Асқазан қабыргасының гипертрофиясы тума немесе асқазан жа-расынан соң пайда болатын, пилоростенозда байқалады. Ересек адамдарда пилоростеноз нөтижесінде асқазан созылып, ол жерде 10 литрге дейін сүйықтық жиналады, ал асқазан түбі жамбас куысы-на дейін түсіп кетеді. Қуықтың гипертрофиясы қуық безінің ги-пертрофиясына немесе аденомасьша байланысты зәр піығару қиын-даған кезде дамиды. Ол өсіресе 70 жастан кейін көп кездеседі.
Жүп ағзаларда дамитьш гипертрофияны викарлық гипертрофия деп атайды. Мысалы, бір бүйректі алып тастағанда оның екіншісі гипертрофияланады. Бүл жағдайда нефрондардың жалпы саны көбеймейді, гипертрофия бүйрек шумақтарының гипертрофиясы жене бүйрек өзектерінің гиперплазиясы есебінен жүреді. Осындай озгерістер өкпеде де болады. Викарлық гипертрофия негіздерінде де жүмысшы гипертрофиясының даму механизмдері, яғни жасушаішілік ультрақүрылымдар гиперплазиясы жатады.
Эндокриңцік бездер қызметінің күшеюі, сол бездер гормоны-на төуелді ағзалардың, тіндердің гипертрофиясына соқтырады (51-сурет). Оны нейрогуморальдық гипертрофия деп атайды. Мысалы, аналық түқым безінің қызметі күшейгенде, эндометрий бездері көбейіп, созылып, қуыстары кеңейіп қалады (эндометрийдің безді гиперплазиясы). Гипофиз безіңце эозинофилдік аденома пайда бол-ганда ересек адамдардың мүрны, жақ, қас, аяқ, қол сүйектері со-зыла өсіп, үлкейіп кетеді (акромегалия).
Гипертрофиялық улеаюлар әр түрлі себептер нәтижесінде дамиды. Бірақ бүл үрдістерді нағыз гипертрофияға жатқызуға болмайды, себебі гипертрофиялық үлғаюларға байланысты пайда болғ-ан морфологиялық қүрылымдар (полиптер, кондиломалар, «піл аяққаң байланысты қалыңдаған тері) қызметтік рөл атқармайды, әсіресе ағза қызметінің күшеюі (яғни гипертрофияға төн клини-калық белгі) жөнінде сөз болуы мүмкін емес.
Егер ағзалар гипертрофиясы яғни оның үлкеюі май басудың не дәнекер тіннің өсіп кетуі салдарынан болса оны жалган гипертрофия деп атайды, себебі бүл жағдайда ағза қызметі күшеймейді, керісінше төмендеп кетеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Гиперплазия - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Гиперплазия деп жасушалар санының көбеюін түсінеді. Жасу-шалардың митоз және амитоз жолымен бөлініп көбеюі бірнеше ядролы жасушалардың пайда болуы, ядрошықтар санының немесе көлемінің үлкеюі де гиперплазияның мысалы бола алады.
Сондықтан, гиперплазия жасушалары митоздың жолмен бөлініп көбейе алатын тіндерге ғана тән. Гиперплазияны да физи-ологиялық және патологиялық түрлерге бөлуге болады. Физиоло-гиялық гиперплазияға сүт бездерінің жөне жатырдың жүктілікке байланысты өзгерістерін мысал ретінде келтіруге болады. Қанда эстерогендік гормондар деңгейінің артуы сүт бездеріндегі жөне жатырдағы эпителилік қүрылымдардың жөне бірыңғай салалы бүлшықеттердің гиперплазиясына жөне осы ағзалардың үлкеюіне соқтырады.
Патологиялық гиперплазиялар көбінесе эңдокриндік бездердің қызметі бүзылғанда байқалады. Мысалы, аналық без ісіктерінде немесе дисфункциясында эндометридің безді гаперплазиясы да-миды. Қанда эстрогендік гормондар деңгейі өте жоғары болған жағдайда жатырда атипиялық гиперплазия, тіпті қатерлі ісік да-муы мүмкін.
Сонымен гипертрофия жене гиперплазия даму механизм-дерімен ерекшеленгенмен көбінесе қатар жүретін үрдістер. Мысалы, бауырдың бір бөлігін операция жолымен кесіп альш тастаған-да бауыр массасының қалпына келуі гепатоциттер санының көбеюі (гиперплазиясы) жеке гепатоциттер көлемінің үлкеюі (гипертрофиясы) есебінен жүреді. Жасушалары бөлінбейтін агзаларда, мысалы, жүректе, кардиомиоциттердің тек гипертрофиясын гана көреміз.
Реактивтілік (Re – қарсы; action - әсер)- сыртқы ортаның әсерлеріне организмнің белгілі бір жолмен жауап қайтару қасиеті (Н.Н.Сиротинин).
Реактивтілік – сыртқы орта ықпалдарының әсерлеріне организмнің, оның жекелеген ағзалары мен жүйелерінің тіршілігін өзгертіп жауап қайтару қасиеті немесе қабілеті (А.Д.Адо).
Реактивтілік белгілі бір тітіркендіргішке (жылдамдығы, қарқындылығы және әсерлердің ұзақтығы) организмнің серпілісін сипаттайды.
Реактивтіліктің көріну түрлері:
Нормергия – әдеттегі тітіркендіргішке организмнің қалыпты жауабы, мұнда нормергиялық жауап серпілісі туралы айтылады
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
|
Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы
|
бет | 63/108 | Дата | 02.03.2022 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #26809 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: МІК әдістемелік өңдеу11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Гипертрофия дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
Гипертрофияның қандай түрлері бар?
Физиологиялық гипертрофия дегеніз не?
Патологиялық гипертрофия дегеніміз не?
Викарлық гипертрофия дегеніміз не?
6. Гипертрофияның ағза үшін маңыздылығы.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақты қорытындылау - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 12
1. Сабақтың тақырыбы: Тұқымқуалайты аурулардың түрлері.
2. Сағат саны: 45 мин.
3. Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
оқыту: Жалпы патологияның жалпы курсы бойынша регенерация, ісіктердің өсуі және де жеке курсы бойынша тақырыптарды оқып білу клиникалық пәндерді оқып үйренуге қажет және клинико-анатомиялық анализдеу үшін қажет.
тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқыту әдісі - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6. Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 7 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жаңа сабақты түсіндіру - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 26 мин (31%)
Гипертрофия (грекше hyper—артық; trophe-- қоректену) деп ағза, тін жасуша қызметіне талап күшейгенде оның көлемінің шамадан тыс үлкеюін атайды. Ол жасушалар санының немесе жасушаішілік құрылымдар санының кобеюінің нәтижесінде дамиды. Осыған байланысты әр бір жасуша көлемі, кейін жалпы ағза көлемі гипертрофияланады. Ағза гипертрофиясына гиперплазия үрдісінің тікелей қатысы бар.
Гипертрофияны физиологиялық және патологирялық түрлерге бөлуге болады.
Дене шынықтырумен шұғылданатын адамдарда, әсіресе спортшылырда кездесетін бұлшықет гипертрофиясын, физиологиялық гипертрофияның мысал есебіне келтіруге болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Патологиялық гипертрофияның - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Патологиялық гипертрофияның қатарына: компенсаторлық,викарлық, нейрогуморалдық гипертрофиялар мен гипертрофия-лық ұлғаюлар жатады.
Компенсаторлық гипертрофияның мысалы ретінде жүрек ги-пертрофиясын қарастыруға болады. Жүрек гипертрофиясының кли-никалық маңызы өте зор. Жүрек кейбір сырқаттар, кезінде (арте-риялық гипертонияда, тума не жүре пайда болған жүрек ақаула-рында) өз массасын 3—4 есе асыра алады (қалыпты массасы 250— 300 г). Көбінесе жүректің сол қарыншасы гипертрофияланып, оньщ қалындығы 2—3 см-ге жетеді бүл жағдай артериялық гипертонияда, атеросклероздың кардиосклерозда, қолқа қақпақшаларьшың ақауында байқалады. Оң қарынша гипертрофиясы өкпенің созыл-малы бронхитінде жөне де басқа созылмалы сырқаттарында, мит-ральдық (қосжарғақты) қақпақша ақауында дамиды. Жүрек гипертрофиясы қайтымды үрдіс, оның негізінде кардиомиоциттер ішіндегі ультрақүрылымдардьщ гиперплазиясы, өрбір кардиомио-цит талшығының жуандауы, олардың арасындағы дөнекер тіннің, қан тамырларының нерв үштарының қосыла өсіп-өнуі жатады. Осыған байланысты жүрек қабырғалары қалындап, оның қуысы кеңіп (эксцентрлік гипертрофия), не тарылып (концентрлік гипертрофия) қалады. Бүл кезенде жүрекгің барлық бөлімдері кеңіп, қабырғалары созылып негізгі патологияға сау қақпақшалардың са-лыстырмалы түрдегі жетіспеушілігі қосылады. Бірақ шекген тыс үлкею нөтижесіңде жүрек бүлшықеттерінің қоректік заттармен қам-тамасыз етілуі төмендеп, гипоксияға байланысты миокардта дистрофия жөне склероз үрдістері дамиды, майда некроз ошақтары пайда болады. Жүрек қызметі бірте-бірте нашарлап декомпенсация фазасы дамиды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Асқазан қабыргасының гипертрофиясы тума немесе асқазан жа-


title: Жаңа тақырыпты бекіту - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар
1. Атрофияның маңызы.
2. Атрофияның анықтамасы.
3. Атрофияның себептері, даму механизмдері..
4. Диспротейноздар морфологиялық сипаттамасы, себептері, патогенезі.
5. Липидоздар. Миокардтың,бауырдың, бүйректің майлы дистрофиялары.
6. Паренхиматозды көмірсулы дистрофиялар. Қант диабетіндегі гликоген алмасуының бұзылуының себептері, патогенезі, морфологиясы.
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 2
1. Сабақтың тақырыбы: Паренхиматоздық дистрофиялар. Стромалы қантамырлық, аралас дистрофиялар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
|
Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы
|
бет | 70/108 | Дата | 02.03.2022 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #26809 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: МІК әдістемелік өңдеу11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 15 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 5 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Гипертрофия дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
Гипертрофияның қандай түрлері бар?
Физиологиялық гипертрофия дегеніз не?
Патологиялық гипертрофия дегеніміз не?
Викарлық гипертрофия дегеніміз не?
6. Гипертрофияның ағза үшін маңыздылығы.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
13. Сабақты қорытындылау: 1 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 1 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 13
1. Сабақтың тақырыбы: Иммунды процесстердің бұзылуы. Иммуногенездің бұзылу морфологиясы. Иммунотапшылық жағдайлар.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=71#1._Сабақтың_тақырыбы:_Иммунды_процесстердің_бұзылуы._Иммуногенездің_бұзылу_морфологиясы._Иммунотапшылық_жағдайлар.__2._Сағат_саны


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6. Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Әртүрлі антигендерге қарсы бағытталған иммундық реакциялар тек қана қорғаныс қызметін атқармай,сол аймақтағы тіндерді де зақымдап,иммундық патология негізін қалайды.
Тіндердің иммундық зақымдануы гуморалдық немесе жасушалық иммунитет негізінде жүреді. Олар жоғары сезімталдық реакциялары деп аталып төрт түрге бөлінеді.
Иммундық кешендік аурудың жергілікті түрінің классикалық үлгісі ретінде Артюс феноменін мысалға келтіруге болады.Бұл реакция алдын ала сенсебилизацияланған жануарлардың терісіне антигеннің шешуші дозасын артқанда туындап қанда иммундық кешендердің пайда болуымен сипатталып,төмендегі сатылардан өтеді: 1.Иммундық кешендердің түзілуі. 2.Осы кешендердің комплементпен байланысуы. 3. Иммундық кешендердің лейкоциттерді өзіне тартып алуы ( хемотаксис ). 4. Лейкоциттердің иммундық кешендерді жұтуы ( фагоцитоз ). 5. Лейкоциттерден лизосомалық ферменттердің және биологиялық белсенді заттардың бөлініп шығуы. 6. Осы заттардың әсерінен қан тамырлары кемерінің зақымдануы, тығындалып (тромбоз ) қалуы, айналасының ісініп, қан құйылуы ошақтарының пайда болуы және тіндердің некрозы.
Жоғарғы сезімталдық реакциясының бірінші ( анафилаксиялық ) түрі алдын ала сенсебилизацияланған организмге антигеннің шешуші мөлшері түскенде өте жедел түрде дамиды. Оның себебі IgJ – нің лаброциттер мен базофилдер сыртындағы ?с-бөлшектерімен байланысуы. Байланыстыру қызметін комплемент компоненттері – С5aжәне C3a атқарады. Нәтижеде лаброциттер түйіршіксізденіп ( дегрануляцияланып ),көптеген біріншілік медиаторлар ( гистамин, аденозин, эозинофилдер мен нейтрофилдердің хемотаксистік факторлары, протеазалық ферменттер, қышқыл гидролазалар )және екіншілік медиаторлар ( арахидон қышқылының метаболиттері –лейкотриендер мен простагландиндер, тромбоциттерді белсендіруші факторлар, кейбір цитокиндер ) бөліп шығады.
Осы медиаторлар әсерінде жергілікті және жүйелі анафилаксиялық реакция дамиды.
ЖЖТ – ның жүйелі түрі клиникада анафилаксиялық шок түрінде көрінуі мүмкін. Ол кейбір дәрі – дәрмектерді ( пенициллин, новокаин, дифтерияға қарсы сарысу, құтыруға қарсы сарысуы және т.б. ) организмге енгізгенде дамиды. Бірнеше минуттан соң аурудың терісі қызарып, қышып, тыныс алуы тарыла бастайды.Тыныс алудың қиындауы жедел дамыған бронхоспазммен байланысты. Сонымен қатар, көмей шырышты қабаты ісініп, бронхтарда секрецияның жедел күшеюі, іш өту байқалады, тамыр соғуы әлсіреп, ауру есінен танып қалады.Шок нәтижесінде өлген адамдардың мәйіттерін ашып көргенде өкпенің ісінуі, қан құйылуы ошақтарын,көмейдің ісінуі немесе өкпенің жедел эмфиземасы мен жүректің оң қарыншасының кеңейіп кетуі көрінеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


Жоғарғы сезімталдық реакциясының екінші ( цитотоксиндік ) түрі иммундық жүйеде организмнің өз антигендеріне қарсы антиденелер түзілуімен сипатталады. Ол үш түрде өтуі мүмкін:
Комплементке тәуелдіреакциялар. Бұл кезде антигенмен антидененің әсерлесуі жасушаның сыртында өтіп, сол жерге комлемент жабысады. Комплементтің белсенділігі артқанда мембрана шабуылдаушы кешен іске қосылып, мембрана бүтіндігі бұзылады. Бұл патология кезінде көбінесе қан элементтері ( эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер ) нысана жасуша рөлін атқарады. Аутоиммундық гемолиздік анмияның, агранулоцитоздың, тромбоцитопенияның,нәрестелердің гемолиздік анемиясының дамуы осы реакцияға байланысты.
Антиденелермен байланысты реакцияларда өзгерген жасушалардың жойылуы IgJ – дің ?с – рецепторлары бар жасушалар арқылы жүреді. Олар ( табиғи киллерлер, макрофагтар, эозинофилдер ) антидене жабысқан нысана жасушаларды комплемент көмегінсіз –ақ жояды.
Антиденелерге байланысты жасуша дисфункциясы.Бұл реакция нәтижесінде жасуша зақымданбайды,бірақ қызметі өзгереді ( күшейеді немесе әлсірейді). Мысалы, антиденелерге байланысты қалқанша без жасушалары қызметінің күшеюі Базедов ауруына соқтырады.


Жоғарғы сезімталдықтың ( иммундық кешендік) түрі. Үшінші типтегі жоғарғы сезімталдық иммундық кешеннің тіндерге зақымдаушы әсер етуіне, оның компломенті белсендіру мүмкіншілігіне байланысты.
Иммундық кешен қанда немесе антидене қан тамырынан шыққанда, жергілікті, пайда болады. Кейін иммундық кешендер қан тамырларының қабырғасына немесе тіндерге, әртүрлі сүзгілерге (мысалы, бүйрек сүзгісіне ) шөгіп қалады. Осыған байланысты иммуно – кешендік аурудың жергілікті және жүйелі түрлерін ажыратады.
ЖБТ реакциясы жасушалық иммунитетпен байланысты, көбінесе созылмалы инфекцияларда кездеседі. Қабыну ошағында лимфоциттер, макрофагтар, тіндік гистиоциттер топталады. Антигендік құрамы өзгерген жасушалар мен тіндерді сенсебилизацияға ұшыраған Т – лимфоциттер өздерінен лизосомалық ферменттерді бөліп шығарып ыдыратады. Бұл үрдісте жасушалық иммунитет медиаторларының да маңызы зор.Олар оттегі метаболиттерінің жәрдемімен нысана жасушалар мембранасының өткізгіштігін арттырып, жасушаның ішіне цитотоксиндік факторлардың кіруіне жол ашады. Нысана жасушалардың жойылуы табиғи киллердің қатынасымен басталады.Олардың цитотоксиндік айырмашылығы әсері антигенге тәуелді емес.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жоғарғы сезімталдықтың ( иммундық кешендік) түрі


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
|
Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы
|
бет | 76/108 | Дата | 02.03.2022 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #26809 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: МІК әдістемелік өңдеу11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
Жоғары сезімталдық дегеніміз не?Анықтамасын беріңіз.
Жоғары сезімталдықтың қандай түрлері бар?
Иммуногенездің бұзылу морфологиясы.
Иммуногенездің бұзылу нәтижелері.
Иммунотапшылық жағдайлар дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
Иммунотапшылық жағдайлардың түрлерін атаңыз.
Иммунотапшылық жағдайлардың түрлеріне сипаттама беріңіз.
Иммунотапшылық жағдайлардың нәтижелері.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 14
1. Сабақтың тақырыбы: Аллергия. Аллергендер. Түрлері. Анафилаксия және атония.
2. Сағат саны: 45 мин.
3. Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4. Сабақтың мақсаты:
оқыту: Жалпы патологияның жалпы курсы бойынша регенерация, ісіктердің өсуі және де жеке курсы бойынша тақырыптарды оқып білу клиникалық пәндерді оқып үйренуге қажет және клинико-анатомиялық анализдеу үшін қажет.
тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Аллергия деген организмнің өз тіндерінің бүліністерімен сипатталатын, бөтен текті заттарға оның өзгерген түрде иммундық жауап қайтаруы.
Аллергия серпілістер шақыратын антигендік қасиеті бар көптеген заттар есептеледі. Олар аллерген деп аталады.
Аллергендерді жіктеу
Аллергендер экзогендік және эндогендік болады. Экзогендік аллергендер организмге сыртқы ортадан түседі де, эндогендік организмнің өзінде пайда болады. Экзоаллергендер инфекциялық және инфекциялык емес деп 2 түрге бөлінеді. Инфекциялық аллергендерге бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар және гельминттер жатады. Инфекциялық емес аллергендердің арасында тұрмыстың (үй тозаңы, косметика), эпидермалық (жүн, түбіт, шаш жануарлардың), өсімдік (тозандары, жемісі), тағамдық заттар (балық, шоколад, жаңғақ, жұмыртқа), дәрі-дәрмектер (антибиотиктер, сулъфаниламидтер) атауға болады. Бұл аллергендер сырттан организмге тыныс, ас қорыту жолдары, тері шырышты қабықтар арқылы түседі.
Аллергиялық серпілістердің жіктелеу
Аллергиялық серпілістерді жіктеуге қатысты бірнеше көзқарастар бар. Р.Кук (1930) барлық аллергиялық серпілістерді 2 түрге бөлді: дереу дамитын аллергиялық серпілістер және баяу дамитын аллергиялық серпілістер. Дереу дамитын аллергиялық серпілістер аллерген организмге қайталап түскеннен кейін бірнеше минөттің ішінде байқалады. Баяу дамитын аллергиялық серпілістер сезімталдығы көтерілген Т-лимфоциттер қатысатын, организмнің жасушалық иммундық жүйесі арқылы дамиды және аллерген организмге қайталап түскеннен кейін 24-48 сағат өткен соң байқалады деп есептеледі.
1969 жылы Джелл және Кумбс аллергиялық серпілістерді 4 түрге ажыратты:
-аллергиялық серпілістердің реагиндық және анафилаксиялық I түрі (атопиялық бронхиалық демекпе, поллиноз);
-аллергиялық серпілістердің цитотоксиндік II түрі (гемолиздік анемиялар, агранулоцитоз);
-аллергиялық серпілістердің иммундық кешендік III түрі (сарысулық ауру);
-аллергиялық серпілістердің жасушалардың қатысуымен дамитын IV түрі (жанаспалы дерматит).
Аллергиялык серпілістердің даму механизмі 3 сатыдан тұрады:
I.Иммундық сатысы. Организмде белгілі аллергенге арнайыланған антиденелер немесе сезімталдығы көтерілген Т-лимфоциттер өндіріледі. Бұл сатыны сенсибилизация деп атайды. Сенсибилизация деп организмге аллерген енгеннен кейін оның сезімталдығының біртіндеп көтерілуін айтады.
II.Патохимиялық сатысы. Бұл сатысында аллерген мен арнайы антидене немесе аллерген мен сенсибилизацияланған Т-лимфоциттер байланысулары нәтижелерінде аллергияның медиаторлары босап шығады.
III.Патофизиологиялық сатысы. Ағзалар мен жүйелердің медиаторларының әсерінен арнайы қызметтерінің бұзылыстары пайда болады: артериялық қысымның, қан тамырлары қабырғаларының өткізгіштігі жоғарылау, ісіну,бронхоспазм.
Аллергиялық серпілістердің (реагиндік) I түрі
Иммундық сатысында аллерген мен макрофагтардың әсерленуінен Т-жасушалар интерлейкин-4 өндіріп, В-жасушаларын әсерлендіреді. Осыдан олар плазмалық жасушаларға айналып, IgE өндіріп шығарады. IgE лаброциттерге немесе қан базофилдерге жабысады. Организмге аллерген қайталап түскенде ол IgE-мен байланысады. Осыдан жасуша ішіндегі майда талшықтардың жиырылуларынан лаброциттердің түйіршіксізденуі (дегрануляция) болады. Аллергиялық серпілістердің 2-ші кезеңінде аллергендердің антиденелермен әрекеттесуі өтеді. Ол медиаторлардың бөлінуіне әкеледі. Тез дамитын аллергиялык серпілістерде гистамин, серотонин, брадикинин бөлінеді. Аллергиялық серпілістердің 3-ші кезеңі функционалдык, биохимиялык және кұрылымдық өзгерістердің жиынтығы болып есептеледі. Осы кезеңде жүрек-тамыр жүйесі, тыныс алу, ас корыту, эндокринді және жүйке жүйелер жағынан бұзылыстар дамуы мүмкін. Оларға микроциркуляцияның бұзылыстары (капиллярлардың кеңеюі, өткізгіштіктің жоғарылауы, қаннын реологиялық касиеттерінің өзгеруі), бронхтардың тарылуы, глюкокортикоидтардың көбеюі, жүйке жүйесінің әр деңгейінде қозу мен тежелу үрдістерінің өзгеруі жатады.
Аллергиялық серпілістердің (цитотоксиндік) II түрі
Иммундық серпілістер сатысында аутоаллергеннің танылуы макрофаг-тардың, Т- және В-лимфоциттердің қатысуымен болады да, В-лимфоциттері плазмалық жасушаларға айналып, IgG1 және IgМ өндіреді. Бұл антиденелер аутоаллергендері бар жасушаларға барып жабысады. Содан патохимиялық өзгерістер сатысы дамиды, аллергияның медиаторлары пайда болады. Бұл медиаторларға комплементтің құрамбөлшектері, лизосомалық ферменттер, от-тегінің еркін радикалдары жатады. Патофизиологиялық бұзылыстар сатысында аллергені бар жасушалардың ыдырауы байқалады. Аллергиялық серпілістердің цитотоксиндық II-түрімен гемолиздік анемиялар, тромбоцитопениялар, ауто-иммундық тиреоидит, миокардит, гепатит т.б. аутоиммундық аурулар дамиды.
Аллергиялық серпілістердің (иммундық кешендік) III түрі
Аллерген болып дәрі-дәрмектер, емдік қан сарысу, тағамдық заттар, саңырауқұлақтар т.б. есептеледі. Плазмалық жасушалар IgG1, IgG4 және IgМ өндіреді. Бұл антиденелер аллергенмен биологиялық сұйықтарда байланысады да, аллерген-антидене иммундық кешенін құрайды. Егер бұл кешен антигеннің шамалы артықшылығымен болса, онда ол капиллярлардың қабырғаларына жабысады. Аллерген-антидене кешені құрылудан бірнеше аллергияның медиаторлары босап шығады (комплемент, хемотаксистік және тромбоциттердің белсенділігін көтеретін факторлар, лизосомалық ферменттер, оттегінің еркін радикалдары, гистамин, серотонин). Комплементтің құрамбөлшектері қан тамырлары қабырғаларының өткізгіштігін көтереді. Иммундық кешендер тромбоциттердің сыртына жабысып, оларды ыдыратады.
Аллергиялық серпілістердің жасушалардың қатысуымен дамитын IV түрі
Аллерген болып нәруыздар, гликопротеиндер және нәруыздарымен байланыса алатын химиялық заттар есептеледі. Бұл серпілістер молекулақ массасы кішкене және антиденелер өндірілуін сергітетін қабілеті аз нәруыздарға дамиды. Жасушалық иммундық жауап Т-жасушаларымен қамтамасыз етіледі. Организмге сырттан енген немесе өзінде құрылған аллергендер макрофагтармен байланыс-тырылып, өндеуден өткеннен кейін өсіп-өнеді. Организмге аллерген қайталап түскенінде жедел иммундық жауап қайтаруда Т-жасушаларының маңызы өте зор. Олар аллергенмен байланысады. Аллергені бар жасушаларға жабысқан сезімтал-дығы көтерілген Т-жасушалар медиаторлар-цитокиндер өндіріп шығарады. Олар-дың әсерінен аллерген орналасқан жерде бірнеше сағаттың ішінде қабыну дамиды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сағат саны - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
● оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста паренхиматозды, стромалық қан-тамырлық дистрофияларды білу және клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
● тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
● дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
А) «Крупозды пневмония» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «жүрек фибринозды перикардиті» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Микропрепарат:
А) «Крупозды пневмония» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «Перикардтың фибринозды қабынуы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
1. Аллергия дегеніміз не?
2. Аллергияның даму себептері мен механизмдері.
3. Аллерген дегеніміз не?
4. Анафилаксия дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз.
5. Атония дегеніміз не? Анықтамасын беріңіз
6. Аллергиялық реакциялардың нәтижелері.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 15
1. Сабақтың тақырыбы: Қабыну. Қабыну түрлері.Экссудативті қабыну. Пролиферативті қабыну.
2. Сағат саны: 90 мин.
3. Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=81#1._Сабақтың_тақырыбы:_Қабыну._Қабыну_түрлері.Экссудативті_қабыну._Пролиферативті_қабыну.__2._Сағат_саны


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Қабыну (inflammation-өрт,алаулану) организмнің әртүрлі сыртқы немесе ішкі патегондік әсерлер нәтижесінде дамыған,қан айналымдарының ерекше бұзылыстарымен және жасушалар пролиферациясымен сипатталатын,стеротипті,қорғаушы-бейімдеуші реакциясы.Ол қабыну ошағындағы зиянды агенттерді жоюға және зақымданған ағзалардағы,тіндердегі құрылымдық өзгерістер қайтақалпына келтіруге бағытталған.
Қабыну жергілікті реакция болғанымен,бүкіл организм мүмкіншілігінің бейнесі.
Қабынудың этиологиясы.Қабыну әр түрлі ішкі және сыртқы себептерден болады.Ішкі (эндогенді) себептерге:некроз,қан құйылу,тіндерге түздердің шөгіп қалуы,организімде азот шлактарының,өт пигметтерінің жиналып қалуы және т.б. жатады.
Сыртқы (экзогенді) себептерге:химиялық (концентрленген қышқылдар,сілті,скипидар),физикалық (радоактифті сәуле және элекр тогы,ыстық және суық әсерлері),механикалық,биологиялық факторлар кіреді.
Қабыну ошағындағы өзгерістер негізінен үш фазадан тұрады:
Альтерация-тіндердің,жасушалардың зақымдануы.
Қан тамырларынан қанның сұйық бөлігінің (эксудация) және қан элементтерінің (эмиграция) сыртқа бөлініп шығуы (бұл үрдіс төменде жан-жақты талданады).
Пролиферация-жасушаларының көбеюі нәтижесінеде тіндердің қайта қалпына келуі немесе сол жердің тыртықтанып бітуі.
Экссудация
Экссудация құбылысы қабыну ошағынан қаның ағып кетуінің қиындауына байланысты қан тамырының ішіндегі гидростаткалық қысымның көтерілуімен түсіндіріледі.Сонымен қатар,қабыну медиаторларының,лейкоциттердің,протеолиздік ферметтерінің әсерінде эндотелий жасушалары жиырылып,жасушаралық саңылаулар кеңейеді немесе микропиноцитоз құбылысы күшейеді.
Қабыну ошағына қан тамырлары арқылы шыққан гематогендік элемменттер (ликоциттер,моноциттер,лимфоциттер) және жергілікті,гистиогендік жасушалар (жергілікті макрофагтар,гистиоциттер,фибробласттар,эндотелиоциттер) қабыну сіңбелерін құрайды.
Пролиферация
Пролиферация қабыну ошағындағы жасушалардың көбюі нәтижесінде тіндердің қайта қалпына келуі немесе сол жердің тыртықтанып бітуі,яғни қабынудың соңғы кезеңі.Пролиферация кезінде қабыну ошағындағы лейкоциттер жойылып,ол жерде мезен химиялық элементтердің,моноциттердің саны артады.Моноциттер макрофакрға,гистиоциттерге айналады.Макрофагтардан эпителиоидт және алып жасушалар тузіледі.Қабыну ошағындағы Т- және В- лимфоциттер иммундық реакциялар эффекторы болып саналады.В-лимфоциттерден плазмалық жасушалар,лаброциттер туындайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қабынудың жіктелуі - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Қабынудың жіктелуі
Клиникалық ағымы бойынша қабынуды жедел және созылмалы деп бөлу қабылданған.Олар экссудативті (экссудация үрдісінің басымдылығымен) немесе пролиферативті (жасушалардың көбеюінің басымдылығымен)қабыну түрінде өтуі мүмкін.
Экссудативті қабыну
Экссудативті қабынуда қабынудың үш компонентінің ішінде экссудаця үрдісі басым болады.Тіндердің арасында,ағзалардың қуыстарында экссудат (жалқық ) жиналады.Экссудаттың құрамы ауру тудырушы микроптардың түріне ,ферменттік қасиеттеріне,бөліп шығаратын токсиндеріне,организмнің реактивтігіне қан тамырларының өткәізгіштік мүмкіндігіне байланысты. Кейінгі кездері іріңді қабынудың негізгі қоздырушылыларыв болып стрептококтар, стафилококтар, Гр-таяақшалар (көк ірің таяқшасы, протей, ішек таяқшалары) есептелді.
Аурудың барысында экссудаттың бір түрі екінші түрімен алмасуы мүмкін.
Экссудативті қабынудың: сарысулы фибринді, іріңді, шіріктік, геморрагиялық, катаралдық және аралас түрлерін ажыратады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сарысу (серозды) қабыну - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Сарысу (серозды) қабыну
Сарысулы (серозды) қабыну белоктарға бай (2%-тен көп) экссудат бөлініп шығумен сипатталады,оның құрамында аз мөлшерде полиморфтыядролы лейкоциттер,көіп түскен жасушаларда болады.Сарысулы қабыну әрдайым жедел ағыда өтіп,сірі және шырышты қабықтарда,буындарда (сарысулы плеврит,перикардит,перетонит,артрит)кейбір ішкі ағзаларда байқалады.
Фибринозды қабыну.Фибринозды қабыну фибриногенге бай экссудаттың жиналуымен сипаталады Фибриноген белогы жергілікті тромбопластин факторларының әсерінен фибринге айналады.Фибрин жіпшелері сірі қабықтардың үстінде түк сияқтанып,қабыршықтанып,ұйып қалады.Мұндай жүректі «түкті» жүрек дейді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Крупоздық қабыну - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Крупоздық қабыну көбінесе сірі қабықтарда кездеседі.Пайда болған қабыршак оңай алынады,себебі бұл үрдістін некрозы бетке жайғасқан немесе цилиндрлік эпители мен жабылған ағзаларда ған дамиды.Бұған фибринозды плеврит,перикардит,өкпенің крупоздық қабынуы мысал бола алады.
Фрибринозды қабынудың себептері көбінесе инфекцияларда байланысты.Күл (дифтерия),дизентерия тудыратын тайақшалар,пневмококтар,Френкель диплококктары т.б. қабынудың осы түрін қоздырады.
Дифтериттік қабыну тек дифтерия ауруына ғана тән емес.Мысалы тоқ ішекте көрсетілген өзгерістер уремияда пайда болуы мүмкін.Фебринозды қабынудың клиника үшін маңызы зор.Дефтериттік қабынудан соң ол жерде әр түрлі тыртықтар қалыптасып зақымданган ағза саңылауынан тарылтып қояды (мысалы:дифтериядан кейін кеңірдектің,дизентериядан кейін тоқ ішек саңылауының тарылып қалуы).Крупоздық өкпе қабынуынан кейін экссудаттың дәнекертіндеуіне (организация ) байланысты пневмосклероз неме өкпенің созылмалы аурулары дамиды.Бұл құбылыс кейде нейтрофилдердің протеолиздік қызметінің жеткіліксіздігіне байланысты болады.
Іріңді қабыну
Іріңді қабыну экссудаттың құрамында лейкоциттердің көп мөлшерде болуымен сипатталады.Сол жердегі тірі және өлі лейкоциттер макрофагтар,микроорганизмдер,белокқа бай экссудат,ыдыраған жергілікті тін,барлығы қосылып іріңді құрайдыы.
Флегмона- жайылған іріңді қабыну.Флегмона пайда болғанда экссудат жергілікті тіннің немесе ағзаның барлық қабаттарына бірдей сіңіп,оны некрозға шалдықтырады немесе іріңдетеді.Некрозға ұшыраған флегмона қатты флегмона деп аталды.Ірің тінге біртегіс сіңгенде жұмсақ флегмона дамиды.Флегмона көбінесе теріасты және шырышты қабық астындағы шелде кездеседі.Іріңнің дененің табиғи қуыстарында жиналып қалуын эмпиема деп атайды.Оларға плевра эмпиемасы ,өт қалтасының эмпиемасы және т .б. жатады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Геморрагиялық қабыну - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Геморрагиялық қабыну
Геморрагиялық қабыну экссудат құрамындағы эритроциттердің көптігімен сиппаталып күйдіргі,оба,грипп сияқты қан тамырларының эритроциттер үшін өткізгіштігін арттырып жіберетін індеттерде байқалады.Оба кезінде экссудат құрамында эритроциттердің көбейетіндігі соншалық,қолтықасты бездеріне жиналған экссудат қан құйылу ошақтарына ұқсайды.
Шіріктік қабыну
Шірікті қабыну организімге шірітуші бактериялар (C.perfringens,C.septicus және т.б.) түскенде дамиды.Олар тіндермыжылып кеткен жараларда (әскери жарақаттар),сыртқы ортамен қатнасы бар ағзаларда (өкпеде,ішекте,теріде,жатырда)байқалады.Теріде анаэробты гангрена түрінде өтеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Катаралдық қабыну - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Катаралдық қабыну
Катаралдық қабыну шырышты қабықтардың бетінде дамиды,оның үш түрін ажыратады.Сарысулы,шырышты және іріңді катар.Экссудат шырышты қабаттардың үстінде жиналып қалады.Қабыну сарысулы экссудаттының бөлінуінен бастап,бірте-бірте іріңді қабыну түрінде өтуі мүмкін.Экссудат құрамында көшіп түскен эпителий көп.Ұзаққа созылған катар салдарынан шырышты қабықа гипертрофиялық (гипертрофиялық ринит,гастрит) немесе атрофиялық (атрофиялық ринит,гастрит) өзгерістер дамиды.
Көбінесе қабыну аралас қабыну түрінде өтеді.Бұл қабыну механиімдердің жалпылығының белгісі.Мысалы сарысулы-іріңді,фибринозды-іріңді,сарысулы-геморрагиялық қабынулар әуелі сарысулы экссудаттар шығуынан басталып кейін оған көрсетілген екінші компонент қосылады,яғни қабыну үрдісі одан ары төмендей түседі.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
А) «Крупозды пневмония» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «жүрек фибринозды перикардиті» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Микропрепарат:
А) «Крупозды пневмония» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «Перикардтың фибринозды қабынуы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
1. Қабыну дегеніміз не?
2. Қабынудың қандай фазалары бар?
3.Қабынудың этиологиясы.
4. Қабыну қалай жіктеледі?
5. Экссудативті қабыну дегеніміз не? Анықтамасын баріңіз.
6. Экссудативті қабынудың қандай түрлері бар?
7. Продуктивтік қабынудың анықтамасы.
8. Продуктивтік қабынудың морфологиялық сипаттамасы.
9. Ппродуктивтік қабынудың түрлері;
10.Ппродуктивтік қабынудың асқынуы мен өлім себебі;
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
5. Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: аудитория №415.
7. Әдебиеттер: № 1қосымшада
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндетін хабарлау.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 16
1. Сабақтың тақырыбы: Жылу реттелу патологиясы. Қызба. Жылу реттелу патологиясы.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4. Сабақтың мақсаты:
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Дене қызымы организмнің тіршілігін сипаттайтын белгілі тұрақты физиологиялық көрсеткіштің бірі болып келеді. Ол организмнің күрделі термореттеу механизмдерімен қамтамасыз етіледі және қалыпты жағдайда 36,5-37°С деңгейінде ұсталып түрады. Организмнің термореттеу механизмдері жогары деңгейге көтерілгенде дене қызуы пайда болады.
Қызба деп әрі бүліндіргіш, әрі қорғаныстык, компенсациялық қүбылыстармен сипатталатын біртектес дерттік үрдістерді айтады. Бұл кезде пирогендік (грек. ругеіоз — ыстық, … ген-туындататын) заттардың әсерлерінен термореттеу орталықта-рының әрекеттерінің өзгеруі дене қызымының көтерілуіне әкеледі. Қызба кезінде термореттеу механизмдері бұзылмай сақталып, жогары деңгейге көтеріледі.
Қызба пайда болу себептеріне қарай инфекциялық жөне бейинфекциялық болып екіге бөлінеді.
Иифекциялық қызба бактериялардың, вирустардың, қарапайым жануарлардың, мгійда саңырауқүлақтардың әсерлерінен дамиды. Бейинфекциялық қызба тіндердің бүлінуіне әкелетін сыртқы және ішкі ықпалдардың әсерлерінен пайда болады. Бұларға: күйік, жарақат, инфаркт, қан қүю, ішке қан құйылу, аллергия, ісік өсу, цирроз т. б. жатады.
Қызбаның даму жолдарында пирогендік заттар маңызды орын алады. Олар экзогендік және эндогендік (лейкоциттік) болып екіге бөлінеді. Экзогендік пирогендер деп микробтардың тіршілігінен немесе олардың ыдырауынан пайда болатын заттарды айтады.
Қызба дамуында жоғарыда келтірілген пирогендермен бірге организмнің даралық реактивтілігі мен иммундық жүйесінің маңызы үлкен. Кейбір аурулар кездерінде температураның көтерілмеуі, ал кейде тым қатты көтерілуі мүмкін. Мысалы, қарттарда және қатты жүдеген адамдарда крупозды пневмония қызбасыз және ауыр түрде өтеді. Бұл организмнің жалпы тезімділігі төмендеуімен, энергия түзуге қажетті заттардың жеткіліксіздігімен, зат алмасу қарқынының төмендеуімен және эндогендік пирогендердің түзілуі бүзылуына байланысты. Қызба дамуында пирогендерден басқа заттардың да, әсіресе гормондардың, маңызы үлкен. Тиреотоксикоз кезінде жүқпалы аурулар тым қатты ет ысуымен қабаттасады. Гипотиреоз кезінде қызба сирек дамиды. Глюкокортикоидтар ет ысуын азайтады.
Дене қызымының бір деңгейде ұсталып тұруы денеде орталық нерв жүйесінің әрекеттерімен қадағаланатын жылу өндіру мен оны сыртқа шығару процестерінің тепе-теңдігімен қамтамасыз етіледі.
Жылу өндіру мен оны сыртқа шығару орталықтары алдыңғы және артқы гипоталамуста бөлек орналасқанына қарамай, олар өзара тығыз байланыста болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қызбаның сатылары - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Қызбаның сатылары
Қызба үш сатыда өтеді:
1. температураның көтерілуі сатысы (stadium incrementum)
2. температураның жоғары деңгейде тұрақтану сатысы (stadium decrementum)
Қызбаның әр сатысынды организмде дене қызымының реттелуі әртүрлі болады.
Температураның көтерілу сатысы. Қызба кейде температураның жоғары деңгейге кенет, бірнеше сағаттың ішінде, тез (крупнозды пневмония, грипп, безгек, бөртпе сүзек т.б.), кейдке біртіндеп, бірнеше күннің ішінде (іш сүзегі, қызылша т.б.) көтерілуімен басталады. Бұл кезде организмнен жылудың сыртқа шығарылуы шектеледі де, денеде жылу өндірілу одан басым болады. Шеткі қан тамыр тамырларының жиырылуынан және тер шығудың тежелуінен жылудың сыртқа берілуі төмендейді. Бұлшық еттерде, бауырда және ішкі ағзаларда тотығу-тотықсыздану үрдістерінің артуына байланысты организмде жылу өндірілуі күшейеді. Жиырылған қылтамырдарда қан айналымы баяулауына байланысты тері бозарып, суыйды. Арқаның, қолдардың, кейде жалпы қаңқа еттерінің талщықтарының еріксіз жиырылулары болады. Бұл кезде жиырылған еттер пайдалы жұмыс атқармайды ,тоңу сезімімен, дененің қалтырауымен қабаттасады. Температураның жоғары деңгейде тұрақтану сатысы. Қызбаның 1-сатысынан кейін дене қызымы белгілі деңгейге көтеріліп, сол деңгейде біршама уақыт тұрақтанып тұрады. Бұл кезде жылудаң сыртқа шығарылуы да жоғарлайды; тері қызарып, ысыйды, тыныс алу жиілейді. Бұл сатыда қызбаның келесі түрлерін ажыратады:
Достарыңызбен бөлісу: |


1. шамалы (субфебрильдік) қызба –дене қызымының 380С-ға дейін көтерілуі 2. орташа қызба -38-390С 3. қатты қызба -39-400С 4. асқын (гиперпиреттік) қызба -410С-тен астам көтерілуі. Температураның қалыпты деңгейге түсу сатысы. Қызбаның бұл сатысы жылудың сыртқа шығарылуының жылу өндірілуден басым болуымен сипатталады. Осының нәтижесінде дене қызымы қалыпты деңгейге дейін төмендейді. Организмде жиналған жылу тері тамырларының кеңуі, терлеу мен тыныстың жиілеуі арқылы сыртқа шығарылады. Температураның түсуі екі жолмен болуы ықтимал:1.біртіндеп, лизистік (бірнеше тәулік ішінде) түсуі; 2. күрт (кризистік) түсуі. Қызба мен асқын қызынудың айырмашылығы.Қызба мен гипертермия кездеріндегі темрератураның көтерілуі жолдары мен себептері әртүрлі. Гипертермияның негізгі себебі сыртқы орта температурасының жоғары көтерілуінен болады. Ол ыстық өндірістерде істейтін жұмысшыларда, ыстық климаты бар аймақтардың тұрғындарында т.б. жағдайларда байқалады. Бұл кезде сыртқы ортада температура көтерілуіне организмнің компенсациялық механизмдері белгілі уақытқа дейін қарсы тұрады. Терінің қан тамырлары кеңиді, тыныс алу және жүрек соғысы жиілейді. Артынан бұл компенсациялық механизмдер жеткіліксіз болып, дене қызымы еөтеріледі, гипертермия дамиды.Қызба кезінде термореттеу механизмдерінің дене қызымын көтеруге бағытталған., ал гипертермия кезінде термореттеу механизмдері оған қарсы тұрады. Дене температурасының көтерілуі кезінде пирогендердің қатысымен болпды, ал гипертермия кезінде олардың маңызы болмайды. Кейде гипертермияны зат алмасуларын арттыратын дәрі-дәрмектердің көмегімен алуға болады.


title: шамалы (субфебрильдік) қызба –дене қызымының 380С-ға дейін көтерілуі 2


Қызба кезінде ағзалар мен жүйелердің өзгерістері Қызба белгілі бір дерттер кездерінде болатындықтан ағзалар мен жүйелердегі өзгерістер сол аурудың патогенезіне және ет ысуына байланысты болуы мүмкін. Қызба кезінде ең айқын өзгерістер қан айналым жүйесінде байқалады. Дене қызымының 10С-қа көтерілуі, тамыр соғуының минөтіне 8-10-ға жиілеуімен сипатталады. Жүрек соғуы жиілеудің нәтижесінде қанның соғыстық және минөттік көлемі үлкейеді. Ет ысуының бірінші сатысында артериялық қан қысымы көтеріледі, терінің қан тамырлары жиырылады, ішкі ағзалардың тамырлары, керісінше, кеңиді. Үшінші сатысында дене температурасы күрт төмендеуінен артериялардың тонусы қатты азайып, қан тамырлары қызметінің тез дамитын жеткіліксіщдігі байқалуы мүмкін. Кейде дене қызымы көтерілуіне қарамай тахикардия дамымайды. Мысалы, іш сүзегі немесе соқпа сүзек кездерінде брадикардия дамуы ықтимал. Ол көрсетілген микробтардың уыттарымен организмнің уыттануына байланысты.Тыныс алу қызбаның бірінші сатысында біршама сирейді. Ары қарай дене қызымы үлкен деңгейге жеткен соң, тыныс кейде 2-3 есе жиілейді. Қызба кезінде ас қорту жүйесінде айқын өзгерімтер пайда болады, сілекей бөлінуі азаяды (ауыз қуысы құрғақтанып, тілде таңдақтар пайда болады), асқазан сөлінің бөлінуі мен оның қышқылдығы төмендейді, ішек-қарынның қимылдық әрекеттері әлсірейді.Қызба эндокриндік жүйенің өзгерістерімен сипатталады. Бүйрек үсті бездерінің сыртқы қабаты глюкортикоидтық гамондарды артық түзеді. Жұқпалы аурулар кездерінде ет ысуы қадқанша бездің гармондарының көп түзілуіне әкеледі. Осыдан негізгі алмасу көтеріледі.Орталық нерв жүйесінде бас ауыруы, шаршау сезімі, ұйқы басу немесе көз ілінбеу т.б. белгілер пайда болады. Жұқпалы аурулар кезінде, әсіресе жас балаларда, бұл құбылыстар өте ауыр түрде өтуі мүмкін. Кейде бұл құбылыстар дене қызымының тіпті орташа көтерілуінде де болуы мүмкін.Қызба кезінде зат алмасу үрдістерінің барлық түрлері бұзылады. Ең алдымен көмірсуларының алмасуы бұзылады. Бауырда, бұлшық еттерде гликогеннің мөлшері азайып, қанда гипергликемия дамиды. Артынан көмірсуларының организмде қоры азаюына байланысты майлардың пайдаланылуы артады. Май қышқылдарының тотығуы аяғына дейін жүрмей, аралық өнімдері жиналып қалады, олар несеппен сыртқа шығарыла бастайды. Егер еті ысыған адамға жеңіл қорытылатын көмірсулардан жеткілікті мөлшерде жіберсе, онда май алмасуының бұзылыстары қалпына келеді. Сондықтан дене қызуы көтерілген адамдар, әсіресе балалар, тәтті сусындарды көп ішулері керек.Көптеген жұқпалы ауруларкездерінде нәруыздардың алмасулары бұзылады. Бұл кезде теріс азоттық балас дамиды. Зәрде мочевинаның деңгейі көтеріледі. Бұл тіндердің ыдырауын көрсетеді. Кейде ет ысуы тіндердің ыдырауынсыз-ақ өтуі мүмкін. Мысалы, грипп, ангина, кейбір жұқпалы аурулар. Ал кейбір жұқпалы аурулар ет ысуынсыз-ақ тін нәруыздарының артық ыдырауына әкелуі ықтимал.


title: Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы

text:
11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы: 30 мин (33,5%)
1. Тақырып бойынша сұрақтарға жауап беру, талқылау
2. Тақырып бойынша макро және микро препараттармен жұмыс істеу
Макропрепарат:
А) «Крупозды пневмония» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Б) «жүрек фибринозды перикардиті» макропрепараттың сипаттамасын жазу.
Микропрепарат:
А) «Крупозды пневмония» препартаттың микроскопиялық зерттеуі
Б) «Перикардтың фибринозды қабынуы». препартаттың микроскопиялық зерттеуі
3. Микро – препараттардың суретін сурет дәптерге салып, талқылау
12. Жаңа тақырыпты бекіту: 10 мин (10,5%)
Оқушының жаңа тақырыпты меңгеру дәрежесін ауызша сұрау арқылы бағалау.
Сұрақтар.
1. Жылу реттелу патологиясы дегеніміз не?
2. Қызба дегеніміз не?
3. Қызбаның даму себептері.
4. Қызбанының даму сатылары.
5. Қызба кезіндегі ағзаның морфологиялық өзгерістері.
6. Қызбаның нәтижелері.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
13. Сабақты қорытындылау: 2 мин (2%)
Әр оқушы тапсырманы орындау барысындағы теориялық сұрақтарға берген жауаптарына, орындаған тапсырмалардың нәтижесіне, белсенділігіне сәйкес бағаланады.
14. Үйге тапсырма беру: 2 мин (2%)
Оқушыларды келесі тақырыпқа өз бетінше дайындалуға ынталандыру, бағыт – бағдар беру. Қолданылатын әдебиеттер мен таныстыру.
№ 17
1. Сабақтың тақырыбы: Ісіктер. Ісік өсуінің морфогенезі мен гистогенезі. Атипизм. Метастаз. Рецидив. Кахексия.
2. Сағат саны: 90 мин.
Сабақ түрі: Тәжірибелік.
Сабақтың мақсаты:
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету.
5.Оқыту әдісі: Гистологиялық препараттарды зерттеу және суретін салу, макропрепараттарды суреттеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaimdanular-zaimdanu-trleri-atrofiya-anitamasi.html?page=97#1._Сабақтың_тақырыбы:_Ісіктер._Ісік_өсуінің_морфогенезі_мен_гистогенезі._Атипизм._Метастаз._Рецидив._Кахексия.__2._Сағат_саны


title: Материалды – техникалық жабдықталуы

text:
6.Материалды – техникалық жабдықталуы:
а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық
құрылғы.
ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, макро – микропрепараттар, плакаттар, тест тапсырмалары.
б) оқыту орны: кафедраның оқу бөлмелері, патанатомиялық мұражай.
7. Әдебиеттер: (1-ші қосыманы қараңыз)
8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (5,5%)
Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Сабақтың мақсаты мен міндеті.
9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру: 14 мин (15,5%)
Өтілген сабақ бойынша оқушылардың теориялық білімін ауызша сұрақ – жауап
күйінде тексеру.
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Ісік, яғни жаңа өскін, бластома (грекше:blasto- бүршік, ескін) - жасушалар тоқтаусыз көбейтін патологиялық үдеріс. Ісікке айналған жасушаның өсуі мен толысуының (дифференцировка) бұзылуы гендік өзгерістермен байланысты.
Ісіктің дамымайтын тіні мен мүшесі жоқ және ол адам; ғана емес, көптеген жануарлар мен өсімдіктерде де кездеседі.
Ісіктің кұрылысы. Ісіктік жасушаның ерекшеліктері
Ісіктің сыртқы пішіні әр түрлі. Оның бітімі (формасы) түйін сияқты, сыңырауқұлаққа немесе гүл (түсті) капустаға ұқсас болуы мүмкін; ал үсті тегіс, бұдырлы немесе бүртікті болып келеді. Мүшенің үстінде немесе кілегейлі қабықшасында орналасқан (полип) ісіктің біразы сабақ арқылы жалғасады. Ісік қуыссыз мүшенің қабығына қарай өсе келе, оны бұзып, үстіңгі бетіне жайылып, кейде тамырларын жеп (аррозия), ішке қан кетіреді. Ісікте некроз дамып, үсті ойылып, жара жиі қалыптасады (рактық ойық жара).
Морфологиялық атипизм тіндік және жасушалық болады.
Тіндік атипизм орын алса, белгілі бір мүшеге тән тіндердің арақатынасы өзгеріп, яғни органотиптік және гистотиптік толысу бұзылады. Сөйтіп, ол эпителийлік кұрылымдардың бітімі мен келемінің, эпителийлік, әсіресе безді ісіктің паренхимасы мен стромасының арақатынасының бұзылғанын, мезенхимадан дамыған ісіктегі талышықты құрылымдардың (дәнекер тін, біріңғай салалы бұлшықет, т.б.) әртүрлілігін, олардың ретсіз, орналасқандығын бейнелейді. Тіндік атипизм қатерсіз, яғни жетілген ісікке тән.
Ісіктің өсуіІсіктің толысу дәрежесіне қарай, үш өсу түрі (жолы бар: экспансиялы, аппозициялы, инфильтрацияль (инфазиялы).
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Ісіктердің морфогенезі - Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі....

text:
Ісіктердің морфогенезі
Ісіктердің морфогенезін ісікалдылық, ісіктің қалыптасу және ісіктің өсу кезеңдеріне жіктеуге болады.Ісіктер өзінің даму барысында, көбіне ісікалдылық өзгерістер кезеңінен өтеді. Дегенмен, қатерлі ісік ісікалдалық кезеңінен өтпей-ак, бірден (de nove) қалыптаса да алады.Ісікалдылық өзгерістерді анықтаудың теориялық қана емес, практикалық маңызы да өте зор. Оларды анықтау арқылы ісіктің туындау қауып жоғары, «қатері мол» мүшелер тобын айқындап, ісіктердің алдын алып, диагнозын дер кезінде қоюға мүмкіндік туады.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
10. Жаңа сабақты түсіндіру: 27 мин (31%)
Паренхиматоздық дистрофиялар
Паренхиматоздық дистрофиялар — заттардың алмасуы орындайтын қызметі жағынан жоғары специализациялы жасушаларда бұзылатын үдеріс. Алмасуы өзгерген заттың түріне қарай, паренхималық дистрофиялар белокты (диспротеиноздар), майлы (липидоздар) және көмірсулы түрлерге бөлінеді.
Строма-тамырлық (мезенхималык) дистрофия кезінде зат алмасу үдерісі мүшелердің стромасы мен тамырларының қабырғасындағы дәнекер тінде бұзылады. Үдеріс гистионды қамтиды. Гистионның құрамына микроциркуляциялық арна мен оны қоршаған дәнекер тіндік элементтер (негізгі зат, талшықты құрылымдар, жасушалар) және жүйкелік талшықтар кіретіні белгілі. Сондықтан да строма-тамырлық дистрофиялардың басты механизмі трофиканы қамтамасыз ететін тасымалдау жүйесіндегі өзгерістер болып, оларың түрлерінің өзара сабақтастығы мен морфогенезінің ортақтығы және бір түрінің екінші түріне ұласа беретіні түсінікті жайт. Дәнекер тінде зат алмасуы бұзылса, қан немесе лимфамен келетін, дұрыс түзілмеген, дәнекер тіннің негізгі заты мен талшықтары ыдырағанда пайда болатын метаболизмдік өнімдер, әдетте жасушааралық затқа жиналады.
Алмасуы өзгерген затына қарай, мезенхималық дистрофиялар да: белокты (диспротеиноз), майлы (липидоз), көмірсулы түрлерге бөлінеді.
Дистрофия (грекше: - бұзылу, бүліну және dys -қоректендіремін, нәрлендіремін) - тінның (жасушаның) метаболизмі (зат алмасуы) бұзылуынан құрылымдық өзгерістер дамитын күрделі патологиялық үдеріс. Дистрофия - зақымның бір түрі.
Трофика - тін (жасуша) өзінің арнаулы қызметін атқару үшін қажетті, оның метаболизмі мен құрылысының қалыптасуын қамтамасыз ететін механизмдер жинтығын қамтитын ұғым. Бұл механизмдерің – жасушалық және жасушадан тыс деп аталатын аса маңызды екі түрі бар. Жасушалық механизмдер жасуша құрылысының калыптасу ерекшеліктері және оның өздігінен реттелуі арқылы жүзеге асырылады. Сонымен, жасушаның трофикасы - өздігінен реттелетін күрделі жүйе жасушаның өзіне ғана тән қасиет. Жасушаның тіршілік әрекетін оны «қоршаған орта» қамтамасыз етіп, организмнің бірқатар жүйелері реттейді. Сондықтан трофиканың жасушадан тыс мезханизмдері тасымалдау (қан, лимфа, микроциркуляциялық арна) және интегративтік (нейроэндокриндік, нейрогуморальдық) жүйелерді қамтиды.
Қорыта айтсақ, дистрофияны дамытатын тікелей себеп жасушалық механизмдердің де, жасушадан тыс механизмдердің де бүзылуымен байланысты бола алатыны түсінікті.
1. Жасушаның өздігінен реттелуінің бұзылуы әр түрлі факторлардың (гиперфункцияның - қызметі артуының; улы заттардың, радиацияның, тұқымқуалайтын фермент ташлығының немесе ферменттің болмауының, және т.б.) әсерінен дамуы ықтимал және ол жасушада энергия тапшылыгы мен ферменттік үдерістердің бұзылуына әкеліп соғады. Сөйтіп, трофиканың жасушалық механизмдері бұзылғанда тұқымқуалайтын немесе жүре болатын ферментпатия (энзимпатия) - ферменттік жүйенің зақымдалуы - дистрофияның негізгі патогенездік буыны мен бейнесіне айналады.
2. Тіндердің (жасушалардың) метаболизмі мен қалыпты құрылысын қамтамасыз ететін тасымалдау жүйесінің қызметінің бұзылуынан дисциркуляциялық дистрофияның негізгі патогенезі болып табылатын - оттегі тапшылығы -гипоксия дамиды.
3. Трофиканың ішкі секреция арқылы реттелуі бұзылғанда (тиреотоксикоз, диабет, гиперпаратиреоз) дамыған дистрофияны эндокриндік деп, трофиканың жүйке жүйесі арқылы реттелуі бұзылғанда (иннервация бұзылғанда, мидың ісіктерінен ж.т.б) дамитын түрін -жүйкелік немесе милық дистрофия деп атауға болады.
Құрсақтағы кезде дамыған дистрофиялар патогенезінің ерекшеліктері жүкті әйелдің ауруларымен тікелей байланысты болады. Жүкті кездегі аурудың салдарынан мүшенің немесе тіннің ұрықтағы бастамасының бір бөлігі жойылса, нәрестеде осы мүшелер мен тіндердің қайтымсыз кемістігі (порок) қалыптасуы ықтимал.
Дистрофия дамыған жасушалар мен (немесе) жасушааралық заттарда ферменттік үдерістер бұзылуының салдарынан сандық немесе сапалық сипаты өзгерген әр түрлі зат алмасу өнімдері жиналады (белок, май, кемірсу, минерал, су).
Паренхималық дистрофиялар - заттардың алмасуы орындайтын қызметі жағынан жоғары специализациялы жасушаларда бұзылатын үдеріс.
Алмасуы өзгерген заттың түріне қарай, паренхималық дистрофиялар белокты (диспротеиноздар), майлы (липидоздар) және көмірсулы түрлерге бөлінеді.
Строма-тамырлық (мезенхималык) дистрофия кезінде зат алмасу үдерісі мүшелердің стромасы мен тамырларының қабырғасындағы дәнекер тінде бұзылады. Үдеріс гистионды қамтиды. Гистионның құрамына микроциркуляциялық арна мен оны қоршаған дәнекер тіндік элементтер (негізгі зат, талшықты құрылымдар, жасушалар) және жүйкелік талшықтар кіретіні белгілі. Сондықтан да строма-тамырлық дистрофиялардың басты механизмі трофиканы қамтамасыз ететін тасымалдау жүйесіндегі өзгерістер болып, оларың түрлерінің өзара сабақтастығы мен морфогенезінің ортақтығы және бір түрінің екінші түріне ұласа беретіні түсінікті жайт. Дәнекер тінде зат алмасуы бұзылса, қан немесе лимфамен келетін, дұрыс түзілмеген, дәнекер тіннің негізгі заты мен талшықтары ыдырағанда пайда болатын метаболизмдік өнімдер, әдетте жасушааралық затқа жиналады.
Алмасуы өзгерген затына қарай, мезенхималық дистрофиялар да: белокты (диспротеиноз), майлы (липидоз), көмірсулы түрлерге бөлінеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі. Сағат саны: 45 мин

text:
Жалпы патология пәні бойынша әдістемелік өңдеу
Мамандығы: 0302000 «Медбикелік ісі»
Біліктілігі: 0302033 «Жалпы практикадағы мейбике»
Курс: 3
Семестрі: V
Шымкент 2018ж.
№1
1. Сабақтың тақырыбы: Зақымданулар. Зақымдану түрлері: атрофия, анықтамасы. Атрофия жіктелуі.
2. Сағат саны: 45 мин.
3.Сабақ түрі: Тәжірибелік.
4.Сабақтың мақсаты:
● оқыту: Тақырыпты білу жалпы патология курсының жалпы бөлімінің басқа тақырыптарын меңгеру үшін, сондай-ақ, оның жеке бөлімінің ауруларын меңгеру қажет. Клиникалық пәндерді оқып-үйренгенде және күнделікті тәжірибелік жұмыста паренхиматозды, стромалық қан-тамырлық дистрофияларды білу және клиникалық-анатомиялық талдау жасау үшін қажет.
● тәрбиелік: Оқушылардың патриоттық сезімін ояту, адамгершілікке және
олардың сыртқы көрінісі (халат пен колпак) талапқа сай болуы тиіс
● дамыту: Оқушылардың жан – жақты ойлану қабілетінің ой - өрісін дамыту,
сабақта алған білімін клиникалық жағдайлармен ұштастыра білуді үйрету.
Инновациялық технологияларды қолдана білуді үйрету
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Бағалау критерииі - Сабақтың тақырыбы Заманауи картографиялық әдістер

text:
1.Картографиялық зерттеу әдістерін ажыратады
2.Картографиялық әдістерді қолданады
3. Зерттеу жүргізеді
4. Microsoft Excell бағдарламасын пайдалана отырып, географиялық мәліметтер базасын құрастырады
Сабақтың кезеңі/ уақыты
Мұғалімнің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Басы
Мұғалім қолайлы психологиялық климат орнату мақсатында оқушыларды шеңберге тұрғызып, бір-бірлеріне тілек білдіртуді ұйымдастырады, сабақтың тақырыбы мен оқыту мақсаттарымен таныстырады.
Қызығушылықты ояту: Сыныпта талқылау. Ұсынылған суреттердің адам мінезіне тікелей қатысы бар ма?
Сабақтың тақырыбы, оқыту мақсаты, бағалау критерийлері хабарланады.
Мұғалім оқушылардың қызығушылықтарын арттыру мақсатында сұрақ қояды:
-географиялық мәліметтер қандай әдіспен жинақталады?
- зерттеу нәтижелері қалай ұсынылады?
Күтілетін нәтиже:
Географиядағы зерттеу нәтижелері ір түрлі визуальді формада жеткізілетінін меңгереді;
Тиімді формасын таңдап ұсынады, жауаптарын аргументтейді.
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
Қол шапалақ
Ұялы телефон
Және интернет желілері
Кітап
Ортасы
Мұғалім әр түрлі диаграммалар мен графиктер, карто-сызбалар мен инфографикаларды көрсетеді. Оқушылар оларға ортақ нәрсені анықтайды: зерттеу нәтижесінде жинақталған ақпарат визуальді түрде жеткізілгенін атайды. Шартты белгілерді еске түсіреді және ойлап шығарады.
. Ой қозғау:
Заманауи карталар қалай жасалады?
Оқушылар жауапты ойлайды, бірнеше оқушы жауап береді.


title: Сабақтың тақырыбы Заманауи картографиялық әдістер - бет 3

text:
Мұғалім оқушыларға бейнематериал көрсетеді. "Жер бедерін суреттеу тәсілдері», «Картографиялық басқарманың карталары», «Теңізді картаға түсіру» осы бейне фильмлер бойынша қажтті тірек сөздерді дәптерлеріне жазып алады. Бейне фильм көріп болғаннан кейін осы фильм бойынша ой бөліседі.
Миға шабуылы:Ой талқы
Қандай электронды картографиялық ресурстарды білесіңдер?
Олардың пайдалану мүмкіндіктері қандай?
Өздерін күнделікті өмірде қандай электронды картографиялық ресурс пайдаланасындар және қандай мақсатта?
Мұғалімнің түсіндірме бөлігі:
Заманауи картографиялық әдістері.
Тапсырма №1: Google Earth немесе Google maps арқылы таңдау бойынша келесі қалаларға бейнетур жасаңыз.
Астана
Қарағанды
Алматы
Тараз
Атырау
Семей
Шымкент
Дискриптор
Оқушы:
Google Earth немесе Google mapsарқылы таңдау бойынша келесі қалаларға бейнетур жасайды.
Google Earth арқылы жұмыс жасау: Нұсқаулық
Мұғалім 8-10 сынып, атластарын пайдалана отырып, тақырыптық карталар бөліп береді, шағын зерттеу жүргізуді ұсынады. Зерттеу кезінде осы картада қолданылған картографиялық әдістерді анықтау қажет.
Оқушыларға картографиялық зерттеу әдістері туралы мәтіндер беріледі. Мәтіндерді оқушылардың санына қарай өз қалауыңыз бойынша топқа бөліп беруге болады. Мәтіндермен жұмыс ретінде ұсынылатын іс-әрекет: инфографика, тірек – сызба, т.б. жұмысын орындау
Топтар презентациясы.
Бағалау: 1-топты бағалау критерийлеріне және олардың дескрипторларына сәйкес 2-топ бағалайды. Ары қарай жалғасады.
Мұғалім оқушыларға тапсырмалар таратады. Тапсырмаларды орындау кезінде көмекке мұқтаж оқушыларға қолдау көрсетеді, кеңес береді
Тақырыпты бекіту үшін сұрақтар қойылады.
1. Күнделікті өмірде қандай картографиялық әдістерді қолданасыз?
2. Адамзат қызметінің қандай салаларында жаңа картографиялық әдістерді қолдануға болады?
Сабақтың қорытындысын шығару.
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақтың тақырыбы Заманауи картографиялық әдістер
жүктеу/скачать
1,14 Mb.
бет
1/4
Дата
24.11.2023
өлшемі
1,14 Mb.
#125582
түрі
Сабақ
1
2
3
4
Байланысты:
заманауи картографиялық әдістер
Бұл бет үшін навигация:
Күні Сынып
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады
Бөлім
Педагогтың
аты-жөні
Күні
Сынып
Қатысушылар саны
Қатыспағандар саны
Сабақтың
тақырыбы
Заманауи
картографиялық әдістер
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
11.2.1.1 - тақырыпқа сәйкес электронды картографиялық ресурстардың мүмкіндіктерін пайдалану (сандық
карталарды оқу
, олардың қолданысымен географиялық объектілер
мен аумақтардың орналасуын
, сандық және
сапалық көрсеткіштерін анықтау
, сипаттау және талдау)
Сабақтың
мақсаты
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:
зерттеу тақырыбына сай картографиялық
зерттеу әдістерін ажыратын
, қолданып үйренеді
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:
зерттеу нәтижелерін түрлі формада ұсыну қажеттілігін түсінеді
Оқушылардың
кейбіреуі мынаны орындай алады
:
зерттеу нәтижелерінің
ұсыну формаларын талқылайды
жүктеу/скачать
1,14 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
2
3
4
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: Сабақтың тақырыбы Заманауи картографиялық әдістер


title: Сабақтың тақырыбы: Заманауи кибер қауіп-қатер Бөлім: іі-бөлім. Денсаулық және қауіпсіздік

text:
1. Бүкіләлемдік желінің қауіптерін біледі;
2. Интернеттегі қауіптердің түрлерін түсіндіреді
3. Пайдаланушыға бағытталған алаяқтық манипуляцияны анықтайды.
4. Интернетте жұмыс істегенде қорғау шараларын қолданады
5. Сипатталған жағдайлардан қауіптерді анықтайды.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
1 мин.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады.
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Оқушылар амандасады.
Шаттық шеңберін құрады.
.
Оқулық, жұмыс дәптерлері
Жаңа сабаққа кіріспе
4 мин
Миға шабуыл: Көрсетілген сұрақтарға жауап бере отырып, өткен сабақты еске түсіреді.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Қалыптастырушы бағалау:
«Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
Оқулық (8-сынып )
Интербелсенді тақта
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
10 мин.
Видео тамашалау «Кибербуллинг» атты видеоны көріп, талқылау.
Талқылау сұрақтары: Кибер қауып-қатер қайдан келді деп ойлайсыңдар?
Өміріңізде осындай жағдайға тап болдыңыздар ма?
Компьютерге, мобильді құрылғыларға және оларды қолданушыларға төнетін қауіп қатерлерді ата.
Талқылау нәтижесінде «Кибер қауіп-қатерден сақтану» ережесін ұсыну.
Сайттарды қолдану барысында вирусты программалардан абай болыңыз, ол үшін құрылғыңыға антивирусты программаны немесе фильтрлер орнатыңыз.
Бөгде адамдардан келген спамдар, сілемелерді, электронды хаттарды ашпау және бірден жою қажет.
Өз құпия сөзіңіз бен пароліңізді ешкімге айтпаңыз және әлеуметтік желіге салмаңыз.
Бөгде адамдардарға жеке мәліметтеріңізді (өз адресіңізді, телефон номеріңізді) беруден бас тартыңыз, ата-анаңызға хабарлаңыз.
Балағат, қорқыту хаттары келгенде жауап беруден бас тартыңыз.
«Нигериялық хаттар»туралы түсініктеме беру.
«Нигериялық хаттар»- алаяқтықтың кең тараған түрі, көбіне электрондық поштаның (спамның) пайда болуымен дамыған. «Нигериялық хаттар» - Интернеттен бұрын да, 1980 жылдардан бері қағаз түрінде Нигерияда өте кеңінен таралған алаяқтық. Ал Интернет пайда болғалы бері бұл хаттар дүниежүзі бойынша зиянын тигізді. Электронды хат алушыдан, миллинодаған соммадағы қаражатты сұралып, одан көптеген пайда көретіндігі мәлімделінді. Егер хат алушы келіссе, одан түрлі жинақтарға салу талап етіледі. Алаяқтық кәсіби түрде ұйымдастырылады, олардың заңды кеңсесі, жұмыс жасап тұрған факс, телефон номерлері болады.


title:
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
Бағалау критериилері

text:
ҚБМұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
Бағалау критериилері : 1. Бұқаралық мәдениеттің артықшылықтарын анықтаңыз. 2. Бұқаралық мәдениеттің кемшіліктерін анықтаңыз 3. Деректерді қорытындылау, қорытындылау
Бағалау критериилері : Бағалау критерийі: 1. Теледидардың тән ерекшеліктерін анықтаңыз 2. Қоғамдық сана қалыптастырудағы теледидардың рөлін анықтау. 3. Деректерді қорытындылау,


title: Сабақтың тақырыбы: Заманауи өнердің даму тенденциялары Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты

text:
Білім беру ұйымының атауы
|
№51ЖОББМ
|
Пәні:
|
Дүние жүзі тарихы
|
Бөлім:
|
4-бөлім. Мәдениеттіңдамуы
4.2. бөлімше Өнер – қоғам дамуының бейнесі
|
Педагогтің аты-жөні:
|
Р.Ағабек
|
Күні:
|
03.05.2023ж
|
Сынып: 10А
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Заманауи өнердің даму тенденциялары
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
|
10.4.2.4 өзгерістер пен сабақтастықтарды анықтай отырып, қазіргі кездегі өнердің даму тенденцияларын анықтау;
10.4.2.5 -бұқаралық мәдениеттің ерекшеліктерін түсіндіріп, оның қазіргі қоғамға әсерін талдау
|
Сабақтың мақсаты
|
Заманауи өнердің даму үдерісін қарастыру Бағдарламаға сәйкес жалпы оқу дағдыларын қалыптастыру
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі//уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Ұйымдасты
ру
Өзін-өзі тексеру
Өткен білімді еске түсіру
|
Сәлемдесу,түгелдеу,үй тапсырмасын сұрау
Мұғалім оқушылармен бірге диалогтік әңгіме арқылы сабақ тақырыбын анықтайды.
Мұғалім оқушылармен бірге сабақтың мақсаттарын және оларға қол жеткізу жолдарын анықтайды
|
Оқушылар өз жауаптарын ұсынады
|
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады
|
Мұғалім презентациясы
Петров-Водкиннің "Қызыл жылқының шомылуы" суреті
|
Жаңа білім
|
Мәдениет - бұл тек тірі адамдық қызмет және оның нақты іске асуы ғана емес, сонымен қатар оның құрушылар ретінде өзара қарым-қатынасы. Мәдениет - жаңа мәдени құбылыстарға жол ашып, туып, өмір сүріп, өліп кететін ең күрделі әлеуметтік ағзалар. Мәдени құндылықтарды өндіру мен тұтыну ерекшелігі мәдениет саласының ғалымдарына мәдениеттің екі әлеуметтік формасын: бұқаралық мәдениет пен элиталық мәдениетті анықтауға мүмкіндік берді Танымал мәдениет - күнделікті өмір мәдениеті, ол әр түрлі арналар арқылы, соның ішінде бұқаралық ақпарат құралдары мен коммуникациялар арқылы кең аудиторияға ұсынылады.
Диалог сұхбат. 1. Қандай мәдениетті «масс» деп атадыңыз?
Сыныптық талқылау. «ХХ ғасырдың екінші жартысында - ХХІ ғасырдың бірінші жартысында қоғамдағы жаппай сана-сезім қалыптасты?» Мұғалім «Телевизиялық медианың сана-сезімге әсері» атты бейнежазбаны көруді ұсынады және тапсырманы жұппен орындайды. . «Жаһандану дәуірінде ұлттық мәдениеттің болашағы: мәдениет пен империализмге ИӘ» деген тақырыпта мини-эссе жазуға шақырады.
Мұғалім эссе жазған кезде
ПОПС формуласын пайдалануды ұсынады:
1. Позиция
2. О- позиции негіздемесі
3. П-мысалдар (3-тен аз болмау керек)
|
Оқушылар
өнеріндегі бағыттардың ең маңызды ерекшелік белгілерін анықтайды
1.XX ғасырдың екінші жартысы - XXI ғасырдың басындағы мәдениеттің ерекшеліктері мен құбылыстарын анықтаңыз. 2.XXI ғасырдың екінші жартысында - ХХІ ғасырдың бірінші жартысында қоғамның рухани дамуына жаппай мәдениеттің әсер ету дәрежесін анықтаңыз
|
|


title: Бағалау критерийі - Сабақтың тақырыбы: Заманауи сәулет өнері: дәстүр мен жаңашылдық Мұғалімнің аты-жөні : Абдыгожин Ж. А күні

text:
Бағалау критерийі
|
Бөлімге қатысты ақпаратты толық меңгереді.
Мәтіндегі терминдерді ажыратады
Мақала құрылымы мен рәсімделуін біледі, қолданады.
|
|
Тілдік мақсаттар
|
Пәнге тән лексика мен терминалогия
|
|
Ресурстар
|
Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.
ББҮ, «Дөңгелек үстел», «Біреуі үйде, үшеуі қонақта», «Шебер жазушылық», «Шеңбердегі доп» әдістері Рефлексия.
|
|
Әдіс-тәсілдер
|
|
Пәнаралық байланыс Әдебиет, тарих
|
|
Алдыңғы оқу
|
Ұлы даланың сәулет өнері
|
|
Сабақтың жоспары:
|
|
Жоспарланған уақыт
|
Сабақ барысы
|
Ресурс
|
|
Басталуы
5 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі. Топтарға бөлу
Мозаика. «ББҮ»
Білемін
|
Білгім келеді
|
Үйрендім
|
|
|
|
|
1-топ: Хан Шатыр
2-топ: Бейбітшілік пен келісім сарайы,
3-топ: Орталық концерт залы
4-топ: «Елбасының кітапханасы»
|
|
Жаңа білім
5 минут
|
Білу және түсіну. Сабақ тақырыбына өзек болып тұрған «дәстүр» және «жаңашыл-дық» ұғымының мәнін анықта. Олардың арасында қандай байланыс болуы мүмкін?
«Дөңгелек үстел» әдісі.
Дескриптор:
Берілген проблема бойынша өз пікірін айтады
Өз ойын бәріне ортақ бір параққа жазады
ҚБ «Бас бармақ» әдісі
|
Оқулық.
Қазақ тілі
10-кл. Авт.
Ж.Дәулетбекова,
Қ. Рай, Л.Жұмекенова
|
|
Ортасы
13 минут
8 минут
3 минут
|
Қолдану. Оқылымалды тапсырма
Сұрақтарға жауап бер
1. Мақаланың қандай жанрлық ерекшелігі бар? 2. Мақала жазуда автор нені басшылыққа алу керек?
«Біреуі үйде, үшеуі қонақта» әдісі
Тапсырма: (төрт түрлі мақала)
Тақырыпқа байланысты берілген мәтінді оқы, түсін, айт. Төл және кірме сөздерден жасалған терминдерді екі бағанға бөліп жаз, осы ақпаратты басқа топ мүшелерінің қалай жеткізетінін анықта.
Дескриптор:
Мәтінді оқиды,түсінеді, талдайды.
Термин сөздерді теріп жазады.
Термин түрлерін ажыратады.
Өз жұмыстарын естіп келгендерімен салыстыра талдайды.
ҚБ. «Екі жұлдыз, бір тілек»
«Шебер жазушылық» әдісі
Құрылымы мен рәсімделуін сақтап, көпшілікке арналған «Отандық сәулет өнерінің болашағы қандай?» тақырыбында мақала жаз.
Кіріспе саты
Мәтіндік саты
Сұрақ нұсқалары
Мәтіннен соңғы саты – жариялау
Дескриптор:
Мақаланың құрылымы мен рәсімделуін жоспарлайды
Мақала жазады
Мақаланың тақырыбы
|
Идеясы
|
Жанрлық ерекшелігі
|
Көзделген аудиториясы
|
|
|
|
|
|
https://www.uniface.kz/index.php?post=article§ion=3&id=372
«Біздің топтың жазушыларына 1 шапалақ, 1 дайк»
|
|
Аяқталуы
Сабақты бекіту
3 минут
|
«Шеңбердегі доп» әдісі. Оқушылар шеңберлене отырып, бір-біріне кішкене допты лақтырады. Доп қолына тиген оқушы жаңа білім туралы бір сөйлем айтады.
|
|
Бағалау
2 минут
|
Бағалау парақшасы. Дұрыс жауапқа 5 балл.
Оқушының аты-жөні
|
«Дөңгелек үстелі» әдісі
|
«Біреуі үйде, үшеуі қонақта» әдісі
|
«Шебер жазушылық» әдісі» әдісі
|
«Шеңбердегі доп» әдісі
|
Балл
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Кері байланыс
2 минут
|
«ББҮ»
Білемін
|
Білгім келеді
|
Үйрендім
|
|
|
|
|
|
Қосымша ақпарат
|
Астанадағы ұлттық музейде Ұлы дала өркениетіне қатысты қандай экспонаттар бар екенін анықта. Музей сайтына кіріп, олармен таныс. Өзіңе қызықты болған деректерді жазып ал.
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Заманауи сәулет өнері: дәстүр мен жаңашылдық Мұғалімнің аты-жөні : Абдыгожин Ж. А күні

text:
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Мәтіндердегі терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды табады, көпшілікке арналған мақаланың құрылымы мен рәсімделуін біледі.
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:Мәтіндердегі терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды табады, талдайды, көпшілікке арналған мақаланың құрылымы мен рәсімделуін біледі, қолданады
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады: Мәтіндердегі терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды табады, талдай отырып салыстырады, көпшілікке арналған мақаланың құрылымы мен рәсімделуін біледі,қолданады, жанрлық ерекшеліктерін талдайды


title: Сабақтың тақырыбы: Заман көрінісі, заман бейнесі Оқу мақсаты

text:
Сынып: 8
Пән: қазақ әдебиеті
|
Мерзімі:
|
Бөлім:
|
2-бөлім. Көркем әдебиет және эпикалық сарын
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Заман көрінісі, заман бейнесі
|
Оқу
мақсаты:
|
Т/Ж3 - көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанама мінездеулерді жіктеу
|
Сабақтың мақсаттары:
|
Оқушылардың барлығы:
«Үш қиян» толғауының мазмұнын біледі, өз ойын дәлел келтіріп жеткізеді.
Оқушылардың көпшілігі:
Толғаудан өмірлік қағида шығара алады, кейіпкерлерге мінездеме береді.
Оқушылардың кейбіреуі:
Өз ойын қорытындылай отырып, тарихи және көркемдік құндылығына баға бере алады.
|
Құндылықтарды игерту:
|
«Мәңгілік Ел» жалпы қоғамдық құндылығы.
|
Пәнаралық байланыс:
|
Тарих, география
|
Бағалау критерийлері:
|
Тура және жанама мінездеулерді біледі және толғаудан анықтап, талдайды.
|
Тілдік мақсаттар:
|
Тура, жанама мінездеулер, автор бейнесі, ақын шеберлігі
|
Алдыңғы оқу
|
«Үш қиян» толғауы
|
жоспар
|
Сабақ кезеңдері
|
Жоспар бойынша орындалатын іс-әрекеттер
|
Ресурс
|
Сабақтың басы
|
-Қызығушылықты ояту, сабақтың тақырыбын болжау, мақсат қою;
-Ынтымақтастық атмосферасын құру;
-Үй тапсырмасын сұрау.
|
«Еділ» әнін тыңдау
|
С абақтың ортасы
|
Талқылау сұрақтары:
1. Ақын заманның келбетін,заманның реңін қалай суреттейді?
2. Заманның бұзылу себептерін ақын өлеңдерінен тауып,талдаңыздар.
Кері байланыс беріп отыру.
Оқулықпен жұмыс.
ЖЖ. «Кластер» әдісі
Әр топ тақырыпқа байланысты бір-біріне өлең бойынша 3 түрлі сұрақ, пікір айтып талқылайды. Негізгі ақпаратты анықтайды.
Мінездеу. Авторға мінездеме беру. Заманның келбетіне сипаттама беру.
Анықтау.Асанқайғы,Қазтуған,Орақ,Мамай,Телағыс есімдері толғауда қандай себеппен аталатындығын анықтаңыздар.
Салыстыру.Мұрат заманы мен қазіргі заманды салыстырыңыздар.
Қалыптастырушы бағалау: «Ауызекі бағалау», «Қол сигналы».
Өлеңдегі образды «ПОПС формуласы» арқылы талдау:
«Менің ойымша...»
«Себебі,мен оны былай түсіндіремін...»
«Оны мен мына мысалдармен,фактілермен дәлелдей аламын...»
«Осыған байланысты мен мынадай шешімге келдім...»
|
8-сынып «Қазақ әдебиеті» оқулығы
Қазақстан картасы.
Слайд №1-5.
|
Сабақтың соңы
|
«Әдеби әңгіме шеңбері» - неге толғау «Үш қиян» деп аталаған деп ойлайсыз?
Рефлексия. «Ашық әңгіме» әдісі арқылы сабақ бойынша өз пікірлерін айтады.
|
|
Сабақ мақсаттары шынай ма?
Бүгін оқушылар сабақта не үйренді?
Сабақтағы ахуа қандай болды?
Жоспарыма қандай өзгертулер енгіздім және неліктен?
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaman-korinisi-zaman-bejnesi-ou-masati.html#Оқушылардың_көпшілігі:_Толғаудан_өмірлік_қағида_шығара_алады,_кейіпкерлерге_мінездеме_береді._Оқушылардың_кейбіреуі


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaman-korinisi-zaman-bejnesi-ou-masati.html#Сабақ_мақсаттары_шынай_ма_Бүгін_оқушылар_сабақта_не_үйренді___Сабақтағы_ахуа_қандай_болды_Жоспарыма_қандай_өзгертулер_енгіздім_және_неліктен


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zaman-korinisi-zaman-bejnesi-ou-masati.html#Сабақтың_соңы__«Әдеби_әңгіме_шеңбері»_-_неге_толғау_«Үш_қиян»_деп_аталаған_деп_ойлайсыз


Сабақтың тақырыбы: «Зар заман» ағымы өкілдерінің идеологиялық құндылықтары
Орындаған:
Ғаниқызы
Аружан
Қабылдаған:
Тлеубаева Гулзакира
Сабақ жоспары
1. «Зар заман» поэзиялық ағымы қалыптасуының алғышарттары.
2. «Зар заман» дәуірі поэзиясының мазмұны мен идеологиялық құндылықтары.
3. Дулат Бабатайұлы
4. Шортанбай Қанайұлы
5. Мұрат Мөңкеұлы.
6. Әбубәкір Кердері
1. «Зар заман» поэзиялық ағымы қалыптасуы
Қазақ халқының ХVIII ғасырдағы тәуелсіздік үшін күресі «Ерлік дәуірі» аталды. Сол кезеңдегі жыраулар жас ұрпақты жаудан қаймықпай қарсы тұруға, табандылық пен ерлікке шақырды.
ХІХ ғасырдың басында қазақ әдебиетінде бұрынғы әншілік-жыршылық дәстүр біртіндеп ығыстырылып, оның орнын жеке поэтикалық шығармашылық ала бастады. Егер бұрын батырлардың ерлік істерін дәріптеу басым болып келсе, ХІХ ғасырдан бастап күнделікті өмірдің әртүрлі салаларын, қарапайым адамды, оның ішкі дүниесі мен мінез-құлықтарын жыр етуде жаңа бастама қалыптасты.
2. «Зар заман» дәуірі поэзиясының мазмұны мен идеологиялық құндылықтары.
Жазушы М. Әуезов атап кеткендей, «Зар заман» дәуірінің ақындары XIX ғасырдың ортасына дейін елдің өткен еркін өмірін аңсап, ұлтты рухани құндылықтарынан ажырамауға шақырды, халықтың тағдырын мұң-зармен жырлады.
Олар патшалық Ресейдің отаршылдық өктемдігіне, халықтың өз жерінде ауыр жағдайға түскеніне көнбеді. «Зар заман» ақындары елінің ертеңі үшін алаңдады, өткенді сағынышпен, аңсаумен еске алды.
ХІХ ғасырдың бірінші жартысында патша үкіметінің отарлау озбырлығы күшейді. Ұлт-азаттық көтерілістер басып-жаншылғаннан кейін халық ертеңгі күніне сенімсіздікпен қарады.
3. Дулат Бабатайұлы
Ол Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданында дүниеге келген. Отарлық озбырлықтың күшейгенін, 1822–1824 жылдары хандық биліктің жойылуын, округтік орталықтар құрылуын, 1867–1868 жылдардағы әкімшілік реформаларды, ұлт-азаттық көтерілістерді көзімен көріп, жанымен сезінген Дулат Бабатайұлы өз өлеңдерінде халқының басына түскен ауыртпалықтарды жырлайды.
Ақын «Өсиетнама» өлеңінде халықтың өткен өмірін жырлады. Ол кезеңде далалықтардың өмірін реттеп отыратын салт-дәстүрлер, әдеп-ғұрыптардың заңнамалық маңызы зор еді.
4. Шортанбай Қанайұлы.
Зар заман кезеңінің белгілі ақыны Қазақстанның оңтүстік өңірінде дүниеге келген.
Ол өз дәуірінің көрнекті ақындарының бірі. Өзінің жырларында ақын қоғамның әлеуметтік құрылымының өзгеріске ұшыраған сырын ашып, кедей және байға жіктелудің күшейгені туралы айтады.
5. Мұрат Мөңкеұлы
. Дәуірдің айтулы өкілдерінің бірі Мұрат Мөңкеұлы болды. Ақын «Қазтуған», «Үш қиян» жырларында елде жаппай қоныстанушылар пайда болып, қазақтардың жерінен айырылғанына қатты күйінді.
Ақын елдің бірлігін, жерін сақтаған бұрынғы дара билеушілер саясатының арқасында отарлауға жол берілмеген өткен күнді еске түсіреді.
Сонымен бірге ақын күнделікті өмірдегі исламның алар орнына зор мән береді. Ол мұсылмандықты күшейтуді рухани қорған ретінде көреді.
6. Әбубәкір Кердері.
Аса дарынды ақындардың бірі Әбубәкір Кердері қазіргі Батыс Қазақстан облысында дүниеге келді. Ол өз заманының оқыған, білімді азаматы ретінде Орал, Ақтөбе, Ор қалалары маңындағы қазақ ауылдарында ұстаздық етіп, бала оқытты. Оның өлеңдер жинағы 1905 жылы Қазан қаласында басылып шықты.
Зар заман» ақындары елдің жай-күйін ойлаған ұлт қайраткерлері ретінде танылды, ұлттық әдебиет тарихында лайықты орын алды. Олар өлеңдері арқылы патша үкіметінің әскери-отаршыл әрекеттерінен бұрынғы емін-еркін өмірінен айырылған қазақ халқының қайғылы тағдырын кейінгі ұрпаққа жеткізді.


title: Сабақтың тақырыбы: «Зар заман» ағымы өкілдерінің идеологиялық құндылықтары


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zar-zaman-aindari-ou-bafdarlamasina-sejkes-ou-m.html#1-тапсырма_Зар_заман_ақындарына_байланысты_мәтін_құрастыр.Мәтіннің_ішінде_сын_есім_болуы_міндетті_3._Айтылым._Жазылым.

title: Сабақтың тақырыбы: Зар заман ақындары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

text:
Пән: Қазақ тілі
|
Бөлім: Зар-заман ақындары. Сын есімдер
|
Күні : 21.10.2022ж
|
Педагогтің аты-жөні: Бекболат Алтынай Мейрханқызы
|
Сынып: 6«Ә»
|
Қатысқан оқушылар: Қатыспаған оқушылар:
|
Сабақтың тақырыбы: Зар заман ақындары
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары
|
4.2.3.1* белгілі бір тақырыпта сұхбаттасу барысында шағын мәліметті (4-5 сөйлем) баяндау, кері байланыс беру, сөйлеу стилін сақтау, дауыс ырғағын келтіріп сөйлеу
4.2.4.1* жоспар/жазбаларын қолданып, мәтінді толық мазмұндау
|
Сабақтың мақсаты :
|
Барлық оқушылар үшін:
Сын есім түрлерін және зар заман ақындарын біледі.
Көпшілік оқушылар үшін:
Сын есім ерекшеліктерін сипаттай алады, зар заман ақындарын біледі.
Кейбір оқушылар үшін:
Сын есім түрлерін ерекшеліктеріне сай қолдана алады,сын есім түрлерін ажырата алады
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
7минут
|
«Достар лебізі» Қызығушылықты ояту үшін
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушыларды сабақтың тақырыбы және
мақсатымен таныстыру.
|
Барлық оқушылар бір-біріне жылы лебіздер білдіреді.
Мысалы: Сен бүгін өте әдемі болып тұрсың!, саған жақсы баға алуды тілеймін!
Дәптерлерін толықтырып келу.
|
Стикер
|
|
Сабақтың ортасы
30минут
|
1.Тыңда. Қайтала.
Зар заман ақындарының өлеңдерін оқыту
2.Оқылым.Айтылым. Жазылым
1-тапсырма
Зар заман ақындарына байланысты мәтін құрастыр.Мәтіннің ішінде сын есім болуы міндетті
3. Айтылым. Жазылым.
Берілген сын есімдерден
Зар заман ақындары жайлы эссе жаз.
Оқылым.Айтым. Жазылым
4-тапсырма
«Зар заман» ақындары деген кімдер?
Егер сен қазіргі зар заман ақыны болсаң қандай мәселелерді щозғар едің?
|
Тыңдалым,айтылым.
Сөздерді оқиды, қайталайды, сын есімнен сөйлем құрастырады. Мысалы:
Зар заман ақындары өте шыншыл,халқына адал болған.Олардың арыстандай айбатты , жолбарыстай қайратты қайсар мінездері ел бірлігін сақтауға көмектесті.
2.Оқушыларлың үйде ізденіп келген мәліметтері бойынша және оқулықтағы мәліметтер бойынша тұлғалар туралы эссе жазады.
3.Зар заман ақындары жайлы оқыған мәліметтері сұрақ -жауап арқылы баяндайды.
|
Өте жақсы
Жақсы
Қанағаттанарлық
Дескриптор:
а) Маңызды ақпараттар болу. Берілген сөздерді қолданады.
ә) Берілген сөздерден сын есім құрастырады.
Тіл байлығының құнды болуы;
Уақыт регламентін сақтау;
|
Слайд
Слайд
Оқулық 16 бет
|
|
Сергіту сәті
|
|
Сабақтың соңы
|
Қорытынды жасау
|
|
8минут
|
«Ыстық доп" әдісі
Сұрақ қою
Үй тапсырмасы
|
Оқушылар сұрақтар оралған допты бір біріне лақтырады.Қағып алған адам тез арада сұраққа жауап береді.
Сабақ барысында көңіл- күйің қандай болды?
Бүгін сабақта не білдің?
Сабақта қандай қиындықтар туындады?
«Қазіргі зар заман өкілдері туралы сын есімді қосып эссе жазу"
|
Доп
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zar-zaman-aindari-ou-bafdarlamasina-sejkes-ou-m.html#Сабақтың_мақсаты_:__Барлық_оқушылар_үшін:_Сын_есім_түрлерін_және_зар_заман_ақындарын_біледі._Көпшілік_оқушылар_үшін


БЕКІТЕМІН_____________
Сабақтың тақырыбы: Затқа қарап бейнелеу.
Сабақтың мақсаты:
Затқа өзіне қарап, бір – бірімен салыстыра отырып бейнелеуге үйрету.
Композиция құра білу дағдыларын дамыту.
Сабақтың түрі: Жазықтықта бейнелеу. Сабақтың әдісі: баяндау, көрнекіліктермен жұмыс, сұрақ-жауап әдісі.
Көрнекіліктер:Карандаш,Өшіргіш,Қылқалам
Сабаққа қажетті құралдар:
Альбом, акварель бояулары, қылқаламдар, су құятын ыдыс, палитра, шүберек қол орамал, натюрморттың салу реттілігі көрсетілген үлгі, әртүрлі пішінде қиылған түрлі – түсті қағаздар (бейнелеу өнерінің түрлері қызыл – алма, жанрлары сары – алмұрт пішінді қағазға жазылған, дұрыс жауапқа – жасыл – жапырақ , дұрыс емес жауапқа көк – бұлт пішіні қиылған қағаздар ), алма, алмұрт ағашы салынған бақтың суреті, репродукциялар.
Сабақтың жоспары:
І. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Өткен тақырыпқа қайталау жасау арқылы екі топқа бөлу.
ІІ. Жаңа сабақты түсіндіру
Практикалық жұмыс кезеңі.
ІІІ. Оқушылардың өздік жұмысы.
ІV. Сабақты қорыту
Практикалық жұмыстарын бағалау.
Үйге тапсырма.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Өткен тақырыпқа қайталау.
Оқушылар алма – бейнелеу өнерінің түрлері, алмұрт – бейнелеу өнерінің жанрлары жазылған пішінідегі жазуларды оқып, оның не екенін айту арқылы екі топқа бөлінеді. Бақтың суреті салынған плакаттағы алма ағашына алманың, алмұрт ағашына алмұрттың пішіні жапсырылады, тапсырма қайталанған жағдайда реподукциялардан бейнелеу өнерінің түрлері мен жанрларын тауып, атауын, авторын атайды.
ІІ. Жаңа сабақты түсіндіру
Практикалық жұмыс кезеңі.
Суретті салу реттілігі көрсетілген үлгінің көмегімен түсіндіріледі. Натюрмортты бастамас бұрын ең алдымен қағазға дұрыс орналастыру, яғни қағазды тік немесе көлденең ұстау. Сурет салғанда ұсақ бөліктерге көңіл бөлумей, жалпыдан бастау керектігі айтылады.
Өздік жұмыс кезінде қойылатын талаптар:
1. Заттың суретін бір - бірімен салыстыра отырып бейнелеу.
2. Әр затты өзінің табиғи түсімен бояу.
3. Жарық пен көлеңкені ажырата отырып бояу.
4. Бояумен жұмыс кезінде заттың көлемін көрсете білу.
ІІІ. Оқушылардың өздік жұмысы.
– Заттардың көлемі, пішіні қандай?
– Бояу түстері қандай? – деген сұрақтарды қоя отырып, жұмыс істеулеріне көмектесу. Өздік жұмыс кезінде жұмысы дұрыс бағытта орындалған оқушының жұмысын көрсете отырып, мадақтау.
ІV. Сабақты қорыту
Практикалық жұмыстарын бағалау.
Сабақ соңына қарай екі топ өз топтарында ең сәтті орындалған оқушының жұмысына талдау жасайды және бір – бірлеріне жаңа тақырып бойынша сұрақ – жауап әдісімен, дұрыс жауапқа – жасыл – жапырақ , дұрыс емес жауапқа көк – бұлт пішіні қиылған қағаздарды тарату арқылы бағалайды.
Сабақта қандай әсер алғандығы, неге үйренгендігі туралы ойларын көк – бұлт, жасыл – жапырақ пішінінде таратылған түсті қағаздарға жазып, плакатта салынған бақтың жоғарғы жағына бұлттың, төменгі жағына түсіп жатқан жапырақты жапсыру арқылы ұжыммен бақтың суретін аяқтайды.
2. Үйге тапсырма: Бейнелеу өнерінің жанрларын қайталау. Натюрморт тақырыбында нобайлама орындау, натюрмортты аяқтау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Затқа қарап бейнелеу. Сабақтың мақсаты


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-zata-arap-bejneleu-sabati-masati.html#ІІ._Жаңа_сабақты_түсіндіру_Практикалық_жұмыс_кезеңі._ІІІ._Оқушылардың_өздік_жұмысы._ІV._Сабақты_қорыту


title: Оқушылардың басым бөлігі - Сабақтың тақырыбы Зат есімнің тәуелденуі Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Оқушылардың басым бөлігі: мәтіндерді оқып, өзара салыстырады, ұқсастығы мен айырмашылығын табады, мәтіндердегі түсініксіз сөздерді теріп жазады, мағынасын сөздіктен біледі;
Кейбір оқушылар:
Бағалау критерийлері
- мәтіндерді оқып, өзара салыстырады, ұқсастығы мен айырмашылығын табады
- өз отбасыңның бір мүшесінің өмірбаянын жазады
Сабақтың кезеңі /уақыты
Педагогтің әрекеті
Оқушының
әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
10минут
Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстырады
Үй тапсырмасын сұрау
Қызығушылығын ояту
Не істейді? сұрағына жауап беріңдер?
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады
Сұрақтарға жауап береді
Етістік туралы білетіндерін айтады
1балл
«Басбармақ» әдісі
Оқу-лық
Қазақ тілі
53-54
бет
Сабақтың ортасы
9минут
8минут
8минут
1-тапсырма. «Болжам» әдісі
Мәтіндерді оқып, өзара салыстырыңдар. Ұқсастығы мен айырмашылығын табыңдар
Мәтіндер кім туралы? Қай мәтін бірінші
жақтан айтылған? Мәтіндердегі түсініксіз сөздерді теріп жазыңдар, мағынасын сөздіктен біліп алыңдар
Дескриптор:
-мәтіндерді оқып, өзара салыстырады,ұқсастығы мен айырмашылығын табады(1б)
-мәтіндердегі түсініксіз сөздерді теріп жазады, мағынасын сөздіктен біледі(1б)
2-тапсырма
Өз отбасыңның бір мүшесінің өмірбаянын жазыңдар. Қойылған сұрақтарға жауап беріңдер
Дескриптор:
- өз отбасыңның бір мүшесінің өмірбаянын жазады(1б)
3-тапысырма
Көп нүктенің орнына жақша ішіндегі жұрнақтардың тиістісін жалғап, сөздерді көшіріп жазыңдар
Дескриптор:
-бірінші сөзді көшіріп жазады (1б)
-екінші сөзді көшіріпм жазады(1б)
-үшінші сөзді көшіріп жазады(1б)
-төртінщі сөзді көшіріп жазады(1б)
Мәтіндерді оқып, өзара салыстырады. Ұқсастығы мен айырмашылығын табады
Мәтіндердегі түсініксіз сөздерді теріп жазады, мағынасын сөздіктен біледі;
Өз отбасыңның бір мүшесінің өмірбаянын жазады,
қойылған сұрақтарға жауап береді
4балл
1балл
4балл
Барлығы
10 балл
Сабақтың аяғы
5минут
«Сұрақ –жауап» әдісі
Бүгінгі сабақта не үйрендің?
Сен үшін не қиын болды?
Саған қандай тапсырма қызықты болды?
Сұрақтарға жауап береді
«Басбар-мақ» әдісі
Үйге:
27
жатты-ғу,55
бет
Бөлім
Өнер
Педагогтің аты - жөні
Күні
24.02.2021ж
Сынып:3 «»
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Пәні
Қазақ тілі
Сабақтың тақырыбы
Болымды және болымсыз етістік
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық және стилистикалық қателерді мұғалімнің көмегімен тауып, түзету;
3.2.5.1* берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден (мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта) алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар: жіберілген пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық және стилистикалық қателерді мұғалімнің көмегімен тауып, түзетеді, берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден (мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта) алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтайды;
Оқушылардың басым бөлігі: етістіктердің мағынасында қандай өзгешелік бар екенін айтады,.қосымшалы етістіктерді көшіріп жазады, түбір мен қосымшаны тиісті белгімен білгілейді


title: Болымды және болымсыз етістік - Сабақтың тақырыбы Зат есімнің тәуелденуі Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
3.2.5.1* берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден (мәтін, сөздік, сызба, кесте, карта) алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашу, жүйелеу, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтау
3.3.5.1 жіберілген пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық және стилистикалық қателерді мұғалімнің көмегімен тауып, түзету;
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар: берілген тақырып, сұрақ бойынша түрлі дереккөздерден (мәтін, сызба) алған ақпараттарда кездесетін жаңа сөздердің мағынасын сөздіктер арқылы ашады, жүйелейді, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтайды, жіберілген пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық және стилистикалық қателерді мұғалімнің көмегімен тауып, түзетеді;
Оқушылардың басым бөлігі: өлеңді мәнерлеп оқиды, өлеңнің авторын атайды, ол туралы не білетіндерін айтады, өлеңдегі негізгі ойды анықтайды,өлеңді көшіріп жазады, болымсыз етістіктерідің астын сызады
Кейбір оқушылар: сызба бойынша сипаттау мәтінін жазыңдар
Бағалау критерийлері
- өлеңдегі негізгі ойды анықтайды,өлеңді көшіріп жазады, болымсыз етістіктерідің астын сызады
- Сызба бойынша сипаттау мәтінін жазыңдар
Сабақтың кезеңі /уақыты
Педагогтің әрекеті
Оқушының
әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
10минут
Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстырады
Үй тапсырмасын тексеру
Қызығушылығын ояту
Картаны толтырыңдар
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады
Сұрақтарға жауап береді
Семантикалық картаны толтырады
1 балл
«Басбармақ» әдісі
Оқу-лық
Қазақ тілі
54-55
бет
Сабақтың ортасы
9минут
8минут
8минут
1-тапсырма.
Өлеңді мәнерлеп оқыңдар. Өлеңнің авторын атаңдар. Ол туралы не білетіндеріңді айтыңдар. Өлеңдегі негзігі ойды анықтаңдар. Өлеңді көшіріп жазыңдар. Болымсыз етістіктерідің астын сызыңдар
Дескриптор:
-өлеңді мәнерлеп оқиды(1б)
- өлеңнің авторын атайды(1б)
- ол туралы не білетіндерін айтады(1б)
-өлеңдегі негізгі ойды анықтайды(1б)
-өлеңді көшіріп жазады(1б)
-болымсыз етістіктерідің астын сызады(1б)
2-тапысырма
Сызба бойынша сипаттау мәтінін жазыңдар
болма
Қорқақ Қатыгез
Өтірікші әдепсіз
Тәртіпсіз
Өжет шыншыл
БОЛ
тәртіпті
әдепті
мейірімді
Дескриптор:Сызба бойынша сипаттау мәтінін жазады(3б)
Өлеңді мәнерлеп оқиды, өлеңнің авторын атайды, ол туралы не білетіндерін айтады, өлеңдегі негізгі ойды анықтайды,өлеңді көшіріп жазады, болымсыз етістіктерідің астын сызады
Сызба бойынша сипаттау мәтінін жазыңдар
Сызба бойынша сипаттау мәтінін жазыңдар
6 балл
3балл
Барлығы
10 балл
Сабақтың аяғы
5минут
«Сұрақ –жауап» әдісі
Бүгінгі сабақта не үйрендің?
Сен үшін не қиын болды?
Саған қандай тапсырма қызықты болды?


text:
Сабақтың ортасы
12минут
13минут
|
1-тапсырма. «Болжам» әдісі
Текемет туралы мәтіндерді оқыңдар. Екі мәтіннің жанрын анықтаңдар. Олардың ұқсастығы мен айырмашылығын табыңдар.
Текемет қай мәтінде нақты, қай мәтінде бейнелі сипатталған?
Дескриптор:
- екі мәтіннің жанрын анықтайды (1б)
-олардың ұқсастығы мен айырмашылығын табады(2б)
-текемет қай мәтінде нақты, қай мәтінде бейнелі сипатталған? Осы сұраққа жауап береді(1б)
2-тапсырма
Суреттің және тірек сөздер арқылы «Ісмер» тықырыбына мәтін құрастырып жазыңдар, құрастырған мәтіннен тәуелдеулі сөздерді тауып , астын сызыңдар
Дескриптор:
- тірек сөздер арқылы «Ісмер» тықырыбына мәтін құрастырып жазады (2б)
- құрастырған мәтіннен тәуелдеулі сөздерді тауып, астын сызады(1б)
|
Текемет туралы мәтіндерді оқиды, екі мәтіннің жанрын анықтайды, олардың ұқсастығы мен айырмашылы-ғын табады,
текемет қай мәтінде нақты, қай мәтінде бейнелі сипатталған? Осы сұраққа жауап береді
Тірек сөздер арқылы «Ісмер» тықырыбына мәтін құрастырып жазады, құрастырған мәтіннен тәуелдеулі сөздерді тауып , астын сызады
|
4балл
2балл
3балл
Барлығы
10 балл
|
|


title: Зат есімнің тәуелденуі - Сабақтың тақырыбы Зат есімнің тәуелденуі Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Зат есімнің тәуелденуі
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
3.4.2.2 тәуелдік жалғауларының қолданысын білу;
3.2.6.1 мұғалімнің көмегімен ұқсас тақырыпта берілген мәтін түрлерін/стилін (көркем мәтін, ғылыми-танымдық мәтін)/ жанрын салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табу;
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар:тәуелдік жалғауларының қолданысын біледі, мұғалімнің көмегімен ұқсас тақырыпта берілген мәтін түрлерін/стилін (көркем мәтін, ғылыми-танымдық мәтін)/ жанрын салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табады;
Оқушылардың басым бөлігі: адам табиғат құбылыстарынан тағы нені үйренуі мүмкін екені туралы өз ойларымен бөліседі, өлеңнен тәуелдеулі сөзді табады, сол сөзді үш жақта жекеше көпше түрде тәуелдеп жазады
Кейбір оқушылар: берілген сөздерден мәтін құрастырады
|
Бағалау критерийлері
|
- өлеңнен тәуелдеулі сөзді табады, сол сөзді үш жақта жекеше көпше түрде тәуелдеп жазады
- берілген сөздерден мәтін құрастырады
|
|
Сабақтың кезеңі /уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының
әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
10минут
|
Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстырады
Қызығушылығын ояту
Үй тапсырмасын сұрау
Сөзжұмбақты шеш
Құйрығы йаыр құс
Балды жақсы көретін аң
Оқу құралы
Қысы –жазы жасыл түстегі ағаш
Жаңбырдан кейін пайда болатын түрлі-түсті доға
|
Оқушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады
Сұрақтарға жауап береді
Сөзжұмбақты шешеді
|
1балл
«Басбармақ» әдісі
|
Оқу-лық
Қазақ тілі
35-37
бет
|
Сабақтың ортасы
9минут
16минут
|
1-тапсырма. «Болжам» әдісі
Өлеңді түсініп оқыңдар. Сұрақтарға жауап беріңдер
Адам табиғат құбылыстарынан тағы нені үйренуі мүмкін екені туралы өз ойыңмен бөлісіңдер. Өлеңнен тәуелдеулі сөзді табыңдар. Сол сөзді үш жақта жекеше көпше түрде тәуелдеп жазыңдар
Дескриптор:
-адам табиғат құбылыстарынан тағы нені үйренуі мүмкін екені туралы өз ойларымен бөліседі(1б)
-өлеңнен тәуелдеулі сөзді табады(1б)
-сол сөзді үш жақта жекеше көпше түрде тәуелдеп жазады(3б)
2-тапсырма
Төмендегі сөйлемдерден «Адырна» мәтінін құрастырыңдар
Дескриптор:
-берілген сөздерден «Адырна» мәтінін құрастырады(4б)
|
Адам табиғат құбылыстарынан тағы нені үйренуі мүмкін екені туралы өз ойларымен бөліседі, өлеңнен тәуелдеулі сөзді табады, сол сөзді үш жақта жекеше көпше түрде тәуелдеп жазады
Берілген сөздерден мәтін құрастырады
|
5балл
4балл
Барлығы
10 балл
|
|
Сабақтың аяғы
5минут
|
«Сұрақ –жауап» әдісі
Бүгінгі сабақта не үйрендің?
Сен үшін не қиын болды?
Саған қандай тапсырма қызықты болды?
|
Сұрақтарға жауап береді
|
«Басбар-мақ» әдісі
|
Үйге:
59
жатты-ғу, 37
бет
|