title: Сабақтың тақырыбы: Экологиялық пирамидалар. №1-сабақ. Бөлім: Биосфера. Экожүйе. Популяция

text:
11.3.1.1 - экологиялық пирамида ережесін түсіндіру;
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Білім алушылар экологиялық пирамидалардың түрлерін оқып үйренеді.
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды. Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1. Экологиялық пирамидалар дегеніміз не?
2. Экологиялық пирамидалар қандай негізге сүйеніп құрылады?
Осы тапсырманы орындау арқылы оқушылардың айтылым дағдысы қалыптасады


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekologiyali-piramidalar-1-saba-bolim-biosfera-e.html#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру_Мақсаты


title: Сабақтың тақырыбы Экологиялық туризм

text:
Бекітемін: пәні: Қазақ тілі класс: 8 күні: 02-04.05.2023 ж
Сабақтың тақырыбы
Экологиялық туризм
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.2.1.1. тұтас және аралас мәтіндердегі (кесте диаграмма, сызба, сурет) ақпараттарды салыстыру;
8.4.5.1. сөйлем соңында қабаттасып қойылатын тыныс белгілерін дұрыс қолдану;
Сабақтың мақсаты
Тұтас және аралас мәтіндердегі (кесте диаграмма, сызба, сурет) ақпараттарды салыстырады;
Сөйлем соңында қабаттасып қойылатын тыныс белгілердің дұрыс қолдануын анықтайды;
Жоспар
Жоспарланған уақыт
Жоспарланған жаттығу түрлері
Ресурстар
Сабақтың басы
Сәлемдесіп, балаларды сабаққа дайындау;
Психологиялық ахуал тудыру / денсаулық турасында бір-біріне мақалдатып, жақсы көңіл-күй сыйлайды/;
Топтарға біріктіру / табиғат , адам, туристер/
Ширату тапсырмаларын сұрау: «Санаға саяхат» әдісі Алдын ала ізденген сұрақтарға жауап беріп, өз көзқарастарын білдіру. Экологиялық туризм дегеніміз не?
Біздің экологиямыз не үшін бүлініп жатыр?
Жер бетін су басу қаупі мүмкін бе?
Егер жер бетінде қоқсық көбейіп кетсе, соңы не болар еді?
Сен өз еліңнің экологиясының жақсаруы үшін не жасай аласың?
Халықтың денсаулығын жақсартуда сен не істер едің және ол туралы не ойлайсың?
Дескриптор:сұрақтарға жауап береді; өз көзқарасын білдіреді; ҚБ: қошемет сөздер арқылы / жарайсың! Сен мықтысың!т.б./
АКТ /видеоролик/
Сабақтың ортасы
Ойлау дағдыларының деңгейлері бойынша топтарға тапсырма беру;
Тапсырма: Топтық жұмыс «Айырмашылығы неде? » әдісі
Сызбамен танысыңыз.
Жағдаят: Сіз Қазақстан туризм саласын зерттеп жүрсіз.
Туризм саласы бойынша Қазастанның әлем елдері арасындағы тұрмыстық қалдықты өңдеуі бойынша көрсеткішін салыстырып жазыңыз.
Жазылған мәтін бойынша тыныс белгілерге назар аудар(қабаттаса қойылатын тыныс белгілер).
Дескриптор: - сызбамен танысады;
-көрсеткішті салыстырып жазады;
-мәтін құрап, тыныс белгілерді дұрыс қояды;
ҚБ: бармақпен бағалау
Дескриптор: -мәтінмен танысады;
-ақпараттарды салыстырып, талдайды;
ҚБ: смайликтер
3.Тапсырма Жеке жұмыс «Мен не ұқтым?» әдісі Берілген мәтін бойынша /«Табиғат -алақанда»/ суретке қарай отырып, өз ойыңды салыстыр. Мәтін ішінен қалдырылып кеткен тыныс белгілердің (?! ,- ?.. !..) қойылу ретін анықта.
Дескриптор:- сурет бойынша өз ойын салыстырады;
-тыныс белгілердің қойылу ретін анықтайды;
ҚБ: өз-өзін бағалау
Диаграмма ғаламтордан алынды
Суреттер ғаламтордан алынды
Сурет ғаламтордан алынды
Сабақтың соңы
Сабақты «Қайталау-оқу айнасы» әдісі арқылы бекітемін. Ширату тапсырмасы: «Табиғатты қорғау-міндетіміз» атты тақырыпта шағын эссе жазу және қабаттаса қойылатын тыныс белгілердің жасалу жолын кеңінен меңгеру
Рефлексия: «Дейін, кейін» стр.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekologiyali-turizm.html#Жоспар__Жоспарланған_уақыт__Жоспарланған_жаттығу_түрлері

title: Сабақтың тақырыбы Экологиялық туризм


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekologiyali-turizm.html#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)

title: Сабақтың тақырыбы Экологиялық туризм


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekologiyali-turizm.html#Сабақтың_ортасы__Ойлау_дағдыларының_деңгейлері_бойынша_топтарға_тапсырма_беру;__Тапсырма:_Топтық_жұмыс_«Айырмашылығы_неде_»_әдісі

title: Сабақтың тақырыбы Экологиялық туризм


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekologiyali-turizm.html#Сабақтың_соңы__Сабақты_«Қайталау-оқу_айнасы»_әдісі_арқылы_бекітемін._Ширату_тапсырмасы

title: Сабақтың тақырыбы Экологиялық туризм


title: Сабақтың тақырыбы: Экономикалық дамудағы әлемдік тәжірибе

text:
10.4.1.12 дүниежүзі елдерінің экономикалық даму стратегияларына баға беру (қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде);
Дүниежүзі елдерінің экономикалық даму стратегиялары
Елдердің экономикалық даму стратегияларын жасаудың қажеттілігі
Әрбір мемелекет өзінің дамуы және әлемдік аренада өзінің орнын қалыптастыруы алдына қойған мақсатына байланысты. Мемлекеттің мақсаты ретінде бүгінгі таңда ұзақ, орта , қысқа мерзімді даму жоспарлары арқасында жүзеге асырылып отырады. Сондай ұзақ жылдық даму жоспары ретінде стратегиялық жоспарды атауға болады. Экономикалық даму стратегиясы стратегиялық мақсаттарды анықтап, елдің дамуына қатысты ұзақ мерзімге арналған маңызды ұстанымдарды негіздеп береді. Елдің экономикалық даму стратегиясын жасауда ішкі экономикалық әлеует және қазіргі заманғы әлем дамуының тенденциялары мен сын-тегеуріндері ескеріледі.
Қазіргі әлем дамуының тенденциялары мен сын-тегеуріндері
ұлттық экономикалардың тұрақтылығына қойылатын талаптардың күшеюі
ықпал ету аймақтарына қатысты геосаяси бәсекелестіктің артуы
Стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу үшін ұзақ мерзімдік стратегиялық бағдарламалар жасалады. Елдің экономикалық дамуының стратегиясын жасау бірнеше кезеңдерден тұрады.
Экономиканың жай-күйін талдау
Мәселелерді айқындау, оларды шешу мерзімдерін бағалау, кері құбылыстарды жоюдың балама жолдарын іздеу.
Мақсаттарды анықтау және негіздеу
Мақсаттарды топтастыру, оларға сипаттама беру; мақсаттарды экономикаға ықпал ету ауқымы және шығын көлемі бойынша жіктеу.
Мақсаттарды реттеу
Басты мақсат пен бірінші, екінші деңгейдегі мақсаттарды анықтау.
Білім қаржы ресурстарынан жоғары бағаланады, осылайша “білімге негізделген экономиканы” дамытуды қамтамасыз етеді
Венчурлық инвестияцияларды дамыту(Жаңа жобаларға қаржы салуға арналған арнайы жүйе венчурлік капитал деп аталады. Венчурлік капитал – жаңа және тез дамушы фирмаларды қаржыландыратын капитал, сондықтан осы күрделі қаржы жұмсаудың тәуекелі өте жоғары. Жоғары пайда алу үшін, ұзақ мерзімді инвестициялар салынады.)
Элиталық “инттелектуалдар табын” қалыптастыру (ғалымдар, кеңесшілер, сарапашылар, технократтар)
(Ж) Дамушы елдерге тән экономикалық даму стратегияларын талдаңыз:


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekonomikali-damudafi-elemdik-tejiribe.html#Стратегиялық_мақсаттарға_қол_жеткізу_үшін_ұзақ_мерзімдік_стратегиялық_бағдарламалар_жасалады._Елдің_экономикалық_дамуының_стратегиясын_жасау_бірнеше_кезеңдерден_тұрады.


text: Оқу мақсаты: 10.4.1.12. Дүниежүзі елдерінің экономикалық даму стратегияларына баға беру Сабақтың тақырыбы: Экономикалық дамудағы әлемдік тәжірибе Экономикалық даму стратегиясы дегеніміздің қысқаша анықтамасы: қойылған мақсаттарға қол жеткізу тәсілдерін, бағыттары мен кезеңдерін көрсете отырып, ұзақ мерзімді кезеңге арналған басқару жоспары. Ғаламдық бәсекелестікке әсер етуші факторлар 1-топ АҚШ, Еуропалық Одақ елдері, Жапония мемлекеттерінде осы стратегия қолданылады. 1-топ Венчурлық инвестиция – жобадағы өнеркәсіпке қаржы құятын инвестор сол өнеркәсіптің қожайыны болып есептелінеді. 1-топ 2-топ 2-топ Ізінен еріп даму стратегиясы көбінесе Еуропаның шағын мемлекеттеріне қатысты:Португалия, Испания, Бельгия, Швейцария, Австрия. Еуропадағы үлкен жетілік мемлекеттерінің ізінен еріп, сол мемлекеттердің ерекшеліктерін, технологияларын қолдана отырып дамудағы елдер. Елдің экономикалық даму стратегиясын әзірлеу үшін қажетті кезеңдер: экономикалық жағдайды міндетті түрде талдау, мақсаттарды қою және оларды негіздеу, мақсаттарды реттеу. Қазіргі заманғы әлем дамуының тенденцияларының ерекшелігіне адами капиталдың рөлі артты. 2-топ Бразилия мен Мексика 3-топ__Қытай_мен_Үндістан_елдер_әлемде_өздернің_тауарларын_экспорт_жасаумен_дамушы_елдердің_көшбасшысына_айналып_отыр._Мұнай_шикізатын_экспорттайтын_Сауд_Арабиясы,_Иран,_Кувейт_және_БАӘ.'>3-топ Азияда орналасқан Жаңа Индустриялы елдерге қатысты, Жапонияға еріп дамудағы елдер: Гонконг, Тайвань, Сингапур, Оңтүстік Корея, Малайзия, Тайланд мемлекеттері Жапонияның инвестициясына негізделе отырып тез қарқынмен дамуда. Жаңа индустриялды елдердің даму стратегияларында ортақ болған ерекшеліктерге елдердің білім және ғылым салаларын қаржыландыруға ерекше назар аударуы, елдердің дамуында алдыңғы қатарлы технологияларға сүйенуі және елдердің аймақтық және халықаралық экономикалық интеграциялардың белсенді мүшелері болуы жатады. 3-топ Қытай мен Үндістан елдер әлемде өздернің тауарларын экспорт жасаумен дамушы елдердің көшбасшысына айналып отыр. Мұнай шикізатын экспорттайтын Сауд Арабиясы, Иран, Кувейт және БАӘ. 3-топ 4-топ Елдің табысты дамуы үшін ҚР индустриялық-инновациялық дамуының мемлекеттік бағдарламалары қабылданды, соңғы бағдарлама ҚР Үкіметінің 2019 жылғы 31 желтоқсандағы 2020 – 2025 жылдарға арналған қаулысымен бекітілді. Онда мемлекеттік өнеркәсіптік саясатта басымдық қосылған құны жоғары экспортқа бағдарланған экономика құруға бағытталатыны айтылған. Елдің табысты дамуы үшін ҚР индустриялық – инновациялық демуының бағдарламалары қабылданды. Қазақстан басқа елдердің индустриялық саясатының тәжірибесін егжей-тегжейлі зерделеп, индустриялық – инновациялық даму стратегиясын әзірледі. 4-топ Қазақстан экономикасын дамытудың индустриялық-инновациялық моделін енгізген сәттен бастап, ел елеулі нәтижелерге қол жеткізді: 1250 жаңа кәсіпорын құрылды, тек 2018 жылдың өзінде олардың жүзі іске қосылды, 300 мың жаңа жұмыс орны құрылды, олардың 60 мыңы өңдеу өнеркәсібінде, әлемнің 110 елінде біздің елімізде жасалған өнімді тұтынады, кәсіпорындарда Қазақстанда бұрын өндірілмеген өнімдер, оның ішінде машина жасау, фармацевтика және химия өнеркәсібінің жоғары технологиялық өнімдері, сондай-ақ шикізаттық емес өнімнің жаңа түрлері экспортқа шығарыла бастады, бүкіл ел бойынша компьютерлендіру жүргізілді, тележүргізу цифрлық технологиямен қамтамасыз етілді, өңдеуші өнеркәсіптің үлесі ұлғайды, экономиканы дамыту бағдарламасына шетелдік инвестициялар да тартылды. 4-топ Үй тапсырмасы: Үй тапсырмасының жауабы.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekonomikali-damudafi-elemdik-tejiribe-v2.html#3-топ__Қытай_мен_Үндістан_елдер_әлемде_өздернің_тауарларын_экспорт_жасаумен_дамушы_елдердің_көшбасшысына_айналып_отыр._Мұнай_шикізатын_экспорттайтын_Сауд_Арабиясы,_Иран,_Кувейт_және_БАӘ.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekonomikali-damudafi-elemdik-tejiribe-v2.html#Венчурлық_инвестиция_–_жобадағы_өнеркәсіпке_қаржы_құятын_инвестор_сол_өнеркәсіптің_қожайыны_болып_есептелінеді._1-топ_2-топ_2-топ


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekonomikali-damudafi-elemdik-tejiribe-v2.html#Ғаламдық_бәсекелестікке_әсер_етуші_факторлар_1-топ_АҚШ,_Еуропалық_Одақ_елдері,_Жапония_мемлекеттерінде_осы_стратегия_қолданылады._1-топ


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekonomikali-damudafi-elemdik-tejiribe-v2.html#_Экономикалық_даму_стратегиясы_дегеніміздің_қысқаша_анықтамасы:_қойылған_мақсаттарға_қол_жеткізу_тәсілдерін,_бағыттары_мен_кезеңдерін_көрсете_отырып,_ұзақ_мерзімді_кезеңге_арналған_басқару_жоспары.


title: Сабақтың тақырыбы: Экономикалық тәрбиенің міндеттері, мазмұны

text:
Модуль /пән атауы:Ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғаларды оқу-тәрбие үдерісінде психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді қамтамасыз ету.
Педагог: Эламашова Феруза
2023 жылғы « » қазан
1.Жалпы мәліметтер Курс, топ: 3-курс, МТБ 21-9 тобы.
Сабақ түрі: Аралас сабақ
2. Мақсаты, міндеттері: Экономикалық тәрбиенің міндеттері мен мазмұнын түсіндіру.
3. Күтілетін нәтижелер: - Экономикалық тәрбиенің міндеттері мен мазмұнын түсінеді;
- Экономикалық тәрбиеде оқушылар мынандай ұғымдарды: ұлттық кіріс, қаржы, еңбек ақы, пайда, рентабілдік, өзіндік құн, еңбек өнімділігі, акция, бизнес, рынок т.б. біледі.
4. Қажетті ресурстар: Ноутбук, интерактивті тақта, презентация, бейнекөрсетілім.
1.Бұзаубақова К.Қ. «Оқытудың ұжымдық технологиясы», 2006.
2.М.М.Жанпейісова «Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде», А.,2002.
3. Губайдуллина Г.Н. «Педагогиканы оқыту әдістемесі» Оқу құралы, Ө., 2013.
4.Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Педагогика / О 74 Жалпы редакциясын басқарған экономика ғылымдарының докторы, профессор Е. Арын - Павлодар: "ЭКО" ҒӨФ. 2006. - 482 б.
5. Сабақтың барысы І.Ұйымдастыру кезеңі. а) Студенттермен амандасып, сабаққа дайындығын тексеру
ә) Топқа бөлу, топ басшысын сайлау.
ІІ. Үйге берілген тапсырманы сұрау ІІІ. Жаңа сабақ Экономикалық тәрбиенің міндеттері, мазмұны. Экономикалық тәрбие дегеніміз балалардың нарықтық экономика жағдайында шаруашылықты тиімді жүргізу қағидалары мен нормаларына сай сана-сезімдерін, дағдыларын, іскерліктерін, талаптары мен мүдделерін қалыптастыруға жүйелі және мақсатты ықпал жасау.
Экономикалық тәрбиенін мақсаты - тиімді экономикалық іс-әрекетке байланысты экономикалық ұғым мен сана-сезімді қалыптастыру.


title: Экономикалық тәрбиенің міндеттері

text:
Экономикалық тәрбиенің міндеттері: -экономикалық сана-сезіммен ақыл-ойды, саналы мұқтаждықтар мен қажеттіліктерді қалыптастырып бекіту;
-адам бойында ұқыптылық, тәртіптілік, үнемшілдік, іскерлік, ұйымдастырушылшық, енбек сүйгіштік сияқты қасиеттерді қалыптастыру;
-балалардың шығармашылықпен еңбек ету және тиімді, үнемді, аз шығындармен жоғары нәтижелерге жете алу іскерліктерін дамыту;
-тиімді экономикалық іс-әекетке деген ынта мен талпынысты қалыптастыру. Экономикалық тәрбие және білім беру шаруашылық іс - әрекетті жақсартудың өндірісті басқарудағы белсенділікті арттырудың қажетті және маңызды шарты.
Қазақстан Республикасының қазіргі әлеуметтік – экономикалық тәрбиесі мен білім алуына жоғары талаптар қойып отыр. Себебі бұрын қалыптасқан экономикалық саясат, экономикалық қатынастар күйреп, жаңа – рыноктық, экономикалық саясат пен қатынастар орын тебуде. Осы талаптарға сай оқушылардың экономикалық ойлауын дамыту үшін мектеп төмендегідей міндеттерді ескереді: 1. Қоғамның рыноктық экономикалық заңдары мен заңдылықтары жөніндегі білімдерді игеру.
2. Мемлекеттің экономикалық теолриясы мен саясатын, өндірісті жедел қарқынмен дамыту міндерттерін тәжірибеде шешудің жолдары мен әдістерін жақсы білетін, өзінің оқу - өндірістік іс - әрекетінде жоғары нәтижелерге жетуге қабілетті, өз ісіне ие бола алатын, өзіне және қоғам игілігіне ұқыпты және ыждағатты қатынас жасайтын тұлғаны қалыптастыру;
3. Өндірістегі экономикалық қатынастарға белсене қатынаса алатын дай, еңбектің жаңа алдыңғы түрлері мен әдістерін тез игеретіндей мүмкіндік беретін юіліктермен қаруландыруы;
4. Ақыл – ойға сиымды қажеттіктерді қалыптастыру.
Экономикалық тәрбие - жас жеткіншектерге әкономикалық қызмет, қоғамымыздық экономикалық заңдары туралы дұрыс түсінік беру. Осының негізінде өндірістік экономикалық қызметте, материалдық өндірістен тысқары экономикалық қатынаста, күнделікті өмірде жеке адамның санасын қалыптастыру.
Экономикалық білім мен тәрбиенің міндеттері: • Оқушыларды қоғамның даму заңдылықтарымен, өндіріс экономикасымен таныстыру.
• Басқаруға тән - ұқыптылық, іскерлік, ықыластылық, тәртіптілік, т.б. қасиеттерді дағдыландыру.
• Экономикалық есеп, талдау жасау дағдыларына үйрету, еңбекті ғылым негіздерімен байланыстыра білу.
Экономикалық тәрбие және білім беру мектептегі барлық оқу пәндерінің мазмұны арқылы жүреді.
Ең алғашқы оқушылардың экономикалық білімі әр түрлі пәндер бойынша сабақтарда қалыптасады. Мектьеп оқушыларының биология, химия пәндері бойынша жүргізілетін ауыл шаруашылық тәжірибесінде ең жақсы тұқым сорттарын пайдалануда, тыңайтқыштарды ұтымды етіп өсімдіктерді қоректендіруде тәжірибе жұмысы экономикалық нәтижені көруге мүмкіндік береді.
Оқушылардың экономикалық тәрбиесінде қоғамдық пайдалы және өнімді еңбек ерекше орын алады. Өйткені олар еңбек арқылы түсірілетін қаржының құндылығына түсінеді. Егер еңбек материалдық құндылықты өндіруге бьағытталса, онда ұтымды табысқа жетеді.
Өнімді еңбекте оқушылардың жоспарлау ісіне, өнімділік процесіне ұйымдастыруға, есеп алу, бақылау және нәтижесін талдау жұмыстарына оқушылардың қатынасуының маңызы өте зор. Бұлардың бәрі материалдық қаржы қорын, жұмыс күнінің өнімді пайдалана білуге, ұйымшылдыққа, шаруашылыққа тәрбиелеуге мүмкіндік туғызады.
Экономикалық тәрбиеде оқушылар мынандай ұғымдарды білуге қажет. Олар: ұлттық кіріс, қаржы, еңбек ақы, пайда, рентабілдік, өзіндік құн, еңбек өнімділігі, акция, бизнес, рынок т.б.
Экономикалық тәрбиеде ақша мәселесі негізгі бағыттардың бірі. Бұл мәселе негізінен жанұяда шешіледі, мектептің қатынасы жанама ғана.А.С. Макаренко: “Ержетіп өмірге аяқ басқан адамның өзіндік қаржы қоры жөнінде тәжірибесі болуы және ақшаны жұмсай білуі керек”, - деп жазды.
Қазіргі қоғамдық өмір оқушылардың қалада, ауылда, құрылыста т.б. үлкен ұжымдық, кішкенге топтық, жеке еңбегін ұйымдастыру, оның жыл бойына, мезгілдік, қысқа уақыттағы жасауды талап етеді. Мұндай жүйені жасау шаруашылық, жеке тұлғалық сияқты көптеген мәселелердің шешімін табар еді. Осы мәселені ақыл – ойға сыйымды шешу, оқушылардың ақшаға қатынасын, сонымен бірге сынып оқушыларының әлеуметтік бағдарын қалыптастыру.
IV. Сабақты бекіту «Ыстық орындық» әдісі арқылы сабақты бекіту
V. Бағалау Сабақ барысында көп балл жинағандарына қарай тиісті бағаларын алады.


Қысқа мерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы: Екпін және оның түрлері
Бөлім:
Адамзаттық құндылықтар және әлем мәдениеті. Фонетика
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
3.10.22
Сыныбы:8
Қатысушылар саны: 9 Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Екпін және оның түрлері
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:
8.4.2.1 - сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану;
Сабақтың мақсаты:
Оқушылар сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу арқылы екпінмен танысып оның түрлерін біледі.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
2.Данышпан атаның сұрақтары :
А) Фонетика нені зерттейді?
Ә) Орфография мен орфоэпия деген не?
Б) Буын дегеніміз не? Буынның түрлерін ата
В) Үндестік заңы деген не?
Г) Дыбыс үндестігі деген не? Оның түрлерін ата
Мұғаліммен амандасады.
Бір-біріне жақсы тілектерін жеткізеді.
Оқушылар берілген қайталау сұрақтарына жауап береді.
Мадақ сөздер айту
Оқулық, жұмыс дәптерлері
Жаңа сабаққа кіріспе
Сөйлеп тұрғанда, бір сөз басқа сөздерге, бір буын басқа буындарға, бір дыбыс басқа дыбыстарға қарағанда күшті, көтеріңкі айтылуын екпін дейміз. Екпін Сөз екпіні Дыбыс екпіні Ой екпіні Тіркес екпіні Екі немесе одан да көп буынды бір сөздің ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы сөз екпіні деп аталады.Қазақ тіліндегі сөз екпінінің орны тұрақты болады: Екпін сөздің ең соңғы буынына түседі. Мысалы: Мектеп – кеме, білім – теңіз. Білім-паз- дар-ға. Сөз екпіні сөйлемдегі барлық сөздің соңғы буынына түседі екен.
Оқушылар екпін туралы өткен сыныптарда өткендерін естеріне түсіреді. Мұғалімнің қосымша түсіндірмесін мұқият тыңдайды.
Мадақ сөздер
Слайд
Сабақтың ортасы
2. Оқулықпен жұмыс
Ережені түсініп оқу. Екпін нелерге түседі екен? Ереже бойынша атаңдар.
— Бір сөзге. Бір буынға. Бір дыбысқа. Бір тіркеске
Ережені жинақтап, тірек — сызба жасайық…
……………………………….бір сөздің
……………………………….бір буынның
Екпін……………………….бір дыбыстың ……………………………………….көтеріңкі , күшті айтылуы
……………………………….бір тіркестің
Шеңбердегі сөздерде екпін қай буынға түскен? Екпін түспей тұрған ұқсас қосымшаларды табыңдар.
Оқушымын
Айтайын
Мұздай
Айтпа
Баласың
Көрелік
Оқтай
Барма
Адамбыз
Айтшы
Тастай
Сызба
Өз беттерімен ережені құрастырып жазады.
Оқушылар шеңбердегі сөздердің қайсысына екпін түсіп тұрғанын анықтайды
.
Смайлик арқылы
Қол шапалақтау, мадақ сөздер
Оқулық
Дәптер
Кеспе қағаздар
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
Сабақты қорыту
1. Екпін дегеніміз не?
2. Оның қандай түрлері бар?
3.Сөз екпіні деген не?
4.Екпін түспейтін қосымшаларды атаңдар
«Ойды аяқта»
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.


title: Қысқа мерзімді жоспар - Сабақтың тақырыбы: Екпін Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

text:
Сабақтың ортасы
(6-37 минут)
|
Фонетика тарауы бойынша тест тапсырмаларын орындайды
|
Фонетика
1. Тек жіңішке дауысты дыбыстарды көрсетіңіз.
А) а, е В) е, ұ С) ү, ы Д) ә, ө Е) і, ұ
2. Дыбыссыз әріптерді көрсетіңіз.
А) і, ы В) с, ц С) у, й Д) ъ, ь Е) х, һ
3. Қатаң дауыссыздан басталатын сөздерді көрсетіңіз.
А) Мұра, орта, ғалым В) Дәстүр, жер, заман С) Бағыт, гүлдену, әлем
Д) Қуат, тұлпар, кеме Е) Дербес, заң, бұлақ
4. Буын үндестігінің ғылыми түрдегі атауын көрсетіңіз.
А) Дыбыс үндестігі В) Ілгерінді ықпа С) Кейінді ықпал Д) Сингармонизм
Е) Тоғыспалы ықпал
5. Үнді дауыссыздарды көрсетіңіз.
А) б, д, е, г В) а, т, һ, о С) ч, ь, ғ, у Д) ә, к, ж, з Е) м, ң, н, у
6. Буын құрай алатын дыбыстарды анықтаңыз.
А) Дауысты дыбыстар В) Үнді дауыссыз дыбыстар С) Дауыссыз дыбыстар
Д) Қатаң дауыссыз дыбыстар Е) Ұяң дауыссыз дыбыстар
7. Тұйық және бітеу буындары бар сөзді көрсетіңіз.
А) Ай В) Аспан С) Ғарыш Д) Кеше Е) Күн
8. Үндестік заңы нешеге бөлінетінін көрсетіңіз.
А) 1 В) 2 С) 3 Д) 4 Е) 5
9. Ашық дауысты дыбыстарды көрсетіңіз.
А) у, ұ, ү В) ә, ө, э С) а, й, ө Д) у, и, ы Е) е, и, і
10. Дауысты дыбыстар қатарын көрсетіңіз.
А) т, ұ, с, х В) н, л, у, й С) а, о, ә, і Д) р, д, в, ж Е) һ, п, ш, у
11. Тіл білімнің дыбыстық жағын зерттейтін сала.
А) Фонетика В) Лексика С) Морфология Д) Синтаксис Е) Пунктуация
12. Қазақ әліпбиіндегі дыбыс санын көрсетіңіз.
А) 39 В) 36 С) 42 Д) 25 Е) 37
13. Қатаң дауыссыз дыбыстан басталатын сөздерді көрсетіңіз.
А) Айдын, шие, әдеп В) Кедей, сандық, тау С) Күн, мектеп, аула
Д) Бұлт, зерттеуші, жағажай Е) Аймақ, орта, мөлдір
14. Сөздің ең кішкене бөлшегі атауын көрсетіңіз.
А) Сөз В) Буын С) Дыбыс Д) Әліпби Е) Әріп
15. Ұяң дауыссыз дыбыстар қатарын көрсетіңіз.
А) б, в, к, с, д В) л, д, р, м, п С) к, с, т, ш, л Д) д, з, һ, т, в Е) в, б, ғ, г, ж
16. Қазақ тіліне тәп әріптер жазылған қатарды көрсетіңіз.
А) ұ, ү, у В) қ, ғ, щ С) ф, х, һ Д) ы, і, и Е) ө, і, ү
17. Ашық және бітеу буындары бар сөзді табыңыз.
А) Жұмыс В) Мереке С) Сынып Д) Отбасы Е) Автобус
18. Төрт буыннан тұратын сөзді көрсетіңіз.
А) Төзімді В) Саңырауқұлақ С) Шаруашылық Д) Жақсылық Е) Орта
19. Буын үндестігін сақтап жазылған сөзді белгілеңіз.
А) Балгер В) Әсемпаз С) Сәнқой Д) Өнерлі Е) Әкетай
20. Сөздері ұяң дауыссыз дыбыстан басталған сөз тіркесін көрсетіңіз.
А) Жануарлар дүниесі В) Балалар әдемі С) Өсімдіктер әлемі Д) Күнделік беті Е) Ұлттық киім
21. Қатаң дауыссыздан басталатын сөздерді көрсетіңіз.
А) Мұра, орта, ғалым В) Дәстүр, жер, заман С) Бағыт, гүлдену, әлем Д) Қуат, тұлпар, кеме Е) Дербес, заң, бұлақ
22. Қатаң дауыссыз дыбыстарды табыңыз.
А) с, т, к В) к, г, б С) ч, щ, ц Д) р, м, л Е) л, к, х
23. Буынға бөлінбейтін сөздерді анықтаңыз.
А) ХБЖ, қала В) Бақыт, нан С) Сақ, қалам Д) БҰҰ, 50 см Е) Күн, қағаз
24. Жіңішке буынды сөз тіркесін көрсетіңіз.
А) Білім күні В) Қиын сабақ С) Алғашқы қонырау Д) Жазба жұмысы Е) Оқушының кітабы
25. Тұйық және ашық буыны бар сөзді табыңыз.
А) Үйде В) Кешке С) Ауыл Д) Үлкен Е) Алтын
26. Буын үндістігіне сай емес сөзді көрсетіңіз.
А) Жартас В) Дәріхана С) Қоғамтану Д) Ұлболсын Е) Өнер
27. Қысаң дауысты дыбыстарды көрсетіңіз.
А) у, е, о В) о, и,е С) ә, о, е Д) о, а, и Е) ы, і, ү
28. Жіңішке дауысты сөзді табыңыз.
А) Тарихи В) Дәуір С) бастау Д) Алфавит Е) Графика
29. Үнді дауыссыздарды көрсетіңіз.
А) б, д, е, г В) а, т, һ, о С) ч, ь, ғ, у Д) ә, к, ж, з Е) м, ң, н, у
30. Тек ұяң дауыссыздарды көрсетіңіз.
А) б, в, р, л В) п, ғ, в, к С) п, у, х, в Д) б, в, ғ, з Е) д, ж, с, в
31. Қатаң дауыссыздан басталатын сөзді көрсетіңіз.
А) Бас В) Өнер С) Жеңіс Д) Қадірлі Е) Дос
32. Аралас буынды сөзді табыңыз.
А) Қалам, аман В) Өсімтал, дәріхана С) Өнер, өмір Д) Ой, сана Е) Бұл, сол
33. Жуан дауысты дыбысты сөзді табыңыз.
А) Астана В) Дәрігер С) Түлкі Д) Көлік Е) Көбелек
34.Қатаң дауыссыздан басталған сөзді көрсетіңіз.
А)Ғарыш В)Орман С)Байлық Д) Құрлық Е) Үміт
35. Бітеу және ашық буындары бар сөзді көрсетіңіз.
А) Әже В) Жазда С) Үй Д) Үлкен Е) Ел
36. Сөзде неше буын бар екенін белгілеңіз. Мыс
А) екі В) бір С) төрт Д) үш Е) бес
37. Үндестік заңына бағынбай тұрған сөзді табыңыз.
А) Үйге В) Талапты С) Мектепте Д) Балалар Е) Ағаштікі
38. Буын үндестігіне бағынбай тұрған сөздерді көрсетіңіз
А) Көлдер, өзендер. В) Қаламдар, қыздар. С) Тауды, ұшқыш. Д) Жазушы, суретші.Е) Қаламгер, баламен.
39. Үнді дыбыстардан құралған сөздерді көрсетіңіз.
А) Машина, уақыт. В) Әдемі, ұстаз. С) Ұлан, маймыл. Д) Аққу, суық. Е) Күзетші, мақсат.
40. Тұйық буынды сөздерді көрсетіңіз.
А) Сұлу, жұқа, кіші. В) Кісі, таза, үн. С) Ән, ас, ал. Д) Мереке, үлгі, аула. Е) Дәптер, мектеп, гүл
|
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Екпін Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

text:
5.1.4.1 Тірек сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды анықтау;
5.4.3.3 Сюжетті суреттердің (фотосуреттер)желісі бойынша әңгіме құрастыру.
Сабақтың мақсаты :
Екпіннің өзіндік ерекшелігін түсіндіре отырып, оның оқу, сөйлеу нормасына тән құбылыс екеніне білдірту, екпін түрлерін ажырата білгізу. Фонетикалық білім дағдыларын қалыптастыру.
2- тапсырма Жұптық жұмыс Тілдік бағдар
Сөйлеп тұрғанда, бір сөз басқа сөздерге, бір буын басқа буындарға, бір дыбыс басқа дыбыстарға қарағанда күшті, көтеріңкі айтылуын екпін дейміз.
Екпін
Сөз екпіні
Дыбыс екпіні
Ой екпіні
Тіркес екпіні
Екі немесе одан да көп буынды бір сөздің ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы сөз екпіні деп аталады.Қазақ тіліндегі сөз екпінінің орны тұрақты болады: Екпін сөздің ең соңғы буынына түседі.
3-тапсырма.
Жазылым дағдысы орындалады «Ойды толықтыр»әдісі
Мұғалім бағыт-бағдар береді
4 - тапсырма
«Адасқан ақпараттар»
Айтылым Жазылым
Сұрақтарға жауап береді.
*Дәстүрлер туралы не білесіңдер?
*Отбасылық дәстүрлерге не жатады?
Өмірмен байланыстырып бір екі мәлімет айтады.
Жазылым
Жұптасып диалог құрады.
Тақырыбы «Қазақ халқының дәстүрлері»
Суреттерге қарап ойды жалғастырады. Екпіннің дұрыс қойылуын талқылайды.
1 Сөз екпіні сөздің бастапқы буынына түседі.
2.Ой екпіні бастауыштың алдында тұрады.
3.Екпін екіге бөлінеді.
5.1.4.1 Тірек сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды анықтау;
5.4.3.3 Сюжетті суреттердің (фотосуреттер)желісі бойынша әңгіме құрастыру.
Сабақтың мақсаты :
Екпіннің өзіндік ерекшелігін түсіндіре отырып, оның оқу, сөйлеу нормасына тән құбылыс екеніне білдірту, екпін түрлерін ажырата білгізу. Фонетикалық білім дағдыларын қалыптастыру.
Тілдік мақсаттар
Екпін, сөз екпіні, дыбыс екпіні, ой екпіні, тіркес екпіні
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы (5 минут)
Сабақ мақсатымен таныстыру.
Кесте
Сабақтың ортасы (6-37 минут)
1-тапсырма Жеке жұмыс
Үлгі бойынша берілген сөдерге фонологиялық талдау жасау
2- тапсырма Оқылым
Өлеңдегі сөздерге сөз екпінін қойыңдар.
3-тапсырма. Екпін түспей тұрған қосымшаларды бір бөлек, екпін түсетін сөздерді бір бөлек жазыңдар.
4 – тапсырма Айтылым
«Біздің отбасылық дәстүрлер» қысқаша мәтін құрау
Жазылым
Дәстүр, отбасылық, бесік
Шығармашылық жұмыс (Мұзафар Әлімбаев) Ұлыстың ұлы күнінде, Көппенен бірге күлімде. Көбейсін жаңа достарың,
Молайсын елге қосқаның.
Тастай , адамбыз, оқушымын, айтайын, айтпа, оқтай, көрейік, баласың, барма, айтшы сызба, сөйледі, жидек, қалам, кітап, дәптер, қызғалдақ, мөлдір, шалғай, шіркін, жазды, арасында.
Дескриптор: -екпін түспейтін қосымшаларды ажырата алады
Дескриптор: - Сөйлем құрауда тірек сөздерді қолданады;
- Тақырыпқа сәйкес жүйелі жеткізеді;
- Нақты мысалдар келтіре алады;
Кесте
Сабақтың соңы 3 минут
Үй тапсырмасын беру : «Менің есімімнің сыры» шағын әңгіме дайындау
Кері байланыс «Білім қоржыны»
Оқушылар сабақта алған білімдерін қоржынның түсі арқылы білдіреді
Қысқа мерзімді жоспар
Пән: тереңдетілген қазақ тілі
Отбасылық дәстүрлер мен мерекелер
Күні : 27-28.10
Педагогтің аты-жөні: Мусина Қымбат Толеуовна
Сынып: 5а
Қатысқан оқушылар: Қатыспаған оқушылар :
Сабақтың тақырыбы: Фонетика бөлімі бойынша алған білімдерін қорытындылау
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары
Сабақтың мақсаты :
Оқушылардың фонетикадан алған білімдерін нығайту, тиянақтау, теориялық білімін практикамен ұштастыру.
Сауатты жазу дағдыларын қалыптастыру, оқу - білімге деген ынталарын арттыра отырып, сөздік қорын дамыту.
Тілдік мақсаттар
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы (5 минут)
Сабақ мақсатымен таныстыру. Сабақ басталмас бұрын бір-бірімізге жылы жүзбен күлімдей
қарап: "Бәрі де жақсы болады, ісіміз сәтті басталып, сәтті
аяқталады” деген сенімге кіріп, білгендеріңді сендер де
қаймықпай айтып, сабаққа белсенді қатысуға өздеріңді
қайрап отырыңдар.
Амандасады.
Сабақтың ортасы (6-37 минут)
1 -тапсырма Пысықтауға арналған сұрақтармен жұмыс
2 -тапсырма Семантикалық картаны толтыру
3- тапсырма «Сиқырлы көпір».
Буындардан сөз құрап көлден өту қажет. Буын түрлерін анықта.
4 – тапсырма «Дыбыстар әлеміне хат». Эссе жазу
1.Фонетика нені зерттейді
2.Әліпби дегеніміз не
3.Қазақ тілінде неше әріп бар, төл дыбыстар нешеу?
4.Орыс әліпбиіне нешінші жылы көштік?
5.Дауысты дыбыстар тілдің қатысына қарай нешеге бөлінеді?
6.Әліпби деген сөз қай тілден енген?
7.Дауысты дыбыстардың еріннің қатысына қарай нешеге бөлінеді?
8.Дауыссыз дыбыстардың түрлерін ата?
9.Буын дегеніміз не?
10.Буынның түрлерін ата
11.Ашық дауыстыларды ата?
12.Үндестік заңы дегеніміз не?
СЕМАНТИКАЛЫҚ КАРТА
мысалдар
Дауысты
дауыссыз
жуан
жіңішке
д
+
ә
+
+
с
т
ү
р
Берілген тақырыпқа шағын эссе жазады
Дескриптор: -өткен тақырыптарды еске түсіреді;
-сұрақтарға нақты жауап береді;
Дескриптор: -дауысты, дауыссыз дыбыстарды ажыратады;
-жуан, жіңішке дауыстыларды белгілейді;
Дескриптор: -буындардан сөз құрайды;
-буын түрлерін ажыратады;
Дескриптор: -өз пікірін жазады;
-грамматикалық нормаларды сақтайды;


Ғ.Мұратбаев атындағы Жетісай гуманитарлық-техникалық колледжі
Оқу сабағының жоспары
Сабақтың тақырыбы: Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесі
Модуль /пән атауы: Дүниетануды оқыту әдістемесін қолдану
Педагог: Абуталипова Айгерим Мухтаркызы
2023 жылғы « » қазан
1.Жалпы мәліметтер
Курс, оқу жылы, топ: 2-курс, МБТ 22-9/1. МБТ 22-9/2.
Сабақ түрі: Аралас сабақ
2. Мақсаты, міндеттері:
Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесін сипаттау.
3. Күтілетін нәтижелер:
- Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесінің ерекшеліктерін сипаттап, атай алады;
- Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесіне қойылатын талаптарды меңгереді.
4. Қажетті ресурстар:
Ноутбук, интерактивті тақта, презентация, бейнекөрсетілім.
1. Дүниетану — Оқулық. Авторы: К. К. Байтенова, Ж. Б. Кажигалиева, Н. В. Орехова. 2022 ж.
2.Сәтімбеков Р. Биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдык-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған окулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007.
3.География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмәжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010.
5. Сабақтың барысы
І.Ұйымдастыру кезеңі.
а) Студенттермен амандасып, сабаққа дайындығын тексеру
ә) Топқа бөлу, топ басшысын сайлау.
ІІ. Үйге берілген тапсырманы сұрау
ІІІ. Жаңа сабақ
Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесі.
Экскурсия ұйымдастыру үшін, экскурсия жүргізушісі тақырыпты өңдейді, оның ерекшеліктерін нақтылайды, тақырыпқа байланысты материалдарды зерттейді. Экскурсия жүргізу үшін келесі тақырыптарды қолдануға болады:
Экскурсияға танысу немесе зерттеу үшін келесідей сыныпта болатын объектілерді қосуға болады:
- Халықтың өміріндегі тарихи оқиғалармен байланысты есте қаларлық орындар, мысалы, Оңтүстік Қазақстан облысындағы Ордабасы ауданында өткен бүкіл қазақ съезі және Ақтастыдағы, Бұланты жеріндегі «Қалмақ қырылғын» шайқастары кіреді.
- Мазмұны бойынша – бір жоспарылық (кескіндеменің шығармасы, өзен, өсімдік, жануар, үй) және көп жоспарылық ( архитектуралық ансамбль , орман, өріс, көше, қала алаңы).
- Функционалдық міндеті – негізгі тақырыпты ашатыны және қосымша көшу уақытын көрсететіні.
- Сақталу дәрежесі – толығымен сақталған, біздің күнге дейін өзгерістермен жеткен, жартылай сақталған немесе жоғалған.
Материалдарды зерттеу үшін экскурсия жүргізуші фотосуреттерден, сызбалардан, карталардан, схемалардан, сурет және репродукциядан тұратын « экскурсия жүргізушінің портфелі» деген папка дайындайды. Экскурсияның әр түріне (қалалық, қала сыртындағы, өндірістік, мұражайлы, жаяу және автобустық саяхаттар үшін) сонымен қатар әр тақырыпқа әдістемелік кешендерді дайындайды.
Экскурсия тақырыбы, көбінесе біртұтас қосылған жақсы әңгіме және қатысу, объектіні көрсету. Әңгіме үшін шынайы дәлелдер және мәліметтерді дайындайды. Объектілерді дұрыс іріктеу, олардың саны, көрсетілімдердің тізбектілігі экскурсия сапасына елеулі әсер етеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесі Модуль /пән атауы: Дүниетануды оқыту әдістемесін қолдану


title: Экскурсия маршрутын таңдау - Сабақтың тақырыбы: Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесі Модуль /пән атауы: Дүниетануды...

text:
Экскурсия маршрутын таңдау. Экскурсия объектілеріне туристердің қызығушылығын арттыру үшін экскурсия тақырыбының ерекше белгілерін жарықтандыру қажет. Тарихи оқиғамен немесе дәуірмен тығыз байланысын обьектінің танымдық құндылығы қолданылады, әйгілі ғылым және мәдениет қайраткерлерінің шығармашылығы және өмірімен, оларды туристердің эстетикалық тәрбиелеу мақсатында қолдану мүмкіндігі. Объектінің орналасуы да маңызды: объектіге дейінгі қашықтық, подъезд ыңғайлылығы, автокөлік үшін жолдардың жарамдылығы, туристерді тасымалдау, табиғи немесе индустриалды ландшафт. Экскурсия кезінде тәулік уақытына, мезгіліне, ауа райына, басқа да күтпеген жағдайларға байланысты объектіге бару және көру мүмкін емес болғанда объектімен танысудың уақыт шектеулілігі туындайды. Экскурсияны көп мөлшердегі объектілерге барумен шамадан тыс асыруға болмайды. Бұл оның ұзақтығын көбейтіп, туристердің шаршағандығын тудырады. Әдетте, қалалық экскурсияның ұзақтығы 2 сағат, бұл жағдайда экскурсанттар 15 объектіні ғана қызығушылықпен қарайды. Объектілердің жиынтығы экскурсия тақырыбына, оның мазмұнына және де экскурсиялық топтың құрамына байланысты жасалады. Шолу экскурсиясы тек қана мүсін ескерткіштері және монументтерді көрсетілуінде құрастырылуы дұрыс емес болып саналады. Экскурсия объектілерін көрсетілуін біркелкіліктен тыс болу керек. Егер маршрутқа ғимарат және көше, алаң, тарихи орындар, табиғат объектілері басқа да назар аударарлық орындарының көрсетілуі болмаса экскурсанттардың әсері толық емес болады.
Объектінің паспортына енгізіледі: Объектінің атауын (бастапқы және қазіргі) Тарихи оқиғаға байланысты, оқиға датасы Орналасуы, пошталық адрес, олардың қандай территорияда орналасқаны (қала, село) Сипаттама (оған әкелетін жол, автор, құрылыс датасы, қандай материалдардан жасалған, мемориалдық жазбалардың мәтіні.
Мағлұматтардың қайнар көзі (әдебиет қай жерде белгіленген және оған байланысты оқиғалар, мұрағаттық мәліметтер, негізгі баспа жұмыстары және жарияланбаған жұмыстардың сақталу территориясы) Сақталуы (оның орналасқан жердегі территория жағдайы, ең соңғы жөндеудің мерзімі, реставрация) сонымен қатар, күзет (кімге міндеттелген) Қандай экскурсияларда қолданылады; Төлқұжаттың жасалған уақыты, жасаған адамның тегі және лауазымы. Төлқұжатқа объектінің қазіргі және бұрынғы түрі, фотосуреті, қосылады. Мысалы, архитектуралық (ғимарат) ескерткіштерінің төлқұжатына оның ішіндегі мүсіндер барлығы, қыш тақташалар, декоративті әсемдіктер (сыртқы және ішкі), ғимараттың конструкциясы және түрі жайындағы ақпарат, оның техникалық күйі (сақталу дәрежесі) кіреді. Ел аймақтарында экскурсиялық объектілерге паспорттың болуы, жаңа сапалы тақырыптарды әзірлеуге, тарихи ескерткіштерді, Қазақстан Республикасының азаматтарын адамгершілікке тәрбиелеуді кең қолдануға мүмкіндік береді.
IV. Сабақты бекіту
«Ыстық орындық» әдісі арқылы сабақты бекіту
V. Бағалау
Сабақ барысында көп балл жинағандарына қарай тиісті бағаларын алады.
VІ. Үйге тапсырма
«Экскурсия даярлау және өткізу әдістемесі» тақырыбына тесттер құрастыру.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-ekskursiya-dayarlau-jene-otkizu-edistemesi-modu.html#Экскурсияға_танысу_немесе_зерттеу_үшін_келесідей_сыныпта_болатын_объектілерді_қосуға_болады


title: Сабақтың тақырыбы: Экскурсия түрлері және кезеңдері Модуль /пән атауы: Дүниетануды оқыту әдістемесін қолдану

text:
Ғ.Мұратбаев атындағы Жетісай гуманитарлық-техникалық колледжі Оқу сабағының жоспары
Сабақтың тақырыбы: Экскурсия түрлері және кезеңдері
Модуль /пән атауы:Дүниетануды оқыту әдістемесін қолдану
Педагог: Абуталипова Айгерим Мухтаркызы
2023 жылғы « » қараша
1.Жалпы мәліметтер Курс, оқу жылы, топ:2-курс, МБТ 22-9/1. МБТ 22-9/2.
Сабақ түрі: Аралас сабақ
2. Мақсаты, міндеттері: Экскурсия түрлері және кезеңдері туралы түсінік қалыптастыру.
3. Күтілетін нәтижелер: - Экскурсия түрлері және кезеңдерін түсінеді;
- Экскурсия түрлері және кезеңдерін сипаттап, оларды салыстыра алады.
4. Қажетті ресурстар: Ноутбук, интерактивті тақта, презентация, бейнекөрсетілім.
1.Дүниетану — Оқулық. Авторы: К. К. Байтенова, Ж. Б. Кажигалиева, Н. В. Орехова. 2022 ж.
2.Сәтімбеков Р. Биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдык-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған окулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007.
3.География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмәжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010.
5. Сабақтың барысы І.Ұйымдастыру кезеңі. а) Студенттермен амандасып, сабаққа дайындығын тексеру
ә) Топқа бөлу, топ басшысын сайлау.
ІІ. Үйге берілген тапсырманы сұрау ІІІ. Жаңа сабақ Экскурсия түрлері және кезеңдері Табиғатқа жасалынатын экскурсияның мазмұны табиғаттану, Дүниетану пәнін сабақтарында мектепте оқыту және тәрбиелеу бағдарламасымен айқындалған.
Тақырып бойынша барлық экскурсияларды келесі топтарға біріктіруге болады: а) жылдың әртүрлі уақытында тірі және жансыз табиғаттағы құбылыстарды бақылау, органикалық әлемнің алуан түрлілігімен танысу (табиғатқа маусымдық экскурсиялар);
б) жер бетінің нысандарымен, топонимикамен, өз жерінің пайдалы қазбаларымен танысу; в) организмдердің тіршілік ету ортасына бейімделуін, табиғи қоғамдастықтардың әртүрлі түрлерін зерттеу, өз өлкесінің табиғи байлықтарымен және қоршаған ортаны қорғау мәселелерімен таныстыру бойынша экологиялық экскурсиялар;
г) мұражайларға, хайуанаттар паркіне, өндіріске және т. б. экскурсиялар.
Экскурсияларды жоспарылау маусымдық өзгерістер мен жергілікті жағдайларды ескере отырып жүзеге асырылады. Мұғалім балаларды өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің неғұрлым жарқын және қызықты объектілерімен, маусымдық құбылыстармен, осы жерге тән ауыл шаруашылығы еңбегінің түрлерімен таныстыруды қамтамасыз етуі тиіс. Мектептегі тәрбие және оқыту бағдарламасында баяндалған табиғат туралы білім мазмұны экскурсияда, басқа сабақтарда, сондай – ақ серуендеулерде ашылады. Сондықтан экскурсия мақсаты әртүрлі болуы мүмкін. Бір жағдайларда экскурсиялар бұрын алынған ұсыныстарды нақтылау және жинақтау үшін жүргізіледі. Басқа жағдайларда экскурсиялар табиғи құбылыстармен, ауыл шаруашылық еңбегімен алғашқы танысу үшін қызмет етеді, ал кейінгілерінде ол тәрбиелеу – білім беру жұмысы алынған ұсыныстарды нақтылауға, кеңейтуге, нақтылауға, жүйелеуге және жинақтауға бағытталған. Маусымдық өзгерістер туралы материалды жүйелеуге маңызды орын беріледі. Табиғаттың жарқын суреттерін бақылау – алтын күз кезінде және жаздың басында гүлденген жапырақтар кезінде орман, өзенді мұз басуы – баланың эмоционалдық саласын қозғайды, әр түрлі талдағыштарға әсер етеді, құбылыстарды анық қабылдауды қамтамасыз етеді. Барлық жас топтарында бақылау пәні ретінде тірі және жансыз табиғатқа тән өзгерістерді жасау маңызды емес. 49 Бұл жұмыста негізгі буын – маусымның белгілерін анықтау (жарық күнінің ұзақтығы, ауа температурасы, бұлттылық пен жауын – шашынның ерекшеліктері және т.б.). Бақылауды тірі табиғаттан бастаған жөн, өйткені оған өсімдіктер мен жануарлар өміріндегі өзгерістер байланысты. Табиғатқа экскурсиялар балаларды әртүрлі табиғи жағдайларда өсімдіктер мен жануарлардың ерекшеліктерімен таныстыруға мүмкіндік береді. Өсімдіктер өмірімен танысып, балалар ылғалдың, жылудың, жарықтың болуы – олардың өсуі мен дамуына қажетті жалпы жағдайлар екендігін меңгереді. Экскурсияларды бақылау балалар алдында қандай да бір ландшафтың өсімдіктер мен жануарлар қауымдастықтарында жұмыс істейтін кейбір күрделі емес биоценологиялық байланыстарды ашуға мүмкіндік береді. Жануарларды бақылау, сондай – ақ олардың өмір сүру жағдайларымен байланысты ашуға көмектеседі. С.Н. Николаеваның зерттеу нәтижелеріне сүйенсек, оқушылардың өмір сүру ортасына бейімделуі сияқты заңдылықтарды бейнелейтін жүйелендірілген білімді меңгеру мүмкіндігін көрсетті. Балаларды жануарлардың жекелеген бейімделген белгілерімен (сыртқы құрылысы, мінез – құлық түрлері) таныстыру қиын емес. Балалардың назарын жануарлар мен өсімдіктердің сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына бейімделу фактілеріне де аудару керек. Бұл құстар мен аңдардың қысқа қалай дайындалатынын, тамақтану жағдайларының өзгеруіне, күн суытуға, қар жамылғысына бейімделуін мысал ретінде көрсетуге болады. Экскурсияның мазмұны оқушыларды жануарлар, өсімдіктер, тірі және жансыз табиғаттағы маусымдық құбылыстар, қарапайым ұғымдардың пайда болуын жинақтауына дайындау үшін белгіленеді. Байқампаздықты, білімқұмарлықты, табиғатқа қызығушылықты дамыту мақсатында экскурсияның мазмұнына балалардың өткен тәжірибесін белсендіретін, оларды салыстыруға итермелейтін білім мен мәліметтерді енгізу ұсынылады. Бұрын меңгерген білімін толықтырып қана қоймай, олармен белгілі бір қарама – қайшы келетін материалды қосу керек. Балалардың өткен тәжірибесін белсендіретін білімді қосу онымен қақтығысқа, қарама – қайшылыққа келеді, ойлау өнімділігін арттыруға, танымдық қызығушылықты дамытуға ықпал етеді. Оқушылардың таныс нысан, құбылыс туралы түсініктерін кеңейту, тереңдету, қорыту, оның жаңа қасиеттерін, өзгеру, даму процесін сипаттайтын қасиеттерін ашу үшін жылдың әр мезгілінде, жиі бір маусымда бірнеше рет қайталанған экскурсиялар ұйымдастырылады. Мысалы, орманға, саябаққа, су айдынына, далаға жасалынатын экскурсиялар бірнеше рет өткізіледі. Қайталанған экскурсиялар циклы мұғалімнің қалауы бойынша осы жер үшін ең қызықты жеке объектілерге өткізіледі. Бұл ретте өткізу мерзімдерін дұрыс анықтау маңызды, өйткені олардың танымдық қанықтығы осыған байланысты: қайталанған бақылауларды белгілі бір заттың, құбылыстың сипатты ерекшеліктері, сапалық өзгерістері неғұрлым айқын көрсетілген кезеңде ұйымдастыру орынды болып табылады. Экскурсиялардың мазмұнын әзірлеу кезінде бағдарламалық талаптар мен табиғи ортаны негізге алу қажет. Экскурсиялар жүйесін жоспарылау кезінде келесі қағидаттарды ұстануды ұсынады: олар табиғат заттары мен құбылыстарын бастапқы жарқын тұтас қабылдауды қамтамасыз етуі тиіс, бұл балалардың қызығушылығын ояту мен туындауда эмоционалдық фактордың шешуші рөліне ие болады; қайталанған экскурсияларды бақылаудағы объектіде, құбылыстарда елеулі және сапалы жылжулар орын алған кезеңде белгілеу керек; 50 экскурсиялардың бағдарламалық мазмұнын біртіндеп күрделендіруді екі сызық бойынша жүргізу керек: байқалатын құбылыстар шеңберін кеңейту және бір объектілер, құбылыстар туралы білімді дәйекті тереңдету ,қорыту; экскурсиялардың нақты бірізділігі және олардың арасындағы өзара байланыс Әр экскурсияда тәрбиелік және білім беру міндеттері бірлікте шешіледі. Сондықтан оны жоспарылау кезінде балалардың білім, дағдыларды меңгеруі үшін білім көлемі белгіленеді, сондай-ақ тұлғаның қандай сезімдері мен сапаларының дамитындығын да ойлау шарт. Бұл ретте экскурсияда балаларды табиғатқа ұқыпты қарауға тәрбиелеу, оларды ересектердің қол жетімді табиғат қорғау қызметіне тарту міндеттері қойылып, шешілуі маңызды орын алады. Экскурсияның нәтижелілігі көбінесе оның құрылымы қаншалықты нақты жасалғанымен, әрбір кезеңді ұйымдастыру мен өткізудің мақсаты, әдістемесінің айқындылығымен анықталады.


title: Сабақтың тақырыбы экспо-2017 Астана қаласында Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
4-бөлім. Астана – мәдениет пен өнер ордасы.
Лексика
|
Мектеп: ЖОББ Қ.Сәтбаев ат. мектеп
|
Күні: 22.11.2018
|
Мұғалімнің аты-жөні:
Джолдасбаева Айдана Қадамбайқызы
Абатайқызы Бибі
|
Сынып: 6«А»
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
ЭКСПО-2017 – Астана қаласында
|
Осы сабақта қол
жеткізілетін оқу мақсаттары
(оқу бағдарламасына
сілтеме)
|
6.1.6.1 коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысу, ойын анық жеткізу
6.4.3.1 неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсіну және ажырата білу
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар орындай алады:
|
- коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысады
- неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсінеді
|
Оқушылардың көпшілігі орындай алады:
|
- коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысады, ойын анық жеткізеді.
- неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсініп және ажырата біледі
|
Кейбір оқушылар орындай алады
|
- коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысып, ойын анық жеткізеді, дәлелдейді
- неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсініп, ажырата біледі, ережемен дәлелдейді
|
Бағалау критерийлері
|
- коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысып, ойын анық жеткізеді
неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсініп, ажырата біледі
|
Тілдік мақсат
|
Оқушылар орындай алады:
коммуникативтік жағдаятқа сай ресми сөздер мен тіркестер, дайын тіркестер мен терминдерді орынды қолданып, диалогке қатысып, ойын анық жеткізе алады. неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсініп, ажырата біледі.
|
Пəнге қатысты сөздік қор мен терминдер:
|
Талқылауға арналған сұрақтар:
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


Қысқамерзімді жоспар Сабақтың тақырыбы: «Ел бүгіншіл, меніңкі-ертең үшін»
Педагогтің аты-жөні:
Мамытова Р.М.
Күні:
11.09.2023ж.
Сыныбы: 9 «А,Б»
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Мақсаты
А.Байтұрсынұлы шығармашылығ, кітаптары, ғылыми еңбектері туралы мағлұмат беру;
Ақын өмірін оқушыларға үлгі ете отырып, өз елін сүюге,оның көркеюіне үлес қосуға тәрбиелеу;
Оқушылардың танымдық деңгейін дамыту;
А.Байтұрсынұлы шығармашылығ, кітаптары, ғылыми еңбектері туралы мағлұмат алады;
Ақын өмірін оқушыларға үлгі етеді, өз елін сүюге,оның көркеюіне үлес қосуға тәрбиелеу;
Оқушылардың танымдық деңгейін дамытады;
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/
Уақыты
Педагогтің
іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
Ұйымдастыру кезеңі: Ынтымақтастық орнату;
Тіл жайлы мақал-мәтел, қанатты сөздер айтады
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Топтар А.Байтұрсынұлы мысалдарының бірін топпен жатқа мәнерлеп оқиды
Слайд
№ 3 кезең «Білгенге маржан»
3-тапсырма
А.Байтұрсыновтың мысал өлеңдерінен қиындылар және суреттер таратылады, қиындылар арқылы мысал өлеңдерін құрастырып,суреттер арқылы тақырыбын табу
қима қағаздар
4-тапсырма «Ой сергек»
4-тапсырма Ақын, қоғам қайраткері , педагог ұстаз А.Байтұрсынұлының құнды мұралары бойынша сұрақтарға жауап беру
Жұмыс дәптерлері
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
«Кері байланыс
“БББ” стратегиясы Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Білемін
Білдім
Білгім келеді
Мұғалім оқушыларды бағалайды; «Дұрыс келісемін», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
Тексерілді:
«М.Шоқай атындағы №26 жалпы орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі


title: Сабақтың тақырыбы: «Ел бүгіншіл, меніңкі-ертең үшін»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elderdi-ekonomikali-damu-degeji-bojinsha-toptas.html#1._Әлемнің_саяси_картасындағы_басты_нысандар.__2._Егемендік_белгісі_бойынша_қандай_елдер_топтарына_бөлінеді__Халықаралық_ұйымдар

text:
Сабақтың тақырыбы: Елдердің экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырылуы
Сабақтың мақсаты: 9.6.1.1 қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде елдерді экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырады 9.6.1.2 қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде халықаралық ұйымдарды деңгейі және мақсаты бойынша топтастырады
Бүгінгі сабақта: Қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде елдерді экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырады Қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде халықаралық ұйымдарды деңгейі және мақсаты бойынша топтастырады «Миға шабуыл» әдісі
1. Әлемнің саяси картасындағы басты нысандар. 2. Егемендік белгісі бойынша қандай елдер топтарына бөлінеді?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elderdi-ekonomikali-damu-degeji-bojinsha-toptas.html#9.6.1.2_қазақстандық_компонентті_қосымша_қамту_негізінде_халықаралық_ұйымдарды_деңгейі_және_мақсаты_бойынша_топтастырады___Бүгінгі_сабақта

title: Сабақтың тақырыбы: Елдердің экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырылуы


title: Сабақтың тақырыбы: Елдердің экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырылуы Елдердің экономикалық даму деңгейі бойынша топтастырылуы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elderdi-ekonomikali-damu-degeji-bojinsha-toptas.html#Қазақстандық_компонентті_қосымша_қамту_негізінде_елдерді_экономикалық_даму_деңгейі_бойынша_топтастырады


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы: Елдердің саяси типологиясы Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

text:
Сабақтың ортасы
3 мин
10 мин
10 мин
10 мин
|
Деңгейлік тапсырма. Картамен жұмыс.
1- деңгей
1.Дүниежүзі елдерін географиялық орнының ерекшеліктеріне қарай топтастыру.
2.Картаны және оқулықты пайдалана отырып, алып жатқан аумағы бойынша ең үлкен елдерді картадан тауып көрсету.
« Егер мен президент болсам » ой – толғау.
2- деңгей
1. АҚШ, ГФР, Франция, Ұлыбритания, Жапония елдерінің ұқсастығы неде ?
2.Төмендегі аталған елдердің қайсысы республикалық басқару түріне жатады Болгария, Полша, Франция, Ұлыбритания, Жапония, Сауд Арабиясы.
3 –деңгей
1. Төмендегі аталған елдердің қайсысы Федерациялық әкімшілік,
территориялық құрлысы бар елдер ? Ұлыбритания,Куба, АҚШ,
Франция, Үндістан, Бразилия.
Үш топұа тапсырма беру. Кітаппен жұмыс.
1- топ. Тәуелсіз мемелекеттер туралы.
2- топ. Тәуелді аумақтар туралы.
3- топ. Халықаралық ұйымдар туралытөмендегі тапсырмаларды орындау.
|
|
Сабақтың соңы
7 мин
|
«Кубизм» ойын арқылы үйрету.
1
Кері байланыс.
Бүгінгі белсенділігіңізге көңіліңіз тола ма?
Егер мүмкіндік болса қандай іс-әрекетіңізді басқаша жасар едіңіз?
Сабақ барысында жасаған тапсырмалар болашақ өмірде қажет бола ма?
Формативті бағалау. Мұғалім оқушылардың бағалауы бойынша өз ойларын айтып, қорытынды бағаны өзі қояды.
«Жеке әңгіме» техникасы бойынша бағаланады.
Үйге тапсырма беру. Топтарға бөлініп берілген өлеңдерді жаттап келу.
|
|
Қосымша ақпарат
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


Дифференциация – Сіз оқушыларға көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырма беруді көздеп отырсыз?
|
Бағалау – Оқушылардың ақпаратты қаншалықты меңгергенін қалай тексересіз?
|
Пәнаралық байланыс
Қауіпсіздік ережелері
АКТ-мен байланыс
Құндылықтармен байланыс (тәрбиелік элемент)
|
Дифференциацияны берілетін тапсырма, күтілетін нәтиже, қолдау көрсету, бөлінетін уақыт, қолданылатын дереккөздер арқылы жүзеге асыруға болады.
Дифференциация сабақтың кез келген бөлімінде қолданылады.
|
Бұл бөлімді оқушылардың сабақ барысында алған білімдерін бағалау үшін қолданылатын әдіс-тәсілдеріңізді жазу үшін пайдаланыңыз.
|
Сабақ жоспарын құру үшін сізге өзге пән мұғалімдерінің көмегі керек пе?
Берілген тапсырмалардың қайсыбірі оқушылардың қауіпсіздігіне немесе денсаулығына қауіп төндіре ме?
Оқушылар сабақ барысында өздерінің АКТ дағдыларын дамыта ала ма?
Осы сабақ барысында НЗМ құндылықтарын дамытуға қандай мүмкіндік бар?
|
Ойлану
Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары жүзеге асырымды болды ма?
Бүгін оқушылар нені үйренді? Сыныптағы оқу атмосферасы қандай болды?
Дифференциацияны жүзеге асыру қолымнан келді ме?
Мен жоспарланған уақытымды ұстандым ба?
Мен жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?
|
Төменде берілген бөлімді осы сабақ туралы ойларыңызды жазу үшін пайдаланыңыз. Сол жақ бағанда берілген сабағыңызға қатысты ең маңызды сұрақтарға жауап беріңіз.
|
Жалпы баға
Сәтті өткен екі нәрсені атап көрсетіңіз (сабақ беру және оқытуға қатысты)?
1.
2.
Қандай екі нәрсе сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді (сабақ беру және оқытуға қатысты)?
1.
2.
Осы сабақ барысында сынып немесе жеке оқушылар туралы менің келесі сабағыма дайындалу үшін қажет болуы мүмкін қандай ақпарат алдым?
|


title: Сабақтың тақырыбы: Елдердің саяси типологиясы Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

text:
Сабақ
|
Мектеп:
|
Пән: география
|
|
Күні :
|
Мұғалім:
|
Сынып: 8
|
Қатысқан оқушылар саны:
|
Қатыспағандар:
|
Бөлім:
|
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Елдердің саяси типологиясы
|
Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:
|
8.6.1.2 елдерді басқару формасы және мемлекеттік құрылымы бойынша топтастырады
|
Сабақ мақсаты:
|
оқулық, атласты пайдаланып, дағды іскерлігін қалыптастырып, өз бетімен ізденуге, пәнге деген қызығушылығын арттыра отырып шығармашылыққа баулу
|
Бағалау критерийлері:
|
Тақырыптың мазмұнын түсінеді
Тақырыптың мазмұнын өмірмен байланыстырып айтады
Тақырыпқа сай зерттеулерді айтады, тақырыппен байланыстырады
Өз ойлары мен өлеңдегі ойды салыстырып, қорытынды шығарады
|
Құндылықтарды игерту:
|
«Мәңгілік ел» жалпықоғамдық құндылығы:
НЗМ құндылығы:
Аталған құндылықтар сабақ тақырыбы арқылы оқушылардың топтаса және жеке отырып жұмыс жасаулары, сын тұрғысынан ойлай білу, ақпаратты өңдей білу,өзіндік көзқарасын дәлелдей алу дағдылары негізінде жүзеге асады.
|
Пәнаралық байланыс:
|
Биология, ағылшын, орыс тілі пәндерінен алған білімдерін еркін қолданады
|
АКТ-ны қолдану дағдылары:
|
Интерактивті тақта, слайд.
|
Тілдік мақсаттар:
|
Бақ, соғады, жүрек, дамыған, ұлтаралық келісім, қазына, байлық, мөп-мөлдір, шұрайлы, шүйгін, ардақтау, міндет.
|
Дифференциация
|
Оқушылардың барлығы: өз ойын жүйелі жеткізе алады, ыңғайластық жалғаулықтардың қызметін түсінеді.
Оқушылардың көбісі: Ұлттық этикет формаларын сақтай отырып қарым-қатынасқа түсе алады
Оқушылардың кейбірі: Ыңғайластық қатыснасты білдіретін жалғаулықтарды ауызша жұмыстарда орынды қолдана алады.
|
Осыған дейін меңгерілген білім
|
Денсаулық – зор байлық
|
Жоспар
|
Жоспарланатын уақыт
|
Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер
|
Дереккөздер
|
Сабақтың басы
7 мин
|
Қызығушылықты ояту
Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу.
Сергіту сәті:
«Жаңбыр түрлерін бейнелеу».
Оқушылар шеңберге тұрып, мұғалімнің қимылдарын қайталайды. Жаңбырдың тамшылағанын, үдегенін, нөсерлегенін, қатты жауғанын, күн шығып, шуағын төккенін көрсетеді.
3. Топқа бөлу. Оқушыларға әртүрлі мың теңгелердің суреттері беріледі. Соған сәйкес өз топтарын анықтайды.
4. Жаңа тақырып, оқу мақсаттары, жетістік критерийлерімен таныстыру.
Үй тапсырмасын сұрау сұрақ- жауап арқылы.
1. Саяси карта дегеніміз не ?
2. Саяси картадағы өзгерістер туралы не білесің ?
3. Саяси картаның қалыптасуы неше кезеңнен тұрады ?
4. Саяси картадағы жаңа, ең жаңа кезең туралы не айтасың ?
1. Саяси картаның маңызы қандай? 1топ
2. Саяси картаның қалыптасуы қандай кезеңдерден тұрады? 2 топ
3. 19 ғ. соңы мен 20 ғ. Басында қандай маңызды оқиғалар болды? 3 топ
4. 20 ғ - ң 50 - 60 жылдардағы отарлық жүйенің күйреуі қандай роль атқарды. 4 топ
5. ХХ ғ. 80 - 90 ж. Соңынан жүйенің ыдырауы саяси картаға қандай өзгеріс енгізді?(Өте жақсы жауап берген топ айтады)
|
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Шағын конспектімен танысады - Сабақтың тақырыбы : Елді мекендердің жіктелуі; Елді мекендердің функционалды зоналары

text:
Елді мекен – адамдар тұрақты тұратын, тұрғын және өндірістік, мәдени ғимараттар бар жер. Қазақстанда 50-ден астам адам тұратын аумақ елді мекен болып саналады. Сондықтан елді мекенді жергілікті билік міндетті түрде тіркеуі керек. Елді мекендердің екі негізгі түрі бар – қалалық және ауылдық.
Қала – өндірістік, сауда, көлік, мәдени және саяси қызметтерді орындайтын елді мекен. Қалада бір немесе бірнеше сала шоғырлануы мүмкін..
Моноқала – халықтың көп бөлігі бір кәсіпорында немесе бір профильдегі бірнеше кәсіпорында жұмыс істейтін қала. Қазақстан қалаларының маңыздылығы бойынша мынадай түрлерге бөлінеді: республикалық маңызы бар (Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент), облыстық маңызы бар және аудандық маңызы бар қалалар.
Ауыл – аграрлық бағыттағы елді мекен. Ауыл тұрғындары негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады (мал шаруашылығы және егіншілік). Қазақстан халқының 42%-ы ауылдық елді мекендерде тұрады, бұл – шамамен 7,7 млн адам..
Қазақстанда 87 қала, 6700-ге жуық ауыл және кент бар.
Қалалардың функционалдық аймақтары – белгілі бір қызметті атқаратын қаланың бөліктері. Қала аумағын оңтайлы пайдалану үшін елді мекендер тұрғын, өндірістік және рекреациялық функционалдық аймақтарға бөлінеді.
Тұрғын үй аймағы – тұрғын үй кешендерін, қоғамдық құрылыстарды, ғылыми-зерттеу кешендерін және ортақ пайдаланылатын орындарды (саябақтар, бақтар, желекжолдар, т.б.) орналастыруға арналған функционалдық аймақ.
Өндірістік аймаққа өндірістік нысандар, ғылыми мекемелер кешені, коммуналдық және қойма нысандары, сыртқы қатынас жолдарын орналастыру аймағы жатады.
Рекреациялық аймаққа ормандар мен орман қорғау аймақтары, су айдындары, ауыл шаруашылығы алқаптары және қалалықтардың басқа да демалыс нысандары жатады.
Тапсырмадағы әр дәлел 1 ұпай.
1-тапс.-
4 ұпай,
2-тапс.-
6 ұпай. Барлығы 10 ұпай
Шағын мәтін, оқулық, мұғалім дайындаған тапсырмалар
Сабақтың соңы
Қорытынды Қазақстан қалаларында шешуді талап ететін бірқатар мәселе бар.
Қазақстанның ірі қалалары көші-қонға байланысты үлкен қысымға ұшырайды. Халық санының өсуіне байланысты қалалардың ластану деңгейі жоғарылайды, бұл қала тұрғындары арасында аурудың таралуына әкеледі.
Шалғай ауылдарда өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым дамымаған. Ауылдарда жұмыс орындары аз, сондықтан жұмыссыздық деңгейі жоғары, бұл ауыл халқын қалаларға көшуге мәжбүр етеді.
Бекіту сұрақтары:
Берілген тұжырымдардың ақиқат не жалған екенін анықта.
1. Ауыл экологиясы ауаның қалалармен салыстырғанда қатты газдануына байланысты нашарлайды.
2. Ауылдардағы негізгі мәселенің бірі – жұмыссыздық.
3. Қазақстан ауылдарының әл-ауқаты анағұрлым жоғары.
4. Ірі қалаларда өмір сүру үшін экологиялық жағдай қолайлы.
Қазақстанның әкімшілік-аумақтық картасы бойынша облыс орталығы қызметін атқаратын үш қаланы анықтаңыз.
Бүгінгі сабақта не білдік? Не істей алдық? Рефлексия. 321 стратегиясы
Сабақ барысында кездескен 3 маңызды ұғым
Сабақ барысында есте сақтау керек 2 маңызды ақпарат
Туындаған 1 сұрақ
Үйде оқулықтың 92-95 бет мәліметтерін қайталап оқу


title: Сабақтың тақырыбы : Елді мекендердің жіктелуі; Елді мекендердің функционалды зоналары

text:
Сабақтың тақырыбы: Елді мекендердің жіктелуі; Елді мекендердің функционалды зоналары;
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:
9.4.1.7 Қазақстандағы елді мекендерді жіктейді; 9.4.1.8 елді мекендердің түрлері мен функционалды зоналарын сипаттайды
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар:
Қазақстандағы елді мекендерді жіктейді және елді мекендердің түрлері мен функционалды зоналарын сипаттайды
Оқушылардың көбісі:
Қазақстандағы елді мекендерді жіктейді және елді мекендердің түрлері мен функционалды зоналарын сипаттап айырмашылықтарын анықтайды;
Кейбір оқушылар:
Қазақстандағы елді мекендерді жіктейді және елді мекендердің түрлері мен функционалды зоналарын сипаттап, логикалық қорытынды жасайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--eldi-mekenderdi-jiktelui-eldi-mekenderdi-funkc.html#Барлық_оқушылар:__Қазақстандағы_елді_мекендерді_жіктейді_және_елді_мекендердің_түрлері_мен_функционалды_зоналарын_сипаттайды__Оқушылардың_көбісі


title: RAM ақаулықтары - Сабақтың тақырыбыЭлектр желісі мен желілік құрылғылардың ақаулықтары

text:
RAM ақаулықтары Ақаулы оперативтік жады Windows хабарламасындағы "өлімнің көк экраны" себебі болуы мүмкін, бірақ себебі тек ОЗУ-да болуы тиісті емес. Оған көз жеткізу үшін жады модулін сынау керек. Модульдерді кері алып, кірістіруге тырысыңыз. МП-дағы модульдерді, слоттарды мұқият қарап шығыңыз. Егер сіз сызықтарды, жарықтарды, күйген ток өткізгіш жолдардын көрсеңіз, онда мұндай модуль немесе слот, ең алдымен, жарамсыз болады. Модульді түрлі слоттарға қойып, жүйені іске қосыңыз. Егер сізде екі немесе одан да көп модуль болса, онда оларды МП-ға кезек орнатыңыз жəне ДК-ді іске қосыңыз. Егер қандай да бір модуль бір слотта жұмыс істемесе, онда ол ақаулы болуы мүмкін. 3.7.2.6 Қатты дискінің ақаулықтары 1) Қатты диск жұмыс істғеп тұр, мəселе басқада болса. Мүмкін себептерге: қатты диск дұрыс қосылмаған, онда бөгеттер дұрыс орнатылмаған. Мəселе сондай-ақ SMOS Setup бағдарламасындағы қате параметрлерде болуы мүмкін. 1) ОЖ қатты дискідегі SATA-дан жүктелмеуі мүмкін. Бұл жағдайда бірнеше себеп болуына орын бар: АТ (аналық тақта) SATA-ны көтермейді, BIOS жаңартуды талап етеді, ДК-де орналасқан операциялық жүйе ескерген – мысалы, Windows 2000 алғашқы нұсқалары. Кейбір платалардың SATA-ны көтеруге əлі жетеді, бірақ ықшам-дискілер SATA-жетектерін көтере алмайды. 2) Қатты диск “жартысы өлі”. Қатты диск периодты өшіріліп тұруы мүмкін, операциялық жүйемен “көрінбей” қалуы да болады. Деректер оқылуы кезінде қате көрсетіледі. Бұл жағдайларда мəліметтерді сақтап қалу маңызды. Басында утилиттер көмегімен қатты диск бетіндегі тексерісті өткізіңіз. Егер қателік секторлары көрсетілсе, бағдарлама оларды жұмыс істемейтін 138 деп белгілеп қояды жəне кейін олар жұмыс кезінде қолданылмайды. Бұл жердегі ең дұрыс нұсқа – мəліметті сақтау жəне дискіні тексерістен кейін қайтадан форматтау. Мұндай диск тағы да қызмет ете алады, бірақ ол əрі қарай бұзылып жалғасатын мүмкінді бар. 3) Қатты диск ақаулы. Мұндай диск жүйемен “көрінбейді” жəне оған жетімсіз болады. Егер бұл дискіде құнды мəліметтер қалған болса, оларды сақтап қалуға тырысқан жөн. Мұндай қызметпен əдейі мамандырылған компаниялар айналысады.
Үйге тапсырма беру. Мәліметтерді енгізу және шығару


Ғ.Мұратбаев атындағы Жетісай гуманитарлық-техникалық колледжі Оқу сабағының жоспары
Сабақтың тақырыбыЭлектр желісі мен желілік құрылғылардың ақаулықтары.
Модуль /пән атауы: Бағдарламалық компоненттерге техникалық сипаттамаларды әзірлеу
Педагог:Жүсіпбекова А
2023 жылғы 1.11.
1.Жалпы мәліметтер Курс, топ: 2 -курс БҚҚ 22-9/2
Сабақ түрі: Жаңа білімді меңгерту
2. Мақсаты: Пәндік сала моделі ұғымымен таныстыру
Пәндік сала моделінің талаптарымен таныстыру
3.Міндеттері: 1. Логикалық ойлау қабілетін дамыта отырып, білім білік дағдыларын қалыптастыру.
2. Студенттердің өз бетімен жұмыс істеуі, шығармашылық қабілетін дамыту.
2.1 Оқу сабақтары барысында білім алушылар игеретін кәсіби біліктердің тізбесі:
Пәндік сала моделі ұғымымен танысады
Пәндік сала моделінің талаптарымен танысады
4. Қажетті ресурстар:
Слайд, ноутбук, интерактивті тақта
3.1 Оқу-әдістемелік құрал-жабдықтар, анықтамалық әдебиеттер:
1. Электрондық оқулықтар,интерактивті панель т.б.
2. Қадырқұлов Р.А., Нұрмаханбетова Г.К. Информатика 10 сынып. Алматыкітап. 2019 ж.
3. Архипова В.Г, Беристемова Н.К., Кадыракунов К.Б. Информатика 11 сынып. Алматыкітап. 2020 ж.
5. Сабақтың барысы : ДК бірден бұзылуы мүмкін емес. Өте сирек бір модульден артық істен шығады, сондықтан міндетті түрде ақауды оқшаулау қажет болады. Бірақ ақауды жою, ақаулы бөлшекті алмастыру ғана емес, ақаудың себебін табу басты міндет болып келеді. Егер жасырын себептер жойылмаса, онда компьютерді жөндегеннен кейін белгілі бір уақыттан кейін ақау қайталанады. 135 Сурет 3.18 – PC диагностикалауға арналған ашықхат Кездейсоқ тəжірибеге, стандартты ұсыныстарға, таныстарыңыздың кеңестеріне жүгінбеңіз. Əрқашан бəрін өз бетінше түсінуге тырысыңыз. "Үкім шығаруға" асықпаңыз, ақаулықтың шынайы себебін анықтаңыз. Мүмкін, сіздің қорытындыңыз қате жəне себеп басқада болуы мүмкін. Жөндеу кезінде барлығын ретімен тексеріңіз, екінші белгілерге сенім артпаңыз, заттардың нақты жағдайына көз жеткізіңіз. Электр желісі мен желілік құрылғылардың ақаулықтары Қосылмаған ДК өмір белгілерін бермейді, жарамды болуы мүмкін, ал оның жұмыс істемеуінің себебі қоректік кернеудің болмауында. Сондай-ақ, ақаулықтың себебі, кабельдің нашар қосылуы болуы мүмкін. Жарамсыз бөлшектер ретінде: ұзартқыш желілік фильтрі болуы мүмкін. Желілік фильтрде немесе ҮҚК сақтандырғыш істен шығуы мүмкін. Ұзартқыш немесе желілік сүзгіште розеткалардың бір жері немесе бір бөлігі жұмыс істемеуі мүмкін. Сондай – ақ, барлық үйде кернеу жоғалсақалалық электр желілерінде ақаулар пайда болды жəне т.б. біреу электр қалқанындағы ажыратқышты айыра салды, автоматты сақтандырғышты "қағу" мүмкін болды. Сондықтан алдымен, сынаспап арқылы үйдегі, розеткадағы, ұзартқыш, ИБП, желілік кабельдегі кернеуді тексеріңіз. БҚ мен корпустың ақаулықтары БП мен корпусты – мүлдем сенімді құрылғылар ретінде қарастырмаңыз жəне тек аналық платалар мен бейне карталарды "ұшып шығуы" мүмкін деп үміттенбеңіз. Əдетте, БҚ ақаулары кезінде компьютер көбінесе мүлдем жұмыс істемейді немесе дұрыс жұмыс істемейді. Ең алдымен, БП-ның артқы жағындағы ажыратқыштың сөніп тұрмағанын тексеріңіз. Ол "ON" немесе "1" күйінде болуы керек. Егер бар болса, желілік кернеу (slide switch) қосқышы дұрыс орнатылғанын тексеріңіз. Біздің елде ол 220/230/240 күйіне орнатылуға тиіс. Осы қосқыштың орнын 136 өзгерту үшін, компьютерді желіден міндетті түрде өшіріңіз. Егер ЖК 110 В жағдайына кездейсоқ орнатылса жəне оны 220 В желісіне қосылса, онда түтіндеп, істен шығады. Дегенмен, мұндай БП жөндеуге болады, ол үшін қызып кеткен элементті ауыстыру қажет, мысалы, конденсаторды. Ақаулы БЖ қалған элементтердің тұрақсыз жұмысының себебі болып қоймай, осы элементтердің ақауларын тудырады. Сапасыз немесе жеткіліксіз қуатты немесе жарамсыз БҚ кездейсоқ мекенжайлар бойынша пайда болатын жад қателерін тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, жарамсыз БҚ ДК жүктеуде периодты мəселелер тудыруы мүмкін. Қайта жүктелу, бір орнында қатып қалуы – кернеудің жеткіліксіз тұрақтануының немесе БП қуатының жетіспеуінің себебі. Əсіресе, қуатты жинақтағыштар орнатылып, жаңғыртып, бірақ ескі БП қалса болады. Осылайша, егер сіздің ДК жаңартудан, жаңғыртудан кейін жүктелмесе, жүйе істен шығулар жиі орын алса, онда БҚ-ны неғұрлым қуатты жəне сапалы етіп бірден ауыстырыңыз. Бұл ақау бірден емес, бірнеше айдан кейін көрінуі мүмкін, бұл əдетте конденсаторлардың қорек блогының бөлшектерінің "азып-тозуына" байланысты. Егер желіде кернеу ауытқуы жиі болса, онда бұл ҮҚК аккумуляторы жиі ауысуды талап етеді. Егер желідегі кернеу жоғалмаса жəне ол тұрақты болса, қымбат ИБП сатып алудың қажеті жоқ. Процессор ақаулары Процессордың жеткіліксіз сууынан компьютер өздігінен өшірілуі мүмкін. Процессордың қызып кетуінен есептеу дұрыс жүргізілмейді. Сонымен қатар, "кінəлі" процессор болуы міндетті емес. Себебі сапасыз, жеткіліксіз қуатты БҚ болуы мүмкін, ол онда орнатылған қуатты, жылдам əрекет ететін процессоры бар ДК қоректендіреді. Мүмкін болатын екінші себеп – салқындату желдеткішінің істен шығуы. Компьютерді қосқан 137 кезде көзбен шолып қарау арқылы немесе қалақтарды тексеруге əрекет жасау арқылы желдеткіштің жұмыс қабілеттілігіне көз жеткізу керек. Процессордың аяқтарын бүктемеуге тырысыңыз. Егер олар кездейсоқ бүгілсе, мұқият түзетуге тырысыңыз. Бұл мақсаттар үшін іскек пайдалы. Аяқтарын сындырмауға тырысыңыз. Сынған аяқтары бар процессорды жаңаға ауыстыру қажет. Сондай – ақ, МП-сокет ағытпасын, онда кірмен немесе бөгде заттармен соғылған түйіспелердің болмауы үшін тексеріңіз. МП процессорларына арналған заманауи ұяшық (LGA 775) жұмсақ байланыстары бар, оларға қада байланыстары жоқ процессор қысылады. Түйіспелерді қолмен ұстамаңыз. Егер сіз процессорды қайта орнатсаңыз, ескі термопастаны алып тастаңыз жəне жаңасын орнатыңыз. Егер процессорда салқындатқыш болмаса немесе желдеткіш істен шықса, ДК-ны қоспаңыз.


title: Сабақтың тақырыбыЭлектр желісі мен желілік құрылғылардың ақаулықтары


title: Сабақтың тақырыбы: Электролиттердің электр өткізгіштігі. Электролиз заңы. Сабақтың түрі : Аралас сабақ

text:
Астана қаласының «Көлік және коммуникация колледжі» Пән оқытушысы: Алдонгарова Г.А. Сабақтың тақырыбы:Электролиттердің электр өткізгіштігі. Электролиз заңы. Сабақтың түрі: Аралас сабақ.
Сабақтың мақсаты: Цели урока
1. Білімділік: Сұйықтардағы электр тогы туралы түсінікті студенттердің санасында қалыптастыру.
2. Дамытушылық: Электролиз заны туралы түсінігін әрі қарай дамыту.
3. Тәрбиелік: Үйрене отырып, көргенді есте сақтауды, өз бетімен еңбектене алатындай ерік-жігер ,өзіне сенімділікті қалыптастыру.
Пәнаралық байланыс: Математика, электротехника.
Межпредметные связи:
Көрнекті құралдар, жабдықтар, үлестірме қағаздар: өлшем бірліктері бар кесте, карточка.
САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ/ ХОД УРОКА
1.Ұйымдастыру кезеңі:3/ Организационная часть: Студентердің санын түгелдеу
2. Өткен тақырыпты тексеру:
Опрос и проверка пройденного материала:
Электр тогы дегеніміз не?
Электр тогының пайда болуы мен ұзақ сақталуы үшін қажетті және жеткілікті шарттарды ата.
Вольт бағанасы туралы не білесің?
“Электр қозғаушы күші” дегеніміз не? (өлшем бірлігі мен белгіленуін жаз)
Өткізгіштегі электр тогын оның өткізгішке тигізетін әрекеттерін ата.
Қандай ток көздерін білесің және олардың шартты белгісін сыз.
Зарядтардың бөлінуі дегеніміз не?
“Электр тогы” түсінігін алғаш рет кім енгізді?
Металдардың электр тасушылары нелер?
Термоэлектрондық эмиссия дегеніміз не?
3. Жаңа тақырыпты зерделеу Изучение нового материала
ЖОСПАР / ПЛАН
Электролиттердің электр өткізгіштігі.
Электролиз заңы. Фарадей заңы.
4. Нығайту Закрепление нового материала
Төмендегі есептерді шығарыңыз: Есептер жинағы Рымкеевич
1. Электролит арқылы 1 сағат бойы 1 А ток жүреді. Катодта бөлінген күмістің массасын табыңдар. Күмістің электрохимиялық эквиваленті 1,118·10-8кг/Кл. 2. Мыс сулфиті ерітіндісінің электролизі барысында 4 кВт·сағ жұмыс жасады. Ванна электродтары арасындағы кернеу 6 В болса, бөлініп шыққан мыстың мөлшерін анықтаңдар.
3. Электролит арқылы 1 сағат бойы 1 А ток жүреді. Катодта бөлінген күмістің массасын табыңдар. Күмістің электрохимиялық эквиваленті 1,118·10-8 кг/Кл . 4. Ток күші 1,6 А болғанда 10 мин ішінде электролиттік ваннаның катодына 0,316 г мыс бөлініп шықты. Мыстың электрохимиялық эквивалентін анықтаңдар. 5. 10 мин ішінде ваннада 0,67 г күміс бөлініп шығады. Ваннамен тізбектеліп қосылған амперметр 0,9 А көрсетті. Амперметрдің көрсетуі дұрыс па? 6. Ішінде күміс тұзы бар электролиттік ваннадан 1 мА ток жүреді. 1 с ішіндеқанша күміс бөлініп шығады? 7. Электролит арқылы 1,5 А ток күші өткенде, 5 мин ішіндекатодта 137 мг зат жиналды. Бұл қандай зат? 5. Үй тапсырмасы: Домашнее задание:
§19.2, Физика, Жданов Л.С
Төмендегі есептерді шығарыңыз:
Электролит арқылы 5 мин бойы 1,5 А ток өткенде, электродта массасы 503 мг зат бөлініп шыққан. Ол қандай металл болды екен?
Никель тұзы толтырылған электролиттік ваннаға ішінде хром тұзы бар ванна тізбектей қосылған. Тізбекті ажыратқаннан кейін бірінші ваннада 10 г никель бөлінген. Екінші ваннада қанша хром бөлінеді?
Алюминийді өндіргенде ток күші 40 кА болғанда, 5 В кернеумен жұмыс істейтін ванна қолданылады. 1 т алюминий өндіру үшін қанша уақыт қажет және бұл жағдайда энергия шығыны қандай?
Техникалық норма бойынша электролиттік ваннадағы кернеу 0,4 В болса, 1 т мысты бөліп шығару үшін жұмсалатын энергия шығыны қандай болады?
6. Өзіндік жұмысы: «Электролиз заңы» тақырыбында баяндама жазу
Самостоятельная работа:
7. Қорыту, подведение итогов урока: Студенттерге алған бағаларын айту.


title: "Бір сөйлеммен түйіндеу" әдісі - Сабақтың тақырыбы Электролиттік диссоциациялану теориясы тұрғысынан қышқыл, негіз,...

text:
Жұптық және топтық жұмыстарды ұйымдастыру
Бағалауды басқару
Жауаптарын қабылдап, бағыт беру
Жаңа сабақты бастамас бұрын ой қозғау мақсатында оқушыларға сұрақ арқылы диалогқа түсіру.Өз ойларын, пікірлерін ашық айту
Электролиттік диссоциация теориясының үш типі..
1. Электролиттік диссоциация теориясының үш типін атаңдар.
Газ бөліну реакциясы
Тұнба түзе жүретін реакция
Бейтараптану реакциясы
Демонстрация көрсету
Сыныпта көрсетілімдерді көрсету
https://youtu.be/Q7R6AbZLCf4
Оқушылардың мұндағы мақсаты берілген сұрақтарға жауап беріп, өз ой-пікірлерімен санаса білу
Топпен жұмыс жасау, және жеке жұмыс


title: "Химиялық эстафета" ойыны - Сабақтың тақырыбы Электролиттік диссоциациялану теориясы тұрғысынан қышқыл, негіз, тұздардың...

text:
Жинақтау
|
Семантикалық картамен жұмыс
Деңгейлік тапсырмалар (10 мин)
|
Cемантикалық карта
|
Н
|
ОН
|
R
|
Me
|
Қышқыл
|
+
|
|
+
|
|
Негіз
|
|
+
|
|
+
|
Тұз
|
|
|
+
|
+
|
Деңгейлік тапсырмалар
1.«Сарыағаш»минералды суы құйылған ыдыста Na+;K+ катиондары, HCO3¯ ;CO32- ; F- ниондары берілген. Осы минералды суда түзілуі мүмкін болатын тұздардың формуласын жаз. Оқушылар өздері тақтаға тұздардың формулаларын құрайды.
NaHCO3; NaCO3; K2CO3; KF; KHCO3
2.Массасы 20г мыс сульфаты 8г натрий гидрооксидімен әрекеттескенде түзілген тұнбаның массасын есептеңдер.
m(CuSO4)= 20г
m(NaOH)= 8г
m(Cu(OH)2)-?
CuSO4 + 2NaOH→Na2SO4 + Cu(OH)2↓
160г/моль 80 г/моль 98г/моль
ν=m/M ν(CuSO4)= 20г/160г/моль=0,125моль
ν(NaOH)= 8г/40г/моль=0,2моль
1моль(CuSO4) — 2моль(NaOH)
Х моль (CuSO4) — 0,2моль (NaOH)
Х=1х0,2/2 = 0,1моль
80г(NaOH) — 98г(Cu(OH)2)
8г(NaOH) — Х г (Cu(OH)2)
Х=8г х 98/80=9,8г
|
Оқушылардың мақсаты берілген семантикалық картадағы сұраққа өз ойларын толтыру арқылы жеткізу
Топтағы әр оқушы өздері қалауынша деңгейлік тапсырмаларды орындайды.
|


Тексерілді ______________ директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары Э. Рамазанова Қысқа мерзімді жоспар
Пәні
Химия
Бөлімі
9.1 А Электролиттік диссоциация
Сынып
9 қатысқандар 16 қатыспағандар 1
Мұғалімнің аты-жөні
Солтангали Жанбота
Күні
19.09.2022 ж
Сабақтың тақырыбы
Электролиттік диссоциациялану теориясы тұрғысынан қышқыл, негіз, тұздардың химиялық қасиеттері.
Оқу мақсаты
9.3.4.1 қышқылдар, еритін және ерімейтін негіздер, орта тұздардың химиялық қасиеттерін көрсететін реакция теңдеулерін молекулалық және иондық түрде құрастыру;
9.3.4.2 қышқылдар және негіздер,орта тұздардың химиялық қасиеттерін тәжірибе жүзінде зерттеу және қорытынды жасау
Сабақтың мақсаты
Қышқылдар, еритін және ерімейтін негіздер, орта тұздардың химиялық қасиеттерін көрсететін реакция теңдеулерін молекулалық теңдеуін құрады
Иондық теңдеуін құрастырады;
Қолданылатын әдіс-тәсілдер
Миға шабуыл, "Бір сөйлеммен түйіндеу""Химиялық эстафета" Тақтамен жұмыс
Қолданылатын ресурстар
тақта, стикерлер, оқулық
Ұйымдастыру кезеңі (5 мин)
Оқушыларды сапқа тұрғызып, бейорганикалық қосылыстар кластарының формуласы мен аиаулары арқылы топқа бөлу
Алтын ереже құру қажеттігі туралы айту.
Оқушылар топқа бөлініп, өз топбасшыларын сайлайды.
Топ ішінде тәртіп ережелері талданып , сол арқылы сыныптың алтын ережесін құрады.
Сабақ кезеңдері /уақыт
Тапсырма
Мұғалімнің іс-әрекеті
Оқушылардың іс-әрекеті
Білу
Үй тапсырмасын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Миға шабуыл
(6 мин)
Әр топ бес сұрақтан ауызша сұрақтарға жауап береді.
I-топ: Электролиттік диссоцация дегеніміз не?
Электролиттер дегеніміз не?
Әлсіз электролиттерді ата?
Заттар суда ерігенде қандай иондарға ыдырайды?
Мына негіздердің қайсысы күшті? LiOH, NaOH, KOH
II- топ:
Бейэлектролиттер дегеніміз не?
Электролиттік дисоциацияны ғылымға енгізген ғалым?
Орташа электролиттерді ата?
Диссоциациялану дәрежесі неге тең?
Мына электролиттердің қайсысы әлсіз? ZnCl2, H2CO3, HF
III-топ: Күшті электролиттерді ата: HNO3, H2SO4, HCl, NaOH, KOH, Ba(OH)2 Индикатордың түрлерін ата.
Na+ Cl—— иондарының арасындағы тартылыс күшін ата.
Тұздар, негіздер, қышқылдар, ерігенде не балқығанда неге ыдырайды?
Э.Д.Т- негізгі қағыдалары қандай?
Мұғалім берген тапсырмасын орындау арқылы оқушылардың сабаққа дайындықта
рын тексеру


title: Сабақтың тақырыбы Электролиттік диссоциациялану теориясы тұрғысынан қышқыл, негіз, тұздардың химиялық қасиеттері


title: Сабақтың тақырыбы: Электролиз. Балқымалар мен ерітінділердің электролизі

text:
Бөлімі:
|
Тотығу-тотықсыздану реакциялары
|
Оқытушының аты-жөні:
|
Қойшыбаева Д.А.
|
Күні:
|
24.01.2023
|
Сынып:
|
10Б
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Электролиз. Балқымалар мен ерітінділердің электролизі
|
Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)
|
10.2.3.8 электролиз процесінің мәнін сипаттау;
10.2.3.9 электродтардағы электролиз өнімдерін болжау үшін эмпирикалық ережелерді қолдану
|
Сабақтың мақсаттары
|
Барлық оқушылар: электролиз процесінің мәнін сипаттай алады
Оқушылардың басым бөлігі: электролиз реакциясын түсіндіре біледі
Кейбір оқушылар: жаттығулар жасауда теориялық білімді қолдана алады
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
3 мин
12мин
|
Оқушылармен сәлемдесу
Оқушылармен танысу, оқушылар өздерінің атынан басталатын әріпке қатысты сөз айту керек
Өткен тақырыпты қайталау мақсатында « Қытырлақ картоп» әдісі. Оқушылар рет-ретімен қытырлақ картоптын қорабынан бір-бірден сұрақ жазулған қытырлақ картоптарды алып, сұраққа тез жауап береді.
|
Оқушылар өз аттарын айтып, өз аттарына байланысты қасиет айтады.
Өткен тақырып бойынша сұрақтарға жауап берді:
1.Электролиз деген не?
2.Катодта және анодта қандай процестер жүреді?
3.Балқыма электролизі деген не?
4.Ерітінді электролизі деген не?
5.Балқыманы электролиздеп қандай металдарды алуға болады?
6.Қандай жағдайда катодта судың тотықсыздану процесі жүреді?
7.Қандай жағдайда катодта металл катиондары тотықсызданады?
8. CuCl2 балқымасының электролиз теңдеуі
9. ZnSO4 ерітіндісінің электролиз теңдеуі
|
Мақсаты: Электролиз тақырыбын еске түсіру
Дескриптор:
1.Оқушылар электролиз
тақырыбын біледі
2.Балқыма электролиз теңдеуін жаза алады
3.Ерітіндінің электролиз теңдеуін жаза алады
|
|
Сабақтың ортасы
20 мин
|
Мұғалім оқушыларға электролиз тақырыбына байланысты есептер береді
|
Оқушылар тақтаға есептер шығарады
1.Калий хлоридінің сулы ерітіндісінің электролиздегенде 224г сілті алынған болса, анодта бөлінген хлордың көлемі
2.Натрий хлоридінің сулы ерітіндісін электролиздегенде 200г сілті алынған болса, анодта бөлінген хлордың(қ.ж) зат мөлшері
3.Массасы 444г мырыш хлориді балқымасын электролиздегенде анодтың (қ.ж) 76,2 л газ бөлінді. Осы реакция өнімінің шығымы
4. 58,5 г күміс хлоридінің судағы ерітіндісін
электролиздегенде анодта бөлінген газды калий бромиді ерітіндісінен өткізді. Түзілген бромның зат мөлшері
|
Мақсаты: Оқушыларды есеп шығаруға дағдыландыру
Дескриптор:
1.Есептін берілгенін жаза алады
2. Электролиз теңдеуін дұрыс жаза біледі.
3. Формула арқылы есептеу жүргізе алады
|
Периодтық жүйе, оқулық, металдардың белсенділік қатары кестесі, калькулятор
|
Сабақтың соңы
Рефлексия
5 мин
|
Кері байланыс. «СМС» әдісі
Мұғалім оқушыларға стикерлер таратып береді.
|
Оқушылар стикер бүгінгі сабақ қалай өткенін, не түсінгенің , не болмаса түсінбей қалған жерлерін жазып тақтада ілініп тұрған үш ұялы телефоннның біреуіне жапсырады
|
Мақсаты: Сабақтың қалай өткенін жайлы оқушылардың пікірін білу
|
|
Үйге тапсырма: есеп шығару
|


title: Сабақтың тақырыбы: Электромагниттік индукция, генераторлар Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақтың басы
5 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен амандасып, сабаққа сәттілік тілеу. Бүгінгі күнге жақсы көңіл күй сыйлау.
Сабақтың тақырыбын анықтау:
Оқушылар фото суреттер көрсетіледі. Сабақтың тақырыбын оқушылар анықтайды.
Сабақтың мақсатын анықтау үшін сұрақ қояды.
1 Магнит тілшесінің осі деген не?
2.Демпфер деген не?
3.Магнит өрісі деген не?
4.электрқозғалтқыш деген не?
5.Генераторға мысал келтір?
1- тапсырма
|
Окушылар суретке қарап сабақтың тақырыбын анықтайды.
Оқушылар сұрақтарға жауап бере алмағандықтан бүгінгі күннің мақсатын анықтай алады.
|
|
|
Сабақтың ортасы.
30 мин
|
« Ассацасия» әдісі
2-тапсырма.
Оқулықпен жұмыс жасау мақсатында «Джексо» әдісі
Мәтінді өзара топта бөліп, оқып алады да, басқа топқа түсіндіреді.
Бағалау «Екі жұлдыз бір тілек» арқылы бағаланады
3- тапсырма
Адасқан формуланы тап. Оқушыларға индуктивтті тақтамен әр түрлі әуе шарында тұрған формулалар беріледі. Оқушылар формулаларды кұрастырып,есеп шыраруда қолданады
№1 Трансформатордың бірінші катушкасының орамдарымен жүретін ток шамасы 5А. Егер трансформация коэффициенті 0,4 болса, Екінші катушка орамдарымен жүретін ток қандай болады?(2А)
№2 Трансформатордың бірінші катушкасында 1200 орам бар және ол 220В кернеуге , 3А ток күшіне арналған. Электрмен пісіру қондырғысын жасауға қажетті 100А ток алу үшін екінші катушканың орам санын қандай етіп таңдайды?(36)
№3 Төмендеткіш трансформатордың бірінші реттік орамасының кернеуі 220В электр желісіне қосылған. Оның екінші орамасының қысқыштарына 8Ом кедергі жалғанды. Егер трансформация коэффициенті 55 болса, кедергі бойымен жүретін токтың шамасы қаншаға тең. (0,5А)
№4 Трансформатордың бірінші реттік орамасындағы ток күші I1= 0,5А , кернеуі U1=220В . Екінші реттік орамасындағы ток күші I2= 11A кернеуі U2= 9,5В . Трансформатордың ПӘК-ін табыңдар. (95%)
№5 Жоғарлатқыш трансформатордың бірінші реттік орамасында N1= 80, екінші реттік орамасында N2= 1280 орам бар. Бірінші реттік орамасының ұштарындағы кернеу U1= 120В , ал екінші реттік ормасындағы ток күші I2= 0,25A . Трансформатордың пайдалы қуатын анықтау керек.(480Вт)
|
Оқушылар «Ассацасия» әдісі арқылы өзі ізденіп, анықтап табуға бейімделеді.
Кітаппен жұмыс жасайды. Өз шешімін дәлелдейді
Оқушылар жаңа тақырып бойынша есептер шығара алады.
|
Дескриптор:
Генератордың анықтамасын жазады.
Қайда қолданылатынын жазады
Өзгеде қызықты факт жазады
Жалпы балл 3
Дескриптор:
Сабақ түсіндерді
Өз ойын ашық айтады
Өзге топты тыңдайды
Жалпы балл 3
Дескриптор:
Оқушылар формуланы құрастырады.
Есептің берілген жазады.
Формула жазады.
Есептің жауабын шығарады.
Жалпы балл: 4
|
Үйлестірме қағаздар
|
Бағалау
|
4- тапсырма
Сабақтың басында қойылған, оқушылар жауап бере алмағын сұрақтарды, оқушы бүгінгі сабақтан түсінген түсінбегенін « Бинго» әдісі бойынша қайта сұрайды.
1.Электромагниттік индукцияның қолданылуын түсіндір?
2.Электр құбылысы мен магнит құбылысын салыстыр?
3. Генератордың қолданылуын түсіндір?
4.Генератордың қозғалмайтын бөлігі қалай аталады?
5.Трансформатордың қолданылуын түсіндір?
Қорытындылау кезеңі:
Кері байланыс Classroomscreen әдісі.
Интерактивті тақтада сабақ жақсы өтті, сабақ орташа өтті, сабақ маған ұнамады секілді стикерлер тұрады.
|
Оқушылар сұраққа жауап береді.
|
Дескриптор:
Оқушылар сұрақтарға жауап бере алады.
Сабақтың мақсатының орындалғанын айқындайды.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektromagnittik-indukciya-generatorlar-ou-bafd.html#Барлық_оқушылар_істей_алады:__Электромагниттік_индукция,_трансформаторлар_және_генераторлар_туралы_толық_мағлұмат_алады_.__Көптеген_оқушылар_істей_алады


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektromagnittik-indukciya-generatorlar-ou-bafd.html#Қорытындылау_кезеңі:_Кері_байланыс_Classroomscreen_әдісі._Интерактивті_тақтада_сабақ_жақсы_өтті,_сабақ_орташа_өтті,_сабақ_маған_ұнамады_секілді_стикерлер_тұрады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektromagnittik-indukciya-generatorlar-ou-bafd.html#_Трансформатор_мен_генератордың_айырмашылығын_біледі,_салыстыра_алады.__Кейбір_оқушылар_істей_алады


title: Сабақтың тақырыбы: Электромагниттік индукция. Генераторлар Сабақтың мақсаты - бет 2

text: εi=-K мұндағы k-пропорционалдық коэффициенті. Индукция ЭҚК теріс таңбамен алынған магниттік ағынның өзгеру жылдамдығына пропорционал. Өткізгіш кедергісінің белгілі мәнінде индукциялық тоқтын шамасын Ом заңы бойынша анықтауға болады: Ii= Тұйық өткізгіштің магнит өрісін кез келген жағдайдағы қиып өтуі Ii тогын тудыра бермейді.Тұйық өткізгіште Iiтогы пайда болуы үшін ілгерілмелі қозғалыстың біртекті емес өрісте жасалуы немесе өткізгіш қамтитын ауданның өзгеруі қажет. Бұл Максвеллдің dФ-ге берген тұжырымында қамтылған.dФ-берілген контурмен ұласқан магниттік ағынның өзгерісі.Ұласқан ағын дегеніміз-өткізгіш қамтитын ауданды тесіп өтетін ағын Ф-дің өткізгіш орамының санына көбейтіндісі болады.Осы тұжырымға сәйкес, Ф=NBS cos Өрнектеп Ф-ді бірнеше тәсілмен өзгертуге болатыны байқалды. Мысалы: 1.B=const, S=const, ал β=β(t). 2. B=const, β=const, ал S=S(t). 3. S=const, β=const, ал B=B(t). Ф-ді өзгертудің жалпы санын үш параметрден (B, S, β) бір-бірден жасалған терудің санымен, яғни 6 тәсілмен анықтауға болады. Контурда индукцияланған электрдің мөлшерін мына формуламен анықтауға болады: Iidt=- Индукцияның ЭҚК сыртқы ЭҚК болып табылады.Себебі оны тудыру үшін магнит өрісін тудыратын энергия шығындалады.Сыртқы ЭҚК анықтамасы бойынша εi=- деп жазуымызға болады. Бұл өрнек Максвеллдің екінші теңдеуінің дербес түрі блдып табылады.


Сабақтың тақырыбы: Электромагниттік индукция. Генераторлар
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік мақсаты: оқушыларға электромагниттік индукция құбылысымен, генераторлардың құрылысы мен жұмыс істеу принциптерімен таныстыру.
2. Дамытушылық мақсаты: Тақырыпты таңдауға, салыстыра отырып дамытуға жаттығу.
3. Тәрбиелік мақсаты: Білгенін, үйренгенін, көргенін сауатты және ғылыми негізде баяндай білуге жаттығу.
Сабақтың түрі: жаңа сабақты меңгерту.
Сабақтың әдіс - тәсілдері: баяндау, сұрақ - жауап, СТО элементтері, қайталау.
Сабақтың көрнекіліктері: АКТ, плакаттар, кітап.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: (3 - минут)
1. Сәлемдесу
2. Оқушыларды түгендеу
3. Оқушыларды топқа бөлу
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру, қайталау. (10 - минут)
1 - тапсырма. Сұрақ - жауап әдісі арқылы.
1. Сол қол ережесі дегеніміз не?
2. Электр қозғалтқыш не үшін пайдаланылады?
3. Электр өлшеуіш аспаптардың қандай түрлері бар?
4. Магнетиктер дегеніміз не?
5. Сыртқы магнит өрісін әжептәуір күшейтетін заттар қалай аталады?
6. Ферромагниттік емес заттар нешеге бөлінеді?
7. Парамагнетиктерге жататындар?
8. Диамагнетиктерге жататындар?
2 - тапсырма. «Ортадағы қаламсап» ойыны өтілген формулаларға байланысты білімдерін тексеру.
1. Электр тогы жұмысының формуласы?
2. Өткізгіштерді параллель жалғағанда, тізбектегі жалпы ток күші неге тең?
3. Тізбек бөлігі үшін арналған Ом заңының формуласы?
4. Джоуль - Ленц заңының формуласы?
5. Электр тогы қуатының формуласы?
ІІІ. Жаңа материалды меңгерту. (15 - минут)
Табиғатта ешқашан бір жақты құбылыстар мен процестер болмайтынын, біз бірнеше рет байқадық. Егер электр тогы магнит өрісін тудыра алса, онда кері құбылыс та болуы керек. Сондықтан: “Магнит өрісі электр тогын тудыра ала ма?” – деген орынды сұрақ туады? Токтардың магниттік әсерлесуі, электр тогының магнит өрісін тудыру қабілеті ашылғаннан кейін көп ғалымдар кері процес – магнит өрісі әсерінен электр тогын тудыру мүмкіншілігін іздестірді. Осы құбылысты 1831 жылы Майкл Фарадей алғашқы болып ашты. Ол өткізгіштен жасалған катушканың ішіндегі магнит өрісі өзгергенде, катушкада ток пайда болатынын анықтады. Бұл құбылыс электромагниттік индукция деп аталады (“индукция” – латын тілінде, “бағыттау” дегенді білдіреді). Электромагниттік индукция нәтижесінде пайда болатын электр тогын индукциялық ток деп атайды. Тәжірибелер катушкадағы индукциялық токты әр түрлі әдістермен тудыруға болатынын көрсетті: катушкаға магнитті кіргізуге немесе одан шығаруға болады, катушканы магнитке кигізуге немесе магниттен суырып алуға болады. Индукциялық токтың ешқандай механикалық қозғалыс болмағанда да туындауы мүмкін. Ол үшін жақын тұрған екі катушканың біреуін ток көзімен қосу керек. Егер бірінші катушкадағы токтың магнит өрісі екінші катушканың орамдарын олардың жазықтарына перпендикулярлы өтетін болса, онда кез келген бірінші катушкадағы ток өзгерісі екінші катушкада индукциялық ток тудырады.
Электромагниттік индукция құбылысы жылу және гидроэлектр стансаларында электр энергиясын алу үшін қолданылады.
Механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын машиналар – генераторлар деп аталады.
Генераторлардың бөліктері: 1) индуктор – магнит өрісін тудыратын магнит немесе электромагнит; 2) якорь – магнит өрісі өзгергенде, индукциялық ток пайда болатын орама; 3) контакт сақиналары және олардың бетімен сырғитын контакт пластиналар. Олар арқылы генератордың айналатын бөлігінен ток алынады немесе оған ток келтіріледі. Генетатордың айналатын бөлігін – ротор, ал қозғалмайтын бөлігін – статор деп аталады.
IV. Қайталау есептері. «Сиқырлы ұяшық» (10 - минут)
1. Кедергісі 1 Ом өткізгіштен 15 сек уақытта 45 Кл заряд өтетін болса, онда өткізгіштің ұштарындағы кернеудің мәні?
2. Жылу машинасы бір циклде 400 Дж жылу шығарып 600 Дж жұмыс істейді. Жылу машинасының ПӘК - і неге тең?
3. Ұзындығы 4 м, ауданы 0, 4мм2 болат сымның кедергісін тап?
4. Параллель қосылған тізбектің кедергісі 12 Ом, кернеуі 120 В, 2 минут ішінде осы өткізгіште өндірілген токтың жұмысы?
5. Потенциалдар айырмасы 2 кВ нүктелер арасында орнын ауыстырғанда, электр өрісі 50 мкДж жұмыс атқарса, зарядтың шамасы?
6. Идеал газға 15 кДж жылу мөлшері берілді, осы кезде газдың ішкі энергиясы 10 кДж - ға артты. Газдың атқарған жұмысы?
V. Сабақты бекіту: «Дискуссиялық карта» арқылы (5 - минут)
1. 1831 жылы Фарадей магнит өрісін өзгерткенде, электр тогының пайда болу құбылысын ашты. Иә Жоқ
2. Генератордың айналатын бөлігі ротор деп аталады. Иә Жоқ
3. Механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын машина трансформатор деп аталады. Иә Жоқ
4. Электромагниттік индукция дегеніміз - контурды тесіп өтетін магнит өрісі өзгерген кезде контурда электр тогының пайда болу құбылысы. Иә Жоқ
5. Генератордың қозғалмайтын бөлігі статор деп аталады. Иә Жоқ
6. Генератор 2 бөліктен тұрады. Иә Жоқ
VI. Үй тапсырмасын беру:
VII. Бағалау. (1 - минут)
11111111111111111 тәжірибе
1831 жылы ағылшын физигі Фарадей электромагниттік индукция құбылысын ашты. Бұл құбылыстың мазмұны: кез келген тұйық өткізгіш контурда осы контурмен шектелген ауданнан өтетін магнит индукциясының ағынын өзгертсек, онда электр тогы пайда болады. Осы токты индукциялық ток деп атайды. Тұйық контурдағы индукциялық ток контур ауданы арқылы өтетін индукция ағыны өзгергенде ғана туады. Олай болса, индукциялық тізбекте электр қозғаушы күші пайда болып, ол электромагниттік индукцияның электр қозғаушы күші деп аталады. Ол магнит ағыны өзгерісінің жылдамдығына пропорционал болады. ; (14.1)
Осы формула Фарадей заңын өрнектейді. Ток индукциясының электр индукциясынан айырмашылығы сол,ол тек тогы бар өткізгіштердің немесе магнит өрісінің басқадай көздерінің қозғалысы кезінде,сондай-ақ өткізгіштегі токты өзгерту кезінде ғана байқалады. Бұны Фарадейдің тәжірибелері растайды. 1-тәжірибе. L катушка гальвонометрге жалғанған.Сонан соң катушканың өзегіне жылдамдықпен тұрақты магнит ендіріледі.Осының нәтижесінде гальвонометр стрелкасының белгілі бір бағытқа бұрылғаны байқалады.Магнитті жылдамдықпен L катушкадан суырып алғанда әлгі стрелка қарама-қарсы бағытқа ауытқиды.
2-тәжірибе. L2 катушкасы L1 катушкасының ішіне сұғылып орнатылады. L2 катушкасының ұштары гальвонометрге жалғанады. I тізбектегі токты айнымалы кедергі арқылы өзгерте отырып, ІІ тізбекте токтың пайда болуын бақылайды.
3-тәжірибе.Катушка жұмсақ өткізгіштен бірнеше ондаған орам болып жасалады. Катушканы созу немесе сығымдау арқылы оның ауданын өзгертуге болады. Егер ұштары гальвонометрге қосылған катушканың жанына магнит қойып,ол катушка чығымдалса немесе созылса, гальвонометр қарама-қарсы бағытта токтың пайда болғанын көрсетеді. Индукциялық токтың ЭҚК есебінен туатынын осы тәжірибелер көрсетеді.Өткізгішке сыртқы айнымалы магнит өрісі әсер ету нәтижесінде тізбекте ЭҚК пайда болады:


Сабақтың тақырыбы: Электромагниттік индукция. Генератор
Оқу мақсаттары: 8.4.3.7 – электромагниттік индукция құбылысын түсіндіру;
8.4.3.8 – Қазақстанда және дүние жүзінде электр энергиясын өндірудің мысалдарын келтіру.
Білім алушылар:
Электромагниттік индукция құбылысын түсіндіреді;
Қазақстанда және дүние жүзінде электр энергиясын өндірудің мысалдарын келтіреді.
Механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын машиналар генераторлар деп аталады.
1- индуктор –магнит өрісін тудыратын магнит немесе электромагнит;
2- якорь –магнит өрісі өзгергенде
индукциялық ток пайда болатын орам;
3- контакт сақиналары және олардың бетімен сырғитын контакт пластиналар.
Генератордың айналатын бөлігі - ротор, ал қозғалмайтын бөлігі - статор. Индукциялық токтың пайда болуы шарғыдан өтетін магнит өрісінің өзгеруі себебі болып табылады. Электрмагниттiк индукция құбылысы Фарадей өзінінің тәжiрибесiнде гальванометрге орам саны көп болған шарғыны (катушка) жалғайды. Егер магниттi катушкаға енгiзсе, онда гальванометр тiлшесi ауытқиды, яғни катушкада электр тогы туындайды. Магниттi катушкадан шығарған кезiнде гальванометр тiлшесi қарама-қарсы бағытта ауытқиды, яғни катушкада алдыңғы токқа салыстырғанда қарама-қарсы бағытта электр тогы пайда болатынын бақылайды. Ол өткізгіштен жасалған катушканың ішіндегі магнит өрісі өзгергенде, катушкада ток пайда болатынын анықтады.
Бұл құбылыста пайда болған ток индукциялық ток деп аталады. Құбылыстың өзi электрмагниттiк индукция деп аталады.
Электрмагниттік индукция – контурды тесіп өтетін магниттік ағынның кез келген өзгерісінде контурда электр тогының пайда болу құбылысы.
Бұл құбылыс электрмагниттік индукция деп аталады. Электрмагниттік индукция нәтижесінде пайда болатын электр тогын индукциялық ток деп атайды.
Тәжірибелер катушкадағы индукциялық токты әртүрлі әдістермен тудыруға болатынын көрсетті:
Катушкаға магнитті енгізуге немесе одан шығаруға болады, катушканы магнитке кигізуге немесе магниттен суырып алуға болады;
Индукциялық токтың ешқандай механикалық қозғалыс болмағанда да туындауы мүмкін. Ол үшін жақын тұрған екі катушканың біреуін ток көзімен қосу керек. Егер бірінші катушкадағы токтың магнит өрісі екінші катушканың орамдарын олардың жазықтарынан перпендикулярлы өтетін болса, онда кез келген бірінші катушкадағы ток өзгерісі екінші катушкада индукциялық ток тудырады;
Мұндай жағдай резисторда кедергі арқылы катушкадағы токты азайтып, күшейткенде де байқалады.
Кернеуді арттыруға және кемітуге арналған құрылғыларды трансформаторлар деп атайды.
Электр энергиясының алыс қашықтыққа берілуінің жеңілдетілген сұлбасы: Оқулық беттеріне, Интернет-ресурстарға сілтеме https://daryn.online/lesson/2586-elektromagnyttik-ynduktsyya-generatorlar - Электромагниттiк индукция, генераторлар.
Оқулық, §34.
Оқушыларға арналған тапсырмалар Тест 1. Магнит өрісін өзгерткенде, электр тогы пайда болады. Бұл құбылыс қалай аталады? А) Электр өрісі Ә) Электромагниттік индукция құбылысы Б) Магнит өрісі 2. Электромагниттік индукция құбылысын ашқан кім? А) Андре Мари Ампер Ә) Александро Вольта Б) Майкл Фарадей 3. Индукция латын тілінен аударғанда қандай мағына береді? А) Магнит Ә) Бағыттау Б) Өріс 4. Кернеуді арттыруға және кемітуге арналған құрал қалай аталады? А) Трансформатор Ә) Генератор Б) Ротор 5. Механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын машина: А) Трансформатор Ә) Генератор Б) Ротор
Үйге тапсырма: §34.
Кері байланыс: Енді мен жасай аламын…
Нені білдім, нені үйрендім?
Немен жұмысты жалғастыру қажет?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektromagnittik-indukciya-generator-ou-masatta.html#Генератордың_айналатын_бөлігі_-_ротор,_ал_қозғалмайтын_бөлігі_-_статор._Индукциялық_токтың_пайда_болуы_шарғыдан_өтетін_магнит_өрісінің_өзгеруі_себебі_болып_табылады.

title: Сабақтың тақырыбы: Электромагниттік индукция. Генератор Оқу мақсаттары