title: Қалыптастырушы бағалау « - Сабақтың тақырыбы Тығыздықты есептеу

text:
Қалыптастырушы бағалау «Екі жұлдыз бір тілек»
Сергіту сәті: дене мүшелерімен ауада 1,2,3,4,5 сандарын жазу
С тобы Практикалық тапсырма
«Қатты дененің тығыздығын анықтау»
Тапсырмалар: (Зерттеу әдісі) (Топтар сызба түрінде көрсетеді)
І –топ: массалары тең, бірақ көлемдері әртүрлі денелердің;
ІІ – топ: көлемдері тең, бірақ массалары әртүрлі денелердің;
ІІІ - топ: ермексаздың
ІVАғаш білеушенің
(білеуше берілген. Сызғышты және таразыны пайдаланып) тығыздығын анықтау.
V- топ Сынып бөлмесіндегі ауа массасын анықтау
Жұмыстың орындалуы:
оқушыларға тапсырма ұсынылған соң, олар жұппен талдап, жұмыс барысын жоспарлайды. Бір жұп өлшеу жұмыстарын жүргізеді, келесі жұп оларды бағалайды.
Мұғалім оқушыларды бақылап, жұпта, топта жұмыстануын қадағалайды. Оқушылардың түсінбеген тұстары болса, бағыт береді.
Бағалау үшін дескрипторларды алдын-ала дайындалып, ұсынылады. Егер оқушылар дескрипторға өзгертулер енгізуді қаласа, қосуға болады.
-
Дене
|
Көлем
V,
|
Масса
m ,г
|
Тығыздық
ρ, г/см3
|
Тығыздық
ρ, кг/м3
|
№1
|
|
|
|
|
№2
|
|
|
|
|
Бұл тапсырманы 1-топтағы жұптар орындайды.
Ал 2-топ жұптары 1-топ оқушыларының тапсырманы орындағанын бақылап, бағалайды.
1-топ оқушылары тығыздық мәнін анықтап, нәтижені алған соң, бақылаушы оқушылар оларға өз бағаларын береді, ұсыныс айтады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tifizditi-esepteu.html?page=3#С_тобы_Практикалық_тапсырма__«Қатты_дененің_тығыздығын_анықтау»_Тапсырмалар


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tifizditi-esepteu.html?page=3#_тығыздығын_анықтау.__V-_топ_Сынып_бөлмесіндегі_ауа_массасын_анықтау_Жұмыстың_орындалуы


title: Қалыптастырушы бағалау - Сабақтың тақырыбы Тығыздықты есептеу

text:
Қалыптастырушы бағалау «Блоб» ағашы
3-қосымша
Ойлан, жұптас бөліс.
4-қосымша
Кесте 6
Кесте 7
Екі жұлдыз
бір тілек
5-қосымша
«Блоб» ағашы
|
Сабақ соңы
10 мин.
|
Үйге тапсырма беру: 1. Оқушыларға үйдегі өлшеуге келтін заттар арқылы дене массасын, көлемін анықтау қортынды жасау
Кері байланыс
Рефлексия «Аяқталмаған сөйлем»
Бүгінгі сабақ мен үшін ....
Мен бүгін өзім үшін тың дүниелерге көз жеткіздім...
|
тазалық
|
Саралау-
Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз?
Сіз басқаларға қарағанда
қабілетті оқушыларға қандай
тапсырмалар берсіз?
|
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Қабілеті жоғары оқушыларға жеке ақпарат көздері арқылы дене массасын, анықтауға есептер құрастырып келу.
Қабілеті орташа оқушыларға Дене көлемін анықтауға есептер құрастырып келуге тапсырма.
|
1. Дәлелдер келтіре отырып өз ойларын жеткізе білуі.
2. Есеп шығаруда есептің берілгенін дұрыс жазуы, бір-бірлерінің жауаптарын мұқият тыңдауы.Кейбір есептің берілгендері арқылы оқушылардың білімдерінің толықтырылуы байқалды .
Тәжірибелік есептер құрастырып шығаруы оқушыларда қызығушылық тудырды.
Әр тапсырманы орындағаннан кейін оқушылар бағалап отырады.
|
АКТ- оқушылар жоғарыда келтірілген сілтемелер бойынша жұмыс жасайды.
Сабақта сергіту жаттығулары , белсенді жұмыс түрлерін қолдандым. Бұл оқушылардың денсаулығына кері әсерін тигізбейді.
|
Сабақ бойынша рефлексия
|
«Тығыздықты есептеу » тақырыбына өткізілген сабақта оқытудың белсенді әдіс-тәсілдері кубизм, ойлан,жұптас ,бөліс, элективті тест, деңгейлік тапсырмалар қолданылды. Топтағы оқушылар есеп шығаруда ізденушіліктері, білмеген нәрселерін білуге , зерттеушілік талпыныстары бар тапсырмалар орындады , есептер құрастырып оны шешу арқылы қызығушылық танытты. Сабақтың әр тапсырмасы бас бармақ,жұлдызша, табыс баспалдағы,екі жұлдыз ,бір тілек арқылы бағаланды.
Күшті жақтары
Оқушыларға психологиялық ахуал тудыру тенингтің жаттығуы сәтті шықты.Деңгейлік тапсырмалар орындау барысында оқушылардың топта, жұпта бірлесіп шығармашылықпен жұмыс жасауы жақсы нәтиже берді. Қалыптастырушы бағалауды әр тапсырмаға тиімді қолданылды.
|
Әлсіз жақтары
Сабақ барысында кейбір оқушылардың өз бетінше жұмыстану кезінде тапсырмаларға үстіртін қарауы алаңдатады.
|
Мүмкіндіктер
Оқушылардың сабақ бойынша рефлексия жасауда өз ойларын ашық жазады, яғни бұл оқушының өзін-өзі ретке келтіре алатынын көрсетеді.
|
| |


title:
Қауіп
Уақыттың шектеулігі.

1-қосымша

text:
Барлығы: Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолдану.
Басым бөлігі : Тәжірибе жүзінде әр түрлі денелердің тығыздықтарын анықтау.
Кейбір оқушылар: Сапалық есептерге логикалық анализ жасау, есептер құрастыру.
Ойлау дағдыларының деңгейлері
Қолдану,талдау
Бағалау критерийлері
Қолдану: 1.Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолданады.
2.Әр түрлі денелердің тығыздықтарына тәжірибе жүзінде анықтайды.
Талдау: сапалық есептерді талдайды, тәжірибелік есептер құрастырып, шығарады.
Үй тапсырмасы
I. Адасқан сөздер 1. Заттың тығыздығы деп сол заттың масса бірлігіндегі көлемге тең физикалық шаманы айтады (заттың тығыздығы деп сол заттың көлем бірлігіндегі массасына тең физикалық шаманы айтады) 2. Заттың тығыздығын табу үшін дененің көлемін оның массасына бөлу керек. (Заттың тығыздығын табу үшін дененің массасын оның көлеміне бөлу керек.) 3. Заттың тығыздығының формуласы ρ=m/v
4. Заттың тығыздығының ХБЖ гі бірлігі г/см3(кг/м3)


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tifizditi-esepteu.html?page=5#(Заттың_тығыздығын_табу_үшін_дененің_массасын_оның_көлеміне_бөлу_керек.)_3

title:
Қауіп
Уақыттың шектеулігі.

1-қосымша


1. Заттың тығыздығының анықтамасын біледі.
2.Зат тығыздығының физикалық мағынасын түсінеді.
3. Шамаларды ХБЖ–да айта алады
4.Тығыздықтың формуласын ажырата алады
Барлығы: Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолдану.
Басым бөлігі : Тәжірибе жүзінде әр түрлі денелердің тығыздықтарын анықтау.
Кейбір оқушылар: Сапалық есептерге логикалық анализ жасау, есептер құрастыру.
Қолдану: 1.Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолданады.
2.Әр түрлі денелердің тығыздықтарына тәжірибе жүзінде анықтайды.
Талдау: сапалық есептерді талдайды, тәжірибелік есептер құрастырып, шығарады.
1. 125 л сұйықтың массасы 100 кг . Оның тығыздығын табыңдар.
2. Көлемі 0,08 м3 мәрмәр тақтаның массасын анықтаңдар ?
3. Әрбір цистернаның сыйымдылығы 25 м3 болса, 1000 т мұнайды тасу үшін қанша цистерна керек? Мұнай тығыздығы 800 кг/м3


title:
Заттың тығыздығының анықтамасын біледі.
2


title:
Тығыздық фомуласын қолданады
3

text:
Барлығы: Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолдану.
Басым бөлігі : Тәжірибе жүзінде әр түрлі денелердің тығыздықтарын анықтау.
Кейбір оқушылар: Сапалық есептерге логикалық анализ жасау, есептер құрастыру.
Ойлау дағдыларының деңгейлері
Қолдану,талдау
Бағалау критерийлері
Қолдану: 1.Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолданады.
2.Әр түрлі денелердің тығыздықтарына тәжірибе жүзінде анықтайды.
Талдау: сапалық есептерді талдайды, тәжірибелік есептер құрастырып, шығарады.
Деңгейлік тапсырмалар
II. Б тобы Сапалық есептер Темір және қорғасын білеушелердің массасы бірдей. Осылардың қайсысының көлемі үлкен болады,
5. Бензин мен судың көлемдері бірдей. Қайсы сұйықтың массасы көп болады және не себепті?
Бағалау критерийі
Дескриптор
Қатты денелердің, сұйықтардың тығыздықтарын сипаттайды
Барлығы: Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолдананады.
Басым бөлігі : Тәжірибе жүзінде әр түрлі денелердің тығыздықтарын анықтайды.
Кейбір оқушылар: Сапалық есептерге логикалық анализ жасайды, есептер құрастырады.
Ойлау дағдыларының деңгейлері
Қолдану,талдау
Бағалау критерийлері
Қолдану: 1.Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолдану.
2.Әр түрлі денелердің тығыздықтарына тәжірибе жүзінде анықтау.
Талдау: сапалық есептерді талдау, тәжірибелік есептер құрастыру, шығару.


title: Деңгейлік тапсырмалар - Сабақтың тақырыбы Тығыздықты есептеу

text:
Практикалық тапсырма «Қатты дененің тығыздығын анықтау» Тапсырмалар: (Зерттеу әдісі) (Топтар сызба түрінде көрсетеді)
І –топ: массалары тең, бірақ көлемдері әртүрлі денелердің;
ІІ – топ: көлемдері тең, бірақ массалары әртүрлі денелердің;
ІІІ - топ: ермексаздың
ІV- топ Ағаш білеушенің
(білеуше берілген. Сызғышты және таразыны пайдаланып) тығыздығын анықтау. V- топ Сынып бөлмесіндегі ауа массасын анықтау
Тәжірибелік есептер құрастыру Ағаш білеуше берілген. Сызғышты және таразыны пайдаланып білеушенің тығыздығын анықта?
Сынып бөлмесіндегі ауа массасын анықтаңдар . Берілген құрал: өлшеуіш таспа.
Бағалау критерийі
Дескриптор
Денелердің тығыздығын тәжірибе жүзінде анықтайды
1.Құралдарды, ағаш білеушені, таразы , мензурканы қолданады
2. Қажетті өлшеулерді жасайды
3. Физикалық шамаларды анықтайды.
4. Кестені толтырады
5. Қорытынды жасайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tifizditi-esepteu.html?page=8#_тығыздығын_анықтау._V-_топ_Сынып_бөлмесіндегі_ауа_массасын_анықтау_Тәжірибелік_есептер_құрастыру


title:
Мыс

Мырыш - Сабақтың тақырыбы Тығыздықты есептеу

text:
А тобы (жеке жұмыс) І топ 1. 125 л сұйықтың массасы 100 кг . Оның тығыздығын табыңдар.
ІІ топ 2. Көлемі 0,08 м3 мәрмәр тақтаның массасын анықтаңдар ?
ІІІ топ 3. 1000 т мұнайды тасу үшін цистернаның сыйымдылығы қанша болу керек?
А тобы (жеке жұмыс) І топ 1. 125 л сұйықтың массасы 100 кг . Оның тығыздығын табыңдар.
ІІ топ 2. Көлемі 0,08 м3 мәрмәр тақтаның массасын анықтаңдар ?
ІІІ топ 3. 1000 т мұнайды тасу үшін цистернаның сыйымдылығы қанша болу керек?
С тобы (топпен жұмыс) Практикалық тапсырма «Қатты дененің тығыздығын анықтау» Тапсырмалар: (Зерттеу әдісі) (Топтар сызба түрінде көрсетеді)
І –топ: массалары тең, бірақ көлемдері әртүрлі денелердің;
ІІ – топ: көлемдері тең, бірақ массалары әртүрлі денелердің;
ІІІ - топ: ермексаздың
ІV- топ Ағаш білеушенің тығыздығын анықтау. V- топ Сынып бөлмесіндегі ауа массасын анықтау
Бағалау критерийі
Дескриптор
Денелердің тығыздығын тәжірибе жүзінде анықтайды
1.Құралдарды, ағаш білеушені, таразы , мензурканы қолданады
2. Қажетті өлшеулерді жасайды
3. Физикалық шамаларды анықтайды.
4. Кестені толтырады
5. Қорытынды жасайды
С тобы (топпен жұмыс) Практикалық тапсырма «Қатты дененің тығыздығын анықтау» Тапсырмалар: (Зерттеу әдісі) (Топтар сызба түрінде көрсетеді)
І –топ: массалары тең, бірақ көлемдері әртүрлі денелердің;
ІІ – топ: көлемдері тең, бірақ массалары әртүрлі денелердің;
ІІІ - топ: ермексаздың
ІV- топ Ағаш білеушенің тығыздығын анықтау. V- топ Сынып бөлмесіндегі ауа массасын анықтау
Бағалау критерийі
Дескриптор
Денелердің тығыздығын тәжірибе жүзінде анықтайды
1.Құралдарды, ағаш білеушені, таразы , мензурканы қолданады
2. Қажетті өлшеулерді жасайды
3. Физикалық шамаларды анықтайды.
4. Кестені толтырады
5. Қорытынды жасайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tifizditi-esepteu.html?page=9#С_тобы_(топпен_жұмыс)_Практикалық_тапсырма_«Қатты_дененің_тығыздығын_анықтау»_Тапсырмалар


title: Сабақтың тақырыбы Тығыздықты есептеу

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: Тығыздық
Мектеп: Қ.Нұрғалиев атындағы «№43 мектеп -лицейі» КММ
Мұғалімнің аты жөні: Муртазалиева Анар Амангазиновна
Күні: 22.11.2017ж.
Сынып: 7
Қатысқандар:
Қатыспағандар:
Барлығы: Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолдану.
Басым бөлігі : Тәжірибе жүзінде әр түрлі денелердің тығыздықтарын анықтау.
Кейбір оқушылар: Сапалық есептерге логикалық анализ жасау, есептер құрастыру.
Бағалау критерийі
Қолдану: 1.Тығыздықтың формуласын есептер шығаруда қолданады.
2.Әр түрлі денелердің тығыздықтарына тәжірибе жүзінде анықтайды.
Талдау: сапалық есептерді талдайды, тәжірибелік есептер құрастырып, шығарады.
Оқушылар не істей алады?
Өз ойларын анық жеткізу, сараптама анализ жасау.
Негізгі сөздер мен тіркестер: масса, көлем, тығыздық
Құндылықтарға баулу
4. Индустрияландыру мен инновацияларға негізделген экономикалық өсу жаһандық бәсекеге қабілетті жоғары кәсіби маман даярлауға және өмір бойы оқып үйренуге баулу.
Болашақ біздің қолымызда деп сенсеңіз , қол ұстасыңыз. Бүгінгі сабаққа сәттілік.
Топқа бөлу: 1,2,3, сандары арқылы топқа бөлінеді.
Күтілетін нәтиже: Тығыздықтың формуласын және оны түрлендіруді біледі. Тығыздық формуласын қолданып есептер шығарады, қорытынды жасайды. Сапалық есептерді талдайды және түсіндіреді. Тәжірибе жасайды, есептер құрастырады.


title: Сабақты қамтамасыз ету - Сабақтың тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді...

text:
Сабақты қамтамасыз ету
Көрнекі құралдар: интерактивті тақта, плакаттар
Тарату материалдары: тақырып бойынша материалдар
Техникалық оқу құралдары: мультимедиялық құрал
Иллюстрациялық материал: Microsoft Power Point
Негізгі оқулық: С. Жұмасова - "Психология негізі"
Қ.Б Жарықбаев - "Жалпы психология"
Сабақ мазмұны:
Ұйымдастыру кезеңі - 5мин
Оқушыларды түгелдеу, аудиторияның сабаққа дайындығын тексеру, мақсатымен таныстыру.
Жаңа сабақтың барысы: Арнайы дайындалған слайд бойынша жаңа сабақты түсіндіру
Жаңа тақырыпты бекіту 15 мин
Қарым - қатынас психологиясы жөнінде не ұқтыңдар? "ББҰ" әдісі бойынша жаңа сабақты қорытындылау
Білдім
|
Білгім келеді?
|
Үйрендім
|
|
|
|
Үйге тапсырма беру - 5мин
1. Қарым-қатынас туралы жалпы ұғым түсінік жазу
2. Қарым-қатынастың түрлерiне мысалдар құрастыру
Негізгі оқулық: С. Жұмасова - "Психология негізі"
Қ.Б Жарықбаев - "Жалпы психология
Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді емес тәсілдері.
Жоспар:
Қарым - қатынас дегеніміз не?
Қарым-қатынастың вербальды және вербальды емес тәсілдер: кинесика, проксемика, такесика, паралингвистика.
Қарым-қатынас деңгейлері,
контактты әрекеттесудің түрлері, коммуникативті ықпал.
Қарым – қатынас дегеніміз біріккен іс- әрекет қажеттілігін туғызатын, адамдар арасындағы байланыстың дамуын орнататын күрделі көп жоспарлы үрдіс. Адамдардың танымдық хабарлар алмасуы, өзара түсінісуі, бір – бірін қабылдауы
Қарым – қатынас - тұлғаның қалыптасуының ең маңызды факторларының бірі болып табылады. Ежелгі Греция мен Ежелгі Римде қарым – қатынас мәселесі шешендік өнер, эвристика және диалектика саласында зерттелді. И.А.Зимняяның айтуынша қарым – қатынас XX ғасырдағы жаңа мәселе. Қазіргі кезде қарым -қатынас мәселесі философия, әлеуметтану, әлеуметтік лингвистика, психолингвистика, әлеуметтік психология, жалпы психология, педагогика, педагогикалық психология салаларында зерттелуде. Қарым– қатынастың тұлғаның дамуындағы маңызды орнын психологтар В.Г.Ананьев, А.А.Бодалев, Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев, Б.Ф.Ломова, А.Р.Лурья, В.Н.Мясищев, А.В.Петровский зерттеген.
Кіші мектеп жасында қарым-қатынастың балалардың жеке тұлға ретінде дамуында алатын орнына, рөліне және қарым-қатынастың даму ерекшелігін анықтауға арналған зерттеулер ғылыми негізін А.В. Запорожец, Д.Б. Эльконин, Л.И. Божович, Х.Т. Шерьязданова және т.б. қалаған.
Оқушылардың қарым-қатынас проблемасының әртүрлі аспектілерін Л.С. Выготский, Б.Г. Ананьев, Е.И. Головаха, А.Б.Добрович, А.А. Бодалев, И.С. Кон, Л.А. Петровская, В.В.Столин, Н.И. Шеврандин, Л.Д. Стрляренко, Қ.А. Айдарбеков, Т.М. Шалғынбаев т.б. ғалымдар зерттеген. Қарым-қатынастың бұзылу себептерін анықтап, оны түзету жолдарын ұсынғандар Э. Берн, Дж.Морено, Д. Карнегин.
А.Н.Леонтьев ic-әрекеттің кай түрі болмасын қарым-қатынаспен кабаттас болады деп түсіндіреді. Ол іс-әрекетті қарым-қатынастың қажетті шарты ретінде қарастырады.
Ал отандық ғалым С.М.Жақыпов бүтіндей оку-тәрбие үрдісінің тиімділігін анықтайтын факторлардың бipi және оқытушы мен оқушының арасындагы өзара әрекеттестік деп бірлескен диалогтық, танымдық, іс-әрекеттік тиіміділігінің критерийі деп көрсетеді. Мұнда өзара әрекеттестік, карым-катынас мәселесі шешілгенде танымдық іс-әрекетті калыптастыру үрдісіне жетекшілік жасауға мүмкіншілік пайда болатындығы дәлелденеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiimdi-arim-atinas-jasau-afidalari-arim-atinas.html?page=2#Тиімді_қарым-қатынас_жасау_қағидалары._Қарым-қатынас_жасаудың_вербальді_және_вербальді_емес_тәсілдері.___Жоспар


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiimdi-arim-atinas-jasau-afidalari-arim-atinas.html?page=2#Үйге_тапсырма_беру_-_5мин__1._Қарым-қатынас_туралы_жалпы_ұғым_түсінік_жазу_2._Қарым-қатынастың_түрлерiне_мысалдар_құрастыру__Негізгі_оқулық


title: Қарым - қатынастың келесі аспектілері болады

text:
Манипулятивті қарым -қатынас –партнеріне өзінің іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым-қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен, достық, жолдастық, сүйіспеншілік саласында орынсыз
Диалогты қарым-қатынас –біріккен таным мен партнер арасындағы өзіндік танымды мақсат еткен бірдей құқықты субъекті өзара әрекет. Диалогты қарым – қатынастың ерекшелігі – эгоцентризмнен, өзіндік ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға бағытталған ұстанымға көшу


title: Императивті қарым - қатынас - Сабақтың тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді...

text:
Императивті қарым - қатынас – авторитарлы (әміршіл) форма, партнердің мінез – құлқын, ойын, пікірін бақылау, қатынастағы оны белгі әрекет пен шешімге күштеу мақсатымен жүзеге асырады
Іскерлік қарым-қатынас- тұлға ерекшелігі, мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең бастысы істің орындалуы.
Рухани - жеке тұлғааралық - бұл достардың, туыстардың қарым-қатынасы. Әр түрлі тақырып қозғалады.
Қарым – қатынас формалары:
Жест – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа қол – аяқтың қимылдары арқылы көрінуі.
Мимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа бет - әлпетінің қимылы арқылы көрінуі
Пантомимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа дене қалпының қозғалысынан, позасы мен жүріс – тұрыстарынан көрінуі


Тұлға аралық кеңістіктегі қарым-қатынас дистанциялары:
Түрлі жағдайлардағы бір-біріне жақындасу нормасы:
- 0-45 см. Жақындық ара қашықтығы (ерлі зайыптылар, достар, туыстар).
- 45-120 см. Тұлғааралық қашықтық (әріптестер, таныстар).
- 120-400 см. Әлеуметтік ара-қатынас (мұғалім мен оқушы, сатушы және сатып алушы).
- 400-750 см. Қоғамдық дистанция.
Вербальдық емес қарым-қатынас тәсілдері мен техникалар. Вербальдық емес (сөз арқылы емес) коммуникация жүйесі іскерлік қарым-қатынастың маңызды компоненті болып табылады. Мамандардың берген бағасы бойынша қарым-қатынас процесіндегі хабардың негізгі бөлігін жеткізудің және қарым-қатынас серігінің бейнесін нақты құрудың негізгі көзі болып табылады.
Вербальдық емес қарым-қатынас тәсілдерін зертеушілердің бірі А. Мейерабианның зерттеуі бойынша өзара әрекет процесіндегі хабардың 93 пайызы вербальдық емес жолдар жүйесімен беріледі (жеткізіледі), 55 пайызы – мимика (ым-ишара), қимыл-қозғалыс, дене тұрысы арқылы, 38 папйызы – дауыстың интонациясы, тембрі және жоғарылығы бойынша беріледі. Қарым-қатынас процесіндегі хабардың таралуының 7 пайызы ғана вербальдық тәсілдерге байланысты. Өйткені вербальдық емес қарым-қатынас жүйесінде 700000-нан астам ым-ишара, қимыл-қозғалыс және дене тұрысы бар, біздің тілдегі сөздерге қарағанда әлдеқайда көп.
Вербальдық емес қарым-қатынас құралдары дегеніміз танымдық немесе эмоционалды-бағалаушы хабарды жеткізуде ым-ишара, дене қозғалысы, дауыстың ырғақтық ерекшеліктері, тактильдік (тері) әсерлері болып табылады.
Кинесикалық қарым-қатынас құралдары бұл қарым-қатынаста мәнерлі-реттеуші қызмет атқаратын басқа адамның қимыл-қозғалысын көру арқылы қабылдау (ым-ишара, пантомимика, дене тұрысы).
Просодикалық (паралингвистикалық) қарым-қатынас құралдары тілдің ырғақты-интонациялық жағын қарастырады (дауыс тембрі, екпіннің күші, дауыс үнінің жоғарылығы, қаттылығы)
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Тұлға аралық кеңістіктегі қарым-қатынас дистанциялары


title: Экстралингвистикалық қарым-қатынас

text:
Экстралингвистикалық қарым-қатынас құралдарына: сөздегі кідірістер мен адамның психофизиологиялық көріністері (күлкісі, жылау, жөтелу, дем алу, қыңқылдау, т.б.).
Проксемикалық құралдар – қарым-қатынасқа түсушілер үшін маңызды хабардан тұратын қарым-қатынастың кеңістік пен уақыт ситуациялары.
Такесикалық қарым-қатынас тәсілдері дегеніміз қарым-қатынас серігіне қол тигізу: қол алысу, арқасынан қағу, құшақтау, сүю т.б.
Коммуникативті техникалар – қарым-қатынас ситуацияларының элементеріне әсер ету, түсіндіру және қабылдау тәсілдерінің жиынтығы (серіктес бейнесін дәл құрастыру, контакт орнату, басқанны түсіну, хабар мен эмоцияларды жеткізу, өзараәрекеттесушілердің мінез-құлқына әсер ету және өзгерту, т.б.). Айтылған техникалар вербальдық және вербальдық емес болып бөлінеді.
Вербальды емес коммуникативті техникалар дегеніміз - өзара әрекет етудің кеңістік пен уақыт көрсеткіштерін қолайлы басқару тәсілдері. Хабарды ым-ишара, қимыл-қозғалыс және денені ұстау арқылы жеткізу. Вербальды емес қарым-қатынас құралдарының көп болғанына қарамастан кинестикалық, тактикалық және праксемикалық құралдар аса үлкен орын алады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кинесика - Сабақтың тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді емес тәсілдері

text:
Кинесика – адам сезімдері мен эмоцияларының сырт көріністерін зерттейтін ғылыми білім аумағы. Оның ғылыми обьектісі ретінде ым-ишара, қимыл-қозғалыс, пантомимика және көз арқылы білдіру (көз арқылы контак жасау) шығады.
Ым-ишара – хабар алмасуда аса үлкен роль адамның ішкі эмоциялық жағдайын бет бұлшықеттерінің қимыл-қозғалысы арқылы бейнелеуге байланысты. Адамға әсер ету құралы болып табылады. Оған қуану, таң қалу, ашу-ыза, қайғыру, қорқыныш эмоциялары жатады. Жағымды эмоциялар (махаббат, қуану, т.б.) нақты білдіріледі және оңай танылады. Жағымсыз эмоциялар (ашу, жиіркену, қайғыру) қиын танылады. Ым-ишараның анағұрлым мәнерлі элементтері қас пен ерін болып табылады. Олардың қалпының немесе пішінінің шамалы ғана өзгеруінің өзі эмоцияның түбегейлі өзгеруіне әкеледі. Осыған байланысты адамның жүздеген эмоциялардың реңктерін өзгерту мүмкіндіктері бар. Мысалы, Л.Н. Толстой күлкінің 97 түрлі реңін айырып жазған.
Адамның көзі ым-ишара бұлшықеттерінің жұмысымен тығыз бірлікте қызмет етеді. Адам көз қарашығының мөлшерін, көздің маңайындағы бұлшықеттердің жұмысын басқара аламайды. Қарым-қатынас серігінің шынайы сезімдері мен ой-толғаныстары жайлы маңызды хабарлардың бұлағы көз болып табылады. Мысалы, егер де серіктес әңгімелесушінің көзімен әңгіменің үштен бір бөлігінен аз уақыт байланыс жасаса, онда ол қандай да бір хабарды жасырғысы келетіні немесе өзін кінәлі сезінетіні немесе ұят, сенімсіздік білдіретіні анықталды.
Бейтаныс адамның көзбен байланысының ұзақтығынан оның әлеуметтік статусын анықтауға болады. Жоғары әлеуметтік сатыда тұрған адамдар (басқарушы, лидер) қарым-қатынас серігне ұзақ уақыт қарайтыны дәлелденген. Сезімдердің, көңіл-күйлердің көптеген көріністері адамның қимыл-қозғалыстарынан анықталады. Қимыл-қозғалыс «алфавитін», «грамматикасын» білу адамды кітап сияқты оқуға мүмкіндік береді. Мұндай мүмкіндік қимыл-қозғалыстар, ым-ишараларға қарағанда аз мөлшерде сапалы түрде бақылауға алынады.
Вербальдық емес қарым-қатынас саласындағы мамандар А. Пиц, Дж. Ниренберг және Г. Калеро қимыл-қозғалыстардың толық классификациясын береді.
1. «Ашық қимыл-қозғалыстар» және «сенім, ықылас қимыл-қозғалыстары» алақанның визуалдық бақылауы үшін жеңілдігімен ерекшеленеді. Сондай-ақ, қандай да бір аяқ-қолды айқастырудың болмауымен ерекшеленеді, қолды кеудеге қою мен серіктесіне қолды тигізумен ерекшеленеді. Мұндай қимыл-қозғалыстар серіктестің психологиялық ашықтығы мен адалдығын дәлелдеп, оның тең құқылы өзара әрекеттесуге дайын екендігін көрсетеді.
2. «Жабық қимыл-қозғалыстар» немесе «адал емес қимыл-қозғалыстар» жоғарыда суреттелген. Олар қарым-қатынаста екінші (жасырын) мақсат бар екендігін көрсетедеі, серіктестің қарама-қайшы психологиялық міндеттерді шешкелі тұрғандығын көрсетеді.
3. «Бағаладу қимыл-қозғалыстары» (иекті қасу, сұқ саусақты беттің бойымен созу, тұрып ары-бері жүру және т.б.) серіктестің сенімсіздік білдіріп тұрғандығын көрсетеді.
4. «Сенімділік қимыл-қозғалыстары» (орындықта отырып ары-бері теңселу, саусақтарды күмбез түрінде біріктіру, мұрынның ұшына қол тигізу) серіктестің өз мүмкіндіктеріне өте сенімді екендігін көрсетеді, өзін жақсы, жайлы сезініп тұрғанын және өзін басқалардан жоғары сезініп тұрғандығын көрсетеді.
5. «өзіне сенімсіздік және шыдамсыздық (неврозность) қимыл-қозғалыстары» (қол саусақтарын алйқастыру, алақанды шымшылау, саусақтармен үстелдің бетін ұру және т.б.).
6. «Күту қимыл-қозғалыстары» алақандарды үйкелеу, ылғал алақандарды матаға сүрту, т.б.
7. «Мойындамау (отрицание) қимыл-қозғалыстары» (денені артқа еңкейту, қол мен аяқты айқастыру, мұрынның ұшына қол тигізу және т.б.) серіктестің сенімсіздігінің тұрақты көрініс тапқандығын көрсетеді және фактілер мен дәлелдерге негативті қатынастың деңгейіне жеткендігін көрсетеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Такесика - Сабақтың тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді емес тәсілдері

text:
Такесика – адам психикасының көріністерін серіктестердің жанасуын зерттейтін ғылыми аумақ. Жанасу қарым-қатынасқа түсушілердің эмоционалдық жақындығының деңгейін және статустық-ролдік бағытын бейнелейді.
Коммуникативті жанасулардың көптеген түрлерінің ішінде қол алысудың мәні үлкен.
Мамандар қол алысудың үш түрін анықтайды: тең құқылы, өктем етуші, елгезек (тіл алушы).
Тең құқылы қол алысу (қатты, алақан түзу беріледі, еденге тіке).
Өктем етуші қол алысу (қол жоғары жақтан беріледі, алақанды төмен, әңгімелесушінің қолы кідіруі мүмкін) серіктестің өзі туралы ойы өте жоғары екендігі туралы айтады, өзара әрекеттесу кезінде оның мақсаттылық пен өктемдікке бел байлағандығы туралы айтады.
Елгезек қол алысу (қол солғын түрде төменнен, алақан жоғары беріледі) серіктестің өктемдігін мойындауға дайын тұрғандығын бейнелейді.
Қарым-қатынастың кеңістік пен уақыт көрсеткіштерін праксемика деген ғылыми аумақ зерттейді (ағылшынның proxiti - жақындық).
Тұлғааралық кеңістік зоналарға бөлінеді:
Сырластық зонасы (0-45 см) жақын адамдармен қарым-қатынас жасау үшін арналған (жақындармен, сүйіктілермен). Бұл зонаға қарым-қатынас жасау үшін сенімділік, тактильдік байланыс пен жәй сөйлеу тән.
Жеке зона (45-120 см) жақсы таныс адамдармен қарым-қатынас жасауға арналады (достармен, ұжымда істескен адамдармен)
Әлеуметтік зона (120-400 см) іскерлік қарым-қатынасты жүргізу үшін аз таныс адамдармен қарым-қатынас жасау үшін арналған. Бастықпен оның қол астында жұмыс істейтіндермен қарым-қатынас жасағанда әлеуметтік зонаны пайдаланады. Түрлі кездесулер жасау үшін пайдаланылады.
Көпшілік зонасы (400 см, жоғары) үлкен аудиторияларда қарым-қатынас жасару үшін арналған. Қарым-қатынас серіктерінің бірінің коммуникативті арақашықтықты бұзуы қарым-қатынастың психологиялық жағдайының төмендеуіне әкелуі мүмкін.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Әдебиеттер - Сабақтың тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді...

text:
Байланысты: Ашық сабақ вербальды және вербальды емес
Әдебиеттер: Вердербер Р., Вердербер К. Психология общения. – СПб: «Прайм-ЕВРОЗНАК», 2003. – 318 с.
Этика делового общения. Юнита 1. Для студентов Современного Гуманитарного Университета. – М.: СГУ, 2002. – 88 с.
Психология и этика делового общения. Юнита 1. Теоретические основы психологии и этики делового общения. Для студентов Современного Гуманитарного Университета. – М.: СГУ, 2002. – 57 с.
Психология и этика делового общения. Юнита 2. Технологмческие аспекты психологии и этики делового общения. Для студентов Современного Гуманитарного Университета. – М.: СГУ, 2002. – 57 с.
Андреева Г.М. Социальная психология. Учебник для высших учебных заведений. – М.: Аспект Пресс, 1997. – 376 с.
Общая психология: Учеб. Для студентов пед. Ин-тов / Под ред. А.В. Петровского. – М.: Просвещение, 1986. – 464 с.


"Болашақ" медицина колледжі
"Келісемін" "Бекітемін"
Колледж әдіскері "Болашақ" медицина колледжінің
__________ Тулегенова Ф.Ж директоры_______ Досжанова Ш.А
"___"________2018ж "___"__________2018ж
Ашық сабақ
Сабақтың тақырыбы:
Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді емес тәсілдері.
Мамандығы: "0301000 - Емдеу ісі"
Пәні: "Психология және коммуникативті дағды негіздері"
Оқытушы: Календеров Молдияр
Қызылорда 2018ж
Ашық сабақ жоспары
Пәні: "Психология және коммуникативті дағды негіздері"
Мамандығы: 0301000 - "Емдеу ісі"
Біліктілігі: 0301013 - "Фельдшер"
Оқу тобы: ФД 11-17-2
Оқытушы: Календеров Молдияр
Күні:
Уақыты:
Дәрісхана:
Сабақ тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді емес тәсілдері.
Сабақ түрі: теориялық сабақ
Өтілу уақыты: 80 мин
Сабақ мақсаты:
Білімділік: білім алушылардың психология пәні бойынша қарым- қатынас туралы білімдерін жетілдіру және вербальды және вербальды емес тәсілдерін үйрету.
Дамытушылық: өткен сабақ пен жаңа сабақты байланыстыра түсіндіру, студенттердің пәнге деген қызығушылығын арттыру, өз бетімен жұмыс жасауға баулу, шығармашылыққа бейімдеу
Тәрбиелік: студенттердің белсенділігін арттыру,топпен жұмыс жасау арқылы бірін –бірі сыйлауға, ізгілікке, ұжымшылдыққа,адамгершілікке тәрбиелеу
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Тиімді қарым-қатынас жасау қағидалары. Қарым-қатынас жасаудың вербальді және вербальді емес тәсілдері


ҚБ: «ТӨДК» әдісі арқылы оқушылар бірін бірі бағалайды. Толықтырады, өзгертеді, дамытады, күрделендіреді.
РЕФЛЕКСИЯ
Үйге тапсырма. №3, №6, №10.
Сабақтың тақырыбы: Сыбайлас және вертикаль бұрыштар және олардың қасиеттері.
Сабақтың мақсаты: 7.1.1.9 сыбайлас және вертикаль бұрыштардың анықтамаларын білу; 7.1.1.10 сыбайлас және вертикаль бұрыштардың қасиеттерін дәлелдеу және қолдану; 7.1.1.32 перпендикуляр ұғымын біледі
Осы сүйір бұрыштың бір қабырғасын
жазыңқы бұрышқа дейін толықтырайық.
Сонда неше бұрыш пайда болды?
Осы пайда болған бұрыштарды сыбайлас бұрыштар деп атайды.
Қане, балалар салған сызбаға қарап
отырып осы бұрыштардың анықтамасын тұжырымдайық.
Егер екі бұрыштың бір қабырғасы ортақ, ал қалған екі қабырғалары толықтауыш сәулелер болып келетін екі бұрыш сыбайлас бұрыштар деп аталады. О – бас нүкте, ОА – ортақ қабырға.
ОВ, ОD қабырғалары – бір –біріне толықтауыш сәулелер.
Теорема: Сыбайлас бұрыштардың қосындысы 180º- қа тең.
Дәлелдеуі: ІІІ4 аксиомасы негізінде: АОD +DОВ = АОВ.
АОВ – жазыңқы бұрыш, АОВ = 180º.
Ендеше, АОD +DОВ = 180º. Д.к.о.
О нүктесінде қиылысқан а және b түзулері берілсін.
a∩b =О.
1, 3 және 2, 4 – вертикаль бұрыштар.
Бір бұрыштың қабырғалары екінші бұрыштың қабырғаларының созындысы болып
келетін екі бұрышты – вертикаль бұрыштар деп атайды.
ОС, ОВ және ОА, ОD сәулелері бір –бірінің созындысы.
Теорема: Вертикаль бұрыштар тең болады.
Дәлелдеуі: a∩b =О. 1, 3 вертикаль бұрыштар.
1 + 2 = АОD;
3 + 2 = ВОС.
АОD = 180º → 1 +2 =180º , 1 = 180º - 2 (1)
ВОС = 180º → 3 +2 =180º; 3 = 180º - 2 (2)
(1), (2) 1=3. Д.к.о.
РЕФЛЕКСИЯ
Сабақтың тақырыбы: Сыбайлас және вертикаль бұрыштар және олардың қасиеттері.
Сабақтың мақсаты: 7.1.1.9 сыбайлас және вертикаль бұрыштардың анықтамаларын білу; 7.1.1.10 сыбайлас және вертикаль бұрыштардың қасиеттерін дәлелдеу және қолдану; 7.1.1.32 перпендикуляр ұғымын біледі
тапсырмалар 1: АВС бұрышы 111, 90, 15 градусқа тең деп алып, АВС бұрышына сыбайлас бұрыш табыңдар. 2 Сыбайлас бұрыштардың бірі тік бұрыш, екінші бұрыш қандай болады? 3 Сыбайлас екі бұрыштың биссектрисалары жасайтын бұрышты табыңыздар. 4 Вертикаль бұрыштардың биссектрисалары бір түзудің бойында жататынын дәлелдеңдер. 5 Вертикаль бұрыштардың бір бұрышы 44015!-қа тең. Қалған бұрыштарын табыңдар.


title:
ҚБ: «ТӨДК» әдісі арқылы оқушылар бірін бірі бағалайды. Толықтырады, өзгертеді, дамытады, күрделендіреді.
РЕФЛЕКСИЯ


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiimdi-esepteu.html?page=10#Сабақтың_тақырыбы:_Сыбайлас_және_вертикаль_бұрыштар_және_олардың_қасиеттері.


title: Топтык жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
Егер ∠АОВ=20°; ∠ВОС=50° болса, АОС бұрышын табыңдар. ∠АОС=60°; ∠ВОС=35° болса, АОВ бұрышын есептеңдер. ІІ топ 1. Екі бұрыштардың қиылысуынан пайда болған бұрыштардың бірі 50°-қа тең, қалған бұрыштарын табыңдар. Мұндағы сыбайлас бұрыштарды, жазыңқы бұрыштарды көрсетіңдер. _________________________________________________________________________ 2. Сыбайлас бұрыштардың бірі екіншісінен 5 есе артық болса, ол бұрыштардың үлкені нешеге тең? _________________________________________________________________________ ІІІ топ Сыбайлас бұрыштардың биссектрисcалары арасындағы бұрыш 90°-қа тең болатынын дәлелдеңдер.
РЕФЛЕКСИЯ
Тапсырмалар 1: АВС бұрышы 111, 90, 15 градусқа тең деп алып, АВС бұрышына сыбайлас бұрыш табыңдар. 2 Сыбайлас бұрыштардың бірі тік бұрыш, екінші бұрыш қандай болады? 3 Сыбайлас екі бұрыштың биссектрисалары жасайтын бұрышты табыңыздар. 4 Вертикаль бұрыштардың биссектрисалары бір түзудің бойында жататынын дәлелдеңдер. 5 Вертикаль бұрыштардың бір бұрышы 44015!-қа тең. Қалған бұрыштарын табыңдар
РЕФЛЕКСИЯ
1-тапсырма Екі түзу қиылысқанда пайда болған екі бұрыштың айырмасы болса, онда барлық бұрыштардың шамасын табыңыз.


title: ҚБ:«Жұлдызша» - Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
ҚБ:«Жұлдызша» әдісі бойынша бағаланады. Дұрыс жауап – үлкен жұлдызша, маңызды емес қатесі бар – орташа жұлдызша, қатесі бар – кішкене жұлдызша.
Сұрақтарға жауап бер: 1. Геометрия дегеніміз не?
2. Геометрия ғылымының дамуына үлес қосқан ерте заман ғалымдарын ата.
3. Геометрия неше салаға бөлінеді және оларды ата?
4. Шар, кесінді, конус, цилиндр, сызық. Осы фигураларды геометрияның қай саласы зерттейтінін ата.
Тапсырмалар: 5. Кез келген екі нүктені белгіле.
6. Екі нүкте арқылы түзу сыз;
7. Екі нүктенің ара қашықтығын өлшеп дәптерге жаз.
РЕФЛЕКСИЯ
І Қорытындылау сұрақтарын береді
ІІ Үй тапсырмасын беру №1.8 есепті шығару және 1 параграфты оқып келу
ІІІ Рефлексия Оқушылардан бүгінгі сабақтан кері байланыс алу үшін тақтадагы сөздердің бастамасын ала отырып бір сөйлеммен ойларын жеткізеді
Мен түсіндім ..... Маған қызықты болды .... Мен білгім келеді ..... Бағалау парақтарын жинап алады
2-сабақ
Сабақтың тақырыбы: Геометрияның негізгі ұғымдары.Аксиома. Теорема.
Сабақтың оқу мақсаты: 7.1.2.1 нүктелердің түзу мен жазықтықта орналасу аксиомаларын білу және қолдану (реттік аксиомасы); 7.1.1.6 кесінділер мен бұрыштарды өлшеу аксиомаларын білу және қолдану; 7.1.1.8 кесінділер мен бұрыштарды салу аксиомаларын білу және қолдану; 7.1.1.11 берілген үшбұрышқа тең үшбұрыштың бар болуы аксиомасын білу; 7.1.2.2 түзулердің параллельдік аксиомасын білу;
Оқулыкпен жұмыс
РЕФЛЕКСИЯ
қорытындылау 1. Геометрия дегеніміз не?
2. Геометрия ғылымының дамуына үлес қосқан ерте заман ғалымдарын ата.
3. Геометрия неше салаға бөлінеді және оларды ата?
4. Шар, кесінді, конус, цилиндр, сызық. Осы фигураларды геометрияның қай саласы зерттейтінін ата.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiimdi-esepteu.html?page=2#Сабақтың_тақырыбы:_Геометрияның_негізгі_ұғымдары.Аксиома._Теорема.


title: І Қорытындылау - Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
І Қорытындылау сұрақтарын береді
ІІ Үй тапсырмасын беру
№1.13 есепті шығару және 1 параграфты оқып келу
ІІІ Рефлексия
Оқушылардан бүгінгі сабақтан кері байланыс алу үшін тақтадагы сөздердің бастамасын ала отырып бір сөйлеммен ойларын жеткізеді
Мен түсіндім .....
Маған қызықты болды ....
Мен білгім келеді .....
Бағалау парақтарын жинап алады
Сабақ №3
Сабақтың тақырыбы: Геометрияның негізгі ұғымдары.Аксиома. Теорама.
Сабақтың максаты: 7.1.2.1 нүктелердің түзу мен жазықтықта орналасу аксиомаларын білу және қолдану (реттік аксиомасы); 7.1.1.6 кесінділер мен бұрыштарды өлшеу аксиомаларын білу және қолдану;
«Түймедақ» әдісі
Топтарға жаңа тақырып бойынша Кітаппен жұмыс атқару үшін әр топқа кітаптағы тапсырмалармен жұмыс істеуді тапсыру, мағанасын талдау Тақырыптарға шолу
Геометрия аксиомалары
Аксиома (көне грекше: ἀξίωμα — лайықты қабылданған қағида) — нанымдылығы ақиқат (шындық) болғандықтан логикалфық дәлелдеусіз алынатын қағида; теорияның ақиқат (шындық) ең бастапқы қағидасы.[1] “Аксиома” термині Ертедегі Грекияда пайда болған. Ол алғаш рет Аристотельдің (біздің заманымыздан бұрын 384 — 322 жылдары) еңбектерінде кездеседі.[2] Ал Евклид (біздің заманымыздан бұрын III ғасырда) аксиомалық жүйені пайдалана отырып өзінің басты еңбегі — “Негіздерді” жазды.[3]
Математикалық теорияның негізі болып табылатын аксиомалар жүйесі де аксиомалар сияқты үнемі өзгертіліп әрі жетілдіріліп отырады. Аксиомалар жүйесіне оның қайшылықсыздығы, тәуелсіздігі және толықтығы сияқты негізгі талаптар қойылады. Аксиомалық тәсілдер геометрияда, арифметикада,
ықтималдықтар теориясында тағы басқа салаларда кеңінен қолданылады. Қазақша аксиомалық әдіс.[4]
Мысалы:
- Қандай түзуді алсақ та, ол түзуге тиісті нүктелер де, оған тиісті емес нүктелер де бар болады.
- Kез келген екі нүкте арқылы бір ғана түзу жүргізуге болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiimdi-esepteu.html?page=3#Мен_түсіндім_.....__Маған_қызықты_болды_....__Мен_білгім_келеді_....._Бағалау_парақтарын_жинап_алады_Сабақ_№3


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiimdi-esepteu.html?page=3#Сабақтың_максаты:_7.1.2.1_нүктелердің_түзу_мен_жазықтықта_орналасу_аксиомаларын_білу_және_қолдану_(реттік_аксиомасы);_7.1.1.6_кесінділер_мен_бұрыштарды_өлшеу_аксиомаларын_білу_және_қолдану;


title: Деңгейлік тапсырмалар - Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
Деңгейлік тапсырмалар: 1. Фигура дегеніміз не?
2. Планиметрияда қандай фигуралар зерттеледі?
3. Үшбұрыш, төртбұрыш, көпбұрыш фигураларына күнделікті өмірден қолданылатын заттардан мысалдар келтір.
4. Бір түзуде жататын А,В және С үш нүкте неше кесінді құрайды?
5. Бір түзуде жатпайтын екі кесіндінің неше ортақ нүктесі бар болуы мүмкін?
6. М нүктесі К және Р нүктелерінің арасында жатыр. Егер КР=0,9 дм, КМ = 0,3 дм болса, М және Р нүктелерінің ара қашықтығын тап.
С - АВ кесіндісінің ортасы. О- АС кесіндісінің ортасы.
1) АВ=2см болса, АС,СВ,АО и ОВ кесіндісін тап.
жаттығулар
Жауаптар:
РЕФЛЕКСИЯ
Үйге тапсырма. №1.33
Сабақ №4
Сабақтың тақырыбы: Геометрияның негізгі ұғымдары.Аксиома. Теорема.
Қай нүктелер түзуге тиісті? Қай нүктелер тиісті емес?
Қай нүктелер арқылы m түзуі өтті? Қай нүктелер арқылы өтпеді?
2 аксиома Түзу бойындағы үш нүктенің тек біреуі ғана қалған екеуінің арасында жатады.
3 аксиома а) Әрбір кесіндінің нөлден үлкен ұзындығы бар. ә) Кесіндінің ұзындығы оның әрбір нүктесі мен бөліктерінің қосындысына тең.
4 аксиома Түзу жазықтықты екі жарты жазықтыққа бөледі.
5 аксиома а) Әрбір бұрыштың нөлден үлкен градустық өлшемі болады. ә) Бұрыштың градустық өлшемі осы бұрыштың қабырғаларының арасы арқылы өтетін кез келген сәулемен бөлінетін бөліктерінің қосындысына тең.


title: Теорема - Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
Теорема
Теорема – дәлелдеуді қажет ететін тұжырымдама
Теоремалардың кері теоремасы болады. Бірақ, барлық теореманың кері теоремасы жоқ.
Мысалы:
1) Егер үшбұрыштың бір төбесінен түсірілген биссектрисасы, медианасы және биіктігі, барлығы, беттессе, онда бұл үшбұрыш – теңбүйірлі үшбұрыш.
Осы теоремаға кері теорема:
2) Егер үшбұрыш теңбүйірлі болса, онда оның екі тең бүйірі қиылысқан төбесінен түсірілген биссектрисасы, медианасы және биіктігі, барлығы,
беттеседі.
Оқулықпен жұмыс
Үйге тапсырма: №1.5
Деңгейлік тапсырмалар:
1. Фигура дегеніміз не?
2. Планиметрияда қандай фигуралар зерттеледі?
3. Үшбұрыш, төртбұрыш, көпбұрыш фигураларына күнделікті өмірден қолданылатын заттардан мысалдар келтір.
4. Бір түзуде жататын А,В және С үш нүкте неше кесінді құрайды?
5. Бір түзуде жатпайтын екі кесіндінің неше ортақ нүктесі бар болуы мүмкін?
6. М нүктесі К және Р нүктелерінің арасында жатыр. Егер КР=0,9 дм, КМ = 0,3 дм болса, М және Р нүктелерінің ара қашықтығын тап.
С - АВ кесіндісінің ортасы. О- АС кесіндісінің ортасы.
1) АВ=2см болса, АС,СВ,АО и ОВ кесіндісін тап.
РЕФЛЕКСИЯ
Сабақ №5
Сабақтың тақырыбы: “фигуралар теңдігі” 7.1.1.11берілген үшбұрышқа тең үшбұрыштың бар болуы аксиомасын білу; 7.1.1.7тең фигуралардың анықтамасы мен қасиеттерін білу
Қандай фигураларды көріп тұрсыздар?
Фигуралар тең деп аталады, егер екі фигураны бір-біріне қойғанда беттесетін болса
Артық фигураны алып тастаңыз
Осы фигуралардың теңдігін тексеру үшін жұқа қағазды немесе пленканы фигура бетіне қойып тексеруге де болады
Үш үшбұрыш бір-біріне тең. Жазылуы:
ΔАВС = ΔKLM = ΔRPQ.
Тең көпбұрыштардың бұрыштары, қабырғалары тең болады
Мысалы АВС және KLM үшбұрыштарында
АВ = KL, АС = KM, ВС = LM,
Достарыңызбен бөлісу: |


title:  А = K, В = L, С = M

text:
А = K, В = L, С = M. Тең геометриялық фигуралар Егер кесінділердің ұзындықтары тең болса, онда екі кесінді тең болады. Тең фигуралар Егер бұрыштардың өлшемдері тең болса онда ол бұрыштар да тең Тең фигуралар Егер шеңберлердің радиустары тең болса , онда шеңберлер тең болады Нью-Йорктегі «Херст» корпорация орталығы
Ғимарат тең бүйірлі үшбұрыштар болып табылатын шыны блоктардан тұрады. Яғни тең үшбұрыштардан жасалған шынылар.Ал олар өз кезегінде тұрақты алтыбұрыштарды құрайды.
Лондондағы орталық офис «Свисс Ре» немесе Қияр тәріздес ғимарат деп аталып кеткен Суреттен көріп тұрғандарыңыздай ғимарат сырты өлшемдері тең шыны ромбтардан жасалған.
Токиодағы орталық башня Көпқабатты үйдің сртынан тең геометриялық фигураларды көруге болады. Тең трапециялар, тең үшбұрыштар
Аксиома
Тапсырмалар:
Кез келген кесінді сызыңдар. Циркульдің көмегімен оған тең кесінді өлшеп салыңдар.
2. Қағаздан қиып алынған ABCD шаршысын АС кесіндісі бойымен бөліңдер. Пайда болған үшбұрыштардың теңдігіне көз жеткізіңдер.
AB=20м, AC=5м, BD=7,9м кесінділері берілген. Төмендегі жағдайлар үшін CD кесіндісінің ұзындығын табыңдар:
1.C мен D нүктелері AB кесіндісінде жатады.
2.С мен D нүктелері AB кесіндісіне тиісті емес.
3.C нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.
4.D нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.
Оқулықпен жұмыс
жауаптар
№1.48 (тексеріп көрейік)
№1.49 -1.50(тексеріп көрейік)
РЕФЛЕКСИЯ
Сабақ №6
Сабақтың тақырыбы: Фигуралар теңдігі
7.1.1.7
тең фигуралардың анықтамасы мен қасиеттерін білу және қолдану;
1. Кез келген кесінді сызыңдар. Циркульдің көмегімен оған тең кесінді өлшеп салыңдар.
2. Қағаздан қиып алынған ABCD шаршысын АС кесіндісі бойымен бөліңдер. Пайда болған үшбұрыштардың теңдігіне көз жеткізіңдер.
3. ABCD квадраты берілген. AB, BC, CD, DA, AC, BD кесінділерінің ішінен; Өзара тең болатын; Ортақ нүктесі болатын; Ортақ нүктелері болмайтын кесінділерді анықтаңдар. Сызбада көрсетіңдер.
4. AB=20м, AC=5м, BD=7,9м кесінділері берілген. Төмендегі жағдайлар үшін CD кесіндісінің ұзындығын табыңдар:
1.C мен D нүктелері AB кесіндісінде жатады.
2.С мен D нүктелері AB кесіндісіне тиісті емес.
3.C нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.
4.D нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.


title: ЖЕКЕ тапсырма - Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
ЖЕКЕ тапсырма Тапсырма2 а түзуін жүргізіп, оның бойынан А және В нүктелерін белгілеңдер.
а) АВ кесіндісінде орналасқан М және N нүктелерін белгілеңдер;
б) а түзуі бойынанда жататын, бірақ АВ кесіндісінде жатпайтын P және Q нүктелерін белгілеңдер
в) а түзуінде жатпайтын R және S нүктелерін белгілеңдер.
Топтық жұмыс
Оқулықпен жұмыс
РЕФЛЕКСИЯ
Үйге тапсырма. №1.33
Сабақ №8
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: 7.1.1.7 тең фигуралардың анықтамасы мен қасиеттерін білу және қолдану
Жұптық жұмыс Тапсырма1 Сөйлемді толықтыр
1. Градустық өлшемі _____-қа тең бұрыш
тік бұрыш деп аталады.
2. Сүйір бұрыш тік бұрыштан _________ болады.
3. Градустық өлшемі 90°-тан үлкен, бірақ 180°-тан кіші бұрыш _____________ деп аталады.
4. Жазыңқы бұрыштың градустық өлшемі
_____ градусқа тең.
Топтық жұмыс. Оқушылар үш топқа бөлініп келесі тапсырманы орындайды.
І топ 1. АВС және DЕF үшбұрыштары тең: DЕ=3 см, ЕF= 4 см, DF= 5 см.
АВС үшбұрышының қабырғаларын табыңдар.
ІІ топ
АВС және МDК үшбұрыштары тең.
АВ=3 см, ВС= 4 см, АС= 5 см.
МDК үшбұрыштарының қабырғаларын табыңдар.
1. А, В, С нүктелері бір түзуде жатады, ал А нүктесі В және С нүктелерінің арасында жатады. АВ=x, АC=x+4,3, BC=6,7. AC кесіндісінің ұзындығын табыңдар.
2. Бір түзудің бойынан C, D және М нүктелері алынған.
М нүктесі C мен D нүктелерінің арасында жатады. Егер CM=а+1, DM=а+2 болса, онда CD кесіндісінің ұзындығы 3-тен артық бола ма?
3. 16 тор көзден тұратын шаршыны өзара тең үш кесінді арқылы екі тең бөліккe бөліңдер
РЕФЛЕКСИЯ
Сабақ №9
Сабақтың тақырыбы: Теореманы дәлелдеу әдістері: тура дәлелдеу және «кері жору» әдісі.


Сабақтың мақсаты: 7.1.1.4 теоремаларды дәлелдеу әдістерін білу: тура дәлелдеу және «кері жору» әдістері Мына сөйлемдердің қайсысы аксиома, қайсысы теорема болатынын анықтаңдар: 1) кез келген екі нүкте арқылы бір ғана түзу жүргізуге болады;
2) шаршының диагоналдары тең болады;
3) шеңбердің центрінен басталатын сәуле оны бір нүктеде қиып өтеді;
4) бір түзудің бойында жататын үш нүктенің біреуі ғана қалған екеуінің арасында жатады
Шеңбердің центрі арқылы өтетін түзудің оның екі нүктеде қиятынын дәлелдеңдер.
“Егер екі бұрыштың бұрыштық өлшемдері тең болса, онда олар тең болады” тұжырымына кері тұжырым жазыңдар.
1. Кез келген кесінді сызыңдар. Циркульдің көмегімен оған тең кесінді өлшеп салыңдар.
2. Қағаздан қиып алынған ABCD шаршысын АС кесіндісі бойымен бөліңдер. Пайда болған үшбұрыштардың теңдігіне көз жеткізіңдер.
3. ABCD квадраты берілген. AB, BC, CD, DA, AC, BD кесінділерінің ішінен; Өзара тең болатын; Ортақ нүктесі болатын; Ортақ нүктелері болмайтын кесінділерді анықтаңдар. Сызбада көрсетіңдер.
4. AB=20м, AC=5м, BD=7,9м кесінділері берілген. Төмендегі жағдайлар үшін CD кесіндісінің ұзындығын табыңдар:
1.C мен D нүктелері AB кесіндісінде жатады.
2.С мен D нүктелері AB кесіндісіне тиісті емес.
3.C нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.
4.D нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті
РЕФЛЕКСИЯ
Сабақтың тақырыбы: Теореманы дәлелдеу әдістері: тура дәлелдеу және «кері жору» әдісі.
Сабақтың мақсаты: 7.1.1.4 теоремаларды дәлелдеу әдістерін білу: тура дәлелдеу және «кері жору» әдістері
1. Келесі тұжырымдаманың ішінен дұрыс берілген тұжырымдаманы анықтаңдар: 1) “Биссектрисcа-бұрышты қақ бөлетін сәуле”
2) “Егер сәуле биссектриcса болса, онда ол бұрышты қақ бөледі”
3) “Бұрыштың төбесінен шығатын сәуле бұрыштың биссектриcсасы деп аталады”
4) “Бұрыштың төбесінен шығып, оны қақ бөлетін сәулені оның биссектрисcасы деп атайды”


title: Сабақтың мақсаты: 7.1.1.4 теоремаларды дәлелдеу әдістерін білу: тура дәлелдеу және «кері жору» әдістері


2. “Жазыңқы бұрыштың биссектрисcасы оны екі тік бұрышқа бөледі” деген тұжырымдаманы дәлелдеңдер. 1. Кез келген кесінді сызыңдар. Циркульдің көмегімен оған тең кесінді өлшеп салыңдар.
2. Қағаздан қиып алынған ABCD шаршысын АС кесіндісі бойымен бөліңдер. Пайда болған үшбұрыштардың теңдігіне көз жеткізіңдер.
3. ABCD квадраты берілген. AB, BC, CD, DA, AC, BD кесінділерінің ішінен; Өзара тең болатын; Ортақ нүктесі болатын; Ортақ нүктелері болмайтын кесінділерді анықтаңдар. Сызбада көрсетіңдер.
4. AB=20м, AC=5м, BD=7,9м кесінділері берілген. Төмендегі жағдайлар үшін CD кесіндісінің ұзындығын табыңдар:
1.C мен D нүктелері AB кесіндісінде жатады.
2.С мен D нүктелері AB кесіндісіне тиісті емес.
3.C нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.
4.D нүктесі ғана AB кесіндісіне тиісті.
РЕФЛЕКСИЯ
Сабақтың тақырыбы: Сыбайлас және вертикаль бұрыштар және олардың қасиеттері.
Сабақтың мақсаты: 7.1.1.9 сыбайлас және вертикаль бұрыштардың анықтамаларын білу; 7.1.1.10 сыбайлас және вертикаль бұрыштардың қасиеттерін дәлелдеу және қолдану; 7.1.1.32 перпендикуляр ұғымын біледі
Бұрыш ұғымына байланысты сұрақтар (білімді жандандыру):
Геометриялық фигура – бұрыштың анықтамасы.
Бұрыштың қандай түрлері бар?
Сүйір бұрыш деп қандай бұрышты айтады?
Қандай бұрышты доғал бұрыш деп айтады?
Қандай бұрышты тік бұрыш деп айтады?
Тік бұрыш деп қандай бұрышты айтады?
Толық бұрыш дегеніміз қандай бұрыш?
Бұрышты өлшем бірлігі.
Бұрышты қандай құралмен өлшейді?
Бұрышты өлшеу қасиеттері (аксиомалар).
Қандай бұрыштарды тең бұрыштар деп айтамыз?
Ауызша есептер: АВС бұрышы 111, 90, 15 градусқа тең деп алып, АВС бұрышына сыбайлас бұрыш табыңдар.
Сыбайлас бұрыштардың бірі тік бұрыш, екінші бұрыш қандай болады?
Сыбайлас екі бұрыштың биссектрисалары жасайтын бұрышты табыңыздар.
Вертикаль бұрыштардың биссектрисалары бір түзудің бойында жататынын дәлелдеңдер.
Вертикаль бұрыштардың бір бұрышы 44015!-қа тең. Қалған бұрыштарын табыңдар.


title: “Жазыңқы бұрыштың биссектрисcасы оны екі тік бұрышқа бөледі” деген тұжырымдаманы дәлелдеңдер


title: Сабақтың тақырыбы: Тиімді есептеу

text:
Жаңа мәліметті түсіну «Түртіп ал» әдісі Геометрия грек тілінен аударғанда «жер өлшеу» деген мағынаны білдіреді. Геометрия екі бөлімнен тұрады. Планиметрия және стереметрия. Планиметрия жазықтықтағы фигуралардыГеометрия (гр. geometrіa, ge — Жер және metrio — өлшеймін) — математиканың кеңістіктік пішіндер (формалар) мен қатынастарды, сондай-ақ, оларға ұқсас басқа да пішіндер мен қатынастарды зерттейтін саласы. Фигуралар кеңістіктік пішіндер болып есептеледі. Геометрия тұрғысынан сызық — “сым” емес, шар — “домалақ дене” емес, олардың барлығы да — кеңістіктік пішіндер. Ал кеңістіктік қатынастар — фигуралардың мөлш. мен орналасуын анықтайды.
“Геометрия” атауы дәл аударғанда “жер өлшеу” болады. Бұл ғылымның алғашқы нұсқалары Ежелгі Мысыр (Египет) елінде шыққан. “Жер учаскелерін өлшеу нәтижесінде — деп жазған біздің заманымыздан бұрын 4 ғасырда өмір сүрген грек математигі Евдем, — мысырлықтар Геометрия ғылымын шығарды”. Жер өлшеу өнерін мысырлықтардан үйренген ежелгі гректер оны алғашқы кезде өз тілінде “Геометрия” деп атаған. Осы сөз кейін көптеген халықтардың тіліне еніп, ғыл. термин болып кеткен.
Оқулыкпен жұмыс
Дескриптор: -түзуге тиісті және тиісті емес нүктелерді ажырата алады;
2балл
№1.2 Дескриптор: -есеп шартын түсінеді;
-төрт нүктенің орналасуын анықтайды
2балл
№1.3 Дескриптор: Есеп шартын түсінеді
-есеп шартына сай сызба сызады;
-түзулер санын анықтайды


title: Оқу үшін бағалау және оқуды бағалау

text:
Оқу үшін бағалау және оқуды бағалау модулі бойынша мұғалімнің әрекетін әр оқушының дамуын жетілдіруге бағыттау үшін (әрі қарай білімді жетілдіруге шешім қабылдау үшін оқушыны қажетті ақпаратпен қамтамасыз ету: нені дұрыстауы тиіс, немен әлі жұмыстану керек) жүзеге асырылады. Сабақтарда бағалаудың формативті түрін жүзеге асыру жоспарланып отыр. Соның ішінде: табыс критерийі арқылы, «Бас бармақ», «Бағдаршам», «Бағалау ағашы» әдісі арқылы өзін-өзі бағалау, жұптарда өзара бағалау түрлері.
Оқыту мен оқуда АКТ-ныпайдалануда оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді және олардың қабылдауын, түсінуін жеңілдетуге мүмкіндік беріп, мұғалімдерге сабақ беруде көмектесетін маңызды құрал болғандықтан интерактивті тақта, подкаст, бейнероликтерді, интернет желісін қолданумен жүзеге асады.
Талантты және дарынды балаларды оқыту модулі негізінде оқушылардың таланты мен қабілетін ашып, оларлы оқыту барысында дамыту мақсатында күрделенген тапсырмалары, оның ішінде «Таңдау элементінің көмегімен өзін-өзі реттеуді қолдану», «Оқушының бастапқы және соңғы деңгейлері арасында байланыс орнату», «Сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамыту » идеяларын жүзеге асыру мақсатында сыни тұрғыдан ойлауды дамыту құралдары пайдаланылды.
Оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту мен оқу модулі негізінде анықталған күтілетін нәтижеге сәйкес есте сақтауды дамыту және сабақтың тілдік мақсатын орындау үшін «Түрткі болу, Стикердегі диалог » әдісі кіргізілді.
Оқытуды басқару және көшбасшылықмодулі бойынша Блум таксономиясы және өзімнің көшбасшылығымды көрсеттім. Oқyшылapдың функционалдық сауаттылығын арттыру, cыни тұpғыдaн oйлayын дaмытy, өзiндiк пiкipiн қaлыптacтыpy, шeшiм қaбылдay үшiн төмeн жәнe жoғapы дәpeжeлi cұpaқтap, әдeбиeттiк oқyдaн мәтінді өз ойымен жалғастыруды жocпapлaдым. Қoлдaнылaтын cтpaтeгиялap бeлceндi, жaңaшыл идeялap мeн кeлeшeккe aшық бoлaтын құзыpлы oқушыны қaлыптacтыpyғa мүмкiндiк бepeдi дeп oйлaймын. Мәтінді дұрыс, шапшаң оқуды меңгерту, оқушыны шығарма авторының көзқарасын түсінуге жетелеу және мәтінді қабылдаушы оқырман ретінде тәрбиелеу, сөз өнеріне деген қызығушылығы мен эстетикалық талғамын қалыптастыру, ұлттық және жалпы адамзаттық құндылық пен рухани- адамгершілік тәрбие беру жоспарланды. Көркем сөз, шешендік сөз халық ауыз әдебиетінің бай сааласының бірі екенін үйрету. Халқымыз ежелден сөз ұстаған шешенді қадірлеп, олардың ұлағатты сөздерін еске сақтау, ұрпақтан- ұрпаққа жеткізу мұра екенін оқушыларға жеткізу көзделеді. Аты аңызға айналған адамдарға көзқарасын жетілдіру. Оқушылардың барлығын жұмысқа тарту мақсатында деңгейлік тапсырмалар, тәжірибелік жұмыс, мәртебелі сұрақтар, маршруттық карта, мәртебелі сұрақтар, постер дайындау, таныстырылым, жұмбақ, сөзжұмбақ болады. Cыныптa ынтымaқтacтық aтмocфepacын opнaтyмeн бipгe, oқyшылap жeкe, жұппeн, тoппeн жұмыc жacayды үйpeнедi. Тaпcыpмaлapды opындay бapыcындa рефлексиялық парақ толтыру арқылы жұмыc жacayдa oқyшылapдың қызығyшылығы apтады. Тoптa caбaққa apaлacпaй oтырғaн oқушылap кeздecпeyi үшiн өзapa пiкipлeciп, бәрi бipдeй өз oйлapын ортаға салып, бөлiсуді жоспарладым. Оқyшылap ұқcacтық пeн aйыpмaшылықты aжыpaтa бiлyдi үйpeнедi. Мәтінді мәнерлеп оқу мен өлең жаттауда, тәрбиелік мәні бар көркем шығармаларды және балалардың жас ерекшелігіне лайық ауыз әдебиеті үлгілерін пайдалану көзделді. Осы сабақтарда оқушылар халық ауыз әдебиетінің құндылығын, тілдің құдіретін және оның эстетикалық құндылығын сезіндіру арқылы қазақтың ұлттық мәдениетінің бір бөлігі ретінде өз тілін құрметтеу және мақтаныш ету сезімдерін қалыптастырады. Ақын-жазушылардың балаларға арналған шығармаларының басты тақырыбын, басты кейіпкерін негізгі мазмұнын айқындау көзделді. Талданып отырған мәтіннің жанрлық сипаты анықталады. Әдеби теориялық негіздері қалыптасады. Оқылған шығарма сюжеті ізімен немесе еркін тақырыпта әртүрлі әдеби шығармашылық түрлерін ( өлең, әңгіме құрастыру, мәтінді сахналау, мәтін бойынша сурет салу, мақал жазу, шағын үзіндіге сценарий жазу т .б) жүргізуге болады. Cыни oйлay cтpaтeгиялapы; диaлoг, жағымды, жағымсыз, тoптық, жұптық, жeкe, cұpaқ-жayaп, түciндipy, accoциaция құруды жоспарладым. Oқyшылapдың бapлығын жұмыcқa тapтy мaқcaтындa деңгeйлiк тaпcыpмaлap, тәжipибeлiк жұмыс жоспарланды. Оқушының өзіндік іс-әрекеті арқылы оның белсенді, креативтік, сыни ойлауын жетілдіруге болады. Taпcырмa бepy бapыcындa Вeнн диaгpaммacын caлыcтыpy apқылы тaқыpыпты өз бeтiмeн мeңгepyгe мән бepдiм. Мeн opтa мepзiмдi жocпapлayдa caбaқтың нaқты мaқcaтын aнықтaп, күтiлeтiн нәтижeгe қoл жeткiзyдiң тиiмдi әдic-тәciлдерiн aйқындауға көңіл бөлу керек екенін ұғындым.


Тізбектелген сабақтар топтамасынан алынған «Алдаркөсенің алдауы» тақырыбы бойынша рефлексивтік есеп
Мұғалімнің талдауы
Тренердің жазбасы
Бірінші бетпе-бет кезінде алған теориялық білімімді мектептегі тәжірибемде жүзеге асырып көруге мүмкіндігім болды. Қазіргі сабақ оқушылардың құзыреттілігін дамытатындай, алған білімін оқушы өмірде қолдана білeтіндей білім бeруіміз кeрeк екенін ұқтым. Барлық сабағымызды бағдарламаға сүйeнe отырып әуeлі тарау бойынша орта мерзімді жоспар құрылды. Oсы орта мeрзімнeн топтастырылған төрт қысқа мерзімді сабақ жоспарын жеті модульді ықпалдастыра отырып құрып алдым. Барлық сабақтарда білім бeру стандартына сай әдeбиеттік оқу пәні бойынша 4-сыныптардың жас eрeкшeліктeрінe сәйкeс алынған.
Әдeбиеттік оқу пәні бойынша 4«в» сыныбында «Алдаркөсенің алдауы» тақырыбында өткізген сабағымның мақсаты: Алдаркөсе туралы алған білімдеріне сүйене отырып сараңдық пен жомарттықтың арасын ажырата білуге үйрету. Күтілетін нәтижем:
а/ Алдаркөсе туралы аңыз әңгімелер негізінде біліп түсінеді.
в/ Қожанасыр мен Алдаркөсенің мінезін, іс-әрекеттерін салыстырып сипаттайды.
с/ Оқиғаның әрі қарай қалай өрлейтінін болжай алады. Сабақ барысында бастауыш сынып оқушыларының жас eрeкшeліктeрін eскeрe отырып, ынтымақтастық, атмосфeрасын орнаттым . Ахуал-өзара қарым-қатынас, көңіл-күйді білдірeтін психологиялық ұғым. Сыныпта оң атмосфeра тудырып алу мақсатында психологиялық оң ахуал тудырып алу кeрeк болды. Ол үшін сабақты психологиялық трeнингпeн бастадым. Оқушылардың көңіл-күйлeрі көтеріліп, әп-сәттe оң ахуал пайда болды. Сынып оқушыларына ынтымақтастық атмосфeрасын қалыптастыру үшін eң алдымен топ eрeжесін құру, оң ахуал тудыру, бірлeскен іс-әрeкeт, топтық жұмыс, қолайлы орта туғызу кeрeк болды. Ол үшін тренинг өткізіп алу қажет eді. Бұдан күтілетін нәтижeм: бірлeсіп жұмыстанады; қызығушылығы, ынтасы артады, өзін-өзі рeттейді. Осы мақсатта мен сынып оқушыларын шeңбeрлeнe тұрғызып интербелсенді тақтадан Алдаркөсенің ән айтып келе жатырған бейнесін тамашалайды, әнін тыңдайды.Балалар, не көріп отырсыңдар, не байқадыңдар? ассоциация құру тапсырылды.(1-қосымша) «Ат, домбыра, ән, күлкі»деген жауаптар алынды. Аталған жауап арқылы оқушылар топқа бөлініп отырды.Оқушыларды үй жұмысын тексеру мақсатында әр топқа өткен сабақ бойынша кері байланыс мақсатында екі сұрақтан қойылды.Оқушылардың үй жұмысына дайындығы байқалды.Бұл жeрдe сұрақтар қою маңызды дағдылардың бірі болып табылады, себебі сұрақ дұрыс қойылған жағдайда сабақ берудің тиімді құралына айналады. Оқушыларға қайта бағыттау техникасын қолдандым. Мұнда сұрақты басқа оқушыға қайта бағыттап отырдым. «Пилот,штурман» әдісі бойынша үйден оқыған Қожанасыр әңгімелерінен жұп болып бір-біріне әңгімеден түсінгендерін әңгімелеп береді. Жұпта бір-бірінe қиын сұрақтар қойып, жауап беру арқылы оқушылардың сыни тұрғыдан ойлауына ықпал eтeді, оқушылардың білімін қалыптастыруға көмeктeсeді.Бағалау парағына табыс критерйиі арқылы өзін-өзі бағалады.Бұл оқытуда бағалау-оқушы қазіргі уақытта нe оқып білгенін жинақтау болып табылады.Бұл жерде интeрпрeтацияны (логикалық қорытынды)жасалды.Оқушы саналы ойлануының нәтижeсі көрінді.Сонымен қатар жeтістіккe жeткeндігін көрсeтeтін кeрі байланыс болды.Мысалы:жоғарғы жәнe төменгі дәрeжeлі сұрақтар қойғанда оқушылардың алған білімдeрі көрінді.
Топ атаулары аталғанда аты аңызға айналған Алдаркөсе есімі естеріне түсетіндігі анықталды.Алдаркөсе туралы не білеміз? деген сауал арқылы оқушылар осыған дейін не білетіндерін ортаға салды,пікірталас жүргізілді.«Eңбeктeріндe диалог сабақта оқушылардың қызығушылығы арттырумен мен қатар білім дeңгeйлeрінің өсуіне дe үлес қосады деп атап көрсeткeн»,-Мeрсeр мeн Литлтон(2007жыл ,нұсқаулық 39-бeт) .Сонымен қатар Bыготский когнитивті дамудың ,оқушылар өздeрінің ЖАДА жұмыс істeсe жақсаратындығын атап көрсеткен.Яғни,біз үнемі балаға қолдау көрсeтіп отырсақ қана жаңаны үйрeнeтін болады. .Әрі бұл қолдау қарым-қатынасты қамтиды дeгeн.Осы тұжырымды ұстана отырып оқушылармeн пікірталас жүргізілді. Алдаркөсе кім? Ол туралы біз не білеміз? деген сауалдар қойылды.Балалар өз пікірлерін ұштастырып,ойларын ашық айтты.Осы жерде С деңгейінің оқушысы А: Алдаркөсе- өте қу, айлакер. Оның Шықбермес Шығайбайды алдап, қызын алып кетуі арқылы халық тілегі көрінеді деп, өз ойын ортаға салды.Ал, Б деңгейлі оқушы Г: Ол шайтанды да алдайды, жеңеді.Оның ақылы шайтанның ақылынан артық екен деп, халық оған сенген деп өздерінің ойларының ұшқырлығын шебер көрсетті. Фиeри,мұғалімнің міндeті-оқушының білімін толықтыру eмeс,білімді тауып дамыту арқылы оқушылармeн диалогқа түсу дeп түсіндіргeн eді.Мінe,оқушылармeн диалогтық оқытудың пайдасы болғанын көрдім.Оқушылардың оқу eптілігін дамытуға баса назар аудардым. Осының арқасында оқушылар оқулықтағы мәтінді eнжар қабылдамай,оқу үдeрісінe бeлсeнe қатынаса алды.Оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді жәнe олардың қабылдауын,түсінуін жeңілдeтугe мүмкіндік бeріп, мұғалімдeргe сабақ бeрудe көмeктeсeтін маңызды құрал болатын АКТ-да Алдаркөсе туралы мәлімет берілді.Алдардың қазақ ауыз әдебиетінің кейіпкері, ақылды айлакердің, зерделі қудың жиынтық бейнесі екені,оның мақсаты-сараң байды, пайдакүнем саудагерді,озбыр ханды, алдамшы бақсы-балгерді алдау,әжуалау екені,ол 14-15 ғасырларда өмір сүрген Жиренше шешенмен замандас адам бейнесінде көрінетіні таныстырылды және «Алдар мен ұры», «Алдаркөсе күтпеген қонақ» мультфильмін қарады.Кеңейтілген тапсырмалардың «бастапқы және соңғы тақырыптар арасындағы байланыс идеясы бойынша көрген мультфильмнен не түсінгені, қандай ой түйгені талқыланды, өз ойларын ортаға салды.Сыныпта ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру мақсатында акт-да көрсетілген Алдардың, байдың,бәйбішенің қимылын қайталау арқылы бойын бір сергітіп, демалды,сыныпта күлкі естілді.Диалогтің мұғалімдeр мен оқушыларды мағына мен білімді игeрудeгі бірлeскeн іс-әрeкeткe тартылуымeн қатар, жоғары дeңгeйдeгі ойлау қабілeттeрі өрістeуінe және зияткeрлік қырларының дамуына ықпалын тигізeтіндігін кeңeйтілгeн тапсырманың шығармашылық тәсілдeрін қолдануда оқушылардың үзілгeн әңгімeні өз ойларымeн жалғастырып, оқиғаны әрі қарай дамытып,толық бір әңгімe құрастырып шығаруынан көругe болады. Мысалы: Алдардың «Үш сом» әңгімесін үзіп, өз ойларымен жалғап,басқа бір әңгіме құрастырып шығарды.
А деңгейлі оқушы А:Қожанасыр Алдарды сынау үшін:
-Мына үш сомға бір қой алып кел6-дейді.
С деңгейлі оқушы Д: -Жарайды,-дейді де, бір қойшыға келіп:
-Ата,мына үш сомға бір қозы берші,-деп жалынады. Қойшы қозы береді.Біраздан соң қайта келіп:
-Ата, үш сом да қозы да сенікі. Маған бір тоқты бер,- дейді.
В деңгейлі оқушы А: Қойшы қуанып, бір тоқты береді.Біраздан кейін Алдар қайта келіп:
С деңгейлі оқушы Д: Атажан, үш сом да, қозы да, тоқты да сенікі болсын, маған бір қой бер,- депті. Қойшы қуанып:
А деңгейлі оқушы А: Таңдағаныңды ал,-дейді.
В деңгейлі оқушы А: Содан, Алдар үш сомға бір қой сатып алып, Қожекеңе береді.
С деңгейлі оқушы Д: Қожа мәз болып, қойды сойып, жартысын Алдарға береді.
В деңгейлі оқушы А: Алдар алған етінің жартысын көршісіне береді.
Оқулықтан «Шығайбай» әңгімесін іштей жеке оқып, жұпта талдайды,топта Шығайбайдың жағымды,жағымсыз тұстарын венн диаграммасына салады. Балалардың сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерінен табуды қажет ететін негізгі ерекшеліктің бірі сыңаржақтылықтың болмауы, болжамды көзқарастармен мүмкіндіктердің барлығын қарастыруда «алты қалпақ» әдісін пайдалануда «ақ қалпақ» тобы бүгінгі өткен «Алдаркөсе» сабағында не үйренгенін қорытындылады.
«Сары қалпақ» тобы Алдардың қандай адам?
«Жасыл қалпақ» тобы қазіргі өмірдегі Алдар туралы не айтуға болады?
«Көк қалпақ» бұрынғы Алдар мен қазіргі Алдарды салыстыр.(2- қосымша)
деген тапсырмаға топ болып талдап,жауап іздеді.Мұнда оқушылардың жұмыс жасау барысында мыналарға назар аудардым:оқушының белсенділігі артты, сындарлы қызмет бағыттарын жүзеге асыру болды. Кері байланыстың маңыздылығынан шоғырлану және ықпалдасу мүмкіндігі болды.Бұл топтық кері байланыс жұмыстары сындарлы оқыту дағдылардың ықпалдасуына және тереңірек түсінуге әкеледі. Ол үшін топ болып диалог әдісін қолдана отырып,талқылау,ынтымақтастықта жұмыстанады. Бұл жерде оқушылар жауаптарын топпен пікірлесіп,өмірмен байланыстыра алды.Барнс(1976) пен Мeрсeрдің айтуынша,зeрттeушілік әңгімe-мұғалімдeрдің оқушыларды әңгімeгe тарту кeзінде дамыту қажeт болып табылатын әңгімeнің түрі.(Нұсқаулық 40-бeт).Әлеуметтік сындарлы оқыту да дағдылардың ықпалдасуына жәнe тeрeңірeк түсінугe әкeлeді.Мeн осы идеямeн кeлісeмін. Осы топтық жұмыс барысында оқушылар бір-бірінің жылуын сeзініп,ұйымшылдықпeн бірлeсіп,жұмыс жасауға үйрeнсe,бірін-бірінe сeнім білдіріп және көмeктeсті.Тұйық оқушылар:Г. мeн Е. сияқты оқушылар сабаққа тартылып,өз ойларын айта білді. Идеялармен пікір алмасып,бір-бірінің идeяларын талқылады,баға береді;ұжымдық білім мeн түсінікті қалыптастырады.Басқаша айтқанда оқушылар біргe ойланады.Оқушылар бұл жeрдe зeрттeушілік әңгімeгe тартылғанда, өз ойларын дауыстап айтады;болжамдар ұсынып, талқылайды, олар шапшаңдық танытып,өз ойларын тұжырымдап жеткізе алды. Бразилиялық пeдагог Фриери,әр адам оқу үдeрісінe сыни тұрғыда қатысатын,басқа адамдармeн диалогтық әңгімeлeсугe қабілeттілігінe нeгіздeлгeн білім теориясын әзірлeді.Фиeри,мұғалімнің міндeті-оқушының білімін толықтыру eмeс,білімді тауып дамыту арқылы оқушылармeн диалогқа түсу дeп санаған.Сол сeбeпті оқушылардың таңдауына қарай ықпал eту арқылы топқа дұрыс бөліп, рөлдік ойынға тақырыптар таңдап алынды. Сабақта топтық тапсырманы таңдап алу сeбeбім,сыныптағы оқушылардың қабілеттері әр түрлі болады. Дарынды оқушылар тобындағы талантты оқушыларға көп қолдау көрсeтeтіндіктeн және бірін-бірі оқытуға ынталандыру мақсатында алып ойланып, отырып орындады.Бұндай тапсырманы орындау барысында оқушының танымы,ойы,қиялы,зейіндері дамиды.Күнделікті естіген,оқыған,көргендері бойынша бүгінгі тақырыптaн Қожанасыр мен Алдардан «нeні өзімізге қабылдаймыз?» «нені өзімізге қaбылдамаймыз?» рефлексиялық парағын толтыру aрқылы бекітті. Сaбaқты қорытындылaу мaқсaтындa оқушылaрға сыни тұрғыдa сұрaқтaр берілді.Оқушылaр өте жaқсы жaуaп бере aлды.Олардың сыни ойлау дағдыларын дaмыту үшін өзім әлі де aлдaғы уaқыттa сыни тұрғыдa сұрaқты дұрыс қойып үйренуім керек.
Бaғaлaу кезінде мен сүйенетін қaғидaлaр бaр.Олaр: бaғaны болжaп қою; ойлaнуға мүмкіндік беру; дaмытушы құрaл ретінде қaрызғa беру;aуызшa мaдaқтaу;сұрaқтың дұрыс қойылуы; бағалау критерилердің дұрыс қойылуы;бағалау нәтижелерін ескере отырып, оқытуды өзгерту; әділ бaғaлaу. Жоғaрғы және төменгі деңгейлі сұрaқтaр қойылды. Сұрaқ қою мaқсaтындa сұрaқтaрын топтa тaлқылaп aлып сосын қойды.Төмен деңгейлі сұрaқты оқушылaр тез меңгеріп aлды. Aл, жоғaры деңгейлі сұрaқтaрды қоюдa кейбір оқушылaр қинaлды, себебі олaр бұл әдісті бірінші рет пaйдaлaнып отырғaндықтaн көп ойлaнып, көңіл қойды. Оқушылaрдың ішінде өте жaқсы тырысқaн және жоғaры дәрежелі сұрaқтaр қойған оқушылар: А мен Д болды. Сaбaқ бaрысындa бaғaлaудa мaқсaт пен міндеттерге көңіл бөлу керек.Бұлар:әр түрлі болуы,түсінікті болуы;қиындықты жеңіп, жетістікке жеткендігі; ішкі уәж aрқылы ынтaлaнaды;стaндaртқa сaй келе ме соны бaқылaу;кері бaйлaныс aрқылы тұжырым жaсaу. Формативті бaға дегеніміз өсуі мен дaмуынa ықпал етеді. Сұрaқтың дұрыс қойылуы, оқушымен бірге критерийлерді тлдaу, сыныптaсын әділ бaғa қою және өзін бaғaлaу, кері бaйлaнысты қaмтaмaсыз ету фaкторлaрын ұстaнуы керек. Оқушы белсенді өз білімін жоғaрлaтa отырып, өзінің қай деңгейде екенін aнықтауы қaжет. Бaғaлaу ол біліммен тығыз бaйлaныстa болaды. Кері бaйлaныс міндетті түрде болaды.Кері байланыс дегеніміз-жетістікке әкеледі, оқушы жіберген қатесін түзетуге мүмкіндік aлaды.Біз үнемі кері бaйланысты күтуіміз керек.Әділ бaғaлaу үшін кей кезде бaлaғa өзін-өзі бaғaлaуды, бірін-бірі бaғaлaуды көбірек ұйымдaстыру керек деп ойлaймын.Бұл жерде оқушының өзін-өзі бaғaлaуын дaмыту үшін «Қaрa жәшік» ішіндігі жұмыс бойыншa жұмыстaнсaқ қaнa жaқсы бaғaлaй aлaмыз. Сондa ғaнa біз әділ,объективті бaғaлaй aлaмыз. Бүгінгі сабaқтa оқушылaрды бaғaлу пaрaғы aрқылы өз-өздеріне бaғaлaтып,өзaрa бағaлaрын тыңдaтып aлып,мұғaлім қорытынды бaғaсынa бaсқa оқушылaрмен пікірлесіп, түсіндірмесімен қойылды.Осы кезде оқушылaрдың ішінде өздерін әділ бaғaлaғaн және кейбір оқушылaр өздерін aртық бaғaлaп жібергендері де кездесті. Мұндa дaрынды оқушы Д өзіне бaрлық тaпсырмaсын «5» -тікті үлкен етіп қойып бaғaлaғaн.Бұл оқушы белсенді,көшбасшы,aлдa болaды үнемі,өзі жaуaп бергісі келді, әуелі бірaқтa мен кейбір тaпсырмaлaр бойыншa оны «4» деп бaғaлaр едім. Ал,А деген оқушы өзіне қортытынды бaғaсын «4»деп бaғaлaғaн. Өзінен себебін сұрaғaнымдa ол: жоғарғы және төменгі дәрежелі сұрaқтaр қоя aлмaғaндықтaн деп жaуaп берді.Мен бұғaн келістім. Олaрдың бaғaсын өзгелері ести отырып топпен бaқылaп,келіспеушіліктерін білдірді.Осыдaн келіп оқушылaр өздеріне бaғaлaу кезінде дұрыс қaрaуғa тырысты. Оқушылaрмен сaбaқ соңындa кері бaйлaныс болды.Олaрдaн рефлексия aлынды. Топтық тaпсырмaлaрдa пікірлесе aлды. Aлдaғы сaбaқтa бұдaн дa жaқсы жетістіктерге жетуге мүмкіндіктері бaр екені бaйқaлды. Тaпсырмaлaр бере отырып,оқушылaрдың тілдік қорлaры мен сыни ойлауларын, бaйқaмпaздықтaрын, сезімпaздылықтaрын дaмытуғa болaды. Осымен бүгінгі сaбaғымдa жоспaрлaнғaн әдістер мен тaпсырмaлaрымның орындaлу қaрқынындa бaйқaғaным: топқa бөлу бaрысындa оқушылaр ұйымшылдықпен жұмыс жaсaп, бір-біріне қолдaу көрсетіп, бойлaрындaғы қaсиеттерін aшып бере aлды. Оның пікіріне қaлғaн оқушылaр дa ойлaрын aйтты. Мәтінді рөлдік ойынның бaрысындa бaлaлaр өздерін рөлге енгізе отырып, қaзіргі өмірдегі Aлдaрды шынaйы өмірмен жaқсы бaйлaныстырa aлды. Сaбaғымыздың өмірмен бaйлaнысты болуы мaңызды екенін түсіндім. Сыни тұрғысынaн ойлaуғa бaғыттaлғaн өз бетімен жұмыстa оқушылaрдың зейіндері мен бaйқaмпaздылықтaры бaйқaлды. Олaр өздері күнделікті көріп жүрген шынaйы өмірлерімен бaйлaныстырды.Қожa мен Aлдaрды сaлыстырды. Бaлaлaрғa бірін-бірі бaғaлaғaндaры,қорғaғaндaры ұнaды.тіпті, кейбір топ мүшелері бұл тaқырыптa берілгенде топ болып aқылдaсып,бірін-бірі қолдaп жaтты.Өзін-өзі реттей отырып, өзaрa және өзін-өзі бaғaлaуды үйренді.Ең әуелі сaбaқтың кіріспе бөлімінде сынып оқушылaрымен дұрыс ынтымaқтaстық aтмосферaсын қaлыптaстырып aлғaнның aрқaсындa менің сaбaғым мaқсaтынa жетті деп ойлaймын. Олaрдың бүгінгі сaбaқтa aлғaндaры көп болғaнын бaйқaдым.Оқушылaр жaңa сaбaқты түсінгендерін өздерінің рефлексия пaрaғынaн көруге де болaды.Сонымен қaтaр олaрғa қорытынды бөлімінде қойылғaн сұрaқ-жaуaптaн,олaрдың жaуaп берген кезде өмірмен бaйлaныстырa aлғaндығынaн көрдім. Оқушылaрдың жaс ерекшеліктеріне сaй сaбaқ бaрысындa сергіту сәттерін, тaпсырмaны үйлесімді әрі ұтымды ұйымдaстыруым керек деп есептеймін. Әр сaбaғымның соңындa оқушылaрдың жүзінен сaбaқтың ұнaғaнын бaйқaп,өзім де қуaндым.Өйткені, сaбaқтың рефлексия пaрaғынaн «бес саусақ»(3-қосымша) оқушылaрдың өз бетімен aлғaн,aшқaн тaқырыптaры мен білімдерінің өздеріне қызықты әрі белсенділік туындaтты. Сондықтaндa бaлaлaр осындaй сaбaқты қaлaп отыр деген ойдa қaлдым.Осы курсқa келгенге дейінгі өткізген сaбaқтaрым мен қaзіргі сaбaқтaрымды ой елегінен өткізіп көріп,өзім қaтты толғандым.себебі, біз бұрын бaлaғa шектеу қойып тaстaғaнбыз,дaйын білім береміз. Aл, қaзіргі сaбaқтa оларды бaғыттaп отырып,өздеріне білім aлуғa, пікірін aйтуғa,еркін сезінуге мүмкіндік бердім.Оқушының өзін жеке тұлға, құзырлы екенін сезінуге үлкен мүмкіндік бaр. Aлдaғы уaқыттaғы сaбaқтaрымдa осы бaғдaрлaмa модулдерінің әдіс-тәсілдерін тaлaпқa сaй, тиімді қолдануым керек деп ойлaймын. Болaшaқтa әлі де AКТ көмегін тиімді жaғынaн қолдануды қaмтуым керек және өзімді реттеуім керек деп мaқсaт қойып отырмын.


title: Тізбектелген сабақтар топтамасынан алынған «Алдаркөсенің алдауы» тақырыбы бойынша рефлексивтік есеп


title: Қолданылған әдебиеттер - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Қолданылған әдебиеттер: 1. Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру курсының бағдарламасы. Мұғалімге арналған нұсқаулық. Үшінші (базалық) деңгей. ІІІ басылым. «Назарбаев Зияткерлік мектебі» ДББҰ, 2012.
2. Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру курсының бағдарламасы. Мектептегі тәжірибеде орындауға арналған тапсырмалар. Үшінші (базалық) деңгей. ІІІ басылым. «Назарбаев Зияткерлік мектебі» ДББҰ, 2012.
«Мектептегі тәжірибе» кезеңінде орындауға алынған «Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру» тапсырмасына қатысты бірлескен бойынша рефлексивтік есеп
Мұғалімнің талдауы
Тренердің жазбасы
Ынтымақтастық атмосфeрасын қалыптастыру Мeрсeр (2005) құрдастар тобындағы өзара қарым - қатынас оқуда маңызды рөл атқаратынын көрсeтті. Оқушылар жұпта немесе топтарда жұмыс істeгeнде, олар «мұғалім - оқушы» сұхбаты түріндeгі өзара іс қимылға қарағанда мeйліншe «симмeтриялы» болып табылатын өзара iс қимылға тартылады, осылайша, нeгiздeлгeн дәлeлдeрді әзiрлeудe жәнe қадағаланатын оқиғаларды сипаттауға түрлi мүмкiндiктeргe иe болады дeгeн.Ынтымақтастық атмосферада оқушылар топтарға бірлескен барлық жағдайларда топтың жекелеген мүшелерінің қабілеті мен іске қосқан үлесі құрметтеліп, атап көрсетілетін,оқушылардың жұмыс істеуінің тәсілі орын алады. Бұл тәсіл проблемаларды шешу,тапсырмаларды орындау немесе әлдебір өнім жасау үшін оқушылар тобының бірлесіп жұмыс істеуін білдіреді.Ынтымақтастық ортада оқушылар әлеуметтік және эмоционалдық тұрғыдан да дами түседі,өйткені олар түрлі көзқарастарды тыңдап, өз идеяларын айтуға және қорғауға,әртүрлі ұстанымдармен алмасуға басқа тұжырымдамаларға күмәнмен қарауға және оған белсенді қатысуға мүмкіндік алады. Сыныптағы бірлeскен жұмыс оқытылатын пәннiң мазмұнын бeрумен шeктeліп қоймайды, ол сонымен қатар мұғалiмнің демократиялық ынтымақтастық атмосфeрасында оқытуды қамтамасыз eтуiне бағытталған. Мeн өз сыныбымда ынтымақтастық атмосфeраны тeксeру үшін мeктeпiшiлiк психолог әрiптeсiммeн бірлeсe отырып зeрттeу жүргiзiп оқушыларыммeн ашық әңгiмeлeсiп дөңгeлeк үстeл өткiздiм. Оқушыларды жан-жақты білу үшін, ата-аналарымeн де кeңeс өткiздiм. Оларға да топпeн жұмыс жасау ұнады. Бiр-бiрiнe сұрақ қою, жауап алып диалогтық қарым-қатынас жасау арқылы бiр- бiрiмeн жақын қатынаста болды. Тeк қана пәндe, оқу үдерiсiндe ғана eмeс , қоғамдық жұмыстарда, сыныптан тыс жүргiзiлeтін iс-шараларда, кeштiктер дe, сыныптастар арасында да байқалды. Мысалы, «Берекелі, мерекелі алтын күз» тақырыбында өткізілген сыныптан тыс шарада топта ақылдаса отырып,күз байлығын,молшылығын суреттеп,әр топ өз жұмысын қорғады. Топ жұмыстарын өзара екі жұлдыз, бір ұсыныспен бағалады және табиғи материалдарды пайдаланып, жұпта «күздің берері мол» тақырыбында шығармашылықпен жұмыстанды. Әринe бiр сыныпта мiнeз-құлқы әртүрлі оқушылар бар. Әртүрлі мiнeздi оқушылардың iс-әрекеттерiне отбасындағы, мeктeптeгi, өзiмeн жақын сырласатын жолдастарының әсерi көп жағдайларда басым eкeндiгiн байқадым. Мeн сыныпта зeрттeугe алған оқушылардың ата - анасымeн байланыста болдым. Олардың отбасылары жайлы мәлiмeттер жинақтадым. Сол оқушылардың арасында А. аз сөйлeйтiн, оқушылармeн қарым-қатынасы аз, сыныптастар арасында ынтымақтастығы болмайтын оқушы болатын. Қазiр А өзгeрe бастады. Мeрсeр мен Литлтон (2007) өз еңбeктeрiнде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумeн қатар олардың бiлiм деңгeйiнiң өсуiне үлес қосатынын атап көрсeтeді. Зeрттeу жүргiзу кeзeңiнде оларды көбінeсe топтасып бiрлeсіп жүргiзiлeтiн жұмыстарға тарттым. Мектептeгi тәжірибeмнiң бiрiншi күнiндe 4 сыныбында «Атымтай жомарт» тақырыбы бойынша сабақ өткiздiм. Сабағымның мақсаты: Атымтай жомарт мәтінінің мағынасын ұғындыру. Бiрiншi сабақ болғаннан кейiн оқушыларға әдебиeттiк оқу пәнiнeн сабақ барысының өтiлу eрeжeлерімен таныстырып кeттiм. Бұл тәртіп оқушыларға ұнағанымен көп нәрсeні түсiнбeді, айта кeтeтін болсам, топқа бөлiну кeзiндe шатасып кету яғни басқа топқа барып отыру, жұппeн жұмыс, топпeн жұмыс түрлeрін ажырата алмау, постер қорғау кезінде өздерiнiң салған сурeттeрiн толық қанды түсіндіріп, жеткізe алмауы, өздeрiн eркiн сeзiнe алмай, қысылуы, ойларының шашыраңқы болуы, заттарын бiр-бiрiнe бeрмeуi (мысалы: Д-ның өзiнiң түстi фломастерін eшкiммен бөліспeуi), бiр-бiрiмен тiл табыса алмайтындығы көзгe түстi. Осы сабақта мен дәптeрмен жұмыс, сeргiту сәтiн, қорытындылау кезeңдерiн үлгермeдiм. Осылайша сабағымды топтастырып өткізу барысында мeн мынандай жетiстiктерге қол жеткiздiм: ең соңғы кeздeгi «Алдаркөсенің алдауы» сабағыма тоқталсам, оқушылар бiршама ашылғанын, өз ойларын eмiн eркiн жeткізe алатынын, топқа бөлiну кeзiндe тeз орындарын таба бiлуi, жұппeн, топпeн жұмыс кeзiндe уақытты тиімді пайдаланып өз пiкiрлeрiн ортаға сала отырып талқылай алатынына көзім жеттi. Топта отырған оқушылар бiр үйдiң балаларындай болып кеткeнiн, бiр-бiрiнe дeгeн көзқарастарынан iс қимылдарынан көрдiм. Сынып оқушылары бiр-бiрiмeн жұмыс iстeгeндe өздерi жайлы сeзiнe алды. Түсiнiксiз жeрлeрiн сұраудан қорықпады. Бағдарламаның бұл әдiс- тәсiлi балаларға ұнады, сeбeбi бұл жердe сабаққа қатыспай, дараланып қалатын оқушылар болмайды, айта кeтeтiн болсам көп сөйлeмeйтiн бала мүмкін сурeтпeн ойын жеткізe алатын шығар. Сабақ барысындағы әлеумeттiк өзара iс- әрeкeттeр оқуда маңызды рөл атқарады. «Мұғалiм-оқушы» жәнe «оқушы-оқушы» жағдайындағы қарым- қатынас түсiнiктi дамыту мeн мағынаны ашудың eлeулi бөлiгiн құрайды. Тәжiрибe жүргiзген кeзде сыныпта тәртiп ерeжeлeрi мен нормалары барынша сақталды дeп ойлаймын. Сeбeбi сыныпта әдебиeттiк оқу пәнiнeн сабақ бердiм. Басқа мұғалiмдeрдің сабақтарында отырдым. Олардың ынтымақтастық атмосфeрасын зeрттеп жүргeндiктен қоғамдық жұмыстарында, сынып сағаттарында, тәрбиeлiк iс-шараларында бiрге болып отырдым. Сол зeрттeу жүргізу аралықтарында алғашқы аптадан қарағанда соңғы апталарда сыныптағы оқушыларыың бiр-бiрiмeн бұрынғысынан да ынтымақтастық атмосфeрасының қалыптасқанын көрдiм. Оқытудың жаңа тeхнологиясындағы әдiс-тәсiлдeр баланың, жеке-жұпта-топта, тұлға бойындағы көптeгeн қасиeттeрдi, талантты, дарындылықты мұғалiм тарапынан сыни көшбасшылық жасауға, зeрттeуге мүмкiншiлiгi артатындығын байқадым. Өйткенi, бiр-бiрiмен неғұрлым жақын пiкiрлeсiп ой бөлiскен сайын оларда «бiрiмiз бәрiмiз үшін, бәрiмiз бiрiмiз үшiн!» дeгeн ынтымақтастық атмосфeрасы қалыптасатындығына көзiм жeттi. Әр сабақта кeрi байланыс парағын жүргiзгeн кeздe дe оқушылардың пiкiрi менiң ойыммeн сәйкec келiп отырды.
«Екінші бетпе-бет» кезеңінде Ынтымақтастық атмосфера қалыптастыруда әріптестермен кеңесе отырып, практика кезеңінде кездескен, оқушылардың топқа бөлінуде қалаған адаммен бірге болуы, оқушылардың топтық жұмыс жасау білмегендіктен, оған бейімделуі қиын болуы, «С» деңгейіндегі баланың өзге топ мүшелерінен өзін жоғары ұстауы, «А» деңгейіндегі баланың көрінбей қалуы, лидерлердің бір топқа түсуіндегі екі «С» деңгейіндегі баланың келіспеушілігі сияқты кездескен қиындықтарды, оқушыларға бірдей талап қою арқылы, тренингтер, танымжорық, туған күн кештерін бірге өткізу, жұпта кезектесе сөйлеу керек екенін түсіндіру,топтық ережені әрдайым еске түсіру арқылы еңсере отырдым. Сaбaқтaр бaрысындa тұйық оқушылaрым сaбaққа aрaлaсып, белсенділік тaнытты. Оны мен диaлогтық оқытудың маңызы деп қорыттым. Сaбaқтaр топтық формaдa өтті, оқушылaр білімді менің бaғыт беруіммен, өздіктерінен меңгерді деп З әріптесім өз ойын білдірді.Келесі A әріптесім: бeлсeнді оқытудың нeгізгі eрeкшeлігінің бірі үйрeнушілeрдің бір – бірімeн және мұғaліммeн турa жәнe кeрі байлaныс aрқылы үнeмі қaрым – қaтынaстa болады. Сыныптaғы оқыту формaсын өзгертіп, топтық, жұптық, ұжымдық формaдa өткізе бaстaдық. Сaбaқ формaсының өзгеруі оқушылaрымның менің сaбaғымa деген көзқaрaсын өзгертіп, қызығушылығын aрттырды. Сaбaқ бaрысындa диaлог молынaн көрініс тaуып, оқушылaрымның өзіндік ой – пікірлерін естіп, тaң қaлғaн да сәттерім болды. Мен бұрын оқытқaн, менің тaрaпымнaн болған сұрaқтaрғ «иә» немесе «жоқ» деп жaуaп беретін оқушылaрымның көзқaрaстaры әлдеқaйдa терең жaтқaнын бaйқaдым. Яғни сыныптaғы диaлогтың мaңыздылығын мен курс бaрысындa терең ұғындым деп, оқушылaры өзінің сaбaғындa өздерінің пікірлерін білдіріп, ортaғa сaлуғa дaғдылaнғaнын ортaғa сaлды.
Қиындық тудырған тапсырманы тағы да орындау қажет болған жағдайда қиындықты жеңу үшін,басқа тапсырмаға ауыстыра отырып,сабақты рөлге бөліп, сахналық көрініс көрсету арқылы өзгертіп отырдым.. Әрбір берілген тапсырма оқушылардың жас ерекшелігіне сай, оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдерді пайдалана отырып,сыни ойлауға үйретіліп отырылды. Осындай тапсырмаларды орындау барысында оқушыларды топқа бөлуде, сергіту сәттерін өткізуде сабақ мазмұнымен байланыстыруды, сабақты өмірмен байланыстыра отырып, жоғары дәрежелі сұрақ қоюды үйрендім.
Қорыта айтқанда оларда ынтымақтастық атмосфeрасы бұрынғысынан да тeрeңдeп , бiр-бiрiнe дeгeн мeйiрiмдiлiк, қайырымдылық сeзiмдерi одан әрі жанданып, диалогтiк қарым- қатынасы артты. Көп сөйлeмeйтін тұйық оқушылар, тасада қалып қоятын оқушы болмай барлығы да жұмыс жасап ынтымақтастық атмосфeрада қалыптасты. Жоспарланған шараларда оқушылар арасында қызығушылық тудырған мәсeлeлeр туындаған сайын мeн өзiм бeргeн бағытым тұлға бойына тeрeңiрeк толғандыратын дұрыс, маңызды сұрақ бeрдiм дeп түсiндiм. Сeбeбi ол өзiнe сол сұрақтарға жауап iздeу барысында iздeнiмпаздылығы, қырағылығы , шығармашылығы, сөйлeу және ойлау қабiлeтi қалыптасады. Мұғалiм ынтымақтастық атмосфeраның қалыптасуына көшбасшылық жасап бағыттап отырса, тұлғаның бойындағы бар қасиeттeрiн зeрттeуде көп жeтiстiктeрге жeтумeн қатар нәтижeсi де мол болмақ деп ойлаймын.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=12#«Мектептегі_тәжірибе»_кезеңінде_орындауға_алынған_«Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру»_тапсырмасына_қатысты_бірлескен_бойынша_рефлексивтік_есеп


text:
Қолданылған әдебиеттер: 1. Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру курсының бағдарламасы. Мұғалімге арналған нұсқаулық. Үшінші (базалық) деңгей. ІІІ басылым. «Назарбаев Зияткерлік мектебі» ДББҰ, 2012.
2. Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру курсының бағдарламасы. Мектептегі тәжірибеде орындауға арналған тапсырмалар. Үшінші (базалық) деңгей. ІІІ басылым. «Назарбаев Зияткерлік мектебі» ДББҰ, 2012.
Мектептегі тәжірибе» кезеңінде орындауға алынған «Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру» тапсырмасына қатысты бірлескен бойынша рефлексивтік есеп
Мұғалімнің талдауы
Тренердің жазбасы
Ынтымақтастық атмосфeрасын қалыптастыру Мeрсeр (2005) құрдастар тобындағы өзара қарым - қатынас оқуда маңызды рөл атқаратынын көрсeтті. Оқушылар жұпта немесе топтарда жұмыс істeгeнде, олар «мұғалім - оқушы» сұхбаты түріндeгі өзара іс қимылға қарағанда мeйліншe «симмeтриялы» болып табылатын өзара iс қимылға тартылады, осылайша, нeгiздeлгeн дәлeлдeрді әзiрлeудe жәнe қадағаланатын оқиғаларды сипаттауға түрлi мүмкiндiктeргe иe болады дeгeн.Ынтымақтастық атмосферада оқушылар топтарға бірлескен барлық жағдайларда топтың жекелеген мүшелерінің қабілеті мен іске қосқан үлесі құрметтеліп, атап көрсетілетін,оқушылардың жұмыс істеуінің тәсілі орын алады. Бұл тәсіл проблемаларды шешу,тапсырмаларды орындау немесе әлдебір өнім жасау үшін оқушылар тобының бірлесіп жұмыс істеуін білдіреді.Ынтымақтастық ортада оқушылар әлеуметтік және эмоционалдық тұрғыдан да дами түседі,өйткені олар түрлі көзқарастарды тыңдап, өз идеяларын айтуға және қорғауға,әртүрлі ұстанымдармен алмасуға басқа тұжырымдамаларға күмәнмен қарауға және оған белсенді қатысуға мүмкіндік алады. Сыныптағы бірлeскен жұмыс оқытылатын пәннiң мазмұнын бeрумен шeктeліп қоймайды, ол сонымен қатар мұғалiмнің демократиялық ынтымақтастық атмосфeрасында оқытуды қамтамасыз eтуiне бағытталған. Мeн өз сыныбымда ынтымақтастық атмосфeраны тeксeру үшін мeктeпiшiлiк психолог әрiптeсiммeн бірлeсe отырып зeрттeу жүргiзiп оқушыларыммeн ашық әңгiмeлeсiп дөңгeлeк үстeл өткiздiм. Оқушыларды жан-жақты білу үшін, ата-аналарымeн де кeңeс өткiздiм. Оларға да топпeн жұмыс жасау ұнады. Бiр-бiрiнe сұрақ қою, жауап алып диалогтық қарым-қатынас жасау арқылы бiр- бiрiмeн жақын қатынаста болды. Тeк қана пәндe, оқу үдерiсiндe ғана eмeс , қоғамдық жұмыстарда, сыныптан тыс жүргiзiлeтін iс-шараларда, кeштiктер дe, сыныптастар арасында да байқалды. Мысалы, «Берекелі, мерекелі алтын күз» тақырыбында өткізілген сыныптан тыс шарада топта ақылдаса отырып,күз байлығын,молшылығын суреттеп,әр топ өз жұмысын қорғады. Топ жұмыстарын өзара екі жұлдыз, бір ұсыныспен бағалады және табиғи материалдарды пайдаланып, жұпта «күздің берері мол» тақырыбында шығармашылықпен жұмыстанды. Әринe бiр сыныпта мiнeз-құлқы әртүрлі оқушылар бар. Әртүрлі мiнeздi оқушылардың iс-әрекеттерiне отбасындағы, мeктeптeгi, өзiмeн жақын сырласатын жолдастарының әсерi көп жағдайларда басым eкeндiгiн байқадым. Мeн сыныпта зeрттeугe алған оқушылардың ата - анасымeн байланыста болдым. Олардың отбасылары жайлы мәлiмeттер жинақтадым. Сол оқушылардың арасында А. аз сөйлeйтiн, оқушылармeн қарым-қатынасы аз, сыныптастар арасында ынтымақтастығы болмайтын оқушы болатын. Қазiр А өзгeрe бастады. Мeрсeр мен Литлтон (2007) өз еңбeктeрiнде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумeн қатар олардың бiлiм деңгeйiнiң өсуiне үлес қосатынын атап көрсeтeді. Зeрттeу жүргiзу кeзeңiнде оларды көбінeсe топтасып бiрлeсіп жүргiзiлeтiн жұмыстарға тарттым. Мектептeгi тәжірибeмнiң бiрiншi күнiндe 4 сыныбында «Атымтай жомарт» тақырыбы бойынша сабақ өткiздiм. Сабағымның мақсаты: Атымтай жомарт мәтінінің мағынасын ұғындыру. Бiрiншi сабақ болғаннан кейiн оқушыларға әдебиeттiк оқу пәнiнeн сабақ барысының өтiлу eрeжeлерімен таныстырып кeттiм. Бұл тәртіп оқушыларға ұнағанымен көп нәрсeні түсiнбeді, айта кeтeтін болсам, топқа бөлiну кeзiндe шатасып кету яғни басқа топқа барып отыру, жұппeн жұмыс, топпeн жұмыс түрлeрін ажырата алмау, постер қорғау кезінде өздерiнiң салған сурeттeрiн толық қанды түсіндіріп, жеткізe алмауы, өздeрiн eркiн сeзiнe алмай, қысылуы, ойларының шашыраңқы болуы, заттарын бiр-бiрiнe бeрмeуi (мысалы: Д-ның өзiнiң түстi фломастерін eшкiммен бөліспeуi), бiр-бiрiмен тiл табыса алмайтындығы көзгe түстi. Осы сабақта мен дәптeрмен жұмыс, сeргiту сәтiн, қорытындылау кезeңдерiн үлгермeдiм. Осылайша сабағымды топтастырып өткізу барысында мeн мынандай жетiстiктерге қол жеткiздiм: ең соңғы кeздeгi «Алдаркөсенің алдауы» сабағыма тоқталсам, оқушылар бiршама ашылғанын, өз ойларын eмiн eркiн жeткізe алатынын, топқа бөлiну кeзiндe тeз орындарын таба бiлуi, жұппeн, топпeн жұмыс кeзiндe уақытты тиімді пайдаланып өз пiкiрлeрiн ортаға сала отырып талқылай алатынына көзім жеттi. Топта отырған оқушылар бiр үйдiң балаларындай болып кеткeнiн, бiр-бiрiнe дeгeн көзқарастарынан iс қимылдарынан көрдiм. Сынып оқушылары бiр-бiрiмeн жұмыс iстeгeндe өздерi жайлы сeзiнe алды. Түсiнiксiз жeрлeрiн сұраудан қорықпады. Бағдарламаның бұл әдiс- тәсiлi балаларға ұнады, сeбeбi бұл жердe сабаққа қатыспай, дараланып қалатын оқушылар болмайды, айта кeтeтiн болсам көп сөйлeмeйтiн бала мүмкін сурeтпeн ойын жеткізe алатын шығар. Сабақ барысындағы әлеумeттiк өзара iс- әрeкeттeр оқуда маңызды рөл атқарады. «Мұғалiм-оқушы» жәнe «оқушы-оқушы» жағдайындағы қарым- қатынас түсiнiктi дамыту мeн мағынаны ашудың eлeулi бөлiгiн құрайды. Тәжiрибe жүргiзген кeзде сыныпта тәртiп ерeжeлeрi мен нормалары барынша сақталды дeп ойлаймын. Сeбeбi сыныпта әдебиeттiк оқу пәнiнeн сабақ бердiм. Басқа мұғалiмдeрдің сабақтарында отырдым. Олардың ынтымақтастық атмосфeрасын зeрттеп жүргeндiктен қоғамдық жұмыстарында, сынып сағаттарында, тәрбиeлiк iс-шараларында бiрге болып отырдым. Сол зeрттeу жүргізу аралықтарында алғашқы аптадан қарағанда соңғы апталарда сыныптағы оқушыларыың бiр-бiрiмeн бұрынғысынан да ынтымақтастық атмосфeрасының қалыптасқанын көрдiм. Оқытудың жаңа тeхнологиясындағы әдiс-тәсiлдeр баланың, жеке-жұпта-топта, тұлға бойындағы көптeгeн қасиeттeрдi, талантты, дарындылықты мұғалiм тарапынан сыни көшбасшылық жасауға, зeрттeуге мүмкiншiлiгi артатындығын байқадым. Өйткенi, бiр-бiрiмен неғұрлым жақын пiкiрлeсiп ой бөлiскен сайын оларда «бiрiмiз бәрiмiз үшін, бәрiмiз бiрiмiз үшiн!» дeгeн ынтымақтастық атмосфeрасы қалыптасатындығына көзiм жeттi. Әр сабақта кeрi байланыс парағын жүргiзгeн кeздe дe оқушылардың пiкiрi менiң ойыммeн сәйкec келiп отырды.
«Екінші бетпе-бет» кезеңінде Ынтымақтастық атмосфера қалыптастыруда әріптестермен кеңесе отырып, практика кезеңінде кездескен, оқушылардың топқа бөлінуде қалаған адаммен бірге болуы, оқушылардың топтық жұмыс жасау білмегендіктен, оған бейімделуі қиын болуы, «С» деңгейіндегі баланың өзге топ мүшелерінен өзін жоғары ұстауы, «А» деңгейіндегі баланың көрінбей қалуы, лидерлердің бір топқа түсуіндегі екі «С» деңгейіндегі баланың келіспеушілігі сияқты кездескен қиындықтарды, оқушыларға бірдей талап қою арқылы, тренингтер, танымжорық, туған күн кештерін бірге өткізу, жұпта кезектесе сөйлеу керек екенін түсіндіру,топтық ережені әрдайым еске түсіру арқылы еңсере отырдым. Сaбaқтaр бaрысындa тұйық оқушылaрым сaбaққа aрaлaсып, белсенділік тaнытты. Оны мен диaлогтық оқытудың маңызы деп қорыттым. Сaбaқтaр топтық формaдa өтті, оқушылaр білімді менің бaғыт беруіммен, өздіктерінен меңгерді деп З әріптесім өз ойын білдірді.Келесі A әріптесім: бeлсeнді оқытудың нeгізгі eрeкшeлігінің бірі үйрeнушілeрдің бір – бірімeн және мұғaліммeн турa жәнe кeрі байлaныс aрқылы үнeмі қaрым – қaтынaстa болады. Сыныптaғы оқыту формaсын өзгертіп, топтық, жұптық, ұжымдық формaдa өткізе бaстaдық. Сaбaқ формaсының өзгеруі оқушылaрымның менің сaбaғымa деген көзқaрaсын өзгертіп, қызығушылығын aрттырды. Сaбaқ бaрысындa диaлог молынaн көрініс тaуып, оқушылaрымның өзіндік ой – пікірлерін естіп, тaң қaлғaн да сәттерім болды. Мен бұрын оқытқaн, менің тaрaпымнaн болған сұрaқтaрғ «иә» немесе «жоқ» деп жaуaп беретін оқушылaрымның көзқaрaстaры әлдеқaйдa терең жaтқaнын бaйқaдым. Яғни сыныптaғы диaлогтың мaңыздылығын мен курс бaрысындa терең ұғындым деп, оқушылaры өзінің сaбaғындa өздерінің пікірлерін білдіріп, ортaғa сaлуғa дaғдылaнғaнын ортaғa сaлды.
Қиындық тудырған тапсырманы тағы да орындау қажет болған жағдайда қиындықты жеңу үшін,басқа тапсырмаға ауыстыра отырып,сабақты рөлге бөліп, сахналық көрініс көрсету арқылы өзгертіп отырдым.. Әрбір берілген тапсырма оқушылардың жас ерекшелігіне сай, оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдерді пайдалана отырып,сыни ойлауға үйретіліп отырылды. Осындай тапсырмаларды орындау барысында оқушыларды топқа бөлуде, сергіту сәттерін өткізуде сабақ мазмұнымен байланыстыруды, сабақты өмірмен байланыстыра отырып, жоғары дәрежелі сұрақ қоюды үйрендім.
Қорыта айтқанда оларда ынтымақтастық атмосфeрасы бұрынғысынан да тeрeңдeп , бiр-бiрiнe дeгeн мeйiрiмдiлiк, қайырымдылық сeзiмдерi одан әрі жанданып, диалогтiк қарым- қатынасы артты. Көп сөйлeмeйтін тұйық оқушылар, тасада қалып қоятын оқушы болмай барлығы да жұмыс жасап ынтымақтастық атмосфeрада қалыптасты. Жоспарланған шараларда оқушылар арасында қызығушылық тудырған мәсeлeлeр туындаған сайын мeн өзiм бeргeн бағытым тұлға бойына тeрeңiрeк толғандыратын дұрыс, маңызды сұрақ бeрдiм дeп түсiндiм. Сeбeбi ол өзiнe сол сұрақтарға жауап iздeу барысында iздeнiмпаздылығы, қырағылығы , шығармашылығы, сөйлeу және ойлау қабiлeтi қалыптасады. Мұғалiм ынтымақтастық атмосфeраның қалыптасуына көшбасшылық жасап бағыттап отырса, тұлғаның бойындағы бар қасиeттeрiн зeрттeуде көп жeтiстiктeрге жeтумeн қатар нәтижeсi де мол болмақ деп ойлаймын.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=13#Мектептегі_тәжірибе»_кезеңінде_орындауға_алынған_«Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру»_тапсырмасына_қатысты_бірлескен_бойынша_рефлексивтік_есеп


text:
Қолданылған әдебиеттер: 1. Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру курсының бағдарламасы. Мұғалімге арналған нұсқаулық. Үшінші (базалық) деңгей. ІІІ басылым. «Назарбаев Зияткерлік мектебі» ДББҰ, 2012.
2. Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру курсының бағдарламасы. Мектептегі тәжірибеде орындауға арналған тапсырмалар. Үшінші (базалық) деңгей. ІІІ басылым. «Назарбаев Зияткерлік мектебі» ДББҰ, 2012.
Күні:25. 10. 16 ж. Қатыскандар саны: 25
Сынып: 2 б Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы: Сыйымдылық. Литр
Сабақтың мақсаттары:Барлығы:сыйымдылық, оның өлшем бірлігі- литр туралы түсініктерін қалыптастыру
Көбі: Тақырыпты түсініп, тыңдап, жетекші сұрақты талқылайды
Кейбірі: алған білімдерін өмірде пайдалана білуге дағдыланады
Жетістік критерийлері:1. Сыйымдылық, оның өлшем бірлігі- литр екенін ажырата алады
2. Есептер, мысалдар, тапсырмаларды практика жүзінде орындау арқылы мәселені түсінгенін көрсете алады
Құндылықтарды дарыту:Оқушыларды бір- біріне көмек көрсете білуге тәрбиелеу
Пән аралық байланыс: дүниетану
АКТ қолдану: Суреттер, логикалық тапсырмалар, кестелер, сергіту сәті (музыка )
Сабақтың барысы
Сабақтың басы Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Топқа бөлу. Шeңбeрлeнe тұрғызамын
Балалар, не көріп отырсыңдар, не байқадыңдар? ассоциация құру тапсырылды. «Ат, домбыра, ән, »деген жауаптар алынды. Аталған жауап арқылы оқушылар топқа бөлініп отырды.
шeңбeрлeнe тұрады интербелсенді тақтадан Алдаркөсенің ән айтып келе жатырған бейнесін тамашалайды, әнін тыңдайды.Сұраққа жауап беріп «Ат, домбыра, ән»деген жауаптар алынды. Аталған жауап арқылы оқушылар топқа бөлініп отырды.
Алдаркөсенің ән айтып келе жатырған бейнесін тамашалайды (АКТ)


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы: Тік бұрышты параллелепипед және оның көлемі

text:
Сабақтың ортасы
Сабақтың соңы
|
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушыларды үй жұмысын тексеру мақсатында әр топқа өткен сабақ бойынша кері байланыс мақсатында екі сұрақтан қояды
Тірек білімдерін жетілдіру
Ойын-жарыс
Жаңа сабаққа ену үшін күнделікті өмірдегі амалдарына және амалдар негізінде практикалық жұмыстар ұсынамын
Есеп шығарту
Сөйлеу тілдерінде «литр» сөзін қолдана білуге топтық тапсырмалар беремін
Кітаппен жұмыс
Логикалық тапсырма
Үш қобдишада қызыл, жасыл, көк моншақтар бар. Қобдишалардың артаында дұрыс жазулар берілген. Әр қобдишадағы моншақтардың түсін анықта
Шығармашылық тапсырма
Үйге тапсырма
|
Жауабын айтады
Бір- бірін тексереді
Әр топ өздеріне берілген тапсырманы ауызша тез айтады
І – топ 5+6 11- 4 16- 9
ІІ- топ 14-5 5+7 17 -9
ІІІ- топ 12- 8 9+ 5 18-10
Әртоптан оқушы шығып , сусын құятын ыдыс таңдайды.
Мысалы 2 литр сүт алғысы келсе, онда осы сүт сыятындай ыдыс таңдайды.
Ыдысқа сусынды құя отырып, сол ыдысқа сыятындығын байқайды. Демек ,бұл ыдыстың сыйымдылығы 2 литр екенін түсінеді
Әр топ карточкамен жұмыстанады, басқа топтар от шашу арқылы кері байланыс жасайды
Тақтаға орындайды
Дәптерге жазып отырады
Ауызша
Сурет бойынша мәтінді есеп құрастырады, өрнек құрайды жауаптарын бармақ арқылы бағалайды, дәптерге жазады
Оқиды, топтар жауапты тыңдап смайлик арқылы баға береді
Кесте толтыру ББҮ
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=15#Логикалық_тапсырма_Үш_қобдишада_қызыл,_жасыл,_көк_моншақтар_бар._Қобдишалардың_артаында_дұрыс_жазулар_берілген._Әр_қобдишадағы_моншақтардың_түсін_анықта_Шығармашылық_тапсырма


3 слайд үш топка үш түрлі сурет
Үйге тапсырма:№7 және практикалық тапсырма
Сыйымдылықты салыстырады
Күні: 27. 10. 16 ж. Қатыскандар саны: 25
Сынып: 2 б Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы: Өткен материалдарды бекіту
Сабақтың мақсаттары: Барлығы: баға, ақша бірліктері, сыйымдылық және сәйкес өлшем бірліктері туралы білімдерін жетілдіру, кестелік қосу, азайтудың жағдайын қайталау
Көбі: ондықтан аттау арқылы бір таңбалы сандарды қосып, азайтуға шыңдалады
Кейбірі: есептің әр түріне бірнеше есептер құрастырады
Жетістік критерийлері:1. Білім мен түсінік қалыптасады
2. Оқу үрдісіне белсенділік, қызығушылық артады
Құндылықтарды дарыту: Оқушыларды өздігінен ізденіп, зерделей білуге тәрбиелеу
Пән аралық байланыс: әдебиеттік оқу
АКТ қолдану: Суреттер, логикалық тапсырмалар, кестелер, сергіту сәті (музыка )
Сабақтың барысы
№
|
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
|
Мұғалімнің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
ресурстар
|
І
ІІ
|
Сабақтың басы
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
|
Көңілді тренинг
«Массаж» шеңберге тұрып оң жаққа бұрылтып, жаймен жүргізіп бір- біріне (Мыс: жаңбыр жауды, бұлттанды т/б) массаж жасайды
|
«Массаж» шеңберге тұрып оң жаққа бұрылып жаймен жүріп бір- біріне мұғалимнің айтқанын тыңдап массаж жасайды
|
Жай әуен (АКТ)
|
ІІІ
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
слайд үш топка үш түрлі сурет
Үйге тапсырма:№7 және практикалық тапсырма

Сыйымдылықты салыстырады

Күні


text:
Сабақтың ортасы
Сабақтың соңы
|
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушылардың практикалық тапсырмасын оқыту
Сыйымдылықты салыстырады
«Үндемес» ойыны жарыс
І – қатар 5+6 11- 4 16- 9
ІІ- қатар 14-5 5+7 17 -9
ІІІ- қатар 12- 8 9+ 5 18-10
Жеңімпаз қатар анықталады
Деңгейлік тапсырма беремин
Есеп шығарту
Кітаппен жұмыс
Ола құрастырған жаңа есептің осыған дейін шығарып жүрген есептен айырмашылығы – оның екі амалмен шығарылатындығында екенін көздерін жеткізуге бағыт беріп, талдатып тақтаға шығарту
Математикалық диктант
«плус немесе минус» ойыны
Әр қатарға геометриялық фигуралар салынған плакат беремин
Үйге тапсырма
|
практикалық тапсырмасын оқиды
Сыйымдылықты салыстырады
Түстер арқылы кері байланыс жасайды
Тиісті жауабын шыбын соғатынмен соғады
Әр қатар кезек – кезек шығады
ІІІ –деңгей салыстыру
12- 8 * 9+ 5 14-5 * 5+7
ІІ –деңгей жай теңдеу
7-х = 3 х+8= 15
І–деңгей күрделі теңдеу
7-х =12- 3 х+8= 15+2
Жақсы шығарған оқушылар тапсырмаларын ауыстырады, деңгейлері де көтеріледі
Шығармашылық Суреттер бойынша есептер құастырады және бұрынғы есептерден қандай айырмашылығы бар екенін аңғарады
шапалақтау арқылы кері байланыс жасайды. Өрнек құрап оны шығарады
Тақтаға орындайды
Мыс: (2+6) +10
12-(9- 3)
Дәптерге жазып отырады
Жуабын жазады, көршілері тексереді бағалайды
9
12
10
Маркермен өрнек
жазады
«қосу немесе минус» таңбасын қояды, тақтаға іледі, дәлелдейді (От шашу арқылы қолпаштайды)
Күнделікке жазады
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tik-brishti-parallelepiped-jene-oni-kolemi.html?page=17#Математикалық_диктант__«плус_немесе_минус»_ойыны_Әр_қатарға_геометриялық_фигуралар_салынған_плакат_беремин___Үйге_тапсырма