url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=17#35_«ә»_топ_студенттердің_оқу_мотивациясын_диагностикалау__әдістемесінің_баллдық_көрсеткішерінің_диаграммасы

title: Аңдатпа - Сборник материалов III международной научно-практической конференции «инновации в образовании: поиски и решения»

text:
Аңдатпа. Мақалада кәсіби қызмет саласында заманауи ақпараттық-компьютерлік технологияларды
меңгерген жоғары білікті маманды дайындау мәселесі қарастырылады.
Аннотация. В статье рассматривается проблема совершенствования подготовки будущего специалиста к
использования информационно-компьютерных технологии в профессиональной деятельности.
Abstract. In the article the problem of perfection of preparation of future specialist is examined to the uses
informatively-computer to technology in professional activity.
99
СТУДЕНТТЕРДІҢ ТҰЛҒАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІНДЕГІ МІНЕЗ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
М. Елеусізқызы
М.О.Әуезов атындағы педагогикалық колледж, Семей қ., m.yeleussizkyzy@gmail.com
Пікір беруші – Н.А.Кулмышева, п.ғ.к., Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті, Семей қ.
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 – 2020 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасында «... мұғалімнің кәсіби беделін көтеру мақсатында қоғамда педагогтің оң имиджін
қалыптастыру жұмысы жүргізілетін болады. Осылайша, білім берудегі ахуалы п
едагог үшін: педагог кәсібінің
тартымдылығы; мансаптық өсу жүйесін қамтамасыз ету; барлық қызмет аясында білім алу, оның ішінде
шетелде және кәсіптік құзыреттілікті дамыту, педагог мамандығының беделін көтеру...»-деп көрсетілген [1].
Жоғары педагогикалық білім беруді реформалау, педагогикалық кадрлардың көп деңгейлік дайындығына
көшу, парасатты еңбек нарығында мамандардың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету жағдайларында
болашақ педагогтарды кәсіби-педагогикалық іс-әрекетке дайындау мәселесінде тұлғалық әлеуетін, оның
маңызды құрылымы ретінде мінезінің сипатын талдаудың өзектілігі зор.
Әлеует ұғымын әл-Фараби «мүмкіндіктегі сана» ретінде енгізеді. Оны жанның бір бөлігі немесе заттардың
формаларының мәнін абстракциялауға дайын жанның бір қабілеті ретінде қарастырады [2].
«Маманның тұлғалық әлеуеті» ұғымы Иванько Л.И. бойынша адамды еңбек үрдісінің тұтас субъектісі
ретінде қарастыруға мүмкіндік береді, ондағы тұтастық мыналарды білдіреді:
- өзіндік өзгеруге және өздігінен дамуға қабілеттілік, яғни маманның тұлғалық әлеуеті интегралды ұғым
ретінде еңбек адамының ішкі рухани энергиясын (күшін), қоғамдық өзіндік бекітуге, өздігінен жүзеге асуға,
шығармашылық өзіндік көрініске бағытталған әрекеттік позициясын құрайды;
- ішкі элементтердің құрылымдық тұтастығына келсек, маман әлеуетінің тұлға дамуының деңгейі мен
оған сәйкес келетін еңбектің тиімділік дәрежесі олардың интеграция амалына, барлық элементтерінің ішкі
балансына байланысты [3].
Сонымен, тұлғалық әлеует құрылымына мынандай элементтер жатады:
- кәсіби құзіреттілікті құрайтын кәсіби білім, білік және дағды (біліктілік әлеует);
- жұмысқа қабілеттілік (психофизиологиялық әлеует);
- зияткерлік, таным қабілеттері (білімдік әлеует);
- креативті қабілеттер (шығармашылық әлеует);
- ынтымақтастыққа, ұжымдық ұйымға және өзара әрекетке қабілеттілік (коммуникативті әлеует);
- құндылықты-мотивациялық сала (идеялық-дүниетанымдық, адамгершілік әлеует).
Ал жеке алып қарайтын болсақ, А.И. Савенковтың пікірінше, тұлға әлеуеті дегеніміз адамның зияткерлік-
шығармашылық және мінездерінің, қасиеттерінің кешенді жиынтығы [4]. Олай болса, «педагогтің мінезі» –
өзіндік бағыт-бағдарының, оның жан дүниесі ерекшелігінің тұрақталған, тұрлаулы белгісі. Мінез – көптеген
жан қуаттарының жиынтығын көрсететін синтездік қасиет. Мінез адамның психикалық ерекшеліктері және
қасиеттерімен, атап айтқанда, қабілет, қызығу, темпераментімен де тығыз байланысты.
Әдебиеттерді саралай келе, болашақ тәрбиешінің бойында жағымсыз мінез ерекшеліктерінің пайда
болуына әсер ететін бірнеше мәселелер бар. Олар, өзін-өзі бағалау оның ішінде өзін-өзі төмен бағалау, стерсс
және мазасыздық, салдарынан агрессивтіліктің пайда болуы және т.б. Бұл, өзінің таңдаған мамандығын жете
түсінбеуі, балалармен қарым-қатынасқа түсу қиындығы мен мамандықта кездесетін қиыншылытарды жеңе
алмауынан пайда болатын қорқыныш сезімі.
Сол себепті, зерттеудің мақсаты болашақ тәрбиешілердің тұлғалық әлеуетінің құрылымы ретінде
психикалық қасиеттері мен ерекшеліктерін, оларды әртүрлі қырынан қарастыру. Сондай-ақ, олардың
мамандықты таңдаудағы мотивтерін анықтау үшін констатациялық эксперименттік зерттеулер жүргізілді.
Констатациялық эксперимент тұлғалық әлеуеті ретінде мінезге әсер ететін темперамент, өзін-өзі бағалау,
өзін-өзі бұзуға бейімділік, агрессивтілік және стрессті диагностикалауға бағытталған.
Эксперимент М.О. Әуезов атындағы «Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу» мамандығының 3 курс сту-
енттеріне жүргізілген. Барлығы 26 респондент өз еркімен қатысты. Қатысқандар 17-19 жас аралығындағы
студенттер.
Зерттеу жұмысында С.В. Ковалевтің «Өзін-өзі бағалау деңгейін анықтау» сауалнамасы, Лемур Тесье-Фи-
лимонның «PSM-25 стрессті анықтау» әдістемесі, Г. Айзенктің «Темпераментті анықтау» сауалнамасы, А.А.
Реан, В.А. Якунин «Студенттердің оқу мотивациясын диагностикалау әдістемесі» қолданылды.
Мінез бен темпераменттің өте тығыз байланыстылығы психиканың динамикалық ерекшеліктерімен
анықталады. Дегенмен темпераментті өзгертуге болмайды, ал мінез тәрбиеленеді. Сол себепті, зерттеу
жұмысымызда Г. Айзенктің «Темпераментті анықтау» сауалнамасын қолдандық. Бұл сауалнамада 57
сұраққа жауап алынып, 3 көрсеткіш бойынша жіктелген. Соның нәтижесінде «Айзенк шеңберінде» әр
100
адамның темпераменті анықталды. Барлығы 26 респондент қатысқан, оның ішінде 8 студенттің жауабы
интерпретациялаудан өткен жоқ. Себебі, шынайылық шкаласының стардартына сәйкес емес. Осы сауалнама
қорытындысы төмендегі диаграммада көрсетілген (№1 сурет).
0% 11%
17%
56%
11%
5%
Г.Айзенктің «Темпераментті анықтау»
сауалнамасының қорытындысы
Сангвиник
Холерик
Флегматик
Меланхолик
Меланхолик-холерик
Флегматик-сангвиник
№1 сурет
Жауап берген студенттерде «Меланхолик» типі басым. Бұл темперамент өкілі белсенділігі төмен, өзіне-
өзі сенімсіз, тез шаршайды және сезімтал келеді.
Осыған орай, С.В. Ковалевтің «Өзін-өзі бағалау деңгейін анықтау» сауалнамасы жүргізіліп, мынадай
нәтиже көрсетті(№2 сурет):
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
Жоғары
Орташа
Төмен
С.В. Ковалевтің «Өзін-
өзі бағалау деңгейін
анықтау»
6%
42%
52%
С.В. Ковалевтің «Өзін-өзі бағалау деңгейін анықтау»
№2 сурет
Топ студенттерінің 52% төмен көрсеткіш көрсеткен, яғни сәтсіздіктен қорқу және ол үшін өзін-өзі кінәләу
тән болып келеді.
Сондай-ақ, мінез-құлқынан көрінетін, мінездің эмоциялық қырларын анықтау үшін Лемур Тесье-
Филимонның «PSM-25 стрессті анықтау» әдістемесі жүргізілді. Оның қорытындысы төмендегі диаграммада
бейнеленген (№3 сурет):
74%
22%
4%
0%
20%
40%
60%
80%
Төмен
деңгей
Орташа
деңгей
Жоғары
деңгей
Лемур Тесье-Филимонның «PSM-25 стрессті анықтау»
әдістемесінің нәтижесі
Лемур Тесье-
Филимонның «PSM-
25 стрессті анықтау»
әдістемесінің нәтижесі
№3 сурет
101
Сонымен қатар, респонденттердің оқу мотивациясын диагностикалау үшін А.А. Реан және В.А. Якунин
әдістемесі жүргізілген. Нәтижесі төмендегі диаграммада бейнелеген. (№4 сурет):
Комму
никати
вті
мотивт
ер 1
Сәтсізд
іктен
қашу
мотивт
ері 2
Прести
ж
маманд
ық
моти…
Кәсіби
мотивт
ер 4
Өзін-
өзі
шығар
машыл
ық …
Оқу-
танымд
ық
мотивт
ер 6
Әлеуме
ттік
мотивт
ер 7
Ортақ мәні
4
3,6
4
4,1
4
4
4,1
3,3
3,4
3,5
3,6
3,7
3,8
3,9
4
4,1
4,2
35 «ә» топ студенттердің оқу мотивациясын диагностикалау
әдістемесінің баллдық көрсеткішерінің диаграммасы
№4 сурет
Бұл сауалнама нәтижесі бойынша респонденттердің мамандыққа дұрыс мотивациясын байқауға болады.
Б.А. Тұрғынбаева болашақ педагог тұлғалық әлеуетінің жетілуіне шығармашылық әлеует сияқты сапа да ықпал
ететіндіктен, осы қасиетін дамытудың диалектикалық астарлары ең алдымен «даму», «тұлғаның дамуы»,
ұғымдарының мәні теориялық тұрғыда қарастырылады [6]. Сондай-ақ, педагогтің акме жағдайға жетуі оның
өз бетінше білім алуына, өзін-өзі тәрбиелеуіне, өзін-өзі жетілдіруіне және осының бәрін шығармашылықпен
қолдана алуына байланысты екендігін ғылыми негіздеген.
Қорытындылай келе, психолог Ғұмар Қарашұлының пікірінше, мұғалім мінезінің орнықтылығы мен
білімнің жан-жақтылығы – шәкірт алдында беделді болудың басты шарты. Мәселен, адамда қабілеттіліктің
дамуы кейбір мінез бітістерінің болуын талап етеді. Айталық, табандылық, уақытша сәтсіздікке мойымау,
еңбексүйгіштік, энтузиазм, өзін-өзі реттей алу сияқты мінез бітістері ерекше маңызды. Осындай қасиеттерді
болашақ тәрбиеші педагогикалық оқу орнында оқып жүрген кезінен бастап дамыту керек. Себебі, студенттік
жас адам өміріндегі ерекше кезең болып табылады. Осы кезеңдегі болашақ педагогтің кәсіби даярлануындағы
басты мәселе – мінезіндегі сапалық ерекшеліктерді дамыту.
Қолданылған әдебиеттер
1 Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 – 2020 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы. -Астана, 2010.
2 Аль-Фараби. Историко-философские трактаты. Философия Аристотеля. - Алма-ата: Наука, 1973. – 223 с.
3 Личностный потенциал работника: проблемы формирования и развития / под ред.: Л.И. Иванько, В.Г.
Нестеров, - М.: Наука, 1987. -225 с.
4 Кенжебаева Т.Б. Болашақ мұғалімдердің зияткерлік әлеуетін дамыту. Философия докторы (PhD) ғылыми
дәрежесін алу үшін орындалған диссертация. -Алматы, 2014.
5 Тұрғынбаева Б.А. Мұғалімдердің шығармашылық әлеуетін біліктілікті арттыру жағдайында дамыту. –
Алматы. 2005, -208 б.
Аңдатпа. Бұл мақалада болашақ тәрбиешілердің тұлғалық әлеуетінің құрылымы ретінде психикалық
қасиеттері мен ерекшеліктері қарастырылған. Сондай-ақ, педагогтің тұлғалық әлеуеті ретінде мінезге
әсер ететін темперамент, өзін-өзі бағалау және стрессті диагностикалауға бағытталған констатациялық
эксперименттің нәтижесі сипатталған.
Аннотация. В данной статье рассмотрены психические особенности и свойства как структура
личностного потенциала будущих воспитателей ДОУ. А так же, приведены результаты констатирующего
эксперимента направленные на диагностику стресса, мотивации, темперамента и самооценки влияющих на
характерологические особенности педагога.
Abstrac. This article describes the mental characteristics and properties of the structure of personal potential
future tutors of preschool. And also, the results of the experiment aimed at ascertaining the diagnosis of stress,
motivation, temperament and self-esteem affect characterological features of the teacher.
102
БАЛАБАҚШАДА ТӘЙ-ТӘЙ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ҚОЛДАНУ ТИІМДІЛІГІ
А.Д. Ембергенова
Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорны № 23 «Айзере» балабақшасы, saysat.azigalieva@mail.ru
Рецензент – С.У. Ажигалиева, № 23 «Айзере» балабақшасының әдіскері Жанаозен қаласы
«Баланың ынтасын арттыру үшін оқылатын
нәрседен бір жаңалық болу керек»
Жүсіпбек Аймауытов
Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың халыққа Жолдауында «Кішкентай бүлдіршіндердің
дамуына ықпал ететін үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы ретіндегі мектепке дейінгі білім беруге
баса назар аударған жөн. Және бұл сатыны олардың шығармашылық және интеллектуалдық қабілеттерін
дамытуға арналған тиімді бағдарламалармен қамтамасыз ету қажет. Әрбір балалардың білім алуға, еңбекке
және қоршаған ортаға бейімі, қарым-қатынасы нақ осы кезеңде қаланатынын естен шығармауымыз керек» -
деп айтылған. Жас ұрпақ тәрбиесі сияқты үлкен міндетті шешуге мектепке дейінгі қоғамдық тәрбиенің орны
ерекше. Олар өмір есігін жаңа ғана ашқан жас буындар денесінің, ақыл-ойының, сана-сезімінің дамуына,
адамгершілік қасиеттері мен эстетикалық талғамның қалыптасуына жағдай жасайды. Мектеп жасына
дейінгі балаларды тәрбиелеу мақсатты қоғам талабынан туады. Өйткені елімізге Отанын сүйетін, білімді,
моральдық бейнесі жоғары, шығармашылық еңбекке бейім, рухани дүниесі бай, жетілген адамдар қажет. Тәй-
тәй технологиясы халықаралық педагогиканың ішіндегі бар үздік тәжірибелердің жиынтығы. Жеке зеректік
қассиеттерді дамытуға ықпал етеді және отбасының осы үрдіске толыққанды қатысуын қамтамасыз етеді.
Бұның өзі бала бойында жылдам өзгеретін ортаға еркін бейімделудің, сыни ойлай білуге таңдау жасауды
және тез шешім қабылдауды үйренуінің қалыптасуына көмектеседі. Әлемде теңдесі жоқ озық әдістемелерді
енгізе отырып, түрлі мамұн негізінде балалардың елгезектігін дамыту, баланың өз әрекеті мен мінез-
құлқында жанашырлыққа, ізгілікке дайын тұру қабілетін дамыту. Оқу бағдарламалары жан-жақты дамыған,
бәсекеге қабілетті, денсаулығы мықты, зияткерлік жағынан ысылған жеке тұлғаны дамытуға бағытталған. Бұл
технологияның 3 және 6 жасқа дейінгі балалар үшін өз ерекшеліктері бар. Осы арада баланың дамуына
шешуші әсер ететін отбасы мен бас педагог мәртебесін иеленеді. Бұл ретте дербестендіру, стратегияны
жоспарлауға отбасының барлық мүшелерін қатыстыру және педагогтар мен ата-аналардың өзара әрекеттесу
есебінен «отбасы-балабақша» сабақтастығын қамтамасыз ету маңызды қағидаттардың бірі болып табылады.
Даму ортасының негізінде тұлғаның дамуын қамтамасыз ететін мектепке дейінгі білім беру мекемесі,
баланың тұлғасын дамытуда оның жеке ерекшелік мүмкіндіктерін ашып, таным белсенділігін қалыптастыру
мақсатында мынадай міндеттерді шешуі шарт:
- Баланың ішкі белсенділігін дамытуға арналған қажетті мүмкіндіктер жасау;
- Әр балада оның жеке дара қасиеттері мен қабілеттерін ашып, олардың өмір сүруге қажетті салаларға
орнығуына мүмкіндік көрсету;
- Әр баланы тұлғалық ерекшеліктерін ашып көрсетуге және оны дамытуда көмегін тигізетін жаңа жолдарды
іздестіру;
- Әр баланың тұлғасына деген құрмет пен сүйіспеншілікті қамтамасыз ететін қарым-қатынасты орнату;
- Тұлғаға әсер етудегі белсенді әдістерге бағдар жасау.
Мұндай педагогикасының негізі-арнайы орта құрып, онда баланың өзін-өзі дамытуына ықпал жасау. М.
Монтессори: «Баланың өсіп жетілуі үшін не қажет?» - деген сұрақ қойып, оның қажеттілігі, өзіне қызмет етуге,
өзін-өзі дамытуға деген ұмтылыс болып табылатынын өзі ашқан мектептерде дәлелдеп берген. Сондықтан
баланы өмірге бейімдеу дамытушылық ортада жүзеге асады. Дамытушылық ортасы дегеніміз – балалардың
қызығушылығын туғызатын алуан түрлі, тартымды материалдар ашық қолжетімділікте болатын, педагог жасаған
зат-кеңістік ортасы; ондағы балаларды оқыту және тәрбиелеу жағдайы әрбір балаға өзінің жеке қарқынмен
дамуға мүмкіндік береді. Монтессори материалдары дегеніміз-балалардың өздігімен жұмыс істеуіне арнап
жасалған және қатені бақылауға мүмкіндік беретін оқу құралдары. Яғни Мантессори тобындағы жетекшінің
атқаратын қызметі-белгілі бір іс-әрекетті баланың өзінің орындап шығуына көмек беру. Біздің «Айзере»
балабақшасында «Тәй-тәй» технологиясы мен әдістемелерді оқу-тәрбие үрдісінде қолдануда тиімділігін
байқадық. «Тәй-тәй» технологиясының негізгі мақсаты әр баланың жеке қабылдауы мен даму кезеңдерін
есепке ала отырып білім беру. Технологияның балаларға іс-әрекеттерді таңдау мүмкіндігіне, зерттеу ісімен
шұғылдануына, іскер және тапқыр болуына жағдай жасайды. Сонымен қатар оқу-тәрбие үдерісіне отбасы
белсенді қатысады. Ата-аналар жалпы ашық есік күндері өнер орталығына қатысып, өткізілген әртүрлі
тақырыпқа сай табиғи материалдардан заттық мазмұнды және сәндік сурет салу, немесе сәндік бұйымдар
жасауға жетекшілік етеді. Алдын ала дайындық жұмыстар жүргізіліп табиғи материал қалдықтарын жинауға
көмектеседі. Ата-аналарға түсінік жұмыстары жүргізіледі. Өнер орталығында балалардың қабылдауын,
103
көрнекі-бейнелі ойлауын, зейінін дамытуға, дербестігімен жауапкершілігін қалыптастыру, ұсақ саусақ
қозғалыстарын, ептіліктерін дамыту арқылы еңбексүйгіштікке тәрбиелейді. Алтын күз апталығына орай
ұйымдастырылған «Ертегі ата-ана көзімен» атты тәрбиелік шарада ата-ана мен балалар бірлесе күзгі өнім
әртүрлі көкөністерден ертегі кейіпкерлерін жасады. Ата-аналар өз балаларының алғашқы ұстаздары мен
адвокаттары. Балабақшадағы балалардан коммуникативтік тілдік құзіреттілікті меңгерген, ана тілі мен
ұлтаралық тілді меңгеруге мүмкіндігі бар, ересектермен және құрдастарымен еркін қатынас жасайтын мектеп
жасына дейінгі бала тұлғасын қалыптастыруда ата-анамен тәрбиешілердің бірлесе жұмыстануының маңызы
зор. Сондықтан, «Тәй-тәй» технологиясы бойынша ата-аналар берілген білімді үйде бекітіп, толықтыруға
көмектеседі; тәрбиешілер балалардың үйдегі үйренгенін оқу бағдарламасын игертуге пайдаланады. Мұнда
ата-аналардың қатысы қандай түрде болмасын қолдау табады: олар тәрбиешіге сабақ үстінде көмектесуі
мүмкін; ата-аналар алқасы салмақты шешімдер қабылдауға белсенді қатысады; олар балаларының жақсы
жақтары мен көмек қажет ететін әлсіз жақтары туралы мәліметтер бере алады. Балабақша мен отбасының
байланысы тәрбиешілер мен ата-аналардың өзара құрметі мен сеніміне және әріптестік қарым-қатынас
орнату үшін бірлесе күш жұмсауында. «Тәй-тәй» технологиясы бойынша жұмыстануда тәрбиешінің қызметі,
мәлімет беруші емес, бағыттап, танымдық процесті жеңілдетеді. Ол біліктілікті ынталандырып, оқуға деген
жауапкершілікті бөліседі; ол топтағы ортаның қауіпсіздігін жоспарлайды.
Тәрбиеші балаларды түрлі
материалдармен қамтамасыз етеді және қоршаған ортамен шектеусіз қарым-қатынас жасауға қолайлы
жағдай туғызады.
Тәрбиеші балаларға ашық сұрақтар қою арқылы балалардың зерттеу мен жаңа мәліметтерді
игеруіне көмектеседі. Ашық сұрақтарға бірнеше жуық жауаптар берілуі мүмкін. Олар сонымен қатар баланың
ойлау жүйесін түсінуге мүмкіндік береді. Сұрақ-жауап ойлауды ғана емес, баланың тілін де дамытады.
Тәрбиеші балалармен бірге ойнайды, әңгімелеседі. Ол балалардың білсем деген ынтасын бөлісіп, олар
ұйымдастырған заттың бәріне қызығушылық танытады. «Тәй-тәй» технологиясы арқылы ұйымдастырылған
оқу іс-әрекетінде балаға өз бетімен жұмыстануға жағдай туғызады. Балалар да өздерінің мүмкіндіктері
мен қызығушылықтарына сай жұмыс түрін таңдау арқылы жекешелендіруді жүзеге асырады. Қызықты, әрі
икемделген жұмыс түрлерін (тапсырмаларды) жоспарлап, әр баланың қалай орындағанын немесе ойнағанын
бақылай отырып, тәрбиеші материалдар мен тапсырмаларды ауыстыруы, не жеке балаға бейімдеп өзгертуі
мүмкін. Әр баламен жеке жұмыс жасау үшін топтық жұмыстарды шағын топтарда өткізу тиімді. Осындай
көзқараспен оқыту баланың өз деңгейінде өсуі мен дамуына игі әсер етеді. Орта қауіпсіз, жайлы, қолайлы, орта
көп қызметті, вариативті іс-әрекет өзгеруіне байланысты өзгере алатын алғашқы дүниетанымдық мағлұмат
бере алатын орта болуы тиіс. Дамыту орталары заттар мен ойыншықтарды балалардың еркін
қолдана
алуын, тілінің, танымдық, эстетикалық дамуын, баланың ізденімпаздық қабілетінің дамуын, технологиясымен
жұмыс жасайтын топтардағы ахуалдың өзі балаға өз бетімен таңдау жасауға мүмкіндік беруін қамтамасыз
етуі керек. Оқу іс-әрекеттеріне қолайлы көркем әдебиет, құм және су, ғылым, өнер, ойын және математика
орталықтары жұмыс жасайды. Көркем әдебиет орталығында жасына лайықты көркем әдебиет шығармаларын
оқып беріп, оқылған шығарма мазмұнын әңгімелетуге, мақал-мәтел оқу, жұмбақ жасыру арқылы балалардың
тілін ширатып, көркем сөз өнерін сүйе білуге баулып, адамгершілік сапалары игертіледі. Мазмұнды суреттер
арқылы жүйелі сөйлеп құрап, сөйлеуге үйретіледі. Құм мен су орталығында сезім қабілеттері дамиды, кеңістік
және көлемдік өлшеу түсініктері қалыптасады, ірі және майда қозғалыстары жетіледі. Ғылым орталығында
Баланың табиғатқа деген сүйіспеншілік, қамқорлық қарым-қатынасын қалыптастыру мақсаты көзделеді.
Жануарлар дүниесі мен өсімдіктердің құпия сырларына деген қызығушылығы әртүрлі зерттеу, іс-тәжірибе
жүргізу, бақылау жұмыстары арқылы артады. Ойын орталығында желілі-рольдермен танысуға мүмкіндік
беріліп, әлеуметтік дамуы мен қатар қарым-қатынас ептіліктері де ойын үстінде дамиды. Математика
орталықтарында математикалық ұғымдар мен геометриялық пішіндерді ұғынуға, сандарды ауызша есептеп,
есептер шығаруға және өз тарапынан есептер құрастыруға үйренеді. Жәнеде заттардың кеңістікте орналасу
бағытын, уақытты бағдарлауға, заттардың түр-түсіне, пішініне, көлеміне қарай салыстыруға, ажырата білуге
үйретіледі. Орталықтардағы жинақталған материалдар балалардың белсенділігін ынталандырады, олардың
барлық бес сезімін ашып, қолдануға итермелейді. Тәжірибе жасап, зерттеп, жаңалықтар аша отырып,
балалар өз «болжамдарының» дұрыстығын тексереді, білімді өзіндік жеке тәсілмен игереді. Дәл осындай
әдіспен балалар мәселе қойып, оны шешуге, сын тұрғысынан ойлауға, таңдау жасауға және түсініктер
қалыптастыруға үйренеді. Еш уақытта кіші жастағы балаларды өздерін қызықтырмайтын тапсырмаларды
орындатуға, тақырыптарды оқып үйренуге мәжбүрлеуге болмайды. Топтың ішкі көрінісі балаға орталықтар
мен материалдарды таңдауға мол мүмкіндік беретіндей жағдайда ұйымдастырылуы тиіс. Топта балалармен
өткізілетін әртүрлі сабақтарды ұйымдастыра отырып, тәрбиеші барлық үйде болатын, әдетте тасталатын
алуан түрлі материалдарды қолдануы мүмкін. Әрбір тәрбиеші белгілі бір сабақтарға қажетті материалдардан
«тілек» тізімін жасап, оны жинауға ата-аналар мен балаларды қатыстыруы керек. Бұл тізімді ата-аналарға
арналған хабарландыру тақтасына, немесе жеке жазып беруге болады.
Материалдар төмендегідей болуы мүмкін:
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сборник материалов III международной научно-практической конференции «инновации в образовании: поиски и решения» - бет 18

text:
- табиғи – тастар, тұқымдар, жапырақтар, таяқшалар, қабықтар;
104
- тұрмыстық – түрлі ыдыстар, пластикалық бөтелкелер, банкалар, тамаққа қосылатын бояулар, ағаш және
темір қалдықтар, әжетхана қағазы, газеттер, пенопластар, картон қораптар, бөтелке қақпақтары, шегелер,
шуруптар, мата қиықтары, азық-түлік қораптары, қаптайтын материалдар, журналдар, календарлар, үй
бұйымдарының сынықтары;
- жұмыстан немесе дүкеннен әкелінген материалдар – еденге төсегіштің қалдықтары, оқшауланған сымдар,
ағаш сынықтары, ағаш үгінділері, пайдаланылған принтерге арналған қағаздар, қажетсіз деп тасталған әртүрлі
заттар.
Барлық жиналған материалдарды жүйелеп жазып, реттеп, қажет уақытында алуға ыңғайлы жерге сақтау
керек. «Денсаулық», «Қатынас», «Таным», «Шығармашылық», «Әлеуметтік орта» бес білім салаларына
байланысты балалардың жас ерекшеліктеріне сай ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті педагог-тәрбиешінің
шығармашылық ізденісі арқылы, педагогикалық үрдісті ұйымдастыруда педагогтар жаңашыл тәсілдерді
пайдалануы жақсы нәтижелер көрсетуде. Бүгінде балабақша жалпыға міндетті үш қадам бойынша жұмыс
жасап келеді. Осы жылдан бастап «Тәй-Тәй» технологиясы енгізіліп, ондағы орталықтар бойынша балалар
зерттеу бағытында, еркін ойнауға, өз ойын ашық білдіруге мүмкіндіктері бар. Жалпы алғанда «Тәй-Тәй»
бағдарламасы баланы жан-жақты дамыту және ата-анамен тығыз байланыс орнату секілді екі бағытта жұмыс
жасайды. Ең негізгісі ата-аналардың оқыту процесіне еркін қатысуларына жағдай жасалуда.
Қолданылған әдебиеттер
1 Аверин В.А. Психология детей и подростков. -СПб., 1998.
2 Байшүкірова А. Баланың дүниеге ретінің интеллектіге әсері. // Қазақстан мектебі, 2004, № 10.
3 Бабенко А. Помочь ребёнку [адаптироваться в детском саду] // Дошкольное воспитание. - 1990. - №11.
- С. 32-34.
4 Балабақшаға арналған ойыншықтар мен құралдар. - Алматы, 1988.
5 «Балабақшада оқыту және тәрбиелеу бағдарламасы». -Алматы, 1989.
6 Балаңыз мектепке дайын ба? Психологиялық тапсырмалар мен ойын, жаттығулар. -Астана, 2003.
7 Безруких М. Почему учиться трудно? –М.: 1995.
8 Белкина В.Н., Васильева Н.Н., Елкина Н.В. и др. Дошкольник: обучение и развитие. Воспитателям и
родителям. - Ярославль: Академия, 2001.
Андатпа. Мақалада негізгі жүйелерін дамытудың жолдарын іздестіру нәтижесінде әр түрлі педагогикалық
технологиялар міндеттерді шешуді қамтамасыз ететін оқыту нысандарын әдістерін қамтиды.
Аннотация. В данной статье рассматривается внедрение педагогической технологии, которая обеспечивает
решение различных педагогических задач, возникших в результате поиска путей развития форм, методов и
систем обучения.
Abstract. This article discusses the implementation of educational technology which provides a solution to
the various problems pedagogical resulting from finding ways of forms and methods of training systems.
ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДА ТОПҚА БӨЛІП ОҚЫТУ ӘДІСІ
З.С. Ерсултанова
Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты, Қостанай қ., ersul_67@mail.ru
Пікір беруші – А.К. Бекентаева, Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты, Қостанай қ.
Информатика пәнінен «MS Word бағдарламасында графикалық элементтерді қолдану» тақырыбында
ашық сабақ өткізілді.
Ашық сабақтың мақсаты информатикадан осы тақырып бойынша жобалық жұмыс жасау болды. Сабақты
өткізу әдістемесі ретінде топтағы студенттерді шағын топшаларға бөліп, сабақтың дайындалған әдістемелік
құралдарын, компьютерді қолданып тапсырмаларды орындау қажет болды. Сабақтың тақырыбы айтылған
соң, топ студенттері 4 студенттен 3 шағын топшаларға бөлініп, топ басшыларын оқытушы өзіне жақындауын
сұрады.
Сабақта жаңа инновациялық технологиялар әдістемесі ретінде студенттерді топқа бөліп оқыту
әдістемесінің орындалуына оқытушы студенттерге нұсқау жасады. 12 студенттен тұратын топ 4 студенттен
3 топшаларға бөлініп, топ басшылары тағайындалды [1]. Оқытушы топ басшыларына тапсырмаларды беріп,
оларға топ жұмысының толық және уақытында орындап, кейін істелінген жұмысты қорғау керек екенін
түсіндірді. Оқытушы бірінші тапсырманы барлық студентке ортақ екенін айтып, оның орындалуына нұсқау
105
берді. Онда Ассоцияция кестесіндегі суреттерді жиектеу, бояу және Word парағын жиектеу, бояу тапсырмасы
студенттердің мектептегі білімдерін еске түсіруге арналды (1-сурет).
Осы мақсатпен оқытушы электронды тақтада өз компьютерінде алдын ала дайындалған, «Наурыз
мейрамы» тақырыбы бойынша сәйкесінше безендірілген үш парақтан тұратын жобаны демонстрациялады
(2-сурет, 3-сурет, 4-сурет).
1-сурет – Ассоцияция кестесі
2-сурет – Құттықтау хаты
3-сурет – Шақыру қағазы
4-сурет – Ұйымдастыру диаграммасы
5-сурет – Жобаны қорғау диаграммасы
Келесі тапсырмада студенттер суреттер топтамасымен жұмыс жасады. Ол топтаманы Разгруппировать
командасымен әр суретті жеке суретке айналдырды. Енді студенттер жоба элементтерін жасауға кірісті.
Әр студентке тапсырма ретінде 1-парақ бойынша тақырыбын безендіру, жалпы құттықтау сөзін жазу, жеке
құттықтау сөзін жазу, 2-парақ бойынша шақыруды безендіру үшін де 2 студент тапсырмаларды орындады.
Соңғы жобаны қорғау парағын топ басшысы өзі безендіріп, «Не білдің?, Нені үйрендің?, Нені үйренгің
келеді? деген сұрақтарға жауап жазды (5-сурет). Қоңырауға 10 минут қалғанда топ басшысы студенттердің
жұмысын тексеріп, толықтыра түсті, 10 минут қалғанда тоқтатылып, студенттердің жұмыстары қорғалды. Топ
басшысы берілген тақырыпты айтып, әр компьютерде жасалған жұмысты оқытуға көрсетіп шықты. Оқытушы
жұмыстардың талапқа қаншалықты сай орындалғанын қарап, студенттерден жоғарыдағы үш сұраққа жауап
алып, ескертулер жасап, жобаның орындалуына жалпы бір баға қойды. Үш топтың бағалары 90-95 балл
аралығында бағаланды [2, 3].
Студенттерді жаңа әдістемемен жақсы жұмыс істеп шықты. Олар бұл әдістемені қолдану барысында
ұйымдасқан түрде жұмыс істеуге, өзара көмек жасауға, бірін-бірі бағалауға үйренді. Олар жеке-жеке
жұмыс жасай отырып, бәрі бір ғана жобаға жауапты болды. Әркім ортақ баға үшін өз жауапкешілігін
түсініп, тапсырманы керегінше тартымды, көрнекі орындауға тырысты. Сабақты қорытындылау барысында
студенттер алған білімдерін ерекше атап өтті. Топпен жұмыс істеу әдістемесі сабақтың сапасын арттырып,
студенттердің білім алауын жеңіл, әрі қызықты етті. Осы әдістемені қолдануда оқытушы өз мақсаттарына
жетті деп ойлайды.
Сонымен қатар, сабақта информатика пәнін оқытудың жобалау әдісі элементтері, әдістемелік қосымша
материалдар: сабақтың жоспары, интерактивті тақта, суреттер топтамалары, Word бағдарламасында
графикалық редактордың қолданылуымен әзірленген электронды беттер қолданылды.
Студенттерге бір үлгі бойынша үш түрлі «Ұстаздар күні», «Аналар күні», «Алғыс айту күні» мерекелеріне
арналған графикалық жасақтамалар әзірлеу ұсынылды (6-сурет, 7-сурет, 8-сурет).
106
6-сурет - «Алғыс айту күні»
7-сурет - «Ұстаздар күні»
8-сурет - «Аналар күні» топта-
масы топтамасы топтамасы
Демек, әр топқа берілген тапсырмалардың мағынасы бір болғанмен, оның ішіндегі мәтін мазмұндары
әртүрлі болуы керек болды (9-сурет). Мұндай тапсырмалар студенттерден тек Word бағдарламасының
графикалық элементтерін үйренуден басқа творчестволық ізденісті де талап етті [4, 5].
9-сурет – Студент сабақ үстінде
Практикалық жұмыстың орындалуына сәйкес сабаққа нұсқау кестелері әзірленді (1, 2-кестелер).
1-кесте – Құттықтау ашық хатын даярлау
№
Тапсырмалар
Саны
Тапсырмаладың орындалуына нұсқаулар
1
Дайын сурет қою
4
Бумадағы суреттер жинағын ашу.
Тышқанмен бір шертіп ерекшелеп, Работа с рисунками
қосымша мәзі жолағында Упорядочить топтамасында
Разгруппировать командасын басу. Қажетті суретті ерекшелеп,
жобаға қою.
Әр суретті Стили рисунков топтамасын қолданып қажетті түрге
келтіру
2
Фигуры объектлері
3
Вставка мәзірінде Фигуры топтамасынан қажетті суретті
алып оны средство рисования жолағындағы Стили рисунков
топтамасыда Заливки фигуры құралымен суретті бояу керек.
3
WordArt мәтіні
1
Вставка мәзірінен Текст топтамасында WordArt құралдарын
ашып, біреуін таңдау керек. Средство рисования жолағынан
стили WordArt топтпамасынан қажетті стильді таңдау керек.
4
Мәтін
2
Надпись құралына тақырыпқа байланысты мәтіндер жазу
керек.
5
Фигураларды топтау
1
Shift батырмасын басып тұрып курсормен әр фигураны ерек-
шелеп аласыз, Средство рисования жолағынан Упорядочить
топтамасында Группировать командасын басу қажет.
6
Бетті жиектеу, бояу
1
Разметка страницы жолағында Граница страницы, Цвет
страницы құралдарымен орындау керек.
107
2-кесте – Шақыру билетін әзірлеу
№
Тапсырмалар
Саны
Орындалуына нұсқаулар
1
Дайын сурет қою
7
Бумадағы суреттер жинағын ашу.
Тышқанмен бір шертіп ерекшелеп, Работа с рисунками
қосымша мәзі жолағында Упорядочить топтамасында
Разгруппировать командасын басу. Қажетті суретті ерекшелеп,
жобаға қою.
Әр суретті Стили рисунков топтамасын қолданып қажетті түрге
келтіру
2
Символдар
2
Вставка мәзірінде Символы топтамасынан Символ құралын
ашып, другие символы командасын басу керек, онда символы
бетінен Шрифтардан Wingdingsтен телефон, көгершін
символарын мәтінге қою керек.
Надпись құралын Работа с надписью жолағындаы Заливка
фигуры құралдарынан Текстура командасы арқылы бояу керек
және Стили фигур құралы арқылы оған жиектер қою керек.
3
WordArt мәтіні
1
Вставка мәзірінен Текст топтамасында WordArt құралдарын
ашып, біреуін таңдау керек. Средство рисования жолағынан
стили WordArt топтпамасынан Преобразователь стилінтаңдау
керек.
4
Мәтін
2
Надпись құралына тақырыпқа байланысты мәтіндер жазу
керек.
5
Фигураларды топтау
1
Shift батырмасын басып тұрып курсормен әр фигураны ерек-
шелеп аласыз, Средство рисования жолағынан Упорядочить
топтамасында Группировать командасын басу қажет.
6
Бетті жиектеу, бояу
1
Разметка страницы жолағында Граница страницы, Цвет
страницы құралдарымен орындау керек.
Ашық сабаққа институттың оқу үрдісін жобалау және инновациялық даму бөлімінің бастығы Бекентаева
Айман Кожаковна, аталған бөлімнің маманы Ищанова Раиса Садыкпаевна, информатика және компьютерлік
технологиялар кафедрасының аға оқытушылары қатысты. Ашық сабаққа қатысушылардың талдауы бойынша
оқытушы сабақта жаңа технологиялардың топпен оқыту әдістемесін дұрыс қолданып, сабақты әдістемелік
және ғылыми жоғары деңгейде өткізді деген баға берілді.
Қолданылған әдебиет
1 Халықова Қ.З. Информатиканы оқыту әдістемесі. -Алматы, «Білім», 2000. -196 б.
2 Материалы ІІІ Междунородной научно-методической конференции «Математическое моделирование
и информационные технологии в образовании и науке» (ММ ИТОН): ІІ том. - Алматы, КазНПУ им. Абая, 2005.
-248 с.
3 Хакимова Т. Инновационные методы обучения информатике. – Алматы: Издательство «NURPRESS»,
2013. - 272 с.
4 Ерсултанова З.С., Таныкпаева Б.Е. Информатикадан практикум. Оқу-әдістемелік құрал. -Қостанай: А.
Байтұрсынов атындағы ҚМУ, 2011. – 64 б.
5 Ғылыми-әдістемелік журнал «Информатика негіздері». №5. 2013.
Аңдатпа. Автор мақалада топқа бөліп оқытудың әдістемесін баяндайды. Топтық жұмыс барысында
студенттердің өзара қарым-қатынасына, жауапкерлік қасиеттерін қалыптастыруды дамытуға көңіл бөлінген.
Сонымен қатар, топтық әдісті қолдану жобалық жұмыс жасауда тиімді әдіс екенін атап көрсетеді. Ол мақалада
өзінің негізгі ойын практикалық мысал арқылы түсіндіреді.
Аннотация. Автор статьи излагает эффективность группового метода обучения при создании проектных
работ по информатике. Так же затронута роль данного метода в развитии взаимоотношении и ответственности
студентов в коллективной работе. Автор в статье объясняет основную мысль статьи с помощью наглядного
примера.
Abstract. The author outlines the effectiveness of group learning method when creating a design work on the
computer. As the role of this method in the development of the relationship and the responsibility of students in
teamwork. The author in the article explains the basic idea of the article with the help of a good example.
108
МЕТОДИЧЕСКОЕ СОПРОВОЖДЕНИЕ ИННОВАЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПЕДАГОГА
Т.Н. Жакашева
КГУ «Инновационный центр развития образования и воспитания» управления образования
Павлодарской области, г. Павлодар, ztlektes @mail.ru
Рецензент - А.Г. Царегородцева, к.г.н., доцент кафедры географии и туризма Павлодарского
государственного университета им. С. Торайгырова, г. Павлодар
Повышение эффективности результатов обучения было актуальным в разные периоды развития
образования.
В свое время вопросом новых форм организации учебно-воспитательного процесса занимались
Я.А. Коменский, Р. Штейнер (система Вальдорфской педагогики). Огромный вклад в педагогику сделал
Л.С. Выготский, который открыл множество направлений в педагогике и психологии. Также нельзя не сказать
о таких нововведениях как теория поэтапного формирования умственных действий П.Я. Гальперина и теории
деятельности А.Н. Леонтьева. Все эти люди с мировым именем были первыми, кто начал преобразовывать
систему развития знаний, умений и навыков.
Современная модель образования, изложенная в Программе развития образования Республики
Казахстан, дает основу для инноваций.
Педагогические инновации - нововведения в педагогической системе, улучшающие течение и результаты
учебно-воспитательного процесса.
По законам педагогической инноватики известно, что новации распространяются благодаря
инновационной деятельности участников образовательного процесса.
Для успешной реализации инноваций в образовательном учреждении следует целенаправленно
формировать у участников этого процесса ориентацию на инновационную деятельность, то есть понимание
ими необходимости внесения новых, прогрессивных идей и приемов в процесс воспитания, обучения и
развития обучающихся.
Становление готовности педагога к инновационной деятельности является важнейшим условием его
профессионального развития.
С целью обеспечения методического сопровождения деятельности педагогов в 2012 году был создан
Инновационный центр развития образования и воспитания управления образования Павлодарской области.
В Центре работают 18 методистов, имеющих высшую и первую квалификационную категорию. В его
структуре 5 кабинетов. С целью координации действия структурных подразделений, направленных на
развитие научно-методического обеспечения инновационной, опытно-экспериментальной и научно-
исследовательской деятельности в сфере образования региона создан научно-методический совет.
В Центре созданы 5 инновационных площадок, содержательная основа которых раскрывает триаду
«образование – наука - инновации». Кроме проблем 12-летней и профильной школы, инновационные
площадки изучают, исследуют и внедряют в практику опыт АОО «Назарбаев Интеллектуальные школы»,
полиязычное образование, опыт работы ресурсных центров. Координаторами инновационных площадок
являются методисты, научными руководителями - учёные ВУЗов.
Для обеспечения научной поддержки методической и инновационной деятельности Центр тесно
взаимодействует с филиалом АО «НЦПК» «Өрлеу» «ИПК ПР по Павлодарской области» и высшими
учебными заведениями области, республики и России. Кроме научного руководства инновационной
деятельностью Центра, сотрудники вузов участвуют в различных методических мероприятиях, выступают в
роли организаторов краткосрочных курсов для учителей-предметников по совершенствованию предметной
компетенции учителя.
Работа по обновлению содержания образования является одним из приоритетных направлений
деятельности областного Инновационного центра развития образования и воспитания.
В числе направлений деятельности:
- экспериментальное внедрение инновационных технологий обучения, способствующих повышению
качества учебно-воспитательного процесса;
- методическая помощь педагогам, городским и районным отделам образований;
- расширение спектра спецкурсов, региональных курсов, включенных в вариативную часть учебного
плана общеобразовательных школ с учетом образовательных потребностей учащихся и родителей.
На сегодняшний день при Центре работают 38 творческих групп педагогов школ и дошкольных
организаций.
Анализ деятельности областных творческих групп показывает положительную динамику количества
учителей постоянно-действующих творческих объединений, их возросший интерес к информации о
109
передовом опыте, желание работать по-новому, что, естественно, отражается на степени удовлетворённости
педагогов своей профессиональной деятельности.
В творческих группах между участниками осуществляется взаимообучение. Практическое применение
полученных новых знаний позволяет педагогам совершенствовать профессиональные компетенции.
Например, членами областной творческой группы учителей иностранного языка совместно с
профессиональным сообществом «Cоmmunity+» была проведена апробация нового педагогического подхода
«Исследование урока» (Lesson study) на базе средней школы № 21 г. Павлодара с участием тренеров Центра
педагогического мастерства г. Павлодара. Творческая группа учителей провела исследование по теме «Как
дифференцированные задания помогут вовлечь всех учащихся в учебный процесс?», в ходе которого были
определены «объекты» исследования и анализировались результаты наблюдений на уроках английского
языка в 9 классе. Творческая группа учителей разработала серии последовательных уроков, включающих
дифференцированные задания для учащихся с различным уровнем подготовки. Программа исследования
включала не только наблюдения на уроках, но и интервью учащихся и их родителей, присутствовавших
на уроках, детальное обсуждение каждого урока и совместное планирование следующего занятия. В
завершении, на заседании круглого стола «Компетентный учитель - успешный ученик» были подведены
итоги проведенных исследований.
Творческой группой учителей географии были разработаны компетентностно-ориентированные задания
для учащихся 6-11 классов, позволяющие активизировать самостоятельную учебную деятельность школьника,
изменив характер его работы, позицию и характер деятельности учителя. Учитель должен выполнять функции
организатора деятельности, консультанта, тьютора, сопровождающего самостоятельную деятельность уча-
щегося по формированию и развитию компетентностей. Выполнение подобных заданий способствует
не только более глубокому осмыслению программного материала, но и даёт возможность расширить
рамки учебной программы, что стимулирует самообразование и саморазвитие учащихся. Результативное
выполнение заданий позволит в будущем успешно реализовать себя в условиях современной экономики,
где востребованными и успешными становятся люди, способные мыслить и действовать самостоятельно.
Результаты интеллектуальных и профессиональных конкурсов, организуемых Центром, участие
педагогов и методистов в разработке методико – дидактических материалов, желание делиться своим
опытом на страницах профессиональных изданий и средств массовой информации свидетельствует о
заинтересованности педагогов в творчестве и инновациях.
За 3 года по итогам деятельности Центром издано 116 сборников методико-дидактических материалов
и рекомендаций по различным образовательным областям.
Сегодня активно внедряются в школьную практику принципы и идеи уровневой Программы. За три
последних года курсы І, ІІ, ІІІ уровней прошли 2349 (20%) учителей от общего числа педагогов области. По
данным исследований филиала АО «НЦПК «Өрлеу» 80% респондентов отмечают наличие положительной
динамики в процессе обучения учащихся на уроках сертифицированных учителей.
7 октября 2014 года был подписан меморандум о сотрудничестве между АОО «Назарбаев
Интеллектуальной школой» г. Павлодара и Инновационным центром развития образования и воспитания
управления образования Павлодарской области.
В рамках трансляции опыта НИШ осуществлялось обучение педагогов пилотных и магнитных школ по
новым подходам в преподавании и обучении: командное преподавание уроков, активные методы обучения,
развитие одаренности, «Actionresearch», «Lessonstudy», CLIL, ТРИЗ - педагогика
, использование ИКТ, PISA,
работа библиотекарей и психологов пилотной и базовой школ, воспитательная работа. Отдельные учителя
английского языка пилотных и магнитных школ посещали языковые курсы на базе НИШ с привлечением
иностранных преподавателей.
Внедрение педагогами новых подходов в преподавании и обучении развивают у учащихся навыки
генерирования идей, коммуникативные навыки, навыки системного и критического мышления и являются
инструментом повышения мотивации на творческую, изобретательскую и научно-исследовательскую
деятельность.
Так как, наука развивается быстрыми темпами, внедрение различных инноваций в образовании ведутся
непрерывно, растут индивидуальные потребности учащихся, необходимо дальнейшее внедрение новых
подходов в обучение современного подрастающего поколения вместо устаревших моделей обучения
и воспитания. То есть, личность должна быть многосторонне развитой, а не узкоспециализированной,
обладающей функциональной грамотностью, способной реализовать себя в обществе.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Список литературы - Сборник материалов III международной научно-практической конференции «инновации в образовании:...

text:
Список литературы
1 Алексеева Л.Н. Инновационные технологии как ресурс эксперимента // Учитель. - 2004. - № 3. -С. 28.
2 Загвязинский В.И. Инновационные процессы в образовании и педагогическая наука // Инновационные
процессы в образовании: Сборник научных трудов. - Тюмень, 1990. -С. 8.
110
3 Гуров В. Инновационная деятельность педагога // Дополнительное образование и воспитание. - 2008.
- № 2. -С. 9-1.
4 Сластенин В.А., Подымова Л.С. Готовность педагога к инновационной деятельности // Сибирский педа-
гогический журнал. - 2007. - № 1. -С. 42-49.
5 Лаздина Т.И. Технологии мотивационного управления инновационной деятельностью учителей // На-
чальная школа плюс До и После. - 2006. - № 2. -С. 19.
Аңдатпа. Бұл мақалада жалпы білім беру мекемелеріндегі оқу-тәрбие үдерісінің тиімді қалыптасуындағы
педагогтың инновациялық әрекеті қарастырылады. Оқушылардың шығармашылық, ғылыми зерттеу
әрекеттерінің қызығушылықтарын көтеру құралдары анықталған. Павлодар облысы білім беру басқармасы
білім беру мен тәрбиені дамытудың инновациялық орталығы қызметінің басым бағыттары ашылған.
Аннотация. В статье рассматривается роль инновационной деятельности педагога в эффективном
формировании учебно-воспитательного процесса общеобразовательных учреждений. Определены
инструменты повышения мотивации на творческую, изобретательскую и научно-исследовательскую
деятельность учащихся. Раскрыты приоритетные направления деятельности областного Инновационного
центра развития образования и воспитания управления образования Павлодарской области.
Abstract. The article tells about a role of pedagogue’s innovative activities in effective forming of teaching
and educational process of schools. Means of increase of motivations for the students’ creative, inventive and
research activities are determined. Priority directions of the regional Innovative center of development of educa-
tion and upbringing of the education administration of Pavlodar region are developed.
ВОПРОСЫ НЕПРЕРЫВНОГО РАЗВИТИЯ ПРАВОВОГО ВОСПИТАНИЯ МОЛОДЕЖИ
В ПРОЦЕССЕ ОБУЧЕНИЯ
Н.К. Жамалов
Ташкентский государственный педагогический университет имени Низами,
г. Ташкент, Республика Узбекистан
Рецензент – Р.М. Медетова, к.п.н., старший научный сотрудник, Узбекский научно-исследовательский
институт педагогических наук им. Т.Н. Кары-Ниязи, г. Ташкент, Республика Узбекистан
Во введении Конституции Республики Узбекистан одной из основных задач, стоящих перед народом
Узбекистана, обозначено построение демократического правового государства. Создание такого государства
отражает образ жизни и психологию узбекского народа, его мировоззрение, существенные изменения в
сознании народа, его устремления. Пересмотру и реформированию подверглась и сфера образования и
воспитания. Правовое воспитание является неотъемлемой частью общего образования, его роль особенно
значительна в процессе построения правового государства.
С первых дней обретения независимости в республике особое внимание стало уделяться повышению
уровня правовых знаний и правовой культуры. Тому пример принятие 2 июля 1992 года Закона «Об
образовании» и программных документов, в которых обозначены основные принципы государственной
политики в области образования и, в частности, определены права и обязанности, цели и задачи педагогов и
учащейся молодежи.
В последующие годы был принят ряд правительственных и законодательных документов, таких как
Постановление Кабинета Министров Республики Узбекистан «О комплексной программе совершенствования
правового образования молодежи» (13 июля 1994 год), Национальная программа повышения правовой
культуры в обществе» (утверждена Олий Мажлисом Республики Узбекистан 29 августа 1997 года),
Постановление Кабинета Министров Республики Узбекистан «Об организации общего среднего образования
в Республике Узбекистан» (13 мая 1998 года), на основе которых было разработано Положение «Об общем
среднем образовании в Республике Узбекистан», а 29 августа 1997 года были приняты новый Закон «Об
образовании» и «Национальная программа по подготовке кадров».
Исходя из названных выше документов, были разработаны экспериментальные программы по предметам
«Основы государства Узбекистан и права» (8 класс), «Основы конституционных прав» (9 класс).
Начиная с 1998-1999 года, проводится обучение правовым дисциплинам, а в 1999 году разработаны
Государственный стандарт непрерывного правового обучения и воспитания и соответствующие программы.
На основании Указа Президента от 4 января 2001 года «Об организации изучения Конституции
Республики Узбекистан» были созданы специальные курсы по изучению Конституции на всех ступенях
111
системы образования.
Вышеупомянутые законы и документы стали методологической основой правового воспитания, внедрения
в сознание молодежи правовых знаний, культуры, идей гуманизации и патриотизма, национального
достоинства, предупреждения правонарушений, решения всех вопросов, связанных с правовым воспитанием
и обучением.
В своем выступлении на объединенном заседании Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса (12
ноября 2010 года) Президент Республики Узбекистан И.А. Каримов [1, c. 1] поставил вопрос о формировании
правовой культуры населения и дальнейшем углублении правовой грамотности. Эти вопросы актуальны и
сегодня, так как республика идет по пути создания правового государства. Поэтому каждый житель страны
должен знать свои права, жить и работать в рамках закона, соблюдать закон и уметь защищать свои права.
Правовое воспитание осуществляется с целью влияния на поведение и поступки членов общества,
формирование общей и правовой культуры, установление отношений в обществе. Оно включает в себя
усвоение правовых знаний, уважение к законам и правам, подчинение законам.
Одно из важнейших направлений правового воспитания – это овладение правовой культурой каждым
членом общества. Если каждый живущий в стране усвоит правовую культуру, то общество и государство
будет успешно развиваться. Правовая культура означает подчинение установленных в обществе порядков,
соблюдение законов. Усиление внимания к правовому воспитанию и образованию, постоянные исследования
путей углубления правовых знаний – это неизменное требование времени.
Содержание правового воспитания включает в себя: основные цели и задачи Конституции, учение о
государстве, значение понятий – граждане, семья, труд, хозяйство, административный, судопроизводство
и другие специфические определения, такие как уважение государственных законов, беспрекословное их
соблюдение, знание основ юстиции, противодействие нарушителям закона и порядка. Правовое воспитание
помогает человеку определить его место в обществе, направить на выбор деятельности, указать нормы
поведения. Все народы и нации, в том числе и узбекский народ, с давних времен имели и имеют правовую
культуру.
Задачи овладения правовой культурой состоят в следующем:
1) Изучение источников и документов по вопросам правового воспитания учащимися общеобразовательных
средних школ и профессиональных колледжей.
2) Изучение и обсуждение правового кодекса, принятого на шестнадцатой сессии депутатов Олий Мажлиса
Республики Узбекистан XII созыва «Об административной ответственности в Республике Узбекистан», по
вопросам предупреждения правонарушений среди несовершеннолетних.
3) Формирование понятий о правах и обязанностях у учащихся общеобразовательных школ и
профессиональных колледжей, усиление аспектов правовой направленности в процессе обучения и
воспитания.
4) Ознакомление учащихся с новостями, постановлениями, положениями в рамках правового воспитания,
формирование и развитие мнений и суждений по отношению к правовой информации.
5) Подробное разъяснение значения государственных символов.
6) Проведение в учебных заведениях индивидуальной работы с «трудновоспитуемыми» детьми и
подростками.
7) Организация пунктов пропаганды правовых знаний.
8) Проведение постоянных встреч учащихся общеобразовательных школ и профессиональных колледжей
с работниками судебных органов, прокуратуры и других государственных юридических организаций.
В процессе воспитания необходимо использовать разнообразные формы и методы. Правовое сознание
формируется в комплексе с другими видами мышления. Общая культура личности соединяет в себе
политическую, нравственную, религиозную, философскую культуру, научный потенциал. Все направления
выступают во взаимосвязи, только при этом условии жизнедеятельность любого человека, личности будет
эффективной.
Правовое воспитание осуществляется в процессе совместной деятельности учителя и учащихся: опираясь
на усвоенные учащимися правовые знания, учитель планирует и организует работу на более высоком уровне,
в рамках сотрудничества. Используются формы лекционных занятий, семинаров, бесед «на равных», где и
педагог и обучающийся выступают в роли субъектов образовательного процесса.
Правовое воспитание осуществляется на научно обоснованных принципах, правилах, программах с
учетом отражения в них объективных закономерностей развития общества, на основе идей и теоретических
выводов. В этом аспекте очень важно, чтобы в первую очередь сотрудники правоохранительных органов
повышали свою правовую культуру и внедряли её в сознание подрастающего поколения.
Перед педагогами, осуществляющими правовое обучение и воспитание учащихся и студентов, поставлены
сегодня серьезные и ответственные задачи:
* разъяснить учащимся сущность правовых норм, законов и социально-правовых отношений, раскрывать
их значение в жизни общества;
112
* формировать правовое сознание обучающихся путем обогащения их правовых знаний, развития
потребности к их усвоению;
* формировать у школьников умения и навыки организации правовой деятельности;
* воспитывать у учащихся качества правовой направленности (правовое восприятие, правовое
воображение, правовое мышление, правовая грамотность, правовая ответственность, правовая активность,
правовые убеждения, правовой потенциал);
* обеспечить развитие правовой культуры (объективное оценивание значения правовых норм, законов
в жизни общества, уважение к Конституции государства, правам и обязанностям граждан, установление
потребности в обращении к юридическим службам, формирования чувства противодействия ко всякого рода
правонарушениям и т.п.).
Таким образом, общество с высокоразвитой правовой культурой быстрее достигает благополучия и
спокойствия для всех граждан страны.
Литература
1 Доклад Президента Республики Узбекистан Ислама Каримова на объединенном заседании
Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса. 12 ноября 2010 года // Народное слово. – Ташкент, 2010.
– 13 ноября. – С. 1-2.
Аңдатпа. Мақалада оқушылардың құқықтық мәдениетін дамыту және қалыптастырудың негізгі мәселелері
айқындалған, оқу үдерісінде жастардың құқықтық тәрбие мәселелері қарастырылады.
Аннотация. В статье освещены вопросы правового воспитания молодежи в процессе обучения, определены
основные задачи формирования и развития правовой культуры учащихся. Раскрыто содержание и значение
правового воспитания для развития общества и государства. Приведена законодательная и нормативная
основа формирования правовой культуры молодого поколения.
Abstract. The article highlights the issues of legal education of young people in the learning process, the basic
problem of formation and development of legal culture of students. The content and meaning of legal education
for the development of society and the state. Shows the legislative and regulatory framework of formation of the
younger generation of legal culture.
БАЛАБАҚШАДА ЖОБАЛАУ ӘДІСІНІҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ЖҮРГІЗІЛУ ӘДІСІ
Г.С. Джаугиштиева
№26 «Шапағат» балабақшасы МҚК тәрбиешісі, Маңғыстау облысы, Жаңаөзен қаласы,
shapagat_26dsad@mail.ru
Пікір беруші – А.К. Қуанышқалиева, № 26 «Шапағат» балабақшасының директоры
Жобалау әдісі – инновациялық педагогикалық технология. Педагогикалық жоба ол педагогтардың
арнайы ұйымдастырған, балалардың өздігінен шешім қабылдауын, және де өз таңдауы мен еңбегінің,
шығармашылығының нәтижесіне өзін жауапты ететін іс-әрекеттер тобы.
Жоба технологиясының ерекшелігі – баланың алдағы іс-әрекетті жобалай алуы мен оның субьекті бола
білуі.
Жоба – ол баланың мақсатқа жетудегі қоршаған ортасын кезеңді процестер мен алдын-ала жоспарланған
тәжірибелік іс-әрекет арқылы қабылдайтын педагогикалық әдіс.
Жобалау әдісі түсінігінің негізгі тезисі. Менің танып жатқанымның барлығының маған не үшін қажет
екенін және бұл білімді қайда және қалай пайдалану керектігін мен білемін.
Жобалау әдісі – мәселені жете зерттеу арқылы, нақтылы нәтиже бере алатын, рәсімделген дидактикалық
мақсатқа жету тәсілі. Жобалау әдісі – барлық кезде қандай да бір мәселенің шешімін жорамалдайды.
Жобалау әдісі – жеке басқа бағытталған оқыту әдісі.
Жобалық іс-әрекеті – біріккен оқу танымдық іс әрекеттің ортақ нәтижесіне бағытталған, ортақ мақсаты,
қиыстырылған әдісі, іс-әрекет тәсілдері бар, балалардың шығармашылық және ойын іс-әрекеті.
Педагогикалық жобалау – қандай да бір мәселенің шешімін көрсететін жоба жасау үрдісі. Ол оқу үрдісі
жағдайында орындалатын және оның тиімді жұмыс істеуі мен дамуына бағытталған іс-әрекет.
Жобалап оқытудың артықшылықтары:
Логикалық дәрежеде ойлау мен белсенді зерттеуді мадақтау.
балалардың өз күштері мен мүмкіншіліктеріне деген сенімдерінің артуы;
дәстүрлі оқытумен салыстырсақ, жобамен жұмыс жасағанда балалар өз оқуларының жауапкершілігін
байыпты түрде өздері алады. Нәтижесінде оқудың сапасы жақсарады;
113
ойлау мүмкіншілігі мен мәселені түсіне білу, ынтымақтасу және қарым-қатынас сияқты іс-әрекет
шеберлігі мен әдістерін дамыту мүмкіншілігі артады;
даму деңгейі әр түрлі балаларды оқыту мүмкіншілігі артады.
Жобалау әдісінің басты идеясы.
Балалардың танымдық қызығушылығын дамыту, өз беттерінше және тәрбиешісі мен ата-анасының көмегі
арқылы өз білімдерін дұрыстап ақпараттық кеңістікте жол таба білу және сыни ойлауды дамыту.
Жобалаудың түрлері:
Монопәндік – білім саласындағы мәселелерді шешетін «Денсаулық» жобасы, Пәнаралық – «Денсаулық»
«Коммуникация» таным сияқты бірнеше білім салаларының мәселесін шешетін жоба, яғни бір тақырыпты әр
түрлі саладағы ұстаным бойынша қарастырамыз.
Пәндік немесе пәннен тыс мектепке дейінгі білім беру оқу жоспарының варияциалық бөлігінің мәселесін
шешетін жоба.
Жобаның тақырыбы келесі талаптарға жауап береді:
5 оқыту салаларының мазмұнынан таңдалады, яғни мемлекеттік стандарттың талаптарына сай келуі
керек;
тақырып бағдарламадан тыс таңдалып, оқу жоспарының варияциалық бөлімімен сай келуі мүмкін;
мектепке дейінгі жастағы балаларға жақын және түсінікті болуы тиіс;
жақын даму аймағында орналасуы тиіс.
Жоба бір мәселені шешіп және оны қолданыста пайдалану үшін әр түрлі білім салаларынан мағлұматтарды
ықпалдастыра алады.
Балалар біріншіден ойлауға, ал содан кейін барып істеуге, іс-әрекетінің жоспарын құрып, келісімдерді
бұзбай, келісілген мәмілелерден таймауға тырысады.
Жобалау типологиясы:
Жобалар әртүрлі белгілеріне қарап бөлінеді. Ең елеулісі іс-әрекеттің басымдық түрі болып табылады.
Мектепке дейінгі білім беруде жобалардың мына түрлері пайдаланылады:
1. Эмпирикалық: тірі және өлі табиғат әлемінде өздік бақылаулар мен эксперименттер жүргізу. «Қар бүр-
шіктері қайдан ұшып келеді?» «Неліктен бәйшешектер бәйшешек деп аталады?», «Қызғалдақ» - құрып ке-
тетін гүл. Нәтижелер өсімдік сақтайтын бүктемелер, тәжірибе картотекалары ретінде рәсімделеді.
2. Зерттеу: ізденеді, деректерді жинақтап қорытады, табиғат құбылыстары туралы әр түрлі дерекнамалар-
дан мағлұмат жинайды, кітаптар, кинофильмдер, интернет пайдаланады. Зерттеу, іздестірулер нәтижесі газет
айдарлары, альбомдар, журналдар немесе аспаздық кітаптарда жинақталады. Қызыл кітап арқылы (сирек
кездесетін және жойылып бара жатқан) өсімдік түрлері мен жануарлар құстар туралы білімдері кеңейтіледі.
3. Рөлдік ойындар жобасы: бұл шығармашылық ойын нышандары, ойын жобасы. Мұнда балалар ертегі
кейіпкерлерінің бейнесіне еніп, берілген тапсырмаларды өздері шешеді. Нәтижесінде:
- Мазмұнды ойын, бала мерекесі, драмаластыру, қойылымдары.
- Су асты әлеміне ойын-саяхаттары.
- «Театр» сюжеттік рөлдік ойындар ойнату.
- Ежелгі заманға саяхат, ақпараттық-тәжірибелік бағдар. Балалар бір зат туралы ақпарат жинайды, құ-
былыс және әр түрлі дерекнамалардан, ары қарай оны әлеуметтік мүддеге қарай жүзеге асырады, топ дизай-
нын әшекейлеу, пішімдер дайындау және т.б.
4. Шығармашылық жоба: әдетте қатысушыларда ортақ іс-әрекеттерінің дайындалған құрылымы болмай-
ды. Бұл балалардың үлгілер мен пішімдер жасау, әңгімелер құрастыру, тақпақтар, ойдан шығарылган кей-
іпкерлері бар әңгімелер. Нәтижесінде балалар музыкалық ертегі драмаластыру, столүстілік театры арқылы
әңгімелер ойлап табу, кейіпкерлер дайындау, ата-аналар мен балаларға қойылым көрсету мен сахналасты-
рылған, суреттелген диафильмдердің фильмотекасын жасау, альбом дизайны көрмесі. Шығармашылық жоба-
ларда табиғи және құнсыз материалдарды пайдаланған жөн.
5. Фантастикалық жоба: таныс әңгімелер мен ертегілер, мультфильмдерді мазмұнына қарай отырып, және
балалардың өз шығармашылығы мен қиялынан «Болашақтың қаласы», «Келімсектер жерде», «Суперробот»,
«Бетман» сияқты жобалар құру.
Жіктеудің басқа белгілері:
- қатысушылар құрамы (топ, шағын топ, жеке, отбасы, жұп);
- ұзақтығы: қысқа мерзімді – 1, 2 немесе бірнеше сағат, 1-2 апта, орта мерзімді 1-3 ай, ұзақ – бір жылға
дейін. Тәжірибеде мектепке дейінгі білім беруде жобаның орындалуы мектеп жасына дейінгі баланың
психикалық дамуына байланысты болады;
- әсіресе берілген жобаға деген қызығушылық пен ықыластың тұрақтылығы;
- қызығушылық 1-2 сабақта немесе керісінше ата-аналардың қатысуымен жобаның жасалуына қарай
ұзақ болуына байланысты болады.
Жобалаудың негізгі қызметі – бағдарламаны белгілеп, арнаулы іс-әрекеттердің жалғасуына құралдар
таңдау.
Жобалық әдіс – айқын іс-әрекеттер кезеңінен өтетін айдың пайда болуынан бастап жүзеге асуы.
114
Жобаның құрылымы:
Жоба құрылымы бойынша 3 кезеңге бөлінеді:
•
Дайындық.
•
Негізгі.
•
Қорытынды.
Жобалық іс-әрекеттің кезеңдерінің мазмұнын қарастырайық.
Дайындық (ұйымдастыру) кезеңі:
а) не үшін дәл осы жоба таңдалды?
ә) қазіргі мән-жай.
б) бұл жоба қандай мәселелерді шешеді?
в) бұл жобаның нәтижесі қандай болмақ?
Содан кейін жобаның тақырыбы, мақсаты, міндеті, мәселесі, уақыты және қоры анықталады.
Жұмыстық жоспар жасалады, командалар құрылымы, жауапты адамдар тағайындалады.
Негізгі кезеңде – жоба жүзеге асады.
1) ақпарат жинау және оны анықтау;
2) жобаны жасау;
3) жоспар бойынша негізгі іс-шаралар өткізу;
4) жоспарларды бақылау және түзету.
Жобаның жүзеге асырылуы арасында өзгерістер енгізілуі де мүмкін. Бастысы бағдарламаның дәл дұрыс
орындалуы емес жұмыстың тиімділігі (жобаның мақсатқа жетуі).
Қорытынды кезеңде жоба қорғалып, рефлексия, қойылған мақсат тұрғысынан алынған нәтиже бағаланып
және түзетулер енгізіліп, қорытындыланады.
Даму перспективаларын анықтау жобаның соңғы кезеңі – жобаны қорғау – әрқашан көріністі болады.
Оған ата-аналар мен кішкентай балаларды, жалпы қонақ шақыруға болады. Дәл осы кезеңде жоба эмоциялық
тұрғыдан қыза түседі және осы кезде оның әлеуметтік маңыздылығын да арттыру керек.
Жобаға қойылатын негізгі талаптар:
• шешімін іздейтін мәселенің болуы;
• жоба бұл байсалды ойын;
• бала дербестігі;
• ата-ана мен баланың ортақ шығармашылығы.
Білімді қолданыста пайдалану үшін мектеп жасына дейінгі балалармен өз ықыластарымен ұсынылған
кішігірім жобалар алу қажет, сонымен қатар 3 нәрсеге көңіл аудару қажет:
• Мектепке дейінгі баланың қызығушылығы;
• оның белсенділігі;
• оның дербестігі.
Жобалау кезінде мектеп жасына дейінгі бала рөлінің өзгеруі:
• Мектеп жасына дейінгі бала оқыту субьектіне айналады.
• Іс-әрекет мақсатын тәрбиешімен бірге бала өзі анықтайды.
• Мәселені шешуде көбірек таңдай алады және оқу мен тәрбие процесіне белсенді қатысады.
• Мүмкіншілігінің көптігі (тәжірибе жасап көреді, жаңа нәрселерді таниды).
• Тапсырманы орындауда жауапкершілік жүктейді және уақытын бөліп пайдалана біледі.
• Топтық жұмыстарда көбірек тәуелді болады.
• Жобалық іс-әрекеттерді пайдалану мектепке дейінгі оқу мен тәрбие саласында көптеген
тапсырмаларды шешеді.
• Мектеп жасына дейінгі баланы орындаушы емес, іскер етіп тәрбиелеу мүмкіншілігін береді.
• Әр бала өзіне ұнайтын іс-әрекет жасайды.
• Әр бала өзін шығармашылық тұлға етіп көрсете алады.
• Жобалық іс-әрекет бала бақшада зерттеушілікпен зор қиюласады, өйткені балалар тумысынан
зерттеушілер, олар шаршамайды, тырысады, аңғарғыш және әуес. Тек осы мүмкіншіліктерін жобалық іс-
әрекетте қажет арнайы икемге пайдалану керек.
Жобада тәрбиеші қызметінің сипаты:
• Тәрбиеші баланың серіктесі әрі оның өзін-өзі дамытудағы көмекшісі болып табылады.
• Тәрбиеші жобаның негізгі жетекшісі, әрі мәселені шешудегі баламалар тобы мен жеке баламалардың
жігерлі үйлестірушісі.
• Сырттай бақылайды, кеңесші әрі сарапшы.
• Аз айтып балалармен көп ізденеді.
• Ақпарат көздерін тауып, ұсыныстар жасап отырады.
• Нәтижелерді бағдарлайды.
Педагогтың жобалау құзыреттілігіне мыналар жатады:
- педагог жұмыстарының нәтижелерін жобалай білу;
115
- педагогикалық ықпал етудің жолдарын жоспарлау;
- тәрбие мен оқытуда кездесетін қиыншылықтардың нәтижелерін болжау;
- нақты педагогикалық тапсырмаларды бөліп көрсету, оларды шешу шарттарын анықтау;
- балалардың әр түрлі іс-әрекеттерін басқару жұмыстарын жоспарлау;
- тәрбие мен оқыту жұмыстарының әдістері мен ұйымдастыру түрлерін, құралдарын таңдау.
1. Жобалық зерттеу жұмысынан қандай нәтиже күтетіндері туралы педагогтармен кішігірім сауалнама
жүргізілу қажет.
2. Жобалық іс әрекеттері бойынша әдебиеттердің библиографиялық тізімі дайындалып және әдістемелік
әдебиеттер таңдалып алыну қажет.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=19#ВОПРОСЫ_НЕПРЕРЫВНОГО_РАЗВИТИЯ_ПРАВОВОГО_ВОСПИТАНИЯ_МОЛОДЕЖИ__В_ПРОЦЕССЕ_ОБУЧЕНИЯ____Н.К._Жамалов


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=19#Перед_педагогами,_осуществляющими_правовое_обучение_и_воспитание_учащихся_и_студентов,_поставлены___сегодня_серьезные_и_ответственные_задачи


Қорытындылай келе жобалау әдісі арқылы төмендегідей нәтижеге қол жеткізуге болады:
- Педагогтардың ақпараттық коммуникациялық технологиялар туралы білімдері анықталды.
- Балаларды, ата-аналар мен мұғалімдерді кешенді сүйемелдеу қалыптары дайындалды (жоба бойынша
шығармашылық топтың жоспары жасалды).
- Әр бір педагог жеке кішігірім жобалар жасап, ақпараттық коммуникациялық технологиялар пайдалану
сабақтарының конспектілері дайындалды.
- Даму ортасы жетіледі.
- Кеңестер өткізіліп, педагогтарға практикалық кеңестер, ал ата-аналарға жобаны жүзеге асыру бойынша
кеңестер беріледі.
Пайдаланған әдебиеттер
1 Жұмабекова Ф.Н. Мектепке дейінгі педагогика. // 2012. – Б. 100-108.
2 Веракса Н.Е. Проектная деятельность дошкольников. 2006 г.
3 Киселёва Л.С., Данилина Т.А., Лагода Т.С., Зуйкова М.Б. Проектный метод в деятельности дошкольного
учреждения. 2001 г.
Аңдатпа. Мақалада балабақшада жобалау әдісін жүйелі қолдану маңыздылығы және жобалау әдісінің
баланың жан-жақты сыни ойлауын жетілдірудегі өзара байланысы қарастырылған.
Аннотация. Важность систематического применения статьи сада метод проектирования и метод
проектирования предоставленной отношений между ребенком - это круглый развитие критического
мышления.
Abstract. Тhe importance of systematic application of article garden design method and provided by the
relationship between the child ‹s all - round development of critical thinking.
МЕКТЕПТІҢ МАТЕМАТИКА КУРСЫНДАҒЫ ЫҚТИМАЛДЫҚ-СТАТИСТИКАЛЫҚ
МАЗМҰНЫНЫҢ САБАҚТАСТЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
О.М. Жолымбаев, Э.Т. Бахтинова, Г.Қ. Нурсултанова, Қ.Р. Тайболдина
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті, Семей қ. Elmira.bet65@mail.ru
Пікір беруші – Есенжолов Е.К., п.ғ.к., профессор Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік
университеті
Мектепте оқытылатын пәндердің арасында математика негізгісі, әрі іргелі ғылымдардың бірі екендігі
мәлім. Соңғы жылдарда орта мектептегі математика пәнінің мазмұны өзгеріске ұшырады. Оның негізгі мақсаты
мектептегі математика курсын қазіргі заманның математика ғылымының жетістіктеріне сәйкестендіру. Осы
өзгерістердің бірі, ол 2002 жылы қабылданған орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына,
мектеп математика курсына жаңа тараулар – статистика және ықтималдықтар теориясы элементтері
(әдістемелік әдебиетте стохастика элементтері деп те аталады) – енгізілуі.
Мектеп математика курсына статистика және ықтималдықтар теориясы элементтерінің енгізілуі
оқушылардың өмірдегі әртүрлі құбылыстардың ықтималдылық табиғатымен танысуына, жалпы мәдени
потенциалды жетілдіруге, жаңа пәнаралық байланыстардың пайда болуына көп ықпал етеді.
Орта мектеп оқушылары қоршаған ортадан қандай да бір мәліметтерді жинақтау және оларды көрнекті
жазу қажеттігімен кездеседі. Жаратылыстану пәндері бойынша лабораториялық және практикалық
сабақтарда тапсырманы орындап оның нәтижелерін ыңғайлы жаза білулері керек. География, тарих, қоғамта-
ну пәндерін оқығанда әртүрлі кестелерді, анықтамаларды пайдалана білулері қажет. Мектеп бітірушілер
осылай статистикалық матриалдармен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру қажет. Мұндай мәліметтермен
күнделікті басылымдарда, телеарнада, жарнамаларда т.б. кездесіп отыратыны белгілі. Қарастырып отырған
116
стохастикалық құбылыстардың мағынасын түсіну үшін оның негізгі ерекшелігін байқап білудің, кестелерді,
диаграммаларды, графиктерді зерттегенде нақты зандылықтарды анықтай білудің маңызы өте зор.
Сонымен, бүгінгі күн тәртібінде стохастика негізін мектептегі математика курсының мазмұнына қажетті
тақырыптар түрінде енгізу туралы сұрақ тұр. Бір қарағанда орта мектеп үшін оның мазмұнын анықтап және
оқытуда ешқандай проблема жоқ болып көрінуі мүмкін. Бірақ, ықтималдықтар теориясы және математикалық
статистика тақырыптары мектеп математика курсында оқытылуы қазіргі заманға қажетті деңгейге жеткен
жоқ. Сондықтан да болар ұлттық бірыңғай тест тапсырмаларына осы тақырып бойынша маңызды сәйкес
сұрақтар берілмей келеді.
Әлемдік тәжірибеде ықтималдықтар теориясы мен математикалық статистика элементтері бастауыш,
негізгі және орта мектептің барлық курсы бойында сандар жиындармен, функциялармен, планиметрия
және стереометриямен тең деңгейде оқытылады. Мектеп бағдарламасында стохастикалық мазмұндағы
тақырыпты өткенде қолданылатын материалдардың жалпы білімділік маңыздылығы қарастырылуы тиіс.
Мұнда күнделікті тұрмысты, қоршаған ортаны бақылай білу дағдысы өте маңызды. Қандай да бір құбылысты
жүйелі түрде бақылағанда ғана статистикалық материал жинақталады. Бірақ, бұл тақырыптарды мектеп
математика курсы көлемінде оқыту кейбір қиындықтарға келтіруде. Бірінші, мектеп мұғалімдерінің бұл
тақырыпты оқытуға дайын болмауы, ал екіншісі, қажетті оқу әдістемелік құралдардың жоқтығы. Мектепте
математиканың көмегімен болашақ тұлғаны қалыптастыру талабы қойылып отырғанда, оқушылардың
ықтималдылық интуициясын және статистикалық ойлау қабілетін арттыру қажеттілік болып отырғаны
белгілі. Себебі казіргі заманда әлеуметтік, саяси, экономикалық ақпараттарды түсініп, талдап сәйкес шешім
қабылдау үшін белгілі бір деңгейде ықтималдылық-статистикалық сауаттылық қажет екені айқын. Сондықтан
мектепте стахастикалық бағыт жүйелі түрде оқытылуы тиіс деген ойдамыз.
Бірақ осы уақытқа дейін бастауыш пен негізгі мектепке арналған математика оқулықтары мазмұнынан
«Ықтималдықтар теориясының элементтері мен математикалық статистика» тарауының тақырыптары өз
орнын толық таппады.
Айтылғандардан оқушылардың ықтималдық-статистикалық ойлауын қалыптастыру міндеттерін шешу
математиканы оқытудың жалпы мақсаттарына жету мүмкіндіктерін күшейтетінін көрсетеді.
Авторлар құрастырған стохастикалық бағытының концептуалдық моделі ықтималдық-статистикалық
тақырыптарын жүйелі түрде оқытуға көмектеседі, мұнда 6-шы сыныптан бастап 10-сыныпқа дейінгі
комбинаторика, ықтималдық және статистика концептері көрсетілген.
Стохастикалық бағытының концептуалдық моделі
Ы
қтималдықтың аксиоматикалық анықтамасы.
Кездейсок шамалар ж
әне олардын сипаттамалары.
О
қиғалардың толық группасы. Гипергеометриялық
ы
қтималдық. Үйлесімсіз, тәуелсіз оқигалар. Көбейту
ж
әне қосу теоремалары.
Кездейсо
қ, ақикат және
жал
ғаноқиғалар.Орындалу
м
үмкіндігі.Ықтималдықшкаласы.
Сына
қ пен оқиға. Кездейсоқоқиғаның жиілігі.
Ы
қтималдықтың класикалық және
статистикалы
қ анықтамасы. Ықтималдықты
есептеудегі комбинаторика
6
сынып
7
сынып
8
сынып
Барлы
қ мүмкін болатын нұсқаларды
аны
қтау, «нәтижелер ағашы»
Комбинаторика
Ы
қтималдық
Статистика
Барлы
қ мүмкін болатын нұсқаларды
к
өбейту және қосу ережелерінің
к
өмегімен анықтау.
Факториал. Алмастырулар мен
орналастырулар.
Теру. Ньютон Биномы
9
сынып
10
сынып
Ы
қтималдықты есептеудегі
комбинаторика
Геометриялы
қықтималдық
Д
өңгелек диаграмма.Бағандық
диаграмма. Кестелер
Арифметикалы
қ орта, мода, ауытқу
.
Жиіліктердін кестесі. Саралау.Жиіліктерді
ң
медианасы. Жиіліктердінполигоны.
Арифметикалы
қ орта.
Дискретті статистикалы
қ қатар, сипаттамалары.
Интервалды
қ
статистикалы
ққатар, сипаттамалары.
Жиіліктерді
ңгистограммасы.
117
Комбинаторика концепті
Сынып
Ядро
Жақын сөздер
Периферия
6
Барлық мүмкін болатын
нұсқаларды анықтау,
«нәтижелер ағашы»
Натижелер саны,
комбинациялар, ақырлы
жиындар, тізбек, реті
Әр түрлі комбинациялар саны,
n әр түрлі немесе бірдей
элементтерден тұратын ақырлы
жиындар
7
Барлық мүмкін болатын
нұсқаларды көбейту және
қосу ережелер көмегімен
анықтау
Элементтердің
қайталануы,
қайталанбауы,
элементтерді таңдау
әдістері
Қандай да бір объектілерді таңдау
нәтижелерін санау. Белгілі ретімен
екі немесе бірнеше объектілердің
бір мезгілде таңдалатын
нәтижелер саны.
8
Факториал. Алмастырулар
мен орналастырулар
Орналасу реті, тізбектес
сандарды көбейту,
n элементтерден
тұратын тандалым,
тандалымдағы
элементтердің
құрамының ерекшелігі
Орналасу ретімен ғана
ерекшеленетін нәтижелер
саны. 1-ден n-ға дейінгі сандар-
дың көбейтіндісі. Элементтер
құрамымен немесе ретімен
ерекшеленетін таңдалымдар.
Бөлшектердің қасиеттері
9
Теру. Ньютон Биномы
Дәрежеге шығару,
қатар, жіктеудің
мүшелері,
элементтердің
ерекшелігі
Кемінде бір элементпен
ерекшеленетін комбинациялар.
n элементтерден элементтер
таңдалатын комбинациялар саны
10
Ықтималдықты есептеудегі
комбинаторика
Комбинаторика
формулалары,
мүмкіндіктері бірдей
нәтижелер, элементар
жағдайлар саны
Элементтері қайталанатын және
қайталанбайтын комбинациялар.
n әр түрлі элементтерден тұра-
тын комбинациялар. Кездейсок
оқиғаға қолайлы жағдайлар
саны. Жалпы барлық элементар
жағдайлар саны. Жалпы сынақтар
саны, оқиғаның пайда болуының
саны.
Оқушылар стохастика элементтері туралы түсінікті әр сыныпта белгілі деңгейде алалады. Модельдегі әр
бір концепті толық ашу үшін авторлар жұмыстарын жалғастыруда.
Ықтималдық-статистикалық әдістерімен танысу оқушылардың әр түрлі құбылыстар талдауына деген
жалпы көзқарастарын өзгертеді. Олар өздері үшін көптеген сұрақтар бірмәнді «дұрыс» жауаптарға ие
болмайтынын, ал кейбір статистикалық мәліметтерден олардың әрқайсысы қандай да бір ықтималдықпен
дұрыс болатын әр түрлі қорытындылар жасауға болатынын ашады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1 Бунимович Е.А., Булычев В.А. Вероятность и статистика. -М.: Дрофа, 2002. – 160 с.
2 Берикханова Г.Е., Нурсултанова Г.К. Комбинаторика, ықтималдық, статистика. -Семей, 2011. – 100 б.
3 Нурсултанова Г.К. Комбинаторика, вероятность и статистика. Учебно-методическое пособие для
учителей. -Семей. 2010. СГУ им. Шакарима. – с. 100.
4 Плоцки А. Стохастика в школе как математика в стадии созидания и как новый элемент математического
и общего образования. Дис. д-ра наук в форме науч. докл. -Санкт-Петербург, 1992. -52 с.
Аңдатпа. Ықтималдық және статистика негізін мектептегі математикалық білім мазмұнына қажетті
тақырыптар түрінде енгізу үшін комбинаторика, ықтималдық және статистика концептері құрастырылды
және ол мектептің базалық математика курсынан стохастикалық жүйенің орнын таңдау, оның мазмұнын
нақтылау мен оқытудың әдістерін жасауға байланысты нақты шешімдерді іздеуді коздейді.
Аннотация. В статье рассматривается концептуальная модель стохастической линии в курсе математики
средней школы, а также взаимосвязь трех концептов комбинаторики, вероятности и статистики.
Abstract. Conceptual model of stochastic line in math course of high school, and interrelation of thee concepts
combinatorics, probability and statistics are considered in article.
Стохастикалық бағытының концептуалдық моделі
118
ФОРМИРОВАНИЕ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ НАВЫКОВ У МЛАДШИХ ШКОЛЬНИКОВ
Е.П. Зайцева
Международный колледж непрерывного образования, г. Астана,
lena_zaizewa@mail.ru
Научный руководитель – Е.В. Агиянц, к.п.н, профессор, г. Астана
Рецензент – А.Т. Малаева, к.п.н., ТОО «Институт перспектив человека», г. Астана
Становление детской самостоятельности, инициативности ответственности и в первую очередь,
умения
учиться, понимается сейчас как ведущая ценность и цель образования XXI века. Ясно, что инициативность
невозможно вырастить с помощью репродуктивных методов обучения. Этими методами школа успешно
добивается противоположных результатов: творческая, познавательная, коммуникативная инициативность
свойственная здоровым дошкольникам, угасает, не получая поддержки в школе. Вместо человека, умеющего
учиться, то есть способного и склонного самостоятельно расширять свои знания и умения сообразно новым
жизненным задачам, репродуктивная школа выращивает в лучшем случае информированных людей, хорошо
решающих кроссворды, но беспомощных в новой ситуации, не приспособленных жить в нынешнем быстро
меняющемся мире без постоянного руководства, надзора и опеки [7].
Ребенок, поставленный в позицию ученика, посещающего школу и аккуратно выполняющего предписания
учителя и домашние задания, не в состоянии справиться с новыми требованиями, выдвигаемыми жизнью,
так как, прежде всего он исполнитель вооруженный суммой знаний. Поэтому задачей современной школы
постепенно становится формирование человека, совершенствующего самого себя, способного самостоятельно
принимать решения, отвечать за эти решения, находить пути их реализации, то есть творческого в широком
смысле этого слова.
В основе исследовательской деятельности лежат следующие навыки:
1.
Составление вопросов (умение определить то, что необходимо знать, и сформулировать
соответствующие вопросы, по которым затем можно будет проводить исследование).
2.
Ведение наблюдений (умение использовать все виды чувств, чтобы заметить важные детали).
3.
Планирование (умение составлять план действий; умение писать конспект и составлять схему; умение
продумывать все способы нахождения необходимой информации).
4.
Сбор данных (умение собирать информацию из различных источников, таких как измерения, карты,
опросы, обзоры, последовательные наблюдения, справочная литература, фильмы, люди и выставки).
5.
Запись данных (умение описывать и записывать свои наблюдения посредством рисунка, кратких
записей, составления таблиц и схем, подсчетов, написания заметок).
6.
Организация данных (умение сортировать информацию и разделять ее по категориям; умение
организовывать информацию в доступных формах, например, в повествовательных описаниях, таблицах,
временных диаграммах, графиках и схемах).
7. Объяснение данных (умение делать выводы и заключения по взаимосвязям и примерам, возникшим в
процессе организации данных).
8.
Презентация исследовательских находок (умение эффективно донести то, что было изучено; умение
выбрать наиболее подходящее средство для донесения).
Всю работу в начальной школе следует разбить на
два этапа: подготовительный и основной.
I.
ПОДГОТОВИТЕЛЬНЫЙ ЭТАП
Продолжительность этапа: первые 10 дней адаптационного периода первого класса.
Задачи: сосредоточить все усилия первоклассников:
а) на освоении умений:
•
договариваться;
•
обмениваться мнениями, слушать друг друга;
•
просить о помощи;
•
оценивать друг друга;
•
благодарить за помощь;
б) на создание у детей правильного образа учительских ожиданий (дать им возможность поверить в
выполнимость этих ожиданий, избавиться от страхов перед школой, учителем, новым коллективом).
Для обучения способам поведения в различных учебных ситуациях учитель ежедневно на протяжении
всего этапа вводит определенные нормы, правила взаимодействия по следующим принципам:
1.
Норма строится как договор, в котором участвуют обе стороны – и учитель, и дети. Например, договор
«хочешь что-то сказать, подними руку» вводится не в готовом виде как требование учителя, а как решение
проблемы: «Как быть услышанным в классе?».
2.
Для введения новой нормы учебных взаимоотношений, нужно предложить классу ситуацию выбора
между школьным и дошкольным поведением и предоставляется каждому возможность попробовать и то, и
119
другое. Например, сравнить поведение Знайки и Незнайки и предложить детям выбрать, какое поведение
наиболее приемлемо для школы и почему.
3.
Для соблюдения нормы вводятся средства для регуляции и саморегуляции нормативного поведения
– специальные знаки и жесты, которыми ученик пользуется при групповой работе, а также индивидуальной и
которые каждый учитель может подобрать исходя из особенностей своего класса.
Первый этап формирования
навыков исследования направлен на создание атмосферы доверия и на выработку общекультурных норм
дискуссии, так как равноправная дискуссия возможна лишь в обстановке доброжелательности.
Для достижения этих целей создаются следующие
организационные условия:
1.
Благоприятная, психологически комфортная обстановка в классе. Этому во многом способствует:
•
соответствующая расстановка парт, чтобы лица всех участников были обращены друг к другу;
•
принципы формирования групп.
В практике учителей существует несколько способов объединения учащихся в группу. Один из них
– стихийный (по алфавиту, по жребию и т.д.). В таком случае в одной группе могут оказаться «сильные»
участники. Тогда возможны два варианта «развития событий» во время работы:
- один из партнеров «присваивает» себе инициативу интеллектуального лидера, происходит согласованное
распределение ролей между участниками, далее управление процессом решения может гибко переходить от
одного партнера к другому.
- действия сильных партнеров могут быть недостаточно согласованными, это может привести к их
своеобразной борьбе за лидерство. Деятельность участников работы приобретает конкурентный характер,
что непременно отразится на конечном результате.
Наиболее целесообразным в младшем школьном возрасте считается «сознательный» принцип
формирования групп, когда учитываются психологические особенности детей, их симпатии друг к другу,
организаторские способности и т.д. эти группы формирует сам учитель. Созданные таким образом группы
не являются постоянными на протяжении длительного периода обучения. Смену их состава желательно
производить не реже одного раза в месяц. Большую помощь в этом может оказать школьный психолог.
Особенности периода: Учитель должен обращать внимание на:
-
Цель, которую он ставит перед детьми. Группа получает четкие указания – какого рода результат
ожидается от обсуждения: ответ на вопрос, рисунок, составленный рассказ и т.д.).
-
Время, отведенное на работу. Лучше выбрать более сжатые временные рамки, нежели растянутые, так
как при необходимости время можно продлить. (Также это важно т.к. с первых дней пребывания ребенка в
школе важно учить его организации своего времени).
-
Итоги. Процедура подведения итогов должна быть заранее известна учащимся (Дети сразу извещаются
о том, будет ли в итоге получена оценка/отметка или, например, информация о лучшей группе будет помещена
на определенное время на классом стенде и т.д.).
Итог подготовительного этапа: У учащихся 1-го класса уже имеется определенный опыт работы в группе,
а в результате специальных занятий дети учатся оценивать свою работу: что получилось, что не получилось,
почему, что нужно было сделать, чтобы успешно справиться с поставленной перед группой задачей? В итоге в
классе вырабатывается определенный способ работы в группе, который не является раз и навсегда принятым,
он может меняться в зависимости от вида задания, от степени сформированности у учащихся культуры
группового взаимодействия. Групповая форма работы на данном этапе более способствует дальнейшей
работе по формированию навыков исследования, т.к. ребенок активнее включается в дискуссию и чувствует
себя «более защищенным» в различных ситуациях, которые возникают в ходе исследования (ситуация
выбора, необходимость презентовать работу группы, необходимость принять на себя определенную роль и
т.д.).
II.
ОСНОВНОЙ ЭТАП
Продолжительность этапа: на протяжении всего учебного периода.
Задачи: продолжить формирование навыков исследования на основе учебного и неучебного материала.
Основным признаком ситуации дающей возможности для исследования, является временное отсутствие у
ребенка средств решения, т.е. невозможность решить задачу с помощью установленной последовательности
точно определенных операций, непонимание как уже имеющиеся знания применить в новой ситуации.
Требование к отбору содержания групповой работы на основном этапе:
Существуют определенные требования к отбору содержания для исследовательской работы. Это, прежде
всего, учебная задача, которая стоит перед учащимися и соответствует исключительно поиску решения
(задания, посильные ученику делают бессмысленным само исследование).
С первых уроков исследования мы рассматриваем способы получения информации и учимся определять
ее достоверность (задать вопросы самому себе, спросить у взрослого человека, посмотреть в книгах,
понаблюдать, провести эксперимент, посмотреть в компьютере и т.д.).
Впоследствии, мы учимся, как надо собрать всю доступную информацию и обработать её так, как это
делают учёные. Мы изучаем различные способы переработки информации (таблицы, схемы, рисунки, краткие
записи). Конечно, выбор метода обработки информации зависит от возрастного уровня учеников: в первом
120
классе – рисунки, постеры, а в четвертом – таблицы и диаграммы и т.д. Но важно заметить, что за годы
обучения в начальной школе учащиеся овладевают постепенно различными способами обработки данных.
Так шаг за шагом идет процесс работы над каждым из исследовательских навыков. Но, не менее важным
моментом в этой работе является умение фиксировать процесс исследования. Неоспоримым фактом является
то, что в рамках начальной школы ребенок должен научиться планировать свою работу, оценивать ее слабые
и сильные стороны и «видеть» возможности для ее улучшения.
Необходимо отметить, что на первых порах формирования исследовательских навыков мы работаем только
над некоторыми из «шагов» (например, в первом классе большее внимание уделяется постановке вопросов,
определении того, что можно/интересно исследовать, второй класс – составление плана исследования и
библиография и т.д.). Следует отметить, что данный документ хорош и тем, что на каждом из этапов каждый
ребенок получает обратную связь, что не только создает благоприятную внутреннюю атмосферу, но и
действительно помогает каждому увидеть свои проблемы, а учителю понять, как нужно работать с тем или
иным учеником.
Также немаловажным моментом, по нашему мнению, является стратегия оценивания в период обучения
учебному сотрудничеству. При обучении учебному сотрудничеству необходимо чтобы оценочные стратегии
и инструментарий отвечали следующим принципам:
•
оценивание – открытый процесс, т.е. еще до выполнения какого-либо задания каждый член группы
знает, что и как будет оценено;
•
ученики получают от учителя или (чаще всего) разрабатывают совместно с ним четкие критерии
самооценки, с которыми сопоставляют полученный результат, и на основе сравнения определяют для себя
программу деятельности;
•
самооценка ученика предшествует оценке учителя, т.е. сначала ученик оценивает себя, а затем
совместно с учителем идет сопоставление оценок и анализ объективности выставленной самому себе оценки.
Таким образом, через некоторое время ученики учатся не завышать и не занижать свою оценку, а подходить
в этому процессу объективно;
•
в случае несоответствия самооценки школьника и оценки учителя обеспечивается их согласование
в тактичной форме.
В заключении хочется отметить, что неоспоримым фактом является то, что существует влияние обучения
на развитие и в то же время обучение не может положительно влиять на развитие, если оно организовано
как процесс прямого «пересаживания» научных («книжных») знаний из головы учителя в голову ученика. Оно
эффективно будет способствовать развитию, если организовано как учебная деятельность самих учащихся.
Это значит, что ученик может понять и усвоить знания только при участии учителя, но не в виде прямой
подсказки ответов или пересказа научных положений, а в форме организации им совместных с учениками
учебных действий, где он направляет мыслительную поисковую активность учеников в нужное русло. И это
достигается с помощью особой методики, позволяющей вовлечь учеников в учебные дискуссии, в которой
вопросы учителя, ответы учеников, их встречные и взаимоперекрещивающиеся вопросы - удивления,
вмешательство учителя в процесс обсуждения наводящими вопросами, ответные высказывания учеников
как догадки или как логически обоснованные гипотезы, и, наконец, достижение согласованного вывода как
окончательного ответа на учебный вопрос, - все это не что иное, как исследование, которому следует учить с
первых дней пребывания ребенка в школе.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қорытындылай келе жобалау әдісі арқылы төмендегідей нәтижеге қол жеткізуге болады


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-iii-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-kon.html?page=20#МЕКТЕПТІҢ_МАТЕМАТИКА_КУРСЫНДАҒЫ_ЫҚТИМАЛДЫҚ-СТАТИСТИКАЛЫҚ__МАЗМҰНЫНЫҢ_САБАҚТАСТЫҒЫН_ҚАЛЫПТАСТЫРУ