url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jiluli-seule-shifaru-ou-bafdarlamasina-sejkes-o.html?page=8#3.Нуклондарды_ядрода_ұстап_тұратынкүштер_ядролық_күштер,ал_ядро_бөлшектерінің_әрекеттесуін_күшті_әрекеттесу_деп_атайды.

text:
Ядро құралатын бөлшектер: протондар мен нейтрондар нуклондар деп аталады
бет 8/14 Дата 07.01.2022 өлшемі 1,81 Mb. #18374 түрі Сабақ
1.Ядро құралатын бөлшектер: протондар мен нейтрондар нуклондар деп аталады.
2. Протондар саны бірдей , нейтрондар саны әртүрлі ядролар изотоптар деп атала ды
3.Нуклондарды ядрода ұстап тұратынкүштер ядролық күштер,ал ядро бөлшектерінің әрекеттесуін күшті әрекеттесу деп атайды.
4. Ядролық күш тер – ядрода нуклон дарды ұстап тұратын күштер.
5. Байланыс энергиясы – ядроны нуклондарға толық ыдырату ға жұм
салатын энергия .
,
Дескриптор:
*ядролық күштердің қасиеттерін сипаттауды түсінеді, атом ядросының масса ақауын анықтауды түсінедісипаттайды
*атом ядросының байланыс энергиясы формуласын есептер шығаруды түсінеді,формулаалрды қолданады.
Жеке жұмыс.
1.Натрий11 23Na,фтор 9 19F,күміс 47 107 Ag,кюрий 96 247Cm,менделевий101 257Md ядроларыныңқұрамықандай"
2. 1/ 2 H дейтерий ядросының массалар ақауын,байланыс энергиясын, меншікті байланыс энергиясын есептеңдер.
3. Натрий2/3атомы ядросыныңмоделін бейнелеңдер.
БББ-кестесі арқылы бағалау
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Онлмектеп тапсырмасымен тексеру
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Оқу мақсаттарына жету үшін сабақтың бастапқы кезеңінде оқушылардың ішкі уәжін ояту және жаңа сабаққа зейінін шоғырландыру үшін ширатуға тақырып бойынша проблемалық сұрақтар қоямын. Оқушылардың танымдық-интеллектуалдық қабілетін арттыру үшін
тапсырмаларды саралап, оқушылардың жеке қажеттіліктеріне қарай тапсырма беру .
Оқулықтағы тапсырмаларды жеке шығарып алу керек
Физика кабинетіндегі қауіпсіздік ережесі еске салынады.
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
Қосымша тапсырмалар:37-жаттығу
A=23
Z=11
N=12
A=19
Z=9
N=10
A=107
Z=47
N=60
A=247
Z=96
N=151
A=257
Z=101
N=156
37.2. Берілгені:
А=2 Z=1 N=1
Шешуі
37.3. Натрий-23 атомы ядросының моделін бейнелеңдер
Үй жұмысы
A=20
Z=10
N=10
A=20
Z=10
N=11
A=20
Z=10
N=12
37.2. Берілгені:
А=27 Z=13 N=14
Шешуі
37.3. Берілгені:
А=14 Z=7 N=7
Шешуі:
*жауаптан 0,03 өзгешелік бар.
38-жаттығу
38.2.
Қмж -9 сынып.№ 9 сабақ
Бөлімі:
9.4.Атом ядросы
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Ядролық реакциялар
Радиоактивті ыдырау заңы. (Пр № 16)
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
9.6.1.11 ядролық реакцияның теңдеуін шешуде зарядтық және массалық сандардың сақталу заңын қолдану;
9.6.2.2 радиоактивті ыдыраудың ықтималдық сипатын түсіндіру;
9.6.2.3 радиоактивті ыдырау заңын есеп шығаруда қолдану
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар істей алады: ядролық реакцияның теңдеуін шешуде зарядтық және массалық сандардың сақталу заңын түсінеді,;
радиоактивті ыдыраудың ықтималдық сипатын түсінеді;
радиоактивті ыдырау заңын түсінеді
Көптеген оқушылар істей алады: ядролық реакцияның теңдеуін шешуде зарядтық және массалық сандардың сақталу заңын біледі.;
радиоактивті ыдыраудың ықтималдық сипатын біледі;
радиоактивті ыдырау заңын біледі
Кейбір оқушылар істей алады .ядролық реакцияның теңдеуін шешуде зарядтық және массалық сандардың сақталу заңын қолданады;
радиоактивті ыдыраудың ықтималдық сипатын түсініп қолданады.;
радиоактивті ыдырау заңын есеп шығарады, қолданады
Бағалау критерийлері
* ядролық реакцияның теңдеуін шешуде зарядтық және массалық сандардың сақталу заңын біледі;
*радиоактивті ыдыраудың ықтималдық сипатын біледі
*радиоактивті ыдырау заңын есеп шығаруда қолдануды біледі.
Құндылықтарға баулу
Трек сөздреді қолданып теорияны меңгеру, өмірде қолдану тест шешуде мақсатына жету.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сабаққа дайындығын бақылау.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Ядро құралатын бөлшектер: протондар мен нейтрондар нуклондар деп аталады


title: «Өткенге береке» - Сабақтың тақырыбы: Жылулық сәуле шығару Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Үйге тапсырма,оқулықпен жұмыс 39 параграф. Жаттығу үйге арналған.білімләнд платформасы
БББ-кестесі арқылы бағалау
38-жаттығу
38.2.
38.3. Берілгені
T=5730жыл
t-? Шешуі
t=3T
t=3*5730жыл-17190жыл
Шешуі
t=3T
t=3*5730жыл-17190жыл
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Онлмектеп тапсырмасымен тексеру
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Оқу мақсаттарына жету үшін сабақтың бастапқы кезеңінде оқушылардың ішкі уәжін ояту және жаңа сабаққа зейінін шоғырландыру үшін ширатуға тақырып бойынша проблемалық сұрақтар қоямын. Оқушылардың танымдық-интеллектуалдық қабілетін арттыру үшін
тапсырмаларды саралап, оқушылардың жеке қажеттіліктеріне қарай тапсырма беру .
Оқулықтағы тапсырмаларды жеке шығарып алу керек
Физика кабинетіндегі қауіпсіздік ережесі еске салынады.
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
Ауыр ядролардың бөлінуі, тізбекті ядролық реакция.
Ядролық реакторлар
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
9.6.2.4 тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттау;
9.6.2.5 ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттау
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар істей алады: тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды,. ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды түсінеді.
Көптеген оқушылар істей алады: тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды,. ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды біледі.
Кейбір оқушылар істей алады . тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды,. ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды біліп, есеп шығаруда қолданады..
Бағалау критерийлері
*тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды біледі.
*ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды біледі.
Құндылықтарға баулу
Трек сөздреді,тізбекті ядролық реакция,ядролық реактор терминін қолданып ,теорияны меңгеру, өмірде қолдану тест шешуде мақсатына жету.
1.Неліктен АЭС салу Қазақстан үшін өзекті мәселе?
2. Ауыр ядролар дың бөлінуінің энергетикалық тұрғыдан тиімділігі неде?
Оқулықпен жұмыс жүргізеді
1. Ау ыр яд ро лар дың бө ліну ме ха низ мі қан дай? 2. Тіз бек ті реак ция де ге ні міз не? 3. Кө бею коэф фи циен ті деп не ні ай та ды? 4. Көбею коэффициентінің қандай мәнінде тізбекті реакция басқарылатын болады? 5. Сын дық мас са де ге ні міз не? 6. Яд ро лық реак тор дың не гіз гі эле ме нт те рін атаң дар. 7. АЭС-тің жұмыс істеу прин ци пі қан дай?
Дескриптор
Жеке жұмыс.
.
Үйге тапсырма,оқулықпен жұмыс 39 параграф. Жаттығу үйге арналған.білімләнд платформасы
БББ-кестесі арқылы бағалау
39-жаттығу
39.1.
39.2.
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Онлмектеп тапсырмасымен тексеру
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Оқу мақсаттарына жету үшін сабақтың бастапқы кезеңінде оқушылардың ішкі уәжін ояту және жаңа сабаққа зейінін шоғырландыру үшін ширатуға тақырып бойынша проблемалық сұрақтар қоямын. Оқушылардың танымдық-интеллектуалдық қабілетін арттыру үшін
тапсырмаларды саралап, оқушылардың жеке қажеттіліктеріне қарай тапсырма беру .
Оқулықтағы тапсырмаларды жеке шығарып алу керек
Физика кабинетіндегі қауіпсіздік ережесі еске салынады.
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
Қмж -9 сынып.№ 11сабақ
Бөлімі:
9.4.Атом ядросы
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Ауыр ядролардың бөлінуі, тізбекті ядролық реакция.
Ядролық реакторлар
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
9.6.2.4 тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттау;
9.6.2.5 ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттау
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар істей алады: тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды,. ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды түсінеді.
Көптеген оқушылар істей алады: тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды,. ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды біледі.
Кейбір оқушылар істей алады . тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды,. ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды біліп, есеп шығаруда қолданады..
Бағалау критерийлері
*тізбекті ядролық реакциялардың өту шарттарын сипаттауды біледі.
*ядролық реактордың жұмыс істеу принципін сипаттауды біледі.
Құндылықтарға баулу
Трек сөздреді,тізбекті ядролық реакция,ядролық реактор терминін қолданып ,теорияны меңгеру, өмірде қолдану тест шешуде мақсатына жету.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jiluli-seule-shifaru-ou-bafdarlamasina-sejkes-o.html?page=9#Ядролық_реакция_–_атом_ядроларының_басқа_элементар_бөл_шектер_мен_немесе_бір-бі_рімен_әрекет_тескен_кезде_өзгеруі.


title: Сабақтың тақырыбы: Жылулық сәуле шығару Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақтың басы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сабаққа дайындығын бақылау.
Өткенге береке әдісін қолдану
|
Электромаг
ниттік толқындар д не?
Электромагниттік толқындар шкаласын ретімен ауызша айту
|
10 балл
|
|
Миға шабуыл стра-ы
«өмірге көзқарас» әдісі.
|
Мұғалім жаңа сабақты ашу мақсатында оқушыларға сұрақтар қояды.
|
. 1. Неліктен жазда адамдар ашық түсті ки імдер киеді?
2. Неліктен пештің спиралі қызған кезде тү сін өзгертеді?
|
Дескриптор:
Ақ пен қара түске сипаттама береді.
|
Оқулық 9-сынып.
Қосымша онлайн мектеп тапсыр-ы
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
Жеке жұмыс.
12 мин.
|
Жаңа мәтінді тану.
Жы лу лық сәу ле ле ну Зат сәулешығаруы үшін оған энергия беру қажет. Энергия алған зат атомдары жылдамқозғалабастайды,денетемпературасыартады. Соқтығысулар кезінде атомдар өз энергиясыныңбірбөлігінэлектрондарғабереді,электрондардың орбита бойымен айналу жылдамдығыартадыда,электрондарядроданбөлініпшығады. Осындай жағдайда атом қозған күйде болып,сәулешығаруғақабілеттіболады.Барлыққыздырылғанденелержылулықсәулеленукөзіболыптабылады.
|


title: Сабақтың тақырыбы Жылулық сәуле шығару Сабақтың нөмері №1 Мақсатты

text:
Жылулық сәлелену құбылысы тек қатты қызған денелерде ғана емес, салқын денелерде де орын алады.
Денелердің нақты температурадағы әртүрлі толқын ұзындығында (жиілігінде) шығаратын сәулерінің энергияларын өлшей отырып, ғалымдар ХІХ ғасырдың аяғында аса мол экспериментік мәліметер жинады. Алайда тәжірибеден алынған жылулық сәулелердің энегиясының олардың толқын ұзындығына тәуелділігін көрсететін қисық ( сурет 6.1,1-қисық) Ньютонның да , Максвеллдің де классикалық теориялары түсіндіре алмады.
Классикалық теорияға негіздеп салынған қисық (3) ультракүлгін аймағында шексіз биктей берді.
Экспериментік қисық (1) ақ жарық маңайындағы максиумге жеткеннен кейін ультракүлгін аймағында , керісінше, минимумге құлдырайды.
Экспериметтік нәтиже мен классикалық теория арасындағы мұндай қарама-қайшылық ультракүлгін апат деген атаққа ие болды. Сүйтіп жылулық сәулелену құбылысын түсіндіру классикалық физиканың тұрғысынан түсіндіру тығырқа тіреліп, физика ғылымның жаңа саласы кванттық физика өмірге келді.
Эксперименттік зертеулер денлердің жылулық сәулелерді шығарумен қатар оны жұта да алатындығын дәледеді. Физикада денелердің сәулелерді жұту қабілетін салыстыру үшін «абсолют қара дене» деген ұғым енгізілген.
Өзіне түскен әртүрлі жиіліктегі сәулелерді жұтып алатын денені абсолют қара дене деп аталады.
Экспериментік зерттеулер денелердің температурасы көтерілген (T1>T2) сайын , сәулелік энергияның жалпы мөлшеріде арта түседі (ET1>ET2).
Тасырмалар Жылулық сәулеленуді тек қызған денелер ғана шығара ма? жауабыңызды дәлелді түрде сипаттап жазыңыз
Дескриптор
Білім алушы
- жылулық сәулені қандай денелер шығаратындығын дәлелді түрде сипаттайды.
Суретте қызған дененің әртүрлі T1және T2 температурадығы жылулық энергиясының тәуелділік графигі берілген.
Қай график ең төменгі температураға сәйкес келеді.
Әр түрлі температураға сәйкес келетін жылулық энегргияларын салыстырыңыз.
Дескриптор
Білім алушы
Ең төменгі температураға сәйкес графикті көрсетеді.


title: «Сөйлейтін суреттер» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Жылуөткізгіштікті қалай қолданады? Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
«Сөйлейтін суреттер» әдісі
Оқушыларға интербелсенді тақтадан термостын бөліктері көрсетіледі. Ол бөліктерді оқушылар табуға тырысады. Жауаптарын тексеру үшін әр термостын бөліктерінің суретінің үстін басады. Ол жерде қай бөлік екені айтылады.
Естіген термос бөліктері мен жаңа сабақтың байланысын түсіну үшін мәліметтер интербелсенді тақтадан көрсетіледі.
«Қуат алу» әдісі
Шарты: Шаттық шеңберге барлығы тұрып, көздерін жұмады. Бастапқы бастаушы қасындағы серігінің қолын 1 рет қысып қуат береді, серігі көзін ашып, мұғалім көрсеткен көзге арналған жаттығуды жасайды. Осылайша шеңбер бойымен айналып бір-бірінен қуат алу арқылы көз жаттығуларын жасайды.
Үйге тапсырма. «Зертте» айдары Зерттеу жұмысын жүргізі үшін оқушылар оқулықта берілген «Сен білесің бе?» және «Есте сақта» атты ақпараттармен танысып алуы қажет.
Суреттерге қарап, сұрақтарға жауап береді
Термос бөліктерінің атауын табады.
Мәліметтермен танысады.
Сергіту жаттығуын жасайды.
|
«Смайлик» әдісі
«Смайлик» әдісі
|
Оқулық
Интербелсенді тақта
Әуен
|
Соңы
8 минут
|
Сабақты бекіту
«Ойлан» айдары
|
Ойлан айдары бойынша жауап беріп, бүгінгі сабақты бекітеді.
|
«Стикер» әдісі
|
|
|
Рефлексия
«Пантомима» әдісі
Қолдарын жоғары көтерсе - сабақ жақсы өтті, бастарын төмен салбыратса - қанағаттанған жоқ, беттерін қолымен жауып алса –ұнамады.
|
Сабаққа кері байланыс жасайды.
|
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жылуөткізгіштікті қалай қолданады? Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Ұйымдастыру кезеңі
10 минут
|
Психологиялық ахуал қалыптастыру.
1. Оқушылармен амандасу.
2. Көңіл-күйлерін білу.
3. «Сабақ ережесін құрастыру» әдісі
Мұғалім бүгінгі сабақтың ережелерін айтады, егер оқушылар келіссе шапалақ ұрады, егер келіспесе ұрмайды. Осылай оқушылар бүгінгі сабақтың ережесін құрастырады.
- Сабақта бір-бірімізді тыңдаймыз!
- Сабаққа төмен белсенділікпен қатысамыз!
- Уақытты үнемдейміз!
- Мұғалімнің айтқанын тыңдамаймыз!
4. Үй тапсырмасын тексеру
«Ұяшықтар» әдісі
Өткен тақырыпқа байланысты сұрақтар жасырылған ұяшықтарды таңдау арқылы орындайды. Оқушылар кез келген ұяшықты таңдап сұрақтарға жауап береді.
|
Мұғаліммен амандасады
Шапалақ ұрады, сабақ ережесін құрастырады
Кез келген ұяшықты таңдап сұрақтарға жауап береді.
|
Қолдау көр- сетіп отыру.
Смайлик әдісі
|
Интербелсенді тақта
|


title: Сабақтың тақырыбы: «Жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті»

text:
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі//уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
18 минут
|
1.1 Ұйымдастыру бөлімі (5мин)
Күнделікті шаралар: Сыныппен сәлемдесу, оқушыларды түгендеу,
Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру (Бейнеролик)
https://www.youtube.com/watch?v=HJaIkId8o1U
1.2 Топқа бөлу (2 мин) «Рандомайзер» әдісі арқылы топқа бөлу
1-топ 2-топ 3-топ
1.3 Өткен білімді қайталау (10 мин)
«Кахут» ойыны
1.4 Ойды шоғырландыру (1 мин)
«Ребус» әдісі.
|
1.2 Оқушылар рандомайзер арқылы 3 топқа бөлінеді
1.3«Кахут»ойыныОқушылар өткен тақырыптарға шолу жасайды
1.4 Ребусты шешу арқылы сабақ тақырыбын анықтайды
|
Бағалау парағы бойынша топтағы оқушылар бағаланады
3-балл
|
-Бейнеролик
-https://randomus.ru/split-Бағалау парағы
-Слайд
|
Сабақтың ортасы
12 минут
|
2.1 Жаңа сабақ
Топтық жұмыс «Жоба қорғау» әдісі
1-топ Формулаар бойынша жұмыс
2-топ 4-тактілі және 2-тактілі қозғалтқыш жұмысы
3-топ Жылу машиналарынын ПӘК жетілдіру жолдары
|
2.1 Әр топ берілген тапсырмалар бойынша топтасып жұмыс жасайды
|
Бағалау парағы бойынша топтағы оқушылар бағаланады 4 балл
|
-Интернет желісі
-4тактілі қозғалтқыш макеті
-8сынып физика оқулығы
|
Сабақтың соңы.
6 минут
Рефлексия
(3 мин)
Үй тапсырмасы
(1 мин)
|
3.1 Бекіту
Жұптықтық жұмыс.
(6 минут)
«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі
(Оқулықпен жұмыс)
«Деңгейлік есептер»
А – деңгей
11-жаттығу 1 есебі
Б – деңгей
11-жаттығу 2,3 есептері
«Білемін / білгім келеді / білдім»
әдісі арқылы тақырыпқа байланысты білімдерін пысықтаймын.
Білгенмін
|
Білдім
|
Білгім келеді
|
|
|
|
11-жаттығу 1,2,3 есептер
|
3.1
А – деңгей
-ПӘК-ті есептейді
Б – деңгей
-Жылу мөлшерін және жұмысты есептейді
- Қуатты есептейді
|
Бағалау парағы бойынша жұптағы оқушылар бағаланады 3 балл А – деңгей-1 балл
Б – деңгей-2 балл
Бағалау парағына байланысты 1-10 баллдық жүйеде оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
8-сынып оқулығы «Деңгейлік есептер»
-«БББ» кестесі
-Бағалау парағы
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жылу қозғалтқыштары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты жылу қозғалтқыш 8 сынып 1[1]

text:
8.3.2.22 – жылу қозғалтқыштарындағы энергияның түрленуін сипаттау;
8.3.2.20 – іштен жану қозғалтқышының, бу турбинасының жұмыс істеу принципін сипаттау
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар істей алады: жылу қозғалтқыштарындағы энергияның түрленуін, іштен жану қозғалтқышының, бу турбинасының жұмыс істеу принципін сипаттайды
Көптеген оқушылар істей алады: жылу қозғалтқыштарындағы энергияны түрлендіреді; есептерін шығарады; түрлерін ажыратады – іштен жану қозғалтқышының, бу турбинасының жұмыс істеу принципін айтады, қолданады, ПӘК-н салыстырады
Кейбір оқушылар істей алады: жылу қозғалтқыштарындағы энергияны қолданады, негізгі артықшылығы мен кемшілігін көрсетеді, іштен жану қозғалтқышын қоса алады, тиімділігін дәлелдейді; бу турбинасымен жұмыс істейді, ірі өндіріс орындарын көрсетеді, экономикалық маңызын ашады


|
Сабақтың тақырыбы: Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі. Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм
|
Дата | 10.05.2023 | өлшемі | 1,2 Mb. | | #91680 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Биология 9сынып жыныс генетикасы презентация Сабақтың тақырыбы: Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі. Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм. - Оқу мақсаты:
- -9.2.4.6 -жынысты анықтау теориясын сипаттау;
- 9.2.4.7- жынысты анықтау кезінде хромосомалардың рөлін түсіндіретін сызба жасау
Бағалау критерийі: - жыныс хромосомаларын анықтайды; - жынысты анықтау кезінде хромосомалардың рөлін түсіндіретін сызба жасайды; - https://bilimland.kz/kk/courses/biologiya-kk/genetika-zhane-suryptau-negizderi/tuqymqualaushylyq-zangdylyqtary/lesson/zhynys-genetikasy
Топтық жұмыс: - І топ. Жыныстың анықталуының генетикалық механизімі
- ІІ топ. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау
- ІІІ топ. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалайтын аурулар
- Дескриптор :
- - ақпараттың нақтылығы
- - дәлелдемелер (мысалдар)
- - Регламент: тапсырма орындау – 5мин, ақпарат алмасу – 6 мин
Жеке жұмыс - Кім? ...................................................
- Не істеді? ..........................................
- Қалай?................................................
- Қандай әдіспен ?...............................
- Нені? ..................................................
Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау Жыныспен тіркесіп тұқымқуалайтын аурулардың берілуі
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі. Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм


title: Тапсырма. Жұптық жұмыс - Сабақтың тақырыбы Жырдың тақырыбы мен идеясы. Заман көрінісі, заман бейнесі

text:
Тапсырма. Жұптық жұмыс.
Жырда берілген үзінді туралы өз ойыңызды,
пікіріңізді білдіріңіз.
Ендігі жерде сөйлейін
Болған істі бастағы.
Бәрі де жау боп көрінді
Алатаудың тастары.
Елден бұрын Нысанбай
Жоқ сұмдықты бастады.
Қобызы қалды қосында,
Түзеді бетін қашқалы.
Өз басын алып құтылмақ,
Іздемеді басқаны.
Алты ай шауып жол болған
Шу менен таудың арасы.
Бұл сапарда қазақтың
Болмады қабыл тәубасы.
Рүстем менен Сыпатай –
Дулаттың нағыз баласы
Үндес болды қырғызбен,
Әне, ауыздың аласы!
Он екі мың дулатты
Қашырды түнде, расы.
Жамандық қылған мұндардың
Мойнына болсын жазасы.
Қазақтың көбі қырылды,
Қанды ма екен табасы?!
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасайды;
|
Жырда берілген үзінді туралы өз ойын,
пікірін білдіреді.
|
Кері байланыс
Ақынның бұдан кейінгі тағдыры қалай өрбіді? (Оқушылардың болжамы, оқыған мәліметтері туралы сұралып, қосымша ізденуге тапсырма ретінде беріледі.)
Ж
«Нысанбай жырау – ұлт-азаттық көтерілістің жыршысы» тақырыбында автордың ақындық, адамдық бейнесіне баға беріңіз.
Бірін-бірі бағалау
ЖЖ
Жұпта көз жүгірте оқу арқылы бір-бірінің жұмысын бағалайды.
1 сәтті тұсы –
1 толықтыратын тұсы –
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасайды;
|
Жұпта көз жүгірте оқу арқылы бір-бірінің жұмысын бағалайды. .
|
|
Оқушыларға автор бейнесін талдау, идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөлін анықтау үшін топтық тапсырмалар беріледі.
береді.
Оқушылар жұппен орындайды.
Жеке жұмыс
|
ҚБ «Нысана»
ҚБ «Нысана»
ҚБ «Нысана»
|
Тапсырма қағаздары
http://kerey.kz/?p=5889
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jirdi-tairibi-men-ideyasi-zaman-korinisi-zaman.html?page=2#Кері_байланыс_Ақынның_бұдан_кейінгі_тағдыры_қалай_өрбіді_(Оқушылардың_болжамы,_оқыған_мәліметтері_туралы_сұралып,_қосымша_ізденуге_тапсырма_ретінде_беріледі.)___Ж


title: Сабақтың тақырыбы Жырдың тақырыбы мен идеясы. Заман көрінісі, заман бейнесі

text:
Пән лексикасы және терминалогия:автор бейнесі, идеялық-стилистикалық тұтастырушы, заман шындығы, ұлт-азаттық көтеріліс жыршысы,
Диалог және жазылым үшін қажетті сөз тіркестері: Автордың идеялық нысанасы, көзқарасы…
Автордың шығармадағы оқиғаларға көзқарасы, кейіпкерлерге қатынасы...
Құндылықтарға баулу
Тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы (6-құндылық)
Алдыңғы сабақта
Шығарманы сюжеттік-композициялық құрылысына талдау жүргізді.
Жоспар
Сабақтың кезеңі/ уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі. Сынып оқушылары 5 топқа бөлінеді.
Қызығушылықты ояту. Сынып оқушылары «Мозайка» әдісімен
5 топқа бөлінеді.
Мағынаны тану. Оқушыларға автор бейнесін талдау, идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөлін анықтау үшін топтық тапсырмалар беріледі. Топтар жұмысын А3 форматындағы қағазға жазып, сынып қабырғасына іледі.
Тапсырма: Берілген ойды топта талқылай отырып, себебін анықтаңыздар.
1-топ: Автор – оқиғаны баяндаушы, себебі ...
2-топ: Автор батырлардың ерлігін бұрынғы батырлар жыры дәстүрінде бейнелейді, себебі ...
3-топ: Автор – заман шындығын тебірене жырлаушы, себебі ...
4-топ: Автор – ұлт-азаттық көтерілістің жыршысы, себебі ...
5-топ: Автор – өмір шындығын көркем шындыққа айналдырды, себебі ...
Бағалау критерийі
Дескриптор
автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасайды;
автор бейнесіне шығарма үзінділерін байланыстыра талдау жүргізеді;
«Әткеншек» әдісі Топ оқушылары бірлесе жүріп, әр топтың жұмысымен танысады, топ болып талқылайды, қажеттілігіне қарай толықтырады.
Кері байланыс Қай жауап көңіліңізден шықты? Неліктен?
(Оқушылар өзінің жеке пікірін білдіруге, бағалауға мүмкіндік алады.)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jirdi-tairibi-men-ideyasi-zaman-korinisi-zaman.html#«Әткеншек»_әдісі_Топ_оқушылары_бірлесе_жүріп,_әр_топтың_жұмысымен_танысады,_топ_болып_талқылайды,_қажеттілігіне_қарай_толықтырады.___Кері_байланыс


title:
-топ: Автор – ұлт-азаттық көтерілістің жыршысы, себебі ...
5-топ

text:
автор бейнесіне шығарма үзінділерін байланыстыра талдау жүргізеді;
«Әткеншек» әдісі Топ оқушылары бірлесе жүріп, әр топтың жұмысымен танысады, топ болып талқылайды, қажеттілігіне қарай толықтырады.
Кері байланыс Қай жауап көңіліңізден шықты? Неліктен?
(Оқушылар өзінің жеке пікірін білдіруге, бағалауға мүмкіндік алады.)
Тапсырма. Жұптық жұмыс. Жырда берілген үзінді туралы өз ойыңызды,
пікіріңізді білдіріңіз.
Ендігі жерде сөйлейін
Болған істі бастағы.
Бәрі де жау боп көрінді
Алатаудың тастары.
Елден бұрын Нысанбай
Жоқ сұмдықты бастады.
Қобызы қалды қосында,
Түзеді бетін қашқалы.
Өз басын алып құтылмақ,
Іздемеді басқаны.
Алты ай шауып жол болған
Шу менен таудың арасы.
Бұл сапарда қазақтың
Болмады қабыл тәубасы.
Рүстем менен Сыпатай –
Дулаттың нағыз баласы
Үндес болды қырғызбен,
Әне, ауыздың аласы!
Он екі мың дулатты
Қашырды түнде, расы.
Жамандық қылған мұндардың
Мойнына болсын жазасы.
Қазақтың көбі қырылды,
Қанды ма екен табасы?!
Бағалау критерийі
Дескриптор
автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасайды;
Жырда берілген үзінді туралы өз ойын,
пікірін білдіреді.
Кері байланыс Ақынның бұдан кейінгі тағдыры қалай өрбіді? (Оқушылардың болжамы, оқыған мәліметтері туралы сұралып, қосымша ізденуге тапсырма ретінде беріледі.)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jirdi-tairibi-men-ideyasi-zaman-korinisi-zaman-v2.html?page=2#«Әткеншек»_әдісі_Топ_оқушылары_бірлесе_жүріп,_әр_топтың_жұмысымен_танысады,_топ_болып_талқылайды,_қажеттілігіне_қарай_толықтырады.___Кері_байланыс


title: Сабақтың тақырыбы Жырдың тақырыбы мен идеясы. Заман көрінісі, заман бейнесі - бет 3

text:
Ж
«Нысанбай жырау – ұлт-азаттық көтерілістің жыршысы» тақырыбында автордың ақындық, адамдық бейнесіне баға беріңіз.
Бірін-бірі бағалау
ЖЖ
Жұпта көз жүгірте оқу арқылы бір-бірінің жұмысын бағалайды.
1 сәтті тұсы –
1 толықтыратын тұсы –
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасайды;
|
Жұпта көз жүгірте оқу арқылы бір-бірінің жұмысын бағалайды. .
|
|
Оқушыларға автор бейнесін талдау, идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөлін анықтау үшін топтық тапсырмалар беріледі.
береді.
Оқушылар жұппен орындайды.
Жеке жұмыс
|
ҚБ «Нысана»
ҚБ «Нысана»
ҚБ «Нысана»
|
Тапсырма қағаздары
http://kerey.kz/?p=5889
|


text:
САБАҚ: 2
|
Мектеп:
|
Мерзімі:
|
Оқытушының аты-жөні: Байырова Ж. Р.
|
Сынып: 9
|
Қатысқан оқушылар саны:
|
Қатыспағандар: 0
|
Бөлім
|
Тарихи шындық пен көркемдік шешім
|
Сабақтың тақырыбы
|
Жырдың тақырыбы мен идеясы. Заман көрінісі, заман бейнесі
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
9.2.2.1 автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау;
|
Сабақтың мақсаттары
|
Барлық оқушы
автор бейнесін анықтайды;
Көптеген оқушы
автор бейнесіне талдайды;
Кейбір оқушы
автор бейнесіне қатысты негізгі ойларға талдау жасайды.
|
Бағалау критерийі
|
автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасайды;
|
Жоспар
|
Сабақтың кезеңі/ уақыт
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Ұйымдастыру кезеңі. Сынып оқушылары 5 топқа бөлінеді.
Қызығушылықты ояту.
Сынып оқушылары «Мозайка» әдісімен
5 топқа бөлінеді.
Бұл заттардың кімге тән екенін анықтау және атауларын, не үшін қолданылатынын анықтату.
Оқу мақсатымен, бағалау критерийімен танысады.
|
Оқушылар назарын сабаққа аударады.
Сынып оқушылары «Мозайка» әдісімен
5 топқа бөлінеді.
Сабақтың мақсатын, тақырыбын, бағалау критерийін анықтайды.
|
ҚБ «Нысана»
Оқушы
лар стикер жапсыру арқылы бағалай
|
|
Сабақтың ортасы
8 минут
|
Мағынаны тану.
Оқушыларға автор бейнесін талдау, идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөлін анықтау үшін топтық тапсырмалар беріледі. Топтар жұмысын А3 форматындағы қағазға жазып, сынып қабырғасына іледі.
Тапсырма: Берілген ойды топта талқылай отырып, себебін анықтаңыздар.
1-топ: Автор – оқиғаны баяндаушы, себебі ...
2-топ: Автор батырлардың ерлігін бұрынғы батырлар жыры дәстүрінде бейнелейді, себебі ...
3-топ: Автор – заман шындығын тебірене жырлаушы, себебі ...
|


Жыр жазамын Абайдың үлгісімен
29 ақпан 2016 - Құралай Орманова
Алматы облысы,
Райымбек ауданы
Сарыжаз орта мектебінің
қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі
Сығай Самал Мәдеспанқызы
Сабақтың тақырыбы: «Жыр жазамын Абайдың үлгісімен» Абай өлеңдері мен Мұқағали өлеңдеріндегі үндестік
Сабақтың мақсаты 1. Абай өлеңінің үлгісінде Мұқағали өлеңінің құрылысын танып-білу
2. Өлең құрылысына қарай талдауға машықтандыру. Мұқағали поэзиясының өлең құрылысының үлгілері Абай әдісіне тән екенін аңғарту.
3. Поэзияны сүюге, Отанын, елін, жерін сүюге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Бекіту
Сабақтың көрнекілігі : Сызбалар мен кестелер, Абай және Мұқағалидың портреті
Пәнаралық байланыс Қазақ тілі, география
Сабақтың өту барысы
Ұйымдастыру
Оқушыларды екі топқа бөлу
Абай тобы
Мұқағали тобы
« Ой қозғау» сатысы
«Қазақтың бас ақыны-Абай Құнанбаев. Онан асқан бұрын-соңды заманда қазақ баласында біз білетін ақын болған жоқ.Абай көсем ,үлгі шығарып, өнеге жайғыш болған. Абайда өлең сөздің неше үлгісі,өрнегі табылады» деп жазды Ахмет Байтұрсынов.
«Тану» сатысы
Мұқағалидың қысқаша өмірбаяны, Абайдың қысқаша өмірбаяны. Ең алғашқы шығармалары. Абай мен Мұқағалидың идеясы бір өлеңдерін талдау. 1. «Өлең сөздің патшасы» «Қара өлең» 2 «Жазғытұры» «Күн жылыған, жер жібіген» 3. «Қыс» «Қыс келген күн»
4. «Әбдірахман өлгенде»
«Майгүлге»
5.Соқ жүрек
Ауру жүрек
«Зерделеу»сатысы
Абайға дейінгі қазақ поэзиясында
1. Қара өлең ұйқасы
2. Кезекті ұйқас
3. Шұбыртпалы ұйқас
4. Ерікті ұйқас
Ал Абай ашқан ұйқастар
1. Шалыс ұйқас
2. Егіз ұйқас
3. Аралас ұйқас
І«Қара өлең ұйқасы
Абайға дейінгі ұйқас түрлеріне екі ақынның өлеңдерін оқу
Абайдың «Ауру жүрек», «Білектей арқасында өрген бұрым», «Мәз болады болысың», «Күз», «Қыс».
Мұқағалидың «Бесік басында», «Жұмыстан соң», «Жастық», «Сағым», «Қасым солай болмаса...», «Хантәңірі», «Қара өлең» т.бйы
ІІ.Шұбыртпалы ұйқас
Абайдың «Оспанға», «Ішім өлген, сыртым сау» ,«Балалық өтті»
Мұқағалидың «Туған жерге», «Махамбеттер, Абайлар-ай», «Бақытым менің алыста»
ІІІ. Ерікті ұйқас
Мұқағалидың «Қайран жандар», «Қайран бауыр» , «Шаршадым, білем», «Жаз едім кеше», «Болады деп арманда!»
Абайдың «Жаз», «Күлембайға», «Көжекбайға»
Абай «Қайғы шығар ілімнен», «Заман ақыр жастары»,
Мұқағали «Өмір сүрейік алмасып» 6-шумақ
Абай ашқан ұйқас түрлері
І. Шалыс ұйқас
Абай «Көкала бұлт сейіліп», «Қараңғы түнде тау қалғып»,
Қараңғы түнде тау қалғып, а
Ұйықыға кетер балбырап. б
Даланы жым-жырт дел-сал ғып, а
Түн басады салбырап. б
«Адамның кейбір кездері», «Әсемпаз болма әрнеге» Мұқағалидың «Автограф», «Естелік», «Аякөз-Ару», «Шұғыла –арман»
Абай «Жастықтың оты жалындап», «Қызарып, сұрланып», «Менсінбеуші ем наданды», «Не іздейсің?», «Жүрегім, ойбай, соқпа енді!» т.б.
Жас өмір, саған өкпем жоқ, а
Көктем боп тұрдың сан жылдар. б
Жеткенде жеріп кеткем жоқ, а
Өктем боп талай тағдырлар. б
ІІ. Егіз ұйқас
Абай «Сегіз аяқ», «Бойы бұлғаң»
Өз ойында , а 4
Тұл бойында а 4
Бір міні жоқ бендесін, б 7
Түзде мырзан, в 4
Үйде сырдан, в 4
Сөзі қылжаң еркесіп. б 7
Мұқағалидың «Құмған алған», «Ақынды ақын оятпаса ол қайғы», «Төрт құс сатып әпердім төрт балама»
Құмған алған, а 4
Суға барған, а 4
Сұлуымды сағындым. б 6
Сырғаланған, в 4
Қуған арман. в 4
Құлынымды сағындым. б 6
Абай «Бойы бұлғаң», «Сегіз аяқ»
ІІІ. Аралас ұйқас
Абай «Ғылым таппай мақтанба!»
Мұқағали «Жоқ, дәрігер!», «Өмір сүрейік алмасып» Бұл өлеңнен қара өлең, шұбыртпалы, кезекті және шалыс ұйқасты табуға болады.
Буын
Аралас буын
Мұқағали «Несіне ойланасың?»
Абай «Сегіз аяқ», « Бойы бұлғаң»
Абай өлеңдеріндегі бунақтардағы аралас буындар
Дем алысы|үскірік|аяз бен қар,
Кәрі құдаң -| қыс келіп,|әлек салды.
Ұшпадай| бөркін киген| оқшырайтып,
Аязбенен |қызарып| ажарланды.|
Мұқағали
Менің де бір | шуағым бар |жинаған,
Бұлтты күндей |буырқанам,|қиналам,
Өзімді емес ,|өзгелерді| жылтайын,
Жарық дүние| жақсылығыңды |қи маған!
«Жинақтау » сатысы
Абай мен Мұқағали өлеңдерін сатылай кешенді талдау.
«Ой толғаныс» сатысы
«Жыр жазамын Абайдың үлгісімен» Абай үлгісімен өлең құрастыру
Абай «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін»
Мұқағали «Мен дағы өлең жазбаймын»
Тамағы тоқтық,
Жұмысы жоқтық,
Аздырар адам баласын.
Таласып босқа,
Жау болып досқа,
Қор болып құрып барасың.
Өтірік шағым толды ғой,
Өкінер уақытың болды ғой.
(«Сегіз аяқ»)
Қазағым, елім,
Қайқайып белің
Сынуға тұр таянып.
Талауда малың,
Қамауда жаның,
Аш көзіңді оянып.
(А.Байтұрсынов «Жиған-терген»)
Жаздай ойланып,
Қаздай айналып,
Қондым-ау саған жұртым деп.
Басым айналып,
Тілім байланып,
Соғады жүрек лүпілдеп.
(М.Мақатаев «Бәрібір сенің ұлыңмын»)
Бағалау
Үйге тапсырма.
«Жыр жазамын Абайдың үлгісімен» Ой толғау
Жамбыл облысы Байзақ ауданы Сарыкемер ауылы
Қазақстанның 40 жылдығы орта мектебі
Жолдыбаев Сансызбай Насирович
қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі
Тақырыбы:«Абай шығармаларына еліктеу арқылы жазылған ақындардың шығармашылығы»
Ақын Абай қазақ халқының маңдайына біткен үлкен бәйтерегі іспеттес.Қазақ даласының X-IX ғасырдың екінші жартысында дүниеге келіп,ХХ ғасырдың басында дүниеден озса да,үлкен үлгі боларлық өлмес мұра қалдырған кісі.
Абай (Ибраһим)Құнанбаев 1845 жылы 10 тамызда Семей облысы,қазіргі Абайауданы Шыңғыстау бөктеріндегі «Қасқа бұлақ» деген жерде дүниеге келеді.
Хакім Абайдың шығармаларын халқы көзі тірісінде-ақ танып,жатқа айтып жүреді.
Кейін келе ақын шығармаларына қызығушылық арта түсіп,қазақ әдебиетінің ақын жазушылары Абай үлгісінде өлеңдер жаза бастады.
А.Байтұрсынов атамыз айтқандай «Қазақтың бас ақыны»Абай шығармаларын зерттеу еңбектері өз нәтижелерін беріп отырды.
Қазақ халқының ақын жазушылары өздерінің тырнақ алды шығармаларын жазуда немесе шығармашылыққа кірісуде Абайға соқпай айналып өтуі мүмкін емес.
Қазақ әдебиетінің ХХ ғасырдың басында ғы ақын жазушылар Абайды оқымады деуге болмайды.А.Байтұрсынов,С.Торайғыров,М.Жұмабаев,М.Дулатов,С.Дөнентаев,М.Әуезов,С.Садуақасов,С.Мұқанов,Ш.Құдайберді,І.Жансүгіров,Б.Майлин,С.Сейфуллин,осы айтылған жазушылар Абайды жасынан оқып,біреулері ақынға өлең жазса,екінші біреулері өздерінің шығармаларын Абай шығармаларына ұқсата жазған.Ақынның шығармаларын зерттеуде,зиялық жағына көп мән берген.М.Жұмабаев пен С.Торайғыров ақынның шығармаларын Лирик ақындар тобына жатқызса,А.Байтұрсынов пен С.Дөнентаевтар халықтық сарынды ақындар тобына қосады.
С.Дөнентаев Абайға еліктеп,Абайша жазуға тырысты.Мысалы: «Ой» «Жүрекке», «Абайға»,«Бір жыл өтті» өлеңдерін оқып,мазмұн ұйқасына қарасаң,Абайдың «Сегіз аяқ»,«Бойы бұлғаң» өлеңдері үлгісінде екені анық көрінеді.С.Сейфуллиннің «Кел жігіттер»,«Өмірсіз ғашық»,«Аққу құс»,«Қара жер», «Дала»,«Отарба»,«Орман»,«Аққу»өлеңдері Абайдың «Сегіз аяқ»,«Алты аяқ»өлеңдері үлгісінен екені белгілі.Мысалы:
Аққу құс көркем!
Ақ төсін керген
Көліңде сәулем,сыңқылда.
Көлдегі еркем,
Ғашығым еркем,
Сылаңда,биле былқылда-деген шумақты алсақ буыны,бунағы «Сегіз аяққа»дәл келсе де,тармақ саны оған дәл емес.
С.Сейфуллин (1913-1916)жылдары Абай өлеңдерін оқып көп зерттеген.Ғашықтық өлеңдерін көбіне Абайша жазған.
Сөйлей бер тіл мен жақ,
Сөзіңнің бәрі хақ.
Парыздай міндетің
Қалқаны мақтамақ,
Үлбіреп екі ерін,
Бейне гүл,қызғалдақ,-деп басталатын «Газель»өлеңі (1915)Абайдың «Көзімнің қарасы»өлеңі үлгісінде жазылған.
1915-1916 жылдары Абайға,оның шығармаларына етене көңіл аударып,еліктеушінің бірі болған-Ілияс Жансүгіров.І.Жансүгіровтың «Жыбырлақ»,«Шым-шытырық»,«Қалпымыз»атты өлеңдері Абайдың «Алты аяқ»,«Сегіз аяқ»үлгісімен жазылған.
Ащы көңіл,
Тұщы өмір
Төсек жеміс бар ма дос?
Қайғы баптап,
Ойды шақтап,
Сырғанақтап жүрмін бос.(Шым-шытырық)
Пайдасыз нақыл,
Қайласыз ғадайып
Өлуге орға секірер.
Дабырлы жолды,
Табылды болды,
Одан артық не тілер?
Ақыл ой,талап ар- намыс
Біздің елден жүр алыс. (Қалпымыз)
«Қалпымыз»-дың шумағы Абайдың «Сегіз аяқ»өлеңі негізінде жазылған.
5 буынның орнына 4 буын,8буынның орнына 7 буын болып келеді.
Б.Майлин ақын өлеңдерінің түрін көп пайдаланады.Мысалы:«Айт шуу,ала атым»,«Ұлы топ алдымда»өлеңдері 6 буынды өлең үлгісінде жазылған.
Кейін келе С.Мұқанов,А.Байтұрсынов,А.Тоқмағанбетова,Ә.Тәжібаев, Т.Жакаров,Ж.Сыздықов,Ө.Тұрманжанов т.б.қазақ ақындарының Абай өлеңдерінің үлгісіне соқпай кете алған жоқ.
ХХ ғасырдың бас кезіндегі ақын жазушылар Абай мектебінен тәлім-тәрбие алды.
Қорыта келгенде:Абайды осыншалықты ынтық болып оқуда,үйренуде, ақынның шығармаларындағы тәрбиелік мәні зор адамгершілік қасиеттері де Абай адамның адамдық қасиеттерін еңбекте,ғылым-білімде,мінез-құлқында деп ұқты.Қазақ әйелдерінің бостандығын жырлады.
Абай қазақтың ұлттық әдебиетін мазмұны жағынан ғана емес,түр жағынан да байытты.Қазақтың әдеби тілінің негізін қалады.
М.Әуезов ақын шығармаларын зерттей келе,осындай қорытындыға келді:«Қазақтың классик әдебиетінің атасы,қазақ поэзиясының күн шуақты асқар биігі»-депорынды атаған.
Қазіргі кезде ақынның дүниеден өткеніне 110 жылдан аса уақыт өтсе де,оның шығармалары ұрпақтары тарапынан құнды дүние болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: «Жыр жазамын Абайдың үлгісімен»


title: Сабақтың тақырыбы: Жыртқыш құстар

text:
«Кімнің аяқтары? Құстардың аяқтарының пішінін не анықтайды?
«Мозаика» құрастыру
Қима суреттерді құрастыру арқылы құстың сұлбасын құрастыру. 3 топқа 3 түрлі сурет беріледі. Суреттің дұрыс жауабы тақтада тұрады. Дұрыс жауапты анықтаған оқушы сол бөлікті ашу керек.
РЕФЛЕКСИЯ
Оқушылар өз алған ұпайларын есептеп, бір-бірін жылы сөзбен құттықтайды. Стикерге ұнаған оқушының сабақтағы іс-әрекетін жазып, сол оқушыға жабыстырады.


title: Сабақтың тақырыбы: Ж. Жабаевтың «Зілді бұйрық»

text:
Сабақтың тақырыбы:
Ж.Жабаевтың «Зілді бұйрық» өлеңі
|
Мұғалімнің аты-жөні: Байшева А.А.
Күні: 19.10.2017ж.
|
СЫНЫП: 7
|
Қатысқан оқушылар саны:
|
Қатыспаған оқушылар саны: 0
|
Сабақ негізделген оқу мақсаттары
|
әдеби шығармадағы тұлғалық болмысты гуманистік тұрғыдан талдау (Т/Ж2);
көркем шығармадағы кейіпкер бейнесін ашып, үзінділерді жатқа айту (Т/Ж4).
|
Сабақ нәтижесі:
|
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Оқулықта берілген және қосымша тапсырмаларды орындайды. Жазба жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді.
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты бірлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:
Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.
|
Бағалау критерийі
|
Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
|
Тілдік құзіреттілік
|
әдеби шығарма
|
Ресурстар
|
Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.
|
Әдіс-тәсілдер
|
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
|
Пәнаралық байланыс
|
Музыка, қазақ тілі.
|
Алдыңғы оқу
|
Қазтуған және заман
|
Сабақтың жоспары
|
Жоспарланған уақыт
|
Сабақ барысы :
|
Бағалау түрлері
|
Басталуы 3 минут
9.15-9.18
|
Топтарға бөлу
1-топ: Торғай жерінен сайланған хан – Әбдіғапар тобы
2-топ: Сардарбегі – Амангелді тобы
3-топ: Батыры – Кейкі тобы
4-топ: комиссары – Әліби тобы
Топ ережесімен таныстыру
Психологиялық ахуал қалыптастыру:
Сабақ басындағы көңіл күйлеріңіз қандай?
|
Тапсырманы орындаған әр балаға смайликтер беріп отырамын.
|
Үй жұмысын тексеру
5 минут
9.18-9.23
|
«Қазтуған және заман» тақырыбында эссе жазу. Оқушылардың шығармаларын оқыту. Әр топтан бір баладан сұрау
|
|
Жаңа білім
3 минут
1 минут
9.23-9.27
|
Білу және түсіну
Бейнематериал : Кейкі батыр – 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілістің батыры
Рефлексия
Мына бейнематериалдан не байқадыңыздар?
Кейкі батыр жайлы не білеміз?
Тақырыпты не үшін алды деп ойлайсыздар?
|
Оқулық,
мәтіндер
|
Ортасы
4 минут
1 минут
9.27-9.32
Дайындық кезеңі
4 минут
Қорғау
6 минут
9.32-9.44
Дайындық кезеңі
3 минут
Қорғау
3 минут
9.44-9.50
|
Қолдану
Оқушыларға Ж.Жабаевтың «Зілді бұйрық» өлеңін мәнерлеп оқыту
Сөз маржан:
Верный – Алматы қаласының ескі атауы
Самсы – жер аты
Ботпай – ру аты
Шиен – Алматы облысындағы елді мекеннің атауы
Көген көз - өңкей қыршын, өрім жас
Шер – қайғы-қасірет, мұң-зар, уайым.
Көксеу – аңсау, арман ету.
«Ойлан. Жұптас.Бөліс» әдісі
Топпен жұмыс:
1-топ: «Бұйрық» сөзіне кластер-сызба құрастыру
2-топ: Өлеңдегі кейіпкерлерге сипаттама беру
3-топ: Өлеңнен түсіп қалған сөздерді орнына жазу
4-топ: Өлеңді оқи отырып, берілген оқиғаны қара сөзбен суреттеп жазу
Талдау
Өлең құрылысына сатылай кешенді талдау
1-топ:
Авторы:
Тақырыбы:
Идеясы:
2-топ:
Жанр түрі:
Шумақ:
Тармақ:
Бунақ:
Буын саны:
Ұйқас түрі:
3-топ: Әдеби-теориялық ұғымдар:
4-топ:
Өлеңнің негізгі түйіні
|
Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер
|
Аяқталуы
Сабақты бекіту
2 минут
9.50-9.52
3 минут
|
Семантикалық карта
Үзінді__Метафора__Теңеу__Метонимия'> Үзінді
|
Метафора
|
Теңеу
|
Метонимия
|
Синекдоха
|
Эпитет
|
«Верныйдан жандаралдар бұйрық қылды,
Құйрығы бұйрығының тіпті зілді.
«Отыз бір – он тоғызды алады» деген.
Суық хабар халықты бұлқындырды.
|
|
|
|
|
|
«Верныйдың» қадам баспай қаласына,
Кемпір-шал жылап жатыр баласына.
Ешбір ем таба алмады іздесе де,
Халықтың жүректегі жарасына.
|
|
|
|
|
|
Келді де, алып кетті жақсыны айдап,
Барады боздақтардың көзі жайнап.
Күн ыстық, қайнап тұрған сарша тамыз,
Жөнелді абақтыға соры қайнап.
|
|
|
|
|
|
Шулайды абақтыға қамалған көп,
Сырттағы жүр: «біз енді қайтеміз?» деп,
Губернатор жандарал жауапқа алды:
«Жайлауда ту көтеріп, шапқан кім?» деп.
|
|
|
|
|
|
Аттандық ұлығының қонысына,
Елді қорған борсықтай болысына,
Көп ерлер қаза тапты жауға аттанып,
Көксеген азаттықтың соғысында.
|
|
|
|
|
|
Рефлексия «Чемодан, еттартқыш, себет»
|
|
Үй тапсырмасы
1 минут
|
1.Ж.Жабаев «Зілді бұйрық» өлеңінен үзінді жаттау
2. «Жүз жасаған бәйтерек» тақырыбында эссе жазу
|
|
Бағалау
|
Берілген смайликтерді санап, жоғары деңгейде жұмыс жасаған топты анықтау
|
|
Семантикалық карта
№
|
Үзінді
|
Метафора
|
Теңеу
|
Метонимия
|
Синекдоха
|
Эпитет
|
1
|
«Верныйдан жандаралдар бұйрық қылды,
Құйрығы бұйрығының тіпті зілді.
«Отыз бір – он тоғызды алады» деген.
Суық хабар халықты бұлқындырды.
|
|
|
|
|
|
2
|
«Верныйдың» қадам баспай қаласына,
Кемпір-шал жылап жатыр баласына.
Ешбір ем таба алмады іздесе де,
Халықтың жүректегі жарасына.
|
|
|
|
|
|
3
|
Келді де, алып кетті жақсыны айдап,
Барады боздақтардың көзі жайнап.
Күн ыстық, қайнап тұрған сарша тамыз,
Жөнелді абақтыға соры қайнап.
|
|
|
|
|
|
4
|
Шулайды абақтыға қамалған көп,
Сырттағы жүр: «біз енді қайтеміз?» деп,
Губернатор жандарал жауапқа алды:
«Жайлауда ту көтеріп, шапқан кім?» деп.
|
|
|
|
|
|
5
|
Аттандық ұлығының қонысына,
Елді қорған борсықтай болысына,
Көп ерлер қаза тапты жауға аттанып,
Көксеген азаттықтың соғысында.
|
|
|
|
|
|
Семантикалық карта
№
|
Үзінді
|
Метафора
|
Теңеу
|
Метонимия
|
Синекдоха
|
Эпитет
|
1
|
«Верныйдан жандаралдар бұйрық қылды,
Құйрығы бұйрығының тіпті зілді.
«Отыз бір – он тоғызды алады» деген.
Суық хабар халықты бұлқындырды.
|
|
|
|
|
|
2
|
«Верныйдың» қадам баспай қаласына,
Кемпір-шал жылап жатыр баласына.
Ешбір ем таба алмады іздесе де,
Халықтың жүректегі жарасына.
|
|
|
|
|
|
3
|
Келді де, алып кетті жақсыны айдап,
Барады боздақтардың көзі жайнап.
Күн ыстық, қайнап тұрған сарша тамыз,
Жөнелді абақтыға соры қайнап.
|
|
|
|
|
|
4
|
Шулайды абақтыға қамалған көп,
Сырттағы жүр: «біз енді қайтеміз?» деп,
Губернатор жандарал жауапқа алды:
«Жайлауда ту көтеріп, шапқан кім?» деп.
|
|
|
|
|
|
5
|
Аттандық ұлығының қонысына,
Елді қорған борсықтай болысына,
Көп ерлер қаза тапты жауға аттанып,
Көксеген азаттықтың соғысында.
|
|
|
|
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Құрамдас бөлшектері - Сабақтың тақырыбы: Ж. Жабаев "Зілді бұйрық"

text:
(грек. epeіzodіon – қоспа, үстеме) – көркем шығарма сюжетіндегі өз алдына мәні бар, өзара байланысқан оқиғаның бір бөлшегі, көрінісі. Әр эпизод кейіпкердің белгілі уақыт аралығында өткен қимылын, ісін, екі не одан көп кейіпкерлердің арасында болып жатқан құбылыстардың біткен кезеңін көрсетеді.
Эпизод
37
Частных детских
сада
43
Мини-центра
1-тапсырма. Өлең мазмұны бойынша жоспар жазыңыздар.


title: Дамуы.      Бекболаттың ұсталуы, топ басы Саттардың қаза болуы         4.Шиеленісуі

text: Шиенде* де әскерлермен ұрыс болды,Сол ұрыста топ басы Саттар өлді.«Саттар өлді, ел қашты» деген хабарЕл-елдерге жайылды оң мен солды.Шұбырып тауға қарап ел жөнелді,Не боларын соңының кім біледі?......Аттандық ұлығының қонысына,Елді сорған борсықтай болысына.Көп ерлер қаза тапты жауға аттаныпКөксеген азаттықтың соғысында.


title: – тапсырма. Берілген эпизодтардағы бейнелерді анықтап, олардың іс-әрекетін өзара салыстырыңыздар

text:
Шиенде* де әскерлермен ұрыс болды,Сол ұрыста топ басы Саттар өлді.«Саттар өлді, ел қашты» деген хабарЕл-елдерге жайылды оң мен солды.Шұбырып тауға қарап ел жөнелді,Не боларын соңының кім біледі?......Аттандық ұлығының қонысына,Елді сорған борсықтай болысына.Көп ерлер қаза тапты жауға аттаныпКөксеген азаттықтың соғысында.
Шиенде* де әскерлермен ұрыс болды,Сол ұрыста топ басы Саттар өлді.«Саттар өлді, ел қашты» деген хабарЕл-елдерге жайылды оң мен солды.Шұбырып тауға қарап ел жөнелді,Не боларын соңының кім біледі?......Аттандық ұлығының қонысына,Елді сорған борсықтай болысына.Көп ерлер қаза тапты жауға аттаныпКөксеген азаттықтың соғысында.


title: Жауаптарыңызды салыстырыңыздар

text:
қиямет заманда халқының мұң-қайғысы мен намыс, арманы үшін жанын қиған адал азаматтар болады, азаттықты көксейді
Шиенде* де әскерлермен ұрыс болды,Сол ұрыста топ басы Саттар өлді.«Саттар өлді, ел қашты» деген хабарЕл-елдерге жайылды оң мен солды.Шұбырып тауға қарап ел жөнелді,Не боларын соңының кім біледі?......Аттандық ұлығының қонысына,Елді сорған борсықтай болысына.Көп ерлер қаза тапты жауға аттаныпКөксеген азаттықтың соғысында.
“Зілді бұйрық” өлеңінің тарихи құндылығы туралы не айта аласыз?
Сабақты бекіту
Өлең тұтастай оқиға желісіне құрылған және тарихи деректермен берілген, осыған қарап нақты тарихи оқиғаның берілгендігін аңғару қиын емес. Бұл 1916 жылғы сар даланы сабылтқан сұрапыл жарлық болатын. Өлең мазмұнынан халықтың толқынысты хал-жағдайын, күпті көңіл-күйін нақты көруге болады. «Отыз бір – он тоғызды алады» деген Суық хабар халықты бұлқындырды. Жылады сорлы халық малын айтып, «Кеткен соң қолдан шығып келмес қайтып», - Дейді де, еңірейді, егіледі Қайғының күндіз-түні күйін тартып. – Міне, қарапайым халықтың күйі осы. Халық нақақтан баз кешуде. Ал басы бір, намысы нар азамат ерлер бір тудың астына ат байлай бастады. Алайда атпалдай азаматтарды әскерге былай бір алып кетсе, арынды ерлерді тұтқынға салып, дарға асып жатты. Бұл қайғылы да қасіретті көрініс Жамбылдың жанын жаралап, боздақ күйін базыната берді. Жыраудың ендігі күйі – халықтың басына үйірілген қара бұлтты жырмен сейілту. http://massaget.kz/okushyilarga/uy_tapsyirmasyi/25220/


|
Сабақтың тақырыбы: Ж. Жабаев "Зілді бұйрық"
|
бет | 1/5 | Дата | 27.11.2023 | өлшемі | 0,73 Mb. | | #128928 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 14-сабақ Ж.Жабаевтың Зілді бұйрық өлеңі - Сабақтың тақырыбы:
- Ж. Жабаев “Зілді бұйрық” өлеңі
- ҚАЗАҚ әдебиеті (Т1)
- 7-СЫНЫП
- Бөлім тақырыбы: Толғауы тоқсан қызыл тіл
- Оқу мақсаты:
- 7.1.1.1. Әдеби шығарма сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау;
- 7.2.1.1. Шығармадағы эпизодтар мен бейнелерді салыстыру
-
- Әдеби шығарма сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау;Шығармадағы эпизодтар мен бейнелерді салыстыру
| - “Зілді бұйрық” өлеңі сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау, өлеңдегі эпизодтар мен бейнелерді салыстыру
| - - Әдеби шығарманың сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдайды;
- - “Зілді бұйрық” өлеңіндегі эпизодтарды талдайды;
- - Эпизодтар мен бейнелерді салыстырады
- Сұрақ-жауап
- 1. Ж.Жабаев шығармашылығы туралы не айта аласыздар?
- 2.“Зілді бұйрық” өлеңінің тақырыбы мен идеясы туралы не білесіздер?
- Сюжет дегеніміз не?
- Эпизод дегенді қалай түсінесіздер?
- Сюжет (фр. sujet - зат) - өзара жалғасқан оқиғалардың тізбегі, біртұтас желісі.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


|
Сабақтың тақырыбы: Ж. Жабаев "Зілді бұйрық"
|
бет | 1/5 | Дата | 27.11.2023 | өлшемі | 0,73 Mb. | | #128928 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 14-сабақ Ж.Жабаевтың Зілді бұйрық өлеңі - Сабақтың тақырыбы:
- Ж. Жабаев “Зілді бұйрық” өлеңі
- ҚАЗАҚ әдебиеті (Т1)
- 7-СЫНЫП
- Оқу мақсаты:
- 7.1.1.1. Әдеби шығарма сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау;
- 7.2.1.1. Шығармадағы эпизодтар мен бейнелерді салыстыру
-
- Әдеби шығарма сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау;Шығармадағы эпизодтар мен бейнелерді салыстыру
| - Сұрақ-жауап
- 1. Ж.Жабаев шығармашылығы туралы не айта аласыздар?
- 2.“Зілді бұйрық” өлеңінің тақырыбы мен идеясы туралы не білесіздер?
- Сюжет дегеніміз не?
- Эпизод дегенді қалай түсінесіздер?
- Сюжет (фр. sujet - зат) - өзара жалғасқан оқиғалардың тізбегі, біртұтас желісі.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Ж. Жабаев "Зілді бұйрық"


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-j-jabaev-zildi-bjri.html#Сюжет_(фр._sujet_-_зат)_-_өзара_жалғасқан_оқиғалардың_тізбегі,_біртұтас_желісі.


title: Сабақтың тақырыбы Үй жануарлары мен жабайы аңдар

text:
Сабақтың тақырыбы: «Үй жануарлары мен жабайы аңдар»
Сабақтың мақсаты:
1. Жан-жануарлар туралы оқушылардың түсініктерін толықтыру, үй-жануарларың, жабайы аңдардың аттарын қазақша атай білуге үйрету.
2. Сөздік корларын байытып, тіл-мәдениетін жетілдіру, танымдық білімдерін тереңдету.
3. Балалардың аңдар мен жануарларға деген сүйіспеншілігін қызушылығын арттыру.
Сабақтың әдістері: көрсету, түсінік беру, ойын ойнату, әнгімелету, сұрақ-жауап.
Сабақтың көрнекіліктері: сүреттер, ойыншықтар,
Сабақтың түрі : ашық сабақ..
Сабақтың барысы:
I. Үйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу. Отырғызу.
Балалар казір кандай жыл мезгілі?(күз)
Күзде неше айы бар? (3 ай)
Кандай? (қыркүіек, қазан, қараша)
Күзде кандай өзгерестер болады?
Дұрыс. Жаңбыр жауады, жапырықтар сарғаяды, құстар жылы жаққа ұшып кетеді,адамдар жылы киім киеді,егін піседі.
II. Өткен сабақты қайталау:
Сұрақ –жауап жұмысы: Сенің атың кім Сен неше жастасын Сен қайда тұрасын Сен қайда барасын.
Енді балалар біз өткен сабақтағы әріптерді қайталаймыз. Мынау қандай әріп (Ә,Ү,Ұ,І,Ө,Ы) Бұл дауысты дыбыстар. Мысалдарды келтіріндер.(әтеш ,үй,ұзын,ілгіш,өрмекші,ыдыс.)
Сергіту сәтті:
Жаңбыр жауады тамшылап,
Жерге түседі жапырақ,
Құстар кетті ,балақай,
Күз келді алақай.
III. Жаңа сабақ. Оқушыларға сабақтың мақсатың айту: Үй жануарлары мен жабайы аңдармен жұмыс
Балалар бүгін біз үй жануарлар мен жабайы аңдар туралы жалғастырамыз. Балалар мынау не? –деген жауап береді.
Мынау не?-
аю,
сиыр,
жолбарыс,
түлкі,
ешкі,
арыстан,
ат,
қой,
мысық,
ит
( Оқушылар мұғалімнің сұрағына жауап береді)
Есік кағады. Үй қожасы келеді.
- Сәлеметсізбе, балалар. Мен сендерден көмек сұрауға келдім. Менің үй жануарларым орманға қашып, аңдармен араласып кеткен. Егерде сендер дұрыс олардың аттарың айтсандар, олар үйге қайтып келеді. ( Оқушылар үй жануарлармен, жабайы аңдардың аттарың айтып, екі жаққа бөледі).
Мұғалімнің сөзі: Балалар, біздің қонағымызға үй жануарлар туралы кім тақпақ айтады?
(балалар тақпақ айтады)
Қошақан Қозы
Қозы, қозы, қошақан, Кіп-кішкене момақан
Көк шөп шықты, жей қойшы. Қошақанды ұнатам.
Қой өсірген момақан, Сүйеді апам «қозым» деп,
Кіп-кішкентай мен қойшы. Қошақаным- өзің деп.
Бұзау
Бұзауым бұзық
Мінезі қызық..
Маңдайы күйді,
Қазанды сүзіп.
Оң қолымда бес саусақ
Сол колымда бес саусақ
Алақанды ашамыз
Бесті беске косамыз
Оқушылар көрініс көрсетеді:
Ертегі: Бір күні, сиыр ат, ит үшеуі таласты.
Сиыр: Қожайын мені жақсы көреді. Мен сүт беремін, май, айран беремін. Менің пайдам өте көп (Дамилянің сөзі)
Ат: Мені жақсы көреді. Менің етімнен қазы, қарта, шұжық жасайды. Сүтімнен қымыз жасайды.Менің пайдам өте көп.(Никитаның сөзі)
Ит: Жоқ, кожайын мені жақсы көреді. Мен үй күзетемін. Қасқырды жолатпаймын. Менің пайдам өте көп.(Алешаның сөзі)
Қожайын: Сендер босқа таласпандар. Маған бәрін керексіндер.(Сашаның сөзі)
Мұғалімнің сөзі: Жақсы, қожайынға сиыр да, ат та, ит те керек. Олар бәрі адамға пайда әкеледі.
Тарбиелік жұмыс Балалар, осы жануарлар бізге көп пайда әкеледі. Мысалы: сиыр сүт береді, ит – үй күзетеді , қойдын пайдасы –жүннен қолғап тоқийды, мысық –тышқан аулайды, ат- байгеге қатысады.
Енді балалар мен сендерге жұмбақ оқимын сендер маған жауап беріндер.
Кішкентай ғана бойы бар,
Айналдырып киген тоны бар. (Қой)
Кезекті бір жануар,
Үстінде екі тауы бар. (Түйе)
Басында таяғы бар,
Төрт аяғы бар.
Сегіз тұяғы бар,
Иегінде сақалы бар. (Ешкі)
Екі айнасы бар,
Екі найзасы бар.
Төрт жылтырмағы бар,
Бір шыбыртқасы бар. (Сиыр)
Енді Қожайын балалар саған өлен айтады.
«Қошақан» өлені
Қожайын балалармен қоштасады: Рахмет, көмектеріне. Сау болыныздар.
Қорытынды: Балалар біз сабақта не істедіқ не таралы айтық Кім бізге қонаққа келді
Сендерге сабақ ұнады ма .
Сендерге көп-көп рақмет. Сабақ аяқталды. Сау болыңыздар
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-j-januarlari-men-jabaji-adar.html#Оң_қолымда_бес_саусақ__Сол_колымда_бес_саусақ__Алақанды_ашамыз__Бесті_беске_косамыз__Оқушылар_көрініс_көрсетеді


title: Сабақтың тақырыбы Үй жануарлары. Тұйық етістік. Оқытушы Жайлибаева Гүлшат Қали қызы

text:
Блум бойынша сабақ тапсырмаларының
ХАТТАМАСЫ
Пән - қазақ тілі
Сынып - 6
Сабақтың тақырыбы - Үй жануарлары.
Тұйық етістік.
Оқытушы - Жайлибаева Гүлшат Қали қызы
Бірінші деңгей-Білімдер
Оқу міндетінің таксономиясы
Етістік
Неге сүйенеді
1.00 Білім
1.10 Нақты мәліметтерді білу
1.11
Терминологияны
білу
Анықтау, меңгеру, айыру,
еске түсіру, таба білу
Сөздік, ұғымдар, терминология, мәндер,
анықтамалар, байланыстар, элементтер
1)Сөздердің аудармасын сөздікке қарап, анықта:
Сиыр - байлық -
жылқы - ақтық -
Түйе - серке -
тайлақ - сәндік -
мырзалық - тентек -
жеңілдік - секектемей -
2)Ережені есіңе түсір:
Тұйық етістік – түбір + у
Бар, кел, жаз, ал, сөйле, қара,ойна, ал, кір,қой, оқы, секір,шық, қал.
3)Сөздердің мағынасына қарай төмендегі жануар иелерін таба білу:
Байлық, ақтық, мырзалық, жеңілдік сәндік,
... ... ... ... ...
Екінші деңгей- Түсіну
Оқу міндеттерінің таксономиясы- екінші
деңгей
Етістік
Неге сүйенеді
2.00 Түсіну
2.10 Ыңғайландыру
Аудару, түрлендіру, өз сөзіңмен айту, көрсету,
дайындау, оқу ұсыну, өзгерту, басқа нысанда
жазу, қайта құрастыру
Мәнділігі, мысал, анықтамалар,
абстрактілеу, ұсыну, сөздер, фразалар.
1)Берілген тұйық етістіктермен сөз тіркестер құрастыру:
Бару, келу, жазу, алу, сөйлеу, қарау,ойнау, алу, кіру, оқу, секіру,шығу, қалу.
2)Жануарларды «Картография» техникасында төрт түлік ретінде көрсету:
3) 3 тапсырма 127бет. «Түліктің пайдасы» мәтініндегі етістіктерді тұйық етістікке өзгерту.
Үшінші деңгей-Қолдану
Оқу міндеттерінің
таксономиясы-
үшінші деңгей
Етістік
Неге сүйенеді
3. Қолдану
Қолдану, қорыту, байланыс орнату, таңдау, дамыту,
ұйымдастыру, пайдалану, басшылыққа алу, түрлендіру, жіктеу
Қағидаттар, заңдар, қорытындылар, әсерлер, әдістер,
теориялар, абстракциялар, жағдаяттар, қорытулар,
процестер, феномендер, тәсілдер
1)Берілген сөздермен байланыс орнату:
Сиыр
Жылқы
Түйе
Қой
Ешкі
Боздайды,маңырайды,құлындайды,мөңірейді,қоздайды,
бұзаулайды, кісіңейді, боталайды, маңырайды, құлындайды.
2) Сөздерді тұйық етістікке түрлендіру:
Боздайды, ---------------------------
маңырайды, ----------------------------
құлындайды, ---------------------------
мөңірейді, ---------------------------
қоздайды, ---------------------------
бұзаулайды, --------------------------
Төртінші деңгей- Талдау
Оқу міндеттерінің
таксономиясы- төртінші
деңгей
Етістік
Неге сүйенеді
Талдау
4.10
Элементтерді
анықтау
Дәлелдеу, сәйкестендіру, жіктеу, танып
білу, шығару, категориялау
Элементтер, болжамдар, қорытындылар, фактілерді көрсету,
дәйектемелер, қасиеттер
1)Сөйлемдерді дұрыс құрастырып шығару:
Мал,Қазақстанда,көп.
Елі,қазақ,төрт,малды,түлік,қастерлеген.
1)Үй жануарларының пірлерін танып білу:
1-Сиырдың иесі - Зеңгі баба
2-Жылқының иесі - Қамбар ата
3-Қой иесі - Шопан ата
4-Ешкі иесі - Шекшек ата
5-Түйе иесі - Ойсылқара
Жаңа білім: «Пір - покравитель» сөзінің мағынасын түсіндіру.
Бесінші деңгей - Топтау
Оқу міндеттерінің
Етістік
Неге сүйенеді
таксономиясы - бесінші
деңгей
Топтау 5.20 Іс-
қимылдар
жоспарын
әзірлеу
Ұсыну, жоспарын жасау , жүргізу, жобалау,
модификациялау
Жоспар, міндеттер, маманданым, схемалық
фактілер, әрекеттер, тәсілдер, шешімдер,
құралдар
1)Нүктелердің орнына дұрыс нұсқасын ұсыну.
1-Сиыр сүйеді баласын.........................................деп,
2-Түйе сүйеді баласын..........................................деп,
3-Жылқы сүйеді баласын....................................деп,
4-Қой сүйеді баласын...........................................деп,
5-Ешкі сүйеді баласын..........................................деп.
(боташым, құлыным, қонырым, лағым, торпағым)
Алтыншы деңгей - Бағалау
Оқу міндеттерінің
таксономиясы-алтыншы
деңгей
Етістік
Неге сүйенеді
Бағалау
6.20 Сырттай
сынау
Пайымдау, дәйктеу, нығайту, салыстыру,
стандарттау, бағалау.
Мақсаттар, құралдар, тиімділігі, экономика,
пайдалылығығ балама, іс-қимылдар жоспары,
СТАНДАРТТАР, ТЕОРИЯЛАР, ҚОРЫТУЛАР
1)Осы сабақтың тақырыбын пайдалана отырып, үй жануарларының қай түрлерін ұстауға пайдалы? Дәйектеме бер.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы : «Ж»және «Ш» дыбыстарын ажырату

text:
http://sabak.ucoz.org/load/2-1-0-222
БҚО Жәнібек ауданының Психологиялық-педагогикалық түзеу кабинетінің логопеді Аждуова Жансая Коблановна
Өтетін күні: 17.04.2013 жыл.
Сабақтың тақырыбы: «Ж»және «Ш» дыбыстарын ажырату.
Сабақтың мақсаты: Оқушыларды «ж»және «ш»дыбыстарын сөз және сөйлем ішінде ажырата білуге, сөздердегі дыбыс орнын анықтауға,толық сөйлем құруға үйрету. Жыл мезгілдері туралы білімдерін бекіту.
Түзеу мақсаты: Артикуляциялық аппараттарының қимыл-қозғалысын,фонематикалық есту және қабылдау қабілеттерін,байланыстырып сөйлеуін дамыту.Сөздік қорын молайту.
Көрнекілігі: тыныс алу және артикуляциялық жаттығулардың үлгілері, «ж» және «ш»дыбыстарының әріптік таңбасы, мазмұнды-заттық суреттер,сандықша,қалташалар,үйшіктер.
Сабақ барысы:
І.Ұйымдастыру бөлімі.
1.Оқушымен амандасу.
2. Назарын сабаққа аудару.
ІІ.Жаңа сабақ.
Суреттердің атын атап және алғашқы дыбысын анықта. (Суреттер: шана,шар,жапырақ, жұлдыз, шырша, жылан т.б.)
Суреттердің атаулары қандай дыбыстардан басталып тұр?
«Ж» және «Ш» дыбыстары.
Олай болса, бүгінгі сабақта «ж» және «ш» дыбыстарын сөз және сөйлем ішінде ажыратамыз,әрі жыл мезгілдері туралы білімімізді бекітеміз.
Нұржан,Көктемгүл бізге сиқырлы сандықша әкелген екен,ішінде өзінің сыйлығы бар,алайда,сыйлықты алу үшін алдымыен,тапсырмаларды орындаймыз.
Ендеше, тапсырмаларды орындап көрейік.
1-тапсырама:
а)Тыныс алу жаттығуларын орындау.
ә)Артикуляциялық жаттығуларды орындау.
б) «Ж»және «Ш»дыбыстарының артикуляциясын салыстыр.
«Ж» және «Ш» дыбыстарында ерініміз дөңгеленеді,тіліміз жоғары қарай кесе тәрізді көтеріледі,бірақ таңдайға тірелмейді,ал бүйір жақтары азу тістерге тіреледі,іштен келген ауа ағысы жылы. «Ж» дыбысын айтқанда, дауыс шымылдығы дірілдейді, «Ш»дыбысын айтқанда, дауыс шымылдығы дірілдемейді.
-Қалташаның сыртында қай мезгіл суреттелген? (Көктем мезгілі).
-Көктемде табиғатта қандай өзгерістер болады?
(Қар ериді. Күн жылынады. Құстар ұшып келеді.Күн мен түн теңеледі.Ағаштар бүршік атады.Жан-жануарлар төлдейді. Жер беті көкке боянады).
2-тапсырма.
а) «Өз үйшігін тап»ойыны.
Төбесінде «Ж»және «Ш» дыбыстары бейнеленген үйшіктерге осы дыбыстарға қатысты суреттерді ажыратып орналастыр.
ә) «Дыбыс орнын анықта»ойыны.
Мына сөздердегі «Ш»және «Ж»дыбыстарының орынын анықта.
Сөздің басында,ортасында немесе соңында.
-Бұл қалташаның сыртында қай мезгіл бейнеленген? (Жаз мезгілі)
-Жаз мезгілі туралы не білесіңдер?
(Жазда ауа райы ыстық. Ағаштар жасыл жапыраққа оранған.Балалар суға түседі,күнге қыздырынады).
-Жарайсың!
-Енді,серігіп алайық
ІІІ.Сергіту сәті.
Бас бармақ - әкем
Балаң үйрек-анам,
Ортан терек ағам,
Шылдыр шүмек -әпкем
Кішкентай бөбек –мен
Бір үйде біз нешеуміз?
Бір үйде біз бесеуміз
3-тапсырма:
«Дыбыстарды таңбалап жаз».
Таяқшалардан дыбыстардың әріптік таңбасын құрап жазу
Ш-әріпін жасыл таяқшалардан
Ж-әріпін қызыл таяқшалардан
Қалташаның сыртында қай мезгіл бейнеленген? (Күз мезгілі)
Күз мезгілінің белгілерін атаңдар?
(Күзде жапырақтар сарғаяды.Жеміс-жидектер піседі. Күн қысқарады,түн ұзарады.Күн суыта бастайды.Жиі-жиі жаңбыр жауады.Құстар жылы жыққа ұшады).
«Сөздегі жоғалған дыбыстарды тап».
Нұржан,мен саған топшамамен беремін,сол топшамадағы бейнеленген суреттер астындағы сөздердегі жоғалған дыбыстарды тауып,әріптік таңбасын орналастыр.
...а... ...ыр...а ...ұлды...
...ылқы ...ылан. аға...
4-тапсырма:
«Мен бастаймын,сен аяқта»ойыны.
Логопед: мен сөйлемді бастаймын,ал сендер мазмұнына қарай немесе
сурет бойынша аяқтайсыңдар.
-Шолпан шаңғы .... (тепті)
- Жанар шанамен ...(сырғанады)
- Шыңғыс жолбарыстан ... (қорықты)
- Торғай ағашқа ... (қонды)
ІV.Қорытынды.
-Бүгінгі сабақта қандай дыбыстарды сөз,сөйлем ішінде ажырата білдік?
-Қандай жыл мезгілдерін қайталадық?
-Сабақ ұнады ма?
V.Бағалау.
Сабаққа өте жақсы қатыстың, жарайсың,Нұржан!
Көктемгул сенің біліміне риза болып,қызғалдақ гүлін сыйлайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--jjene-sh-dibistarin-ajiratu.html#3-тапсырма:_«Дыбыстарды_таңбалап_жаз».__Таяқшалардан_дыбыстардың_әріптік_таңбасын_құрап_жазу__Ш


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--jjene-sh-dibistarin-ajiratu.html#ІV.Қорытынды._-Бүгінгі_сабақта_қандай_дыбыстарды_сөз,сөйлем_ішінде_ажырата_білдік_-Қандай_жыл_мезгілдерін_қайталадық_-Сабақ_ұнады_ма_V.Бағалау.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--jjene-sh-dibistarin-ajiratu.html#Сабақ_барысы:_І.Ұйымдастыру_бөлімі_._1.Оқушымен_амандасу._2._Назарын_сабаққа_аудару._ІІ.Жаңа_сабақ.


title: Сабақтың тақырыбы: Жүйке жүйесінің маңызы Оқу мақсаты

text:
Мұғалімнің аты-жөні:
|
18 орта мектеп
|
Пән/Сынып:
|
Жаратылыстану, 4 сынып
|
Қай аптаның нешінші сабағы
|
4-тарау 1- бөлім
|
Тарау немесе бөлім атауы:
|
Бөлім 3- тарау 3- сабақ
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Жүйке жүйесінің маңызы
|
Оқу мақсаты:
|
4.2.3.2 Жүйке жүйесі мен оның адам ағзасындағы рөлін сипаттау
|
Бағалау критериі:
|
Жүйке жүйесінің мағызы туралы біледі
Жуйке жүйесі гигиенасын сақтау жолдарын уйренеді
|
Саралап оқыту тапсырмалары
|
Ұжымдық жұмыс
Жаңа тақырыптың түсіндірілуі
|
Бірлескен жұмыс (1,2 тапсырма)
Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету
|
Жеке жұмыс
Тапсырманы ұсыну, оқушылар өз бетімен орындауы
|
Уақыты
|
Кезеңдері
|
Тапсырма
|
Тапсырманың мақсаты
|
Мұғалімнің бақылауы мен зерттеуі не?
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
5 минут
|
Ұйымдастыру
|
Топ ережесі
- Бүгінгі біздің сабағымыз ерекше сабақ, зерттеу сабағы болмақшы.
- Біз көреміз, естиміз, әр түрлі иістерді, дәмді, ыстық пен суықты сезе аламыз.
Сұрақ-жауап:
1.Жүйке жүйесіне нелер жатады?
2. Жануарларда жүйке жүйесі бола ма ?
Осы бір ғажайып қабілеттер бізге 5 сезім мүшесі арқылы беріледі.
Солжұмбақтың жауабы бойынша жеке-жеке мағлұмат аламыз.
Көреді бәрін өзгенің,
Көре алмайды өздерін ? /Көз/
Есіңе сақта !
-Жатып оқыма;
-Көлікте және қараңғы жерде кітап оқуға болмайды;
-Шамның жарығы сол жақтан түсу керек;
|
|
|
|
Презентация
|
5-минут
3- минут
|
Жаңа сабақ
|
Көзі нашар көретін адамдар Брайль қаріптерімен жазылған кітаптарды саусағының ұшымен сипап отырып оқиды.
Көз дәрігерін – окулист деп атайды.
Жұмбақ.
-Күмбір-күмбір қарағым, Қартайғанша жарадың. /Құлақ/
-Бұл қандай мүше? / Есту мүшесі.
Есіңе сақта!
Құлақты аса қатты дыбыстан, шудан қорғау;
Желден қорғау;
Жұмбақ.
Екі шырақтың ортасында бір өзім. /Мұрын/
Мұрын-иіс сезу мүшесі.Адам әр түрлі иісті мұрынымен сезіп, ажыратады. Сонымен қатар мұрын «тыныс алу» қызметін атқарады.
Сарамандық жұмыс.
Мұрынды күту ережесі.
4. Жұмбақ.
Үнемі ауызда бұлтыңдайды,
Бірақ жұтылмайды. / Тіл /
Тіл туралы не білеміз? Нені сеземіз?
Тіл сөйлеу мүшесі.
|
Жаңа тақырыпты меңгеру
|
|
|
Презентация
|
10 минут
5- минут
|
Тәжірибе
|
Сарамандық жұмыс.
Тілді қалай күту керек ?
Өткір затты ауызға салуға болмайды. Себебі кесіп алуың мүмкін.
Тамақты асықпай жеу керек, себебі тілді тістеп алуың мүмкін.
Ойын «Сипап сезу».
Тері сипап сезу мүшесі. Тері-адам денесінің сыртқы жабыны.
Теріні күту:
Теріні жарақаттардан, күйіктен, үсіктен сақта.
Міндетті түрде қолды, бетті, мойынды, аяқты, қолтықтың астын күнделікті жуу.
Үнемі таза киім кию .
Тері емдейтін дәрігер кім? Дерматолог.
Балалар осы сезім мүшелеріне ақпарат мидан келеді.
Ендеше балалар әр нәрсені сезу үшін нелер көмектеседі екен?/Сезім мүшелері/
Видео көрсету.
Жүйке жүйесі ауруларын емдейтін дәрігерді – невролог дейміз.
Неврологтың ақыл-кеңесі:
Дұрыс тамақтану;
Таза ауада серуендеу;
Тазалықты сақтау;
Күн тәртібін сақтау;
Адамның барлық іс-әрекеті жүйке жүйесінің жұмысымен байланысты.
Сергіту сәті.
|
Жаңа тақырыпты тәжірибе арқылы меңгеру
|
|
Бағалау дескрипторларын ұсыну
|
Презентация
|
2-минут
|
Бекіту
|
Кері байланыс. Оқушылар сабақтан алған әсерлерін параққа жазады.
Эссе парағы
|
Тақырыпты меңгергенін анықтау
|
|
|
|
3- минут
|
|
«Светофор» әдісі арқылы бағалау
|
|
|
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жүйке жүйесінің орталық және шеткі бөлімдері. Жұлын. Ми. Ми бөлімдерінің құрылысы мен қызметтері

text:
7.1.7.4 Орталық жүйке жүйесі бөлімдерінің құрылысы мен қызметін салыстыру
Сабақтың мақсаты
• Орталық және шеткі жүйке жүйесімен таныстыру.
• Жұлынның құрылысы мен қызметін түсіндіру.
• Бас мидың бөліктерінің қызметін анықтау.
• Бас миы мен жұлындағы ақ зат пен сұр заттың ерекшелігіне байланысты салыстыру
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/уақыты
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Қызығушылықты ояту. 3 мин.
Оқушыларды топтарға біріктіруді ұйымдастыру:
Фигуралар көмегімен оқушыларды 3 топқа біріктіру.
I – Үшбұрыштар тобы
II – Дөңгелектер тобы
III – Төртбұрыштар тобы
Оқушылар топтарға бөлінеді.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Фигуралар салынған конверт
Сабақтың ортасы 7 мин.
«Ой толғау» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
Әр оқушы өз оймен бөліседі.
1) Мидың ең күшті дамуы 2 мен 11 жас аралығында жүреді.
2) Адам қаншалықты білімді болса, соншалықты мидың зақымдану ауруларына ұшырау қаупі төмен. Интеллектуальді белсенділік ми ұлпаларын жаңартады.
3) Өзініңізге таныс емес нәрсемен айналысу – мидың жақсы дамуына алып келеді. Сонымен қатар, өзіңізден неғұрлым ақылды адаммен сөйлесіп, араласу да ми жұмысын күшейтеді.
4) Ми оттексіз 4-6 минут өмір сүре алады,содан кейін өле бастайды.Егер оттегі 10 минут жетіспеген жағдайда ,мидың ауыр зақымдануына алып келеді.
5) Біздің миымыз бізді жиі алдайды.Ол заттарды шындыққа сай емес ,басқаша қабылдай алады


Сабақтың тақырыбы: Жүйке жүйесінің құрам бөліктері. Жүйке жүйесінің қызметі. Нейронның құрылысы: денесі, дендриттер, аксон. Нейронның қызметтері.
СЫНЫП: 7
Қатысқан оқушылар саны: 4
Қатыспаған оқушылар саны: 0
Сабақ негізделген оқу мақсаттары
7.1.7.2 – жүйке жүйесінің қызметін және құрылымдық компоненттерін атау;
7.1.7.3 – жүйке жасушасының компоненттерін анықтау
Сабақ нәтижесі:
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:Жүйке жүйесінің және жүйке ұлпасының құрылымдық компоненттерін,жаңа ұғымдарды атайды. Сұраққа жауап береді.
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Жүйке жүйесінің және жүйке жасушасының құрылымы мен қызметіндегі терминдерді ажыратады
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады: Жүйке жүйесінің және жүйке ұлпасының жасушаларын атайды.Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмаларды орындайды.
Бағалау критерийі
жүйке жасушаларының құрылымдық компоненттерін атайды. Жүйке жүйесі бөлімдерінің қызметін сипаттайды.


title: Сабақтың тақырыбы: Үйкеліс күші. Үйкеліс әрекетін техникада ескеру бжб №4

text:
тыныштық, домалау және сырғанау үйкелістерін сипаттап,
формуласын қолданып есептер шығарады
Сабақтың барысы
Сабақтыңкезеңі/уақыт
Педагогтіңәрекеті
Оқушыныңәрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы 5 минут
1. Сәлемдесу, оқушыларға жоқтама жасау
Оқушыларды сандар көмегімен шағын топқа біріктіру(бір таңбалы, екі таңбалы үш таңбалы, төрт таңбалы сандар)
І топ «күш»
ІІ топ «масса»
ІІІ топ «тығыздык»
IV топ «көлем»
Үйтапсырмасын «Миға шабуыл» әдісі арқылы тексеру
Бүкіл әлемдік тартылыс күші дегеніміз не?
Қандай күш ауырлық күш деп аталады?
Денеге әрекет ететін ауырлық күші мен оның массасының арасындағы қатынас қандай?
Массасы 4кг денеге әсер ететін ауырлық күші
Сәлемдеседі
Топка бірігеді
Мұғалімнің кері байланысы
LED экран
15 минут
Миға шабуыл: Не себепті жібек бау мақта яки мата бауға қарағанда тез шешіледі?
Тапсырма№1 «Кім жылдам?» әдісі арқылы топтық жұмыс орындайды
БК: тыныштық, домалау және сырғанау үйкелістерін сипаттап,
формуласын қолданып есептер шығарады
Тапсырма№2 Үйкеліс күштерінің түрлеріне қарай ажырату
БК: үйкеліс күшінің пайдасы мен зиянына мысалдар келтіреді
Үйкеліс күштерінің түрлеріне қарай ажыратады
Жаңа сабақты бейнеролик арқылы меңгереді
Дескриптор:
Үйкеліс күшін, үйкеліс коэффициентін есептейді
ҚБ: Өзара бағалау
Дескриптор:
Суретке қарап үйкеліс күшінің 3 түрін ажыратып, пайдасы мен зиянды тұстарын атап өтеді
ҚБ: мұғалімнің кері байланысы


title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері - Сабақтың тақырыбы Үйкеліс күші.Үйкеліс әрекетін техникада ескеру

text:
Сабақтың басы
0-2 мин
5 мин
|
І. Ұйымдастыру кезеңі. (Сәлемдесу,түгендеу)
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.
Оқушылар «Смайликтер» арқылы көңіл күйлерін білдіреді.
ІІ.Топқа бөлу. (Суреттер арқылы топқа бөлу)
топ. «Домалау үйкелісі»
топ. «Сырғанау үйкелісі»
топ. «Тыныштық үйкелісі»
ІІІ.Үй жұмысын тексеру.
Бағалау: «Өз өзін бағалау»
|
Смайликтер
Суреттер
Оқушы өзін бағалайды.
|
Сабақтың ортасы
15 мин)
(15 мин)
|
Миға шабуыл. Мына сұрақтарға жауап бер.
Бордың неге тақта бетінде із қалдыратынын ойланып көрдіңдерме?
Неге бөренені дөңгелете отырып орнынан қозғалтқан жәңілірек деп есептейсіз?
Неліктен ауыр дорба көтеріп келе жатқанда, тайғанақ жолда жүру оңайырақ?
Сабақ түсіндіру.
Топтық жұмыс. «Постер құру»
1 – топ. Үйкеліс күші,формуласы,өлшем бірлігі.
2- топ. Үйкеліс күшінің түрлері.
3- топ.Үйкеліс күшінің пайда болу себептері.(пайдасы мен зияны)
Бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек»
«Сынып жұмысы»
1.Көктайғақта неге тротуарға құм себеді? (үйкелісті көбейту үшін)
2.Неге жаңбырдан соң грунт жолы тайғақ болады? (сұйықта бөлшектер тез қозғалады, қатты денелерден гөрі сұйық қабаттарының үйкелісі аз).
3. Шаңғының астын неге майлайды?
(май қабаты үйкелісетін беттерді ажыратып, үйкелісті кемітеді).
Бағалау: «Бағдаршам»
№
|
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
1
|
Сұраққа жауап берді.
|
1 Сұрақтардың логикасын түсінді.
|
1
|
2.Жауап берді
|
1
|
|
3.Үйкеліс күшінің мағыныасын түсінді
|
1
|
|
|
|
Сұрақтар мен суреттер.
Плакат,маркер.
Стикер
|


title: Сабақтың соңы - Сабақтың тақырыбы Үйкеліс күші.Үйкеліс әрекетін техникада ескеру

text:
Сабақтың соңы
(3 мин)
|
Рефлексия.
Сіздің сабаққа көзқарасыңыз?
Сабақ сізге қызықты болды ма?
Сабақта өзіңізді қалай бағалар едіңіз?
Үйге тапсырма: Үйкеліс күші.Үйкеліс әрекетін техникада ескеру.
1.Сырғанау үйкеліс коэффициенті 0,4- ке тең тас жолында автомобильдің алатын максимал үдеуі.(g=1м/с2)
2. Массасы 1000 т жылдамдығы 108 км/сағ поезды тоқтату үшін үйкеліс күшінің атқаратын жұмысы?
3. Егер үйкеліс беттерінің ауданын 2 есе үлкейтсе, ағаш білеудің горизоталь бетпен сырғанау үйкеліс күші?
4. Массасы 10 кг, 4 м/с жылдамдықпен қозғалып келе жатқан дене тоқтағанға дейін 20 м жер жүріп өткендегі әсер еткен үйкеліс күші?
|
|
Саралау – Сіз қандай тəсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық жəне қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Формуланы пайдаланып күрделі есептерді шығарады, есепті түсіндіре алады.
Дарынды оқушылар «С» деңгейлік тапсырманы орындайды
|
Тапсырмалар
|
Критерийлері
|
Дескрипторлар
|
балл
|
1.Үй тапсырмасын сұрау
|
3.5 жаттығу
|
1.Есептерды шығарды
|
1
|
2. Есептерды түсінді
|
1
|
2.Постер құру
|
Тыныштық, домалау, сырғанау үйкелістерін анықтамасын айтады, формуласын жаза алады.
|
1.Үйкелістің анықтамасы
|
1
|
2.Үйкелістің формуласы
|
1
|
3.Үйкелістің түрлері
|
1
|
4.Үйкелістің пайдасы мен зиянның сипаттайды.
|
1
|
3.Сынып жұмысы
|
Формуланы пайдаланып күрделі есептерді шығарады,есепті түсіндіре алады.
|
1.Формуланы анықтайды.
|
1
|
2.Формуланы қорытады.
|
1
|
3.Шамаларды ХБЖ ға айналдырады.
|
1
|
|
Қауіпсіздік ережесін сақтау.
|
|


title: Сабақ бойынша рефлексия - Сабақтың тақырыбы Үйкеліс күші.Үйкеліс әрекетін техникада ескеру

text:
Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма жəне неліктен?
Бұл тарауды сабақ туралы рефлексия жасау үшін пайдаланыңыз. Сол бағандағы өзіңіз маңызды деп санайтын сұрақтарға жауап беріңіз.
Жалпы бағалау Сабақта ең жақсы өткен екі нəрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нəрсеге назар аудару қажет?


title: Сабақтың тақырыбы Үйкеліс күші.Үйкеліс әрекетін техникада ескеру

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
Денелердің өзара әрекеттесуі.
|
Мектеп: № 19 Қ. Сәтбаев атындағы мектеп гимназиясы.
|
Күні:
|
Мұғалімнің аты жөні: Иманғалиев Өркен
|
Сынып:7
|
Қатысқандар саны: 24
|
Қатыспағандар саны: 0
|
Сабақтың тақырыбы
|
Үйкеліс күші.Үйкеліс әрекетін техникада ескеру.
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары
|
7.2.2.6 – тыныштық , домалау және сырғанау үйкелістерін сипаттау.
7.2.2.7 –үйкеліс күшінің пайдасы мен зиянына мысалдар келтіру.
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар:
|
Оқушылардың басым бөлігі:
үйкеліс күшінің пайдасы мен зиянына мысалдар келтіре отырып сипаттай алады
|
Кейбір оқушылар:
|
Бағалау критерийі
|
Домалау, сырғанау, тыныштық үйкеліс күштерінің терминдерін біледі, анықтамасын айтады, формуласын жазады.
Формуланы қолданып есеп шығара алады.
Үйкеліс күшінің пайдасы мен зиянына мысалдар келтіре отырып сипаттай алады.
Формуланы пайдаланып күрделі есептерді шығарады,есепті түсіндіре алады.
|
Тілдік мақсаттар
|
Оқушы домалау, сырғанау, тыныштық үйкелістерінің ауызша анықтама береді, формуласын сипаттайды, сызба түрінде жүйелейді.
Үйкеліс күші – сила трения – friction force
Домалау үйкелісі – сила качения - rolling friction
Сырғанау үйкелісі – трение скольжения – sliding friction
Тыныштық үйкелісі – трение покоя – static friction
|
Құндылықтарға баулу
|
Жалпыға бірдей еңбек қоғамы.
Сырғанау, домалау, тыныштық үйкеліс күштерін тұрмыста пайдалануға баулу.
|
Пəнаралық байланыс
|
Математика –есеп шығару дағдылары (амалдар қолдану);
Информатика – модельдеу, анимация.
|
Алдыңғы білім
|
Біледі: Күштердің түрлерін біледі, формулаларын жаза алады.
|
Сабақтың барысы
|
|


title: «Дидактикалық материалдар - Сабақтың тақырыбы: Жұлдыздар әлемі. Жұлдызға дейінгі қашықтық. Айнымалы жұлдыздар

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Үй тапсырмасын сұрау (4 минут)
Күн жұйесіндегі кіші денелер жайында не білесіңдер?
Күн жүйесінің шекарасы жайында не білесіңдер?
Талқылау үшін сұрақтар беріледі (3 минут)
Галактика жайында не білесіңдер?
Үлкен жаралыс жайында не білесіңдер?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс (15 минут)
Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді: Мәтінді оқып топпен қорғайды.
Жұлдызды аспанның Солтүстік жарты шарындағы жай көзбен көрінетін барлық объектілер аспан денелерінің бір тұтас жүйесін – Галактиканы құрайды.
“Галактика” деген сөздік өзі грек тілінен аударғанда “сүтті” деген мағына білдіреді. Біздің галактиканың диаметрі шамамен 100 мың жарық жылы. Жұлдыздардың саны 200 млрд-қа жуық. Олар Галактиканың жалпы массасының 98 пайызын құрайды. Қалған екі пайызын газ бен тозаң түріндегі жұлдызралық заттар.
Галактиканың сыртқы түрінің төтенше алуан түрлілігіне қарамастан, оларды бірнеше типке бөлуге болады: спиральды, элипстік және дұрыс емес(а,б).
Бұл сурет галактика әлемін зерттеген және осы салада маңызды жаңалықтар ашқан пионердің бірі Э.Хаббл ұсынған Хаббл камертонв деп аталатын – жіктеуді жаңғыртады
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
1.Мегагалактиканың өлшемдері қандай?
2.Үлкен жарылыс теориясына қазңргң кезде қандай дәлелдемелер бар?
3.Күннің жасы қаншада?
4.Мгагалактиканың құрылымы қандай?
5.Галактикалардың спектріндегі қызыл ығысу нені көрсетеді?
Температурасы 3К болатын сәуле шығару аясы неге релитивтік деп аталады?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс (15 минут)
Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді: Мәтінді оқып топпен қорғайды.
Жұлдызды аспанның Солтүстік жарты шарындағы жай көзбен көрінетін барлық объектілер аспан денелерінің бір тұтас жүйесін – Галактиканы құрайды.
“Галактика” деген сөздік өзі грек тілінен аударғанда “сүтті” деген мағына білдіреді. Біздің галактиканың диаметрі шамамен 100 мың жарық жылы. Жұлдыздардың саны 200 млрд-қа жуық. Олар Галактиканың жалпы массасының 98 пайызын құрайды. Қалған екі пайызын газ бен тозаң түріндегі жұлдызралық заттар.
Галактиканың сыртқы түрінің төтенше алуан түрлілігіне қарамастан, оларды бірнеше типке бөлуге болады: спиральды, элипстік және дұрыс емес(а,б).
Бұл сурет галактика әлемін зерттеген және осы салада маңызды жаңалықтар ашқан пионердің бірі Э.Хаббл ұсынған Хаббл камертонв деп аталатын – жіктеуді жаңғыртады
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Үй тапсырмасын пысықтау.
1.Мегагалактиканың өлшемдері қандай?
2.Үлкен жарылыс теориясына қазңргң кезде қандай дәлелдемелер бар?
3.Күннің жасы қаншада?
4.Мгагалактиканың құрылымы қандай?
5.Галактикалардың спектріндегі қызыл ығысу нені көрсетеді?
Температурасы 3К болатын сәуле шығару аясы неге релитивтік деп аталадфы?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс.
Массаларының ортақ центрінен айнала отырып, екі жұлдыз периодты түрде кезекпен тұтылады. Қос дұлдыздың ең жарығы тұтылғанда Жер бетінде жылтыраудың әодеқайда терең минимумын көреміз және керісінше.
1956 ж. Д. Фабрициус Кит шоқжұлдызындағы бір жұлдыздың айнымалы екенін ашты. Оның жарқаруы 331,65 тәулік ішінде 1600 рет өзгереді. 1884 ж. Цефей шоқжұлдызындағы бір жұлдыздың жылтырауының периодты өзгеретінін Гудрайк байқады. Жұлдыздардың жылтырауының өзгерісі олардың қойнауларынан беткі қабатқа ыстық газдардың атқылауынан болуы мүмкін.
Р лүпілдеу периоды: .
Айнымалы жұлдыздардың үшінші түрі ХХ ғ. табылды.Жарылыс уақытнда жұлдыздың жылтырауының өзгерісі жақсы зерттелген белгілі бір деңгейге дейін көтеріледі.
Неғұрлым жылтырау периоды үлкен болса, соғұрлым қатты жарқырайды.
Айнымалы жұлдыздарды зерттеу жақын немесе алыс қашықтықтағы жұлдыздардың абсолют жарқырау, массаларын, өлшемдерін басқа да маңызды қасиеттерін анықтауға мүмкіндік береді.
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


text:
37- жаттығу
№1 Галактика центрінен жұлдыз 5,5 пк қашықтықта орналасқан және 200 км/с жылдамдықпен қозғалады.Жұлдыздың галактика центрін айнала қозғалысы кезіндегі толық бір айналым жасау уақытын табыңдар.
№2 1987 жылы ақпанның 23-інен 24 не қараған түні астраномдар 55 как қашықтықтағы Үлкен Маггелан бұлтында аса жаңа жұлдыздың тұтануын тіркеді.Бұл құбылыстың шын болған жылын анықтаңдар


title:
Бөлім:

Космология - Сабақтың тақырыбы: Жұлдыздар әлемі. Жұлдызға дейінгі қашықтық. Айнымалы жұлдыздар

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Үй тапсырмасын пысықтау.
1.Мегагалактиканың өлшемдері қандай?
2.Үлкен жарылыс теориясына қазңргң кезде қандай дәлелдемелер бар?
3.Күннің жасы қаншада?
4.Мгагалактиканың құрылымы қандай?
5.Галактикалардың спектріндегі қызыл ығысу нені көрсетеді?
Температурасы 3К болатын сәуле шығару аясы неге релитивтік деп аталадфы?
Жаңа сабақ
Массаларының ортақ центрінен айнала отырып, екі жұлдыз периодты түрде кезекпен тұтылады. Қос дұлдыздың ең жарығы тұтылғанда Жер бетінде жылтыраудың әодеқайда терең минимумын көреміз және керісінше.
1956 ж. Д. Фабрициус Кит шоқжұлдызындағы бір жұлдыздың айнымалы екенін ашты. Оның жарқаруы 331,65 тәулік ішінде 1600 рет өзгереді. 1884 ж. Цефей шоқжұлдызындағы бір жұлдыздың жылтырауының периодты өзгеретінін Гудрайк байқады. Жұлдыздардың жылтырауының өзгерісі олардың қойнауларынан беткі қабатқа ыстық газдардың атқылауынан болуы мүмкін.
Р лүпілдеу периоды:
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5 балл
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=14#Кейбір_оқушылар_істей_алады:_берілген_астрономиялық_бақылауларға_сүйене_отырып,_Әлемнің_жеделдеуi_туралы_болжамды_талқылайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=14#Сабақтың_тақырыбы:__Қызыл_ығысу_және_Галактикаға_дейінгі_қашықтықты_анықтау._Әлемнің_кеңейуі


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Үй тапсырмасын сұрау (4 минут)
Галактика жайында не білесіңдер?
Үлкен жаралыс жайында не білесіңдер?
Талқылау үшін сұрақтар беріледі (3 минут)
Әлемнің үлғаюы жайында не білесіңдер?
Әлем м оделі жайында не білесіңдер?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс (15 минут)
Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді: Мәтінді оқып топпен қорғайды.
Хаббл заңы: қызыл ығысу бойынша анықталған галактиканың алыстау жылдамдығы оған дейінгі қашықтықтың өсуіне пропорционал.
Хаббл заңы Әлемнің ұлғаюын, яғни Үлкен жарылыс нәтижесінде Әлемнің пайда болғанын растайды.
Қазіргі байқалатын ғарыштық сәулелер шығару кеңеюдің алғашқы мезетінде шығарылған сәуле эволюциясының нәтижесі, сондықтан оын реликтивтік деп атайды.
Өткен ғасырдың 20-жылдарынан бастап ғалымдар Әлем эволюциясының модельдерін ұсына бастады.
Ә лемнің ұлғаюы оның қайтадан сығылуымен алмасады да, Әлемнің дамуы тоқтайды.
Метағаламның ұлғаюы бірнеше миллиард жылдардан кейін сығылуға алмасады, содан кейін қайтадан ұлғая бастайды.
Әлемнің ұлғаюы мәңгі жалғаса береді.
Осы үш гипотезаны талдай отырып, ғалымдар «біздің Әлемнің және басқа әлемдердің болшағы осы әлемдегі заттардың тығыздығына байланысты» деген ұйғарымға келді.
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Үй тапсырмасын пысықтау сұрақтары.
1.Мегагалактиканың өлшемдері қандай?
2.Үлкен жарылыс теориясына қазңргң кезде қандай дәлелдемелер бар?
3.Күннің жасы қаншада?
4.Мгагалактиканың құрылымы қандай?
5.Галактикалардың спектріндегі қызыл ығысу нені көрсетеді?
Температурасы 3К болатын сәуле шығару аясы неге релитивтік деп аталадфы?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс (15 минут)
Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді: Мәтінді оқып топпен қорғайды
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
«Дидактикалық материалдар
|


title: Смайликтер - Сабақтың тақырыбы: Жұлдыздар әлемі. Жұлдызға дейінгі қашықтық. Айнымалы жұлдыздар

text:
Бекіту сұрақтары:
1.Қай ғылым саласы ғарыштық зерттеулерде ерекше нәтижелер беруі мүмкін?
2.Жерден тыс сана техналогиялық емес жолмен дамуы мүмкін бе?
3.Қазіргі ғарыш кемелері арқылы басқа жұлдыздырға саяхат жасауға болады ма?
4.Күн жүйесінің басқа галактикаларында тіршілік болуы мүмкін бе?
5.Жақын арадағы 100 және 1000 жыл ішінде Жердегі өркениет қалай дамуы мүмкін?
6.Еліміздегі ғарыштық бағдарламалар және ғарышкерлер жайлы не білесіңдер?


text:
Бекіту тапсырмалары
36- жаттығу
№1 Веганың жұлдыздық паралаксы 0,12 // -ге тең .Оған дейінгі қашықтықты парсекпен,жарық жылымен,астрономиялық бірлікпен,калиометрмен өлшегенде қандай болады?
№2 Күннің абсольюттық жұлдыздық шамасы М =+4.8 m .Оның көрінерлік жұлдыздық шамасын табыңдар.Күнге дейінгі қашықтықты 150 млн км деп есептеңдер.Егер жұлдыздың абсолюттық жұлдыздық шамасы 5 болса,оның Күн массасымен салыстырғандағы массасы қандай?
№3 Күн мен Жердің гравитациялық радиусы қандай болатынын есептеңдер.
№4 Егер жұлдықдық сәуле шығару максимум 400 нм толқын ұзындығына сәкес келсе,оның температурасын табыңдар.
№5 Жұлдыз 30 км/с жылдамдықпен қозғалады.300 000 жыл ішінде оның парсекпен есептегенде қандай қашықтықты жүріп өтетінін анықтаңдар.


title: Білім беру ұйымының атауы - Сабақтың тақырыбы: Жұлдыздар әлемі. Жұлдызға дейінгі қашықтық. Айнымалы жұлдыздар

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Кім жылдам? әдісі бойынша
1.Жұлдыздар жарық шығару үшін қажет энергияны қайдан алады?
2.Асқын жаңа жұлдыз жарылған соң оның орнында не қалады?
3.Герцшпрунг-Рассел диаграммасының бас тізбегіндегі жұлдыздардың орны неге тәуелді?
4.Жұлдыздарда қандай реакцияның есебінен сутек элементінен басқа жеңіл химиялық элементтер пайда болады?
5.Жұлдыздың түсі арқылы беттік қабатының температурасын қалай анықтауға болады?
6.Күн мен Жерді қара құрдым шамасына дейын сығуға бола ма?
Жаңа сабақ
Жұлдыздардың жарқырауы
Беттік температурасы
Радиусы
Химиялық құрамы
Массасы.
Жұлдыз пайда болғаннан бастап оның барлық өмір сүру уақытнда екі қысымның әрекетінен жұлдыз орнықсыз күйде болады. Тозаң мен газ араласқан бұлттың сығылу энергиясы оның ішкі қабаттарын қыздырады. Сығылған бұлт протожұлдызға айналады.
С ығылу процесі кезінде центрдегі температура шамамен 10 миллион градустан асқанға дейін жүреді. Осындай температурада сутегінің гелийге синтезделуінің термоядролық реакциясы жүре бастайды. Жұлдыздапдың тұрақсыздық периодының ұзақтығы миллиондаған жылдарға созылуы мүмкін. Ақырында, бұл екі күш теңгеріледі де жұлдыз орныққан күйге өтіп, тұрақыт жарық шығара бастайды.
Жұлдыздар өмірінің қалыпты сатысындағы құрылысы:
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=3#Көптеген_оқушылар_істей_алады:_Жұлдыздар_әлемі._Жұлдызға_дейінгі_қашықтық._Герцшпрунг_–Ресселл_диаграммасын_талдай_білуге_үйренеді


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=3#Сабақтың_мақсаты__Барлық_оқушылар_істей_алады:_Жұлдыздар_әлемі._Жұлдызға_дейінгі_қашықтық._Герцшпрунг_–Ресселл_диаграммасы_жайлы_мағлұмат_алады


text:
36- жаттығу
№9 Жұлдыздық шамасы 15,ал жылтырауының тербеліс периоды 5 күн болатын цефейге дейінгі қашықтықты анықтаңдар.
№10 Цефейдің толықсу аериоды 20 күн болса.оның тығыздығы қандай?
№11 Жаңа жұлдыз тұтанған кезде оның жарқырауы 10000 есе артады.Оның көрінерлік жұлдыздық шамасы қаншаға өзгереді?
13 Күннен 10 пк қашықтықта атмосферасы 10 000 км/с жылдамдықпен шашырай қозғалған аса жаңа жұлдыз тұтанды.50 жылдан кейін не байқалады?


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Кім жылдам? әдісі бойынша
1.Жұлдыздар жарық шығару үшін қажет энергияны қайдан алады?
2.Асқын жаңа жұлдыз жарылған соң оның орнында не қалады?
3.Герцшпрунг-Рассел диаграммасының бас тізбегіндегі жұлдыздардың орны неге тәуелді?
4.Жұлдыздарда қандай реакцияның есебінен сутек элементінен басқа жеңіл химиялық элементтер пайда болады?
5.Жұлдыздың түсі арқылы беттік қабатының температурасын қалай анықтауға болады?
6.Күн мен Жерді қара құрдым шамасына дейын сығуға бола ма?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс.
Кейде жұлдыздарың жылтырауы өте тез өзгереді де, оның периодтылығы сақталмайды, ал кейде жұлдыздардың жылтырауының өзгерісі периодты болады. Мұндай жұлдыздарды айнымалы жұлдыздар деп атайды.
Оптикалық қос жұлдыздар кеңістікте бір-бірінен өте алыста орналасқан, бірақ аспан сферасында проекцияланатын жұлдыздар.
Ортақ массалар центрінен айналып жүретін қос жұлдыздар физикалық деп аталады.
Айнымалы жұлдыздар үш топқа бөлінеді:
Тұтылмалы айнымалылар;
Лүпілдек айнымалылар;
Жарылатын айнымалы.
« Алголь жұлдызының жылтырау өзгерісінің» графигі: (Д.Гудрайк зерттеді 1764-1786 жж).
Күн – ыстық газ және газ шығаратын радиациялардан тұратын сфера.
Күннің орташа тығыздығы 1,4 г/см3
Күн құрылымының сұлбасы:
Ядроның реакция аумағы
Сәуле шығару арқылы энергияны тасымалдау аумағы
Энергияны конвекция арқылы тасымалдау аумағы
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Ашық микрафон әдісі бойынша
1. Күн әлемі жайында не білесіңдер?
2. Айнымалы жұлдыздар жайында не білесіңдер?
3.Шұғыланың пайда болуын түсіндіріңдер.
4.Магниттік дауылдардың Жерге қандай әсерлері бар?
5.Ғарыштық ауа-рай дегеніміз не?
6.Өте биікте ұшып бара жатқан ұшақтағы адамдарға күн жарқылы мен ғарыштың радиациясы қауіпті бола ма?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс (15 минут)
Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді: Мәтінді оқып топпен қорғайды.
Кеңістікте Күнге жақын орналасқан өлшемі үлкен, өзіне тән қозғалысы бар бірнеше жұлдыз табылды.
Б ірнеше жылғы бақылаулар осы жұлдыздардың бірі кеңістіктегі өзіне тән траекториядан шын мәнінде де периодты түрде ауытқып отыратыны байқалды. Осы ауытқулар арқылы жұлдыздың күңгірт серіктерінің массалары анықталды.
Планеталар жүйесін спектроскопиялық әдіспен іздеудің де болашағы зор.
2005 ж. Наурыз айының соңында Күн жүйесінен тыс табылған планеталар жүйесінің саны 152-ге жетті. 134 жұлдыздың планеталар жүйесі бар екені белгілі болып отыр. 14 жұлдыздың бірден артық планетасы бар.
Күн жүйесі жөніндегі түсініктің дамуы.
Өзінің дүние жүйесі туралы поляктың ұлы астрономы Николай Коперник (1473 – 1543) ол өзі қайтыс болған жылы жарық көрген “Аспан сферасының айнала қозғалысы жөнінде” деген еңбегінде жазған еді. Оның ілімі бойынша, дүние центрінде Жер емес, Күн тұр. Жерді айнала Ай қозғалып жүреді. Жердің өзі Күннен қашықтығы бойынша (Меркурий мен Шолпаннан кейін) үшінші ғаламшар болып саналады. Ол Күнді айнала және өз осінен айналады. Жердің орбитасының сыртында Марстың, Юпитердің және Сатурнның орбиталары орналасқан. Коперник “жылжымайтын жұлдыздар сферасын” Күннен өте қашыққа орналастырды.
Коперник ұсынған дүние жүйесі гелиоцентрлік деп аталады. Ол ғаламшарлардың тұзақ тәрізді қозғалысын біздің Күнді айнала қозғалатын ғаламшарларды қозғалмайтын Жерден емес өзі де Күнді айнала қозғалатын Жерден бақылайтындығымыздан бізге солай көрінеді деп қарапайым және табиғи түрде түсіндірді.
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=6#Кейбір_оқушылар_істей_алады:_Жұлдыздар_эволюциясын_түсіндіру_үшін_Герцшпрунг-Рассел_диаграммасын_қолданады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=6#Сабақтың_мақсаты__Барлық_оқушылар_істей_алады:_Жұлдыздың_планеталық_жүйесі._Күн_жүйесі_жайлы_мағлұмат_алады


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақ тақырыбын және оқу мақсатын таныстыру
Серпілген сауал
1.Күн жүйесінің құрылысы қандай?
2.Қандай планеталрды білесіңдер?
3.Астериод пен метиордтердің қандай айырмашылығы бар?
4.Қандай каметаларды білесіңдер?
Жаңа сабақ
Топтық жұмыс .
Күнге ең алыс қашықтығы 69,7 млн. Км.
Диаметрі Жерден 2,5 есе кіші.
Орбиталық орташа жылдамдығы 47,9 км/с
Күнді 88 тәулікте айналып өтеді.
Күнге қараған жағының температурасы өте
• Күннен қашықтығы 108 млн. шақырым.
• Экваторлық диаметі 12104 км.
• Орбиталық орташа жылдамдығы 35 км/с
• Күнді 225 тәулікте айналып өтеді.
Жер бетінің 70 пайызын су алып жатыр.
Температурасы -890С-тан +580С-ге дейін.
Атмосферасы: тропосфера, стратосфера, ионосфера, экзосфера.
Жердің ішкі құрылысы:
Ядро, мантия, қатты қабат.
Серігі- Ай.
Экваторлық диаметрі 12756 км.
Күннен ең алыс қашықтығы 152,1 млн. км.
Орбиталық орташа жылдамдығы 29,8 км.
|
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады
Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды
|
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді
2-балл
Дескриптор
1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;
2. Мазмұнның толық ашады;
3. Өмірден мысалдар келтіреді.
5
|
ФИЗИКА 11 сынып оқулық
Алматы-Мектеп 2020
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=7#Кейбір_оқушылар_істей_алады:_қара_құрдымдар,_нейтронды_жұлдыздар_және_аса_жаңа_жұлдыздардың_қасиеттерін_сипаттайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jldizdar-elemi-jldizfa-dejingi-ashiti-ajnimali.html?page=7#Сабақтың_тақырыбы:__Жер_топтарындағы_планеталар_және_гигант-_планеталар._Күн_жүйесіндегі_кіші_денелер


text:
37- жаттығу
№1 Галактика центрінен жұлдыз 5,5 пк қашықтықта орналасқан және 200 км/с жылдамдықпен қозғалады.Жұлдыздың галактика центрін айнала қозғалысы кезіндегі толық бір айналым жасау уақытын табыңдар.
№2 1987 жылы ақпанның 23-інен 24 не қараған түні астраномдар 55 как қашықтықтағы Үлкен Маггелан бұлтында аса жаңа жұлдыздың тұтануын тіркеді.Бұл құбылыстың шын болған жылын анықтаңдар.