ПОЛИЭФИР ЖӘНЕ ВИСКОЗА АРАЛАС МАТАЛАРЫНА БОЯУ ПРОЦЕСІНДЕ
ӘРТҮРЛІ КЛАСcТЫ БОЯҒЫШТАРДЫҢ ӘСЕРІН ЗЕРДЕЛЕУ
Көпжанова М., студент, Тасымбекова А.Н, аға оқытушы,
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: meruert.kopzhanova@mail.ru
Тоқыма – бұл мәдениеттің ең негізгі бөлшегі, адамзат қажеттілігін қанағаттандыратын объект.
Сондай–ақ, тоқыма халықты кәсіппен шұғылдануды қамтамасыздандыратын негізгі ортаны құрайды.
Қазіргі уақытта маталардың сапасынаөте жоғары талаптар қоюда. Қазақстанның тоқыма
өнеркәсібінің, сондай – ақ мақта-матасы саласының алдына дүниежүзілік стандартқа сай жоғары
сапалы маталарды шығару талабы қойылды.
Матаның сапасы - иіру, тоқу және өңдеу өндірістерінің жақсы жұмыс істеуіне байланысты.
Әсіресе өңдеу өндірісіне көп байланысты болады: колористикалық безендірілу, түстің беріктігі,сыртқы
түрі, аз отыруы және тағы басқа тұтынушылық қасиеттері. Бұл талаптарды шешу үшін өңдеу өндірісі
заманауи жабдықтармен жабдықтандырылып, өндірістік процесстер механикаландырылып және
автоматтандырылып отыр, технологиялар жаңаруда, жаңа тектиль көмекші заттар қолданылуда және
тағы басқа.
Маталар мен жаймалардағы дәстүрлі суреттік безендірілуі өзіне үлкен назар аудартады.
Көбінде сюрреалистикалық, авангардты, абстрактылы мәнер нақышты суреттер және бояулар
текстиль материалдарында назар аударады. Аккордты және жартылай фонды композициялы түстердің
үйлесімділігі жарылысты сипаттама береді – үйлесімділік үйлесімсіз болады.
Түстердің контрастылығы бұйымға өзіндік ашық және қайталанбас ерекшелік береді. Мұндай
колористикалық безендірілген суреттер сипаттамасы маңызды роль атқарады.
Жұмыстың мақсаты – полиэфир мен вискозаараласматасына бояу және сурет басу процесстерінде
әртүрлі классты бояғыштардың әсерін зерттеу.
Зерттеу объектісі ретінде артикулы - Арт.82039 болатын полиэфир мен вискозаараласматасыалынды.
Зерттеу жұмысының нәтижесінде полиэфир мен вискоза аралас маталарын бояу кезінде әртүрлі
классты бояғыштардың әсері мен көркем безендірілуі зерттелінді.
Полиэфир мен вискоза аралас маталарын бояу үшін алдымен, тікелей және активті бояғыштармен
вискозды талшықты материалды бояйды. Бояу процессі төменде көрсетілген сұлбалар бойынша
жүргізілді.
Бояу ерітінділері келесі рецептуралар бойынша дайындалды:
1. Тікелей бояғыш зат –0,5 %
Дисперсті бояғыш зат - 2%
Тұз – 5%
120
121
БАЗ-0,2 г/л
2. Активті бояғыш зат– 2%
Дисперсті бояғыш – 2%зат
Мочевина – 150г/л
NaHCO
3
– 20 г/л
Диспергатор – 2 г/л
Дисперсті және активті бояғыштармен бояудың технологиялық сұлбасы
Бояу процесі аяқталғаннан кейін бояу ерітіндісін салқындатып, боялған үлгілерді жуып шаяды.
Жууды жылы 50
0
C сумен,кейін ерітінді құрамында БАЗ (2г/л) барыстық сумен, соңынан суық сумен
жуып шаяды.
Қорытынды
1. Полиэфир және вискоза аралас маталарды әртүрлі бояғыштармен бояудың жағдайлары мен
тәсілдері қарастырылды.
2. Полиэфир мен вискоза аралас маталарын бояу кезінде әртүрлі классты бояғыштардың әсері
мен көркем безендірілуі зерттелінді.
3. Берілген аралас маталардың түрлерін бояу кезінде әртүрлі классты бояғыштардың бекітілуі
нәтижесінде қанық және ашық түстерді алуға болады, сондай –ақ алынған бояудың жоғары беріктілігін
қамтамасыз етеді.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Куликова М. А., Журавлева Н. В. «Колорирование текстильных материалов»,- М., 2000. – с.240
2. Лобанова Л.А. Крашение, печать и роспись текстильных материалов: учебное пособие. – М.,
2013. - с.608
3. Сайт «Текстильный клуб», http://www.textileclub.ru
ӘОЖ 687-12
122
123
БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДАҒЫ ҚЫЗ БАЛАЛАРДЫҢ МЕКТЕП ФОРМАСЫНЫҢ
ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯМЕН ЖОБАЛАНУЫ
Шоқанова С.М., студент, Талғатбекова А.Ж., т.ғ.к доцент м.а
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: Sandu-1-94@mail.ru
Жұмыстың мақсаты мектеп жасындағы балаларға жаңа киім үлгілерін ұсыну. Ұсынылып
отырған мектеп формалары оқушыларға жайлы да қолайлы, әрі жұмыс күні үшін ыңғайлы болуына
жағдай жасау. Тігін өндірісінде бұйымдарды көптеп шығару процессі конструкторларға байланысты,
сондықтан да экономикалық және конструкторлық мақсатқа сәйкес конструкторлық операциялар
жиынтығын өңдеуде, есептер және тігін бұйымдарының түйінді бөлшектерінің конструкциясы болып
табылады. Қазіргі танда әр түрлі жаңа химиялық талшықтар мен жіптер,иірім жіптерді тігін бұйымына
қолданудың арасында,киімдерге арналған материлдардыңассортименті тоқтаусыз кеңейіп жаңарып
отырады. Ал эксплуатациялық қасиеттерін бағалау кезінде бұйымның сән бағытына сәйкестігі, қазіргі
заманға сай безендірілуі,бұйымның сыртқы көрінісінің тұрақтылығы,оны күту жеңілдігі үлкен мәнге
ие. Қазіргі өркендеу кезеңінде тігін бұйымдарының сапасы қолданылған техника және технология
негіздеріне,өндірісті ұйымдастыру деңгейі мен механикаландыру дәрежесіне тікелей байланысты.
Кейіннен Кеңес Одағы ыдырап, Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан кейін мектеп формасының бірыңғай
болуы туралы заң өз күшінде қала алмады. Дегенмен, мектеп оқушылары, оның ішінде қыз балалар ақ
көйлек пен қара белдемшелер, ұл балалар ақ көйлек пен қара шалбар киетін болды. Мойындарына
көк галстук, көк пилотка киген мыңдаған бөбектер мектеп табалдырығын аттап жатты. Тек қана
2006 жылдан бастап, бірыңғай мектеп формасына көшу туралы заң қабылданғаннан кейін, мектеп
формасы бір жүйеге келтірілді. Шынтақ жапсырмасы ерте кезден бастап қолданылған. Ең алғаш неміс
жауынгерлері киімдеріне қалдық маталарды тігуді ойлап тапты. Қарсылас жауларына көрінбеу үшін
олар шынтақпен еңбектеп жүруге мәжбүр болды, сәйкесінше осыдан кейін олардың күртешелерінің
жеңі тез ыдырап кететін. Балалар киімдерінің трансформациясы балалардың күнделікті өмірінде
қолданысқа өте ыңғайлы киімдерінің бірі. Табиғат құбылысы өзгерген сайын, мысалы жаңбырдан
кейін күн ысып кетсе, балалар күртешемен жүре бере алмайды. Тіпті балалар қарқынды қозғалыс
жасайтындықтан, олардың денесіне ауа өтіп, бала еш терлемеу керек. Сондай жағдайларды күртешелер
мен жадағайлардың жеңдері шешіліп тасталса, балаға өте ыңғайлы болады.
Кесте 1 – Қыз балалардың мектеп формасы
Модель номері
Модельдің эскизі
Сыртқы түр сипаттамасы
1
-Қыз балаларға арналған мектеп
формасы.
-Бел сызығы кесілген.
-Бел сызығында бүкпе орналасқан.
-Төменгі бөлігі қатпарланған.
-Қатпарлар ашық көгілдір түсті «клетка»
матасынан өңделген.
-Формасы конусты.
-Жоғарғы бөлігінің кеуде тұсында
әрлеуіш ретінде сыдырма өңделген.
-Қолтық ойындысы қондырмалы.
-Мойын ойындысы оймалы.
-Жан тігісінде сыдырма орналасқан
-Артқы бой орта тігіспен.
2
Кесте 2 - Шынтақ жапсырмасының түрлері
122
123
Шынтақ жапсырмасы ерте кезден бастап қолданылған. Бұл
тәсіл қазіргі таңда мектеп формаларында да қолданыла бастады.
Ата-аналар және балалар үшін тиімді тәсіл деп қарастырылды.
Балалардың шынтақтарының көп үйкелуі киімнің тез тозуына
әкеледі. Мектеп формаларының шынтақ бөліктеріне жапсырма
салу киімді тозудан сақтайды.
Кесте 3 – Бастауыш сынып қыз балаларына арналған жиынтық
Ұсынылған бұйым түрі
Бұл ұсынылған жиынтық жакет және
белдемшеден тұрады. Жиынтықтың
ерекшелігі бастауыш сыныптардағы балалар
көп қозғалыста болады, сол себептен оларда
шынтақтың және тізенің тез тозуы ата-
аналарға көп қиындық туғызатынын ескере
отырып шынтаққа жапсырма қойылып
ұсынылды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Н. Назарбаев «Казахстан - 2030» (Послание президента страны народу Казахстана).
2. ГОСТ 17037-85. Изделия швейные и трикотажные. Термины и определения;
3. Қ. Кучарбаева, Т. Амреева, Г. Чмекеева «Әйелдер және балалар киімдерін дайындау
технологиясы»,Фолиант баспасы 2010
4. Б. Сатыбалдинова, М. Сәлімбаева «Тігін өндірісінің технологиясы», Фолиант баспасы 2011
5. Б.Р. Рысқұлова, А.Ж. Құтжанова, Э.С. Масанова, Ж.Ш.Маханова « Тігін өндірісінің
материалтануы», Алматы баспасы 2011
ӘОЖ 687.129
124
125
ЖҮКТІ ӘЙЕЛДЕРГЕ АРНАЛҒАН МАУСЫМАРАЛЫҚ ҚЫСҚА ПАЛЬТОНЫ ЖӘНЕ
ТҰТЫНУШЫ ҚАЛАУЫН ЗЕРТТЕУ
Әбіл Ә.С. студент; Нұрбай С.Қ. аға оқытушы
Алматы технологиялық университеті, Алматы қаласы, Қазақстан Республикасы
Е-mail: sunny2030@list.ru
Әйелдер жүктілік кезеңінде әдемі және тартымды болғысы келеді. Әйелдердің жүктілік
кезеңінде гардеробындағы киімдері түгелімен өзгереді. Сырт киімдерге ерекше көңіл бөлу керек.
Сырт киім тек әдемі ғана болмай, болашақ ананы ауа райының түрлі құбылыстарынан да сақтауы керек.
Сондықтан маусымаралық пальтоға ерекше қарау керек. Пальто болашақ ананы тек жылытып қана
қоймай, әдемілікті де көрсетіп тұруы керек. Трапеция тәрізді маусымаралық пальто кең қолданыста 1
суретте көрсетілген [1].
Сурет 1 -Трапеция тәрізді пальто
Тағы бір ерекше модельдегі «жарқанат» тәрізді пальто. Болашақ ана «жарқанат» тәрізді пальтода
өзін еркін сезіне алады. «Жарқанат» тәрізді пальто тек ыңғайлы емес, әрі сәнді 2 суретте көрсетілген.
Сурет 2 - «Жарқанат» тәрізді пальто
Сурет 3 - Слингопальто
Өзіңіздің талғамыңызға қарай кез-келген стильді киюге болады. Ал стильдерді айта берсек
124
125
өте көп. Осыған бір мысал классикалық пальтолар. Классикалық сырт киімдерді кез-келген уақытта
кие аласыз. Классикалық пальтоны жүкті әйелдерге арнап 3 суретте көрсетілгендей слингопальтоны
ұсынуға болады [2].
Киімді қолданушылардың сипаттамасы зерттеулер нәтижесіне қарай орындалды. Анкетаға
қатысқандардың көпшілігі орта жастағы әйелдер. Ол туатын әйелдердің жастарының ұлғайғандығын
көрсетеді және олар баланың дүниеге келуіне психологиялық дайын. 4 суретте сұралған әйелдердің
жастық құрамының диаграммасы көрсетілген.
Сурет 4 - Сұралған әйелдердің жастық құрамының диаграммасы
Келесі зерттеу нәтижесі киімді сатып алуда туындаған кейбір қиыншылықтарды айқындауға
мүмкіндік берді. Тек әйелдердің 3%-ті ғана ательеден киім тіктіруге мүмкіндігі бар, көпшілігі
дүкендерден және базарлардан сатып алуға тырысады (36 %). Ал өзге әйелдер әдеттегі киімге
бейімделуге және өздері тігіп алуға тырысады [3].
Сұралған әйелдердің жартысынан көбі ашық және жарқын түсті киімдерді ұнатса қалғандары
ашық және өзгеше киімді дүкендерден іздеп қиындыққа ұшырайды. Киімді алуда әйелдер ең алдымен
киімнің қаншалықты ыңғайлы, функционалды (53 %) және әдемілігіне (28 %) назар аударса, кейіннен
бағасы қанша (10 %) және қандай матадан жасалғандығына қарайды 5 суреттегі диаграммада
көрсетілген. Мұндай жағдай, біріншідіен, киімнің функционалды арналуынан туындаған ыңғайлы
талаптардың приоритеті ретінде түсіндіріледі.
Сурет 5 - Тұтынушы талабының маңыздылығы жайлы сұрақты бөлу диаграммасы
Осылайша маркетингтік зерттеулер нәтжесі бойынша көркемдік құрылысының маңызды екендігі
және тиімді гардероб жасауда барлық тұтынушылар талабы есепке алынады.
ӘДЕБИЕТТЕР TI3IMI
1. Густова Е. Н. «Разработка технологии проектирования одежды для женщин в до- и послеродовой
период». Дис. канд. техн. наук. М., 2003
2. http://www.ellevill.org/category/slingopalto/
3. Статистический ежегодник «Казахстан в 2013 году», Астана 2013, с.19
УДК 677.027.
126
127
БИОЦИДНАЯ ОТДЕЛКА ХЛОПЧАТОБУМАЖНОЙ ТКАНИ С НА ОСНОВЕ
НАНОЧАСТИЦ СЕРЕБРА
Камалбаева К., магистрант; рук. Буркитбай А., к.т.н.
Алматинский Технологический Университет, г. Алматы, Республика Казахстан,
E
-mail: kuralai_10.10.92@mail.ru
В работе рассматривается разработка новой полимерной композиции на основе наночастиц
серебра и биоцидных препаратов для антимикробной отделки хлопчатобумажной ткани.
Под воздействием микроорганизмов ухудшается внешний вид изделий, появляются пятна,
неприятный запах, снижаются прочностные показатели и, в конечном итоге, утрачиваются эстетические
и эксплуатационные свойств.
Исследовательская задача состояла в поиске способа биозащитной отделки хлопчатобумажной
ткани с применением невредных для здоровья человека препаратов, способных вступать в химические
связи между собой и с целлюлозой волокна.
Объектом исследования в работе является: хлопчатобумажная ткань артикула 03С7-БЧ484
бязевой группы.
Обработку образцов хлопчатобумажной ткани осуществляли путем пропитки аппретирующим
раствором композиции на лабораторной двухвальной плюсовке с 90%-ным отжимом, последующей
сушкой и термофиксацией. После промывки в дистиллированной воде ткань высушивали при комнатной
температуре [1 – 3]. Фиксацию аппретирующего состава на ткани проводили в сушильном шкафу при
температуре 140
0
С.
Антимикробные свойства хлопчатобумажной ткани проверялись с применением метода
лабораторных испытаний на устойчивость к микробиологическому разрушению (ГОСТ 9.060–75).
Показатели прочности оценивали значениями разрывных нагрузок, определяемых на разрывной
машине РТ-250, которые представлены в таблице 1.
Таблица 1. Показатели прочности и биоустойчивости хлопчатобумажной ткани
№
Разрывная нагрузка
(до биоразрушения/
после биоразушения),
Н
Устойчивость к
микробио-логическому
разрушению, П, %
Состав 1
371/316
90,6
Состав 2
374/323
92,8
Состав 3
370/302
86,8
Состав 4
342/281
81
Состав 5
389/311
89,6
Состав 6
352/295
84,8
Исходная ткань
349/262
75
Из таблицы 1 следует, что устойчивость обработанной ткани к микробиологическому
разрушению, по сравнению с необработанной увеличивается в 1,3 раза, о чем свидетельствует рост
данного показателя до 92,8 %.
Образцы хлопчатобумажной ткани, обработанной предлагаемой композицией исследовались
с помощью электронного сканирующего микроскопа JSM-6490LA. В результате исследования
обнаружено, что в образцах обработанной ткани присутствуют наночастицы серебра (рисунок 1).
126
127
а)
б)
Рисунок 1 – Электронно-микроскопические снимки хлопчатобумажной ткани: а – необработанная ткань,
б – ткань, обработанная композицией на основе наночастиц серебра
В результате исследования установлено, что аппретированная хлопчатобумажная ткань
композиционным составом на основе наночастиц серебра и биоцидных препаратов приобретает
антимикробные свойства, в результате чего не обрастает плесневыми грибками и не разрушается
микроорганизмами в условиях эксплуатации.
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. Кричевский Г.Е. Химическая технология текстильных материалов. М.: Российский заочный
институт текстильной и легкой промышленности, 2001. Т. 3. С. 11 – 12.
2. Киселева А. Ю, Шушина И.А. Козлова О. В., Телегин Ф. Ю. Бактерицидные текстильные
материалы на основе биологически активных препаратов и наносеребра. Известия высших учебных
заведений. Технология легкой промышленности. 2011. №12. С110-1124
3. Инновационный патент № 20162 РК. Способ антимикробной отделки целлюлозного
текстильного материала / Таусарова Б.Р., Кутжанова А.Ж., Буркитбай А., Маметеков Т.К. опубл.
15.10.2008, бюл. № 10. – 3 с: ил.
ӘОЖ: 687.016
БАТИКТІҢ ТҮРЛЕРІ МЕН ЖАСАЛУ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Әлімтаева А.Т., студент, Абижанова А.Ш., магистр,
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
Әр халықтың өзіндік қолөнері бар екені барлығымызға аян. Қолөнер ғасырлар бойы дамып,
қалыптасып келе жатқан халық шығармашылығы. Қолөнердің бір түрі батик өнері. Батик өнерінің
Отаны Қытай және Үнді елі. Бірақ бұл батик өнері ғасырда Индонезия елінде Ява және Бали араларында
дамып, бүкіл әлемге тараған өнер. Батиктің үш түрі бар: ыстық батик, суық батик және түйінді батик.
Негізі «Батик» - сөзінің аудармасы (ыстық балауызбен сурет салу) Яғни матаға суретті түсіру үшін
ерітілген балауызды қолдану.
Ежелгі матаны әрлеудің әдісінің тәсілі – батик. Батик сөзі Яван тілінен аударғанда ыстық
балауызбен сурет салу деген мағынаны білдіреді. Осы сөздің арқасында ыстық батик техникасының
128
129
атауы шығады. Ыстық батик техникасы жеткілікті күрделі және көп еңбекті қажет етеді, сондықтан
да қысқа тоқталып жатырмыз. Рамаға керілген матаға балауызды пайдалана отырып, әртүрлі өрнек
элементтерін саламыз. Балауыздың толық кебуінен кейін ашық қалған жерлерді түрлі түсті бояулармен
бояп шығамыз. Осы әдісті бірнеше рет қайталауға болады түстердің қалай шығуына байланысты.
Соңғы рет матаны кептіргеннен кейін үтіктің көмгімен балауызды алып тастаймыз. Бүгінде балауыздың
жағылуына пайда болған жаңа тәсілдердің арқасында ыстық батик көп еңбекті қажет етпейтін болды.
Сонда да бұрынғысынша жоғары көркемдік түрінде қалады.[6]
Батик – матада жасалатын ерекше техника, сонымен қатар қолымен сәнденген матаның өзін де
батик деп атайды. Орындалу техникасы сурет үйлестіруінде негізі салынған.
Батик Индонезия халықтарында баяғыдан белгілі (әсіресе Ява аралында, біздің I ғасырда.),
Индияда, содан соң Шумермен елдерінде, Жапонияда, Перуде, Батыстағы және Орталық Африкада ,
және кешірек (XVIII ғ) – Европада, Ресейде 1930 жылдарға қарай бөлінеді
Батиктің технологиясы.
Түйінді батик техникасы.
Түйінді батик техникасы Үндіқытайдағы ең ежелгі болып есептелінеді. Балалуызбен үріліп
өтеді, бояудың бір-біріне тиюінен сақтайды, бірақ – құрамында әртүрлі шырақтар, арқандар болады.
Матаны тығыз орап алып, жіпппен байлайды краскаға салынады немесе красканы қылқаламмен жүріп
өтеді. Содан соң матадан жіпті алып тастағаннан кейін жіп тұрған жер боялмай қалады. Матада пайда
болған сурет матаны орауына жіпті байлауына байланысты болады. Түйіншектер тоқылып немесе
қолмен істелетін қаттап салулар ине мен бізбен жасалынады.
Түйінді батиктің әртүрлі аттары көп тараған: лахерия, тритик, жұқа тақтайшалар, бандхани және т.б. [5]
Ең танымал батик түрлері – ыстық және суық батик. Батиктің негізі әр түрлі техникада қаланған,
негіздің матаға түсірілуі және осы резервтің жүргізілуі суық пен ыстық батиктің арасын ашып тұрады.
Егер суық батик пен ыстық батикті салыстырсақ, онда суық батик бояуға көбірек ұқсас болып
келеді, ал ыстық батикте жұыс әлдеқайда тереңірек, тірілеу және көлемді келеді.
Ыстық батик жазуға жиірек мақта матаны қолданады. Ал мақта күнделікті өірде ауыстырғысыз
бұйым. Ыстық зығыр тіпті балуызды сіңдіріп алады.
Бұл жұмыстың нәтижнсі өте жақсы бірақ процессі өте көп еңбекті қажет етеді. Ыстық батик –
көбірек уақыт алады және құны қымбат бағалы.
Ыстық батикте тәжірибелік орындалмайтын жұмыстар бар. Пайдаланатын түстері шектеулі.
Жұмысты айқын талап етеді. Түрлі түсті гамммаларды жарықтан қараңғыға қарай салу керек.
Ыстық батик парасатпен, жұмбақталған алдын ала болжамсыз. Оның түстері терең қандай
да бір шарммен көздің жауын алады, ұсақ жіңішке түріндегі кракелюралармен, салынған сурет. Ол
жапалақтанған ақ негіздің артында жасырынып жатқан сурет. Ыстық батик кемірек болжанады,
сондықтан да бір сыпыра суретшілер оны жоғары бағалайды. [3]
128
129
Суық батик – графикалық сурет анық контуры бар. Суық батикте ақ және түрлі түсті сызық еқ
мінездемелі айқын нұсқаларды бқліп жатады. Барлық сурет бөлшкектерінде айқын шекаралар бар.
Жазу тек қана резерв жүріп өткен сызықтың ішінде болады.
Суық батикке арналған әрбір негізді мақта сіңдіріп ала алмайды. Суық батик жазу кезінде
мейлінше табиғи маталарды пайдаланады, жібек болса тіпті керемет бірақ басқада маталарды
пайдалануға болады. Өте жақсы табиғи тығыз (крепдешин, шифон, креп-жоржет, атлас, сондай-ақ өте
жіңішке жүн туаль). Синтетикалық мата берік болғанымен барлық жағдайда жазуға жарамды емес.
Суық батик те ыстық батикке қараған да жеңілірек. Жұмысты бамтамас бұрын қажетті құралдарды
реттеп алу қажет:
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Искусство батика. – М., ООО Изд-во АСТ. 2001.
2. Синеглазова М. О. Распишем ткань сами. – «Профидзат», М., 2001.
3. Дворкина И. А. Батик. Горячий. Холодный. Узелковый. – М.: «Радуга», 2002,2-е изд. – 2008.
4. Синеглазова М.О. Батик. – «МСП», 2004.
5. Давыдов С. Батик: техника, приемы, изделия. – «АСТ-Пресс», 2005.
ӘОЖ 687.12
ДӘСТҮРЛІ ҚАЗАҚ КОСТЮМІН ЗАМАНАУИ КИІМГЕ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАУ
ЖОЛДАРЫН ЗЕРТТЕУ
Исаева А.А. бакалавр, Рустемова А.О. аға оқытушы
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
Е-mail: ainur_1802@mail.ru, aigulya1105@mail.ru
Ұлттық киім – киім бай тарихи – мәдени мұра, оны зерттеу өткен ғасырлардағы әдет-ғұрып, салт-
дәстүр, халықтың хал - ахуалынан кең көлемде жан-жақты хабардар етеді. Қазақ халқының ғасырлар
бойы қалыптасқан дәстүрлі киім түрлері өзгеріске ұшырады. Дәстүрлі киімнің бояуын, түсін заман
талабына сай өзгерткенмен, оның түрін, пішінін өзгертуде ұлттық ерекшелігі сақтау қажет.[1] Қазіргі
кезеңде әйелдер гардеробындағы аздаған киімдерден әр түрлі жиынтықты құрастыру мүмкіндігі
маңызды факторға айналды. Көп комплектілік біздің өмірімізде сұранымға енді. Бұл тек ыңғайлы болып
қана қоймай, эстетикалық және эксплуатациялық талаптардан қанағаттандырады. Киім жиынтығының
бір элементін түрлендіре отырып, әр түрлі үлгідегі бірнеше киім жиынтығын құрастыруға болады.
Киімдегі трансформацияның барлық заңдылықтарын толық түсіну үшін, терминның өзіне көңіл
бөлген жөн. Ең нақты анықтама ретінде: трансформация - жаңарту, түрдің өзгеруі, форманың өзгеруі
болып саналады.
Трансформация терминін дизайн жағынан қарайтын болсақ, мағынасы түрдің жаңадан немесе
басқаша өзгеруі дегенді білдіреді [2].
Әйел костюмінде тасымалданатын бөлшектерді түрлендіруде тұтынушының талаптарын толық
қанағаттандыруда таңдалынып алынған киім үлгісінің тұтынушылық қасиетін, нарық жағдайын және
тұрақсыз экономика жағдайындағы өндіріс мүмкіндіктерін анықтау қажет.
Дизайндағы трансформацияланатын объект материалдық құрылым ретінде саналады, бұйым бір
немесе бірнеше түйіндер бойынша бір түрден бірнеше түрге өзгереді.
130
131
Заманауи киім жиынтығын дайындау мақсатында дәстүрлі қазақ ұлттық киім элементі - белдемше
талдаудан өткізілді. Талдау барысында белдемшенің геометриялық конструкциясы және өлшемдері
анықталды (сурет 1). Мұражайда орналасқан Оңтүстік Қазақстанда киілген дәстүрлі белдемшенің
формасы трапеция тәріздес, артқы бөлігі тұтас пішілген, алдыңғы бойы екі бөліктен тұрады. Белдігі
қосып тігілген, кең.
Белдемше үлгісінің фотосуретін өлшеу нәтижесінде масштаб әдісімен келесі мәліметтер алынды:
Белдемшенің бел деңгейіндегі ені - 40 см
Белдіктің ені – 10 см
Бөксе сызығының ені – 80 см
Етегінің ені – 80 см
Белдемшенің ұзындығы – 90 см
Сурет 1 - Дәстүрлі белдемшенің өлшеу схемасы
Алынған өлшемдерді талдау нәтижесінде бел ені мен етек енінің пропорциялық қатынасы 1:2
екендігі анықталды.
Кестеде киімнің (белдемшенің) бір бөлшегінің қарапайым пішімін белгілеу және оны
трансформациялау бағыты көрсетілді (кесте 1).
Кесте 1. Дәстүрлі трансформацияланатын объект – белдемшені салыстыру
№
Белдемше,
дәстүрлі көрініс
Модификация
нұсқалары
Трансформация түрі
1
Бөлшектің ұзындығын өзгерту (қысқару)
2
Бөлшектердің бөлінуі
3
Бөлшектердің жылжуы, (қаусырылу)
4
Бөлшектердің айналуы
Кестеде көрсетілгендей, негізгі дәстүрлі формадан бірнеше нұсқалар алынуы мүмкін.
Трансформацияланатын бөлшектің өзгеруі, әртүрлі типтегі элементтердің негізін қолдану формалық
ұстанымының әдістерін зерттеуге және дамытуға мүмкіндік береді.
Өлшеуден алынған нәтижелерді және трансформация әдісін қолдана отырып, заманауи
белдемшенің үлгісі дайындалды (сурет 2). Ұсынылған үлгіде дәстүрлі белдемше қысқарып, заманауи
түрге жақындады, яғни, трансформацияға ұшырайды.
130
131
Сурет 2 - Заманауи үлгіде трансформация әдісімен дайындалған киім жиынтығы
Белдемшедегі элементтердің жылжуы арқылы, яғни, негізгі структураны бір күйден басқа
күйге алмастыру жолымен пішінді өзгертуге мүмкіншілік туғызады. Дәстүрлі костюм элементтерінің
структурасы тепе - теңдік арқылы шешіліп, бір ыңғайлылық тәртіпке ену қағидаттары заманауи
костюмді жобалауда ескерілуі қажет. Киім құрастырудың жаңа түрін әзірлеу - қазіргі күнделікті барлық
киім түрлеріне қазақтың ұлттық элементтерін енгізуге үлес қосу және қазақтың қолданыстан шығып
қалып жатқан элементтерін қайта еске түсіруге мүмкіндік береді. Өткенсіз болашақ жоқ, өткенге көңіл
бөле отырып, қазіргі заман үлгісіндегі киімдермен ерекше жаңалықтар енгізу - қазіргі заман талабы.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Әжіғали Е., т. б. Салт дәстүрлер мен әдет-ғұрыптары. / Ш. Уәлиханов атындағы тарих және
этнология институты ред. –Алматы: Арыс. Біртұтастығы мен ерекшелігі, 2005.
2. Нуржасарова М.А., Талгатбекова А.Ж. Анализ элементов одежды казахского национального
костюма // Материалы международной научно-практической конференции «Стратегия развития
пищевой и легкой промышленности». – Алматы, 2004.
3. Толыбаев Қ. Бабадан қалған бар байлық. – Алматы: ЖШС «Қазақстан» баспа үйі, 2000.
ӘОЖ 687-12
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ПОЛИЭФИР ЖӘНЕ ВИСКОЗА АРАЛАС МАТАЛАРЫНА БОЯУ ПРОЦЕСІНДЕ


ЗАМАНАУИ БҰЙЫМДА КЕСТЕНІҢ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯДА ӨҢДЕЛУІ
Жекебаева А.Н., студент, Талғатбекова А.Ж., т.ғ.к доцент м.а
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: Aizhok_92_92@mail.ru
Заман өзгере келе тігін жабдықтары да инновацияланып, орындалу жұмыстарының жеңілдетілген
операцияларымен қамтылған арнайы жабдық түрлері пайда болуда. Соның бірі кестелеу машинкасы.
Кестелеу ежелден келе жатқан өнер болғандықтан, аналарымыз оны қол жұмыс арқылы көптеген
уақытта орындаған. Әрбір тігіс, әрбір инешаншым сондай ұқыпты болу үшін ол өзіне көп уақыт
жұмсалуын талап етеді.
Ал қазіргі кезде кестелеу машинасы да, сырып тігу және торлау машинасының сан қилы маркалары
мен түрлері көп таралған. Және де олар уақыт шығыны және электр энергиясының үнемді жұмсалуы
бойынша бір бірінен асып түсуде. Кең таралған машиналар қатарына Bernina маркасы жатады. Бұл
маркадағы машинкалар өндірістік сырып тігу, торлау және арнайы операцияларға арналған болып
келеді. Төмендегі суретте кестелеу машинасының кестелеу процесіндегі суреті бейнеленген. Осы
кестелеу машинасында ойма кесте технологиясы жасалады.
«Ойма кесте»техникасы өте әдемі кесте түріне жатады. Ойма кестесімен киімді кестелеу үшін
бірнеше ережелерді білу және кестенің арнайы дизайны болғаны қажет. Бұл кестеге қажетті құралдар
мен материалдар: матаның бетіне жағатын желімді стабилизатор,флизелинге ұқсайтын тығыз суда
еритін стабилизатор, жұқа суда еритін стабилизатор немесе пленка және жіңішке кестелеу инесі [1].
132
133
Сурет 1. Bernina B 580 кестелеу машинасы
Кесте –1. Ойма кестенің бірізділік орындалу технологиясы
№
Кесте сатылары
Кестенің орындалу технологиясы мен суреті
1
2
3
1
Ойма кестенің
бірінші сатысы
Дайындық сатысында матаға стабилизаторды желімдеп, кермеге керу қажет.
Матаның жоғарғы жағы — стабилизатор желімделген жағы, ал төменгі жағы суда
еритін флизелин жағы. Кермені машинкаға бекітіп, қажетті дизайнды таңдау керек
2
Ойма кестенің
екінші сатысы
Көбінесе ойма кесте бір түсті жіппен орындалады, сондықтан жіптерді ауыстыру
көп қажет етілмеді. Жіптің бірінші түсі алдын ала тігіс жүргізу, ол суреттің
контурын білдіреді. Келесі сатыда суреттің ішін ирек тігістермен кестелу. Осыдан
кейін керексіз кеңістіктерді ойып тастау қажет.
3
Ойма кестенің
үшінші сатысы
Кесте машинкасын іске қосып, жабдықтың келесі сатысын орындау қажет. Ойма кестесін
орындау кезінде, біріктіру элементтері қорытынды тегіс валиктен бұрын орындалады.
4
Ойма кестенің
төртінші сатысы
Кестенің қорытынды сатысы, тегіс валик, яғни барлық қиындылар мен тігістердің
үстінен өтетін суретті анық көрсететін тығыз тігіс
132
133
5
Ойма кестенің
бесінші сатысы
Кестенің соңынан суда еритін пленка қабатын ұқыптап жұлып, төменгі қабаттағы
керексіз қабатты кесу қа жет
Сурет -2. Ойма кестемен орындалған маусымаралық пальто үлгісі
Жоғарыда берілген ойма кестенің орындалу технологиясы бойынша тұрмыстық және өндірістік
жағдайда берілген техниканы қолдануға болады. Арнайы кестелеу машинасының көмегімен
өндірістерде қолданса, тұрмыстық жағдайда қолмен орындауға болады. Тек орындау мерзімі көп
уақытты алады. Сондықтан, уақыт пен жұмыс күшін үнемдеу үшін арнайы ойма кестеге арналған
жабдықпен қамтамасыздандырылу қажет. Ойма кесте тек жеңіл киімдерде ғана емес, заманауи кезеңде
сыртқы бұйымдарда да көп қолданылады.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Л.Шілдебаева «Қазақтың ұлттық оюлары»
2. Интернет желісі. Кестелер түрі сайты.
3. Асанова, Сабыркүл Жайлаубекқызы. Қазақтың ұлттық киімдері және қолөнері тарихы [Мәтін]
: оқулық / С. Ж. Асанова, А. Птицина . Астана : Фолиант, 2008. 160 б. (Кәсіптікбілім). ISBN 9965 35-
402 2
4. Жәнібеков, Ө. Қазақ киімі. Казахский костюм. The Kazakh costume [Мәтін] : [альбом] /
Жәнібеков Ө. Алматы : Өнер, 1996. 192 б. ISBN 5 89840 064 8
УДК 687.132
ТРАНСФОРМАЦИЯ В ОДЕЖДЕ ШКОЛЬНИКОВ
Иембергенова Ш., студент, Нұрбай С.Қ. аға оқытушы
Алматы технологиялық университеті, Алматы қаласы, Қазақстан Республикасы
Е-mail: sunny2030@list.ru
История нашей школьной формы началась в России в 1834 году, когда была утверждена общая
система всех гражданских мундиров в Российской империи, в том числе и для средних учебных
заведений. Положение о гимназической форме для девочек было утверждено в 1896 году (рисунок 1).
134
135
Рисунок 1. Форма благородных девиц 1909г.
В 1918 году гимназическая форма была объявлена буржуазным пережитком и отменена [1].
Во времена СССР в 1948 году в период введения раздельного обучения школьная форма вновь стала
обязательной (рисунок 2).
Рисунок 2 - Школьная форма 50-х годов.
Первоначально новая форма была очень похожа на дореволюционную: для мальчиков — синяя
фуражка с серебристым гербом, серая гимнастёрка, для девочек — серые (тёмно-серые) и тёмно-
коричневые платья с белыми подворотничками и с чёрными (белыми — парадными) фартуками для
девочек. Стиль советской школьной формы был модернизирован в 1962 году. Мальчики носили тёмные
(часто тёмно-синие) брюки и пиджаки (с 1970-х годов — в начальной и средней школе пиджаки заменили
на открытые куртки) с белыми (или однотонными) рубашками, девочки — прежние коричневые платья
с повседневными чёрными фартуками, в особых случаях они надевали белые парадные фартуки и
банты (рисунок 3).
Рисунок 3. Советская школьная форма 1970-1980х.
134
135
В начале 1980-х годов для девочек был введен темно-синий костюм-тройка с нарукавным знаком
на пиджаке. В 1992 году обязательная школьная форма была отменена.
В Казахстане школьная форма была внедрена поэтапно с 2003 года. Каждая школа совместно с
учащимися и родительской общественностью самостоятельно разрабатывала фасон (рисунок 4).
Рисунок 4. Школьная форма предложенная ком па нией GLAS MAN в Казахстане.
Ныне утвержден Приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 14 января 2016
года № 26 «Об утверждении Требований к обязательной школьной форме для организаций среднего
образования» [2].
В общеобразовательных школах форму носят в основном ученики младших классов. В это
время у детей наблюдается интенсивный рост конечностей, из-за чего родителям часто приходиться
подгонять длину брюк или покупать замену. Использование методов трансформации, позволят с
помощью быстрых и простых действий увеличить срок службы школьной формы, т.о. экономя время
и деньги родителей. Принцип трансформации имеет фундаментальное значение в формообразовании
современного предметного мира, в том числе и одеж ды, и дает практически неисчерпаемые возможности
в плане поисков творческих решений многофункциональных форм. Для увеличения срока эксплуатации
одежды мы предлагаем некоторые варианты обработки брюк. На рисунке 5 представлены варианты
обработки брюк.
1
2
3
Рисунок 5 – Обработка гладкого низа брюк: 1,2 – традиционные способы;
3 – проектируемый способ.
При анкетировании детей выявлено, что наибольшим спросом пользуется модель брюк с
гладким низом, но некоторые дети предпочитают брюки с манжетой. На рисунке 6 представлены
варианты обработки низа брюк с манжетой [3].
136
137
1
2
3
Рисунок 6. Обработка низа брюк с манжетой: 1 – традиционный способ;
2,3 – проектируемые способы.
Предложенные варианты трансформации позволяют просто и быстро преобразовать школьную
форму, подогнать ее под нужный размер.
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. https://ru.wikipedia.org/wiki/Школьная_форма
2. Приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 14 января 2016 года № 26 «Об
утверждении Требований к обязательной школьной форме для организаций среднего образования»
3. Савостицкий А.В., Меликов Е.Х., «Технология швейных изделий», М.: Легкая и пищевая
промышленность, 1982.-440с.
ӘОЖ 687- 129
ЖАПОН ХАЛҚЫНЫҢ ДӘСТҮРЛІ КИІМДЕРІНІҢ ЗАМАНАУИ СӘНГЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕ
ӨЗІНДІК ЖҮЙЕСІ
Әшірбек Ұ.Б., студент, Талғатбекова А.Ж., т.ғ.к доцент м.а
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: lauka2001@mail.ru
Жапон дәстүрлі кимоносының заманауи сәнге әсері қатты әсер етті. Жапониядағы киім (ифуку)
екі топқа бөлінеді: вафукаға (жапон стиліндегі киім) және ёфукаға (батыс стильінің киімі). «Кимоно»
сөзі жапон елінің халатқа ұқсас, белден байланытын дәстүрлі киімі ретінде саналады. Бірақ заманауи
кезде кимоно «косодэ» сөзіне ауыстырлған. Жапондықтар алғашында кимононы қытайлықтардан
байқаған (біздің дәуірімізге дейін 200 жыл бұрын).
Кимононың алғашқы нұсқасы қытай елінің – Ханьфу атты қаласында дәстүрлі киімі саналды.
Бұл киімнің сыртқы түрі ұзын, алдында қауысатын халатқа ұқсайды. Бірақ, 10 ғасырда Жапония
халқы сыртқы өзгерістерге бағынбайтын, өзінің мәдениетіне және сәніне тәуелді мемлекет болып
тұйықталды. Содан бері кимоно бұл мемлекеттің дәстүрлі киіміне айналды. [1]
Сурет - 1. Жапон халқының дәстүрлі кимоносының нұсқасы
136
137
Қазіргі кезде көптеген кимонолар үлгісі пайда болған. Олар жас мөлшеріне, жыныс түріне, жыл
мезгіліне және іс шара түріне қарай сан қилы болып келген. Көбінесе қара түсті кимонолар көп тараған.
Оларды барлық іс шараларда қолдануға болады. Әйел адам үлкен жаста болған сайын, оның кимоносы
да қанық түсті болмайды. Ал кимоносының суреті мезгілге байланысты суреттермен көркемделеді.
Жазғы кимоноларында – су, толқын, мотивы болса, көктемгі кимоноларында – сакура гүлі мен көбелек
суреттері болады. Қысқы кимоноларында – бамбук, шырша суреттері, ал күзгі кимоноларында –
хризантема жапырақтарының суретті болады.
Сән бағыты бойынша кимонолардың ұзын шлейфты және көптеген қабаттардан тұратындығынан,
ол әйелдердің қозғалысына кедергі жасады. Сонымен қатар, сәнге шашқа тағатын қатты үшкір шаш
ұстатқыштар мен әшекей гүлдер де енгізілді [2].
Жапон киімінің өзіндік жүйесі, антрополиялық ерекшелігіне байланысты болады. Жапония
мемелекетінің мәдениеті мен дәстүрлері бұл атрибутсыз толық болып саналмайды. Кимано киімі
халатқа ұқсас, бірақ ұзындығы тізеден сәл төмен болып келеді. Белінде ол белдікпен байланады,
белдіктің аты оби деп аталады. Жеңі содэ – деп аталады, яғни өте кең және қозғалысқа еш кедергі
жасамайды.
Заманауи сәннің бағытына қарай жапондық дизайнерлер көзге көріне бастады. Қазіргі кезде
жапон пішімі өте өзекті болып саналады. жапон мектебінің заманауи бағыты 1980-ші жылдардан
бастап, аталған дизайнерлар жұмыстары бойынша атақты болды: Рей Кавакубо, Йоджи Ямамото,
Кензо және т.б. олардың шығармашылық ізденісері бойынша жаңа бағыт– жапондық сән, яғни
деконструктивизма пайда болды. Қазіргі кездегі тұтас пішімді бұйымдар осы кимонодан пайда болған.
Тұтас пішімді бұйымдар сәбилердің жөргек киімінен бастап, әйелдер мен ерлердің сыртқы киіміне
дейін өзекті қолданылуда. Яғни, тұтас пішімді бұйымдар өте ыңғайлы, пішімі жағынан да оңай және
маталар шығыны да аз жұмсалады. [3]
ХХ ғасырда жапон сән әлемі тани алмастай дәрежеде өзгерді. Сан түрлі субмәдениеттерге топтала
бастаған жасөспірімдердің арқасында жаңа киіну стильдері жапон мәдениетіне кіріге бастады. Жапон сәнінің
негізгі ерекшелігі ретінде деконструктивизм саналады. Ол, классикалық формалардың жапон элементтерімен
араласуы болып табылады. Жапон стиліндегі киімдер қандай адам болмасын бәріне жараса кететіні анық.
Себебі жапон халқының киімдерінің ең ыңғайлы жері адам денесіне кең тұруы, дене бойды қыспауы, қимыл-
қозғалыс жасауға ыңғайлы жағдай жасайды. Соңғы уақытта жапон халқының киіну стильдері осы сән бағыты
бойынша өзгеріске ұшырап отыр: «Банчо» , «Gyaru» , «Ko», «Hime Gyaru» , «Гангуро».
Сурет - 2. Жапон стиліндегі заманауи киімдер
Жапон сәнін талдай отырып, оның келесі ерекшеліктерін байқалады: силуэттің түрленуі, мықын
деңгейіндегі қынамалылығы. Көлденең бөлінулер қарқынды қолданылды. Иық сызығы кеңейтілген, ал
жең пішімі жейде пішімді немесе тұтас пішімді болып келген.
Жоғарыдағы зерттеулерге сүйене отырып, ежелгі жапон киімінің ерекшелігі конструктивті және
технолгиялық жағынан қарапайым және эксплуатацияда қолданылуы да ыңғайлы екендігі анықталды.
Конструктивтік сызбасы негізгі параметрлер бойынша жеңіл құрастырылып, технологиялық өңдеулері
жеңіл өңделеді. Кимано конструкциясы нәрестелердің жөргек көйлегінен бастап, сыртқы киімдерген
дейін кеңінен қолданылады.
138
139
Кесте – 1. Жапон халқының ежелгі киімін қазіргі заманауи үлгімен салыстыра отырып айырмашылығын
талдау
Ежелгі кимоно үлгісі
Техникалақ сипаттама
Заманауи кимоно үлгісі
Техникалақ сипаттама
1
2
3
4
Тік силуэтті, екі өңірлі,
жеңі иық тұсынан
кесілген және жіңішке
белдікпен байланған.
Тік силуэтті, жеңі тұтас
пішілген, ұзындығы
қалаған деңгейге дейін.
Жең етегі кеңейтілген.
Артқы бойы тұтас
пішілген және екі
қайтара белдікпен
байланған.
Артқы бойы ортаңғы
тігіссіз, жең ені
модельге байланысты,
тұтас пішілген жең.
Жағасы тұтас тік
жағалы, жеңі иық
тұсынан қолтық
ойындысына дейін
кесілген, жең аузы
кеңейтілген.
Жағасы тұтас пішімді
немесе қондырмалы
тік жағалы, ал жең ені
модельге байланысты.
Бұл кестені қорыта келе, ежелгі кимано конструкциясы замануи киімдерде өз ерекшелігін
жоғалтпағаны анықталды. Тұтас пішімді кимано жеңіл бұйым және сыртқы бұйымдарда да өзінің
өзектілігін жоғалтпайды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Носов К. С. «Замки и крепости Индии, Китая и Японии» Издательство «Атлант», 2001 г; 112 стр
2. Стефен Тёрнбулл «Японские замки. 1540-1640». Издательства: АСТ, Астрель, 2005; 72 стр.
3. Энтони Брайант «Самураи». Издательства: АСТ, Астрель, 2005 ;
4. Рысқұлова Б.Р., Ералиева М.Ж., Зұлхарнаева Қ.А., Тігін бұйымдарының технологиясы бойынша
зертханалық практикум: Оқу құралы. – Алматы: ҚР ҒЗТИ ҒО, 2011. – 200 б.
5. Интернет желісі. Крой и мода японской одежды.
138
139
УДК 658.512.2.687
ИССЛЕДОВАНИЕ И АНАЛИЗ МУЖСКИХ ФИГУР С ОТКЛОНЕНИЯМИ
Козубенко Н.Н., Григорьева О.В., г.Алматы, АТУ, nadya-02-95@mail.ru
В Республике Казахстан для производства мужской одежды пользуются размерной типологией,
отражающей особенности фигур мужчин, начиная с 1972 года. Проектирование одежды для
мужчин по этой размерной типологии неэффективно, так как со времени проведения последних
антропометрических обследований произошли значительные изменения мужских фигур вследствие
акселерации, эпохальных изменений и ряда других факторов.
С целью выявления исходной информации были проведены маркетинговые исследования в виде
анкетирования и последующего анализа полученных результатов. При проведении исследований
учитывался ассортимент, связанный с тематикой научного исследования.
Анкетирование проводилось в торгово-развлекательном центре «Мега - Алма-Ата», в социальных
сетях приняли участие респонденты различных регионов Казахстана: Восточно-Казахстанская,
Южно-Казахстанская и Алматинская области. Опрашивались мужчины в возрасте от 30 до 47 лет. В
анкетировании приняли участие более 300 человек (305 респондентов) [1].
По результатам опроса стало известно что, более чем у 55% мужчин брюшной тип телосложения,
у 30% мускульный и грудно-мускульный тип, у 20 % грудной тип телосложения. Большинство
ответивших на вопросы, имеют фигуры с отклонениями от типовых. Было выявлено, что основной
стиль, предпочитаемый респондентами – классический. Главной трудностью при выборе одежды
является отсутствие необходимого размера, наибольшие трудности испытываются при выборе
костюмов, пиджаков и брюк. Основными отклонениями является несоответствие объемов по линии
талии и по ширине спины.
С целью выявления отклонений от типовых, было обмерено 50 индивидуальных мужских фигур
и проведен анализ по балансовым параметрам и полнотным группам.
При проведении анализа выявлено, что из 50-ти обмеренных фигур, преобладающая полнотная
группа – первая - 14 мужчин, вторая - 20 мужчин, третья – 16; 24 - имеют сутулую осанку, 14 –
перегибистую и 12 – нормальную.
Наибольшую сложность при проектировании одежды представляют фигуры особо крупных
размеров. Поэтому за основу была взята индивидуальная фигура, характеризующаяся размерными
признаками 198-150-151, и проведен сравнительный анализ измерений типовой и индивидуальной
фигуры. Размерные признаки, характеризующие типовую фигуру: 200-150-134
Характеристика индивидуальной фигуры заказчика:
Тип пропорций – мезоморфный. Тип телосложения – брюшной. Степень развития мышц – слабая.
Степень развития жироотложений – обильное. Форма грудной клетки – коническая. Форма живота –
округло-выпуклый. Осанка – нормальная. Полнотная группа – 3 [2].
Отклонения в чертежах конструкции типовой и индивидуальной фигуры одного и того же
размера с нормальной посадкой представлена на рисунке 2.
Чертеж основы конструкции мужского пиджака показан в двух системах размерных признаков:
индивидуальных (отмечен красными линиями) и типовых (отмечен черными линиями) [3].
Рисунок 2 - Чертеж основы конструкции пиджака и двухшовного рукава
140
141
Анализ результатов готовых конструкций проверялся методом макетирования. При примерке
изделия, выполненного по измерениям типовой фигуры на индивидуальной мужской фигуре
с отклонениями, возникает значительное количество конструктивных дефектов. Особенно это
проявляется на фигурах особо крупных размеров. Что в дальнейшем приводит к неудовлетворенности
населения готовой одежды, как видно из маркетинговых исследований. Все это требует необходимость
разработки моделей по индивидуальным измерениям и использованию той методики конструирования,
которая учитывает эти особенности.
Рисунок 3 - Макет проектируемого изделия, вид спереди и сзади по типовым размерным признакам 200-
150-144.
В настоящее время недостаточно полно изучены особенности телосложения полных фигур. А
многие встречающиеся типы телосложений не представлены в стандартах. Решением этой проблемы
может стать более подробное изучение нетиповых фигур, а так же создание новой размерной типологии
для фигур особо крупных размеров.
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. Маркетинговые исследования. Автор: Гилберт А. Черчилль, Том Дж. Браун. Издательство:
«Питер». Год: 2007 ISBN: 978-5-469-01132-3, 5-469-01132-1
2. Антропометрия индивидуального потребителя. Основы прикладной антропологии и
биомеханики. Лабораторный практикум. Автор: Конопальцева Н. М., Волкова Е. Ю., Крылова И.
Ю. Год: 2006. Издание: Форум, Инфра - М Страниц: 256 ISBN: 5-91134-043-7, 5-16-002741-6
3. Единый метод конструирования мужской одежды, изготовляемый по индивидуальным заказам
населения ( методические указания ). Часть 1. Министерство бытового обслуживания населения
РСФСР. Год: 1982. Издательство : Москва ЦБНТИ.
ӘӨЖ 781.1
ТЕКСТИЛЬ МАТЕРИАЛДАРЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ
ЭБРУ ӘДІСІН ҚОЛДАНУ
Сәдібекова Б.Т., бакалавр, Айдосова К.П., аға оқытушы; Абишова А.С., т.ғ.к.
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: baldai_95@mail.ru
Қазіргі кездегі сәнді еркін стиль деп атауға болады. Ол таңдау идеясының еркіндігінің көптігінен,
яғни әртүрлі стильдермен, пішіндермен, үлгілермен, сондай-ақ түрлі көлемдерімен және алуан түсті
гаммаларымен ерекшеленеді. Сәнді киім жасауда әрлеудің маңызы ерекше. Әрбір киім үлгісінің өзіне
ғана тән көркемдік ерекшелігі болса, оның құндылығы да жоғары болады. Мұндай киім бәсекеде де
ұтымды болады. Сонымен, сәнді киімдерді орындауда, оларды тек үлгілеу, материалдарды таңдаумен
қатар оларды әрлеудің қолайлы жолдарын табу өзекті мәселе [2]. Қазіргі кезге дейін бұл мәселені шешуде
сәнді киімдерде қолданыс таппаған, киім бөлшектеріне судың бетінде сурет салу тәсілін қолданып
140
141
әрлеудің маңызы жоғары. Суретті су бетінде салу техникасы әдеби деректерде «Эбру» және «Суминагаши»
деп аталады. Бұл сурет салу техникалары өте ерте заманнан қолданылып келеді. Суминагаши өнерінің
шыққан жері Жапония болса, эбру тәсілі бізге Түркиядан келіп отыр. Жалпы бұл өнердің пайда болуы
ертеректе Үнді елінде, содан соң оны Осман империясына жеткен деген пайым бар [3].
Ал түріктердің тарихи деректеріне сүйенетін болсақ, эбру тәсілінің отаны ескі Түркістан [3]. Эбру
деген сөздің өзі Шағатайша «муар сияқты, тамырлы» дегенді білдіреді. «Эбрэ» сөзі эбрудың алғашқы аты,
бұл атау ең алғаш Бұхара мен Самарқантта кездескен. Кейбір деректер эбру сөзінің шығу тарихы «жүз
суы» дегенді білдіретін «абы ру» сөзімен байланысты десе, кейбіреулері парсыша «бұлт сияқты» дегенді
білдіретін «эбри» сөзінен шыққан дейді. IVII ғасырда эбру өнері Европа елдеріне де тарай бастады. Эбрудың
кейбір типтері атақты суретшілердің есімімен аталған. Мысалы: «Эбру Хатип» және «Эбру Неджметтин».
Эбру техникасын әртүрлі текстиль материалдарға сіңдірілуін, салынған суреттін формасын
өзгертпей сақтап тұруын қарастыру мақсатындаәртүрлі маталардың физикалық қасиеттері зерттелінді.
Зерттеу ең алдымен ауа өткізгіштіктігін анықтайтын ВПТМ-2 (ГОСТ12088-77)аспабында жүргізілді [1].
Содан соң маталардың су итергіштік қасиетін пенетрометр МТ-158 (ГОСТ 3816-81) аспабы арқылы, ал
маталардың беттік сулауға тұрақтылығын МТ-032
(ГОСТ 15150-69) қондырғысы арқылы зерттелді(Cурет 1). Зерттеу нәтижелері 1- кестеде
көрсетілген.
Сурет 1. Пенетрометр МТ-158 және МТ-032 беттік сулауға тұрақтылықты анықтайтын құрылғы
Кесте 1. Текстиль материалдардың физикалық қасиеттері
№
Материал түрі
Ауа өткізгіштігі
Сулауға
тұрақтылығы
(г/м2)
Су итергіштігі
(мм\кг)
1
Мақта матасы
145
0
30
2
Полиамидті жібек матасы
31,5
0
30
3
Атлас матасы
101,2
50
90
4
Джинсы матасы
111,6
30
5
Полиэфирлі астарлық мата
99,6
0
50
6
Полиамидті синтетикалық
31,06
80
180
7
Шифон
121,4
0
50
8
Креп
128,4
0
40
9
Тафта
123,1
0
50
Таңдап алынған текстиль материалдарының физикалық қасиеттерін зерттей келе мақта матасы,
полиамидті жібек матасы, шифон, креп, тафта, астарлық маталар сулауға тұрақты материалдар болып
шықты, ал сулауға тұрақтылығы нашар полиамидті синтетикалық және джинса маталары. Полиамидті
синтетикалық матаның су итергіштігі жоғары болса, атлас матасының су итергіштігі орташа. Мақта,
шифон, креп, тафта, полиамидті жібек, полиэфирлі астар матасының су итергіштігі төмен нәтиже көрсетті.
142
143
Мата бетінде сурет салу - Эбру техникасы үлкен үйлесімділік қабілетін, ішкі потенциалды қажет
ететін өнер. Эбру және суминагаши тәсілдерінің екеуінде де суда ерімейтін, оның бетінде қалқып ағатын
бояулар қолданылады. Бұл тәсілдердің негізі бір сұйық затпен (бояумен) екінші сұйық зат (қоспалы
су) бетінде сурет салу болады. Бұлай сурет салу екі сұйық бір бірімен араласпайтын жағдайда ғана
болуы мүмкін, немесе бұл сұйықтардың беттік тартылыстары әртүрлі болуы қажет. Сурет салынатын
сұйықтық Гевен өсімдігінің тұнбасынан алынады, ал бояулар жасау үшін ерімейтін пигменттер табиғи
күкiрттiң қоспасы, қорғасынның карбонаты, темір тотығы пайдаланылады. Сұйықтық біркелкі әрі өте
сұйық болуы қажет.
Сурет 2. Сұйықтық бетіне тамызылған бояуды жылжыту арқылы сурет салу.
Эбру техникасы бойынша сұйықтықты төртбұрышты темірден жасалған ыдысқа құйып, ыдыстың
барлық беттеріне бірдей мөлшерде жаямыз. Содан соң қағаз қатырмадан жасалған ыдысшаларға
құйылған бояуларды сұйықтықтың бетіне тамызып шашырату тәсілі арқылы фон жасаймыз,
тамшыларды тамызу арқылы оларды қалауымызша немесе сурет сюжетіне сәйкес, сұйық бетінде
арнайы бізбен немесе тарақпен жылжыту арқылы сурет саламыз (Cурет 2). Сурет дайын болған соң
таңдалған материалдарға суретті көшірмелейді және жылумен өңдеп сурет оңбайтындай етіп бекітеміз.
Сурет 3. Шифон, тафта және мақта маталарындағы Эбру техникасы
Зерттеу нәтижесі бойынша мақта, жібек, атлас, шифон, креп, тафта маталарының су сіңіру
қасиеті жоғары болғандықтан, тәжірибе жүзінде Эбру техникасы бойынша суреттін жақсы шығатынын
көрсетті(Cурет 3). Синтетикалық материалдардың су сіңіргіштігі нашар болғандықтан матаға бояу
сіңбей сырғып түсіп кетіп жатты.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Рысқұлова Б.Р. Тігін бұйымдарының технологиясы. Алматы, 2015 ж.
2. Құтжанова А.Ж, Абишова А.С, Онғар Т. Материалтану. Зертханалық практикум. Алматы. АТУ,
2006 ж.
3. http://www.istanbulsanatevi.com/sanat/gelenek/tarihce.php?lang=tur
142
143
ӘОЖ 677.02
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ЗАМАНАУИ БҰЙЫМДА КЕСТЕНІҢ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯДА ӨҢДЕЛУІ


ТЕКСТИЛЬ МАТЕРИАЛДАР ҚАСИЕТІНЕ ЗОЛЬ-ГЕЛЬ КОМПОЗИЦИЯСЫНЫҢ
ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ
Ізбергенова М.М., студент, Дюсенбиева К.Ж., PhD, докторант,
Кутжанова А.Ж., т.ғ.к., профессор
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: j.mira__1@mail.ru;
Тоқыма бұйымдарының микроорганизмдар мен жәндіктердің әсерінен тұтыну қасиеттері
(физика-механикалық, эстетикалық және т.б.) төмендейді. Бұдан басқа табиғи талшықтардың
биобұзылу қатеріне әкеледі. Сол себепті целлюлозалық текстиль материалына антимикробты қасиет
беру мақсатында золь – гель нанотехнологиясы қолданылды [1,2].
Антимикробтық өңдеу тетроэтоксисиланның сулы-спиртті ерітіндісіне ацетатты мырыш және
мыс нанобөлшектерінің қоспасы арқылы жүзеге асты. Ацетатты мыс және мырыш тұздарының
концентрациясы 3, 6, 10 г/л, термоөңдеу температурасы 100°C, 125°С,150°С алынды. Өңделген
текстиль материалының физика-химиялық және физика-механикалық қасиеттері зерттелді.
Текстиль талшығын сканерлік микроскоп көмегімен зерттеу барысында алынған нәтижелерді
салыстыру кезінде өнделмеген үлгіге (сурет 1,а) қарағанда ацеттатты мырыш (сурет 1,б) және мыспен
(сурет 1,в) өңделген үлгінің морфологиялық беткі қабаты өзгергені байқалды. Зерттеу барысында
талшық бетінде 0,211-1,610 µm өлшемдегі ацетатты мырыш және мыс нанобөлшектері отырғаны
анықталды (2- сурет).
Талшық беттінің химиялық құрылымын зерттеу мақсатында JSM-6490LA расторлық электронды
микроскоп арқылы рентгеноспектралды микроанализ жасалынды (3- сурет).
а) б) в)
Сурет 1. Целлюлозалық талшық бетінің микрофотографиясы: а) өңделмеген талшық; б) ацетатты мырыш
тұздарымен өңделген талшық; в) ацетатты мыс тұздарымен өңделген талшық;
Сурет 2. Өңделген талшық бетінің микрофотографиясы;
144
145
а)
б)
в)
Сурет 3. Целлюлозалық талшық бетінің химялық құрылымы: а) өңделмеген талшық; б) ацетатты мырыш
тұздарымен өңделген талшық; в) ацетатты мыс тұздарымен өңделген талшық;
Талшық бетінің химиялық құрылымын зерттеу нәтижесінде талшық құрамында Si K-33.24 %,
Zn-0.99 %, Cu-0.60% анықталды.
Золь-гель технологиясы көмегімен өңдеу целлюлозалық талшық бетінде ацетатты мырыш және мыс
нанобөлшектерінің бекітілуін қамтамасыз етеді. Бұл технология арқылы текстиль материалына антимикробтық
қасиет берілді. Текстиль материалдарын полимер композициясымен аппреттеу кезінде материалдың қасиеттері
өзгеретіні белгілі [3]. Осыған байланысты текстиль материалының үзілу жүктемесі мен ауа өткізгіштік
көрсеткіштері анықталды. Зерттеу барысында өңделмеген текстиль материалының үзу жүктемесі – 219,8 Н,
өнделген текстиль материалның үзу жүктемесі ацетатты мырыш концентрациясы 3 г/л – 152,5Н, 6г/л – 195Н,
10г/л – 209Н. Ацетатты мыс концентрациясы 3 г/л – 216Н, 6г/л – 226Н, 10г/л – 233Н. Микроағзалардың
әсеріне үшырағаннан кейінгі үзу жүктемесі ацетатты мырыш концентрациясы 3 г/л – 152Н, 6г/л – 191,5Н, 10г/л
– 205Н. Ацетатты мыс концентрациясы 3 г/л – 213Н, 6г/л – 208Н, 10г/л – 223Н. Термоөңдеу температурасы
(ацетатты мырыш) 100°С – 214Н, 125°С - 207Н, 150°С – 193Н. Термоөңдеу температурасы (ацетатты мыс)
100°С – 224Н, 125°С - 205Н, 150°С – 190Н. Үзу жүктемесін өңделмеген матамен салыстыратын болсақ, үзу
жүктемесі жоғарлағаны байқалады. Бұл полимер қабатының әсерінен текстиль материалының беріктілігінің
артқаның көрсетеді. Концентрация артқан сайын үзу жүктемесінің мәні артады, термоөндеу температурасына
байланысты температура неғұрлым көтерілсе, соғұрлым үзу жүктемесі төмендейді.
Ауа өткізгіштігі өңделмеген текстиль материалы – 170,9 дм
3
/м
2
с, өнделген текстиль материалның ауа
өткізгіштігі ацетатты мырыш концентрациясы 3 г/л – 166 дм
3
/м
2
с, 6г/л – 163 дм
3
/м
2
с, 10г/л – 156,9 дм
3
/м
2
с.
Ацетатты мыс концентрациясы 3 г/л –165,1 дм
3
/м
2
с, 6г/л – 164 дм
3
/м
2
с, 10г/л –161 дм
3
/м
2
с. Термоөңдеу
температурасы (ацетатты мырыш) 100°С – 168 дм
3
/м
2
с, 125°С – 166,8 дм
3
/м
2
с, 150°С –166,8 дм
3
/м
2
с.
Термоөңдеу температурасы (ацетатты мыс) 100°С –167,7 дм
3
/м
2
с, 125°С – 166,9 дм
3
/м
2
с, 150°С –165,4 дм
3
/м
2
с болды. Өңделген мата үлгілерінің ауа өткізу қабілеті концентрация және термоөңдеу температурасы
артқан сайын, төмендейді, бірақ қойылатын талаптар нормасына сәйкес деп тұжырамдауға болады [4].
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Е. Л. Пехташева, А. Н. Неверов, Г. Е. Заиков, С. Ю. Софьина, О. В. Стоянов “Биостойкость
натуральных и синтетических текстильных волокон”
2. Дюсенбиева К.Ж, Таусарова Б.Р, Кутжанова А.Ж., Разработка целлюлозных материалов с
антибактериальными свойствами, полученные золь гель методом, Химический журнал Казахстана,
2015, 2(50), с. 95-9
144
145
3. Мельников Б.Н., Захарова Т.Д. Современные способы заключительной отделки тканей из
целлюлозных текстильных волокон. – М.: Легкая индустрия, 1975.
4. ГОСТ 12088–77 «Методы определения воздухопроницаемости».
УДК 627.02
ПРИДАНИЕ АНТИМИКРОБНЫХ СВОЙСТВ ШЕРСТИ,
ОБРАБОТАННОЙ ЗОЛЬ-ГЕЛЬ КОМПОЗИЦИЕЙ
Чукенова М.Б, магистрант, Кутжанова А.Ж, к.т.н., профессор, Дюсенбиева К.Ж, PhD докторант,
Алматинский технологический университет, г. Алматы, Республика Казахстан
E
-mail: madin-1992@mail.ru
В последнее время разрабатываются текстильные материалы и изделия, которые обеспечивают
безопасность и улучшают качество жизни человека.
Создание безопасного ассортимента тканей с антимикробными свойствами является актуальной
проблемой [1].
В данной работе представлены результаты экспериментальных исследований по приданию
антимикробных свойств шерстяному текстильному материалу на основе золь-гель метода. Основное
преимущество золь-гель метода перед другими состоит в том, что он позволяет контролировать
структуру получаемых материалов, размер частиц, величину и объем пор, площадь поверхности пленок,
чтобы получить материал с заданными свойствами. Этот метод не требует уникального оборудования и
дорогих исходных реагентов и поэтому является сравнительно дешевым методам синтеза [2].
Исследовательская задача состояла в получении наиболее эффективного способа антимикробной
отделки шерстяной ткани, обладающей комплексом защитных свойств с применением золь-гель метода.
Объектом исследования в работе является ткань - плед из пуха овечьей шерсти артикула ВМР-782.
Образец шерстяной ткани подвергался пропитке в растворе золя содержащем соль цинка
и катализатор с последующим 90% отжимом на лабораторной двухвальной плюсовке. Сушка
осуществлялась в течение 10 мин при температуре 80˚С, а термообработка при 130˚С в течение 1
минут на игольчатых рамках в сушильном шкафу с терморегулятором. После термообработки образец
подвергался промывке в дистиллированной воде и сушке при комнатной температуре.
Антимикробные свойства шерстяной ткани проверялись с применением метода лабораторных
испытаний на устойчивость к микробиологическому разрушению (СТ РК ISO 20743-2012 ). Анализ
результатов показывают, что предложенная золь-гель композиция придает антимикробные свойства.
Количество выросших колоний составила: B.cereus – в контрольном образце – 10
5
, в опытном -35
КОЕ*10
5
; Proteus vulgaris – в контрольном образце -10
6
, в опытном - 10
5
; Ps. Aeruginosa – в контрольном
образце -10
6
, в опытном - 280 КОЕ*10
6
. По результатам антимикробной активности выявлено, что
обработанные образцы обладают высокими антимикробными свойствами.
Образцы шерстяной ткани, обработанной золь-гель композицией исследовались с помощью
электронного сканирующего микроскопа JSM-6490LA. В результате исследования обнаружено, что в
образцах обработанной ткани присутствуют наночастицы цинка (рисунок 1).
а) б)
Рисунок 1.
Снимки СЭМ и ЭДС
анализ шерстяной
ткани:
а – необработанная
ткань, б – ткань,
обработанная золь-гель
методом
146
147
С помощью электронного сканирующего микроскопа исследовались морфология и микроанализ
раствора. В результате исследования обнаружено, что в растворе присутствуют наночастицы цинка
31,18% (рисунок 2).
Рисунок 2.Электронно-микроскопические снимки золя цинка в растворе.
Оценка устойчивости образцов шерстяной ткани к истиранию, определенная на приборе ДИТ–М
показала повышение количества циклов истирания.
Таблица 1. Показания устойчивости истираемости шерстяной ткани
№
Образцы
К
ист
, (цикл)
1
контрольный образец
3572-3066
2
опытный образец
7336-8039
Проведенные исследования показали, что модифицированные шерстяные текстильные
материалы наночастицами цинка, приобретают антимикробные свойства, в результате чего не
обрастают плесневыми грибками и не разрушается микроорганизмами в условиях эксплуатации, а
также качественные показатели шерсти после обработки не ухудшаются.
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. Пат. 2491377 RU. Способ антимикробной отделки полушерстяной ткани/ Кочаров С.А.,
Грищенкова В.А., Ильин А.А., Кошарный А.П., Привалова В.Д., Ефимов К.М., Дидюк А.И., опубл.
27.08.2013г. Бюл. № 5. – 4 с.
2. Статья. Модификация целлюлозного текстильного материала на основе золь-гель технологий для
придания антимикробных свойств/ Дюсенбиева К.Ж., Таусарова Б. Р., Кутжанова А.Ж,.Известие высших
учебных заведений. Технология текстильной промышленности,3(357),РФ г.Иваново, опубл 2015г.19-23с.
УДК 675. 6 + 687. 1/4
АНАЛИЗ АССОРТИМЕНТА ЖЕНСКОЙ ОДЕЖДЫ С ЦЕЛЬЮ РАЗРАБОТКИ
ПРОЕКТНО - КОНСТРУКТОРСКОЙ ДОКУМЕНТАЦИИ
Бестбаева А. Д., студент, Скарьдова В.Б., ст пред
Алматинский технологический университет, г. Алматы, Республика Казахстан
E-mail: bestbaeva.asel@gmail.com, skardova53@mail.ru
В данной статье проведен анализ современного ассортимента женской одежды. Рассмотрены
варианты моделей женской одежды с целью разработки проектно-конструкторской документации.
На основе проведенных исследований была предложена одежда из джинсовой ткани, так как
джинса актуальна и востребована современной молодежью. В результате проделанной работы было
проведено ряд научных исследований:
146
147
- изучен ассортимент женской одежды;
- исследованы женские брючные костюмы из джинсовых тканей;
- изучены джинсовые ткани по волокнистому составу, физико-механическим свойствам и т.п.;
-проведены маркетинговые исследования по изучению спроса на джинсовую одежду в
МегаЦентре г.Алматы;
- обоснован выбор модели женского брючного костюма из джинсовой ткани;
Современная одежда по ассортименту, материалу, форме, покрою, и конструкции весьма
разнообразна. В зависимости от пола и возраста населения одежду делят на мужскую, женскую и
детскую.
В зависимости от целевого назначения одежду делят на бытовую, производственную спортивную,
форменную, зрелищную. В зависимости от того, из каких материалов изготовлена одежда, ее
подразделяют на одежду из натуральных и синтетических тканей [1].
Ассортимент женской одежды разнообразен и зависит от применяемых
материалов, способов изготовления, фасонов и моделей.
При проведении исследования остановились на брючных костюмах. На рис.1 показаны модели
женских брючных костюмов.
Брючные костюмы интересны своей актуальной необычностью и некоторым вызовом. Образ
переделан в элегантный и интересный, как для деловой женщины, так и для тех, кто просто любит
комфорт. Модные женские брючные костюмы 2016, смотрятся действительно элегантно и стильно [2].
Рис 1. Варианты моделей женских брючных костюмов
Джинсовые костюмы как брючные, так и с юбками, прочно вошли в гардероб современной
женщины и девушки [2]. Было проведено маркетинговое исследование по изучению спроса на
джинсовую одежду в МегаЦентре г.Алматы. Разработана диаграмма показателей значимостей
надежности основного материалов при изготовлении женского костюма:
М
3
= ∑ З
м
/ К
где М
3
– значимость свойства, балл;
З
м
– оценка значимого свойства для каждого опрошенного студента, балл;
К – количество опрошенных студентов.
По итогам вычислений построена диаграмма значимости надежности (рис. 2).
Рисунок 2.
Диаграмма показателей значимостей
надежности основного материалов при
изготовлении женского костюма
148
149
Респондентам также были предложены фотографии современных моделей женских жакетов (20
моделей). Оказалось, что одинаково привлекательными для всех групп возрастов являются классический
джинсовый жакет полуприлегающего силуэта (рисунок 1).
Рисунок 1. Диаграмма спроса респондентов на джинсовый жакет
Результаты опроса показали, что на данный момент молодежь предпочитает удобную и модную
одежду. 66% молодых людей носят джинсы, а джинсы — вещь универсальная. Они никогда не выйдут
из моды, потому что они уместны в любых сочетаниях.
Данный подход к проектированию коллекций моделей одежды, основанный на маркетинговых иссле-
дованиях, имеет высокую степень практической значимости при проектировании новых моделей одежды.
Таким образом, в результате проделанной работы было выявлено, что джинсовая одежда наиболее
актуальная одежда в современном мире моды, джинсовый костюм удобен и практичен, а так же
универсален. У джинсовой одежды большое разнообразие ассортимента и широка функциональность.
Одежда из джинсовой ткани относится к разряду самых надежных вариантов вне зависимости от сезона.
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. Бузов Б. А., Алыменкова Н. Д. Материаловедение в производстве изделий легкой
промышленности. Швейное производство.- М.: Издательский центр «Академия», 2004.-448с.
2. Бринк Я. Российская мода сегодня. - Джем, 2007. - 168 с.
ӘОЖ 687.1
СПОРТТЫҚ КИІМГЕ АРНАЛҒАН СОЗЫЛЫМТАЛ МАТЕРИАЛДАРДЫҢ
ДЕФОРМАЦИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ
Ешмухамбетов Қ. Б., студент, Усенбеков Ж. т.ғ.д., проф.м.а.
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: Zh.usenbekov@mail.ru
Созылмалы трикотаж матасынан жасалған өнімдерді жобалау кезінде тек бір қасиеті ескеріледі,
ол матаның созылмалығы. Созылымтал маталардан жасалған киімнің пайдалану және өндірі кезіндегі
қасиетін болжамдау үшін, олардың деформациялық сипаттамаларын талдау қажет, немесе созылу және
икемділік дәрежелерін анықтау керек [1].
Үлгінің деформациялық сипаттамаларын анықтау үшін, созудың дәстүрлі релаксациялық
сипаттамаларын анықтау әдістері қолданылды [2]. Осы әдіске сәйкес, сынаманы жүктеуде және
кідірісте оның өлшемдердің өзгерулерін анықталды. Осылай толық релакциалық сипаттамалар: толық
созылуды, серпімді созылымталдықты және икемділікті деформациялар анықталынды. Бастапқы
параметрлердің мәндері келесі шамалармен қабылданды: үлгінің өлшемі 15х250 мм, үлгіні қыстыру
ұзындығы L
0
= 200мм, созылу күші 15 Н.
Созылымталдықтың ұзындығы келесі формулмен есептелінді:
%
100
*
0
1
0
L
L
L
Ð
−
=
, (1)
мұндағы Р – сынаманың созылымталдығының мөлшері, %;
148
149
L
1
– сынаманы жүктемелегеннен кейінгі үлгінің сызықтық мөлшері;
L
0
– сынаманы жүктеуге дейінгі сызықтық мөлшері.
Икемділік деформация бөлігінің мөлшері келесі формуламен есептелінді:
L
L
L
L
Ï
%
100
*
0
1
0
2
−
−
=
, (2)
мұндағы П – үлгінің икемділігі, %;
L
2
– сынаманың кідірістен және жылумен өңделгеннен кейінгі сызықтық мөлшері.
Деформацияның қайтымды бөлігі (серпімділік деформация) мөлшері келесі формуламен
есептелінді:
%
,
100 Ï
Ó
−
=
, (3)
мұндағы У – сынаманың серпімділігі, %.
Арқау және негіздік жіптер бағытындағы деформацияны өлшеу және есептеу нәтижелерімен
релаксация қисықтары – деформацияның ε жүктемелеу және кідіріс уақытына t тәуелділігінің сызбалары
тұрғызылды.
Созылымтал матаның деформация релаксациясының сызбасының тұрғызылған мысалы суретте
1 келтірілген.
Сурет 1. Созылымалы матаның деформацияның өзгеруі.
Ұзақ уақыт бойы (ұзақ жүктеу кезінде) созылымтал материалдардың (сынамалардың)
деформацисының өзгерістерін зертте, көп жағдайда 6–8 минутта сынаманың мөлшернің тұрақталатынын
көрсетті. Кері релаксация үдерісініде мөлшерінің айтарлықтай азайуы кідірістің алғашқы 4–5
минутында байқалады, одан ары үдеріс тұрақталады. Осыған орай, бұдан кейінгі сынақтарда жүктеме
және кідіріс уақытын бес минут шамасында қабылданса жеткілік болады.
Жүктелінген сынаманың өңдеу температурасына байланысты деформациясы ε өлшенілді.
Сынаманың температура әсерімен сызықтық мөлшерінің өзгеру бағамдық сыны ретінде жүктеу
уақытының өзгеруіне байланысты салыстырылмалы деформация шамасы қабылданды:
%
100
*
0
0
L
L
L
ñð
−
=
ε
, (4)
мұндағы L
cp
- температура Т
0
болғандағы ұзындықтың өзгеруінің орташа арифметикалық мәні,
мм;
Lo – сынаманың зерттеу кезіндегі белгілеу таңбаларының ара қашықтығы, мм.
Зерттеу нәтижесінде деформацияның ε температураға Т
0
тәуелділігінің қыйсықтарының
сызбалары тұрғызылды (мысалы, сурет 2). Бұл сызбалар материалдардың температура әсерінде
қасиетінің өзгеруін бағалауға және температураға төзімділігін, максималды қысқаруының
температурасын анықтауға мүмкідік берді.
150
151
Сурет 2. Ылғалды-жылумен өңдеу кезіндегі матаның тілсімінің қысқаруы.
Сызбаларды талдау нәтижесінде созылымтал материалдарды жылумен өңдеудің тиімді
температурасы анықталды. Сызбаларды талдау маталардың қысқаруы (отыруы) температураның 110-
120 °С дейін өсуінде көбейеді де одан соң тұрақтанады екен. Осыған байланысты жылумен өңдеуді
110-120 °С температурада жүргізген жеткілікті.
Кідіріс кезінде жылумен өңдеу релаксациалық үдерісті жылдамдатады да, созылымтал
деформацияны анықтауға, икемділікті деформацияның шамасын шынайы анықтауға мүмкіндік тудырады.
Алынған зерттеу нәтижелері созылымтал маталардың деформациясын тігін бұйымдарын өңдеу
және қолдану кезінде ылғалды жылумен операциясын қолданып жоюға болатынын көрсетті.
Осылайша, жоғары созылымтал жаймалардың дәстүрлі трикотаждан дейормациялық қасиеттері
өзгеше. Бұл жағдай олардың құрлысының ерекшеліктерімен байланысты екен. Бұл бағытта жүргізілген
зерттеулерде шамалы, тек жоғары созылмалы жаймалардың кейбір түрлері қаралған.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ешмухамбетов К.Б., Усенбеков Ж. Анализ свойств высокоэластичных материалов для спортивной
одежды.//Материалы Республиканской научно-практической конференции «Современные проблемы
развития текстильной и легкой промышленности» Семей. 2015 г. с.28-30.
2. Пустильник Я.И. «Особенности применения эластичных тканей для изготовления одежды». //
Швейная промышленность. № 5. 1997. с.23-27
ӘОЖ 687.
МОДУЛЬДІК ЖОБАЛАУ ПРИНЦИПТЕРІНІҢ НЕГІЗІНДЕ КИІМНІҢ ЖОБАЛЫҚ
ҚҰЖАТТАМАСЫН ӘЗІРЛЕУ
Орал Қ.Н. бакалавр, Нуржасарова М.А. т.ғ.д. профессор
Алматы Технологиялық Университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
Е-mail: karlitka_94_10@mail.ru, maira54@mail.ru
Киім адам үшін бірегей қажет бұйым болып табылады. Адамдардың әр түрлі өмір сүру кезінде
киім адамның денесін қорғайтын және оны әдемілеуші заттар жиынтығы түрінде көрсетіледі. Сонымен
қатар киім халық мәдениетінің дамуының бір көрінісі және тігін өнеркәсібінде жетекші орын алады.
Адамның киімге деген талғамы әрқашан да жоғары болған. Әсіресе қазіргі экономикалық дамуына
байланысты, адамдардың әлеуметтік жағдайының жақсаруына және жалпы әлемдік өркениеттің дамуына
байланысты киім негізгі адам қажеттілігі ғана емес, сонымен қатар сәндік функциясын атқара бастады.
Киімге, матасына, оның сапасына қойылатын талаптар жылдан жылға жоғарылай береді. Киімнің әртүрлі
ассортиментіне деген сұраныстың жоғарылауы жағдайында тігін өнеркәсібінің дамуы жоғары болды.
Зерттеу нысаны ретінде қазақ ұлттық киім үлгілерінен жаңа заманға сай киім үлгісін дайындау
жолдарын қарастыру.
150
151
Киімнің күрделі үлгілі конструкцияларын дайындау кезінде құрылысына байланысты көптеген
сұрақтар кездеседі, атап айтқанда үлгінің базалық негізден үлгілі негізге ауысуы. Заманауи киім бір
көргенде мүмкін емес болып көрінетін үлгілеу тәсілдерінен алынған, яғни күрделі конструкторлық
ерекшеліктерге ие болып келеді. Алайда , тәжірибе көрсеткендей, бұл мәселеде техникалық тұрғыдан
әрқашан шешім табылатындығын көрсетеді. Модульді жобалау әдістерін пайдалану, осы міндеттерді
жүзеге асыруыға мүмкіндік береді.
Модульді пайдалануды –технологиялық әмбебап бөлшек ретінде қарастырамыз.Мысалы, ұлттық
киімді алып қарайтын болсақ, ұлттық ою өрнек, киім бөлшектері, ондағы элементтер санының қайталануы.
Қазіргі заманғы киімнің модулі – жең бөлігі, алдыңғы немесе артқы бойдың жан бөлігі, күлпара,
әдетте қарапайым геометриялық пішінді немесе соған жақын болып келеді. Оларды бір бірімен қосқан
кезде, мысалы қысқа белдемше, орта ұзындықтағы белдемше, ұзын белдемше немесе көйлек пайда болады.
Сонымен, модульді қолдану – күрделіден қарапайымды оқшаулап алып, олардың әрқайсысына
толық ақпарат, жеке сипаттама және зерттеу жасауға ықпал ететін жаңа технология жүйесі емес.
Осылайша, модульді пайдаланудың мақсатқа сай келуі және киімді үлгілі жобалау үшін оңай
орындалатынын атап айтамыз. [1, 246 б.]
Киімнің үлгілі конструкциясын дайындаудағы өзекті бағыт модуль ретінде үлгілі түйіннің
ерекшеленіп ұсынылуы , яғни нақты немесе жобалық әдістемесін, құрылысы және әрі қарай жобалануын
қарастыру. Бұл жұмыста біз үлкен тәжірибені пайдалана отырып модульді жобалау ретін қарастырамыз.
Модульді жобалауда негіз ретінде қазақ ұлттық киімін, құрастырылу ерекшелігіне зерттеу жүргізе
отырып, әйелдерге арнылған маусымаралық пальтоның жобасын жасап шығарамыз.
Модульдің аналог бойынша қалыптасу (халықтың тарихи костюмі, жанды немесе жансыз
объектілер, жобалау, халықтың сәндік қолданбаы өнері және қолөнер, архитектура, т.б) , олардың
қасиеттері, сондай-ақ имитациялау принципі ретінде, құрылымына, түсіне, сыртқы түріне және басқа
да шығармашылық көзін пайдалануға мүмкіндік береді.
Модуль құрылысының ұлғаюы , аналогтан көбінесе күрделі элементтер шығару, бір немесе
бірнеше элементтен шығармашылық ой шығару, әрлеу кезінде шығармашылық негіздің элементін
безендірудің бір түрін қолдану. Ұлттық костюмнің элементінің түсінің ауысуы, бір бүтінге қосылуы,
бұйымның базалық және одан шыққан үлгілі конструкциясын тұрғызу, оған кез – келген әрлеуді қолдану
( түрі, техникасы, орындалу тәртібі), жаңа жобалық шешімдер.
Модульдің форма қалыптастыруы комбинаторика әдісін пайдаланып киімнің дәстүрлі қалпынан
келешек қалыпқа ауысуы, әртүрлі геометриялық қалыптың үйлесімділігі, киімнің көркем – құрастырылу
шешімі, тұтынушының талабына сай келуі, симметрия және ассиметрияның түрлерін пайдалану,
қалыптың динамика мен статикалық қасиеті т.б., деректемелер 1 кестеде көрсетілген. [3]
Кесте 1. Модульді жобалау әдісін қолдана отырып әйелдерге арналған сырт киімнің пішіні негізінде
заманауи киімнің үлгілі қатарын жобалау
коды
Бөлшек санының өзгеруі
01
02
152
153
Кесте 1 - жалғасы
03
Құрастыру - бұйымның сыртқы түрін және құрылымын анықтайтын үдеріс. Жаңа модельді
жобалау барысында пропорцияға байланысты негізгі силуэт ауысуы мүмкін, қыналу дәрежесімен,
көлденең және тігінен бөлшектенуімен, кеңейту немесе қысқарту отырғызудың дәрежесіне байланысты
өзгеріп отырады.
Конфигурация бөлшектері, бұйым пішіні, қалпы, бөлшектенуі ( көлбеу, көлденең, тік,
құрылымдық, құрылымдық – сәндік және сәндік) элементтер жиынтығы ретінде қызмет көрсетеді.
Жобаланатын бұйымның ұзындығы мен пропорциясы сандық өзгеруі өлшем прототипіне
байланысты, ал силуэттік сызықтардың өзгеруі тігінен бөлшектенуі және де құрылымдық – сәндік
әдістерге байланысты (қатпарлар, бүрмелер, қыртыстар).[2]
Киім құрастырудың жаңа түрін әзірлеу, дизайнердің ойы мен алдына қойған тапсырмасына
байланысты құрылымның түпнұсқалық негізінде ұлттық киімнің құрылымы қызмет көрсете алады.
Жаңа модельдің жеңін қондыру ерекшелігіне байланысты түпнұсқа құрылымға сәйкесінше түзетулер
енгізеді.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Гусейнов Г.М., Ермилова В.В., Ермилова Д.Ю. «Композиция костюма» Академия, Москва
2003г. 244-246 б.
2. Пармон Ф.М. Композиция костюма. Одежда, обувь, аксессуары. – М.: Триада Плюс, 2002. – 312 б.
3. Нуржасарова М.А., Талгатбекова А.Ж. Анализ элементов одежды казахского национального
костюма // Материалы международной научно-практической конференции «Стратегия развития
пищевой и легкой промышленности». – Алматы, 2004. – 63-66 б.
УДК 687.17
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-podgotovlen-pod-redakciej-doktora-himichesk.html?page=20#АНАЛИЗ_АССОРТИМЕНТА_ЖЕНСКОЙ_ОДЕЖДЫ_С_ЦЕЛЬЮ_РАЗРАБОТКИ__ПРОЕКТНО_-_КОНСТРУКТОРСКОЙ_ДОКУМЕНТАЦИИ

title: ТЕКСТИЛЬ  МАТЕРИАЛДАР ҚАСИЕТІНЕ ЗОЛЬ-ГЕЛЬ КОМПОЗИЦИЯСЫНЫҢ


ИЗУЧЕНИЕ И АНАЛИЗ РАЗВИТИЯ СИЛУЭТНЫХ ФОРМ ЖЕНСКОЙ ОДЕЖДЫ
Ахметкалиева К.А., студент, Григорьева О.В., стр пред.,
Алматинский технологический университет, г. Алматы, Республика Казахстан
E-mail: karla__31@mail.ru
Выбор правильной силуэтной формы является актуальной действительностью для современной
женщины. Еще с древнейших времен человек пытался выделиться среди толпы, а одежда является
средством выражения индивидуальности. Внешний вид одежды определяет ее силуэтная форма.
В основе силуэтной формы одежды лежит простейшая геометрическая фигура: прямоугольник,
треугольник, цилиндр, трапеция, овал и др. Конструкция любого изделия обусловлена силуэтной
формой и строится на чертеже основы. На каждом этапе развития современной моды один и тот же
силуэт одежды может быть представлен несколькими вариантами, различающимися объемом по
линии груди, формой линии плеч, шириной низа. Изменение объемов силуэтных форм способствует
разнообразию стилевых решений и видов одежды различного назначения на фигуры разных возрастных
групп. Следовательно, перед построением чертежа конструкции необходимо прежде всего уточнить
силуэтную форму, определить все ее нюансы и затем воплотить их в конструкции будущего изделия [1].
Выделяют базовые силуэтные формы одежды: прямой, прилегающий, полуприлегающий и
трапециевидный (рис.1). В разные периоды моды предпочтение отдается тому или иному силуэту.
152
153
а б в г
Рис.1. Формы силуэтов (а-прямой, б-полуприлегающий, в-прилегающий, г- трапеция)
Если сопоставить изделия прямого силуэта разных лет, можно получить довольно пеструю
картину, обнаружив, что в одной группе оказались и стройнящие, слегка прилегающие изделия, и
очень объемные, расширяющиеся книзу, и наоборот, слегка суженные. Таким образом, наблюдаются
большие различия в формах, которые в разные годы характеризовали прямой силуэт (Рис.2).
Рис. 2. Эволюция прямого силуэта
Полуприлегающий силуэт занимает промежуточное положение между малообъемным
прямым и приталенным силуэтами. Для него характерно более мягкое, чем в приталенном варианте,
решение формы груди, неплотное прилегание в области талии и спокойное расширение книзу (иногда
едва заметное). Степень приталивания зависит часто и от индивидуальных особенностей фигуры.
Вместе с тем зрительно форма будет восприниматься как полуприлегающая, благодаря незначительной
разнице между объемами в области груди, талии и бедер. В этом силуэте отсутствуют конкретная точка
наибольшего приталивания. Боковые линии и рельефы, хотя и имеют различную в зависимости от
моды конфигурацию, в области талии всегда оформляются плавно (Рис.3).
Рис. 3. Эволюция форм полуприлегающего и приталенного силуэтов
Изделия прилегающего силуэта характеризуются плотным облеганием по талии. При этом
объем лифа может быть различным — от плотно облегающего, повторяющего формы тела, до очень
свободного. Значительные изменения претерпевает и юбка.
Встречаются различные формы юбки — узкая (прямая или зауженная книзу), умеренной ширины,
слегка расклешенная книзу и очень широкая, присборенная у талии (Рис.3).
Уже само название трапецевидного силуэта говорит о том, что форма должна быть небольшой
в верхней части и иметь расширение книзу. В разные периоды моды этот силуэт назывался также
сарафанным по аналогии с формой северной русской одежды, либо силуэтом А-образным (Рис.4).
154
155
Рис.4. Эволюция форм расширенного силуэта
Таким образом, во всех вариантах предполагается известная свобода облегания изделия на фигуре
ниже линии груди (в области талии и по бедрам), что отличает его от вариантов полуприлегающего
силуэта с завышенной линией талии и плотно прилегающего.
Мода 2016 года интерпретирует все силуэтные формы моды XX века (Рис. 5). Переосмысление
форм 1950-х, 1960-х и интерес к 1970-90-м и 1940-м гг. Размыты границы между стилистическими
направлениями. Мода уходит от «предметности», некоторой застылости силуэтов. Характерен
принцип множественности, разнообразия и трансформации форм [2]. Все это способствует созданию
индивидуального и неповторимого образа.
Рис.5. Основные силуэтные формы моды 2016 года
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. Цховребадзе Е. Н. Механизмы визуализации модной формы одежды: Дис. ... канд. технических
наук,М.: 2005. – 255 с.
2. Журнал « Pro Fashion» - подписка 2015, № 11-12
ӘОЖ 677.02; 677.027
ГИДРОФОБТЫ ТЕКСТИЛЬ МАТЕРИАЛЫНЫҢ СУ ИТЕРГІШТІК
ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ
Қуанбай Н.Қ., студент, Баданова А.К., PhD, доцент м.а.
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: nazik_94@list.ru
Қазіргі кезде текстиль материалдарына гидрофобтық қасиет беру өзекті мәселе болып табылады.
Дүние жүзінде ғалымдар осы мәселені шешу барысында көптеген зерттеу жұмыстарын жүргізді, алайда
тұтынушылық қасиеттерін, сонымен қатар ауа өткізгіштігін сақтап қалу қиындық туғызып отыр.
Осы ғылыми-зерттеу жұмысында текстильді материалдарға ауа өтқізгіштік қасиетін сақтайтын
полиуретандау реакциясы негізінде су итергіштік өңдеу технологиясы қолданылды.
Полиуретандау реакциясын гидрофобтық қасиет беру үшін қолдану процессінде ПЭГ(10000),
толуилен-2,4-диизационат және целлюлоза байланысы талшық бетінде полиуретанды қабат пайда
болуымен түсіндіріледі (1 сурет). Полиуретанды қабаттың химиялық құрылымында гидрофобты
154
155
топтар бар, олар полиуретанның қатты және иілгіш сегменттерінде болады. Полиуретандау реакциясы
талшық пен қабат арасында ковалентті полярлы байланыс түзеді. Бұл өңдеудің жууға тұрақтылығын
қамтамасыз етеді. Полиуретанды қабат талшық бетін тегістейді, үйкелістен, талшық аралық кеңістікті
сақтай отырып талшықтың ішіне ылғалдықтың кіруінен қорғайды [1].
Талшық
Сурет 1. 2,4-ТДИ, ПЭГ (10000) және целлюлозаның–ОН топтары әрекеттесуі
Зерттеу жұмысында целлюлозалық текстиль матасына гидрофобтық қасиет беру мақсатында
полиэтиленгликоль концентрациясы 5-15 г/л, 2,4-ТДИ концентрациясы 6-18 мл/л, термоөңдеу
температурасы 120
0
С, 180
0
С қолданылды.
Осы технология бойынша өңделген целлюлозалық текстиль материал тұрақты су итергіштіқ
қасиетке ие болады. Өңделмеген мата су сіңіреді, ал гидрофобтық өңдеуден өткен соң матаға су
сіңбейді, су тамшылары матаның бетінде домалақ сфера пішінінде қалады (2-сурет).
а) б)
Сурет 2. Целлюлозалық текстиль матасының бетіндегі су тамшылары:
а) өңделмеген мата; б) ПЭГ (10000) және 2,4-ТДИ мен өңделген мата
Жұмыста өңделген целлюлозалық текстиль матасының гидрофобтық, физика-механиклық
қасиеттері анықталды. Гидрофобтық қасиетпен өңделген целлюлозалық маталардың шеткі сулау
бұрышы зерттелді. 3–суретте шеткі сулау бұрышының нәтижелері көрсетілген [2].
а) б) в)
Сурет 3. а) ПЭГ (10 000) -5 г/л; 2,4 – ТДИ, 6 мл/л;
б) ПЭГ (10 000) -15 г/л; 2,4 –ТДИ, 18 мл/л; в) ПЭГ (10 000) -10 г/л; 2,4 – ТДИ, 12 мл/л
Өңделген матаның шеткі сулау бұрышын зерттеу барысында (4-сурет) және – кестеде
көрсетілгендей матаның ең жоғарғы суға төзімділік көрсеткіші ПЭГ (10000) – 5г/л және 2,4 – ТДИ – 18
г/л концентрациясы аралығында болды. Термоөңдеу температурасы 180
0
С, градус-132.
156
157
1) Өңделмеген мата
4) ПЭГ (10 000) – 5 г/л; 2,4 –ТДИ – 18 г/л
2) ПЭГ (10 000) – 5 г/л; 2,4 –ТДИ – 6 г/л
5) ПЭГ (10 000) – 15 г/л; 2,4 –ТДИ –18 г/л
3) ПЭГ (10 000) – 15 г/л; 2,4 –ТДИ –6 г/л
6) ПЭГ (10 000) – 10 г/л; 2,4 –ТДИ –12 г/л
4-сурет. Аппрет құрамындағы препараттар концетрациясының целлюлозалық мата
шеткі сулау бұрышы көрсеткіштеріне әсері
Гидрофобизациялаудан кейін мата гигиеналық қасиеттерін сақтай отырып, ауа өткізеді [3].
Жұмыста гидрофобтық қасиетпен өңделген целлюлозалық маталардың ауа өткізгіштігі МТ-160
құрылғысында зерттелді. 5–суретте гидрофобты целлюлозалық маталардың ауа өткізгіштік нәтижелері
көрсетілген.
1) Өңделмеген мата
4) ПЭГ (10 000) – 5 г/л; 2,4 –ТДИ – 18 г/л
2) ПЭГ (10 000) – 5 г/л; 2,4 –ТДИ – 6 г/л
5) ПЭГ (10 000) – 15 г/л; 2,4 –ТДИ –18 г/л
3) ПЭГ (10 000) – 15 г/л; 2,4 –ТДИ –6 г/л
6) ПЭГ (10 000) – 10 г/л; 2,4 –ТДИ –12 г/л
5-сурет. Аппрет құрамындағы препараттар концетрациясының целлюлозалық мата ауа өткізгіштігі
көрсеткіштеріне әсері
Матаның ауа өткізгіштік қасиетін зерттеу барысында өңделмеген мата мен өңделген матаның
көрсеткіштерін салыстырғанда өңделген мата көрсеткіштері біршама төмендеген. Оның себебі матаға
гидрофобтық қасиет беру барысында талшық бетінде полиуретанды қабаты пайда болғандықтан.
Уретанды топтар целлюлозалық талшық бетінде гидрофобтық қасиет беруші қабат түзеді.
Сондықтан өңделген матаның ауа өткізгіштігі бастапқы үлгімен салыстырғанда сәл төмендейді. Бірақ
алынған нәтижелер қойылатын талаптар нормасына [4] сәйкес келеді.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. А.К.Баданова. Г.Е. Кричевский, Б.Р. Таусарова, А.Ж. Кутжанова /Применение реакции
полиуретанирования для придания гидрофобных свойств целлюлозным текстильным материалам/
Вестник ТарГУ имени М.Х. Дулати «Природопользование и проблемы антропосферы» Международный
научный журнал, №1, 2014, Тараз, С. 192-200
2. А.К.Баданова, А.Ж. Кутжанова, Г.Е. Кричевский, М.А.Фролова// Исследование краевых углов
смачивания и гистерузиса смачивания гидрофобизированных текстильных материалов//Известия высших
учебных заведений. Технология текстильной промышленности /Scopus/ № 3 (357) 2015, С. 54-58.
3. А.К.Баданова//Модификация поверхности целюлозного волокна для придания гидрофобных
свойств// Сборник материалов XVII Международного научно-практического семинара «Физика
волокнистых материалов: структура, свойства, наукоемкие технологии и материалы» (SMARTEX -
2014), 28 – 30 мая 2014 года, – Иваново: ИВГПУ, 2014, С. 109-113.
4. Технический регламент таможенного союза ТР ТС 017/2011 «О безопасности продукции
легкой промышленности» от 9 декабря 2011 г., 44 с.
156
157
ӘОЖ 687.1
ЖЕҢІЛ ӨНЕРКӘСІПТЕРІНІҢ ҚАЛДЫҚТАРЫН ІСКЕ АСЫРУДЫҢ БІР ЖОЛЫ
Ауанов М.Б., студент, Усенбеков Ж. т.ғ.д., проф.қ.а.
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ., Қазақстан Республикасы
E-mail: Zh.usenbekov@mail.ru
Жеңіл өнеркәсіптерінде жарамсыз қалдықтар көп қалып, оларды қайта өңдеп пайдалану мәселесі
әлі толық шешілмеген. Мысалыға, тері, былғары-галантерея, аяқкиім өндірістерінде өнеркәсіп
қалдықтарының жалпы көлемінің 30-50% құрады [1]. Бұл қалдықтарының көп бөлігі әліде қолданыс
тапқан жоқ. Тоқыма және тігін өндірістерінің қалдықтарының 10%-ке жуығы қайта өңделініп,
тоқылмаған материалдарды шығаруға қолданылады [2]. Қалдықтардың көп бөлігі, көпнесе сыртқа
шығарылып тасталынады немесе өртелінеді. Бұл жағдай тек қана материалдық шығынға жеткізіп
қоймай, қоршаған ортаны да ластандырады. Әсіресе құрамында илеуші хром қоспасы, тұрлі бояулар,
майлаушы заттар бар қалдықтар қоршаған ортаға зияны көбірек болады. Осыған байланысты, жеңіл
өнеркәсіптерінің қалдықтарын қайта іске жаратуда, олардан киім бұйымдары үшін әшекейлер жасау
маңызды мәселе екені айқын.
Былғары және тігін өндірістеріндегі қалдықтарды іске жаратудың жолының бірі - олардан киім және
де басқа жеңіл өнеркәсібінің өнімдерін ажарландыратын әрлеп, әшекейлейтін бұйымдар жасап қолдану.
Тігін бұйымдаын «әрлеу» деген түсініктің құрамы да әртүрлі. Алдыменен онының құрамына
киімді ажарландыратын кестелер, жапсырмалар (аппликациялар, акцессуарлар) және басқа әшекейлерді
қолдану жатады. Ажарландыру элементерінің түрлері және олардың сапалары заманови киімдердің
эстетикалық қолданылу қызыметімен анықталады. Киімге білікті және тиімді қолданылған әшекей,
оның жеке-даралығын айқыдап қана қоймай адам фигурасының ерекшелігін көрсетіп, кемістігін
жасыруға да мүмкіндік береді. Киімді ажарландыруда түрлі, жазық және көлемді жапсырмаларды
қолдану тиімді, әрі оның пішінінің композициалық элементі бола алады. Осыға байланысты, бұл
жұмыстың негізгі мақсаты өндіріс қалдықтарынан киімді ажарландыру үшін түрлі жапсырмаларды
жасаудың кейбір аспектлерін қарастыру болды.
Жапсырма кезкелген киім үшін әйгілі және тиімді әшекей бола алады. Көпнесе, олар балалар киімінің
ерекшелендіретін негіз болады. Жапсырмаларды киімді жөндеуде де әшекей жамау ретінде де қолдану мүмкін.
Жапсырмалар жасаудан бұрын олардың көркемді қолданылуын, олардың құрамын, түрін, санын,
орындау тәсілін, негізге бекітілуін, бөлшектерінің санын және де басқа ерекшеліктерін айқындап алу
қажет. Осымен қатар басты мәселенің бірі, ол қажетті материалдарды таңдау. Бұл жұмыста матадан
(сурет 1, а) және былғары қалдықтарынан жазық (сурет 1, б) және көлемді гүлдер түріндегі (сурет 1, в)
жапсырмаларды орындаудың ерекшеліктері қарастырылған.
а
б
в
Сурет 1. Матадан (а) былғарыдан (б, в) орындалған әшекей жапсырмалар.
158
159
Әрлеуге арналған жасанды гүлдерді жасау үшін жібек маталар және мақтамата қолданылады.
Жазық жапсырмаларды жасауда жұмсақ былғары жарайды. Осымен қатар түрлі материалдарды құрамдап
қолдау да мүмкін. Әшекей жапсырмаларды орындауда негізгі материалдармен қатар қолданбалы және
қосалқы (сым, желім, бояулар) материалдар және арнайы құралдар қажетті.
Жұмыста түрлі жапсырмаларды орындау технологиялық үдірістері құрылып, оларды орындаудағы
режімі қарастырылып, дәйектелді. Технологиялық үдерістер қатарындағы күрделісі де, жауаптысы да
дайындамаларды жылумен өңдеу болады. Жылумен өңдеу алдынала крахмалмен өңделінген матада,
былғарыларда орындалады. Жылумен өңдеу нәтижесінде көлемді жапсырмалардың дайындамаларын
дөңес түрге келтіру үдерісі орындалды. Дайындамаларды жылумен өңдеу аранайы баспақ құралды
(сурет 2) 50, 70 және 100 °С жылытып, бір минуттай уақытта сығымдап жүргізілді.
Сурет 2. Дайындаманы сығымдау сұлбасы.
Зерттеуді орындау үшін дайындама арнайы қысқыш жақтамаға керіліп үстінен алдын-ала
қыздырылған баспақпен сығылды. Баспақтың сығымдау күшін, оның үстіне орналастырылған
жүктермен анықталынады (суретте өрсетілмеген).
Зерттелетін дайындамаға ыстық құралмен белгілі уақыт аралығында әсер ету, оның талшықты
құрамын өзгертіп, оның серпінділігін уақытша жояды екен. Жүктеу тоқталған кезде дайындаманың
құрлысы қайта қалпына келуге тырысыды, бірақ бастапқы жағдайдағыдай емес, деформациаланған түрде.
Түрлі дайындамаларды осылай сынау нәтижесінде көлемді жамсырмаларды орындаудың тиімді
режімінің параметрлері анықталып, тәжрибе жүзінде қолданылды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Кахроманов Ф.Р. Новые технологии регенерации отходов текстильного производства и способы
получения пряжи из них. / Ф.Р. Кахроманов, В.Д. Фролов. – Иваново: ИГТА, 2005. – 292 с.
2. Повышение энергоэффективности при переработке отходов. / В.Т. Кирилин, М.В. Кожевников
// Твердые бытовые отходы. – 2011. – №5. – С. 52–53.
3. Шубов Л.Я. Технология отходов. [Текст]: Учебник / Л.Я. Шубов, М.Е. Ставровский, А.В.
Олейник; под ред. Л.Я. Шубова. – М.: Альфа-М; Уником сервис; Инфра-М, 2011. – 349 с.
ӘОЖ 687.1: 391.4
СӘНДІК БӨЛШЕКТЕРДІ ЗЕРТТЕУ НЕГІЗІНДЕ ЖАСТАР КОСТЮМІН ЖОБАЛАУ
Абекова А.Ж., бакалавр., Кучарбаева К.Ж., т.ғ.к., доцент,
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ. Қазақстан Республикасы,
E-mail: Ainur.abekova@mail.ru
Заманауи өмір салтында киім өндірісі мен технологиясының жылдам өсуі және өндіріс
процестерінің тұрақты өзгеруі, тұтынушы талаптарын қанағаттандыратын, күнделікті қажеттіліктеріне
сай келетін киім пайда болуының негізгі себептерінің бірі болып табылады. Қазіргі заман талабына сай,
сәндік бөлшектермен безендіру арқылы мерекелік, кешкі жиындарға немесе өңделуіне қарай күнделікті
тұрмыста киюге қолданылатын әйел костюміндері үлкен сұранымға ие. Тігін бұйымдарын безендірудегі
сәндік бөлшектердің ерекшеліктері және құрастырылуы, жобаланған үлгілерге және қолданылатын
158
159
материалдарға негізделеді. Әйел киіміндегі сәндік бөлшектерді түрлендіру тәсілдерін және ерекшеліктерін
талдау нәтижесінде эксплуатациялық және эстетикалық талаптарды қанағаттандыратын заманауи үлгіде
жастар костюмі жобаланды. Зерттеу жұмысында жастар костюміндегі сәндік бөлшектердің қолданылу
аясын, заңдылықтары мен қағидалары зерттеліп, олардың үйлесімділік шешімдерінің шығармашылық
өңделуі нақтыланады. Жастар костюмінің бір типті базалық конструкция негізінде көп үлгідегі бойжеткен
киім жиынтығын дайындауға мүмкіндік береді.
Сән бағытында өңделген маталардан немесе арнайы материалдардан дайындалған желбір,
желбіршек, белдік, баска, қақпақша және сәндік элементтер кеңінен қолданылады. Сәндік бөлшектер,
бір түрден бірнеше түрге түрлену әдісімен заманауи тұрғыдағы жастар мен бойжеткендердің талғамын
қанағаттандырады. Сәндік бөлшектерді түрлендіру симметрия заңдылығында талданды. Симметрия мен
ассиметрия интуицияның, композициялық бүтіндіктің және композициялық тепе-теңдіктің сақталуымен
үндеседі. Симметрия - тігін бұйымдарының композициялық құралдарының бірі болып табылады, сол
арқылы форма бір реттілікке, элементтік орнықтылыққа және тұрақтылыққа әкеледі. Жастар костюмін
безендірудегі сәндік бөлшектерді қисық сызықты, конусты кеңейту түрі көмегімен киімнің стилін және
ассортиментін әрдайым өзгертуге мүмкін болады. Жастар костюмінде симметрия тобының немесе
жобаланатын форманың асимметриясының анықтаулары үшiн негiзгі келесi шарттары орындалды:
- жылжымайтын күйдегi бастапқы формасы және тiк остерi бекiтілдi;
- бастапқы формада жылжымайтын элементтердiң тұрақтылығында бақыланатын форманың
қозғалысының салыстыруы;
- оның бастапқы орнына қайтаратын бақыланатын форманың тiк остерi бекiтілді.
Бұл шарттардың негiзiнде бақыланатын формалардың көлемдік композициясын ойша жалпылау
және үлгi жобалаудың дәрiптелген үлгiлерiнiң құрастыруының бастамасы болады. Жастар костюмін
жобалаудың басты ерекшелігі композициясында ритм, пропорция, симметриялық принциптері берік
сақталды және бейнедегi сенiмдiлiктер үшiн ғылыми және көркем тәжiрибенiң әр түрлi материалдар
кеңінен қолданылды.
Жобаланатын үлгілерді таңдау комплексін құрастыруда конструкторлық белгілер қолданылады
және жаға, жең, белдемше бөлшектерінің пішімі және формасы, негізгі конструкциялық силуэттің
шешімінде түрлендірілді. Жастар костюмінің сыртқы пропорциялары мен бөліктерінің декаративті
контструкторлық элементтері сәндік бөлшектерде дәйектелді. [1]
Жастар костюміндегі сәндік бөлшектер симметрия заңдылығындағы қисықсызықты түрлендіру
тәсілінде құрастырылды. Жобаланған үлгіде сәндік бөлшек жағаны түрлендіруде қолданылады және
желбір формасы мен пішімін өзгерту арқылы алдыңғы бой бедер қиығы, белдемшенің алдыңғы
бөлігінің бедер тігісі және мойын ойындысы безендірілді. Қазіргі заманға сай және тұтынушылық
талаптарға жауап беретін жастар костюм үлгілерінде желбірді қисық сызықты симметрия заңдылығында
түрлендіру 1- суретте, параллельді және конусты кеңейту тұрғысындағы пішімі қалыптастырылды.
Желбірдің пішімін өзгерту арқылы бұйымда жең аузында, мойын ойындысында, қолтық ойындысында
өлшемі мен үлгісіне қарай түрлендіріп жобаланды. Жастар костюмін безендіруде 1- кестеде, желбір
алдыңғы және артқы бой мойын ойындысында безендірілді. Үлгіленген желбір 1- суретте, алдыңғы
бойдың мойын ойындысында және белдемшенің алдыңғы бедер қиықтарында конусты кеңейту әдісінде
қиғашталған желбір қолданылды. [2]
Сурет 1. Желбірді симметрия заңдылығында түрлендіру тәсілдері
160
161
Зерттеу нәтижесінде сәндік бөлшектердің қарапайым пішімін зерттеу өзіндік бағытта көрсетіледі.
Сәндік бөлшектердің қолданылу ерекшелігін талдау арқылы, бір үлгі негізінде көп үлгіні жобалау
нәтижесінде уақыт және материал шығындарын азайтылды.
Кесте 1. Жастар костюм үлгілерінде сәндік бөлшектерді түрлендіру
1
2
3
4
Жастар костюмінде сәндік бөлшектердің қолданылу нысаны және ауқымы кеңейтілді, үлгілерді
жобалауда тудыратын әртүрлі қағидаларда дәйектелді. Жобаланып отырған жастар костюмдерінде
сәндік бөлшектерді түрлендіру нәтижесінде:
· нарықтық бәсекелестік талаптарына жауап беретін және дифференциялдық сұранымындағы
жастар костюмдері жобаланды;
· сәндік бөлшектердің бұйымда қолданылу ауқымы кеңейтілді;
· үлгіні дайындау шығыны азайтылды және бір үлгі негізінде көп үлгілі өнім шығару ұсынылды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Козлова Т.В. Основы теории проектирования костюма. М.: Легпромбытиздат, 1988. 350 с.
2. Матузова Е.М., Соколова Р.И. Разработка конструкции женских швейных изделий по моделям
- М., 1983г. 224стр.
ӘОЖ 687.1: 391.4
МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ ҚЫЗ БАЛАЛАР КИІМДЕРІН ӘРЛЕП БЕЗЕНДІРУ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ТАЛДАУ
Ізбан Ә.Б., бакалавр, Кучарбаева К.Ж., доцент,
Алматы технологиялық университеті, Алматы қ. Қазақстан Республикасы,
E-mail: aigera_3103@mail.ru
Балалар костюміндегі дизайн архитектоникадан бастау алып, эстетикалық талаптар негізінде пайда
болды. Қандай да бір киім жиынтықтарын дүниеге әкелу, қиял мен шабытты қатар ұштастыру арқылы
жүзеге асырылады. Қиял мен шабыттың алтын үйлесімі бірі-бірімен қиылысқанда ғана өмірге ғажайып киім
жиынтықтары келетіні даусыз. Әрлеуіш материалдар қыз балалар киіміндегі композициялық шешімінің бір
элементі болып табылады. Бірақ олар жеке дара композиция элементі бола алмайды, олар әрлеп безендіруде
сәндік элемент ретінде қолданылады, кейде киімде тіпті қолданылмауы мүмкін. Қыз балалар киімін
әрлеп безендіруде қолданылатын материалдар мен өңдеу ерекшеліктері, тұтынушылардың талаптарына,
өндірістік және әлеуметтік талаптарға толығымен жауап беру қажет. Қоғамдағы балардың тәрбиесіне және
ішкі сыртқы рыноктардағы бәсекеге қабілеттілікке жауап беретін балалар киімін өндіруде, заманауи үлгіде
әрлеп безендірудің алатын орны ерекше. Зерттеу жұмысында бастауыш мектеп жасындағы қыз балалар
киімін әрлеп безендіруде қолданылатын материал түрлері және олардың ерекшеліктері талданды. [1]
160
161
Мектеп жасынадағы қыз балалар костюмдерінің бөлшектерін әрлеп безендіруде, симметрия
композиция құрылымының жарқын формасы және композиция заңдылықтарының негізгі болып
саналады. Костюмді әрлеп безендіруде бөлшектерін симметрия заңдылығында түрлендірілді, оның оң
жағы мен сол жағын орталық вертикал сызығы арқылы бөлгенде бір-бірімен тең және сәйкес бөліктерде
жобаланды. Демек, қыз бала костюмін әрлеп безендіру композициясы мен оның құрастырылуы,
симметриялық түрлендіру заңдылықтарына негізделді. Нәтижесінде, әрлеуіш материалдар
ерекшеліктері талданып, балалар киімінің талаптарына жауап беретін бастауыш мектеп жасындағы
қыз балаларға арналған костюм жобаланды.
Соңғы жылдары сән бағытына сәйкес мектеп жасындағы қыз балалар бұйымында шілтерді
сәндік элемент ретінде қолдана отырып, киімді өңдеу түрлері кеңінен колданылуда (1 кесте 1 бағана).
Қазіргі уақытта шілтерді колмен тоқу жұмысы артериялық қысымның төмендеуіне, бас сүйегі
қысымын қалпына келтіруге, жүйке жүйесінің зақымдалуын сақтауға алдын алуға көмектеседі. Зерттеу
жұмысында 1- кестенің бірінші бағанасында қыз бала киімдерін, көйлектерді, жейделерді әрлеуде
қолданылатын шілтер түрлері талданды. Ұсынылып отырған шілтерлер қолданылатын шикізатқа
байланысты мақта, жартылай жібек және синтетикалық талшықтан қол әдісімен және машинада тоқу
әдістерімен дайындалады. [2]
Кесте 1. Қыз бала костюмдерін безендіруде қолданылатын әрлеуіш материал түрлері
Шілтер
Ызба
Ендірме
Таспа
Әшекей тастар
Жең аузы мен етек қиығын, жаға жиегін, белдемше етек қиығын және бөлшек жиегін өңдеу
әдістерін түрлендіру барысында қолданылатын ызба түрлері 1-кесте екінші бағанада көрсетілген. Қыз
бала бұйымдарының бөлшек жиектерін өңдеуде кеңінен қолданылатын әрлеуші ызбалардың жаңа
түрлері күрделі өрімде түрлі суреттермен тоқылады және құрылымына қарай баулармен әрлейді. [2]
Қыз балалар көйлектері, жилет және жакеттерін әрлеу үшін вискозды кешенді жіптерден дайындалған,
жиектері фестонмен өңделген жіңішке ызбамен әрлеп безендіріледі. Сәндік бөлшектердің жиектерін
өңдеуде 45
0
пішілген ендірме кеңінен қолданылады, 1 кесте 3- бағанада бейнеленген ендірмелерді
таңдалған материалдардан “бандформер” арнайы құралдың көмегімен пішу арқылы дайындалады.
Сәндік таспалар 1- кесте төртінші бағанада бейнеленген, олар мақта иірімжіптері, ацетаттық,
капрондық жіптер, штапельдік, лавсандық және жүн иірімжіптері қолдану арқылы саржалық, атластық
өру әдісімен дайындалады. Қыз балалар киімін әрлеуде көп жағдайда сәндік таспалар, соның ішінде
162
163
атластық өру арқылы ацетаттық жіптерден дайындалған, тегіс боялған “лаке” таспасы қолданылатынын
дәйектеді. Лаке таспасын ыстық каландрларда өңдеу барысында ацетатты жіптер аздап ери бастайды,
осының нәтижесінде оның беті тегіс және әдемі жылтыр болып әрленеді. Қазіргі таңда қыз балалардың
заманауи киімдерінде әрлеуіш материалдар ретінде 1- кестенің бесінші бағанасында көрсетілген әр түрлі
пішіндегі және өлшемдегі декоративті тастар, биссерлер, пайеткалар өте көп қолданылады. Мұндай
әрлеуіш тастармен жаға, жең, манжет, көйлек етегі, тіпті кейде бөлшектер мен киім тұтасымен өңделеді.
Қыз бала костюмнің жең аузы қиығын, етек қиығын, жаға жиегін, белдемше етек қиығын
шілтерлермен әрлеп өңдеуде EVER GREEN ULTRASONIC EGR-053, EGR-076, YDN-60 S/A PC
арнайы ультрадыбыстық тігін машиналары кәсіпорындарда қолданылады. Балалар киімін өңдеуде
қолданылған арнайы машиналардың ерекшелігі, жаға және қақпақша бөлшек формасының жиегімен,
астыңғы бөлшек жағынан шілтермен автоматтандырылған тәртіпте жөрмейді, мұнда бұйымды өңдеу
уақытын қысқартады және сапасын жоғарылатады. Әрлеп безендіруде қолданылатын материалдардың
ерекшеліктерін сараптау нәтижесінде, 1-суретте мектеп жасындағы қыз балалар костюм бөлшектері
шілтер, тоқыма жіп, су моншақпен әрлеп безендірілді.
Сурет 1. Мектеп жасындағы қыз балалар костюмінің эскизі
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Т.В.Козлова, Л.Б.Рытаинская, З.Н.Тимашева “Моделиривание и художественное оформление
женской и детской олежды”
2. Тігін өндірісінің материалтануы: Жоғары оқу орнының студенттеріне
арналған оқулық / Б. Р. Рысқұлова, А. Ж. Құтжанова, Э. С. Масанова, Ж. Ш. Маханова. Алматы
3. stud.kz интернет порталы
УДК 677.022.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ИЗУЧЕНИЕ И АНАЛИЗ РАЗВИТИЯ СИЛУЭТНЫХ ФОРМ ЖЕНСКОЙ ОДЕЖДЫ