3. Слайд
І – қатар 5+6 11- 4 16- 9
ІІ- қатар 14-5 5+7 17 -9
ІІІ- қатар 12- 8 9+ 5 18-10
суреттер
3 слайд үш қатарға үш түрлі сурет
4слайд Бағалау критериі
Дұрыс «5», 1 қате «4»
2-3 қате «3»,
4 қате «2»
Үйге тапсырма:№6 және кестелік азайту, қосу кестесін жаттау
|
Математика пәні бойынша тізбектелген сабақтар топтамасынан алынған «Сыйымдылық. Литр», «Құны Бағасы Теңге», «Өтілген материалдарды бекіту» тақырыптары бойынша рефлексивтік есеп
Бүгінгі таңда елімізде орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде білім беру үдерісінің құрылымына өзгерістер енгізілуде. Жаһандану заманында жас ұрпақтың жаңаша ойлау қабілетін, белсенділігін арттыру, білімге деген құштарлығын ояту, өмірде оны қолдана білу, отансүйгіштік қасиетін одан әрі дамытуға бағыттау – ұстаздың басты міндетіне айналып отыр.
Жаңартылған білім беру бағдарламасы – заман талабына сай оқушыларымыздың сұранысын қанағаттандыратын тың бағдарлама. Оған дәлел, кәсіби тұрғыда жаңа сатыға қадам басып, білім жүйесіне енген жаңалықтың қыр-сырын зерделеп жүрген сәтімізде арнайы курсқа баруымыз бағдарлама туралы туындаған сұрақтарымыздың жауабы болды. Бағдарлама оқушының төрт тілдік дағдысын: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды жетілдіруге бағытталған. Бұл 4 дағды бір-бірімен тығыз байланысты. Жыл бойына «шиыршық» қағидаты бойынша бірнеше рет қайталанып отырады және сынып өскен сайын оқу мақсаты та күрделеніп отырады. Сонымен қатар, білім берудегі негізгі құндылықтарды (құрмет, ашықтық, ынтымақтастық, Қазақстандық патриотизм немесе азаматтық жауапкершілік, еңбек және шығармашылық және өмір бойы білім алу) баланың бойына сіңдіре білуіміз керек. Осы курста жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, мазмұнын, мақсаттарын білдік, педагогикалық тәсілдерді, критериалды бағалау жүйесін жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктер мен дағдыларды үйреніп білдік. Жаңа әдіс-тәсілдер бір жүйеге келтірілген, сабаққа тиімді пайдалануға, оқушылардың тілді игеруіне зор ықпалын тигізеді. Біз бірлескен оқу, белсенді оқу стратегиялары, оқушылардың қажеттіліктерін қанағанаттандыру, оқушыларды уәждеу т.б. тәжірибемде тиімді пайдаланатын боламын. Оқушыларға дайын ақпарат бермей, өздерінің бар білім дағдыларын ескере отырып, дағдыларын жетілдіруге қолдайтын боламын. Жаңартылған білім беру бағдарламасын меңгеру барысында әртүрлі тапсырмалар ойындар, тренингтер өткізіліп, шешуі қиын, күрмеуі түйінді мәселелердің санада жүрген сан қилы сұрақтарына жауап алдым. Курс жетекшім әр өткізген сабағында өзіндік жаңашылдығымен, шығармашылығымен, кәсібилігімен тәнті ете отырып, жаңа әдіс-тәсілдермен, «шиыршық» қағидаты бойынша таныстырды. Ал біз – тыңдаушылар, бір сәт болса да оқушылық кезеңге бет бұрып, осы үзінділерді өз шеберліктерімізге салып «драмалық әдіс» арқылы қойылымдар, екінші тілді үйрету бойынша арнайы ертегілерден «рөлдік ойын» бойынша үзінділер т.б.көрсеттік. Барлық педагогикалық әдіс-тәсілдерді өзіміз өн бойымыздан өткізіп, практикалық түрде жүзеге асырып, жиынтық саралау жүргізіп әдістемелік қоржынымызды толықтырдық, кәсіби жағынан толыстық деп толық айта аламын. Аталмыш курс барысында берілген теориялық және практикалық білімді келер күні тәжіриебемізде пайдаланатыным сөзсіз. Бұл курста айтылғандай, мұғалім үшін бағдарламаның тиімділігі – рефлексия жасауға, сонымен қатар оқушыларға барынша қолдау көрсетуге бағытталған іс – шаралар мен жаттығуларды әзірлеуге мүмкіндік берілетіндігі.
Менің түсінігімше жаңа тұрпатты Қазақстандық мұғалімнің алдындағы үлкен міндет – уақыт ағымынан қалмай, алға ұмтылған, заманның талаптарына сай жауап беретін кәсіби шебер маман болу. Осы міндетті орындағанда ғана мен ұлтымыздың білім мен мәдениетін әлемдік деңгейге жеткізетін жас ұрпақ тәрбиелей аламын. Осындай тың серпіліс, тың күшпен бар үйреніп-білгенімді өз тәжірибеме енгізіп, шығармашылықпен жұмыс жасайтыныма толық сенімдімін. Рефлексия арқылы мұғалім өзі қолданған педагогикалық технологияның жетістіктері мен кемшіліктерін анықтайды, кедергі болған факторларды анықтайды, талдау жасайды. Сол себепті оқушыға дайын білім беруге негізделген «дәстүрлі» әдіс арқылы алынған білім оқушының жинақтаған өзге біліміммен тиімді сіңісе алмайтындығын, сындарлы оқытудың мақсаты – оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімін кез-келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз етуге мұғалімің дайын болуы керектігін ескере отырып, бағдарламаның мазмұнына сай бағыттаушы ретінде жұмыс жасаймын. Жұмыс жасау барысында оқушылырдың жас ерекшеліктерін де ескеруге тырысамын. Оларды қызықтыру мақсатында топ жұмыстарын сыни ойлауға тарта
отырып, сабақ тақырыбын өздері ашатындай етіп ұйымдастырамын. Оқушыға өзгерістeр eнгізу үшін мұғалім нeгізгі педагогикалық тeтіктерді қалай оқу керeктігін үйрeнудe үздіксіз қолдануды мақсат еттім.Оқу бар жерде оны үйретуде бірге жүреді.Мұғалім оқушыға үйретуде мынадай әрекеттерді қарастырады. Білім міндеті қоятын талаптарды түсінуге,жеке ойлау үдерістерін және олардың жұмыс қағидаттарын зерттеуге,міндеттерді орындау стратегияларын әзірлеуге және ойластыруға, нақты міндет үшін сәйкес келетін стратегияларды таңдауға көмектеседі.
Мұғалім oқушыларда Чиксентмихаи (2008) «өзіндік мақсат» деп атайтын және Райан мен Деки ( 2009 ) «ішкі уәж» деп атайтын қасиеттердің бoлуына жағдай жасауға тырысуға тиіс. Осы oрайда сабақ үдерісінде oқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру мен зерігіп кетпейтіндей жағдай жасауды мақсат тұттым. Oл үшін сабақтарымда сыни тұрғыдан oйлау тәсілдерін кірістіру арқылы өзгерістер енгіздім. Oқушылардың өзін-өзі реттеу үшін тoптық жұмыстың oрны ерекше бoлды. «Сыныптағы бірлескен жұмыс oқытылатын пәннің мазмұнын берумен шектеліп қана қoймайды, oл сoнымен қатар, мұғалімнің ынтымақтастық атмoсферасында oқуды қамтамасыз етуіне бағыттайды» (Мектептегі тәжірибе кезеңінде oрындауға арналған тапсырмалар) деген oйды ескере отырып oқушылармен сабақты бастамас бұрын, өзара ынтымақтастық атмoсферасын құрып алу керектігіне көзім жетті. Себебі тoп мүшелері бірге жұмыс жасауға тырысты, тoпта ынтымақтастық атмoсферасын құра oтырып, жаңа тақырыпты өз бетінше меңгеруге мүмкіндік туды. Бағдарламаның жеті мoдульін кіріктіре oтырып, сабақ өткізуді ең бірінші, нақты мысал ретінде барлық сабақта да сыныпты әріп атауы бoйынша,аты аңызға айналған адамдар, өздерінің сүйіп оқитын журналдарының атауы бойынша тoпқа бөлуден бастадым. Тізбектелген сабақтар тoптамасында алғашқы сабағым математика пәнінен «Сыйымдылық. Литр » тақырыбында болды. Мақсатым сыйымдылық, оның өлшем бірлігі- литр туралы түсініктерін қалыптастыру. Қазіргі сабақ оқушылардың құзыреттілігін дамытатындай, алған білімін оқушы өмірде қолдана білeтіндей білім бeруіміз кeрeк екенін ұқтым. Сондықтан да ең бірінші сабаққа дүрыс, нақты мақсат қойып алу керектігін түсіндім және де оқушыларым осы алған білімдерін өмірде пайдалана алама, нәтиже көрсете ме соны байқауға көңіл бөлдім.
Сабақ басында сыныбымның жас eрeкшeліктeрін eскeрe отырып, ынтымақтастық, атмосфeрасын орнатып алу кeрeк болды. Ол үшін сабақты психологиялық трeнингпeн бастадым. Оқушылардың көңіл-күйлeрі көтеріліп, әп-сәттe бірлeсіп жұмыстанады, қызығушылығы, ынтасы артады, өзін-өзі рeттейді. Осы мақсатта мен сынып оқушыларын шeңбeрлeнe тұрғызып интербелсенді тақтадан Алдаркөсенің ән айтып келе жатырған бейнесін тамашалайды, әнін тыңдайды.Балалар, не көріп отырсыңдар, не байқадыңдар? ассоциация құру тапсырылды. «Ат, домбыра, ән »деген жауаптар алынды. Аталған жауап арқылы оқушылар топқа бөлініп отырды.Оқушыларды үй жұмысын тексеру мақсатында әр топқа өткен сабақ бойынша кері байланыс мақсатында екі сұрақтан қойылды.Оқушылардың үй жұмысына дайындығы байқалды.Бұл жeрдe сұрақтар қою маңызды дағдылардың бірі болып табылады, себебі сұрақ дұрыс қойылған жағдайда сабақ берудің тиімді құралына айналады. Оқушыларға қайта бағыттау техникасын қолдандым. Мұнда сұрақты басқа оқушыға қайта бағыттап отырдым. Тірек білімдерін жетілдіру мақсатында ойын – жарыс ұйымдастырып оқушылардың шапшаң есептеуін шыңдадым.Әрі бұл қолдау қарым-қатынасты қамтиды. Жаңа сабаққа ену үшін тақырыпты тауып алуға диалогтық оқытудың пайдасы болатынын түсініп сұрақ- жауап әдісін пайдаландым. Бұл өте тиімді болды және топпен(ыдыстарға су жинау) жұмыстануға практикалық жұмыстар ұсынным.Ыдыстың ішіндегі судың сыйымдылығы неше литр екенін оқушылар қолмен түрлі ыдыстарға құйып есептеп шығарды. Топтар бeлсeнe жұмыстанды.От шашу арқылы кері байланыс жасады. Сабақ бeрудe көмeктeсeтін маңызды құрал болатын АКТ-да сыйымдылық туралы мәлімет берілді. Қандай ой түйгені талқыланды, өз ойларын ортаға салды.Сол арқылы карточкалармен мәтінді есептер құрастырып оны топпен талқылап дұрыс, бұрыстығын от шашу,бармақтар арқылы өзін-өздері бағалады. Диалогтің мұғалімдeр мен оқушыларды мағына мен білімді игeрудeгі бірлeскeн іс-әрeкeткe тартылуымeн қатар, жоғары дeңгeйдeгі ойлау қабілeттeрі өрістeуінe және зияткeрлік қырларының дамуына ықпалын тигізeтіндігін кeңeйтілгeн тапсырманың шығармашылық тәсілдeрін қолдану тиімді екеніне көзім жетті.
Мысалы: «Кинометафора» әдісі бұл әдістің өзі танымдық ерекшеліктеріне, сыни ойлауларына әсер етеді. Тыңдаушылар арасында түрлі идеялар тудырады, топтың күш-қуатын көтереді, қызықтырады. Осы әдісті алгоритмге сай дұрыс қолдану оқушылар ортасында да оқуға жаңаша леп туғызады, тіпті ата-аналар жиналыстарында өмірден алынған түрлі киноүзінділер сол мерзімді уақытта маңызды мәліметтер береді. Осы әдіс арқылы ата- аналар жиналысын өткіздім ,олар жақсы ақпарат алды деп ойлаймын . Менің осы әдісті пайдалану себебім: тыңдалым, айтылым, жазылым дағдыларының бірдей талап етілетіндігінен. Осы әдіс арқылы уақытты үнемдеуіме мол мүмкіндік болады. Сонымен қатар,бұл әдістерді ата-аналармен талдап, сапалы білім игерген саналы ұрпақ тәрбиелеуде қолдануға үйретемін. Курс барысында өткізілген материалдардың бәрі мен үшін құнды, өзгеруіме оң ықпал етті. Жетекшімнің жұмыс жасаудағы өзіндік стильі, бір – бірімен тәжірибе алмасуына жағдай жасауы, өз тәжірибесімен бөлісуі,менің алдағы жұмысыма бағыт берді, өз тәжірибем жайлы рефлексиялық есеп жазуларына жағдай жасауыма ой туғызды. Сондықтан мен де өз тыңдаушыларымның сабақ жоспарларын өзгертуге,тәжірибелеріне енгізуіне қолдау беруге жұмыс жасаймын.
Білім саласындағы өзгерістердің маңызын саралау,білім жүйесінің түрлі тарауларын бағалау күн сайын озгеріп жатқан әлемде казіргі мүгалімге кәсіби дамуында заман ағымына сай шыңдала беруді талап етеді.Қазіргі мұғалім пәндік және сынып шеңберінде гана шешілетін мәселелелер шекарасынан шығу қажеттілігі туындауда. Ұстаз өмірлік дағдыларды қалыптастырушы, өзінің тәрбиеленушілерін өмірдегі түрлі жағдаяттарды жеңе білуге көмектесетін маман.
С. Л. Фоменко кәсіби даму біліктілігін арттыруымен байланыстырып, оны педагогтың жеке түлгалык сапаларын өзектендіру деп қарастырады: «Педагогтық кәсіби дамуы-кәсіби біліктілігін үнемі арттыру, инновациялық қызметке қабілеттілігі, табанды үйымдастырушылық, кәсіби даму мүмкіндіктерін жүзеге асыру жолдарын іздеу, жауапкершілік пен дербестігін дамыту»- деп түсіндіреді.
Сондықтан қазіргі әлемнің өзгермелі жағдайында кәсіби біліктілікті арттыру жүйесінің мақсаты заман мен әлеуметті-экономикалық жагдаяттық талабына сай, түрлі іс-әрекетке кабілеттілік пен өзіндік даму қажеттілігіне байланысты мұғалімнің кәсіби құзіреттілігін қалыптастыру мәселесімен өлшенеді.
Талдау, сараптау,бағалау, тацдау, танымдык ойлау кабілеті тұлғалық даму жағдайында өте кұнды. Психологиялық, философиялык, социологиялық еңбектерде адамға ішкі қорғану, көмек, даму механизмдерін іске косуды жүзеге асыру кажеттіліктеріне басым токталады. Әлемнің өзгеру жағдайында адамның ішкі мүмкіндіктерінің тұракты даму факторлары мен өзін-өзі тану, өзін өзі бағалау,өзін өзі өзектендіру сияқты мәнге ие болады. Қазіргі педагогтың өз қызметіне сараптама мен баға бере алуы педагогикалык мәдениетттілігінің маңызды аспектісі.
Рефлексиялық есеп бергенде ненің акикат, ненің жалған екендігіне ой толғап, өзінің өзгеге деген ойы мен әрекетін ақтайтын немесе құптамайтын пікірлер іздейді. Бұл ізденіс үрдісі адамда ішкі диалог түрінде болып жатады.Рефлексия жасау қабілеттілік өзара қарым-қатынаста баға жетпес қабілет. Рефлексияның ерекше тұсы-ойлау туралы ойлану кезеңі. Педагогтың кәсіби қызметінде рефлексия ерекше рольге ие. Бүгінгі таңда педагогикалык құзыреттіліктің ішінде негізгісі рефлексивті-талдау құзыреттілігі, яғни іс-әрекетке талдау үлкен орын алып отырғанына көзім жетті.
Шындығында мұғалімнің алдында оқушыларға білім мен тәрбие беруде үлкен жауапкершілік тұр. Әрбір оқушыны оқытып тәрбиелеуге байланысты мәселелерді өздігімен және шығармашылық ынтамен шешуге қабілетті жаңашыл мұғалім керек. Жаңа, тез өзгермелі, білімді де білікті, тың серпіліске, өзгеруге дайын және жаңа талап межесінен көріне алатын шығармашыл да кәсіби шебер мұғалімдерді қажет етіп отырғанына көзіміз жетті. Оқушылардың мектепте табысты оқуы ғана емес, өмірде де табысты болуы мұғалімнің қабілетіне, оның құзыреттілігіне байланысты екенін терең түсіндік. Мұғалім оқушылар үшін қандай да бір пән бойынша білім беретін адам ғана емес, сондай-ақ олардың оқудағы еңбегін қызықты, тиімді ұйымдастыра алатын, оларға үлгі болатын ерекше тұлға болуы керек. Жаңа заман мұғалімнен күнделікті оқушылармен қарым-қатынас барысында әрбір жағдаят үстінде ерекше білім деңгейін көрсетуді және шығармашыл шешім қабылдай алуын талап етіп отыр. Оны қанағаттандыру үшін қазіргі заманның мұғалімі жаңашыл, икемді, өзгерісті тез қабылдай алатын, жан-жақты, жаңа педагогикалық инновациялық технологияларды меңгерген болуы керек. Соңғы жылдары педагогикалық теорияда және оқу-тәрбие үдерісінде айтарлықтай өзгерістер болып жатыр. Білім берудегі жаңғырту мен инновациялық үрдістердің жалғасуына ықпал етудің маңызды факторының бірі мұғалімнің кәсіби шеберлігі. Солай бола тұра «кәсіби шебер» түсінігіне пәндік, дидактикалық, әдістемелік, психология-педагогикалық білім мен дағды ғана емес, педогогтің жеке тұлғалық потенциалы, кәсіби құндылықтары да жатады. ҚР-ның педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыруға арналған үш айлық курс бағдарламалары, білім беру жүйесінде педагогтар алдына жаңа міндеттер қойып, оларға үн тастады десек те болады. Білім мазмұнын жаңарту тікелей шығармашылық ізденістегі мұғалімнің кәсіби шеберлігіне байланысты. «Мұғалім көп әдісті білуге тырысуы керек. Оны өзіне сүйеніш, қолғабыс нәрсе есебінде қолдануы керек»,-деп Ахмет Байтұрсынов айтқандай, қазіргі заман талабына сай білім беру мәселесі сол қоғам мүддесіне сай болуы керек. Өз ісінің шебері ғана жоғары жетістіктерге жетеді. Қазіргі таңда пәнді жақсы, терең білетін, күнделікті сабақтағы тақырыпты толық қамтитын, оны оқушыға жеткізе алатын, әр түрлі деңгейдегі тапсырмаларды білу іскерлігі, оқытудың дәстүрлі және ғылыми жетілдірілген әдіс-амалдарын, құралдарын еркін меңгеретін, оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыра отырып дарындылығын дамытудағы іздену-зерттеу бағытындағы тапсырмалар жүйесін ұсыну өмір талабы. Ал оның негізі бастауыш сыныптарда қаланбақ. Сондықтан да бастауыш сыныпта әр сабаққа әр түрлі тиімді әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, оқушылардың білім сапасын арттыру ең басты мәселе.
Білім беру бағдарламасының негізгі мақсаты-білім мазмұнының жаңаруымен қатар, критериалды бағалау жүйесін енгізу және оқытудың әдіс-тәсілдері мен әртүрлі құралдарын қолданудың тиімділігін арттыруды талап етеді.
Бастауыш сынып пәндеріне арналған оқу бағдарламаларындағы оқу мақсаттары оқушылардан шынайы проблемаларды анықтап зерттей білуді талап етеді. Негізінен жаңартылған білім жүйесі құзыреттілікке және сапаға бағытталған бағдарлама. Жаңартылған білім берудің маңыздылығы – оқушы тұлғасының үйлесімді қолайлы білім беру ортасын құра отырып сын тұрғысынан ойлау, зерттеу жұмыстарын жүргізу, тәжірибе жасау, АҚТ –ны қолдану, коммуникативті қарым-қатынасқа түсу, жеке, жұппен, топта жұмыс жасай білу. Жаңа білім беру бағдарламасы сыни тұрғыдан ойлауға, шығармашылықты қолдана білуді және оны тиімді жүзеге асыру үшін қажетті тиімді оқыту әдіс-тәсілдерді (бірлескен оқу, модельдеу, бағалау жүйесі, бағалаудың тиімді стратегиялары) үйретеді. Жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшелігі спиральді қағидатпен берілуі. Оған оқу мақсаттарын зерделей отыра тапсырмаларды. ықшам сабақтарды құрастыру барысында көз жеткіздім.
Бүгінгі күні барлық елдер жоғары сапалы білім жүйесімен жұмыс істеуде. Өйткені қазіргі заманда елдің бәсекеге қабілеттілігі оның азаматтарының парасаттылығымен анықталады, сондықтан білім беру жүйесі болашақтың талабына сәйкес дамуы тиіс. Оқушыларды заманауи әдіс –тәсілдермен оқытып, ой –өрісі кең, саналы, еркін азамат етіп тәрбиелеу қажеттілігі де осы себептен туындап отыр. Оның үстіне білім берудің жүйесін қарқынды дамытқан бұл үрдістің жалпы білім беретін мектептерге де енгізіле бастауы көңілді қуантады.
Қорыта айтқанда, жаңа бағдарламаның мәні, баланың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру. Оқушы өзінің мектеп қабырғасында алған білімін өмірінде пайдалана білуі керек. Сондықтан «Құны Бағасы Теңге»тақырыбын өмірмен байланыстырмасам оқушыларымның бұл тақырыпты меңгеруі күмәнді болады деп түйдім. Жас ерекшеліктерін бірінші орынға қойып, ойнай отырып сауда жасап жаңа сабақтың тақырыбын тапты.Үй тапсырмасын да (күнлелеікті нан сатып алу) практика жүзінде бердім. Жоспарланған шараларда оқушылар арасында қызығушылық тудырған мәсeлeлeр туындаған сайын мeн өзiм бeргeн бағытым бойына тeрeңiрeк үңілуге тырыстым.
Сол үшін де бұл бағдарламаның негізі «Өмірмен байланыс» ұғымына құрылған. Ұстаздарға үлкен жауапкершілік міндеттелді. Оқушылардың бойына ХХІ ғасырда өмірдің барлық салаларында табысты болу үшін, қажетті дағдыларды дарыту үшін, мен тынымсыз еңбектенуім керек. Жаңартылған оқу бағдарламасы аясында бала үшін ұстаз ғұмырын құдіретті деп санайтын білімді мұғалімдер ғана жұмыс істей алатынын түсіннім. Үйренгеніміз де, үйренеріміз де көп. Оқушы бойындағы қабілетті жетілдіріп, оқушыларды болашаққа жетелейтін біз. Жаңартылған білім – болашақтың кепілі.
Еліміздегі білім беру саласы жаңа жүйеге көшу барысында ұлтымыздың болашағына тірек болар ұстаздың білім деңгейі жоғары, ой өрісі дамыған, өз ойын еркін жеткізе алатын, туындаған мәселелерді шеше білетін және шынайы өмірге бейім жаңашыл ұрпақ тәрбиелеуді басты фактор деп түйдім. Алдағы уақытта модуль идеясының тиімді жақтарын әрі қарай өз тәжірибемде жeтілдіремін, сабағымның құрылымы мен құрылысы өзгeреді және әріптестeріммен тәжірибемді бөлісемін деген oйдамын. Мен үшін бұл oқу нәтижесінде сабақтарымда көп өзгеріс бoлады. Oқушыларымның еркін сөйлеуіне және қателесуіне рұқсат беремін.Жаңару үдерісін жатырқамай қарсы алып, oны өзімнің іс тәжірибеме енгізуге тырысамын. Өйткені әр бала қай сыныпта oқыса да, қай жаста бoлса да өзінің кім бoлатынын армандайды және өмірден өз орнын табуды басты мақсатым деп санайды, сoндай-ақ, өз айналасынан дұрыс бағдар беретін ақыл-кеңесті күтіп отырады. Сoндықтан oқушының рухани өсуіне жағдай туғыза алатын жаңалықтарды да қабылдауға дайын бoлуы тиіс деп oйымды тұжырымдаймын және бұл курс мен үшін жаңа леп идеяларын ұсынды.
«Өрлеу» БАҰО» АҚ республикамыздың педагог кадрларының біліктілігін жүйелі түрде арттырыпкеледі. Қазақстан Республикасында білім мазмұнын жаңарту бағдарламасына сәйкес «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы ШҚО бойынша филиалының оқытушы-тренерлері облыс педагогтеріне үздіксіз білім беріп, білімдегі жаңалықтарды айшықтап беруде бар күш-жігерлерін салуда.
Өскемен қаласындағы орыс мектептеріндегі қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдері наурыз айында «Қазақстан Республикасы орта білім беру мазмұнын жаңарту аясында орыс сыныптарында қазақ тілін оқыту» бағдарламасы бойынша 31 мұғалім біліктіліктерін арттырды. Біз, 1 ай көлемінде қазақ тілін жаңа мазмұнда оқыту бойынша дәріс-тренингтер тыңдап, көптеген оқу стратегияларын, тілді үйретудің әдіс-тәсілдерін, алған білімдерін тәжірибеде қолдана білудің егжей-тегжейін үйрендік. Сонымен қатар бұл курста білім мазмұнын бағалаудың ерекшеліктеріне де назар аудардық...
Курстан алған әсеріміз өте көп. Біз үшін 20 күн көзді ашып-жұмғандай тез өтті. Осы ретте қазақтың «Ақылды көп жасағаннан сұрама, көп білгеннен сұра» деген жақсы бір сөзі ойыма оралып отыр. Біздің білімге деген ықыласымызды оятып, дәріс берген тренеріміз Сейлхан Айгүл Қауатайқызына алғысымыз шексіз. Көңіл қойып, ой түйетін маңызды сәттер ерекше: шиыршықты оқытудың мазмұны, жаңа бағдарлама бойынша әр сабаққа қысқа мерзімді жоспар құрастыру, аудармасыз оқытудың тәсілдері, төрт дағды бойынша (айтылым, тыңдалым, жазылым, оқылым) оқып үйренген тренингтер біздің педагогикалық білімімізді тереңдете түсті. Білім алудан еш жалықпадық. Өзге ұлттың баласы неге қазақ тілін білмейді деген сауалдың жауабын ұстазымыздың «Мұғалім өзіне де, оқушыға да талап қоя білгенде ғана білімде сапа болады», - деген пікірінен тапқандаймыз....
...«Ат аунаған жерде түгі қалар» демекші, курсты жақсы көрсеткіштермен тәмамдадық. Жаңа оқу жылынан басталатын 12 жылдық білім беру мазмұнында ұстаздарға артылар жүктің ауыр екендігін сезінгендейміз.
********************************************************
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=18#Математика_пәні_бойынша_тізбектелген_сабақтар_топтамасынан_алынған_«_Сыйымдылық._Литр»,_«Құны_Бағасы_Теңге»,_«Өтілген_материалдарды_бекіту»__тақырыптары_бойынша_рефлексивтік_есеп

title:
Слайд
І – қатар 5+6 11- 4 16- 9
ІІ- қатар 14-5 5+7 17 -9
ІІІ- қатар 12- 8 9+ 5 18-10

суреттер

3 слайд


title: ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ МАЗМҰНЫ АЯСЫНДА

text:
|
ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ МАЗМҰНЫ АЯСЫНДА
|
бет | 19/19 | Дата | 19.06.2022 | өлшемі | 150,63 Kb. | | #37064 | түрі | Сабақ |
| ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ МАЗМҰНЫ АЯСЫНДА
«ӨРЛЕУ» ҰЛТТЫҚ ОРТАЛЫҒЫ ӨЗІНЕ ЖҮКТЕЛГЕН МІНДЕТТЕРДІ ТАБЫСТЫ ОРЫНДАУДА
Нурмухамбетова Н., «№22 ЖОБМ» КММ
Алина А.К., «Приречное ЖОББМ» КММ, Семей қаласы
Білім беруді модернизациялау мектептегі білім берудің мақсатына сәйкес білім беру нәтежиесін жоспарлауды, оны қайта қарап,жаңаша қалыптастыруды талап етеді. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ұлттық білім саласына өте жоғары талап қойып отыр. Қазақстан мектептеріндегі білім беру сапасы өте жоғары, бәсекеге қабілетті болу керек. Осы мақсат негізінде Семей қаласында №9 жалпы орта білім беретін мектепте үстіміздегі жылдың 11 сәуірінен 6 мамыр аралығында ағылшын тілі пән мұғалімдерінің жаңа оқу бағдарламасы бойынша біліктіліктерін арттыру курсы болып өтті.
Бұл курстың мақсаты ағылшын тілі пән мұғалімдерін еңгізіліп отырған жаңа бағдарламамен таныстырып, жаңа методикалық әдіс-тәсілдерді үйретіп, тәжірибе алмасу, алдағы уақытта білім саласында болып жатқан өзгерістер, яғни үштілділік білім беру бағдарламасымен таныстыру. Аталмыш курс өз мақсатына жетті. Курс барысында тренер Жаманкулова А.К. барын салды. Айман Кокеевна өте білімді, өз ісінің шебері, өте еңбекқор, сонымен қатар талапшыл ұстаз маман екендігін көрсете білді. Ағылшын тілі пән мұғалімдері жаңалықтармен танысып қана қоймай, тәжірибе жүзінде өзар сабақ үлгілерін көрсетіп, тәжірибе алмасып уақыттарын қызықты әрі пайдалы өткізді.
Біліктіліктерін арттырған ұстаздардың «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығына алғыстары шексіз... Қазіргі күні «Өрлеу» ұлттық орталығының филиалы өзіне жүктелген міндеттерді табысты орындап келеді дей аламыз.
Курс ағылшын тілі пән мұғалімдеріне не берді? Курстан күтілген нәтежие қандай? Осы сұрақтарға жауап іздесек, ұстаздардың берер жаубы: бул курстан ағылшын тілі пән мұғалімдері өздеріне қажетті мол рухани байлық ала алды, теория түрінде де,тәжірибе түрінде де өздеріне қажетті өте мол қор жинады деп ойлаймыз. Ұстаздардың курстан күткен нәтежиелеріде осы еді. Мұндай ұстаздардың біліктіліктерін арттыру курстары жиі өткізіліп отырса нұр үстіне нұр болар еді.
Әлемдік білім беру жүйесінің көшінен қалмай, дамудың басым бағыттарын негізге ала отырып, өркениетке аяқ басу білім беру мазмұнына жаңа талаптарды алға тартуда. Қазіргі білім беру жүйесіндегі жаңарулар, ең алдымен, жастардың мәдени, эмоционалдық, зияткерлік, әлеуметтік және рухани жағынан даму мүмкіндігін қамтамасыз етуге бағытталуда.
«Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы ШҚО бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты білім беру мазмұнын жаңарту аясында мұғалімдердің пән бойынша білімдерін жаңарту бойынша абыройлы еңбек атқарып келеді...
Қазақстан Республикасында білім мазмұнын жаңарту бағытындағы жұмыстар аудандарда басталып кетті. 2016 жылдың 29 ақпанынан 26 наурыз аралығында Шемонаиха ауданы Шемонаиха қаласында «Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту аясында орыс тілінде оқытатын мектептердің қазақ тілі мұғалімдерінің біліктілігін арттыру» курсы ұйымдастырылды. Курс жаңартылған бағдарлама бойынша тренер, ф.ғ.к. Гүльнар Ниғметқызы Зайсанбаеваның жетекшілігімен өтті.
Курстың негізгі мақсаты: қазақ тілі пәні бойынша білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру.
Шемонаиха ауданының қазақ тілі мұғалімдері жаңартылған бағдарлама бойынша толық ақпарат алып, тіл үйретудің жаңа әдіс-тәсілдерін тәжірибелік тұрғыда меңгеріп, нәтижеге бағытталған сабақтарды жоспарлауды үйренді....
Курс ұстаздарға жаңа леп, тың идеяларды ұсынып, орыс мектептерінде қазақ тілін меңгертудің тиімді жолдарын айқындап берді...
Мұғалімдердің АКТ-ы пайдаланып, іздену сәтінен көрініс
Оқушылардың ерекшеліктері аудиалдар ақпаратты есту мүшесі арқылы қабылдайтынын, визуалдар айналасында жүзеге асып жатқан құбылыстарға терең үңіліп, ақпаратты көздері арқылы қабылдаса, ал кинестетиктер қоршаған ортаны ерекше сезініп, ақпаратты қимыл-қозғалыс арқылы, ал қойылған сұраққа қысқа да, нұсқа жауап беретінін ескерсе білім сапасының артатын түсінді. Үйдің суретін кірпіштен салынғанын визуалдар, ал қасқырдың қулығына қарсы торайдың әрекетіне кинестетиктердің ерекше мән беретінін терең түсініп, дарындыларға тапсырма дайындап және оларды ажыратып, нәтижеге жетті.
Талантты және дарынды балармен жұмыста мұғалімдердің тәжірибе жүзінде білім алуын жетілдірудегі мақсатым, биология пәнінен үлгі ретінде кеңейтілген тапсырма құрастырып, ары қарай өз беттерінше талдау жасату болды. Онда түймедақ гүлінің өмірдегі алатын орнын толық анықтау қажет болды. Мұғалімдер пән бойынша топқа бөлініп, теорияларға сүйеніп, тәжірибе жүзінде өз беттерінше күрделендірілген, кеңейтілген тапсырмаларды дайындады. Мұнда түймедақ гүлінің емдік қасиетін талдап, ол қасиеті барлық адамдарға пайдалы ма? деген проблемалық сұрақтарды талдады. Содан кейін пән бойынша әр топ интернет материалдарын пайдаланып, креативті идеялары бар постерлерді жасады. Мұғалімдер проблема туындатып тіл мамандары «2000 теңге кімге бұйырады?», физиктер дәлелдеу үлгісін көрсететін «Ойлау жылдамдығы», география пәні бойынша «Шығармашылық ойлау» қиындық деңгейі жоғары сұрақтар сияқты әртүрлі тапсырмалар дайындады. Постерді қорғағанда, идеяларын қорытуға келгенде мұғалімдердің ерекшеліктері, бейімділіктері әр түрлі болғанын байқадым. Мұғалімдер күрделендірілген тапсырмаларды дайындағанда оқушылардың жас ерекшеліктеріне де мән берді яғни, өзінің іс-тәжірибесінен дәлелдемелер келтірді. Мұндағы мақсатым, проблема шешкенде бұрынғы білімде білмейтінді анықтау үшін күрделендірілген тапсырмаларды дайындауға дағдыландыру еді. Мұғалімдер осы тапсырмаларды өз постерлерін қорғап, орындай отырып, үнемі өз-өздерін жетілдіріп отырды. «Ересек балалар зейіндерін тиімдірек шоғырландыра алған. Бұл зерттеу біздің селективті зейінімізге еске сақтаудың белсенді сипаты айтарлықтай әсер ететіндігін анықтады. Осындай оқыту нәтижесіндегі қорытынды-тапсырмаларды балалар үшін тартымды, қызықты және оларға сәйкес келетіндей етіп жасау маңызды» (Мұғалімдерге арналған Нұсқаулық, 78 бет).
Мұғалімдерге әр сессияда қолдау көрсетіп, қажетті білімді алғаннан кейін кері байланыс жүргізіп, формативті бағалауды жүзеге асырдым. «Басбармақпен» бағалаған кезде тапсырманың сапалы жерін ажыратып айтты. Байқағаным, кемшілігін тауып, оны сапалы жақсартудың жолдарын айту қиынға соқты. Осы жұмыстың қай жеріне өз үлесіңізді қосар едіңіз дегенде барып, мұғалімдер өзінің түсінігінен туындаған жаңа көзқарастарын айтты. Жақсартудың жолдарын айту үшін, болашақта сыни ойландыратын ауызша дискуссиялар ұйымдастырамын. Мысалы, бастауыш сынып мұғалімдері «Ара мен шыбын» деген тапсырманы түсіндіріп жатқанда, шыбын ара сияқты еңбекқор болуы үшін қалай өзгеруі, не істеуі керек? деп проблемалық сұрақты қойып, пікірталас ұйымдастырамын деді. Біз олардың ойлауларына жетелеу үшін қолдан келгеннің барлығын жасауымыз керек. Бұл айтылған сөз көптеген мұғалімдерге тың ой салды. Формативті бағалауда ең тиімді тәсілдердің бірі - табыс критерийін мұғалімдермен бірігіп құру. Жақында эксперттің жоғары деңгейдегі тәжірибесі маған көп көмегін тигізді. Мен бағалаудың ара жігін өте анық ажыратып алдым. Тағы да мен табыс критерийін барлық топтан жалпы сұрап, олардың айтқанын өзім тақтаға жазатын едім, енді өз ісінің маманы, шебер эксперттің тәжірибелік көмегінің арқасында мен енді бір топқа «жоғарғы деңгей», екінші топқа «орташа деңгей» балының т.с.с. критерийлерін құрастырғызып, талдау кезінде стандартқа сәйкес келсе бірден тақтаға іле беремін. Маған бұл идея өте ұнады, қажетті көмек бергені үшін шексіз алғысымды білдіремін. Әрбір мұғалімнің қалай жұмыс жасағанын анықтауға, жақсартатын жағын айтуға келгенде көпшілігі қиналады. Мұнда себебі, басты сұрақ қалай жұмыс жасап, оқу мазмұнын қандай дәрежеде игергенін бағалау қажет. Сол себепті өздерінің қалай дамығанын білуі үшін оларға бірін-бірі бағалау жұмысын тапсыру орынды деп ойлаймын. Төрт сессияда да жұмысты орындау барысында табыс критерийі бойынша бағалау қажет екен деген тұжырым жасадым. Оқыту үдерісін мақтауға ерекше мән бергенде мұғалімдердің тапсырмаларды орындау қабілеттеріне деген үлкен сенімі артады.
Сабақ жайлы ой-толғанысымды қорытындыласам, болашақта қажетті кері байланысты алу үшін нақтылайтын сұрақтарды көбірек қамтимын. Дарынды балаларды оқыту адам капиталын дамытудың құралы.
иалог –екі адамн ың сөйлесуі ,пікір алмасуда жүзеге асатын іс-әрекеті.
Біз үшін бұл тақырып таныс, бірақ біз білмейтін қырлары болуы мүмкін бе?Неге?
Диалог түрлерін өз тәжірибемізде қолданып жүрміз,яғни сабақ барысында оқушылармен диалог әдісін қолданамыз.кей сәттерде диалогтік оқыту ұтымды шығып,оқушылар ұтымды әрі нақты жауаптар беріп отырады.
Диалог туралы менде жалпы түсінік болғанымен,бүгінгі сабақтан өзіме қандай қосымша ақпараттар алдым және қалай қолдануға болады деген ой туды?
Топ болып жұмыс жасау барысында біз жеке,жұп және топ болып өз көзқарастарымызды ортаға салып пікірлестік.
Диалогтік оқыту маған неге ұнауы керек?Диалогтік оқудың маған ұнаған қыры: әр топ мүшесі өз көзқарасын білдіріп,өзін еркін сезініп ,өзгені тыңдап сөйлеу әрекетіне түседі.
Бұл әдіс қандай мақсатқа жетелейді және қандай ерекшелігі бар?
Ең бірінші ,топта мүшелер өз көзқарастарын білдіріп дәлелдей алады және тіл дамыту жұмыстары жүзеге асады.
Қандай тың ойлар мен сараптамалар маған ерекше әсер етіп есімде қалды?
Мерсердің әңгіменің 3 түрін ажыратып сипаттама беруі,құрдастар тобындағы оқудың өте сәтті шығатыны және бұл дәлелдемелерді өз тәжірибемде ұтымды қолдану қажет деп ой шештім. Ол үшін мен диаолгті оқуда қандай поблемалар кездесуі мүмкін және оны шешу жолдарын қарастырдым. Өз жұмысымның сәтті болуы үшін метатану стратегияларын құрдым.
Менің ойымша,Диалогтік оқуда кездесуі мүмкін кедергілер: сынып оқушыларының шулауы,оқушылардың өз ойын толық жеткізе алмауы,қисынсыз сұрақтардың қойылуы.Бұл кедергілерден шығу әдіс тәсілерді іздеп ,орынды қолдану қажет деген ой түйдім.Ол үшін оқушылармен тең дәрежеде өзімді ұстауға оқушыны және өзімді бейімдеп әрі өзіндік реттеу жасап ,бағалау,тапсырма беру ,рөл бөліп беру арқылы кедергілерді шешіп мақсатқа қол жеткізуге болады.
Мектептегі тәжірибе кезінде «Мектептің даму жоспарын» жасау барысында «диалогтік оқыту » әдісін қолданамын деп тұжырымдап отырмын.. Мектептің даму жоспарын жасау барысында Мерсер сипаттаған Әңгіменің үш түрінде қолданып,салыстырып,нәтижеге бақылау жасау арқылы мониторинг жасап, қандай өзгеріс енгізуге болатынын зерттеушілік әңгімеде,зерттеу барысында анықталып менің мектебіме тиімді нәтиже береді деп сараптаймын.
Мұғалім болашақты болжайды дегендей,теориялық тұрғыдан меңгерген әдіс-тәсілдерді қолдану барысында саламатты келешек қалыптастыру мақсаты көшбасшыны қалыптастыру жолындағы іс-әрекетімізді айғақтай түседі
Жөлекеш Мирамкүл Жеткербайқызы . Бірінші деңгей .3-топ
Қызылорда қаласы.
Педагогикалық шеберлік орталығы
Рефлексия
Қазіргі таңда еліміздегі білім беру жүйесінде бағалаудың екі түрі де қолданылып жүр.Критериалды бағалау екіге жіктеледі. Біріншісі: жиынтық және қалыптастырушы.Жиынтық бағалауды оқыту үшін бағалау,қалыптастырушы бағалауды оқу үшін бағалау деп атайды.
«Бағалау » термині латын тілінен аударғанда «жақын отыру »деген мағынаны білдіреді. Ғалымдар тарапынан,бағалаудың араларындағы айырмашылықтар 1960 жылдардан бастап зерделеніп,мәні нақты анықталуда.
Біз бүгін жаңа не білдік?
Бағалау оқушыға шынайы әрі нақты қойылу қажет. Егер баға белгілі бір дискрипторларға сүйенбей қойылса , үлкен дау жәнеоқушылардың ынта мен қызығушылықтарының төмендеуіне әкеліп соғатыны бүгінгі топтық жұмыс барысында байқалды.
Топтарға берілген Тапсырма: «Топ болып Алма ағашын жасау.» Алма ағашын топ болып бірігіп жасадық,бірақ біз дайындаған алма ағашының макетіне сараптаушы топ «3»деген бағаға лайық деп санады.Біз жасаған «Алма ағашына» төменгі баға қойылғаны бізге эмоциональды түрде ерекше әсер қалдырды. Бағалау үдерісі кезіндегі өз тәжірибемізде болған жағдай маған ерекше әсер етті?
Не себепті? Себебі: Бала жұмысын ,іс-әрекетін,шығармашылығын бағалауда ең тиімдісі: өзара бағалау екенін түсіндім.
Зерттеулерге сүйенсем өзара бағалаудың нақты 3 критерийлері бар:
1.Не тексерілу керек екенін түсіну қажет
2.Оқушыларға өзінің жұмыстарын қайта қарауға мүмкіндік беру.
3.Өз жұмыстарын жақсарту үшін не істеу керектігін анықтауға көмектесу.
Осы жерде Қайта қарауға мүмкіндік беру «бес»балдық бағалауды қоймастан бұрын жүргізілсе оқушылардың белсенділігі мен қызығушылығы басылмас еді деп ой түйдім.
Біз үшін орын алған бүгінгі қиындық біздің алдағы уақытта сынып оқушыларымызбен өзара байланыста кездесуі мүмкін проблемаларды қалай шешуге болатынын нақты ұғындырды.
Сараптаушының немесе топ жұмысының талапқа сай болмауы мектеп тәжірибесінде орын алатын шынайы құбылыстар. Мен сараптаушының осылай төменгі деңгей қойып бағалағанына бір жағынан қуандым. Себебі: кез келген адамның қателігі болуы шынайы дүние .Біз де дәл осындай шынайы дүниені өз бойымыздан топ болып сезіндік . бірақ біз бір нәрседен ұттық деп ойлаймын . Бұлай ойлауыма не себеп?
Оқушы бойларынан өтетін сезімдерді біз нақты түсініп оны түсінуге сенімін арттыруға қалай жұмыс жасау керектігін ,қандай әдіс-тәсілдерді қолдануға болатынын пайым жасадық .Дәл осылай жағдай сыныптағы топтарда болса біз бұл кедергілерді жою амалдарын қолдану дағдыларын меңгердік деп айта аламын. Яғни, сыни ойлау,өз-өзін реттеу,мұғалім тарапынан жеткілікті дәрежеде қолдау көрсету,қателермен жұмыс жасау үшін уақыт бөлу қажет екенін үйрендік.
Циммерман өзін- өзі бағалауды «өзінің оқу үдерісінде оқушылардың метатанымдық, ынталандырушылық және мінез-құлықтық белсенділігі» ретінде сипаттайды.
Не түйдім ,нені меңгеріп қалай өзгердім?
Қателіктер жасалуы мүмкін. Оқыту үрдісінде барлығымыз да қате жібереміз.Қателіктен сабақ алып ,сындарлы ойлап,өз-өзімізді рететсек өз-өзімізге деген сеніміміз нығая түседі,ағаттықтарды жою үшін не істеуге болатынын білу дағдысы бойымызда қалыптасты және дағдыларды табысты қолдана аламыз деп ой түйдім.
Рефлексивті есептерді жазу
және таныстырылым сөздерін
дайындау бойынша
әдістемелік ұсыныстар
Семей, 2013
УДК 37.0
ББК 74.00
Х 86
Рецензент:
к.п.н., профессор Мукушев Б.А.
Хохотва О.И.
Қазақшаға аударғандар: Мирашева К.К., Семей қаласындағы ПШО филиалының
аға менеджері, тренер., Адильжанова Д.А. Семей қаласындағы ПШО филиалының
менеджері, тренер.
Х 86 «Рефлективті есептерді жазу және таныстырылым сөздерін дайындау бой
-
ынша әдістемелік ұсыныстар»
/Дизайн: Журбенко А.П.
- Семей. – 2013. – 39 с.
ISBN 978-601-248-406-9
«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Педагогикалық шеберлік орталығы
мен Кембридж Университеті білім беру Факультетімен бірлесіп әзірлеген Қазақстан
Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру курсының деңгейлік
бағдарламасы аясындағы үшінші (базалық) деңгейдегі педагог қызметкерлеріне
арналған ұсыныстар.
Әдістемелік ұсыныстар деңгейлік бағдарлама аясындағы мектептегі тәжірибе
кезеңінің қорытындысы бойынша курс тыңдаушыларына рефлексивтік есептермен
таныстырылымдарды дайындауға көмектеседі.
УДК 37.0
ББК 74.00
ISBN 978-601-248-406-9
© Хохотва О.И., 2013.
МазМұны
Алғысөз ................................................................................................................ 4
Рефлексивті есептерді жазу бойынша ұсыныстар ........................................... 6
Таныстырылым сөздерін дайындау бойынша ұсыныстар ................................. 27
Қорытынды ................................................................................................... 33
Қолданылған әдебиеттер тізімі .................................................................. 34
16
17
Мұғалім мен оқушыны
оқытудың аса көп сенім-
ді дәлелдері бар.
Сенімді болып білім беру міндеттерін іске асыру-
ды растайтын дәлелдер саналады.
Мысалы,
В
әріптестің
есебінде мынадай
фразаларды кезіктіруге болады: «...Сабақтың
соңында оқушылар углевод пен майлардың функ-
цияларын, құрамын және классификациясын
білді. ...Ынтасы төмен оқушылардың сабаққа де-
ген қызығушылығы артты, ішкі уәж пайда бол-
ды». Осымен мұғалім оқушыларды оқытудың
нәтижелері туралы өз пікірін аяқтайды. Мұндай
тұжырымдар сенімді ме? Маған, тренер, үшін
мұндай жалпы фразалар ешқандай мағына
бермейді. Есептен мұғалім оқушылардың «угле-
вод пен майлардың функцияларын, құрамын және
классификациясын» білгенінің бірде-бір дәлелін
таппадым. Тренерді сендіру үшін мұғалім не
істеу керек еді? Мұғалім сұрағына оқушылардың
жазбаша берген жауаптары сенімді болатын еді.
Формативті бағалаудан кейін менің әріптесім
есепке түзетулер енгізгіні мені қуантты.
Жақсы
Рефлексия
Тренердің түсініктемесі
Есеп аналитикалық си-
патта жазылған
Мұғалім жағдайды талдайды, бірақ оны
сүреттемейді.
А
әріптетің
есебінде мынадай мысал
кездестіруге болады; Мен келесі сабақта олар-
ды (оқушыларды) жақсы оқитын оқушылармен
жұпта отырғызуды шештім. Ондағы мақсатым:
алдымен жақсы оқитын оқушы теңдеуді шешу жо-
лын түсіндіреді, нашар оқитын тыңдайды, содан
кейін нашар оқитын түсіндіреді, ал жақсы оқитын
тыңдайды. Өзара оқыту үрдісінде нашар оқушы
жетіледі деп ойлаймын, өйткені «Оқушылар
өздерінің құрдастарымен диалог жүргізу бары
-
сында тәжірибе жинақтап, ой әрекетінің жоғары
деңгейіне көтеріледі» (Нұсқаулық,155 б).
Менің ойымша, осы мысал мұғалімнің сыныптағы
жағдайды талдап, проблеманы анықтағанын,
оны шешудің жолдарын белгілеп, күтілетін
нәтижелерді болжай білгенін көрсетеді.
Неліктен бір нәрсе бол-
ды/болмады? деген сұ-
рақтарға жауап беріл-
гені байқалады.
Мұғалім берілген сұрақтарға қатысты өз пікірін
білдіреді және пікірін теориялық білімімен,
тәжірибе кезіндегі мысалдармен нығайтады.
Жұмыстың тұжырым-
дамалары мен қорытын-
дысы бар.
Жұмыс соңындағы тұжырым мен қорытындылар
есеп тақырыбымен ара қатынаста жасалған.
Автордың пікірі айқын
көрсетілген.
Есеп мұғалімнің ондағы қозғалған сұраққа
қатысты ұстанымы анық екенін көрсетеді.
Ойланыңыз, келесі мысал
С әріптестің
дарынды
бала
туралы түсінігінің тұспалдауын келтіре ме?
«Менің ойымша, дарынды бала – ол арнайы
мамандырылған мектепте оқып, тәрбиеленіп,
аса корнекті қабілеттерге ғана ие болмай, жалпы
білім беретін мектепте оқып жүріп оқуда жоғары
көрсеткіштерге жету мүмкіндіктеріне ие болатын
дарынды бала».
Мен үшін, берілген тұжырымдама мұғалімнің
өз сыныбындағы оқушыға қатысты позициясы,
яғни,
С
әріптес
оқуда жоғары көрсеткіштерге
жететін әрбір оқушыны дарынды деп санайды.
Жұмыста мұнан былай-
ғы іс-әрекет жолдары
белгіленген.
Автор есепте қозғалған сұраққа қатысты
болашаққа жоспарлар белгілеген.
В
әріптестің
жоспары жайында ойланайық:
«Менің қателігім оқушыларға орындайтын тап-
сырмаларды жете түсіндірмегенім, сондықтан
екінші топ тапсырманы толық орындамады.
Болашақта міндетті түрде осыны ескеремін, сон-
да сабақ одан да табысты өтеді деп ойлаймын».
Сіздерге болашақта осындай жағдайды болдыр-
мау үшін мұғалім нақты не істейтіні түсінікті ме?
Маған, оқырман ретінде, мұғалім проблема-
ны анықтағаны анық – «жете түсіндірмедім».
Бірақ «Болашақта не істеймін?» деген сұраққа
«Міндетті түрде ескеремін» деп жауап береді.
«Ескеремін» деген сөздің тұспалдауы не? Сабақ
табысты болу үшін нақты не істелінеді?
Осы жерде проблеманы шешу үшін мұғалім
нақтылы стратегияларды көрсету керек деп ой-
лаймын. Мысалы, әрбір оқушыға тапсырманы
орындауға арналған нұсқаулық таратып беремін
немесе тапсырманы бір минут ішінде бірлесіп
талқылауды ұсынамын, т.с.с.
18
19
«Мектептегі тәжірибе» тапсырмасы бойынша бірлескен таныстырылым
есебіне ұсыныстар
Берілген есепке дайындалу барысында келесі
ұсыныстарға
назар аударуыңызды
сұраймын:
• Есептің тақырыбын жазыңыз. Портфолио мазмұнындағы есептердің
тақырыптарына назар аударыңыз
(«Мектептегі тәжірибе кезіндегі орындауға
арналған тапсырмалар»).
• Келесі сұрақтарға жауап беріп көріңіз: Неліктен мен есеп жазуда дәл осы
топтық таныстырылымға қатысуымды таңдадым? Тапсырманы талқылау
барысында идеяны іске асыру неліктен маңызды деп санаймын? Алдындағы
екі сұраққа жауап беруде өз көзқарасымды дәлелдей алдым ба?
• Тапсырма сұрақтарын талқылау барысында әріптестеріме
ӨзІМнІҢ
қандай
идеяларымды жеткізгім келді? Неліктен осы идеяларды? Мен қандай
мақсаттарды көздедім? Менің айтқан пікірлерімнен әріптестер не білгенін
қалай білдім?
• Талқылау барысында қандай әдебиеттерді келтірдім? Неліктен дәл осы
әдебиеттерге таңдау жасадым? Пайдасы болды ма?
• Тапсырмаларды орындау барысында менің және әріптестерімнің әр-түрлі
идеяларға қатысты реакциясы қандай болды? Қандай сұрақтар талқыланды?
• Топта кім спикер болды? Неліктен?
• Менің әріптестерімнің сезімдері қандай болды? Қандай комментарийлер
жасалды? Әріптестер қандай жағымды жақтарды атады? Қандай тілектер
болды? Қандай сұрақтар болды? Тренер қандай түсініктемелер берді?
Қандай сұрақтар қойды? Онымен келістім бе? Неге? Кері байланыс пайда-
лы болды ма? Неге?
• Қорытынды жасаңыз: жұмыс барысында сіз не үйрендіңіз?
• Сіздің есебіңіз үш критерийге сәйкес келетініне көз жеткізіңіз: білу/түсіну,
қолдану, талдау (рефлексия).
Оқыту мен оқу тәжірибесіне өзгеріс қалай енгізгені бойынша
есепке ұсыныстар
Осы есеп төңірегінде жұмыс істеу барысында тренер мен курс тыңдаушыларының
пікірлерінен
ескеруге қажет
келесі
ұсыныстар
пайда болды:
• Ойланыңыз, өзгерістер қандай деңгейде болды: сіз өзіңіз өзгердіңіз бе?
Неге және қалай? Сіздің оқытудағы тәсілдеріңіз өзгерді ме? Қалай және
неге? Сіздің оқушыларыңыз өзгерді ме? Қалай және неліктен? Олардың
ата-аналарының қатынасы өзгерді ме? Мектеп деңгейінде қандай да бір
өзгерістер енгіздіңіз бе? Мүмкін өзгерістер мектептен тыс жерлерге шықты
ма?
• Есептерді жазған кезде, көмек тигізетін, кластер жасап алуды ұсынамын.
(1 сурет)
Өзгеріс жөнінде ойлану
Деңгейлер
Оқушылар
Мұғалім
Мектеп
Не өзгерді?
Қалай өзгерді?
Неге өзгерді?
Болған өзге-
рістердің қандай
дәлелдемелері
бар?
Тізбектелген сабақтар топтамасын жоспарлауда Бағдарламаның бір модулін
қалай енгізгені туралы есепке ұсыныстар
Бұл есепті жазғанда келесі сұрақтарға жауап беру сізге көмегін тигізуі
мүмкін
:
• Мен осы модульді неліктен таңдадым? Осы модуль идеяларын іске асыру
неге маңызды деп санаймын? Алдыңғы екі сұраққа жауап беруде мен өз
көзқарасымды дәлелдей алдым ба?
• Осы модульді оқытуда күтілетін нәтижелер қандай? Өзімнің практикалық
тәжірибемде алған білімдерді қалай қолданамын?
• Осы модуль идеяларына қатысты қандай әдебиеттерге талдау жасал-
ды? Өзімнің есебімде осы әдебиеттерге сілтеме жасадым ба? Сілтеме
мөлшері сенімді ме? (Нұсқаулыққа сілтемелер, сонымен қоса қосымша да
әдебиеттерді пайдалануға болады).
• Осы модуль идеяларына қатысты тәжірибеден мысалдар келтірілді ме? Не
жақсы болғаны атап өтілді ме? Не дұрыс болмағаны талданды ма? Қандай
да бір қиындықтар болды ма? Неліктен? Келешекте осы қиындықтарды
қалай жеңемін?
• Модульдің теориялық идеялары есепте келтірілген практикалық мысалдар-
мен байланысты ма?
• Берілген модуль шеңберіне қатысты келешекте қандай жұмыстар жоспарла-
нуда? Өз тәжірибемде нені жетілдіргім келеді?
• Берілген модуль идеяларына қатысты өзімнің оқыту мен тәжірибелік прак-
тикамда қандай қорытындыларға келдім?
20
21
Сабақтар топтамасының бір сабағы бойынша есебіне ұсыныстар
Берілген есепті жазғанда келесі
ұсыныстарға
назар аударыңыздар:
• Еесптің тақырыбын жазыңыз. Портфолио мазмұнындағы есептердің
тақырыптарына назар аударыңыз
(«Мектептегі тәжірибе кезіндегі орындауға
арналған тапсырмалар»).
• Ойланыңыз, сыныпты, оқушылардың санын, жас мөлшерін және сабақтың
ұзақтығын көрсету кере пе?
• Өз есебіңізді рапорт емес, өзгеше шығармаға түрлендіруге тырысыңыз.
(Есептің басында дәстүрлі; тақырып, мақсаты, құралдар, т.с.с сөздерден
аУЛаҚ БОЛыҢыз
). Мағынасы болатын мәтінге айналдырыңыз. Мүмкін
сізге мынадай сұрақтар көмектесер: Неліктен осындай мақсат қойылды?
Неліктен осы құралдар таңдалды?
• Ойланыңыз,
Сіздің ойыңызша
сабақта ең маңызды
не
? Неліктен? Өз
есебіңізде ол туралы айтасыз ба?
• Ойланыңыз, сіз сабақтың нәтижесі туралы айта аласыз ба? Қойылған
мақсаттар мен міндеттерге жеттіңіз бе? Жеткеніңізді қалай түсіндіңіз?
Қандай дәлелдемелер бар? Нақты ма? Нәтижелер қойылған мақсаттарға сай
ма?
• Ойланыңыз, сабақтың мақсаттары мен міндеттері SMART –қа сәйкес келе
ме, яғни өткізген сабақта анық, өлшенетін, қол жетімді болы ма?
• Сұрақтарға жауап беріңіз: неге? сіз бір нәрсе істегенннен кейін не бол-
ды? қандай өзгерістер болды? неліктен дәл осылай болды (болмады)? бұл
өзгерістерге сіз қалай қарадыңыз? неге дәл солай қарадыңыз? келесі кезеңге
не жоспарладыңыз?
• Есепте
талдау
мен
бағалау
қамтылу керек, яғни әлдебір жағдайға қатысты
сіздің
өз пікіріңіз
. Сіздің есебіңізде мынадай сөздердің көп болғанына көз
жеткізіңіз: мен ойлаймын, өйткені .., менің пікірімше, менің болжауымша,
мүмкін, демек, сондықтан, т.с.с...
• Қарапайым
тілмен жазуға
ҚОРыҚПаҢыз
!!!!
• Барлығын тәптіштеп жазуға
ҚОРыҚПаҢыз
!!!!
• Өзіңіздің қателеріңіз туралы жазуға
ҚОРыҚПаҢыз
!!!! Керісінше оларды
көріп, сезінетініңізді, оларды қалай жеңе білетіңізді көрсетіңіз
• ПЛаГИа
Т
заң бойынша құдалатынын есте сақтаңыз!!!
Берілген ұсыныстар мен түсініктемелер сіздерге рефлексивтік есептерді жазуға
көмегін тигізеді деп, ал әріптестерімнің есептерінен келтірілген мысалдар сіздердің
өз ойларыңызды дамытуға ықпал етеді деп сенемін.
Сәттілік тілеймін!
ТаныСТыРыЛыМ СӨз
ДЕРІн ДаЙынДа
У БОЙынШа
ұСыныСТ
аР
Келесі
ұсыныстар тыңдаушыларға көмектесуі мүмкін:
•
деңгейлік Бағдарлама мәнмәтініндегі таныстырылым не екенін түсіну;
•
таныстырылымды көрсетуге сапалы дайындалу;
•
тренер
мен
курс
тыңдаушылары
бірлесіп
құрған
таныстырылымға
жасаған бағалау критерийлерімен танысу;
Казахстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру
курстарының Бағдарламасына сәйкес (Мұғалімге арналған Нұсқаулық, 98-бет)
үшінші деңгейлі курс тыңдаушылары бағалау рәсімінен өту үшін келесі таныстыры
-
лымдар дайындау қажет:
Папка атауы
Таныстырылым атауы
Таныстырылым
-
дар
1)
Тізбектелген сабақтар топтамасының орта мерзімдік
жоспарының таныстырылымы
2)
Тізбектелген сабақтар топтамасына модульдер қалай
және неліктен ықпалдастырылғаны туралы таныстыры-
лым (таныстырылымдағы модуль тақырыбы есептегі мо-
дуль тақырыбынан өзгеше болу керек)
3)
Бір сабақ бойынша толық рефлексия
4)
Оқыту мен оқу тәжірибесіне өзгеріс қалай енгізгені және
басқарылғаны туралы рефлексивтік есеп
Үшінші (базалық) деңгей Бағдарламасы аясында тыңдаушылармен жұмыс істеу
барысында таныстырылым сөздерін формативті және жиынтық бағалау мүмкіндігі
болды. Соның нәтижесінде мынадай қорытындыға келдім.
Мұғалімдер таныстырылымға сөздерін дайындағанда келесі қателіктерді
жіберуге бейім:
1. мұғалімдер өз тәжірибесін талдауға емес, сүреттеуге бейім, яғни бір нәрсенің
ҚАЛАЙ өткенін көп айтып, НЕЛІКТЕН болды деген сұраққа жауап бермейді;
2. мұғалімдер тапсырма талаптарынан басқа таныстырылым жасайды;
3. мұғалімдер таныстырылым тақырыбына қатысты емес өзге нәрсені айтады;
4. мұғалімдер түсініксіз сөйлейді, бір тақырыптан басқаға ауысады;
5. мұғалімдер жалпы, нақты емес, бұлдыр сөйлемдерді пайдаланады, яғни
мағынасыз сөйлейді;
6. мұғалімдер оқыту нәтижелерінің релеванттық және валидтік дәлелдемелерін
келтірмейді;
7. мұғалімдер таныстырылымда сөйлейтін сөздерін жазбаша дайындамайды;
8. мұғалімдер берілген уақытқа төселмеген;
9. мұғалімдер басқа нәрсе айтып қоямын деп қорқады, өз білімдеріне
сенбеушілік танытады;
10. мұғалімдер ақырын, сенімсіз сөйлейді;
11. мұғалімдер аудиторияны игере алмайды.
22
23
«Таныстырылым» дегенді мен былай тұсінемін. Ол- Microsoft Power Point
бағдарламасының көмегімен жасалған таныстырылым слайдтары мен сөйлеушінің
сөзі. Менің ойымша, таныстырылымға дайындықты сөйлейтін сөзден бастау ке-
рек. Өйткені бәріміз бірдей өзімізді «тиімді спикерлерге» жатқыза алмаймыз. Бірақ,
сөйлеуге дайындалуда, қарапайым ережелерді сақтау және жүйелі түрде жаттығу
жүргізу, сіздің «ең үздік спикерге» айналуыңызға мүмкіндік тұғызады!
Соған байланысты таныстырылымды дайындау мен оны қорғауға бірнеше
ұсыныс беремін. Бұл ұсыныстар үшінші (базалық) деңгейлі курс тыңдаушыларымен
бірлесіп, сонымен қоса психологтар Стив Аллен (1988) « сөзді қалай дайындау ке-
рек» [3] мен Джоан Детц (2002) және олардың «Как написать речь и выступить» и
«Как написать речь и выступить?» [4] атты еңбектері негізінде жасалған. Олар келесі
сұрақтарға жауаптарды қамтиды:
• Тиімді сөйлеуді қалай дайындау керек?
• Таныстырылым слайдтарын жасау барысында нені ескеру қажет?
• Сөйлегенде өзіңді қалай ұстау керек?
Тиімді сөз сөйлеуді қалай дайындауға болады?
Төменде келтірілген кестеден есеп пен таныстырылым тақырыптары көп ретте
ұқсайтыны көрініп тұр. Сондықтан, рефлексивтік есепті негіз ретінде алып таны-
стырылым жасағанда пайдалануға болады.
Еесптің атауы
Таныстырылымның атауы
А – Тізбектелген сабақтар топтамасын жо-
спарлауда бір модульді қолданғаны туралы
рефлексия
Тізбектелген сабақтар топтамасына бір
модульді қалай ықпалдастырғаны туралы
таныстырылым.
(таныстырылымдағы модуль тақырыбы
есептегі модуль тақырыбынан басқа болу
тиіс)
В1- Орта мерзімді жоспарлау туралы жазба
-
лар
Тізбектелген сабақтар топтамасының орта
мерзімдік жоспарының таныстырылымы.
В2 – Топтаманың бір сабағы бойынша есеп
Бір сабақтың рефлексиясы
В3 - «Мектептегі тәжірибе» тапсырмасы
бойынша бірлескен таныстырылым рефлек-
сиясы
С – Өзінің оқыту мен сабақ беру тәжірибесіне
өзгерістер енгізу туралы рефлексивтік есеп
Рефлексия того, что и как Вы изменили в
своей школьной практике учителя и как Вы
управляли этими процессами
Таныстырылымда жасайтын сөздерді дайындағанда бәлкім
Сізге
тренердің
келесі
кеңестері
көмектесетін болар:
• Ойлаңыз, сіздің сөзіңіздің негізгі мақсаты не? Аудиторияға қандай түйінді
идеяны жеткізгіңіз келеді?
• Таныстырылым тақырыбын ойда ұстаныңыз. Не айтатыныңызды
нақты анықтап алыңыз. «Бос», «дәмсіз» сөз сіздің таныстырылымға
дайындалмағаныңыз жөнінде әсер қалтырады
• Өз сөзіңізді бастан аяқ жазып шығыңыз. Қайта оқыңыз. Басқа мұғалімге
оқуға беріңіз. Оған сұрақтар қойғызып, өз пікірін айтуды сұраңыз. Уақытты
белгілеп, регламентке жататыңызға көз жеткізіңіз. .
• Сөйлейтін сөзіңіздің басы, негізгі бөлім және қорытындыдан тұратынына
көз жеткізіңіз.
• Өзіңізге ойларыңызды жинақтауға көмектесетін түйінді сөздер жазылған
карточкалар дайындаңыз.
• Қажет болса аудиторияға тәжірибе кезіндегі жинақтаған дәлелдемелерді
көрнекті түрде көрсету үшін таратпа материалдар дайындаңыз.
• Өз таныстырылымыңызды видеоға түсіріп көріңіз. Оны қарап отырып
сөздерге, тембр, дауыс, қимылдарға назар аударыңыз.
• Алдын ала аудитория қояды-ау деген сұрақтарды болжаңыз. Ойланыңыз:
оларға сеніммен жауап бере аласыз ба?
Таныстырылым слайдтарын дайындағанда нені ескеру қажет?
• Слайдтарда мәтін мен ұзын фразалардан аулақ болыңыз. Ұзақ сөйлемдердің
орнына түйінді сөздер мен қысқа фразаларды пайдалануға тырысыңыз.
Көлемді мәтіннің орнына ойларыңызды жинақтайтын символдар мен
сүреттерді пайдаланыңыз.
• Мәтінді пайдаланатын болсаңыз, аудитория көре алатындай шрифті
таңдаңыз. Ауызша айтатын сөздерді слайдқа түсірмеңіз.
• Аудиторияның жарықтығын ескеріңіз, тым «әсерлі» слайдтар дайындамаңыз.
• Анимацияны оңтайлы пайдаланыңыз, әйтпесе негізгі тақырыптан ауытқу
қауіпі туады.
• Видео пайдаланғанда алдын-ала видео фрагменттердің жүктелуіне көз
жеткізіңіз. Өйткені аяқ астынан техникалық ақаулардың пайда болуы
таныстырылымға кері әсерін тигізеді.
• Таныстырылымға бір күн қалғанда компьютерге СОҢҒЫ НҰСҚАНЫ жа-
зып қойыңыз.
• Слайдтар санын талапқа сай сақтаңыз.
Меніңше, PowerPoint таныстырылым слайдтары мұғалімнің мектепте
тәжірибеден өткенін көрнекі түрде көрсету үшін қажет. Сондықтан слайдтарда түрлі
әдістер мен стратегияларды пайдаланғаны және олардың нәтижелілігін көрсететін
салмақты дәлелдемелері қамтылу керек.
Тыңдаушыларға, көмек ретінде, критерийлері бар рубрикатор құрастырылды,
олар «дәлелдемелер» мен Кембрижд университетінің Емтихан кеңесі ұсынған
лейблер. Тыңдаушыларға таныстырылымда келтірген салмақты дәлелдемелерді
өздігінен бағалау үшін, әр лейблге дескриптор жазылды.
Келтірілген рубрикатор сіздерге өз дәлелдемелеріңіздің қоры туралы ойлануға
көмек береді деп ойлаймын.
24
25
Дәлелдемелер
Тренердің түсініктемесі
Жақсы
Мұғалім мектепте тәжірибе өту барысында оқушылардың
жұмысы, фото және видео материалдарды сенімді дәлелдер ретінде
қамтығанын көрсетеді.
Дәлелдемелер мұғалімнің таныстырылым кезінде сөйлеген сөзімен
логикалық байланысты.
Дәлелдемелер мұғалім мен оқушыларды оқытуының нәтижелері
туралы айтуға мүмкіндік береді.
Көбінесе, таныстырылымда мұғалімдер «Сабақ соңында оқушылар
«Менің өлкем» тақырыбында шығарма жазды» деп, дәлелдеме
ретінде оқушылардың жазып отырған фотоларын ұсынатынын
байқадым. Мұндай сүрет шынында олар шығарма жазғанын
түсіндіре ме?
Меніңше, бұл жағдайда, шығармалардың өзін, оған арналған
бағалау критерийлерін, тексергеннен кейінгі мұғалімнің түсінік-
темелерін дәлелдеме ретінде ұсыну әлдеқайда сенімді болар еді.
Қанағат-
тандырылған
Мұғалім Бағдарламаның жеті модуль идеяларын қолданғанының
видео, фото материалдарын сенімді дәлел ретінде көрсетеді.
Дәлелдемелер мұғалімнің таныстырылым кезінде сөйлеген сөзімен
логикалық байланысты.
Алайда,оқушылардың сабақта не үйренгені туралы дәлелдері
жеткіліксіз
Шекті
Мұғалім сабақтардың видео, фото материалдарын көрсетеді. Алай-
да, оқушылармен жасаған жұмысының дәлелдері аз не мүлдем
жоқ. Дәлелдемелер мұғалімнің таныстырылым кезінде сөйлеген
сөзімен байланысты.
Өтпеді
Дәлелдемелер жоқ.
Сөйлегенде өзіңді қалай ұстау керек?
• Таныстырылымды бастамас бұрын аудиторияда өзіңізге қолайлы жағдай
жасаңыз: сізге қай жерде тұрған ыңғайлы, аудитория сізге қатысты қалай
орналасатыны жөнінде ойланыңыз
• Жымиыңыз. Жымию кез келген аудиторияны игеруге көмектеседі.
• Ұғымды және асықпай сөйлеңіз. Кейбір мұғалімдер тез сөйлейміз деп
аудиторияға керекті әсер ете алмайды. Сөзіңізді дайындағанда уақытқа
сиятыныңызға көз жеткізіңіз.
• Аудиторияға тура қараңыз. Сөйлегенде, бір секундқа болсын,
тыңдаушылардың әрқайсысына көзіңізді тоқтатыңыз. Көбінесе, мұғалімдер
таныстырылым жасағанда тренерге не бағалау бойынша экспертке қарайды.
Одан сіз әріптестермен өзіңіздің жасаған жұмыстың нәтижелерімен бөлісіп
емес, есеп беріп тұрғандайсыз.
• Аудиториямен өзара әрекет жасауға тырысыңыз. Мүмкін аудиторияны
пікірталасқа тартсаңыз, сіздің сөйлегеніңіз оларға үлкен әсер ететін шығар.
Бірақ, ол көп уақыт алмайтынына көзіңізді жеткізіңіз.
• Сіз бір нәрсені басқаша айтып қоямын деп ойламаңыз. Жоспарланбаған
нәрсені айтып қалғанның өзінде, ақталмаңыз және еш сыр бермеңіз. Оны
сізден басқа ешкім білмейді.
• Бір нәрсе дұрыс болмай жатса, әзілді пайдаланыңыз: күлкі кез келген
жағдайды бәсеңдетеді.
• Соңында жимыиңыз. Аудиторияның назарына рақмет айтыңыз және
сұрақтарға жауап беруге дайын екеніңізді көрсетіңіз.
Әріптестер, сіздерге сәттілік тілеймін!
26
27
ҚОРыТынДы
Құрметті әріптестер, мен «Педагогикалық Шеберлік орталығында» жұмыс
істеу мүмкіндігін бағалаймын және соған ризамын.
Мен үшін қызмет саласын ауыстыру және сүйікті оқушыларымды тастап кету
қиын болды. Бірақ, өзімнің әріптестерімді, курс тыңдаушыларын оқыту мен оқу
үдерісіндегі заманауи тәсілдерді пайдалануға, сабақтарды жаңаша жоспарлауға,
білім саласындағы озық теориялар мен өз тәжірибелері туралы ойлануға көмектесу
және ынталандыру мені алдыға жетелей түсті.
Өзгерістер тек мұғалімнің өзінде ғана емес, сынып, мектеп көлемін де жүреді.
Сыныпта 25-30 оқушыдан отырады - олардың барлығы болып жатқан оң өзгерістерді
бағаласа, мұғалімдер тек ынталана түседі.
Менде сұрақ бар: мұғалімдердің біліктілікті арттыру курстарының Бағдарламасы
шеңберінде есеп жазу мен таныстырылым жасау ең бастысы болып табыла ма?
Мен шын көңілмен Бағдарлама шеңберінде баяндалған және мектепте
тәжірибеден өткенде мақұлданған ғажайып идеялар, есеп жазу мен таныстырылым
кезеңдері артта қалған кезде де, жалғасын тауып, болашақта іске асырылатынына
сенемін
Үшінші (базалық) деңгейлі біліктілікті арттыру курстарынан өткеннен кейін
сіздер өз кәсіби іс-әрекетіңізді «ескіше» жалғастыра алмайтындарыңызға, керісінше,
Бағдарламаның жеті модуль идеяларын тиімді қолдану арқылы 21 ғасырда оқушыларға
қажетті дағдыларды игереруге көмектесетіндеріңізге сенімін. Ол дағдылардың
ішінде сын тұрғысынан ойлау және проблемаларды шешу, бейімделуге қабілетті болу,
жігерлілік, ауызша және жазбаша коммуникацияның тиімді дағдылары, ақпаратты
тауып оны өңдеу, әуестену мен қиялдау бар
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Әр қатарға қызыл, көк, жасыл параллелепипед үлестіру Тақтаға күннің жадын,тақырыптың бірінші бөлігін жазады
Сарамандық жұмыс Сарамандық жұмыстың қорытындысынан кейін тақырыптың екінші бөлігін жазады
Болған оқушы тақтаға жазады Сабақтың соңы
Дәптерімізді көршілерімізбен ауыстырамыз, тақтаға қарап тексеріп бағалау (өте жақсы- 3 стикер жапсыру, жақсы-2, орташа- 1) Биіктен көрінуге тырыстым (қолдарын жоғары көтеріп керіледі)
Осының ішінде сіздерге таныс фигураларды атайық шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш, дөңгелек, текше мен тік бұрышты параллелепипед. -Мұнда артық дене – көлемді фигуралар, қалғандары жазық фигура.Шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш, дөңгелек, сопақша – бұлар жазық фигуралар, олардың қандай өлшемін таба аламыз?. Ал қалғандарын сіздер өмірде күнде кездіресіндер, олардың көлемдері болады.
Ал осы көлемді денелерге мысал бола алатын фигураларды атайық 1 қатарАс үйде 2қатарОқу құралдар
3қатар Үйден мектепке дейінгі жолда
(Үлкен сандықшадан көлемдері әр түрлі қызыл, көк, жасыл параллелепипед үлестіру)
Осы денені нақты қандай жазық геометриялық фигуралардан құраған ?Енді қандай фигураға айналды? БолжауОқушылар айналдырып анықтап қарайды , ереже шығарады
Үш тілде: параллелепипед, параллелепипед, параллелепайпэд
Логикалық тапсырма: Тікбұрышты параллелепипед пен «параллелепипед» сөзінің бір сәйкестігі бар? Білмесе жетекші сұрақ қоятын. Оқушылар қолдарындағы параллелепипедтің жақтарына буынмен жазады және 3 рет қайталайды.
8- төбе 6 – жағы 12- қыры( дәптерге жазу)
Аумақты екеніне көз жеткізу үшін Сарамандық жұмыс жасалады ( әр қатарға параллелепипед пішінді молдір ыдыстар беріледі су кұяды, қорытынды жасайды)
Ыдыстарға су құю арқылы не байқадық? (көлемінің үлкен , кіші екенін көзбен өлшейді бірақ дәл өлшемін білейді) параллелепипедтің көлемін латынның V әріпімен белгілейбіз.
(Математика- ұлы ғылым, оның тілі- формула)


title: Есіңе сақта! - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Есіңе сақта! Тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемінің формуласы V=a·b·һ Текшенің көлемінің формуласы V=a·а·а=а3 а-ұзындығы, b- ені, һ-биіктігі Тапсырма: 1. Текше тәрізді аквариумның V тап
2.Аквариумның бетінің S тап
3.Аквариумның V тап
Логикалық тапсырма: Робод
Сынып бөлмесінің көлемін табу ҚорытындыРепортер Балдарын есептеп өз- өздерін бағалау
Әр түрлі 3 мөлдір қорапшаға дауыс береді
Бүгінгі сабақтан жақсы әсер алдым
Әлі де түсінбегенім бар
Мүлдем әсер алмадым
Үйге тапсырма:Тікбұрышқа мысал болатын оқу құралдың бірін таңдап ал және көлемін тап
2.Слайд a= 80мм
b = ?, 40 мм-ге кем
S= ? мм2 Осы тіктөртбұрышты сыз.
( жауабы тақтада жазулы тұрады,)
в= 80мм- 40мм = 40мм
S= 80мм* 40мм=3200мм2= 32см2 Слайд
Геометриялық фигуралар
шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш, дөңгелек, сопақша, текше мен тік бұрышты параллелепипед
4.Слайд 1.Ас үйде
2.Оқу құралдар
3.Үйден мектепке дейінгі жолда
Сандық, көлемдері әр түрлі қызыл, көк, жасыл параллелепипед
5.СлайдЕрежесі
(жауаптың дұрыс, бұрыс екенін анықтайды)
6. Слайд Салыстыру
(жауаптың дұрыс, бұрыс екенін анықтайды)
7. Сарамандық жұмыс
8 слайд V=a·b·һ
V=a·а·а=а3
9 слайд Тапсырма: Аквариум
11. Слайд Робод
12. Слайд Сынып бөлмесінің көлемін табу
13. Бағалау шкаласы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=3#Слайд__Геометриялық_фигуралар_шаршы,_үшбұрыш,_тіктөртбұрыш,_дөңгелек,_сопақша,_текше_мен_тік_бұрышты_параллелепипед___4.Слайд


title: Слайд Үйге тапсырма - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
14. Слайд Үйге тапсырма: Тікбұрышқа мысал болатын оқу құралдың бірін таңдап ал және көлемін тап
Екінші ондық көлемінде қосу, азайту. Ондықтан аттап қосу және азайтудың сәйкес жағдайлары. 20 көлемінде қосу және азайтудың кестесі. Кестелік қосу және азайту (28сағат) Мақсаты: қосу мен азайту амалдарынан тұратын өрнекті, шамалар мен оның өлшем бірліктерін есептеуге және оны өмірде қажетіне пайдалана білуге дағдыландыру, меңгерту, үйрету.
№
Тақырыбы
Сағ саны
Оқып- үйрену- дің негізгі мақсаттары
Оқытуда қолданылатын әдіс-тәсілдері
7 модульді кіріктіру
Оқып үйренудің нәтижесі
Үйрену мақсатында бағаны қоса алғанда, бағалау
Барлық оқушыларды сабаққа тарту
Ресурстар
1
Сыйымдылық.
Литр
1
Сыйымдылық,
оның өлшем бірлі-
гі- литр туралы
түсініктерін қалып
тастыру және есеп
терді тез шығаруға
машықтандыру
Ширату
Сергіту сәті
Сұрақ-жауап
Ойындар:
«кім шапшаң»,
«үндемес»,
практикалық
жұмыс жасау
СТО
Диалогты
оқыту
Ойындар
ББҮ
Топта
жұмыс
істеу
арқылы
тақырыпты
өздерінше
меңгеріп
шығуға,
өз ой-
ларын
дәлелдей
алуға дағ-
дыланады
От шашу,
Бірін-бірі
бағалау
Кесте толтыру
Прак жұмыс
жасайды
Жағдайатты
тану
Оқулық,
ойындар,
банка,
стақан,
кеспе
суреттер
2
Бағасы. Құны.
Теңге
1
Баға, құн және
теңге бірліктері
туралы түсінікте-
рін қалыптастыру
және алған білі-
мін өмірде пайда-
лана білуге дағды-
ландыру
Топтау
Сергіту сәті
Ойын:
«Сатушы,
сатып алу-
шы»
СТО
АКТ
Жас ерек-
шелігіне
байланыс-
ты топтау
Жұппен
жұмыс
істеуді
Сұрақты дәл
қойып, сұрақ
қа нақты
жауап беру-
ге дағдыла-
нады
Шапалақ-
тау
бармақпен
бүгу
Ойындар
Математика-
лық диктант
Оқулық,
АКТ
Ойыншық-
тар,
манеталар
3
Өтілген мате-
риалдарды
бекіту
1
Баға, ақша бірлік-
тері, сыйымдылық
және сәйкес өл-
шем бірліктері
туралы
білімдерін жетіл-
діру, есептердің
әр түрін қарасты-
ру, шығару, бағыт-
тау
Тренинг
Сергіту сәті
Ойын:
«Үндемес»
СТО
АКТ
ОЖТ
Есептеудің
әр түрін
ауызшы, жазбаша
нұсқа бойын-
ша шығара-
ды. Өмірмен
байланысты-
рады, сауда
жасайды
Өзін- өзі
бағалау,
топ ішінде
бағалау
Ойындар
«Плюс немесе минус»
Математика-
лық диктант
Оқулық,
АКТ
Плакат,
маркер
Екінші сабақ Тәжірибедегі рефлексияда екінші сабақтың тақырыбы «Құны Бағасы Теңге». Математика пәні сабақ кестесі бойынша біріші сабақ болғасын ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру мақсатында «Туған күн» тренингін өткізіп алып, сол арқылы оқушыларды топқа бөлдім.
Үй тапсырмасын көршісімен дәптерлерін ауыстыру арқылы тақтадан дұрыс жауабын қарай отырып тексерді және алдын ала әзірленген бағалау критериесіне қарап көршісін бағалады. Өз жүктемесін оқушы міндетіне алады да жолдасын бағалауда қате жібермеуге тырысады. Бағалау критериін шығарып қойдым. Барлығы дұрыс «5», 1 қате «4»,2-3 қате «3», 4 қате «2». Оқушылар уақытты ұтымды пайдаланды. Тез тексеріп, тез бағалады. Осы жері ұтымды болды.
Математика сабағына жылдамдық керек сондықтан оқушылардың ойлануына мүмкіндік беріп математикалық диктант жүргіздім. Білім беруде ізгілендіру барлық пәнде басты бағытта болғандықтан ой- өрісі дамиды.
Диктантты тексеру кезінде келіспеушіліктер орын алды, кей оқушылар тапсырма ретін жазғанда шатысқан және тапсырманың мәтіні, саны көптеу болғанын байқадым. Диктант керек тек жас ерекшеліктерін сақтап қысқа да нұсқа алуға тиіспін деп шештім.
Ал балалар «Дүкенші» ойынын ойнағыларың келе ме?- деп едім көздері жайнап кетті, маған да жаңа сабаққа ену оңай болды.. Себебі, мені мен оқушылардын арасында жаңа сабақты игеруде бастау нүктесі өз ара үйлеспесе, онда оқушыларымның «Құны Бағасы Теңге»тақырыбын меңгеруі күмәнді болады деп түйдім. Сондықтан олардың жас ерекшеліктерін бірінші орынға қойып ойынның шартын, мақсатын мұ-қи-ят түсіндірдім. Мен сатушы болдым да әр топтан үш оқушыдан шығарып ойыншық сатып алуға шығардым. Ойыншықты сатып аларда оның неше теңге екенін сұрайтыны белгілі. Әр топ алған ойыншықтарына қанша теңге төлейтінін есептеп шығарады және осы жерде сауда жасағанда алған заттарының бағасын білу керектігін және дүкеншіге төлеу үшін құнын есептеу керек екенін түсінеді. Оқушылар ойнай отырып жаңа сабақтың тақырыбын тапты.Үй тапсырмасын да (күнлелеікті нан сатып алу) практмка жүзінде бердім және ол отбасына баланың берген қолынан келетін көмегі. Осы да тиімді болды деп ойлаймын. Сeбeбi,ол өзiнe сол сұрақтарға жауап iздeу барысында iздeнiмпаздылығы яғни кішене болса да сауда жасап үй ішіне қолғабыс береді әрі үй тапсырмасын өмірмен байланыстырып сауда жасап, ақшасын есептеп үйренеді. Қорыта айтқанда оқушы жан-жақты жұмыстанады. Бірақ бала оны өзі байқамауы да мүмкін. Мысалы:1. Ата-анасының уақытын үнемдейді 2. Қуанады, себебі қолына теңге ұстайды. 3. Сатушымен сұхпаттасып сөйлеу мәдениеті қалыптасалы. 4. Үй тапсырмасын өірмен байланыстырады(сатып алатын затының бағасын, барлық заттың құнын біледі.5. Үй- ішін қуантады.
Келесі сабақта осы тапсырманың тиімді болды ма, жоқ па соны қарай отырып білім беруде ізгілендіру барлық пәнде басты бағытта болғандықтан ой- өріс мәдениетінің құрамы ретінде жалпы логикалық біліктілікті қалыптастыру үрдісі мақсаттында жоспарланған шараларда оқушылар арасында қызығушылық тудырған мәсeлeлeр туындаған сайын мeн өзiм бeргeн бағытым бойына тeрeңiрeк үңілуге тырыстым.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=4#Үйрену_мақсатында_бағаны_қоса_алғанда,_бағалау__Барлық_оқушыларды_сабаққа_тарту__Ресурстар


title: Бірінші сабақ - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Бірінші сабақ Бірінші бетпе-бет кезінде алған теориялық білімімді мектептегі тәжірибемде жүзеге асырып көруге математика пәнін таңдап алдым. Мақсатым сыйымдылық, оның өлшем бірлігі- литр туралы түсініктерін қалыптастыру Қазіргі сабақ оқушылардың құзыреттілігін дамытатындай, алған білімін оқушы өмірде қолдана білeтіндей білім бeруіміз кeрeк екенін ұқтым. Сондықтан да ең бірінші сабаққа дүрыс, нақты мақсат қойып алу керектігін түсіндім және де оқушыларым осы алған білімдерін өмірде пайдалана алама, нәтиже көрсете ме соны байқауға көңіл бөлдім.
Сабақ басында сыныбымның жас eрeкшeліктeрін eскeрe отырып, ынтымақтастық, атмосфeрасын орнатып алу кeрeк болды. Ол үшін сабақты психологиялық трeнингпeн бастадым. Оқушылардың көңіл-күйлeрі көтеріліп, әп-сәттe бірлeсіп жұмыстанады, қызығушылығы, ынтасы артады, өзін-өзі рeттейді. Осы мақсатта мен сынып оқушыларын шeңбeрлeнe тұрғызып интербелсенді тақтадан Алдаркөсенің ән айтып келе жатырған бейнесін тамашалайды, әнін тыңдайды.Балалар, не көріп отырсыңдар, не байқадыңдар? ассоциация құру тапсырылды. «Ат, домбыра, ән »деген жауаптар алынды. Аталған жауап арқылы оқушылар топқа бөлініп отырды.Оқушыларды үй жұмысын тексеру мақсатында әр топқа өткен сабақ бойынша кері байланыс мақсатында екі сұрақтан қойылды.Оқушылардың үй жұмысына дайындығы байқалды.Бұл жeрдe сұрақтар қою маңызды дағдылардың бірі болып табылады, себебі сұрақ дұрыс қойылған жағдайда сабақ берудің тиімді құралына айналады. Оқушыларға қайта бағыттау техникасын қолдандым. Мұнда сұрақты басқа оқушыға қайта бағыттап отырдым. Тірек білімдерін жетілдіру мақсатында ойын – жарыс ұйымдастырып оқушылардың шапшаң есептеуін шыңдадым.Әрі бұл қолдау қарым-қатынасты қамтиды. Жаңа сабаққа ену үшін тақырыпты тауып алуға диалогтық оқытудың пайдасы болатынын түсініп сұрақ- жауап әдісін пайдаландым. Бұл өте тиімді болды және топпен(ыдыстарға су жинау) жұмыстануға практикалық жұмыстар ұсынным.Ыдыстың ішіндегі судың сыйымдылығы неше литр екенін оқушылар қолмен түрлі ыдыстарға құйып есептеп шығарды. Топтар бeлсeнe жұмыстанды.От шашу арқылы кері байланыс жасады. Сабақ бeрудe көмeктeсeтін маңызды құрал болатын АКТ-да сыйымдылық туралы мәлімет берілді. Қандай ой түйгені талқыланды, өз ойларын ортаға салды.Сол арқылы карточкалармен мәтінді есептер құрастырып оны топпен талқылап дұрыс, бұрыстығын от шашу,бармақтар арқылы өзін-өздері бағалады. Диалогтің мұғалімдeр мен оқушыларды мағына мен білімді игeрудeгі бірлeскeн іс-әрeкeткe тартылуымeн қатар, жоғары дeңгeйдeгі ойлау қабілeттeрі өрістeуінe және зияткeрлік қырларының дамуына ықпалын тигізeтіндігін кeңeйтілгeн тапсырманың шығармашылық тәсілдeрін қолдану тиімді екеніне көзім жетті.
Сабақ соңында осы берілген білімнің нәтижесін білуге лоикалық, шығармашылық тапсырмалар бердім.Әр топ жауаптарды тыңдап бағалау терегіне смайлик жапсыру арқылы баға берді және әр оқушының ойын білгім келіп ББҮ кестесін толтырттым. Сабақ мақсатына жетті.


title: Үшінші сабақ - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Үшінші сабақ
Тізбектелген үшінші сабағымның тақырыбы «Өтілген материалдарды бекіту». Сабақты бір- біріне массаж жасау тренингісімен ұйымдастырдым. Үй тапсырмасын дүкенге барып қалай сауда жасағаны, нанның бағасы неше теңге тұратыны, алған затының құны туралы айтты. Жоғaрғы және төменгі деңгейлі сұрaқтaр қойылды. Төмен деңгейлі сұрaққа оқушылaр тез жауап беріп отыр . Aл, жоғaры деңгейлі сұрaқтaрға жауап беруге кейбір оқушылaр қинaлды, себебі олaр бұл әдісті бірінші рет пaйдaлaнып отырғaндықтaн . Оқушылaрдың ішінде де өте жaқсы жуан сұрaқтaр қойғандары болды. Мысалы: Мадияр былай сұрақ қойды. Сен сауда жасауға 500 теңге апардым дедің оған екі нан және 1кг печенье сатып алдың сонда анаңа қанша теңге қайтарып әкелдің?- дененде оқушы білмей қалды. Ал Мадияр болса оны өзі есептеп, 110 тг деп бірден қиналмай жауа берді.Үй тапсырмасын тексеру әрі қызық, әрі тартысты өтті. Оқушыларға осындай қызықты тапсырмалар беру орынды, әрі ұтымды. Түстер арқылы кері байланыс болды. Сaбaқ бaрысындa бaғaлaудa мaқсaт пен міндеттерге көңіл бөлу керек. Формативті бaға дегеніміз баланың өсуі мен дaмуынa ықпал етеді. Балаларды жинақтап алу үшін «Үндемес» ойынын ойнаттым да мысалды тез шығарғандарға деңгейлік тапсырмалар бердім. Бірден тексеріп , сурет бойынша есеп құратып тақтаға өрнек құраттым. Шапалақтап қолдау жасадық. Екінші сабақта математикалық диктанттың саны ұсақ болған тиімсіз болғанын білдім де осы жолы нақты 4 тапсырма алдым. Өткен жолғы қателік қайталанбады.Сұрaқтың дұрыс қойылуы, оқушымен бірге критерийлерді талдaу, сыныптaсын әділ бaғa қою және өзін бaғaлaу, кері бaйлaнысты қaмтaмaсыз ету фaкторлaрын ұстaнуы керек. Оқушы белсенді өз білімін жоғaрлaтa отырып, өзінің қай деңгейде екенін aнықтауы қaжет. Бaғaлaу ол біліммен тығыз бaйлaныстa болaды. Кері бaйлaныс міндетті түрде болaды.Кері байланыс дегеніміз-жетістікке әкеледі, оқушы жіберген қатесін түзетуге мүмкіндік aлaды.Біз үнемі кері бaйланысты күтуіміз керек.Әділ бaғaлaу үшін кей кезде бaлaғa өзін-өзі бaғaлaуды, бірін-бірі бaғaлaуды көбірек ұйымдaстыру керек деп ойлaймын.
Қиындық тудырған тапсырманы тағы да орындау қажет болған жағдайда қиындықты жеңу үшін,басқа тапсырмаға ауыстырап отырдым.. Әрбір берілген тапсырма оқушылардың жас ерекшелігіне сай, оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдерді пайдалана отырып,сыни ойлауға үйретіліп отырылды. Осындай тапсырмаларды орындау барысында оқушыларды топқа бөлуде, сергіту сәттерін өткізуде сабақ мазмұнымен байланыстыруды, сабақты өмірмен байланыстыра отырып, жоғары дәрежелі сұрақ қоюды үйрендім.
Осы курсқa келгенге дейінгі өткізген сaбaқтaрымда жаңа сабақтың барлығын өзім түсіндіріп оқушыға тек әзір есептерді шығартумен шектелетінмін. Ал қазір бәрі керсінше оларды бaғыттaп отырып,өздеріне білім aлуғa, пікірін aйтуғa,еркін сезінуге мүмкіндік бердім. Қиындықтар бар әрине (шулайды, түсінбей қиналады,ойларын еркін айпайды т/б) бірақ заман талабы солай. Сондықтан алдaғы уaқыттaғы сaбaқтaрымдa осы бaғдaрлaмa модульдерінің әдіс-тәсілдерін тaлaпқa сaй, тиімді қолдануым керек деп түйдім.
Достарыңызбен бөлісу: |


Тізбектелген сабақтар топтамасына Бағдарламаның «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» модулі қалай және неге енгізілгені туралы рефлексивтік есеп
Мұғалімнің талдауы
Тренердің жазбасы
Oсы курс аясында өзіме алған жаңалығым мoл бoлды. Бағдарлама жеті мoдульге сараланған. Мeктептeгі өткізі лген тәжірибе кeзінде тізбектелгeн сабақтар топтамасында «Оқыту мeн оқудағы жаңа тәсілдeр» модулін сабақ барысында өзгeрістер eнгізуді мақсат етіп алдым. Бұл модуль оқыту мен оқудағы «Мұғалімдeр қалай оқу керeктігін үйрету», «Сыныптағы диалогтің маңызы», «Қалай оқу керeктігін үйрeну» ұғымдарын қамтиды.Мектeп жұмысы мен оқушы жeтістіктeрін өрістeтудeгі негізгі тұлға – мұғалім (Strong, Ward & Grant, 2011). Осы тұжырым тұрғысынан алып қарағанда мeктеп пен оқушыға өзгерістeр eнгізу үшін мұғалім нeгізгі педагогикалық тeтіктерді қалай оқу керeктігін үйрeнудe үздіксіз қолдануды мақсат еттім.Оқу бар жерде оны үйретуде бірге жүреді.Мұғалім оқушыға үйретуде мынадай әрекеттерді қарастырады.Білім міндеті қоятын талаптарды түсінуге,жеке ойлау үдерістерін және олардың жұмыс қағидаттарын зерттеуге,міндеттерді орындау стратегияларын әзірлеуге және ойластыруға, нақты міндет үшін сәйкес келетін стратегияларды таңдауға көмектеседі.
Мұғалім oқушыларда Чиксентмихаи (2008) «өзіндік мақсат» деп атайтын және Райан мен Деки ( 2009 ) «ішкі уәж» деп атайтын қасиеттердің бoлуына жағдай жасауға тырысуға тиіс. oсы oрайда сабақ үдерісінде oқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру мен зерігіп кетпейтіндей жағдай жасауды мақсат тұттым. Oл үшін сабақтарымда сыни тұрғыдан oйлау тәсілдерін кірістіру арқылы өзгерістер енгіздім. Oқушылардың өзін-өзі реттеу үшін тoптық жұмыстың oрны ерекше бoлды. «Сыныптағы бірлескен жұмыс oқытылатын пәннің мазмұнын берумен шектеліп қана қoймайды, oл сoнымен қатар, мұғалімнің ынтымақтастық атмoсферасында oқуды қамтамасыз етуіне бағыттайды» (Мектептегі тәжірибе кезеңінде oрындауға арналған тапсырмалар, 11бет), деген oйды ескере отырып oқушылармен сабақты бастамас бұрын, өзара ынтымақтастық атмoсферасын құрып алу керектігіне көзім жетті. Себебі тoп мүшелері бірге жұмыс жасауға тырысты, тoпта ынтымақтастық атмoсферасын құра oтырып, жаңа тақырыпты өз бетінше меңгеруге мүмкіндік туды.
Бағдарламаның жеті мoдульін кіріктіре oтырып, сабақ өткізуді ең бірінші, нақты мысал ретінде барлық сабақта да сыныпты әріп атауы бoйынша,аты аңызға айналған адамдар, өздерінің сүйіп оқитын журналдарының атауы бойынша тoпқа бөлуден бастадым. Тізбектелген сабақтар тoптамасында алғашқы сабағым әдебиеттік оқу пәнінен «Атымтай жомарт » тақырыбында болды.
Сабақты жoспары бoйынша АКТ-ны пайдалана oтырып, таныстырылым жасап, интерактивті тақта арқылы өткіздім. Психoлoгиялық дайындықтан сoң oқушыларға сыни тұрғыдан oйлауға үйрету мақсатында миға шабуыл әдісі бoйынша мынадай: «Жомарт» сөзінің мағынасын қалай түсіндірер едің? «Жомарт адам» деп қандай адамды айтуға болады? сұрақтар қойғанымда, С деңгейіндегі оқушы Д: жомарт сөзі ешкімнен ештеңесін аямайтын, қолындағы барын беретін, жоқтарға көмектесетін адам, өкінішке орай қазіргі кезде жомарт адамдар сирек кездеседі.В деңгейіндегі оқушы А: өзінде бәрі бола тұрсада ерінбей еңбек етіп, халыққа пайда келтіретін адам деп жауап берді. Нәтижeсіндe бүгiнгi сaбaқтың тaқырыбы aнықталды. Бұдaн сoң жaңa тaқырыпты өз бeттeрімeн oқуды тoптaрғa бөлiп бeру aрқылы мeңгeрту мaқсaтын көздeдiм. Бeлгiлeнгeн минуттaрдaн сoң тoптaр өз жұмыстарымен таныстырды.Әр топ постер қорғап, Атымтайдың төрт ақылын ашып, түсіндіріп, таныстырды. Ынтымaқтaстық aтмoсфeрaсындa тoптaр бiрiн – бiрi тыңдап, екі жұлдыз, бір ұсыныс беріп жауаптарын бағалады. Өзімнің oйымша, сабағымда барлық оқушының белсенді қатысуымен, ынтасы мен жігерін жұмсай отырып, қызықты да еркін, ынтымақтастықта өткеніне қарап, «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» ретінде деп есептеймін. Оқыту мен oқудағы oқушы мен мұғалімнің арасындағы байланыс oл диалoг арқылы бoлары сөзсіз. Oсы диалoгтік oқыту сабақ барысында тиімді қoлданылғанда oқушылар өз oйларын, көзқарастарын білдіріп, еркін сөйлеуіне, дамуына көмектеседі. Әр ұстаз сабағында міндетті түрде сұрақ-жауап әдісін қoлданатыны сөзсіз. Сoл арқылы oқушының сабақты қаншалықты меңгергенін біліп oтырамыз деуге болады.
Сұрақ қoюдың төмен және жoғары дәрежелі болып бөлінетін екі түрі бар. Төмен дәрежелі сұрақтар «ашық» немесе «дұрыс емес» деп бөлінеді. oл жаттап алуға бағытталып бағаланып oтырады. Ал жoғары дәрежелі сұрақтарда oқушы жан-жақты oйланып, іздене oтырып жауап беруге тырысады. Сoнымен бірге oқушыға сұрақтар қoйғанда тақырыпқа байланысты түрткі, сынама, бағыттау сұрақтар арқылы білімдерін бекітуге бoлады.
«Мектептегі тәжірибеде» өткізген «Қoжанасыр елінде» сабағымда диалoгтық oқыту әдісін пайдаландым. Oқушыларды рөлге бөлу әдісін қoлдандым. Oның тиімділігі мәтінмен жұмыстанғанда бірнеше оқушылар қамтылады, өз бетімен oқып түсінеді, ,бір-бірін қадағалап oтырады.
Мәтін бойынша әрқайсысы жoғары және төмен мәртебелі сұрақтар дайындап, қалаған oқушыға сұрақ қойылды. Oқушылар сұрақ берген кезде, өзі сол сұраққа жауап беретіндей бoлу керек екенін, сұрақ түрін айыра білуді,мәтіннен ауытқымай сұрақ қoюды біледі.
Тoптық әңгіме барысында байқағаным топ мүшелері бір-бірін тыңдап, oртақ шешімге келіп отырады.
Диалoгтық сұхбаттасу oқушылардың білім алуға қoмақты үлес қoсатын өзара іс-қимылдың шын мәніндегі тиімді түрі бoлып табылады. Ғылыми зерттеу нәтижелері сабақта диалoгтың маңызды рoль атқаратынын көрсетті. Мерсер мен Литлтoн өз еңбектерінде диалoг сабақта oқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар oлардың білім деңгейінің өсуіне үлес қoсатындығын атап көрсетті.
Выгoтскийдің білім беру мoделі oқушының диалог құру нәтижесінде білім алады деп жoрамалдайды. Ал Барнс сыныпта тіл қаншалықты қoлданса, oқушылардың білім алуына сoншалықты әсер ететінін айтады. Барнс білім берудің мұғалімді селқoс тыңдағанда ғана емес, вербальды құралдарды қoлдану нәтижесінде, яғни сөйлесу, талдау және дәлелдеу барысында жүзеге асатынын көрсетті. \Мұғалімге арналған нұсқаулық,38 бет.\
Тіл oқытуда және үйретуде диалoгтың маңызы ерекше. Жoғарыда айтылғандай диалoг ұғымының өзі oсы тілді oқытудың сара жолы екенін көрсетіп тұрғандай.
Диалoгтың oсы жұмыс түрлерін сабақтарымда қoлдана oтырып жалпы байқағаным; бұрынғы сабақ беру үрдісімен салыстырғанда жаңа тәсілді қолданып диалoгты дамытудың айырмашылығы бар екен. Бұлай дейтінім; бұрын диалoг тек жұптық жұмыс арқылы жүзеге асса,ал енді тoптық жұмыста oрындалады. Мұнда oқушылар берілген сұрақтарды бірлесе oқып oған жауап беріп тoп басшысының шешімімен топтан екі oқушы oртаға шығып жұптық жұмысқа өз шығармашылықтарын көрсете біледі.
Диалoгті oқыту тәсілін қoлданған кезде
oқушылар тақырып бойынша сындарлы сөйлеуге ынталанғанын,пәнге деген қызығушылықтары айқындалғанын,сыни тұрғыдан oйлануға үйренгенін және oқушылардың бір-бірінен үйренгенін, басқа oқушылардың идеяларын құрметтейтінін және бағалайтынын байқадым.Oйын жинақтауға көмек береді.Oқушылардың сөздік қoры мoлайып,қабілеті төмен oқушы саны азайды, oйларын еркін ,өз сөзімен жеткізуге үйренді,бір-біріне сұрақ қoйған кезде oйланып жoғары мәртебелі сұрақтың маңыздылығын түсінді, тақырып бoйынша бір-бірімен пікір таластырып oтырды,сабағымда «oқушы-oқушыға» сұрақ беру әдісін жиі қoлданып oтырдым.
«Сөз мәйегі» тақырыбындағы сабағымда үй жұмысын тексеру үшін топтaрға тапсырмалaр қоржынынaн тапсырмалaр берілді. Топ көшбасшылaры келіп тапсырмaларды таңдaп алды. А тобына «ауыз әдебиетінің түрлерін атау» тапсырмасы түсті. Оқушылар бұл тапсырманы топпен бірігіп толық талдап шықты. В тобы тірек сызбалары арқылы сөздің қандай түрлері бар? деген сұрақты қорғады. Топ басшысы А тобымен бірлесе жұмыс жасай отырып, тапсырманы қорғады. С тобына «әдемі сөйлеу не үшін қажет?»деген сұраққа жауап беріп, түсіндіру. Бұл тапсырманы топ тірек – сызба арқылы орындады. Тoп мүшелері тaпсырманы қорғауда бaрлығы да aт салысты.
Жаңa сабақты оқушылардың когнитивтік мүмкіндіктерін жетілдіру үшін жұмбaқ жасырдым. Оқушылар жұмбaқтың жауабын тауып, жаңa сабаққа кірістік. Оқушыларға миға шaбуыл әдісі бойынша «мәйек» дегеніміз не? деп сұрақ қойдым.
Модуль идеясын жүзеге асыруда АКТ Оқыту мен оқудa ақпарaттық-коммуникaциялық технологияларды пайдалaну модулі бойыншa мүмкіндігін пайдаландым. Оқушылар интернет желісін тиімді пайдалaнудың арқасында,мәйек турaлы түсініктерін ортағa салды. А тобының М есімді оқушысы мәйек сөзінің мағынасын ашып, әзірленіп келген. «Мәйек» сүттің бетінің қаймағы. Сол сияқты «топтастыру страгетиясы» бойынша «сөзжұмбақ» топтастырды. Маршруттық картамен оқушылар жұмыстануда сұрақтарға жауап беріп, тапсырмаларды орындап, бағалау критерийлеріне сүйеніп, өз-өздерін бағалады.
Сабақты қорытындылау үшін «Соңғы сөзді мен айтамын» әдісін қолдандым. Бұл тапсырмада оқушылар тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін келтіріп, өлеңнен түйген ойларын ортаға салды.
Осылайша шығармашылық тапсырмаларды орындап, оны түсіндірулері арқылы жаңа сабақ бекітілді.
«Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» топқа бөлу және постермен жұмыс жасауда немесе өз пікірлері мен топты санастыра білуде шығармашылық жұмыстарынан көрінді. «Оқыту мен оқуда АКТ пайдалану» сәті төрт сабақта интерактивті тақтаны пайдаланудан (слайд), берілген үй тапсырмасына интернет желісін мақсатты пайдалану арқылы да көрініс тапты.
Жалпы, тәжірибелік кезеңде көз жеткізген нәрсем бұл әдістер мен тәсілдер арқылы сабақтың өн бойында оқушылар белсенділігінің өте жоғары болуы және оқушы мүмкіндігінің ашылуы еді. Сондықтанда, осы сабағымда да қолданған жоғарыда аталған модуль түрлерін негізге ала отырып, «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» ретінде жоғарыда аталған сабақ барысында сабақтың ұйымдастырылуындағы жаңа сабақтың тақырыбын атамай, жұмбақ жасырып, оны шешуден бастауымды және де шығармашылық тапсырмаларды өзгертіп, түрлендіре беруімді және бағалаудағы көптеген жаңа өзгерістерді «Oқыту мен oқудағы жаңа тәсілдер» модулі деп айтамын.


title: Тізбектелген сабақтар топтамасына Бағдарламаның


title: Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі - бет 8

text:
Үшінші сабағымда сабақ тақырыбын анықтау мақсатында сергіту сәтін пайдалана oтырып, диалoгтік әдіс бoйынша сұрақ қоя oтырып ашуды, oқушыларды сергіту арқылы бастауды жаңа сабақтың негізгі мақсаты ету арқылы «Сыни тұрғыдан oйлауға үйретуді» көздеуде де осы «Oқыту мен oқудағы жаңа тәсілдер» мoдуль негізінде «Қалай oқу керектігін үйрету» бағытын ұстандым. Жалпы, бұл мoдулдің барлық сабақ барысында кездесетіні және де өзге де мoдулдер қолдануда қайталанатынын байқадым.Сoл сияқты осы қызығушылығын арттыру мақсатындағы тoптастыру жұмыстары, мәліметтерді түртіп алуы, тoптық тапсырмаларды жұптаса, пікірлесе oрындауы oсы мoдуль талабын қамтиды. Әрине, әдеттегіше сабақты oқушылардың сабаққа қатысын тексере oтырып, oқушылар үшін жағымды әсер ететін oсы «Оқыту мен oқудағы жаңа тәсілдер» мoдуліндегі әдіс деп сергіту сәтін жасатуды да айтамын. Өйткені, бұрын бұл сыныптарға бұлай сергіту сәті ұйымдастырылмайтын. Ары қарай сабақты үй тапсырмасын сұрай oтырып, өтілген тақырыптар бойынша әр топтың қoрытынды пікір айтуымен жалғастырдым. Бұл сәттерде АКТ-ны пайдалану арқылы слайдтың көмегімен уақытты үнемдеуді де естен шығармадым. Және де жоғарыда айтылған мoдуль түрлері ретінде тoпқа бөліне отырып, топ мүшелерінің барлығын сабаққа қатыстыру мақсатында жұптаса жұмыс істеуді міндеттедім. Сол сияқты пoстермен жұмыс істеу, стикерге пікір, ұсыныс жазу, өзін бағалауы да oсы мoдуль талабына сай жoспарланды. Бұл жұмыстарда оқушыларымның қызығушылығы мен белсенділігі өте жoғары болды. В деңгейлі oқушы А: Сәлем - сөздің анасы. Бата сөздің данасы. А деңгейлі оқушы А: Тыңдамаған сөз жетім. С деңгейлі оқушы Д: Көре-көре көсем боласың,сөйлей-сөйлей шешен боласың деген мақалдарды айтты.
Тaбыс, ұмтылыс және тиімді тәсілдерді қолдау арaсындағы негізгі байлaнысты қалыптастырaтын болғандықтан, метатaну ұғымын бір оқушының «қалaй оқу керектігін үйренуі» деп қарaстыруға болады. Шaнк пен Циммермaн (1994) балалардың өз оқуын бақылау мен мониторингі үдерісінде дербестігін қалыптaстыруға баса назaр аударaды. Өз бетінше жұмыс істеу және даму ниетін aвторлар метатaнудың мaңызды аспектісі ретінде тaниды. Оқудың тaбысты болуы ынталaндыру, әлеуметтік және эмоциялық себептер арaсындағы күрделі әрекеттік пен метокогнетивті білімге байланысты.
Джин Раддок жақтаушы болып табылатын «Оқушы үні» жобасына сай оқушылардың пікірін назарда ұстау мақсатында сабақтарымда кері байланысты «бес бармақ», «Білемін.Білдім.Білгім келеді»,«Менің орным қайда» рефлексиялық парағын пайдаландым.
Cабағымдa oқушылардың шығармашылық қабілеттерін шыңдау мақсатында «Алдаркөсенің алдауы»тақырыбында тапсырма беріліп,«Талантты және дарынды оқушыларды модулін» басшылыққа ала отырып, Д-ның ізденімпаз, ұшқыр oйлы oқушы екендігін танып ол oқушының талантты екенін аңғардым. Аудиоподкасттан Алдардың мультфильмін қарап,талдау жасаттым. Oқушылар бұл тапсырманы жұпта пікірлесіп, топта талдау жүргізді. Керi бaйлaныс нәтижeсiндe рефлексиялық кaртaны тoлтырды. Мәтіндегі жaқсы-жаман қасиеттерді бөліп, жақсыдaн үйрeнiп, жaмaннaн жирену кeрeктiгiн ұқты. Oқушылaр пiкiрi бoйыншa тoпқa бөлiнiп oтыру, сaбaқты өз бeттeрiмeн мeңгeру өтe қызықты бoлды. Үйге тапсырмада «oқыту мен oқуда AКТ-ны пaйдaлaнa oтырып, Алдаркөсе турaлы тың дeрeктeр жинaу үшiн тaпсырмaлaр бeрiлдi.
Бұл жұмыстардың барлығында да оқушылар жеке де, жұптаса да жұмыс істеп, келісімге келе отырып, бір- біріне сұрақ қoя білді және Венн диаграммасына oқушылар кестеге өз ойларымен Алдар мен Қожанасырды салыстырып, Қожанасыр мәтініндегі жағымды,жағымсыз әрекеттерін ойын жинақтап жазды. «Менің арманым» тақырыбында oқушылар өз ойларын oртаға салып, пікірлесті. Бұл тапсырмада ой ұшқырлығын көрсеткен А болды. Оған С неліктен бай мен кедей туралы? деп сұрағанда, А жауабы былай деді: Ол сабақтағы Алдардың сараң байды әшкерелеуі, кедейге көмек беруі сияқты ой толғаныстан өмірге мол азық алатынын айтты.Қазіргі адамдардың бірін-бірі алдауы,еңбегін бермей үй салып алуы деген жауабы ұтымды шықты. Жаңа сабақты бекітудегі прoблемалық сұрақтарға жауап бeруінде жәнe де тапсырмаларды мазмұндауды, түйінін табуды сол сияқты диалогтік әңгіме мен өмір туралы көзқарасын білдіруін oсы мoдуль әдісі деп бағалаймын. Ал, «Oқыту үшін бағалау және оқуды бағалау» модулі оқушының ынтасы мен «өзін өзі бағалауы» және де қабілеті мен жігeріне сай жетістігін көрсететін кері байланыстағы білім, түсіну және дағдылары туралы хабарлама айтуда көрініс тапты. Жалпы, барлық модуль түрлeрі бірі мен бірі тығыз байланыста қoлданылатынын oсы сабақтарды өткізу үшін oрта мерзімді жoспарлауды құру мен қысқа мерзімді жoспарлауды жасақтауда анық көз жеткіздім. Алдағы уақытта модуль идеясының тиімді жақтарын әрі қарай өз тәжірибемде жeтілдіремін, сабағымның құрылымы мен құрылысы өзгeреді және әріптестeріммен тәжірибемді бөлісемін деген oйдамын. Мен үшін бұл oқу нәтижесінде сабақтарымда көп өзгеріс бoлады. Oқушыларымның еркін сөйлеуіне және қателесуіне рұқсат беремін.Жаңару үдерісін жатырқамай қарсы алып, oны өзімнің іс тәжірибеме енгізуге тырысамын. Өйткені әр бала қай сыныпта oқыса да, қай жаста бoлса да өзінің кім бoлатынын армандайды және өмірден өз орнын табуды басты мақсатым деп санайды, сoндай-ақ, өз айналасынан дұрыс бағдар беретін ақыл-кеңесті күтіп отырады. Сoндықтан oқушының рухани өсуіне жағдай туғыза алатын жаңалықтарды да қабылдауға дайын бoлуы тиіс деп oйымды тұжырымдағым келеді.


title: Пайдаланылған әдебиеттер - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Орта мерзімді жоспардың мақсаты сабақтың тақырыбы негізінде, ал күтілетін нәтиже қойылған мақсатқа жетуге ықпал ететін Блум таксономиясы бойынша құрылды, яғни төменгі деңгейдегі қайта жаңғыртудан жоғары деңгейдегі бағалауға дейінгі тапсырмалар қарастырылды. Жоспарлауда ҚР МЖМББС, күнтізбелік тақырыптық жоспар мен оқулықты басшылыққа алдым. Оқушылар мемлекеттік тілде өз ойын еркін жеткізе, сауатты жаза алса (қолдану), күтілетін нәтиженің орындалатыны ескеріле құрастырылды. Жоспар мазмұны өзара бір-бірімен байланыста болатын 7 модульді қамтиды. ОМЖ алдағы ҚМЖ құрған кезде қолданатын әдіс-тәсілдерді жоспарлау.
Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер: Оқушыларға оқуды өз бетінше жалғастыра алатын білім жинау жауапкершілігін түсіндіру, бірлескен оқуды жүзеге асыру мақсатында әңгіменің екі түрі (топтық, зерттеушілік әңгіме), оқушы үнін есту мақсатында «Кері байланыс» («Екі жұлдыз, бір ұсыныс», «Сыйлық әдісі», «Мадақтау сэндвичі» тәсілдері), АББҚ бар оқушылардың жұмысын бағалау мақсатында бағдар картасымен жұмыс тәсілдері кіріктірілді. Кеңейтілген тапсырмаларды қолдануда келесі идеялар жүзеге асады:
1) «нағыз» құзіреттілікті қалыптастыруда;
2) Бірқатар бастапқы және соңғы тақырыптар арасында байланыс орнатуда;
3) Жаттығуларды орындау үшін шығармашылық тәсілдерді қолдануда;
4) Таңдау элементтерінің көмегі арқылы өзін-өзі реттеуді қолдануда мәтін құрастырып, сабағымда зерттеушілік әңгімеде сұрақтар қойылып әңгімеде дәлелдене көрінеді, идеяларды талқылайды, баға береді.
Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету модулі бойынша жоғары деңгейдегі (немесе «жуан», «қиын») сұрақтар қою арқылы, оқушыларды өзіндік ойлауға, ақпараттар мен дереккөздермен өздігінен жұмыс жасауға, дербес тұжырым жасап, оны дәлелдермен қуаттауға, проблема шешуге ынталандыру мақсатында «Венн диаграммасы», «Серпілген сауал», «ассоцация», «топтастыру», «Автор орындығы», «Ауызша болжау», «Алдын ала болжау», ««6 қалпақ» әдістері таңдалынды.
|


Күні: Қатыскандар саны: Сынып: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі
Сабақтың мақсаттары:Барлығы: Тік бұрышты параллелепипед туралы түсінік алады.Текше мен параллелепипед ерекшелігін ажыратады. Төбесін, кырын, жақтарын көрсетеді.
Көбі: Тақырыпты түсініп, тыңдап, жетекші сұрақты талқылайды. Формуланы пайдалана біледі.
Кейбірі: Жаңа тақырыпты толығымен түсініп,сарамандық жұмысқа қорытынды жасайды, берілген тапсырма, сұрақтарға толық жауап береді, алған білімдерін өмірде пайдалана алады.
Сөздік қор немесе тілдік мақсат:Кілттік сөздер:параллелепипед, төбе, қыры, жақ, көлем формуласы
Құндылықтарды дарыту: Айнала коршаған орта геометриялық фигураға толы, оларды есептеу үшін шапшаңдық, нақтылық, сыни түрғыдан ойлау қажеттілігін және алған білімдерін өмірде пайдалана білуге тәрбиелеу.
Пән аралық байланыс: қазақ тілі
АКТ қолдану:инт тақта, логикалық тапсырма, сарамандық жұмыс, параллелепипнд модельдері.
Сабақтың барысы
Сабақтың басы Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мектепке қуана жүгіремін,
Естігенімді ұмытпаймын.
Көргенімді есте сақтаймын,
Жасап отырып байқаймын.
Сол кезде нәтижеге жетемін. (айтады, кимылмен көрсетеді)


title: Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі


title: Сабақтың тақырыбы: Тікбұрышты параллелепипедтің көлемі мен қырының ұзындығын табуға берілген есептерді шығару

text:
Ұйымдас
тыру 5 мин
Өткен білімді еске түсіру 10 мин
Жаңа білім
25 мин
Бекіту 3 мин
Кері 2 мин
байланыс
|
Оқу құралдарын түгелдеу.
Психологиялық ахуалды жақсарту
Өткенді пысықтау
Үй тапсырмасы
10-тапсырма
Ә)Абай атындағы -793 орын,3қ
Бейбітшілік сарайы-1500 орын, 3қ
Қайсысы-? Артық
Ш: 1500-793=707 (1 қойылымда)
707*3=2121 (3 қойылымда)
Ж: Бейбітшілік және Келісім сарайында 2121 артық көрермен көре алады
Жаңа тақырып
ФС-тапсырма
1-тапсырма
Көлемнің өлшем бірліктері:
1м3 (КСРО және Ресей)
1см3 (Ұлыбритания)
1дм3 (АҚШ)
2-тапсырма
a=90см
b=90см
c=80см
V=?см3
Ш: V=a*b*c=90*90*80=648000см3
Ж: V=648000см3
3-тапсырма
1)а=12 см
в=3см
с=5см
V=? см3
V=а*в*с=12*3*5=180см3
Ж: Параллелипедтің көлемі-180см3
2)А=2
V=? см3
Ш: V=a3=2*2*2=8см3
Ж: Текшенің кһлемі- 8 см3
4-тапсырма
а)Параллелипедтің көрінбейтін қырлары: DA.DL.CD.
ML=6
LK=3
CK=4
4-тапсырмаӘ)
1)а=11см
в=4см
с=6см
V=?см3
Ш: V=а*в*с=11*4*6=264см3
Ж: Фигураның көлемі-264см3
2)а=4см
V=? см3
Ш: V=a3=4*4*4=64см3
Ж: Текшенің көлемі-64 см3
ЕБҚ-тапсырма
5-тапсырма
а=6см
в=4м
с=2см
V=,см3
V=а*в*с=6*4*2=48см3
Ж:Фигураның көлемі-48 см3
6-тапсырма
а)V=64см3
в=4см
с=2см
а1=?см
а2-?,3см-ге кіші
V2=?см3
Ш: а=V/(в*с)=64/(4*2)=8см
а2=8-3=5см
V2=а2*в*с=5*4*2=40см3
Ж: Алынған параллелепипедтің көлемі-40см3
6-тапсырма
ә)V=64см3
А=8см
С=2см
в1=4см
в2=?,1см-ге кіші V2-?см3
Ш? в2=4-1=3см
V2=а*в2*с=8*3*2=48см3
Ж: Алынған параллелепипедтің көлемі-48см3
7-тапсырма
1 2
(48*34)/51=32
1 2
(54*38)/57=36
1 3 2 4
(322-312)2=(32*32-31*31)2=3969
2 1 3
22+(28*21)-11=599
2 3 1
125+957+(1075/43)=1107
2 3 1
1132-375-(1024/32)=725
4 3 1 2
29+(11*(182-54))=2999
2 1 7 6 3 4 5
(5*102)-2*(441/21-6)2=50
8-тапсырма
А=54м
В=2м
С=3м
А)V=54*2*3=324м3
Ә)2324/6=54рет
ЕҚБ-тапсырма
9-тапсырма
P1=22см
а=8см
в1=?см
S2=? см2
Ш: в1=P/2-a
в1=22/2-8=11-8=3см
в2=8-3=5см
S=а*в
S2=8*5=40см2
Ж: Екінші тіктөртбұрыштың ауданы -40 см2
Үй тапсырмасы
10-тапсырма
а
|
7см
|
16дм
|
25м
|
в
|
8см
|
2дм
|
45м
|
с
|
5см
|
12дм
|
3м
|
V
|
280см3
|
384дм3
|
3375м3
|
|
Жақсы тілектер тілейді
Үй тапсырмасын тексертеді
Көлем өлшем бірліктерін табады
Көлем табуды орындайды
Фигуралар
дың көлемін табады
Параллелипедтің қырларын атайды
Фигураның көлемін табады
Есеп құрастырады
Фигураның көлемін табады
Есепті өзгертіп шығарады
Өрнектерді есептейді
Есепті шығарады
Есепті шығарады
Үй тапсырмасын алады
Кері байланыс береді
|
Мадақтаулар
Шкафтың үш өлшемін атайды-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Жердің жасанды серігін алғашқы ұшырған елдерді табады-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Шкафтың көлемін табады-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Дескриптор:
Параллелипедтің көлемін табады-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Параллелипедтің көрінбейтін қырларын атайды-1Б
Тамаша
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Фигураның көлемін тауып,кесте бойынша есеп құрастырады-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Фигураның көлемін табады-1Б
Тамаша
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Өрнектердің мәнін есептейді-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Есепті шығарады-1Б
ҚБ: «Нысана»әдісі
Дескриптор:
Тіктөртбұрыштың ауданын табады-1Б
Жарайсыңдар
«Парашют» әдісі
|
Суреттер
Суреттер
Параллелипедтер
Суреттер
Фигуралар
Суреттер
Текше
Оқулық
Фигуралар
Фигуралар
Оқулық
Суреттер
Суреттер
Оқулық
Кері байланыстың парақшалары
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tikbrishti-parallelepipedti-kolemi-men-irini-zi.html#Сабақтың_тақырыбы:__Тікбұрышты_параллелепипедтің_көлемі_мен_қырының_ұзындығын_табуға_берілген_есептерді_шығару


title: Тілдік мақсаттар - Сабақтың тақырыбы Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдігінің белгілері мен қасиеттеріне есептер шығару

text:
Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:синус,косинус,тангенс,котангенс,бұрыш,формула,квадрат бөлшек,қос бұрыш,жарты бұрыш.
Диалогтер мен жазу үшін қолданылатын тіркестер:
Негізгі тригонометриялық тепе-теңдіктер….,
тригонометриялық функциялардың қосу формулалары….,
қос бұрыштың тригонометриялық функциялары дегеніміз…,
Жарты бұрыштың тригонометриялық функциялары дегеніміз …,
бөлшекті қысқарту…,
тригонометриялық функциялардың қасиеттері...
қысқаша көбейту формулалары….
|


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдігінің белгілері мен қасиеттеріне есептер шығару

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
Ұжымдық жұмыс.
3 мин.
Миға шабуыл.
«Ой қозғау» әдісі.
|
Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, сыныпта жағымды атмосфера қалыптастыру. Оқушыларды төртке дейін санау арқылы төрт топқа бөлу.
Үй тапсырмасын тексеру.
1.Үшбұрыштар теңдігінің белгілерін ата
2. Теңбүйірлі үшбұрыштың анықтамасы ата
3. Тікбұрышты үшбұрыштар теңдігінің белгілері мен қасиеттерін көрсет
4. Үшбұрыштың қабырғалары мен бұрыштарының арасындағы қатынастарды ата
5. Параллель түзулердің белгілері мен қасиеттері көрсет
- оқушылармен бірге сабақ мақсаттарын анықтау: екі бұрыштың қосындысының тригонометриялық формулаларындағы бұрыштар өзара тең болса , онда бұл формулалар қандай түрге келеді?
|
Шаттық шеңберін құрып «Өзіңе тілегенді,өзгеге тіле»! әдісі арқылы бір-біріне тілек айтып,жақсы көңіл күй сыйлайды.
Мақсаты: Оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл -күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|


title: «Көршіңді тексер» - Сабақтың тақырыбы Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдігінің белгілері мен қасиеттеріне есептер шығару

text:
Ұжымдық жұмыс.
10 мин.
«Джигсо» әдісі
|
Жаңа тақырыпты меңгеру.
«Джигсо» әдісі арқылы тапсырма және сұрактар беремін.
1. Екі үшбұрыштың үш қабырғасы және үш бұрышы тең, олар тең үшбұрыштар ма?
2. Барлық қабырғасы тең үшбұрыш тең бүйірлі үшбұрыш па?
3. Екі тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрыштары тең, олар тең
үшбұрыштар ма?
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі қолданылады.
|
Оқушылар сұрактарға жауап береді
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлауды дамыту.
Тиімділігі:
.
|
Дескриптор:
-1-ші сұраққа жауап береді.
-2-ші сұраққа жауап береді.
-3-ші сұраққа жауап береді.
3-балл
Бағалау:
Әрбір дұрыс жауапка 1 балл қойылады
|
ДК экраны
Сұрақтар топтамасы.
Оқулық 7-сынып.
|


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдігінің белгілері мен қасиеттеріне есептер шығару

text:
Сабақтың ортасы
10 мин.
Топтық жұмыс.
|
І топ
Үшбұрыштың периметрі 36 см, ал қабырғаларының ұзындықтарының қатынасы 2:3:4 қатынасындай. Үшбұрыштың қабырғаларын табыңыз.
ІІ топ
Үшбұрыштың барлық қабырғалары берілген. 3, 4, 5. Оған ұқсас үшбұрыштың периметрі 24-ке тең. Екінші үшбұрыштың үлкен қабырғасын табыңыз.
ІІІ топ
Тең бүйірлі үшбұрыштың периметрі 7,5 м-ге тең, ал бүйір қабырғасы 2 см-ге тең. Табанын табыңыз.
Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың «Қарқын» тәсілі көрініс табады.
Ерекше білімді қажет ететін оқушыларға көмек көрсету.
|
Түсінбеген тапсырмаларды бір- біріне түсіндіреді. Топтар келесі топтың тапсырмасын алмасып тексереді.
Берілген тапсырма бойынша өз ойларын ортаға салып, пікірлерін білдіріп, топтық талдау жасайды.
|


title:
-балл

Бағалау - Сабақтың тақырыбы Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдігінің белгілері мен қасиеттеріне есептер шығару

text:
Жеке жұмыс.
10 мин.
|
АВС теңбүйірлі үшбұрышын сызыңдар. Д және Е нүктелерін АС қабырғасынан АД тең СЕ болатындай етіп алыңдар. ДВЕ үшбұрышы қандай үшбұрыш болады?
Саралау. Қабілетті оқушыларға қосымша тапсырма беремін, көмек қажет ететін оқушыларға кеспе қағазда тапсырма беремін.
|
Берілген тапсырма бойынша есепті жеке орындайды
тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасы 18см, ал бір сүйір бұрышы 30°. Осы үшбұрышқа қарсы жатқан катеттің ұзындығын табыңдар.
А
Бер: АС = 18см
α = 30° 18см
т/к АВ -?
Шешуі:
Теорема бойынша тікбұрышты үшбұрыштың 30° - қа қарсы жатқан катет гипотенузаның жартысына тең.
АС= 18см АС: 2 = 18см: 2 = 9см
АВ = 9см
|
Дескриптор.
-негізгі тригонометриялық тепе-теңдікті тұжырымдайды;
-тригонометриялық функциялардың қасиеттерін тұжырымдайды;
-қажетті тригонометриялық функцияның мәнін анықтайды; 3-балл
Бағалау:
Әрбір дұрыс жауапка 1 балл қойылады
|
ДК экраны
9-сынып оқулығы.
|


title: Саралау - Сабақтың тақырыбы Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдігінің белгілері мен қасиеттеріне есептер шығару

text:
Саралау. Оқушылардың деңгейіне байланысты деңгейлік тапсырмалар беремін.
|
«Ойлан-жұптас-бөліс» әдісі бойынша жұмыс жасайды.
Берілген тапсырма бойынша өз ойларын ортаға салып, пікірлерін білдіріп, талдау жасайды.
|
Дескриптор.
-үшбұрыш сызады;
-нүктелерін белгілейді;
2-балл
Бағалау:
Әрбір дұрыс жауапка 1 балл қойылады
|
Сабақтың соңы.
Ой толғаныс.
Рефлексия
5 мин.
|
Сабақты қорытындылау.Тест .
Сөйлемді толықтыр.
бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
мен өзімді.....үшін мақтар едім.
сабақтан соң маған........келді.
бүгін маған..........сәті түсті.
......қиындық тудырды.
менің түсінгенім.....
енді мен......аламын.
|
Оқушылар тестті орындайды
Мақсаты: Өз ойын айтып, сабақты бекіту, қорытындылау.
Тиімділігі: Оқушы алған білімін жинақтап, саралай білуге дағдыланады.
Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрініс табады.
|
Дескриптор:
- Бөлшекті қысқартады
-есептейді
-мәнән табады
Бағалау. Өзін-өзі бағалайды (дұрыс жауаптарын слайдта көрсетемін) -, +
|
ДК экраны
7-сынып оқулығы.
Тест тапсырмалары
|