title: Сабақтың тақырыбы: Теңдеу шешу Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақ кезеңі/Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
2мин.
|
Ынтымақтастық атмосфера қалыптастыру
Бүгінгі тренинг «Менің көңіл күйім»
- Балалар мен сендердің көңіл күйлеріңді білгім келеді.
- Керемет! (қолдарын көтереді)
—Сабаққа дайындықтарың қалай?
- Тамаша! (алақандарын шапалақтайды) - Ынталарың қалай?
- Ғажап! (қолдарын жаяды) — Ендеше сабағымызды бастайық.
- О-О-О (бас бармақтарын көрсетеді)
|
Оқушылар мұғалімнің артынан қайталайды.
Сабаққа назарын аударады.
|
Шапалақ әдісі.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
|
Сабақтың ортасы
15 минут
10минут
|
( Ұ) Оқулықпен жұмыс. Теңдеу құрастырып, оны шешейік. Қобдишада неше інжу бар? Назарымызды экранға аударайық. Бейне-баянмен жұмыс
2-тапсырма
«Ақылды попкорн» ойыны.
Попкорн ішінде теңдеулер жазылып тұрады, оқушылар оны шешеді.
|
Дескриптор:
Оқулықпен жұмыс
Сұрақтарға жауап береді.
Балалар, санайық, неше інжу бар.
-Қобдишада інжулер саны белгілі ме?
-Жоқ, яғни ол белгісіз.
-Мәні нешеге тең? (Балалар 10 дейді)
Х-тің мәнін қалай табамыз?
-Қосындының мәнінен екінші қосылғышты азайтамыз. -Азайтқанда нешеге тең? (6-ға тең) Теңдеудің бөлігі 6-ға тең.
|
Жұлдызша
.
Бас бармақ әдісі
|
|
минут
|
Аквариуммен жұмыс
«Алтын балық» ойыны
Х+5=16 19-у=13 х-30=70 Х=9 Х=6 Х=100
|
Дискриптор
1. Өрнектердің ішінде теңдеуді анықтайды. 2.Қосынды мен айырманы ажыратады.
3.Теңдеулерден белгісіз қосылғыш пен азайтқыш немесе белгісіз азайтқышты табады.
|
Шапалақ
|
1-сынып оқулығы
|
2 минут
|
Сергіту сәтін орындатады.
|
Сергіту сәтін орындайды.
|
Бас бармақ әдісі
|
|
Сабақтың соңы
5 минут
|
«TikTok» әдісі арқылы орындалады.
|
Сабақтан алған әсерін мұғаліммен бөліседі.
Қоштасады.
|
Кері байланыс: “Жұдырықтан бес саусаққа дейін”
|
|


title: Жаңа тақырыпты ашу:Топтық жұмыс.(Оқулықпен жұмыс) №104,105

text:
Берілген теңдеудегі белгісіздерде ауызша есептеп, х-тің мәнін айтады.
Оқулықта көрсетілген есептерді шешеді. Белгісіздерді топпен бірлесе отыра есептейді.
Жаңа тақырыпты бекіту мақсатында 6 есептік тест шешетін болады.
Слайд
10мин
Жеке жұмыс
Қосымша тапсырма орындау.
Тапсырманы орындайды
5 минут
Бүгінгі сабақта: Теңдеудің түбірін шешеді;
Есеп шартына сай түбірлерін таңдайды
Сабақты бекіту Рефлексия. Рефлексия. Жаңа білімді жүйелеу. Үй тапсырмасын беру.
Үйге тапсырма: №105/қ/, №108. Т. Алдамұратова, Е Байшоланов
«Атамұра» 2017ж 54-бет.
Рефлексия
Нені білдің?
Нені үйрендің?
Нені білгің келеді?
Тақырыпты меңгергенін анықтау
Презентация
Бекітемін:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: №5
Күні:
Мектеп: Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 8
Қатысқандар: Қатыспағандар:
Сабақтың тақырыбы
Параллелограмм, ромб, тіктөртбұрыш, шаршы және олардың қасиеттері мен белгілері
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
8.1.1.3
параллелограмм анықтамасын білу;
8.1.1.4
параллелограмм қасиеттерін қорытып шығару және қолдану;
8.1.1.5
параллелограмм белгілерін қорытып шығару және қолдану;
8.1.1.6
тіктөртбұрыш, ромб, шаршы анықтамаларын білу және олардың қасиеттері мен белгілерін қорытып шығару;
Сабақтың мақсаты
Параллелограмм белгілерін тұжырымдау
2. Параллелограмм белгілері мен қасиеттерін салыстыру.
3. Параллелограмм белгілерін есеп шығаруда қолдану .
«Жүректен-жүрекке» оқушыларды жылы жүзбен қарсы алу, амандасу, жылы лебіздер айту.
«Қима қағаздар» Қима қағаз таңдату арқылы топқа бөлу.
«Ыстық орындық» әдісін оқушылардың өткен сабақта не білгенін, нені үйренгендігін білу мақсатында қолданамын.
.
Көпбұрыш дегеніміз ...
Дөңес көпбұрыш дегеніміз ...
Көпбұрыш элементтері анықтамалары ...
Көпбұрыш ішкі бұрыштарының қосындыларының формулалары.
Көпбұрыш сыртқы бұрыштарының қосындыларының формулалары
Оқушылардың белсенділіген байланысты бағаланады.
Презентация
Сабақтың ортвсы
«Сіз қаншалықты сенесіз?» тәсілі арқылы параллелограмм қасиеттері 1 сөзбен берілген, жанына дұрыс, теріс екендігін «+» таңбасымен анықтау керек. Берілген фигураларға қарап, параллелограмның қасиеттерін айқындай отырып, ойлау-қабілеттерін нығайту.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tedeu-tedeudi-tbiri-tedeudi-sheshu-ou-masati.html?page=2#Бүгінгі_сабақта:_Теңдеудің_түбірін_шешеді;_Есеп_шартына_сай_түбірлерін_таңдайды_Сабақты_бекіту_Рефлексия.


title: Сабақтың тақырыбы: Теңдеу. Теңдеудің түбірі. Теңдеуді шешу Оқу мақсаты

text:
Ұжымдық жұмыс
Жаңа тақырыптың түсіндірілуі
Сабақ мақсаты мен бағалау критерийлерін таныстыру;
Бейнероликті қолдана отырып, бекіту тапсырмаларын орындату
|
Бірлескен жұмыс (1,2,3 тапсырма)
Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету
Бекітуге арналғантапсырмаларды орындату;
Тапсырмалардың жауаптарын жазу.
|
Жеке жұмыс
Тапсырманы ұсыну, оқушылар өз бетімен орындауы
|
8 мин
|
Жаңа сабақ
|
Жаңа материалды меңгертуге дайындық.
Кітап бойынша мысал
№1 тапсырма: Таразының сол жақ табақшасында қауын және 2кг гір тасы, ал оң жақ табақшасында 10 кг гір тасын салғанда екі жағы теңесті. Теңдеу құрып қауынның массасын табыңдар.
Шешуі:
Қауынның салмағын x –пен белгілесек, онда:
Сол жағында - x +2
Оң жағында - 10
Төмендегідей теңдеу аламыз
х+2=10
Бірінші қосылғышты табу үшін қосындының мәнінен екінші қосылғышты азайтамыз
х = 10-2
х = 8
Жауабы: 8
№2 тапсырма: Таразының сол жақ табақшасында 2 дорбашадағы ұн және 1 кг гір тасы, ал оң жақ табақшасында 5 кг гір тасын салғанда екі жағы теңесті. Бір дорба ұнның массасын табыңдар.
Шешуі:
Ұнның салмағын x –пен белгілесек, онда:
Сол жағында - 2x +1
Оң жағында - 5
Төмендегідей теңдеу аламыз
2х+1=5
Бірінші қосылғышты табу үшін қосындының мәнінен екінші қосылғышты азайтамыз
2х = 5-1
2х = 4
Көбейткішті табу үшін көбейтіндіні көбейгішке бөлеміз
х = 4:2
х = 2
Жауыбы: 2
Жаңа материалды игеру. Оқушылармен теңдеуді шешу әдістерін қарастырамыз.
Анықтама: Құрамында әріппен белгіленген белгісіз саны бар теңдікті теңдеу деп атайды.
Мысал. Қазір ағасы қарындасынан 5 жас үлкен. 4 жылдан соң, олардың жастарының қосындысы 19 жас болады. Қазір қарындасы неше жаста, ағасы неше жаста?
Шешуі:
|
Қарындасы
|
Ағасы
|
Алғашқы
|
х
|
х+5
|
Соңы
|
х+4
|
х+5+4
|
Есептің шарты бойынша 4 жылдан соң ағасы мен қарындасының жастарының қосындысы 19 жас болады. Онда:
(х+4)+(х+5+4)=19 Тексеру: (3+4)+(3+5+4)=19
2x+13=19 7+12=19
2x=19-13 19=19
2x=6 Қарындасы 3 жаста,
X=3 Ағасы 8 жаста
3+5=8 Жауабы: 3 жаста, 8 жаста.
|
Сұрақтарға жауап береді
Тақырып бойынша ресурстарды қарап, танысады
Оқушылар мәтіндік есептің берілгенін оқып, әр сөйлемге талдау жасай отыра теңдеу құратын болады.
Оқушылар мәтіндік есептің берілгенін оқып, әр сөйлемге талдау жасай отыра теңдеу құратын болады. Өткен материалдарды еске түсіретін болады.
Оқушылар 4-сыныпта өткен теңдеу тақырыбын еске түсіре отыра жаңа тақырыппен танысады.
Мысалда келтірілген есепті оқи отыра, оны кесте бетіне түсіріп теңдеу құрады. Теңдеуді екі тәсілмен тексереді
|
Оқушылар осы мысал-дарға қарап түсінеді.
|
Слайд
|


title: Сабақтың тақырыбы Теңізшілер туралы әңгіме Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
4.3.4.1 мұғалімнің көмегімен шығарманың құрылымын, стилін жетілдіру, өз бетінше сын тұрғысынан бағалау және лексикалық, орфографиялық, пунктуациялық қателерді тауып түзету
4.2.6.1–кейіпкердің,кейіпкерлердің іс-әрекеті,мінез-құлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып,салыстырып бағалау.
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар:Барлық оқушылар : мұғалімнің көмегімен мəтіндегі негізгі ойды, мағлұматтардың маңызды тұстарын анықтайды.
Көптеген оқушылар:Көптеген оқушылар: кейіпкерлердің іс-әрекеті, мінезқұлқының өзгеру себептерін мәтіннен тауып, салыстырып бағалау


|
Сабақтың тақырыбы: Тексерушінің сабаққа енудегі мақсаты: Сабақтың ең ұтымды тұстары
|
Дата | 27.11.2023 | өлшемі | 12,82 Kb. | | #130429 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 2023-2024 сабақа ену
Сабаққа ену
Мерзімі: Пәні: Мұғалімнің аты-жөні: Сыныбы:
Тізім бойынша оқушы саны: Сабаққа қатысқаны:
Сабақтың тақырыбы:
Тексерушінің сабаққа енудегі мақсаты:
Сабақтың ең ұтымды тұстары:
Кедергілері:
Сабақ бойынша қорытынды, мұғалімге ұсыным:
Сабаққа енген мұғалімнің аты-жөні:
(қолы)
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Тема урока: Нәтиже сабақ Мұғалімнің аты-жөні фио педагога Жумабаева А. Р

text:
Пән:
Предмет:
|
Қзақ тілі
|
Бөлім:
Раздел:
|
Менің туған өлкем өлеңдер мен прозада
|
Сабақтың тақырыбы:
Тема урока:
|
Нәтиже сабақ
|
Мұғалімнің аты-жөні
ФИО педагога
|
Жумабаева А.Р
|
Күні:
Дата:
|
|
Оқу мақсаты:
Цели обучения:
|
6.1.5.1 - тірек сөздер, жетекші сұрақтар, мәтін тақырыбы арқылы негізгі ойды анықтау
6.5.2.1 - жазба жұмыстарында сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтай отырып жай сөйлем құрастыру
|
Сабақтың мақсаты:
Цель урока:
|
тірек сөздер, жетекші сұрақтар, мәтін тақырыбы арқылы негізгі ойды анықтайды
|
тірек сөздер, мәтіннің бастапқы бөлігін тыңдау арқылы тақырыпты және көтерілетін мәселені болжайды;
|
жазба жұмыстарында сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтай отырып жай сөйлем құрастырады
|
Азаматтық жаҺандану/Глобальное гражданство
|
елжандылық, отансүйгіштік қасиетке өз туған жерін құрметтеу, қадірлеу, бағалай білу
|
Миссия, видение, ценности
|
Зайырлы қоғам және руханият
Біздің қоғамдағы ұлттық бірлік, бейбітшілік және келісім
|
Дағдылар:
1.Өзін-өзі ұйымдастыру
2.Коммуникативтік
|
Уақытты үнемдеу арқылы өз-өзің реттейді.
Жұппен жұмыс жасап, коммуникативтік дағдысын қалыптастырады.
|
Сабақ кезеңдері
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
(15 минут )
|
Оқушылармен амандасу;
Оқушыларды түгендеу;
Сыныпта психологиялық ахуал орнату;
Ұйымдастыру кезеңі
Амандасу. «Сәлем»
Оқушылар жұппен тұрып, бір-біріне жақсы тілек тілейді. Оқушылар саусақтарын бір-бірден тигізіп, бір сөзден айтады:
1) Бас бармақтарын тигізеді - Саған,
2) Екінші саусақтарын тигізеді - Әрқашан,
3) Ортанғы саусақтарын тигізеді - Үлкен,
4) Аты жоқ саусақтарын тигізеді - Табыс,
5) Кішкентай саусақтарын тигізеді - Тілеймін,
6)Алақандарын тигізіп, амандасады - Сәлем!
Үй жұмысын тексеру:
тапсырма: Мақал – мәтелдерді сұрау.
тапсырма: «Сұрақ – жауап ағашы» (топтық жұмыс)Барлық оқушылар тақырып бойынша сұрақ құрайды.
Шарты: сұрақтарда жаңа сөздерді қолданады.
Керекті сөздер: өлке, самал, барқыт, талап, тау бөктері, әуес, қасиетті, етек, мәре-сәре, қора.
|
Оқушылар сабаққа назар аударады;
Өз-өзің реттейді.
«Сәлем» әдісі арқылы бір –бірімен амандасып жағымды ахуал орнатады.
Оқушылар керекті сөздерді қолданып, сұрақ құрайды. Ағашқа сұрақтарды іледі, Өздері сұрақтарға жауап береді.
|
|
Оқулық, ИКТ, жұмыс дәптері, сөздік
|
Сабақтың ортасы
инут
|
тапсырма: Тірек сөздерді пайдаланып, «Менің туған өлкем поэзия мен прозада» тақырыбында шағын мәтін құру. Мәтінде деректі, дерексіз зат есімдерді қолдану.
Керекті сөздер: туған өлке, сағыныш, арман, асқар тау, көк аспан, махаббат, нұрлы жүрек, шалқар көл, ну орман.
тапсырма: (жұппен жұмыс)
Суретке қарап, мазмұнына сай келетін сөздерді пайдаланып диалог құрыңдар.
|
Оқушылар берілген тірек сөздерді пайдаланып шағын мәтін құрайды.
Оқушылар суретке қарап, жұппен жұмыс жасайды, диалог құрайды
|
Әр орындаған тапсырмаға 2 ұпай
|
Презентация
Оқулық 97-бет, 4- тапсырма
Суреттер
|
Сабақтың соңы
10 минут
|
Рефлексия: «Блоб ағашы»
|
Оқушылар өздері қай жерде екенін анықтап, белгілейді.
|
|
|
Үйге тапсырма беру
|
98- бет, Ғ.Қайырбековтың өлеңін жаттау.
|
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tema-uroka-netije-saba-mfalimni-ati-joni-fio-pe.html#Саған_,_2)_Екінші_саусақтарын_тигізеді_-_Әрқашан_,_3)_Ортанғы_саусақтарын_тигізеді_-_Үлкен_,_4)_Аты_жоқ_саусақтарын_тигізеді_-_Табыс


title: Сабақтың барысы/ План занятия - Сабақтың тақырыбы/ Тема занятия: Кәсіби бағдарламалық пакет 3d studio Max. 3d studio...

text:
Сабақтың барысы/ План занятия
I.Ұйымдастыру кезеңі / Организационная часть:
Сабаққа келген студенттердің санын тексеру, Жаңа тақырыпты және мақсатты хабарлау.
II. Өткен материалды қайталау және тексеру / Опрос и проверка пройденного материала:
Графика түрлері
Компьютерлік графиканы қолдану салалары
Компьютерлік графиканы жіктелуі
Компьютерлік графика редакторлары
Графика түрлері негізгі объектілерінің кемшіліктері мен айырмашылығы
III. Жаңа тақырыпты өту / Изучение нового материала
Жоспар / план
3DМах программасымен танысу 3D Studio Max режимдері мен құралдарын, маңызды және функциялары:
Сцена объектілерін олардың атымен ерекшелеуге арналған Select From Scene (сценаны ерекшелеу) жаңа диологты терезесі
Жаңа фотометрленген жарық беретін mr Sky (mr– аспан порталы) mental ray көрсетушісімен (визуализациямен) сәйкестендіреміз. Ол бөлме ішіндегі жарықты жарық сәулелерімен имитациялайды (ерекшелендіреді), күндізгі аспан мен күннің имитаторларынан (mr Sky және mr Sun жарық беретін) шығатын қабырға ойығы арқылы осы жарық беруші іс әрекет аймағы үшін таңдалған.
Сценаға жарық түсірудің басты параметрлеріне қарайтын экспозицияны басқарудың жаңа режимі. Ол сонымен бірге түсіру шарттарын нақты фотокамераның оның негізгі техникалық сипаттамаларын ескере отырып іс - әрекеттін имитациялайды.
Аrch & Design (mi) материалдары үшін көрсетуші mental гау мен өзінеөзі үйлестірілетін жарық беретін жаңа режимі.
Модальды емес диологты перде Scene Explorer (сцена проводнигі). Бағыттауыш көмегімен әртүрлі біртипті параметрлі сценалар проектісін, сценада объектіні ерекшелеу, оларды өшіру, сонымен бірге таңдалған объектілер арасында иерархикалық байланыс немесе оларды болдырмауды орнату
Жұмыс тірек нүктесі деп аталатын нүктемен жұмыс істеудің, олардың тірек нүктелерін уақытша өзгертуді талап ететін сценаның объектілерін операцияларының орындалуын жеңілдететін (мысалы, сцена кеңістігінің кейбір нүктелерінің айналасындағы бірнеше объектілерінің бұрылуы үшін) жаңа функциясы.
Редакцияланатын сплайн төбесіндегі нөмірлерін проекцияларын терезеге шығару жаңа режимі.
Келесі жаңа операцияларды орындайтын жартылай торларды өңдеудің кеңейтілген функциясы
біртипті бағыныңқы объектілердің жиынтығын талап етілулерін экранда тышқан арқылы алдын – ала белгілеулерді ерекшелеу.
Модификатор стегіндегі терезеде әртипті бағыныңқы объектілерді манипуляциялау жол тізбегінде ерекшелеу
Белгіленгі бағыныңқы объектілердің олардың нормалдарына ығысу бағытын байластыруды жүзеге асыру.
Сәйкес келетін тез-пернелерді басу үшін, бұл пернелерді босатқаннан бастапқы режимнің бұрынғы жағдайына қайтарылатын басқа режиммен және ағымдағы режиммен өңдеу, бағыныңқы объектінің өңдеуін уақытша ауыстыруды орындау.
Экрандағы суретті қайта салуды талап ететін жылдамдықты қондыру мақсатында күрделі сахнаны бейнелеудің сапасын автоматты төмендеуді қамтамасыз етуді деградацияға бейімділеген жетілдірген функция. Алдыңғы жоспарда орналасқан маңызды объектілер сапалырақ кескінделеді, яғни бақылаушыдан үлкен жоюдан орналасқан, Бұл функцияның тағы бір жетістігі оған берілген параметрлердің сақталатындығы.
Men rey көрсетушісімен үйлесімді ореол құру үшін көрсетушісінің жаңа эффектісі. Оның мағынасы мынада сахнаның көрсетушілерінің кескіндерінде оның геометриялық денелерінің айқын жарықтандырылған бөліктерінде жарқылдаған ореолдың пайда болуы;
Көрсетушілік ақпарат кеңейтілген көлемдік проекция терезесінде көрсетушілік кадр көрінетін терезесіне сахнаның түрін жақындататын жаңа режим. Бұл режимді компьютерде SМ2.0/3.0 стандартын қолдайтын қәзіргі видеоадаптер, графикалық өңдеудің блогын боялатын модель үшін, сонымен бірге Direct 3D монитор драйвері 9.0 версиясы немесе одан жоғары бар болғандабұл режимді жүзеге асыруға болады.
Екі аяқты жандымен жұмыс істеу үшін келесідей жаңа мүмкіндіктер:
кейінгі жылжытуға және трансформациялауға мүмкіндікті, сонымен бірге олардағы звено сандарын реттеу үшін екі аяқты жанды фигурасына көп звенолы құйрықтық өсімшелер қосу;
жандының фигурасының негізгі бөліктерін бас, дененің жоғары бөлігін, сонымен бірге құйрықтық өсімшелерді сахна кеңістігінде жылжыту.
Сурет 1. 3D Studio Max программасының терезесі:
1 программаның жүйелік менюі; 2-программаның терезесінің тақырыптары; 3- меню жолдары; 4- құрал саймандардың негізгі панелі; 5- бағдарлама жүйелік батырмалары; 6 – командалық панель; 7- проекция терезесі; 8- тректер жолы; 9- қалып күй жолы; 10-жәрдемдесу жолы; 11- анимация құру элементтері; 12 – анимацияның элементтерін елестетуі; 13 – терезелік проекцияларды басқару батырмалары.
Қосымша үшін қарастырылған 3D Мах ортасында жұмыс істейтін программаның (1) жүйелік мәзірі, (2) тақырыптары (5) жүйелік батырмалар өздерінің стандартты функцияларын орындайды. Дербес жағдайда терезе тақырыптары келесі ақпараттардан тұрады: а) сахнаның ашық тұрған файлының атымен; б) жұмыс процессінде құрылатын әртипті файлдарды сақтау үшін жасырын қолданылатын папканың толық аты; в) программаның өз аты; г) қолданылатын монитордың драйвері.
(3) мәзірі жолы программаның тақырыбының астында орналасқан және өзінің тағайындалуы бойынша топталған негізгі меню командасының 15 ашылатын тізімді панельді ұсынады;
(4) - құрал саймандар бір қатарға орналасқан бір стационарлы және сегіз жылжымалы құрал саймандарды ұсынады. Программаның бастапқы құрастыруында экранға тек сационарлы панель Main Toolbar шығарылады;
(6) алты командалық панель программа терезесінің оң жағына орналасады және таңбаша көмегімен тізбектей ашылатын қосымша бет түрі болады. Бұл таңбашалар аттарында белгіленгендей құру, өңдеу немесе сахна объектілеріне қатынауды басқару функцияларын орындайды. Ашылған командалық панельде экранға свитка деп аталатын жиылатын тізімдегі өзінің тағайындалуы бойынша топталатын басқару элементтері шығарылады;
(7) терезе проекциясы саны төрттен аспайтын, монитордың экранында әр түрлі проекциялар түрін ұсынады, үшөлшемді сахнаға қатынауды қамтамасыз етеді. Интерфейстің стандартты жинақтауында бірдей өлшемді төрт терезе оның үшеуі ортографикалық, ал біреуі орталық проекцияларға жатады.
(8) трек жолы проекция терезесінің астында орналасады. Оның анимациялық сахнадағы ағымдағы кадрын көрсететін кадр шкалалары бар (сырғытпа көмегімен кадр селектрі деп аталатын), сонымен бірге сахнаның еншілі объектілерінің анимацияларының тамға кілті орналасады.
Қалып күйі жолы және жәрдемдесу (9) және (10) экранның сол төменгі бөліктегінде орналасқан. Олар сақына жай-күйінің қысқаша анықтамалық ақпараттарды енгізу үшін қолданылады, сонымен бірге жиі қолданылатын басқару әрекеттерін орындайды.
Анимациялар элементтерін құру және қайталау (11), (12) қалып күйден және жәрдемдесуден оң жақта орналасады. Бұл элементтердің бірінші тобы анимация кілттерін құру үшін, ал екіншісі анимациялық сахнадағы ағымдағы кадрларды қайталау үшін қолданылады.
Терезе проекциясы батырмасын басқару (13) программа терезесінің төменгі оң бұрышында орналасады.
3D Max 2008 интерфейс құрамына: әртүрлі контексті меню, екі түрлі диологты терезе: модальды және модальды емес, сонымен бірге программаның жұмыс істеуі мен игеруі үшін құралдар көмегі кіреді.
Командалық панелдер және диологты терезе әртүрлі элементтерді құрайды, соның ішінде санағыштары бар редакциялатын өріс (өрістен оңға қарай бағытталған). Санағыштар өрісте кескінделетін реттелетін параметр мәнін үлкейтуге немесе азайтуға мүмкіндік береді және келесі үш тәсілмен орындалатады:
санағышта тышқанды жүйелі шерту арқылы;
санағышта тышқан түймесін басу және оны нұсқағыштың жағдайын өзгертпей біршама уақыт ұстап тұру;
онда тышқан бастырмасын нұсқағыштың жоғары немесе төмен, жанына ығыстырылуын басу арқылы.
IV. Бекіту / Закрепление: Жаңа материалды пысықтау, оқушылардың меңгерген білімдерін талдау
Практикалық жұмысты орындау
Бақылау сұрақтары:
3DMax тағы сахна түсінігі;
Дененің торлы қабықшасы нені ұсынады?
Анимация әдісінің ең жай әдісі 14. Сахнаны құру жоспары
Сахна құрамы.
V. Үй тапсырмасы / Домашнее задание
VI Әдебиет / Литература:_ Әдебиеттер: 1 нег. [1-56] , 2 нег. [2-46]
Оқытушы/Преподаватель: Журсиналина Г.С.
Ф КПК 703-09-16 Сабақтың жоспары. Бірінші басылым.
Ф КПК 703-09-16 Поурочный план. Издание первое.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы/ Тема занятия: Кәсіби бағдарламалық пакет 3d studio Max. 3d studio Max негізгі ерекшелігі

text:
Сабақтың жоспары
Поурочный план №2
Пән / Предмет: Графикалық үлгілеу
Сабақтың тақырыбы/ Тема занятия: Кәсіби бағдарламалық пакет 3D Studio Max. 3D Studio Max негізгі ерекшелігі
Сабақтың типі / Тип занятия: жаңа ақпаратты игеру
Сабақтың түрі / Вид занятия: дәріс
Сабақтың мақсаттары / Цели урока:
1.Білімдік /Образовательная: Autocad бағдарламасында сызбалар сызу және өндеу әдісін түсіндіру.
2.Дамытушылық / Развивающая: Оқушылардың ойлау қабілетін дамыту
3.Тәрбиелік / Воспитательная: Оқушылардың техника қауіпсіздік ережелерін сақтауға, берілген тапсырманы уақытында орындауға, жылдамдыққа, шыдамдылыққа, әдептілікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу
Пәнаралық байланыс / Межпредметная связь: информатика Көрнекі құралдар / Оборудование: ДК, үлестірмелі материал
Достарыңызбен бөлісу: |


Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі/ Перечень ожидаемых результатов и (или) профессиональных умений, которыми овладеют обучающиеся в процессе учебного занятия
1 Легкая атлетика соблюдает правила безопасности и умеет выполнять приемы.
2 тренирует выносливость, гибкость, ловкость,скорость.
Пәнаралық байланыс/Межпредметные связи
Биология, физика, математика, қазақ тілі, өзін-өзі тану, музыка
АКТ қолдану дағдылары /Ұялы телефон, планшет, ноутбук
Сабақтың жабдықталуы/Обеспечение занятия
Құрал-жабдықтар, көрнекі құралдар/Оборудование,наглядные пособия
Свисток, беговая дорожка, секундамирТарату материалдары /Раздаточный материал_
Материалдар, оқу-әдістемелік әдебиет, анықтамалық әдебиет/Материалы, учебно-методическая литература, справочная литература
Содержание урока
|
Дозировка
|
ОМУ
|
Подготовительная часть урока (20 минут).
|
1)Построение.
2)Ходьба
- обычная
-на носках, руки на поясе
-на пятках, руки за головой
-на внешней стороне стопы, руки на поясе
-на внутренней стороне стопы, руки на поясе
-перекатом с пятки на носок, руки на поясе
3) Беговые упражнения:
-бег с высоким подниманием бедра (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
-бег с захлёстом голени (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
-передвижение приставным шагом правым боком (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
-передвижение приставным шагом левым боком (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
-«Олений шаг» (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
-бег спиной вперед (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
-ускорение (по боковой линии, по лицевой-легко бегом)
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Упражнение на восстановление дыхания

text:
4) Упражнение на восстановление дыхания.
5) ОРУ
-И.п.: ноги на ширине плеч, руки на пояс
1-наклон головы вперед;
2-назад;
3-вправо;
4-влево.
-И.п.: то же
1-4 – круговые вращения головой в правую сторону;
5-8 - круговые вращения головой в правую сторону.
-И.п.: ноги на ширине плеч, руки вперёд
1-4 – круговые вращения в локтевых суставах вовнутрь;
5-8 – наружу.
-И.п.: ноги на ширине плеч, руки вдоль туловища
1-4 – круговые вращения в плечевых суставах вперед;
5-8 – назад.
-И.п.: ноги на ширине плеч, руки на пояс
1-наклон туловища вперед;
2-назад;
3-вправо;
4-влево.
-И.п.: ноги вместе, руки на коленях
1-4 – круговые вращения в коленных суставах в правую сторону;
5-8 – в левую сторону.
-И.п.: ноги на ширине плеч, правая нога отставлена в сторону,на носок, руки на поясе
1-4 – круговые вращения в голеностопном суставе вовнутрь;
5-8 – наружу (затем поменять ногу)
6) Самостоятельная растяжка
|
2 минуты
3 минуты
5 минут
1 круг
1 круг
0,5 круга
0,5 круга
1 круг
1 круг
1 круг
1 минута
5 минут
4повторения
4повторения
4повторения
4повторения
4повторения
4повторения
5 минут
|
Приветствие, объяснение задач урока
Держать спину прямо, при ходьбе на пятках, локти широко расставлены в стороны.
Выполнять упражнение максимально часто, выше поднимать бедро
Выполнять упражнение максимально часто
Ноги не скрещивать
Ноги не скрещивать
Стараться приземляться на носочки
Выполнять ускорение на максимальной скорости
Подняться на носки, руки вверх – вдох; опуститься, руки вниз – выдох.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
Выполнять упражнения плавно, без резких движений.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Основная часть урока (60 минут) - Сабақтың тақырыбы /Тема занятия Подраздел Спортивные игры Тема 11. Баскетбол....

text:
Отработка быстрого прорыва в тройках и пятёрках.
Разделить занимающихся на тройки
1)По сигналу преподавателя, игроки № 2 и 3 начинают движение по боковым линиям площадки, игрок №1 выполняет передачу мяча игроку №2 и двигается к противоположному кольцу по центру площадки, игрок №2 выполняет передачу мяча игроку №3. Игрок №3 завершает атаку.
2)То же упражнение выполняется 2 раза подряд. После завершения атаки, игрок №1 подбирает мяч, а игроки №2 и 3 меняются сторонами, перебегая по лицевой линии, и упражнение начинается заново. Задача игроков заключается в том, чтобы удачно завершить все 2 атаки. Если первая атака завершена неудачно, упражнение прекращается.
3)Преподаватель выполняет бросок с 3-х очковой линии, игроки №4 и 5 идут на подбор, а игроки №2 и 3 начинают движение к противоположному кольцу по боковым линиям площадки. Например, игрок №5 взял подбор. Он выполняет передачу игроку №1 и двигается к противоположному кольцу, а игрок №4 выполняет движение к противоположному кольцу по боковой линии. Игрок №1 выполняет передачу игроку №2, игрок №2-игроку №3. Игрок №3 завершает атаку.
4) Преподаватель выполняет бросок с 3-х очковой линии, игроки №4 и 5 идут на подбор, а игроки №2 и 3 начинают движение к противоположному кольцу по боковым линиям площадки. Например, игрок №5 взял подбор. Он выполняет передачу игроку №1 и двигается к противоположному кольцу, а игрок №4 выполняет движение к противоположному кольцу по боковой линии. Игрок №1 двигается с ведением мяча по центру площадки, после пересечения средней линии площадки, он выполняет передачу игроку №2. Игрок №2 завершает атаку.
Игра 5 на 5 с применением изученных элементов.
|
25 минут
3 повторения
Каждый игрок из тройки должен выполнить задание(завершить 2 атаки подряд удачно).
3 повторения
3 повторения
10 минут
|
Движение игроков должно быть быстрым.
Движение игроков должно быть быстрым.
Движение игроков должно быть быстрым.
Движение игроков должно быть быстрым.
|


title: Заключительная часть урока (10 минут)

text:
Саралау-оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлау?
Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлау?
|
Бағалау-оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы
|
Саралау барысында оқушылардың деңгейін анықтап, деңгейлері бойынша тапсырмалар бердім. Сабаққа белсенді қатысып тапсырманы дұрыс орындаған оқушыларды ауызша мадақтау арқылы бағаладым. Деңгейі жоғары оқушылармен араластырып білім деңгейлерін көтердім.
|
Оқушылар бір-біріне кері байланыс берді. «Қолмен белгі беру», «Бір минуттық эссе», «Ауызша бағалау» әдісі арқылы рефлексия жасалды.
|
Тапсырмаларды орындау кезінде спорттық құралдардың дұрыс орналасуына көңіл бөлу. Дене қыздыру жаттығуларының орындалуына аса көңіл бөлу, икемділікті дамытуға септігін тигізеді. Дене қуатын үнемдеу шарттары. Дұрыс тыныс алу. Сабақтың барысында техника қауіпсіздік ережелерін сақтау
|
Сабақ бойынша рефлексия
-Сабақ мақсаттары, оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба?
-Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?
-Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
-Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?
-Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
|
Сабақ мақсаттары, оқу мақсаттары жоспар бойынша нақты қойылған. Сабақ соңында барлық оқушы оқу мақсатына қол жеткізді. Сабақ соңында саралау жүргізіліп, сабақ қорытындыланды. Кіріспе бөлім 10 минут, негізгі бөлім 25 минут, қортынды 5 минут регламент сақталды. Сабақ жоспарынан ауытқулар болған жоқ
|
Жалпы баға
Caбaқтың жақсы өткен eкi acпeктici (оқыту туpaлы дa, oқу туpaлы дa ойланыңыз)?
_____________________________________________________________________________________________________
Caбaқты жaқcapтуғa не ықпал ете aлaды (оқыту туpaлы дa, oқу туpaлы дa ойланыңыз)?
_____________________________________________________________________________________________________
Caбaқ бapыcындa cынып туpaлы нeмece жeкeлeгeн oқушылapдың жeтicтiк/қиындықтapы туpaлы нeнi бiлдiм, кeлeci caбaқтapдa нeгe көңiл бөлу қaжeт?
_______________________________________________________
|


title: Сабақтың тақырыбы /Тема занятия Подраздел Спортивные игры Тема 11. Баскетбол. Техника игры в нападениии в защите

text:
КГКП «Экибастузский медицинский колледж»
КМҚК «Екібастұз медициналық колледжі»
Оқу сабағының жоспары №____топ ____күні______
План учебного занятия №____ группа______ дата_____
Сабақтың тақырыбы /Тема занятия
Подраздел 2. Спортивные игры Тема 11. Баскетбол. Техника игры в нападениии в защите Пән/модуль атауы"/ Наименование модуля/дисциплины
ЖГП 04 «Дене шынықтыру»/ОГД 04 Физическая культура
Дайындаған педагог /Подготовил педагог
Гарипов Бауыржан Серикулы
Сабақтың түрі /Тип занятия учебно – тренировочный.
Сабақтың мақсаттары/Цели занятия
Разработать и внедрить стратегии управления рисками, которые могут возникнуть во время серии физических нагрузок, направленных на улучшение здоровья.
Оқулық//Учебная
1. реализация стратегии управления рисками для развития и оценки физической активности
2. координация спортивных специальных двигательных навыков с высоким уровнем мастерства в широком диапазоне точности, контроля и гибкости
Дамытушылық//Развивающая
Учащиеся: могут обсудить, показать и проанализировать специальные двигательные действия по легкой атлетике. Предметная лексика и терминология включает в себя: ударение, толчок, взлет, посадка, «фаза полета», «ножницеобразное нажатие», качества движений: сила, скорость, выносливость, гибкость, ловкость, шаги, прыжки, броски, ускорение, безопасность, риск, старт, упор на полке, бег по дистанции, подход к полке, метание с места на место, бег трусцой, длина шага при акцентировании, точность при метании, правильная посадка, этапы прыжков и бросков, ритм бега.
Вопросы для обсуждения:
- при выполнении прыжков и бросков, почему следует строго соблюдать правила безопасности?
- какие правила техники безопасности следует соблюдать при броске?
- как вы можете уменьшить шансы получить травму в задачах, где выполняются прыжки?
- почему при обучении прыжкам в длину и высоту важно выполнять упражнения предварительной подготовки по порядку?
- в какой последовательности следует выполнять разминку тела?
- насколько необходимо выполнять специальные упражнения при подготовке к заданиям для бега на короткие и средние дистанции?
Тәрбиелік//Воспитательная
Сотрудничество: налаживает хорошие взаимоотношения, формирует навыки сотрудничества, оказывает друг другу помощь.
Академическая справедливость: справедливо ценят друг друга, уважительно относятся к своим идеям и мыслям.
Обучение на протяжении всей жизни: связывает полученные знания с жизнью, устанавливает обратную связь, формирует любовь к познанию.
Патриотизм и гражданский долг: доказывают любовь к Родине, верность, своими поступками.
Уважение к себе и окружающим: при групповой работе, парной работе.
Труд и творчество: альтернатива организует игру, стремится к победе в игре.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tema-zanyatiya-podrazdel-sportivnie-igri-tema-1.html#КГКП_«Экибастузский_медицинский_колледж»_КМҚК_«Екібастұз_медициналық_колледжі»___Оқу_сабағының_жоспары_№____топ_____күні______


title: Қажетті ресурстар - Сабақтың тақырыбы /Тема занятия: проект подготовки и производства электромонтажных работ (ппр) Модуль/пән атауы

text:
В.Н. Калечиц МОНТАЖ, НАЛАДКА И ЭКСПЛУАТАЦИЯ ЭЛЕКТРООБОРУДОВАНИЯ
5. Сабақтың барысы/Ход занятия Приветствие Проверка посещаемости Опрос домашнего задания Объяснение нового материала Закрепление нового материала
Примечание:Данные пункты учебного занятия являются обязательными.Внесение дополнительных элементов определяется с соблюдением требований государственного общеобязательного стандарта соответствующего уровня образования и с учетом особенностей дисциплины или модуля и потребностей обучающихся. 12.09.23 ПРОЕКТ ПОДГОТОВКИ И ПРОИЗВОДСТВА ЭЛЕКТРОМОНТАЖНЫХ РАБОТ (ППР) Технология производства монтажных работ -это последовательный и неразрывный комплекс организационно-технических и инженерных мероприятий, обеспечивающих ввод в действие вновь строящихся и реконструируемых объектов. Монтажные работы выполняют специализированные организации на основании договоров с заказчиками - предприятиями и организациями, имеющими бизнес-план, утвержденную и согласованную проектно-сметную документацию и соответствующие инвестиции. Заказчик заключает договор с подрядной организацией - генеральным подрядчиком, который несет полную ответственность за монтаж оборудования в установленные сроки. При необходимости генподрядчик на договорных началах может привлекать к выполнению определенных видов работ специализированные организации, выступающие в роли субподрядных. Для производства монтажных работ заказчик передает генподрядчику в установленные сроки техническую документацию и сметы на объект в целом или на этапы работ. Если в переданную проектно-сметную документацию заказчик вносит в установленном порядке изменения, то он обязан не позднее чем за 15 дней до начала производства работ дополнительно передать необходимое число экземпляров измененной документации и перечень аннулированных чертежей. Заказчик обязан возместить подрядчику все затраты и убытки, связанные с изменением ранее выданной проектносметной документации. Одним из важнейших направлений технического прогресса в монтажном производстве является индустриализация. Она предусматривает две основные цели: 1. Перенос максимальных объемов монтажных работ из монтажной зоны на заводы и производственные базы монтажных организаций. Здесь могут быть обеспечены наиболее производительные методы работ с применением совершенных станков и приспособлений. 2. Параллельно с производством строительных работ готовить электрооборудование, электроконструкции и электропроводки, скомплектованные в укрупненные блоки и узлы. Индустриализация обеспечивает ускорение темпов производства монтажных работ и снижение их стоимости.


title: Основными разделами ППР являются - Сабақтың тақырыбы /Тема занятия: проект подготовки и производства электромонтажных...

text:
перечень вносимых в проект изменений и дополнений с приложением документов об их согласовании;
расчеты трудозатрат, численности и фондов заработной платы; эскизы или чертежи укрупненных блоков и узлов с указаниями (в случае необходимости) способов такелажа, транспортировки и монтажа блоков;
ведомости закладных деталей, которые необходимо изготовить и установить в процессе строительных работ; ведомости заказов на заводские монтажные изделия и на конструкции, подлежащие изготовлению в мастерских монтажно-заготовительного участка (МЗУ);
комплектовочные ведомости на электрооборудование раздельно: а) для поставки в МЗУ и б) для доставки непосредственно в монтажную зону; спецификации на кабельную продукцию, трубы и металл с разбивкой по отдельным зонам монтажа;
калькуляции и наряды для предварительной выдачи их рабочим МЗУ и монтажных участков;
указания по монтажной технологии и механизации работ; указания но технике безопасности с приложением эскизов ограждений, подмостей и т.п.;
графики производства работ, увязанные с общим графиком строительства объекта.
В зависимости от объема и сложности монтируемого объекта ППР могут быть полные и сокращенные. Логическим развитием ППР является автоматизированная система планирования и управления строительно-монтажными работами (АСУ). Она широко внедряется на крупных стройках. Основным элементом АСУ служит сетевой график, который устанавливает взаимосвязь и последовательность всех технологических операций по созданию нового объекта, включая поступление проектной документации, поставку материалов, оборудования и завоз необходимых механизмов. Продолжительность работ в сетевом графике определяется по нормативам трудовых затрат и представляет собой трудоемкие расчеты, выполняемые с помощью ЭВМ.


title: Сабақтың тақырыбы /Тема занятия: проект подготовки и производства электромонтажных работ (ппр) Модуль/пән атауы

text:
ШҚО әкімдігі Білім басқармасының "Риддер колледжі" КММ КГКП «Риддерский колледж» УО ВКО акимата (наименование организации образования) Оқу сабағының жоспары/План учебного занятия Сабақтың тақырыбы /Тема занятия:
ПРОЕКТ ПОДГОТОВКИ И ПРОИЗВОДСТВА ЭЛЕКТРОМОНТАЖНЫХ РАБОТ (ППР) Модуль/пән атауы /Наименование модуля /дисциплины: ПМ – 03 Электромонтаж наладка электрооборудованиия. Педагог дайындады/Подготовил педагог: Мұқашев Дәулет Нұрланұлы 2023 ж./г. "12"_Сентября_
Образовательные: способствовать обеспечению основ для изучения других дисциплин Воспитательная: создание условий, обеспечивающих воспитание стремления соблюдать правила безопасного ведения работ. Развивающие: работать над формированием умений сравнивать явления, делать выводы и обобщения по применению знаний в различных ситуациях.
3. Күтілетін нәтижелер/Ожидаемые результаты:
Освоение навыков : по выполнению основных слесарных и слесарно-сборочных работ;
выполнению работ по монтажу силового и осветительного оборудования промышленных организаций;
выполнению ремонта оборудования промышленных организаций.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tema-zanyatiya-proekt-podgotovki-i-proizvodstva.html#Модуль/пән_атауы_/Наименование_модуля_/дисциплины:__ПМ_–_03_Электромонтаж_наладка_электрооборудованиия._Педагог_дайындады_/Подготовил_педагог


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tema-zanyatiya-proekt-podgotovki-i-proizvodstva.html#Оқу_сабағының_жоспары/План_учебного_занятия__Сабақтың_тақырыбы_/Тема_занятия:___ПРОЕКТ_ПОДГОТОВКИ_И_ПРОИЗВОДСТВА_ЭЛЕКТРОМОНТАЖНЫХ_РАБОТ_(ППР)


title: Сабақтың тақырыбы /Тема занятия Спорттық ойындар Тақырып Акробатикалық жаттығулар Пән/модуль атауы / Наименование модуля/дисциплины

text:
КГКП «Экибастузский медицинский колледж»
КМҚК «Екібастұз медициналық колледжі»
Оқу сабағының жоспары №____топ ____күні______
План учебного занятия №____ группа______ дата_____
Сабақтың тақырыбы /Тема занятия
Спорттық ойындар Тақырып 3. Акробатикалық жаттығулар
Пән/модуль атауы"/ Наименование модуля/дисциплины
ЖГП 04 «Дене шынықтыру»/ОГД 04 Физическая культура
Дайындаған педагог /Подготовил педагог
Гарипов Бауыржан Серикулы
Сабақтың түрі /Тип занятия учебно – тренировочный.
Сабақтың мақсаттары/Цели занятия
Денсаулықты нығайтуға бағытталған бірқатар дене жүктемелері кезінде туындауы мүмкін қауіп-қатерді басқара білу стратегиясын құру және қолдану
Оқулық//Учебная
1. Дене белсенділігін дамыту және бағалау үшін тәуекелді басқару стратегиясын жүзеге асыру
2. Спорттық арнайы қимыл-қозғалыс дағдыларының дәлдігін, бақылауды және икемділігін кең ауқымда жоғары дәрежеде шеберлік көрсете отырып үйлестіру
Дамытушылық//Развивающая
Оқушылар: Жеңіл атлетикадан арнайы қозғалыс әрекеттерін талқылап, көрсетіп, талдай алады. Пәндік лексика және терминология мыналарды қамтиды: екпін алу, итерілу, ұшу, қону, «Ұшу фазасы», «Қайшылай басу», қозғалыс сапалары: күш, жылдамдық, шыдамдылық, иілгіштік, ептілік, қадамдар, секірулер, лақтырулар, жылдамдату, қауіпсіздік, тәуекел, сөре, сөрелік екпін, қашықтық бойымен жүгіру, сөреге келу, бір орыннан, жүгіріп келіп лақтыру, екпін алу кезіндегі адымның ұзындығы, лақтыру кезіндегі дәлдік, дұрыс қону, секіру мен лақтыру кезеңдері, жүгіру ырғағы.
Талқылауға арналған сұрақтар:
- секіру мен лақтыруды орындаған кезде, неліктен қатаң түрде қауіпсіздік ережелерін сақтау керек?
- лақтыру кезінде қандай техникалық қауіпсіздік ережелерін сақтау керек?
- секірулер орындалатын тапсырмаларда жарақат алып қалу мүмкіндіктерін қалай азайта аласыздар?
- ұзындық пен биіктікке секіруді үйрету кезінде алдын-ала дайындық жаттығуларын неліктен ретімен орындау маңызды?
- дене қыздыру жаттығуларын қай ретпен орындау керек?
- қысқа және орта қашықтықтарға жүгіруге арналған тапсырмаларға дайындалу кезінде, арнайы жаттығуларды орындау қаншалықты қажет?
Тәрбиелік//Воспитательная
Ынтымақтастық: өзара жақсы қарым-қатынас орнатады, ынтымақтастық дағдыларын қалыптастырады, бір-біріне көмек көрсетеді.
Академиялық әділдік: бір-бірін әділ бағалайды, идеялары мен ой-пікірлеріне құрметпен қарайды.
Өмір бойы оқу: алған білімін өмірмен байланыстырады, кері байланыс орнатады, білім алуға деген сүйіспеншілікті қалыптастырады.
Патриотизм және азаматтық борыш: отанға деген сүйіспеншілікті, адалдықты, өз іс-әрекеттерімен дәлелдейді.
Өзіне және өзгеге құрмет: топтық жұмыс, жұптық жұмыс кезінде жүзеге асырады.
Еңбек пен шығармашылық: альтернатив ойынды ұйымдастырады, ойын барысында жеңіске талпынады.
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақ жоспары
Сабақтың тақырыбы: Темірбетон бұйымдарының өндірісі
Сабақтың мақсаты:
Білім беру: Ұғымды көзқарасты қалыптастыру. Темірбетон бұйымдарының өндірісі туралы жалпы түсінік. Ғылыми тілде белгілерді қолдана білу. Құрылыста қолданылатын темірбетон бұйымдарының дайындау әдістерін түсіндіру. Өз пәніне болашақ мамандығына деген ынтасын арттыру.
Дамытушылық: Оқыту кезінде оқушылардың танымдық қызығушылығын, шығармашылығын, қабілеттерін, жігерін, ынтасын, танымдық қабілеттерін дамыту. Темірбетон бұйымдары өндірісінің, оның технологиясын жетілдіру бағытында ғылыми-зерттеу жұмыстарына, шығармашылық ойларын дамыту.
Тәрбиелік: Оқушылардың ғылыми дүниетанымын, тұлғаның адамгершілік қасиетін, көзқарастары мен сенімін ояту. Жалпы адамзаттық және ұлттық құндылықтарды қалыптастыру, отансүйгіштікке, еңбексүйгіштікке, ұжымдылыққа тәрбиелеу, адамгершілік рухани байлығын дамыту.
Сабақтың түрі: Жаңа сабақ
Сабақтың типі: Жаңа материалды меңгерту
Сабақтың әдісі: Түсіндірме- көрнекілік әдіс. баяндау, түсіндіру, топпен жұмыс.
Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақтаны қолдану арқылы электронды оқулық, презентация (слайд), бейнероликтер, оқу көрнеліктері.
Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру кезеңі :
А) Оқытушының оқущылармен сәлемдесуі;
Ә) Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру;
Б) Дәрісхананың тазалығына, сабаққа дайындығына назар аудару.
2. Үй тапсырмасын тексеру:
Оқушыларды топқа бөлу.
І-топ. Бетон
І І -топ. Темірбетон
І І І -топ. Арматура
Үй тапсырмасын сұрау:
Әр топқа өз аттары бойынша сұрақтар қою.
I-топ «Бетон» - Бетонның құрамын ата, анықтамаларын бер.
II-топ «Темірбетон» - Цемент туралы түсінік бер.
III-топ «Арматура» - Арматура дегеніміз не, оның түрлерін ата.
Оқушылар бетон коспасын дайындауды зертханалық жұмыс түрінде көрсету.
Үй тапсырмасын житон беру арқылы бағалау.
5 - «Қызыл түс»
4 - «Жасыл түс»
3 - «Сары түс»
Қызығушылығын ояту. (Видеофильм)
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Темірбетон бұйымдарының өндірісі Сабақтың мақсаты


3. Оқушыларды жаңа сабақ тақырыбымен, мақсатымен, қаралатын сұрақтарымен таныстыру.
Сабақ жоспары:
А) Темірбетон туралы түсінік
Б) Құрама төмірбетон бұйымдарын өндірудің негізгі схемалары мен әдістері
В) Темірбетон бұйымдарының түрлері
Жаңа сабақтың жоспарына сәйкес мәтінді бөлшектерге бөліп үлестірмелі материал ретінде таратып беремін. Мәтінді үш бөлікке бөліп оқушылар бөлімдерді оқып, зерттеу барысында белсенді әрекеттер атқарады. Оқушылар мәтіннің бір бөлімін оқып болған соң, жекелей жұмыс жасап, сонан кейін жұптасып өз түсініктерімен туындаған ойларымен бөліседі. Олардың жаңа білімі мен өзіндік пікірлері осындай ой талқы нәтижесінде пайда болады. Әрбір топтан бір оқушы жауап беруін сұраймын, қалғандары толықтыруына болады.
Жаңа сабақтың тақырыбы: Темірбетон бұйымдарының өндірісі
І -топ
Темірбетон туралы түсінік
Бетон маркалары оның үлгілерін престе сығу арқылы анықталынады. Бетон маркаларының жоғарғы шегі - 60 МПа дейін. Бірақ бетонның созу күшіне беріктігі өте төмен: сығу кұшіне беріктігінен 10-17 рет аз; ұзындығы бір метр бетон 1- 2 мм-ге ғана созылады, яғни бетонның созылғыштығы өте төмен. Сондықтан кәдімгі бетон ию, осы арқылы созу күштері әсеріне тап болатын бұйымдар, конструкциялар жасау үшін әдетте қолданылмайды.
Болат керісінше, ию, созу күштеріне өте берік, Осыны ескере, бетонға болатты арматура түрінде ендіріп, екеуі бірге пайдаланылса, мүндай бұйымдардың, конструкцияларды түсетін түрлі күштерге кедергісі көпке артады, Темірбетонды әсіресе ию кернеуіне қарсы қолданылатын конструкцияларда, мысалы, этаждар арасына орнатылатын панельдер пайдаланған тиімді. Күш түскенде мұндай конструкцияда біріне-бірі қарсы сығу және созу кернеулері пайда болады: панельдің нейтрал осьтен жоғары бөлімі сығылады, ал төменгі бөлімі созылады. Сондықтан арматура этажаралық панельдің нейтрал осінен төменірек орнатылады.
Сонымен, бетон сығу күшіне қарсыласады, ал бетон созу күшіне бетоннан әлдеқайда артық кедергі көрсетеді. Бетон болатпен жақсы ұстасады және оны коррозиядан сақтайды: екеуінің температура әсерінен кеңею коэффициенті бірдей десе де болады. Бірак мұндай темірбетонда нейтрал осьтен төмен бөлімінде созу күшінің әсөрінен бетон шытшауы мүмкін, өйткені бетон созу күшіне болатпен салыстырғанда 5-6 рет аз қарсыласады. Бұған қарсы, яғни темірбетонда созу күштерінен бетон шытынамауы үшін оны алдын ала кернелген - деп аталатын арматурамен сығады (нығыздайды, кернейді)
Кернелген арматуралы темірбетон бұйымдарын жасау үшін көбінесе бір үшы бекітілген болат арматураны біраз созып» екінші үшын бекітеді де оның үстіне араласпасын салады (құяды). Бөтон қатайғаннан кейін арматура бекітілуден босатылады. Босатылған арматура өзінің бұрынғы созылмаған қалпына келуге тырысып қысқара-ды, ал оны қоршаған бетон сығылады, нығыздалынады, Осының салдарынан темірбетонды созу күштері кернегенде бетон шытынамайды.
Алдын ала кернелген арматуралы бетонда бетон мен арматураны бірігіп жұмыс істеуі жақсарады, конструкцияның ию күшіне кедергісі өседі,, бұйым жасауға қажетті арматура шығыны азаяды да, конструкцияның салмағы жеңілдейді.
Бетонды арматуралау темірбетон өндіру технологиясының алғашқы операцияларының бірі. Өйткені төмірбетон конструкцияларын жасау үшін алдымен бетон араласпасын қалыпта орнатылған арматура үстіне құяды салады. Арматура дара (жеке), торлы және қаңқа түрінде қолданылады. Оны сымнан не стерженен жасайды, Стерженьді арматурада пайдаланалатын болаттың кластары маркалары А-II-ден -VII-ге дейінгі аралықта. Класс белгісіндегі рим цифры өскен сайын болат стерженнің беріктігі жоғары –болады.
Арматуралық стерженьдер мөн сымдар қолдану алдында тазаланады, түзетіледі, конструкциялардың өлшеміне сай иіледі, көсіледі, қажет болса салқын кұйінде созылғыш беріктелінеді. Одан әрі жеке (дара) стерженьдерден, сымдардан темірбетон бұйымдардың өлшемдеріне сәйкес торлы немесе қаңқалы арматура кұрастырылады. Стерженьдердің. сымдардың қиылысқан және жалғасқан жерлері арнаулы машинамен немесе электр доғасымен* балқытып беріктіріледі. Қалыпқа арматура белгіленген жобаға сай орнатылады, Бетон араласпасының өтуіне кедергі болмау үшін тордағы және қаңқадағы стерженьдер ара-сының қашыктағы ірі толтырғыштың диаметрінен кем (кіші) болмауы керек,
Стержень және сым ауыспалы профильді көлденең қимасы екі өлшемді жіңішке, жуан болп ауысып тұрады және тегіс бетті (диаметрі біркелкі) етіп өндіріледі. Ауыспалы профильді стерженьнен сымнан істелінген арматуралардың бетонмен ұстасуы берік болады. Арматуралар жұмыстық негізгі) және монтаждық жәрдемші) депайырылады. Жұмыстық арматура конструкцияға түсетін созу күшіне кедергі көрсететін жөрге орнатылады. Монтаждың арматураға бұйымдарды көтергенде, орнатқанда және өзара беріктігінде қажет ілгектер және фиксаторлар (бекіткіштер) пісіру әдісімен бекітіледі.
ІІ -топ
Құрама төмірбетон бұйымдарын өндірудің негізгі схемалары мен әдістері
Темірбетон бұйымдар өндірісінің төхнологиясы мынандай кезек пен жұретін негізгі операциялардын түрады; бетон араласпасын және арматураны дайындау, арматураны қалыпқа орнату және оған бетон араласпасын салып (құйып) нығыздау, ыстық бумен өңдөу, бұйымдарды қалыптан босату, қалыптарды тазалау және майлау. Сыртқы қабырға панелі нығыздау операциясы кезіндө, қажетті жағдайда, жылу өткізбейтін қабатпен (материалмен) толықтырылады да беті декоративті өңделеді. Жоғарыда көрсетілген технологиялық операциялардың қандай жағдайда өткізілетініне байланысты құрама төмірбетон бұйымдары мынандай үш схема: 1) әр операцияны сәйкесінше постан постқа жылжитын қалыпта орындау. 2) барлық операцияларды бірінен соң бірін жерде жылжымайтын қалыпта орындау. 3) бұйымдарды лентада (қалыпсыз) үзіліссіз дірілдетіп прокаттау сығыздау) арқылы өндіріледі.
Бірінші схема бойынша бұйымдар конвейерде не ағымды агрегатты тізбекте жасалынады. Конвейер типтері аз бұйымдарды көп дана етіп өндіру үшін пайдаланылады. Бұл төхнология мүмкіншілігінше көп операцияларға постарға бөлінген, Мұнда конвейердің қажетті аспаптармен, машиналармен, т.б. жабдықталған әр постында бір ғана операция орындалады. Сондықтан болашақ темірбетон бұйымының өлшемдеріне сай қалып конвейердің әр постына тоқталып, операция біткен соң. келесі постқа жылжиды. Бірінші поста қалып тазаланады. екінші поста қалыпта арматура орнатылады, үшінші поста қалыпқа бетон араласпасы салынады. Келесі поста араласпа дірілдеткіштер (1- сурет) нығыздалынады, Конвейерді басқару пультінде әр поста операциялар орындалып болғанын көрсететін лампалар жағылғаннан соң оператор кнопкіні басып, бұкіл конвейерді бір ағымды, яғни әр постыдағы қалыпты келесі постқа. жылжытады.
Егер әр түрлі бұйымдар аз мөлшерде өндірілетін болса, онда ағымды-агрегатты технологияны қолданған тиімді. Бұл жағдайда технологиялық операциялар негізінде үзіліссіз, бірінен сон бірі орындалатын жұмыс постарында жүргізіледі. Мұның конвейерлік әдістен айырмашылығы - көйбір операциялар: арматураны орналастыру. бетон араласпасын салу (құю), оны нығыздау бір поста. мысалы центрифугада орындалуы мүмкін, ал қалып бір постан келесі посқа көпір кранмен, тельферамен* т.б. жеткізіледі; бұйымның (бетонның) қатаюын тездету келесі поста-мерзімді (оқтын -оқтын) жұмыс істейтін бу камерасында өткізіледі.
1 - сурет. Дірілдеткіш І-қалып 2-дірілдеткіш рама; 3-сөріппе; 4- білік; 5-дебаланс эксцентрик-айналу өсі өз цөнтрінен өтпейтін диск; 6-подшипник (біліктің тірегі); 7-ілінісу муфтасы; 8-электромотор.
Екінші схема бойынша темірбетон бұйымдары стендте не кассетада барлық технологиялық операцияларды бір жерде орындау арқылы өндіріледі. Стенд тәсілі бойынша қалып горизонтальді (көлденең), ал кассета әдісі бойынша - вертикальді (тік) орналасады. Бетон араласпасын нығыздау үшін қалыпқа орнатылатын немесе араласпаға батырылатын дірілдеткіштер қолданылады. ал тығыздалған қоспаны тез қатайту үшін қалыптардың "көйлегі" араласпасына ыстық бу өндіріледі» Бұйымдарды тік түрінде қалыптау аз орын алады бұл кассета әдісінің негізгі артықшылығы.
Үшінші схема бойынша төмір бетон бұйымдарын дірілдетіп прокаттау үшін толық автоматтайдырылған стан қолданылады (конструкциясы Н.Я.Козловтікі). Станда бетон қоспасы айналмалы біліктөр арасныда кысым мен дірілдің бір мөзгілде тигізетін әсерінен сағатына 25 м жылдамдықпен үзіліссіз жылжитын металдан жасалған лөнтада нығыздалынады. Стан өте өнімді сасатына 80 м2 дейін панельдер шығарады. Станда тек бір түрлі бұйым шығарылады: басқа түрлі бұйым өндіруге ауысу үшін станды қайта құру қажет.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушыларды жаңа сабақ тақырыбымен, мақсатымен, қаралатын сұрақтарымен таныстыру


title: ІІІ –топ - Сабақтың тақырыбы: Темірбетон бұйымдарының өндірісі Сабақтың мақсаты

text:
Байланысты: Ашық сабақ "Темірбетон бұйымдарының өндірісі"
ІІІ –топ Темірбетон бұйымдарының түрлері
Құрама темірбетон бұйымдары таситын транспорт пен көтеретін крандардың мүмкіншілігіне байланысты үй салатын комбинаттарда темірбетон бұйымдарын өндірілетін заводтарда негізінде 25 м-ден, ені (көлденеңі) 3 м-ден, салмағы 25 т-дан аспайтын болып жасалынады. Бұйымдар өлшемнің дәлдігі 5-10 мм. Құрама темірбетон бұйымдары негізгі өлшеміне қарай ұзын (бағаналар, арқалықтар, формалар, қадалар, ригельдер), жалпақ жабындық және этажаралық плиталар, қабырғалық панельдер), қалын массивті құрама фундамент және цоколь блоктары) және көлемді санитарлық техника бөлмелері, лифті шахтасының көлемді элементтері, блок-бөлмелер, құдық сақиналары болып өндіріледі.
Азаматтық құрылыста қолданылатын бұйымдар. Бұйымдардың түрлері көп, негізгі номенклатурасын қарайық.
Үйдің және басқа да азаматтық ғимараттардың фундаменті ретінде фундаменттік блоктар және қадалар пайдаланылады, Ленталы фундамент ұзындығы 0,6-2,4 м, ені 0,6-3,2 м, биіктігі 0,3-0,5 м, маркасы М150- М300 ауыр бетоннан жасалған блоктардан құрастырылады„ Бағана (еден астына төселетін фундамент трапеция пішінді; оның төменгі ауданы жалпақ, ал жоғары жағында бағананы орнату үшін істелінетін үясы бар. Қадалар үзындығы 20 м-ге дейін, ал қимасы 900 шаршы см-ге дейін болып жасалынады.
Түрғын үйдің сыртқы кабырға панельдері жеңіл болуы үшін олар үш қабатты болып өндіріледі екі темірбетон қабаты арасына жылу өткізбейтін матөриал көбік построл, минералды мақта, газ немесе көбік бетон, т.б.) салынады. Панельдің сыртқы жағы заводта керамикалық плиткалармен я басқа декоративтік материалдармен шыны не пластмасса плиткаларымен) тысталынады немесе атмосфераға төзімді бояулармен сырланады. Мұндай панельдердің қалыңдығы 25-30 см - ге дейін, ал салмағы 50% - ке азаяды.
Сытқы қабырғаларық бір қабатты панельдер текше метрінің тығыздығы 700-1000 кг, маркасы М50-М100 көуек толтырғышты жеңіл бөтондардан және тығыздығы 300-700 маркалары М35, М50 ұялы бетондардан өндіріледі. Үй құрылысында көп пайдаланылатын сыртқы қабырға панельдерінің өлшемі бөлме өлшеміне сәйкес ұзындығы 3,6 м, биіктігі 2,9 м; қалыңдығы 40 см, салмағы 4 т-ға дейін, ал екі бөлме өлшеміне сәйкес панельдөрдің үзын -дығы 6... 6,6 м, салмағы 8 т - ға дейін, бұл панельдер түтас не терезе, есік блоктарын қоятын қуыс қалдырып жасалынады.
Ішкі кабырғалық панельдер бір қабатты етіліп маркасы М150-М300 ауыр бетоннан я маркасы М150, М200 конструкциялық жеңіл бетоннан өндіріледі (1, ә-сурет), Панельдер тұтас немесе есік орнататын қуыс қалдыра жасалынады„ Олардың үзындығы 6 метрге. биіктігі 2 метрге, қалыңдығы 20 см-ге дейін.
Өндіріс ғимараттарының төбесін жабу үшін жабындық тақталармен қатар қалыңдығы 3-4 см темірбетоннан істелінген қабық түрлі бұйымдар қолданылады. Олардың мөлшері үлкен (10х10 м). Мұндай конструкциялар ауданы үлкен (100 м2) және материал шығыны аз болғандықтан басқа жабындық бұйымдардан тиімдірек.
Инженерлік ғимараттар құрылысына түрлері көп. Олар жолдық, аэродромдық, көпірлік, тунельдік бұйыдар, трубалар, т.б. Мысалы темір жол құрылысында көп тараған бұйымдарға алдын ала кернелген маркасы М500 бетоннан өндірілген шпалдар және электрлендірілген темір жолдардың сымын ілу үшін маркасы М400 бетоннан істелінген бағаналар жатады. Соңғы көрсетілген бұйымдардың бетонның аязға төзімділігі Г100-Г200 аралығында болуы тиіс. Бағаналар көбінесе құмыра қималы, екі товар жәнө швеллер нұсқалы (типті) қабырғасы торланып төсілген түрінде жасалынады.
Жаңа сабақ тақырыбы бойынша оқушылардың жауаптарын толықтыру.


title: Темірбетон дегеніміз - Сабақтың тақырыбы: Темірбетон бұйымдарының өндірісі Сабақтың мақсаты

text:
Темірбетондегеніміз–бетон мен арматураны біртұтас етіп біріктіруді айтады. Темірбетонның негізгі артықшылығы оның беріктігі, тозбайтындығы, қалаған формада құюға болатындығы. Бетон сығу күшіне қарсыласады, ал бетон созу күшіне бетоннан әлдеқайда артық кедергі көрсетеді. Бетон болатпен жақсы ұстасады және оны коррозиядан сақтайды.
Қолданылуы: көпір салуда, гидротехникалық құрылыста, тұрғын үй, қоғамдық ғимараттарды салуда т.б. құрылыстарда кеңінен қолданылады.
Темірбетон бұйымдарын өндірудің негізгі схемалары. Темірбетон бұйымдар өндірісінің төхнологиясы мынандай кезек пен жұретін негізгі операциялардын түрады; бетон араласпасын және арматураны дайындау, арматураны қалыпқа орнату және оған бетон араласпасын салып (құйып) нығыздау, ыстық бумен өңдөу, бұйымдарды қалыптан босату, қалыптарды тазалау және майлау.
Темірбетон бұйымдарын өндіру әдістері. Конвейерлі әдіс. ( Конвейерлі әдіске байланысты видеоролик көрсете отырып түсіндіру) Бұйымдар конвейерде не ағымды агрегатты тізбекте жасалынады. Конвейер типтері аз бұйымдарды көп дана етіп өндіру үшін пайдаланылады. Бұл төхнология мүмкіншілігінше көп операцияларға постарға бөлінген. Мұнда конвейердің қажетті аспаптармен, машиналармен, т.б. жабдықталған әр постында бір ғана операция орындалады. Сондықтан болашақ темірбетон бұйымының өлшемдеріне сай қалып конвейердің әр постына тоқталып, операция біткен соң. келесі постқа жылжиды. Бірінші поста қалып тазаланады. екінші поста қалыпта арматура орнатылады, үшінші поста қалыпқа бетон араласпасы салынады. Келесі поста араласпа дірілдеткіштер (1- сурет) нығыздалынады. Конвейерді басқару пультінде әр поста операциялар орындалып болғанын көрсететін лампалар жағылғаннан соң оператор кнопкіні басып, бүкіл конвейерді бір ағымды, яғни әр постыдағы қалыпты келесі постқа. жылжытады.
Ағымды-агрегатты әдіс. ( Ағымды-агрегатты әдіске байланысты видеоролик көрсете отырып түсіндіру) Бұл жағдайда технологиялық операциялар негізінде үзіліссіз, бірінен сон бірі орындалатын жұмыс постарында жүргізіледі. Мұның конвейерлік әдістен айырмашылығы - көйбір операциялар: арматураны орналастыру. бетон араласпасын салу (құю), оны нығыздау бір поста. мысалы центрифугада орындалуы мүмкін, ал қалып бір постан келесі посқа көпір кранмен, тельферамен* т.б. жеткізіледі; бұйымның (бетонның) қатаюын тездету келесі поста-мерзімді (оқтын -оқтын) жұмыс істейтін бу камерасында өткізіледі.


title: Стенд әдісі. ( - Сабақтың тақырыбы: Темірбетон бұйымдарының өндірісі Сабақтың мақсаты

text:
Стенд әдісі. ( Стенд әдісіне байланысты видеоролик көрсете отырып түсіндіру) Темірбетон бұйымдары стендте барлық технологиялық операцияларды бір жерде орындау арқылы өндіріледі. Стенд тәсілі бойынша қалып горизонтальді (көлденең) орналасады. Бетон араласпасын нығыздау үшін қалыпқа орнатылатын немесе араласпаға батырылатын дірілдеткіштер қолданылады. ал тығыздалған қоспаны тез қатайту үшін қалыптардың "көйлегі" араласпасына ыстық бу өндіріледі»
Темірбетон бұйымдарының түрлерімен таныстыру.
Темірбетон бұйымдары негізгі өлшеміне қарай ұзын (бағаналар, арқалықтар, формалар, қадалар, ригельдер), жалпақ жабындық және этажаралық плиталар, қабырғалық панельдер), қалын массивті құрама фундамент және цоколь блоктары) және көлемді санитарлық техника бөлмелері, лифті шахтасының көлемді элементтері, блок-бөлмелер, құдық сақиналары болып өндіріледі.
4. Жаңа сабақты қорытындылау . Құрылыста қолданылатын темірбетон бұйымдары неше әдіспен дайындалады?
Темірбетон бұйымдары тағайындалу және толтырғыш түріне қарай қандай түрлерге бөлінеді?
Темірбетон бұйымдары стенд әдісі бойынша қалай өндіріледі?
Темірбетон бұйымдары конвейерлі, ағымды – агрегатты әдісі бойынша қалай өндіріледі?
Темірбетон бұйымдарының түрлерін ата?
5. Жаңа сабақты бекіту. «Бәрін білгім келеді» ойыны арқылы бекіту.
1.Темірбетон бұйымдары неше әдіспен өндіріледі
3+
5
2
2. Темірбетоннан жасалған аражабын арқалықтарын қандай кластық бетоннан жобалайды.
В 30- В 35 және одан жоғары +
В 7,5- В 15
В 15- В 25
3. Темірбетонды конструкцияларды дайындау үшін қандай бетон қолданылады
Ауыр бетон+
Жеңіл бетон
Ірі кеуекті бетон
4. Бетон қоспаларын тасымалдау үшін пайдалынылатын көлік түрі
Автобетон тасығыштар+
Автоцемент тасығыштар
Автогудранаторлар
5.Темірбетон ростверк қандай болуы мүмкін
Құрама, монолитті+
Құрама
Монолитті
6.Мұздатқан кездегі бетонның аса беріктігі неге байланысты
Бетон класына+
Бетон температурасына
Бетонды жылыту
7. Бетон жақсы жұмыс істейді
Қысқанға+
Игенге
Созғанға
8. Темірбетон арақабырғаның қалыңдығы нешеге тең
120мм+
160мм
80мм
9. Бетонның сығуға беріктігін анықтау үшін не қолданылады
Қошқаров балғасын+
Кашкин балғасын
Каспаров балғасын
10. Арматураның класы жоғары болған сайын
Айырылуға беріктігі жоғары+
Иілімділігі жоғары
Жақсы пісіріледі
11. Бетон қоспаларын дірілдету ұзақтылығының жетіспеуі неге әкеліп соқтырады
Бетонның тығыз төселмеуіне+
Бетонның отыруына
Оның қабатталуына
12. Бетон қоспаларын тасымалдаған кездегі негізгі технологиялық шарты
Оның біртектілігін сақтау+
Күн сәулесінен сақтандыру
Атмосфералық жауын - шашыннан қорғау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-temirbeton-bjimdarini-ondirisi-sabati-masati.html?page=6#7._Үй_тапсырмасын_беру_Тест_сұрақтарын_құрастырып_келу._Құрылыста_қолданылатын_темірбетон_бұйымдарына_мәлімет_жинақтау.___Пайдаланылған_әдебиеттер_тізімі

text:
6. Оқушылардың сабаққа белсенділігін бағалау.
Сабаққа жақсы қатысып, тапсырмаларды орындаған оқушыларды жауап берген деңгейлеріне қарап житон беру арқылы бағалау.
7. Үй тапсырмасын беру
Тест сұрақтарын құрастырып келу.
Құрылыста қолданылатын темірбетон бұйымдарына мәлімет жинақтау.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
С.С Үдербаев «Құрылыс материалдары: қасиеттері және өндірілуі», «Тұмар»,2007ж
С.Қ. Хамзин., Ф.Б. Әбдішүкір «Құрылыс материалдары», Астана, 2007ж
К.А Бисенов, С.С Үдербаев., Г.С.Абиева «Құрылыс материалдары», Алматы 2008ж
А.Кулибаев, У.Бишимбаев «Саулеттік материалтану», Алматы. 2006ж.
Оқытушы Сарсенбаев Б.А.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқушылардың сабаққа белсенділігін бағалау


title: Жазба деректер - Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты

text:
Жазба деректер. Қазақстандағы өмір сүрген ру-тайпалардың ішінде аты белгілісі-сақтар. Б.д.д.VІІ-ІV ғасырларда сақ тайпалары Орталық Азия және Қазақстан жерін мекендеген. Бұл туралы парсы жазба деректерінде де жазылған. Ал гректің атақты тарихшысы Геродот (б.д.д. 485-425 жж.) өз еңбектерінде сақтарды азиялық скифтер деп көрсеткен. Геродоттың олай атауының себебі: Қара теңіздің солтүстігіндегі далалы аудандарда тұратын скифтер мен сақ тайпаларының жергілікті айырмашылықтары болмаса, шаруашылықтарының көпшілік жағы ұқсас келетін. Сақ тайпалары, сонымен қатар Еділ өзенінің төменгі ағысы мен Жайық өзені бойында тұрған савромат-сармат тайпаларымен бір мезгілде өмір сүрген.
Геродат өзінің жазба деректерінде сақ тайпаларының әдет-ғұрпы, салт-санасы, киім киісі, шаруашылығы туралы көптеген мағлұматтар қалдырған. Ол: «Сақтар бастарына киізден тігілген шошақ бөрік, бұттарына шалбар киіп, қолдарына айбалта, садақ, қысқа найза сияқты қару-жарақ ұстайтын. Қой, жылқы, ірі қара малды көп өсірген, ал шошқаны өсірмеген, керек болса, өз жерлерінде ондай жануардың мүлде болмауын тілеген. Сақтар малдың қарнына сол малдың өз етін салып, оны жерге көміп, үстінен от жағып пісірген»,- дейді. Тамақ пісірудің әдісін қазақ малшылары әлі де қолданады.
«Сақтар киіз үйдің ішінде тас қыздырып, оған су шашып, үстіне кендір (өсімдік) салып, монша жасаған». Ал қазақтар қатты қызған тастың үстіне адыраспан салып булап, моншаға түскен. Мұндай әдеттің сонау ғасырлар тереңінен соңғы кездегі қазақтарға дейін келуін, яғни бұлардың арасындағы этникалық байланыстың үзілмегендігін байқауға болады.
Геродат «сақтардың үй-жайларын арба үстіне тігіп алып, көшіп жүретінін де» айта келіп, сақтар мен скифтердің біріңғай этникалық құрамдас қауым екендігіне тоқталған.
Парсылар мен сақтардың арасында ылғи да талас-тартыс, соғыс жағдайларының болып тұрғандығы белгілі. Оны парсы патшасы Дарийдің мына сөзінен анық байқаймыз: «Мен өз әскеріммен шошақ бөрік киетін сақтардың еліне қарсы соғысқа аттандым. Оларды жеңіп, өзіме бағындырдым. Олардың қолға түскен қолбасшысы Скунханы алып келдім. Сақтар дінсіз екен, мен Ахура-Маздаға сиынушы едім. Сол Ахура-Мазда қалай бұйырса мен солай жазаладым».Бұл хабардан да сақтардың шошақ бөрік киетіндері, мемлекеттік дәрежеде болғандығы, парсылардың ешбір діни наным-сеніміне кірмегендігі немесе олардың діни наным-сенімдерінің ұқсас еместігі байқалады.Олай болса, бұл дерек сақтардың парсылармен ешбір этникалық байланыстарының жоқтығын көрсетеді. Алайда тіл мәселесіне келетін болсақ, кеңес дәуірінде бұларды (парсылар мен сақтар) «иран тілдес болды» деген пікір орын алған. Бұл пікір осы күнге дейін өзінің басымдылығын жоймай келеді. Дегенмен соңғы кездегі зерттеулерге қарағанда, сақтардың түркі тілдес болғандығы дәлелденді.Себебі «Алтын адамның» жанынан табылған күміс тостағанның түбінде түркі жазуы жазылған. Оны түркі тілінің маманы профессор Алтай Аманжолов оқыды.
Парсы жазба деректері бойынша сақ тайпалары үш үлкен тайпаға бөлінеді:
Тиграхауда сақтары – шошақ бөрік киген сақтар;
Хаомаварга сақтары-хаома сусынын қайнатушылар;
Парадарайя сақтары- теңіздің ар жағында тұрушы деген ұғымды берген.
Археолог К.Ақышев өзінің көп жылдардан бергі жүргізген ғылыми еңбектеріне сүйене отырып, жазба деректердің археологиялық деректермен сәйкестігін дәлелдеді. Тиграхауда сақтары Ташкент аймағын, Солтүстік Қызрғызстан, Оңтүстік Қазақстан және Жетісу жерін мекендеген. Ал олардың шошақ бөрік кигендігін Бехустин жартасындағы және Персепольдағы Ксеркс сарайының алдына салынған суреттерден аңғаруға болады.
Ал теңіз ар жағында өмір сүрген сақтарға Арал теңізінің шығыс жағасындағы, дәлірек айтқанда, Қазақстанның оңтүстік – батысында өмір сүрген сақ тайпалары жатады. Оларды жазба деректерде даилар, аргиппейлер, исседондар деп те атайды.
Страбон «Жағрафия» атты еңбегінде сақтар туралы: «Бұл көшпенділер көп жағдайда бостандықты, еркін жүруді, тәуелсіз болуды қалайды. Олар өз жерін жер шаруашылығымен айналысатындарға беріп, олардан алынатын тиісті алым-салықтың дұрыс қайтарылмауына қарсы соғысады. Алым-салықты алғанның өзінде баю үшін емес, күнделікті тұрмыс жағдайларын өтеу үшін ғана алатын еді» деп жазған.
Тарихымыздың көне дәуірін зерттеуде қытай деректерінің де рөлі зор. Қытайдың көне жазба деректерінде Іле өзенінің алқабындағы қазіргі Шығыс Түркістанды мекендеген сақтар жайлы және «Хан» кітабындағы сақтар туралы деректер кездеседі. «Хан» кітабында Памирдің батыс жағындағы сақтар елінің әдет ғұрыптары, киім киісі усундарға ұқсас келеді. Жайылым мен суат қуалап, көшіп жүреді. Олардың тегі ежелгі сақтар» немесе «Батыс өңір баянының» екінші бөлімінде: «Сақтарды үлкен жыу-жылар Іле өзені алқабынан қуып шыққаннан кейін, сақ билеушісі оңтүстікте Памирден ары өтіп кетті» деп жазылған. Алайда осы екі тайпаның аталып отырған жерге Хань патшалығы тұсында келді ме, жоқ әлде бұрыннан осында өмір сүріп келе жатқан тұрғылықты тайпа ма, бұл «Хан» кітабында ашып айтылмаған. Бірақ археолог К.Ақышевтің Жетісу аймағындағы сақтардың археологиялық ескерткіштеріне жүргізген зерттеу жұмыстары бұл тайпалардың көрсетіліп отырған аймақта б.д.б VІ-V ғасырлардың өзінде өмір сүргендігін көрсетеді. Мұның дәлелі – Нылқы ауданынан табылған Нұрсай мыс кен орнының Іле өзені алқабынан табылған мыс бұйымдармен бірдей болуында. Бұл ұқсастықтар Іле алқабында б.д.б 1 –мыңжылдық шамасында сақтарда мыстан құрал-сайман жасау мәдениетінің дамығандығын көрсетеді.
Қытай деректеріндегі ерекше атап өтетін басты бір дерек – «Хан» кітабында сақтардың таптық қоғамға көшіп, өз мемлекетін құрғандығы жазылған. Олар ең жоғарғы билеушісінің «сей ван» (патша) деп аталғандығын хабарлайды. Ал жеріміздегі Жетісу, Шығыс және Батыс Қазақстаннан табылып жатқан алтын киімді адамдар патшалардың зираттары екендігін археологиялық зерттеулер дәлелдеп отыр. Сондықтан да сақ дәуірінде мемлекеттік құрылым болған деп толық сеніммен айтуға болады.
«Цзин патшалығының классикалық шығармалары» деген кітаптағы деректерге қарағанда Іле, Шу өзендері бойындағы сақ тайпалары Сары өзенінің (Қытайда) батысы мен Алтай тауының шығысынан көшіп келген. Ал атамекенінде қалғандары көбейіп, іргелі, күшті тайпаға айналды делінеді. Бұлар – Ұлы юэчжилердің арғы тегі еді. Ал юнь атты жужандардың қалған бөлігі – үйсіндердің ата-бабалары. Сондықтан Ұлы юэчжилер, үйсіндер сақтар тұқымына жатады.


title: Анахарсис - Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты

text:
Анахарсис (б.д.б. VІІ- VІ ғғ.). Анахарсис – сақтардың алғашқы атақты философы, ғалымы. Ғалымның туған және қаза болған жылдары белгісіз. Тарихта ол «Скиф Анахарсис» атымен белгілі. Ғалым патша әулетінен шыққан, анасы эллиндік. Анахарсис Ежелгі Грекияда сол кездің атақты ғалымдарынан білім алып, тәрбиеленген. Ғалымның аты гректердің атақты тарихшысы Геродаттың «Тарих» атты еңбегінде және атақты философ Платонның «Мемлекет» атты еңбегінде кездеседі. Платон бір еңбегінде әлемдегі «жеті ғұламаның бірі» деп есептеген. Анахарсис Грекияның ғылым мен білімнің орталығы болған Афины қаласының әйгілі ақылгөй кемеңгері Солонмен де жақын дос болған. Анахарсистің аты басқа да көптеген философтардың еңбектерінде кездеседі. Әсіресе Диоген Лаэртский өзінің «Атақты философтардың өмірлері, ілімдері, нақыл сөздері» атты еңбегінде Анахарсистің айтқан нақыл сөздерін келтірген. Оның дерегіне қарағанда, «Басқа пәле – тілден», «Татымсыз мың достан - адал бір дос артық», «базар – адамдардың бірін – бірі алдап, ұрлап-жырлауы үшін арнайы жасалған орын» және т.б. даналық сөздері бізге дейін жетіп отыр. Ғалымның өлеңінің біразы «Латын антологиясы» жинағында неміс тілінде жарияланған.
Т арихнамасы: Темір дәуірінің ескерткіштерін зерттеуде орыс ғалымдарының сіңірген еңбегі зор. Қазақстандағы темір дәуірінің ескерткіштерін зерттеуге атсалысқан атақты орыс ғалымдары Г.Ф.Миллер, П.С.Паллас, В.В. Радлов болды. Олар ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында патша өкіметінің тапсырмасы бойынша арнайы келіп, жұмыстарынан бос уақытында темір дәуірінің обаларына зерттеу жұмыстарын жүргізді.
Сонымен қатар С.И. Гуляев, А.П.Аниховский және т.б. өлкетанушылар да осы дәуірдің ескерткіштерін зерттеуге өз үлестерін қосты.
Қазан төңкерісіне дейін сақтардың тарихы жайлы біршама ғылыми зерттеу жүргізген ғалымдардан В.В.Григорьевті ерекше айтуға болады. Ол өзінің сақтар туралы жазылған атақты «О скифом народе саках» деген еңбегінде талдау жасай отырып, құнды пікірлерін ұсынған. Ол өз зерттеулерінде сақтар туралы ежелгі грек және парсы деректерін негізге алған. В.В.Григорьев сақ атауына және олардың таралу бағытына тоқталған.
Қазақстанда темір дәуірінің ғылыми тұрғыда зерттелуі кеңес өкіметі орнағаннан кейін ХХ ғасырдың 30-жылдары басталды. Оны алғашқы зерттеген көрнекті археолог ғалымдар М.П.Грязнов, Б.Н.Граков, А.Н.Бернштам болды. Бірақ дәуірдің нағыз ғылыми тұрғыда зерттелуі екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін басталды. Олардың ішінде Ә.Марғұлан, К.Ақышев, С.С.Черников, И.В.Синицындерді атауға болады. Мысалы, К.Ақышевтің Алакөлден Таласқа дейінгі аймақтағы сақ обаларын зерттеуі Жетісудың сақ қоғамын анықтауда ғылыми негіз болды.
Қазақстанда жүргізілген мұндай ғылыми жұмыстар темір дәуірі кезінде өмір сүрген ру-тайпалардың саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы туралы құнды мағлұматтар береді. Себебі ұлан-байтақ жерімізде бұл дәуірдің ескерткіштері алуан түрлі әрі кең таралған. Сондықтан олар бүгінгі таңда есепке алынып, картаға түсіріліп, ескерткіштерді қорғау қоғамыың қамқорлығына алынған.
Темір дәуіріндегі ру-тайпалардың аты, олардың мекені туралы аз да болса жазба деректер сақталған. Оған соңғы кездегі археолог З.Самашев бастаған зерттеушілер тобының Франция археологтарымен бірлескен жұмыстарының нәтижесін атауға болады. Бұл зерттеулердегі Шығыс Қазақстанда Алтай тауының Берел обаларынан табылған құнды деректермен Батыс Қазақстан жеріндегі сарматтардың алтын обасынан табылған екінші алтын адам Қазақстан археологиясына үлкен жаңалық болып қосылды. Ал Ә.Төлеубаевтың басқаруымен жүргізілген студенттердің далалық жұмыстары кезінде Шығыс Қазақстанның Шілікті шатқалында үшінші алтын адам табылып, еліміздің тарихында маңызды орын алды.


С ақ тайпаларының археологиялық ескерткіштерінің зерттелуі. Қазақстанда археологиялық ескерткіштердің ішінде сақ тайпаларының обалары мен қоныстарының орны ерекше. Обалардың сыртқы көріністері әр облыста әрқалай. Мысалы, Жетісу және Оңтүстік Қазақстанда сақ тайпаларының обалары өте биік, аумағы үлкен болып келеді. Ондай обалар Іле өзенінің аңғарларында жиі кездеседі. Археология ғылымында ондай обалар Патша обалары деп аталады. Шығыс және Орталық Қазақстандағы обалар кішірек. Жетісу жерінде Қарғалы – 1, Қарашоқы, Бесшатыр, Есік обалары зерттелген. Обалардың зерттелуі Қазақстан тарихындағы сақтар мәдениетінің жаңа беттерін ашты. Бесшатыр обасы өзінің ұрланғандығына қарамастан сол дәуірдегі жерлеу салтының өзіне тән ерекшеліктерін көрсетті. Обалардың үсті белгілі бір жүйемен үйілген. Үйіндінің бір қатары тас, құм болса, екінші қатары шеңгел сияқты бұталардан тұрады, үшінші қатары топырақ. Бұл көріністер бірнеше рет қайталанып, биіктігі 20-30 м оба тұрғызылған.
Ал Арал мен Оңтүстік Қазақстан аумағында массагеттердің ескерткіштері Сырдарияның төменгі ағысында Ұйғарақ пен Түгіскен қыраттарына орналасқан. Археологиялық зерттеулер Түгіскен обаларының екі мерзімде салынғанын анықтап, бір-біріне ұқсамайтын жергілікті жерлеу тәсілдерінің болғандығын дәлелдеп отыр. Жерлеу тәсілдерінің мұндай әртүрлі болуы рулық қоғамның қалыпты дамуынан деп жорамалданады. Обалардағы үлкен лақатты шұңқырлармен бірге жерленген мүліктердің құрамына қарағанда сол дәуірдің ықпалды адамдары екендігі байқалады. Олардың кейбірі әскери билік пен абыздық қызметті қатар жүргізген көсемдер болған. Ал билік белгісі- күрзінің және салттық айбалта, қанжардың табылуы оған толық дәлел бола алады.
Б.з.д. V ғасырға жататын бай қабірлер тобы Түгіскен обаларында кездеседі. Бұлардың өздеріне тән құрылыс жүйесі бар. Мәйіттің басы шығысқа немесе солтүстік-шығысқа қаратылып жерленген. Ал бірге көмілген бұйымдар алуан түрлі. Оның басым көпшілігі- саз балшықтан жасалған ыдыс-аяқтар, құрал-жабдықтар, қару-жарақ және сәндік бұйымдар. Оңтүстік Алтай тауларында Бұқтырма өзенінің жағалауында Берел, Күрті, Майәмір, Құлажорға, т.б. обалар зерттелген. Ғалымдар бұл обалардан алынған материалдық мәдениетті басты үш кезеңге бөліп көрсетті. Олар: Майәмір (б.д.д. VІІ-VІ ғғ.), Берел, (б.д.д. V-ІVғғ.) және Құлажорға (б.д.д. ІІІ-І ғ.ғ) кезеңдері.
Мұндай кезеңдерге бөлудің себебі, тарихи тұрғындардың жерлеу ғұрпы, салт-саналарының өздеріне тән ерекшеліктерінің болуында. Мысалы, Майәмір кезеңіндегі ру-тайпалар адамды атымен бірге жерлеген және жерлеудің архитектуралық құрылысы күрделі болған.
Ертіс пен Зайсан көлі жағалаулары тұрғындарының жерлеу ғұрпы да өзгеше. Онда ағаш қима болмаған, аттары бірге көмілген және обалары малтатас аралас топырақтан үйілген. Қоса көмілген заттардың ішінде қоладан жасалған заттардан гөрі, темірден жасалған заттар көп кездеседі. Ал ағаштан, алтыннан, қоладан, теріден т.б. заттардан жасалған сәндік бұйымдар көп әрі өте көркем. Құлажорға кезеңінде Тарбағатай мен Ертістің жоғарғы бойы аралығындағы далалық жерде құлажорғалықтар үлгісі деген жерлеу құрылыстары пайда болған. Онда тас жәшіктер қырынан көміліп, үсті тақта тастармен жабылған. Мәйітті шалқасынан жатқызып, басын батысқа немесе шығысқа қаратып жерлеген. Сонымен қатар адамды анасының құрсағында жатқандай аяқ-қолын бүрістіріп, оң қырынан жатқызып жерлеу салты да кездеседі.


title: Тасмола мәдениеті - Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты

text:
Тасмола мәдениеті. Сақ тайпаларының обалары Орталық Қазақстаннан да табылған. Осы обаларға жататын ескерткіштер сол жердің атына байланысты. Тасмола мәдениеті деп аталады. Бұл мәдениетке тән бір қасиет обалардың екі жағынан адамның «мұрты» тәрізді тастан қоршаулар жасалған. «Мұрттың біткен жеріне екі жағынан орталық қорғаннан онша үлкен емес кішілеу екі оба тұрғызылған. Оларға жүргізілген қазба жұмысы кезінде обадан тек жылқының сүйектері және көзелер табылған. Археолог ғалымдардың біреулері бұл «күнге табынудың белгісі» десе, кейбір ғалымдар «мінген жылқыны құрбандық шалу ғұрпы» деп болжайды.
Археолог М.Қ.Қадырбаевтың пікірі бойынша, Тасмола мәдениеті үш кезеңге бөлінеді. Бірінші кезеңде адамды атымен бірге және ат-әбзелдерімен жерлесе, екінші кезеңде мұндай әдет жойылған. Ал үшінші кезеңде адамды жерлеуде басын оңтүстікке қаратқан. Жерлеудің кейбір ғұрыптары сарматтардың жерлеу ғұрпына ұқсас. Мұндай көріністі ғалымдар сармат тайпаларының Орталық Қазақстандағы тайпаларға тигізген әсері дейді. Сол сияқты ерте темір дәуірінің ескерткіштері таулардың бөктеріндегі обаларда кездеседі.
Сақтардың қоғамдық құрылысы және мәдениеті Сақтардың қоғамдық құрылысы. Қола дәуірінің соңғы кезеңінде алғашқы рулық қатынастар ыдырай бастаса, темір дәуірінің басында бұл үдеріс аяқталды.Оның басты себебі, мыс пен қола өндірудің дамуы қоғамдық еңбек бөлінісін күшейтті. Алғашқы үлкен аталық отбасылар қалыптасты, олар біртіндеп оқшауланып моногамиялы отбасыларға айналды. Мұндай отбасыларда өзіндік меншік түрлері пайда болды.
Сақ қоғамында көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығының дамуы, металлургия өндірісінің жандануы қоғамның дамуына әсер етіп, қосымша өнімнің өсуіне, айырбас сауданың дамуына және жекеменшіктің қорлануына мүмкіндік туғызды. Ал мұндай жағдайдың қалыптасуы қауым мүшелерінің қаналуына әкеліп соқты. Сөйтіп мүлік теңсіздігі пайда болды. Сақтарда мал өсіру басым болғандықтан, жерге қауымдық меншік сақталып, малға отбасылық жекеменшік күшейе түсті.
Темір дәуіріндегі бұл тайпалардың қоғамдық құрылысы шағын қандас туыс отбасылар тобынан (патронимия) немесе көшпелі қауым, тайпалар одағынан құрылған. Содан біртіндеп үлкен аталық рулық әулетке айналып отырған. Бұлардаң өсіп-өнуіне байланысты бөлінген отбасылар әулет басшыларының есімімен аталды. Енді бұл көшпелі қауымдардан тайпа және тайпалық одақтар, ал бұлардан мемлекет құрыла бастады. Тайпа қоғамдық құрылысының басты сатысына айналды. Бұл жағдай темір дәуірінде әскери демократиялық құрылыстың басқару жүйесін қалыптастырды. Сонымен тайпалық одақтар алғашқы қоғамның ыдырауын біржолата аяқтап, жаңа қоғамның үлгісін құрады.
Б.д.д. І мыңжылдықтың ортасында тайпалық одақтардан Қазақстандағы алғашқы мемлекеттік құрылымдар пайда болды. Мысалы, Оңтүстік, Шығыс және Орталық аудандардағы тайпалардың көбі сақтардың тайпалық одағына біріксе, солтүстік және батыс аймақтарды мекендеген тайпалар алғаш сармат, кейінен савромат тайпасының одағына бірікті. Олардың сайланып қойылған көсемдерінің «патшаларының» қолында азаматтық әрі әскери билік және әскери жасақтар болды.
Алайда Қазақстанда таптық қоғам мен мемлекеттік құрылымның басқару жүйесінің даму үдерісі бірнеше жүздеген жылдарға созылды. Ол шаруашылықта мал өсірудің басым болуынан, таптық қоғамның нақты айқындалмауынан, қосымша өнімнің баяу қорлануына байланысты болды.
Сақ тайпаларының шаруашылығы. Сақ тайпалары малды суы мол, шөбі шүйгін, жайылымы жақсы жерлерге көшіп жүріп өсіретін көшпелі мал шаруашылығымен айналысты. Сондай-ақ олар жаз айында малды семірту үшін жайылымы жақсы жерлерге көшіп, ал қыс түскен кезде өздерінің бұрынғы қоныстарына қайта көшіп кететін жартылай көшпелі мал шаруашылығымен де шұғылданған. Шаруашылықтың бұл түрінің дамуы мал басының көбеюіне үлкен үлес қосты.
Темір дәуірі кезінде егін шаруашылығы тез қарқынмен өсіп, мал шаруашылығымен бірге дамыды. Сондай-ақ бұл дәуірдің шаруашылық құрылысында балық, аң аулау сияқты қосымша салалар да болған.
Б.д.д. ІІ мыңжылдықтың соңы мен І-ші мыңжылдықтың басында Қазақстанда қуаңшылық күшейіп, табиғи су көздері тартылып, өзендер суы азайды. Мұндай жағдай егіншіліктің дамуына да, мал басының өсуіне кедергі етті. Ежелгі тайпалар енді бұл тұғырықтан шығудың басты жолы – деп жайылымды жер көлемін ұлғайту деп түсінді. Соның салдарынан мал шаруашылығы мен суармалы егін шаруашылығы қатар дамыды. Шаруашылықтың жандануы темір дәуіріндегі қоғамның өндіргіш күштердің дамуына қосылған үлкен үлес болды. Еңбек өнімділігі артып, мал басының көбеюі, ет, сүт, тері, жүн, астық өнімдерінің молаюына мүмкіндік берді. Басы артық өнімдер пайда болды. Малшылар мен егіншілер арасында айырбас сауда дами бастады.
Темір дәуірдің тұрғындары суыққа төзімді, тебіндеп, жайылатын жылқы мен қойды көп өсірді. Қой сақтардың жесе- тамағы, кисе-киімі, ішсе-сусыны, баспанасы мен үйі, мүлкі болған. Жылқы өсіруде сақтар дүние жүзіндегі халықтардың алдыңғы қатарында болған. Малдың бұл түрінің көбеюі қоғамның дамуында зор әсер етті. Жылқы жай мініс көлігінен бастап, шаруашылықта, соғыста және шалғайдағы елдер мен экономикалық және мәдени қарым-қатынас жасауда маңызды рөл атқарды.
Сақтар жылқының екі түрлі тұқымын өсірген. Біріншісі- жылқының тез семіретін етті түрі болса, екіншісі суыққа төзімді жылқы. Соңғысы кең таралған тұқым. Бұл қазақ жылқысының жабайы тұқымына ұқсас. Бұдан басқа Тасмола обасынан табылған сақ жауынгерлері мен ақсүйектері мінген шоқтығы биік жылқы тұқымы да кездеседі. Жылқының мұндай түрі Пазырық, Берел обаларынан да табылған.


title: Қолөнер мен зергерліктің дамуы - Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты

text:
Қолөнер мен зергерліктің дамуы. Сақтар әшекей бұйымдар жасауда нағыз зергер болған. Жасаған бұйымдары керемет сәнді, көзтартарлық әсем болуымен ерекшеленеді. Оларда белгілі бір ұшқыр ой, ғажайып қиял, философиялық терең түсінік бейнеленеді. Есік обасынан табылған алтын киімді адамның бас киіміндегі көрініске қарасаң, зергер тек сәнді бұйымдарды жасаушы шебер ғана емес, ол өз заманының ойшыл суреткері – тамаша мүсінші.
Тұтыну бұйымдарының ішінде ағаш астау, ағаш шөміш, ағаш тостағандарының пошымына ұқсас көзе тостағандар, ағаш тобатай (бидон) тәрізді ыдыстар жасаған. Олар ХІХ ғасырдағы қазақ ханының ыдыстарына ұқсас. Темірден, қоладан жасалған қазандар да өте көптеп кездеседі. Жетісу жерінен табылған қазандардың бір ерекшелігі – қазанды көтеріп, тұрған темір ошақтың үш тағанында арқардың мүсіні бейнеленген.
Сақтарда қолөнер жақсы дамыған. Олар мыс пен қалайыны өндіріп, тұрмысқа қажетті бұйымдар жасаған. Оған Алматы маңындағы «Каменское плато» емдеу орны жанынан, сақтар қоймасынан табылған мыстан жасалған үш тағанды қазандар дәлел болады. Бұл туралы қытай археологтары Іле алқабындағы сақтарда мыс мәдениетінің едәуір дамығанын айтады.
Сонымен бірге тұрмысқа қажетті бұйымдарды жасауда сақтар құйма қалыптар үшін қыш, металл, кейде тасты да пайдаланған. Мысалы, жебе ұштары немесе қанжарлар жасау үшін құйма қалыптарды қолданған. Сақ зергерлері металдан бұйым жасаудың күрделі тәсілдерін білген. Оның мәні – балауыздан немесе тоң майдан үлгі жасап, алынып, оның сыртын балшықпен қаптайтын. Балшық кепкен соң үйтіп түсіріп, балауызды ерітеді де, орнына металл құйған. Дәл осындай тәсілмен қазан, құрбандық шалынатын үлкен үстелдер, қоңыраулар, т.б. бұйымдар жасалған. Сақ қолөнершілері мен зергерлері қалайымен аптау тәсілін де жақсы меңгерген. Өйткені қалайымен апталған бұйымдар онша тоттанбайды әрі көпке шыдайды.
Сақтар заманында металл өңдеумен қатар ыдыс-аяқ жасау, сүйек ою, тері илеу, жіп иіру, тас қашау және тоқымашылық сияқты қолөнердің басқа түрлері де дамыған.
Бейнелеу өнері. Сақ, сармат тайпаларының бізге жеткен рухани дүниелері – зергерлік бұйымдар бүкіл Еуразия құрлығында аң стилімен жасалған. Бұл мазмұны жағынан мифологиялық, түрі жағынан шын мәніндегі аң бейнесі сипатындағы қолданбалы сәндік өнер. Аң стилімен көп жағдайда атақты адамдардың қару-жарағы, тұтыну бұйымдары, әшекейлері, сән салтанатты бағалы дүниелері безендірілген. Мысалы, Есік обасынан табылған алтын киімді адамның баскиіміндегі арқардың мүсіні, алдыңғы екі аяқтарын көтеріп тұрған екі айғырдың көрінісі, тау үстіндегі барыстың бейнесі, қанатты және мүйізді пырақтар, камзолдың өңіржиегінде тісін ыржитқан жыртқыш аңдар ерекше бейнелеу тәсілімен жасалған.
Бейнелеу өнері үйсін, қаңлы дәуірлерінде де өзінің жалғасын тапты. Қарғалы тәжі (диадема)- өз кезіндегі қайталанбас туындының бірі болып табылады. Ондағы әртүрлі жан-жануарлар арасында сырнай тартып отырған адам бейнесі бар. Ғалымдардың пікірі бойынша, бұл әшекей бұйым бақсының баскиімінде маңдайшаға тағып жүрген ерекше белгісі болған.
Біздің дәуіріміздің алғашқы жылдарынан-ақ бейнелеу өнерінің құлдырау кезеңі басталғандығы байқалады. Мысалы, б.д.д. ІІІ-ІІ ғасырларға жататын Теңлік обасынан табылған атты адамның бейнесі алтыннан жасалғанымен, сән-салтанатты жеткізе алмай тұрғандығы байқалады.
Ғалымдар Жетісу аймағынан табылған аң стиліндегі әшекей бұйымдардың жасалу мерзімін үш кезеңге бөледі: көне, гүлденген және құлдырау кезеңдері.
Бірінші кезең- көне заман. Бұл кезеңдегі өнердің өзіне тән сипаты – бейнеленген жануарлардың бір орнында қаз қалпында жеке тік тұруынан көрінеді. Мысалы, таутекенің, арқардың басын көтеріп тұрған мүсіндері жасалды.
Бұл кезеңнің өзіне тән сипаты – жануарлардың қимыл-қозғалысының болмауы. Кейбір жыртқыш жануарларды бейнелегенде, енесінің құрсағында орала бүктетіліп жатқан тәрізді бейнелеу жиі кездеседі. Мұндай бейнелер еуразияның шығыс аудандары: Солтүстік туавадан (Аржан обасы) және Қазақстаннан (Майәмір, Шілікті, Ұйғарақ) табылған.
Екінші кезең- аң стилінің немесе жалпы бейнелеу өнерінің гүлденген кезеңі. Бұл кезеңде бұрынғы бір орында қаз қалпында тұрған жануарлар енді әртүрлі қимыл-әрекет жасауға дайындалып тұрғандай немесе әртүрлі әрекет жасап тұрған күрделі бейнелері көрсетілген. Әсіресе жыртқыш аңдардың шайқасып жатқан немесе қарапайым жануарларға шабуыл жасап жатқан көріністері жиі кездеседі.
Үшінші кезең – аң стилінің біртіндеп құлдырай бастаған мерзімін көрсетеді. Бұл кезеңде аң стилі ою-өрнекке айнала бастады. Түрлі түсті қымбат бағалы тастардан көз салынған әшекейлеу тәсілдері, қолданбалы полихромдық стильдегі өнер туындылары пайда болып, өзгеріске ұшыраған жануарлар бейнесі сұлбаға айналып, полихромдық өрнекпен араласып кетті. Б.д.д. V-ІV ғасырлардағы полихромдық өнер туындыларының көптеген үлгілері Қазақстанда, Орталық Азия мен Сібір аймақтарынан табылған.
Сақтардың қолданбалы өнерінің басты түрлері – ою өрнектер. Олар аң стилі өнерімен қатар өзара байланыста дамыды. Алайда олар тері, киіз, ағаш секілді ұзақ сақталмайтын материалдарға салынуға байланысты бізге жетпеген. Тек кейбір ою-өрнектер жерленген обалардың астына су кіріп, мәңгі мұз болып қатып жатуына байланысты ғана сақталған. Осылай өрнектелген бұйымдар Алтайдың Пазырық, Берел обаларында кездеседі.
Сақ заманындағы ою-өрнектердің геометриялық, өсімдікке ұқсас, зооморфтық, рәміздік түрлері бар. Геометриялық өрнектер алғашында қола дәуірінде пайда болып, көзелердің сыртында, металл бұйымдарға жасалған. Ал рәміздік ою-өрнектер табиғат күштері мен аспан денелеріне сиынудан келіп туған. Олар шеңбер, айқыш-ұйқыш сызықтар үлгісіндегі сарындар, күннің бейнесі сияқты, т.б. белгілер түрінде беріледі. Зооморфтық ою-өрнектер аң стилінің сюжеттеріне негізделіп жасалған. Мұнда жануарлардың бейнесі белгіленген.
Қазақстанда жаппай тараған бейнелеу өнерінің тағы бір түрі- жартастарға салынған суреттер (петроглифтер). Оларға сақ дәуіріненқалған құнды ескерткіштер – Алматы облысындағы «Таңбалытас», Оңтүстік Қазақстан облысындағы «Қойбағар» т.б. жатады.
Сақ дәуіріндегі бейнелеу өнері шеберлерінің қолдарынан шыққан өнер туындыларының эстетикалық жағынан құндылығы өте жоғары. Олардың қалдырған бейнелеу туындылары қазіргі кезде баға жетпес мұра болып табылады.


title: Діни наным-сенімдері - Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты

text:
Діни наным-сенімдері. Сақ тайпаларының жерлеу салты оларда діни наным-сенімдер болғандығын толық көрсетеді. Оларда қола дәуірінен бері отқа табыну сақталған. Сонымен қатар аспан денелеріне, тайпа немесе ру ақсақалдарының аруағына сиынған. Сақтарда көсемдерге табыну ру ақсақалдарының аруағына сиынған. Сақтарда көсемдерге табыну өте жоғары деңгейде болған.
Ол Аржан, Пазырық, Есік, Берел, Бесшатыр, Ұйғарақ, Түгіскен обаларынан анық аңғарылады. Бұдан шығатын қорытынды, осы тұстағы тайпалардың материалдық мәдениеті жағынан жергілікті өзгешеліктері болғанымен, салт-дәстүрлері мен саяси құрылымдары бір-біріне ұқсас дамыған.
Сақтарда өзгерген, өңделген күйде анимизм, тотемизм және магия сияқты ежелгі діни ұғымдар да сақталған. Мысалы, анимизмде өлген адамдардың жанын азат ету үшін адамдардың қаруын, айнасын немесе басқа заттарын сындырып бірге жерлеген. Ал тотемизм мен магияда түрлі бойтұмарлар мен сиқырға сенген. Рулар мен тайпалар аңыз бойынша жануарлардың мүсіндерін жасаған. Осы мүсіндермен адамды және оның атын, «шайқастарда қорғайды» деп ат-әбзелдерін безендірген. Сақтар жабайы аңдарды киелі жануарлар деп есептеген. Олардың шапшаңдығы, күштілігі және ептілігі жайлы аңыздар шығарған. Ал тұтыну бұйымдары мен қару-жарақтарын бірге қою салты о дүниеде тіршілік бар деген сенімді білдірген. Олар қойылған заттар о дүниеде қажет болады деп ойлаған.
Темір дәуірінде Қазақстандағы ру-тайпалардың жерлеу салт-дәстүрі әртүрлі болды. Мысалы, Оңтүстік Орал мен Батыс Қазақстандағы савроматтар мәйіттерін кең тік бұрышты шұңқырларға жерлеп, бетін ағашпен жапқан. Ал Арал маңындағы сақтар тік бұрышты қазылған шұңқырды айналдыра қазып, нар жасап, соның үстіне жатқызған. Орталық Қазақстанда жерден қазылған қабірдің беті жалпақ тастармен жабылған. Жетісу мен Алтай жерінде ауқатты адамдар ағаштан жасалған қабірге жатқызылған. Ғалымдар жерлеудің мұндай алуан түрлілігін біртұтас жүйелі діни ұғымдардың болмағандығынан деп түсіндіреді.
Сақтардың антропологиялық өзгерістері. Қазақстанда қола дәуірі ру-тайпаларының бетпішіндері еуропеоидтік типтес болған. Осы дәуірдің жалғасы темір дәуірінің алғашқы кезінде де сақ тайпаларының бет пішіндері еуропоидтік типтес болғанымен, кейінгі кезеңдерде моңғолоидтік белгілер көбейе бастады. Оған кейінгі дәуірлерде моңғолоидтік белгілер көбейе бастады. Оған кейінгі дәуірлерде жерленген обалардан алынған денелердің аласа болуы, бет әлпеттерінің жалпақтығының артуы, маңдайдың тік еңісінің өсе түсуі, мұрын сүйегі дөңестігінің азаюы, көз ұясының шығыңқы болуы дәлел болады.
Орталық, Солтүстік, Шығыс Қазақстандағы сақ обаларынан алынған бас сүйектердің пішіндерінің (морфологиялық) ерекшеліктеріне талдау жасағанда, олардың арасында генетикалық тығыз байланыстың жақындығы біркелкі болмаса да моңғолоидтік белгілер анықталған. О.И. Исмағұловтың пікіріне қарағанда, бұл үдеріс басқалармен араласудың нәтижесінде болған.
Жалпы, моңғолоидтік үдеріс темір дәуірінде жүре бастаған. Ол Қазақстан жерімен шекаралас жатқан Таулы Алтай мен Оңтүстік Сібірден басып кірген моңғолоидтік тайпалармен және ғұн тайпаларымен араласуының нәтижесінде күшейе түсті.
Сабақты бекіту:
Сақтардың қоғамдық құрылысы мен әлеуметтік жағдайлары қандай болған?
Сақ тайпаларының шаруашылығы туралы археологиялық деректер мен жазба деректерді салыстыра отырып, айтып беріңдер.
Темір дәуіріндегі қолөнер мен зергерлік туралы не білесіңдер?
«Аң стилі» дегенді қалай түсінесіңдер?
Сақтардың діни-нанымдары
Сақтардың антропологиялық жағынан монғолоидтік пішінге айнала бастауының себебі неді?
Үйге тапсырма: 1) Темір дәуіріндегі Қазақстан. Конспектілеу.
2) Сақ тайпаларының мекендеген аумағы картасын дәптерге түсіру.


title: кесте «Сақтар» - Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты

text:
|
|
бет | 8/8 | Дата | 03.12.2023 | өлшемі | 178,06 Kb. | | #133364 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 4. Темир дауириндеги Қазақстанкесте «Сақтар»
Тарихи шеңбері
|
|
Жер аймагы
|
Жетісу
|
Арал маңы
|
Мұрғаб өзені
|
Орта-лық
|
Солтүс-тік
|
Шығыс
|
Оңтүс-тік
|
Батыс
|
Оңтүстік -Батыс
|
Тайпалары
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Әлеуметтік жіктелуі
|
|
Шаруашылығы
|
|
Өнері
|
|
Тарихи дерек көздері
|
|
Аталуы
|
|
Сыртқы саяси жағдайы
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


Қазақстан тарихы Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан.
Сабақтың мақсаты:
Сақтардың қоғамдық құрылысы, шаруашылығының дамуы, кәсібі, бейнелеу өнерінің дамуы туралы түсіндіру. Діни наным-сенімдерді, антропологиялық зерттеулерді атап өту.
Қабілетті, білімді, адамгершілігі жоғары жеке тұлға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Сабақтың көрнекілігі:
Карта
Қазақстанда темір дәуірінде өмір сүрген тайпалардың зерттелуі Т емір дәуіріне сипаттама. Қоғамның ілгері жылжуы мен шаруашылықтың дамуына байланысты қоладан жасалған құрал-жабдықтар тұрмыста жаңа қажеттіліктерді қанағаттандыра алмады. Сондықтан адамдар темірді қорытуды үйреніп, одан құрал-жабдықтар жасай бастады.Темір табиғатта алтын немесе мыс сияқты таза күйінде кездеспейді. Темірді қорыту үшін өте жоғары температура (1530 С) қажет. Ал мұндай жоғарғы температураны алу сол кезде мүмкін емес еді. Сондықтан адамдар темір қорытуда «шикілей үрлеу» тәсілін қолданған.
Темір дәуірінен біздің дәуірімізге жеткен ескерткіштер көп. Олар бүкіл Қазақстан жерінде кездеседі. Төбе-төбе болып жатқан обалардың төңкеріліп жатқан конус тәрізді пошымдары кез-келген адамның назарын өзіне аудармай қоймайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-temir-deuirindegi-azastan-sabati-masati.html#ТЕМІР_ДӘУІРІНДЕГІ_ҚАЗАҚСТАН___Қазақстанда_темір_дәуірінде_өмір_сүрген_тайпалардың_зерттелуі_Т_емір_дәуіріне_сипаттама

title: Сабақтың тақырыбы: Темір дәуіріндегі Қазақстан. Сабақтың мақсаты


title: Жаңа сабаққа кіріспе - Сабақтың тақырыбы: Теміртау қазақ Магниткасының көшбасшысы Бөлім

text:
Жаңа сабаққа кіріспе
7 мин
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды. Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Сабақтың мақсаты: Жазба жұмысын абзац пен бөліктерге бөліп, ойларыңызды дұрыс жүйелеп,редакциялай аласыздар; белгілі бір тақырып аясында сөздерді іріктеп,түрлендіріп қолдана білесіздер.
|
Сұрақ-жауап
Инустрия дегеніміз не?
Индустрияландыру деген не?
Индустрия не үшін керек?
Оқушылар жаңа сабақтың мақсатымен танысады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
ҰЖ.Айтылым №1
1.Мына суреттің тарихы жайлы не білесің?
2.Сурет кейіпкері қызмет жолын бастаған жер Қазақстанның қай аймағында орналасқан?
3.Онда қандай ірі кәсіпорындар бар?
4.Кәсіпорын мен ол тұрған қала атауының тарихы туралы не білесің?
5.»Шойынмен шыңдалған» дегенді қалай түсінесің?
|
№1. Оқушылар ұжым болып сұрақтарға жауап береді.
|
ҚБ.
Керемет!
Жарайсың!
|
|
|
Ж.Жазылым №2.
Түйіндеме
Белгілі бір қызметке тұру үшін жеке тұлғаның өмірбаяны, білімі, мамандығы, кәсіби шеберлігі , біліктілігі жайлы қысқа да нұсқа мағлұмат беретін ісқағаздың бір түрі.
Түйіндеме визит карточкасы іспетті. Түйіндеме жазудағы мақсат: үміткердің өз өмірбаяны мен жұмыс тәжірибесін, жекебас қабілеттерін ұтымды көрсету арқылы таңдаған қызметіне қол жеткізу. Түйіндеменің сауатты рәсімделуіне де көңіл бөлу керек. Түйіндемеде мәліметтер ықшам әрі нақты берілуі тиіс.
Түйіндеменің мазмұндық – құрылымдық ерекшелігі – үміткердің еңбек өтілі туралы мәліметтердің кері хронологиялық тәртіпте берілуі.
|
№2. «Менің түйіндемем»
Осыдан 20 жылдан кейінгі кезеңді болжа. Сол кезде өзің қалаған қызметке орналасу үшін ұсынатын түйіндемеңді жаз.
|
|


title: ҚБ. Кері байланыс! - Сабақтың тақырыбы: Теміртау қазақ Магниткасының көшбасшысы Бөлім

text:
|
Ж.Тыңдалым.№3
Салыстыру.
Видеоролик, аудио
Теміртаудың тағдыры өткен ғасырдың 30 жылдарынан бастау алған Қарағанды тас көмір бассейнін игеру кезеңімен тығыз байланысты. Екінші дүниежүзілік соғыс етек алып, 1941 жылы фашистер ел шетіне басып кіргенде, сол кездегі одақтың негізгі көмір- металлургия орталығы жау қолында қалып қойды. Сондықтан 1942 жылы мемлекеттік қорғаныс комитеті Қарағанды кокс көмірінің базасында металл сынықтарынан болат қорытатын шағын зауыт салу туралы шешім қабылдайды. Соғыстың өрті әлі басылмаған шақта, яғни 1944 жылдың 31 желтоқсанында Қарағанды облысындағы әлі ешкімге белгісіз Самарқан деген елді мекенде, Нұра өзенінің жағасында болат қорытатын зауыт салынып, тұңғыш балқыма алынған. Майданның қажеті үшін жеделдете салынса да бұл құрылыс кездейсоқ шешім емес еді.
|
№3. «Кеше, бүгін» әдісі
«Елбасы жолы» фильмінен үзінді және 3-тапсырманың үзіндісін тыңдай отырып, бұрынғы Теміртау магнитка комбинаты мен қазіргі күйі туралы талқылайды.
|
ҚБ..Смайлик
Кері байланыс
|
|
|
Ж. Жазылым.№4
Мәтіннің әр абзацына тақырып қойып, ондағы тірек сөздерді жаз.
Ж.Жазылым. №5
Тыңдалым мәтініндегі күрделі сөздерді төмендегі кесте бойынша топтап жаз.
|
Оқушылар мәтіннің әр абзацына тақырып қойып, ондағы тірек сөздерді жазып оқиды.
|
ҚБ. Мадақтау
Кері байланыс
|
Аудио
|


title: Сабақтың соңы - Сабақтың тақырыбы: Теміртау қазақ Магниткасының көшбасшысы Бөлім

text:
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
6 мин.
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Ж.
- бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- енді мен......аламын.
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Теміртау қазақ Магниткасының көшбасшысы Бөлім

text:
Қ ызылорда облысы, Қазалы ауданы, Әйтеке би кенті С.Сейфуллин атындағы №165 орта мектеп Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Жанпейсов Куаныш Сейткулович Сабақтың тақырыбы:Теміртау – қазақ Магниткасының көшбасшысы
Бөлім:
Индустрияландыру: Ұлттық өндіріс
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
10.3.6.1 жазба жұмысын абзац пен бөліктерге бөлу, ойын (ақпарат, идея) дұрыс жүйелеп, логикалық және стильдік түзетулер енгізу, редакциялау
10.4.3.1 белгілі бір тақырып аясында сөздерді іріктеп, түрлендіріп, талғаммен қолдана білу
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Жазба жұмысын абзац пен бөліктерге бөліп, ойын дұрыс жүйелеп,редакциялай алады; белгілі бір тақырып аясында сөздерді іріктеп,түрлендіріп қолдана біледі
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Қызығушылықты ояту 5 мин.
Ұйымдастыру кезеңі: (Ұ)Оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: «Температураның/көмірқышқыл газының/оттегі газының деңгейлерінің реттелуі мысалында...

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Топ ережесін еске түсіру.
Топтастыру.
Үй тапсырмасын тексеру.
(Ауызша мазмұндау)
|
Оқушыларды топтарға біріктіруді ұйымдастыру:
Фигуралар көмегімен оқушыларды 3 топқа біріктіру.
I – Үшбұрыштар тобы
II – Дөңгелектер тобы
III – Төртбұрыштар тобы
|
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|
Фигуралар салынған конверт
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1. Температура/ көмірқышқыл газының деңгейінің/глюкозаның реттелуін мысал ретінде ала отырып, кері байланыс принциптерін түсіндіріңдер.
2.Организимде күрделі реттеу механизимдерінің болуын түсіндіріңдер.
|
|