Электр сыйымдылық. Конденсаторлардың құрылысы және түрлері, электр өрісінің энергиясы.
dana 19-02-2014, 07:12 18 813 Физика
Алматы облысы
Райымбек ауданы
Н.Өмірзақов атындағы орта мектебінің
физика пәнінің мүғалімі
Бурабай Дана Шаймерденқызы
Сабақтың тақырыбы: Электр сыйымдылық. Конденсаторлардың құрылысы және түрлері, электр өрісінің энергиясы.
Сабақтың мақсаты: а) білімділік – оқушыларға конденсатор жайлы
теориялық білім беріп, білімдерін есеп шығарту барысында жетілдіру;
ә) дамытушылық — өз бетімен ойлау қабілеттерін арттыру, логикалық ойын дамыту, тапқырлық, ізденімпаздық қасиеттерге жетелеу, шығармашылық қабілетін дамыту,өз ойын нақты жеткізе білуге үйрету;
б) тәрбиелік — оқушылардың пәнге деген ынтасын және қабілетін дамыту,оларды алғырлыққа дәлдікке, зеректілікке,шапшаңдыққа баулу.
Сабақтың түрі: Танымдылық, аралас сабақ ( өтілген тақырыптарды қайталай отырып, жаңа сабақты түсіндіру)
Сабақтың әдісі: түсіндіру, тест тапсырмасымен жұмыс, есептер шығару,
сөзжұмбақ шешу.
Сабақтың көрнекілігі: әртүрлі типтегі конденсаторлар, олардың суреттері,
интерактивті тақта.
Пән аралық байланыс: математика, қазақ тілі, тарих, химия.
Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі.
а) Оқушылармен амандасып,сабаққа қажетті құралдарын
тексеріп,түгендеп, дұрыс отыруларына назар аудару.
ә) Психологиялық даярлық.
1. Өткізгіштер мен диэлектриктердің сыртқы өріс жоқ болғандағы айырмашылығы.
2. Электр өрісінде өзін қалай ұстайды, өткізгіштерде қандай өзгешелік болады?
3. Электростатикалық индукция, поляризация қандай құбылыстар?
4. Ортаның диэлектрик өтімділігі?
5. Кулон заңы диэлектрикте қалай тұжырымдалады?
6. Электр өрісінің кернеулігін диэлектрикте қалай анықталады?
ІІІ.ДК Білімді жан-жақты тексеру./
1 тапсырма
Үйге берілген тапсырманы тест сұрақтары арқылы тексеру.
1.600 жылдары ертедегі гректер құрғақ,қатты шайыр күйдегі сары янтарь өндірген,оны не деп атады?
а) Электрон, в) бөлшек с) Протон д) Нейтрон
2. Электрлену барысында пайда болатын күштер?
А) Қарама-қарсы күштері, в)Ауырлық күштері
С) Электр күштері д)Серпінділік күштері
3. Зарядтың неше түрі бар?
А)1 в)2 с)3 д)4
4. «Электрон» сөзінен шыққан термен
А) ток көзі; В) заряд С) электр Д) кернеу
5. Қоршаған ортаның денелерімен әрекеттеспейтін денелер жүйесі
А) ортаның денелері бар денелер В) электрленген денелер
С) өткізгіштер Д) оқшауланған, тұйықталған;
6. Электр зарядының сақталу заңы:
А) q1 + q2 + … + qn = const В) F = k q1 *q2 / r 2 ;
С) E1 + E2 + … + En = const ; Д) U= 2 — 1.
7. Электрон заряды:
А) е = — 1,6* 10 9 Кл ; В) е = 1,6* 10 -19 Кл ;
С) е = — 1,6* 10 -19 Кл ; Д) е = — 1,6* 10 -18 Кл ;
8. Электронның массасы:
А) m = 91 *10 -31 кг В) m = 9,1 *10 -32 кг С) m = 9,1 *10 -31 кг Д) m = 9 *10 9 кг
9. Электр өрісінің күш сызықтарының бағыты
А) белгілі бір бағыты жоқ В) оң зарядтан басталады, теріс зарядтан аяқталады. С) басы не аяғы болмайды Д) қарама — қарсы жақта болады.
10. Электростатикалық өріс -
А) Электр өрісінің жұмысы В) Потенциал айырымы
С) Жермен өзара әсерлеспейтін өріс;
Д) Қозғалмайтын электр зарядтарының электр өрісі
Дұрыс жауаптары:
1. А 6. А
2. С 7. В
3. В 8. С
4. С 9. В
5. Д 10. Д
ІV. ДК. Жаңа материалды қабылдауға әзірлік, мақсат қою.
V. ДК.Жаңа материалды меңгерту:
Ой қозғау сұрақтары:
1. Өрістің екі нүктесі арасындағы потенциалдар айырымының физикалық мәні.
2. Потенциалдар айырымы электр өрісінің қандай сипаттамасы болып табылады.
3. Электр өрісінің кернеулігі.
1. Өткізгіштің электр сыйымдылығы өлшем бірлігі шардың сыйымдылығы.
2. Конденстаор ұғымын ендіру, оның сыйымдылығы , конденсатор сыйыдылығы, оның өлшемімен диэлектриктің қалыңдығына байланысты. , ал астарлар саны п болса
3.Конденсаторларды өзара жалғауды электрондық оқулық арқылы жүзеге асыру.
А) Конденсаторларды тізбектей жалғағанда
Ә) Параллель жалғағанда
4. Конденсатор энергиясы немесе электр өрісі энергиясының тығыздығы ; өлшем бірлігі –Дж/м3
1. Өткізгіштерді жалғауының шарттары. Кесте:
№
тізбектей
Параллель
1
q1= q2= q3=… qn;
q= q1+ q2+ q3+…+ qn;
2
U=U1+ U2+ U3+ …+Un;
U=U1= U2= U3= …=Un
3
4
q: q2: q3…=C1:C2:C3 …
Конденсатор деп қалыңдығы өткізгіштердің өлшемдерімен салыстырғанда өте аз, диэлектрик қабатымен бөлінген қосөткізгіштен тұратын жүйені айтады.
С=q/u q- заряд [Кл] u-потенциал айырымы [В] С- электрсыйымдылық [Ф]
1 Фарад – 1 Кл заряд бергенде потенциал айырымы 1 В-қа өзгеретін өткізгіштің электрсыйымдылығы. Бұл бірлік өте үлкен.
Мысалы: Жер сияқты аса үлкен өткізгіштің сыйымдылығы не бары 7*10-4Ф,
1 мкФ=10-6Ф , 1нФ=10-9Ф , 1пФ=10-12Ф, 1мФ=10-3Ф
С= ε ε0 s/d s- бірдей екі пластинкалар ауданы
d- пластинкалар арақашықтығы
ε- конденсатор пластинкаларының арасындағы кеңістіктегі заттың диэлектрлік өтімділігі (12 кесте)
ε0- электр тұрақтысы 8,85*10-12 Кл2 /Нм2
Конденсатор импульстерді кешіктіруге , айнымалы токтарды сүзіп алуға, оған бөгет болуға күшті ток импульсінің пайда болуына көмектеседі.
Техникалық қағаз конденсаторы бір-бірімен изоляцияланған, металл корпустан парафинделген қағаз ленталар арқылы изоляцияланған екі алюминий фольга жолағынан тұрады. Жолақтар мен лента өлшемі кішкентай пакет түрінде шиыршықталып оралған.
Лейден ыдысы іші мен сырты станиольмен желімделген алғаш рет ХҮІІІ ғасырда жасалған конденсатор
Айнымалы конденсатор (алдарыңыздағы көріп тұрған) мұндай конденсатор тұтқасын бұрағанда бірінің ішіне бірі кіре алатын екі металл пластина жиынтығынан тұрады.
Электролиттік конденсатор диэлектрик ролін астарлардың біріне қапталған өте жұқа оксидтер пленкасы атқарады, екінші астар қызыметін арнайы зат ертіндісі сіңірілген қағаз атқарады
Қағаз конденсатор астар ретінде станиоль жолақтары ал изолятор ретінде парафинге малынған қағаз таспалар қызмет етеді.
(Оқушылар бірімен — бірі дәптерлерін алмастырып, өздері тексереді.)
Графикалық диктант
( иә немесе жоқ сөздері арқылы сұраққа жауап беру)
1. Аттас зарядтар бір – бірімен тартылама? (жоқ)
2. Заттар үш күйде бола ма? (иә)
3. Желді күні асфальт беті тез кебеді ме? (иә)
4. Температураны өлшейтін құрал – динамометр (жоқ)
5. Зарядтың өлшем бірлігі – Ньютон (жоқ)
6. Күшті өлшейтін құрал – электроскоп (жоқ)
7. Джоульмен өлшенетін физикалық шама энергия (иә)
8. Элементар заряд мәні 1,6 10 -19 Кл (иә)
9. Зат молекуладан тұрады? (иә)
10. Дененің электрленуін анықтайтын аспап – электроскоп (иә)
VІ. ДК. Оқытылып отырған оқу материалын бекіту немесе дағдыландыру жұмыстарын жүргізу.
2. 17-жаттығу 4 есеп.
Берілгені: Шешуі:
C1=60 мкФ Кулон заңынан әр шардың заряды
U1=4*102 cм әр шардың потенциалы
C1=2 см
U1=0
Т/к Е-?
VІI. Бекіту сұрақтары:
1. Конденсатор дегеніміз не?
2. Конденсатордың электрсыйымдылығын қалай анықтайды?
3. Конденсатордың түрлерін ата?
4. Конденсаторды қай жерде қолданады?
VIІI.ДК. Бағалау. Үй тапсырмасын беру: §8.9-8.11 дайындық сұрақтары, 17-жаттығу.
Сабақтың тақырыбы: §8.10. Электрсыйымдылық.
§8.11. Конденсаторлар. Конденсаторлардың түрлері.
§8.12. Электр өрісінің энегиясы.
Сабақтың мақсаты:
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Электр сыйымдылық. Конденсаторлардың құрылысы және түрлері, электр өрісінің энергиясы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrsijimdili-kondensatorlar-jene-olardi-trle.html?page=2#III.Жаңа_материалды_меңгеру_Мұғалім_жаңа_сабақты_оқушыларға_бастау_үшін_«Конденсатор»_туралы_бейнежазба_көрсетеді._«А,В,С»_әдісі

title: Үй тапсырмасын сұрау - Сабақтың тақырыбы: Электрсыйымдылық. Конденсаторлар және олардың түрлері Бағыт: Педагогикалық

text:
«Қарлы кесек» әдісі арқылы студенттерден сұрақ - жауап арқылы үй тапсырмасын сұрау.
1.Физиканың қандай бөлімі электродинамика деп аталады?
2.Электростатиканың негізін қалаған кім ?
3. Электростатика дегеніміз не?
4. Электр зарядтарының неше түрі бар?
5 Өткізгіштер дегеніміз не?
6. Диэлектриктер дегеніміз не?
7. Электр өрісі күштерінің жұмысы неге тең?
8. Электромагниттік құбылыстар практикада қай уақыттан бастап қолданыла бастады?
9. Электр зарядтары қандай аспаппен анықталады?
10. Электр зарядтарының қандай қасиеттерін білесің?
11. Кулон заңын сипаттаңыз?
12. Пропорционалдық коэффиценттің сан мәні неге тең?
13 Өріс кернеулігі деп қандай шаманы айтамыз?
14.Электромагниттік өріс деп қандай өрісті айтамыз?
15.Электр өрісі дегеніміз не?
16 Күш сызықтары деп нені айтады?
Сұрақтарға жауап бере отырып студенттер Ньютон тобы, Кулон тобы болып екі топқа біріктіру.
Ньютон тобы.
Кулон тобы
ҚБ : Белсенділікпен қатысқан студентке «Жарайсың!, Өте жақсы! , Жақсы!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Сұраққа жауап беріледі.
Жаңа сабаққа кіріспе
«Ойлан тап» әдісі жаңа тақырыпты ашу мақсатында қоданылады.
Тақырыпқа түсініктеме береді.
III.Жаңа материалды меңгеру Мұғалім жаңа сабақты оқушыларға бастау үшін «Конденсатор» туралы бейнежазба көрсетеді.
«А,В,С» әдісі А — сұрақ қоюшы,
В – жауап беруші,
С — бақылаушы рөлін атқарады. Бақылаушы қажетті жерлерін түртіп алып, әңгіме соңында қорытынды береді.


1.Сөзжұмбақ шешу арқылы сабақ тақырыбын ашу
(сөзжұмбақтың жауаптарынан тігіннен бүгінгі сабақтың тақырыптары шығады):
1.Сөзжұмбақ (Конденсатор) сұрақтары:
• 1. Зарядтың өлшем бірлігі (Кулон)
• 2. Заряды бойынша бейтарап бөлшек (Атом)
• 3. м2 – пен өлшенетін физикалық шама (Аудан)
• 4. Электр тогын өткізбейтін зат (Диэлектрик)
• 5. Элементар электр заряды (Электрон)
• 6. Оң зарядты бөлшек(Нейтрон)
• 7. Күш сызықтарының қасиеттерінің бірі (Үзіліссіз)
• 8. Ток күшінің өлшем бірлігі (Ампер)
• 9. Φ- (Фи) әрпімен белгіленеді (Потенциал φ)
• 10. Кедергінің өлшемі (Ом)
• 11. Өлшемі кулон болатын физикалық шама (Заряд)
• 12. Заттың ұсақ бөлшегі (Молекула)
2.Сөзжұмбақ (Сыйымдылық) сұрақтары:
• 1. Физика терминін орыс тілінде алғаш енгізген орыс ғалымы (Ломоносов)
• 2.Материялық нүктенің қозғалысын сипаттау үшін қандай ұғым енгізіледі.(Жылдамдық)
• 3.Эксперименттік физиканың негізін қалаушы (Галилей)
• 4.Қысым тұрақты болғандағы изопроцес (Изобаралық)
• 5 Механиканың бір бөлімі. (Кинематика)
• 6. Жылдамдықтың өзгеру шапшаңдығын сипаттайтын векторлық шама (Үдеу)
• 7. Электр зарядтарының қасиеттерінің бірі (Инвариантты)
• 8.Рене Декарт енгізген ұғым (Импульс)
• 9. Көлем тұрақты болғандағы термолинамикалық жүйе (Изохоралық)
• 10.Жұмыстың атқарылу жылдамдығы (Қуат)
Сыйымдылық Конденсатор сөздері шығады яғни,
Постер қорғау
1. Электрсыйымдылық жайлы түсінікті тұжырымдайды;
2. Электрсыйымдылығы 1 Фарад дегенді дәлелдейдi;
3. Конденсатор туралы түсініктерін жазады.
4. Конденсатордың түрлерін сипаттайды;
Қысқаша материал
Сыйымдылық деп – өткізгіштің потенциалын 1В – қа арттыру үшін қажетті заряд мөлшерін айтамыз.
Өткізгіштің электрсыйымдылығы оған екінші зарядталмаған өткізгішті жақындатқанда артады.
Жұқа диэлектрик қабатпен бөлінген екі өткізгіштен тұратын жүйе конденсатор деп аталады.
Егер өткізгіштер жазық болса, және параллель болса, онда конденсатор жазық деп аталады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrsijimdili-kondensatorlar-jene-olardi-trle.html?page=3#(Аудан)_•_4._Электр_тогын_өткізбейтін_зат_(Диэлектрик)_•_5._Элементар_электр_заряды_(Электрон)_•_6._Оң_зарядты_бөлшек(Нейтрон)

title: Сөзжұмбақ шешу арқылы сабақ тақырыбын ашу


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrsijimdili-kondensatorlar-jene-olardi-trle.html?page=3#(Изобаралық)_•_5_Механиканың_бір_бөлімі._(Кинематика)_•_6._Жылдамдықтың_өзгеру_шапшаңдығын_сипаттайтын_векторлық_шама_(Үдеу)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrsijimdili-kondensatorlar-jene-olardi-trle.html?page=3#(Инвариантты)_•_8.Рене_Декарт_енгізген_ұғым_(Импульс)_•_9._Көлем_тұрақты_болғандағы_термолинамикалық_жүйе_(Изохоралық)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrsijimdili-kondensatorlar-jene-olardi-trle.html?page=3#(Ломоносов)_•_2.Материялық_нүктенің_қозғалысын_сипаттау_үшін_қандай_ұғым_енгізіледі.(Жылдамдық)_•_3.Эксперименттік_физиканың_негізін_қалаушы_(Галилей)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrsijimdili-kondensatorlar-jene-olardi-trle.html?page=3#(Үзіліссіз)_•_8._Ток_күшінің_өлшем_бірлігі_(Ампер)_•_9._Φ-_(Фи)_әрпімен_белгіленеді_(Потенциал_φ)_•_10._Кедергінің_өлшемі_(Ом)


title: Тарихқа қысқаша шолу - Сабақтың тақырыбы: Электрсыйымдылық. Конденсаторлар және олардың түрлері Бағыт: Педагогикалық

text:
Тарихқа қысқаша шолу. 1745 жылы Лейден қаласында неміс физигі Эвальд Юрген фон Клейст және голланд физигі Питер Ван Мушенбрук тарихта ең алғашқы конденсатор – «лейден банкасын» жасады.Конденсатор деп жұқа диэлектрик қабатымен бөлінген екі өткізгіштен тұратын жүйені айтамыз. Ол латынның “condenso”- қоюлату, жинақтау деген сөзінен шыққан. Конденсатор электр энергиясын және электр зарядтарын жинақтау үшін қолданылады. Конденсатордың екі өткізгішін оның жапсарлары деп атайды. Ол жапсарларды шамасы жағынан тең, таңбалары жағынан қарама –қарсы зарядтпен зарядтайды.Бұл құрал өзіміз көріп жүрген телевизорларда, радиоқабылдағыш тарда, магнитофонда және т.б электр құралдарында қолданылады. Конденсатордың зарядты жинақтау қабілетін көрсететін физикалық шама – электрсыйымдылығы. Конденсатордың электрсыйымдылығы деп зарядтың конденсатор пластиналары арасындағы потенциалдар айырымына қатынасымен өлшенетін физикалық шаманы айтады. С = q| U Мұндағы С - конденсатордың электрсыйымдылығы , ол конденсатордың электр зарядтарын, яғни электр өрісін жинау және сақтау қасиетін сипаттайды, q— өткізгіштің біреуіндегі зарядтың абсолют шамасы, U— потенциалдар айырымы. SI жүйесінде электрсыйымдылығының бірлігіне Фарад енгіземіз.
1Фарад—1Кл заряд бергенде, потенциалдар айырымы 1 В-қа өзгеретін өткізгіштің электрсыйымдылыгы.
Бұл бірлік өте үлкен: мысалы, Жер сияқты аса үлкен өткізгіштің сыйымдылығы не бары 7·10 -4Ф, сондықтан тәжірибелік мақсатта үлестік бірліктер қолданылады:
1 мкФ = 10 -6 Ф; 1 нФ = 10 -9 Ф; 1 пФ = 10 -12 Ф.
Мысалы,параллель орналасқан және диэлектрик қабатымен бөлінген екі жазық металл пластина жазық конденсатор кұрайды. Сонымен қатар конденсаторларды жапсарларының пішініне қарай жазық, цилиндр тәріздес, шар тәріздес және т.б деп бөледі.
Конденсаторларды техникалық құрылғыларда электр зарядтарын жинақтау үшін кеңінен қолданады.
Конденсатордың электр зарядтарын жинақтау және сақтау қасиетін, мысалы, электронды фото-жарқылын алуда қолданады. Бұл аспапта конденсатор гальвани элементтерінің батареяларынан ұзақ уақыт зарядталады да, арнайы лампа арқылы тез разрядталады.
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі


title:
ҚБ:«Бас бармақ» әдісі арқылы бағалау

https://www.youtube.com/watch?v=rFBBd3U3sb0

text:
Сабақтың ортасы
|
«WordWall» әдісі
|
Сабақты бекіту барысында үстел үстіндегі хат хобдишасындағы тапсырма (есептерді) топпен орындау.
№1 есеп
Конденсатор ауданы 200 см2 ге тең екі пластинадан тұрады.Ол пластиналардың арасында қалыңдығы 0,1 см болатын слюда бар.Конденсатордың сыйымдылығын табу керек.
S =2*10-2 м2
d =10-3 м С = є0 є S/ d = 1060 пФ
є =6
є0 = 8.84*10-12Ф\м
С - ?
№2 есеп Сыйымдылықтары С1=30 мкФ және С2 - 40мкФ болатын екі конденсатор берілген. Осыларды параллель жалғағанда конденсаторлар батериясының сыйымдылығы қандай болады? Тізбектей жалғағанда ше?
С1=30 мкФ С3 = С1 + С2 = 70 мкФ
С2 - 40мкФ 1/С4 = 1/С1 + 1/С2 → С4 = С1*С2/С1+С2
С3- ? С4 - ?
Дескриптор:
1 Конденсатордың сыйымдылығын табады;
2. Конденсатор батериясын параллель, тізбектей жалғауда сыйымдылықтың формулаларын есептер шығаруда қолдана білуге үйренеді.
|
Топтар «WordWall» платформасында тапсырма орындайды.
|
«WordWall» платформасымен жұмыс
https://wordwall.net/ru/resource/63120863
https://wordwall.net/ru/resource/63122188
https://wordwall.net/ru/resource/63122580
|


title: Үйге тапсырма - Сабақтың тақырыбы: Электрсыйымдылық. Конденсаторлар және олардың түрлері Бағыт: Педагогикалық

text:
Үйге тапсырма беру §5 оқу ; 3 жаттығу 5.6 есептер шығару Конденсатор және олардың түрлері, қолданылуы туралы эссе жазу
Сабақ басында таратылған бағалау парақшалары арқылы білім алушылар бағаланады.
|
ҚБ: Студенттерді өз –өздерін топпен «Мадақтау, Қолпаштау» арқылы бағала
|
А-4 парақ екіге бүктелініп, жұпта кезек –кезек идеялар жазылып, ой бөліседі.
|
Үйге
тапсырма
беру
|
|
Конденсатор және олардың түрлері, қолданылуы тақырыбында эссе жазып келу.
|
|
Үй тапсырмасын жазады.
|
Сабақтың соңы
|
|
Кері байланыс «WhatsApp» желісі арқылы осы топ чатына «Бүгінгі сабақтан алған әсерлерін қандай? деген кезде студенттер өз пікірлерін смайлик арқылы жеткізді.
|
«WhatsApp» желісі арқылы осы топ чатына смайлик жібереді.
|
|
|
Рефлексия
«Аяқталмаған сөйлемдер» әдісі арқылы
1 «Бүгін мен................... білдім»
2.«................. қызықты болды»
3.«.......................... қиын болды»
3.« ................... екенін түсіндім»
4.«Мен.................. білім алдым»
5. «............. мені таң қалдырды»
|
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
|
Рефлексия парағы
|


Қысқа мерзімді жоспар Қ.Дүтбаева атындағы Атырау гуманитарлық колледжі Модуль/пән атауы: Физика Сабақтың тақырыбы: Электрсыйымдылық. Конденсаторлар және олардың түрлері
Бағыт: Педагогикалық
Педагог: Утепова Гулжан
І.Жалпы мәліметтер
Курс, топ: 1(9) (б)
Сабақтың түрі: жаңа сабақ
Сабақтың мақсаты: Электрсыйымдылығын таныстыру, конденсаторлар жалғануы туралы мағлұмат беру, конденсаторлардың қызметі,
түрлері, қолданылуын таныстыру
Сабақтың міндеті: - студенттерді электрсыйымдылық және конденсатор ұғымымен таныстырады.
- Конденсаторлардың жалғануы туралы мағлұмат беріледі, конденсаторлардың қызметі, түрлері және қолданылуымен таныстырады
- Физиканы өмірмен байланыстыра отырып студенттерге кәсіптік бағдар береді.
Күтілетін нәтижелер:Жұппен жұмыс жасай біледі. Өз бетімен жұмыс жасауға машықтанады. Өз пікірін еркін жеткізуге дағдыланады.
Қажетті ресурстар: Презентация, оқулық, үлестірмелі материалдар
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Студенттің іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1.Мұғалімнің кіріспе сөзі.
(Студенттермен амандасу, түгендеу, сабаққа психологиялық көңіл-күй)


title: Сабақтың тақырыбы: Электрсыйымдылық. Конденсаторлар және олардың түрлері Бағыт: Педагогикалық


title: Сабақтың түрі - Сабақтың тақырыбы: Электрстатистикалық өріс. Кернеулер. Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдіс – тәсілі: баяндау, сұрақ – жауап
Сабақтың көрнекілігі: тақта, үлестірме қағаздар, плакат
Пән аралық байланыс: химия, математика, жалпы физика
І. Ұйымдастыру кезеңі:
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
ІІІ Жаңа сабақ
І V Бекіту
V Бағалау
VІ Үйге тапсырма
І. Ұйымдастыру кезеңі:
А) Сәлемдесу
Ә) Оқушыларды түгендеу
Б) оқушылардың назарын сабаққа аудару
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
а) Сұрақ жауап
1.Электр заряды дегеніміз не? (Егер бөлшектер бір – бірімен ара қашықтықтарының артуына қарай баяу кемитін және БӘТ күшінен көптеген есе асып түсетін күшпен өзара әсерлесетін болса, онда бұл бөлшектердің электр заряды бар делінеді)
2.Электр зарядының өлшем бірлігі неге тең? ()
3.Қандай заряд тегі бар? (оң және теріс)
4.Бұл зарядтар бір – бірімен қалай әсерлеседі? (аттас зарядтар бір – бірін тебеді, ал әр аттас зарядтар бір – біріне тартылады)
5.Теріс зарядты бөлшек қандай? (электрон)
6.Протонның заряды қандай? (оң)
7.Нейтронның заряды қандай? (заряды жоқ)
8.Дене қай кезде оң зарядталады? (Егер онда протондар саны электрондар санына қарағанда көп болса)
9.Электр зарядының сақталу заңы қалайша өрнектеледі? ()
10.Кулон заңын қалай өрнектейді? ()
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ә) Есептер шығару - Сабақтың тақырыбы: Электрстатистикалық өріс. Кернеулер. Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
ә) Есептер шығару
7 – жаттығу.
№3. Сутегі атомындағы ядро мен электронның өзара әсерлесуінің кулондық күші олардың гравитациялық әсерлесу күшінен неше есе артық? Электрон массасы 9,11*10-31 кг, ал протонның массасы 1,67*10-27 кг. Гравитациялық тұрақты 6,67*10-11 Н·м2/кг2.
Шығару жолы:
Жауабы: гравитациялық күш кулондық күштен сонша есе көп.
ІІІ. Жаңа тақырыпты түсіндіру
а) «Ой шақыру» кезеңі (INSERT)
Оқушылар, сіздердің дәптерлеріңізде төмендегідей сызба бар
Енді осы сызбаны толықтыру үшін бүгінгі сабақтан білгенімізді және өздеріңіздің дайындаған қосымша материалдарыңызды ортаға саламыз.
Электр өрісі, электр өрісінің кернеулігі.
Электр зарядының сақталу заңы
Электр өрісінің күш сызықтары
Кулон заңы
Электр өрісінің кернеулігі өлшем бірлігі т.б.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: б) «Мағынаны ажырату» кезеңі - Сабақтың тақырыбы: Электрстатистикалық өріс. Кернеулер. Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
б) «Мағынаны ажырату» кезеңі
Электр өрісінің кернеулігі. Электр өрісінің күш сызықтары
Нүктелік зарядтың өріс кернеулігі. (8.5) формуласына q зарядқа әрекет ететін күштің өрнегін қойып,(8.6)аламыз. Тыныштықтағы зарядтардың электр өрісін электростатикалық өріс деп атайды. (8.6) формула нүктелік заряд өрісінің кернеулігін анықтайды. вектордың бағыты оң нүктелік сынақ зарядына әрекет ететін күш бағытымен сәйкес келеді. Сондықтан Q>0 болса, онда кернеулік векторы зарядтан, ал егер Q<0 болса, онда вектор зарядқа бағытталған. Оқшауланған Q зарядтың r қашықтықта тудыратын электр өрісі кернеулігінің шамасы:
SI жүйесінде кернеуліктің бірлігі 1 H/Кл=1 В/м.
0>
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Зарядтар жүйесінің өріс кернеулігі

text:
Зарядтар жүйесінің өріс кернеулігі.
Тыныштықтағы дискретті Q1 , Q2, ... зарядтардың жүйесін құрастырып, жүйенің кеңістіктің қайсыбір нүктесінде тудыратын өрісінің кернеулігін табайық. Осы нүктеге q0 зарядты қойып, (8.5) формуласы бойынша оларға әрекет ететін F0 күшті анықтайық. Одан әрі зарядтар жүйесінің қарастырылып отырған нүктедегі кернеулігін
(8.7)
қатынасы бойынша табамыз. (8.4) -ті (8.7)-ге қойып,
E = E1 + E2 + ... (8.8) аламыз. Демек, кернеулік векторларының да q0 зарядқа әрекет ететін күштердікі тәрізді суперпозициялық қасиеті болады екен. Осыдан, зарядтар жүйесі тудыратын өрістің кернеулігі әрбір жеке зарядтар тудыратын өріс кернеуліктерінің векторлық қосындысына тең деп қорытынды жасаймыз.
Кернеулігі болатын кез келген электростатикалық өрісте q зарядқа әсер ететін күш
(8.9)
шамасына тең.
Күш сызықтары. Жалпы жағдайда электр өрісінің құрылымы күрделі.
Көрнекі болу үшін өрісті күш сызықтары көмегімен графиктік түрде кескіндеуге болады. Күш сызығы деп бағыты өріс нүктесіндегі кернеуліктің бағытымен сәйкес келетін, осы нүктеге жүргізілген жанаманы айтады. Сондықтан күш сызықтары оң зарядтардан теріс зарядтарға қарай бағытталады.
Осылай өрнектелген кезде, өрістің кернеулігінің шамасы күш сызықтарына көлденең орналасқан бірлік ауданды кесіп өтетін күш сызықтарының санына пропорционал болады.
Күш сызықтарының мынадай қасиеттері белгілі:
Күш сызықтары үзіліссіз. Олар оң зарядтан шығады және теріс зарядқа кіреді немес шексіздікке кетіп жатады.
Күш сызықтары еш жерде қиылыспайды.
Егер олар қиылысса, онда қиылысу нүктесінде кернеулік векторының әр түрлі екі бағыты болар еді.
Өрісті графиктік түрде өрнектеген кезде күш сызықтарының қоюлығы кернеулік векторының шамасын анықтайды. Күш сызығына перпендикуляр бірлік ауданға келетін бір күш сызығы бірлік кернеулікке сәйкес болады.
Біртекті өріс.
Бірдей екі металл пластинкаларды алып, оларды 8.7-суретте көрсетілгендей, бір-біріне параллель орналастырайық. Осы пластинкалардың біреуіне +q заряд, ал екіншісіне –q заряд берсек, онда олардың арасында электр өрісі пайда болады. Егер пластиналардың арақашықтығы олардың сызықтық өлшемдерімен салыстырғанда аз болса, онда бұл өрістің кернеулік сызықтары параллель болып шығады. Пластиналар арасындағы өрісте кернеулік сызықтарының тығыздығы барлық жерде бірдей, демек,
=const
Кернеулік векторлары барлық нүктелерде бірдей электр өрісі біртекті өріс деп аталады. Пластиналар арасындағы кеңістіктің ортасындағы өрісті ғана біртекті деп атауға болады, себебі пластиналардың шетінде векторлары өрістің түрліше нүктелерінде бірдей болмайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: IV. Жаңа сабақты бекіту - Сабақтың тақырыбы: Электрстатистикалық өріс. Кернеулер. Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
IV. Жаңа сабақты бекіту
а) Бекіту сұрақтары:
1. Біз электр өрісі деп нені түсінеміз?
2. Электр өрісінің негізгі қасиеті қандай?
3. Электр өрісінің күш сызықтары дегеніміз не?
4. Күш сызықтарының көрінісіне қарап, берілген нүктедегі электр өрісі кернеулігінің
модулі мен бағыты туралы не айтуға болады?
5. Қандай өрістер біртекті деп аталады?
6. Суперпозиция принципі не туралы айтады?
б) Сәйкестендіру тест орындалады
3 Бағыты өріс нүктесіндегі кернеуліктің бағытымен сәйкес келетін, осы нүктеге жүргізілген жанама
4 SI жүйесінде кернеуліктің бірлігі
4 Кернеулік векторларының суперпозициялық қасиеті
5 Кернеулік векторлары барлық нүктелерде бірдей электр өрісі
5 Күш сызықтары
6 Күш сызығы.
6 Кернеулігі болатын кез келген электростатикалық өрісте q зарядқа әсер ететін күш
7 Тыныштықтағы зарядтардың электр өрісі
8 E = E1 + E2 + ...
8 1 H/Кл=1 В/м.
Жауабы: 1-5, 2-7, 3-1, 4-8, 5-2,6-3, 7-6, 8-4.
в) Есептер шығару
15 -жаттығу № 14 және зарядтар бір-бірінен 5 см қашықтықта орналасқан. Бірінші зарядтан 3 см және екінші зарядтан 4 см қашықтықта орналасқан нүктедегі өріс кернеулігін анықтаңдар.
Берілгені: а= 5 см r= 3 см r= 4 см
Шешуі: E=
№2 10Кл заряд тұрған нүктеде электр өрісінің кернеулігі 5 В/м. Зарядқа әсер ететін күшті табу керек.
Шешуі: бұдан Н
г) Ой толғаныс сатысы (бес жолды өлең әдісі)
Зат есім – кім? не? 1 сөз
Сын есім - қандай ? 2 сөз
Етістік – не қылды? не істеді? қайтті? 3 сөз
тақырыпты ашатын сөз тіркестері немесе сөйлем 4 сөз
тақырыптың синонимі (баламасы)
V. Қорытындылау
а) INSERT
Электр өрісі, электр өрісінің кернеулігі.
Электростатикалық өріс -тыныштықтағы зарядтардың электр өрісі
Электр зарядының сақталу заңы
Электр өрісінің күш сызықтары
Зарядтарға әрекет ететін күшті анықтайтын ұғым -күш сызықтары
Кулон заңы
Электр өрісінің кернеулігі өлшем бірлігі т.б.
SI жүйесінде кернеуліктің бірлігі-
1 H/Кл=1 В/м.
б) Оқушыларды бағалау
VI. Үйге тапсырма Б.Кронгарт В.Кем «Физика» 10
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Электрстатистикалық өріс. Кернеулер. Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Ақтөбе көпсалалы АГУ «Тарлан» колледжі
«Бекітемін»
Директордың ОІЖ орынбасары
__________ Н.Т.Ахметова
«____»____________20____ ж.
Тобы:
Күні:
Пәні: Физика және астрономия
Сабақтың тақырыбы: Электрстатистикалық өріс. Кернеулер.
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік – Электр өрісі, оны сипаттайтын кернеулік ұғымын енгізу.Өріс кернеулігі формуласын, біртекті өріс анықтамасын түсіндіру.
2. Дамытушылық –Өз бетінше білім алу дағдыларын қалыптастыру, логикалық ойлау, шығармашылық қабілетін дамыту, көру арқылы ұзақ сақтау қабілетін жетілдіру, пәнге қызығушылығын арттыру.
3. Тәрбиелік – Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу. Ғылыми дүниетанымын қалыптастыру.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Тапсырма 1
Суретпен жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Электртерістілік және байланыс полярлығы Оқу мақсаты

text:
Тапсырма 1
Суретпен жұмыс:
полюсті және полюссізмолекулаларды анықтаңыз
Жаңа тақырыпты меңгеру
Мақсаты:
- ковалентті байланыстың түзілу механизмдерін білу;
Мақсаты:
полюсті және полюссізмолекулаларды анықтайды
|
Дескриптор:
− полюсті және полюссізмолекулаларды анықтайды;
|
Презентация № 5-7 бет
Видео
Видео 1
Аммоний ионының түзілуі:
https://cdn4.bilimland.kz/upload/content/platform_lessons/L_11428/31.mp4
Тетраэдр пішін
B F4 - ионының түзілу механизмі: https://cdn4.bilimland.kz/upload/content/platform_lessons/L_11428/35.mp4
|
8 минут
|
Тәжірибе
|
Жаңа тақырыпты тәжірибе арқылы меңгеру
Өзіңді тексер!
Тапсырма 2 “Нүктелер мен айқыштар” диаграммасы
Су молекуласы мен көмір қышқыл газының молекуласының сыртқы электрондық қабатын нүктелер мен айқыштар диограммасы арқылы көрсетіңіз:
Тапсырма 3 “Кестемен жұмыс”
- Электртерістілік қасиетке сүйене отырып, қосылыстағы химиялық байланыстың түрін болжаңыз:
|


title: Сабақтың тақырыбы: Электртерістілік және байланыс полярлығы Оқу мақсаты - бет 3

text:
SO2
|
AlСL3
|
Nа2S
|
SiO2
|
P2 O5
|
H2 S
|
Cl2 O7
|
PH4
|
Al2 O3
|
HCl
|
SiH4
|
PCL5
|
|
Мақсаты:
- Су молекуласы мен көмір қышқыл газының молекуласының сыртқы электрондық қабатын нүктелер мен айқыштар диограммасы арқылы көрсету;
Мақсаты:
- электртерістілік қасиетке сүйене отырып, қосылыстағы химиялық байланыстың түрін болжау;
|
Бағалау критерийлерін ұсыну
Дескриптор:
Су молекуласы мен көмір қышқыл газының молекуласының сыртқы электрондық қабатын нүктелер мен айқыштар диограммасы арқылы көрсетеді;
Дескрипторлар:
- Электртерістілік қасиетке сүйене отырып, қосылыстағы химиялық байланыстың түрін болжайды
|
Презентация
№ 8 слайд
|
3 минут
|
Бекіту
|
Жеке тапсырма ұсыну
Оқу тапсырмасы:
Күнделікті тұрмыста қолданылатын ассодасы, ас содасы, ас тұзы молекласындағы байланыстарды нүктелер мен айқыштар диаграммасы арқылы өрнектеп, байланыс түрлерін ажыратыңыз
Қорытынды:
Бүгінгі сабақта:
- атомдардың электртерістілік ұғымының физикалық мәнін түсіндіру және оның негізінде химиялық байланыстың түрін болжауды үйрендім;
- ковалентті байланысты қосылыстар үшін «нүктелер мен айқыштар» диаграммасын құрастыруды үйрендік
|
|
Дескриптор :
- ас содасы, ас тұзы молекласындағы байланыстарды нүктелер мен айқыштар диаграммасы арқылы өрнектейді;
- байланыс түрлерін ажыратады
|
Презентация № 15 слайд
|


title: Сабақтың тақырыбы: Электртерістілік және байланыс полярлығы Оқу мақсаты

text:
Мұғалімнің аты-жөні:
|
|
Пән/Сынып:
|
10 «Б»
|
Күні:
|
|
Тарау немесе бөлім атауы:
|
10.1 C Химиялық байланыс
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Электртерістілік және байланыс полярлығы
|
Оқу мақсаты:
|
10.1.4.6 атомдардың электртерістілік ұғымының физикалық мәнін түсіндіру және оның негізінде химиялық байланыстың түрін болжау;
10.1.4.7 ковалентті байланысты қосылыстар үшін «нүктелер мен айқыштар» диаграммасын құрастыру
|
Бағалау критерийі:
|
- атомдардың электртерістілік ұғымының физикалық мәнін түсіндіру және оның негізінде химиялық байланыстың түрін болжайды;
- ковалентті байланысты қосылыстар үшін «нүктелер мен айқыштар» диаграммасын құрастырады
|
Саралап оқыту тапсырмалары
|
Жаңа тақырыптың түсіндірілуі
Сабақ мақсатымен бағалау критерийлерін таныстыру;
Бейнероликті қолдана отырып, бекіту тапсырмаларын орындату;
|
Бірлескен жұмыс (1,2 тапсырма)
Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету;
Бекітуге арналған тапсырмалар орындату; Тапсырмалардың жауаптарын жазу;
|
Жеке жұмыс
Оқу тапсырмасын ұсыну, оқушылар өз бетінше орындауы тиіс;
|
Уақыты
|
Кезеңдері
|
Тапсырма
|
Тапсырманың мақсаты
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
1 минут
|
Ұйымдастыру
|
Сәлеметсің бе?
Алдыңғы сабақтардағы химиялық байланыстың қасиеттері туралы оқып үйренуді жалғастырамыз.
Сабағымыздың тақырыбы:
Электртерістілік және байланыс полярлығы
Бүгінгі сабақта:
Электртерістілік; байланыс полярлығы; «нүктелер мен айқыштар» диаграммасы
- атомдардың электртерістілік ұғымының физикалық мәнін түсіндіру және оның негізінде химиялық байланыстың түрін болжау;
|
|
|
Презентация Слайд 1
Слайд 2
|
8 минут
|
Жаңа сабақ
|
Жаңа сабақты цифрлық ресурстар арқылы түсіндіру
Алдыңғы сабақтағы химиялық байланыс туралы білімді еске түсірейік.
Сұрақтар:
Ковалентті байланыстың қандай қасиеттері бар?
Ковалентті байланыстың негізгі сипаттамасы қандай ?
Заттардың қасиеттері химиялық байланыс түрлеріне тәуелді ма?
Мұғалімнің түсіндірмесі:
Электртерістілік - элементтің сыртқы электрон қабатын толықтыруға ұмтылысын сипаттайтын шаманы айтады. Заттардың формулаларын жазғанда электртерістілігі төмен элемент алдымен, ал электртерістілігі жоғары элемент соңынан жазылады. Химиялық байланыстың түзілуі мен оның қасиеттері әрекеттесуші элементтердің атомдарының құрылысына тәуелді болады. Электртерістілік период бойынша солдан оңға қарай, ал топ бойынша төменнен жоғары қарай артады.
Егер байланыс түзуші элементтердің электртерістілігі бірдей болса, ковалентті полюссіз байланыс түзеді.
Байланыс түзуші элементтердің электртерістіліктерінің айырмашылығы аз болса, ковалентті полюсті байланыс түзіледі.
Химиялық элементтердің электртерістілігі
Периодтық жүйедегі әр период бекзат газбен аяқталады. Олар химиялық, белсенділігі төмен газдар, осы енжарлықты шешу үшін олардың электрондық құрылыстарына үңілейік. Атомдық кұрылыстары бізге белгілі 42He, 2010Ne, 4018Аr газдардың барлырының сыртқы электрондық қабаттары аяқталған 8 электронды.
Бұлардан басқа элементтердің химиялық белсенділіктері осы сыртқы электрондық қабаттарының аяқталмағандығынан болады. Олар енді қосылыс түзу арқылы ғана осындай аяқталған қабатқа (инерттілікке) электрондарын беру немесе электрондарды қосу арқылы жетеді. Ал мұның өзі екі жайтқа тәуелді:
элементтердің электрондық құрылысына
атом радиусына
Нақтылау сұрақтары :
- Электртерістілік - қосылыстағы химиялық элемент
атомдарының ортақ электрон жұбын өзіне тарту қабілетіғой ия?
- Электртерістілік период бойынша солдан оңға қарай, ал топ бойынша төменнен жоғары қарай артады ғой ия?
- байланыс түзуші элементтердің электртерістілігі бірдей болса, ковалентті полюссіз байланыс түзеді ғой ия?
- Байланыс түзуші элементтердің электртерістіліктерінің айырмашылығы аз болса, ковалентті полюсті байланыс түзіледі ғой ия?
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektrteristilik-jene-bajlanis-polyarlifi-ou-ma.html#Сабағымыздың_тақырыбы:_Электртерістілік_және_байланыс_полярлығы_Бүгінгі_сабақта:____Сенің_білетінің


title: Сабақтың тақырыбы Электр тізбегі және оның құрамды бөліктері, ток күшi, кернеу

text:
Сабақтың басы
2 мин
4 мин
|
Оқушылардың сыни ойлауына негізделген «Мені тап» әдісі арқылы сөз немесе физикалық шамаларды ұсыну арқылы белгілі бір заңдылықты немесе анықтаманы тауып, топқа бөлу
БО «Сұрақ қою және талқылау» түрін «Өрмекшінің торы» әдісі арқылы өткен сабақты қайталаймын. Оқушылар берілген сұрақтарға жауап бере отырып, жіпті келесі оқушыға беру арқылы өрмекші торын құрады.
Жаңа тақырыпты ашу мақсатында «bilimland.kz.» сайтын пайдаланып бейнеролик көрсету. Мақсатым: оқушылардың ойлау қабілетін қалыптастыру, жаңа сабақты ашып, өмірден мысалдар келтіремін.
|
I топ Амперметр ІІ топ Вольтметр
Вольтметр
Амперметр
Оқушылар берілген сұрақтарға жауап бере отырып, жіпті келесі оқушыға беру арқылы өрмекші торын құрады.
1. Нүктелік заряд дегеніміз не?
2. Электроскоп қандай аспап?
3. Электр тогы дегеніміз не?
4. Кулон заңын тұжырымдаңдар?
5. Зарядтарды жинау үшін қандац құрылғы қолданылады?
6. Конденсатордың сыйымдылығын қалай анықтайды?
7. Қандай құрылғыларды « ток көздері» деп атайды?
8. «Электр қозғаушы күші» деп нені атайды?
|
ҚБ:мадақтау
|
Оқулық,оқу құралдары
«bilimland.kz.»
|


БО «Зерделеу және зерттеу» түрін «Үштік әдісі» арқылы электр тізбектерін құрамды бөліктерімен тұжырымдайды, Тізбек құрастырады,график тұрғызады
Берілген құрал-жабдықтармен пайдалана отырып шамды жандырып,құрамды бөліктерін сипаттама беріңдер.
Дескриптор:
1.Шартты белгілерімен құрылымдарды сәйкестендіру
2.Сурет арқылы схеманы жинайды
3.Кездескен жаңа құрамды бөліктің физикалық мағынасын айтады.
Тапсырма №2(Практикалық жұмысты орындайды)
|
Тізбек құрастырады,график тұрғызады
Берілген құрал-жабдықтармен пайдалана отырып шамды жандырып,құрамды бөліктерін сипаттама береді.
№1. Электрбұрғы орамының кедергісі 30 Ом. Егер электрбұрғы 19А ток күшіне есептелген болса, онда оған қандай кернеу берілетінін есептеңіз.
№2.Электр өрісінің 3мКл зарядты жылжытқандағы жұмысы 0,9Дж-ға тең болса, тізбектегі кернеуді анықтаңыз.
№3.Кедергісі 14 Ом және ұштарындағы кернеу 7 В болатын өткізгіштің көлденең қимасы арқылы 50 секунт ішініде өтетін зарядтың шамасын табыңыз.
№4. Кедергісі 20 Ом және ұштарындағы кернеу 5 В болатын өткізгіштің көлденең кимасы арқылы 15 Кл заряд өту үшін қанша уақыт қажет екенін анықтаңыз.
|
«Су тамшылары» тәсілі арқылы бағаланады
«Бағдаршам» тәсілі арқылы бағаланады
Қызыл түс – «өте жақсы»
Жасыл түс – «жақсы»
Сары түс – «қанағаттанарлық»
|
Оқулық,шам, ток көзі,резистор
|
Сабақтың соңы
3 мин
2 мин
|
Семантикалық карта арқылы сабақты қорытындаймын
«Рефлексиялық шеңбер»
Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.
Үй жұмысы§ 23
|
-Сабақ барысында көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?
Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?
Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?
Сабақта қандай қиындықтар туындады?
Сабақ аяқталғанда көңіл-күйіңіз қандай? Неліктен?
|
|
Оқулық
|


title: БО «Зерделеу және зерттеу» түрін «Үштік әдісі»


title: (Ұ) бейнематериал көрсетіледі - Сабақтың тақырыбы Электр тогы қалай пайда болады? Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
(Ұ) бейнематериал көрсетіледі.
А) Сөздік жұмысы.
Электр тогы, электрлену.
Ә) Суретпен жұмыс:
-Бұл қандай құбылыс?
-Суреттерге қараңдар. Олардың арасында қандай байланыс бар? Түсіндіріңдер.
Осыған ұқсас құбылыстарды бұрын байқадың ба? Суреттерде бейнеленген құбылыстарды қалай атауға болады?
Саралаудың «Тапсырма» тәсілі жүзеге асады.
Кейбір оқушыға:
-Тақырып бойынша сұрақтар құрастырып, жауап бер.
Сергіту сәті.
Әуенмен сөзді тап. Құлаққаппен әуенді тыңдап тұрып, оқушылар жассырған сөздерді табады.
(Т, Д) 2-тапсырмада тәжірибелік кезең жүзеге асырылады.
А) Зертте.
-Заттарды қандай әдістермен электрлендіруге болады?
Ә) Инфографикамен жұмыс.
-Суреттерге қараңдар. Адам электр тогын қайдан ойлап тапты?
-Суреттегі құралдар қалай аталады? Сен оларды қайдан кездестірдің?
-Электр тогымен жұмыс істейтін қандай құралдарды білесіңдер?
Б) Үйретілген жылан.
Достарыңа оқулықтағыдай тілалғыш жыланды жасап көрсетіңдер. Неліктен жылан сызғышқа қартылады? Оны қолдан жасау үшін не керек?
Б) Ойлан.
-Линолеум төселген еденге шаң неге тез жиналады?
Ә) Мәтінмен жұмыс.
Саралаудың «Дереккөз» тәсілі жүзеге асады.
Кейбір оқушыға:
- Дереккөздерден электр тогы туралы мәліметтер іздеп тап. Сыныптастарыңа таныстыр.
|
-Сөздікті жаттайды.
-Сұрақтарға жауап береді.
Әнге қосылып, билейді.
-Сұраққа жауап береді.
-Мәтінді оқиды.
|
Дескриптор:
Сөздікті жазады, жаттайды-1балл.
- Электр тогының қалай пайда болатынын атайды-1балл.
- Заттардың арасында электрлену байланысы пайда болғанын анықтайды -1балл.
Дескриптор:
- Заттарды электрлендіру әдістерін қарастырады -1балл.
- Адам электр тогын қайдан ойлап тапқанын анықтайды-1балл.
- Суреттегі құралдарды атайды-1балл.
тілалғыш жыланды жасап көрсетеді-1балл.
Линолеум төселген еденге шаңның тез жиналу себебін анықтайды-1балл.
|


title: Сабақтың тақырыбы Электр тогы қалай пайда болады? Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Электр энергиясы көздерін анықтайды және қарапайым электр тізбегінің сызбасын жинай алады.
Денелердің электрленуі туралы түсіндіре алады.
Тақырып бойынша сұрақтар құрастырып, жауап бере алады.
Ынтымақтастық атмосферасынқалыптастыру ширату жаттығуларымен өтеді.
Өткен тақырыпқа шолу - Өткен сабақта қандай тақырыпты өттік?
-Кім адамдардың дыбысты қалай пайдаланатыны туралы әңгімелеп береді?
-Өткен тақырыптарға байланысты бір-біріңе сұрақ қойып, жауап алыңдар.
Оқу материалын жариялау «Мюссенберг» әдісі арқылы жүреді:
-Берілген әріптер арасынан мағыналы сөздерді тауып, тақырыпты шығарыңдар.
Раэщнтэлектрштбгвдтеатогырынджппбшқалайаэщнмэпайдаытнпиуболадыпщпид
- Қандай сөйлем шықты?
-Электр тогы деген не?
-Электр тогының пайда болуы дегенді қалай түсінесіңдер?
-Электр тогы не үшін керек?
-Электр тогын пайдаланып көрдіңдер ме?
- Олай болса, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы қандай?
Сабақ мақсаты жария етіледі.
Ширату жаттығуларын орындайды.
Сұраққа жауап береді. Тақырыпты шығарады.
Дескриптор:
Адамдардың дыбысты қалай пайдаланатыны туралы әңгімелейді-2балл.
Оқушыларды «Ауызша мадақтау» әдісімен бағалау. Жауабын толықтыру, тиімді кері байланыс жасау.


title: Сабақтың тақырыбы: Электр тогы Қазакстан республикасының ОҚу ағарту министірлігі алматы қаласының білім беру басқармасы

text:
Сабақтың тақырыбы: Электр тогы ҚАЗАКСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ АҒАРТУ МИНИСТІРЛІГІ Алматы қаласының білім беру басқармасы «ҚазБСҚА Колледжі» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Оқытушы: Арчин Т.А. Алматы-2023жыл
Электр тогы дегеніміз зарядталған бөлшектердің реттелген қозғалысы.
Электр тогы – зарядталған бөлшектердің бағытталған қозғалысы Ток болуы үшін қажетті шарттар Еркін q бар болуы (иондар, электрондар) Эл. өрісінің бар болуы (ток көзінен пайда болады) Ток әсерлері
жылулық магниттік химиялық физиологиялық
Токтың жылулық әрекеті. Өткізгіш бойымен ток өтсе,онда ол қызады. Электр қыздырғыш аспаптарда:электрплита,үтіктер, қайнатқыштарда,дәнекерлегіштерде қолданылады.
А) Б)
Токтың химиялық әрекеті Химиялық ерітінділерге батырылған металл өткізгіш бойымен ток өткенде,ерітіндінің құрамына енетін заттар бөлінеді. Осы тәсілмен таза күмісті алуға,металл бұйымдардың беттерін күміспен жалатуға болады.
А) Б)
Токтың магниттік әрекеті Өткізгіш бойымен ток жүргенде ,онда магниттік қасиеттер туындайды.Қарапайым магнит сияқты ол өзіне ұсақ темір денелерді тартады.
А) Б)
Токтың физиологиялық әсері
Жануарлар денесімен ток өтетін болса, онда ток бұлшық еттердің жиырылуын тудырады.. Адам денесінен өткен ток ауыр әсер қалдырады.
физиологиялық
Тұрақты токпен әсер-гальванизация және злектрофорез әдістері;
Үздікті(импульсті) электр тогімен әсер-электростимуляция әдістері;
Жоғары жиілікті электр тогімен әсер-дарсонвализация және электрохирургия әдістері
Адам ағзасына электр немесе магнит өрістерімен әсер ету әдістері
Адам ағзасына электір тогімен әсер ету әдістері
Тұрақты электр өрісімен әсер-аэроионотерапия әдістері;
Жоғары немесе ультражоғары жиілікті электр немесе магнит өрісімен әсер-индуктотерапия және УЖЖ –терапия әдістері;
Аса жоғары жиілікті диапозандағы электромагниттік толқынмен әсер-микро толқындық терапия және дециметрлік толқынды (ДЦТ) терапия әдістері
Магнит өрісі
Магнит өрісінің организмге тигізетін әсері мен тірі организм туғызатын магнит өрісін зерттейтін биофизиканың бір саласын магниттік биология деп атайды.
Адам ағзасына тұрақты немесе айнымалы электр тогымен немесе магнит өрістерімен әсер ету әдістері электро физикалық әдістер қатынасына жатады.Жиілігіне сәйкес ол факторлар былай бөлінеді:
Төменгі жиілікті 0-20гц
Дыбыс жиілігіндегі(ДЖ) 20гц-20кГц
Ультрадыбысты жиілік(УДЖ) 20кГц-200кГц
Жоғары жиілікті(ЖЖ) 200кГц-30мГц
Ультражоғары жиілікті(УЖЖ) 30МГЦ-300МГц
Аса жоғары жиілікті(АЖЖ) 300МГц-тен жоғары.
Ағзаға әсер ететін айнымалы ток жиілікке тәуелді. Төменгі, дыбыстық және ультрадыбыстық жиіліктегі айнымалы ток биологиялық ұлпаларға тітіркендіргіштік әсер береді.
Бұл құбылыс электролит ерітінділеріндегі иондардың ығысуымен түсіндіріледі.
Адам ағзасына электро-физикалық факторлармен әсер ету әдістері Өріспен әсер ету
Злектродтар адам денесінен белгілі бір ара қашықтықта орналастырылады.
Токпен әсер ету
Электродтар адам денесіне тікелей жабысыстырылады.
Магнит өрісінің адам организміне әсері өте ерте заманнан-ақ зерттелген.Магнит өрісі нерв жүйесіне жақсы әсер ететінін орыс ғалымы С.П.Боткин ашқан. Тіпті магнит өрісімен кез-келген ауруды емдеп жазуға болады деп ғылымда дәлелденген. Магнит өрісі нерв жүйесіне тежегіштік әсер етеді. Ал қан айналым жүйесінде, қан тамырларының кеңеюін байқауға болады. Өте күшті магнит өрісінің әсерінен микроорганизмдер өсу жылдамдығы және оның өсу сипаты өзгеріске ұшырайды.
Магнит өрісінің адам организміне әсері
Диагностикалық және терапевтік құралдардың ішінде табиғаты бойынша электромагниттік (ЭМ) қолданылатын медициналық құралдар ең көп таралған, әрі жиі қолданылатындар санатына жатады.
Осындай ЭМ жататын электр өрісі мен оның потенциялын, электр кедергісін, магнит өрісін және ЭМ тербелістер мен толқындарды диагностикалық және терапиялық мақсаттарда қолданады.
Адам ағзасына тұрақты немесе айнымалы электр тогымен немесе магнит өрістерімен әсер ету әдістері электро физикалық әдістер қатынасына жатады. Жиілігіне сәйкес ол факторлар былай бөлінеді:


title: Дескриптор - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Дескриптор:
1.Зертханалық жұмыс бойынша алынған нәтижелерді қорытындылайды.
2.Өлшеу қателігін анықтайды.
Жалпы балл-2
Дескриптор:
-Физикалық шамалардың атауын белігеленуін, формуласын сәйкестендіреді
Жалпы балл-2
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
Дескриптор:
1.Электр тізбегінің адам өміріндегі пайдасын біледі.
2.Өмірде қолдана алады.
Құрал
жабдықтар, суреттер
Конверт ішіне салынған сұрақтар
Ток көзі, вольтметр, амперметр, кілт, резизтор, өткізгіш сымдар
Әр түсті
жапырақ
тәріздес
стикерлер
|
Физикалық шама
|
Белгіленуі
|
Формула
|
Тоқ күші
|
U
|
q =It
|
Кернеу
|
I
|
A= Uq
|
Жұмыс
|
A
|
I =q\t
|
Заряд
|
q
|
U= A\q
|
Қысқа мерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы:Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Өткiзгiштiң электр кедергiсi, өткiзгiштiң меншiктi кедергiсi, реостат
Білім беру ұйымының атауы
|
|
Пәні:
|
|
Бөлім:
|
8.3 А Тұрақты электр тогы
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сынып:
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Өткiзгiштiң электр кедергiсi, өткiзгiштiң меншiктi кедергiсi, реостат
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
|
8.4.2.7– кедергінің физикалық мағынасын, оның өлшем бірлігін түсіндіру;
8.4.2.8 – есеп шығарғанда өткiзгiштiң меншiктi кедергiсiнің формуласын қолдану
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар істей алады: Өткізгіштің кедергісі жайлы мағлұмат алады, оның өлшем бірлігін түсіндіреді
Көптеген оқушылар істей алады: Өткізгіштің меншiктi кедергісінің формуласын есептер шығаруда қолданады
Кейбір оқушылар істей алады: Формуланы түрлендіре алады, деңгейлік тапсырмаларды орындайды
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі//уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Өткен білімді еске түсіру
Сабақтың басы
10 минут
Жаңа білім
10минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 мин
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Үй тапсырмасын сұрау кезеңі
«Мінсіз шеңбер» әдісі
Электр тогы дегеніміз не?
Қандай құрылғыларды ток көздері деп атайды?
ЭҚК дегеніміз не?
Ток күші деп нені айтады?
Электр кернеуі деп нені айтады?
Кернеуді қандай құрылғымен өлшейді?
Ой қозғау. Кедергінің физикалық мағынасы қандай?Оқушылар жұпта талқылайды, ал мұғалім оладың назарын бүгінгі сабақтың мақсатына қарай аударады.
I.Оқушылар зерттеушілік дағдысын дамыту үшін жұпта тәжірибе жасайды. Ток көзі, амперметр, кілт, шамнан тұратын тізбекке әр түрлі материалдардан жасалған өткізгіштерді жалғаймыз.
1) Темірден жасалған өткізгішті қосамыз:
Бұл кезде тізбектегі ток күші 3 А ге теӊ болды.
2) Мыстан жасалған өткізгішті қосамыз:
Бұл кезде тізбектегі ток күші 1 А ге теӊ болды.
3) Никельден жасалған өткізгішті қосамыз:
Бұл кезде тізбектегі ток күші 0,5 А болды.
Бұл тәжірибе бойынша, тізбектегі кернеу тұрақты болған кезінде ток күші тізбекке қосылған өткізгіштіӊ қандай материалдан жасалғанына тәуелді екендігіне көз жеткіздік.
Оқушыларға сұрақ қойылады: Қайсы өткізгіштіӊ токқа көп кедергі жасады?
Жеке жұмыс (I) «Кім жылдам» әдісі
Жеке жұмыс (I) Есептер шығару
Ұзындығы 50 м, кедергісі 0,5 Ом болатын мыс өткізгіштің көлденең қимасының ауданы неге тең?
Көлденең қимасының ауданы 0,5 мм2 болатын никелин никелин өткізгішінен жасалған реостаттың кедергісі 21 Ом болатын болса, оның ұзындығы неге тең?
Ұзындығы 5 км, көлденең қимасының ауданы 0,85 мм2 мыс өткізгішінің кедергісі неге тең?
Суретте үш түрлі өткізгіштегі ток күшінің кернеуге тәуелді графиктері берілген. Әр өткізгіштің кедергісін тап.
Ұзындығы 2 м, көлденең қимасының ауданы 0,3 мм2 болатын қорғасын өткізгіштегі ток күші 2 А-ге тең болу үшін оған қандай мөлшердегі кернеу түсіру керек?
Ұзындығы 400 м, ұштарындағы кернеуі 5 В, ток күші 0,05 А болатын мыс өткізгіштің көлденең қимасының ауданы қандай шамаға ие болуы керек?
III. Сабақты бекіту. Оқушылар қолдану дағдысын дамыту үшін кедергі мен меншікті кедергі формуласын қолданып есептер шығарады
1.Ұзындығы 8 м никелин сымының көлденең қимасының ауданы 0,08 мм2. Егер сымның ұштарындағы кернеу 120 В болса, сым арқылы қандай ток күші өтер еді? .
Жауабы: 3 А
2.Көлденең қимасының ауданы 1 мм2 никелин сымы арқылы 2,25 А ток өтеді және өткізгіштің ұштарындағы кернеу 45 В, сымның ұзындығы неге тең? . Жауабы: 50 м
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Жауабы: 1,5 В
Рефлексия - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Жауабы: 1,5 В
Рефлексия: Мұғалім тапсырманың орындалу деңгейін талқылай отырып, сабақ мақсатына оралады. Келесі сабақты жоспарлау үшін оқушыларға сұрақтар қойылады:
- нені білдім, нені үйрендім
- нені толық түсінбедім
- немен жұмысты жалғастыру қажет.
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Физика және астрономия. 8-сынып.
§38. 18 –жаттығу, 1,2-есеп
|
Оқушылар өткен тақырып сұрақтарына жауап беру арқылы есіне түсіреді
|
Бағалау критерийлері
-Өткізгіштің кедергісі жайлы мағлұмат алады, оның өлшем бірлігін түсіндіреді
-Өткізгіштің меншiктi кедергісінің формуласын есептер шығаруда қолданады
-Формуланы түрлендіре алады, деңгейлік тапсырмаларды орындайды
Дескриптор:
-Ток көзіне өмірден мысал келтіреді.
-Формулаларды түрлендіреді, қорытады.
Дескриптор:
-Өткізгіш кедергісі оның жасалған материалына, ауданына, ұзындығына тәуелді екенін анықтайды.
-Өткізгіш жасалған материалдың тегіне қарай, кернеуі мен ток күші өзгереді.
Жалпы балл-5
Дескриптор:
-Кедергініӊ физикалық мағынасын біледі;
-Кедергініӊ өлшем бірлігін біледі;
-Өткізгіштіӊ кедергісін анықтайды;
Жалпы балл-2
Дескриптор:
-Ом заңын біледі;
-меншікті кедергі формуласын біледі;
-ток күшін анықтайды;
-сымның ұзындығын анықтайды;
-кернеудің мәнін анықтайды.
Жалпы балл-3
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
|
ДК экран
Слайд
ДК экран
Слайд
Ток көзі, амперметр, вольтметр, кілт, шам, әр түрлі материалдан жасалған өткізгіш сымдар.
Оқулық дәптер
Үлестірме қағаздар
|


title: Қысқа мерзімді жоспар - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Білім беру ұйымының атауы
|
|
Пәні:
|
|
Бөлім:
|
8.3 А Тұрақты электр тогы
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сынып:
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
№ 4 зертханалық жұмыс. «Тiзбек бөлiгi үшiн ток күшінің кернеуге және кедергіге тәуелділігін зерттеу»
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
|
8.4.2.5 –сипаттамасын графикалық түрде бейнелеу және түсіндіру;
8.1.3.1 – эксперименттен деректерді жинақтау, талдау және қателіктерін ескеріп жазу
8.1.3.3 – физика кабинетінде қауіпсіздік ережелерін білу және сақтау
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар істей алады: Тұрақты температурада металл өткізгіштің вольт – амперлік сипаттамасын беретін эксперименттің нәтижелерін түсіндіреді және қателіктерін ескеріп жазады;
Көптеген оқушылар істей алады: Эксперименттен деректерді өлшейді, жинақтайды, талдайды және қателітерін ескеріп жазады;
Кейбір оқушылар істей алады: Тәжірибе нәтижесіне сүйеніп, ток күшінің электр тізбегі бөлігінің кедергісіне тәуелділік графигін сызады, салыстырмалы және абсоюлттік қателіктерін табады;
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі//уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
«Ойлан-жұптас-топтас» әдісі арқылы үй тапсырмасын қайталау.
1. = I · t
2. А = ·
3. = / R
4. U= /
5. =ρ·l /
Жұмыс орындау кезеңі
Әдісі: Жеке жұмыс (I) . Ашық және жабық сұрақтар. Тұрақты температурада металл өткізгіштің вольт–амперлік сипаттамасын графикалық түрде бейнелеу және түсіндіру
1-тапсырма. Амперметр мен вольтметр шкалаларының құнын және өлшеудің аспаптық санақ қатесін анықтаңдар.
2-тапсырма.Сұлба бойынша электр тізбегін жинаңдар.
|


title: Тәжірибе 1 - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
3-тапсырма.Тәжірибе нәтижесіне сүйеніп, ток күшінің кернеуге тәуелділік графигін сызыңдар да қорытынды жасаңдар.
Тәжірибе 2.Ток күшінің тізбектің бөлігіндегі кедергіге тәуелділігін зерттеу (кернеу тұрақты: C=const) 4-тапсырма. Электр тізбегіне кедергісі 1 Ом, 2 Ом және 4 Ом болатын резисторды кезекпен қосып, әр жолы реостаттың жәрдемімен олардыңұштарындағы кернеуді 2 В-қа теңестіріп отырыңдар. Әр кедергіге сәйкес амперметрдің көрсеткен ток күшін төмендегі 2 кестеге түсіріп жазыңдар.
2 кесте


title: Рефлексия (кері байланыс) - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Рефлексия (кері байланыс) «Алақан» әдісі арқылы
Бас бармақ – керемет әрі қызықты болды!
Екінші бармақ – осыған көңіл бөлу керек.
Ортаңғы бармақ– менде қандай қиындықтар болды?
Төртінші бармақ – бұл жерде орта...
Кішкентай бармақ– бүгін мен не білдім, қандай тәжірибе жинақтадым?
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
«Электр тоғынсыз Жер» тақырыбына эссе жазу (қалауы бойынша)
Мұғалім берген қосымша-1 нұсқаулығымен танысып, оқушылар зертханалық жұмысты жасайды. Электрлік құралдармен жұмыс жасағанда техника қауіпсіздік ережесін есте сақтайды.
Оқушылар бүгінгі сабақ бойынша алған әсерлерін алақан әдісі өз ойларын жеткізеді.
|
Бағалау критерийлері
-Тұрақты температурада металл өткізгіштің вольт – амперлік сипаттамасын беретін эксперименттің нәтижелерін түсіндіреді және қателіктерін ескеріп жазады;
-Эксперименттен деректерді өлшейді, жинақтайды, талдайды және қателітерін ескеріп жазады;
- Тәжірибе нәтижесіне сүйеніп, ток күшінің электр тізбегі бөлігінің кедергісіне тәуелділік графигін сызады, салыстырмалы және абсоюлттік қателіктерін табады;
Дескриптор:
-Өткен сабақ формуласын есте сақтайды.
-Формуланы түрлендіре алады.
Дескриптор:
-Тұрақты температурада металл өткізгіштің вольт – амперлік сипаттамасын графикалық түрде бейнелейді және түсіндіреді
Жалпы балл-4
Дескриптор:
-Белгіленуін, өлшем бірлігін дұрыс жазады.
- Тәжірибенің мазмұнын түсінеді.
- Формуланы дұрыс пайдаланады.
- Қажетті формуланы қолданып нәтижесін шығара алады.
- Тәуелділік графигін салады
Жалпы балл-6
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
|
ДК экран
Салайд
Интербелсенді тақта
Алақан суреті бар қағаздар
|


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Оқушылардың шапшаңдығын және теориялық материалды меңгеру деңгейін тексеру үшін ауызша сұрақтар беріледі.
Тапсырма "Иә" немесе "жоқ"
Аттас заряттар бір-бірімен тартылама ма? (жоқ)
Ток күшінің өлшем бірлігі омметр. (иә)
Электр кернеуін өлшейтін құрал амперметр (жоқ)
Ток күшін өлшейтін құрал амперметр (иә)
Электр тогының магниттік әсері болама ма? (иә)
Әр аттас заряттар бірін-бірі тебеме? (жоқ)
Электр кернеуінің өлшем бірлігі Ом (жоқ)
Электр кернеуінің өлшем бірлігі вольт (иә)
Кедергіні R-әрпімен белгілей ме? (иә)
Кедергінің өлшем бірлігі секунд (жоқ)
Кедергіні өлшейтін құрал реостат (иә)
Электр тогының химиялық әсері болама ма? (иә)
Жауаптарын мұғалім айтады, оқушылар өзара бағалау жүргізеді.Оқушылардың жауаптарына мұғалім кері байланыс жасайды.
2) Ой қозғау. Ток күші кернеуден қалай тәуелді? Ток күші басқа қандай шамаға тәуелді болады?
Оқушылар өткен сабақтағы зертханалық жұмыс нәтижесін қолданып, Ом заңын тұжырымдайды.
Қолдану дағдысын дамыту үшін, оқушылар Ом заңын қолданып жұпта «Деңгейлік есептер » шығарады.
Тапсырмалар:
1. Кернеу 220 В, ток күші 0,25 А болғанда, өткізгіш кедергісі қанша?
2. Электр үтігі 220 В желіге қосылған. Үтіктің қыздыру элементінің кедергісі 50 Ом болса, ондағы ток күші қандай?
3. 30 Ом өткізігіштің ток күші 0,6 А, ұштарындағы кернеуін анықтаңыздар.
4. Суретте екі өткізгіш үшін ток күшінің кернеуге тәуелділік графигі берілген.Қай өткізгіштің кедергісі үлкен?
5. Суретте үш өткізгіш үшін ток күшінің кернеуге тәуелділік графигі берілген. Әрқайсының кедергісін анықтаңдар
6. Кедергілері 5 және 15 Ом болатын екі өткізгіш үшін ток күшінің кернеуге тәуелділік графигін сызыңдар
7. Тізбектің бір нүктесінен екінші нүктесіне 120 Кл зарядт тасымалдау үшін 8 мин ішінде 600 Дж жұмыс атқарылды.Тізбектегі ток күші мен кернеуді анықтаңдар.
8. Өткізігіштің ұштарындағы кернеу 15В. Егер 20с ішінде 150 Дж жұмыс атқарылса, өкізігіштегі ток күші қандай?
Әр оқушы өзін-өзі тексереді, оқушылар өзара кері байланыс жасайды
Рефлексия: (пойыздың вагондары сабақтың кезеңі )
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
§38 оқу 18- жаттығу
|
Оқушылар үй тапсырмасын қайталау сұрақтарына «иә» немесе «жоқ» деп тез-тез жауап береді.
Оқушылар Ом заңы және оған тәуелді шамалар туралы оқулықтан ізденіп, танысып, өз ойларын айтады.
Оқушылар жұптасып деңгейлік есептер шығарады.
|
|


title: Бағалау критерийлері - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
-График бойынша кедергіні анықтайды;
-Есеп шығаруда тізбек бөлігі үшін Ом заңын қолданады.
Дескриптор: -Заряд, оның түрлері және әсері туралы біледі
-Кернеу. Кедергі, ток күші ұғымдары жайлы біледі.
Жалпы балл-2
Дескриптор: -Ом заңын біледі және қолданады.
-Кедергілерді салыстырады.
-Ток күшінің кернеуге тәуелділік графигін сызады.
-Ток күшін және электр кернеуін біледі және қолданады.
Жалпы балл-8
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
ДК экран
Оқулық
Слайд
Таратпа материал
Оқулық слайд
дәптер
Стикерлер
\
Қысқа мерзімді жоспар Сабақтың тақырыбы: Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау.
Білім беру ұйымының атауы
Пәні:
Бөлім:
8.3 А Тұрақты электр тогы
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сынып:
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
8.4.2.11 – өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғауда тізбек бөлігі үшін Ом заңын қолданып, электр тізбектеріне есептеулер жүргізу
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар істей алады: Тізбектей және параллель жалғау кезіндегі негізгі физикалық заңдылықтарды біледі
Көптеген оқушылар істей алады: тізбекті жинауды тәжірибелер жасау арқылы түсінеді
Кейбір оқушылар істей алады: Приборлардың аттарын біледі, қолдана алады.
Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
W) Өткен тақырыпты қайталау. (W) Білімдерді негіздеу. Электр тізбегі деген не?
Электр тізбегі – электр тогы өту үшін арналған элементтердің, құрылғылардың жиыны.
Электр тогы ағып өтетін электр тізбегі тұйықталған деп аталады. Электр тізбегіне енетін және онда анықталған қызметті атқаратын жеке құрығыны электр тізбегінің элементі деп атайды.
Электр тізбектерінің сызбасы– электр тізбегінің графикалық кескіні.
Электр тізбегінің негізгі бөліктері: Ток көзі
Ток тұтынушылары
Жалғағыш сымдар
Кілт
Электр тізбегінің қандай элементтерін білесіз? Олардың кейбіреулерін атаңыз.
Ойланыңыз және сызбаларды салыңыз:
а) Сізде гальвани элементі, шам, екі кілт және жалғағыш сымдар бар. Екі кілт те қосулы тұрғанда электр тізбегіндегі шам жанатындай сызба салыңыз.
б) төбеден аспашамдың орнататын жерден үш сым шығып тұр, аспашамды қосқаннан кейін олардан электр тогы өтеді. Егер аспашамды дұрыс қоссақ, екі сөндіргіш келесідей жұмыс жасайды: олардың біріншісі бір шамды ғана қосып-сөндіреді, ал екіншісі екінші шамды ғана қосып-сөндіреді. Аспашамдағы шамдардың, сөндіргіш пен ток көзінің жалғану сызбасын салыңыз.
Екі сызбаның айырмашылығы неде?
Мұғалімнің демонстрациясы(D). Тізбектей жалғаудың заңдылықтарын шығару Құралдар: ток көзі, кілт, жалғағыш сымдар, екірезистор 47 және 100 Ом, 2 вольтметр, 1 амперметр.
Суретте көрсетілгендей сызбаны құрастырыңыз.
Әр резисторлардағы кернеуді, жалпы кернеуді өлшеңіз.
Әр резисторлардағы ток күші, жалпы ток күшін өлшеңіз.
Өлшеулердің нәтижелерін кестеге жазыңыз:
Болжап қорытынды жасаңыз.


title: Мұғалімнің демонстрациясы(D) - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Мұғалімнің демонстрациясы(D). Параллель жалғаудың заңдылықтарын шығару Құралдар: Суретте көрсетілгендей сызбаны құрастырыңыз.
Әр резисторлардағы кернеуді, жалпы кернеуді өлшеңіз.
Әр резисторлардағы ток күші, жалпы ток күшін өлшеңіз.
Өлшеулердің нәтижелерін кестеге жазыңыз:
Болжап қорытынды жасаңыз.
U1
U2
Uж
I1
I2
Iж
(W) Жұмыс нәтижелерін талдау және өткізгіштерді параллель және тізбектей заңдылықтарын жазу.
(I/W) Бекіту.Есептер шығару. Жеке жұмыс (I)
Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау ережелерін пайдаланып төмендегі мысал есептер сияқты шығару.
1.Суретте тізбектей жалғанған үш өткізгіштің сұлбасы берілген. Кедергісі R1=36Ом өткізгіштегі кернеудің төмендеуі U1=9B. Кедергісі R2=64Ом болатын өткізгіштің кернеуін және олардың ұштарындағы кернеу 120В болғандағы өткізгіштің R3 кедергісін анықтаңдар.
Бер:
R1=36 Ом
U1=9B
R2=64 Ом
U3=120В
I=I1=I2= I3
R3-?
U2-?
Ж: 480 Ом; 16В.
2. Суретте параллель жалғанған екі өткізгіштің сұлбасы берілген. Кедергісі R1=44 Ом өткізгіш арқылы I1=5А ток өтеді. I2=0,8А ток өткендегі өткізгіштің R2 кедергісін анықтаңдар.
Бер:
R1=44 Ом
І1=5А
І2=0,8А
Шешуі:
U=U1=U2 І1· R1= І2· R2
R2-?
3. Кедергілері 20 Ом және 30 Ом болатын екі резистор кернеуі 24 В электр тізбегіне жалғанған. Тізбекке екі резисторды тізбектей және параллель жалғағандағы ток күші қандай?
Бер:
R1=20 Ом
R2=30Ом
U1=24В
Шешуі: тізбектей жалған кездегі ток күші
I=I1=I2A
R= R1+R2=20+30=50 Ом
Параллель жалғаған кездегі ток күші
I=I1+I2
IT-?
IП-?
4. Бір резистордың кедергісі 2 Ом, ал екіншісінікі 3 Ом. Олардың жалпы кедергісі 2 Омнан кем. Резисторлар қалай жалғанған – тізбектей әлде параллель ма
5. Бір резистордың кедергісі 4 Ом, ал екіншісінікі 3 Ом. Олардың жалпы кедергісі 5 Омнан көп. Резисторлар қалай жалғанған – тізбектей әлде параллель ма?
6. Кедергілері 3 және 6 Ом резисторлар тізбектей жалғанып, кернеуі 4,5 В батарейкаға қосылған. Тізбектің ток күшін анықтаңыз..
7. Кедергілері 20 және 35 Ом екі резистор батарейкаға параллель қосылған. Бірінші резистордағы ток күші 0,2 А. Екі резистордан қандай ток өтеді.
8.Ток көзінің кернеуі 3,6 В. Резисторлардың кедергілері сәйкесінше 2 және 4 Ом. Тізбектей және параллель жалғану кезіндегі тізбектің жалпы кедергісі мен әр резистордың ток күшін табыңыз. Электр тізбектерінің сызбаларын салыңыз.
9. Суретте көрсетілген сызба бойынша амперметрдің көрсеткіші мен электр тізбегінің жалпы кедергісін табыңыз, егер R1=10 Ом, R2=6 Ом.


title: Бүгінгі сабақ бойынша рефлекция - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Бүгінгі сабақ бойынша рефлекция
Мен сабақ қызықты _____________ қызықсыз болды деп ойлаймын.
2. Мен сабақта: үйрендім көп нәрсені _____________ үйренгенім аз болды.
3. Мен басқаларды мұқият ______________ зейінсіз тыңдадым.
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Есептерді аяқтау.
- Тізбектей және параллель жалғаудың артықшылығы мен кемшіліктерін сипаттау.
|
Оқушылар жаңа сабақты бастамас бұрын, үй тапсырмасын қайталау сұрақтарына жауап береді. Электр тізбегінің элементтерін атайды, сызбасын салады.
Алдыңғы білімге сүйене отырып аспашамды параллель және тізбектей жалғау кезіндегі айырмашылықтарын түсінеді.
Мұғалім жасап көрсеткен демонстрация негізінде оқушылар тізбектей және параллель жалғаудың негізгі заңдылықтарымен танысады.
Мұғалім жасап көрсеткен демонстрация негізінде оқушылар тізбектей және параллель жалғаудың негізгі заңдылықтарымен танысады.
Оқушылар тізбектей және параллель жалғаудың негізгі заңдылықтарына сүйеніп тақтада кезектесіп есептер шығарады.
Оқушылар сабақ соңында рефлекция парағын толтырып, өз ойларымен бөліседі
|
Бағалау критерийлері
Тізбектей және параллель тізбектерді дұрыс жинайды.
-Тізбек бөлігі үшін Ом заңын қолданып, ток күшін, кернеуді есептейді.
-Тізбектің жалпы кедергісін есептейді.
-Дұрыс қорытынды жасайды.
Дескриптор:
-Электр тізбегінің элементтерін біледі.
-Электр тізбегінің сызбасын салады.
Дескриптор:
Тізбектей жалғау кезінде
-Ток күштері тең екендігін,
- Жалпы кернеу бірнеше кернеудің қосындысына теңдігін,
-Жалпы кедергі бірнеше кедергілердің қосындысына тең екендігін біледі.
Жалпы балл-2
Дескриптор:
-Берілгенін жазады; -Өткізгіштердің тізбектей
жалғануы кезіндегі
жалпы кедергіні анықтайды.
-Өткізгіштердің параллель
жалғануы кезіндегі жалпы кедергіні анықтайды.
-Тізбек бөлігі үшін Ом
заңын жазады;
-Алынған білімдерге
негізделіп қорытынды
жасайды.
Жалпы балл-6
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
|
Оқулық
Слайд
ДК экран
Оқулық
Слайд
ДК экран
ток көзі, кілт, жалғағыш сымдар, екірезистор 47 және 100 Ом, 2 вольтметр, 1 амперметр.
ДК экран
Оқулық
ток көзі, кілт, жалғағыш сымдар, екірезистор 47 және 100 Ом, 2 вольтметр, 1 амперметр.
Тақта
Дәптер
Оқулық
Қосымша-1
Стикерлер
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=18#Дескриптор:_-Электр_тізбегінің_элементтерін_біледі._-Электр_тізбегінің_сызбасын_салады.__Дескриптор


title: Білім беру ұйымының атауы - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Ұйымдастыру
Сәлемдесу,оқушыларды түгелдеу.
Сыныпта жағымды ахуал қалыптастыру мақсатында Шаттық шеңберін құрып сабаққа сәтілік тілейді.
Оқушылар зерттеушілік дағдысын дамыту мақсатында жұпта зертханалық жұмыс " Өткізгіштерді тізбектей жалғауды зерттеу " орындайды.
1-тапсырма. Жеке жұмыс (I)
(а) Келесі тізбекті жинаңдар.
(і) Бұл тізбек келесі элементтерден тұрады: ____________________________
(ii) Бұл тізбектегі шамдар өзара ________________ жалғанған.
2-тапсырма. Жеке жұмыс (I).Берілген тізбекке вольтметрді үш түрлі тәсілмен жалғаудың сызбаларын сызыңдар және кернеулерді өлшеңдер.
Оқушылар вольтметрді жалғау тәсілінің ережесін пайдаланып, тізбек құрады, сызбасын дәптерге сызады және жауабын алғаннан кейін тақтадағы сызбамен тексереді.
1- сурет 2 -сурет
3-сурет
Кернеуді өлшеп, вольтметр көрсетуін жазыңдар:
(і) Бірінші шам кернеуі U1=____
(іі) Екінші шам кернеуі U2=____
(іі) Қос шамдағы кернеу U=___
Кернеулер қатынасы бойынша қорытынды жасап, бос орындарды толтырыңдар:
_____________ жалғану кезінде тізбектегі жалпы кернеу , тізбектің жеке бөліктеріндегі кернеулердің_____________ тең:
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=19#Ұйымдастыру_Сәлемдесу,оқушыларды_түгелдеу._Сыныпта_жағымды_ахуал_қалыптастыру_мақсатында_Шаттық_шеңберін


title: U U1 - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
U U1 U2 (араларына «+ , - , = » таңбаларын қойыңдар)
3-тапсырма. Жеке жұмыс (I).Берілген тізбекке амперметрді жалғау тәсілін пайдаланып, амперметрді үш түрлі тәсілмен жалғап, тізбек бөлігіндегі ток күшін өлшейді. Содан кейін тақтаға төмендегі сызба ұсынылады және оқушылармен басқада жалғану тәсілін бар екендігіне талдау жасалады.
(і) Бірінші шамдағы ток күші: I1 =
(іі) Екінші шамдағы ток күші: I2 =
(ііі) Қос шамдағы жалпы ток күші: I =
Ток күштерінің қатынасы бойынша қорытынды жасап, бос орындарды толтырыңдар:
_____________ жалғану кезінде тізбектің жалпы ток күші тізбектің кез келген бөлігіндегі ток күшіне__________
I I1 I2 (араларына «+ , - , = » таңбаларын қойыңдар)
4-тапсырма. Жеке жұмыс (I).Осы тізбек үшін әр шамдағы ток күші мен кернеуді біле отыра, шамдардағы кедергіні есептеңдер.
(і) Ом заңын пайдаланып, кедергі формуласын жазыңдар
(іі) Әр шам және қос шам үшін кедергі формуласын жазып, мәндерін есептеңдер.
1-шам кедергісі: R1=
2-шам кедергісі: R2=
Қос шамның жалпы кедергісі: Rж=
Кедергілер қатынасы бойынша бос орындарды толтырып, қорытынды жасаңдар
_____________ жалғану кезінде тізбектегі жалпы кедергі тізбектегі әр кедергілердің____________тең:
R R1 R2 (араларына «+ , - , = » таңбаларын қой)
Оқушылар бірін-бірі тексереді және бір-біріне кері байланыс жасайды
Рефлексия: Мұғалім тапсырманың орындалу деңгейін талқылай отырып, сабақ мақсатына оралады. Келесі сабақты жоспарлау үшін оқушыларға сұрақтар қойылады:
-Не білдім, нені үйрендім
-Не түсініксіз қалды
- Немен жұмыс жасау қажет
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Параллель жалғау ережелерін, сызбасын салу, зертханалық жұмысқа дайындалу
|
Оқушылар нұсқаулыққа қарап, зертханалық жұмысты орындайды. Бірінші тізбекті жинайды, сосын амперметр мен вольтметр мәндерін жазады
Оқушылар өз ойларын ашық және еркін жеткізеді.
|
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
Кері байланыс
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Өткен материалды меңгергендерін тексеру мақсатында қайталау жүргізу (интербелсенді тақтаны қолдану немесе жұпқа бір ноутбук қолдану).
Оқушылар «Сәйкесін табу» жұмысын орындайды.
Ой қозғау. Үйдегі, мектеп кабинеттеріндегі жарық шамдары қалай жалғанған?
Оқушылардан ауызша болжам жасауларын сұрайды.
3. Мақсатты болжау. Оқушылармен бірге сабақ мақсаты анықталады.
Өткізгіштерді параллель жалғаудың заңдылықтарын эксперимент арқылы анықтау.
Жаңа сабақ. Оқушыларды қауіпсіздік ережесімен таныстырады, зертханалық жұмысты орындауға кіріседі.
Жеке жұмыс (I)
Оқушылар жұппен зертханалық жұмысты орындайды. «Өткiзгiштердi параллель қосуды зерделеу»
Жұмыс барысы:
Сұлба бойынша электр тізбегін құрастырыңдар. Резисторларды бір біріне параллель етіп және реостатқа тізбектеп қосыңдар. Тізбекке резис-торлармен тізбектеп амперметр мен ток көзін қо-сыңдар.
Әрбір резисторға параллель етіп жеке вольт-метрді жалғаңдар және көрсетулерін жазып алыңдар. U1=_____________ U2=_____________ Өткізгіштерді параллель жалғағанда кернеудің екі өткізгіштің ұштарында бірдей болатынына көз жеткізіңдер, яғни U1=U2.
Әр резисторға жеке амперметрлерді тізбектей қосып, амперметрлердің көрсетулерін жазып алыңдар. I1=_____________ I2=_____________
Үшінші амперметрдің көрсетуін жазып, тізбек-тегі жалпы ток күші әр өткізгіштегі ток күшінің қосындысына жуық екеніне көз жеткізіңдер. ______________
Өлшеулерден кейін өткізгіштерден өтетін жалпы ток күшін есептеңдер . Iжал есеп=_____________
Есептелген және тәжірибе нәтижесінде алынған ток күшінің мәндерін салыстырың-дар:
Тізбек бөлігіндегі жалпы кедергіні келесі формула бойынша есептеңдер. ______________
______________
Өлшеулер мен есептеулер нәтижесін кестеге жазыңдар.
Оқушылар зертханалық жұмысты орындап болғаннан кейін, өздерінің зерттеулеріне қорытынды жасайды.
Тапсырманы аяқтаған соң оқушылардың жауаптарына қарай кері байланыс ұйымдастырылады.
|


title: Сабақтың мақсатын қою - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Сабақтың мақсатын қою (3 мин.)
- Қалта шамы ненің көмегімен жанады?
- Үйдеге электр шамы тоқты қайдан алады?
- Олай болса балалар электр тогы үздіксіз келіп тұру үшін оны шығарып тұратын көздер болады екен. Оны қалай деп атауға болады?
- Көшедегі электр жарығы кенет өшіп қалса, ол нені білдіреді?
- Ток деген не?
1. Электр тогы.Бұған дейін тыныштықтағы электр зарядымен таныстық. Іс жүзінде, яғни адам өмірінде реттелген қозғалыстағы эл. зарядтарының маңызы зор.
Еркін заряд тасымалдаушылардың реттелген қозғалысын электр тогы дейміз.
Зарядталған денемен зарядталмаған денені қосатын өткізгіште электр тогы пайда болады. Ток зарядталған денеден зарядталмаған денеге қарай жүреді. Себебі зарядталмаған дененің потенциалы әрқашан төмен болады да, олардың арасында бағытталған электр өрісі бар болады. Осы бағытпен ток жүреді.
- сонымен, өткізгіште электр тогы жүру үшін басты шарт не деп ойлайсыңдар?
- Өткізгіште еркін заряд болмаса ток жүре ме?
- Электр өрісі қайда пайда болады?
қорытынды:
электр тогы жүріп тұру үшін:
өткізгіште еркін зарядтар болу керек;
еркін зарядты қозғалтатын электр өрісі болу керек;
электр өрісін үздіксіз шығарып тұратын ток көзі керек.
- Яғни бүгінгі сабағымыздың тақырыбы:
Электр тогы. Ток көздері Өрісті туғызатын ток көздері керек; — Ток көздеріне гальвани элементін, аккумуляторлар, генераторлар, Күн батареясын айтуға болады.
♦ Гальвани элементінде (эл.батареясы), аккумуляторда – химиялық реакция әсерінен зарядттар бөлінеді. Реакцияда бөлінетін ішкі энегрия электр энергиясына түрленеді. Бұл итальяндық анатом және физиолог Луиджи Гальванидің құрметіне арналған.
♦ генераторларда (СЭС, ЖЭС, жел, күн электр станциялары)
магнит өрісінде өткізгішті айналдырғанда электр тогы пайда болады. Бұл жерде өткізгішіті айналдыру үшін, судың, будың, желдің механикалық энергиялары қолданылады.
♦ күн батареясында жылу әсерінен жартылай өткізгіш ішінде зарядтар оң және теріс полюстерге жіктеліп ток көзі пайда болады, яғни жарық, жылу энергиялары электр энергиясына түрленеді. Бұл күн энергиясын жұтатын пластинка (көрсету) Металл жылуды қабылдайды.(арнайы репортаж)


Рефлексия
Сабақ соңында оқушылар рефлексия парағын толтырады немесе ауызша айтады.
- нені білдім, нені үйрендім
- нені толық түсінбедім
- немен жұмыстыжалғастыру қажет
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Л.Э.Генденштейн, Л.А. Кирик, И.М.Гельфгат физика 8 сынып есептер жинағынан № 16.15, 16.31 есептерді шығару
|
Өткен материалды қайталау мақсатында сәйкесін табу жұмысын орындайды
Оқушылар үйдегі және мектептегі шамдар қалай жалғанғаны туралы өз ойларын айтады. Соның негізінде жаңа тақырып ашылады
Оқушылар нұсқаулыққа қарап, зертханалық жұмысты орындайды. Бірінші тізбекті жинайды, сосын амперметр мен вольтметр мәндерін жазады.
|
Бағалау критерийлері
-Электр тізбегінің сызбанұсқасында қолданылатын шартты белгілерді біледі;
-Өткізгіштерді параллель жалғауды біледі;
-Амперметр мен вольтметрдің тізбекке қалай жалғанатынын біледі;
-Өткізгіштерді параллель жалғағанда тізбектің барлық бөлігіндегі кернеуді анықтай алады;
-Өткізгіштерді параллель жалғағанда тізбектің жалпы ток күшін анықтай алады;
-Өткізгіштерді параллель жалғағанда жалпы кедергіні анықтай алады.
Дескриптор:
-Шамдар параллель жалғанатынын біледі
-Параллель жалғау ережелерін біледі
Дескриптор:
-Электр тізбегінің сызбанұсқасында қолданылатын шартты белгілерді біледі;
-Өткізгіштерді параллель жалғауды біледі;
-Амперметр мен вольтметрдің тізбекке қалай жалғанатынын біледі;
-Өткізгіштерді параллель жалғағанда тізбектің барлық бөлігіндегі кернеуді анықтай алады;
-Өткізгіштерді параллель жалғағанда тізбектің жалпы ток күшін анықтай алады;
-Өткізгіштерді параллель жалғағанда жалпы кедергіні анықтай алады.
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
|


text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
Кері байланыс
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақтың мақсаты, міндетін айтып, бағалау критерийлерін түіндіремін.
Балалар, біз күнделікті тұрмыста токпен жұмыс жасайтын қандай құрылғыларды қолданамыз?
(оқушылар өз жауаптарын береді. Мысалы, ұялы телефон, тоңазытқыш,теледидар, үтік т.с.с)
Электр тогы дегеніміз не? Электр тогының қандай әсерлері болады?
Үй тапсырмасын тексеру.Оқушылар қарама -қарсы сызық бойымен қатарға тұрып, жұптық әңгіме жүргізеді.Үйге берілген тапсырманы бір- біріне сұрақ -жауап қойып өз ойларымен бөліседі.
Сұрақтар: өткізгіштерді тізбектей жалғау кезіндеқандай шама тұрақты болады?өткізгіштерді параллель жалғау кезінде қандай шама тұрақты болады? т.б.
Жаңа тақырыпты түсіндіру кезеңі
Суреттер бойынша бүгінгі жаңа тақырыбымызға шығамыз.
Сабақтың тақырыбын ашады.Жаңа тақырыпты қысқаша шолу жасап түсіндіремін.Электр тогының жұмысы мен қуатының формулаларын қорытып түсіндіріп беремін.Кез келген тогы бар тізбектегі электр энергиясы басқа энергияға, мысалы ішкі энергиясына айналады, яғни тогы бар өткізгіш жұмыс жасайды. Оқушылар токпен жұмыс жасайтын құралдарға мысал келтіреді:(вентилятор,миксер,үтік т.б)
Ал, енді сұрақ: электр тогының жұмысы неге байланысты?
Тақтадағы электр тізбегі бойынша демонстрациялық тәжірибе көрсетемін.
Нені байқадыңыз?Оқушылар 2-ші схемада электр шамының 1-шіге қарағанда бәсеңдеу екенін көріп, ток күшінің жұмысы кернеуге байланысты екеніне көздері жетеді.Мұғалім тақтаға A~U белгілеп қояды, оқушылар дәптерлеріне белгілейді.
Тағы токтың жұмысы неге байланысты екен, ол үшін тақтадағы схема бойынша тізбек құрамыз,
Реостатың көмегімен ток күшін азайтып көбейте отыра, оқушылар электр шамының жарықтығының өзгергенін байқап, токтың жұмысының ток күшіне тура пропорционал екеніне көзі жетеді. Қорытынды: A~I Сондай-ақ токтың жұмысының уақытқа тәуелді екенін де айта кете A=I·Ut формуланы қорытып шығарамыз.SI жүйесінде джоульмен (Дж) өлшенеді. 1Дж=1A·1B·1c
II. Уақыт бірлігіндегі өндірілген токтың жұмысы электр тогының қуаты болып табылады. Электр қуаты P әрпімен белгіленеді. Олай болса қуат мынаған тең: P = А/t= I U
Сонымен қатар токтың қуаты үшін мына өрнектер дұрыс:
P=U2/R және P = I2R
Халықаралық бірліктер жүйесінде қуат бірлігіне ватт алынған: 1Вт
|


title: «Айналмалы бекет» - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
«Айналмалы бекет» әдісі. Жеке жұмыс (I)
1. Электр санауышында ток жұмысының 1кВ·сағ=3,6·106 Дж екенін дәлелдеу.
864·106 Дж-ды кВ·сағ айналдыру.
2. 1кВ·сағ-қа тариф 19 теңге болса,бір айда 180 кВ·сағ-қа қанша төлейміз? (оқулықтан ізденіп формуласын табады)
3. Электр тогын қалай үнемдеуге болады?Берілген суреттер бойынша бір айға кеткен энергияның мөлшерін анықтаңдар?
Жеке жұмыс.Еептер беріледі, тексеретін кезде жауабын мұғалім айтады, оқушылар өздерін тексереді.
1.Төртінші шамның тұтынатын қуатын анықта.
Жауабы: 26 Вт
Қуаттары 1 40 Вт және 2 60 Вт екі шам бірдей кернеуге есептелген. Егер екі шамды ток көзіне тізбектеп қосса, олардың тұтынатын қуаттары қандай болар еді?
Жауабы: 14,4 Вт; 9,6 Вт
3. Егер J1 =3 А болса, үшінші шамның тұтынатын қуатын анықта. (Сурет)
Жауабы: 100 Вт
4. Кернеуі 220 В желіге қосылған қуаты 900 Вт электр пешіндегі сым орамасының ұзындығы 50 м, ал көлденең қимасының ауданы 1,2 мм2 болса, орама жасалған сымның меншікті кедергісін анықта.
Жауабы: 1,3 Оммм2/м
Рефлексия Мұғалім тапсырманың орындалу деңгейін талқылай отырып, сабақ мақсатына оралады. Келесі сабақты жоспарлау үшін оқушыларға сұрақтар қойылады:
- нені білдім, нені үйрендім
- нені толық түсінбедім
- немен жұмысты жалғастыру қажет.
Сұрақтар ауызша немесе жазбаша талқылануы мүмкін.
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Үй тапсырмасы:§42, 44 21 жаттығу (8,9)
Оқушылар тұрмыстық құрылғылар арқылы бүгінгі сабақ тақырыбын ашады.(теледидар, үтік, тоңазытқыш)
Оқушылар сұрақтарға жауап береді, ой-пікірлерін білдіреді
Демонстрациялық әдіс-өте тиімді әдіс.Барлық бала қызығушылығымен сабаққа қатысады.Тіпті белсенділігі төмен оқушы да тәжірибе жасап, қолымен ұстап, көзімен көріп сабаққа қатысып отырады


«Айналмалы бекет» әдісі барлық оқушы сабаққа қатысып, ұйымшылдыққа, ауызбіршілікке дағдыланады. Оқушылар теориялық білімдерін практикада есептер шығаруда жалғастырады.
Оқушылар сабақ бойынша рефлекция жасап сұрақтарға жауап береді
Бағалау критерийлері
- токтың жұмысы мен қуатын анықтайды;
- токтың жұмысы мен қуатын есептер шығаруда қолданады.
- алған білімін тұрмыста қолдана біледі
Дескриптор: -Өткізгіштерді тізбектей, параллель жалғаудың формулаларын біледі
-Тізбектей,
параллель жалғаудың айырмашылығын ажырата біледі.
Жалпы балл-2
Дескриптор:
-Электрсанауышымен жұмыс жасай алады
- Токтың жұмысының өлшем бірліктерін ажырата алады
Жалпы балл-2
Дескриптор: -Қуат формуласын біледі және оны қолданады
-Тізбектей және параллель жалғау заңдылықтарын біледі және қолданады
-Кедергі формуласын біледі және оны қолданады. Жалпы балл-6


title: «Айналмалы бекет» әдісі барлық оқушы сабаққа қатысып


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=25#Дескриптор_:_-Электрсанауышымен_жұмыс_жасай_алады_-_Токтың_жұмысының_өлшем_бірліктерін_ажырата_алады_Жалпы_балл-2_Дескриптор


title:
Пәні:

Бөлім - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
№ 7 зертханалық жұмыс. «Электр тогының жұмысы мен қуатын анықтау»
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
8.4.2.14 – эксперимент көмегімен электр тогының жұмысы мен қуатын анықтау;
8.1.3.3 – физика кабинетінде қауіпсіздік ережелерін білу және сақтау
8.4.2.15 – кВт*сағ өлшем бірлігін қолданып, электр энергиясының құнын практика жүзінде анықтау;
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар істей алады: Тұрақты токтың жұмысы мен қуаттың формуласын практикалық тапсырмаларда қолдана алады;
Көптеген оқушылар істей алады: кВт*сағ өлшем бірлігін қолданып, электр энергиясының құнын анықтауда практикалық есептеулер жүргізе алады;
Кейбір оқушылар істей алады: Қоршаған ортада кездесетін түрлі техникалық құрылғылардың электр тогының жұмысын және қуатын анықтай алады.


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
«Ой қозғау» әдісі арқылы алдыңғы білімді есте сақтау дағдысын қалыптастыру үшін сұрақтар қоямын.
1. Электр тогының жұмысы деген не?
2. Оны қалай есептеуге болады?
3. Ток жұмысы қандай аспаппен өлшенеді?
4. Ток жұмысы өлшенетін аспаптағы жұмыстың өлшем бірлігі? (кВт*сағ)
5. Ток қуаты деген не?
6. Оны қалай есептеуге болады?
7. Ток қуатын өлшеуге арналған аспап?
8.Электр тізбегіне амперметр мен вольметр қалай жалғанады?
Әр оқушыға кері байланыс «От шашу» әдісі бойынша ауызша беріледі.
«Ойлан, жұптас, талқыла» әдісі
Электр тогымен жұмыс жасау барысындағы қауіпсіздік ережелерін еске түсіреді.
Физика кабинетіндегі қауіпсіздік ережесі
1.Мұғалімнің айтқанын мұқият тыңдаңдар.
2.Мұғалім рұқсатынсыз жұмысты бастамаңдар.
3.Құралдарды стол үстіне құлап кетпейтіндей етіп мұқият орналастырыңдар.
4.Жұмысты бастамас бұрын жұмыстың жасалу жолымен жақсы танысыңдар.
«Суреттер сөйлейді» әдісі. Жеке жұмыс (I)
Экранда тізбектің құрастырылуы бойынша сұлба берілген. Сұлба бойынша тізбектің құрастырылуын сипаттау үшін есте сақтау және жазылым дағдыларын қалыптастырамын.
Амперметр мен вольтметрдің көрсетуін, уақытты ескеріп жазу арқылы шамдағы электр тогының қуаты мен жұмысын есепте
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=27#Ұйымдастыру_кезеңі_Оқушылармен_сәлемдесу,_оқушыларды_түгелдеу._Оқушылардың_сабаққа_дайындығын_тексеру._Оқушылардың_назарын_сабаққа_аудару._«Ой_қозғау»_әдісі


title: Жұмыс барысы - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Жұмыс барысы: Сурет бойынша электр тізбегін құрастырыңдар. Шамға тізбектеп амперметрді қо-сыңдар. Шамға параллель етіп вольтметрді қосыңдар. Құралдардың қосу үйектігін сақтап, тізбекті ток көзіне тұйықтаңдар.
Ток көзінде 2В кернеуді орнатыңдар. Тізбекті тұйықтаңдар және шам жанған уа-қытты белгілеңдер. t1=______________
Тәжірибе барысында ток күші мен кернеудің мәндерін тұрақты етіп сақтаңдар. Вольтметр мен амперметрдің көрсетулерін алыңдар.


title: «Плюс-минус, Қызығамын» кестесі - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
«Плюс-минус, Қызығамын» кестесі.
«Плюс» (+)
|
|
«Минус» (-)
|
|
Қызығамын (?)
|
|
-Кесте бойынша «Плюс» бағанын сабақта қызық болған,пайдасы бар мәселелер мен жәйттер жазылады.
-«Минус»бағанында сәтсіз шыққан, түсінбеген мәселелерін жазады.
- Қызығамын бағаны бойынша «не білгім келеді»? деген сұрақтарға жауап береді.
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Есеп.Кернеуі 220 В желіге 5 мин бойы қосылған шашкептіргіш қанша жылу мөлшерін бөледі?
|
Оқушылар сабаққа қолайлы атмосфералықорта құрады.
Бұл әдісте алдыңғы сабақ білімін қайталап, жаңа сабаққа дайындалады
Оқушы қауіпсіздік ережелерін қайталайды.
Экранда көрсетілген сұлба бойынша тізбекті жинайды.
Амперметр мен вольтметр мәндерін өзгеруін жазып алып, лектр тогының жұмысы ме қуаты формулаына қойып еептейді.
Оқушылар өз ойларын ашық және еркін кестеге жазып толтырады
|
Бағалау критерийлері
- Электр тогының жұмысы мен қуатын анықтау үшін тізбек құрастырады.
-Амперметр мен вольтметрді, сағатты пайдаланып өлшейді.
-Жұмыс пен қуаттың формуласын түрлендіріп есептер шығарады.
Дескриптор:
-Электр тгы жұмысы мен қуаты туралы біледі.
-Электр тізбегіне амперметр мен вольтметр қалай жалғанатынын
Дескриптор:
-Электр тізбегінің сұлбасын сызады.
-Шартты белгілерді айтады.
-Амперметр мен вольтметрдің тізбекке жалғану тәсілдерін ажыратады.
-Құралдардың қызметін айтады.
Жалпы балл:5
Дескриптор:
-Ток күші мен кернеудің мәндерін жазып алады.
- Шамның жану уақытын өлшейді
-Электр тогының жұмысы мен қуаттын есептеп,өлшем бірліктерін түрлендіреді.
- Өлшеу нәтижелерін жазады, қорытынды жасайды
Жалпы балл:5
|
ДК экран
Слайд
оқулық
Акт.Физика кабинетінің қауіпсіздігі.
Нұсқаулық
АКТ
Электронды оқулық
|


text:
Білім беру ұйымының атауы
|
|
Пәні:
|
|
Бөлім:
|
8.3 А Тұрақты электр тогы
|
Педагогтің аты-жөні:
|
|
Күні:
|
|
Сынып:
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Электр тогының жылулық әсері, Джоуль-Ленц заңы
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
|
8.4.2.13 – Джоуль-Ленц заңын есептер шығару үшін қолдану;
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар істей алады: Токтың жылулық қасиеті және Джоуль-Ленц заңы туралы ақпарат алады.
Көптеген оқушылар істей алады: Джоуль-Ленц заңы формулаларын қолданып есептер шығара алады.
Кейбір оқушылар істей алады: Электр қыздырғыш құралдарының энергия шығынын анықтайды
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі//уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 минут
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Оқушылар сурет қиындыларын құрастырып қандай өлшеуіш құралы екенін және осы құралмен нені өлшейді, жалпы өлшеуіш құралына байланыстының барлығын түсіндіріп береді.
1.Электр тогы деген не?
2. Электр тогы бар болу үшін қандай шарттар орындалуы керек?
3.Тұрақты ток деген не?
4.Электр тогының қандай әсерлері болады?
5.Электр тогын сипаттайтын физикалық параметрлерді атаңдар
6.Тізбек бөлігіне арналған Ом заңы.
7.Ток күші дегеніміз не, анықтамасын бер.
8.Электр тогының жұмысы.
9.Электр кернеуі деген не?
«Ой қозғау» әдісі. Суреттерге арқылы отырып жаңа тақырыпқа шығу.
Бүгінгі сабақтың мақсаты электр тогын сипаттайтын негізгі параметрлердің бар екендігімен ерекшеленеді.Яғни бүгін токтың жылулық әсері Джоуль- Ленц заңы тақырыптарымен таныса отырып білімімізді толықтырамыз.
|


title: Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі Егер өткізгіш қозғалмаса, токтың барлық жұмысы өткізгішті қыздыруға жұмсалады. Сол кезде бөлінетін жылу мөлшері мынаған тең болады. Q=A=I2 Rt. Бұл формула Джоуль- Ленц заңын сипаттайды.
Өмірмен байланыстыру- өндірісте, тұрмыста қолданыстағы электр приборларының жылуының мөлшері осы заңға негізделген. Заңның тұжырымдамасы: өткізгіштегі токтың бөліп шығаратын жылу мөлшері ток күшінің квадратына, өткізгіш кедергісіне және электр тогының өту уақытына пропорцианал.
Бұл заңды тәжірибе жүзінде 1841 жылы ағылшын ғалымы Дж.Джоуль және 1843 жылы Петербург академигі Э.Х.Ленц ашқан. Сонымен электр тогының жылулық әсерін түсіндіретін заң Джоуль- Ленц заңы болды.
Электр тогының жылулық әсері тұрмыстық, өнеркәсіптік жылу қондырғыларында қолданылады. Олар электр шамдарында, өлшеу техникаларында, аспаптарында, электрлік дәнекерлеуде, тағы да басқа көптеген қазіргі заманғы техниканың салаларында пайдаланылады.
«Сәйкестендіру» әдісіЖеке жұмыс (I)
Анықтамасы
Формуласы
Өлшем бірлігі
Электр тогының жұмысы – ток күші, кернеу және жұмысты істеуге кеткен уақыттың көбейтіндісіне тең
P=I·U
Вт
Токтың қуатын табу үшін өткізгіштегі ток күшін және кернеуді өлшеп,олардың көбейтіндісін табу керек
Q=I2·R·t
Дж
Өткізгіште бөлінетін жылу мөлшері ток күшінің квадратына, өткізгіш кедергісіне және токтың жүру уақытына тура пропорционал болады


title: Деңгейлік есептер шығару - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Деңгейлік есептер шығару. Джоуль –Ленц заңының формуласына сүйеніп есептер шығару. А,Б,С деңгейіндегі есептерді тақтамен жұмыс жасау арқылы шығару.
А деңгейінің есептер
1. Егер қалта фонары шамының кернеуі 3,5В, ал ток күші 0,28 А болса, ондағы электр тогы 5 минутта қандай жұмыс істейді.
2. Кернеуі 400В электр двигателіндегі токтың күші 92А.Электр двигателінің орамындағы токтың қуатын анықтаңдар.
3. Кернеуі 220В болатын дәнекелегіштегі ток күші 0,9А. Дәнекерлегіштегі токтың қуатын табыңдар.
В деңгейінің есептері
1. Егер резистордағы ток күші10мА,ал кедергісі 1кОм болса, онда 10 минут ішінде қанша жылу мөлшері бөлініп шығады.
2. Кедергісі 1кОм резисторды кернеуі 100В тізбекке қоссақ,онда 10 минут ішінде қанша жылу мөлшері бөлініп шығады.
3. Тізбектегі деректерді пайдаланып шамның қуатын есепте. Кернеуі 25 вольт, ток күші 0,25 ампер, токтың қуатын табу керек.
С деңгейінің есептері
1. Тізбектегі деректерді пайдаланып, токтың жылу мөлшерін есепте. Вольтметрдің көрсетуі 5,2 В, амперметрдің көрсетуі 2 А, кедергісі 2 Ом, уақыт 5 минут.
2. Тізбектегі деректерді пайдаланып токтың қуатын есепте. Амперметрдің көрсетуі 0,3 А, вольтметр -120В.
3. Тізбектегі деректерді пайдаланып токтың жұмысын есепте. Вольтметр – 100В, резистор -30 Ом, уақыт – 3 сек
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
§43 оқу
Оқушылар өлшеуіш құралдар салынған сурет қиындыларын құрастырады.(электроскоп, амперметр, вольтметр, реостат)
Оқушылар суреттерге қарап отырып жаңа тақырыпты ашады. Джоуль –Ленц заңының өрнегін қалай қорытып шығуды түсініп, бұл заңның техникада қолданысын түсінеді.
Оқушылар берілген сәйкестендіру қағазындағы тапсырманы орындайды.
Жоғарыда алған практикалық білімдерін теорияда есептер шығаруда қолданады
Оқушылар сабақ бойынша кері байланыс жасап сұрақтарға жауап береді


text:
-Электр тогының жұмысы мен қуаты және Джоуль-Ленц формуласын есептер шығаруда қолданады
-Жұмыс пен қуаттың туынды бірліктерін негізгі бірлікке айналдырады
-Электр қыздырғыш құралдарының энергия шығынын анықтайды
Дескриптор: -Тізбек бөлігі үшін Ом заңын сипаттайды.
-Электр тогының жұмысы мен қуатын біледі.
-Электр тогын сипаттайтын шамаларды атайды.
Жалпы балл-2
Дескриптор: -Джоуль-Ленц заңын тұжырымдайды.
-Формуласымен өлшем бірлігін сәйкестендіреді.
Жалпы балл-2
Дескриптор: -Есеп шартын жаза алады.
-Формуланы қолданады.
-Дұрыс есептеулер жүргізеді.
-Формулаға түрлендірулер енгізеді.
Жалпы балл-6
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
электроскоп, амперметр, вольтметр, реостат сурет қиындылары
Интерактивті тақта, электронды оқулық,
Оқулық Физика 8-сынып. Р.Башарұлы, У.Тоқбергенова, Д.Қазақбаева
Оқулық
Слайд
Дк экран
Қысқа мерзімді жоспар Сабақтың тақырыбы: Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділігі, асқын өткізгіштік.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=33#Дескриптор:_-Джоуль-Ленц_заңын_тұжырымдайды._-Формуласымен_өлшем_бірлігін_сәйкестендіреді._Жалпы_балл-2_Дескриптор


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=34#1-мәтін:_«Электр_кедергісі»_Тапсырма:_Металдардағы_электр_кедергісінің_температураға_тәуелділік_формуласы_мен_графигін_салып_көрсету.__«Электр_кедергісі»

title: Педагогтің аты-жөні - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Сабақтың басы
10 минут
Өткен білімді еске түсіру
Жаңа білім
10 минут
Бекіту
10 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы
10 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
«Миға шабуыл» әдісінде бейнеролик көрсету арқылы жаңа тақырыпты ашу
Тапсырма №1
Металдардағы электр тогы қалай тасымалданады?
Металдар не себепті жақсы өткізгіштер деп саналады?
Асқын өткізгіштік дегенді қалай түсінесің?
Басбармақ арқылы бағалау
Бағалаудың бұл түрінде оқушының сабаққа белсенділігін арттырамын және оқушы қажеттілігіне қарай ауызша кері байланыс беремін.
«Мәселе неде?» әдісі арқылы оқушыға жаңа сабақтан толық мәтін жазылған кесте қағазын таратамын. Оқушылар мәтінді оқып, бір-біріне түсіндіреді, мәселенің неде екенін ашады.
1-мәтін: «Электр кедергісі»
Тапсырма: Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділік формуласы мен графигін салып көрсету.
Тапсырма: Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділік формуласы мен графигін салып көрсет.
Металдың кедергісі температураның өзгерісіне, яғни еркін электрондардың қозғалыс температурасына тәуелді екенін айтып, формуласын жазып, графигін сызып көрсетеді.
- температуралық коэффициент
2-мәтін: «Меншікті кедергі»
Тапсырма: Металл қызғанда меншікті кедергінің температураға тәуелділік графигі мен формуласын көрсету.
Тапсырма: Металл қызғанда меншікті кедергінің температураға тәуелділік графигі мен формуласын көрсет.
Металл қызғанда оның геометриялық өлшемі өзгермейді деп есептесек, оның меншікті кедергісінің температураға тәуелділігі мына графикте осы формуламен орындалады:
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=34#2-мәтін:_«Меншікті_кедергі»_Тапсырма:_Металл_қызғанда_меншікті_кедергінің_температураға_тәуелділік_графигі_мен_формуласын_көрсету.__«Меншікті_кедергі»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=34#Басбармақ_арқылы_бағалау_Бағалаудың_бұл_түрінде_оқушының_сабаққа_белсенділігін_арттырамын_және_оқушы_қажеттілігіне_қарай_ауызша_кері_байланыс_беремін._«Мәселе_неде»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=34#Сабақтың_тақырыбы:__Металдардағы_электр_кедергісінің_температураға_тәуелділігі,_асқын_өткізгіштік.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=34#Ұйымдастыру_кезеңі_Оқушылармен_сәлемдесу,_оқушыларды_түгелдеу._Оқушылардың_сабаққа_дайындығын_тексеру._Оқушылардың_назарын_сабаққа_аудару._«Миға_шабуыл»


title: -мәтін: «Асқын өткізгіштік» - Сабақтың тақырыбы: Электр тогы, электр тогы көздері Білім беру ұйымының атауы

text:
Тапсырма: Асқын өткізгіштік құбылысының пайдасы мен артықшылығын түсіндір.
1911 жылы Голландиялық физик Х. Каммерлинг Оннес асқын өткізгіштік құбылысын ашты. Кейбір металдар асқын өткізгіштік қасиетке ие. Егер осындай металдан сақина жасап, ток тудырса, ток осы сақинада ұзақ уақыт жүреді. Қазіргі таңда Күннің магнит өрісінен он мың есе күшті магнит өрісін беретін өте қуатты асқын өткізгішті электр магниттер жасалған
Топтар бір-бірін «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы бағалайды.
Сабақты бекіту. Жеке жұмыс (I). Оқушылар қолдану дағдысын дамыту үшін кедергінің температурадан тәуелді теңдеуін есептер шығаруда қолданады.
50оС-ғы болаттың меншікті кедергісін табыңдар. 20оС-ғы меншікті кедергі1210-8 Омм, ал температуралық коэффициенті 0,006 К-1
Жауабы: 1,4-7 Омм
Қандай температурада күміс өткізгіштің кедергісі 0оС- ге қарағанда 2 есе артық болады? Күміс α-1
Жауабы: 250оС
Мыс кедергінің температура коэффициентін анықтау үшін мыс сым катушкасына белгілі бір кернеу берді. Осы катушканы еріген мұзға батырған кездеток күші 14 мА, ал қайнап жатқан суға батырғанда ток күші 10мА болды.Мыс кедергінің температуралық коэффициентін анықтаңдар.
Жауабы: α-1 Рефлексия: Мұғалім тапсырманың орындалу деңгейін талқылай отырып, сабақ мақсатына оралады. Келесі сабақты жоспарлау үшін оқушыларға сұрақтар қойылады:
-Не білдім, нені үйрендім
-Не түсініксіз қалды
- Немен жұмыс жасау қажет
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
§40. Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтарға жауап беру, 19-жаттығу №5, №6 орындап келу
Оқушылар сабаққа дайындалады
Бейнероликтегі білімге сүйеніп мұғалім қойған сұрақтарға жауап береді
Оқушылар бұл әдісте мәтін жазылған қағазбен жұмыс жасап, мәтіннің физикалық мағынасын сипаттайды.
Оқушылар жоғарыда алған теориялық білімдерін практикада есептер шығаруда қолданады


text:
-Металдарда токты еркін электрондар тасымалдайтынын түсінеді, асқын өткізгішті біледі.
- Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділік формуласын сипаттап, графиктерін сызады.
- Металдағы электр кедергінің температураның өзгерісіне тәуелді екенін тәжірибе арқылы көрсетеді.
Дескриптор: - металдардағы электр тогының табиғатын түсінеді. - металл жақсы өткізгіш екенін қасиеттеріне қарай ажыратады.
- асқын өткізгіштік ұғымын біледі.
Жалпы балл-3
Дескриптор: - металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділігін түсінеді.
- металдағы кедергінің графигін сызып, формуласын жаза алады.
- асқын өткізгіштік құбылысының артықшылығын біледі.
Жалпы балл-3
Дескриптор: - Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділік формуласын сипаттап, графиктерін сызады.
Жалпы балл-4
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
бөлуге арналған суреттер
КТ бейнеро
лик
АКТ сұрақтар мен суреттер көрсетіледі
Металл өткізгіш сымдары
Қосымша-1
Үлестірмелі кеспе қағаздары
График, формула сызуға, маркер
лер
1тілек
Оқулық
дәптер
Стикерлер
смайликтер
Үлестірме қағаздар
Қысқа мерзімді жоспар Сабақтың тақырыбы: Электрқыздырғыш құралдар, кыздыру шамдары, қысқа тұйықталу, балқымалы сақтандырғыштар.


text:
Электрқыздырғыш құралдар, кыздыру шамдары, қысқа тұйықталу, балқымалы сақтандырғыштар.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
8.4.2.17 – қысқа тұйықталудың пайда болу себептерін және алдын алу амалдарын түсіндіру;
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар істей алады: Қыздырғыш приборлар параметрлерінің тәуелділігін біледі.
Көптеген оқушылар істей алады: Шам кедергісін табуға қатысты дұрыс есептеулер жүргізеді (кедергі тәуелді болатын шамалардың бірін табу үшін формуланы өзгерте алады).
Кейбір оқушылар істей алады:Қысқа тұйықталу жайлы біледі,балқымалы сақтандырғыштар қолдану мақсатын түсінеді.
Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру.
Миға шабуыл» әдісі арқылы сыныпқа сұрақтар қою арқылы, тақырып аясында оқушылардың ойы мен түсінігін тыңдау.
-Электр қыздырғыш құралдары дегенімізді қалай түсінесіңдер?
-Электрқыздырғыш құралдарының күнделікті тұрмыста қолданылуы туралы ойларың қандай?
«Джигсо» әдісі жеке жұмыс (I).Әр оқушы өзіне берілген сұрақ негізінде постер қорғайды.
І-сұрақ: Электрқыздырғыш құралдар
ІІ-сұрақ: Қыздыру шамдары
ІІІ-сұрақ: Қысқа тұйықталу
ІV-сұрақ: Балқымалы сақтандырғыш
Ойлан-жұптас-бөліс» әдісі. Жеке жұмыс (I)
1-тапсырма: Тізбекке жалғанған электр тұтынушылар санын көбейтсек, сақтандырғыштардың қыл сымы күйіп кетеді. Неге?
Жауабы: Тізбектегі ток күші шекті шамадан артып кетеді.
2-тапсырма: Неге өндіріс орындарындағы сақтандырғыштар көбінесе кешкі мезгілде күйіп кетеді?
Жауабы: Ток тұтынушылар саны көбейеді, осыдан тізбектегі ток күші сақтандырғыштағы шекті мәннен артады да, қыл сым күйіп кетеді.
3-тапсырма: Балқып кеткен қорғасын сымның орнына мыс сым қойсақ, балқығыш өзінің қызметін атқара ала ма? Басқа қорғасын сым қойса ше?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-elektr-togi-elektr-togi-kozderi-bilim-beru-jimi.html?page=37#Сабақтың_тақырыбы:__Электрқыздырғыш_құралдар,_кыздыру_шамдары,_қысқа_тұйықталу,_балқымалы_сақтандырғыштар.