|
қажеттіліктің сапалық деңгейде қанағаттандырылуын
|
бет | 91/179 | Дата | 31.03.2023 | өлшемі | 0,73 Mb. | | #77940 |
| Байланысты: Гистология атлас Абильдинов 2012қажеттіліктің сапалық деңгейде қанағаттандырылуын
қажеттілікті қанағаттандыруға тырысудың мағынасы жоқтығын
қажеттілікті қанағаттандыру мүмкін еместігін
Институт алдымен мынаған негізделеді:
мүдделердің сәйкестігіне
Қажеттіліктер деңгейінің бірдейлігіне
Міндеттемелерді әлеуметтік реттеушілікке
тәжірибе алмасуға, оны қолдануға
ара қатынастарды әлеуметтік реттеушілікке
Институттардың тиімділігін арттыруда не мүмкіндік туғызады:
жеке жауапкершіліктің жоғарғы деңгейі
еңбек бөлінісі және кәсібилік
материалдық мүдделілік
моральдық мүдделілік
санкциялар, жазалаулар
Төменде көрсетілген әлеуметтік институттендірілген байланыстардан формальды еместерін бөліп көрсет:
Достық
шаруашылық қызмет
ғылыми ізденіс
Білім
Нарық
Адамдардың бірлескен қызметін ұйымдастырудың тарихи тұрғыдан қалыптасқан тұрақты формалары бұл:
әлеуметтік ұйым
әлеуметтік топ
әлеуметтік институт
әлеуметтік жүйе
әлеуметтік басқару
Әлеуметтік мәртебелер мен ролдерді, нормалар мен ережелерді анықтау және бекіту үрдісі –бұл:
Үйрену
Интериоризация
өзіндік сала
Институционалдандыру
өзін-өзі реттеу
Әлеуметтік институттың беделінің түсуін сипаттайтын кері үрдістің аталуы:
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: қажеттіліктің сапалық деңгейде қанағаттандырылуын


title: институционалдық дағдарыс - Саясаттану, Мәдениеттану пәні бойынша емтиханға дайындалуға арналған тест сұрақтарының тізімі

text:
инстиуционалдық рецессия (шегіну)
Әлеуметтік институттардың қоғам мүшелерінің өзара қарым-қатынастарын реттейтін қызметі:
Біріктірушілік
Трансляциялау
Коммуникативтік
Реттеушілік
қоғамдық қатынастарды бекіту және ұдайы өндіру
Әлеуметтік топ мүшелерінің топтасуын, өзара тәуелділігін және өзара жауапкершілігін қамтамасыз ететін функцияны атаңыз:
Біріктірушілік
қоғамдық қатынастарды бекіту
Қоғам мүшелерінің жүріс-тұрысын бекітіп, қалыпқа келтіретін және бұл жүріс-тұрысты күні бұрын білдіретін функцияның аталуы:
біріктірушілік, шоғырландырушылық
трансляциялау, жеткізушілік
коммуникативтік, байланыстырушылық
реттеушілік, тұрақтандырушылық
қоғамдық қатынастарды бекіту және ұдайы өндіру Нәтиже беретін, бір бағыттағы және қайталанбалы әлеуметтік әрекеттердің жиынтығы:
әлеуметтік ауысулар
әлеуметтік ықпал ету
әлеуметтік процесс
әлеуметтік өзгерістер
әлеуметтік әрекет
Қоры шектеулі және тең бөлінбеген құндылықтарды иемдену үшін индивидтер, топтар немес қауымдастықтар арасындағы күрестің аталуы:
Кооперация
Бәсекелестік
Бейімделу
Мәміле
Келісім
Жаңа ортаның мәдени нормаларын, құндылықтарын және әрекет эталондарын индивидтің немесе топтың қабылдауы - бұл:
Кооперация
Шыдамдылық
Бейімделу
Бағыну
Келісім
Жаңа мақсаттар мен тәсілдерді толық немесе жартылай қабылдау жолымен индивидтің немесе топтың өзгерген жағдайлар мен мәдениетке келісуін білдіретін бейімделу формасы:
Мәміле
Шыдамдылық
Бейімделу
Бағыну
Келісім
Барлық қатысушылардың жалпы мәдени үрдіске қатысуы арқылы тұлғалар мен топтардың өзара мәдени араласу үрдісінің аталуы:
Амальгамизация
Бейімделу
Шыдамдылық
Сіңісу
Бағыну
Әлеуметтік құрылым – бұл:
элементтердің жиынтығы


title: әлеуметтік жүйедегі элементтердің тұрақты байланысы, әлеуметтік байланыстар мен қатынастар

text:
әлеуметтік мүдделер
П.Сорокиннің теориясына сәйкес әлеуметтік стратификацияның үш түрі бар. Олар:
кәсіп, табыс, этникалық шығу тегі
білім, билік, табыс
туыстардыңжағдайы, білім, этникалық шығу тегі
экономикалық, саяси, кәсіби
байлық, престиж, билік
«Страт» түсінігі мынаны білдіреді:
Диспозицияны
Жіктерді
Топтарды
Таптарды
Бағдарды
П.Сорокиннің әлеуметтік стратификация теориясының негізіне адамдардың бірігуі алынған:
Топтарға
Таптарға
Институттарға
Қауымдастықтарға
әлеуметтік жіктерге Әлеуметтік мобилдік терминін 1927 жылы әлеуметтануға енгізген ғалым:
Г.Зиммель
П.Сорокин
М.Вебер
А.Турен
Р.Дарендорф
Өндіріс құралдарын меншіктенген немесе меншіктенбеген, табысқа қол жеткізудің ерекшелікті тәсілімен сипатталатын адамдардың үлкен тобы:
Жік
Қауымдастық
Тап
Институт
Ұйым
П.Сорокиннің теориясына сәйкес әлеуметтік мобилдік төмендегідей әлеуметтік саты бойынша қозғалуды білдіреді:
Жоғары және төмен (тік бағытпен)
Бірқалыпты әлеуметтік деңгейде (көлденең бағытпен)


title: Тік және көлденең бағытпен - Саясаттану, Мәдениеттану пәні бойынша емтиханға дайындалуға арналған тест сұрақтарының тізімі

text:
төмен қарай
Индивидтің туғаннан немесе өзінің жеке басының сапасына орай әлеуметтік иерархияда белгілі бір орын алуына мүмкіндік беретін жағдай:
Мәртебе
Ықпал
Бедел
Деңгей
Престиж
Құлдық, касталар, сословиялар, таптар – бұлар.......
стратификацияның тарихи түрлері
стратификацияның тарихи формалары
стратификацияның тарихи ұғымдары
стратификацияның тарихи алуан түрлілігі
стратификацияның тарихи типтері «Страта» ұғымы әлеуметтануға мына ғылымнан ауысты:
Химия
Геология
Биология
Тарих
Археология
Таптарға анықтама берілген В.Лениннің еңбегін атаңыз:
«Философия дәптері»
«Материализм және эмпириокритицизм»
«Ұлы бастама»
«Мемлекет туралы»
«Пролетариат диктатурасы туралы»
К.Маркстің көзқарасына қарсы әлеуметтік теңсіздік туралы өз пікірін айтқан ағылшын ғалымы:
Э. Дюркгейм
Г.Спенсер
О. Конт
М. Вебер
Г.Зиммель
Адамның өзі туғаннан бастап мүшесі болуға міндетті әлеуметтік топты немесе стратты атаңыз:
Каста
Сословия
Тап
Ұлт
Ұлыс
Дәстүрлерде немесе заңдарда бекітілген және мұраға берілетін құқықтар мен міндеттерге иелік ететін әлеуметтік топты атаңыз:
Каста


title: Сословия - Саясаттану, Мәдениеттану пәні бойынша емтиханға дайындалуға арналған тест сұрақтарының тізімі

text:
Ұлыс
Шаруашылық және қоғамдық дәнекерлікпен байланысқан туысқандар тобы дегеніміз - бұл:
Каста
Сословия
Тап
Клан
Ұлыс
Адамдарды басыбайлылыққа салудың әлеуметтік, экономикалық және заңдық формасы:
Құлдық
Сословия
Тап
Клан
Ұлыс
Жалпы, бүкіл адамдарға тән сапалар мен қабілеттерді сипаттау үшін қолданатын ұғым:
Тұлға
Адам
Өзімшіл
Индивид
Альтурист
Адамзаттың, топтың немесе әлеуметтік қауымдастықтың бір ғана өкілі болып саналатын:
Адам
Өзімшіл
Тұлға
Индивидуалшыл
Индивид Қоғамдық өмірде басқа адамдармен өзара әрекет процесінде жүзеге асатын қасиеттер мен сапаларды сипаттау үшін қолданылатын термин:
Индивид
Индивидуалдық
көрнекті тұлға
Тұлға
Адам
Тұлғаның рөлдік теориясына сәйкес қоғамдағы адамның жүріс-тұрысын «әлеуметтік мәртебе» және «әлеуметтік рөл» сияқты екі негізгі ұғымдармен бейнелеуге болады деп бірінші жазған:
Мид Дж.
Фрейд З.
Кон И.
Ядов В.
Кули Ч.
Әлеуметтану тұрғысынан тұлғаны зерттеу тұлғаның мына қасиетін ерекше бөліп көрсетеді:
Темпераментін
мінез-құлықын
әлеуметтік сапаларын
моральдық ерік-жігерін
Қабілетін
Ескі жүріс-тұрыстың орнына жаңа жүріс-тұрыстың құндылықтарына, нормаларына, рөлдеріне және ережелеріне оқыту процесі–бұл:
Әлеуметтендіру
Деәлеуметтендіру
Постәлеуметтендіру
Неоәлеуметтендіру
Реәлеуметтендіру Қоғамда табысты өмір сүру үшін қажетті мінез-құлық үлгілерін, әлеуметтік нормалар мен құндылықтарды индивидтің меңгеру процесі –бұл:
Реәлеуметтендіру
Постәлеуметтендіру
Әлеуметтендіру
жаңа әлеуметтендіру
Деәлеуметтендіру
Еліктеу, ұқсастыру, ұят және кінә сезімі сияқты психологиялық механизмдердің көмегімен әлеуметтендіру процесін қарастырған ғалым:
Ж.Пиаже
З.Фрейд
Д.Смелзер
Р.Минтон
Р.Дарендорф
Билік өкілеттілігін пайдаланудың көмегімен қоғамдық тәртіпті қолдаудың ерекше механизмі – бұл:
әлеуметтік бақылау
Мораль
әлеуметтік нормалар
әлеуметтік ұйғарымдар
әлеуметтік ережелер
Адамның ішкі дүниесіне әлеуметтік нормалар мен құндылықтардың ену процесі
Білім
Бейімделу
Тәрбиелеу
Интериоризация
үйрену (адаптация)
Индивидтің әлеуметтік-экономикалық жағдайларға, ролдік функцияларға, әлеуметтік нормаларға бейімделуі –бұл:
Білім
Ж.Пиаже
Әлеуметтанудың ғылым ретінде негізін салған ғалым:
И.Кант
Г.Спенсер
О.Конт
Аристотель
Платон
Тұлғаның енжар, қанаушы (эксплуататорлық), жинақтаушы және нарықтық типтерін бөліп көрсеткен ғалымды атаңыз:
Ч.Кули
Э.Фромм
Л.Выгодский
З. Фрейд
Ж. Пиаже
Әлеуметтік жүйеде осы мәртебені иемденген адам атқаруға тиісті әрекеттердің жиынтығының аталуы:
әлеуметтік роль
әлеуметтік орын
әлеуметтік әрекет
әлеуметтік атқару
әлеуметтік позиция
Әлеуметтік жіктелудің ең басты белгілеріне не жатады?
+Мәртебе
Білім
Табысы
Билік дәрежесі
Байланысы
Әлеуметтанудың қолданбалы саласы қоғамдық және әлеуметтік құбылыстарды қалай зерттейді?
А. Әлеуметтік басқа да көптеген әрекеттерден бөлінген бір бағытты қайталанатын әрекеттердің жүйесін, анықтайды.
Б.+Қоғаидық және әлеуметтік құбылыстар мен үрдістерді өзгерту, қайта құру үшін, оларға жоспарлы, әрі тиімді жолдар арқылы ықпал етіп, әлеуметтік мәселелерді талдап зерттейді.
В. Билік дәрежесіне байланысты қайталанатын әрекеттердің жүйесін, зерделеп, жоспарлы түрде қайта қарастырады.
Г. Біліміне байланысты жүйелік дамудың әрекеттерінің жиынтығын жүйелейді.
Д. Қарапайым түрде, құбылыстарды қарастыру арқылы.
Касталық жүйе орын алған ел
А. Алжир
Б. +Үндістан
В. Пакистан
Г. Афганистан
Д. Өзбекстан
Карл Маркс әлеуметтік дамудың негізіне нені жатқызды?
А. Экономика
Б. Мәдениет
В.Буржуазиялық топтар арасындағы күрес
Г. Антаганистік топтар арасындағы күрес
Д. Орта топтар арасындағы күрес
Қоғамның әлеуметтік өмірі деп нені атаймыз?
А.Ұлттар арасындағы қатынастар
Б. Адамдар қауымдастығы арасындағы қатынастар
В. +Әлеуметтік топтар арасындағы қатынастар
Г. Тұлғалар арасындағы қатынастар
Д. Қауымдар арасындағы қатынастар
Қазақстанда қандай сайлау жүйесі қолданылады?
А. Аралас
Б. +Пропорциональдыұ
В. Жүйелік
Г. Можаритарлық
Д. Конфессиональдық
Әлеуметтік теңсіздікті түсіндіретін теория қалай аталады?
А. Девиация
Б. Стратификация
В. Интеракция
Г. Стихия
Д. Интерпретация
Әлеуметтік зерттеулердегі мәлімет жинаудың негізгі тәсілдерін көрсетіңіз
А. Танымдық, болжамдық
Б. Бақылау, құжат тапсыру, сұрауға алу
В. +Бақылау, сұрау, құжатты талдау т.б.
Г. Салыстыру
Д. Мәлімдеу
Девиация ұғымы төменде көрсетілген ұғымдардың қайсысына жатады?
А. +Мінез-құлықтың ауытқуы
Б. Мінез-құлықтың дамуы
В. Мінез-құлыққа тиым салу
Г. Мінез-құлықты өзгерту
Д. Ерік –жігердің өзгеруі
Жеке адамның әлеуметтік жүйедегі алатын орны қылый аталады?
А. +Әлеуметтік мәртебе
Б. әлемуеттік талап
В. Қоғамдық келісім
Г. Қоғамдық қауіпсіздік
Д. Әлеуметтік сақтандыру
Социология ұғымы алғашқы рет қолданыс тапқан еңбек
А. Мемлекет
Б. Позитивтік социология курсы
В. Позитивтік философия курсы
Г. Заңдар жинағы
Д. Индустриялық қоғам
Әлеуметтану ғылымының зерттеу нысанына не жатады?
А. Ұйым
Б. формация
В. Тайпа
Г. +Қоғам
Д. Топтар
Әлеуметтану пәні ғылымда нені қарастырады?
А. Ақпарат құралдарын құғамдағы атқаратын қызметін
Б. тұлғалық байланыстардың беймәлім жақтарын қарастыратын ғылым
В. Мемлекет аралық қарым-қатынастардың социумдағы мәнін зерделей қарастыратын ғылым
Г. +Қоғамдық құбылыстардың беймәлім жақтарын зерделеп, социумда қалыптасқан әлеуметтік қатынастарды адам факторымен ұштастыра қарастыратын ғылым
Д. Демократиялық қоғамның мәнін
Әлеуметтану ғылымының категорияларына не жатады?
А. Ұлттық белгі
Б. халықтық мәртебе
В. +Әлеуметтік байланыс
Г. Достық байланыс
Д. Топтық байланыс
Әлеуметтік мобильдік ұғымының авторы кім?
А. О.Конт
Б. М.Вебер
В.+П.Сорокин
Г. Т.Парсонс
Д. Г. Спенсер
О. Конттың ойы бойынша қоғамды зерттеудегі негізгі әдіс қалай аталады?
А. Сауалнама
Б. бақылау
В. Тәжірибелік
Г. Салыстырмалы
Д. Мәлімдеме
Әлеуметтік іс-әрекет түсінігін ғылымға енгізген ойшыл кім?
А. К. Маркс
Б. М. Вебер
В. П. Сорокин
Г. Э. Дюркгейм
Д. Т. Парсонс
Қоғамдық еңбекті бөлу туралы еңбектің авторы кім?
А. М. Вебер
Б. г. Спенсер
В. +Э. Дюркгейм
Г. Р. Мертон
Д. П. Сорокин
Әлеуметтік факт түсінігін енгізген автор кім?
А. О. Конт
Б. +М. Вебер
В. Э. Дюркгейм
Г. Р. Иертон
Д. Т. Парсонс
Әлеуметтік дамудағы ақиқатқа ықпал ететін халықаралық процесс
А. Модернизациялау
Б. +Жаһандану
В. Индустрияландыру
Г. Постиндустрияландыру
Д. Мобильдеу
Элемент, құрылым, байланыс, және т.б. ұғымдар қоғамды не ретінде көрсетеді?
А. Жиынтық
Б. Шынайылық
В. Әділеттілік
Г. +Жүйе
Д. Топ
Әлеуметтік топтар, ұйымдар әлеуметтің қай түріне жатады?
А. Салыстырмалық
Б. демографиялық
В. Байланысушылар
Г. Ұйымдасушылар
Д. Іріктеушілер
Информатика, компьютер және микроэлектроника сияқты техникалық жүйелер қоғамның пайда болу тұжырымдамасының қай түріне жатады?
А. Аграрлық қоғам
Б. дәстүрлі қоғам
В. +Ақпараттық қоғам
Г. Әлеуметтік қоғам
Д. Экономикалық қоғам
Өркениеттер қақтығысы атты идеяның авторы
А. Р. Арон
Б.Э. Гидденс
В. О. Тоффлер
Г. +С. Хантингтон
Д. Г. Спенсер
Революция бұл-
А. Саяси режимнің өзгеруі
Б. +Қоғам дамуының іргелі, сапалы, түбегейлі өзгерісі
В. Белгілі тараптардағы адамдар тобы
Г. Белгілі бір партия өкілдерінің жасаған өзгерісі
Д. Қоғамның дамуы
Қоғамдық пікірді зерттеу әлеуметтану бойынша қандай әдіс арқылы жүргізіледі?
А.+Сауалнама
Б.құжаттардысұрыптау
В.жанама бақылау
Г. Эксперимент
Д. тәжірибелеу
саясат әлеуметтануының міндеттері қандай?
А. Қоғамдық өмірдегі стихиялы топтардың белсенділігін арттыру
Б. топ мүшелерінің психологиялық тұрақтылығын арттыру
В. Индивидтер мен нашар ұжымдарға ықпал ету
Г. Мемлекет пен саяси биліктің барлық деңгейіндегі әлеуметтік топтар арасындағы қарым-қатынас
Д. Саяси процестерді дамыту
Кәсіпкер деп жаңа технологияны, жаңа өнімді, жаңа қорлар мен жаңа өндірісті ұйымдастыруды енгізген кім?
А. П. Дракер
Б. и. Шумпетер
В. +Ф. Хайек
Г. М. Вебер
Д. Г. Спенсер
Саяси әлеуметтанудығы үстемдік тұжырымдамасын кім жасады?
А. Т. Парсонс
Б. +М. Вебер
В. О. Конт
Г. В. И. Ленин
Д. К. Маркс
Саясат әлеуметтануы нені зерттейді?
А. Саяси өмірдің тарихын мемлекетті басқарудағы биліктің мазмұнын
Б. экономиканы немесе халықтың өмір сүру деңгейін
В. +Халық пен саяси биліктің өзара қарым-қатынасы мәселелерін
Г. Саяси мәдениет пен халықтың белсенділігін арттыру мәселелерін
Д. Қоғамдық құбылыстарды
Әлеуметтану ғылымы қандай қызмет атқарады?
А. Формальды
Б. Формальды емес топтар
В. Мүдделі, мүдделі емес және т.б.
Г. +Танымдық, болжау және т.б.
Д. Абсолюттік


Саясаттану пәні бойынша студенттерге арналған тест сұрақтары:
Саясаттану ғылымының зерттеу пәнін анықтаңыз:
1 Саясат пен әлеуметтік қатынастардың даму тарихы
2 Әлеуметтік‑экономикалық құрылымдардың ерекшеліктері
3 +Саяси қатынастар, саясатқа қатысты үрдістер мен құбылыстар
4 Саясат пен экологиялық және әлеуметтік‑экономикалық құрылымдардың ғана даму ерекшеліктері
5 Мемлекеттік және мемлекеттік емес құрылымдардың қалыптасуы мен дамуы генезисін қарастыру
Саяси ғылымның зерттеу объектісіне жатқызамыз:
1 +Қоғамның саяси жүйесі, саясат пен саяси процестер және саясатқа қатысты кез‑келген құбылыстарды, заңдылықтарды
2 Адам ойынан туындаған саяси жобалар мен әлеуметтік танымдардың жиынтығын
3 Мемлекет пен адамның арасындағы қатынастардың әлеуметтік негіздерінің жиынтығын
4 Саяси әлемдегі психологиялық өзгерістер, әлеуметтік бастамалар, экономикалық жиынтықтарды
5 Әлемдік алпауыт елдер мен тек ТМД елдері арасындағы болып жатқан саяси, экономикалық қатынастарды
Саяси ғылымның зерттеу субъектілерін көрсетіңіз:
1+ Адам, халық, мемлекет, саяси партиялар, халықаралық ұйымдар
2 Экономикалық форумдар, халықаралық келісімдер мен құжаттар
3 Саяси билік, мемлекеттік билік, халықаралық саясат пен ғаламдану ұғымдары
4 Саяси ғылымның қалыптасу мен даму тарихының халықаралық ерекшеліктері
5 Американдық және англосаксондық саяси жұйелердің қалыптасуының генезисі
Платонның мемлекеттік басқаруды егжей‑тегжейлі талқылайтын атақты еңбегі:
Атақты Мұсылман ғалымы, «әлемнің екінші ұстазы» аталған Шығыс ғұламасы Әбу Насыр Әл Фарабидің танымал трактатындағы «Ізгі қаланы» кімнің басқарғаны дұрыс деп сипатталған
1948 жылы Парижде өткен саясаттанушылардың коллоквиумы мақұлдап, саясаттануды келесідей бес бөлімге бөлді:
1 Саяси билік, саяси экономия, саяси психология, саяси медицина, саяси география
2 +Саяси теориялар, саяси институттар, партиялар мен қоғамдық ұйымдар, қоғамдық пікір, халықаралық саясат
3 Саясат және әлем, саясат және абстракционизм, саясат пен теория, саясат пен практика, саясат және психология
4 Саясаттану, әлеуметтану, мәдениеттану, философия және дінтану
Саясаттану, қоғамтану, психология, этика және риторика
Бізге белгілі ресми тарихтағы, алғаш рет «Саясат» бойынша дәріс оқыған ғалымды көрсетіңіз:
Көрнекті Шығыс ғалымы Ибн Халдунның негіздеп зерттеген саяси тақырыбы көбіне‑көп:
1 Саяси ұйымдар туралы болды
2+ Билік пен билік қатынастары туралы болды
3 Мемлекеттің типтері туралы болды
4 Билеушінің жеке харизмасы мен өзге мемлекеттермен байланыстары туралы болды
5 Заң шығарушы билік пен Атқарушы билік туралы болды
1923 жылы Чикагода Рой Макридистің жетекшілігімен өткен саяси ғылымдар тарихында елеулі рөл атқарған, оның ішінде салыстырмалық саясаттанулық 8-постулатты қабылдаған семинар қалай аталды?
Саяси ғылымның дамуы мен жетілуін жіктеудегі Фома Аквинскийдің өкілі болып табылатын ғылыми бағыты:
1 +«Діни‑этикалық» ғылыми бағыт
2 «Діни‑этатистік» ғылыми бағыт
3 «Діни‑мифологиялық» ғылыми бағыт
4 «Діни‑саяси» ғылыми бағыт
5 «Діни‑әлеуметтік» ғылыми бағыт
Саясаттану тарихындағы Флоренциялық саясаттанушы Н. Макиавеллидің билік пен саясатты, билік жүргізу мен билеушіні сипаттауда «Түлкі» мен «Арыстан» атты екі персонажбен түсіндіретін еңбегі:
1 Мемлекет
2+ Патша
3 Саяси билік пен саяси сана
4 Саяси партиялар
5 Билік етудің сиқыры
Саяси ғылымдардың дамуы тарихында демократиялық қоғам құрудың тірегі биліктің «үш тармағы» туралы еңбек жазған ғалым:
1 Ж.Ж. Руссо
2 Н. Макиавелли
3 И. Кант
4 Г. Гегель
5+ Ш.Л. Монтескье
Саясаттанудың ғылым саласы ретінде институционалдануы мен алғаш рет ресми академиялық пән ретінде оқытыла бастауы атақты профессор Ф. Либер арқылы жүзеге аса бастады. Ол қай жылы, қай оқу орнында болған:
1 1827 жылы Испанияның Мадридттік колледжінде
2+ 1857 жылы Американың Колумбия колледжінде
3 1905 жылы Германияның А. Гумбольдт атындағы колледжінде
4 1957 жылы Францияның Париждік колледжінде
5 1966 жылы Англияның Риддинг колледжінде
Саясатты қоғам өмірінің экономикалық, әлеуметтік құрылымы, мәдениет және т.б жағдайына байланысты анықтайтын саясаттанудың әдісі:
1 Жүйелеу әдісі
2 +Социологиялық әдіс
3 Салыстырмалық әдіс
4 Нормативтік әдіс
5 Бихевиористік әдіс
Жеке адамдар мен топтардың әс‑әрекетін, белгілі бір саяси жағдайларда адамдардың өздері қалай ұстауын талдауға негізделген саясаттанудың әдісі:
1 Жүйелеу әдісі
2 Социологиялық әдіс
3 Салыстырмалық әдіс
4 Нормативтік әдіс
5+ Бихевиористік әдіс
Саясаттанудағы теологиялық парадигманың негізгі сипаттарын түсіндіріңіз:
1 +Кез келген саяси процестер дін тұрғысынан түсіндіріледі
2 Кез келген саяси процестер табиғат тұрғысынан түсіндіріледі
3 Кез келген саяси процестер әлеуметтік тұрғысынан түсіндіріледі
4 Кез келген саяси процестер философия тұрғысынан түсіндіріледі
5 Кез келген саяси процестер этика тұрғысынан түсіндіріледі
Саясаттанудағы тиімді (рационалды) сыни парадигманың негізгі ерекшеліктері:
1 Саясаттың табиғатын экономикалық себептермен түсіндіреді
2 +Саясаттың табиғатын оның ішіндегі себептермен, қасиеттермен, элементтермен түсіндіреді
3 Саясаттың табиғатын әлеуметтік себептермен, қасиеттермен, элементтермен түсіндіреді
4 Саясаттың табиғатын философиялық себептермен, қасиеттермен түсіндіреді
5 Саясаттың табиғатын биологиялық себептермен, қасиеттермен, түсіндіреді
Төмендегі көрсетілгендердің ішінен саяси ғылымның негізгі категорияларын анықтаңыз:
1 +Билік, саяси партиялар, мемлекет
2 Әлеуметтік страттар, мәдени мұралар, саяси құжаттар
3 Ғылыми инновациялар, саяси жарыстар, жалпы жаһандық қауіптер
4 Әдет ғұрыптар, салт дәстүрлер, саяси дәстүрлер
5 Статистика, саяси экономика, этика
Саясаттану ғылымының маңызды функцияларының бірі ‑
1 Қоғамның саналуан топтары мен таптарының мүддесін қорғау түрлері
2 Әлеуметтік дамудың инновациялығын қамтамассыз ету
3 Қоғамдық процестерді басқару мен бақылау
4 Саяси әлеуметтену
5 +Қоғамның жүйесінің тұрақтылығы мен тәртібін, бүтіндігін сақтау мен қорғау
Саясаттанудың алғашқы субъектісі ‑
1 +Тұлға
2 Топтар
3 Қоғамның қабаттары
4 Азаматтығы жоқ резиденттер
5 Азаматтығы бар резиденттер
Аристотель бойынша билеудің ең тиімді түрі ‑
1 Олигархия
2 Тирания
3+ Полития
4 Автократия
5 Демократия
«Ізгі қала тұрғындары туралы» трактаттың авторы, танымал энциклопедист, Мұсылман ғалымы:
Қазіргі әлемнің көп елдерінде демократияны орнықтыру үшін тиімді үлгі ретінде кеңінен қолданылатын, биліктің үш тармағы туралы еңбек жазған ойшыл, саясаттанушы:
1 Ж. Боден
2 +Ш.Л. Монтескье
3 Ж.Ж. Руссо
4 Г. Моска
5 В. Парето
ҚР Парламентінің төменгі Палатасы Мәжіліс депутаттарының дұрыс пропорциясын анықтаңыз:
1 98+9=107 депутат
2 ×99+9=108 депутат
3 100+9=109 депутат
4 101+9=110 депутат
5 111+9=120 депутат
Классикалық сайлау технологияларын анықтаңыз:
1 Мажоритарлы, миноритарлы, аралас
2 Мажоритарлы, миноритарлы, пропорционалды
3 +Мажоритарлы, пропорционалды, аралас
4 Мажоритарлы, дихатомиялы, аралас
5 Мажоритарлы, дихатомиялы, пропорционалды
Мажоритарлы сайлау технологияларының өз ішіндегі екі түрін көрсетіңіз:
1 Жүйелік, әлеуметтік
2 Бақылаушылық, бағынушылық
3 Демократиялық, антидемократиялық
4 +Абсалютті, салыстырмалы
5 Мемлекеттік, партиялық
ҚР Парламентінің Жоғары Палатасы Сенаттағы депуттар саны:
Билікті жүзеге асыру барысында «жекелеген құралдарды қолдануды», атап айтқанда күш қолдануды басым ететін билік түсінігі ‑
1 Технологиялық
2 +Инструменталистік
3 Ақпараттық
4 Талдамалық
5 Негативтік
Мемлекетте тек қана бір саяси партияның немесе саяси ұйымның жетекшілік етіп, бүткіл қоғамды басқаратын классикалық режим түрі:
1 Аристократия
2 Демократия
3 Авторитаризм
4 +Тоталитаризм
5 Монархия
Авторитаризм дегеніміз ‑
1 Еркіндік пен теңдікті толығымен қамтамассыз ететін саяси режим түрі
2 Белгілі бір мемлекетте тек қана бір саяси партия немесе ұйым басқаратын саяси режим түрі
3 +Мемлекетте бір саяси топ басқарады, бірақ ресми түрде басқа да саяси партияларға рұқсат беріп, сөз бостандығына жартылай жеңілдік беретін саяси режим түрі
4 Мемлекетті тек қана атадан балаға мұра етіп билік қалдыратын династиялар билік жүргізетін саяси режим түрі
5 Мемлекетті тек қана ресми және бейресми түрде әскерилер билейтін саяси режим түрі
Мемлекеттің бүтіндей саяси тәртібі мен қызметтерін, билігі мен барлық салаларын толығымен қамтып соны құраушы ерекше жиынтықтың түрін қалай атаймыз?
1+ Саяси жүйе
2 Саяси қоғам
3 Саяси режим
4 Саяси билік
5 Мемлекеттік билік
Американдық ғалым Олвин Тофлердің өз еңбегінде айрықша бөліп көрсеткеніндей, замануи әлемде қандай «билік ресурстары» үстем болады?
1 Экономикалық
2 Әлеуметтік
3Күштеушілік
4 +Ақыл‑парасат, біліммен ақпарат
5 Нормативті, саяси салт дәстүрлі
Танымал әлеуметтанушы, саясаттанушы Т. Парсонстың айтуы бойынша кез‑келген қоғамдық‑мемлекеттік жүйе төрт жүйешіктен тұрады. Аталған осы төрт жүйешікті көрсетіңіз.
Классикалық саяси партиялық жүйелердің дұрыс классификациясын табыңыз.
1 Бірпартиялық, екіпартиялық, үшпартиялық
2 Бірпартиялық, екіпартиялық, төтрпартиялық
3 Бірпартиялық, екіпартиялық, беспартиялық
4 Бірпартиялық, екіпартиялық, алтыпартиялық
5 +Бірпартиялық, екіпартиялық, көппартиялық
Саяси ғылымдағы американдық саясаттанушылардың (Г. Ласуэлл, Г. Алмонд және т.б.) саяси жүйелердің құрылымы бойынша классикалық жіктемесін анықтаңыз.
1 Француздық‑швецариялық, индустриялдық, индустриялдықтан кейінгі, постмодерндік
2 +Англосаксондық‑американдық, құрлықтық еуропалық, индустриялдыққа дейінгі немесе жартылай индустриялды, тоталитаризм
3 Германо‑кельттік, индустриялдыққа дейінгі, индустриялдықтан кейінгі, қазіргі заманғы
4 Американдық, еуропалық, азияттық, африкандық
5 Еуропалық, революциялық, модернистік, индустриялық
Танымал ғалым Дэвид Истонның «қоғамның саяси жүйесі» немесе «қоғамдық жүйе жәшігі» деп аталатын теориясындағы саяси жүйенің тұрақты жұмысын қамтамассыз ететін элементтерді атаңыз.
1 Сұраныстар мен қажеттіліктер
2 Тапсырыстар мен жеткізулер
3 +Кірістер мен шығыстар
4 Қажеттіліктер мен оларды қанағаттандырулар
5 Ұлттық табыс пен ұлттық шығыс
Американдық саясаттанушы Роберт Даль: «билікті жүзеге асыру үшін, үстемдіктің толық формасына жету үшін жұмылдырылатынның, қолданылатынның, барлығы....» деп нені айтқан?
1 Саяси ресурстарды
2 Экономикалық‑қаржылық ресурстарды
3 Әлеуметтік ресурстарды
4 +Билік ресурстарын
5 Заңи‑құқықтық ресурстарын
Билік институттарымен саяси қатынасқа түсуші субъекттердің арақатынасын қамсыздандырушы саяси сананың функциясы:
Саяси партиялардың даму кезеңдерін үшке бөліп (аристократиялық үйірмелер, саяси клубтар, бұқаралық партиялар деп) ұсынған ғалым:
1 Г. Моска
2 В. Парето
3 +М. Вебер
4 Т. Парсонс
5 Г. Алмонд
Саяси партиялар қай уақыттан бастап жалпыұлттық бұқаралық мүдделерді білдіретін саяси ұйым ретінде ресми қалыптасты:
1 XV ғасырда
2 XVI ғасырда
3 XVII ғасырда
4 XVIII ғасырда
5+ XIX ғасырда
1834 жылы Англияда құрылған ресми саяси партия ‑
1+ Консервативтік партия
2 Лейбористік партия
3 Коммунистік партия
4 Фашистік партия
5 Демократиялық партия
1900 жылы Англияда құрылған ресми саяси партия ‑
1 Консервативтік партия
2 +Лейбористік партия
3 Коммунистік партия
4 Фашистік партия
5 Демократиялық партия
Кадрлық партиялардың басты белгілерін сипаттаңыз
1 +Адам санының аздығы, еркін мүшелік, қаржылық элитаға, кәсіби саясаткерлерге сүйенушілік
2 Адам санының көптігі, идеологиялық бағыттылық, қатаң партиялық басшылық пен тәртіпке бағынушы көпшілік мүшелері арасындағы тығыз қарым‑қатынас
3 Жалпыұлттық мүдделерді орындатуға деген ұмтылыс
4 Қатаң ультрарадикалды көзқарастарды ұстану
5 Әскери диктатура орнатуға негізделген бағдарламалар түзіп, соны дәріптеу
Т. Парсонс өз еңбегінде «Билікке қатысты адамдар екі типтен тұрады..» деп бөліп көрсеткен. Төменде көрсетілген жауаптардың ішінен Парсонстың жіктеген екі типін табыңыз.
1 Талантсыздар және таланттылар
2 Ақымақтар және ақылдылар
3 Кедейлер мен буржуазия
4 Құлдар және байлар
5 +Бағынушылар және бағындырушылар
Саяси партиялардың олигархизациясы теориясының авторы:
1 М. Дюверже
2 Д, Урвин
3 +Р. Михельс
4 Дж. Локк
5 Ф. Либер
Саяси тарихта, байлар табымен қатаң күрес жүргізген, тек кедей‑кепшіктердің мүддесін ғана ойлаған саяси партия.
1 Ағылшындық консерваторлар партиясы
2 +Кеңестік коммунистік партия
3 Германдық христиан одағы партиясы
4 Американдық демократиялық партия
5 Үндістанның үлттық конгресс партиясы
Саяси партиялардың ең басты функциясы:
1 +Билік үшін күрес, билікті жеңіп алу және жүзеге асыру
2 Саяси әлеуметтендіру
3 Саяси рекрутинг
4 Саяси шешімдерді қабылдау мен жүзеге асыруға атсалысу
5 Партиялық идеологияны жасап шығарып көпшілікке ұсыну
Мемлекеттегі барлық өмір сүріп отырған саяси партиялардың қызмет етуі мен олардың функционалдуының жиынтығының атауы ‑
1 Бірпартиялық
2 Көппартиялық
3 Онпартиялық
4 +Партиялық жүйе
5 Саяси билік
Саяси партиялардың қалыптасуы мен дамуының, оның типтерінің ерекшеліктерін зерттеуге елеулі үлес қосқан Француз ғалымы
1 Жан Жак Руссо
2 Шарл Луи Монтескье
3 Эмиль Дюркгейм
4 Огюст Конт
5. +Моррис Дюверже
Төменде көрсетілген ғалымдардың қайсысы, билік пен билік институттарына, саяси шешімдердің қабылдануы мен оның орындалуына ықпал ететін «қысым топтар» ұғымын ғылыми айналымға енгізді?
1 +А. Бентли
2 А. Турен
3 Э. Гидденс
4 Ю. Хабермас
5 Г. Спенсер
Сайлаудың негізгі аудиториясының, таңдаушылар мен сайлаушылардың саяси ғылымдағы ресми атауы:
1 Адамдардың әлеуметтік құқықтары мен табиғи құқықтары тең мемлекет
2 Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
3 Адам бостандығы, сөз бостандығы, саяси партияларды таңдау бостандығы бар мемлекет
4.+ Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
5 Адам құқықтары тек сөз жүзінде жазылған, конституциясы қатаң әскери тәртіптегі мемлекет
1 Адам бостандығы, сөз бостандығы, саяси партияларды таңдау бостандығы бар мемлекет
2 Адамдардың әлеуметтік құқықтары мен табиғи құқықтары тең мемлекет
3.+ Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
4 Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
5 Адам құқықтары тек сөз жүзінде жазылған, конституциясы қатаң әскери тәртіптегі мемлекет
1 +Адамдардың әлеуметтік, материалдық және рухани жағдайы мемлекеттің басты тапсырмасы ретінде қарастырылатын, игіліктерге мемлекеттік кепілдік берілетін, экономикаға тәуелсіз түрде халықтың әл‑ауқаты жағдайы бірінші орында тұратын мемлекет
2 Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
3 Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
4 Адам бостандығы, сөз бостандығы, саяси партияларды таңдау бостандығы бар мемлекет
5 Адам құқықтары тек сөз жүзінде жазылған, конституциясы қатаң әскери тәртіптегі мемлекет
«Азаматтық қоғам» туралы түсініктер мен ұғымдар қай тарихи кезеңнен бастау алады
1 Реннесанс дәуірі
2 +Антикалық дәуір
3 Қазіргі заман
4 Ортағасыр дәуірі
5 Қола дәуірі
Саяси прцестердің дамуы жолдарын алдын ала мақсатты түрде зерттеу мен тиянақтайтын саясаттанудың функциясы:
1 Алдын алу функциясы
2 Ғылыми зерттеу мен нормативтік функциясы
3 +Болжамдық (прогностикалық) функциясы
4 Мақсаттылық функциясы
5 Тиянақтау, дәйектеу функциясы
Саясаттағы: «Мақсат‑құралдарды ақтайды» деген аморальді ұғымды насихаттайтын бағыт:
Қазіргі әлемдегі қандай «саясаттанулық мектеп» әлемдегі саяси‑экономикалық даму, тұрақтылық пен саяси конфликттерді шешу бойынша ең танымал болып табылады?
1 Немістік саясаттану мектебі
2 +Американдық саясаттану мектебі
3 Ресейлік саясаттану мектебі
4 Қытайлық саясаттану мектебі
5 Француздық саясаттану мектебі
«Құтты білік» еңбегінің авторын көрсетіңіз
1 Ибн Халдун
2 Әл Фараби
3 Қ. Жалайри
4 +Ж. Баласағұн
5 Ибн Рушд
Қазақ саяси тарихындағы ұлттық мүдделерді біріктірген, ұстаз‑ғалымдар, қоғам қайраткерлері Ә. Бөкейханов., А. Байтұрсынұлы және өзге де асыл азаматтарымыз мүше болған саяси партияның атауы қандай?
1 Үш жүз
2 +Алаш
3 Желтоқсан
4 Руханият
5 Ауыл
«Үш анық» атты ғибратты‑ағарту трактатының авторы кім?
1 Т. Рысқұлов
2 Х. Досмұхамедов
3 Ә. Бөкейханов
4 М. Дулатов
5. +Ш. Құдайбердіұлы
Қазақ халқының Советтер езгісінен шығып, Түркістанның азаттығы идеясын насихаттап, сол үшін саяси қуғын‑сүргінге үшыраған, Еуропа елдерінде жүріп егемендік туралы үгіт жүргізген, қазақтың аяулы азаматы, қоғам қайраткері, ойшыл‑ғалым
1 Ә. Жангельдин
2 +М. Шоқай
3 Ж. Шаяхметов
4 К. Тоғысов
5 Т. Бокин
XIX ғасырдың басында, Қытайдағы коллониалдың жүйенің қыр‑сырын ашып жазған, алғаш рет ресми түрде «Қашқарияға» саяси зерттеумен аман барып келген, ойшыл, этнограф ғалым
1. +Ш. Уәлиханов
2 Д. Бабатайұлы
3 Сүйінбай ақын
4 Жамбыл ақын
5 Шал ақын
Зере әженің немересі болған, қазақтың саяси сауаттылығын өз өлеңдері арқылы көтеруге, надандық пен алауыздыққа қарсы шығып, қара сөздерімен, ақылымен артына із қалдырған атақты Қазақ ақыны:
1 Ш. Уәлиханов
2 Д. Бабатайұлы
3 +А. Құнанбайұлы
4 С. Аронұлы
5 Ж. Жабаев
М. Қашқаридың еңбегін көрсетіңіз
1 Бақытқа жету жолында
2 Патша
3 Құдатғу Білік
4 Диуани Хикмет
5. +Диуани Лұғат ат Түрк
М. Вебер бойынша қоғамдағы саяси үстемдік дегеніміз ‑
1 Күштеу
2 Үгіт жүргізу
3 Эксплуатациялау
4 Сендіру
5 +Билікті ұйымдастыру формасы
Саяси жүйедегі «мүдделер артикуляциясы» дегеніміз ‑
1 Қоғам ішіндегі саяси және экономикалық детерминанттар
2 Саяси жүйеге қатысушы билік институттарының еркіндігі
3 Саяси шешімдердің орындалуын халыққа міндеттеу
4 +Саяси шешім шығарушыларға қойылатын талаптар
5 Қоғамдағы мәдение және құқықтық детерминанттар
Мемлекетті отбасымен, оның ішінде Әкенің билігімен түсіндіретін ілімдер жиынтығы
Абсалютизм идеологы, суверенитет концепциясының авторы
1 Э. Берк
2 Ж.Ж. Руссо
3+ Ж. Боден
4 Н. Макиавелли
5 Г. Моска
Утопиялық социализм идеясының негізін салушы автор
1 Т. Компанелла
2 +Т. Мор
3 А. Радищев
4 О. Конт
5 Э. Дюркгейм
Қазақ либерал‑демократиялық интеллегенциясының қалыптасып, күшейе бастаған кезеңі
1 XVII ғасырдың басқы кезеңдері
2 XVIII ғасырдың басқы кезеңдері
3 XIX ғасырдың басқы кезеңдері
4 +XX ғасырдың басқы кезеңдері
5 XXI ғасырдың басқы кезеңдері
Саясаттанудағы саяси институттар мен қоғамдық тәртіптерге баға беруші функцияның атауы қандай?
Мемлекеттер «тоталитарлық, авторитарлық, демократиялық» деп қандай белгілері бойынша жіктеледі?
1 Территориялдық‑әкімшіліктік белгілері бойынша
2 Партиялық және ҮЕҰ белгілері бойынша
3 +Саяси жүйесі мен тәртібі белгілері бойынша
4 Экономикалық формациясы мен мәдениеті белгілері бойынша
5 Көп ұлттылық белгілері бойынша
Саяси үрдістердің спецификасы – ол, билік ресурстары мен мәртебе үшін әртүрлі топтар арасындағы бәсекелестік пен таластан тұрады деген ғалым кім?
1 А. Шмидт
2 +Р. Дарендорф
3 Г. Зиммель
4 О. Шпенглер
5 К.Г. Юнг
Нақты бір жекелеген саяси жобалар мен іс‑әркеттердің қабылдануы мен жүзеге асуы дегеніміз ‑
1 Саяси қатысу
2 Саяси қатыспау (абсентизм)
3 Саяси жобалар
4. +Саяси шешімдер
5 Саяси жүзеге асырулар
Қазіргі заманғы жаһандық мәселелердің негізгі шығу көзі
1 Жаппай қарулану жарысы
2 Терроризм
3 +Ресурстардың адамдар, мемлекеттер арасында тең бөлінбеуі және өркениеттік (мәдениеттік) басымдықтар үшін күрес жиынтығы
4 Урбанизацияның күшеюі және инновациялардың жетілуі
5 Азық‑түліктің жеткіліксіздігі
Келесі мотивтердің қайсысы билікті тұрақты етеді?
1 Қорқыныш
2 +Сендіру
3 Алдау
4 Мүддеге ортақ ету
5 Уәде беру
Дәстүрлі стеоретиптерге басымдық беріп, тұрақтылық пен қалыптасқан саяси салттар үстемдік етуі керек дейтін саяси идеология түрі ‑
Америка Құрама Штаттарының демократтар партиясын қандай жануармен суреттейді?
1 Көк ешкілер
2 Сұр пілдер
3 Ала зебралар
4 Сұр қасқырлар
5. +Көк есектер
Америка Құрама Штаттарының республикандықтар партиясын қандай жануармен суреттейді?
1 Көк ешкілер
2. +Сұр пілдер
3 Ала зебралар
4 Сұр қасқырлар
5 Көк есектер
Егерде бір мемлекеттің құрамында «Титулдық» ұлт болып, сол мемлекетке атауын берсе, өзге ұлт өкілдерін (диаспора ұғымын ескере отырып), қалай деп атайды?
1 Ұлт
2 Конфессия
3. +Этнос
4 Тайпалар
5 Рулар
Құрамында көп ұлт өкілдері тұратын мемлекетті қалай атаймыз?
Құрамында ешқандай дау тудырарлық территориясы жоқ, бәріменен заңды мойындалған, Конституциялық тәртіппен сайланған легитимді билігі бар біртұтас мемлекет дегеніміз ‑
1 Дефедерациялы мемлекет
2 Федерациялы мемлекет
3 Конфедерациялы мемлекет
4. +Унитарлы мемлекет
5 Губерниялық мемлекет
Әлемдік аренадағы мемлекеттер арасындағы өзарақатынастағы негізгі басым принцип қандай?
1 Күш қолданбау құқығы
2. +Әріптестіктің тең құқықтығы
3 Адам құқықтарын орындау құқығы
4 Ядролық қаруды қолданбау құқығы
5 Шикізатты сату мәселесін талқылау құқығы
ҚР қашан Біріккен ұлттар ұйымына мүшелікке егемен мемлекет ретінде енді?
1. +1992
2 1993
3 1994
4 1995
5 1996
Халықаралық саясат дегеніміз ол ‑
1 Әлемдік дәрежедегі ядролық қарудан азат аймақ құру саясаты
2 Мемлекеттердің халықаралық аренада, өзінің құрамындағы саяси партиялар мен қоғамдық бірлестіктерін таныстырып, солардың мүддесін қорғау саясаты
3 Көпұлтты және көпконфессиялы қатынастарды қорғау бойынша аймақтық және ғаламдық саясат
4. +Халықаралық аренада халықтар мен мемлекеттер арасындағы өзара қарым‑қатынастарды реттеуші саясат
5 Қоғамның саяси жүйесінің функционалдануының саясаты
Қазақстан Республикасының халқының денсаулығын жақсартуға ықпал етуші фактор:
1. +Аурулардың алдын алу бойынша және салауатты өмір салтын насихаттау бойынша мемлекеттік бағдарламалар
2 Шетелдік инвестициялар
3 Қайырымдылық
4 Жеке капитал
5 Халықтың өзіндік инициативалары
Көрсетілген ғалымдардың қайсысы саяси элиталар теориясын жасауға атсалысты?
1 Р. Михельс
2 К.Г. Юнг
3 Ф. Либер
4 Г. Зиммель
5. +Г. Моска
Саясаттанудағы гуманизмнің мәнін көрсетіңіз:
1 Халықтарды ұлттық белгілері бойынша бөлмеу
2 Жеке тұлғалардың қажеттіліктері мен бостандықтарын қамтамассыз ету
3 Саяси күрес жүргізудің қатаң түрлеріне соққы беру
4. +Барлық азаматтардың еркіндіктері мен бостандықтары, теңқұқықтылық принциптеріне негізделген демократиялық саяси қоғам құру
5 Адамның саяси санасын манипулациялауға қарсы тұру
Мемлекетке сыртқы қоршаған географиялық ортаның әсері туралы концепцияның авторы
1 Ж.Ж. Руссо
2 +Ш. Л. Монтескье
3 Р. Михельс
4 Т. Парсонс
5 Г. Алмонд
Бедел билік құрылымында қандай компонент болып табылады?
1 Функция
2 Ресурс
3 Субъект
4 Объект
5+ Қайнар бастауы
Күштеу билік құрылымында қандай компонент болып табылады?
1 Функция
2 +Ресурс
3 Субъект
4 Объект
5 Қайнар бастауы
Жоғары билік құрылымдарында белгілі бір мүдделерді жеткізу, тықпыштау және оны жүзеге асыруды көрсететін іс‑қимылдар саясаттануда не деп аталады?
1 Идеология
2 +Лобби
3 Саяси мәдениет
4 Саяси сана
5 Абсентеизм
«Тарих толқынында» кітабының авторы:
1 О. Сүлейменов
2 М. Шаханов
3 Д. Исабеков
+ 4 Н. Назарбаев
5 М. Жолдасбеков
1 Саяси партияларды қорғау жүйесіне қатысты ұғымдар
2 Азаматтық қоғамды қалыптастыруға қатысты ұғымдар
+ 3 Шекара мәселесін, анықтау, белгілеу ұғымдары
4 Мемлекеттегі билік органдары туралы ұғымдар
5 Саясаттанудағы саяси элитаны қалыптастырудың ұғымдары
«Референдум» ұғымы нені білдіреді?
+ 1 Еркін, жалпыұлттық сайлау
2 Аймақтар мен жергілікті өзін өзі басқаруды сайлау
3 Ауыл әкімдерін сайлау
4 Таңдамалы, сайланбалы органдарға кандидаттарды тағайындау
5 Қала әкімдерін сайлау, тағайындау
Қазақстандықтардың мәдени, өркениеттік құндылықтарын қайта жаңғыртып, қазіргі заманға саяси түлендіруді, жаңартуды көздейтін Елбасының бағдарламалық мақаласының атауы:
1 Қазақстан 2030
2 Қазақстан 2050
3 Еуропаға барар жол
+ 4 Рухани жаңғыру
5 Дағдарыстан жаңару мен дамуға
Қазақстан Республикасының қазіргі өз күшіндегі Конституциясы қашан қабылданды?
1 1993 жылы
+ 2 1995 жылы
3 1997 жылы
4 1999 жылы
5 2002 жылы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы Конституциялық Заңы қашан қабылданды?
1 1990 жылғы 25 қазанда
2 1991 жылғы 30 тамызда
+ 3 1991 жылғы 16 желтоқсанда
4 1993 жылғы 28 қаңтарда
5 1995 жылғы 30 тамызда
«Жалпыға бірдей социология трактаты» атты еңбегінде «саяси элита» ұғымын ғылыми айналымға енгізген ғалым кім?
+ 1 Вильфредо Парето
2 Райт Миллс
3 Роберт Даль
4 Роберт Михельс
5 Фрэнсис Либер
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін алғаш ресми таныған ел:
1 АҚШ
2 Ресей Федерациясы
3 Қытай Халық Республикасы
+ 4 Түркия Республикасы
5 Франция Республикасы
«Қазақстан Республикасының Президенті туралы» ҚР Президентінің Жарлығы қашан қабылданды?
1 1995 жылдың 11 қыркүйек
+ 2 1995 26 желтоқсан
3 1995 10 мамыр
4 1995 11 маусым
5 1995 16 тамыз
БҰҰ‑ның Бас Ассамблеясының қаншаншы сессиясына Қазақстандық делегация алғаш рет егемен елдің делегациясы ретінде қатысты?
Қазақстан САКҰ (НАТО) ұйымының қай ортақ серіктестік бағдарламасына қатысады?
1 «Бейбітшілік және әлем»
2 «Достық және бейбітшілік»
3 «Демократия және бейбітшілік»
4 «Бейбітшілік және әскери қауіпсіздік»
+ 5 «Бейбітшілік үшін серіктестік»
Децентрализация дегеніміз ‑
+ 1 Басқаруды орталықтан жергілікті билік органдарына беру функциясы
2 Орталық органдарға мемлекеттік басқарудың, биліктің концентрациялануы
3 Мемлекеттік басқару құрылымдарының толықтай автономиясы
4 Жергілікті басқару органдарының вертикальді түрде жоғары билікке бағынуы
5 Жергілікті басқару органдарының горизантальді түрде жоғары биллікке бағынуы
Қазақстан Халықтары Ассамблеясы қандай негізгі тапсырмаларды шешуге бағытталған?
1 Әлеуметтік
2 Экономикалық
3 Өркениеттер диалогына жағдай жасау
+ 4 Қоғамдағы тұрақтылықтың, республикадағы ұлтаралық және конфессияаралық келісімнің сақталуына белсенді атсалысу
5 Қоғамда туындайтын әлеуметтік шиеленістерді реттеу
«Қазақстан 2030» құжатында қанша ұзақмерзімді стратегиялық приоритеттер қарастырылған?
1 он
+ 2 жеті
3 алты
4 он бес
5 төртеу
Төмендегі құжаттардың қайсысының ішінде еліміздің саяси жүйесін одан ары қарай демократияландыру мен модернизациялауды дамыту мемлекетіміздің дамуының басты приоритеті ретінде көрсетіледі?
1 Қазақстан Республикасының индустриялды‑инновациялық дамуының стратегиясы
2 Қазақстан Республикасының Конституциясы
3 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
4 Нұр Отан ХДП‑ның Бағдарламасы
+ 5 Қазақстанның әлемнің барынша бәсекеге қабілетті елу елінің қатарына кіру стратегиясы
Қазақстан Республикасының саяси партиялар туралы Заңнамасы негізделеді ‑
1 ҚР Азаматтық кодексіне
2 ҚР Индустриялды‑инновациялық дамуының стратегиясына
+ 3 ҚР Конституциясында
4 ҚР Президенті Жарлықтарына
5 ҚР Үкіметінің Қаулыларына
Мемлекеттің әлеуметтік функциясына жатады:
+ 1 Әлеуметтік қатынастарды реттеу, азаматтарды әлеуметтік қорғауды қамтамассыз ету
2 Шаруашылық іскерлігін реттеу
3 Мемлекеттік шешімдерді қолдану үшін қолдағы бар ресурстарды қолдану
4 Саяси тәртіп пен құқықты қамтамассыз ету
5 Әлеуметтік, мәдени, экологиялық және экономикалық тапсырмаларды ғана дамыту
«Геосаясат» терминінің авторы:
1 Ш.Л. Монтескье
+ 2 Р. Челлен
3 Н.Н. Баранский
4 Ж. Боден
5 О. Шредингер
ҚР Конституциясына сәйкес Қазақстан Республикасындағы биліктің қайнар бастауы, ол ‑
1 Үкімет
2 Парламент
3 Президент
+ 4 Халық
5 Әкім
Танымал саясаттанушы Марта Брилл Олкоттың КСРО ыдырағаннан кейінгі (1990 жылдардың бас жағында) посткеңестік кеңістіктегі басты саяси тенденцияларға берген атауы:
ҚР Сенатын бекіткен нормативті‑құқықтық актті көрсетіңіз:
1 ҚР Президенті Жарлықтары
+ 2 ҚР Конституциясы
3 ҚР Үкіметінің Қаулылары
4 ҚР Парламентінің Құжаттары
5 ҚР Премьер Министрінің Үкімдері
ҚР‑дағы Президент институты, ол ‑
1 Ғылыми‑зерттеу институы
2 Қоғамдық барлау институты
3 Әскери институт
+ 4 Конституциялық, саяси институт
5 Академиялық зерттеу институты
ҚР‑дың қазіргі өз күшіндегі Конституциясы қалай қабылданды?
+ 1 Жалпыұлттық сайлау арқылы
2 ҚР Жоғарғы Кеңесінің шешімімен
3 Қазақстан Халықтар Ассамблеясымен
4 Конституциялық Кеңестің шешімі арқылы
5 ҚР Парламенті шешімімен
Саяси реформалар дегеніміз ‑
1 Мемлекеттің экономикалық жүйесін қайта құру
+ 2 Өмір сүріп отырған тәртіптің негіздерін бүлдірмей, өзгеріс жасаудың ерекше түрі
3 Сайлау жүйесін қайта құрудың ерекше түрі
4 Үкімет құрамындағы кадрларды қайта тағайындау
5 Парламенттің құрамына жартылай өзгерістер жасау
Мемлекет саяси жүйенің қандай құрамдас бөлігіне жатады?
1 Құқықтық
2 Идеологиялық
3 Мәдени
4 Ақпараттық
+ 5 Институционалдық
Ұлттық саясаттың негізгі элементі:
+ 1 Ұлттың өзін‑өзі дамытуға деген қажеттілік
2 Мәдени дәстүрлер
3 Тілдік ерекшеліктер
4 Ұлттың дәстүрлері
5 Өзін‑өзі дамыту
Бұқаралық саяси партиялар қашан қалыптаса бастады?
1 Бірінші Дүниежүзілік соғыстан кейін
+ 2 ХІХ ғасырдың соңында
3 Екінші Дүниежүзілік соғыстан кейін
4 Рим империясының құлдырау кезеңінде
5 Ежелгі Үндістанның мемлекет болып қалыптаса бастау кезеңінен бастап
Көрсетілгендердің қайсысы тәуелсіз, егемен мемлекеттердің одағы ұғымын түсіндіреді?
«Қатысу демократиясы» деген атпен белгілі, халықтың саяси мәдениеті мен қатысу белсенділігін білдіретін демократияның типі:
+ 1 Партиципаторлық демокартия
2 Плюралистік демократия
3 Либералдық демократия
4 Элитарлық демократия
5 Антикалық демократия
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстанның қауіпсіздігі, ядролық қарусыздану мәселесіне кеңірек арналған еңбегінің атауы:
1 Тарих толқынында
2 Қазақстан 2030
3 Қазақстан 2050
+ 4 Бейбітшілік кіндігі
5 Тәуелсіздік дәуірі
1991 жылы 21 желтоқсанда Алматы қаласында посткеңестік елдер арасында құрылған халықаралық бірлік:
+ 1 Тәуелсіз мемлекеттер достастығы
2 Еуразиялық экономикалық қауымдастық
3 Кедендік Одақ
4 Еуразиялық экономикалық одақ
5 Ұжымдық қауіпсіздік келісімі ұйымы
Қазақстан Халықтарының Ассамблеясының құрылуы мерзімін көрсетіңіз:
1 1 мамыр 1991 жыл
2 1 мамыр 1992 жыл
3 1 мамыр 1993 жыл
4 1 мамыр 1994 жыл
+ 5 1 мамыр 1995 жыл
ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Тәуелсіздің дәуірі» атты кітабының жалпы мазмұны:
1 ҚР‑дың ядролық қарусыздануымен Азияда ядролық қарудан азат аймақ құру ерекшеліктеріне арналған
2 ҚР‑дың сыртқы саясаты, оның басымдықтары мен өзге елдермен қарым‑қатынастарына арналған
+ 3 Егемен мемлекеттің негізі қаланған күннен бастап оның қалыптасу кезеңдерінің ерекшеліктері мен 26 жылдық тәуелсіздік дәуіріндегі ішкі және сыртқы сын-қатерлерді еңсеруге байланысты қабылданған шешімдердің мән-мазмұны мен тетіктеріне талқылауға арналған
4 ҚР мен РФ арасындағы экономикалық мәселелер, ортақ кедендік саясатты анықтау, әскери қауіпсіздік пен ұжымдық қорғаныс саясатын қамтамассыз ету мәселелеріне арналған
5 ҚР мен ҚХР арасындағы экономикалық мәселелер, ортақ кедендік саясатты анықтау, әскери қауіпсіздік пен ұжымдық қорғаныс саясатын қамтамассыз ету мәселелеріне арналған
Қазақстан Республикасында қай уақыттан бастап Президент қызметін енгізу туралы шешім қабылданып, қазақстандық президенттік институт қалыптаса бастады?
1 1990 жыл 24 қаңтар
2 1990 жыл 24 ақпан
3 1990 жыл 24 наурыз
+ 4 1990 жыл 24 сәуір
5 1990 жыл 24 мамыр
Аймақтық қауіпсіздік мәселелерін тең дәрежеде талқылауға арналған еркін форматты ұйым, Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың 1992 жылы қазанда ұсынған алғашқы ірі халықаралық сыртқы саяси идеяларының бірі, ол ‑
+ 1 АӨСШК (Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі келісім)
2 ҰҚКҰ (Ұжымдық қауіпсіздік келісімі ұйымы)
3 АЕО (Азиялық елдер одағы)
4 ЕуразЭҚ (Еуразиялық экономикалық қауымдастық)
5 ЕАЭО (Еуразиялық экономикалық одақ)
2010 жылы 1-3 желтоқсан аралығында Астана Саммиті деген атпен есте қалған халықаралық басқасу Қазақстанның қайсы аймақтық ұйымның аясында өтті?


title: Тарихта алғашқы саяси партия құрылған мемлекет

text:
A) Ежелгі Греция +
Б) Ежелгі Рим
В) Ежелгі Қытай
Г) Ежелгі Үндістан
Д) Ежелгі араб елдері
. «Партия» деген сөз алғаш рет қай тілде шыққан?
A) араб тілінде
Б) түрік тілінде
В) ағылшын тілінде
Г) латын тілінде +
Д) қыпшақ тілінде
Қазіргі біздің түсінігіміздегі саяси партиялар Еуропада қай ғасырда пайда бола бастады?
A) 16 ғ.
Б) 17 ғ.
В) 18ғ.
Г) 19 ғ. 1 жартысында
Д) 19 ғ. 2 жартысында+
Билік үшін күрес бұл... жүйелеу сипаты:
А) мемлекетті
Б) кәсіп- одақты
В) саяси партияларды+
Г) либерализмді
Д) геосаяси
Әлеуметтік топтардың мудделерін артикуляциялау және агрегирлеу - бұл... қызметі.
А) парламенттің
Б) президенттің
В) білім беру ұйымдарының
Г) саяси партияның +
Д) соттың және прокуратураның
Саяси партияның құрылымына кірмейтін элементті атаңыз:
А) саяси аппарат
Б) орта шенді қызметкерлер +
В) партия жақтаушылары
Г) партия қолбасшысы
Д) партияның оппоненттері
Бірінші көпшілік жұмысшы партиясы қай мемлекетте құрылды?
A) АҚШ-та
Б) Германияда+
В) Францияда
Г) Испанияда
Д) Ресейде
Саяси партияның құрылуындағы үш негізгі этапты ( 1) аристократиялық ұйымдар, 2) саяси клубтар, 3) ұжымдық партиялар) анықтаған ғалым
А) Д. Сарторри
Б) Н.Дюверже
В) М.Вебер+
Г) М.Вейнер
Д) К. Маркс
Партиялық жүйелерді 1) бір партиялық 2) партия-гегемон 3) доминантты партия 4) екі партиялық 5) шектеулі көппартиялық типологияға бөлінудің авторы:


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html?page=97#Партиялық_жүйелерді_1)_бір_партиялық_2)_партия-гегемон_3)_доминантты_партия_4)_екі_партиялық_5)_шектеулі_көппартиялық_типологияға_бөлінудің_авторы


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html?page=97#Саяси_партияның_құрылуындағы_үш_негізгі_этапты_(_1)_аристократиялық_ұйымдар,_2)_саяси_клубтар,_3)_ұжымдық_партиялар)_анықтаған_ғалым


Ең алғаш партияларды алдыңғы және көпшілік деп бөлген кім?
A) М. Дюверже +
Б) Ш. Монтескье
В) Г. Алмонд
Г) Н. Макиавелли
Д) Челлен
АҚШ-тың ең ірі 2 саяси партиялары қалай аталады?
А) Консервативті және лейбористік
Б) Национал – социалистік және фашистік
В) Демократиялық және республикалық+
Г) Коммунистік және христиандық
Д) Социал-демократиялық және либералдық
Мемлекеттік билік жүйесіндегі алатын орнына байланысты саяси партияның түрін анықтаңыз:
А) революциялық
Б) консервативті
В) фашисттік
Г) тоталитарлық
Д) билік жүргізуші+
Орнатылған тәртіптерді сақтау, қоғамда түбегейлі өзгерістерді болдырмау, дәстүрлі құндылықтарды (тұрақтылық, жеке меншік , отбасы, дін т.б) сақтау қандай партия сипатына тән:
А) либералды
Б) консервативті +
В) реактивті
Г) коммунистік
Д) конфессионалды
Саяси партиялардың қай класификациясы қате негізделген (дұрыс емес)
А) идеологиялық бағыты
Б) саяси жағдайы
В) билікке қатыстығы
Г) партия мүшелерінің білім деңгейі +
Д) ішкі ұйымдасушылық
Партиялардың кадрлық және көпшілік түрлерге бөлінуді ұсынған кім?
А) Сарторри
Б) Истон
В) Дюверже+
Г) Парето
Д) Вебер
Әлеуметтік шындылыққа қатысты қай партия типі қате көрсетілген?
А) революциялық
Б) реформалық
В) кадрлы+
Г) реакциялық
Д) консервативті
Көпшілік партиялар қашан пайда болды?
A) жеке құқықтық пайда болуымен
Б) жария және халықаралық құқықтың пайда болуымен
В) жалпыға бірдей сайлау құқығын кіргізгеннен бастап+
Г) кадрлық комитеттердің құрылуымен
Д) ) Италияда ХХғасырдың 70-ші жылдары


title: Ең алғаш партияларды алдыңғы және көпшілік деп бөлген кім?


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html?page=98#Орнатылған_тәртіптерді_сақтау,_қоғамда_түбегейлі_өзгерістерді_болдырмау,_дәстүрлі_құндылықтарды_(тұрақтылық,_жеке_меншік_,_отбасы,_дін_т.б)_сақтау_қандай_партия_сипатына_тән


title: Басқарушы партиялар-бұл - Саясаттану, Мәдениеттану пәні бойынша емтиханға дайындалуға арналған тест сұрақтарының тізімі

text:
A) сайлау нәтижесінде мемлекеттік қызметтен шектетілген партиялар
Б) конституцялық құрылысты өзгертуге ұмтылыс жасамайтын, саяси жүйеге де өзгеріс енгізбейтін партиялар
В) сайлауда жеңіп шығып, үкімет құрайтын партиялар +
Г) әртүрлі әлеуметтік топтар арқылы құрылған партиялар
Д) ұлтаралық негізде қалыптасатын партиялар
Оппозициялық партияға жататындар:
A) сайлау нәтижесінде үкімет қызметін орындауға қатыстырылмайтындар+
Б) үкімет қызметіне араласуға мүмкіндік алған партиялар
В) қатаң партиялық тәртіпті орындаитын партиялар
Г) көпшілік партиялар
Д) кадрлық партиялар
Саяси партияның қоғамдық ұйымнан айрмашылығы неде?
А) Адамдарды белсендіреді
Б) Адамдардың мүдделерін қорғайды
В) саяси компанияларына қатысады
Г) билік үшін күреске қатысады+
Д) әртүрлі бағдарламалардың іске асырылуына септігін тигізеді
Саяси партиялар құрал ретінде:
A) саясаттағы әлеуметтік топтардың мүдделерінің әлеуметтік өкілдері
Б) билік үшін күрес, оған қол жеткізу
В) азаматтық қоғам мен мемлекет арасындағы делдал+
Г) құқықтық мемлекет
Д) демократиялық мемлекет
Желтоқсан ұлттық-демократиялық партиясының құрылған жылы?
A) 1986ж. Желтоқсан
Б) 1987ж. Маусым
В) 1989ж. Қыркүйек
Г) + 1990ж. Мамыр
Д) 1991ж. Желтоқсан
Қазақстан Республикасында көппартиялық жүйе қай жылы қалыптасты?
A) 1986ж
Б) +1992ж
В) 1995ж
Г) 1996ж
Д) 1999ж
Саяси тәртіп-бұл:
A) саяси билікті жүзеге асырудың, қоғамды басқарудың әдіс-
тәсілдер жиынтығы+
Б) жарияланған адам құқықтарына толық кепілдік
В) әлеуметтік және экономикалық жүйелердің түрлері
Г) мемлекеттік билікті жүзеге асырудың әдіс-тәсілдері
Д) жоғарыда аталғандардың барлығы


Саясаттану, Мәдениеттану пәні бойынша емтиханға дайындалуға арналған тест сұрақтарының тізімі:
Саясаттану ғылымының зерттеу пәнін анықтаңыз: +Саяси қатынастар, саясатқа қатысты х үрдістер мен құбылыстар
Саяси ғылымның зерттеу объектісіне жатқызамыз: +Қоғамның саяси жүйесі, саясат пен саяси процестер және саясатқа қатысты кез-келген құбылыстарды, заңдылықтарды
Саяси ғылымның зерттеу субъектілерін көрсетіңіз
Адам, халық, мемлекет, саяси партиялар, халықаралық ұйымдар
Платонның мемлекеттік басқаруды егжей‑тегжейлі талқылайтын атақтақы еңбегі: +Республика
Атақты Мұсылман ғалымы, «әлемнің екінші ұстазы» аталған Шығыс ғұламасы Әбу Насыр Әл Фарабидің танымал трактатындағы «Ізгі қаланы» кімнің басқарғаны дұрыс деп сипатталған +Әкім-философ-имам
1948 жылы Парижде өткен саясаттанушылардың коллоквиумы мақұлдап, саясаттануды келесідей бес бөлімге бөлді: +Саяси теориялар, саяси институттар, партиялар мен қоғамдық ұйымдар, қоғамдық пікір, халықаралық саясат
Бізге белгілі ресми тарихтағы, алғаш рет «Саясат» бойынша дәріс оқыған ғалымды көрсетіңіз: +Аристотель
Көрнекті Шығыс ғалымы Ибн Халдунның негіздеп зерттеген саяси тақырыбы көбіне‑көп: Билік пен билік қатынастары туралы болды
1923 жылы Чикагода Рой Макридистің жетекшілігімен өткен саяси ғылымдар тарихында елеулі рөл атқарған, оның ішінде салыстырмалық саясаттанулық 8-постулатты қабылдаған семинар қалай аталды? + Эванстондық семинар
Саяси ғылымның дамуы мен жетілуін жіктеудегі Фома Аквинскийдің өкілі болып табылатын ғылыми бағыты: 1 +«Діни-этикалық» ғылыми бағыт
Саясаттану тарихындағы Флоренциялық саясаттанушы Н. Макиавеллидің билік пен саясатты, билік жүргізу мен билеушіні сипаттауда «Түлкі» мен «Арыстан» атты екі персонажбен түсіндіретін еңбегі: + Патша
Саяси ғылымдардың дамуы тарихында демократиялық қоғам құрудың тірегі биліктің «үш тармағы» туралы еңбек жазған ғалым: + Ш.Л. Монтескье
Саясаттанудың ғылым саласы ретінде институционалдануы мен алғаш рет ресми академиялық пән ретінде оқытыла бастауы атақты профессор Ф. Либер арқылы жүзеге аса бастады. Ол қай жылы, қай оқу орнында болған: + 1857 жылы Американың Колумбия колледжінде
Саясатты қоғам өмірінің экономикалық, әлеуметтік құрылымы, мәдениет және т.б жағдайына байланысты анықтайтын саясаттанудың әдісі:
+Социологиялық әдіс
Жеке адамдар мен топтардың әс‑әрекетін, белгілі бір саяси жағдайларда адамдардың өздері қалай ұстауын талдауға негізделген саясаттанудың әдісі: + Бихевиористік әдіс
Саясаттанудағы теологиялық парадигманың негізгі сипаттарын түсіндіріңіз: +Кез келген саяси процестер дін тұрғысынан түсіндіріледі
Саясаттанудағы тиімді (рационалды) сыни парадигманың негізгі ерекшеліктері: +Саясаттың табиғатын оның ішіндегі себептермен, қасиеттермен, элементтермен түсіндіреді
Төмендегі көрсетілгендердің ішінен саяси ғылымның негізгі категорияларын анықтаңыз: +Билік, саяси партиялар, мемлекет
Саясаттану ғылымының маңызды функцияларының бірі –+Қоғамның жүйесінің тұрақтылығы мен тәртібін, бүтіндігін сақтау мен қорғау
Саясаттанудың алғашқы субъектісі ‑ +Тұлға
Аристотель бойынша билеудің ең тиімді түрі ‑+ Полития
«Ізгі қала тұрғындары туралы» трактаттың авторы, танымал энциклопедист, Мұсылман ғалымы: +Әл Фараби
Саясаттанудағы биліктің көпшілікпен ресми заңды мойындалып, расталған түрін қалай деп атаймыз? +Легитимді
Заңшығарушы биліктің құрамына жатады: +Парламент
Атқарушы биліктің құрамына жатады: +Үкімет
Үкімет құрамына кіреді: +Примьер Министр, Министрлер кабинеті, әкімдіктер
Қазақстандық бикамералы Парламенттің құрамын анықтаңыз: +Мәжіліс пен Сенат
Биліктің бейресми төртінші тармағы ретінде көрсетіледі: +Бұқаралық ақпарат құралдары
Классикалық саяси режимдер түрлері: + Авторитаризм, тоталитаризм, демократия
Қазіргі әлемнің көп елдерінде демократияны орнықтыру үшін тиімді үлгі ретінде кеңінен қолданылатын, биліктің үш тармағы туралы еңбек жазған ойшыл, саясаттанушы: +Ш.Л. Монтескье
ҚР Парламентінің төменгі Палатасы Мәжіліс депутаттарының дұрыс пропорциясын анықтаңыз: ×99+9=108 депутат
Классикалық сайлау технологияларын анықтаңыз: +Мажоритарлы, пропорционалды, аралас
Мажоритарлы сайлау технологияларының өз ішіндегі екі түрін көрсетіңіз: +Абсалютті, салыстырмалы
ҚР Парламентінің Жоғары Палатасы Сенаттағы депуттар саны: + 28+4+15=47
Билікті жүзеге асыру барысында «жекелеген құралдарды қолдануды», атап айтқанда күш қолдануды басым ететін билік түсінігі ‑ +Инструменталистік
Мемлекетте тек қана бір саяси партияның немесе саяси ұйымның жетекшілік етіп, бүткіл қоғамды басқаратын классикалық режим түрі: +Тоталитаризм
Авторитаризм дегеніміз ‑ +Мемлекетте бір саяси топ басқарады, бірақ ресми түрде басқа да саяси партияларға рұқсат беріп, сөз бостандығына жартылай жеңілдік беретін саяси режим түрі
Мемлекеттің бүтіндей саяси тәртібі мен қызметтерін, билігі мен барлық салаларын толығымен қамтып соны құраушы ерекше жиынтықтың түрін қалай атаймыз? + Саяси жүйе
Американдық ғалым Олвин Тофлердің өз еңбегінде айрықша бөліп көрсеткеніндей, замануи әлемде қандай «билік ресурстары» үстем болады? +Ақыл-парасат, біліммен ақпарат
Танымал әлеуметтанушы, саясаттанушы Т. Парсонстың айтуы бойынша кез‑келген қоғамдық‑мемлекеттік жүйе төрт жүйешіктен тұрады. Аталған осы төрт жүйешікті көрсетіңіз. ×Саяси, әлеуметтік, экономикалық, рухани
Классикалық саяси партиялық жүйелердің дұрыс классификациясын табыңыз. +Бірпартиялық, екіпартиялық, көппартиялық
Саяси ғылымдағы американдық саясаттанушылардың (Г. Ласуэлл, Г. Алмонд және т.б.) саяси жүйелердің құрылымы бойынша классикалық жіктемесін анықтаңыз. +Англосаксондық-американдық, құрлықтық еуропалық, индустриялдыққа дейінгі немесе жартылай индустриялды, тоталитаризм
Танымал ғалым Дэвид Истонның «қоғамның саяси жүйесі» немесе «қоғамдық жүйе жәшігі» деп аталатын теориясындағы саяси жүйенің тұрақты жұмысын қамтамассыз ететін элементтерді атаңыз. +Кірістер мен шығыстар
Американдық саясаттанушы Роберт Даль: «билікті жүзеге асыру үшін, үстемдіктің толық формасына жету үшін жұмылдырылатынның, қолданылатынның, барлығы....» деп нені айтқан? +Билік ресурстарын
Билік институттарымен саяси қатынасқа түсуші субъекттердің арақатынасын қамсыздандырушы саяси сананың функциясы: +Коммуникативтілік
Классикалық авторитаризм теорияларын зерттеуші, құрастырушы болған авторлар: +Ж. Д. Ментр, Л.Д. Бональд
Саяси партиялардың саяси институт ретінде қалыптасуы мен функционалдануын сипаттайтын процесс: + Партогенез
Саяси партиялардың даму кезеңдерін үшке бөліп (аристократиялық үйірмелер, саяси клубтар, бұқаралық партиялар деп) ұсынған ғалым: +М. Вебер
Саяси партиялар қай уақыттан бастап жалпыұлттық бұқаралық мүдделерді білдіретін саяси ұйым ретінде ресми қалыптасты: + XIX ғасырда
1834 жылы Англияда құрылған ресми саяси партия ‑+ Консервативтік
партия
1900 жылы Англияда құрылған ресми саяси партия ‑+Лейбористік партия
Кадрлық партиялардың басты белгілерін сипаттаңыз-+Адам санының аздығы, еркін мүшелік, қаржылық элитаға, кәсіби саясаткерлерге сүйенушілік
Т. Парсонс өз еңбегінде «Билікке қатысты адамдар екі типтен тұрады..» деп бөліп көрсеткен. Төменде көрсетілген жауаптардың ішінен Парсонстың жіктеген екі типін табыңыз. +Бағынушылар және бағындырушылар
Саяси партиялардың олигархизациясы теориясының авторы: 3 +Р. Михельс
Саяси тарихта, байлар табымен қатаң күрес жүргізген, тек кедей‑кепшіктердің мүддесін ғана ойлаған саяси партия. +Кеңестік коммунистік партия
Саяси партиялардың ең басты функциясы: +Билік үшін күрес, билікті жеңіп алу және жүзеге асыру
Мемлекеттегі барлық өмір сүріп отырған саяси партиялардың қызмет етуі мен олардың функционалдуының жиынтығының атауы ‑ +Партиялық жүйе
Саяси партиялардың қалыптасуы мен дамуының, оның типтерінің ерекшеліктерін зерттеуге елеулі үлес қосқан Француз ғалымы -. +Моррис Дюверже
Төменде көрсетілген ғалымдардың қайсысы, билік пен билік институттарына, саяси шешімдердің қабылдануы мен оның орындалуына ықпал ететін «қысым топтар» ұғымын ғылыми айналымға енгізді? +А. Бентли
Сайлаудың негізгі аудиториясының, таңдаушылар мен сайлаушылардың саяси ғылымдағы ресми атауы: +Электорат
Саяси күресте «жұмысшы тап диктатурасы» атты қан төгісті төңкерістерді жасаған, әлеуметтік теңдікке ұмтыламыз деген «қызылдар» партиясы ‑+КОКП
Көрсетілгендердің қайсысын «Зайырлы мемлекет» анықтамасына жатқызуға болады? + Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
Көрсетілгендердің қайсысын «Құқықтық мемлекет» анықтамасына жатқызуға болады? .+ Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
Көрсетілгендердің қайсысын «Әлеуметтік мемлекет» анықтамасына жатқызуға болады? +Адамдардың әлеуметтік, материалдық және рухани жағдайы мемлекеттің басты тапсырмасы ретінде қарастырылатын, игіліктерге мемлекеттік кепілдік берілетін, экономикаға тәуелсіз түрде халықтың әл-ауқаты жағдайы бірінші орында тұратын мемлекет
«Азаматтық қоғам» туралы түсініктер мен ұғымдар қай тарихи кезеңнен бастау алады-+Антикалық дәуір
Саяси прцестердің дамуы жолдарын алдын ала мақсатты түрде зерттеу мен тиянақтайтын саясаттанудың функциясы: +Болжамдық (прогностикалық) функциясы
Саясаттағы: «Мақсат‑құралдарды ақтайды» деген аморальді ұғымды насихаттайтын бағыт: +Макиавеллизм
Саяси ғылымның тарихындағы алғашқылардың бірі болып «идеалды мемлекеттің» теориялық сұлбасын жасаған ойшыл‑ғалым кім? 2+ Платон
Алғаш рет грек саяси ойын Шығыстық таным мен түсінікке сай етіп, негіздеген атақты ойшыл, энциклопедист ғалым: +Әл Фараби
Қытай саяси ойындағы Лао Цзының салған бағытының атауы: +Даосизм
Қазіргі әлемдегі қандай «саясаттанулық мектеп» әлемдегі саяси‑экономикалық даму, тұрақтылық пен саяси конфликттерді шешу бойынша ең танымал болып табылады? +Американдық саясаттану мектебі
Қазақ саяси тарихындағы ұлттық мүдделерді біріктірген, ұстаз‑ғалымдар, қоғам қайраткерлері Ә. Бөкейханов., А. Байтұрсынұлы және өзге де асыл азаматтарымыз мүше болған саяси партияның атауы қандай? +Алаш
«Үш анық» атты ғибратты‑ағарту трактатының авторы кім? +Ш. Құдайбердіұлы
Қазақ халқының Советтер езгісінен шығып, Түркістанның азаттығы идеясын насихаттап, сол үшін саяси қуғын‑сүргінге үшыраған, Еуропа елдерінде жүріп егемендік туралы үгіт жүргізген, қазақтың аяулы азаматы, қоғам қайраткері, ойшыл‑ғалым-+М. Шоқай
XIX ғасырдың басында, Қытайдағы коллониалдың жүйенің қыр‑сырын ашып жазған, алғаш рет ресми түрде «Қашқарияға» саяси зерттеумен аман барып келген, ойшыл, этнограф ғалым +Ш. Уәлиханов
Зере әженің немересі болған, қазақтың саяси сауаттылығын өз өлеңдері арқылы көтеруге, надандық пен алауыздыққа қарсы шығып, қара сөздерімен, ақылымен артына із қалдырған атақты Қазақ ақыны: +А. Құнанбайұлы
М. Қашқаридың еңбегін көрсетіңіз+Диуани Лұғат ат Түрк
М. Вебер бойынша қоғамдағы саяси үстемдік дегеніміз ‑ +Билікті ұйымдастыру формасы
Саяси жүйедегі «мүдделер артикуляциясы» дегеніміз ‑+Саяси шешім шығарушыларға қойылатын талаптар
Мемлекетті отбасымен, оның ішінде Әкенің билігімен түсіндіретін ілімдер жиынтығы+Патриархалды
Абсалютизм идеологы, суверенитет концепциясының авторы+ Ж. Боден
Утопиялық социализм идеясының негізін салушы автор+Т. Мор
Қазақ либерал‑демократиялық интеллегенциясының қалыптасып, күшейе бастаған кезеңі+XX ғасырдың басқы кезеңдері
Саясаттанудағы саяси институттар мен қоғамдық тәртіптерге баға беруші функцияның атауы қандай? +Аксиологиялық
Мемлекеттер «тоталитарлық, авторитарлық, демократиялық» деп қандай белгілері бойынша жіктеледі? +Саяси жүйесі мен тәртібі белгілері бойынша
Саяси үрдістердің спецификасы – ол, билік ресурстары мен мәртебе үшін әртүрлі топтар арасындағы бәсекелестік пен таластан тұрады деген ғалым кім? +Р. Дарендорф
Нақты бір жекелеген саяси жобалар мен іс‑әркеттердің қабылдануы мен жүзеге асуы дегеніміз ‑+Саяси шешімдер
Қазіргі заманғы жаһандық мәселелердің негізгі шығу көзі+Ресурстардың адамдар, мемлекеттер арасында тең бөлінбеуі және өркениеттік (мәдениеттік) басымдықтар үшін күрес жиынтығы
Келесі мотивтердің қайсысы билікті тұрақты етеді? 2 +Сендіру
Дәстүрлі стеоретиптерге басымдық беріп, тұрақтылық пен қалыптасқан саяси салттар үстемдік етуі керек дейтін саяси идеология түрі ‑. +Консерватизм
Адамдар бостандығы мен теңдігі, еркіндік пен азаттық негізгі идеясы деп саналатын саяси идеология түрі ‑+Либерализм
Америка Құрама Штаттарының демократтар партиясын қандай жануармен суреттейді? . +Көк есектер
Америка Құрама Штаттарының республикандықтар партиясын қандай жануармен суреттейді? +Сұр пілдер
Егерде бір мемлекеттің құрамында «Титулдық» ұлт болып, сол мемлекетке атауын берсе, өзге ұлт өкілдерін (диаспора ұғымын ескере отырып), қалай деп атайды? +Этнос
Құрамында көп ұлт өкілдері тұратын мемлекетті қалай атаймыз? +Көпэтносты (полиэтносты)
Қайта Өрлеу Дәуіріндегі әлеуметтік‑саяси ойдың бағыты: +Гуманизм
Мемлекеттердің территориялдық‑әкімшіліктік бөлінісі бойынша классикалық түрлерін көрсетіңіз. +Унитарлық, федерациялық, конфедерациялық
Құрамында ешқандай дау тудырарлық территориясы жоқ, бәріменен заңды мойындалған, Конституциялық тәртіппен сайланған легитимді билігі бар біртұтас мемлекет дегеніміз ‑ +Унитарлы мемлекет
Әлемдік аренадағы мемлекеттер арасындағы өзарақатынастағы негізгі басым принцип қандай? +Әріптестіктің тең құқықтығы
ҚР қашан Біріккен ұлттар ұйымына мүшелікке егемен мемлекет ретінде енді? +1992
Халықаралық саясат дегеніміз ол ‑ +Халықаралық аренада халықтар мен мемлекеттер арасындағы өзара қарым-қатынастарды реттеуші саясат
Қазақстан Республикасының халқының денсаулығын жақсартуға ықпал етуші фактор: +Аурулардың алдын алу бойынша және салауатты өмір салтын насихаттау бойынша мемлекеттік бағдарламалар
Көрсетілген ғалымдардың қайсысы саяси элиталар теориясын жасауға атсалысты? +Г. Моска
Саясаттанудағы гуманизмнің мәнін көрсетіңіз: +Барлық азаматтардың еркіндіктері мен бостандықтары, теңқұқықтылық принциптеріне негізделген демократиялық саяси қоғам құру
Мемлекетке сыртқы қоршаған географиялық ортаның әсері туралы концепцияның авторы+Ш. Л. Монтескье
Бедел билік құрылымында қандай компонент болып табылады? + Қайнар бастауы
Күштеу билік құрылымында қандай компонент болып табылады? +Ресурс
Жоғары билік құрылымдарында белгілі бір мүдделерді жеткізу, тықпыштау және оны жүзеге асыруды көрсететін іс‑қимылдар саясаттануда не деп аталады? +Лобби
«Тарих толқынында» кітабының авторы: Н. Назарбаев
«Делимитация», «демаркация» ұғымдары нені білдіреді? Шекара мәселесін, анықтау, белгілеу ұғымдары
«Референдум» ұғымы нені білдіреді? Еркін, жалпыұлттық сайлау
Қазақстандықтардың мәдени, өркениеттік құндылықтарын қайта жаңғыртып, қазіргі заманға саяси түлендіруді, жаңартуды көздейтін Елбасының бағдарламалық мақаласының атауы: Рухани жаңғыру
Қазақстан Республикасының қазіргі өз күшіндегі Конституциясы қашан қабылданды?1995 ж
Қазақстан Республикасының мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы Конституциялық Заңы қашан қабылданды? 1991 жылғы 16 желтоқсанда
«Жалпыға бірдей социология трактаты» атты еңбегінде «саяси элита» ұғымын ғылыми айналымға енгізген ғалым кім? Вильфредо Парето
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін алғаш ресми таныған ел: Түркия Республикасы
«Қазақстан Республикасының Президенті туралы» ҚР Президентінің Жарлығы қашан қабылданды? 1995 26 желтоқсан
БҰҰ‑ның Бас Ассамблеясының қаншаншы сессиясына Қазақстандық делегация алғаш рет егемен елдің делегациясы ретінде қатысты? 47 сессия
Мәдениет (маданият) сөзінің мағынасы Араб тілінен аударғанда қандай мағына білдіреді? ? Қалалық, қалалану, қалалықтану
Классикалық мәдениеттанудағы «мәдениет жөніндегі ғылым-реформалар жөніндегі ғылым” деп тұжырымдаған, мәдениетті үздіксіз даму үстіндегі процесс деп қарастырған ғалым: Э.Б. Тэйлор
Латын тілінде «культура» терминін Цицерон қандай мағынада қолдануды ұсынған? Жанды жетілдіру или ЖЕРДІ ӨҢДЕУ
«Мәдениет» сөзі алғашында немен тығыз байланыста түсіндірілді Ғылымның жетілуі, ғылымдардың дербестікке ие болуы және кітапханалармен
Толанд, Вольтер, Монтескье, Лессинг қай дәуір мәдениет теорияларының авторлары саналады? ағартушылық
Ағарту дәуірі өкілдері мәдениетті негіздеуде қай категорияларға баса назар аударды? Табиғат, адам, ақыл, таным және т.б.
И. Кант, Г. Гегель, А. Гумбольдт сияқты философтардың шығармашылығымен тығыз байланысты қалыптасқан танымал мәдениеттанулық мектеп: Қоғамдық-тарихи мектеп
Танымал оқымысты ғалым Освальд Шпенглер өзінің «Еуропаның ақыры» еңбегінде тарихи тұрғыдан мәдениетті қанша түрге бөліп қарастырған: Шпенглер 8 дамыған, гүлденудің шегіне жеткен мәдениетті анықтады: антикалық (аполлондық), арабтық (сиқырлы), египеттік, вавилондық, үнді, қытай, мексикалық және еуропалық (фаусттық).
Мәдениеттанудың қалыптасуындағы өзіндік рөл атқарған классикалық мектептердің бірі саналатын «Натуралистік мектептің» өзге мектептерден ерекшеліктері неде болды? мəдениеттiң биологиялық сипатын əсiрелеп көрсетті, адамды биологиялық тұрғыдан қарастырған
Мәдениеттанудағы рәміздік мектептің негізін салушы ғалымдар: Эрист Кассирер, Ливи Стросс
Атақты тарихшы, мәдениеттанушы Карл Ясперсс бойынша адамзат мәдениеті үнемі қандай тарихи кезеңдерден өтіп отырады төрт кезең


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html#Ғылымның_жетілуі,_ғылымдардың_дербестікке_ие_болуы_және_кітапханалармен__Толанд,_Вольтер,_Монтескье,_Лессинг_қай_дәуір_мәдениет_теорияларының_авторлары_саналады_ағартушылық

title: Саясаттану, Мәдениеттану пәні бойынша емтиханға дайындалуға арналған тест сұрақтарының тізімі


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html#_Шпенглер_8_дамыған,_гүлденудің_шегіне_жеткен_мәдениетті_анықтады:_антикалық_(аполлондық),_арабтық_(сиқырлы),_египеттік,_вавилондық,_үнді,_қытай,_мексикалық_және_еуропалық_(фаусттық).


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html#_Э.Б._Тэйлор__Латын_тілінде_«культура»_терминін_Цицерон_қандай_мағынада_қолдануды_ұсынған_Жанды_жетілдіру_или_ЖЕРДІ_ӨҢДЕУ


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-medeniettanu-peni-bojinsha-emtihanfa-dajindalufa-a.html#Эрист_Кассирер,_Ливи_Стросс__Атақты_тарихшы,_мәдениеттанушы_Карл_Ясперсс_бойынша_адамзат_мәдениеті_үнемі_қандай_тарихи_кезеңдерден_өтіп_отырады_төрт_кезең


Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты белсенділігімен, тепе-теңдік сақтауға ұмтылысымен, прагматизмдігімен, сындарлы сұхбат жүргізуге талпынысымен және көпжақты ынтымақтастыққа бағытталғандығымен ерекшеленеді. Халықаралық аренада мемлекетіміз өзінің тарихи, геосаясаттық және экономикалық факторларына байланысты көп ғасырлар бойы сыртқы саясатын халықаралық ынтымақтастық, көршілес мемлекеттермен татуластық және олардың аймақтық біртұтастығын құрметтеу принципіне негіздеп жүргізіп келеді. Қазақстанның өзге мемлекеттермен тең құқылы және екі жаққа да тиімді қарым-қатынас құруға дайындығы оның бүгінгі күні дипломатиялық байланыс орнатқан шет мемлекеттердің санының көптігімен дәлелденіп отыр. 1991 жылы тәуелсіздік алған сәттен бастап, біздің республика әлемнің 130 мемлекетімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Көптеген себептерге байланысты Орталық Азия мен Қазақстан аймағы әлем саясатында қазіргі кезде ерекше назарға ие. Қазақстан екпінді даму қарқынының арқасында ipi трансұлттық корпорациялардың, өзге мемлекеттердің үлкен қызығушылығына ие. Бұл түсінікті де, Қазақстан Орталық Азиядағы географиялық сипаты бойынша ең ipi мемлекет болып табылады, оған қоса экономикалық даму қарқыны бойынша біздің мемлекет аймақтағы көшбасшы. Осы ретте еліміздің болашақта даму мүмкіндіктерінің мол екендігін ескере кету керек. Бүгінгі күні қазақстандық сыртқы саясат басымдылығы ең алдымен Ресей, Қытай, АҚШ, ЕО, Орталық Азия аймағындағы көршілес мемлекеттермен, ислам әлемімен тең құқылы қарым-қатынас құруга бағытталып отыр. Бұл тұрғыда 2006 — 2007 жылдары аталмыш мемлекеттермен және аймақтармен екі жақты байланыс едәуір алға басты. Ел мүддeciнe қатысты бірталай маңызды құжатқа қол қойылған мемлекет басшылығының Вашингтон, Мәскеу, Брюссель, Лондон, Бейжің, Каир, Тегеран, Ташкент, Бішкек және тағы да басқа мемлекеттердің астаналарына ресми сапарларының қорытындылары да осыны айғақтай түсуде. Осылайша мeмлeкeтiмiздiң әлемнің жетекшi державалары мен көршілес ТМД мемлекеттepi арасындағы стратегиялық серіктестігі жаңа деңгейге көтерілді деуге болады.
25. Қазіргі замандағы сайлау жүйелері: олардың артықшылықтары мен
кемшіліктері.
Сайлау жүйесі деп өкілетті және басқа мемлекеттің сайланбалы билік органдарын құру жолдарын, түрлерін, әдіс-тәсілдерін анықтайтын, тәртіпке келтірілген нормалар, ережелер жиынтығын айтады. Жалпы алғандасайлау жүйесіне мемлекеттік қызмет орнына үміткерлерді (кандидаттарды) ұсынудың тәртібі, процесі және негізгі принциптері, оны ұйымдастыру, материалдық жағынан қамтамасыз ету, майлаушылармен жұмыс жүргізу және т.б. шаралар кіреді.
Сайлау жүйесінің негізгі қағидалары әдетте конституцияда анықталады және арнайы занда нақтыланады. Мұндай құқықтық нормалардың жиынтығын сайлау құқығы дейді. Онын 2 түрі бар: 1)белсенді түрі, 2) бәсең түрі. Белсенді түрі азаматтардың сайлау құқығын білдіреді. Бәсең (енжар) түрі олардың сайлану құқығын қамтиды. Сайлау құқығында солар реттеледі.
Берілген дауысты есептеу тәсілімен соның нәтижесінде орындарды бөлу принципіне қарай сайлау жүйелері мажоритарлық, пропоционалдық және аралас түрі болып бөлінеді.
Мажоритарлық сайлау жүйесінде әрбір округте депутаттық орындар белгіленген дауыстың көпшілігіне ие болған үміткерге тиеді. Қалғандары билік органдарына кіре алмайды.
Мажоритарлық жүйенің 2 түрі бар: абсолютті және салыстырмалы. Абсолютті жүйеде сайланды деп басым көпшілік дауысты (50 пайыз және 1 дауыс) алған талапкер саналады.Мұнша дауысты үміткердің көбі бірінші кезекте ала бермиді. Сондықтан сайлаудың екінші туры өткізіледі. Мұнда бірінші турда көп дауыс алған 2 үміткердің қайсысы көп дауыс алса, сол сайланған болып есептеледі.
Мажоритарлық жүйенің салыстырмалы көпшілік түрінде қай үміткер көбірек дауыс жинаса, сол сайланады. Онда 50 пайыздан артық дауыс алу шарт емес.
Мажоритарлық жүйенің абсолютті және салыстырмалы түрлерінде сайлау округтері бір мандатты келеді, яғни әрбір округтен бір ғана депутат сайланады. Мәселен, мұндай мажоритарлық жүйе АҚШ, Англия, Франция, Жапонияда дамыған.
Сайлаудың мажоритарлық жүйесі қарапайым және онай сияқты көрінеді. Оның үстіне парламентте көш бастаушы партия тұрақты үкімет қалыптастыра алады. Сондықтан ол жүйе кеңірек тараған. Алайда оның кемшілікетері де бар. Оның ең бастысы – сайлаушылардың қалған 49 пайызының ( ал салыстырмалы көпшілік жүйесінде одан да көп азаматтардың) еркі, ықтияры ескерілмейді.
26. Саясаттану ғылым және оқу пәні ретінде, объектісі, парадигмалары.
Саясаттану сөзі - политологиягректің политика және логос деген сөздерінен шыққан, саясат туралы ғылым деген мағына береді. Басқа қоғамдық ғылымдардың ішінде саясаттанудың орны ерекше. Себебі адамзат қоғамында саясат негізгі роль атқарады. Адамзат саясаттың сиқырлы сырын, құбылмалы құбылысын ерте заманнан бері түсініп-біліп келеді. Ерте заманда саясат болмаған. Мысалы Мысырда, Вавилонда, Үндістанда сол кездегі мифтарға сүйенсек басқарушының билік көзі тек құдай болған, яғни жер бетіндегі істердің барлығын құдай тындырып отырған. Кейінірек адамзаттың іс- тәжірибесінің, ақыл-ойының, мәдениетінің дамуына байланысты саясаттың ұғымдары, түсініктері пайда болды. Бұдан келіп саясат теориялары пайда болды. Саясаттанудың негізін салушы деп Аристотельді айтады. Өйткені ол өз заманында лицей ашып, сонда саяси ғылымды жеке пән ретінде оқытқан. Саясаттану XIX ғасырдың екінші жартысында жеке пән ретінде дамыды. XX ғасырдың басында саясаттану бөлек академиялық пән ретінде толық бөлініп шықты. Бұл ғылымның халықаралық мәртебе алып, толыққанды қалыптасуына ЮНЕСКО-ның басшылығымен құрылған саяси ғылымдардың халықаралық ассоциациясы зор роль атқарды. Ол саяси зерттеудің белсенділігін арттыру жолында қазірде жемісті еңбек етуде. Бүгінгі таңда саясаттану пәні АҚШ-тың, Шығыс елдерінің барлық жоғарғы оқу орындарына жеке пән ретінде оқытылады.
27. Саясаттану заңдары, категориялары (ұғымдары) және әдістері, қызметтері.
Саясаттанудың заңдарын үш топқа бөлуге болады.
1. Саяси-экономикалық заңдар.
2. Әлеуметтік заңдар.
3. Саяси психологиялык, заңдар.
Саясаттанудың негізгі категорияларының бірі -билік. Осыған байланысты саяси биліктің дәстүрлі теорияларын зерттейді. Оларға: монархия, аристократия, автократия, авторитаризм, деспотизм, охлократия, плутократия, тирания, тоталитаризм, этатизм, элитаризм, бюрократия, олигархия (финанс билігі), теократия, технократия т.б. жатады. Саясаттану саяси ілімдердің утопиялық, діни, ғылыми түрлерін зерттейді.
Саясаттану заңдарының қызметі.
1. Саяси білімдер жүйесіндегі теориялық-методологиялық функция.
2. Танымдық функция.
3. Практикалық функция.
4. Конвенционалдық функция.
28. Саяси ойлардың қалыптасу және даму тарихы. Саясаттану функциялары
Саяси ғылымның даму кезеңдері - саясатты саналы түсінудің алғашқы тарихи түрі - көне дәуірдегі діни-аңыздық түсіндірулер. Ал б.э.д. ӀӀ-Ӏ мыңжылдықтарда саяси көзқарастар тиімді бола бастады, сөйтіп, алғашқы саяси түсініктер мен ұғымдар, кейінірек саяси түжырымдар пайда болады. Бүл үрдіс бірінше кезекте Конфуция, Платон, Аристотель еңбектерімен байланысты. Келесі кезең орта ғасырдағы саяси биліктің теологиялық теориясымен байланысты. Әлеуметтік-саяси ой діни қайраткерлер күшімен дамытылды, тіптен шіркеу мемлекет пен саясатта басым рөл атқарды. М.Августин, Ф.Аквинский еңбектерімен танымал.
Қайта өрлеу мен ағартушылық дәуірінде саяси теория діни құрсаудан азат етіліп, гуманистік бағытта дами бастайды. Бүл дәуірде адамның құқықтары мен бостандықтары, заң мен мемлекет, қоғамдық өмірді демократияландыру үшін зерттеудің орталық мәселелері болды. Н.Макиавелли, Т.Мор, Ж.Боден, Т.Гоббс, Г.Гроций, Дж.Локк еңбектерімен танымал.
29. «Болашаққа бағдар: рухани жаңарту».
«Рухани жаңғыру» бағдарламасы Елбасының 2017 жылы 12 сәуірде жарық көрген осы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласының негізінде жасалған. Онда ұлтымыздың жаңа тарихи даму кезеңінің негізгі мақсаттары көрсетілген, атап айтқанда: рухани және мәдени құндылықтарымызды сақтау және ұлғайту, әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына ену. Осы мақсаттарға жету жолына бағытталған жобалар бағдарламада толық көрсетілген.
Қазақ тілінің латын әліпбиіне біртіндеп, кезең-кезеңмен көшуі туралы жобасы тіліміздің дамуына жаңа импульс беріп, оны әлемдік кеңістікке шығаруға, сөйтіп халықты тілімізді толық меңгеруге ынталандыруға арналған. Ал 2025 жылдан бастап латын әліпбиіне толық көшетін боламыз: осы уақыттан бастап барлық жазбаша дүниелер – БАҚ беттеріндегі жарияланымдардан бастап, кеңселік іс қағаздарын толтыруға дейін тек қана латын тілінде жүргізілетін болады. Оған дейін ақырын үйреніп, кириллицадан латынға біртіндеп өтетін боламыз.
30. Ежелгі дүниедегі (антикалық дәуір ) саяси ой- пікірлер.
Ежелгі дүниедегі саяси ой-пікірлердің қайнар көздерің, қалыптасу ерекшеліктерін анықтау. Саяси ой-пікірлердің қалыптасуындағы діннің, аңыз, әпсаналардың алатын орның белгілеу.
Ежелгі дүниедегі саяси ой-пікірлердің тарихы, қайнар көздері. Көне Шығыс елдері: Мысырдан, Вавилоннан, Үндіден, Қытайдын, Парсыдан және Батыс елдері: Грекия мен Римнен бастау алуы. Саяси ой-пікірлердің қалыптасуындағы діннің, аңыз, әпсаналардың алатын орны. Көне жазба ескерткіштері: мысырлық «Ипусердің сөзі», вавилондық Хаммурапи патшаның заңдары, парсылық «Авеста», үнділік «Веды», «Артхашастра» оқулары, қытайлық Конфуцийдің ілімі, гректік «Илиада», «Одиессия» поэмалары – ежелгі саяси идеялар мен ой-пікірлердің деректің негіздері.
Грекиядағы мемлекет-полистердің қала-мемлекеттердің шығуы. Саяси ой-пікірлердің дәуірлерге бөлінуі: Гомер, Гесиод және «Жеті данышпан», Демокрит, софистер, Сократ, Платон, Арситотель мен эллинизм дәуірінің шығармалары. Эпикур этикасы. Стоицизм ағымының қалыптасуындағы Зенонның рөлі. Полибийдің «40 томдық тарихындағы» мемлекеттің патшалық, тирандық, аристократиялық, олигархиялық, демократиялық, охлократиялық түрлерге ажыратылуы.
31. Ұлтаралық қатынастардың саяси аспектілері.
Халықаралық қатынас -XX ғacыр соңғы он жылдығында халықаралық қатынастардағы жағдай түбегейлі өзгерді. 1980-ші жылдардың соңына дейін олардың басты сипатына әлемдік қауымдастықтың екі қарама-қарсы одаққа жіктелуі тән болды. Халықаралық қатынастар эволюциясы екі өзара байланысты процесcтердің елеулі әсеріне үшырады - капиталистік сипаттағы әлеуметтік қатынастарға негізделген әлемдік нарықтың бірлігін қалпына келтіру және жаһандану проңесінің қарқынды дамуы. Нәтижесінде елдер мен халықтардың өзара тәуелділігі артуда, шешімін табу үшін халықаралық әріптестікті дамытуды талап ететін жалпы әлемдік, ғаламдық сипаттағы мәселелердің көбеюі орын алып отыр. Қазіргі халықаралық қатынастардың экономикалық негізі - әлемнің метериалдық базасындағы елеулі өзгерістердің негізінде қалыптасушы жаңа әлемдік еңбек бөлінісі.
32. Қазіргі білім жүйесіндегі тенденциялар мен мәселелер.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты


title: Білім беру жүйесі - Саясаттану Мемлекет және оның негізгі белгілері және атқаратаын қызметі. Мемлекет —

text:
Білім беру жүйесі - сабақтастығы бар білім беру бағдарламалары мен әр түрлі деңгей мен бағыттағы мемлекеттік білім беру стандарттары жүйесінің, оларды әртүрлі ұйымдастыру құқықтық формадағы, типтегі және түрдегі білім беру мекемелерінде іске асырушы тармақтардың, сонымен бірге білім беруді басқару органдары жүйесінің жиыны.
Бiлiм беру жүйесi қоғамның әлеуметтiк – экономикалық дамуында жетекшi роль атқарады, сондай – ақ оны әрi қарай айқындай түседi. Ал бiлiмнiң қалыптасып, дамуының жалпы шарттары философияның негiзгi мәселесi – рухтың материяға, сананың болмысқа қатынасы тұрғысынан зерттелетiн iлiм таным теориясы деп аталады. Таным теориясының басқа ғылыми теориялардан түбiрлi айырмашылығы – ол бiлiмнiң қалыптасуы мен негiзделуiнiң жалпы ұстанымдарын, объективтiк қатынастарды қалыптастырады.
Орыс педагогі К.Д.Ушинский айтқандай, қазіргі заман талабына сай, әр мұғалім, өз білімін жетілдіріп, ескі бірсарынды сабақтардан гөрі, жаңа талапқа сай инновациялық технологияларды өз сабақтарында күнделікті пайдаланса, сабақ тартымды да, мәнді, қонымды, тиімді болары сөзсіз. Бұл жөнінде Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының 8-бабында «Білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі – оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» деп атап көрсеткен. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев жолдауында айқандай: «Болашақта өркениетті дамыған елдердің қатарына ену үшін заман талабына сай білім қажет. Қазақстанды дамыған 50 елдің қатарына жеткізетін, терезесін тең ететін – білім». Сондықтан, қазіргі даму кезеңі білім беру жүйесінің алдында оқыту үрдісінің технологияландыру мәселесін қойып отыр. Оқытудың әртүрлі технологиялары сарапталып, жаңашыл педагогтардың іс – тәжірибесі зерттеліп, мектеп өміріне енуде.
33. Саяси тәртіп (режим): мәні, мазмұны, түрлері, сипаты,жіктелуі.
Саяси режим–бұл мемлекеттік билікті жүзеге асыруға жәрдемдесетін тәсілдер мен әдістер. Мемлекеттік биліктегі тәсілдер мен әдістердің жиынтығына қарай екі түрлі режимді бөліп атауға болады–демократиялық және антидемократиялық режимдер.
34. Саяси биліктің субъектілері, легитимділігі.
Саяси билік субъектілері – іс-әрекетті жасаушы, объекті өзгертуші жеке адам, әлеуметтік топ, тап, партия, мемлекетті айтады. Саяси билікті жүзеге асыру үшін арнайы ұйымдар мен ме- кемелер құрылып, субъект оларға өкілдік береді. Олар билікті қолданушы, қорғаушы, «иелік етуші» болып есептеледі. Басқа сөзбен айтқанда, субъект билікті «иелік етушілер» арқылы жүргізеді.
Саяси биліктің легитимділігі – халықтың келісіміне негізделген әрі заңмен, ережелермен, дәстүрмен анықталған билік сапасы. Легитимдік дегеніміз – халықтың үстемдік етіп отырған саяси билікті қолдауы, оның заңдылығы мен шешімдерін растауы.
35. Әлемдік саясат, сыртқы саясат.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сыртқы саясат - Саясаттану Мемлекет және оның негізгі белгілері және атқаратаын қызметі. Мемлекет —

text:
Сыртқы саясат - халықаралық аренадағы мемлекеттер мен халықтар арасындағы өзара қарым-қатынасты реттеуші саясат. Сыртқы саяси мақсаттар ұлттық мүддеге негізделеді. Оларды жүзеге асыру арқылы мемлекет сыртқы саяси қызметті атқарады. Мемлекеттің сыртқы саясаты сыртқы және ішкі факторлар ықпалымен қалыптасады. Сыртқы саясатты жүзеге асыру түрлері: мемлекеттер арасындағы дипломатиялық қатынастарды орнату; мемлекеттің халықаралық ұйымдарда өз өкілеттілігін ашу немесе оларға мүше болу; мемлекеттің басқа мемлекет өкілдерімен әртүрлі деңгейлерде тұрақты немесе аракідік байланыстар орнатуы. Сыртқы саясатты жүзеге асырудағы ең басты құрал - екі жақты немесе көпжақты келісімдер мен келіссөздер
36. Қайта Өрлеу дәуіріндегі саяси ой-пікірлер.
Саясатадамның ерекше қызметі ретіндеерте кезден ғылыми зерттеулердің пәніне айналды. Алғашында саясат туралы ілім философияның құрамдас бөлігі болып табылды. Ежелгі дүниеде саяси қызметті сараптауға арналған арнайы трактаттар жазылды. Саясаттанудың ғылым ретінде қалыптасу жолындағы елеулі кезең Қайта Өркендеу дәуіріндегі саяси ойлар мен Н. Макиавелли, Т. Мор, Ж. Боден шығармашылығын атай аламыз. Итальяндық саяси ойшыл Никколо Макиавелли (1467-1527) [1] саяси бытыраңқылық, жеке меншіктік буржуазиялық қатынастарға негізделген мемлекеттік билікке қарсылық білдірді. Ол әлемдік саяси ғылымдар тарихына өзінің биліктің пайда болуы мен мәні, басқару түрлері, саяси процестерге қатысушыларға қойылатын талаптары туралы көзқарастары көрініс тапқан «Патша» [2] атты еңбектің авторы ретінде енді. Бұл еңбегінде ойшыл ерекше орынды саяси лидерлік технологияларына береді. Макиавелли өзінің саяси көзқарастарында саясаттағы шындықтың шынайы шарттарын есепке алатын, саяси қимылдардың тәжірибе пайдасына бағынатын саяси реализм қағидасын ұсынды.
37. Қазіргі білімдер жүйесіндегі саяси ғылымның алатын орны.
Оку пәні ретіндегі ғылыми білімдердің нақты жүйесін баяндау ең алдымен оның пәнін қарастырудан басталады. Ғылым ПӘНІНІҢ бөлінуі, оның негізгі өлшемдерінің айқын белгіленуі қарастырылып отырған білімдерді біртұтас ғылыми-методологиялық негізге ие тұтастыққа біріктіруге мүмкіндік береді. Ғьлым пәні қарастырылып отырған ғылыми білімдер жүйесінің тәуелсіздігі мен дербес дамуының түпкілікті шарты болып табылады. Белгілі дәрежеде ғылым пәнінің өзінде алдын ала анықталғандық пен тапсырыстық тұрғыдағы емес, дамудың рационалды-логикалық негізі тұрғысындағы ғылыми білімнің нақты жүйесінің даму мүмкіндігі жасырынған қалыпта болады. Кез келген ғылым пәнінің бірден дайын күйінде берілуі мүмкін емес, ол пайда болудың, калыптасудың ұзақ жолынан өтуі керек, өйткені ол объектінің жай ғана бөлігі ғана емес, осы бөліктің идеалды конструкциясы да. Бұл процесс жаңа ғылымның өзінің жеке пәнімен бірге бөлінуінің, тармақталуының негізіндегі ғьлыми білімдердің жалпы жүйесінің шеңберінде іске асады. Саяси білімдер де осындай жалпы жүйелердің бірі болып табылады. Тарихи тұрғыда саяси білімдер қоғамдық ғылымдардың әрқилы жүйелерінде қалыптасып дамыды: тарихи ғылымдарда саяси қатынастардың даму тарихы ретінде қандай да бір елдегі мемлекеттік биліктің қалыптасуы мен қызмет етуінің тарихы мен саясаттың әрқилы субъектілерінің іс-өрекеттерінің тарихы қарастырылады
38. Саясаттанудың қалыптасуы мен дамуы, оның негізгі категориялары, саясаттанудың пәні мен объектісі.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Саясаттану - Саясаттану Мемлекет және оның негізгі белгілері және атқаратаын қызметі. Мемлекет —

text:
Саясаттану - [грек, politike - мемлекетті басқару өнері, logos - сөз, түсінік, ілім] - саясат, саяси үрдіс, саяси билік туралы ғылым. XX г. 50 жж. саясаттану дербес ғылым саласы және оқу пәні ретінде қалыптасты. 1948 ж. ЮНЕСКО бастауымен Саяси ғылымның халықаралық бірлестігі құрылды. Саяси ғылымның зерттеу объектілері:
саяси теория;
саяси институттар;
саяси партиялар, топтар, қоғамдық пікір;
халықаралық қатынастар.
Саясаттану екі сипатта қарастырылады: ғылым және оқу пәні ретінде. Саясаттану ғылым ретінде қоғамның саяси саласын, саяси ойдың пайда болуы мен дамуын, саяси жүйе, саяси қатынастар мен үрдістер, саяси сана мен саяси мәдениет, халықаралық саяси үрдісті зерттейді.
39. Ежелгі дәуір ілімдеріндегі саясаттанудың элементтері (Конфуций, Платон,
Аристотель).
Нақтылы бір тарихи дәуірдегі қоғам, мемлекет, құқық, саясат туралы ойларды дұрыс түсіну үшін сол қоғамның, сол дәуірдің белгілі бір әлеуметтік топтары мен таптары үшін, олардың қандай мүдделерді қорғағандығын, бұл ілімнің авторы қандай мақсат пен позиция ұстанғандығын білу шарт. Сонда ғана саяси және сол мемлекеттің ерекшелігіне қарай дұрыс баға беруге болады. Ең алдымен саяси ілімдер тарихының негізгі кезеңдері мен оның ерекшеліктерін және саяси тарихын терең білу шарт.
Саяси ілімдер тарихын хронологиялық және мазмұндық тәртіппен ірі төрт кезеңге бөлуге болады:
Ежелгі замандағы саяси ілімдер тарихы (алғашқы мифтік көзқарастардың пайда болуынан, б.з.д. 3 мың жылдықтан – б.з. V ғасырына дейін).
Орта ғасырлар мен Қайта өрлеу дәуіріндегі саяси ілімдер тарихы (V-XVIIғғ).
Жаңа заман және ХХ ғасырға дейінгі саяси ілімдер тарихы.
ХХ және ХХІ ғасырлардағы саясат туралы ойлар.
Саяси ілімдер алғашқы кезеңде адамдардың алғашқы мифтік көзқарастары негізінде пайда болды.
Адамзат саясаттың сиқырлы сырын, құбылмалы құбылысын өте ерте заманнан түсініп – білгісі келген. Ежелгі Шығыс ойшылдары мемлекеттің, саяси биліктің мән-мағынасы неде және кімге қызмет етеді, қоғамдық құбылыстың қандай түрлері бар және олардың ең жақсысы, халыққа ең қолайлысы қайсысы деген сияқты сауалдарға жауап іздеген.
40. Орта ғасырдағы саяси идеялар (Августин, Аквинский, Әл-Фараби).
Батыс Еуропада феодализм мың жылдан артыққа созылды. Бұл дәуірде рухани өмірде дін түгелдей үстемдік етті. Храистиан діні феодалдық қоғам көзқарасының өзегі, біртұтас христиан мәдениетінің негізі болды. Орта ғасырдағы христиан дініне көп еңбек сіңірген Аврелий Августин(354-430) еді. Ол хритиан фәлсафасының негізгі қағидаларын зерттеп, жетілдірді. Оның саяси көзқарастары «Құдай қаласы туралы» деген еңбегінде баяндалған.Августин барлық әлеуметтік, мемлекеттік және құқықтық мекемелер мен заңдарды адамның күнәсінің нәтижесі деп санады. Оның ойынша, құдай адамға еріктің еркіндігін береді, яғни ол өз бетімен немесе құдай жолымен өмір сүруге мүмкіндігі бар. Соған орай ол адамдарды құдай жолымен және адам жолымен өмір сүрушілер деп 2 түрге бөлді. Бұл топтарды рәміз ретінде 2 қала деп атайды. Біріншісін, болашақта құдай мен мәңгілік патшалық құратын, екіншісін,жын-шайтандармен бірге мәңгілік жапа шегіп, сазайын тартатын адамдардың 2 қоғамы деп түсіндірді.
41. Қайта өрлеу және Ағарту дәуіріндегі саяси идеялардың дамуы.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Ағарту дәуірі - Саясаттану Мемлекет және оның негізгі белгілері және атқаратаын қызметі. Мемлекет —

text:
Ағарту дәуірі – 18-19 ғасырларда дамыған идеялық ағым. Оның өкілдері ізгілік, әділеттілік идеялары мен ғылыми таным-білім негіздерін тарату жолдары арқылы қоғам кемшіліктерін түзетуге, оның талғам-талаптарын, саясатын, тұрмысын өзгертуге күш салды. Ағартушылар қатарында
Вольтер,
Руссо,
Монтескье,
Гердер,
Лессиң,
Шиллер,
Гете,
Десницкий, Козельский,
т.б. болды. Олар өз уағыздарын, қоғамның барлық топтары мен жіктеріне, әсіресе, билік иелеріне бағыштады. Қоғамдағы кертартпа көріністердің бәрі адамдардың надандығынан, олардың өз табиғатын өзі түсінбеуінен деп білді. Ағартушылық шіркеулік идеология ықпалына, діни догматтарға, схоластикалық ой-ағымдарына қарсы болды. Ағартушылар қоғам дамуындағы сананың айқындаушы рөлі туралы түсініктерге ден қойды. Ағартушылық 18 ғасырдағы әлеуметтік көзқарастардың қалыптасуына едәуір ықпал етті. Шығыс елдерінде бұл ағым біршама өзіндік сипатта өркен жайды.
42. Саяси биліктің мәні, оны анықтаудағы түрлі әдістер (бихевиористік, телеологиялық, жүйелік, релятивистік).
Саясаттың негізгі мәселесі билік болғандықтан, саясатта билік теориясы үлкен орын алады. Билік саясаттың саяси институттар мен барлық саяси әлемнің мінін түсініп-білуге көмектеседі.
Шығыстың көрнекті ойшылы Ибн-Халдун (1332-1406) адамның басқа жан-жануарлардан ерекшелігі - ол билік үшін күреседі деген екен.
Ағылшын философы, қоғам қайраткері Бертран Рассель (1872-1970) физикада басты ұғым энергия болса, қоғамдық ғылымдарда негізгі ұғым билік болып табылады деген.
Американың әйгілі әлеуметтанушысы Талкотт Парсонс {1902 - 1979) экономпкалық жүйеде ақша қандай орын алса, саяси жүйеде билік те соншалықты орын алады деп тұжырымдаған.
Билік туралы мынандай тұжырымдамалар бар: Телеологиялық, бихевиористік, инструменталистік, структуралистік, конфликтілік.
Сонымен билік деп біреудің екіншілерге әмірін жүргізіп, олардың іс-әрекеті, қызметіне ықпал етуін айтады.
Алғашқы қауымдық құрылыс кезеңінде билік қоғамдық сипатта болды. Мұнда қауым болып тайпаларды басқарды. Құл иеленушілік құрылыста құл иеленушілер және құлдар пайда болып, теңсіздік туды. Бір таптың екінші бір тапты бағындыру қажеттілігі туды. Осылай билік аппараты дүниеге келді, адамдарды еркінен тыс, ықтиярсыз еркіне көндірген мекемелер пайда болды.
Теологиялық (діни) теория мемлекет пен құқықтың пайда болуын құдайдың құдіретімен байланыстырады. Әрбір ірі дінде кұдайдың әрекеті деген діни-құқықтық қағидалары бар. Қазіргі заманда да кейбір мемлекеттер осындай қағидааларға негізделіп құрылып, қызмет атқаруда. Бұл қағидаларға сүйене отырып дін теоретиктері мемлекет пен құқык құбылыстарын діни рәсімдерге байланыстыра түсіндіреді.
43. Саяси биліктің объектісі мен субъектісі, қайнар көздері, қорлары.
Саяси билік субъектілері - іс-əрекетті жасаушы, объекті өзгертуші жеке адам, əлеуметтік топ, тап, партия, мемлекетті айтады. Саяси билікті жүзеге асыру үшін арнайы ұйымдар мен ме- кемелер құрылып, субъект оларға өкілдік береді. Олар билікті қолданушы, қорғаушы, "иелік етуші" болып есептеледі. Басқа сөзбен айтқанда, субъект билікті "иелік етушілер" арқылы жүргізеді. Биліктің субъектісі бойынша парламенттік, үкіметтік, соттық, дербес, ұжымдық, т.с.с. болып топталады.
44. Саяси және мемлекеттік билік. Билікті табыстау және биліктің бөлінуі.
Ұлтаралық жанжалдардың көбісі қазіргі жаңа қоғамда көп таралған құбылыс болып келеді. Бұл мəселе тек бүгін ғана туындаған жоқ. Адамзат тарихында соңғы 5 мың жыл ішінде 3,5 млрд. адам дүние салған 15 мыңға жуық соғыс пен қаруланған жанжалдар болды. Халықаралық Стокгольм институтының зерттеулері бойынша ХХ ғасырдың 80-жылдары болған жанжалдардың көбісі этносаралық болды.
Əлеуметтік жанжалдың тек екі не одан да көп мемлекеттердің мақсаттары бір-бірімен келіспейтін жағдайда ғана туындайды. Осыдан қорыта айтқанда жанжалдың болмауы мүмкін емес жайт. Жанжалдың өмір сүруі теңсіздіктің болуына байланысты. Р. Дарендорфтың теориясы бойынша жанжалды бақылауда негізгі үш мəселесі құнды. Біріншіден, құндылықтардың маңыздылығы. Кез келген мемлекет жанжалдың ситуациялық маңызын түсінуі қажет, əрі оның маңыздылығы жанжалдың өмір сүру құқығында. Басқаша айтқанда, жанжалды басқару мүмкін емес, егер жанжалға түсушілердің біреуі оның оппоненті жоқ деп айтқан жағдайда жəне оның өзіндік ойы жоқ болған жағдайда жанжалды басқару мүмкін емес. Мысалы,
Екіншіден, жанжалды бақылаудың маңызды кезеңі болып мемлекеттердің ұйымдастыру қабілеті болып табылады: мемлекеттердің ұйымдастыруы көбірек болса, келісімге келу жəне келісімнің мақсатына жету жолдары жеңіл болады. Ал керісінше болған жағдайда жанжалдың өрлеуіне жəне қателіктерге алып келеді.
45. Саяси шиеленістер, олардың мәні, конструктивті және деструктивті қызметтері.
Саяси ғылымдағы шиеленістердің әртүрлі жағдайларына қатысты проблемалардың жиынтығын зерттейтін ғылыми және оқу проблемалары сипатындағы жаңа жеке пән шиеленістану деп аталады.
Жалпы тұрғыдан алғанда шиеленіс қарама-қарсы топтардың бір-біріне қайшы мүдделерінің, пікірлерінің, көзқарастарының түйісуі, әртүрлі сипаттағы пайымдаушылық, келіспеушілік, ымырасыздық Саясаттану зерттеулерінің нысандары болып саяси билік, саяси мақсат мәселелерімен тікелей және жанама қатысты, саяси сипаттағы шиеленістер саналады.
Саяси шиеленістер туралы зерттеулер өзінің терең тамырларын ежелгі философтардан алады. Бүкіләлемдік тарихта бұл мәселелер біздің дәуірімізге дейінгі YІІ-YІ ғасырлардағы Қытай философтарының, Ежелгі Грекиядағы Анаксимандр мен Гераклиттің теориялық пайымдауларынан мәлім. Гераклиттің күрес жалпыға ортақ және “барлығы күрес арқылы және қажеттіліктер бойынша өтеді” деп түйіндегені белгілі. Осыған ұқсас ойларды басқа үлгіде Сократ, Платон, Полибий және басқалары да топшылады. Қоғамдағы шиеленістерді зерттеуге Н.Макиавелли көп көңіл бөлді. Ол әртүрлі деңгейдегі шиеленістерді сараптай отырып, олардың қоғамдық процестердің дамуындағы жағымды сипатын атап көрсетеді. Алайда, ХYІІІ ғасырдың соңына дейін саяси шиеленісті зерттеуші ойшылдар оны ең алдымен мемлекеттің реттеуші қызметі санап, үстемдік ету мен бағыну мәселелеріне жатқызды.
46. Қазақстандағы әлеуметтік-саяси шиленістердің алдын алу технологиялары.
Субъектілердің арасындағы қақтығыстың тоқтауымен шиеленіс аяқталады. Алайда, бұл жағдай көпке созылмай, шиеленіс қайта басталуы мүмкін. Шиеленіс толық шешімін тапқанда ғана, оның толық аяқталуы қамтамасыз етіледі. Əрине, бұл қоғамдағы барлық шиеленістер толық шешіліп, келісім орнайды деген сөз емес. Өмірде екі жақтың уақытша келісімге келуі немесе жартылай шешімі табылатын шиеленістер жиі кездеседі. Сол сияқты шиеленісті күшпен басып тастау да жиі орын алатын жағдай. Мұны шиеленістің шешілуі деп түсінбеу керек. Р.Дарендорф атап көрсеткендей, басып тасталған шиеленіс қатерлі ісік тəрізді, оның асқынуы əбден мүмкін. Əлеуметтік шиеленісті толық шешу үшін оны туғызған себептерді жою керек. Бұл жерде айта кететін бір жағдай – субъективтік себептерден туындайтын шиеленістерді шешудің қиындығы. Эмоцияға байланысты шиеленістер толық шешілуі үшін екі жақтың адамдарының бір-бірлеріне деген көзқарастары толық өзгеруі керек
47. Қазіргі жағдайдағы саяси дағдарыстан шығу тәсілдері.
Үкімет пен бұқараны алыс-жақын аралықта қандай маңызды дүниелер күтіп тұр? Саяси рингтегі Батыс пен Ресей айқасы немен аяқталады? Келешегі күңгірттене бастаған ЕАЭО және Назарбаев пен Путин достығы. Соңғы айларда орын алған ауыс-түйіс пен саяси дағдарыстың ақыры немен аяқталады? Осы сұрақтардың жауабын білгіміз келіп саясаттанушы, тарихшы Әзімбай Ғалимен сұхбаттасқан едік.
Достарыңызбен бөлісу: |


-Әзімбай аға, Мәжілістің Алматыдағы отырысына өзіңіз қатыстыңыз (Кеше Мәжілістің көшпелі отырысы Алматы қалсында өткен болатын). Жасыратыны жоқ, ойыңызды ашық айттыңыз, ащы айттыңыз. Дегенмен, көңіліңіз толмаған секілді...
-Менің Парламентте жүрген азаматтарға қарап қарным ашатын. Осы жолы өзіміз қатысып, істің барысын көзбен көрген соң, ойымды 2-3 пайызға өзгертемін-ау (күлді). Шындығында, Заң шығарушы орган өкілдерінің Астанадағы ақ тамның ішінде тығылып отырғанынан гөрі, осы форматта жұмыс істеуі құптарлық іс деп ойлаймын. Қандай да бір Заң жобасын қабылдар алдында сол саланың мамандарымен, тәуелсіз сарапшылармен келісе отырып талқылау өнімді болмақ. Бұл және аз да болса демократиялылықтың көрінісі ғой. Не десек те сең қозғалды.
Достарыңызбен бөлісу: |