жұпарды жасырғанмен иісі білінеді.
(Диффузия)
Аяқ сүрінсе, басқа салмақ түсер.
(Инерция)
Отқа салса, темірде балқиды.
(Заттың күйлері)
4, Жел соқпаса шөптің басы қозғалмайды.
(Ньютонның бірінші заңы)
Соңғы сайыс – Сөз тапқанға, сайыскерлерге әріптер беріледі, сұрақтарға сол әріптерден басталатын сөзден жауап беріңіздер.
_________________________________________
тобына қойылатын сұрақтар
(М,Ж,Е,О,Д,С,А,Т,Г,О)
1. Қыстыкүні пеш тұтанбай қалса, не істейсің?
2. Тонның жылуы несінен?
3. Жаздыкүні қандай киім киген дұрыс?
8. Қатты денеде диффузия неге жай жүреді?
9. Физика сабағы қызық па?
10. Бүгін сайыста кім жеңеді?
(Т,А,С,Ө,Қ,Т,Е,Ф.Х.А)
1. Пеш мұржасының биік болғаны дұрыс па, әлде аласа ма? Неліктен?
2. Қыстыкүні қандай етіктен аяғың тоңбайды, тардан ба, кеңнен бе? Неліктен?
3.Үйді кесек кірпіштен соққан дұрыс па, әлде күйдірілген кірпіштен бе?
4. Неге судан шыққан балықты қолда ұстау қиын?
7. Неге ыстық шайда қант тез ериді?
8. Диффузия деген не?
9. Физика сабағы ұнай ма?
10. Бүгінгі сайыс қалай болды?
Бүгін көріп, тамашалаған сыныптан тыс жұмысымыз, «Физика ғажайыптар әлеміне саяхат» атты сайысы оз мәресіне жетті. Қорытынды жасау үшін, яғни жеңген команданы және «ең үздік ойыншыны» анықтау үшін сөз әділ қазылар алқасына беріледі.
Құрметті көрермендер, Сіздерге айтарымыз, көңіл-күйлеріңіз көтеріңкі, жүздеріңіз жарқын, мерейлеріңіз әрқашан үстем болсын!Қош сау болыңыздар! Келесі жарыстарда жолыққанша!
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты: Оқушының алған білімін нақтылап, оны өз дәрежесінде көрсете білу


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-oushini-itari-men-mindetteri-turali-bilimderin-t.html#14-бап_Заң_мен_сот_алдында_жұрттың_бәрі_тең._17-бап_Адамның_қадір-қасиетіне_қол_сұғылмайды._19-бап

text:
Тақырыбы: Өз құқығыңды білесің бе?
Сабақтың мақсаты: Оқушының құқықтары мен міндеттері туралы білімдерін толықтыру.
Оқушыларды адам құқықтарына оқыта отырып, түрлі өмірлік жағдайларда өз мүмкіндіктерін жеке және қоғам пайдасына сәйкес шешім қабылдай алу әрекеттерін дамыту.
Қазақстанның болашағына үлесін қоса білетін білімді де, ізденімпаз ұрпақ етіп тәрбиелеу.
Қолданылатын көмекші құралдар: Бейне-ролик, слайд-презентация
Ұйымдастырушылық кезең Презентация «Өз құқығыңды білесің бе?»
Видео-ролик: Конституция туралы Конституция дегеніміз не?
.«Конституция» -латыншадан аударғанда «құрылыс», «бекіту», «орнату» деген ұғымды береді.
Конституция – бұл Қазақстан Республикасында тұратын барлық азаматтардың құқықтары мен міндеттері белгіленген құжат.
Аздап тарихқа көз жүгіртсек
қыпшақ халқындағы (Х-Х1 ғғ.) «Кодекс Куманикус» яғни кумандар заңдары
XVI ғ. «Қасым ханның қасқа жолы»,Есім ханның ескі жолы»,
Тәуке ханның «Жеті жарғысы» сияқты заңдар жинағы бұл қазіргі тәуелсіз қазақ елі Конституциясының бастамасы болып табылады.
Қызықты ақпарат
Конституция алғаш рет Англияда 1679 және 1688 жылдары құқықтар жөніндегі билль деген атпен қабылданған.
Жазбаша конституция ең алғаш 1787 жылы АҚШ-та, одан кейін, 1791 жылы Франция мен Польшада өмірге келген.
Қазақстан Республикасы азаматтарының қандай құқықтары бар? 12-бап Республиканың азаматы өзінің азаматтығына орай құқықтарға ие болып, міндеттер атқарады.
14-бап Заң мен сот алдында жұрттың бәрі тең.
17-бап Адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайды.
19-бап Әркімнің ана тілі мен төл мәдениетін пайдалануға, қарым-қатынас, тәрбие, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдап алуға құқығы бар.
29-бап 1. Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын сақтауға құқығы бар.
2. Республика азаматтары заңмен белгіленген кепілді медициналық көмектің көлемін тегін алуға хақылы.
30-бап 1. Азаматтардың мемлекеттік оқу орындарында тегін орта білім алуына кепілдік беріледі.
2. Азаматтың мемлекеттік жоғары оқу орнында конкурстық негізде тегін жоғары білім алуға құқығы бар.


Қазақстан Республикасының азаматтарының міндеттері:
1. Заңдарға бағыну;
2. Басқа азаматтардың құқықтарын, бас бостандықтарын, арын құрметтеу;
3. Мемлекет рәміздерін құрметтеу;
4. Қаржы, салықты төлеу;
5. Тарихи және мәдени байлықтарды сақтау;
6. Табиғатты және табиғи байлықтарын сақтау;
7. Ата – аналардың балаларына қамқорлық етуі, алдындағы міндеттерін орындау;
8. Орта мектеп білімін алу;
9. Қазақстан Республикасын қорғау;
Оқушының құқығы бар:
1. Ана тілінде тегін оқу, медициналық қызмет, өмірінің қорғау, оқуға жақсы жағдай жасау, еңбек пен демалыс, мектепте уақытымен сапалы тамақтануға.
2. Жеке тұлғасын құрметтеу, керек жағдайда мұғалімдерге немесе басқа мектеп қызметкерлеріне өзіне қарату, олардан көмек алу.
3. Мектептен тиісті жағдайда қаржылы көмек алу.
4. Оқуда
— мемлекеттік және басқа бағдарлама бойынша сапалы білім алу, мектепішілік оқулықтар, құралдармен пайдалануға;
-оқушының аурып қалған және басқа жағдайда мұғалімдерден қосымша көмек алуға;
-сабақ арасындағы және басқа ұйымдастырылған демалыс, жексенбі және каникул күндерінде, сабақтан босатылған жағдайда;
5. Өз қабілетін және талантын жан-жақты дамыту, сыныптан тыс және мектептен тыс шараларды таңдауға.
6. Өз ұйым өмірінің сұрақтарын шешу кезде қатысуға
7. Өз қабілеті, білімі және мүмкіндігіне қарай байқау, жарыс, сайыстарда өз сыныбын, мектебін таныстыруға.
8. Кез келген кезде бос орын болса, басқа сынып, мектепке ауысуға.
Оқушы міндетті:
1. Мектеп Жарлығын орындау, сонымен қатар:
— мектеп жарлығына сәйкес жағдайда, мектеп қызметкерлер және кезекші оқушылардың айтқанын орындау, мектеп ішіндегі қалыптасқан ережелер, қауіпсіз техникасын және тазалықты сақтау;
— мұғалім және өз ұжымының тапсырысын орындау, сынып кезекшілікте және өз-өзіне қызмет жасауға қатысу;
— оқушылар, басқа мектеп қызметкерлерінің құқығын құрметтеу және олармен санасу, олардың өмірі мен денсаулығына қауіп жасамау, даулы сұрақтарды тәртіппен шешу;
— мектеп, сыныпта тыныштық, сабырлықты сақтау:
— темекі шекпеу, денсаулыққа зиянды заттарды қабылдамау, сыпайы, сабырлы, киімін таза ұстау, өз-өзіне қарау
2.Оқуда:
— ынталы оқу,оқу процесіне кедергі жасамау,үйде және сыныпта мұғалім тапсырмасын өзіндік орындауға тырысу;
— уақытында сабаққа келу,оқу орнын таза ұстау;
— сабаққа мектепішілік формамен келу;
3. Мектеп ғимаратын, оқу құралдарын, мүліктерін сақтау, басқалардың еңбегін құрметтеу, өз және басқалардың заттарына, ағаштарға ұқыптылықпен қарау, егер зиян келтірген жағдайда ата-аналармен өтеу.
4. Су және электроэнергияны,тағамдарды үнемдеу.
5. Өз ұстау мәдениеті, еңбек және сөйлеу ережесін сақтау.
Талқылау
Жол ережесін бұзу адам үшін қылмыс па? Неге?
2. Адамды қылмыс жасаудан не сақтайды? Құқық туралы білімі не өз санасы?
3. Қылмыс жасағанға қоғам кінәлі ме?
4. Адамның заңға немқұрайлы қарауы неден басталады деп ойлайсыз?
6. Жайбарақат қараушылық қылмысқа жата ма?
Жұмбақ шешу
1. Оқушы болсаң жақсы, жылдам зерек,
Ондайлар отаныма өте керек.
Тәуке хан жазған екен заң жинағын,
Тапсаңдар болғандарың асқан зерек. (Жеті жарғы)
2. Мерекең құтты болсын ұстаздарым,
Оқушы, келім – кетті бар достарым.
Тәуелсіздік заңының қабылданған,
Жылын тап мықты болсаң, біз тосалық. (1991 жыл)
Менен сұрақ – Сізден жауап
Конституция алғаш рет қай елде қабылданған? ( Англияда)
Қазақстан Республикасының қазіргі конституциясы қай жылы қабылданды? (30 тамыз 1995 жыл)
Қазақстан Республикасының азаматтарының қандай міндеттері бар?
Қорытынды
«Заң адамды бағындырады
Заңды ақыл бағындырады» Т.Фуллер
Тегінде, адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген
нәрселермен озбақ. Онан басқа нәрсеменен оздым ғой демектің бәрі де – ақымақтық.
Абай Құнанбаев
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қазақстан Республикасының азаматтарының міндеттері


title: Сабақтың мақсаты: Оқушының құқықтары мен міндеттері туралы білімдерін толықтыру


1 тақырып. Психология туралы жалпы түсінік
Сабақтың мақсаты: Психологияның қоғамдағы орны мен атқаратын қызметін түсіндіру
Қарастырылатын сұрақтар: Психологиялық ғылымның және практиканың пәні мен міндеттерін талдау.
Психологиялық зерттеудің негізгі әдістерін конспектілеу.
https://www.youtube.com/ История психологии (курс лекций МГППУ) бейне дәрісін көру және және дәрістен алынған мәліметтерді талдау
Әдістемелік нұсқау: а) 1-сұрақ бойынша Жақыпов С.М. Жалпы психология: кіріспе. Оқу құралын және В.Г.Крысько Общая психология (в схемах и комментариях) әдебиеттерін пайдалана отырып алдымен ғылым деген ұғымды анықтау қажет. Ғылымға берілген анықтамаларды талдап, ғылымның талаптарын айқындау керек. Содан кейін, психология осы талаптарға жауап беретіндігін дәлелдеп, қорытынды жасайды.
б) 2-ші сұрақ бойынша психологиялық әдебиеттердегі психология ғылымының әдістерін және зерттеуге қойылатын талаптарды қарастыру. Психологиялық зерттеудегі қағидаларды конспектілеу.
в) ғаламтордан берілген бейнематериалды тамашалап талдау
Әдебиеттер: Жарықбаев Қ.Б. Жан тану негіздері. Алматы, 2002.
С.Жақыпов. Жалпы психология негіздері. Оқу құралы. А., Қазақ университеті, 2008.
Алдамұратов Ә.Ж. Жалпы психология. Алматы, «Білім», 1996.
В.Г.Крысько Общая психология в схемах и комментариях: Учебное пособие.-СПб.:Питер, 2007.
Интервью Интервью – сұрақ-жауаптар арқылы қандай да болмасын мәселені талақылау және өзіндік пікір келтіру.
Интервью арқылыстуденттің сабақ тақырыбы мен оқу процесі жайлы білуге болады. Мұнда интервью сұрақтары алдын ала дайындалып, сұқбаттасушыларға таратылады. Олардың жауаптары оқу процесінің деңгейін анықтап, оған өзерістер енгізу мүмкіншілігін береді. Бұл әдіс әрбір сабақ соңында қолданылады.


СабақТЫҢ мақсаты: Python тіліндегі сызықтық алгоритмдерді жазу Өткен сабақты қайталау тапсырма 1
жүктеу/скачать
1,59 Mb.
Дата
07.01.2022
өлшемі
1,59 Mb.
#18353
түрі
Сабақ
Байланысты:
6 сынып сабак
Бұл бет үшін навигация:
ТАПСЫРМА 1
CАБАҚТЫҢ
ТАҚЫРЫБЫ
22. Cызықтық
алгоритмдерді программалау
САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ:
Python тіліндегі
сызықтық алгоритмдерді жазу
Өткен
сабақты қайталау
ТАПСЫРМА 1
onlinemektep.org/schedule
жүктеу/скачать
1,59 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: СабақТЫҢ мақсаты: Python тіліндегі сызықтық алгоритмдерді жазу Өткен сабақты қайталау тапсырма 1


1867-1868 жж реформа
Сабақтың мақсаты: Реформаны әзірлеудің түпкі мәні неде және 1867-68 жылғы
реформаның Қазақстан жеріне тигізген ықпалын түсіндіру
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ.Үй тапсырмасын тексеру:
1.«Білім» биржасының акцияларын сатып алу. 1. «Бастау» акциясы.Акция құны 10 ұпай.
10-Атақ-даңқы танымал қазақ балуаны? 10-XIX ғ Қазақстанды зерттеген неміс
зерттеушісі кім? 10-Асар дегеніміз не? 10-Ең сұрапыл апатты жұт қашан болды? 10-
Қазақтар ӛлген малды не істеген? 10-Қазақтар күн мен түннің теңелуінде қандай
мерекені атап ӛткен? 10-1913-1915 жж «Сигизмунд белдігі» атты жүлдені жеңіп алған
кім?
2.«Жасырын сұрақ »акциясы. 20-Қымыз мұрындық дегеніміз не? 20-Қазақтар неше жасқа
дейін ӛмір сүрген.Себебі не? 20-Жиі қолданылатын шипалы табиғи шӛп? 20-
Н.Баймырзаұлының лақап аты кім? 30-Психикалық дерті бар балаларды кім емдеген? 30-
Әмеңгерлік дегеніміз не? 40-1917 ж малдың саны қанша болған? 40-Ресейдің XVIII ғ
белгілі зерттеушісі аңшылық туралы не деген?
ІІІ.Үй тапсырмасын пысықтау:
1. Қазақ ауылы.Шаруашылығы. Ұлттық мерекелері.
2.Қазақ халқының ойындары мен спорттық жарыстары.
3.Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрі.
ІҮ.Жаңа тақырып : 1867-1868 жж реформа
Жоспар:
1. Қазақстанда реформа жүргізудің себептері және барысы.
2.Реформалардың басталуы.
3.Басқарудың ерекшіліктері.
4.Реформаның отаршылдық сипаты.
1867-1868 жылдардағы реформа бойынша
қазақ жерінің біріктірілуі.
V.Жаңа тақырыпты бекіту.
І. «Жобалау» акциясы. Акция құны 50-30 ұпайға дейін. Реформа жүргізудің себебі мен
барысы. Реформаның басталуы. Басқарудың ерекшелігі. Сайлау жүйесі . Денсаулық
сақтау,жерді пайдалану мәселелері. Реформаның орташылдық сипаты
II. «Салыстырмалы эссе» акциясы.
Акция құны 50-ден 30 ұпайға дейін. 1822-24ж.реформа.1867-68ж.реформа
VІ.Жаңа тақырыпты қорытындылау: (сұрақ -жауап)
1. XIX ғасырдың 60 жылдарында Қазақ жерін басқару жүйесін ӛзгерту үшін құрылған
«Дала комиссиясын» басқарған: (Ф.Гирс). 2. 1865 жылы 5 маусымда ІІ Александрдың
бұйрығымен жүзеге асырылған:(Қазақ жерін зерттеу сұрақтарын дайындау). 3. Әкімшілік
басқару жүйесіне ӛз пікірлерін ұсынған қазақтың ағартушы-ғалымы:(Ш.Уәлиханов). 4.
«Сырдария мен Жетісу облыстарын басқару» туралы Ереже бекітілген жыл: (1867 ж. 11
шілде). 5. «Орынбор және Батыс Сібір генерал-губернаторлығындағы Дала облыстарын
басқару туралы уақытша Ереже бекітілген жыл: (1868 жылы 21 қазан). 6. 1867-1868 жж.
реформаларға сәйкес,әскери-губернаторлар басқарды. 7. 1867-1868 жылғы «Ережелерге»
сәйкес әр болыстың құрамындағы ауылдардың ішіндегі шаңырақ саны: (100-200).
8.«Ережелер» бойынша сот жүйесінің ең тӛменгі буыны: (Билер мен қазылар соты). 9.
«Ережелер» бойынша сот жүйесінің ең тӛменгі буыны – билер мен қазылар сотын
бекіткен: (Әскери губернатор). 10.«Ережелердің» ең басты ауыртпалықтары: (Қазақ жері
Ресей үкіметінің меншігі болып жарияланды).
11. Облыстық басқармалары мынадай бӛлімнен тұрды: (Шаруашылық, сот, жарлықты іске
асыру). 12. «Ереже» бойынша салықтан босатылғандар: (Шыңғыс тұқымдары). 13.
«Ереже» бойынша Қазақстанда отырықшы елді мекендерде басқару билігі ақсақалдар
қолына берілген облыс: (Сырдария). 14.«Ережеден» кейін Қазақстанның Закаспий
облысына ӛткен жері: (Маңғыстау приставтығы). 15.«Ережелерге» сәйкес Иранмен,
Қытаймен дипломатиялық келіссӛз жүргізуге рұқсат берген әкімшілік: (Түркістан
генерал-губернаторлығы) 16. «Ережелерге» сәйкес қазылар соты сақталған аймақ:
(Сырдария облысы). 17. «Ереже» бойынша облыстар бӛлінген әкімшілік буыны: (Уезд).
18. XIX ғасырдың 60 жылдары қазақ ӛлкесін реформалауға байланысты Ш.Уәлиханов
айтқан пікір: (Халықтың ӛзін-ӛзі басқару негізінде қайта құруды талап етті). 19. 1872
жылдан бастап Бӛкей Ордасының жері қараған әкімшілік аймақ: (Астрахань губерниясы).
20. «Ереже» бойынша Ақмола, Семей облыстары кіретін генерал-губернаторлық: (Батыс-
Сібір). 21. Ережеге сәйкес уезд бастығын тағайындайтын басшы: (генерал-губернатор). 22.
XIX ғасырдың 60 жылдарында И.И.Бутков ұсынған жоба бойынша қазақ ӛлкесі мынадай
облыстарға бӛлінуі тиіс болатын: (Батыс, Шығыс). 23. Г.А.Колпаковскийдің ұсынысымен
«Жетісуда шаруаларды қоныстандыру туралы» Ереже қабылданған жыл: (1868 жылы).
24.1822 жылы «Сібір қазақтарының Жарғысының» басты мақсаты: (Әкімшілік, сот, саяси
жағынан басқаруды ӛзгерту). 25. «Орынбор қазақтарының Жарғысы» шықты: (1824
жылы).
ҮІІ. Оқушыларды бағалау.
ҮІІІ. Үйге тапсырма.§28 194-201 беттер
Қазақстан тарихы
Изимова Жұпар Саматқызы
8 а сынып
16 оқушы
Атырау қаласы
И.Тайманов атындағы
№27 орта мектеп
3 апта
2 күн
4 сабақ 216 кабинет
Сабақтың тақырыбы
1867-1868 жылдардағы Қазақстандағы реформалар
Сілтемелер
Ж.Қасымбаев, З.Қабылдинов, А.Қайыпбаев 8 сынып оқулығы
Слайдтар, сызба.
Жалпы мақсаты:
Реформаның қазақ жеріне тигізген пайдасы мен зардабын білу, мазмұнын, мәнін ашып,
тиімді және тиімсіз жақтарын табуға үйрету.
Оқу нәтижежесі:
*Реформаның денсаулық және жер саласына тигізген әсері, қазақ жерінде болған
ӛзгерістер туралы ұғынады.
*Ӛз пікірін еркін айтуға дағдыланады.
Негізгі идея
Реформаның басқа қабылданған реформалардан айырмашылықтары мен ұқсастықтарын
ашып кӛрсету.
Күтілетін нәтиже
Бүкіл қазақ жерінің Ресей жеріне ӛтуі,қабылданған реформаның Қазақстанның әлеуметтік
дамуы мен кері әсерін білу
Дереккӛздер
Қосымша тарихи кітаптар,интернет матералдары
Тапсырмалар
1. Оқулықпен жұмыс
2. Кезекпен қайталау. Жұпқа 1 сұрақ беріліп, бірігіп жауап береді
3. Кең ауқымды лекция.
4. Түрткі сұрақтар
5. Соңғы сӛзді маған қалдыр
Келесі тапсырма
Топқа тапсырма
1 топ-Реформа туралы ӛлең шығару
2 топ-Сурет салу
3 топ -Әңгімелеу
Сабақ бойынша мұғалімнің жазбалары:
Уақыты
Мұғалімнің іс-әрекеті
Оқушылардың іс-әркеті
2 минут
1 минут
3 минут
4 минут
3 минут
2 минут
2 минут
Ұйымдастыру кезеңі:
А.Оқушылармен сәлемдесу
Ә.Қағазға сандарды жазып,сол суырған қағаздары арқылы топтарға бӛлу
Бағалау критерииі.Әр топ бір-бірін бағалайды
Мазмұнын, мағынасын толықтай ашылып, жүйелі айтылса-10 балл
Тақырыптың ашылса, жүйелі айтылмаса-7 балл
Тек қана мазмұны айтылса-5 балл
«5» бағасы-20 балдан жоғары
«4» бағасы-15 баллдан жоғары
«3»бағасы-10 баллдан жоғары
Үй тапсырмасын тексеру
1.«Қазақ халқының ежелден арманы –тәуелсіздік»,ой толғау жазу.
2.Үй тапсырмасының мәтіні бойынша әр топ бір-біріне сұрақтар қояды
Бүгінгі сабақ бойынша бағыт-бағдар беру
Оқулықпен жұмыс
Жаңа тақырып бойынша топта әр адам 1 жоспарды бӛліп алып, кезекпен әр адам ӛз
тобына түсіндіреді.
Кезекпен қайталау. Әр топтың бір-бір жұбына 1 сұрақ беріліп, бірігіп жауап береді
1 жұпқа-
1.Бутаков комиссиясы ұсыныстары қабылданбағаннан кейін қазақ ӛлкесін басқару
ережесін дайындау кімге жүктелді?
2 жұпқа-
1867-68 ж.реформаның Ережелерін бекіткен қай орыс патшасы?
3 жұпқа-
Реформаны дайындауға қатысқан қазақ зиялыларынан кімдерді білесің?
4 жұпқа-
Реформа бойынша неше губерния құрылды?
5 жұпқа-
1867-68 ж.реформа бойынша сот жүйесінің ең тӛменгі буыны?
6 жұпқа-
Қай облыста қазылар соты сақталды?
«Кең ауқымды лекция» стратегиясы
Әр топ реформаның мәні, мазмұны, сипаты туралы ӛз пікірлерін айтады.
Сергіту сәті
«Түрткі сұрақтар» стратегиясы
1 топқа
Қазақ жерін неге 3 генерал-губернаторлыққа бӛлді?
2 топқа
Денсаулық саласындағы ӛзгерістер халыққа пайдасын тигіздіме ?
3 топқа
Қазақстанда жерді пайдалану саласына неліктен ӛзгеріс енгізді?
«Соңғы сӛзді маған қалдыр» стратегиясы
Бағалау
Үйге тапсырма
Топқа тапсырма
1 топ-Реформа туралы ӛлең шығару
2 топ-Сурет салу
3 топ -Әңгімелеу
Мұғаліммен сәлемдесу.Оқушы-
лар қағазы бойынша орындарына отыру.
Әр топ бір-бірін бағалады.
Оқушылар үй тапсырмасында ой толғауды жүйелі жазып, әр топ бір-біріне сыни тұрғыдан
ойланатын сұрақтар қойды.
Топта жоспарды бӛліп алып, бір-біріне түсінікті етіп түсіндірді.
Сұрақтарға жұп болып жүйелі жауап беріп, белсенді қатысып, флипчарт қорғады.
Топ болып тақырыптың маңызы болатын тақырыпшаларды аша білді.
Топ болып сұрақтарға сыни тұрғыдан ойланып, жауап берді.
Әр топтан оқушылар қорытындылады.
Әр топ бірін-бірі бағалады.
«5»-13
«4»-2
«3»-1
Интернетке хабарлау:
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Atom,байланыс - Сабақтың мақсаты: Рефрактометр көмегімен заттың сыну көрсеткішін анықтау Қажетті құрал-жабдықтар: Рефрактометр

text:
Atom,байланыс
|
Rc
|
Rд
|
R∞
|
H
|
1,028
|
1,028
|
1,001
|
C
|
2,572
|
2,591
|
2,540
|
О (эфирде)
|
1,753
|
1,764
|
1,715
|
С1
|
5,821
|
5,844
|
5,700
|
О (спиртте)
|
|
1,610
|
|
С- Н
|
1,669
|
1,676
|
|
О-Н
|
1,650
|
1,660
|
|
С - О спирт
|
|
1,460
|
|
С - Нте
|
|
1,680
|
|
Мұндай кестедегі мәліметті пайдаланып, молекулалық рефракцияларды есептеуге болады. Мысалы, метил спиртінің мольдік рефракциясын атомдық рефракциялар бойынша табуға болады:
RCH30H=R_C + 4R_H + R_0 = 2,591 +4- 1,028 + 1,61 =8,313
және оны байланыс рефракциясы бойынша:
RCH30H= 3RC-H + RC-O+ RO-H = 3- 1,618 + 1,46+1,66=8,16.
Ал, осы метил спиртінің тәжірибе кезінде табылған мольдік рефракциясы 8,060-қа тең. Бұл шамалардың өзара жақындығы қанағаттанарлықтай.
Мольдік рефракция молекуланың поляризацияланумен α, яғни молекуланың электрлік өріс әсерінен деформациялануымен байланысты:
R=2,52 1024a (12) Сыну көрсеткішінін түскен жарық толқынының ұзындығына тәуелділігін дифракциялық дисперсия (немесе жай ғана дисперсия) деп атайды және оның өлшемі ретінде толқыннын екі түрлі ұзындығында өлшенген сыну көрсеткішінің айырмасын қолданады. Іс жүзінде келесі дисперсия түрлерін пайдаланады:
Орташа дисперсия
ΔDC=(nD-nc)-104 (13)
Аббе саны немесе дисперсия көбейткіші:
σFc =\frac{n0-1}{nF-nc} (14)
Мольдік рефракция физикалық-химиялық есептеулер, заттың құрылымын, молекуладағы байланысты анықтау, Заттың концентрациясын анықтау үшін градуирленген график әдісін, яғни сыну көрсеткішінің зат концентрациясына тәуелділігін жиі қолданады. Әдетте мұндай тәуелділік түзу сызықты болады.
Бақылау сұрақтары
Рефрактометрия нені зерттейді?
Рефрактометрлік әдісті кімдер зерттеді?
Сыну керсеткіш деген не?
Абсолюттік сыну көрсеткіші неге тәуелді?
Есеп беру формасы: Слайд
Достарыңызбен бөлісу: |


ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС №13 Тақырыбы: Фотоэлементтің сипаттамаларын зерттеу.
Сабақтың мақсаты: Рефрактометр көмегімен заттың сыну көрсеткішін анықтау
Қажетті құрал-жабдықтар: Рефрактометр
Рефрактометрия (латынша Refractus — сынған және ...метрия) — оптикалық сәуле шығару спектрінің әр түрлі телімдерінде қатты, сұйық және газ тәрізді орталардың сыну көрсеткішін (n) өлшеудің әдістері мен құралдарына арналған оптикалық техниканың бөлімі.
Рефрактометрияның негізгі әдістері:
Екі ортаның шекарасы арқылы өткен жарықтың сыну бұрышын тікелей өлшеу әдістері;
Интерференциялық Әдістер. Рефрактометрия заттың құрамы мен құрылымын анықтау үшін физикалық химияда, сондай-ақ химия, фармацевтика, тамақ, т.б. өнеркәсіп салаларында әр түрлі өнімдердің сапасы мен құрамын бақылау үшін кеңінен қолданылады.
Рефрактометрия әдістері аэро- және гидродинамикалық зерттеулерде қатты үлгілер мен сұйықтықтардың әртектілігін тексеру үшін пайдаланылады. Рефрактометрия оптикалық өнеркәсіпте ерекше рөл атқарады, өйткені n мен шынының және т.б. оптик. материалдардың дисперсиясы олардың маңызды сипаттамалары болып табылады.
Рефрактометрия. Рефрактометрлік теория. Рефрактометрлік әдіс - оптикалық талдау "әдістерінің ертерек дамыған түрі. Бұл И.Ньютон, Л.Эйлер, М.Ломоносов сияқты ғұлама ғалымдардың еңбектері негізінде танылған. Рефрактометрлік әдіс жарықтың сынуын зерттеуде және жеке әрі күрделі заттарды талдауда өзінің мәнін жойған емес. Бұл әдіс берілген заттың сыну коэффициентін өлшеп, анықтауға сүйенеді.
- балқу, қайнау температуралары, меншікті салмақ, мольдік сіңіру көбейткіші сияқты әр зат үшін тұрақты шама. Сыну көрсеткіші абсолютті (N) салыстырмалы n болып бөлінеді.
Ауаның абсолютті сыну көрсеткіші:
NB = C0/Ca= 1,00027. (1)
мұндағы С0 және Са - жарықтың ауасыз кеңістіктегі және ауадағы жылдамдығы. Ал басқа заттардың ауаға қатынасты шартты сыну көрсеткіштері өлшенген, олардын мәні анықтамалық кестелерде келтірілген және олар ауадағы жарық жылдамдығының берілген ортадағы жарық жылдамдығына С0 қатынасымен анықталады:
n=Ca/Cx=N (l,00027 Cu), (2)
мұндағы n - талданатын заттың шартты сыну көрсеткіші, Са - ауадағы жарық жылдамдығы.
С0 - өлшенетін ортадағы жарық жылдамдығы.
Екі мөлдір ортаның арасындағы шекараға жарық сәулесі түскенде, осы шекаралық бетте жарық аз болса да, шағылысады және одан өткен жарық екінші ортада да өз бағытын шамалы болса да, өзгертіп таралады
Екінші ортадағы жарықтың сынуы
(3)
Ауасыз ортада:
(4)
ал бірінші ортада:
(5)
Демек, осы екі теңдеуден мына өрнек шығады:
(6)
яғни шартты сыну көрсеткіші абсолюттік сыну көрсеткіштерінің қатынасына тең, немесе:
(7)
Сыну көрсеткіші жарықтың түсу бұрышына тәуелді емес, бірақ ол жарық толқынының ұзындығы мен температурасына тәуелді, сондықтан заттың сыну көрсеткіші тұрақты температура мен бір монохроматты жарықта өлшенеді. Бұл параметрлерді n252 деп белгілейді, яғни D- 25°С кезінде натрийдің 589 нм сары сызықты толқын ұзындығында жүргізілгендігін білдіреді. Арнайы жағдайларда ауаның қысымын, ылғалдылығын да ескеруге тура келеді, әйтсе де көбінесе (2) теңдеу жарамды.
Тәжірибе көрсеткендей, егер жарық ауа арқылы өтіп, сұйық ауадан тығыздау екінші ортаға жеткенде, ондағы түсу (берілу) бұрышы сыну бұрышынан әлдеқайда үлкен. Егер сыну бұрышы α2 = 90° болса, яғни сәуле жарықты басымдау сындыратын ортадан бәсеңдеу сындыратын ортаға ауысқанда сыну құбылысы болмайды, өйткені sin 90° = 1 және (3) түрленеді.
n2= sinα1(8)
мұндағы сыну құбылысы байқалмайтын α1 бұрышын толық, ішкі шағылу (шекті немесе межелі) бұрышы деп атайды. Мұндайда сәуле сынбастан толық шағылады. Жоғарыдағы (8) теңдеу толық ішкі сынудың шарты мен жағдайы бойынша сыну көрсеткішін есептеуге болатынын көрсетеді және ол рефрактометрлік талдау тәжірибесінде жиі пайдаланылады. Заттың сыну көрсеткіші мен тығыздығы өзара сәйкес өзгереді, яғни көрсеткіш пен тығыздық бір мезгілде бірдей не өсіп, не кеміп отырады. Кейбір заттың сыну көрсеткіші, оның тығыздығы белгілі бір тәуелділікте болатыны теориялық және тәжірибелік тұрғыдан айқындалған:
f(n)=r•p, (9)
мұндағы r - пропорционалдық коэффициентті меншікті рефракция, ал онын молекулалық салмаққа көбейтіндісін мольдік рефракция R дейді:
R=M•r (10)
Негізінде Лоренц формуласы теориялық тұрғыдан қолдау тапқан:
R=\frac{(n2-1)M}{(n2+2)P} (11)
мұндағы R - мольдік рефракция, ол температура, қысым сияқты сыртқы себептерге тәуелсіз.
Органикалық химияда мольдік рефракциялардын аддитивтілігі кеңінен пайдаланылады, яғни қосылыстың мольдік рефракциясы осы қосылысты түзетін элементтердің атомдық рефракциялары косындысына, ал қоспаның рефракциясы оның құраушыларының мольдік рефракциялары косындысына тең. Ерітінділердің мольдік рефракциясын, олардың құрамының (мольдік үлестігі) сызықтық функциясы ретінде қарастырады. Күрделі қосылыстардың рефракциясын анықтау үшін іс жүзінде байланыс рефракцияларын есептеуге тура келеді. Бұл есептеулер Органикалық қосылысты анықтауға, сипаттауға, құрылымын айқындауға көмектеседі. Ал әрбір атомдардын рефракция мәні анықтамалық кестелерде келтірілген.
Мысалы. (1) кестеде түрлі толқын ұзындығында өлшенген кейбір атомдар мен байланыстардың рефракциясы берілген.
1-кесте
Фогель ұсынған атомдар мен байланыстардын рефракциясы


title: Сабақтың мақсаты: Рефрактометр көмегімен заттың сыну көрсеткішін анықтау Қажетті құрал-жабдықтар: Рефрактометр


«АС-2» технологиялық картасы бойынша сабаққа талдау Мерзімі_________ пәні_____________________ сынып _____ мұғалімі______________________
Тізім бойынша оқушы саны _________ қатысып отырғаны __________ оның ішінде 63% _________________
Сабаққа қатысу мақсаты ______________________________________________________________________________
Сабақтың тақырыбы ____________________________________________________________________________________
Сабақтың мақсаты ____________________________________________________________________________________
САБАҚТЫҢ ГИСТОГРАММАСЫ
63% жоғары
63%
50%
40%
30%
20%
10%
1 кезең 2 кезең 3 кезең 4кезең 5 кезең сабақ қорытын.
Оқушылардың оқулықтағы мәтінмен жұмысы және кілт сөздерді табуы;
Сабақ өткізуде әдістемелік жағынан қамтамасыз етілуіне байланысты ұсыныстар мен қорытынды (ұйымдастыру кезеңі,сабақ мақсатының қойылуы, көрнекілік, пән аралықбайланыс, рефлексия сабақ кезеңдері)
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Бас технолог ____________________________ Қорытындысы мен ұсыныстарымен таныстым
Оқыту үрдісінің иесі __________________ мұғалім ________________________


«Алгоритм» технологиялық картасы бойынша талдау Мерзімі_________ пәні_____________________ сынып _____ мұғалімі______________________
Тізім бойынша оқушы саны _________ қатысып отырғаны __________ оның ішінде 63% _________________
Сабаққа қатысу мақсаты ______________________________________________________________________________
Сабақтың тақырыбы ____________________________________________________________________________________
Сабақтың мақсаты ____________________________________________________________________________________
САБАҚТЫҢ ГИСТОГРАММАСЫ
Сабақ өткізуде әдістемелік жағынан қамтамасыз етілуіне байланысты ұсыныстар мен қорытынды (ұйымдастыру кезеңі,сабақ мақсатының қойылуы, көрнекілік, пән аралықбайланыс, рефлексия сабақ кезеңдері)
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Бас технолог ____________________________ Қорытындысы мен ұсыныстарымен таныстым
Оқыту үрдісінің иесі __________________ мұғалім ________________________


«Биоинтернет » технологиялық картасы бойынша сабаққа талдау Мерзімі_________ пәні_____________________ сынып _____ мұғалімі______________________
Тізім бойынша оқушы саны _________ қатысып отырғаны __________ оның ішінде 63% _________________
Сабаққа қатысу мақсаты ______________________________________________________________________________
Сабақтың тақырыбы ____________________________________________________________________________________
Сабақтың мақсаты ____________________________________________________________________________________
САБАҚТЫҢ ГИСТОГРАММАСЫ
Сабақ қорытындысы, соңғы жетістік – 63% ( альфа тобы)
Сабақ өткізуде әдістемелік жағынан қамтамасыз етілуіне байланысты ұсыныстар мен қорытынды (ұйымдастыру кезеңі,сабақ мақсатының қойылуы, көрнекілік, пән аралықбайланыс, рефлексия сабақ кезеңдері)
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Бас технолог ____________________________ Қорытындысы мен ұсыныстарымен таныстым
Оқыту үрдісінің иесі __________________ мұғалім ________________________


«Жаттықтырғыш» технологиялық картасы бойынша сабаққа талдау Мерзімі_________ пәні_____________________ сынып _____ мұғалімі______________________
Тізім бойынша оқушы саны _________ қатысып отырғаны __________ оның ішінде 63% _________________
Сабаққа қатысу мақсаты ______________________________________________________________________________
Сабақтың тақырыбы ____________________________________________________________________________________
Сабақтың мақсаты ____________________________________________________________________________________
САБАҚТЫҢ ГИСТОГРАММАСЫ
63% жоғары
63%
50%
40%
30%
20%
10%
1 кезең 2 кезең 3 кезең 4кезең 5 кезең сабақ қорытын
ұйымдастыру
«АЛЬФА» қорытындысына талдау
«БЕТА» қорытындысына талдау
«ГАММА» қорытындысына талдау
Сабақ қорытындысы, соңғы жетістік – 63% ( альфа тобы)
Сабақ өткізуде әдістемелік жағынан қамтамасыз етілуіне байланысты ұсыныстар мен қорытынды (ұйымдастыру кезеңі,сабақ мақсатының қойылуы, көрнекілік, пән аралықбайланыс, рефлексия сабақ кезеңдері)
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Бас технолог ____________________________ Қорытындысы мен ұсыныстарымен таныстым
Оқыту үрдісінің иесі __________________ мұғалім ________________________


title: Сабақтың мақсаты сабақТЫҢ гистограммасы

text:
«АС-1» технологиялық картасы бойынша сабаққа талдау Мерзімі_________ пәні_____________________ сынып _____ мұғалімі______________________
Тізім бойынша оқушы саны _________ қатысып отырғаны __________ оның ішінде 63% _________________
Сабаққа қатысу мақсаты ______________________________________________________________________________
Сабақтың тақырыбы ____________________________________________________________________________________
Сабақтың мақсаты ____________________________________________________________________________________
САБАҚТЫҢ ГИСТОГРАММАСЫ
63% жоғары
63%
50%
40%
30%
20%
10%
1 кезең 2 кезең 3 кезең 4кезең 5 кезең сабақ қорытын.
Өткен тақырып бойынша қарама-қарсы сұрақ қойғаны үшін;
Тірек сөздерді жаттап, есте сақтағаны үшін;
Жаңа тақырып бойынша қарама-қарсы сұрақ қойғаны үшін;
Сыни тұрғыдан сұрақ қою;
Жаңа тақырып бойынша сөздік қор;
Сабақ қорытындысы,соңғы жетістігі – 63%
Сабақ өткізуде әдістемелік жағынан қамтамасыз етілуіне байланысты ұсыныстар мен қорытынды (ұйымдастыру кезеңі,сабақ мақсатының қойылуы, көрнекілік, пән аралықбайланыс, рефлексия сабақ кезеңдері)
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Бас технолог ____________________________ Қорытындысы мен ұсыныстарымен таныстым
Оқыту үрдісінің иесі __________________ мұғалім _______________________________


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-sabati-gistogrammasi.html#Сабақ_өткізуде_әдістемелік_жағынан_қамтамасыз_етілуіне_байланысты_ұсыныстар_мен_қорытынды_(

title: Сабақтың мақсаты сабақТЫҢ гистограммасы