Үй тапсырмасы: «Миға шабуыл» әдісі бойынша сұрақтар қою -Жергілікті жердің планы дегеніміз не?
-План мен аэросуреттің қандай айырмашылығы бар?
-Планның суреттен артықшылығы қандай?
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
; 1. Бірлесе отырып сабақтың тақырыбын және мақсатын анықтайды. «Айналмалы бекеттер» әдісі арқылы топтар
Тақырыптың негізгі ұғымдарына анықтама беріңдер.
Картаны оқып үйренуде және онымен жұмыс істеу барысында қандай міндеттер шешіледі?
Жергіліктіжердіңгеографиялықнысандарынпайдалану
сұрақтарын талқылайды.
Географиялық Картаны жасаудың ерекше матем. заңы болады. Оны картографиялық проекция деп атайды. Картаның көмегімен жер бетіндегі объектілердің орны, пландағы мөлшері және пішіні туралы дәл деректер алуға болады. Картогр. белгілерді картаның ерекше тілі ретінде пайдаланады. Географиялық Картада көрсетілген құбылыстарды іріктеудің және қорытындылаудың, яғни картогр. генерализациялаудың зор маңызы бар. Географиялық Картаның құндылығы — олардың толықтығында, дәлдігінде, пайдаланылған деректердің жаңалығында, сонымен қатар, Географиялық Картаны жасаудың негізіне алынған ғылыми принциптер мен идеяларда. Географиялық Карта планетамыздың және оның бөліктері — құрлықтар мен мұхиттар, олардың географиялық жағдайы, табиғат байлықтары, халқы, экономикасы, мәдениеті мен тарихи дамуы туралы жаңа деректерді алуда, таратуда, сақтауда аса бағалы құрал болып табылады.
Бірінші, картографиялық проекциялардың көмегімен карта жасау жер бетіндегі объектілердің орны, пландағы мөлшері және пішіні туралы дәл деректер алуға мүмкіндік береді.[3]
Екінші, картографиялық белгілерді картаның ерекше тілі ретінде пайдалану:
а) жер бетінің бір бөлігін, немесе оны түгел қамту үшін қажетті масштабта кішірейтіп алуға мүмкіндік береді және картада алынған масштабта кішірейтіп көрсетуге келмейтін, ал өзінің маңызы жағынан қалдырып кетуге болмайтын объектілерді көрсетуге жағдай жасайды;


title: Үй тапсырмасы: «Миға шабуыл» әдісі бойынша сұрақтар қою


ә) картада жер бедерін көрсетуді, яғни белгілі бір жердің ойлы-қырлы екендігін кескіндеуді жеңілдетеді;
б) Географиялық картада заттардың сыртқы бейнесімен қатар, олардың ішкі қасиеттерін де (мысалы, теңіз картасында судың физико-химиялық қасиеттерін, ағыстарды т.б.) көрсету оңайға түседі;
в) адамның сезім мүшелері қабылдай алмайтын құбылыстардың (магнит бұрылысы, ауырлық күшінің аномалиясы т.б.) таралуын, тікелей көруге қиын байланыстар мен қатынастарды (шикізат көзі мен оны өңдейтін кәсіпорындардың арасындағы) көрнекі түрде көрсетуге болады;
г) жеке объектілердің ұсақ-түйек жақтарын алып тастап, бәріне ортақ және ең маңызды белгілерін (елді мекендерді халқының саны мен әкімшілік маңызы жағынан сипаттау) көрсетуді оңайлатады, яғни абстракция әдісін қолдануға мүмкіндік береді.
Үшіншіден, географиялық картада көрсетілетін құбылыстарды іріктеудің және қорытындылаудың, яғни картографиялық генерализациялаудың зор маңызы бар. Географиялық карта адамның тіршілік әрекетінің барлық саласында пайдаланылады. Ол – жол көрсеткіш, өнеркәсіп, энергетика, транспорт құрылыстарын барлау-іздеу, жобалау және инженерлік жобаны нақты іске асырудың негізі. Ауыл шаруашылығын жерге орналастыру, мелиорация және барлық жер қорын есепке алып, оны тиімді пайдалану ісіне керек. Халыққа білім беруде, дүние туралы білімді таратуда, жалпы мәдениетті көрсетуде өте маңызды көрнекі құрал. Территорияның картографиялық жағынан зерттелуі әскери іс үшін де маңызды. Соц. құрылыс жағдайында жалық шаруашылығын көптеген міндеттерін – географиялық жағдайларды дұрыс бағалау, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, қалпына келтіру және табиғатты өзгертудің жоспарларын жасау, өндіргіш күштерді дұрыс орналастыру, экономикалық аудандарды комплексті дамыту т.б. – географиялық картаның өте сапалы болуын керек етеді. Географиялық карта ғылыми-зерттеу құралы болып табылады. Мысалы, геологиялық карта белгілі бір жердің геология құрылысын көрсетумен қатар, қазбалардың таралу заңдылығын анықтауға мүмкіндік береді. Ол – құбылыстардың кеңістегі өзара байланысы мен дамуын зерттеуде және болжауда да аса қажетті құрал.[4]
Физикалық карта
Картаның тақырыбы мен мақсатына қарай картографиялық кескіндеу бірқатар географиялық элементтерден тұрады. Мысалы, бір жердің толық қартасының (тиопографиялық картасының) мазмұнына; жер бедері, суы, өсімдігі, топырағы, елді мекендері, жол қатынасы, байланыс құралдары, мемлекеттік және әкімшілік шекаралары, орталықтары және кейбір өнеркәсіп, ауыл шаруашылық, мәдени объектілері кіреді.
Географиялық картаның жиегі мен бос жерінде қосымша графиктер мен жазулар: картада қолданылған картографиялық белгілер және олардың түсіндірмелері; карта бойынша қашықтықты, бұрыштарды, объектілердің ауданын, жеке нүктелердің координаталарын, еңістікті т.б. өлшеуге қажет графиктер; картаның жасалған кезін, пайдаланған материалдарын т.б. көрсететін деректер; кейде көрсетілген объектілерді түсіндіріп, толықтыратын диаграммалар, таблицалар мен мәліметтер де болады.
Географиялық карталардың ішінен неғұрлым көп қолданылатыны – жер беті мен ондағы объктілер көрсетілетін жалпы географиялық карталар. Ал басқалары тақырыптық деп аталады. лар жалпы географиялық картаның мазмұнына кіретін белгілі бір элементті (мысалы, жер бедерін) өте толық және жан-жақты баяндайды немесе жалпы географиялық картада жоқ құбылыстарды (белгілі бір жердің геологиялық құрылысын, климат жағдайын т.б.) көрсетеді.


Меридиандар мен параллельдердің картада үшін маңызы
Ғалымдар жарты шарлардың, біртұтас дүние жүзінің, жеке материктердің, мемлекеттердің, жер бетінің шағын бөлшектерінің картасын жасаудың түрлі əдістерін ойлап тапқан. Бұл əдістер бəрінен бұрын меридиан жəне параллель сызықтарын кескіндеуден айқын көрінеді.
Глобуста барлық меридиандардың ұзындығы бірдей. Ал жарты шарлар картасындағы меридиандар əр жарты шар шеңберінің ортасынан шетіне қарай барған сайын өзінің нақты мөлшеріне қарағанда ұзара түседі. Соған орай шеңбердің шетіне жақын жатқан Африканың батыс жағасы, Оңтүстік Америка мен Аустралияның шығыс жағалары глобустағыға қарағанда созыңқы бейнеленген.


title: Бағалау: ҚБ жұмысын орындау

text:
Бағалау: ҚБ жұмысын орындау
«Сергіту сәті»
4.Жеке жұмыс Картамен жұмысжасау арқылы географиялық номенклатураны үйрену реттілігін сақтай отырып, географиялық атаулар нұсқаулығы бойынша географиялық нысандарды табу
Көлдерді:Балқаш, Арал, Каспий, Ыстықкөл, Марқакөл, Ұлы Африка көлдері, Женева, Мичиган, Байкал
Түбектер: Пиреней, Арабия, Үнді-Қытай, Скандинавия кескін картаға түсіру
Бағалау критерийі
|
р/с
|
Дескрипторлар
|
+/ –
|
Географиялық номенклатураны үйрену реттілігін сақтай отырып, географиялық атаулар нұсқаулығы бойынша географиялық нысандарды тауып, белгілей алады
|
1
|
Берілген географиялық нысандарды картадан нақтылай алады
|
|
2
|
Географиялық нысандарды картаға қатесіз белгілейді
|
|
|
Бағалау: ҚБ жұмысын орындау
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
ҚБ «Бәрекелді,әттеген-ай»

Бағалау парақшасын толтырады.

ҚБ Бағдаршам

text:
http://ikitap.kz/audiobook/5189-kerqula_atty_kendebaj/5189-kerqula_atty_kendebaj
аудиокітап
Алты томдық «
Сабақтыңсоңы
Сабақтағы іс-әрекетке байланысты кері байланыс: Мысалы: «Табыс сатысы» әдісінде кәдімгі сатының суреті беріледі.
1-ші баспалдағы: Мен............. БІЛЕМІН
2-ші баспалдағы: Мен ............ ТҮСІНЕМІН
3-ші баспалдағы: Мен ............... ЖАСАЙ АЛАМЫН
Үйге тапсырма беру:Географиялық нысан туралы 1 минуттық әңгіме-сипаттама дайындаңдар
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
.
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау


title: Сабақтың кезеңі/ уақыты - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Басы
|
Психологиялық ахуал туғызу. Оқушылар бір бірене мадақтау сөздерін айтады. (жұпта)
Сандықтағы қиынды қағаздар арқылы 3 топқа бөлінеді.
- Саяхатшылар;
- Зерттеушілер;
- Ғалымдар.
Үй тапсырмасы: Сызба нұсқа арқылы география ғылымының салаларын және оларға мысал келтіріп түсіндіреді:
География
Дескриптор:
- География ғылымы нені зерттейтінің анықтайды;
- География ғылымының салаларына мысал келтіре алады
- География ғылымының маңыздылығын айта алады.
Оқушыларға дұрыс жауап үшін смайлик арқылы бағалау
өте жақсы жақсы қаңағаттанарлық
Білімді тексеру кезеңі:\топпен жұмыс\
Жетістік критерийлерін болжайды;
Жетістік критерийлерімен және дескрипторлармен танысады
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
|


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 30

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Географиялық деректер базасын құрастыруда ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың рөлі
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.2.2.1- ақпараттық-коммуникациялық технологияны қолдана отырып, географиялық деректер базасын құрастырады
|
Сабақтың мақсаты
|
1.Ақпараттық-коммуникациялық технологияны пайдаланып, географиялық деректер базасын құрастыру.
2.Ақпараттық-коммуникациялық технологияны қолдана білу.
3. Географияялық ақпараттар жүйесінің түрлеріне,салаларына
түсінік беру.
|
Бағалау критерииі
|
Білу, – Географиялық деректер базасын құрастырудың
түсіну қажеттілігін біледі,түсінеді.
Қолдану - Географиялық деректер базасын құрастыруда АКТ-ны
қолдану.
Талдау – АКТ-ны қолданып алынған мәліметтерді
салыстырады,зерделейді,талдау жасайды.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=30#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=30#Сабақтың_тақырыбы____Географиялық_деректер_базасын_құрастыруда_ақпараттық-коммуникациялық_технологиялардың_рөлі


text:
Ұйымдастыру кезеңі:
1.Оқушылармен сәлемдесу,түгендеу.
«Аялы алақан» әдісі бойынша жылулық,сенімділік,еркіндікті дамыту мақсатында психологиялық ахуал қалыптастыру.
«Мозаика»әдісі бойынша топқа бөлу.
Үй тапсырмасын сұрау.
«Допты лақтыру» әдісі бойынша үй тапсырмасын сұрау.
1.Картографиялық әдістерге мысал келтіріңдер?
2.Тақырыптық карталардың маңыздылығы неде?
3.Географияда қолданатын зерттеу әдістерін атаңдар?
Ширату жаттығуы: Оқушыларды сыни тұрғыдан ойландырту үшін «Ой қозғау» әдісі арқылы сұрақ қоямын. Осы сұрақтар арқылы сабақтың тақырыбын айқындаймын.
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
Жаңа тақырыпты ашу және оқушылардың қызығушылығын ояту мақсатында бейнеролик көрсету.
Тапсырма №1
Топтық жұмыс «Джигсо» әдісі
Әрбір топқа төмендегі тапсырмалар беріледі.
1 .Географиялық деректер базасының құрамдас бөліктерін атап, сипаттаңдар.
2. Географиялық ақпараттар жүйесі туралы не білесіңіз?
3. Сандық деректерді өндеудің кандай түрлерін білесіңіз?
4.Деректерді сапалық тұрғыдан өңдеу жане талдау үшін не қажет?
Бағалау критерийі
р/с
Дескрипторлар
+/-
Географиялык деректер базасының құрамдас бөліктерін атайды
1
Географиялыкдеректер базасының құрамдас бөліктерін атап, сипаттай алады.
Географиялық ақпараттар жүйесі туралы мәліметтерді
айтып,тұжы-
рымдайды.
Бүгінгі тақырыптарға байланысты топтарға әртүрлі тапсырмалар беріліп,оқушылар жеке орындайды.
1 топ . Кестемен жұмыс
Анықтамалық статистикалық деректерді пайдаланып, екі облыстың сандық деректерін төмендегі көрсеткіштер бойынша дәптерге кесте түрінде сызу.
Көрсеткіштер
Маңғыстау
ОҚО
Халық саны
Халықтың тығыздығы
Ауданы
Кала халқы
Ауыл халқы
2 топ. Графикалық жұмыс
Компьтерлік бағдарламаларды пайдаланып, сандық деректерді графикалық түрде өңдеу және оған талдау жасау.
Көрсеткіштер
2012
2013
2014
2015
2016
Халық саны
16,1
16,8
17,8
17,7
17,6
Туудыңжалпы коэф
(1000адамға)
22,69
22,79
23,13
22,66
23,03
Өлімнің жалпы коэф.
(1000 адамға)
8,51
7,98
7,57
7,48
7,44
3 топ .Термин сөздермен жұмыс
Геоақпараттық картографиялау________________________
Электрондық карталар_______________________________
Үш өлшемді компьютерлік модельдер__________________
Анимациялық кескіндер______________________________
Вертуалды картографиялау___________________________
ГЛОНАСС,GPS_____________________________________
4 топ. «Венн диаграммасы»арқылы топтастыру
Электронды карталар
Ұқсастығы
Виртуалдыкарталар
Айырмашылығы
Айырмашылығы
Бағалау критерийі
Тапсырма
№
Дескрипторлар
+/-
Сандық деректердің түрлерін атап ажыратады.
№1
Сандық деректерді кесте түрінде
пайдалана алады
№2
Сандық деректерді графикалық
түрде өңдей алады
Географиялық ақпараттар жүйесі
туралы толық біледі,түрлерін атап салыстыра алады.
Жұптық жұмыс «Динамикалық шеңбер» әдісі
Оқушылар ішкі және сыртқы шеңберге бөлініп, төмендегі тақырыптар бойынша бір –біріне сұрақ қою аркылы такырыпты қорытындылайды.
1.ГАЖ-ң қамту аймағы және түрлері.
2.Сандық деректерді өңдеудің тәсілдері.
3.Географиялық деректер базасының құрамдас бөліктері.
Бағалау критерийі
р/с
Дескрипторлар
+/-
.ГАЖ-ң қамту аймағы және түрлерін атап,ажыратады
1
ГАЖ-ң түрлері және географиялы
деректер базасының құрамдас бөліктері туралы толық біледі.
Сандық деректерді өңдеудің тәсілдерін
біледі
2
Сандық деректерді өңдеудің тәсілдерін ажырата алады
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен 2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
Слайдар
Ашық сұрап-жауаптар
Сабақтыңсоңы
Екі түрлі түсініктеме күнделігі. Оқушылардан дәптердің бетін (не таратылып берген парақты) ортасынан вертикаль сызықпен бөлу сұралады. Мәтінді оқу барысында олар:
Бөліктің оң жағына
Сол жағына
Мәтіндегі қатты әсер еткен тұстарды, үзінділерді жазады.
Сол әсер еткен үзінділер жайлы пікір жазады (нені еске түсіреді, себеп-салдары қандай, қандай сұрақ бар т.б.)
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Үйге тапсырма: БАҚ-тан тіл туралы мақала оқып,өз пікірін дайындау
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Саралау: Оқушылардың тақырыпты теориялық тұрғыда жеңіл меңгеруі үшін және негізгі ойды толық түсінуін қолдау мақсатында мына тәсілдерді пайдаландым: 1.Бейнебаян көру , оқулықпен жұмыстану арқылы «Дереккөздер » арқылы сараладым.
2. Веендиограммасы, бинго әдісі арқылы қарқындылын сараладым. 3. «1минуттық әңгіме» арқылы әңгіме-диологқа түседі.
Сабақ өң бойында оқушыларды алға жетелеу мақсатымда, мадақтап, қолдап отырдым. Оларды дескриптор бойынша, смайликтер, «толық ай, жарты ай, жаңа ай», от шашу әдістерін пайданаландым.
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=31#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=31#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=31#Үйге_тапсырма___Үйге_тапсырма:_БАҚ-тан_тіл_туралы_мақала_оқып,өз_пікірін_дайындау


title: Жалпы бағалау - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text: Жалпы бағалау Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=32#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=32#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


title: Оқушылардың басым бөлігі - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Оқушылардың басым бөлігі: Қазақстанның қазіргі жер бедеріні қандай күштердің әсерінен қалыптасқанын біледі;
жаңа тектоникалық қозғалыстар дегенді түсінеді
жер сілкіну кестесі мен оның күштерін анықтайды; сейсмикалық аудандастыру картасына қарап жер сілкінудің таралған аудандарын талқылайды;
өз өлкелеріндегі сейсмикалық аудандар туралы болжам айтады
Кейбір оқушылар: Қазіргі жер бедері қалай қалыптасқанын үйренеді
Постер қорғайды. Картаны оқиды, кестелермен жұмыс жүргізеді, талдайды саралайды,өз ойын жүзеге асырады,білген білімдерін өмірге жаратады.
Бағалау критерииі
Литосфералық плиталардың қозғалысына байланысты болатын жер бедерінің түрлерін анықтай алады, картада көрсетеді.
Сурет бойынша сол аймақтың жер бедерінің қалыптасуын талдап, зерттеулер жүргізеді, профилін (қима) бейнелей алады.
Қазақстанның қазіргі жер бедеріні қандай күштердің әсерінен қалыптасқанын біледі; жаңа тектоникалық қозғалыстар дегенді түсінеді; жер сілкіну кестесі мен оның күштерін анықтайды; сейсмикалық аудандастыру картасына қарап жер сілкінудің таралған аудандарын талқылайды; өз өлкелеріндегі сейсмикалық аудандар туралы болжам айтады
Сабақтың кезеңі/ уақыты
Мұғалімнің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Басы
. Қызығушылықты ояту үшін миға шабуыл. Жалпылама сұрақ
1сұрақ. Геолгтардың негізгі мақсаты не?
2 сұрақ. Полезой жыныстары қай жерлерде кездеседі?
3 сұрақ. Шу, Іле, Зайсан қазан шұңқырларын кім картадан көрсетеді?
4 сұрақ.Мұздық шөгінділер яғни қазіргі мұз басқан қандай таулар?.
Оқу мақсатымен, тілдік мақсатпен танысады;
Жетістік критерийлерін болжайды;
Жетістік критерийлерімен танысады.
Кластер құру:Қорқыт
Сұрақтар:
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды


title:
Ортасы

Тақырыпқа шығу

text:
Тақырыпқа шығу. Мұғалім жаңа сабақты бастау үшін оқушыларға таулар мен жазықтардың фотосуреттерін береді. Фотосуреттер арқылы не ойлайтындығы сұралады:
Суреттерде не бейнеленген?
Олардың басты ерекшеліктері қандай?
Фотосурет арқылы таулар мен жазықтардың айырмашылықтарын ажыратады. Жұппенен өз ойларын бөліседі, бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтайды. Мұғалім оқушыларға сұрақтар қою арқылы, оқу мақсаттарын анықтауға жетелейді.
Жер қыртысымен жер бедері арасында байланыс бар ма? Егер болса ол қандай?
Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып, топпен өз ойларын бөліседі. Мұғалім әртүрлі идеяларды қорындылап, жер бедерінің қалыптасу заңдылығын түсіндіреді. Мұғалім оқушыларға жер бедерінің қалыптасуы туралы ақпарат таратады (мәтін, сызба-нұсқа).
ІІІ. Оқушылардың іс-әрекеті.
Топпен жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс
Картамен жұмыс:
1- тапсырма: Тектоникалық карта мен физикалық картаны салыстырыңыз және жер бедерінің қалыптасу заңдылығын анықтаңыз.
Мұғалім оқушыларға тапсырма орындау үшін атлас картаның тектоникалық және физикалық картасымен жұмыс жасауды ұсынады.
Оқушылар мәтін бойынша жер бедерінің қалыптасу заңдылығын анықтайды, тектоникалық және физикалық картаға сипаттама береді. Мұғалім оқушылардың біліміне қолдау жасап, өзектендіріп отырады.
Тапсырманы қорғау
Оқушылар өз жұмыстарын ұсынады. Топпен өз ойларын бөліседі, тыңдалым, айтылым дағдысын қалыптастырады.
Бағалау: Оқушылар бір-бірінің топтарын «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы бағалайды.
Жұппен жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс
2- тапсырма: Материктер бойынша жер бедері түрлерін анықтаңыз.
а) Материктер бойынша таралған платформалар (қалқан, плита) және геосинклиналь аймақтарына сай жер бедері түрлерін анықтап жазыңыз
Мате
риктер
|
Жер бедері түрлері
|
Платфор
малар
|
Рифтер
|
Қалқандар
|
Геосинклиналь
|
|
|
|
|
|
Оқушылар жұппен материктер бойынша таралған платформалар (қалқан, плита), геосинклиналь және оларға сай жер бедері түрлерін анықтайды.
б) Жазықтар (ойпат, қырат, үстірт, таулы қырат, таулы үстірт) пен таулар (қатпарлы жақпарлы, қатпарлы) түрлерін анықтап жазыңыз.
Материктер
|
Жер бедері түрлері
|
|
|
Ойпат
|
Қырат
|
Үстірт
|
Таулы үстірт
|
Қатпарлы жақпарлы
таулар
|
Қатпарлы таулар
|
|
|
|
|
|
|
|
Жазықтар (ойпат, қырат, үстірт, таулы қырат, таулы үстірт) пен таулар (қатпарлы жақпарлы, қатпарлы) және олардың түрлерін анықтайды. Мұғалім оқушыларға атлас картадан қарастыруға жетелейді. Оқушылар тірек–сызба, картамен жұмыс жасау арқылы қолдану дағдысын қалыптастырады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=34#ІІІ._Оқушылардың_іс-әрекеті._Топпен_жұмыс_._Қалыптастырушы_жұмыс__Картамен_жұмыс:_1-_тапсырма

title:
Ортасы

Тақырыпқа шығу


title: Бағалау - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бағалау: Бірін-бірі тексеру кезінде стикерлер арқылы бағалайды. «Жасыл» стикер дұрыс, «қызыл» стикер дұрыс еместігін білдіреді.
Келесі тапсырманы орындау үшін мұғалім оқушылардың назарын бейнематериалдарға аудартады. Бейнероликті көріп болған соң мұғалім проблемалық сұрақ қояды:
Не себептен таулардың сыртқы пішіні әр түрлі?
Бұл айырмашылықтың таулардың шығу тегіне қатысы бар ма?
Жұппен жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс Суретпен жұмыс: 3- тапсырма: Тауларды абсолют биіктіктері бойынша атлас картадан тауып жазыңыз.
Аласа таулар
Орташа таулар
Биік таулар
Оқушыларға таулардың суреттері беріледі, суреттерге қарап таулардың шығу тегін, тау элементтерін, биіктіктеріне қарай ажыратады. Атлас картаны және суреттерді пайдалана таулардың шығу тегіне талдау жасай алады, жазылым дағдысын қалыптастырады.
Бағалау: Оқушылар жұппен парақтарын ауыстырып, бірін бірі «+»және «-» таңбаларын көрсету арқылы бағалайды. Мұғалім оқушылардың біліміне қолдау жасап, өзектендіріп отырады.
Жеке жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс 4-тапсырма: Жазықтарды биіктіктеріне қарай гипсометриялық профильге (қима) бейнелеңіз.
Оқушыларға сурет және мәтін беріледі, мәтін бойынша жазықтарды биіктіктеріне қарай жіктелуін гипсометриялық профильде (қимаға) бейнелейді. Жазықтықтардың биіктігіне қорытынды жасай алады.
Бағалау: Оқушылар бірін бірі «Бас бармақ» тәсілі арқылы бағалайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=35#Не_себептен_таулардың_сыртқы_пішіні_әр_түрлі___Бұл_айырмашылықтың_таулардың_шығу_тегіне_қатысы_бар_ма__Жұппен_жұмыс


title: Жер бедері плиталар тектоникасы

text:
1. Жер бедері плиталар тектоникасы
2. Шарын шатқалы (постер қорғау)
Критерий: а. Ойын дұрыс жеткізуі
ә. Орындалған жұмыстың
құндылығы
б. Орындалған жұмыстың
эстетикаға сай орындалуы
в. Уақытты пайдалана білуі
І.топ
ВЕНН д. «Эндогендік және экзогендік күштерді» салыстыру
Эдогендік күштер
|
Ұқсастығы
|
Экзогендік күштер
|
|
|
|
ІІ топ
Семантикалық карта
1 Семантикалық картамен жұмыс
Үгілу түрлері
|
Себептері
|
Әрекеті
|
нәтижесі
|
Физикалық
|
|
|
|
Химиялық
|
|
|
|
Биологиялық
|
|
|
|
Антропогендік
|
|
|
|
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ «Бәрекелді,әттеген-ай»
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ Бағдаршам
|
1. Ф липчарт, фломастер
|
Сабақтыңсоңы
|
Кері байланыс.
«Түйін сөз» стратегиясы
1- қадам: 10 – ға шейін сандар қиындыларын әзірлеймін.
2- қадам: Оқушыларға бір санды таңдауға тиіс екенін түсіндіремін.
3- қадам: Оқушылардың сан мен олардың сабақ туралы ой – пікірлерін ұштастыра айтатынын түсіндіремін.
4 – қадам: Олар бүгінгі сабақта не түсінді? Бүгінгі сабақ қандай жаңалықтарға толы болды? Алдағы сабаққа ұсынысы қандай?Оқушылар осы сұрақтарға жауап береді.
Мысалы, Бір дегенім – білім. Бүгін меннақыл сөздердің мағынасын ашып,орынды қолдануды білдім.
Екі дегенім- ертеңге сенім.Осындай нақыл сөздер тұрғанда қазақтың баласы ұлттың тілін,дінін құрметтеп өтеді.Келесі сабақта нақыл сөздерден кітапша жасап әкелсек деген ұсынысым бар.
|
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
|
|
Рефлексия парағы
|


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 37

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Материктер мен мұхиттардың ірі орографиялық объектілері
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.1.4 -материктер мен мұхиттарда орналасқан ұқсас орографиялық бірліктерді салыстырады
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар:
Материктер мен мұхиттар туралы алған білімдерін жинақтайды
Оқушылардың басым бөлігі:
Тақырыптың маңызы туралы дәлелдеп айтып бере алады.
Кейбір оқушылар:
Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.
|
Бағалау критерииі
|
6 материк және 4 мұхит және аралдар туралы түсінеді, өз бетімен оқып білуге үйренеді
география ғылымының дамуына қомақты үлкен үлес қосқан ғалымдар жайлы,географиялық зерттеулердің кезеңдерге бөлінуімен танысады.
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут
Ұшақтар» әдісі арқылы сұрақтарға жауап береді:
( қағаздан жасалған ұшақтардың қанаттарында сұрақтар жазылып, сыныпқа үшырылады, ұшақты оқушы)
Психологиялық ахуал қалыптастыру:
3 минут
Сұрақ: Карталар қанша түрге топтастырылады?
Жауап: 4; қамтылытын аумағына, мазмұнына, масштабына, қолдану сипатына қарай топтастырылады
Сұрақ: Кешенді карталар дегеніміз не?
Жауап: Көп жағдайда тақырыптық крталар бірнеше компоненттерді және олардың өзара байланысын көрсетеді. Мұндай карталар кешенді карталар деп аталады.
Сұрақ: Глобус дегеніміз не?
Жауап: Жер шарының бірнеше есе кішірейтіліп берілетін нақты бейнесі глобус деп аталады.
Сұрақ: Картографиялық проекция дегеніміз не?
Жауап: Жер шарының бетін малематикалық тәсілдер арқылы жазықтықта бейнелеу.
Сұрақ: Дүниежүзілік карталарда көп пайдаланылатын проекция-
Жауап: Көп конусты проекция.
Сұрақ: Жер жары толық бейнеленген карталарда пайдаланылатын проекция-
Жауап: Цилиндрлік проекция.
Сұрақ: Азимуттық прекция қандай мақсатта қолданылады-
Жауап: Белгілі бір нүктеден жан-жаққа бағытталатын кеңістікті дәл бейнелеу үшін қолданылады.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қалыптастырушы бағалау
Кері байланыс
|
Ұялы телефон
Және интернет желілері
Кітап
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=37#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


title:
Ортасы

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау
Топтарға тапсырма

text:
.181ер шары бетінің жалпы ауданы 510, 2 млн. км - ге тең. Ол материктер мен мұхиттарға бөлінген. Құрлықты құрайтын материктер мен аралдар үлесіне шамамен 149, 1 млн км немесе бүкіл Жер бетінің 29, 2%- ы келеді.
Жер шарында барлығы алты материк бар. Материктер қалыптасуы мен қазіргі табиғат ерекшеліктеріне сәйкес, солтүстік және оңтүстік жарты шар материктеріне топтастырылып, мынадай тәртіппен қарастырылады: Еуразия (54 млн км астам), Солтүстік Америка (24, 2 млн км), Оңтүстік Америка (18, 3 млн км), Африка (30, 3 млн км), Аустралия мен Мұхит аралдары (9, 0 млн км - ге жуық), Антарктика (14 млн км). Материктерге таяу жағалаудағы қайраңдар мен материктік беткейлерде материктік аралдар орналасқан. Олар – жер қыртысындағы қозғалыстар әсерінен құрлықтың кейіннен бөлініп қалған бөліктері, көбінесе ауданы ауқымды келеді (Гренландия, Мадагаскар, Британ аралдары және т. б.). Мұхиттардың қозғалмалы бөліктерінде жанартаулық аралдар (Исландия, Гавай, Азор аралдары), ал судың беткі температурасы +25С - тан жоғары аймақтарында маржандық аралдар (Үлкен Аустрия Тосқауыл рифі, Маржан теңізінің аралдары) орналасқан. Аралдар жеке - дара және топ болып кездеседі, аралдар тобын архипелаг деп атайды. Жер шарындағы ірі архипелагтар қатарына Канаданың Арктикалық архипелагы, Малайя архипелагы, Шпицберген архипелагы жатады.
Құрлық материктерге бөлінумен қатар, дүние бөліктеріне де жіктеледі. Дүние бөліктері дегеніміз құрлықтың ашылуы мен қоныстану ерекшеліктеріне сәйкес шартты түрде ажыратылатын тарихи - географиялық ірі аймақтар. Дүние бөліктері де алтау: Еуропа, Азия, Африка, («Ескі дүние»), Америка, Аустралия, Антарктика («Жаңа Дүние»).
Жер шарының аса ірі материгі Еуразияны ежелгі грек географтары екі дүние бөлігіне ажыратқан. Бұл дүние бөліктері Месопотамияны мекендеген ежелгі халықтар – финикиялықтардың «эреб»- батыс, «асу»- шығыс деген сөздерінің негізінде Еуропа және Азия деп аталған. Кейінірек ашылған Солтүстік және Оңтүстік Америка материктері табиғат жағдайларының айырмашылықтарына қарамастан, біртұтас Америка дүние бөлігіне біріктірілген. Дүние бөліктерінің құрамына көршілес жатқан аралдар да енеді.
Дүниежүзілік мұхит. Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы 316 млн км, бұл Жер беті ауданының 70, 8%- ын құрайды. Ол материктер арқылы төрт мұхит айдынына бөлінеді: Тынық, Атлант, Үнді және Солтүстік Мұзды мұхиттары.
Дүниежүзілік мұхиттың ең терең жері – Тынық мұхиттағы Мариана шұңғымасы (11 022м). Мұхиттар құрлықтың бөліктерімен тығыз байланыста бола отырып, ондағы табиғат жағдайларының қалыптасуына зор ықпал жасайды.9-1821 Семен Дежнев Беринг бұғазы арқылы Солтүстік мұзды мұхиттан Тынық мұхитқа өтті;


2.1803-1806 Колумб ашқан жаңа жерлерге Америго Веспуччи 3 рет саяхат жасады;
3.1519-1522 Ф.Беллинсгаузен мен М.Лазарев басқарған экспедиция Антарктика материгін ашты;
4.1499-1503 И.Ф.Крузенштерн мен Ю.Ф.Лисянскийдің Тынық, Үнді,Атлант мұхиттары арқылы жүріп өткен
кспедициясы Тынық мұхиттың көптеген жаңа аралдарын ашты;
5.648 Фернан Магеллан мен Себастьян Элькано басқарған испан экспедициясы тұңғыш рет Жер шарын
айналып өтіп, еуропалықтар үшін беймәлім Тынық мұхитты ашты;
Дескрипторлар:
- Мәтінді оқып отырып, мәліметтерді түртіп отырады;
- Жинақталған мәліметтерден 4 маңызды ақпаратты анықтайды;
- Анықталған ақпараттарды кластерге түсіреді.
(жеке жұмыс, топқа бөлінген бойынша
Жанрлық ерекшеліктеріне сай ресімделуі мен құрылымын сақтап"РАФТ" әдісін қолданып хабарландыру, хат, жарнама құрастырып жазады.
Р-рөл
А-аудитория
Ф-форма(мәтіннің түрі)
Т-тақырып
Рөл
|
Аудитория
|
Форма
|
Тақырып
|
|
|
Хат
Жарнама
Хабарландыру
|
|
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Топта жұмыс (Әр топқа жеке тапсырмалар беріледі)

text:
1 .Мысырлықтар
|
А) бірінші рет
«география» ұғымын енгізген
|
2. Эратосфен
|
В) жылдың
ұзақтығын анықтап күн күнтізбесін жасады.
|
3 . XV-XVII ғасырлардың ортасында
|
С) географиялық өзгерістерді ғылыми тілде түсіндіріп, алғаш рет масштабты
қолданып карта жасаған.
|
4 . Фалес және Анаксимандр
|
D) Махмұд Қашғари «Дүниежүзінің дөңгелек картасы»
атты еңбегінде түркі халықтарының қалаларына
және жер бедеріне сипаттама берген.
|
5.Ежелгі грек ғалымы Геродок
|
Е)Ұлы географиялық ашылулар басталды.
|


title: Бағалау критерийлер - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бағалау критерийлер 1.Ертегідегі негізгі кейіпкерлердің портретін жинақтайды.
2.Кейіпкердің образына қызмет етіп тұрған маңызды әрекеттерін талдайды.
3.Жинақталған ақпараттар негізінде кейіпкер образына қатысты өз көзқарасын білдіреді
Дескрипторлар 1.Әр оқушы ертегіден өзіне тиісті кейіпкерлердің портретіне қатысты сөз тіркестері мен сөйлемдерді анықтайды.
2.Әр оқушы кейіпкердің ең маңызды үш әрекетін анықтайды
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ Бағдаршам
Ой қорыту 1.Географиялық ғылымның дамуына қомақты үлес қосқан ғалымдар жайлы әңгімелеңдер. 2.Географиялық зерттеулер қандай кезеңдерге бөлінді? 3.Жаңа жерлер қандай мақсатпен ашылды және кімдер ашты? 4.Қазіргі географиялық зерттеулердің бағыты қандай?Дәптермен жұмыс


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 41

text:
Тау жыныстары мен минералдардың жіктелуі. Тау жыныстары мен минералдардың қалыптасу заңдылықтарына байланысты пайдалы қазбалардың таралуы
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.3.1.5- тау жыныстары мен минералдарды түрлі белгілері бойынша жіктейді
8.3.1.6 -тау жыныстары мен минералдардың қалыптасу заңдылықтарына байланысты пайдалы қазбалардың таралуына талдау жасайды
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Жер қыртысын түзетін тау жыныстары, олардың тузілу жағдайы, түрлері жөнінде түсінік алады Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Тау жыныстары және минералдардың жіктелуі туралы білім негіздерін қалыптастырады
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:
өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу
Бағалау критерииі
еліміздің пайдалы қазбалары, соның ішінде жанатын пайдалы қазбалар олардың таралу заңдылықтары жөніндегі түсініктері кеңейеді. Оқыту үрдісінде оқушылардың әрқайсысына жеке тұлға ретінде қарап, өздеріне деген сенімдері, оқушының білімге ынтасы артады.
Тау жыныстары, минералдар, олардың түрлері, түзілу жағдайы туралы біледі.
. Бір – бірінің пікірін тыңдап, өз ойларын еркін жеткізе алады


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=41#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


text:
қанша? ( Неге Батыс немесе кенді Алтай деп аталады?)
Сауыр мен Тарбағатайдың ұқсастығы мен айырмашылығын сұрау
Жоңғар немесе Жетісу Алатауы таулы өлкесі жайлы түсініктерін сұрау
Солтүстік, Батыс Тянь-Шань тау ларын картадан табу.
Өткенді қайталау:«крестик-нөлдік-үшбұрыш» ойыны» бойынша жұмыс.
«Х» (крестиктер), «О» (нөлдіктер), «Δ» (үшбұрыштар) ойыны арқылы. Әр топ өзінің белгісіндегі сұрақтарды таңдай отырып жауап береді. Дұрыс жауап берсе, өз белгілерін қояды. Ал жауап бере алмаса, басқа топ жауап беріп өз белгілерін қоюға болады. Қай топтың белгісі көп жиналса және көп ұпай жинаса сол топ жеңіске жетеді.


title: 30 - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Ортасы
|
Білу және түсіну
Минералдар
М инерал (ескі лат. mіnera – кентас кесегі) – химиялық құрамы және физикалық қасиеттері бір текті табиғи дене. Ол жер бетіндегі немесе жердің (ғарыш денелерінің) қойнауындағы физикалық - химиялық процестерге байланысты пайда болып, тау жыныстарын, кентастар мен метеориттерді, т.б. құрайды. Минерал негізінен қатты денелер. Олар кристалды (пирит, галенит), аморфты (опал, лимонит) және метамикты (сырты кристалл тәрізді, ішкі құрылысы аморфты, шыныға ұқсас) болып жіктеледі. Әр Минерал өзіне тән құрамды, кристалды құрылымы бар табиғи қосынды. Жекелеген кристалдар, дәндер және басқа денелер Минералдық индивид деп, ал Минералдық индивидтердің бірігіп түзілгендері минералдық агрегаттар деп аталады. Табиғатта зерттелген Минерал түрлері 2,5 мыңға жуық, жыл сайын 30-ға жақын жаңа Минерал түрлері анықталады. Минералдардың көпшілігінде ионды құрылым кездеседі (кристалдық химия). Ковалентті және интерметалдық құрылымдар аз кездеседі. Минерал құрауға Менделеев кестесіндегі инертті (асыл) газдар мен ураннан соңғы элементтердің бәрі қатысады. Олардың кейбіреуі Минерал құрауда басты орын алады, ал құрылымы мен қасиеттері басты элементтерге ұқсастары (Pd, Ge, Іn, Cd, Ga, Tl, Se, І, Br, Re, Rb) Минералдардың құрамында изоморфтық қоспалар түрінде кездеседі. Изоморфтық қоспалар Минералдардың химиялық қасиеттерін өзгертеді. Табиғатта силикаттар (Минералдың жалпы санының 25%-ы), сульфидтер (13%), фосфаттар мен ванадаттар (18%), тотықтар мен гидрототықтар (12%), түрлі табиғи химиялық қосылыстардың (32%) Минералдары бар. Жер қыртысының 92%-ы силикаттардан, тотықтардан, гидрототықтардан тұрады. Химиялық құрамы жағынан Минералдар таза элементтер және күрделі қосылыстар болып бөлінеді. Минерал кристалдары жай аниондардан (S2–, O2–, OH–, Cl–, т.б.), аниондық радикалдардан [CO3]2–, [SіO4]4–, [PO4]3–, т.б. құралады. Минералдарды [[[кристал|кристалды]] химиялық жіктеу, құрылысының ерекшеліктеріне негізделген. Құрылымы бір типтес Минералдар құрамының изоморфизм процестерінен өзгеруі оларды құраушы атомдардың, иондардың атомдық (иондық) радиустарына, кристалдық - химиялық сандарына, химиялық байланыс түрлеріне байланысты болады. Минерал морфологиясы оның ішкі, құрылысына, пайда болу, қалыптасу жағдайларына қарай анықталады. Мысасылы, Қарағанды өңірінің талшықты родуситі – сұйық, ал бұршақ сияқты тығыз, борпылдақ родуситі – қою коллоид ерітінділерінің кристалдануынан түзілген. Жеке Минералдар сыңарларының өлшемі әр түрлі болады. Тарбағатай пегматиттерінен табылған кварц кристалдарының ұзындығы 6 метр, салмағы 72 тонна, қырларының ені 1 метрге жетеді. Кейбір коллоидтық Минералдардың көлемі бірнеше м3 болады. Табиғаттағы Минералдар сырт пішініне қарай көбіне дендриттер, оолиттер, сферолиттер, секрециялар, конкрециялар, дән, топырақ сияқты массалар, сталактиттер, сталагмиттер түрінде кездеседі. Минералдардың физикалық қасиеттері кристалдық құрылымына және химиялық құрамына байланысты. Тығыздығына байланысты Минералдар жеңіл (2500 кг/м3 дейін), орташа (2500 – 4000 кг/м3), ауыр (4000 – 8000 кг/м3) және өте ауыр (8000 кг/м3-тен жоғары) болып жіктеледі. Мөлдірлік қасиетіне байланысты мөлдір (тау хрусталі), шала мөлдір (сфалерит), мөлдір емес (магнетит) болып ажыратылады. Минералдар жаралу, өсу, өзгеру сатыларынан (Минералдар онтогениясы) өтеді. Минерал магмалық балқымаларда, ерітінділерде, газдарда түзіледі. Белгілі процестерден кейін бірнеше Минералдың топталуы Минералдар парагенезисі деп аталады. Пайда болған Минералдар ассоциациялары парагенетикалық талдау негізінде жасалған әр түрлі физикалық - химиялық диаграммалар бойынша анықталады. Табиғи реакцияларда түзілетін Минерал өзін қоршаған ортамен, ортаның фазалық қалпымен және физикалық - химиялық параметрлермен тығыз байланысты. Бұл жағдайлар Минералдардың құрамы мен түрлі қасиеттеріне әсер етіп, оған типоморфтық белгілер (Минералдардың кристаллографиялық ерекшеліктері, агрегаттарының сипаты, жеке сыңарларының өлшемі, кейбір физикалық - химиялық қасиеттер) береді. Минералдар экзогендік, эндогендік, метаморфогендік процестерде пайда болады. Минералдардың генезисін анықтау үшін олардың түзілу процестерінің химизмін, пайда болған ортаның фазалық қалпын, жүйенің физикалық - химиялық параметрлерін, түзілу, өсу, даму жолдарын, оны құраған заттардың түп негізін білу керек. Бұл аталғандарды анықтаудың басты жолдары: а) геологиялық жағдайларды зерттеу; ә) типоморфтық белгілерді анықтау; б) парагенетиканы талдау; в) онтогенды талдау; г) газ бен сұйық қосындысын зерттеу; ғ) табиғи реакциялардың термодинамикалық шамаларын есептеу; д) әр түрлі геотермометрлер мен газобарометрлер арқылы термодинамикалық параметрлерді анықтау; е) теңдеулердің физикалық - химиялық жүйесін зерттеу; ж) табиғатта түзілу жолдарын тәжірибемен қайталау; з) изотоптық құрамын анықтау. Минералдардың өндірісте қолданылуы олардың түрлі бағалы қасиеттеріне негізделген. Өте қатты Минералдар (алмас, корунд, гранат, т.б.) абразивтер ретінде, пьезоэлементтік қасиеті барлары радиоэлектроникада қолданылады; қатты әдемі түстілерінен зергерлік бұйымдар жасалады. Минералдардың физикалық қасиеттері олардың кендерін іздеуге, кентастарды байытуға мүмкіншілік береді. Қазақстанда кездесетін Минералдардан Менделеев кестесіндегі элементтердің 60-тан астамы өндіріледі. Қазақстанның әр жерінен жиналған Минералдардың таңдаулы коллекциялары Қазақстанның геологиялық мұражайларына қойылған. Бандунгтегі (Индонезия) геологиялық мекеменің мұражайында Семізбұғы кенінің корунд Минералы сақтаулы;
басқа төрт атомымен байланысқан, барлық атомдардың арақашықтығы бірдей. Алмаз онша ірі емес кристалдар түрінде тау жыныстарына аралас шашыраңқы, кейде жиналыңқы болып кездеседі. Аса қатты болғандықтан түрлі қатты материалдардың бетін өңдеуге, шыныны кесуге, жер бұрғылауға тегістегіштер, асыл бұйымдар, тағы басқа жасауға қолданылады. Алмаз жарық сәулесін өте күшті сындыратындықтан, түрлі әдемі түс шығарып жарқырай алады, соны күшейту үшін, алмаздың таза дұрыс түзілген кристалдарын, алмаздың өз ұнтағымен үйкеп өңдейді, мұндай алмазды гауһар дейді, бұл қымбат тастың бірі. Алмас кубтық сингонияда кристалданады. Куб, октаэдр, ромбододекаэдр, тетраэдр, сондай-ақ олардың араласқан түрінде кездеседі.
Алмастың меншікті салмағы 3,5—4,0 г/см3, қаттылығы 10. Морт сынады, сынған жері бұдыр келеді, электр тогын нашар өткізеді. Түссіз, ақ, көгілдір, жасыл, сарғылт, қоңыр, қызғылт, қара сұр түсті болып келеді. Алмастың түсі әр түрлі болуы құрамындағы қоспаларға (5%-ке дейін Sі, Al, Ca, Mg, Tі, Co, Cr, Fe т.б) байланысты. Бұлардан басқа оның құрамында қатты (оливин, пироксен, гранаттар, хромшпинелидтер, графит, кварц, темір оксидтері т.б.), сұйық (су), газ (азот т.б.) күйіндегі қоспалар да болады. Алмас қышқылдар мен сілтілер ерітіндісінің әсеріне берік, селитра мен соданың қоспасында 5000С-та ериді,
Алмаздыд химиялық құрамы таза көміртегінен түрады. Егер алмаздың түсі басқарақ болса, мысалы сары, қоңыр, қара, күңгірт болса, онда оның құрамыдда аралас қоспа тотықтар болғаны. Көбінесе онда кремний тотығы — кварц (Si02 ) , бірнеше процент, кальцийдің, темірдің және магнийдің тотықтары болады. Қосындысы бар алмазды борт, карбонадо дейді.
Криолит
Криолит —Na3AlF6 . Грекше криос — мұз деген сөзден шыққан. Химиялық құрамы: А1 12,8%, Na 32,8%, Ғ 54,4%. Кейде үш валентті темір қоспасы болады. Қаттылығы 2—3, меншікті салмағы 3, жымдастығы жоқ . Сингониясы моноклиндік; призма формалас; қызғанда 500° шамасында кубқа айналады. Кристалдық бейнесі көбінесе куб пішіндес. (110) беті бойынша қоспақтары болады. Олар көбінесе тұтас біріккен зат түрінде кездеседі. Түссіз мөлдір немесе ақшыл сұр, сарғылт қызғылт, кейде қоңырқай түсті минерал. Шыныдай жылтыр.
Оптикалық оңқай, 2u = 37-43° , Ne = 1,340—1,364, Nm = 1,339-1,364.
Жаратылысы. Криолит минералы сирек кездеседі, көбінесе ол пегматит арасында оның қалдық ерітіндісінен пайда болады. Криолит алюминий қорытатын металлургия ісінде қолданылады; шыны бояуға, темір ыдыстардың сыртын эмальдауға т. б. қажетті минерал. Осы істердің бәрінде қолдап жасалған криолит қолданылады.
Кендері біздің елімізде Уралда (Ильмен тауында) аздап кездеседі; шет елде Батыс Гренландияда (Ивигтут) болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Тау жыныстары - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Тау жыныстары Жер қыртысын құраушы минералдық бір тектес заттарды тау жынысы деп атайды. Жердің сыртқы қыртыс қабаттары көбінесе қатты тастардан тұрады. Сол себепті тау жыныстарын анайы түсінікпен атағанда тастар деуге болады. Тастардың жер бетіне шыққан айқын күрделі түрлері тауларда кездеседі. Тау жыныстары деген сөздің өзі сол тастардың тауда кездесу түсінігінен шыққан. Олай болса тау жыныстарының орнына тастaр деген түсініктің өзін алуға да болар еді. Расында петрография деген сөздің өзі де сонан шыққан болатын (грекше петро — тас деген сез). Бірақ ерте кезде осылай алынғанымен қазіргі түсінікке ол дәл келе қоймайды. Өйткені жер кабаттарын құраушы минералдық бір тектес зат қатарына, яғни тау жынысы қатарына су, мұнай, көмір, топырақ, сияқты заттар да жатады. Бірақ бұларды тас деуге болмайды. Сондықтан тау жынысы деген түсініктің тастан көрі мағынасы кеңірек. Сонымен, петрография тау жыныстарын зерттеуші ғылым.
Тау жыныстарының шығу тегіне жалпы шолу жасап көрейік. Жердің үстіңгі қабатындағы тас қабықты құраған тау жыныстары алғашқыда балқыған тұтқыр заттан қатайып пайда болған. Демек, ол тау жыныстарын құраған минералдар мен кристалдар да алғашқыда сол балқыған заттан пайда болған. Онан кейінгі замандарда, жердің қатты тас қабығы құрыла бастасымен ондай тау жыныстары, күннің шағу, желдің қағу, судың шаю әсерінен бұзылып, бөлшектерге жіктеліп, ажырап үгітіле бастаған.
Тау жыныстарының үгітіліп ұсақталған түйіршіктері суға еріп, химиялық әр түрлі қосындыларға айналып, тұнып, тығыздалып, бірігіп, басқа түрлі минералдарға және тау жыныстарына айналған. Мұнан кейін олар екінші рет қайта өзгеріп, тағы басқа тау жыныстарының түріне айналған. Жердің жүздеген миллиондаған ұзақ тарихы бойында осы әрекет көп қайталанып отырған. Сонымен қатар бертін келе-келе тау жыныстары мен минералдардың бұзылып өзгеруіне және жиналып құралуына тіршілік дүниесі де көп әсерін тигізген. Жердің тереңдегі ішкі ыстық қабаттарынан балқыған заттар қосындысы да (магма) анда-санда жер бетіне көтеріліп шығуын тоқтатқан жоқ . Олардың қатаюынан жаңа тау жыныстары пайда болады. Бұрын және жаңадан пайда болған тау жыныстары қайта өзгеріп, басқа минералдар мен тау жыныстарының түріне айналып отырады. Осы ретпен жер қыртысында пайда болған тау жыныстары мен минералдардың түрлері өте көп. Олардың бірсыпырасы адам баласының керегіне жұмсалады. Ондай минералдарды пайдалы қазындылар дейді немесе кен минералдары, кен тасы немесе руда дейді. Пайдалы қазындылардың жер қойнауынан шығатын орнын кен дейді. Жердің кен қазынасы таусылмас мол. Барлық асыл заттар, өнеркәсіп орындарының барлық керегі сол қазынадан табылады. «Асыл тастан шығады» дейтін халық мәтелі рас. Сол тастан шығатын асылды алмақ болып қарманудың арқасында адам баласы зор табыстарға жетті. Неше түрлі минералдар мен тау жыныстарының сырын ашып, түрлерін тапты. Қазіргі белгілі минералдардың түрі 3000 шамасында. Тау жыныстарының түрлері де 1000-ға қаралас. Бұлардың барлығын тізіп көрсетіп, жаттап алу мүмкін емес. Табиғаттың бүл сияқ ты көп түрлі заттарын тануда ғылымның тауып алған жеңіл әдісі бар. Ол әдіс — осы заттарды өзінің жаратылысына қарай белгілі топтарға бөлу, солардың әрқайсысына тән белгі қасиеттерін білу және әрқайсысының белгілі бір өкілдерін тани білу. Ботаника, зоология ғылымдарында, мысалы, өсімдіктер мен жануарларды топтарға, руларға, тұқымдарға, түрлерге бөледі, мұны систематика әдісі дейді. Сол сияқты минералдар мен тау жыныстарын да таптарға, топтарға, түрлерге бөледі. Сондай бөлінудің арқасында оларды тану, түсіну оңай болады. Тау жыныстарының негізгі топтарына тоқталайық.
Жер қабаттарын құрайтын барлық тау жыныстары үлкен үш түрлі топқа бөлінеді:
магмалық тaужыныстaры,
шөгінді тау жыныстары
метаморфтық тау жыныстaры.
Жер астынан балқып шыққан тас заттардан, яғни магмадан қатайып пайда болған тау жыныстарын магмалық деп атайды. Мысалы, бұған жоғарыда айтылған гранит т. б. жатады. Тау жыныстарының ұсақ кесек, қиыршық құмдарынан, саздарынан, судағы химиялық ерітінділер тұнбасынан, жануарлар мен өсімдіктер қалдығынан құралған тау жыныстарын шөгінді (тұнба) тау жыныстары дейді. Бұлай аталу себебі осы айтылған ұсақ кесектер мен қиыршық құмдар сумен ағып келіп, желмен ұшып келіп, өздерінің салмақтарына қарай тұнады. Мысалы, кұм, құмтас, тұздар, саздар, т. б. Метаморфоза — өзгеру деген сез. Тау жынысы өзгеріп, бір түрден екінші түрге айналса, оны метаморфтық тау жынысы дейді. Мысалы, бор (элемент емес) жер астының қысым күшіне және ыстық температурасына ұшыраса, ол тығыздалып кристалды ізбестасқа немесе мраморға айналады. Мрамор метаморфтық жыныс. Бұл айтылған үш түрлі тау жыныстарының ішінен ең көп кездесетіні қайсысы деген сұраққ а екі түрлі жауап беруге болады. Жердің ең үстіңгі қыртысын алатын болсақ , онда шөгінді тау жыныстары басымырақ : мұнда 75% шөгінді жыныстар, қалған 25% магмалық және метаморфтық жыныстар. Егерде жердің 16 километрлік қалың қабатын алатын болсақ , ондағы басым көпшілігі магмалық тау жыныстары, яғни онда магмалық тау жынысы 95% шамасында, қалған 5% шөгінді және магмалық тау жыныстары. Жердің онан арғы терең қабаттарындағы жыныстардың барлығы дерлік магмалық жыныстар. Тау жыныстарын зерттеуші петрография ғылымының негізгі маңызы мен мақсатына және зерттеу әдісіне келетін болсақ , ол мынадай. Петрография ғылымы — тау жыныстарының минералдық және химиялық (элементтік) кұрамын, құрылысын, жаратылысын, сырт бейнесін, геологиялық және географиялық таралуын, өз ара қарым-қатыстарын, осыларға байланысты кен байлықтарын зерттеуші ғылым. Демек, бұл аса күрделі және пайдалы ғылым. Осы аталған мақсаттарына қарай петрографияның өзіне тән әдістері бар. Осы әдістердің бірсыпырасы жоғарыда айтылған минералдарды зерттеу әдістерімен бірдей немесе соларға ұқсас. Өйткені петрография зерттейтін тау жыныстары минералдардан тұрады ғой. Сонымен қатар петрографияның өзгешелік әдістері де бар. Солардың ішінде, әсіресе, көбірек тарағаны — оптикалық (микроскоптық ) , минералдық , эксперименттік және геологиялық әдістер. Оптикалық әдіс минералогия бөлімінде айтылған минералдық әдістер арқылы тау жыныстарының құрамы мен құрылысын ажыратады. Қандай заттың болса да құрамы мен құрылысы оның жаратылыс жағдайына байланысты, сондықтан тау жыныстарының да жаратылысын білуге болады. Эксперимент жасағанда тау жыныстарын кептіру, қыздыру, еріту, балқыту, ұсату-жаншу сияқты әр түрлі термодинамикалық , физикалық және химиялық әдістер қолданылады. Бұл әдістердің арқасында, бірінші жағынан, тау жыныстарының қандай жағдайларда құрылғандығы айқындалса, екінші жағынан, оларды қалай пайдалануға болатындығы көрсетіледі, үшінші жағынан, техникалық петрография әдістеріне жол ашылады. Техникалық петрография ғылымның жаңа тарауы. Сондықтан бұған біраз тоқталып өтейік.
Оқулықпен жұмыс.
1-топ: Тау жыныстары, минералдар
2-топ: Шөгінді тау жыныстары
3-топ: Магмалық, метаморфтық тау
1.Тау жыныстарының жіктелуі бойынша берілген тау жыныстарын жүйелеңдер: гранит,базальт, құм, ас тұзы, көмір, мәрмәр, алмас, пемза, саз, гипс, мұнай,гнейс, кварц, қиыршық тастар, газ, кварцит, қойтас, әктас, малта тас, бор.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=45#5._Топ_бойынша_тапсырма._Әр_топ_бірінші_дәптерге_содан_кейін,_Интерактивті_тақтаға_келіп_төмендегі_флипчартағы_сызба_-нұсқаларды_толтыру.

title: Жұптық жұмыс - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Жұптық жұмыс
«Географиялық диктант»
1.Тау жыныстары ......және .......тау жыныстары болып бөлінеді.
2.Шөгінді жыныстар ......,.........,............ деп бөлінеді.
3.Қатты жыныстардың үгіліп,ағын су,желдің тасымалдануынан............ пайда болады.
4. Құрлық пен судағы өсімдік пен жануарлар қалдықтарынан п.б................. шөгінділер.
5.Температураның әсерінен өзгергенжыныстар...............деп аталады
Тапсырма:
1. Қарағанды және Екібастұз көмір алаптарын салыстыр.
2. Кескін картаға аталған кен орындарын түсір.
4. Қаныш Сәтбаевтың суреті
- Отанымызға, елімізге, халқымызға, табиғи байлықтарымызға тіреу де, сүйеу де, қорған да бола білген академик, ғалым, қоғам қайраткері, Жезқазған мыс рудасын ашуға көп еңбек сіңірген осы Қаныш Имантайұлы Сәтбаев болатын.
Тапсырма:
1. Қаныш Сәтбаевтың Қазақстанның пайдалы қазбаларын игеруге қосқан еңбектері жайлы баянда.
2. Картадан Қаныш Сатпаевтың зерттеген аумақтарын көрсет.
Кітапты пайдаланып, тақтаға топ бойынша пайдалы қазбаларды үш
топқа бөліп жаз.
І топ. Жанатын пайдалы қазбаларға нені жатқызамыз
Көмір, мұнай, газ
ІІ топ. Кенді пайдалы қазбаларға нені жатқызамыз
Темір, Марганец, Хром, Никель, Алюминий, Мыс, Полиметалдар,
Алтын, Сирек кездесетін металдар
(Вольфрам, молибден, Ванадий, Висмут, сүрме)
ІІІ топ. Кенсіз пайдалы қазбаларға нені жатқызамыз?
Асбест, Фосфорит, Тұз.
Олай болса Еліміз пайдалы қазбаларға аса бай Жер қойнауынан Менделеев кестесіндегі 114 элементтің 99 –ы ашылып оның 60 қа жуығы зерттелді.
5. Топ бойынша тапсырма. Әр топ бірінші дәптерге содан кейін, Интерактивті тақтаға келіп төмендегі флипчартағы сызба -нұсқаларды толтыру.
І топ. Дәптермен жұмыс: Мұнай мен газ кенін салыстыру
Ұқсастығы
Мұнай
Газ
1. Оқушы тұз және фосфордың шартты белгісін тақтаға салады
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=45#Кітапты_пайдаланып,_тақтаға_топ_бойынша_пайдалы_қазбаларды_үш_топқа_бөліп_жаз._І_топ._Жанатын_пайдалы_қазбаларға_нені_жатқызамыз


title: ІІ топ. Дәптермен жұмыс: Екібастұз және Қарағанды көмір алаптарын салыстыру арқылы толтыру

text:
Ой толғаныс. «Бұл мәлімет шындық па, жалған ба?» стратегиясы
1-топ. 1.Еліміз жер қойнауында Менделеев кестесіндегі 105 элементтің 70-нің мол қоры барланған және 60-тан астамы өндіріледі.
2. Мұнай елімізде бірінші рет Маңғыстаудағы Жетібай ұңғымасынан алынды.
3. Екібастұз көмір алабы ашық әдіспен өндірілетін болғандықтан, еліміздегі ең арзаны болып табылады.
2-топ 1. Мұнайдың мол қоры Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтөбе, Батыс Қазақстан аймақтарында шоғырланған.
2. Алтын қорынан Қазақстан дүние жүзінде 3-орын алады.
3. Қарағанды көмірі кокстелетіндіктен сапасы өте жоғары.
3-топ 1.Дүние жүзіндегі ең ірі «Алып» кеніші Қарағанды көмір алабында орналасқан.
2. Республикамыз дүние жүзінде уран, хром, марганец қорынан 2-орын алады.
3. Елімізде уранның 20-ға жуық кен орны барланған.
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен 2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
Слайдар
Ашық сұрап-жауаптар
Сабақтыңсоңы
Бағалау. Бағалау парағы арқылы жүргізіледі.
Рефлекция «Рефлекция пирамидасы»
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
Саралау: Оқушылардың тақырыпты теориялық тұрғыда жеңіл меңгеруі үшін және негізгі ойды толық түсінуін қолдау мақсатында мына тәсілдерді пайдаландым: 1.Бейнебаян көру , оқулықпен жұмыстану арқылы «Дереккөздер » арқылы сараладым.
2. Веендиограммасы, бинго әдісі арқылы қарқындылын сараладым. 3. «1минуттық әңгіме» арқылы әңгіме-диологқа түседі.
Сабақ өң бойында оқушыларды алға жетелеу мақсатымда, мадақтап, қолдап отырдым. Оларды дескриптор бойынша, смайликтер, «толық ай, жарты ай, жаңа ай», от шашу әдістерін пайданаландым.
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=46#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=46#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=46#Үйге_тапсырма___Үйге_тапсырма:_БАҚ-тан_тіл_туралы_мақала_оқып,өз_пікірін_дайындау


text:
Жалпы бағалау Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
Барлығы: тау жыныстары мен минералдардың қасиеттері және тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін біле алады;
Көпшілігі: тау жыныстары мен минералдардың қасиеттерін және тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін сипаттай алады;
Кейбіреулері: тау жыныстары мен минералдардың пайда болу факторларын түсіндіре алады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=47#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


title: Бағалау критерииі - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Тау жыныстары мен минералдар ұғымы мен қасиеттерін біле алады;
Тау жыныстары мен минералдар қасиеттерінің ерекшеліктерін түсіне алады;
Тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін сипаттай алады.
Сабақтың кезеңі/ уақыты
Мұғалімнің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Басы
«Амандасу. Түгендеу.
Сабақта қалыпты атмосфералық ахуал туғызу.
«Жүректен-жүрекке» әдісі (оқушылар бір-біріне жақсы сөздер айтып, бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді)
Үй тапсырмасы: «Өрмекшінің өрмегі» әдісі арқылы үй тапсырмасын еске түсіру
Тау жыныстарының түрлері қандай?
Шөгінді тау жынысы дегеніміз не?
Магмалық тау жынысынан метаморфтық тау жынысының айырмашылығы қандай?
Түртіп алу» әдісі (оқулықты пайдаланып терминдерге анықтама беріп, «тау жыныстары мен минералдар» тірек-сызбасын толтырыңдар.
Жұмыс түрі: Жекелей
1-тапсырма. Тау жыныстары - Минералдар - , Моос шкаласы -
Дескриптор: Тау жыныстары мен минералдардың физикалық және химиялық қасиеттерін анықтайды;
Қалыптастырушы бағалау:Берілген тапсырмада оқушылар терминдерге анықтама бере отырып, тірек-сызба жұмысы арқылы білу дағдысы қалыптасады. Оқушылар жұппен дәптерлеріне бірін-бірі «+» және «-» таңбаларын көрсету арқылы бағалайды.
Түсіну ойлау дағдысы: Жұмыс түрі: Жұптық
2- тапсырма. Венн диаграммасы
(тау жыныстары және минералдардың қасиеттерінің ерекшеліктері мен айырмашылықтарын салыстырыңыз).
Физикалық Ұқсастықтары Химиялық
Дескриптор: Тау жыныстары мен минералдардың физикалық және химиялық қасиеттерінің ерекшеліктері мен айырмашылықтарын ажыратып көрсетеді;
«Кластер» әдісі (тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін анықтап, тірек-сызбаға түсіріңдер). 3-тапсырма Тау жыныстарын жасын анықтау әдістері
Дескриптор: Тау жыныстарының абсолюттік және салыстырмалы әдістерін сипаттайды.
Жеке жұмыс .1-тапсырма «Тау жыныстары мен минералдар» коллекциясынан тау жынысы мен минералдың бір түрін таңдап алыңыз. Оның қасиеттерін анықтап, кестеге толтырыңыз.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=49#1_топ_Геохронологиялық_кесте_бойынша_қатпарлықтар_мен_олардың_жүрген_кезеңдерін_анықтаныз..___2_топ

text:
Дескриптор
− таңдаған тау жыныстарының және минералдардың қасиеттерін анықтайды.
ҚБ. «Бас бармақ»
Т. 2-тапсырма: оқулықтың 66-67 бетіндегі геохронологилық кестені пайдалана отырып «Әуе шары» әдісі бойынша талдау. Бұл әдіс оқушылардың проблемаларды салыстырып, олардың салдарына болжам жасау, белгілі бір іс-шараларды жоспарлап, ұйымдастыруда құрылымдық тәсілді қолдану дағдыларын қалыптастырады.
1 топ
Геохронологиялық кесте бойынша қатпарлықтар мен олардың жүрген кезеңдерін анықтаныз..
2 топ
Жекеленген материктердің негізін құрап жатқан платформалық құрылымдарды есіне түсір. Оларға қандай жер бедері тән екенін анықтаныз.
3 топ
Атластағы «Минералды ресурстар»картасынан ірі көмір алаптарын табыңыз.Қазақстанда мұндай аудан бар ма? Алаптардың қандай жер бедерінің түріне сәйке келетінің анықтаныз.
ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі
Топтық жұмысты бағалау үдерісінде топ арасында жұмыстың екі жақсы жағын және бір тілек (ұсыныс) айту арқылы жұмысты бағалау
С (саралау)
Кестеде берілген минералдардың өзіндік анықтамалық белгілерін анықтау. Жұмысты орындау барысында минералдардың коллекцияларын пайдаланыңдар
Анықтамалық белгіліері
|
Гранит
|
Бор
|
Кварц
|
Малахит
|
Мәрмәр
|
Графит
|
Түсі
|
|
|
|
|
|
|
Мөлдірлігі
|
|
|
|
|
|
|
Жылтырлығы
|
|
|
|
|
|
|
Иілгіштігі
|
|
|
|
|
|
|
Қаттылығы
|
|
|
|
|
|
|
Салмағы
|
|
|
|
|
|
|
Пайда болу жолы
|
|
|
|
|
|
|
ҚБ «От шашу»
Бағалау ойлау дағдысы
«Географиялық диктант» әдісі(тау жыныстары мен минералдардың қасиеттерін, жасын анықтау әдістерін, қаттылық шкаласындағы бос орындарды толықтырыңдар)
Бір немесе бірнеше минералдардан құралған зат ... .... деп аталады. Минералдар қасиеттері екіге бөлінеді. Олар: ...... , ....... .
Тау жыныстарының жасын анықтаудың негізгі .... , ..... әдістері бар. Минералдардың қаттылық шкаласы- .... .... .
Дескриптор: Тау жынысы, минералдар, Моос шкаласы терминдерін анықтайды; Минералдардың физикалық, химиялық қасиеттерін, абсолюттік және салыстырмалы әдістерін толықтырып жазады
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ «Бәрекелді,әттеген-ай»
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ Бағдаршам
|
http://ikitap.kz/audiobook/5189-kerqula_atty_kendebaj/5189-kerqula_atty_kendebaj
аудиокітап
Алты томдық «
|


title:
Дескриптор
− таңдаған тау жыныстарының және минералдардың қасиеттерін анықтайды.

ҚБ. «Бас бармақ»


title: Дескриптор - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Дескриптор:
Орыс зерттеушілердің зерттеген аймақтарын анықтайды.
Зерттеушілердің жүріп өткен жерлерін картадан анықтайды;
Саяхатшылардың ғылымға қосқан үлестерін талқылайды;
Ғалымдар: География ғылымының дамуына үлес қосқан қазақ зерттеушілері туралы тыңдайды. Тапсырма: Ш.Уәлиханов пен Қ.Сәтбаев туралы эссе жазыңыз.
Дескриптор:
Қазақ зерттеушілерінің зерттеген аймақтарын анықтайды
Эссе бойынша қазақ зерттеушілерінің еңбектерін жазады;
Зерттелген аймақтарының маңыздылығын түсіндіреді
Тапсырма: Жеке жұмыс. Оқушылар картадан саяхатшылар мен зерттеушілердің жүрген жерлерін кескін картаға түсіреді.
Дескриптор:
Картада ұлы географиялық ашылулардың жүрген жолдарын анықтайды.
Саяхатшылар мен зерттеушілердің жүріп өткен жерлерінің географиялық нысандарды кескін картаға түсіреді;
Cаяхатшылардың сапарға шығу маңыздылығын түсіндіреді.
Кір жаятын жіпте сабақтағы негізгі ұғымдар ретсіз ілінген.
Тапсырма: Ұғымдарды ретімен орналастырып кестені толтырады.
Негізгі ұғымдар: зерттеушілер, саяхатшылар, географиялық қоғам, Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясы, География институты, сел.
Терминдер
|
Мағынасы
|
1.
|
|
2.
|
|
3.
|
|
4.
|
|
5.
|
|
6.
|
|
Дескриптор:
Ұғымдардың мағынасын анықтайды;
Терминдерді түсініп жазады.
Ұғымдарды еске сақтайды.
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 50

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Тау жыныстарының жасын анықтау Геологиялық жыл санау мен геохронологиялық кесте
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.1.8- тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін түсіндіреді
8.3.1.9 -геологиялық жылсанау мен геохронологиялық кестені талдап, жер қыртысының және тіршіліктің дамуындағы ірі кезеңдері мен геологиялық оқиғаларды ажырата алады
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлығы: Оқушылар жер қыртысының құрылымы, геохронологиялық кесте жөнінде оқып біледі
Көпшілігі: Жер қыртысы құрылымы картасын қолдана алады.
Кейбіреулері: Геохронологиялық кесте бойынша эралар мен кезеңдердің жас ұзақтығын анықтай алады
|
Бағалау критерииі
|
Тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін түсінеді.
-Геологиялық жыл санау мен геохронологиялық кестені біледі.
Жер қыртысының және тіршіліктің дамуындағы ірі кезеңдер мен оларда жүрген геологиялық оқиғалардан кейін таралған пайдалы қазбаларды талдайды
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=50#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=50#Сабақтың_тақырыбы_____Тау_жыныстарының_жасын_анықтау_Геологиялық_жыл_санау_мен_геохронологиялық_кесте


title: Сабақтың кезеңі/ уақыты - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Басы
|
Ұйымдастыру:1.Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу. (5 минут)
2.Топқа бөлу: санамақ арқылы топқа бөлінеді (2 минут)
І.Үй тапсырмасы:
1.Эссе-литосфералық тақталардың қозғалысы әсерінен қазіргі материктер саны өзгеруі мүмкінбе ?
2.Жер деген тақырыптағы Синквейн
3.Тақтадағы сөздік сөздерді талдатам
Геология
Геоморфология
Стратиграфия
Металлогения
Геохимия
Тектоника
Ширату жаттығуы: Оқушыларды сыни тұрғыдан ойландырту үшін «Ой қозғау» әдісі арқылы сұрақ қоямын. Осы сұрақтар арқылы сабақтың тақырыбын айқындаймын.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Ұялы телефон
Және интернет желілері
Кітап
|


title: Оның біздер үшін маңызы неде?

text:
3.Оның біздер үшін маңызы неде? Жердің және жер қыртысының жасын,олардың даму кезеңіндегі ірі оқиғалардың уақытын анықтай білудің маңызы зор.Тау жыныстарының салыстырмалы және абсолюттік жасын анықтау үшін маңызды
4.Тау жыныстардың абсолюттық жасын қалай анықтайды?
5. Тау жыныстарының салыстырмалы жасы қалай анықталады ?
Бейнефильм «Жердің геохронологиясы» көрсетеді
Ой шақыру
Балаларға сұрақ:
Бұл бейнефильмді көргеннен кейін қандай ой түйдіңдер.
Бүгінгі сабақпен байланысы қандай?
Барлығымыз бірлесе отырып сабақтың мақсатын ашайық
Мұғалім оқушылармен бірге жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсатын айқындайды.
1. Барлық топқа «Литосфера.Материктік және мұхиттық жер қыртысы» туралы ақпарат ұсынылады, оқушылар «БҮҮ» әдісін негізге ала отырып айтылмаған ақпараттармен бөліседі.
«БҮҮ» стратегиясы
Білемін
|
Үйрендім
|
Үйренгім келеді
|
|
|
|
«Кластер» стратегиясы
2.ЖИГСО әдісімен жұмыс
1 саты. Әр топқа эксперт парақтарын таратады.
2 саты Оқушыларға оқуды тапсырамын.(мәтінді, интернеттен)
3 саты. Оқушыларға Постер құрауын тапсырады
4 сатыПостер қорғауына уақыт береді
Постерларды бағалау үшін критериилерді оқушылармен бірге таңдау (мазмұны, безендірілуі, уақыт үнемдеу)
«Басбармақ» әдісі
Оқушыларға жеке жұмыс береді, аяқтаған соң жинап алады. Ауызша тексереді. Уақыт беріледі.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=52#4.Тау_жыныстардың_абсолюттық_жасын_қалай_анықтайды___5._Тау_жыныстарының_салыстырмалы_жасы_қалай_анықталады__Бейнефильм_«Жердің_геохронологиясы»

title: Оның біздер үшін маңызы неде?


1-тапсырма: Сөйлемдерді толықтыр:
1.Тапсырма: сөйлемдерді толықтыр
1.Жердің жасы шамамен........................................ жыл. деп есептелінеді.
2.Ішкі күштердің жиынтығы.......................................... деп аталады.
3. Сыртқы күштердің жиынтығы....................................деп аталады.
4. Эндогендік процестерге мысал келтір....................................................................................5. Экзогендік процестерге мысал келтір....................................................................................
6. Жер қыртысының қатты бөлігі болып саналатын.......................... матияның жоғарғы бөлігін қамтиды.
7. Жер қыртысы құрылымдық ерекшеліктеріне қарай........................ бөлінеді.
8. Ғалымдардың болжамы бойынша алдымен...................................................... пайда болған.
9. Жер қыртысын құрайтын тау жыныстарының уақыт тәртібімен түзілу реті, жас туралы ілім........................................................................................
10.Материктікжерқыртысы .............. қабаттантұрады.
2-тапсырма: Геохронологиялық кесте бойынша геологиялық эралар мен кезеңдердің жас ұзақтығын салыстырыңдар
Саралау тапсырмасы
«Мәліметтер картасы» әдісі
Берілген суреттерге жан-жағына мәліметтер картасын жасау
Француз физигі П.Кюри пен ағылшын физигі Э.Резерфорд ашқан әдістерді сипаттау;
-Қазақстанның пайдалы қазбалар картасынан геохронологиялық кестедегі кездескен пайдалы қазбалардың таралу ареалын көрсету; геохронологиялық сағат құру
Кz Ar .Pr
MzPz
-Тектоникалық картадан Қазақстан аймағындағы ірі платформалар мен плиталарды анықтап, тау қатпарлықтарының өту мерзімін анықтау;
Дәуірлерді есте оңай сақтау үшін кілт құрайды
Мысалы: Кейбір оқушы сабақта досының көмегінпайдаланады. Кембрий.Ордовик.Силур.Девон.Карбон.Пермь
Дескриптор
|
Білім алушы:
Мәліметтер картасын жасай алады;
Ғалымдардың ашқан әдістерін талдайды;
Қазақстанның картасынан пайдалы қазбалардың таралу ареалын сипаттайды; геохронологиялық сағат құра алады
Тектоникалық картадан платформалар мен плиталарды, тау қатпарлықтарының өту мерзімін анықтайды, дәуірледі оңай есте сақтау үшін кілт ойлап табады
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
-тапсырма: Сөйлемдерді толықтыр:
1.Тапсырма: сөйлемдерді толықтыр


title: ҚБ «Сэндвич» әдісі арқылы бағалау

text:
ҚБ «Сэндвич» әдісі арқылы бағалау 1-бөлік– позитивті комментарий, не ұнады;
2-бөлік – сындарлы сын, не нәрсеніжақсартукерек;
3-бөлік – келешеккеарналған комментарий: мағанұнады, бірақкелесіжолы …
3 -тапсырма . Жұптық жұмыс «Блинц кездесу» әдісі Сыныптан оқушыны тақтаға шығарып, жұптасып, бір-біріне қарама-қарсы тұру тапсырылады. Оқушылар қарама-қарсы тұрып, төмендегі келтірілген бір ұғымның атауын немесе қалауы бойынша грекше ұғымын айтуы тапсырылады. Келесі оқушы беретін мағынасын толықтай ашады. Бар жоғы 30 секундтың ішінде орындауы шарт. Тапсырманың тиімділігі:
Оқушылардың жылдамдығын және тақырыптағы жаңа терминдерді есте сақтау дағдысын қалыптастырады
эралар
Грекше
Беретін мағынасы
археос
алғашқы
палеозой
мезос
жаңа
Жауабы:
Архей – «археос» өте ежелгі тіршілік;
Протерозой «протерос» - өте ертедегі қарапайым тіршілік
Палеозой «палеос» - ежелгі тіршілік
Мезозой «мезос» - орта кезең тіршілігі
Кайнозой «кайнос» - жаңа кезең


title: ҚБ «СМС» әдісі арқылы бағалау

text:
ҚБ «СМС» әдісі арқылы бағалау
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары
ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
|
Сабақтыңсоңы
|
Екі түрлі түсініктеме күнделігі.
Оқушылардан дәптердің бетін (не таратылып берген парақты) ортасынан вертикаль сызықпен бөлу сұралады. Мәтінді оқу барысында олар:
Бөліктің оң жағына
|
Сол жағына
|
Мәтіндегі қатты әсер еткен тұстарды, үзінділерді жазады.
|
Сол әсер еткен үзінділер жайлы пікір жазады (нені еске түсіреді, себеп-салдары қандай, қандай сұрақ бар т.б.)
|
|
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
|
|
Рефлексия парағы
|


title: Үйге тапсырма - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Саралау: Оқушылардың тақырыпты теориялық тұрғыда жеңіл меңгеруі үшін және негізгі ойды толық түсінуін қолдау мақсатында мына тәсілдерді пайдаландым:
1.Бейнебаян көру , оқулықпен жұмыстану арқылы «Дереккөздер » арқылы сараладым.
2. Веендиограммасы, бинго әдісі арқылы қарқындылын сараладым.
3. «1минуттық әңгіме» арқылы әңгіме-диологқа түседі.
|
Сабақ өң бойында оқушыларды алға жетелеу мақсатымда, мадақтап, қолдап отырдым. Оларды дескриптор бойынша, смайликтер, «толық ай, жарты ай, жаңа ай», от шашу әдістерін пайданаландым.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=56#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=56#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


title: Жалпы бағалау - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсері
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.1.10 - жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға береді БЖБ
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар қолынан келеді: жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсерін біледі;
Көпшілік оқушылардың қолынан келеді: жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне мысалдар келтіреді;
Кейбір оқушылардың қолынан келеді: жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға бере алады;
|
Бағалау критерииі
|
-жергілікті компоненттерді атай алады;
-жер бедеріне адамдардың тигізетін әсерін біледі;
-адамдардың шаруашылық әрекетінен жер бетінің өзгеруін атай алады;
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
. Психологиялық хал ахуал орнату
«Сөз тізбегі» әдісі
Кез келген сөздің соңғы буынынан жаңа сөз құрастырады.
Алдыңғы білімді еске түсіру ретінде
«Суреттер: Не болды?» әдісі
қолданылады, мұнда оқушыларға сурет көрсетіледі. Оқушылар суретте не болып жатқанын жəне оның себебін түсіндірулері қажет.
Топтарға бөлу.
Себетпен конфет әкелу. Оқушылардан себеттен конфет алуларын сұраймын. Конфеттің түрлеріне қарай 2 топқа бөлініп отырады.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
«Кіру билеттері»
|
http://bestreferat.kz/extra_rkd/show/59
|
Ортасы
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=57#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=57#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


Жаңа сабақтың тақырыбы: Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсері Мақсатын айту;
-Жоғары технологиялық өндіріс/видео/ көрсету.
1 тапсырма Оқушылар ЖИГСО әдісімен мәтінді бөліп оқиды.
топпен талқылайды.Топтан 1 спикер шығып екінші топқа барып сұрақтар қояды.
Дескриптор: -Адам әрекетінің әсерінен пайда болған жер бедерін біледі;
-Ноосфера терминін біледі;
-Жер бедері пішіндерінің кең таралған түрлерін айтады;
2- тапсырма Өзің тұрған жерде жыра эрозиясын болдырмау мақсатында қандай шаралар ұйымдастырылып жатқаны туралы эссе жаз.Өзің қандай шара ұсынар едің? Дескриптор: Жыра эрозиясының пайда болуын біледі,
Жыра эрозиясының орнын немен толтыратынын біледі;
Жыралардың пайда болмау жақтарын қарастырады
Кері байланыс:жұптың сұрағы
2 - тапсырма (Д) Сабақ мақсаты: жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға беру.
Ойлау деңгейі:талдау, жинақтау, бағалау
Бағалау критрийі: Оқушылар жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылық әсерін баға береді.
«Егер ..., онда не болар еді?» әдісі Оқушылардың бірі жүйрік қиялмен бір ситуация айтады, қалғандары соның шешімін тауып жалғастыру керек.
Тапсырма. «Бас қатырғы» әдісі (Топ екі минут ақылдасып бір минут жауап береді) 1-топқа сұрақ «Егер Алатаудың шыңына егін егетін болсақ, онда не өзгеріс болар еді?» «Егер Каспий теңізін Сарыарқаға көшірсек, шаруашылық саласында қандай өзгеріс болар еді» Дескриптор:
Топта талдау жасайды
Не өзгеріс болатынын айта алады
2-топқа сұрақ «Егер Жазық жерде сарқырама орналасса, онда жер бедері қандай болар еді» «егер Қостанайға бір жылда 555км қашықтыққа созылып жатқан тау пайда болса шаруашылықта қандай өзгерістер болар еді? Дескриптор:
Топта талдау жасайды
Не өзгеріс болатынын айта алады.
Бұл тәсіл оқушылардың қиялын дамытып, мидың ойлау белсенділігін арттырады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=58#Дескриптор:_-Адам_әрекетінің_әсерінен_пайда_болған_жер_бедерін_біледі;_-Ноосфера_терминін_біледі;_-Жер_бедері_пішіндерінің_кең_таралған_түрлерін_айтады;_2-_тапсырма

title: Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсері


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=58#Дескриптор_:__Топта_талдау_жасайды__Не_өзгеріс_болатынын_айта_алады_____2_-топқа_сұрақ


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=58#Өзің_тұрған_жерде_жыра_эрозиясын_болдырмау_мақсатында_қандай_шаралар_ұйымдастырылып_жатқаны_туралы_эссе_жаз.Өзің_қандай_шара_ұсынар_едің_Дескриптор


title: Қалыптастырушы бағалау - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Қалыптастырушы бағалау: «Температураны өлшеу» оқушының тапсырманы қаншалықты орындағанын анықтау үшін қолданылады. Ол үшін мұғалім білім алушыларды тоқтатып, сұрақ қояды:
Біз не істеп жатырыз?
Оқушы осы сұраққа жауап береді, тапсырманың орындалу жолы, оны орындау үдерісі туралы ақпаратты ұсынады.
«Үндеу» әдісі (Плакат жазу, банер шығару, дауысты хабарлама жіберу арқылы бірге болуға үндеу)
Мақсаты: Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін зиянды әсерін болдырмауды ұсыну.
Ойлау деңгейі: бағалау
Бағалау критерийі: Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін зиянды әсерін болдырмауды ұсынып үндеу жазады.
Тапсырма Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін зиянды әсерін болдырмау үшін қандай үндеу плакаттарын таратар едіңіз.
үндеу тастаңыз, жариялаңыз, бірге болуға шақырыңыз 5 минуттық жұмыс
Қалыптастырушы бағалау: «Қолмен белгі беру» Мұғалім түсіндіруін тоқтатып, қолды көтеру арқылы материалды түсініп немесе түсінбей отырғанын айғақтайтындай белгі беруін өтінеді. Белгілер алдын ала келісіледі. Мысалы:
− қолдың бас бармағы жоғарыға қарай бағытталған: мен бәрін түсіндім және түсінгенімді айта аламын; − қолдың бас бармағы төменге қарай бағытталған: мен әлі түсінген жоқпын; − қол бұлғау: мен өзіме сенімсізбін; Мұғалімнің білім алушыларға қосымша сұрақтар қоюына болады,
мысалы, кім өзіне сенімсіз? кім түсінбеді? кім түсінді?
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады


title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен


title:
ҚБ «Бәрекелді,әттеген-ай»

Бағалау парақшасын толтырады.

ҚБ Бағдаршам

text:
«Түйін сөз» стратегиясы 1- қадам: 10 – ға шейін сандар қиындыларын әзірлеймін.
2- қадам: Оқушыларға бір санды таңдауға тиіс екенін түсіндіремін.
3- қадам: Оқушылардың сан мен олардың сабақ туралы ой – пікірлерін ұштастыра айтатынын түсіндіремін.
4 – қадам: Олар бүгінгі сабақта не түсінді? Бүгінгі сабақ қандай жаңалықтарға толы болды? Алдағы сабаққа ұсынысы қандай?Оқушылар осы сұрақтарға жауап береді.
Мысалы, Бір дегенім – білім. Бүгін меннақыл сөздердің мағынасын ашып,орынды қолдануды білдім.
Екі дегенім- ертеңге сенім.Осындай нақыл сөздер тұрғанда қазақтың баласы ұлттың тілін,дінін құрметтеп өтеді.Келесі сабақта нақыл сөздерден кітапша жасап әкелсек деген ұсынысым бар.
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау


title: Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары - бет 61

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Климат түзуші факторлар
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.2.1 -климат түзуші факторларды талдайды
|
Сабақтың мақсаты
|
Атмосфера құрылымының ерешеліктерін және оның жер бетіндегі тіршілікке әсерін анықтайды.
Барлық оқушылар:
Климат және ауа райы ұғымдарының айырмашылықтарын біледі, климат түзуші факторларды атай алады, олардың әсер ету жағдайларын біледі.
Басым бөлігі:
Климат қалыптастырушы факторларды талдап, оған мысалдар келтіре алады.
Кейбір оқушылар:
Климатограмма жасауды біледі.
|
Бағалау критерииі
|
Атмосфера құрамын анықтайды;
Атмосфераның құрамы мен қабаттарын сызба түрінде көрсетеді;
Атмосфера қабаттарының ерекшеліктерін талдайды;
Әр қабаттың маңыздалығына баға береді
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут
Ұйымдастыру. Реттік сандар арқылы оқушылар шағын 2 топқа бөлінеді.
«Сөзжұмбақ» әдісі арқылы сабақтың тақырыбың анықтайды.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
А
|
р
|
г
|
о
|
н
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Т
|
е
|
р
|
м
|
о
|
м
|
е
|
т
|
р
|
|
|
|
к
|
л
|
и
|
М
|
а
|
т
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
о
|
з
|
О
|
н
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
л
|
и
|
т
|
о
|
С
|
ф
|
е
|
р
|
а
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ф
|
л
|
ю
|
г
|
е
|
р
|
|
|
|
|
|
д
|
о
|
ж
|
д
|
о
|
м
|
Е
|
т
|
р
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
г
|
и
|
д
|
Р
|
о
|
с
|
ф
|
е
|
р
|
а
|
|
|
|
|
|
|
|
б
|
у
|
л
|
А
|
н
|
У
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ауа құрамына кіретін газ?
Температураны өлшейтін құрал
Көп жылдық ауа райының режимі
Ультра күлгін сәуле өткізбейтін қабат
Жердің беткі қатты қабаты
Желдің бағытын өлшейтін құрал
Жаңбырдың мөлшерін өлшейтін құрал
Жердің су қабығы
Судың сұйық күйден газ тәрізді күйге өтуі
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қалыптастырушы бағалау
Кері байланыс
|
Ұялы телефон
Және интернет желілері
Кітап
|
Климат_және_климат_түзуші_факторлар_жайлы_жаңа_сабақ_түсіндіріледі____Топтық_жұмыс'>Ортасы
|
Климат және климат түзуші факторлар жайлы жаңа сабақ түсіндіріледі
Топтық жұмысТапсырма 1. Мәтінмен жұмыс
Оқушыларға климат тұзуші факторлары туралы мәтін беріледі. Ол жерде оларға географиялық ендік,жер бедері,мұхиттардың әсері,ауа массалары, басым желдер,ауа циркуляциясы,күн радиациясы, циклон және антициклон туралы түсініктер беріледі. Осы терминдерді талдап, постерге жазады. Постерлерді ауыстырып өзара бағалау жүргізеді
Бағалау
|
р/с
|
Дескрипторлар
|
Климат түзуші факторларды анықтайды
|
1
|
Климат түзуші факторларды біледі.
|
2
|
Ерекшелігін сипаттай алады
|
Ж ұптық жұмыс
Қысым аймақтарының сызбасы беріледі. Тұрақты желдердің сызбасы беріледі. Қасындағы көршісімен ақылдаса отырып сызбаны осы сызбаны талдайды.
Бағалау
|
р/с
|
Дескрипторлар
|
Климаттың циркуляциясын түсіндіре алады
|
1
|
Циркуляцияны түсіндіре алады
|
2
|
Себептерін түсіндіре алады.
|
-Арнайы тапсырма топтық жұмысқа арналған: «Топтасыру» әдісі арқылы «Климат түзуші факторлары» тақырыбына арналған тапсырма беріледі.
1 –топ. «Ауа райы» туралы ойларыңызды жинақтап стикерге жазып, тақтаға бұлттарға жабыстырыңыз.
2-топ. «Климат» туралы ойларыңызды жинақтап стикерге жазып, тақтаға бұлттарға жабыстырыңыз.
2-тапсырма жұптық тапсырма:
1-жұп. Венн диаграммасы арқылы «Ауа райы» мен «Климатты» сипаттайды.
2-жұп. Климат қалыптастырушы факторларға сызбанұсқа құрастырыңыздар.
3-жұп.Келесі сөйлемдердің қайсысы ауа райына және қайсысы климатқа қатысты екенін белгілеңіз.
Құбылыс
|
Ауа райы
|
Климат
|
АҚШ-тағы ауаның орташа жылдық температурасы Цельсий бойынша 11,5°C.
|
|
|
Кеше Лондонда қатты нөсер болды.
|
|
|
АҚШ-та орташа жылдық жауын-шашын 767 мм.
|
|
|
Ертең ең жоғары температура Цельсий бойынша 22°C болады.
|
|
|
Бағалау критерий
|
Дескриптор
|
Атмосфераның құрамдас бөліктерін анықтайды
|
Мәтінмен оқып танысады;
Мәтінді бір-біріне әңгімелейді;
Атмосфераның құрамдас бөліктері туралы
түсінеді;
Атмосфераның құрамдас бөліктерін топтастырады.
|
3-тапсырма. Терминдерді анықтамаларымен сәйкестендіріңіз.
Климат
|
ауаның жер бетіне қатысты көбінесе горизонталь бағытта қозғалуы
|
Ауа-райы
|
процестердің қозғаушы күші немесе оларға ықпалы бар жағдай.
|
Атмосфералық қысым
|
атмосфераның жер бетіне таяу қабаты- тропосфераның белгілі бір жердегі белгілі бір қысқа мерзімдік (тәулік, апта, ай) жай-күйі
|
Жел
|
атмосфераның жер бетіне және ондағы заттарға түсіретін қысымы
|
Фактор
|
белгілі бір жердегі ауа райының көп жылдық режимі, яғни осы жерде болуға тиісті ауа райы жағдайларының жиынтығы мен оның бір ізбен өзгеріп отыруы
|
4-тапсырма. «Домино» әдісі.
Атмосфера дегеніміз не ?
|
Жердің ауа қабаты
|
Атмосфераның құрамы қандай ?
|
Азот, оттегі, көмірқышқыл газы
|
Атмосфераның қандай қабаттары бар ?
|
Тропосфера, стратосфера, термосфера
|
Ауа райы атмосфераның қандай қабатында қалыптасады ?
|
Тропосфера
|
Ауа райының қандай эленттері бар ?
|
Температура, ылғалдылық, қысым және т.б.
|
Ауа райы құбылыстары:
|
Дауыл, боран, торнадо, цунами, жел, жауын-шашын, т.б.
|
Температураны өлшеуіш құрал қалай аталады?
|
Термометр
|
Қысым өлшейтін құрал ?
|
Барометр
|
Тропосферада температура биіктеген сайын жоғарылайды ма, төмендейді ме ?
|
Төмендейді
|
Жел денеіміз не ?
|
Ауаның көлденең бағытта қозғалуы
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=61#Барлық_оқушылар:_Климат_және_ауа_райы_ұғымдарының_айырмашылықтарын_біледі,_климат_түзуші_факторларды_атай_алады,_олардың_әсер_ету_жағдайларын_біледі._Басым_бөлігі


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=61#Климат__ауаның_жер_бетіне_қатысты_көбінесе_горизонталь_бағытта_қозғалуы__Ауа-райы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=61#Ортасы__Климат_және_климат_түзуші_факторлар_жайлы_жаңа_сабақ_түсіндіріледі____Топтық_жұмыс


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=61#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


title: Тапсырманы пысықтау үшін - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Тапсырманы пысықтау үшін «Төрттік диктант» әдісі арқылы оқушыларға «Оттегі» деген сөз бойынша төмендегі 4 қадам бойынша тапсырма беріледі. (Бұл әдістің жүру барысы бойынша осы тапсырмаға қатысты 1 сөз, 1 сұрақ, 1 жауап, 1 сөйлем бойынша қорытындылау.
Мысалы:
Оттегі
Ауаның құрамында оттегі қанша пайызды құрайды?
Ауаның құрамында оттегі 20,94%.
4.Атмосфера массасының біраз бөлігі азотты – оттекті газдан(20,94%) тұрады.
Бағалау критерий
|
Дескриптор
|
Атмосфера құрамындағы газдардың мөлшерін анықтайды
|
Атмосфера ауасың құрайтын газдардың пайыздық үлестерін диаграммада көрсетеді;
Атмосфера қабаттарын қалыңдықтарын көрсете отырып, сызба түрінде бейнелейді.
Атмосфералық ауаны құрайтын газдардың пайыздық үлесін анықтай алады.
|
|
Арнайы ресурстар арқылы жаңа тақырыпты талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара тақырыпты түсінгендерін мұғалімге қол көтеру арқылы білдіреді
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Бағалау критерийлер
1.Ертегідегі негізгі кейіпкерлердің портретін жинақтайды.
2.Кейіпкердің образына қызмет етіп тұрған маңызды әрекеттерін талдайды.
3.Жинақталған ақпараттар негізінде кейіпкер образына қатысты өз көзқарасын білдіреді
Дескрипторлар
1.Әр оқушы ертегіден өзіне тиісті кейіпкерлердің портретіне қатысты сөз тіркестері мен сөйлемдерді анықтайды.
2.Әр оқушы кейіпкердің ең маңызды үш әрекетін анықтайды
Бағалау парақшасын толтырады.
ҚБ Бағдаршам
|
Ашық сұрап-жауаптар
|


title: Кері байланыс - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Кері байланыс: «Баспалдақ» әдісі арқылы оқушылар өздерін бағалайды:
түсіндім – ең жоғарғы сатысына күннің суретін жапсыру,
толық түсінбедім – баспалдақтың ортасына бұлт артындағы күннің суретін жапсыру,
түсінбедім – ең төменгі сатысына бұлттың суретін
жапсыру.
Үйге тапсырма: Г еографиялық терминдермен жұмыс жасаңыз: климат, пассат, муссон, бриз, циклон, антициклон, атмосфералық фронт, тура және жалпы күн радиациясы,.
Өздерініз тұратын жердің ауа-райына, климатына сипаттама жазыңыз.
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау


title: Педагогтың аты-жөні - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Барлық оқушылар орындай алады: Атмосферадағы ауа айналымы, фронталды зоналарды білу, циклон мен антициклондардың айырмашылықтарын түсіну, суреттерді қолданады
Оқушылардың көпшілігі орындай алады: . Климат картасы арқылы ауа массаларының қозғалыстырына сипаттама беру арқылы картамен жұмыс істеу дағдыларын дамытады.
Кейбір оқушылар орындай алады: Ауа қысымы мен желдердің Қазақстан аумағында таралу ерекшеліктерін түсінеді.
Бағалау критерииі
Фронталды зоналарды, атмосферадағы ауа айналымы біледі, циклон мен антициклондардың айырмашылықтарын түсінеді, суреттерді қолдану арқылы жұмыс жасай алады
Пікірталасқа қатысып, тез әрі дұрыс шешім қабылдайды.


title: Мұғалімнің әрекеті - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
Басы
|
Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
Сыныпта психологиялық ахуал туғызу, көңіл- күйін көтеру мақсатында оқушыларды топқа бөлу.
Үй тапсырмасы: «Кім жылдам?» І қатар оқушыларына қойылатын сұрақтар
Қазақстан климатының қалыптасуына қандай факторлар әсер етеді?
Әр жерде неге күн радициясының түсу ұзақтығы әртүрлі.
Жиынтық күн радиациясының келуі қандай факторларға байланысты болатынын ата.
Жұтылған радиацияға ықпал ететін негізгі факторларды ата.
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
|


title: Қазақстан аумағына әсерін тигізетін ауа массаларының түрлері

text:
4. Жыл мезгілдерінің қай кездерінде қандай ауа райы әкеледі?
Атмосфера әрқашан қозғалыста болады. Атмосфераның төменгі бөлігі тропосферада ауа ағындары пайда болады. Ауа ағындарын құрайтын ауа массалары қозғалысқа түскенімен ұзақ уақыт өз қасиеттерін сақтай отырып, сол келіп жеткен аумақтың ауа райын қалыптастырады. Қазақстан атмосфералық циркуляциясының ерекшеліктері ғаламшарлық циркуляцияның әсеріне байланысты болады. Мысалы солтүстік жарты шардың үстіндегі ауаның зоналық циркуляция ағындары мұхиттық ауа массаларын батыстан шығысқа қарай қозғап, 2-2,5 тәулікте біраз өзгеріске ұшырап Қазақстанға жетеді. Осы кезде республика жерінде материктің орталығында орналасқанына қарамастан климаттың континенттілігі азаяды. Сөйтіп, Қазақстанның жер бетіндегі атмосфералық циркуляциясы-жалпы циркуляцияның бір тармағы болып табылады.
1.Антициклон (грекше anti – қарсы, cyclon - айналым) – біркелкі қысым сызықтарымен тұйықталған, атмосфералық қысымы жоғары аймақ, яғни жоғарғы қысым жүйесі.Қысым орталығынан шетіне қарай төмендей береді. Соған сәйкес жел антициклонның орталығынан шетіне қарай және Жердің өз осінің айналуының ықпалымен Солтүстік жарты шарда оңға, Оңтүстік жарты шарда солға қарай бұрыла соғады.
Циклон (гр. kyklon — айналушы, айналым) — атмосфераның қысымы төменгі аймағы. Атмосфера әрекетінің орталықтарының бірі. Циклонда ауа қысымы ортасынан шетіне қарай артады. Солтүстік жарты шарда сағат тілінің айналу бағытына қарсы, Оңтүстік жарты шарда сағат тілі бағытымен қозғалады.
Қазақстан және басқа аумақтарда жүретін атмосфералық циркуляцияның әсеріне байланысты.
Қазақстан климатына әсер етеді
І-топ – Арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
ІІІ- топ – Тропиктік арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топта сипаттама беру жоспары :
1) Ауа массасының қалыптасу орны. Қайдан келеді?
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде қандай ауа райы әкеледі?
5) Ауа райы қалай өзгереді? Антициклон , циклон , атмосфералық фронт


title: Жұмыс дәптер - Сабақтың тақырыбы География ғылымының салалары

text:
.Жұмыс дәптер: Сызбалармен жұмыс жасап, циклон мен антициклонның қозғалысына сипаттама береді
І-топ – Тропиктік ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:
1) Ауа массасының қалыптасу орны.
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?
ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:
1) Ауа массасының қалыптасу орны.
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?
ІІІ- топ – арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;
Әр топқа сипаттама беру жоспары беріледі:
1) Ауа массасының қалыптасу орны.
2). Ауа массасының өзіне тән қасиеттері.
3) Қандай ауа райын қалыптастырады?
4) Жыл мезгілдерінің қай кездерінде олардың әсері жоғары болады? Ауа райы
қалай өзгереді?
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|
Смаликтер арқылы
ҚБ өзін өзі бағалау
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары
ҚБ: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша мадақтау
|
Слайдар
Ашық сұрап-жауаптар
|
Сабақтыңсоңы
|
Рефлексия. Оқушылар қиық қағаздарға жазып береді.
Сабақта маған не пайдалы болды?
Сабақта маған не қызықты болды?
Сабақта маған не қиын болды?
|
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
|
|
Рефлексия парағы
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=68#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=68#Саралау_–_Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз_Сіз_басқаларға_қарағанда_қабілетті_оқушыларға_қандай_тапсырмалар_бересіз


text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
|
Күні
|
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Климаттық белдеулер
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.3.2.3- климаттық белдеулерді талдайды
|
Сабақтың мақсаты
|
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:
Климаттық белдеулердің ерекшеліктері мен маңызына тоқтала отырып, тез ойлануға, шешімдерін дұрыс айтуға дағдыланады.
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:
Климаттың адам өміріндегі қажеттіліктерін білуге, табиғаттағы өзгерісті анық байқауға болатынын түсінеді
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:
климаттық белдеулерді талдайды
|
Бағалау критерииі
|
Жас ұрпақтың салауатты өмір салтын қалыптастырудағы ой өрісін дамытады
Климаттың адам өміріндегі қажеттіліктерін білуге, табиғаттағы өзгерісті анық байқауға болатынын түсінеді
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Ұйымдастыру кезеңі 2 минут
Топтарға бөлу.
Тірек сөздер бойынша топқа бөліну.
Оқушыларға сөздер қиындыларын беремін. Әріп қиындыларда бақыт,қуаныш,шаттық деген сөздер болу керек.
Оқушылар сол сөздер бойынша топтарға бөлінеді.
«Миға шабуыл» әдісі бойынша сұрақ жаупап ұймдастыру
Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы диалогқа түсіру
1)Күн радиациясының таралу заңдылықтары қандай?
2) Бірдей ендікте орналасқан Қостанай және Мәскеу қалаларында не себептен күн сәулесінің түсу ұзақтығы әртүрлі?
3)Қазақстандағы ашық және бұлтты күндердің таралу заңдылығы күн радиациясына қалай әсер етеді?
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=69#Оқушылардың_кейбіреуі_мынаны_орындай_алады_:_климаттық_белдеулерді_талдайды__Бағалау_критерииі


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=69#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=69#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-geografiya-filimini-salalari.html?page=69#Ұйымдастыру_кезеңі_2_минут_Топтарға_бөлу._Тірек_сөздер_бойынша_топқа_бөліну.