Саясаттану пәні бойынша студенттерге арналған тест сұрақтары:
Саясаттану ғылымының зерттеу пәнін анықтаңыз:
1 Саясат пен әлеуметтік қатынастардың даму тарихы
2 Әлеуметтік‑экономикалық құрылымдардың ерекшеліктері
3 +Саяси қатынастар, саясатқа қатысты үрдістер мен құбылыстар
4 Саясат пен экологиялық және әлеуметтік‑экономикалық құрылымдардың ғана даму ерекшеліктері
5 Мемлекеттік және мемлекеттік емес құрылымдардың қалыптасуы мен дамуы генезисін қарастыру
Саяси ғылымның зерттеу объектісіне жатқызамыз:
1 +Қоғамның саяси жүйесі, саясат пен саяси процестер және саясатқа қатысты кез‑келген құбылыстарды, заңдылықтарды
2 Адам ойынан туындаған саяси жобалар мен әлеуметтік танымдардың жиынтығын
3 Мемлекет пен адамның арасындағы қатынастардың әлеуметтік негіздерінің жиынтығын
4 Саяси әлемдегі психологиялық өзгерістер, әлеуметтік бастамалар, экономикалық жиынтықтарды
5 Әлемдік алпауыт елдер мен тек ТМД елдері арасындағы болып жатқан саяси, экономикалық қатынастарды
Саяси ғылымның зерттеу субъектілерін көрсетіңіз:
1+ Адам, халық, мемлекет, саяси партиялар, халықаралық ұйымдар
2 Экономикалық форумдар, халықаралық келісімдер мен құжаттар
3 Саяси билік, мемлекеттік билік, халықаралық саясат пен ғаламдану ұғымдары
4 Саяси ғылымның қалыптасу мен даму тарихының халықаралық ерекшеліктері
5 Американдық және англосаксондық саяси жұйелердің қалыптасуының генезисі
Платонның мемлекеттік басқаруды егжей‑тегжейлі талқылайтын атақты еңбегі:
Атақты Мұсылман ғалымы, «әлемнің екінші ұстазы» аталған Шығыс ғұламасы Әбу Насыр Әл Фарабидің танымал трактатындағы «Ізгі қаланы» кімнің басқарғаны дұрыс деп сипатталған
1948 жылы Парижде өткен саясаттанушылардың коллоквиумы мақұлдап, саясаттануды келесідей бес бөлімге бөлді:
1 Саяси билік, саяси экономия, саяси психология, саяси медицина, саяси география
2 +Саяси теориялар, саяси институттар, партиялар мен қоғамдық ұйымдар, қоғамдық пікір, халықаралық саясат
3 Саясат және әлем, саясат және абстракционизм, саясат пен теория, саясат пен практика, саясат және психология
4 Саясаттану, әлеуметтану, мәдениеттану, философия және дінтану
Саясаттану, қоғамтану, психология, этика және риторика
Бізге белгілі ресми тарихтағы, алғаш рет «Саясат» бойынша дәріс оқыған ғалымды көрсетіңіз:
Көрнекті Шығыс ғалымы Ибн Халдунның негіздеп зерттеген саяси тақырыбы көбіне‑көп:
1 Саяси ұйымдар туралы болды
2+ Билік пен билік қатынастары туралы болды
3 Мемлекеттің типтері туралы болды
4 Билеушінің жеке харизмасы мен өзге мемлекеттермен байланыстары туралы болды
5 Заң шығарушы билік пен Атқарушы билік туралы болды
1923 жылы Чикагода Рой Макридистің жетекшілігімен өткен саяси ғылымдар тарихында елеулі рөл атқарған, оның ішінде салыстырмалық саясаттанулық 8-постулатты қабылдаған семинар қалай аталды?
Саяси ғылымның дамуы мен жетілуін жіктеудегі Фома Аквинскийдің өкілі болып табылатын ғылыми бағыты:
1 +«Діни‑этикалық» ғылыми бағыт
2 «Діни‑этатистік» ғылыми бағыт
3 «Діни‑мифологиялық» ғылыми бағыт
4 «Діни‑саяси» ғылыми бағыт
5 «Діни‑әлеуметтік» ғылыми бағыт
Саясаттану тарихындағы Флоренциялық саясаттанушы Н. Макиавеллидің билік пен саясатты, билік жүргізу мен билеушіні сипаттауда «Түлкі» мен «Арыстан» атты екі персонажбен түсіндіретін еңбегі:
1 Мемлекет
2+ Патша
3 Саяси билік пен саяси сана
4 Саяси партиялар
5 Билік етудің сиқыры
Саяси ғылымдардың дамуы тарихында демократиялық қоғам құрудың тірегі биліктің «үш тармағы» туралы еңбек жазған ғалым:
1 Ж.Ж. Руссо
2 Н. Макиавелли
3 И. Кант
4 Г. Гегель
5+ Ш.Л. Монтескье
Саясаттанудың ғылым саласы ретінде институционалдануы мен алғаш рет ресми академиялық пән ретінде оқытыла бастауы атақты профессор Ф. Либер арқылы жүзеге аса бастады. Ол қай жылы, қай оқу орнында болған:
1 1827 жылы Испанияның Мадридттік колледжінде
2+ 1857 жылы Американың Колумбия колледжінде
3 1905 жылы Германияның А. Гумбольдт атындағы колледжінде
4 1957 жылы Францияның Париждік колледжінде
5 1966 жылы Англияның Риддинг колледжінде
Саясатты қоғам өмірінің экономикалық, әлеуметтік құрылымы, мәдениет және т.б жағдайына байланысты анықтайтын саясаттанудың әдісі:
1 Жүйелеу әдісі
2 +Социологиялық әдіс
3 Салыстырмалық әдіс
4 Нормативтік әдіс
5 Бихевиористік әдіс
Жеке адамдар мен топтардың әс‑әрекетін, белгілі бір саяси жағдайларда адамдардың өздері қалай ұстауын талдауға негізделген саясаттанудың әдісі:
1 Жүйелеу әдісі
2 Социологиялық әдіс
3 Салыстырмалық әдіс
4 Нормативтік әдіс
5+ Бихевиористік әдіс
Саясаттанудағы теологиялық парадигманың негізгі сипаттарын түсіндіріңіз:
1 +Кез келген саяси процестер дін тұрғысынан түсіндіріледі
2 Кез келген саяси процестер табиғат тұрғысынан түсіндіріледі
3 Кез келген саяси процестер әлеуметтік тұрғысынан түсіндіріледі
4 Кез келген саяси процестер философия тұрғысынан түсіндіріледі
5 Кез келген саяси процестер этика тұрғысынан түсіндіріледі
Саясаттанудағы тиімді (рационалды) сыни парадигманың негізгі ерекшеліктері:
1 Саясаттың табиғатын экономикалық себептермен түсіндіреді
2 +Саясаттың табиғатын оның ішіндегі себептермен, қасиеттермен, элементтермен түсіндіреді
3 Саясаттың табиғатын әлеуметтік себептермен, қасиеттермен, элементтермен түсіндіреді
4 Саясаттың табиғатын философиялық себептермен, қасиеттермен түсіндіреді
5 Саясаттың табиғатын биологиялық себептермен, қасиеттермен, түсіндіреді
Төмендегі көрсетілгендердің ішінен саяси ғылымның негізгі категорияларын анықтаңыз:
1 +Билік, саяси партиялар, мемлекет
2 Әлеуметтік страттар, мәдени мұралар, саяси құжаттар
3 Ғылыми инновациялар, саяси жарыстар, жалпы жаһандық қауіптер
4 Әдет ғұрыптар, салт дәстүрлер, саяси дәстүрлер
5 Статистика, саяси экономика, этика
Саясаттану ғылымының маңызды функцияларының бірі ‑
1 Қоғамның саналуан топтары мен таптарының мүддесін қорғау түрлері
2 Әлеуметтік дамудың инновациялығын қамтамассыз ету
3 Қоғамдық процестерді басқару мен бақылау
4 Саяси әлеуметтену
5 +Қоғамның жүйесінің тұрақтылығы мен тәртібін, бүтіндігін сақтау мен қорғау
Саясаттанудың алғашқы субъектісі ‑
1 +Тұлға
2 Топтар
3 Қоғамның қабаттары
4 Азаматтығы жоқ резиденттер
5 Азаматтығы бар резиденттер
Аристотель бойынша билеудің ең тиімді түрі ‑
1 Олигархия
2 Тирания
3+ Полития
4 Автократия
5 Демократия
«Ізгі қала тұрғындары туралы» трактаттың авторы, танымал энциклопедист, Мұсылман ғалымы:
Қазіргі әлемнің көп елдерінде демократияны орнықтыру үшін тиімді үлгі ретінде кеңінен қолданылатын, биліктің үш тармағы туралы еңбек жазған ойшыл, саясаттанушы:
1 Ж. Боден
2 +Ш.Л. Монтескье
3 Ж.Ж. Руссо
4 Г. Моска
5 В. Парето
ҚР Парламентінің төменгі Палатасы Мәжіліс депутаттарының дұрыс пропорциясын анықтаңыз:
1 98+9=107 депутат
2 ×99+9=108 депутат
3 100+9=109 депутат
4 101+9=110 депутат
5 111+9=120 депутат
Классикалық сайлау технологияларын анықтаңыз:
1 Мажоритарлы, миноритарлы, аралас
2 Мажоритарлы, миноритарлы, пропорционалды
3 +Мажоритарлы, пропорционалды, аралас
4 Мажоритарлы, дихатомиялы, аралас
5 Мажоритарлы, дихатомиялы, пропорционалды
Мажоритарлы сайлау технологияларының өз ішіндегі екі түрін көрсетіңіз:
1 Жүйелік, әлеуметтік
2 Бақылаушылық, бағынушылық
3 Демократиялық, антидемократиялық
4 +Абсалютті, салыстырмалы
5 Мемлекеттік, партиялық
ҚР Парламентінің Жоғары Палатасы Сенаттағы депуттар саны:
Билікті жүзеге асыру барысында «жекелеген құралдарды қолдануды», атап айтқанда күш қолдануды басым ететін билік түсінігі ‑
1 Технологиялық
2 +Инструменталистік
3 Ақпараттық
4 Талдамалық
5 Негативтік
Мемлекетте тек қана бір саяси партияның немесе саяси ұйымның жетекшілік етіп, бүткіл қоғамды басқаратын классикалық режим түрі:
1 Аристократия
2 Демократия
3 Авторитаризм
4 +Тоталитаризм
5 Монархия
Авторитаризм дегеніміз ‑
1 Еркіндік пен теңдікті толығымен қамтамассыз ететін саяси режим түрі
2 Белгілі бір мемлекетте тек қана бір саяси партия немесе ұйым басқаратын саяси режим түрі
3 +Мемлекетте бір саяси топ басқарады, бірақ ресми түрде басқа да саяси партияларға рұқсат беріп, сөз бостандығына жартылай жеңілдік беретін саяси режим түрі
4 Мемлекетті тек қана атадан балаға мұра етіп билік қалдыратын династиялар билік жүргізетін саяси режим түрі
5 Мемлекетті тек қана ресми және бейресми түрде әскерилер билейтін саяси режим түрі
Мемлекеттің бүтіндей саяси тәртібі мен қызметтерін, билігі мен барлық салаларын толығымен қамтып соны құраушы ерекше жиынтықтың түрін қалай атаймыз?
1+ Саяси жүйе
2 Саяси қоғам
3 Саяси режим
4 Саяси билік
5 Мемлекеттік билік
Американдық ғалым Олвин Тофлердің өз еңбегінде айрықша бөліп көрсеткеніндей, замануи әлемде қандай «билік ресурстары» үстем болады?
1 Экономикалық
2 Әлеуметтік
3Күштеушілік
4 +Ақыл‑парасат, біліммен ақпарат
5 Нормативті, саяси салт дәстүрлі
Танымал әлеуметтанушы, саясаттанушы Т. Парсонстың айтуы бойынша кез‑келген қоғамдық‑мемлекеттік жүйе төрт жүйешіктен тұрады. Аталған осы төрт жүйешікті көрсетіңіз.
Классикалық саяси партиялық жүйелердің дұрыс классификациясын табыңыз.
1 Бірпартиялық, екіпартиялық, үшпартиялық
2 Бірпартиялық, екіпартиялық, төтрпартиялық
3 Бірпартиялық, екіпартиялық, беспартиялық
4 Бірпартиялық, екіпартиялық, алтыпартиялық
5 +Бірпартиялық, екіпартиялық, көппартиялық
Саяси ғылымдағы американдық саясаттанушылардың (Г. Ласуэлл, Г. Алмонд және т.б.) саяси жүйелердің құрылымы бойынша классикалық жіктемесін анықтаңыз.
1 Француздық‑швецариялық, индустриялдық, индустриялдықтан кейінгі, постмодерндік
2 +Англосаксондық‑американдық, құрлықтық еуропалық, индустриялдыққа дейінгі немесе жартылай индустриялды, тоталитаризм
3 Германо‑кельттік, индустриялдыққа дейінгі, индустриялдықтан кейінгі, қазіргі заманғы
4 Американдық, еуропалық, азияттық, африкандық
5 Еуропалық, революциялық, модернистік, индустриялық
Танымал ғалым Дэвид Истонның «қоғамның саяси жүйесі» немесе «қоғамдық жүйе жәшігі» деп аталатын теориясындағы саяси жүйенің тұрақты жұмысын қамтамассыз ететін элементтерді атаңыз.
1 Сұраныстар мен қажеттіліктер
2 Тапсырыстар мен жеткізулер
3 +Кірістер мен шығыстар
4 Қажеттіліктер мен оларды қанағаттандырулар
5 Ұлттық табыс пен ұлттық шығыс
Американдық саясаттанушы Роберт Даль: «билікті жүзеге асыру үшін, үстемдіктің толық формасына жету үшін жұмылдырылатынның, қолданылатынның, барлығы....» деп нені айтқан?
1 Саяси ресурстарды
2 Экономикалық‑қаржылық ресурстарды
3 Әлеуметтік ресурстарды
4 +Билік ресурстарын
5 Заңи‑құқықтық ресурстарын
Билік институттарымен саяси қатынасқа түсуші субъекттердің арақатынасын қамсыздандырушы саяси сананың функциясы:
Саяси партиялардың даму кезеңдерін үшке бөліп (аристократиялық үйірмелер, саяси клубтар, бұқаралық партиялар деп) ұсынған ғалым:
1 Г. Моска
2 В. Парето
3 +М. Вебер
4 Т. Парсонс
5 Г. Алмонд
Саяси партиялар қай уақыттан бастап жалпыұлттық бұқаралық мүдделерді білдіретін саяси ұйым ретінде ресми қалыптасты:
1 XV ғасырда
2 XVI ғасырда
3 XVII ғасырда
4 XVIII ғасырда
5+ XIX ғасырда
1834 жылы Англияда құрылған ресми саяси партия ‑
1+ Консервативтік партия
2 Лейбористік партия
3 Коммунистік партия
4 Фашистік партия
5 Демократиялық партия
1900 жылы Англияда құрылған ресми саяси партия ‑
1 Консервативтік партия
2 +Лейбористік партия
3 Коммунистік партия
4 Фашистік партия
5 Демократиялық партия
Кадрлық партиялардың басты белгілерін сипаттаңыз
1 +Адам санының аздығы, еркін мүшелік, қаржылық элитаға, кәсіби саясаткерлерге сүйенушілік
2 Адам санының көптігі, идеологиялық бағыттылық, қатаң партиялық басшылық пен тәртіпке бағынушы көпшілік мүшелері арасындағы тығыз қарым‑қатынас
3 Жалпыұлттық мүдделерді орындатуға деген ұмтылыс
4 Қатаң ультрарадикалды көзқарастарды ұстану
5 Әскери диктатура орнатуға негізделген бағдарламалар түзіп, соны дәріптеу
Т. Парсонс өз еңбегінде «Билікке қатысты адамдар екі типтен тұрады..» деп бөліп көрсеткен. Төменде көрсетілген жауаптардың ішінен Парсонстың жіктеген екі типін табыңыз.
1 Талантсыздар және таланттылар
2 Ақымақтар және ақылдылар
3 Кедейлер мен буржуазия
4 Құлдар және байлар
5 +Бағынушылар және бағындырушылар
Саяси партиялардың олигархизациясы теориясының авторы:
1 М. Дюверже
2 Д, Урвин
3 +Р. Михельс
4 Дж. Локк
5 Ф. Либер
Саяси тарихта, байлар табымен қатаң күрес жүргізген, тек кедей‑кепшіктердің мүддесін ғана ойлаған саяси партия.
1 Ағылшындық консерваторлар партиясы
2 +Кеңестік коммунистік партия
3 Германдық христиан одағы партиясы
4 Американдық демократиялық партия
5 Үндістанның үлттық конгресс партиясы
Саяси партиялардың ең басты функциясы:
1 +Билік үшін күрес, билікті жеңіп алу және жүзеге асыру
2 Саяси әлеуметтендіру
3 Саяси рекрутинг
4 Саяси шешімдерді қабылдау мен жүзеге асыруға атсалысу
5 Партиялық идеологияны жасап шығарып көпшілікке ұсыну
Мемлекеттегі барлық өмір сүріп отырған саяси партиялардың қызмет етуі мен олардың функционалдуының жиынтығының атауы ‑
1 Бірпартиялық
2 Көппартиялық
3 Онпартиялық
4 +Партиялық жүйе
5 Саяси билік
Саяси партиялардың қалыптасуы мен дамуының, оның типтерінің ерекшеліктерін зерттеуге елеулі үлес қосқан Француз ғалымы
1 Жан Жак Руссо
2 Шарл Луи Монтескье
3 Эмиль Дюркгейм
4 Огюст Конт
5. +Моррис Дюверже
Төменде көрсетілген ғалымдардың қайсысы, билік пен билік институттарына, саяси шешімдердің қабылдануы мен оның орындалуына ықпал ететін «қысым топтар» ұғымын ғылыми айналымға енгізді?
1 +А. Бентли
2 А. Турен
3 Э. Гидденс
4 Ю. Хабермас
5 Г. Спенсер
Сайлаудың негізгі аудиториясының, таңдаушылар мен сайлаушылардың саяси ғылымдағы ресми атауы:
1 Адамдардың әлеуметтік құқықтары мен табиғи құқықтары тең мемлекет
2 Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
3 Адам бостандығы, сөз бостандығы, саяси партияларды таңдау бостандығы бар мемлекет
4.+ Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
5 Адам құқықтары тек сөз жүзінде жазылған, конституциясы қатаң әскери тәртіптегі мемлекет
1 Адам бостандығы, сөз бостандығы, саяси партияларды таңдау бостандығы бар мемлекет
2 Адамдардың әлеуметтік құқықтары мен табиғи құқықтары тең мемлекет
3.+ Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
4 Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
5 Адам құқықтары тек сөз жүзінде жазылған, конституциясы қатаң әскери тәртіптегі мемлекет
1 +Адамдардың әлеуметтік, материалдық және рухани жағдайы мемлекеттің басты тапсырмасы ретінде қарастырылатын, игіліктерге мемлекеттік кепілдік берілетін, экономикаға тәуелсіз түрде халықтың әл‑ауқаты жағдайы бірінші орында тұратын мемлекет
2 Конституция үстемдігі, заңдар алдында адамдардың құқықтары мен бостандықтарының теңдігіне қатаң кепілдік беретін мемлекет
3 Мемлекет дін ісіне, Дін мемлекет ісіне араласпайтын, бірақ тең де еркін дәрежеде өмір сүретін мемлекет
4 Адам бостандығы, сөз бостандығы, саяси партияларды таңдау бостандығы бар мемлекет
5 Адам құқықтары тек сөз жүзінде жазылған, конституциясы қатаң әскери тәртіптегі мемлекет
«Азаматтық қоғам» туралы түсініктер мен ұғымдар қай тарихи кезеңнен бастау алады
1 Реннесанс дәуірі
2 +Антикалық дәуір
3 Қазіргі заман
4 Ортағасыр дәуірі
5 Қола дәуірі
Саяси прцестердің дамуы жолдарын алдын ала мақсатты түрде зерттеу мен тиянақтайтын саясаттанудың функциясы:
1 Алдын алу функциясы
2 Ғылыми зерттеу мен нормативтік функциясы
3 +Болжамдық (прогностикалық) функциясы
4 Мақсаттылық функциясы
5 Тиянақтау, дәйектеу функциясы
Саясаттағы: «Мақсат‑құралдарды ақтайды» деген аморальді ұғымды насихаттайтын бағыт:
Қазіргі әлемдегі қандай «саясаттанулық мектеп» әлемдегі саяси‑экономикалық даму, тұрақтылық пен саяси конфликттерді шешу бойынша ең танымал болып табылады?
1 Немістік саясаттану мектебі
2 +Американдық саясаттану мектебі
3 Ресейлік саясаттану мектебі
4 Қытайлық саясаттану мектебі
5 Француздық саясаттану мектебі
«Құтты білік» еңбегінің авторын көрсетіңіз
1 Ибн Халдун
2 Әл Фараби
3 Қ. Жалайри
4 +Ж. Баласағұн
5 Ибн Рушд
Қазақ саяси тарихындағы ұлттық мүдделерді біріктірген, ұстаз‑ғалымдар, қоғам қайраткерлері Ә. Бөкейханов., А. Байтұрсынұлы және өзге де асыл азаматтарымыз мүше болған саяси партияның атауы қандай?
1 Үш жүз
2 +Алаш
3 Желтоқсан
4 Руханият
5 Ауыл
«Үш анық» атты ғибратты‑ағарту трактатының авторы кім?
1 Т. Рысқұлов
2 Х. Досмұхамедов
3 Ә. Бөкейханов
4 М. Дулатов
5. +Ш. Құдайбердіұлы
Қазақ халқының Советтер езгісінен шығып, Түркістанның азаттығы идеясын насихаттап, сол үшін саяси қуғын‑сүргінге үшыраған, Еуропа елдерінде жүріп егемендік туралы үгіт жүргізген, қазақтың аяулы азаматы, қоғам қайраткері, ойшыл‑ғалым
1 Ә. Жангельдин
2 +М. Шоқай
3 Ж. Шаяхметов
4 К. Тоғысов
5 Т. Бокин
XIX ғасырдың басында, Қытайдағы коллониалдың жүйенің қыр‑сырын ашып жазған, алғаш рет ресми түрде «Қашқарияға» саяси зерттеумен аман барып келген, ойшыл, этнограф ғалым
1. +Ш. Уәлиханов
2 Д. Бабатайұлы
3 Сүйінбай ақын
4 Жамбыл ақын
5 Шал ақын
Зере әженің немересі болған, қазақтың саяси сауаттылығын өз өлеңдері арқылы көтеруге, надандық пен алауыздыққа қарсы шығып, қара сөздерімен, ақылымен артына із қалдырған атақты Қазақ ақыны:
1 Ш. Уәлиханов
2 Д. Бабатайұлы
3 +А. Құнанбайұлы
4 С. Аронұлы
5 Ж. Жабаев
М. Қашқаридың еңбегін көрсетіңіз
1 Бақытқа жету жолында
2 Патша
3 Құдатғу Білік
4 Диуани Хикмет
5. +Диуани Лұғат ат Түрк
М. Вебер бойынша қоғамдағы саяси үстемдік дегеніміз ‑
1 Күштеу
2 Үгіт жүргізу
3 Эксплуатациялау
4 Сендіру
5 +Билікті ұйымдастыру формасы
Саяси жүйедегі «мүдделер артикуляциясы» дегеніміз ‑
1 Қоғам ішіндегі саяси және экономикалық детерминанттар
2 Саяси жүйеге қатысушы билік институттарының еркіндігі
3 Саяси шешімдердің орындалуын халыққа міндеттеу
4 +Саяси шешім шығарушыларға қойылатын талаптар
5 Қоғамдағы мәдение және құқықтық детерминанттар
Мемлекетті отбасымен, оның ішінде Әкенің билігімен түсіндіретін ілімдер жиынтығы
Абсалютизм идеологы, суверенитет концепциясының авторы
1 Э. Берк
2 Ж.Ж. Руссо
3+ Ж. Боден
4 Н. Макиавелли
5 Г. Моска
Утопиялық социализм идеясының негізін салушы автор
1 Т. Компанелла
2 +Т. Мор
3 А. Радищев
4 О. Конт
5 Э. Дюркгейм
Қазақ либерал‑демократиялық интеллегенциясының қалыптасып, күшейе бастаған кезеңі
1 XVII ғасырдың басқы кезеңдері
2 XVIII ғасырдың басқы кезеңдері
3 XIX ғасырдың басқы кезеңдері
4 +XX ғасырдың басқы кезеңдері
5 XXI ғасырдың басқы кезеңдері
Саясаттанудағы саяси институттар мен қоғамдық тәртіптерге баға беруші функцияның атауы қандай?
Мемлекеттер «тоталитарлық, авторитарлық, демократиялық» деп қандай белгілері бойынша жіктеледі?
1 Территориялдық‑әкімшіліктік белгілері бойынша
2 Партиялық және ҮЕҰ белгілері бойынша
3 +Саяси жүйесі мен тәртібі белгілері бойынша
4 Экономикалық формациясы мен мәдениеті белгілері бойынша
5 Көп ұлттылық белгілері бойынша
Саяси үрдістердің спецификасы – ол, билік ресурстары мен мәртебе үшін әртүрлі топтар арасындағы бәсекелестік пен таластан тұрады деген ғалым кім?
1 А. Шмидт
2 +Р. Дарендорф
3 Г. Зиммель
4 О. Шпенглер
5 К.Г. Юнг
Нақты бір жекелеген саяси жобалар мен іс‑әркеттердің қабылдануы мен жүзеге асуы дегеніміз ‑
1 Саяси қатысу
2 Саяси қатыспау (абсентизм)
3 Саяси жобалар
4. +Саяси шешімдер
5 Саяси жүзеге асырулар
Қазіргі заманғы жаһандық мәселелердің негізгі шығу көзі
1 Жаппай қарулану жарысы
2 Терроризм
3 +Ресурстардың адамдар, мемлекеттер арасында тең бөлінбеуі және өркениеттік (мәдениеттік) басымдықтар үшін күрес жиынтығы
4 Урбанизацияның күшеюі және инновациялардың жетілуі
5 Азық‑түліктің жеткіліксіздігі
Келесі мотивтердің қайсысы билікті тұрақты етеді?
1 Қорқыныш
2 +Сендіру
3 Алдау
4 Мүддеге ортақ ету
5 Уәде беру
Дәстүрлі стеоретиптерге басымдық беріп, тұрақтылық пен қалыптасқан саяси салттар үстемдік етуі керек дейтін саяси идеология түрі ‑
Америка Құрама Штаттарының демократтар партиясын қандай жануармен суреттейді?
1 Көк ешкілер
2 Сұр пілдер
3 Ала зебралар
4 Сұр қасқырлар
5. +Көк есектер
Америка Құрама Штаттарының республикандықтар партиясын қандай жануармен суреттейді?
1 Көк ешкілер
2. +Сұр пілдер
3 Ала зебралар
4 Сұр қасқырлар
5 Көк есектер
Егерде бір мемлекеттің құрамында «Титулдық» ұлт болып, сол мемлекетке атауын берсе, өзге ұлт өкілдерін (диаспора ұғымын ескере отырып), қалай деп атайды?
1 Ұлт
2 Конфессия
3. +Этнос
4 Тайпалар
5 Рулар
Құрамында көп ұлт өкілдері тұратын мемлекетті қалай атаймыз?
Құрамында ешқандай дау тудырарлық территориясы жоқ, бәріменен заңды мойындалған, Конституциялық тәртіппен сайланған легитимді билігі бар біртұтас мемлекет дегеніміз ‑
1 Дефедерациялы мемлекет
2 Федерациялы мемлекет
3 Конфедерациялы мемлекет
4. +Унитарлы мемлекет
5 Губерниялық мемлекет
Әлемдік аренадағы мемлекеттер арасындағы өзарақатынастағы негізгі басым принцип қандай?
1 Күш қолданбау құқығы
2. +Әріптестіктің тең құқықтығы
3 Адам құқықтарын орындау құқығы
4 Ядролық қаруды қолданбау құқығы
5 Шикізатты сату мәселесін талқылау құқығы
ҚР қашан Біріккен ұлттар ұйымына мүшелікке егемен мемлекет ретінде енді?
1. +1992
2 1993
3 1994
4 1995
5 1996
Халықаралық саясат дегеніміз ол ‑
1 Әлемдік дәрежедегі ядролық қарудан азат аймақ құру саясаты
2 Мемлекеттердің халықаралық аренада, өзінің құрамындағы саяси партиялар мен қоғамдық бірлестіктерін таныстырып, солардың мүддесін қорғау саясаты
3 Көпұлтты және көпконфессиялы қатынастарды қорғау бойынша аймақтық және ғаламдық саясат
4. +Халықаралық аренада халықтар мен мемлекеттер арасындағы өзара қарым‑қатынастарды реттеуші саясат
5 Қоғамның саяси жүйесінің функционалдануының саясаты
Қазақстан Республикасының халқының денсаулығын жақсартуға ықпал етуші фактор:
1. +Аурулардың алдын алу бойынша және салауатты өмір салтын насихаттау бойынша мемлекеттік бағдарламалар
2 Шетелдік инвестициялар
3 Қайырымдылық
4 Жеке капитал
5 Халықтың өзіндік инициативалары
Көрсетілген ғалымдардың қайсысы саяси элиталар теориясын жасауға атсалысты?
1 Р. Михельс
2 К.Г. Юнг
3 Ф. Либер
4 Г. Зиммель
5. +Г. Моска
Саясаттанудағы гуманизмнің мәнін көрсетіңіз:
1 Халықтарды ұлттық белгілері бойынша бөлмеу
2 Жеке тұлғалардың қажеттіліктері мен бостандықтарын қамтамассыз ету
3 Саяси күрес жүргізудің қатаң түрлеріне соққы беру
4. +Барлық азаматтардың еркіндіктері мен бостандықтары, теңқұқықтылық принциптеріне негізделген демократиялық саяси қоғам құру
5 Адамның саяси санасын манипулациялауға қарсы тұру
Мемлекетке сыртқы қоршаған географиялық ортаның әсері туралы концепцияның авторы
1 Ж.Ж. Руссо
2 +Ш. Л. Монтескье
3 Р. Михельс
4 Т. Парсонс
5 Г. Алмонд
Бедел билік құрылымында қандай компонент болып табылады?
1 Функция
2 Ресурс
3 Субъект
4 Объект
5+ Қайнар бастауы
Күштеу билік құрылымында қандай компонент болып табылады?
1 Функция
2 +Ресурс
3 Субъект
4 Объект
5 Қайнар бастауы
Жоғары билік құрылымдарында белгілі бір мүдделерді жеткізу, тықпыштау және оны жүзеге асыруды көрсететін іс‑қимылдар саясаттануда не деп аталады?
1 Идеология
2 +Лобби
3 Саяси мәдениет
4 Саяси сана
5 Абсентеизм
«Тарих толқынында» кітабының авторы:
1 О. Сүлейменов
2 М. Шаханов
3 Д. Исабеков
+ 4 Н. Назарбаев
5 М. Жолдасбеков
1 Саяси партияларды қорғау жүйесіне қатысты ұғымдар
2 Азаматтық қоғамды қалыптастыруға қатысты ұғымдар
+ 3 Шекара мәселесін, анықтау, белгілеу ұғымдары
4 Мемлекеттегі билік органдары туралы ұғымдар
5 Саясаттанудағы саяси элитаны қалыптастырудың ұғымдары
«Референдум» ұғымы нені білдіреді?
+ 1 Еркін, жалпыұлттық сайлау
2 Аймақтар мен жергілікті өзін өзі басқаруды сайлау
3 Ауыл әкімдерін сайлау
4 Таңдамалы, сайланбалы органдарға кандидаттарды тағайындау
5 Қала әкімдерін сайлау, тағайындау
Қазақстандықтардың мәдени, өркениеттік құндылықтарын қайта жаңғыртып, қазіргі заманға саяси түлендіруді, жаңартуды көздейтін Елбасының бағдарламалық мақаласының атауы:
1 Қазақстан 2030
2 Қазақстан 2050
3 Еуропаға барар жол
+ 4 Рухани жаңғыру
5 Дағдарыстан жаңару мен дамуға
Қазақстан Республикасының қазіргі өз күшіндегі Конституциясы қашан қабылданды?
1 1993 жылы
+ 2 1995 жылы
3 1997 жылы
4 1999 жылы
5 2002 жылы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы Конституциялық Заңы қашан қабылданды?
1 1990 жылғы 25 қазанда
2 1991 жылғы 30 тамызда
+ 3 1991 жылғы 16 желтоқсанда
4 1993 жылғы 28 қаңтарда
5 1995 жылғы 30 тамызда
«Жалпыға бірдей социология трактаты» атты еңбегінде «саяси элита» ұғымын ғылыми айналымға енгізген ғалым кім?
+ 1 Вильфредо Парето
2 Райт Миллс
3 Роберт Даль
4 Роберт Михельс
5 Фрэнсис Либер
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін алғаш ресми таныған ел:
1 АҚШ
2 Ресей Федерациясы
3 Қытай Халық Республикасы
+ 4 Түркия Республикасы
5 Франция Республикасы
«Қазақстан Республикасының Президенті туралы» ҚР Президентінің Жарлығы қашан қабылданды?
1 1995 жылдың 11 қыркүйек
+ 2 1995 26 желтоқсан
3 1995 10 мамыр
4 1995 11 маусым
5 1995 16 тамыз
БҰҰ‑ның Бас Ассамблеясының қаншаншы сессиясына Қазақстандық делегация алғаш рет егемен елдің делегациясы ретінде қатысты?


title: Саясаттану пәні ғылым ретінде

text:
Саясаттану пәні ғылым ретінде Оку пәні ретіндегі ғылыми білімдердің нақты жүйесін баяндау ең алдымен оның пәнін қарастырудан басталады. Ғылым ПӘНІНІҢ бөлінуі, оның негізгі өлшемдерінің айқын белгіленуі қарастырылып отырған білімдерді біртұтас ғылыми-методологиялық негізге ие тұтастыққа біріктіруге мүмкіндік береді. Ғьлым пәні қарастырылып отырған ғылыми білімдер жүйесінің тәуелсіздігі мен дербес дамуының түпкілікті шарты болып табылады. Белгілі дәрежеде ғылым пәнінің өзінде алдын ала анықталғандық пен тапсырыстық тұрғыдағы емес, дамудың рационалды-логикалық негізі тұрғысындағы ғылыми білімнің нақты жүйесінің даму мүмкіндігі жасырынған қалыпта болады. Кез келген ғылым пәнінің бірден дайын күйінде берілуі мүмкін емес, ол пайда болудың, калыптасудың ұзақ жолынан өтуі керек, өйткені ол объектінің жай ғана бөлігі ғана емес, осы бөліктің идеалды конструкциясы да. Бұл процесс жаңа ғылымның өзінің жеке пәнімен бірге бөлінуінің, тармақталуының негізіндегі ғьлыми білімдердің жалпы жүйесінің шеңберінде іске асады. Саяси білімдер де осындай жалпы жүйелердің бірі болып табылады. Тарихи тұрғыда саяси білімдер қоғамдық ғылымдардың әрқилы жүйелерінде қалыптасып дамыды: тарихи ғылымдарда саяси қатынастардың даму тарихы ретінде қандай да бір елдегі мемлекеттік биліктің қалыптасуы мен қызмет етуінің тарихы мен саясаттың әрқилы субъектілерінің іс-өрекеттерінің тарихы қарастырылады;
заң ғылымдарында мемлекеттік құқықты зерттейтін ғылыми іс-әрекет ретінде; философияда саяси қатынастар мен биліктің дүниетанымдық , моральдық-этикалық, әлеуметтік, психолоғиялық негіздерін көрсететін рефлексия ретінде қарастырылды. Қазіргі кезде адамзат проблемалық аспектілердің көлемінің кеңдігін ескере отырып саясатты, саяси шешімдер мен іс-әрекеттерді аса мол әлеуметтік маңыздылығына және оған баламаның жоқтығына байланысты бірінші орынға шығарды.


title: Саясаттану пәні

text:
Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің білім басқармасының
«Қапланбек гуманитарлық агроэкономикалық колледжі»
Сабақ жоспары
Пән аты :Саясаттану
Курсы: 2 агро тобы
Өту мерзімі «_____» ________ 2016 ж.
Сабақ тақырыбы : Саясаттану пәні, ғылымы.
Сабақтың мақсаты: оқыту Ой еркіндігі мен шығармашылық белсенділігін шыңдау
Дамытушылық - тәрбиелік: Саяси сана мен саяси мәдениеттіліке бейімделу
Сабақтың түрі жаңа сабақ
Сабақтың тәсілі: баяндау,әңгімелеу
Пәнаралық байланыс: Тарих,мәдениеттану
Көрнекі құралдар:БАҚ
Сабақтың мазмұны
1. Ұйымдастыру бөлімі (мин).
а) Сабақта жоқ оқушыларды тізімі бойынша белгілеу.
б) Дәрісхананың және оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
г) Оқушыларға сабақтың мақсатын баяндау.
3. Жаңа сабақты баяндау (мин)
1.Саясат ұғымы түсінігі
2.Саясаттану, құрлымы, қызметтері
3.Қазіргі кездегі саясаттың рольі
САЯСАТТАНУ ҒЫЛЫМ РЕТІНДЕ
Саясаттану сөзі ("политология") гректін, «политика" және
"логос" деген сөздерінен шыққан, саясат туралы ғылым деген
мағынаны білдіреді.
Басқа қоғамдық ғылымдардың ішінде саясаттанудың орны ерекше. Себебі, адамзат тарихында саясат негізгі рөл аткарды. Оның дұрыс-бұрыстығы, сайып келгенде, адамдардын, халықтардың тағдырымен тығыз байланысты. Мысалы, мемлекет агрессиялық, яғни басқыншылық соғыс саясатын жүргізсе, оның салдары бірнеше жылдарға созылатын қайғы-қасіретке соқтыратыны даусыз. Керісінше, мемлекет ғылыми дәлелденген тиімді бейбіт саясат жүргізсе, еліне қолайлы, халқына жайлы болары да белгілі.
Адамзат саясаттың сиқырлы сырын, құбылмалы кұбылысын өте ерте заманнан түсініп-білгісі келді. Ежелгі Шығыс, антикалық дәуірдін ойшылдары мемлекеттің, саяси биліктің мән-мағынасы неде және кімге қызмет етеді, қоғамдық құрылыстық қандай түрлері бар және олардың ең жақсысы, халыққа ең қолайлысы қайсысы деген сияқты сауалдарға жауап іздеген. Бірақ ол кездегі пайымдаулар негізінен діни-мифологиялық сарында болатын. Себебі, ертедегі адамдар жер бетіндегі өмірге құдайдың құдіретінен туған жалпы әлемдік космостық тәртіптің ажырамас бөлігі ретінде қарадық. Мысалы, Мысырда (Египетте), Вавилонда (қазіргі Ирак), Үндістанда, сол кездегі мифтарға сүйенсек, басқарушының билік көзі құдайда және ол жер бетіндегі істерді реттеп, тындырып отырады. Көне Кытай мифы бойынша билік құдайдың құдіретімен жүргізіледі де, ал іске асырушы онымем байланысты император болып есептелген. Ежелгі гректерде ен алғашқы билікті жүргізуші құдайлардың өздері болыпты-мыс.
Кейінірек адамзаттың іс-тәжірибесінің, ақыл-ойының, мәдениетінің дамуына байланысты саясаттың ұғымдары, түсініктері, тұжырымдамалары пайда бола бастады. Қоғамдық - әлеуметтік және саяси құрылымы мен қатынастарының одан әрі күрделіленуі, материалдық өндірістің, халық санының өсуі оның өміріне мемлекеттің тікелей араласуына әкеліп соқтырды. Мұндай жағдайда ұлы ойшылдар саясатты ғылыми тұрғыдан түрініп, оны орынды пайдаланудың, мемлекетті тиімді басқарудың жолдарын іздестіре бастады. Бұдан келіп саяси теориялар туды.
Біздің з.б. бірінші мыңжылдықтың ортасында саясаты діни-мифологиялық танудың орнына философиялық-этикалық түсіну түрі келеді. Мұнда аса зор еңбек еткендер — Конфуций, Платон, Аристотель сияқты ғұлама ғалымдар. Бұл ойшылдар саясатты теориялық тұрғыдан зерттеп, оны этикамен тығыз байланыста қарады. Олар саясатты адамдардың мақсат-мүддесіне сай келуге, адамгершілікке негізделуге тиіс деп ұқты.
Әдетте, саясаттанудың негізін қалаушы деп данышпан ғалым Аристотельді атайды. Өйткені ол өз заманында лицей ашып, сонда саяси ғылымды жеке пән ретінде оқытып, өзі жүргізді. «Саясат» деген еңбек жазып, онда ежелгі грек мемлекеттерінің (онда әрбір қала мемлекет болып есептелетін) саяси жүйесін зерттеді. Дегенмен, ұлы ғалым саясаттанудың пәнін қазіргі біздің - түсінігіміздей басын ашып бере алмады. Ол саясаттың негізі адамның өзімшіл, хайуандық табиғатында жатыр деп ұқты. Жеке адам көзсіз құмарлыққа берілгіш келеді. Сондықтан оның соқыр сезімін тежеп, жалпыға ортақ игілікке, әділеттілікке жетуді жеңілдету, адамның адамгершілік қасиетін арттыру үшін саясат жүргізу керек деп түсінді. Сонымең қатар ол саясаттану мәселелерін, фәлсафа (философия) мәселелерімен бірге қарады.
Орта ғасырда саясаттың діни-этикалық түрі қалыптасады. Оның негізін салушы Фома Аквинский саяси билікті құдай орнатады, бірақ мемлекет басшылары кұдайдың калауына қарсы шықса, халықтың оларды құлатуына болады деген байлам айтты.
Саясатты қазіргідей түсінуге мол үлес қосқан Италияның XVI ғасырда өмір сүрген ойшылы Никколо Макиавелли болды. Ол саясатты теологиялық (құдайшылдық) түсіндіруден саяси ойды қоғамдағы табиғи өмірден туған мәселелерді шешуге бейімдеді. Саяси зерттеулердің өзегі етіп мемлекеттік билікті қойды және оны қалай қолға түйрудің, пайдаланудың неше түрлі әдіс-тәсілдерін керсетті. Соның арқасында саясаттануды біздің казіргідей түсінуімізге жол ашылды.
Феодализмнің ыдырап, капиталистік қатынастардың қалыптасу қоғамды демократияландырып, жалпыға бірдей сайлау құқығын кіргізуге; көпшілік саяси партиялар мен қазыналардың кеңінен қанат жаюына, акпарат кұралдарының өрістеуіне, ауқымы кеңейді, саясаттың қызметтері мен міндеттері күрделігіне түсті. Сондықтан саяси құбылыстар мен процестерді арнайы зерттеуге, саясаттану теорияларын жасауға тура келді. Бұл ретте Дж. Локк, Ш.Л.Монтескье, Ж.Ж. Руссо, Т. Джефферсон, Т. Пейн, И. Кант, Гегель сынды көрнекті ғалымдар көп еңбек сіңірді.
Саясаттану XIX ғасырдың екінші жартысында өз алдына жеке пән ретінде калыптасты,.Оған бұл кезде бихевиористік, тәжірибелік (эмпирикалық) әдістердің кеңінен пайдаланыла бастауы зор ықпалын тигізді 1857 жылы АҚШ-тың Колумбия колледжінде (кейін Колумбия университетіне айналды) профессор Фрэнсис Либер "Тарих және саяси ғылым" деген кафедра ашты. Соның негізінде онда 1880 жылы саяси ғылымның жоғары мектебі құрылды. АҚШ-тағы сияқты 1872 жылыФранцияда мемлекеттік аппаратқа арнайы қызметкерлер дайындайтын саяси ғылымдар мектебі жұмыс істей бастады. 1889 жылы Американың Саяси және әлеуметтік ғылымдар академиясы, 1903 жылы Америкалық саяси ғылымдар ассоциациясы құрылды.
XX ғасырдың басында саясаттану бөлек академиялық пән ретінде толық бөлініп шықты. Бұл ғылымның халықаралық мәртебе алып, толыққанды қалыптасуына ЮНЕСКО-ның басшылығымен 1949 жылы құрылған саяси ғылымдардың халықаралық ассоциациясы зор рөл атқарды. Ол саяси зерттеудің белсенділігін арттыру жолында казір де жемісті еңбек етуде.
Бүгінгі таңда АҚШ-тың, Шығыс елдерінің барлық жоғары оқу орындарында саясаттану жеке пән ретінде барлық факультеттерде міндетті түрде оқытылады, әлемнін ең ірі университеттері оған мамандар дайындайды. Мысалы, АҚШ-та саясаттанудың мамандандырылған 26 саласы бойынша білім береді. Шетелдерде, әсіресе, бұл ғылымның қолданбалы түрі кең өріс алған. Оны бітірген маман саясатшылар маңызды саяси шешімдердің жобаларын сараптауға, партиялар немесе басқа бірлестіктердің сайлау алдындағы бағдарламаларын талдауға, үкіметтік дағдарыстар мен халықаралық қатынастардағы шиеленіс жағдайларының себебін ашуға кеңінен пайдаланады.
Бұрынғы Кеңес елінде бұл ғылымды партияға, халыққа қарсы, буржуазиялық ғылым деп айдар тағып, оқытлаған болатын. Себебі, Кеңес өкіметі, шын мәнінде, саяси сауалы адамдарды даярлауға мүдделі болмады. Ондай жағдайда тоталитарлық жүйе 70 жылдаи артық дәуренін құра алмаған да болар еді.
Бірақ бұдан ол кезде саяси ғылымға еш көңіл бөлінбеген екен деген ой тумауға тиіс. Саясат мәселелері қаралып, зерттеліп жатты. Алайда, олар ғылыми коммунизм, тарихи материализм, Коммунистік партия тарихы сияқты коммунистік идеологияға негізделген пәндердін шеңберінен шықпайтын және ең алдымен қандай әлеуметтік-саяси процестер социализм мен коммунизмі әкелуі мүмкін, соның жолдарын іздейтін.
Саясаттануға деген көзқарас 80 жылдардын екінші жартысында бұрынғы Кеңес Одағындағы түбегейлі реформаларға
қоғамнын демократиялануына, тоталитарлық жүйенің күйреуі
не байланысты өзгерді. 1989 жылдан Жоғары Аттестациялау
Комиссиясында саясаттанудан эксперттік кеңес жұмыс істей
бастады. 1990 жылы КСРО-ның ғылым және техника бойынша
мемлекеттік комитеті "Саяси ғылымдар" деген атпен саяси
ғылым қызметкерлерінің тізімін ресми түрде бекітті. 1989-І990
оқу жылдарында Балтық бойы елдеріңде, 1990 жылдан бастап
ТМД-ның басқа елдерінде саясаттану оқытыла бастады. Қазір
Қазақстанның барлық жоғары оқу орындарында дерлік бұл ғылым жеке пән ретінде өтілуде. Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік Ұлттық университеті және Абай атындағы Алматы Мемлекеттік педагогикалық университетт бұл салада арнаулы мамандар даярлайды.
Саясаттану пәні, ұғымдары,әдіс-тәсілдері мен қызметтері.
Саясаттанудың пәні жөнінде алыс, жақын шетелдік болсын, біздің елдін ғалымдарының арасында болсын бірыңғай, жалпы жұрт танып, мойындаған анықтама, тоқтам жоқ. Оның аукымы мен мазмұны, қарастыратын мәселелер шеңбері, жеке ғылыми пән ретінде ерекшелендіретін белгісі, өлшемі не болуы кере деген сауалдар төңірегінде бірталай көзқарастар бар. Кейбір ғалымдар оған қоғамда билікті жүргізетін немесе оған әсер ететін мемлекет, партиялар және басқа саяси институттар туралы ғылым ретінде қарайдық. Әлбетте, саясаттанудың бұл мәселелер мен айналысатынында дау жоқ. Дегенмен, оның өрісін тек солармен шектеуге әсте болмайды, Себебі, ол солармен қатар жалпы, саяси теориялар мен нақтылы саяси іс-әрекеттерді, саяси процестер мен жүйелерді, халықаралық қатынастарды да зерттейді, еларалық салыстырмалар да жүргізеді. Сондықтан мұнда көзқарас саясаттануға тар мағынасында қараған болып шығады.
Ғалымдардың екінші тобы саясаттануды ғылымға қатаң негізделген, әсіресе тәжірибелік (эмпирикалық) әдіс-тәсілге сүйенеген, нәтижесін тексеріп білуге болатын ілім ретінде түсінеді. Оны жақтаушыларды. бихевиористер дейді (олар туралы кейінірек сөз балады). Олар бұл ғылымды математика, кибернетика және т.с.с нақтылы ғылымдарға теңиді.
Бұл бағытты жақтаушылар, түптеп келгенде, саясаттануды теориялық және практикалық жаққа бөліп, екіншісін басшылықка алып отыр. Бұлай білімнің екі түрін бір-біріне қарсы қоюшылықпен келісуге болмайды. Себебі, теория мен практиканы бөліп, карау адамзат тарихында талай рет тығырыққа тірелткен. Әрине, аталған тәсіл сайлаудын. дауыс беру нәтижесін, оған жұмсалған қаражатты, қай партияның жақтаушылары көп не аз болғанын және т.с.с. сан жағынан нақтылы есептеп шығуға мүмкіндік береді. Бірақ, "еркіндік", "теңдік", "әділеттік", "егемендік", "демократия" және т. б. сияқты маңызды категорияларды сандық мөлшерде есептеп шығаруға келмейді.
Саясаттануды зерттейтін ғалымдардың көпшілігі (үшінші топ) бұл ғылымды саясат туралы жалпы, оның барлық көріністерін қамтып, тәртіпке келтіретін, жинақтап біріктіретін ғылым деп санайды. Бұл пікірді Біріккен Үлттар Ұйымының Білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) басшылығымен 1948 жылы Парижде өткен саясаттанушылардың Халықаралық коллоквиумы да мақұлдады. Оған қатынасқан дүние жүзінің белгілі ғалымдары саясаттану пәні мына бөлімдерден тұрғанын жөн деп тапты: І) саяси теориялар (олардың пайда болуы, дамуы және қазіргі кездегі қызметі); 2) саяси институттар (конституциялар, аймақтық және жергілікті басқару; көпшілік әкімшілігі, саяси институттарды салыстырып зерттеу); 3) партиялар мен қоғамдық ұйымдар; 4) қоғамдық пікір; 5) халықаралық саясат (халықаралық ұйымдар мен халықаралық құқық)
Саясаттану пәні қоғамның саяси саласын, оның даму заңдылықтарын, қазіргі саяси өмірді ұйымдастыруды, басқаруды, оның құрылысы мен жұмыс істеуін зерттейді. Ол адамзаттың демократиялық, қоғамдағы қүқығы, еркіндігі мен міндеттері, жеке адамның саяси-құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге қатынасу тәсілдері, саяси өзгерістердің түрлері, саяси мәдениетті қалыптастырудың мазмұны мен жолдары, қазіргі замандағы сан түрлі саяси идеялық көзқарасгар, жаңаша саяси ойлаудын мәні, казіргі дүниежүзілік дамудың козғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол бұрынғы және қазіргі саяси жүйелерді, адамның санасындағы, көзқарасындағы, мақсат-мүддесіндегі және мінез-құлық, іс-әрекетіндегі саяси өзгерістерді қарастырады. Ол, бір жағынан, жиналған деректерді қорытады, екінші жағынан, құбылыстардың өзара ұқсастығы бойынша болашаққа болжам жасайды.
Сайып келгенде, саясаттану дегеніміз саясат туралы, саясаттың адам және қоғам арасындағы қарым-қатынастары туралы жинақталған ғылым. Ол саяси биліктің қалыптасуымен даму заңдылықтарын, оның жұмыс істеуі мен пайдалануын, түрлері мен әдіс-тәсілдерін зерттейді.
Саясаттану саяси құбылыстар мен өзгерістердің мән-мағынасын түсініп-білу үшін бірталай әдістерді пайдаланады. Әдіс деп зерттеу жүргізуді ұйымдастыру тәсілін айтады. Оларға салыстырмалы, жүйелеу, социологаялық, тарихи, бихевиористік, нормативтік және т. б. әдістер жатады.
Салыстырмалы әдіс әр түрлі елдердегі саяси құбы лыстарды салыстырып, олардың жалпы жақтарын және жеке ерекшеліктерін ажыратуға мүмкіндік береді. Ол елдегі саяси тұрақтылықпен саяси жағдайды бағалауға, соның негізінде нақтылы саяси шешімдер қабылдауға көмектеседі. Бұл әдістің әсіресе қазіргі Қазақстан Республикасында алатын орны зор. Себебі, жүргізіліп жатқан саяси реформалардың табысты болуы көбіне басқа елдердің озық тәжірибесін тиімді пайдалануға байланысты болмақ.
Жүйелеу әдісі саяси құбылыстарды басқа күрделі құрылымның бір бөлігі ретінде қарап, оны құрайтын элементтердің әлеуметтік өмірдегі орнын, қызметін айналадағы ортамен, басқа құбылыстармен байланысты зерттейді.
Социологиялық әдіс саясатты қоғам өмірінің, экономикалық, әлеуметтік құрылым, мәдениет және т.б. жағдайына байланысты анықтайды.
Тарихи тәсіл саяси құбылыстарды мерзімі жағынан
дәйекті, заманына қарай, бұрынғы, қазіргі және болашақтың|
байланысын айқындай отырып қарастырады. Ол әр түрлі саяси
окиғаларды, процестерді, деректерді олардың болған уақыт
мезгілін еске ала танып-білуді талап етеді.
Бихевиористік әдісжеке адамдар мен топтардың іс- әрекетін, белгілі бір саяси жағдайларда адамдардын өздерін өздері қалай ұстауын талдауға негізделеді. Бұл әдісті жақтаушылар саяси қызметтің барлық түрлерін адамдардың іс-әрекеттерін талдау арқылы түсініп-білуге болады дейді.
Норамативтік әдіс (XIX ғасырға дейін жиі пайдаланылған) қоғамдық игілікті ең мол қамтамасыз ететін немесе адамға әуел бастан тән ажыратылмас табиғи құқықтық іске асыруға барлық мүмкіндікті жасайтын саяси құрылыстың түрін іздейді.
Ал бұрынғы Кеңес Одағы кезінде ең дұрыс және мызғымас тәсіл болып есептелген диалектикалық-материалистік әдіс болатын. Ол табиғаттағы, қоғамдағы және санадағы құбылыстар мен процестерді бірімен-бірі тығыз байланыста және үздіксіз даму жағдайында болады деп санайды.
Жоғарыда аттары аталған әдістермен қатар басқа да әдіс-тәсілдер бар. Бұлардың бәрі де саяси процестер мен олардың дамуы жөнінде шынайы мағлұматтар алуға тырысады. Сондықтан қазіргі демократиялық мемлекеттерде саясатқа байланысты жағдайларды зерттегенде сан түрлі әдістемелерді пайдаланады.
Ғылымның басқа салаларындағы сияқты саясаттанудың да «өзіндік ұғымдары (категориялары) бар. Оған саяси құбылыстар мен процестердің мәнін білдіретін ғылыми терминдер, сөз тіркестері жатады. Мысалы: "саясат", "саяси билік", "саяси жүйе", "саяси тәртіп", "саяси партия", "саяси мәдениет", "саяси әлеуметтану", "саяси өмір", "саяси қатынастар", "қоғамдық ұйымдар", "мемлекет", "демократия", "егемендік", "құқықтық мемлекет", "азаматтық қоғам", "ішкі саясат", "сыртқы саясат" және т.б. Қоғамды бұдан басқа да ғылымдар зерттейтін болғандықтан, жоғарыда көрсетілген ұғымдарды басқа қоғамтану пәндері де (тарих, әлеуметтану, фәлсафа, құқықтану) пайдалануы мүмкін. Бірақ олар бұл категорияларды өз пәніне сәйкес қолданады.
Қай ғылым болмасын белгілі бір қызметтерді (функцияларды) атқарады. Саясаттануда да ондай міндеттер бар. Оған ең алдыментанымдық (еносеологиялық) қызметтер жатады. Олай дейтініміз саяси білім қоғамдағы оқиғаларды танып білуге олардың саяси мәнін түсінуге және болашақты болжауға мүмкіндік береді.
Ғасырлар бойы Рессей империясы, одан кейін кеңестік тоталитарлық тәртіп саясат пен билік сырын бүгіп келді. Қазірдің өзінде де халқымымыздың саясат лен саяси жетекшілердің іс-әрекеттері жөнінде хабарлары аз. Көбіміз саяси қайраткерлердің сөздерінің, ұранддрының, бағдарламаларының сырында не жатқанын байқамаймыз. Оларды білмей демократиялық жолмен алға басу қиын. Ондай білімді тек саясаттану ғана бере алады.
Саясаггану;^^щқ (аксео/іогиялық) қызметін атқарадьі. Ол саяси курылысқа, институттарға; ісгәрекеггерге және ою-ігалар-ға саяси баға береді.
Демократиялық мемлекеттерде саясаттану саяси әлеуметтену міндетін атқарады. Ол азаматтықты, халықтың демократиялық саяси мәдениеттілігін қалыптастырады.
Саясаттану реттеушілік басқару қызметін атқарады. Оның ерекшелігі — қоғамның саяси өмірімен тығыз байланысына. Соған орай ол адамдардың саяси өмірінде өзін-өзі ұстауына, іс-әрекетіне тікелей әсер етеді.. Саяси дамудың үрдіс, бағдарын бақылай отырып, саясаттану қоғамдық оқиғаларды тиімді басқару үшін нақтылы мәлімет, мағлұматтар береді. Саяси білімдер, хаттамалар, кеңестер адамдардың күнделікті практикалық іс-әрекеттері басшылыққа алынады.
Саясаттану саяси өмірді жетілдіру міндетін атқарады. Бұл ғылым саяси институттар мен қатынастарда, басқаруда реформалар жасап, оларды қайта қарауда теориялық негіз болады. Оның көмегімен заң шығарушы және атқарушы органдар қабылдайтын құқықтық жарғылар мен саяси-басқарушылық шешімдер алдын ала сарапқа салынып, зерттеледі, қоғамда немесе оның жеке аймақтарындаа қалыптасып жатқан нақтылы жағдайлар саяси тұрғыдан талданады. Солардың негізінде ол кейбір саяси институттардың жойылып, оның орнына бүгінгі талапқа сай басқалары келу керектігін негіздейді, мемлекеттж басқарудың қолайлы үлгілерін іздестіреді, әлеуметтік-саяси шиеленістерді ауыртпалықсыз шешу жолдары мен әдістерін көрсетеді.
Ең соңында саясаттанудын болжау қызметін атаған жөн. Саяси зерттеулердің құндылығы даяси процестердің үрдісін айнытпай бейнелеумер ғана тынбайды. Ол белгілі бір саяси жағдайларда алдыңғы қатарлы, озық саяси өзгерістер жасауға бағытталған ғылыми негізделген болжаумен аяқталуы тиіс. Саяси ғылымның түпкілікті мақсаты да сонда.
Саясаттанудың басқа қоғамдық ғылымдармен байланысы және оны оқып-білудің маңызы.
Саясаттану басқа қоғамдық ғылымдармен тығыз байланыста дамиды. Себебі олардың бәрінің зерттеу объектісі ортақ—қоғамдық өмір. Олар бірталай ортақ ұғымдарды да пайдаланаді. Бірақ та әрбір қоғамтану ғылымының өзіндік пәні бар. Сондықтан саясаттанудың басқа гуманитарлық ғылымдар арасындағы ерекшелігін, алатын орнын анықтап алған ләзім.
Саясаттану ең алдымен фәлсафамен (философиямен)тығыз байланысты. Фәлсафа — табиғат, қоғам және таным дамуының неғұрлым ортақ зандылықтары туралы ғылым. Ол тіршіліктің түпкілікті себептерін, рухани-байлықтардың негізінде не жатқанын және т.с.с ашып, дүниеге тұтас көзқарас туғызады. Сондықтан ол басқа пәндер сияқты саясаттануға жалпы әдістемелік ғылым болып келеді. Ол саясатты фәлсафалық тұрғыдан дәлелдейді, саяси кұбылыстар мен процестерді талдауға дүниетанымдық бағдар береді. Бірақ ол мәселелерді, құбылыстарды, өмірдің жекелеген жақтарын қарастырғанда өзінің өресі тарлығын бай-қатады. Саясаттану қоғам өмірінің саяси саласындағы жалпы заң-дылықтарды нақгылайды, айқындайды, саяси танымды терңдетеді, саяси көзқарасты қалыптастырады.
Саясаттану экономикалықикалық теориямен өзара байланысты. Сая-си экономия саяси процестерді экономикалық тұрғыдан дәлелдей отырып, ол процестердің негізінде әр түрлі әлеуметтік топтардың өз мүдделерін жүзеге асыру үшін күресіп жатқанына көз жеткізеді. Саясаттану экономикалық саясатты дайындау және іске асыру, ол процестерді мемлекеттік реттеу принцип-терін ғылыми түрде негіздейді.
Саясаттану құқықтық ғылыммен тығыз байланысты. Құқық адамдардың қоғамдағы қатынастары мен тәртібін, жүріс-тұрысын реттейді. Ол саяси шешімдерді дайындап, іске асырудың құқықтық тетіктерін көрсетеді, кұкықтық және мемлекеттік нормалар мен институттардың қиысқан, түйіскен жерлерін карастырады. Құқықты К.Маркс заңға айналдырылған экономикалық үстем таптың еркі деп атаған.
Саясаттану күкықтануға жалпы теория, оның теориялық-
әдістемелік негізі іспеттес. Саяси екімет жүйесінсіз әлеуметтік,
оның ішінде құқықтық ережелер мен қатынастар жалпыға
міндетті сипат алып орындалмайды. Сонымен қатар құқықтык
тұрғыда қалыптаспай саяси екімет те әдеттегі қызметін атқара
алмайды.
Саясаттануға жақын ғылымдардың бірі — әлеуметтапу (социология). Саясаттану саясатты белгілі бір заңдылықтарға бағынып, іс жүзінде белгілі бір принциптерді жүзеге асыратын, дамып, өзгеріп отыратын процесс ретінде қарайды әлеуметтану оған процесс ретінде емес, адамдық өлшем ретінде қарап, әлеуметтік ортаның саяси салаға етер әсерін зерттейді. Оның айналысатын мөселелері адамды және қауымдастықты дамытуға саясат не бере алады және саясатты жетілдіру үшін адамдар не істей алады. Сайып келгенде, саясаттанудың негізгі назары саясатта болса, әлеуметтанудың назары саясатты жасаушы адамда болады. Олардың арасындағы байланыс әсіресе саясаттануды сандық әдіс-тәсілдерді пайдалануға байланысты күшейе түседі.
Тарих болса жүйелі, дәйекті түрде оқиғаның болған уақытына байланысты саяси институттар мен идеялардың дамуы туралы деректерді жинап, суреттейді.
Аты аталған ғылымдармен қатар саясаттану баска да адамгершілік ғылымдарымен байланысты. Солай бола тұра саясаттанудың өзіне тән зерттеу объектісі бар. Оған қоғамның саяси саласы, ондағы болып жатқан барлық саяси құбылыстар мен процестер жатады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Мифологиялық саяси идеялардан саяси ғылымға дейін

text:
1857 жылы АҚШ-тың Колумбия колледжінде (кейін Колумбия университетіне айналды) профессор Фрэнсис Либер “Тарих және саясаттану” кафедрасын ашты. Яғни, саясаттану ғылымы тарихта алғашқы рет академиялық пән мәртебесін алды. Осы колледжде 1880 жылы саяси ғылымның жоғары мектебі құрылды. Саясаттанудың қоғам өміріндегі рөлінің өсуіне байланысты 1880 жылы АҚШ-та “Саяси ғылымдар” атты журнал шықты.
1872 жылы АҚШ-тағы сияқты Францияда да мемлекеттік аппаратқа арнайы қызметкерлер дайындайтын саяси ғылымдар мектебі жұмыс істей бастады. 1889 жылы АҚШ-та «Саяси және әлеуметтік ғылымдар» академиясы, 1903 жылы «Америкалық саяси ұйымдар ассоциациясы» құрылды. Қазіргі кезде осы ассоциацияның құрамында бірнеше бөлімдері, мыңдаған мүшелері бар.
Қазақстанда саясаттану пәні 1991 жылдан бастап оқу орындары бағдарламасына енгізілді. Қазір Қазақстанның барлық жоғары оқу орындарында бұл ғылым жеке пән ретінде оқытылуда.
Қазақ даласындағы саяси пікірлердің қалыптасуы.
Қазақ жеріндегі саяси ғылымға мол мұра қалдырған ойшылдар: Әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашғари, Ахмет Яссауи болды.Әл-Фараби саясат жөнінде өз кезеңіндегі терең ойлар айтқан ойшыл. Оның ілімі бойынша қоғамның құрылымы әлемнің құрылымына сәйкес келеді. Әл-Фарабидің саяси идеялары рахымды және рахымсыз қалаларды салыстыру арқылы беріледі (Ежелгі Грек тарихы бойынша «қала» деген түсінік «мемлекет» орнына қолданды). «Рахымды қалада» билеуші мен оның тұрғындарының дүние және бақыт жөнінде шынайы түсінігі бар. «Рахымсыз, күнәға батқан қалада» ондай ұғым жоқ.
Әл-Фараби мынадай адамгершілік қасиеттерді атап көрсетеді: шындықты сүю, игіліктілік, мінез парасаттылығы. Тұтас алғанда, Әл-Фараби Платонның философ-билеуші идеясын қолдайды. Ол ғалымдарды қоғамның жүрегі деп санайды.
Ұлы ойшыл бабамыз Әл-Фарабидің бай мұрасы қазақ халқының саяси санасын жетілдіріп, сан ғасырлар бойы ғылымның, оның ішінде саяси білімдердің дамуына игі әсерін тигізді.


Есімі орта ғасырлардан біздің заманымызға жеткен ақын, философ, қоғам қайраткері – Жүсіп Баласағұн. Жүсіп Хас Хаджиб (1021 – 1077) Шу алқабындағы Баласағұн қаласының тұрғыны болған. Ақынның «Құтадғу білік» («Құтты білім») атты поэмасы – ортағасырлық қазақ даласындағы әртүрлі тарихи, саяси және қоғамдық мәселелер туралы мол мағлұмат, құнды деректер беретін шығармаОйшыл саяси мәселелерге де айрықша көңіл бөлген. Мысалы, мемлекетті орталықтандыру және басқару, қоғамда әділ заңдардың, еркіндік пенбостандықтың болуын қалайды. «Құтадғу білік» - халықтың салт-санасы, өмірдің мән-мағынасы, адам тағдыры, әдет-ғұрпы жөніндегі көзқарастар жинақталған құнды шығарма.
ХІ ғасырда өмір сүрген, сол кездегі қазақ мәдениетіне және саяси тарихына белгілі мөлшерде үлес қосушы ақын, ойшылдардың ішінен Махмуд Қашғаридің есімін ерекше атауға болады. Ол алғашқы білімді Қашқар қаласында алады, содан кейін Бұхар қаласында өзінің білімін жетілдіреді. М.Қашғари – түркі халқының фольклоршысы, Ж.Баласағұн сияқты ол да түркі тілін дамыту арқылы орталықтандырылған мемлекет орнату мәселесін алға қояды. М.Қашғари түркілер мекендеген жерлерді, түркі тілдес тайпаларды көп аралап, түрік тіліндегі ән, аңыз, жұмбақтар мен түрік әдет-ғұрыптарын көп жылдар бойы зерттеп, 1074 жылы өзінің «Диуани лұғат – ат – түрік» («Түрік тілдер сөздігі») атты негізгі еңбегін кең көлемді жинақ ретінде шығарады.
Қазақ даласындағы саяси пікірлердің қалыптасуы.
Келесі елеулі мәдени-тарихи ескерткіш – Түркістан қаласынан шыққан сопы ақын Қожа Ахмет Яссауидың (1166 жылы қайтыс болды) «Диуани хикмет» («Ақыл кітабы») атты өлеңдер жинағы. Қыпшақ диалектісінде жазылған Яссауидің бұл өлеңдері өз кезінде сахарадағы көшпенділер арасына кеңінен тарады. Ислам дінін халыққа таратушы Арыстан Бабаның баласы Ахмет Яссауиге мұсылмандықты белсенді насихаттағаны, халық алдындағы зор беделі, кіршіксіз сенімі үшін түрік мұсылмандары оны пайғамбарға теңеген.
Ахмет Яссауи ақын ретінде өзінің өлеңдерінде ислам дінінің тағылымдарын тарату арқылы түрік халықтары арасында саяси-әлеуметтік ынтымақтастығының күшеюіне зор үлесін қосты.Ислам дінінің түрік халықтарын біріктірудегі ролін түсінген Шыңғыс хан қазақ даласындағы дін қызметкерлері қожаларды ақсүйек тобына жатқызған болатын. Ал Әмір Темірдің Қожа Ахмет Яссауиге арналған кесене тұрғызуы оның тек ақын, ғұлама ғана емес, белгілі мемлекет қайраткері болғанын білдіреді


title: Қазақ даласындағы саяси пікірлердің қалыптасуы


text:
Қазақ халқының дүниетанымындағы ең маңызды орын алатыны – фольклор. Ол қазақ халқының барлық мәдени-әлеуметтік мәселелерін қамтиды. Бұл туралы Ш. Уәлиханов «Қазақтың ауыз әдебиетінде халық өміріндегі маңызды оқиғалардың бірде-біреуі қалыс қалмаған» деп атап көрсетеді. Қазақ фольклоры әртүрлі жанрларды құрайды, олар: мақал-мәтелдер, ертегілер, жырлар, дастандар, т.б. Қазақтың мақал-мәтелдерін тарихи-әлеуметтік, саяси-құқықтық мол тәжірбиені, адамдардың қоғамдағы бір-біріне қатынасын, діни, наным сенімге, билікке көзқарасын таңқаларлық тапқырлыкпен, шешендікпен, нақтылықпен сүреттейді.
Ауыз әдебиетінің өзіндік ерекшеліктерімен белгілі жанры – ертегілер. Ертегілер тек ғана қиял немесе аңыздар емес, онда адам өмірінің нақты салалары сөз болып, оларға талдау жасалып, өзіндік баға беріледі. Мысалы: «Тазша бала» немесе «Алдаркөсе» ертегілерінде қазақ қауымындағы мүлік теңсіздігі, таптық қатынастар, әлеуметтік әділеттік мәселелері қызғылықты әдеби бейнелер арқылы берілген. XV-XVIII ғасырлардағы қазақ өмірін, қоғам тарихын көркем бейнелеудің ерекше түрі ақын-жырау поэзиясы болды. Ән мен өлеңнен құралатын жыраулық өнердің шығуының өзіндік мәдени, саяси-әлеуметтік себептері бар.
Саяси ғылымның объектісі және оның зерттеу тәсілдері.
Дәстүрлі түсінік бойынша саясат дегеніміз, ең алдымен, мемлекеттік және қоғамдық істер, адамдар, әлеуметтік топтар, халықтар мен мен мемлекеттер арасындағы айқын көрінетін және өкімет билігі жөніндегі қатынастармен байланысты қызмет саласын білдіреді. Әлеуметтік сирек ұштасатын құбылыс ретінде оған саяси институттар мен ұйымдардың қызмет атқаруы, саяси нормалар мен дәстүрлері, адамдардың басқару қызметі, олардың әлеуметтік-саяси мүшелері мен қажеттері, саяси идеялары мен көзқарастары жатады.
Саясат — өкімет билігі мен қоғамды басқару тұрғысындағы таптар мен әлеуметтік топтар арасындағы қатынастардың, қызметтің, тәртіптің, бағдарлардың және комуникациялық байланыстардың сан алуан әлемі ретінде түсіндірілетін әмбебап қоғамдық сирек ұшырасатын құбылыс.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peni-i-tarau.html?page=4#Саяси_ғылымның_объектісі_және_оның_зерттеу_тәсілдері.


title: Саясаттану ғылымы - Саясаттану пәні I тарау

text:
Саясаттану ғылымы даму және қалыптасу жолында бірнеше кезеңдерден өтті:Антика заманынан Жаңа Заманға дейінгі кезең, Аристотель, Платон, Цицерон, Ф.Аквинский ойшылдармен көрсетіледі.Жаңа заман кезінен XIX ғасырдың ортасына дейін – Н.Макиавелли, Ж.Боден, Т.Гоббс, Б.Спиноза және басқа көп үлес қосқан ойшылдардың кезеңі.XIX ғасырдың 80-90 жылдары мен XX ғасырдың басы – саясаттану өзінің пәні бар, әдіс-тәсілдері бар ерекше ғылым ретінде бекітілген кезі.
Саясатты кешенді, толық зерттейтін ғылым - саясаттану.
Оның ерекшелігі - саяси құбылыстардың ішкі сырын, логикасын, өмірге қажеттілік заңдылықтарын айқындап беретіндігінде.Саяси құбылыстар мен процестерді зерттеуде саясаттану ғылыми зерттеудің әртүрлі тәсілдерін пайдаланады, ол тәсілдер үш топқа бөлінеді.
1 топқа: Бұл мақсатты іске асырумен әлеуметтік тәсіл айналысады, ол саясат пен қоғамның өзара әсерін есепке алуға байланысты жүргізіледі. Әлеуметтік тәсіл әлеуметтік факторлардың біріне-бірінің өзара әсер ету жүйесін ашуға мүмкіндік жасайды. Мысалы, экономикалық ұйымдар,әлеуметтік теңсіздіктің түрлері, демографиялық факторлар.Осы топқа жататын функционалдық және системалық тәсілдер саяси құрылымдарды басқа да күрделі жүйенің бір бөлігі ретінде қарап, оны құрайтын элементтердің әлеуметтік өмірдегі орнын, қызметін сыртқы ортамен, басқа құбылыстармен байланысын зерттейді.
Сонымен қатар, 1 топ құрамындағы маңыздысы – бихевиористік тәсіл. Ол саясатты жеке адамдар мен топтардың мінез-құлқын нақты зерттеу арқылы жүргізуге бағыт береді.
Саяси ғылымның объектісі және оның зерттеу тәсілдері
Бихевиористік тәсілдің негізгі талаптары: - саясаттың басты субъектісі адам екендігі; - саяси мінез-құлықтың негізінде психологиялық себептер жетекші рольатқаруы, сөйтіп ол құбылыстың жеке адамның табиғатының ерекшелігін бейнелеуі; - саясатта адамдардың мінез-құлқын ескере отырып шешім қабылдау. Өйткені адамдар әртүрлі болғанымен, біріне-бірі ұқсас жағдайларда саяси процеске қатысушылардың мінез-құлқын алдын-ала білуге мүмкіндік береді.
2 топқа тәсілдері: талдау мен синтездеу, индукция мен дедукция, тарихи және логикалық талдауларды ұштастыру, ғылыми эксперимент, модельдер жасау, математикалық, компьютерлік, прогностикалық және тағы басқа тәсілдер.
3 тобына: эмпирикалық зерттеу әдістері жатады. Эмпирикалық тәсілге мыналар жатады: статистика, құжаттарды зерттеу (анкеталық сұрақ-жауап, лабораториялық эксперименттер, саяси ойындар теориясы, нақты бақылау, т.б.).Сонымен, алуан тәсілді пайдаланудағы негізгі мақсат – түрлі саяси процестер мен олардың дамуы жөнінде ақиқат білім мен объективті мәліметтер алу.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peni-i-tarau.html?page=5#Саяси_ғылымның_объектісі_және_оның_зерттеу_тәсілдері


Болашақ мамандардың азаматтық ұстанымдарын қалыптастырудағы саяси білімнің маңызы
Саяси ғылымның басты мақсаттарының бірі - болашақ мамандарға саяси білім беру, олардың саяси мәдениетін жоғарылату. Бүгінгі күні саяси мәдениет мәселесі ұлттық мәдениеттен және жалпы мәдениеттен жіктеліп өз алдына білім саласына айналуда. Саяси мәдениет тарихи тәжірибеге негізделген саяси саладағы жалпыадамзаттық, халықаралық игіліктер мен құндылықтар. Мысалы, демократия, әділдік, еркіндік, легитимдік, әртүрлілік т.б
Жұртшылықтың саяси мәдениеті жоғары болуы үшін мемлекет өз азаматтарын ел ішіндегі және басқа елдердегі болып жатқан згерістер, жаңалықтар жөнінде жан-жақты хабардар етіп отыруы қажет. Сонда ғана ел азаматтары саяси мәселелерді жетік біліп, дұрыс бағалай алады. Көлемді және сенімді мәлімет алып тұруы, дамыған хабарламалық жүйенің болуы – қоғамның саяси мәдениетінің, саяси қатынастарының қаншалықты дамығандығын көрсетеді
Саяси білімнің қазіргі кезеңіндегі идеяларын, жалпыадамзаттық құндылықты игеруді басшылыққа алу азаматтарға және бүкіл саяси өмірге тиімді әсерін тигізетіні сөзсіз. Оның үстіне біздің қоғам үшін демократиялық саяси білім өтпелі кезеңде ерекше маңыз атқарады.
Болашақ мамандардың азаматтық ұстанымдарын қалыптастырудағы саяси білімнің маңызы
Саяси білімдер адамға қоғамның саяси дамуының формалары мен жолдарын анықтау үшін, қабылданып жатқан саяси шешімдердің пәрменділігін бағалау үшін, елдегі және де бүкіл әлемдегі саяси оқиғалар мен үдерістердің барысы мен нәтижелерін болжай білу үшін қажет. Саясаттану студент жастарға саяси сананың демократиялық элементтерін жинақтауға, саяси дүниетаным мен саяси мәдениеттің негіздерін меңгеруге, өз құқықтары мен мүдделерін қорғауға, әлеуметтік шиеленістерді шеше білуге, саяси үдерістерге белсенді қатынасуға, саяси экстремизмге қарсы күресуге және т.б. көмектеседі.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peni-i-tarau.html?page=6#Болашақ_мамандардың_азаматтық_ұстанымдарын_қалыптастырудағы_саяси_білімнің_маңызы

title: Болашақ мамандардың азаматтық ұстанымдарын қалыптастырудағы саяси білімнің маңызы


title: Саясаттану пәні I тарау

text:
Жалпы саяси білімдердің дамуы үш кезеңге бөлінеді: мифологиялық, діни және ғылыми.
Мифологиялық кезеңнің өзінде-ақ ежелгі адамдар тайпаның, қауымның, қоғамның дамуы адамдардың қасиеттерімен тікелей байланысты екенін түсінеді. Өзінің қауымына ерекше қызмет еткен тұлғаларды Ежелгі Грекияда құдайларға айналдырды Ол кезде барлық әлеуметтік-саяси құрылыс, мемлекет құдайдың құдіретімен жасалады және дамиды делінді. Ежелгі Грекияда рухани күштердің мүмкіндіктері де қасиетті адам қалыптастыруға бейімделді. Олардың түсінуінше қасиетті адам болудың айғағы – тұлғаның өз қауымының өміріне, өзінің табиғи орталығына бейімделіп қалыптасуы.
Көне египеттіктердің, қытайлықтардың, үнділердің, вавилондықтардың, еврейлердің, парсылардың, гректердің және римдіктердің әлеуметтік-саяси алғашқы түсініктері діни сипатқа көше бастады. Бұнда орын алып отырған билік пен тәртіп құдайдан туындайды деген түсінік басым болды. Сөйтіп, біздің заманға дейінгі І мыңжылдықта мифологиялық идеологияда өзгеше бетбұрыс басталды. Бұл діни кезеңнің басталуы болды.
Біздің заманымызға дейінгі дәуірдің өзінде-ақ Қытайда, Парсыда, Грекияда саяси білімдердің дамуындағы мифологиялық-діни көзқарас ғылыми көзқараспен ұштаса бастады. Мысалы, ежелгі Қытайдың саяси ойларында рационалдық тенденцияның көрінісі ретінде легистерді атауға болады. Олар өндіріс пен сауданың бірқатар салаларында мемлекеттік монополияны негіздеу қажеттігін айтты. Легизм өкілдері қоғам өмірі мен жеке адам тіршілігінің барлық жақтарын реттеуге мүмкіндік беретін орталықтандырылған қатаң, авторитарлық мемлекет құру қажет деп санады.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peni-i-tarau.html#Мифологиялық_саяси_идеялардан_саяси_ғылымға_дейін

title: Саясаттану пәні I тарау


title: Саясаттану пәні маған не берді?

text: Ең алғаш “Саясат” дегенде бұған дейін дау-жанжалдар, саясаттағы келеңсіз оқиғалар мен негатив қана есіме түсетін. Ал саясаттану курсынан кейін саясаттың басқа қырынан дұрыс түсінбей жүргенімді түсіндім.Жәнеде саясаттану пәнінен не алғанымды келесі түрде бөліскім келеді: Саясат адамзат өркениетінің бөлінбес бөлігі болып табылады, онсыз қоғамның, тұлғаның өмір сүруінің әлеуметтік прогресі мүмкін болмас еді. Адамзат өмірі дамуының өзекті, шешуші мәселелері түгел дерлік саясатпен байланысты. Саясат олардың мақсат- міндеттерін және құндылықтарын іске асырып, шындыққа айналдырудың негізгі құралы мен тетігі болып табылады. Саясаттың әлеуметтік міндеті қоғамдық дамуда әділ әлеуметтік тәртіпті нығайту, мемлекеттік күштеуді тежеу және адам құқығының басымдылығын қамтамасыз ету болып табылады. Адамзат қоғамының дамуымен бірге саясат ұғымының мазмұны да байып, дамиды. Адамзат өркениетінің қазіргі эволюциясы жағдайында саясат қоғамды модернизациялаудың құралы, әдісі және жолы болып табылады. Осындай саясат қоғамдық жүйені өзгертудің, жаңартудың құралы, тәсілі және әдісі бола отыра, экономикалық, әлеуметтік және мәдени салаларды дамытуды үнемі күн тәртібіне қояды және іске асырады. Қоғамдық қатынастардың құрамдас бөлшегі ретінде саясат- ғылым, адамдар оны пайдалануға түрлі айла-амалдар қолдануына байланысты саясат-өнер. Саясат билік және мемлекетпен ықпалдасып барып, шындыққа айналатын құбылыс. Сондықтан саясатқа ат үсті қарау қауіпті. Сол себепті саясаттанушылар арасында «сен саясатпен араласпасаң, сенімен саясат айналысады» деген қанатты сөз бар. Бұл шындық. Себебі, адам күрделі қоғамдық өмірдегі саясат билігін үнемі сезінеді. Адамдарды билік өз саясатына бағындырудың сан-түрлі айла, әрекеттерін жасап бағады. Ал, азамат, тұлға өз мүддесін қорғау үшін саясатты білуге міндетті. Саясатты білу, саяси белсенділік және саяси мәдениет халықтың да, биліктің де сапасын көтеруге көмектеседі. Аристотельдің пікірінше, «саясатты білетін адам әдемі өмір сүре алады». Қазіргі кезеңде саясат пен саяси қатынастарға, саяси институттардың қызметіне деген қызығушылық арта түсуде және бұлардың экономикаға, идеологияға, мәдениетке тигізетін ықпалы да арта түсуде. Саясатты, саяси қатынастарды, мемлекеттік билікті зерттеу бірқатар қоғамдық пәндердің шеңберінде, ең алдымен, саясаттану саласында жүзеге асады. Сол себепті қоғамтану ғылымдарының құрылымында саясаттану пәні берік орын алып отыр. Саясаттану негіздері қазіргі қоғамдық және саяси құрылыстың мән-мағынасын терең түсініп білуге, адамдардың өмірінде алатын орнын, атқаратын рөлін айқындауға, оларға сан түрлі құқықтары мен бостандықтарын дұрыс пайдалануға мүмкіндік береді. Саяси ғылымдардың негіздерін меңгеру арқылы, әсіресе, қазіргі өтпелі кезеңдегі күрделі қоғамдық-саяси жағдайда еркін бағдар ұстап, белсенді іс-әрекет жасауға, ішкі және сыртқы саясаттың сыр-сипатын, қилы құбылыстарын жете ұғынуға, басқа адамдардың құқықтарын бағалап, қадірлей отыра, өркениетті түрде өзінің мақсат-мүддесін білдріп, оны қорғауына кең жол ашады, жалпы халықтық қазыналарға негізделген демократиялық тәртіпті құрметтеуге, ортақ мәселелерді ұжымдасып шешуге үйретеді. Саясаттану адамдарға саяси қажеттіліктерін мемлекет тарапында іске асырудың жолдары мен әдістерін дұрыс таңдап алуға, демократиялық тәртіптерді және қоғамдық институттарды қалыптастыруға көмектеседі. Ол саяси төзімділікті, келісімге, серіктестікке, мәмілеге келе білуді, саяси шиеленіс, дау-жанжалдарды дер кезінде шешуді, ұлтжандылықты, қоғам мен мемлекет алдындағы азаматтық парызды, жауапкершілікті сезінуге ықпал етеді. Сонымен, қазіргі әлемде саясаттануды оқып-үйренуге деген қажеттілік мемлекеттік жүйелердің халықтың басым көпшілігін саясатқа араластыруға байланысты екендігімен түсіндіріледі. Адамдардың саясатқа қатысып, салиқалы шешім қабылдауы өзінен-өзі тумайды. Ол үшін газет, журналдарды оқып, радио тыңдап, теледидар көру де аз. Ондағы материалдарды сындарлы сараптап, шынайы қорытынды шығару, саяси өмірдің субъектісі болу үшін жүйелі түрде саясат теориясын игеріп, саяси процеске қатысу жолдарын арнайы оқып-үйрену, іс жүзіндегі тәжірибе керек. Яғни, саясат адам өмірінің бөлінбейтін бір қыры жәнеде оны оқу арқылы біз қоғамда дұрыс,нақты не істеу керек екенін және оған қалай жауап қайтару керектігін үйрендік.Мен саясаттану курсын осындай жоғары деңгейде жүргізіп, білім нәрімен сусындатқан ұстаздарымызға шексіз алғыс білдіремін!


ЭССЕ
Тақырыбы: Саясаттану пәнінде не білдім,не үйрендім және қайда қолданамын?
Орындаған: Еркинбек Ақбота
Қабылдаған: Дабылтаева М.М.
Алматы
Саясаттану пәнінде не білдім,не үйрендім және қайда қолданамын?
Саясаттану-бұл саяси процестерді, институттарды, саяси қайраткерлер мен азаматтардың мінез-құлқын, олардың өзара әрекеттесуін және қоғам мен мемлекетке әсерін зерттейтін ғылым. Бұл пән әдетте Саяси жүйелер мен режимдер, сайлау және дауыс беру, саяси идеологиялар, халықаралық қатынастар және жаһандық мәселелер, саясаттың әлеуметтік және мәдени аспектілері сияқты тақырыптарды зерттейді.
Саясаттануда жұмыс істеу үшін деректерді талдау, сыни ойлау, мәтіндермен және статистикалық мәліметтермен жұмыс істеу, сондай-ақ саяси зерттеулер жүргізу дағдылары қажет. Саясаттанушылар құқық, экономика, әлеуметтану, философия, тарих және саясатқа қатысты басқа да пәндер бойынша білімге ие болуы керек.
Саясаттануда кейс-стади, сұрақтар, салыстырмалы талдау, статистикалық әдістер, эксперименттер, тарихи талдау және басқалары сияқты зерттеу әдістерін қолдануға болады.
Саясаттану пәні қоғамның саяси саласын, оның даму заңдылықтарын, қазіргі саяси өмірді ұйымдастыруды, басқаруды, оның құрылысы мен жұмыс істеуін зерттейді. Ол адамзаттың демократиялық, қоғамдағы қүқығы, еркіндігі мен міндеттері, жеке адамның саяси-құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге қатынасу тәсілдері, саяси өзгерістердің түрлері, саяси мәдениетті қалыптастырудың мазмұны мен жолдары, қазіргі замандағы сан түрлі саяси идеялық көзқарасгар, жаңаша саяси ойлаудын мәні, казіргі дүниежүзілік дамудың козғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол бұрынғы және қазіргі саяси жүйелерді, адамның санасындағы, көзқарасындағы, мақсат-мүддесіндегі және мінез-құлық, іс-әрекетіндегі саяси өзгерістерді қарастырады.
Ол, бір жағынан, жиналған деректерді қорытады, екінші жағынан, құбылыстардың өзара ұқсастығы бойынша болашаққа болжам жасайды.
Сайып келгенде, саясаттану дегеніміз саясат туралы, саясаттың адам және қоғам арасындағы қарым-қатынастары туралы жинақталған ғылым. Ол саяси биліктің қалыптасуымен даму заңдылықтарын, оның жұмыс істеуі мен пайдалануын, түрлері мен әдіс-тәсілдерін зерттейді.
Осылайша, егер сіз саясаттануды оқып жатсаңыз, онда сізде саяси процестерді талдауға және зерттеуге, сондай-ақ әртүрлі деректер мен ақпаратпен жұмыс істеуге қажетті білім мен дағдылар болуы керек. Сіз сондай-ақ сыни тұрғыдан ойлауыңыз керек және фактілер мен дәлелдерге сүйене отырып, өз пікіріңізді қалыптастыру үшін әртүрлі көзқарастар мен идеологияларды бағалай білуіңіз керек.
Демократия, авторитаризм, тоталитаризм және басқалар сияқты саяси билік пен басқарудың теориялары мен тұжырымдамалары. Сіз бұл білімді әртүрлі саяси режимдерді талдау, олардың қалай жұмыс істейтінін түсіну және оларды бір-бірімен салыстыру үшін пайдалана аласыз.
Саяси жүйелер мен процестердің тарихы, мысалы, мемлекет тарихы, халықаралық қатынастар, саяси партиялар, сайлау және басқалар. Бұл білім бізге Саяси жүйелер мен институттардың уақыт өте келе қалай қалыптасып, дамығанын және қазіргі кезде қандай қиындықтар мен қиындықтарға тап болғанын түсінуге көмектеседі.
Статистикалық талдау, сапалық әдістер, сауалнамалар, эксперименттер және т.б. сияқты саяси құбылыстарды талдау әдістері мен құралдары. Бұл білім саяси процестер мен құбылыстарды тереңірек түсіну үшін деректерді жинауға және талдауға көмектеседі.
Тарихи, институционалдық, мәдени, сыни және басқалары сияқты саясатты зерттеудің әртүрлі тәсілдері. Бұл білім маған белгілі бір саяси мәселені зерттеуге ең қолайлы тәсілді таңдауға және әртүрлі әдістер мен тәсілдердің өзара әрекеттесуін түсінуге көмектеседі.
Саясаттануда мен бұл білімді саяси құбылыстар мен процестерді талдау, оқиғалардың дамуын болжау, саяси стратегиялар мен бағдарламаларды әзірлеу және бағалау және үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдарда кеңесші, ғалым немесе талдаушы ретінде жұмыс істеу үшін пайдалана аламыз.


title: Саясаттану пәнінде не білдім,не үйрендім және қайда қолданамын?


Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік нұСҚаулар. Сырттай оқу бөлімінің студенттері үшін теміржол саласының барлық мамандықТАРЫНа арналғАН
Бағдарламаны құрастырған Алматы темір жол көлігі колледжінің оқытушысы Арсланова Г.С.
Алматы темір жол көлігі колледжінің оқу әдістемеліл кеңесінің отырысында қаралып, мақұлданды.
______ _________2017 ж № ____-Хаттамма
Түсіндірме жазба 1.Пәннің мақсаты және тапсырмалары: Осы үлгілік оқу бағдарлама Мемлекеттік жалпыға техникалық жәнекәсіптік білім беру стандартына (ПП РК №1080 от 23.08.2012) сай әзірленген.Кәсіптік оқу бағдарламасын меңгеруге берілген оқыту уакытын сақтай отырып мамандықтың түріне қарай оқытудың бағдарлама көлемін 25% өзгертуге құқылы.
2. Негізгі білім бағдарламасының құрылымындағы пәннің орны:Саясаттану және әлеуметтану негіздері типтік оқыту бағдарламасы саяси қоғамдық салада,мемлекеттің саяси жүйесінің жұмыс істеуі мен дамуының үрдістері мен заңдылықтарын, сондай – ақ әлемдік қауымдастықтың тұтас көрінісін беруге бағытталған.Бұл типтік бағдарламаның құрылымы саяси процестің бағыттарын қамтитын жүйелі әдіспен негізделген. Қазіргі кезеңдегі әлемдік саясатта маңызды мәселелерді зерттеуүшін әр бөлім әлемдік саяси ой тарихы мен Қазақстандағы саяси пікірдің қалыптасуын логикалық жүйемен қарастырады.
3. Студент компетенциясы, пәнді меңгеру кезіндегі қорытынды:Саясаттану және әлеуметтану негіздері пәнінің мақсаты саяси саналы болашақ мамандарды қалыптастыру болып табылады және осы негізде олардың қабілеттерін дамыту.Жалпы алғанда бұл әрине студенттің саяси ойының қалыптасуына,саяси көкжиегін кеңейтуге көмектеседі.


title: Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік нұСҚаулар. Сырттай оқу бөлімінің студенттері үшін теміржол саласының барлық мамандықТАРЫНа арналғАН


6. Геосаяси тұжырымның негізін қалаған кім? А) Ш. Л. Монтескье; В) Г. Моргентау;
С) С. Хантингтон;
Д) К. Хаусхофер;
Е) Х. Маккиндер.
7. Идеологияның қай түрі бір этностық топтың террорлық және агрессиялық әрекеттер арқылы өз үстемдігін орнатуды көздейді? А) Национализм;
В) Фашизм;
С) Расизм;
Д) Шовинизм;
Е) Либерализм.
8. Сайлаушылардың дауыс беруден бас тартуы қалай аталады? А) Сепаратизм;
В) Анархизм;
С) Эклектизм;
Д) Абсентеизм;
Е) Популизм.
9. Егер сіз Президенттік постқа кандидат болып тіркелсеңіз бұл қандай сайлау құқығын пайдаланғаныңыз болып саналады? А) Тікелей сайлау;
В) Жанама;
С) Ашық сайлау құқығы;
Д) Белсенді сайлау құқығы;
Е) Енжар сайлау құқығы.
10. Қазіргі демократиялық елдердегі саяси көсемдерден қандай қасиеттерді ерекше талап етеді? А) Саяси білімі, басқару қабылеті және шешендігі;
В) Сыртқы келбеті, шешендігі және биліктегі тәжірибесі;
С) Саяси білімі, салмақтылығы және қарапайымдылығы;
Д) Салмақтылығы, қарапайымдылығы және өткен өмірі;
Е) Сыртқы келбеті, сымбаттылығы және шешендігі.
11. Мемлекеттің тар мағынада қолданылуы: А) Тұтас жүйе ретінде;
В) Билік құрылымы ретінде;
С) Мемлекет деген – халық;
Д) Саяси институт;
Е) Билік көзі ретінде.
12. Саяси партияның басты органы: А) Жарғы;
В) Хартия;
С) Конференция;
Д) Электорат;
Е) Бағдарлама.
13. Екі турлы сайлау жүйесі қалай аталады: А) Мажоритарлық;
В) Пропорционалды;
С) Абсолютті көпшілік;
Д) Қатысты көпшілік;
Е) Мәжіліс сайлауы.
14. Әдетке негізделген саяси көсемділік қалай аталады? А) Харизматикалық;
В) Дәстүрлі;
С) Заңды;
Д) «Ту ұстаушы»;
Е) «Қызметші».
15. Қоғамның екі тапқа бөлінуіне әсер еткен факторларды атаңыз. А) Еңбектің бөлінуі, көпшіліктің билікке қызықпауы, басқарушы қызметтің статусының жоғары болуы;
В) Көпшіліктің билікке қызықпауы, тұлғалық қасиет, меншіктің пайда болуы;
С) Басқарушы қызметтің статусының жоғары болуы, меншіктің пайда болуы, еңбектің бөлінуі;
Д) Барлық жауаптар дұрыс;
Е) Барлық жауаптар дұрыс емес.


title: Геосаяси тұжырымның негізін қалаған кім?


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=10#12._Саяси_партияның_басты_органы:_А)_Жарғы;_В)_Хартия;_С)_Конференция;_Д)_Электорат;_Е)_Бағдарлама._13._Екі_турлы_сайлау_жүйесі_қалай_аталады


16. Саяси мәдениеттің негізгі элементтерінің бірі - ... А) Саяси пікір;
В) Саяси әлеуметтену;
С) Саяси ой;
Д) Саяси ілім;
Е) Маргиналдық.
17. Саяси партия қайсының элементі? А) Азаматтық қоғамның;
В) Мемлекеттің;
С) Саяси жүйенің;
Д) Парламенттің;
Е) Саяси биліктің.
18. Азаматтық қоғам неге негізделеді? А) Демократияға;
В) Конституцияға;
С) Құқықтық мемлекетке;
Д) Жариялылыққа;
Е) Сөз бостандығына.
19. Сайлаудың негізгі кезеңдері: А) Кандидатттарды тіркеу, үгіт-насихат жүргізу, дауыс беру;
В) Кандидаттарды тіркеу, үгіт-насихат жүргізу, сайлау;
С) Сайлау кампанияларын құру, сайлау науқаны, дауысты есептеу;
Д) Сайлау кампанияларын құру, сайлау науқаны, сайлау қорытындысын шығару;
Е) Сайлау науқаны, дауыс беру, сайлау қорытындысын шығару.
20. Ежелгі Грецияда «қатты айқайлау» деген сөз ненің мәнін ашады? А) Демократияның;
В) Плюрализмнің;
С) Жарнаманың;
Д) Дауыс берудің;
Е) Анархияның.
IV нұсқа: 1. Д. Истон мен Г. Алмонд деген кімдер? А) Саясаттанушылар;
В) Саяси мәдениетті зерттеушілер;
С) Саяси мәдениетті түрлерге бөлушілер;
Д) Саяси жүйені зерттеушілер;
Е) Саяси жүйені түрлерге бөлушілер.
2. Қарапайым халық және шешім деген қай терминнің мағынасын ашады? А) Демократия;
В) Сайлау;
С) Референдум;
Д) Плюрализм;
Е) Плебисцит.
3. Саяси жүйенің қалыпты жұмысын, дамуын, саналы қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету саяси мәдениеттің қай қызметіне жатады? А) Танымдық;
В) Реттеушілік;
С) Тәрбиелік;
Д) Біріктірушілік;
Е) Қорғау.
4. «Идеологияның ақыры» тезисін кім алғаш қолданған? А) К. Мангейм;
В) Д. Истон;
С) Г. Алмонд;
Д) С. Верба;
Е) Л. Пай.


title: Саяси мәдениеттің негізгі элементтерінің бірі -


5. Бірлестік деген ұғым қай терминнің негізінде жатыр? А) Либерализм;
В) Тоталитаризм;
С) Фашизм;
Д) Коммунизм;
Е) Социализм.
6. Заң жүзінде деген қай терминнің негізінде жатыр? А) Де-юре;
В) Де-факто;
С) Абсентизм;
Д) Хартия;
Е) Эклектизм.
7. Адамдардың теңдігін, еркіндігін және еш шектеусіз бір-бірімен араласа алуын білдіретін идеология қалай аталады? А) Геосаясат;
В) Либерализм;
С) Жаһандастыру;
Д) Анархия;
Е) Тәуелсіздік.
8. Ұлттық мүдденің негізінде не жатыр? А) Демократияға;
В) Конституцияға;
С) Құқықтық мемлекетке;
Д) Жариялылыққа;
Е) Сөз бостандығына.
9. Халықаралық терроризммен күресетін негізгі ұйым ... А) Хартия;
В) Идеологиялық ұйым;
С) Интерпол; Д) БҰҰ;
Е) Революция.
10. Мемлекетті құдай жаратты деген қай тұжырымдаманың негізгі идеясы? А) Патриархалды;
В) Қоғамдық келісім;
С) Зорлық-зомбылық;
Д) Теологиялық.
11. Азаматтық қоғамның негізгі белгілерінің бірі – А) Жариялылық;
В) Сөз бостандығы;
С) Сайлаудың болуы;
Д) Билік көзі – халықта.
12. ҚР туындағы күн белгісі қандай мағына береді? 13. Адамның қоршаған ортаның құндылықтарын меңгеру үрдісі қалай аталды? А) Саяси мәдениет;
В) Саяси әлеуметтену;
С) Саяси дәстүр;
Д) Саяси идеология.
14. Халықтың саяси билікке сенімсіздікпен қарауы қай саяси мәдениеттің түріне жатады? А) Патриархалды;
В) Енжар;
С) Азаматтық;
Д) Белсенді.
15. Саяси элитаның құндылықты тұжырымдамасының негізін қалаушы кім? А) Р. Миллс;
В) Х. Ортега-и-Гассет;
С) Г. Моска;
Д) Р. Мертон.
16. Табиғат берген дарын деген мағына қай терминге келеді? А) Лидерлік;
В) Элита;
С) Харизма;
Д) Көсем.


title: Бірлестік деген ұғым қай терминнің негізінде жатыр?


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=12#7._Адамдардың_теңдігін,_еркіндігін_және_еш_шектеусіз_бір-бірімен_араласа_алуын_білдіретін_идеология_қалай_аталады


title: Терроризм деген қандай мағына береді?

text:
17. Терроризм деген қандай мағына береді? А) Күштеу;
В) Қорқыту;
С) Соғысу;
Д) Қаталдық.
18. Маркстың еңбегін атаңыз. А) «Өзін-өзі өлтіру. Әлеуметтанулық әдіс»;
В) «Позитивті саясат жүйесі»;
С) «Протестанттық этика және капитализм рухы»;
Д) «Ғылыми, саяси және философиялық тәжірибелер»;
Е) «Капитал».
19. Мақсатқа жету үшін қолданатын айла-тәсілдердің жиынтығы - ... А) Экономика;
В) Саясат;
С) Қоғам;
Д) Билік;
Е) Басқару.
20. Белгілі бір саяси, ғылыми, шаруашылық, мәдениет және т.б. мақсаттарға жету үшін ұйымдасқан адамдар немесе мекемелердің бірлестігі А) Ассамблея;
В) Альянс;
С) Ассоциация;
Д) Партия;
Е) Корпорация;
V нұсқа: 1. Жеке адамдардың тәртібін талдауға негізделген әдістемелік бағыт - ... А) Эксперимент;
В) Статистика;
С) Бихевиоризм;
Д) Доктрина;
Е) Теория.
2. Азаматтардың мүддесіне нұқсан келтіріп, шендікке негізделген құбылыс. А) Бихевиоризм;
В) Буржуазия;
С) Билік;
Д) Басқару;
Е) Бюрократизм.
3. Әлеуметтік сатылық ұғымды көрсететін термин - ... А) Стратификация;
В) Иерархия;
С) Статус;
Д) Теңсіздік;
Е) Жіктелу.
4. Белгілі бір себептерге байланысты қоғамның әлеуметтік тобына немесе табына кірмей қалған адамдар қалай аталады? А) Люмпендер;
В) Кедейлер;
С) Маргиналдар;
Д) Қайыршылар; Е) Байлар.
5. Электорат деген не? 6. 50%+1 деген қай сайлау жүйесінің критерийі, ол қандай мағына береді? 7. Елтаңбадағы бес бұрышты жұлдыз қандай мағына береді? 8. Ақыл-парасаттылық легитимдік деген не? А) Жеке тұлғалық қасиетке негізделген легитимдік;
В) Сенімге, идеяға негізделген легитимдік;
С) Заңға негізделген легитимдік;
Д) Билікке негізделген легитимдік;
Е) Келісімге негізделген легитимдік.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=13#5._Электорат_деген_не_6._50%+1_деген_қай_сайлау_жүйесінің_критерийі,_ол_қандай_мағына_береді_7._Елтаңбадағы_бес_бұрышты_жұлдыз_қандай_мағына_береді

title: Терроризм деген қандай мағына береді?


title: Монархия дегеніміз не? - Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік нұСҚаулар....

text:
9. Монархия дегеніміз не? А) Мемлекет билік органдарының сайлануын қамтамасыз ететін мемлекет түрі;
В) Мемлекеттік билік бір адамның қолында және ол мұрагерлік жолмен ауысуын қамтамасыз ететін мемлекет түрі; С) Қарапайым құрылымымен және бір Конституциясымен ерекшеленетін мемлекет түрі;
Д) Құрамына кіретін территориялық бірліктердің өз еркіндігін білдіретін, бірақ өз беттерінсіз одан шығуға құқығы жоқтығын білдіретін мемлекет түрі;
Е) Қоғамдағы адамдардың құқығы мен бостандығын қамтамасыз ететін мемлекет түрі.
10. Унитарлық мемлекет дегеніміз не? А) Мемлекет билік органдарының сайлануын қамтамасыз ететін мемлекет түрі; В) Мемлекеттік билік бір адамның қолында және ол мұрагерлік жолмен ауысуын қамтамасыз ететін мемлекет түрі;
С) Қарапайым құрылымымен және бір Конституциясымен ерекшеленетін мемлекет түрі;
Д) Құрамына кіретін территориялық бірліктердің өз еркіндігін білдіретін, бірақ өз беттерінсіз одан шығуға құқығы жоқтығын білдіретін мемлекет түрі;
Е) Қоғамдағы адамдардың құқығы мен бостандығын қамтамасыз ететін мемлекет түрі.
11. Ежелгі Грецияда «қатты айқайлау» деген сөз ненің мәнін ашады? А) Демократияның;
В) Плюрализмнің;
С) Жарнаманың;
Д) Дауыс берудің;
Е) Анархияның.
12. Д. Истон мен Г. Алмонд деген кімдер? А) Саясаттанушылар;
В) Саяси мәдениетті зерттеушілер;
С) Саяси мәдениетті түрлерге бөлушілер;
Д) Саяси жүйені зерттеушілер;
Е) Саяси жүйені түрлерге бөлушілер.
13. Қарапайым халық және шешім деген қай терминнің мағынасын ашады? А) Демократия;
В) Сайлау;
С) Референдум;
Д) Плюрализм;
Е) Плебисцит.
14. Саяси жүйенің қалыпты жұмысын, дамуын, саналы қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету саяси мәдениеттің қай қызметіне жатады? А) Танымдық;
В) Реттеушілік;
С) Тәрбиелік;
Д) Біріктірушілік;
Е) Қорғау.
15. «Идеологияның ақыры» тезисін кім алғаш қолданған? А) К. Мангейм;
В) Д. Истон;
С) Г. Алмонд;
Д) С. Верба;
Е) Л. Пай.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=15#18._Адамдардың_теңдігін,_еркіндігін_және_еш_шектеусіз_бір-бірімен_араласа_алуын_білдіретін_идеология_қалай_аталады

text:
16. Бірлестік деген ұғым қай терминнің негізінде жатыр? А) Либерализм;
В) Тоталитаризм;
С) Фашизм;
Д) Коммунизм;
Е) Социализм.
17. Іс жүзінде деген қай терминнің негізінде жатыр? А) Де-юре; В) Де-факто;
С) Абсентизм;
Д) Хартия;
Е) Эклектизм.
18. Адамдардың теңдігін, еркіндігін және еш шектеусіз бір-бірімен араласа алуын білдіретін идеология қалай аталады? А) Геосаясат;
В) Либерализм;
С) Жаһандастыру;
Д) Анархия;
Е) Тәуелсіздік.
19. Ұлттық мүдденің негізінде не жатыр? А) Демократияға;
В) Конституцияға;
С) Құқықтық мемлекетке;
Д) Жариялылыққа;
Е)Сөзбостандығына.
20. Белгілі бір себептерге байланысты қоғамның әлеуметтік тобына немесе табына кірмей қалған адамдар қалай аталады? А) Люмпендер;
В) Кедейлер;
С) Маргиналдар;
Д) Қайыршылар;
Е) Байлар.
Реферат тақырыптары Мемлекеттің демократиялық моделі:түсінігі және мысалдар.
Саясат және бұқаралық ақпарат құралдарыныңрөлі,саяси процестердегі интернет – мүмкүндігі.
Құқықтық мемлекет мәні,мақсаты және даму кезеңдері.
Геосаясат.Қазақстан және қазіргі заман.
Саяси қақтығыстарды басқару және заманауи әдіснамасы.
Саясаттанудың әлеуметтік- гуманитарлық білімдер жүйесіндегі орны.
Орта ғасырлық Шығыстағы саяси ойлар:
Әл-Фараби, Низами, Әлішер Науаи.
Қазақстандағы саяси ойлардың қалыптасуы мен дамуы.
Қазақстан қоғамын, саяси жүйені реформалау жағдайындағы салыстырмалы саясаттанудың рөлі.
Саясат өнер ретінде.
Мемлекеттік билік саяси биліктің жоғарғы формасы ретінде.
Саяси биліктің легитимдік типтері.
Ұлт саясаты мемлекеттік саясаттың маңызды құрамдас бөлімі ретінде.
Қазақстан халықтары Ассамблеясы жүйелі қоғамдық- саяси институт ретінде.
Қазақстан көп конфессионалды қоғам ретінде.
Қазақстандық конфессия аралық келісім тәжірибесі.
Қазіргі саяси жүйелер.
Мемлекеттің мәні және оның шығуы.
Мемлкеттің белгілері, оның функциялары мен мақсаттары.
Мемлкеттік жүйелердің типологиясы.
Қазіргі мемлкет және оның ерекшелікті белгілері.
Азаматтық қоғам идеяларының пайда болуы мен дамуы. Әлеуметтік мемлкеттің функциялары.


title: Бақылау сұрақтары - Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік нұСҚаулар. Сырттай...

text:
1.Саяси билік түрлерін атаңыз.Олар қандай қызметтер атқарады?
2.Билікті тармақтарға бөлу идеясын бірінші ұсынушы кім?
3.Билік лигитимділігінің төмендеудегі белгілерін ата.
3.Неге саяси билік тетігі бюрократия және онымен қарсы күрес қажеттілігі қаншалықты керек?
4.Саясаттанудың объектісі мен мәні.
5.Саясаттанудың заңдары мен категориялары, әдістері мен функциялары.
6.Саясаттанудың функциялары.
7.Саяси ғылымдардың және практиканың байланысы.
8.Ежелгі Шығыстағы саяси ойлар (буддизм, конфуцийшылдық, даосизм, легизм). Каутиль Маккиавелизмнің негізі.
9.Ежелгі Грекия мен ежелгі Римдегі саяси ойлар.
10.Еуропалық Ағартушылық дәуірдегі саяси идеялар.
11.XIX-XX ғасырлардағы әлеуметтік- саяси идеялар мен ағымдар: либерализм, консерватизм, марксизм.
12.Жүсіп Баласағұни, Қорқыт ата, Қожа Ахмет Яссауидің көзқарастары.
13. Фольклор- қазақ халқының саяси ой- пікірлерінің қайнар көзі.
14. XIX ғасырдағы қазақ ағартушыларының саяси көзқарастары.
15.ХХ ғасыр басындағы Қазақстандағы саяси ойлар.
16.Қазіргі жағдайдағы Қазақстандағы саяси ой- пікірлердің ерекшеліктері мен негізгі бағыттары.
17.Саясат ұғымы және оның пайда болуы.
18.Саясат элементтері. Саясаттың функциялары.
19.Саясаттағы мақсаттар мен құралдар.
20.Саясаттың, моральдың және құқықтықтың арақатынасы.
21.Билік ұғымы. Билік тұжырымдамалары.
22.Саяси билік ұғымы және оның ерекшеліктері. билік құрылымы: билік институттары, функциялары және билік ресурстары. билік және оппозиция, олардың Қазақстан Республикасында өзара әрекеті.
23.Этнос және ұлт. “Ұлт” категориясын түсіндірудегі екі амал.
24.Ұлт мәселесі және оның құрылымы.
25.Ұлттық-мемлекеттік құрылыс формалары: унитарлық, федерация, конфедерация.
26.Этносаралық келісімге жетудің Қазақстандық үлгісі (моделі).
27. Қоғамның саяси жүйесі ұғымы.
28. Саяси жүйенің құрылымы.
29.Саяси жүйенің типологиясы және жіктеу өлшемдері (критерилері).
30.Саяси жүйе институттары.
31.Қазақстан Республикасының саяси жүйесін реформалаудың мәселелері.
32.Мемлекет қоғамның саяси жүйесінің өзегі ретінде.
33.Азаматтық қоғам ұғымы. Азаматтық қоғамның құрылымы.
34. Құқықтық мемлекет ұғымы және оның ерекшелікті белгілері. әлеуметтік мемлекет және оның эволюциясы.
35.Қазақстанда азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекетті қалыптастыру проблемалары.
36.Саяси партия ұғымы.
37.Саяси партиялардың негізгі мақсаттары, міндеттері, функциялары.
38.Партия жүйелері ұғымы.
39.Партия жүйелерін жіктеу.
40.Қазақстанда партия жүйелерінің ерекшеліктері мен даму тенденциялары.


title: Әдебиеттер және оқу құралдарының тізбесі

text:
6.1.Негізгі әдебиеттер: 1.Күзетбаева Б.К.,Исаев Л.Н. Саясаттану оқу – әдістемелік құрал, Ақтау,2011
2. Жамбылов Д.Саясаттану.Алматы Жеті жарғы ,2011
3.Е.С.Қуандық.Саясаттану негіздері оқу құралы – Астана 2011
4.А.С.Рахымбаева Саясаттану Дәрістер жинағы.Астана Фолиант,2012
6.2.Қосымша әдебиеттер: 1.Ә.Н.Назарбаев.Стратегия трансформаций общества и возрождения евразийской цивилизаций А,2011 2.Р.Арон Демократия және тоталитаризм.М,2011
3.Б.Аяғанов Қазақстан мемлекеті:Алматы 2012
4.Ж.Х.Жүнісов,Президент.Демократия институттары Алматы 2011


Пәнді оқу процесін құжаттау компетенциясын көздейді: Саясаттану қоғамдық өмірдің саяси саласы болып табылғандықтан басқада әлеуметтік ғылымдармен тығыз байланысты. Саясаттану ең алдымен философиямен тығыз байланысты.Ол саясатты философиялық тұрғыдан дәлелдейді.Саясаттану құқықтық ғылыммен де тығыз байланысты.
Пәнді меңгеру кезіндегі студент міндеті:
1.Білу:Жеке тұлғаның ізгілік – құқықтық қасиеттері тұрақты түрде қалыптастырудағы мораль және құқықтың ықпал етуі. Негізгі әлеуметтік – саяси тұжырымдамаларды талдауға дағды қалыптастыру.Саяси әлеуметтік әдістерді қолдану ,құжаттарды талдау, бақылау және эксперимент жүргізу барысында әдістерді пайдалану.
2.Меңгеру: Саяси қарым – қатынастар мен процестерді анықтау және талдау,саяси билік мәнін анықтау саяи субъектілердің рөлін анықтау.
3.Басқара алу: Саяси билік түрлерін ,билік тармақтарын,бтлікті легитимділігін талдауға дағды қалыпттастыру.Саяси қатынастар және процестерді анықтау және сәйкестендіру.
Пәннің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны.
Кіріспе.Саясаттану ғылым ретінде.
Саясаттану пәні және нысаны.Саясаттану саясат, билік, саяси жүйе, саяси құбылыстар туралы ғылым.Саясаттану пәнінің негізгі ұғымдары. Саясаттану пәнінің қызметтері мен әдіс – тәсілдері.Саяси ғылымының зерттеу саласындағы әлеуметтік, фунционалдық, бихевиористік, жүйелілік, функционалдық, сыншыл – диалектикалық, логикалық, эмперикалық тәсілдердің маңыздылығы.Саясаттанудың әлеуметтік, психологиялы, биосаяси, теологиялық және натуралистік негізгі парадигмалары.
Әлеуметтік – гуманитарлық білім жүйесіндегі саясаттанудың алатын орны. Саяси ғылым мен іс – тәжірибе байланысы.
Саясаттану – қоғамдық құбылыс. «Саясат» терминінің мағынасы. Саясаттың шығу тегі.Билік саяси құбылыс ретінде. Қоғам өмірінің әртүрлі салаларында саясаттың маңызы.
І бөлім.Саясаттану ғылымының пайда болуы және дамудыңнегізгі кезеңдері.
1.1.Әлемдік саяси ой – пікірлер тарихы.
Ежелгі Шығыстағы саяси ой (будда, конфуцишілдік, даосизм, легизм). Ежелгі Грекия мен Ежелгі Римдегі саяси ойшылдар (Платон, Аристотель, Полибий, Цицерон). Ортағасырлық еуропадағы саяси ой – пікірлер (Марк Аврелии, Фомо Аквинский, Мартин Лютер). Қайта ағартушылық саяси идеялар (Томас Гоббс, Джон Локк, Шарль Луи Монтеське, Жан – Жак Руссо). ХІХ ғасырдағы еуропалық саяси ойлар.Утопиялық социализм саяси идеялау Марксизм.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Пәнді оқу процесін құжаттау компетенциясын көздейді


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=2#І_бөлім.Саясаттану_ғылымының_пайда_болуы_және_дамудыңнегізгі_кезеңдері._1.1.Әлемдік_саяси_ой_–_пікірлер_тарихы.


title: Қазақстандағы саяси ойлар тарихы - Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік...

text:
1.2.Қазақстандағы саяси ойлар тарихы. Қазақ жеріндегі қоғамдық жәнесаяси ойлардың қалыптасуы. Әл – Фбидің мемлекет құрылысына көз қарасы. Жүсіп Баласағұн, Қорқыт –Ата, Хожа Ахмет Ясауилардың дүниетанымы.XVIII – XIX ғасырлардағы қазақ ойшылдары ( Ш.Уәлиханов, Ы.Алтынсарин, А.Құнанбаев). ХХ ғасырдың басындағы саяси ойлар.Ә.Бөкейханов, С.Сәдуақасов, М.Дулатов, М.Шоқай, М.Тынышпаев, Х.Досмұхаметов, Т.Рысқұлов, С.Қожанов, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, С.Сейфуллин, Б.Майлин, І.Жансүгіровтердің саяси идеялары. Саяси ғылымының шетелдік және қазақстандық даму бағыттары.
ІІ бөлім. Саясаттану ғылымы мен әлеуметтану ғылымының қоғамдық ғылым ретінде. 2.1. Билік саяси феонмен ретінде. Билік ұғымы.Биліктің негізгі тұжырымдамалары.Саяси биліктің түсінігі және ерекшеліктері.Саяси биліктің түрлері.Мемелекеттемелекеттік билік саяси биліктің ең жоғарғы түрі, ең дамыған түрі. Биліктің құрылымы: билік институттары, биліктің қызметтері мен ресурстары. Қазақстандағы мемлекеттік билікті бөлу. Биліктің легитимділігі. Қоғамдағы саяси бәсекелестік және оппозицияның қажеттілігі.Қазақстан Республикасында билік пен оппозиция және олардың өзара әрекеттері.
2.2. Қоғамдағы саяси жүйе. Саяси жүйе – биліктің өмір сүруі және оның қоғамдағы туындысы.Саяси жүйе теориялары Д.Истон, Г.Алмонд және К.Дойч. Қоғамның саяси жүйесі: ұғымы, құрылымы, бөлшектері. Саяси жүйенің институционалды, коммуникативті, мәдени саяси – құқықтық нормативтік анықтамалары.Саяси жүйенің әлеуметтену, бейімделу, сезіну, реттеу қызметтері. Д.Истонның, Г.Алмондтың және К.Дойчтың саяси жүйенің өлшем классификациясы мен теориялары.Дәстүрлік және қазіргісаяси жүйелер (өкілдік, модернистік және постмодернистік). Қазақстан Республикасының саяси жүйесінің реформалық мәселелері және даму үрдістері (тенденциялары). Қазақстан Республикасының саяси – партиялық және сайлаушылық жүйенің даму проблемалары.Сайлау жүйесі.
2.3.Мемлекет – саяси жүйенің басты элементі. Мемлекет қоғамның саяси жүйесінің негізгі ядросы ретінде. Мемлекет: пайда болуы, мәні, нышаны, қызметі, мақсаты.Мемлекеттің типтер. Қазіргі заманғы мемлекет және оның ерекше белгілері.Азаматтық қоғамның ұғымы. Азаматтық қоғамның генезисі және эволюцтя идеялары. Азаматтық қоғамда кең және тар мағынасында түсіну. Құқықтық мемлекеттің ұғымы және оның ерекше нысандарын қарастыру. Азаматтық қоғамның құрылымына арнайыкесте жасау. Әлеуметтік мемлекеттің қызметі және демократиялық жәнеконцепцияларды қарастыру.Қазақстандағы құқықтық мемлекеттің және азаматтық қоғамның қалыптасу проблемаларын анықтау.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=3#ІІ_бөлім._Саясаттану_ғылымы_мен_әлеуметтану_ғылымының_қоғамдық_ғылым_ретінде._2.1._Билік_саяси_феонмен_ретінде.


title: Саяси режимдер - Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік нұСҚаулар. Сырттай...

text:
2.4.Саяси режимдер. Саяси режимнің режимнің ұғымы мен элементтері.Саяси режимнің типтер.Тоталитаризм және оның әр түрлігі.Диктатураның тарихи формалары. Тоталитарлық режимнің саяси тәжірибиесі. Тоталитарлық режимнің негізгі белгілері. Авторитаризм: типологиялық формалары. Авторитарлық саяси режимнің тоталитаризмнен айырмашылығы. Авторитарлық саяси режимнің негізгі бағыты.Дәстүрлі шексіз монархия, олигархия және әскери тәртіп. Авторитаризмнен демократияға өту жолдары.Демократия және оның әр түрлігі формаларын анықтау. Демократияның қазіргі заман формалары (неодемократиялар). Демократиялану қазіргі кезеңде саяси ғылымының және тәжірибенің басты проблемалары.
2.5. Саяси партиялар және партиялық жүйелер. Мүдделік топтар: ұғымы, қызметтері және түрлері. Қазақстандық лоббизм еекшеліктері. Партиялардың типологизациялық өлшемдері. Саяси партиялар ұғымы.Саяси партияның негізгі мақсаты, міндеті және қызметі.Саяси партиялардың генезистің кезеңдері.Партия түрлері.Партия түрлерінің өлшемдері.Партиялық жүйе: ұғымы, классификациясы.Саяси партиялардың қалыптасуы және мәні. Партиялық жүйелер: негізгі классификациясын анықтау.Қазақстан қоғамының саяси өміріндегі қоғамдық қозғалыстардың орны мен рөлін анықтау.Қоғамдық қозғалыстар және саяси партиялардың арасындғы өзара қарым – қатынас проблемлары.
2.6. Саяси элита және саяси көсемділік. Саяси элита ұғымы.Элитаның классикалық қағидалары, оның қызметтері. Саяси элитаның қызмет ету факторлары.Саяси элитаның қызметтері: стратегиялық, ұйымдастырушылық, әсер етуші. Саяси элита классификациясы. Бюрократизм саяси феномен ретінде. Элита мен көсемдер саясаттың субъектісі. Саяси лидер типологиясы.Классикалық және қазіргі заманғы элита.Қазіргі Қазақстандағы саяси көсемдік институты және саяси элита сапасы.Қазіргі Қазақстандағы саяси көсемдік.
2.7. Саяси сана және идеология. Саяси сана мәні.Саяси сананың қалыптасужолдары.Саяси – теориялық, мемлекеттік – партиялық және бұқаралық саяси сананың туындауы.Саяси сананың құрылымы.Қоғамдық пікірлер. Либерализм – Батыс әлемінің кең тараған маңызды ағымы.Консерватизм және неоконсерватизм.Қазіргі заманғы социал – демократияның әлеуметтік – саяси және экономикалық тұжырымдамалары. Коммунизм саяси ағым ретінде.


title: Саяси мәдениет - Саясаттану пәнінен бақылау, тест тапсырмаларын орындауға арналған әдістемелік нұСҚаулар. Сырттай...

text:
2.8.Саяси мәдениет. Саясат және мәдениет.Саяси мәдениет ұғымы. Саяси мәдениет: қызметтер, концепциялар, құрылым элементтері. Саяси мәдениеттің қалыптасу субъектілері және факторлары.Саяси мәдениеттің құрылымдық элементтері: саяси сана, саяси тәрбие,саяси тәжірибе.Саяси мәдениет қызметтері:реттеушілік, әрекет етушілік, танымдық,жан – жақтылық, тәрбиелік т.б. қызметтері және оныңсаяси мәдениеттің қалыптасуындағы рөлі.Саяси мәдениеттің авторитарлық және демократиялық түрлері.Демократиялық саяси мәдениеттің қалыптасуы.Қазақстан Республикасында заманауи саяси мәдениеттану мен әлеуметтену мәселесіндегі мүмкүндіктер.
2.9.Саяси қақтығыстар және әлеуметтік тәртіп. Қазіргі кездегі адамның саясаттағы рөлі. Саяси қағтығыс ұғымы және мәні. Олардың типологиясы. Қағтығыстар мен дағдарыстарды шешу жолдары.
2.10. Саяси процесс және саяси іс – шаралар. Саяси процесс ұғымы, мәні жәненегізгі мінездемесі.Саяси процестің құрылымы. Саяси процестің сатылары (фазалары). Саяси процестің мазмұны және типологиясы.Сыртқы саяси және ішкі саяси прцестер.Ашық және жасырын (көлеңкелі) саяси процестер.Саяси процесс субъектілерінің жалпы қызметі ретінде.Саяси мінез – құлық және оның формаларын анықтау. Әлеуметтік топтардың тосын мінез – құлқы. Саяси шешім: дайындау,әзірлеу және жүзеге асыру саяси институттардың рөлі. Қазақстан Республикасындағы саяси процесс.
2.11.Халықаралық қатынастар және мемлекеттің сыртқы саясаты. Дүниежүзілік саясаттың ұғымы мен мәні.Сыртқы саясат.Дипломатия. Халықаралық қатынастар дамуының қазіргі тенденциялар.Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының негізгі бағыттары.Геосаясаттың негізгі элементтері және мән. Қазіргі әлемнің геосаяси жағдайы.Қазақстан – әлемдік қоғамдастыққа мүдделі.
2.12. Әлеуметтану ғылым ретінде. Әлеуметтану пәні және оқыту объектісі. «Әлеуметтік» ұғымы.Әлеуметтану құрылымы мен қызметтері.Әлеуметтік жағдай және теориялық әлеуметтану алғышарттары.Г.Спенсер – әлеуметтану ғылымының негізін салушылар. Ғылыми әлеуметтану классикалық түрі.Қоғам туралы Маркс пен Энгельстің материалистік теориясының негізгі принциптері. Америка Құрама Штаттарында әлеуметтану дамуының негізгі сатылары бағыттары.Қазақстанда әлеуметтанудың қалыптасуы мен дамуы.


Тест, реферат, бақылау сұрақтардың тапсырмалары
Студенттің ИИНның сонғы саны:
|
Тест нұсқалары
|
Реферат тақырыптары
|
Бақылау сұрақтары
|
0
|
3
|
10,20,30,40
|
10,20,30,40
|
1
|
1
|
1,11.21,31
|
1,11.21,31
|
2
|
4
|
2,12,22,32
|
2,12,22,32
|
3
|
5
|
3,13,23,33
|
3,13,23,33
|
4
|
2
|
4,14,24,34
|
4,14,24,34
|
5
|
3
|
5,15,25,35
|
5,15,25,35
|
6
|
1
|
6,16,26,36
|
6,16,26,36
|
7
|
4
|
7,17,27,37
|
7,17,27,37
|
8
|
5
|
8,18,28,38
|
8,18,28,38
|
9
|
2
|
9,19,29,39
|
9,19,29,39
|
Бақылау жұмысы, қайталау,қорытындылау.
I нұсқа:
1. Қазіргі адамның қажеттілігін және сонымен бірге талап-тілегін орындауға жағдай жасайтын не?
А) Қоғам;
В) Саясат;
С) Саяси мәдениет;
Д) Партия;
Е) Демократия.
2. Жасырынған сөзді табыңыз: «.... құлы болған жағдайда ғана адам еркін бола алады» Цицерон.
А) Мемлекеттің;
В) Заңның;
С) Халықтың;
Д) Құқықтың;
Е) Демократияның.
3. Демократия толқындары туралы айтқанда қандай негізгі идея бағыт бола алады?
А) Мемлекеттердің болашағы – демократиялық дамуға тығыз байланысты;
В) Демократияның басты жетістігі – оның дамыған саяси жүйе екендігі;
С) Демократияның басты кемшілігі – оның дамымаған саяси жүйе екендігі;
Д) Демократия – қазіргі таңдағы ең тиімді басқару түрі;
Е) Демократия – қазіргі таңдағы ең қауіпті басқару түрі.
4. Парадигма ұғымын ХХ ғасырдың 20-жылдарында ғылыми әдебиетке алғаш енгізген американ философы - ...
А) Л. Фон Борталанфи;
В) Г. Кун; С) Т. Парсонс;
Д) Д. Истон;
Е) Г. Алмонд.
5. Қоғамның саяси жүйесі «...........» және «..........» жағдайында жұмыс жасайды.
6. Саяси билікті жүзеге асыруға жағдай жасайтын саяси механизмдер және институттар жиынтығы қалай аталады?
А) Саяси режим;
В) Саяси жүйе;
С) Саяси үрдіс;
Д) Саяси мәдениет;
Е) Мемлекет.
7. «Саясат – қоғамдағы құндылықтарды билік арқылы реттеу» Авторы кім?
А) Д. Истон;
В) А. Бирс;
С) В. И. Ленин;
Д) К. Фримен;
Е) Г. Лассуэл.
8. Бихевиоризмнің негізін қалаушы кім?
А) Р. Михельс;
В) М. Вебер;
С) Ш. Л. Монтескье;
Д) Г. Алмонд;
Е) Г. Лассуэл.
9. Саяси ілім тарихында алғаш рет қай ойшыл мемлекеттік басқару түрлерін жіктеді?
А) Сиддартха Гаутама;
В) Конфуций;
С) Лао-цзы;
Д) Платон;
Е) Аристотель.
10. Ж. Ж. Руссоның пікірінше адами құндылықтар тек не пайда болғаннан кейін қалыптасқан?
А) Мемлекет;
В) Саясат;
С) Демократия;
Д) Билік; Е) Қоғам.
11. Ең алғаш қай ойшыл адамгершілікті саясаттан бөліп қарастырған?
А) Ф. Аквинский;
В) Әбу Насыр Әл-Фараби;
С) Н. Макиавелли;
Д) Абай; Е) Ж.Ж. Руссо.
12. Динамикалық саяси тұрақтылық нені білдіреді?
А) Мемлекеттің маңыздылығын;
В) Халықтың маңыздылығын;
С) Мемлекет пен халықтың бірлігін;
Д) Демократияның маңыздылығын;
Е) Қоғамның үздіксіз дамуын.
13. Экстрозаңды тұрақсыздық қай тарапта пайда болады?
А) Сыртқы саясатта;
В) Ішкі саясатта;
С) Сайлау кезінде;
Д) Соғыс кезінде;
Е) Реформа кезінде.
14. Қоғамда қандай саяси режим екенін қандай параметрлер арқылы анықтауға болдады?
А) Билік үшін күрес, саясатқа көпшіліктің қатысуы және саяси құндылықтар;
В) Билік үшін күрес, саяси идеология және плюрализм;
С) Билік үшін күрес, саяси жүйе және саяси үрдіс түрі;
Д) Билік үшін күрес, сөз бостандығы және азаматтық қоғам жағдайы;
Е) Билік үшін күрес, сайлау және адамның құқығы мен бостандығы.
15. «Демократияның үшінші толқыны» тұжырымдамасының авторы кім?
А) Ә. Кекілбаев; В) Н. Ә. Назарбаев;
С) А. де Токвиль;
Д) С. Хантингтон;
Е) К. Хаусхофер;
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Тест, реферат, бақылау сұрақтардың тапсырмалары


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-peninen-bailau-test-tapsirmalarin-orindaufa-arnalf.html?page=6#4._Парадигма_ұғымын_ХХ_ғасырдың_20-жылдарында_ғылыми_әдебиетке_алғаш_енгізген_американ_философы_-_...