title: Орманың тамашалығын сезіндіңдер ма

text:
Оқиға айту.шынайы сезім
Ол күні үйге келгенімде жұбайым кешкі асты дайындап жатқан. Қолынан ұстап, бір маңызды нәрсе айтуым керек дедім. Қасыма отырды. Айтатындарым оның жүрегін ауыртатынын түсініп тұрдым, бірақ қанша қиын болса да айтуым керек деп ажырасайық дедім. Ашуланбады да, қарсы сөз де айтпады. Себебін сұрады. Ешнәрсе айта алмағаныма ашуланды. Басқа біреуді жақсы көретінімді қалай айтатынымды білмедім. Сол күні басқа ешнәрсе сөйлеспедік. Ол болса түнімен жылап шықты. Бірге өткізген 10 жылдан кейін ажырасу қиын болатыны түсінікті. Оның алдында өзімді кінәлі сезінгенім үшін, оған көлік, үй, компаниямның 30% үлесін беретінімді рәсімдейтін келісім шарт дайындап қойдым. Бірақ ол оған бір қарады да, жыртып тастады. Бір бірімізге бейтаныс болдық. Оның маған жұмсаған уақыт пен күш жігеріне жаным ашыды. Бірақ жүрекке әмір жүрмейді, қазір басқа кісіні жақсы көремін.
Бір басқа күні кешкісі үйге кеш келдім. Әйелім үстел басында бір нәрселер жазып отыр екен. Ешнәрсе айтпай бөлмеме барып ұйықтадым. Ертеңіне маған өз шарттарын ұсынды. Менен ешқандай материалдық зат қаламайтынын, тек ажырасатынымызды 1 айға дейін ешкімге айтпай жасырын ұстауын сұрады. Осы уақыт ішінде жақсы отбасы ұқсап өмір сүруімізді сұрады. Бұған себеп жалғыз ұлымыздың 1 айдан кейін университетке түсетіндіктен, қабылдау емтихандары кезінде отбысы ішіндегі мәселелер оған кедергі болмасын деген ниет екен. Келістім Екішні шарты да бартын. Үйленген күні есіктен үйге оны қолыма алып кіргенімізді есіне түсіру, 1 ай бойы оны қолыма алып бөлмемізден есікке дейін апаруымды сұрады. Басында есінің ауысқанын ойладым, бірақ өткен жылдардың құрметіне келістім.
Сол күні сүйіктім Ребеккаға әйелімнің осы шарттары туралы айтып едім, күліп жіберді де, әйелімнің бір қияли екендігін айтты. Ақыры әйеліммен ажырасатыныма сенімді болғандықтан ол да келісті.
Бірінші күні ешбір сезімім қалмаған әйелімді құшағыма алу қиын болды маған, көтергенімде артымызда тұрған ұлымыз бізге қарап қуанышын жасыра алмады ‘Бірбіріңізге деген сезімдеріңіз қандай күшті’ деп күлімдеп тұрды, Сөздері ішімді күйдірсе де, келіскеніміздей әйелімді үйдің есігіне дейін 10 метрдей қашықтықты құшағымда апардым. Ол болса көздерін жұмып қойып, құлағыма ‘Ұлымызға ажырасатынымызды айтушы болма’ деді. Мен де оған қарап, жарайды дедім. Оны есікке дейін апарып, үйден бірге шықтық. Ол автобус аялдамасына барып, жұмысына баратын автобусын күтті. Мен өз жұмысыма кеттім.
2 ші күні бұл ойынымызды ойнау оңайырақ болды. Оған көптен бері назар аудармаған мен оның бетіне түскен майда әжімдерді енді байқадым. Шаштарында да ақ шаштар пайда болды. Өткен жылдардың іздерін көру ойландырды.
4 ші күні оны құшағыма алғанымда бір сенімділік сезімі ұялады ішімде. Маған өмірінің 10 жылын сыйлаған әйел. 5 ші күні ішімдегі сезімдер күшейе бастады. Ребеккаға бұл туралы айтпадым. Әйелімді күннен күнге тасу оңай көріне бастады.
Бір күні оның не киім киетінін ойлап тұрғанын көрдім, бұрынғы киімдерінің бәрі үлкен болғанын айтты. Расында да соңғы күндері қатты арықтап кеткенін сонда байқадым. Ажырасатынымызды ойлап, соның уайымымен арықтағанын түсіндім. Еріксіз басынан сипадым. Осы кезде келіп қалған ұлымыз ‘Әке, анамды құшағында тасуың керек’ деді. Әкесінің анасын бөлмелерінен есікке дейін тасуы өміріміздің бір дәстүрі болды. Әйелім ұлымыды қасына шақырып, құшақтады. Ол күні оны құшағыма алып тасығанымда тура үйленген жылдарымыздағыдай сезімдер кештім.
Сезімдерім еріксіз өзгере бастады. Соңғы күні оны есікке дейін апарғанымда, одан барлық қиыншылықтары үшін кешірім сұрадым. Ол күні Ребеккаға барып, ажыраспайтынымды айттым. Отбасымыздың әлсірегені сезімдердің жоқтығынан емес, бірбіріміздің қадірімізді ұмыта бастағандығымыздан екенін түсіндім. Үйге қайта жетуге асықтым. Жолдан гүлдер сатып алып, араларына ”сені өмірімнің соныңа дейін құшағымда таситын боламын” деп жаздым.
Үйге бара салып, бөлмемізге қарай жүгірдім. Әйелім төсекте өлі жатыр еді. Ребеккамен жүріп, әйелімнің соңғы айлар бойы обыр ауруымен арпаласқаның білмей де қалдым. Өміріне санаулы күндер қалғанын білгені үшін, мені ұлымыздың теріс көртартпалықтан қорғауға тырысты. Ең болмағанда ұлымыздың есінде жақсы бір жұбай болып қалуын қалады.
|


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=136#_Ең_болмағанда_ұлымыздың_есінде_жақсы_бір_жұбай_болып_қалуын_қалады.

title: Орманың тамашалығын сезіндіңдер ма


title: Сұрақ:Махаббатың сыры неде ?

text:
|
1.Аңсаған бақытым сияқтанып,
Ай туып келеді қияқтанып.
Жол жаққа қараймын,
Сен жоқсың, арайлым
Кешікпей келем деп ең,
Мен тұрмын елеңдеумен.
2.Қайтемін кінәлап бұған сені,
Сағатың алдаған шығар сені.
Нұр ойнап көзіңде,
Уәделі кезіңде
Кешікпей келем деп ең,
Мен тұрмын елеңдеумен.
3. Көшеде сырласып , шалқып басып,
Құрбылар барады қолтықтасып.
Тағатым таусылды,
Аңсадым даусыңды.
Кешікпей келем деп ең,
Мен тұрмын елеңдеумен.
|
ӘН: . КЕШІКПЕЙ КЕЛЕМ ДЕП ЕҢ
Сөзін жазған: М. Шахановтікі
Әнін жазған: Ш.Қалдаяқов
|


title: Сабақ жоспары - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
|
Cабақтың мақсаты: оқушылардың махаббат туралы түсініктерін кеңейте отырып, .сүйіспеншілік құндылығының мәнін ашу
Сабақтың міндеті: - өмірдің бар жақсылығының негізі махаббат екендігін түсіндіре отырып адал болуға үйрету.
- адамды , Отанды , өмірді сүйе білу іскерліктерін шыдамдылық қасиеті арқылы дамыту ;
- сүйіспеншілікті, махаббатты бағалай білуге,мейірімділікке тәрбиелеу .
|
материалдар: үлестірме қағаздар, нақыл сөздер
|
|
Сабақ барысы:
Ұйымдастыру кезеңі:
оқушылармен амандасу , көңіл күйлерін сұрау, сабақты жағымды күйге келтіру
Тыныштық сәті; ОРМАНҒА ОЙША СЕРУЕН.
Мұғалім: Арқаңызды тік ұстап отырыңыз. Көзіңізді жұмып, терең тыныс алыңыз. Әрбір тыныс алған сайын неғұрлым көбірек босаңсып, сабырлы болуға тырысыңыз. Қазір біз орманға серуенге шығамыз. Өзіңіздің сынып есігіне қарай беттеп, есікті ашқаныңызды, дәлізбен өтіп, далаға шыққаныңызды елестетіңіз. Таза ауаны жұтып, шашыңызды желбіреткен желдің лебін және бетіңізді сәл-пәл қыздырған күн сәулесін сезініңіз. Орманға қарай жүре бастаңыз. Келе жатқанда абай болыңыз, жәндіктерді басып кетпеңіз. Бір минут тоқтап айналаға көз салыңыз. Табиғаттың әсемдігі мен балғындығын сезініңіз. Гүлдердің біріне жақындап, еңкейіп, оның нәзіктігі мен жұқалығына зейін салыңыз. Оны иіскеңіз және хош иісін жұтыңыз. Айналадағы бар нәрсені бақылап, ары қарай жүре беріңіз. Гүлдер, гүлдер мен ағаштардың иісі, құстардың дауысы және жәндіктердің ызыңы. Орманға ендей түсіңіз, қараңызшы, ағаштар биіктей әрі қалыңдай түсті. Жарық пен көлеңкенің ойынын қызықтаңыз, жапырақтардың сыбдырын тыңдаңыз. Біз өзімізді орманда бақытты әрі қауіпсіз сезінеміз. Алаңқайға шығып, осында бірнеше минут демалыңыз. Түбіне барып отырғыңыз келетін ағашты таңдаңыз. Ағашқа жақындаңыз да оны діңінен құшақтаңыз. Оның қуаттылығын сезініңіз, ондағы өмір қуатын сезінуге және ұғынуға тырысыңыз. Енді оның діңіне арқаңызды сүйеп отырыңыз. Көзіңізді жұмыңыз, терең тыныс алыңыз және қоршаған айналаның жым-жырт тыныштығына көңіл бөліңіз. (Осы жерде мұғалім 1-2 минут үзіліс жасауына болады).
Бізге қалайша жеңіл әрі тыныш және бақытты сезіну қандай. Табиғат неткен ғажап, оны қалайша сүйетінімізді бен қадірлейтінімізді, бірде бір тірі жәндікке зиян тигізбес үшін қамқорлық жасауды түсінеміз. Сіздің өз ағашыңыз бар екенін және кез келген уақытта оған келе алатыныңызды есте ұстаңыз. Ал қазір мектепке қайтуға дайындалыңыз. Орныңыздан тұрып, айналаға тағы бір көз қырын салыңыз. Келген жолыңызбен кері қайтыңыз, жолыңыздағы жәндіктерді басып кетпеңіз. Міне, мектептің алдына да келдік. Айналаңызға тағы бір қараңыз, таза ауаны терең жұтыңыз, есікті ашып, өз орныңызға қайтып келіңіз. Осы жым-жырттық, тыныштық, қанағат сезімін өзіңізде сақтаңыз. Көзіңізді ашып, күлімсіреңіз!
.1.Қандай сезімде болдыңдар?
|


title: Орманың тамашалығын сезіндіңдер ма

text:
|
Оқиға айту. Балқаш көлі туралы аңыз.
Арқадағы Көкше теңізінің жағасында бір шалықған бай өмір сүрген екен.Бай көлдің біраз бөлігіне иелік етіпті.Оның Балқаш деген сұлу қызы болыпты..Қызы Балқаш бойжеткен кезде кедей,жарлы жігітке ғашық болып,онымен ешкімге білдірмей кездесіп жүреді.Бай қызын бай біреуге бергісі келіп,үйден шығуына тыйым салыпты.Байдың бұрығымен жарлы жігіттті көлге батарып өтлтіруге астыртын бұйрық алып.өлтіреді.Мұны біліп қойған қыз « егер жер бетінде олардың бір-бірін сүюіне мүмкіндік бермесе,онда ол көл өздерінің мәңгілік махаббат мекеніне айналсын», деп шешеді.Балқаш байдың ұлына ұзатфылған күні қараңғы түнде үйінен қашып,сүйіктісі жатқан толқындардың тұңғиығына секіреді.
Осыдан қыздың адал,мөлдір махаббатының құрметіне көлді Балқашә деп атап кетеді.
Көлдің Көкше теңізінің жағасын мекендейтінін көп жұрт Балқашты шыныменде «Махаббат» көлі деп біледі.
|


title: V.Топпен ән айту - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
V.Топпен ән айту
Балдәурен
Балдәурен көктем, асығып жеткен,
Шағала күндер.
Базарлы маусым, шырқалған даусым,
Тамсанып әсем.
Балауса балғын, көк майса шалғын,
Барады күндер.
Тербеліп билеп, жайқалып билеп,
Ән салып әсем.
Қайырмасы:
Балдәурен, бақытты ән дәурен,
Келеді қанатын самғаумен.
Көңілдің ұшырып, аққуын,
Балауса, бал бұлақ, бал дәурен.
Жаныма жылы, жүрекке ыстық,
Көңілге сұлу.
Тоя ма көзің, балдәурен кезің,
Бақыт-ау, бақыт?
Даламдай дархан, тауымдай биік,
Өмірге сұлу.
Тоя ма көзің,айтшы сен өзің,
Уакыт -ау уакыт
|


СұрақӨмір сүру үшін айналаңа жақсылық жасауне үшін қажет ?
|
Интернеттен алынған
Ф.Тайтелиев
|
|
Шығармашылық жұмыс:
« Махаббат туралы өз ойларын ортаға салу» .
|
Жеке жұмыс
|
|
1.Балауса қыз едің бір кезде
Шашыңа ақ бантик байлаған.
Өзгеріп кетіпсің бұл күнде
Көркіңе көз тастап ойланам.
Қайырмасы
Нұрлы бейнең қандай жарқын!
Арманысың қандай жанның?
Шынарым-ай,
Сен – мөлдірсің, еркем,
Тау бұлағындай.
Жол жатыр шақырып алдыңда,
Өмір тұр ұсынып шаттығын.
Білмеймін бойжетіп қалдың ба?
Шашыңда ақ бантик жоқ бүгін.
Жылдардың еркіне бағындың,
Жылдарға қол создың, жан құрбым.
Белгісін балалық шағыңның,
Айтшы, сен қай жерде қалдырдың?
|
ӘН: . АҚ БАНТИК
Сөзін жазған: М. Шахановтікі
Әнін жазған: Ш.Қалдаяқов
|
|
Үй тапсырмасы : «Менің арманым»
1.Өмірде алдыңа қандай мақсат қойдың?
2.Өз қалауыңмен жоспар құра аласың ба?
|
Шығарма жазу.
|
|
Сабақты қорытындылау: тыныштық сәті:
|
1.Сабақтан нені үйрендік?
2.Сабақтан не алдық?
|
«… Мен өз халқымның жолында басымды бәйгеге тіккен адаммын. Маған ары үшін жанын садаға ететін осындай текті халыққа,менің ұлым деп,перзентім деп төбесіне көтерген халыққа,арғы-бергідегі қазақ баласының бірде-бірінің пешенесіне бұйырмаған бақыты – толыққанды, тәуелсіз мемлекет құрудың қасында болу бақытын бұйыртқан халыққа қызмет етуден артық ештеңенің керегі жоқ, осы жолда мен бойымдағы бар қайрат-қабілетімді,білім-білігімді аямай жұмсаймын, қандайда тәуекелге барамын…» дейді, елбасы Н.Ә.Назарбаев.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: СұрақӨмір сүру үшін айналаңа жақсылық жасауне үшін қажет ?


title: ӨМІР СҮРУДІҢ ЕҢ ЖАҚСЫ ЖОЛЫ

text:
ӨМІР СҮРУДІҢ ЕҢ ЖАҚСЫ ЖОЛЫ
Шағын ғана бір ауылда орта жастағы бір кісі дүкен ашып сауда жаамақ болады. Сөйтіп алға қойған жоспарын бастап та жібереді. Ол ақ көңіл, жайдарлы болғандықтан, ауылдың адамдарының бәрі оны жақсы көретін. Оның дүкеніне барып сауда жасайтын. Ауылдың тұрғындары тамыр-таныстарын да сол адамнан сауда жасауға кеңес беретін. Шаруасын кішігірім дүкеннен бастаған адам, бір жылдың ішінде Американың түкпір-түкпірінен сондай шағын дүкендер ашып тастайды.
Бір күні ауыр науқастанып, бұл дүниеден өтерін сезген адам, артында қалған үш ұлын қасына шақырып:
- Үшеуіңнің біреуі барлық дүкендерімнің иесі болады. Мирасымды соған қалдырамын. Менің арттағы дүние-мүлкіме қайсысың лайықты екенін білу үшін үшеуіңе де бір-бір доллардан беремін. Осы долларға бір нәрселер алыңдар. Кешкісін келгенде алған нәрселерің менің осы бөлмемді толығымен толтыруы керек. Шартым осы.
Ұлдары үлкен компанияны басқару мүмкіндігінен айырылып қалуды ойлап, не істерлерін білмей қатты абыржиды. Қалаға барып үшеуі де долларын жаратты. Кешкісін әкелерінің қасына келген кезде, үлкен баласы:
- Досымның шаруашылығына барып екі қап сабан сатып алдым – деді де, қаптарды ашып сабанды әр тарапқа шаша бастады. Алайда көп ұзамай сабандар еденге түсіп, бөлмені толтыра алмады.
Екінші баласы:
- Дүкенге барып екі жастық алдым – деді де, жастықтарды сөгіп, ішіндегі жүнін бөлменің ішіне шашып тастады. Бірақ жүн де көп ұзамай жерге түсіп, бөлмені толтыра алмады.
Үшінші ұлы:
- Долларды ұсақтап, 50 центін мешітке бердім, 20 центін қайырымдылық қорға бердім, 20 центін да садақа ретінде тараттым. Қалған 10 центке екі нәрсе алдым – деді де, қалтасынан сіріңке мен шырақты шығарды. Бөлменің жарығын сөндіріп, шырақты жақты. Сабан мен жүнге толмаған бөлме аз уақыттың ішінде шырақтың нұрына бөленді.
Әке баласына риза болып:
- Мирасымды саған қалдырамын. Өйткені өмір сүрудің ең жақсы жолы – айналаңа жарық тарату!
Ф.Тайтелиев
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ТАМАША ӨМІР СҮРУДІҢ 10 КІЛТІ

text:
ТАМАША ӨМІР СҮРУДІҢ 10 КІЛТІ
Әрбір халықтың даналарының артындағы ұрпақтарына қалдырған ұлағатты сөздері бар. Бұл сөздердің барлығы сол халықтың асыл қазынасы болып табылады. Мұны сол елдің азаматтары сөздерінің арасына қосып, әңгіменің көркін келтіріп жатады. Филип Е.Хумберт деген атақты психиатр, профессор «Адамдарға бақытты ғұмыр кешудің кілтін 10 тармаққа қарастыратын болсақ, қандай сөздерді таңдар едім» деген тақырыпта біраз зерттеу жұмыстарын жүргізіп мынадай қорытындыға барған екен:
1. Өзіңді таны – Сократ.
Өз ішіңе саяхат жаса. Күнделік жаз. Жүрегің, көңілің, ар-ұжданың не дейді? Не нәрсені алдыңғы қатарда ұстайды? Мына әлемге терең үңіліп, сыры мен қырын меңгерудің жолы ең алдымен ішкі жандүниеңе сапар шегумен басталады.
2. Қалай болсаң сол қалпында көріп немесе сырттай қалай болсаң сол қалыбыңды сақта – Мәулана.
Шыншыл, әділ бол да дұрыс ойла. Жүрегіңнің даусына құлақ сал да соны қорға. Өмірде бір нәрселерді қорғау үшін ат салыспасаң, барлық нәрсе сенің мәртебеңді түсіреді.
3. Ең жоғарыда ғашықтық бар – Азиз Паул.
Үнді ырғаққа айналдырған ғашық-дүр. Ғашықтық, сүйіспеншілік болмаса, тартымдылық кем болса өмірің құрғап қалған бұтақтан ешқандай айырмашылығы қалмайды.
4. Дүниені қиял-ойдың күші шыр көбелек айналдырады – Альберт Энштейн.
Істеген амалдарыңның барлығы ең алдымен қиял-ойдан бастау алады. Өмір деген барлық адамдар үшін, ойлағандарын жүзеге асыру, істеген ісінің әрі істейтін ісінің ең дұрысына жету. Боббю Кенедидің айтқанындай: Адамдар дүниеге қарап «Не үшін?» деп сұрайды. Мен басқа бір жүние жайлы ойлап «Неге ондай болмасын?» деп сұраймын.
5. Асқан әдемілік көзді шығармаса керек – Мае Вест.
Тамаша өмірді неге рахаттанып өткізбеске. Бақытты бөлісу керек. Өмірді сүйіспеншілік сезімі одан сайын қызыққа айналдырады. Жанның ырғағында «қанекей алға, өзіңді көрсет» деген леп бар. Тәкаппарлық емес, ұмтылыс!
6. Мүмкіндіктерді қалт жібермеген сайын көбейе түседі – Сун Цзу.
Жеңіс қайсарлықты қажет етеді. Бастапқы кездегі қайсарлық кейіннен сенімге айналады. Сенім адам бойындағы қызметке деген ынтаны ояндырғанда, мүмкіндіктер одан сайын жоғарлай береді.
7. Не істе не істеме. Сынауға болмайды! – Иода.
Өмір жылдам қозғалыс, шешім мен шешімді болуды талап етеді. Күдіктенгендер артта қалады. Өмірдің үстімен жүрмесең, өмір сенің үстіңнен жүретін болады.
8. Кемелдік, қосатын нәрсе қалмаған кезде емес, алынатын бір нәрсе қалмаған кезде пайда болады – Антоние де С.Ехуперю.
Өміріңді жеңілдет. Жеңілдете түс, тағы да тағы да ... Сол кездегі жағдайға бір қара. Арман-тілектеріңнің тізімін азайт. Егер азайтатын болсаң, жетістікке жетесің. Ол күннің сәулесіне лупа ұстаған сияқты болады, егер сәулені жинақтай алмасаң өмірді жаға алмайсың.
9 Қабілет болмаса өнерші болмайды, алайда еңбек етіп, тер төкпесең қабілетің түкке де жарамайды – Эмиль Зола.
Тек қана ақылды, саналы әрі ұқыпты әрекеттердің нәтижесінде үлкен жетістіктерге жетуге болады. Алмасты жонбасаң қолыңда тек тастың түйірі қалады.
10. Өмір сүрудің екі жолы бар. Ешқандай нәрсе мұғжиза емес сияқты өмір сүру ... Екіншісі, барлық нәрсе мұғжиза сияқты өмір сүру – Алберт Энштейн.
Шүкір етуді ұмытпау керек!
Ф.Тайтелиев
Тесік шелек
Бір байдың үйіне қызметшісі күнде екі шелекпен су таситын. Алайда, оның біреуінің түбі тесік болатын. Бүтін шелекпен суды қожайынның үйіне төкпей-шашпай жеткізсе, тесік шелекке құйылған су жол бойы тамып, жартысы ғана кәдеге жарайтын. Осылайша арада екі жыл сырғып өте шығыпты.
Бір күні әдеттегідей өзен жағасына тағы барғанда, шыдамаған тесік шелек су тасушыға қысыла-қымтырыла: «Сізден кешірім сұрасам деп едім, білсеңіз ылғи алдыңызда ұяттан өртене жаздаймын»,– депті. Таңқалған су тасушы: «Неге?» деп сұрайды. Шелек: «Өйткені, түбім тесік болғандықтан, судың жартысын ғана жеткізіп, өзіме жүктелген міндетті толық орындай алмай жүргеніме іштей қатты қысылам. Менің кесірімнен сіз де тиесілі еңбекақыңызды толықтай ала алмай келесіз» дегенде қызметші: «Оған түк те қайғырма. Одан да қожайынның үйіне баратын жолдың сен жағындағы гүлдеріне бір қарашы», – депті жай ғана.
Шынында да қожайынның үйіне жеткенше жолдың өз жағы жапырағы жайқалған, иісі аңқыған гүлдермен көмкеріліпті. Әдеміліке тамсанған шелек бір сәт аңтарылып тұрып қалғанда, су тасушы:
– Жолдың сен жағына әдейілеп гүлдер ектім. Күн сайын су алып қайтқанда сен оларды суғарып тұрдың. Екі жылдан бері қожайынды осылайша қуантып келдім. Егер сен тесік болмағаныңда, гүлдер болар ма еді?!», – деген екен.
Пенде болған соң тесік шелек секілді әркімнің де өзіне тән кемшіліктері болары сөзсіз. Алайда, одан қуыстанып, қорқа беру де жөн емес. Дегенмен, кемшілігін түзеп, үлгі ала білсе, жақсылыққа қарай ұмтылса, сіздің де біреуге пайдаңыз тиері сөзсіз.
Мектеп: ___________________ Мерзiм:________________№ 14 – 15 сабақ
Тақырып: Мінез адам көрсеткіші
Құндылық: Сүйіспеншілік
Қасиеттер: мейірімділік, жауапкершілік,шыдамдылық
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Достарыңызбен бөлісу: |


Мақсаты: Оқушылардың мінез-құлық туралы түсініктерін кеңейту
Оқыту мен тәрбиелеудің міндеттері:
Мінездегі жетістіктер мен міндерді ажырата білуге үйрету;
Жақсы мінез қалыптастыруға ықпал ету;
Адамгершілікке тәрбиелеу.
Ресурстар:
Оқулық, дәптер, таспа, интербелсенді тақта
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
1) Тыныштық сәтi.
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=143#Ресурстар:___Оқулық,_дәптер,_таспа,_интербелсенді_тақта___Сабақтың_барысы

title:
Мақсаты: Оқушылардың мінез-құлық туралы түсініктерін кеңейту

Оқыту мен тәрбиелеудің міндеттері


title: )Үй тапсырмасын тексеру - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Адам өмірі-іс-әрекеттер тізбегінен,басқалардың әрекеттерін қабылдаудан және оларға деген түрлі көзқарастардан тұрады.Кез келген әрекеттерді дұрыс түсініп,қабылдай білу әркімнің қолынан келмейді.Алайда адамның өзін осы қабілетке баулып,тәрбиелеуге мүмкіндігі мол.
Неліктен «Мінез-адам көрсеткіші» болады деп ойлайсыңдар?
Адамның жақсы мінезіне нелер жатады деп ойлайсыңдар?
Мінезі жаман адамда жақсы қасиет бола ма?
Жаман мінезді қалай түзетуге болады деп ойлайсыңдар?
Мәтінмен жұмыс
Жаңа сабақ мазмұнын аша түсу үшін және адамдар арасында қарым-қатынаста мінез-құлықтың орнын түсіндіру мақсатында оқушыларға А.Құнанбаевтың өлеңін оқу ұсынылады.
Ойға түстім, толғандым,
Өз мінімді қолға алдым,
Мінезіме көз салдым,
Тексеруге ойландым.
Өзіме-өзім жақпадым,
Енді қайда сыя алдым?
Бойдағы мінді санасам,
Тау тасынан аз емес.
Жүрегімді байқасам,
Инедейін таза емес.
Аршып алып тастауға,
Аспандағы саз емес.
Бәрі болды өзімнен,
Тәңірім салғмн наз емес.
Осыншама ақымақ болғаным
Көрінгенге қызықтым.
Ғаділетті жүректің
Әділетін бұзыппын.
Ақыл мене білімнен
Әбден үміт үзіппін;
Айла менен амалды
Меруерттей тізіппін;
Жалмауыздай жалаңдап,
Ар, ұяттан күсіппін;
Қулық пенен сұмдыққа
Құладындай ұщыппын;
«Сіз білесіз» дегенде
Күнге күйіп, пісіппін;
Мақтанбасқа мақтанып,
Деп жүріппін «пысықпын».
Абай айтқандай адам бойындағы міндердің бүгінгі күндегі көріністері қандай?
Өз бойыңыздағы мініңіз туралы ойланып көрдіңіз бе?
«Адамның мінезін түзеуге болмайды деген кісінің тілін кесер едім»-деп таусылыпты Абай. Сіздер ше , келісер ме едіңдер?
(оқушылардың пікірлері тыңдалады)
«Қорғасындай балқыған қайран жақсы»
Иә, жақсы мінез түгесілмес байлығың, жаман мінез ғұмырлық азабың-дегендей жақсы мінез-құлық адам өмірі нәрлендіретіндігін, шынайы бақытқа қол жеткізуіне, адами қарым-қатынас жасауға үлкен мүмкіндік беретіндігі сөзсіз.
Жақсының жүзі жақсы жарқылдаған,
Жақсыдан еш сыр қалмас айтылмаған.
Сұңқарға жұмыртқасын шайқатсаң да,
Қарғадан қарға туар қарқылдаған.
Мінездің түрлері:
8.Тік мінез- бірбеткей, өткір
12. Шайпау мінез- ашушаң, долы
15. Түйеден түскендей мінез-тұрпайы
16.Ойнақы мінез- аумалы-төкпелі
17.Бір мінезді- қалыпты, тұрақты
18. Сабырлы мінез- салмақты, орнықты
19. Ауыр мінез- күрделі
1.Ашық мінез-жайдары
7. Қисық мінез-қыңыр
2.Бала мінез- наз, еркелік
3. Бұйығы мінез- ұяң
4. Сыр мінез-сыралғы, танымды
5. Ер мінез- батыл, өжет, қайсар
6.Сынық мінез-жабырқау, жасық
9. Томырық (тоң) мінез-дүңк етпе
10. Нойыс мінез- дөкір дөрекі
11. Тойтаң мінез-ерсі, шолжаң
13. Шырт етпе мінез- шапшаңшыл, кінәмшәл, өкпешіл
14. Ит мінез- айтақшыл, арсылды
Көгентүп көнелер адамның келбетіне, бас қондырысына, көзіне, сөзіне, дене бітіміне қарап мінезін таныған, баға берген.Атақты ғұлама Жүсіп Баласағұн:
«Құрсақта біткен мінез қара жерге енеді, сүтпен біткен мінезді өлгенше өзгерте алмайсың».
Қазақта да: «Сүтпен біткен мінез сүйекпен кетеді» деген мақал бар.
Мұхаммед пайғамбар:
«Мен ең ғажап көркем мінезді толықтыру үшін жіберілдім. Алланың мінезінен үлгі алыңдар»-деп мінездің тәрбиелік және көркемдік маңызына назар аударға
Тапсырма
( Берілген мәтінді оқып, ойын ортаға салады) В.А. Сухомлинский
Адам бойындағы қандай жағымды, жағымсыз қасиеттер болады?
Өз мінезің туралы не айтар едің?
Мына мінездердің қайсысы сенің мінезіңе сәйкес келеді?
Жібектей есілген мінез- үй-ішіне, айналасына жұғымды, қайырымды, мейірімді, үлкенді құрметтеп, кішіні-ізеттеп, кісі бетіне, жел боп тимей тұратын кішіпейіл адамға тән.
Тентек-ұрыншақ, періншек, көп нәрсенің байыбына бармай, барса да ақырын тоспай айтып тастайтын, қағу көрмей өскен, тыюсыз, әл жеткенді ұрып жіберуден тартынбайтын адамға тән. Халық кейде біреулерді «ақылды тентек қой» деп те жатады.
Дөкір-сезімі аз, өзіне сенімі мол, көп сөзге жоқ дүңк етпе, бал-сауаппен санаса бермейтін, тоңмойын, томырық адамға тән.
Кесір-жөн істі теріске балап, өз пікірімен ғана есептесіп әр сөзге кесірленіп, қитығып, алдағанға көнбейтін, айдағанға жүрмейтін адамға тән.
Кербез-бойын түзеп, баптанып, кез-келген адмға әсем көрінгенсіп, жақсыны-киіп, жылтырақты-жиып, сөйлеген сөзі, істеген ісі ішіңді пыстыратын адмға тән.
Паң-тал бойына кісі баласын шақ тұтпай, тең санамай астамсып қарайтын күпірлігі көп адамға тән.
Мақтаншақ-жел сөзге әуес, жоғын-бардай, түйірін нардай ғып көрсетіп, болмасты-болдырып, оңбасты-оңдырып, ауызбен қырман орып, жақсы атансам деген адамға тән.
Ерке-сөзінен де, ісінен де еркіндіктің, ойнақылықтың, кайымсыздықтың лебі есіліп тұратын адамға тән.
Тура мінез- қара қылды қақа жарып бұлтақсыз сөйлемейтін, шыншыл, тәуекелшіл, қиянат, өсек-аяңға жаны қас адамға тән.
Шапшаңшыл- ыссылай қауып айтып қалатын, асығыстай, іс тындыратын, төзімі аздау, тыпырлап қалған тынышсыз адамға тән.
Өзінің мінезін ашық айта алу да, мінезіндегі міндерді мойындауда -ерлік. Берілген мінез түрлеріне қарай отырып, әрбір оқушы өзінде бар жақсы мінезін айтып, кейбір мінезінің міндерін түзеуге болатындығын бүгінгі сабақтағы ғұлама, данышпан ұлылардың сөзінен де үлгі алатындығын басым айтты.
|


title:
Тапсырма

Оқулықта берілген ұлағатты сөздерді оқып,олардың мәнін түсіндіру.

Мәтінмен жұмыс

text:
Оқулықта берілген ұлағатты сөздерді оқып,олардың мәнін түсіндіру.
Мәтінмен жұмыс
«Дән мен тас» ертегісін оқып,оны талқылау.
Жаңа ақпарат
Қ.Жарықбаевтың сөзін жаңа ақпарат ретінде таныстыра отырып,жақсы мінез,адал ниет,ақкөңіл адам өмірінің нұрлы болуына,басқалармен тез тіл табыса білуіне,сол арқылы өзін қоршаған ортамен жарқын жарастыққа,бауырмалдыққа,достыққа,тіпті бақытқа қол жеткізудіңалғы шарты болатындығына назарларын аударту.
Есіңе сақта
Ұлағатты сөздерді оқып, олардың мәнін түсіндір.
Жақсы мінез-құлық пен ақыл күші болып, екеуі біріккенде – бұлар адамшылық қасиеттер болып табылады.
Адамның басына қонған бақыттың тұрақты болуы жақсы мінез-құлыққа байланысты.
Әл-Фараби
Мінез-құлық – әркім өзінің кейпін көрсететін айна.
И. Гете
Сенім әдет болып қалыптасқанда ғана мінезге айналады. Тек әдет арқылы адам өз мінезін қалыптастырып, ойы іске айналады.
К.Д.Ушинский
Өзгермейтін, түзелмейтін мінез болмайды. Сондықтан бір жарамсыз қылықты ақтап, аршып алу үшін мінездегі кемістікті сылтау ету бос сөз. Адам өз мінезіне өзі жауапты. Б.М.Теплов


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс.
Дәптермен жұмыс
(оқушылар дәптердегі кестені толтырады)
Мінезімнің жақсы жақтары
|
Мінезімнің міндері
|
|
|
Дәптермен жұмыс
Оқулықтағы мәтінді оқып,өз мінезің туралы ой түй.Мінездегі міндердің түзеудің жолын белгілеп,жазу.
«Жаныңда жүр жақсы адам» тақырыбында эссе
Қорытынды
Адамгершілік қасиеттер өз бойындағы жақсы мінез-құлық, жақсы әдет, жақсы әдептен құралады. Ол ананың ақ сүтімен, әкенің үлгі-өнегесімен, ата-әжеңнің берер үлкендік, ақсақалдық тәрбиелерімен бойыңа сіңеді. Мектепте ұстаздар өмірдегі жақсылық пен жамандық, адалдық пен арамдықтың айырмасын танып білуге көмектеседі, өмірде дұрыс бағыт таңдай білуге үйретеді.
Оны саралап, таңдап, бағалап, байыптап, өзіңе керегін ала білу, жақсылыққа үйреніп, жамандықтан жирену өзіңе байланысты. Жақсы адам боламын, өмірде мақсатымиа жетемін десең бойыңдағы қасиеттерді ізгілендіріп, адамгершілікке ұмтылған жөн.
|
|


title: Топпен ән айту - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
Топпен ән айту.
Сыйластық
Ш.Мұхамеджанов
Жүрген соң бірге қатар күнде осылай,
Мен сені көріп кеттім бір досымдай,
Сыйладың сен де мені,
Мен де сені
Келеді көңілдерге кір қосылмай.
Екеуміз бірге тойлап ғұрпын жастық,
Тамаша талай сырдың құлпын аштық,
Жүздерден әр тайғанша
Қартайғанша,
Қадірін кетірмесін бұл сыйластық.
|
|
Үй тапсырмасы.
Сурет салу.
1 топ «Адамгершілігі мол адам»
2 топ «Мейірімді адам»
|
|
Соңғы тыныштық сәтi. (Тыныштық... бар жерде, тыныштық... бүкiл әлемде)
|
|
Өзiн-өзi тану сабағының жоспары
Мектеп: ___________________ Мерзiм: ________________№ 15 сабақ
Тақырып: Адалдық адамдықтың белгісі
Құндылық: Сүйіспеншілік
Қасиеттер: мейірімділік, жауапкершілік,шыдамдылық
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Сабақтың мақсаты: «Адалдық», «Әділдік», «Шыншылдық» жайлы оқушылардың түсініктерін кеңейту.
Сабақтың міндеттері:
* Адамдарға жақсылық ойлау, ондағы адалдық, әділдік, шыншылдық сияқты адами құндылықтардың алтын орны, олардың адамдар үшін маңызы жайлы түсініктерін кеңейту, тереңдету;
* Оқушыларға өз бойына ой мен істің өзара бірлігін ұштастыра, дағды ретінде қалыптастырудың - маңызды қажеттілік екенін сезіндіру: өз ойын пайымдау, шығармашылық іскерліктерін дамытуды жетілдірулеріне ықпал ету;
* Адалдық пен шыншылдыққа, әділдікке бағдарлай отырып, әдептілік ережелерін қадағалауды үйрету;
|
Ресурстар:
Абайдың суреті, сабақ тақырыбы және тақырыптық құндылықтар жайлы жазылған көрнекі парақтар; «Шоқжұлдыздар» кескіндемесі; репродукция (Тициан: «Кесардің динары»), Әмір Темірдің миниатюрасы, сұлба-кескіндеме, үнтаспа.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


text:
2)Үй тапсырмасын тексеру.
– оқушылар үйде құрастырған буриме, жинақтаған мақал-мәтелдерін, ойтолғауларын ортаға салады(«Шындық-Темірқазық», «Адалдық-арамдық», «Әділдік»).
3). Топқа бөліну: «Құндылықтар қорабынан» әркім тақырып жазылған тілшік-парақшалардан таңдап алып, алған атауына байланысты өз үстелдеріне жайғасады (3 топ: «Әділдік», «Адалдық», «Шындық»).
|


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=149#Сабақ_барысын_талқылау:__Оқушылардың_емін_–_еркін_дұрыс_отыруын_қадағалау____ІІ._Дәйек_сөз.


text:
|
|
бет | 14/191 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 3,41 Mb. | | #12529 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 9 сынып 218-2019Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
Тыныштық сәтi. «Нұрға бөлену»
5 Т Ережесі
|
Сабақтың барысын талқылау: Оқушылардың емін-еркін дұрыс отыруын қадағалау
|
ІІ.Үй тапсырмасын тексеру.
Р. Пернеханқызының «Қателіктің арты өкініш»
Тақырыпта кейіпкер не себептен қиын жағдайға тап болды?
Адам баласының қисық жолға түсуі кімге байланысты? Өз ойларың.
Өмірде өз жолыңды табуда қандай құндылықтың маңызы зор деп ойлайсың?
Зиянды әрекетке үйір болатын жасөспірімдерге қандай кеңес берер едің?
зиянды әдеттерге қарсы сіздің де өз ойлаған жоспарыңыз, ізденіс жұмыстарың бар ма?
Зиянды әдеттерге жол бермеу туралы достарыңа айтар ұсыныстарың қандай?
|
|
ІІІ.Дәйексөз
Т.Карлейлдің «Дені сау адам-табиғаттың ең қымбат жемісі»
Сұрақ: Мағанасынан не түсіндік?
|
әңгімесін оқып,талдау
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (

text:
Ой қозғау: мұғалім араб мақалын («Әділ сұлтан дер кезінде шөлде жауған жауыннан да жақсы») пайдаланып, сұрақ қояды: Неге солай айтылған?(оқушылардың жауаптары)
а). Оқушылар топтар бойынша жағдаят шешу тапсырмасын алады. Топ жетекшілері жағдаяттар жазылған үлестірме-парақшаларды қораптан суырып, таңдау жасайды. Мұғалімнің бағдарлауы: жағдаятты шешуде оқушылар әділеттілік, шындық және адалдық тұрғысынан ойлап, қарастырулары керек!
( Оқулықтың 81-82 беттерінде.)
1-топқа («Адалдық»): Бүгін мектепте сенбілік. Класс жетекшісі оқушыларды екі топқа он-оннан бөліп, әр топқа сол оқушылардың біреуін жетекші етіп тағайындады.Сіз де - сол бір топтың жетекшісісіз. Тобыңыздың 5 оқушысы тапсырманы орындап жатыр, ал қалған 5-і бір жерге жиналып-ап, әңгіме-дүкен құрып тұр. Топ жетекшісі ретінде не істер едіңіз?
2-топқа(«Әділдік»): Мектеп директорының тәрбие ісі жөнінен орынбасары сізге белсенді оқушы ретінде Жаңа жыл мерекесіне жоба ойластыруға тапсырма берді. Келесі күні сіз басыңыздағы идеямен кластас құрбыңызбен ой бөлістіңіз. Даярлық жиналысында кенеттен құрбыңыз қолын көтерді де, сіздің идеяңызды өзінікі сияқты қылып айтып берді. Сізден қысылып-қымтырылмады. Сіз не істер едіңіз?
3-топқа («Шыншылдық»): Марғұлан кеше анасынан тарих пәнінен екілік алып қалғанын жасырып қалды. Ол тоқсан соңына дейін ата-аналар жиналысы болмайтынына сенімді еді. Бірақ класс жетекші ертеңге ата-аналар жиналысын белгіледі әрі түгел оқушыға өз ата-аналарын шақырып, келулерін қамтамасыз етулерін талап етті. Марғұлан анасымен өзара үлкен әңгіме болатынын ұғып, не істерін білмей дал болып отыр. Не істеуге кеңес бересіз?
ә). Мұғалімнің ой түйіндеуі (Абайдың портреті қолданылады): Ұлы ақын Абай адамдарды өзара адалдыққа, шынайы қайырымдылықпен өмір сүруге былай шақырған екен:


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
* Мұғалім Әмір Темірдің миниатюрасын көрсетеді, әңгімелейді;
* Сұрақ қояды: Не себепті үшінші суретші өлім жазасынан аман қалды? (Топ ішінде талдап, оқушылар жауаптарын жариялайды);
ә). Мұғалім жауаптарды тыңдап болып, жасырын сұлбаны ашып көрсетеді: Адам көңілін қалдырмай, бірақ әділ шешім шығара білу – әдептілік. Үшінші суретші осыны ескергеннен өз өмірін сақтай алды.
б). Плакатты іліп, хормен оқыту: «Адалдық дегеніміз ашық, шыншыл қарым-қатынас» (А.С.Макаренко), түсіндіру: Адам жанына зиян келтірмей, шындықты тұрпайы, дөрекі жолмен емес, әдепті, бірақ түсінетіндей жеткізу – адамгершілік белгісі.


text:
Оқулықтың 82- бетінде берілген репликаларды басқаша, сыпайы мазмұнда ауыстырып, жазып келу.
Соңғы тыныштық сәтi.
а). Оқушылар көздерін жұмып отырып, сабақтан үйренгендерін естеріне алып, бүкіл әлемге тыныштық, бейбіт өмір тілейді.
ә).Сабақты аяқтау: мұғалім «Шоқжұлдыздар» кескіндемесін пайдалана отырып, ой тұжырымдайды: Дүниедегі жақсылық атаулы-адал қарым-қатынастан басталады. Қараңғы түнде адасқан адам Темірқазыққа қарап, жол тапса, өмірде бәрімізге жол нұсқар шамшырақ – Темірқазығымыз: адалдық, әділдік, шыншылдық болсын! Рахмет!
Өзiн-өзi тану сабағының жоспары
Мектеп: ___________________ Мерзiм:________________№ 16 сабақ
-Оқушыларға адалдық пен шындықтың адами қарым-қатынастағы
маңызын ашу.
— оқушылардың бойындағы шыншылдық,адалдық,әділдік
қасиеттерін ашуға ықпал ету.
— Шындықты жалғаннан ажырата білуге,әділ шешім қабылдауға,
cенімділікке,жауапкершілікке тәрбиелеу.
Ресурстар: (құралдар, мәліметтер)
Сабақтың барысы :
1 Ұйымдастыру кезеңі
Тыныштық сәті.
Арқаңызды тік ұстап отырыңыз. Көзіңізді жұмып,терең тыныс алыңыз. Әрбір тыныс алған сайын, неғұрлым көбірек босаңсып сабырды болуға тырысыңыз. Қазір біз орманға серуенге шығамыз. Өзіңіздің сынып есігіне қарй беттеп, есікті ашқаныңызды, дәлізбен өтіпдалаға шыққаныңызды елестетіңіз. Таза ауаны жұтып, шашыңызды желбіреткен желдің лебін және бетіңізді сәл-пәл қыздырған күн сәулесін сезініңіз. Орманға қарай жүре бастаңыз. Келе жатқанда абай болыңыз, жәндіктерді басып кетпеңіз. Бір минут тоқтап айналаға көз салыңыз.Табиғаттың әсемдігі мен балғындығын сезініңіз. Гүлдердің біріне жақындап, еңкейіп, оның нәіктігімен жұқалығына зейін салыңыз. Оны иіскеңіз және иісін жұтыңыз.Айналадағы бар нәрсені бақылап, ары қарай жүре беріңіз. Гүлдер гүлдермен ағаштардың иісі құстардың дауысы және жәндіктердің ызыңын. Орманға ендей түсіңі, қараңызшыы, ағаштар биіктей әрі қалыңдай түсті. Жарық пен көлеңкенің ойынын қызықтаңыз., жапырақтардың ызыңын тыңдаңыз. Біз өзімізді орманда бақытты әрі қауіпсіз сезініеміз. Алаңқайға шығып, осында бірнеше минут демалыңыз. Түбіне барып отырғыңыз келетін ағашты таңдаңыз. Ағашқа жақындаңызда оның діңінен құшақтаңыз. Оның қуатталығын сезініңіз., ондағы өмір қуатын сезінуге және ұғыннуға тырысыңыз. Енді оның діңіне арқаңызды сүйеп отырыңыз. Көзіңізді жұмыңыз, терең тыныс алыңыз, және қоршаған айналаның жым-жырт тыныштығына көңіл бөліңіз. Орныңыздан тұрып, айналаға тағы бір көз қырын салыңыз.Келген жолыңызбен кері қайтуға ыңғайланыңыз. Жолыңыздағы жәндіктерді басып кетпеңіз. Міне, мектептің алдынада келдік. Айналаңызға тағы бір қараңыз, таза ауаны терең жұтыңыз. Осы жым-жырттық тыныштық, қанағат сезімін сезімін өзіңізде сақтаңыз. Көзіңізді ашып күлімдеңіз!…


title: ІV.Мұғалімнің сыйы - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
V.Шығармашылық жұмыс, топпен жұмыс.
2 тапсырма
Өзіңді жақсы көресің бе?
Сұрақтарға мүмкіндігінше тез, көп ойланбастан «иә» немесе «жоқ» деп жауап бер.
Өзіңді осы қалпыңда жақсы көресің бе?
Сәтсіздік сені қудалай бере ме?
Шешім қабылдамас бұрын айналаңдағылардың пікіріне жүгінесің бе?
Ұйықтар алдында осы күнгі барлық қылықтарың мен сөздеріңді қайта бастан кешіру жиі бола ма?
Басқа біреу егер сенің орныңда болса, өзіе қалай ұстайтынын жиі елестетесің бе?
Өзіңді көзіңше мақтаған кезде ұяласың ба?
Сен ұзақ уақыт жалғыздықта бола аласың ба?
Сенің көңіл-күйің материалдық жағдайыңа байланысты ма?
Бір нәрсенің жамандыққа соқтыратынын алдын ала сезесің бе?
Өз сезіміңді айтып жеткізу-саған проблема ма?
2-тапсырмадағы тестің кілті
0-10ұпай
Сен өзіңді тіптен жақсы көрмейсің. Жамандық күту-сенің қалыпты жайың.Бұл күтулердің жиі болып тұратыны таңқаларлық емес. Өзіңді жек көретін сәттер болады жіне осының нәтижесінде асығыс және қате шешім қабылдайсың. Саған өзіңе көбірек саеу керек!
11-34 ұпай
Саған өзіңді жақсы көру туралы тақырыпта ойлану маңызды емес. Мүмкін сен мұның қаншалықты қажетті екенін білмеген де боларсың. Сен өз қабілеттеріңді толықтай және қажетінше көп пайдаланбайсың, кемшіліктер мен сәтсіздіктерге көңіл бөлесің. Тек өзіңдікіне емес, өзгелердікіне де. Осындай сәттерде өзіңді жақтырмау сезімі сенің басқа адамдарға көңіл бөлу және жақсы көру мүмкіндіктеріңе кедергі келтіреді.
35-50 ұпай
Сен өзіңнен де басқаның абыройын бағалай аласың. Бұл саған қарым-қатынаста көмектеседі және дау-жанжалдан аулақ болуға мүмкіндік береді. Сен өзіңнің барлық кемшіліктеріңді жақсы білесің, бірақ олар үшін бұғып қалмауды үйренгенсің. Олар саған өзіңді жақсы көруге кедергі жасамайды, өйткені сен оған лайықтысың. Ал мұның өзі көбінесе сенің табыстарыңды айқындайды және қуанышты көңіл күй сыйлайды.
Шығармашылық жұмыс орындау оқушылардың сабақта алған білім-біліктерін, іскерліктерін іс жүзінде дәлелдеуге жағдай туғызады.
«Егер адам ақылға салып,табиғаттың өзіне сыйлаған мүмкіндіктерін орынды пайдаланып,гигиеналық тәртіпті бұзбай жүрсе,денсаулығына зиян келтірмей ұзақ өмір сүрген болар еді». Ж.Брэггтің сөзін талдау жасау.
|


title: Үй тапсырмасын тексеру - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
|
|
бет | 153/191 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 3,41 Mb. | | #12529 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 9 сынып 218-20192 Үй тапсырмасын тексеру.
«Адал бала» Корей ертегісі.
Сұрақтар
1. Баланың алтын және күміс балтадан бас тартуының себебі неде?
2. Баланың іс-әрекетін адал деп айтуға бола ма?
3. Ақсақалдың қабылдаған шешімін қалай бағалар едің?
4. Шындықты баланың қай жерінен іздеу керек?
|
Сабақ барысын талқылау:
|
Дәйексөз.
«Шындық шырағы дауыл соқса да өшпейді»
Ғ. Мұстафин.
-Біз шындықтан қаша аламыз ба?
Жалғанның шындығын ашпай,ақиқат ауасы еш
уақытта жылымайды.Шындықтың беті ашылған кезде адамның
шынайы бейнесі ашылады.Адасу жолының мыңдаған жолы
болғанымен,одан шығудың бір ғана жолы- ақиқат болып табылады.
|
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Әңгімелеу - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
Әңгімелеу.
Мұғалімнің сыйы. «Үш елек.»
Аңыз- әңгіме
Үш елек.
Бір адам Сократтан былай деп сұрапты.
— Сенің досыңның маған не айтқанын білесіңбе?
— Сәл кідір,-деп оны Сократ тоқтатты,алдымен айтқалы тұрғаныңды үш рет електен өткіз.
-Үш електен?
— Бірдеңе айтпас бұрын,алдымен оны електен өткізу керек. Алдымен шындық елегінен.
Оның шындық екеніне көзің жете ме?
-Жоқ мен тек естідім.
-Онда сен ол шындық па,жоқ па,оны білмейсің.Онда екінші елек жақсылық елегінен өтейік.
Менің досым туралы жақсы нәрселер айтпақшысың ба, әлде жоқ па? Соны ойлан.
— Мен тек естідім.
-Бірақ ол шындық па,жоқ па өзіңде білмейсің.
Үшінші електі қолданып көрейік.Сен айтқың келгенді менің тыңдауым соншалықты қажет пе?
-Жоқ,ондай қажеттілігі жоқ.
-Сонымен,- деді Сократ,-Сен айтқың келгендеріңде шындық та, жақсылық та, пайда да жоқ
Оны айтудың қажеті не?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Cұрақтар - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
|
|
бет | 155/191 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 3,41 Mb. | | #12529 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 9 сынып 218-2019Cұрақтар:
1.Сократтың іс-әрекетіне қарап ,қандай адам деп айтуға болады?
2.Сократтың бойындағы қандай жақсы қасиетті өз бойыңа алар едің?
Әділдікке, шындыққа көз жеткізбей тұрып жалған айту жақсылық
әкелмейді және пайдасы болмайды.
|
|
Шығармашылық жұмыс,топтық жұмыс.
1 «Адалдық тобы» Адалдық-адамдықтың белгісі.Әңгіме жазу.
2 «Ақиқат тобы» Төмендегі тірек сөздерді пайдаланып,
Ақиқат туралы әңгіме құрастыру.
Ар-намыс, шындық,адалдық ,уәде, жақсылық, азаматтық, қымбат өмір.
3 «Әділдік тобы». Жағдаятты талдау.
Ажар мен Алмагүл сабақтан келе жатыр еді.Ажар жарнамадан жаңа фильм басталғанын көріп :
-Менің қалтамда апам самса алып жерсің деп берген ақша бар.Кеттік
Кино көрейік,-деді.
Алмагүл:
-Үйден сұранып шыққан жоқпыз.Іздеп қалады ғой,-деп,іркіліп қалды.
-Ештеңе етпес,мектепте болдық деп айта саламыз.
-Ажардың ұсынысына сендер қалай жауап бере едіңдер?
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
Адал және әділ адам қандай болады?Ерекшіліктерін бөліп жазу Соңғы тыныштық сәті. Мен әуенді қосқан кезде бәріміз жүрегіміздегі таза, пәк сезіммен, қиял әлеміне аттанамыз
— Бүгінгі сабақты еске түсіреміз,алған әсерімізді іштей айтамыз.
Қасиеттер: қанағатшылдық, адамгершілік, жақсы көре білу, түсінісе білу, кішіпейілділік, әдептілік.
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Сабақтың мақсаты:
Оқушылардың татулық, бірлік, ынтымақ туралы түсініктерін кеңейту..
Міндеттері:
• - татулық, бірліктің адами қарым - қатынастағы мәнін ашу;
• - адамдармен сыйластықты, жарасты қарым - қатынас жасау іскерліктерін дамыту;,
• - бірлікке, ынтымаққа тәрбиелеу
Ресурстар:
Оқулық, дәптер, таспа, интербелсенді тақта
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
1) Тыныштық сәтi.
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=156#Ресурстар:___Оқулық,_дәптер,_таспа,_интербелсенді_тақта___Сабақтың_барысы


text:
♦ Адамдармен тіл табысудың қандай жолдарын білесіз?
♦ Адамдармен ренжіскен кезде қандай күйде боласыз?
♦ Адамдар арасындағы жарастықты, сыйластықты, тыныштықты сақтауға не ықпал етеді?
♦ Кез келген мәселені сабырмен шеше аласыз ба?
♦ «Татулық - достық кілті» дегенді қалай түсінесіз?
Сабақ барысын талқылау: Оқушылардың емін – еркін дұрыс отыруын қадағалау
ІІ. Дәйек сөз.
«Алтау ала болса
Ауыздағы кетеді
Төртеу түгел болса
Төбедегі келеді»- деген халық мақалын қалай түсінесіздер
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
«Құстар торға қалай түседі»
Аңыздан қандай ой түйдіңіз?
Адамдар неліктен бір - бірімен ренжіседі?
Сұхбаттасқан адамның жан дүниесін тануға деген құлшыныс, оның ой сезіміне деген құлықтылық, әсіресе сырласының жүрек түкпіріндегі мұң - сырға ортақтасуға бейім тұру - әрбір қазақтың қарапайым қарым - қатынасынан бастап барша болмысына дейін айқын көрініс тауып отырады.
Сонымен бірге, тек өзімдікі дұрыс деп өндіршектейтін бірмойын да емес, өзгенің талғам - танымы көңілге қонбай жатса да, түсіністікпен қарауға бейім. Өзгенің дүниетанымы, құндылықтарды тануын сергек сезімталдықпен түсіну қазақ болмысының ең бір аяулы қасиеті. Мұның өзі, қазіргідей қарқынды өмір ахуалына бейімделе білудің қажеттілігі туындап отырған заманда айрықша мәнді.


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=157#Сабақ_барысын_талқылау:__Оқушылардың_емін_–_еркін_дұрыс_отыруын_қадағалау____ІІ._Дәйек_сөз.


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Мақсаты:Оқушылардың адами қарым-қатынас туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері:
адами қарым – қатынас жасау ізгіліктерін түсіндіру;
адами қарым – қатынас жасаудың ізгіліктерін дамыту;
адами қарым – қатынас жасауға тәрбиелеу.
Түрі: шығармашылық сабақ
Ресурстар:
Оқулық, дәптер, таспа, интербелсенді тақта
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
1) Тыныштық сәтi.
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


text:
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
1. Сөздің қарым-қатынас жасаудағы рөлі қандай?
2. Әдепті сөйлеудің адами қарым қатынасқа ықпалы қандай?
3.Сөйлеу мәдениетіне сөйлеудің қандай түрлетін жатқыза аласыз?
4. «Сөз қадірі-өз қадірің» дегенді қалай түсінесіз?
Мәтінмен жұмыс
• Оқулықта берілген Ж.Бейсенбаевтың әңгімесін оқып, сұрақтарға жауап алу “Сәлемдесу-әдептіліктің бастауы”дегенде нені түсінесіздер?
• Адамның жас ерекшеліктеріне,күн мезгіліне қарай әр түрлі сәлемдесудің мәні неде?
Назар аударыңыз
Мұралардың ең қымбаты – сөз. Сөз күн шалмас қараңғы көңілді шалады, күн жылытпас суық көңілді жылытады, асылы адам да, нәрсе де тозады, жоғалады.Асыл сөз мәңгі жасайды.
Ғ. Мұстафин
|


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=15#«Егер_адам_ақылға_салып,табиғаттың_өзіне_сыйлаған_мүмкіндіктерін_орынды_пайдаланып,гигиеналық_тәртіпті_бұзбай_жүрсе,денсаулығына_зиян_келтірмей_ұзақ_өмір_сүрген_болар_еді».


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=15#Назар_аударыңыз_.__V.Шығармашылық_жұмыс,_топпен_жұмыс.___2_тапсырма__Өзіңді_жақсы_көресің_бе


title: Керемет  сегіздік - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
Керемет сегіздік
Әртүрлі суреттермен белгіленген ұяшықтарды оқушылар таңдап алады. Ондағы сұрақтарға жауап береді.
Сұрақтар:
1. «Дұрыстық» сөзінің мағынасы
2. «Қысқалық» сөзінің мағынасы
3. «Айқындық» сөзінің мағынасы
4. «Орындылық» сөзінің мағынасы
5. «Әрлеу» сөзінің мағынасы қандай?
6. Адамның жас ерекшеліктеріне қарай сәлемдесудің түрлерін ата.
7. Күн мезгіліне қарай сәлемдесу түрлерін ата.
8. Сәлем – сөздің анасы…дегенді түсіндіріңіз.
Оқушылар пікірлерін тыңдау. Ойды қорытындылау.
Түйіндеме:
1.Дұрыстық дегеніміз-айтылған сөздің қатесіздігі, оған тәрбие арқылы жетеді.
2.Қысқалық дегеніміз-мәселені түсіндіруге немесе ойды жеткізуге керек сөзді ғана пайдалануды айтады.
3.Айқындық дегеніміз-ойдың мазмұнын дұрыс бере білу.
4.Орындылық – сөздің айтылар жері мен мерзімін абайлау.
5.Әрлеу – жасандылықтан аулақ бола тұрып әсем сөйлеу.
6.Жасы кішілер ақсақалдармен «Ассалаумағалейкүм» деп қол алысып, амандасады.
Жасы үлкен аналарға, әжелерге Сәлеметсіз бе?, Амансыз ба? деп айту қалыптасқан.
7.«Қайырлы таң», «Қайырлы күн!», «Кеш жарық!» деп адамдар жымия амандасуға тиісті.
8. Қазақтар бір-бірімен амандық сұрасқанда мал-жан, ауру-сырқау, ит-құсқа дейін қалдырмай сұрайды.Келген жерінің қандай қабақпен отырғанында осы амандасу үстінде болжап алады.Келген жұмысының жәйін аңғарту үшін де жапсарлас бір амандық сұрау керек.
Жаңа ақпарат
Адами қарым – қатынастағы игі әрекеттердің бірі-тіл табысу мен өзара түсінісу болып табылады.Қолдан келгенше кикілжіңді болдырмауға әрекеттенген жөн. тіл табысудың басты кілті болып – кешірім сұрау табылады.
Басқа адамды түсіну оңай емес. Сондықтан біздің өмірде шиеленіскен кикілжіңді болады.Кикілжіңнің себебі, соқыр сенімдер, өзгертілген ақпарат, қызығушылықтардың келіспеуіболатындығын естен шығармаңыздар.Қандай шиеленіскен жағдайлар болмасын, эмоцияға беріліп, қызулықпен іс-әрекет етпеңіздер.Ашуланып тұрған кезде жоғалған қарым-қатынастарыңыз кейін қалпына келмеуі мүмкін.Естеріңізде болсын, кикілжіңді сәтті шешу дегеніміз – бұл жеңілгендер де, ренжігендер де болмайтын, кикілжіңге қатысушылардың бәрі жеңімпаз болатын шешім табу.
Өмірде адамның ашулану, ызалану сезімін тудыратын әр түрлі жағдаяттар болып жатады. Сол жағдаяттар өзара адами қарым-қатынастың бұзылуына әкеліп соғады. Оларды мәдениет тұрғысынан шешкен дұрыс. Яғни, ашуды – ақылға жеңдіре білген адам кез – келген кикілжіңдерден аулақ болады.
|


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
«Қарым – қатынастың адам өміріндегі маңызы» тақырыбында коллаж. Оқушылар 3 топ плакатқа өз ойларын берілген сурет қиындаларынан тақырыппен байланыстырып коллаж құрастырып , қорғайды.
Сахналау. Сәлемдесудің түрлерін рөлдерге бөліп орындау.
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=161#Ресурстар:___Оқулық,_дәптер,_таспа,_интербелсенді_тақта___Сабақтың_барысы

title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс


text:
Сабақ барысын талқылау: Оқушылардың емін – еркін дұрыс отыруын қадағалау
ІІ. Дәйек сөз.
“Таяқ еттен өтеді,сөз сүйектен өтеді”.
”Аңдамай сөйлеген-ауырмай өледі”
” Қылыш жарасы бітер,
«Тіл жарасы бітпес».
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Оқулықта «Ойланайық, пікірлесейік» айдарымен берілген сұрақтарды талдау барысында адами қарым-қатынас жасау неліктен адам өміріндегі бағалы құндылықтар болып табылатынын түсіндіріп, оқушылар назарын сүйіспеншілік сезіміне аударады.
Өз ісіне шын ықыласпен, өмірге сүйіспеншілікпен қарайтын адамдар ғана ұлы жаңалықтар аша алады, қалалар салады, бақтар өсіреді, ұрпақ тәрбиелейді. Сонымен қатар адам сезімінің көрінісі ретінде тамаша әндер мен өлеңдер, ғаламат шығармалар дүниеге келетінін түсіндіреді.
Адамның шын ықыласпен істеген іс-әрекеттері қандай сезім тудырады?
Сөздің қарым-қатынас жасаудағы рөлі қандай?
Әдепті сөйлеуді адами қарым-қатынасқа ықпалы қандай?
Адами қарым-қатынас жасау мәдениетіне нелер жатады?
Назар аударыңыз
Ғ.Мұстафин
Мұраларды ең қымбаты – сөз. Сөз күн шалмас қараңғы көңілді шалады, күн жылытпас суық көңілді жылытады, асылы адам да, нәрсе де тозады, жоғалады. Асыл сөз мәңгі жасайды.
Зенон
Сөзді бағасы бес белгімен айқындалады: дұрыстық, айқындық, қысқалық, орындылық, әрлеу. Дұрыстық дегеніміз – айтылған сөздің қатесіздігі, оған тәрбие арқылы жетеді. Айқындық дегеніміз – ойдың мазмұнын дұрыс бере білу. Қысқалық деп мәселені түсіндіруге немесе ойды жеткізуге керек сөзді ғана пайдалануды айтады. Орындылық – сөздің айтылар жері мен мерзімін абайлау. Әрлеу – жасандылықтан аулақ бола тұрып әсем сөйлеу.
Сергіту сәті
Сергіту сәтін «Жануарлар әні» жаттығуы арқылы ұйымдастырылады. Жаттығуды ұйымдастырудағы мақсат оқушыларды топқа бөлуіп, жұмыстандыру.
Жаттығу барысы: оқушылар жүргізуші қолынан қағаз суырып, белгілі бір жануардың атауына ие болады. Барлық оқушы өзіні кім екенін анықтағаннан кейін көздерін жұмулы күйде сол жануардың дыбысын береді, сөйтіп олар бірін-бірі тауып алады. Сонымен қатар, оқушылардың жұмыс жасауға деген белсенділіктері артып, көңіл-күйлері де көтеріледі.


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Әр топқа «Қарым-қатынастың адам өміріндегі маңыздылығы» тақырыбында коллаж жасайды. Коллажды тақтаға іліп, қорғайды және әр топ бір-біріне сұрақтар дайындап қояды, сұрақтарға өздері қосымша ой қосады.
Оқушыларға шын жүректен мұғалім тарапынан келесідей кеңестер беріледі:
Өкпелей салып, кешіру оңай емес. Дегенмен де мына жағдайларды есіңізге ұстаңыз: Кез келген адам тұрмыс-тіршілікте қателік жіберуі мүмкін. Оны дер кезінде жөндеп отырса, оқасы жоқ.
Қандай да бір шешім қабылдайтын болсаң, өз шешіміңе байыппен қарап, талқылауға тырыс.
Екінші адамның жанды жеріне тимеуге тырыс.
Өзгені айтқандарын толық мақұлдамасаң да, толығымен жоққа шығарма. Оны тыңдамау оның ренішін өршіте түседі.
Тіл ұшымен «кешір» дей салу тыдап тұрған адамныңашуын қоздырып жіберуі мүмкін. Сондықтан кешірім сұраған кезде екінші адамның жанына жайлылау тиетін әңгіме өрбіткен дұрыс.
Сен кешірім сұрап тұрғанда ол саған қарсылық реакциясын білдіріп, өзінің сен туралы жаман ойлайтындығын айтып салуы мүмкін. Сондықтан қарсы шабуылға шығып кетпей, байыпты болғаныңыз дұрыс.


title: Соңғы тыныштық сәтi. (Тыныштық... бар жерде, тыныштық... бүкiл әлемде)

text:
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Сабақтың мақсаты:
1. Оқушылардың әдеп негіздері туралы түсініктерін қалыптастыру.
2. Әдеп нормаларын ұстану іскерліктерін дамыту.
3. Әдептілікке, мәдениеттілікке тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілі: Түсіндіру, әңгімелеу, пікір алмасу, тренингтер.
Ресурстар:
Оқулық, дәптер, таспа, интербелсенді тақта
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
1) Тыныштық сәтi.
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=164#Ресурстар:___Оқулық,_дәптер,_таспа,_интербелсенді_тақта___Сабақтың_барысы


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=164#Сүйіспеншілік___Қасиеттер:__мейірімділік,_жауапкершілік,_шыдамдылық___Мұғалiм:______________________________Сынып_«9а»


text:
Сабақ барысын талқылау: Оқушылардың емін – еркін дұрыс отыруын қадағалау
ІІ. Дәйек сөз.
Біз бойымызда әдепті дамытуға тиіспіз. Өйтпесек адамдардың ілтипатынан оп-оңай айырылып қалуымыз мүмкін. И.Гете -Балалар, осы дәйексөзді қалай түсінесіңдер? (Балалар жауабы)
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Адамның үлкендермен, құрбыларымен, жасы кішілермен сөйлесу мәнері, қоғамдық орындарда, көлікте, қонақта, сапарларда өзін ұстау әдебі, сондай-ақ сыртқы сипаты, атап айтқанда киіну, шаш тарау, бетін ретке келтіру мәнері, қимыл-қозғалысы, өнермен жақындығы, білімділігі оның мәдениеттілігі танытады. Қоғамда адамның жүріс-тұрысына, киінуіне, сөйлесуіне байланысты қалыптасқан әдеп нормалары бар. Әрбір адамның сол әдеп нормаларын ұстануына қарай оның инабаттылығы , жарасымдылық, мәдениеттілігі бағаланады.
Мәтінмен жұмыс: Оқушыларға оқулықтағы берілген «Студент қыздың әңгімесі.» атты үзіндіні оқып талдау .
Мәтінге байланысты сұрақтар:
-Жігіттердің іс-әрекеті сізге қандай ой қалдырады? -Қоғамдық орындарда әдеп сақтау туралы не білесіз? Жағдаяттарды шешу:
Оқулықта берілген жағдаяты оқушылар оқып талдау ды ұсынамын.
-Мұратқа әдепсіз қылықтарын қалдыру үшін қалай көмектесуге болады?
-Назымға қандай кеңес берер едіңіз ?
Ережені есіңде сақтай жүр:
Қоғамдық орындарда, көшеде:
Біреді мазалаған немесе оған қолайсыздық тудырған жағдайда кешірім сұра.
Адамдарды немесе заттарды саусағыңмен нұсқап көрсетпе.
Тесіле қарама,адамдарға бұрылып немесе артынан қарама.
Көшеде жүріп бара жатып тамақтануға болмайды.
Есікті қағып кір.
Өзіңе рұқсат жасалғаннан кейін ғана отыруға болады.
Іс сапарда:
Жолға шыққанда соған лайық киін.
Саяхаттану барысында жалпыға ортақ киім киген дұрыс
Шет елге саяхатқа шыкканда сенің мінез-құлқың бойынша сенің еліңді танитынын ұмытпа
Театрда:
Театрға 10-15 минут бұрын келіп, спектакл басталғанға дейін сыртқы киімді шешуге, өзіңді ретке келтіруге, бағдарламаны сатып алуға, өз орныңа барып, отыруға үлгеру керек. Ең соңғы минуттарда кешігіп келген адам бұрын келіп отырғандарға қолайсыздық турады. Әдеп әлеміне барар жол: Сана, мәдениет, ізет, парасат, тәрбие, өмір сыны, мінез, намыс,әдемі сөз, отаншылдық сезім. Оқушылардан әр сөздің мағынасына тоқталып өту. Сабақты қорыту :жаңа сабақты бекіту. Берілген сөздерді барлығы хормен айтады.


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Сахналау: Оқулықта телефонмен сөйлесу және автобус ішіндегі әбепке байланысты берілген көріністі оқушылар сахналап,талдайды.Өмірден мысалдар келтіреді. Мақал – мәтелдің мағынасын түсіндір.Сынып үш топқа бөлінеді.Слайдта көрсетілген үш мақалды үш топ талдап , өз ойларымен толықтырып ой бөліседі. »Ұлық болсаң, кішік бол!» деп халық даналығы бекер айтпаған, бастық қарамағындағылармен неғұрлым сыпайы болса, соғұрлым шынайы ниетке ие болады. Басқаны тыңдай білу — үлкен өнегелік. Тіпті өзіңнің айтылғанмен келіспеушілігің бола тұра, қарсыласыңды (оппонентінді) соңына дейін тыңдап шығу тәрбиелілік нышандарының бірі. «Жылы-жылы сөйлесең, жылан да іннен шығады» деген қазақ халқының даналығынан туындаған мақал да жағымды, ізетті сөз саптаудыңадамдар арасындағы қарым-қатынасты құрастырушы фактор екендігін танытады. Жақсы сөйлеу, сыпайы сөйлеу — әдептіліктің маңызды шарты. Жақсы, орынды сөйлеп, елдің «тілін таба білу» іскер адамға пайдалы. Ал іскер пайда көздейтін адам болғандықтан, пайдаға жарайтын нәрсенің бәрін білгені жөн. Жүздескенде жылы шырай таныту, басқалардың сенімін жоғалтпай, айтқан уәдеде тұра білу, өз бас пайдасын ойлай тұра басқалардың құқығын тәрк етпеу сияқты әрекеттер іскер адамға қажетті құлық, өмірлік ұстаным болуы тиіс.
Мен бүгін айдарында:оқушылар бүгінгі сабаққа байланысты аффирмацияны таңдайды.
-Айналамдағы адамдармен жақсы қарым
-қатынаста боламын.
-Барлық орталық игіліктерге ұмтыламын.
-Қолымнан келіп тұрған адамдарға жәрдем беру мен үшін еш қиындық тудырмайды.
-Өз өмірімде әдепті, әсем, сыйлы, сүйкімді болуды қалаймын. -Кез келген адамның қайталанбас даралығын құрметтеймін. Слайдта жазылған ережені сақтау туралы оқушыларға ұсынылады.


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=167#Ресурстар:___Оқулық,_дәптер,_таспа,_интербелсенді_тақта___Сабақтың_барысы


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=167#Сүйіспеншілік___Қасиеттер:__мейірімділік,_жауапкершілік,_шыдамдылық___Мұғалiм:______________________________Сынып_«9а»


text:
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Оқулықта «ойланайық, пікірлесейік» айдарымен берілген сұрақтарды талдау барысында оқушылар назарын әдеп нормаларын сақтауга аудартады.
Сіз өмірде қандай әдеп қагидаларын ұстанасыз?
Қазақ халқының және туысқан басқа да халықтардың қандай әдеп нормаларын білесіз?
Әдеп нормаларының жас ерекшеліктеріне байланысты айырмашылықтары бола ма?
Мәтінмен жұмыс
Оқушыларга жаңа сабақтың мазмұнын ашу мақсатында Ж.Бейсенбаевтың «Студент қыздың әңгімесі» атты әңгімесін оқып береді.
СТУДЕНТ ҚЫЗДЫҢ ӘҢГІМЕСІ
Ж. Бейсенбаев
...Жақында мынадай бір жайға жолықтым. Оқудан автобуспен қайтып келе жатыр едім, аялдамадан екі-үш жігіт мінді. Әп-әдемі жігіттер. Өздеріне өздері ұқыпты қарайтын жандар екені байқалады. Олар автобусқа кірген бойда орта тұстағы мен отырған орындықтыү қасына келіп тұра-тұра қалды. Байқауымызша, ішіп алған болулары керек, өздерін көңілді сезінеді. Қарап тұрған жоқ, аздан соң маған сөзбен тиісе бастады. «Қарындас, есіміңіз кім? Таныс болайық..» Әр нәрсені бір айтады. Орынсыз күледі.
Мен өз аялдамама жеткен соң түсіп қалдым. Сөйтсем, әлгі жігіттер менімен бірге ілесе түсіпті. «Баратын жеріміз бір екен ғой, қарындас», - дейді. Айнала қараңғылық бүркеп қалған кез. Үйге қарай жүре берейін деп едім, жолымды кес-кестеп жіберер емес. «Бізбен бірге жүріңіз, сізді қонаққа шақырамыз,» - дейді.
- Бәріміз жас адам емеспіз бе, көңіл көтеруге қарсы болмассыз, музыкамыз, ішімдігіміз бар». Біреуі білегімнен қатты ұстап алыпты. «Рақмет, бармаймын, жіберіңіздер», - дедім. Бірақ олардың босататын ыңғайы жоқ. Шыдай алмадым, қыстығып жылап жібердім. Содан кейін ғана олар қолымды босатты. Үйге қарай жүгіре жөнелдім. Артымнан қарқылдап күліп жатыр.
Жігіттердің іс-әрекеті сізге қандай ой қалдырды?
Қогамдық орындарда әдеп сақтау туралы не білесіз?
Жаңа ақпарат
Оқулықтагы жаңа ақпарат адамдардың қогамдық орындарда, көлікте, қонақта, сапарларда өзін үстау әдебі туралы оқушы білімдерін ныгайта түсуіне көмектеседі.
Адамның үлкендермен, құрбыларымен, жасы кішілермен сөйлесу мәнері, қоғамдық орындарда, көлікте, қонақта, сапарлардаөзін ұстау әдебі, сондай-ақ сыртқы сипаты, атап айтқанда киіну, шаш тарау, бетін ретке келтіру монері, қимыл-қозғалысы, өнермен жақындығы, білімділігі оның мәдениеттілігін танытады.
Қоғамда адамның жүріс-тұрысына, киінуіне, сөйлеуіне және т.б. байланысты қалыптасқан әдеп нормалары бар. Әрбір адамның сол әдеп нормаларын ұстануына қарай оның инабаттылығы, жарасымдылық мӘдениеттілігі бағаланады.
|


title: Дәптермен жұмыс - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
|
|
бет | 169/191 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 3,41 Mb. | | #12529 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 9 сынып 218-2019Дәптермен жұмыс
Оқушы дәптерінде оқушыга арналып, «Мен бүгін:» айдарымен берілген әр сабаққа арналган аффир мациялардың өзіне ұнаған біреуін таңдап алуды ұсынады.
Оны талдау немесе өз ойын білдіруді оқушының оз еркіне қалдыруга болады.
Мүгалім адамның әдеп нормаларын сақтау мақсатында төмендегі тапсырманы оқушыларга сахналауга ұсынады:
Төменде берілген сөздерден жағдаяттар құрастырып, сахналап беріңіз.
Сыныптастардыү телефонмен сөйлесу Әдебі.
Қоғамдық көліктегі оқушы мен қарияның және бақылаушының Әдептері.
Үлкендер мен жастардың дастархан басында өзін ұстау әдебі.
Тапсырма
Төменде берілген әдеп қағидаларын өз ойыңызбен жалғастырыңыз.
Окулықтагы тапсырманы орындау оқушыларга ізгілік, адамгершілік қарым-қатынас жасуына қажет екенін түсіндіреді.
1. Қоғамдық орындарда, көшеде:
Біреуді мазалаған немесе оған қолайсыздық тудырған жағдайда кешірім сұра.
Адамдарды немесе заттарды саусағыңмен нұсқап көрсетпе.
тесіле қарама, адамдарға бұрылып немесе артынан қарама.
Көшеде жүріп бара жатып тамақтануға болмайды.
Біреудің бөлмесіне немесе кабпнетіне сыртқы киіммен кірме.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: VІ.Топпен ән айту - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
VІ.Топпен ән айту
«Туған жер» әнін шырқайды.
Дені сау адамдарға өмір-жұмбақ,
Кәусардай мөлдірейді көңіл бұлақ.
Кеуденің сәулесіндей көз жанары,
Тірліктен жайнап өтер небір шырақ.
|
Ш.Сариев
|
VІІ.Үй тапсырмасы
«Сүйкімі дүниенің сұлулықта»
|
|
VIII. Соңғы тыныштық сәті.
Оқушылар бүгінгі сабақтан алған білімдеріңді жүректеріңе сақтап алыңдар. Сабақ аяқталды. Сау болыңдар
|
|
Өзiн-өзi тану сабағының жоспар
Мектеп: Ст Шамалған ҚОМ Мерзiм:____________ № 5-сабақ Тақырып: Әсемдік өмір жарасымы
Құндылық: сүйіспеншілік Қасиеттер: кешірімшіл болу, адал болу, риясыз қызмет
Мұғалім:П.Кушукмбаева Сынып 9 «В», «Е», «Д»
Сабақтың мақсаты: оқушыларғасалауатты өмір салты туралы әңгімелей отырып,сүйіспеншілік құндылығының мәнін ашу.
Міндеттері:
адамзатқа кешірімді болуға үйрету ;
адамға, табиғатқа, қоғамға риясыз қызмет етуге тәрбиелеу.
адамдарға, қоршаған ортаға адалдықпен қарау дағдыларын дамыту
|
Ресурстар: үнтаспа,қоржын
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


Есікті қағып кір. Өзіңе рұқсат жасалғаннан кейін ғанаіс сапарда:
Жолға шыққанда соған лайық киін.
Саяхаттау барысында жалпыға ортақ киім киінген дұрыс.
Шет елге саяхатқа шыққанда сенің мінез-құлқың бойынша сенің еліңді танитынын ұмытпа. Сол елдің ережесін және әдет-ғұрпын сақтауға тырыс. Театрда:
Театрға 15-20 минут бұрын келіп, спектакль басталғанға дейін сыртқы киімді шешуге, өзіңді ретке келтіруге, бағдарламаны сатып алуға, өз орныңа барып отыруға үлгеру керек. Ең соңғы минуттарда кешігіп келген адам бұрын келіп отырғандарға қолайсыздық тудырады.


title: Есікті қағып кір. Өзіңе рұқсат жасалғаннан кейін ғанаіс сапарда


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Бұл тапсырма жогарыда айтылган ойларды тереңдете түседі. Оның ерекшелігі - өмірде әдеп нормаларын сақтау және қалыптастыру болып табылады.
Мұрат бір қарағанда көрікті де әдемі жігіт. Киімі де жарасымды. Бірақ көпшілік арасында, қонақта болған кездерінде қолын сермеп даурығып сөйлейтіні, ешкімге сөз бермейтіні бар. Үлкендердің сөзін бөлу және олардың сөздерін қалайда күлкіге айналдыруға да әуес.
Мұратқа әдепсіз қылықтарын қалдыру ушін қалай көмектесуге болады?
Назым әп-әдемі келісті қыз. Алайда, даусы дөрекі, сөзі ірі. Қарқылдап күледі. Бір қарағанда нәп-нәзік, биязы бойжеткен көз алдыүызда біртіндеп, Әуелде көңілде ұялаған әдемі сипатынан айрылып жүре береді.
• Назымга қандай кеңес берер едіңіз?
Тапсырма
¥лағатты сөздерді оқып, олардың мәнін түсініп алыңыз.
Оқулықтагы тапсырма оқушыларга ізгілік, адамдық ұғымдарының адамдардың ізгілікті қарым-қатынас жасуына қажет екенін түсіндіреді.
Ізгілік - бір биік үй мұнарасы, Алқызыл жайнап өскен гүлбакшасы, Әдебің сол гүл өскен жасыл алқап, Сол үйдің не болмаса ірге тасы.
Ахмет Иугнеки
Кісіге адампылық неге керек? Адамдық - өзге айуаннан артық демек... Жаны ашып, жәрдем қылмай өткен адам - Өсіп, өшіп құлаған бір бәйтерек.
Шәкәрім Құдайбердіұлы
Топпен ән айту.
«Қыз сыны» әнімен сабақты аяқтауға болады.
Қыз сыны
Сөзін жазған Қ.Қазыбеков Әнін жазган М. Омаров Үкілі камшат, бүрмелі көйлек, Тұрғандай өзі қимылсыз билеп. Иықтан шашы төгіліп жерге, Күмісті шашбау жарасып белге. Қиылған қасы Қарақат көзі,


text:
|
Соңғы тыныштық сәтi. (Тыныштық... бар жерде, тыныштық... бүкiл әлемде)
|
бет | 172/191 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 3,41 Mb. | | #12529 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 9 сынып 218-2019
Өзiн-өзi тану сабағының жоспары
Мектеп: ___________________ Мерзiм: ________________№ 23 сабақ
Тақырып: Әдептілік адамгершілік бастауы
Құндылық: Сүйіспеншілік
Қасиеттер: мейірімділік, жауапкершілік, шыдамдылық
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Сабақтың мақсаты: Оқушыларды қарым - қатынас мәдениетіне үйрету, олардың әдеп, әдеп сақтау ұғымдары туралы түсініктерін кеңейту.
Сабақтың міндеттері:
- оқушыларға әдеп, әдеп сақтау туралы түсініктерін тереңдету;
- оқушылардың этикалық қарым - қатынастарын дамытуға ықпал ету;
- оқушыларды ізетті, ілтипатты, сыпайы болуға тәрбиелеу
Пәнаралық байланыс: музыка, тарих, бейнелеу, психология
|
Ресурстар:
интерактивті тақта,Абай, Шәкәрім шығармалары, мақал-мәтелдер жинағы, жетондар.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


text:
1. “Әдептілік – адамгершілік бастауы”дегенді қалай түсінесің?
2. Өз іс - әрекетіңнен ұялған кезің болды ма?
3. Әдепті адам бойында қандай қасиет болуы қажет?
Әдептілік әліппесі
Н. Шакузадаұлы
.. Адам баласының бәрі бұл өмірде бақытты болсам дейді. Сол бақытқа жету үшін қолынан келген бар мүмкіндігін істеп бағады.
Бірақ, көбісі бақытқа апарар ең оңай жолды ұмытып жатады.
Бұл жол - әдептілік жолы.
Ал, әдептілік адамның ішкі жан дүниесі, оның интеллектісі, парасаты мен сезімі сыртқы келбетінен, көздерінен, бет - әлпетінен, сондай - ақ тұлға -
мүсіні мен мінез-құлқынан көрініс табады.
Әдеп арқылы жеке адамның адамдар арасындағы қадір - қасиеті арта түседі. Ол елге осылайша сыйлы болады. Мұндай әдепті адам істейтін ісіне, сөйлейтін сөзіне, қабылдайтын шешіміне баса назар аударады. Адам - өз өміріне өзі қожа. Өйткені, ол өз тұрмыс тіршілігін өзі реттестіріп отыруға қабілетті. Ол өзінің осы бір қабілетін дұрыс пайдалана алған жағдайда ғана дегеніне жете алады. Бұл да әдептілікке байланысты. Себебі адамды әдептілік басқармаған жағдайда әдептілікке жат нәрселер оны жаулап алады. Олай болса, адам әдеп нормаларын аттап кетпей, өзінің барлық іс - әрекеттерін осы қағидалармен бағамдай алғанда, мінез - құлқын әдеп ережелеріне сай ұстай алғанда, өзін - өзі әдептілік тұрғысынан қадағалай алғанда ғана бұл өмірдегі, тіршіліктегі діттеген арманына жете алмақ.
Ой толғаныс
• Өз ортаңмен үйлесімді болудың мәні неде?
• Әдепті әдетке қалай айналдыруға болады?


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Жағдаяттарды талдау
Арман бір топ баламен сабақтан келе жатқаны сол еді, аулада отырған үлкен кісілер: - “ Осы бала жақсы бала, түбінде жақсы азамат болады ”- деп бір – біріне мақтай бастады.
- Арманның айналасына ерекше көрінуінің сыры неде?
Қонақтар шақырылған уақытта бәрі жиналды. Қонақтардың бәрі де бірін - бірі жатырқамай, тез шүйіркелесіп кетті.
Әңгіме күнделікті қажетті заттардың қымбаттауы туралы айтылған кезде, осы үйді ұлы Самат та үлкендердің сөзіне араласып, өз ойын білдірді: - Иә, тіпті базардағы тамақ та қымбаттап кетіпті. Оны анам екеуміз базарға барғанда бірақ білдік. Тіпті, өрік – мүйізді алмай - ақ қойса болмай ма?- десем, “Қонақтардан ұят болады, олар бізді жағдайы жоқ екен деп ойлап кетпей ме ”- деді... Қонақтар бір - біріне қарады.
Топпен ән айту.
Әдеп (Ғ. Қараш)
Жігіттер, жаның жаста әдеп үйрен,
Қаш жырақ, әдебі жоқ істен ширек
Сүйкімді әдеп тұтпай бола алмассың,
Әдепсіз, жоқ мінезі тәңірі сүйген


text:
|
Соңғы тыныштық сәтi. (Тыныштық... бар жерде, тыныштық... бүкiл әлемде)
|
бет | 176/191 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 3,41 Mb. | | #12529 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 9 сынып 218-2019
Өзiн-өзi тану сабағының жоспары
Мектеп: ___________________ Мерзiм: ________________№24 сабақ
Тақырып: Әдептілік адамгершілік бастауы
Құндылық: Сүйіспеншілік
Қасиеттер: мейірімділік, жауапкершілік,шыдамдылық
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Мақсаты:Оқушылардың әдептілік, инабаттылық сыйластық туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері:
1.Әдептілік, инабаттылық,сыйластықтың адами қарым-қатынастағы мәнін ашу.
2. Ізетті, сыйластықты қарым-қатынас жасау іскерліктерін дамыту.
3. Әдептілікке, ізеттілікке, инабаттылыққа тәрбиелеу.
|
Ресурстар:
интерактивті тақта,Абай, Шәкәрім шығармалары, мақал-мәтелдер жинағы, жетондар.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text: Оқушыларға әдеп,адамгершілікті сипаттайтын сөздер жазылған жетондар таратылады. Оқушылар жетондағы сөздерге байланысты мақал-мәтелдер, нақыл сөздер айтады. Жетондағы сөздер тізбегі: Әдеп, сыпайылық ,қамқорлық, үлкенді сыйлау, кешірім,сәлем беру, сөйлеу әдебі,қарапайымдылық,кішіпейілділік.1.Әдепті елдің баласы алыстан сәлем береді.2.Әдептілік белгісі иіліп сәлем бергені.3. Адамның адамгершілігі жақсы ұстаздан болады./Абай/.4. Мейірімділікті анадан үйрен, әдептілікті данадан үйрен.5. Үлкеннің ақылын тыңдау, сөзге тоқтау, үлкен-кішіні сыйлау- инабаттылық көрінісі.6. Шынайы сыпайыгершілік адамдарға тілектестікпен қараудан құралады.7. 8. Жақсы кісі кешірімді болады.9. Жұтпай тұрып шайнап ал, Сөйлемей тұрып, ойлап ал.10.Қарапайымдылық-моральдық сұлулықтың басты шарты.11.Кішіпейілділіктің жетімсіздігі –ақылдың жетімсіздігі.


title: ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (

text:
1.Әдептілік –адамгершілік бастауы дегенді қалай түсінесің?
2. Өз әрекетіңнен немесе досыңның әрекетінен ұялған кезің болды ма?
3.Сәлем-сөздің анасы дегенді қалай түсінесің?
4. Әдеп пен құқықтың байланысы бар ма?
5.Әдеп отбасынан басталады дегенге қалай қарайсың?
Мәтінмен жұмыс.
а/.М. Әуезовтың «Абай жолы»эпопеясындағы отбасы әдебі туралы түсінік беру./Мәтіннен үзінді слайдтан көрсетіледі /. ... Осы жиынға қараған бетімен, екі жолдасынан озып кеп бұрын түскен Абайдың атын біреу алып кете берді. Бала көп ішінен, ең алдымен өзінің шешесін көріп, соған қарай жүре беріп еді шешесі анадай жерде тұрып: - Әй, шырағым балам, әуелі ар жағыңда әкең тұр... Сәлем бер! – деді.
Абай жалт қарап барып жаңа көрді. Анадай жерде, қонақ үйдің сыртында, қасында екі-үш үлкен кісі бар- әкесі Құнанбай тұр екен. Ыңғайсыздықпен қысылып қалған бала, шешесінің сондайлық салқын сабырдың мәнін ұқты да, әкесіне қарай тез бұрылды. ( М.Әуезов. “Абай жолы”)
ә/.2-мәтіннен үзінді оқулықтан алынады/... Ата-енеңді ренжітпе,жерге қаратпа.Енеңнің қолынан бейнетін ал. Байқаймын , олар да өзіміз сияқты момын адамдар көрінеді. «Отымның алды, суымның тұнығы,-деп енең байғұстың көрген беттен-ақ саған еміренгенін айтсаңшы. Енді қайтсін, бұл шаңыраққа тұңғыш түскен келіні екенсің. Сол ниетінен табыла көр, балам. »
Жағдаятты талдау.а/.Арман бір топ баламен сабақтан келе жатқаны сол еді, аулада отырған үлкен кісілер:- Осы бала жақсы бала, түбінде жақсы азамат болады,-деп мақтай жөнелді./Арман туралы бұл пікірдің қалыптасуының сыры неде?/
ә/. Оқушылар екінші жағдаятты өздері құрастырады./Өмірден мысал келтіріңдер/.
Жаңа ақпарат. Мұғалім әдептілікке инабаттылық, сыпайылық, ізеттілік, көркем мінездер, қарапайымдылық , тәрбиелілік жататындығы туралы , ал әдепті адам -адамгершілігі бар адам, демек әдеп- адамгершілік бастауы екендігі туралы сөз етеді. Әдеп пен салт-сана сабақтастығына мысал келтіре отырып әңгімелейді.ҚР-ң Конституциясынан,Мұхаммед пайғамбардың хадистерінен үзінді келтіре отырып,әдептің тәртіп нормалары ,құқық нормаларының бастауы екенін түсіндіреді.


text:
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
1) Тыныштық сәтi «Су асты патшалығына ойша саяхат»
2)Үй тапсырмасын тексеру. Оқулықтың 33 -бетіндегі «Сүйкімді дүниенің сұлулықта» ертегісін сұрау.
Мәтін бойынша сұрақтар:
1. Әсемдіктің адам өміріндегі маңызы қаншалықты терең деп ойлайсыңдар?
2. Жігіт қыздың қай қасиетін бағалады?
3. Не үшін табиғатты әсемдікке балайды?
4. Адам сұлулығын қандай қасиеттерінен байқауға болады?
|


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Мақсаты: “отбасы жарастығы», «бақыты», «қуанышы» ұғымдары туралы түсінік беру.
Міндеттері:
- отбасын қадірлей білу, адам өмірінде отбасының алатын орны туралы мағлұмат беру;
- оқушыларды өз отбасын құрметтеуге шақыру;
- өз отбасына деген сүйіспеншілігін, мақтаныш сезімдерін арттыру;
Ресурстар:
Оқулық, дәптер, таспа, интербелсенді тақта
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңi.
1) Тыныштық сәтi.
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздіңәр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды шайып, жүрегіңіздіңқауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздіңқолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын».
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.


text:
Сабақ барысын талқылау: Оқушылардың емін – еркін дұрыс отыруын қадағалау
ІІ. Дәйек сөз.
Отбасының өнегесі – Отан өнегесі. /Б. Момышұлы/
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұл атадан үйренбей сапар шекпес. /Қорқыт ата/
Отан отбасынан басталады. /В.А. Сухомлинский/.
Ұлт болам десең, бесігіңді түзе! /М. Әуезов/
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Саламатсыңыздар ма? Сабағымызды бастамас бұрын кесінділерді таңдайық.
/«әке», «ана», «бала» сөздері жазылған кима сөздерді ұсынамын/ 2-3 мин.
-Олай болса таңдап алған сөздерге байланысты топтарға бөлінейік. Әр топқа тапсырма таңдаған сөздерге байланысты топқа ат қою, ұран даярлау, сосын бір шумақ өлең айту /2-3 мин.
- Әр топқа қорғауға. 3-4 мин.
Мағынаны тану сатысы:
- Қалай ойлайсыздар қандай ниетпен біздер «әке», «ана», «бала» болып үш топқа бөліндік?
- Бұл үш сөз арқылы отбасы, жанұя деген ұғымды қарастыруға болады. Отбасы, жанұяны сөздерін естігенде қандай ой пайда болады? Олай болса бүгінгі сабақтың тақырыбы: «Адам мен отбасы»
- Мәтінмен жұмыс.
Оқулықтың 114 беттінде «Мен оны пір тұтамын» атты әңгіме берілген талқылайық. Әр топқа тапсырма: мәтін бойынша пікірлерді жинақтап, өз пікіріңді ұсын.
Айтылған пікір Менің пікірім
Біздің қолымыздан енді ешнәрсе келмейді. Тезірек үйіңізге алып кетіңіз.
Мұрат, жаман айтпай жақсы жоқ деген, жолда олай бұлай болып кетсе қайтесің.
Нағыз бақыт жұмыр басты пенде үшін екі аяғынан жер басып тұру екен ғой.
Қиын қыстау күндері қасымда болып, басымды сүйеді. Өмірдің қызығын да, қиыншылығын да қатар бөлісті.
- Олай болса сендердің ойларыңша «отбасы» деген ұғымды қалай түсінесіңдер?
- Жалпы жауаптарыңызды салыстырайық.
- Келесіде, «отбасы жарастығы» неге байланысты деп ойлайсыздар?
Сіздердің ойларыңызды салыстырайық.
Бейнероликке көңіл аударайық. /Өмір мектебі/
- Адамға өмірде ең қымбат ол оның - отбасы. Отбасында сүйіспеншілік, сыйластық, татулық, бауырмалдылық болғанда бірлік болады. Бір-бірін аялап, кешіре , түсіне білгенде отбасы берік болады.


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Мақал-мәтелдерді аяқтау.
Ұлың өссе, ұлы жақсы мен ауылдас бол
Қызың өссе,қызы жақсымен ауылдас бол.
Бiр бiрiңдi қадiр тұт,
Жұрт үлгi алсын, үңiлсiн
Екi жақсы қосылса,
Өлгенiнше дос болады.
Екi жаман қосылса,
Өлгенiнше өш болады.
Атанда бала туар,
Атасының жолын куар.
Тұжырымдау сатысы:
- Әр балаға сұрақ: Сен отбасыңда кімсің? Өзіндік орның қандай?Қорытынды: Рефлексия
Әр топқа геометриялық кесінділер ұсынамын, оларға:
- Шеңберге сабақтан алған әсеріңді жаз.
Келесі сабаққа ұсыныс
Әр топқа тілек
Әр топқа тілек
Өзіңнің тобыңа тілек
Өзіңнің тобыңа тілек
НӘТИЖЕСІНДЕ: «Бақытты отбасы»
Топпен ән айту.
Әкешім -анашым
1. Періштенің нұрынан жаратылған
Әкешім-анашым дара тұлғам
Сендердің бейнет пен зейнеттерің
Бүгінде катайсам қанатымнан
к/сы 2 рет
Көбейсін немере шөберелер
Кеңейсін әр дайым керегелер
Әкешім анашым сендер барда
Ұрпағын жалғасын ере берем
2. Дүние-ай не деген көркем едің
Есейдім ер жеттім еркеледім
Өмірдің қол жетпес биігіне
Екеуің жалықпай жетеледің
қ/сы
3. әкешім ақылман кеменгерім
Анашым айдыным терең көлім
Ақ тілеу батаңның арқасыгой
Бақытқа шаттыққа кенелгенім
қ/сы


url: http://emirsaba.org/saba-tairip-ozidi-tanu--omirdi-tanu-ndili.html?page=183#Ресурстар:___Оқулық,_дәптер,_таспа,_интербелсенді_тақта___Сабақтың_барысы


text:
Отбасының өнегесі – Отан өнегесі. /Б. Момышұлы/
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұл атадан үйренбей сапар шекпес. /Қорқыт ата/
Отан отбасынан басталады. /В.А. Сухомлинский/.
Ұлт болам десең, бесігіңді түзе! /М. Әуезов/
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Тақтаға күнді орналастырып, отбасы сөзі ретсіз әріппен орналастырылған, оқушылар дұрыс ретін тауып, жасырын сөзді табады. (тсбоаы) (1мин)
Тапсырма (3 мин)
Мұғалім сөзі.
Міне балалар жаңа сіздермен әкешім-анашым әнін орындадық, жасырын сөзін таптық, сонда бүгінгі сөз қозғайтын , талқыламақшы болатын тақырыбымыз қандай болмақ деп ойлайсыздар?
Оқушылар жауабы: отбасы, жанұя, ата-ана, үй, ана мен бала...
Онда балалар ең алдымен «отбасы» деген сөзді естігенде ойларыңызда қандай ассоцияция туындайды? Және жауаптарыңызды нақтылай отыра тақтада көрсетілген отбасы күнінің шуақтарына орналастырыңыздар.
1. мейірімді
2. бақытты
3. әке, ана, бала
4. жарасымды
5. өнегелі
6. тату
7. ауыз біршілігі мол
8. толық
9. үлкен
10. тәрбиелі
Оқушылар өз ойларын айтып, нақты бір сөзден тұратын ассоцияцияларын шуақ ішіне жазады.
«Отбасында өзара сүйіспеншілік болғанда ғана отбасылық тұрмыс зор бақытқа кенеле алады» деп Н.К. Крупская апамыздың сөзін басшылыққа ала отыра сіздерге «отбасы жарастығы» , «отбасы бақыты», «отбасы қуанышы» деген ұғымдарды тереңірек түсіну үшін «Кеш қалмаңыз!»
Мұғалім сыйы . Бейнеролигіне (11 мин) назар аударайық
Әңгімелесу (5 мин)
Сөйлемді аяқтап, түйіндеңіз
• «отбасы жарастығы»…
• Отбасы бақыты…
• Отбасы қуанышы…
• Адам отбасында сыйластыққа қол жеткізе алады…
• өзіңіз шешім таба аламағанда дұрыс шешім табу үшін ата-анаңызбен еркін сыр бөлісе аласыз ба?
• Мен ата-анамды қуанышқа бөлеген сәтім…
• Көрсетілген бейнесюжеттен нені ұқтыңыз?
• өмірімізде мұндай жағдай қаншалықты жиі болып тұрады деп ойлайсыз?


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Дәптермен жұмыс (5 мин)
«Жеті атамызды білеміз бе?» тақырыбына генеалогиялық тізбек жаса. Өзіңнің ата-«желерің туралы шағын әңгіме жаз.
Оқушылар алдын-ала үйлерінен өз жанұяларымен түскен суреттерін алап келіп, әр оқушы өз отбасындағы жетістіктері, мақтаныштары туралы сөздер айтып , суреттерін тақтадағы үй ішіне жабыстырады.


text:
Мақсаты: Оқушыларға адам құндылығының маңызын түсіндіру.
Міндеттері:
-Адамның адамгершілік қасиеттері туралы білімдерін кеңейту.
-Оқушы бойындағы жақсы қасиеттерді дамыту.
-Жалпы адамзаттық құндылықтармен сусындаған азамат тәрбиелеу.
Көрнекі құралдар: глобус, күн шуағы, бетше, түсті қағаздар, қайшы.
Әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, салыстыру, әңгімелеу, ойын әдісі
Пәнаралық байланыс: ана тілі, дүниетану, математика.
1.Ана тілімен байланыс ( өлең оқу, мақал-мәтелдер айту )
2.Дүниетанумен байланыс ( глобус арқылы әңгімелеу )
3.Математикамен байланыс ( сөздерді санау )
4.Еңбек сабағымен байланыс ( қию, жапсыру)
|
Ресурстар:
Оқулық, дәптер, таспа, интербелсенді тақта
|


text:
ІІІ. Әңгiмелеу (сұхбат). (5 мин)
Барлығымыз мына сұрақтарға жауап берейік.
- Балалар, біз кімбіз?
- Адамбыз.
- Адамды қоршаған орта қалай аталады?
- Табиғат
( глобусты көрсетемін)
- Балалар, менің қолымдағы зат қалай аталады?
- Глобус
- Дұрыс айтасыңдар. Глобус - жердің кішірейтілген дәл үлгісі. Ал осы глобустан не көріп тұрмыз? Атайық.
- күн, ай, жұлдыздар, адамдар, құстар, жануарлар, сулар, т.б
- Дұрыс айтасыңдар.Осылардың ішінде адамның, біз атаған табиғат иелерінен ерекшелігі неде?( Дүниетанумен байланысты)
Салыстыру
- Аң мен адамды салыстыра отырып, адамның басқа тіршілік иелерінен басты айырмашылығын атайық.
аң адам
- Дұрыс айтасыңдар, балалар. Олай болса, адам табиғаттың ең керемет бөлігі. Адамды адам ететін оның бойындағы жақсы қасиеттері.
Адам өмірінің басқа тіршіліктен айырмасы саналы өмір сүруімен, өз өмірін, тіпті әлемді дүр сілкіндіретін күш-қуаттың, ақылдың адам қолында болуымен ерекшеленеді.
- Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: « Адам болу – арманым » деп аталады. Бұл сабақта адам құндылығының маңызы, адамның адамгершілік қасиеттері туралы әңгімелесеміз.
Әңгімелеу
- Енді барлығымыз бері қарап, мені мұқият тыңдалық. Мен сендерге Абай
Құнанбаев атамыздың « Ғылым таппай мақтанба » өлеңін оқып беремін.
( Бұл өлең 2- сыныптың Ана тілі оқулығынан алынды. « Атамұра» баспасы.2009 ж.)
Ғылым таппай мақтанба
Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба,
Құмарланып шаттанба,
Ойнап босқа күлуге.
Бес нәрседен қашық бол,
Бес нәрсеге асық бол,
Адам болам десеңіз.
Тілеуің өмірің алдыңда,
Оған қайғы жесеңіз.
Өсек, өтірік, мақтаншақ,
Еріншек, бекер мал шашпақ-
Бес дұшпаның, білсеңіз.
Талап, еңбек, терең ой,
Қанағат, рақым, ойлап қой-
Бес асыл іс көнсеңіз.
Ғалым болмай немене,
Балалықты қисаңыз.
Болмасаң да ұқсап бақ,
Бір ғалымды көрсеңіз,
Ондай болмақ қайда деп,
Айтпа ғылым сүйсеңіз.
Сізге ғылым кім берер,
Жанбай жатып сөнсеңіз.
Дүние де өзі, мал да өзі,
Ғылымға көңіл бөлсеңіз,
Өзің үшін үйренсең,
Жамандықтан жиренсең,
Ашыларсың жылма-жыл.
- Өлеңнен не түсіндіңдер?
- Адам болу, оған жетуге ұмтылдыратын бес нәрсе деп нені айтады?
- Неден аулақ бол дейді?
Сызбаны көрсетіп түсіндіру.
Бес асыл іс
|
Бес дұшпан
|
Талап, еңбек, терең ой,
қанағат, рақым
|
Өсек, өтірік, мақтаншақ,
еріншек, бекер мал шашпақ
|
|
|


title: Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс

text:
Шығармашылық жұмыс, топтық жұмыс.
|
|
Топпен ән айту.
|
|
Үй тапсырмасы.
|
|
Соңғы тыныштық сәтi. (Тыныштық... бар жерде, тыныштық... бүкiл әлемде)
|
|
Сабақтың тақырыбы: Адам болу - арманым
Шаттық шеңбері
Амансыңдар ма, балалар! Сендерді көргеніме қуаныштымын. Кәне, бәріміз шеңберге тұрып амандасып алайық.
Оқушылар шеңбер құрып, қол ұстасып өлеңді мұғаліммен бірге айтады.
Алдымыздан кезіккен,
Көп танысты көреміз.
Бәріне де ізетпен,
Біздер сәлем береміз.
-Рахмет, балалар, енді орнымызға отырайық.
Әңгімелесу
Топпен жұмыс
- Балалар, адам бойындағы тағы да қандай жағымды, жағымсыз қасиеттерді білеміз? Сол білетінімізді қазір мына бетшеге жазайық.
(бетшені толтыру)
Ақ тізім
|
Қара тізім
|
Еңбекқор, шыншыл, әдепті, ұқыпты,
Қамқор, көпшіл
|
әдепсіз, өтірікші, еріншек, салақ,
мақтаншақ, тентек.
|
- Ақ тізімге жақсы қасиеттерді, ал қара тізімге жаман қасиеттерді әр оқушы бір-бір сөзден жазып шығады..
Соңында екі оқушыға оқытамын.
Дәйексөз
Адамның ең жаманы – талапсыз
( Бұл нақыл сөз Абайдың 44-ші қара сөзінен алынды.)
- Мына сөзге назар аударайық. Өлеңде айтқандай, адам талаптанбаса, яғни бір нәрсеге ұмтылмаса, білуге құштарланбаса, алдына қойған мақсатына жетуге талпынбаса, өмірден бос қалады. Сондықтан да талап қылып, қолдан келгенше соған жетуге ұмтылу керек екен.
Осы дәйексөзді дәптеріміздің соңындағы « Менің дәйексөздерім » деген беттегі, бүгінгі сабақтың тақырыбының астына жазып алайық.
Ойын: « Мен адаммын »
- Қазір ойын ойналық.Ойынның шарты: Барлығың «Мен адаммын», өйткені...деп адамның ерекше қасиеттерін айтып шығасыңдар. Ойымызды жинақтап, шеңбер бойымен айтамыз.
- Мен адаммын, өйткені сөйлей аламын.
- Мен адаммын, өйткені ақылдымын.
- Мен адаммын, өйткені үлкенді сыйлаймын,
- Мен адаммын, өйткені ойлай аламын, т.б.
М: Өте жақсы, жарайсыңдар.
Тыныштық сәті
Балалар, денелеріңді түзу ұстап, бастарыңды жоғары көтеріп, ыңғайланып отырыңдар. Көздеріңді жұмсаңдар да болады. Ауаны терең жұтып, еркін тыныс алыңдар. Өздеріңнің тыныс алуларыңды бақылап, бойымыздағы жаман қылықтарымыз сыртқа шығып, оның орнына шипалы ауамен бірге жақсы қасиеттердің де бойларыңа толғанын сезініңдер. Ал енді 1,2,3 деп көзімізді ашып, бұрынғы қалпымызға келейік.
Мақал – мәтелдер айтайық.
М: Балалар, Абай атамыз айтқандай, адам бойындағы жақсы, жаман қасиеттер туралы қандай мақал- мәтелдер білесіңдер? Ойланып көрелік. Кәне, кім айтады?
- Өтірік сөз өрге баспас.
- Еріншектің ертеңі таусылмас.
- Жалқаудың жаны тәтті.т.б.
М: Рахмет, балалар! Бәріміз де мақал-мәтелдерді көп біледі екенбіз.Енді кезекті тағы да ойынға берелік.
Ойын: « Мен қандай баламын? »
Шарты: Оқушыларға сары түсті қағаздар таратылады. Оқушылар осы қағаздан күннің шуақтарын қиып алып, өзінің киған «шуағына» әр бала өз бойындағы жақсы қасиеттердің бірін жазып, «шуақты» тақтаға кезекпен іледі. Ал мұғалім күннің ортасын, яғни дөңгелегін өзі қиып, ортасына «мен» деп жазып, тақтаға іледі. Тақтада жақсы құндылықтарға толы үлкен күн құрастырылады.
М: Балалар, қараңдаршы, бәріміз бірігіп жақсы сөздерге толып жарқыраған, шуағы мейіріммен төгілген күн құрастырдық. Күн шуақтары бізге жылылық сыйлап тұр. Біз де осы күн сияқты айналамыздағы адамдарға жылылық сыйлап, жақсы жақтарымызбен көрініп жүрейік.
Қорытындылау
-Сонымен, балалар, біз бүгінгі сабағымызда адамның адамгершілік қасиеттері туралы, адам деген ардақты атқа лайық болу үшін қандай болу керектігі жөнінде әңгімелестік.
- Енді осыларды қорыта келе « Бүгінге бес тапсырма » алайық. Ортамыздан бес оқушы тұрып, « дәл бүгіннен бастап, мен әдепті боламын » деген сияқты өзіне тапсырма алады. Кәне, кім бастайды?
Дәл бүгіннен бастап, мен тәртіпті боламын.
Дәл бүгіннен бастап, мен өтірік айтпаймын.
Дәл бүгіннен бастап, мен шыншыл боламын.
Дәл бүгіннен бастап, мен айтқанды тыңдаймын.
Дәл бүгіннен бастап, мен үлкенді сыйлаймын.
- Рахмет. Енді осы берген уәдемізде тұратын болайық.
Үйге тапсырма
- Үйге тапсырма алайық. Дәптердегі « Мен кім болам? » тақырыбына арнап сурет салып келеміз.
Жүректен жүрекке
- Барлығымыз орнымыздан тұрып, шеңбер құрайық.
(Оқушылар шеңберге тұрады.)
- Мына « Қошемет қуыршағын » бір-бірімізге жалғастыра отырып, табиғат заттарымен байланыстыра жақсы тілегімізді айтайық.
( балалар бір-біріне тілектерін айтады. )
Күндей жарық бол!
Судай мөлдір бол!
Бұлақтай таза бол!
Сүттей ақ бол!
Құмырсқадай еңбекқор бол!
Таудай талапты бол!
Күн нұрындай мейірімді бол!
Жердей кең пейілді бол!
Жаздай жайдарлы бол!
Хормен: Мен-Адаммын, өйткені,
Тағылықтан тайсалам.
Мен-Адаммын,өзімнің
Туып өскен жерімде,
Көктем келген кезінде
Көктеймін де жайқалам.
М: Рахмет, балалар. Осымен бүгінгі сабағымыз аяқталды. Сау болыңдар.
Өзiн-өзi тану сабағының жоспары
Мектеп: ___________________ Мерзiм: ________________№ 29 – 30 сабақ
Тақырып: Адам мен отан
Құндылық: Сүйіспеншілік
Қасиеттер: мейірімділік, жауапкершілік,шыдамдылық
Мұғалiм: ____________________________ Сынып «9а» Оқушылар саны
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Мұғалімнің сыйы - Сабақ Тақырып: Өзіңді тану -өмірді тану Құндылық

text:
4.Мұғалімнің сыйы. Сүйіспеншілік пен Өмір
Баяғы өткен заманда бір аралда түрлі сезімдер өмір сүріпті. Олар: Бақыт, Мұң және Сүйіспеншілік екен. Бір күні аралды су басатын болып, олар кемеге отыруға әзірленіпті. Барлығы кемемен кетіп, аралда тек сүйіспеншілік қана қалыпты. Сүйіспеншілік мәңгі қалғысы келеді. Бірақ, аралды су түгел басқан шақта Сүйіспеншілік Байлықты көмекке шақырады. Сүйіспеншілік одан кемесіне отырғызуын өтінді. Байлық әдемі кемемен келіп:
– Менің кемемде ақша мен алтындарым көп, саған орын жоқ, сені ала алмаймын,– деді.
-Сүйіспеншілік енді Тәкаппардан көмек сұрады. Тәкаппар әдемі кемесімен өтіп бара жатып:
– Сүйіспеншілік,мен саған көмектесе алмаймын. Сенің үстің малмандай су, кемемді бүлдіресің, дейді.
Енді сүйіспеншілік Мұңнан көмек сұрайды. Мұң айтады:
– Ooо...Сүйіспеншілік, менің мұңым жетерлік, жалғыздықты қалаймын,–дейді.
Сүйіспеншілік арал жанынан Бақыттың өтіп бара жатқанын көрді. Бақыттың бақытты болғаны сонша, Сүйіспеншілікті естімеді. Бір кезде бір дауыс естілді: «Сүйіспеншілік, кел, мен сені бірге алып кетемін»– деді.Мұны айтқан қария еді. Сүйіспеншілік өзін қуанышты сезінгені сонша, қарияның атын сұрауға да ұмытып кетті. Олар жерге жеткен соң, қария кетіп қалды. Сүйіспеншілік Білімнен оған көмектескен адамның кім екенін сұрады. Сонда Білім: –Ол– Уақыт,–деді.
– Уақыт? – деді Сүйіспеншілік, - Онда маған Уақыт неге көмектеспеді?–деді. Білім күліп,ақылмен жауап берді: –Тек Уақыт қана Сүйіспеншіліктің Өмірге аса қажет екенін біледі,–деді.
Әңгімеге байланысты сұрақтар:
Байлық, Тәкаппар, Бақыт, Сүйіспеншілікке қалай көмектесті?
Адамға өзара сүйіспеншілік қаншалықты қажет?
Сүйіспеншілік Өмірге неге аса қажет деп ойлайсыңдар?
Жүрегіміздегі сүйіспеншілік гүлінің ашылуына не ықпал етеді?
|


title:
Мақсаты:Оқушылардың адами қарым-қатынас туралы түсініктерін кеңейту.

 Міндеттері