title: Оқулықпен жұмыс - Сапасын дамыту жолдары

text:
2.Оқулықпен жұмыс
Жаңа тақырыпта берілген мәтінді әр топтан бір оқушыға оқыту
Ал,сіздер балар оқыған тақырып сізге таныс болса, дөңгелекпен белгілейміз,таныс емес білмедім
десеңіздер леп белгісін қоямыз .
VI.Сергіту сәті
Құстар сергіту сәтін өткізу
VII.Топтарға тапсырма
1-топ Қызыл кітап деген не ?
2-топ Өсімдіктерді қорғау
3-топ Қызыл кітапқа енген өсімдіктер
252
4-топ Өсімдік болмаса не болады ?
5- топ 5 жолды өлең
Әуен қосып қою
VIII.Топпен жұмыс.
Әр топ өз жұмысын қорғайды .
Мұғалім:
Оқушылар өсімдіктерді қорғау ережелерін атап шығады.
1.Көгалды жерлерді таптамау.
2.Өсіп тұрған ағашты,жас талды сындырмау.
3.Жеміс ағаштарының түбін әктеу.
4.Өсіп тұрған ағаштың қураған бөлігін кесіп, кескен жерін сылау.
5.Орманда,бақта қоқыс тастамау.
Арыстан сөзі.
IX.Сабақты қорыту.
- Балалар, бүгін біз қандай тақырып өттік?
- «Қызыл кітапқа» енген өсімдіктерді кім маған атап береді?
X.Үй тапсырмасын беру. Өсімдіктердің «Қызыл кітабы» мазмұндау.Өз Қызыл кітабын жасау
74-76бет.
XII.Бағалау. әр жауап берген оқушыға гүлдің ,жапырақтың сабақтың суреттерін беру арқылы
бағалау
Байқоңыр қаласы
Ю.А.Гагарин атындағы № 8
мектептің бастауыш сынып мұғалімі
Тургамбаева Жанар Байзаққызы
Пәні: ана тілі
Сабақтың тақырыбы: Жусанда туған жердің иісі бар.
67 – 69 –жаттығулар.
Сабақтың мақсаты: Білімділігі: мәтінді түсініп оқуға, жазуға
дағдыландыру. Мәтіннің мазмұнын меңгерту.
Оқушылардың жуан және жіңішке жұп дауысты
дыбыстар бойынша алған білімдерін кеңейту.
Дамытушылығы: оқушылардың логикалық ойлауын,
сөздік қорын, ізденімпаздық, шығармашылық
қабілетін дамыту.
Тәрбиелігі: туған жерге деген сүйіспеншілігін
арттыру, рухани – адамгершілік құндылықтарға
тәрбиелеу.
Сабақтың типі: жаңа білімді меңгерту.
Сабақтың түрі: дәстүрлі
Сабақтың әдісі: түсіндірмелі - көрнекілік, репродуктивті, сын тұрғысынан ойлау стратегиясы, ішінара
іздендіру.
Көрнекілігі: суреттер, сызбалар (слайдтар)
253
Техникалық құрал-жабдық: интербелсенді тақта
Пәнаралық байланыс: бізді қоршаған әлем, бейнелеу өнері.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі
Психологиялық дайындық.
Қайырлы таң досым!
Қайырлы күн болсын.
Бүгінгі күн сәрсенбі,
Сәттілікке толсын.
Біздің алар бағамыз,
Кілең бестік болсын!
(Әр қатар сұраққа жауап берген сайын бір жұлдызшадан жинап отыру.
Сабақ соңында жұлдызды қатарды анықтаймыз.)
- Қазір жылдың қай мезгілі?
Қыс мезгілі.
Қыс айларын ата.
Желтоқсан, қаңтар, ақпан.
Қыс айында қандай өзгеріс болады?
Қар жауады.
Олай болса, «Қар лақтыру» ойынын ойнаймыз.
Дыбыс дегеніміз не?
Әріп дегеніміз не?
Дыбыстар нешеге бөлінеді?
Дауысты дыбыстар нешеге бөлінеді?
Жуан дауысты дыбыстарды ата.
Жіңішке дауысты дыбыстарды ата.
Жұп дауыстыларды ата.
Дауыссыз дыбыстар нешеге бөлінеді?
Буын деген не?
Сөзде қанша дауысты дыбыс болса, сонша буын болады.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.
1. Қастек Баянбайдың «Елің» атты өлеңін мәнерлеп, түсініп
оқып келу.
2. ІІІ қатарға тапсырма беру.
ІІІ. Өткен сабақты қорыту.
Өлең не туралы?
1 шумақта не айтылған?
2,3,4 шумақтарда не айтылғандығын сұрау.
Бесік жырын кімдерге айтады?
ІІІ қатарға берілген тапсырманы тексеру.
І қатар: әр оқушы өз туған жері туралы әңгіме жазу.
ІІ қатар: туған ел туралы мақал-мәтелдер іздеу.
ІІІ қатар: өз туған жерің туралы сурет салып келу.
ІV. Жаңа сабақ.
Өз туған жерін, елін жусан иісі арқылы есіне түсірген бабамыз туралы жазылған «Жусанда туған
жердің иісі бар» мәтінімен танысамыз.
Мақсатымен таныстыру.
Дәптермен жұмыс.
Күннің ретін жазу.
І. Топпен жұмыс.
- Жаңа тақырыпты бөліктерге бөліп әр қатарға таратамын.
І топ
Баяғы заманда қазақтың Бейбарыс деген ұлын соғысқан елдің адамдары ұстап алып, құлдыққа сатып
жіберіпті. Бейбарыс бүкіл өмірін араб елінде өткізіпті. Қайдан келгенін есіне түсіре алмапты.
254
ІІ топ
Бейбарыс өзінің мықтылығының арқасында әскербасы дәрежесіне жетіп, кейін патша болып,
Бейбарыс сұлтан атанады.
ІІІ топ
Бір күні Бейбарыс сұлтан серуендеп жүріп, өсіп тұрған жусанға көзі түседі. Жұлып алып иіскейді.
Жусанның жұпар иісі туған жерін есіне түсіріп, оған деген сағыныш жүрегін толқытады. Қазақта:
«Жусанда туған жердің иісі бар» деген осыдан қалған екен.
1. Әр қатар өздері іштей оқу.
2. Тізбектей оқыту.
ІІ. Ой қорыту.
- Олай болса, ұжым болып бүгін біз батыр бабамыз туралы не білдік?
- Үйренгенімізді ортаға салайық.
- Балалардың ой-пікірлерін тыңдаймын.
- ІІІ қатардан 3 оқушы шығып, түсінгендерін баяндату.
- Мұғалімнің түсіндіруі.
Бейбарыс 1223 жылы дүниеге келген. Бейбарыстың әкесі — Жамақ, анасы — Әйнек. 10 жасында ата -
анасынан айрылып, құлдық қамытын киіп, басқа елге сатылып кетті. Өмірдің ең ащы кезеңдерін өзінің
табандылығы, қайсарлығы, қыпшаққа тән батылдығы мен өжеттігінің арқасында Бейбарыс 1260 жылы
қазан айында 37 жасында таққа отырды. Оны 17 жыл 2 ай 12 күн биледі. 1277 жылы 54 жасында өзінің
уәзірі Қалауының қолынан кенеттен өлді. Денесі Дамаскіге жерленді. Бейбарыс туралы 1990 жылы М.
Симашконың «Жусан» повесі бойынша түсірілген «Бейбарыс» киносы шықты. Онда «Бейбарыс» рөлін
атақты актеріміз Н. Жантөрин ойнап, есте қаларлықтай бейне жасады, Бейбарыстың кім екенін әлемге
танытты. Атыраулық қылқалам шебері Ә. Жантасов оның бейнесін бейнелеп, суретін салды.
Алматылық мүсінші Қ. Хакимов пен сәулетші Қ. Жарылғаповтың еңбектерімен жасалған биіктігі 6,
5 метр болатын ескерткішті Атырау облысының «Бейбарыс Сұлтан» атындағы алаңға орнатты.
«Ерекше ерлігі, асқан ақылымен құлдықтан хандыққа дейін көтерілген. Египеттей алып елді 17 жыл
бойы билеп, моңғол жаулаушыларынан крест жорығын бастаушылардан жалпы араб әлемін сақтап
қалған біздің ұлы бабамыз Бейбарыстың бала кезінде тұтқынға осы Атырау бойынан әкетілгені, өзінің
сүйегі осындағы Беріш тайпасынан екенін көптеген тарихшылар кезінде жазып қалдырған. Мен ана
жылы Мысыр еліне барғанымда Бейбарыс салдырған мешітте Құран оқыттым. Даңқты бабамызды
арабтардың қалай құрмет тұтатынын өз көзіммен көрдім» - деп жазған біздің президентіміз Н. Назарбаев
атамыз.
Египеттей алып елді биледі,
Үлгі алардай ерліктері көп еді.
Сағынғанда туған жерін ұлы бабам,
Жусанның иісінен сезеді.
(Бейбарыстың өмірі, жүрген жері ел ортасындағы сағынышты көзқарасы туралы бейне клип жүріп
тұрады.)
Сөздік жұмысы
Сергіту сәті
Туған жердің иісін,
Сездік жусан шөбінен.
Бұл өсімдік киесін,
Көрдік жердің төрінен.
Таза ауамен тыныстап,
Бақытты жас баламыз,
Бұл жусанның өмірі,
Біздер үшін жыр - аңыз.
Оқулықпен жұмыс.
Дәптермен жұмыс.
Көркем жазу. Оо әрпін жазу.
Сөздік сынақхат. Отан, орман, оқушы, ошақ, орамал.
Тексеріп, бағалау.
68-жаттығу.
Бұл жаттығудың мазмұны да бүгінгі сабағымызға сәйкес келіп тұр.
1. Мәтіндегі бірінші сөйлемді тақтаға жаздырып, көшірту.
255
Бірінші сөйлемдегі дауысты дыбыстарды табу.
2,3,4 сөйлемдерді әр топқа оқытып, дауысты дыбыстарды ауызша айтқызу.
- Жусан қандай өсімдік?
- Біздің елде өсе ме? (Суретін көрсету)
Жусан –күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық, кейде бір не екі
жылдық шөптесін өсімдіктер, шала бұта. Қазақстанның барлық жерінде – шөл-шөлейтті далада, таулы
жерлерде өсетін 81 түрі бар. Жусанның биіктігі 10 – 60 см, кейде 1,5 – 2 м-дей болады. Сабағы тік
немесе жерге жайылып өседі. Шілдеден қыркүйекке дейін гүлдейді. Жемісі – тұқымша. Жусан –
құнарлы мал азығы, дәрілік, бояуыш, тағамдық, витаминді, эфир майлы өсімдік. Жусанды қолдан
(мысалы, тамыржусан) да өсіреді.
Тапсырма: «Жусан» топтастыру арқылы өсімдікке сипаттама
берейік, дыбыстық талдау.
шөп дәрілік өсімдік
мал азығы
витаминді
69-жаттығу.
1. Жұмбақты шеш.
2.Әр қатарға 2 жұмбақтан оқытып, шешуінде неше буын, неше дыбыс, неше әріп бар екендігін сұрау.
Жусаннан жасап буғаным не? - сыпырғыш
Өреге кептіріп жайғаным не? – құрт.
Құлағын бұрап тартқаным не? – домбыра.
Сәукелеге таққаным не? – үкі.
Келіге түйіп ақтадым не? – тары.
Қолыма иіріп атқаным не? – асық.
Сабақты қорытындылау.
Сөздер банкісі.
Бірінші банкідегі сөздердің ішінен жуан дауысты дыбысты сөздерді екінші банкіге, жіңішке дауысты
дыбысты сөздерді үшінші банкіге салу керек.
Отан
егін
жусан
сұлтан
орман
өсімдік
дәрі
байтақ
V. Қорытындылау.
- Қорытындылай келе «қазақта тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар»
деген ғой. Мәтін мен тарихтағы біртуар бабамыздың Атырау перзенті екендігін айта келе, «Батыр елдің
ұл - қызына лайық, адал перзент болайық!» деген тілекпен аяқтағым келеді.
VІ. Үйге тапсырма.
«Жусанда туған жердің иісі бар» мәтінін түсініп оқып, мазмұндау.
№ 1 ана тілі дәптерінен тапсырмалар беру.
VІІ. Бағалау.
Жинаған жұлдызшалары арқылы «Жұлдызды қатарды» анықтау.
Оқушыларды бағалау.
256
Учитель технологии
средней школы №2 г. Кандыагаш
Умбетиярова Венера Асылхановна.
Конспект урока: "Вязание - волшебное искусство"
Цель занятия: формирование художественной культуры, как неотъемлемой части духовной культуры,
развитие и сохранение интереса у детей к старинному женскому рукоделию, развитие творческих и
индивидуальных способностей, приобретение практических навыков ручного труда, использование их в
жизни.
Задачи занятия:
-образовательные: сообщение познавательных сведений; продемонстрировать знания и умения
обучающихся, закрепление первичных навыков вязания на спицах; дать представление о
художественном разнообразии способов украшения изделий; научить оформлять изделия;
-развивающие: развивать творческие способности детей, склонность к тонкой и точной работе,
упорство в достижении цели, мелкую моторику рук, внимание, умение контролировать свои движения,
фантазию, эстетический вкус, воображение, память, сообразительность;
-воспитательные: воспитывать любовь к народному творчеству, чувство коллективизма, желание
принимать участие в коллективном творчестве, взаимопонимание, уважительное отношение к
товарищам, экономное и бережное отношение к материалам, аккуратность, трудолюбие, терпение,
усидчивость.
Тип и вид занятия: комплексное: сообщение познавательных сведений, повторение и закрепление
имеющихся знаний, применение знаний, умений и навыков на практике, урок - упражнение.
Форма занятия: групповая с индивидуальным подходом.
Методы занятия: словесные, наглядные, практические; занятие с использованием фантазии, занятие-
сказка, занятие-путешествие, метод игры.
Оборудование: нитки для вязания, необходимый набор инструментов для вязания, готовое изделие
(шапочка), необходимое для работы, вязаные изделия.
План занятия:
1.Организационный момент:
- приветствие;
- подготовка учащихся к работе на занятие;
- настрой на работу.
2. Основная часть:
- сообщение познавательных сведений.
- повторение пройденного материала, необходимого для работы.
3. Практическая часть:
- практическая работа: выполнение занимательного задания - украшение вязаной шапочки;
- физминутка для глаз и рук.
4. Заключительная часть:
- подведение итогов занятия.
Ход занятия.
1.Организационный момент: приветствие, контроль посещаемости, проверка готовности учащихся к
занятию, правила поведения на занятие, подготовка необходимого материала для работы.
2. Основная часть:
- сообщение познавательных сведений.
Здравствуйте, девочки и гости!
Наше занятие, сегодня, будет не простое – волшебное. Тема нашего занятия: «Вязание – это волшебное
искусство». А почему? Сейчас разберемся. Мы отправимся в сказочную, волшебную страну, где живет
вязаная шапочка. Она добрая, хорошая, у нее много друзей: носочки, варежки, шарфики, перчатки,
салфеточки и т. д. Скоро у нее праздник. Она приглашает к себе в гости своих друзей. На этом
празднике она хочет быть красивой, поэтому просит нас помочь ей, в выборе украшений, чтобы мы
сделали для нее что-нибудь необычное. Девочки, поможем шапочке? Это наша главная задача.
А сейчас внимательно послушайте меня, постарайтесь запомнить самое интересное.
Мебель, посуда, ткани, одежда - все это не только служит нам, но влияет на наше настроение, на наш
вкус. Поэтому все мы хотим украсить свой дом красивыми вещами. Одним из способов украшения
257
вещей является вязание, как по волшебству волшебной палочки мы сможем обыкновенные вещи сделать
сказочно красивыми, украсив их различными атрибутами. О вязании известно многое. Этот вид
рукоделия всегда служил людям, приносил добро в трудную минуту. Например, в годы Великой
Отечественной войны в тылу врага женщины вязали теплые вещи для солдат и отправляли посылки на
фронт. Этим самым они не только согревали их, но и поднимали боевой дух и стремление к победе.
Вязание – это не только древнейший вид декоративно-прикладного искусства, который
существует более трёх тысяч лет, но и вид рукоделия. Рукоделие - это сложное слово состоит из
двух «руками» и «делать», то есть трудиться. А знаете ли вы поговорки о труде?
- «Труд человека кормит, а лень портит»;
- «Умелые руки не знают скуки»;
- «Землю красит солнце, а человека труд»;
- «Долог день до вечера, если делать нечего»;
- «Наши пряли, а ваши спали»;
- «Без труда не вынуть рыбку из пруда»;
- «Семь раз отмерь, один раз отрежь».
В последние годы вязание во всем мире нашло широкое распространение, стало модным. Ручное
вязание смело можно причислить к самым старинным видам рукоделия. Оно перестало быть чисто
практическим ремеслом: чулки, шапки, кофты, а переросло в настоящее искусство. Учиться вязать это
не только полезно, но и интересно.
Вязание - это занятие, которое успокаивает и доставляет удовольствие! Также это прекрасная
возможность воплотить свои мечты в жизнь.
Вязание — это творческая работа, к тому же работа приятная и неутомительная. В процессе вязания
проявляются способности человека, его вкус. Здесь творческий человек приближается в полном смысле
этого слова к художнику. Есть образцы художественного вязания, которые по своему замыслу и
художественному оформлению приближались к произведениям мастеров кисти. Процесс вязания
способствует хорошему настроению. Ведь результат труда — красиво связанная вещь — приносит
удовлетворение. Вещь, связанная своими руками, это не только предмет для гордости, она еще делает
вас неповторимой и непохожей на других.
Вязание на спицах требует тщательного подхода и внимания, так как приемы и методы так же
разнообразны и многочисленны, как и народы, живущие на планете. Практически каждый народ Земли
внес свою лепту в развитие этого искусства. Даже африканские племена не остались в стороне, хотя,
казалось бы, им заботиться о теплых вещах стоит в последнюю очередь. Тем не менее, африканские
мотивы в вязании становятся все более популярными у современных дизайнеров трикотажа. И
знаменитые индейские и мексиканские пончо, которые покорили сердца отечественных и западных
модниц еще в середине ХХ в. И теплые, тяжелые, как кольчуга, свитера в скандинавском стиле.
Перечислять можно много и долго, и если бы кто-то задался целью составить карту мира, взяв за основу
вязание спицами, то наверняка такая карта была бы даже очень яркой.
Кстати, этот вид рукоделия доступен не только взрослым, но детям.
- повторение пройденного материала, необходимого для работы.
Но прежде чем отправиться в волшебную страну, давайте вспомним, что мы уже узнали нового на
наших занятиях.
1.Правила безопасной работы с колющими и режущими предметами.
Всегда давайте отметать мы травмы и опасности.
И в каждом деле соблюдать законы безопасности.
- Храните спицы в коробке или в специальном чехле.
- Осторожно обращаться со спицами, концы спиц не должны быть острыми, чтобы не кололи пальцы.
Хорошо, если у спиц есть колпачки из резины.
- Запрещается брать спицы в рот, вкалывать в одежду, мягкие предметы.
- Во время работы не вертитесь, поворачиваясь к соседу, опускайте спицы вниз или вкалывайте в
клубок. Нельзя делать резких движений рукой со спицами в направлении рядом сидящего человека.
- Расстояние от глаз до работы должно быть 35-40 см.
- По окончанию работы в первую очередь убирают острые инструменты, а затем остальные. Закончив
работу, уберите спицы в коробку или вколите в изделие (клубок).
Для ножниц есть закон простой: ты для начала их закрой.
И лезвиями от себя всегда клади, себя щадя.
Подруге захочешь ты их передать, колечки вперед не забудь ей подать.
258
2.Какие инструменты и материал используются при вязании на спицах?
При вязании на спицах используются:
- инструменты – спицы, ножницы, швейные иглы;
- материал – нитки (шерстяные, шелковые, хлопчатобумажные).
3.Что такое вязание?
- Вязание – это трикотажное полотно, находящееся в работе.
4.Определение петли, ее строение.
- Петля – это дуга из нитки вокруг спицы. Петля состоит из передней и задней стеночек.
5.Что составляет основу вязания (какие бывают петли)?
- Основу вязания составляют лицевые и изнаночные петли. Путем их комбинирования и сочетания с
другими элементами вязания получаются различные виды вязок.
6.Что такое кромочные петли?
- Кромочные петли – это крайние петли, необходимые для получения ровных краев вязания.
Применяются при вязании на двух спицах. Первая петля всегда снимается, а последняя вяжется
изнаночной.
7.На скольких спицах бывает вязание?
- Вязание бывает на двух спицах (прямое и обратное) и на 4-х, 5-ти спицах (круговое вязание).
9.Какие бывают ряды?
- Ряды бывают лицевые (нечетные) и изнаночные (четные). Молодцы!
3. Практическая часть:
- практическая работа: выполнение занимательного задания - украшение вязаной шапочки.
Я хочу, чтобы каждый из вас стал, хоть на немного, волшебником. Ведь кто такой волшебник? Это
человек, который творит полезные, чудесные и удивительные дела. Даже в сказках, чтоб совершить
вдруг чудо, вовсе не всегда нужны волшебные слова и заклинания. Даже в сказках для самых
замечательных чудес важнее доброе сердце, терпеливые руки и веселый характер. У вас все это есть?
Прекрасно! А вот творить чудеса нужно в волшебной стране, где и живет наша шапочка.
На свете есть такая волшебная страна,
Хотя на школьных картах не значится она.
В ней есть долины сказок и чудо города.
Давайте вместе с вами отправимся туда.
Итак, давайте закроем глаза, сосчитаем до трех и мысленно отправимся в волшебную страну в гости к
шапочке (дети закрывают глаза, педагог достает шапочку, спицы, нитки, ножницы, все необходимое для
работы). Открываем глаза. Ну вот, мы оказались в творческой мастерской. Теперь вам предстоит
научиться искусству волшебства и превратиться в настоящих мастериц. Вот наша шапочка, она ждет от
нас помощи. В нашей мастерской есть все необходимое для работы, чтобы изготовить украшения для
шапочки. Вязаные вещи можно украшать различными способами. Можно говорить много о
художественном разнообразии способов украшения изделий: вышивка, народные красочные орнаменты,
кисточки, помпоны, вязаные ленточки, полоски, шнурки, бахрома и т. д. Красота оформления зависит
от фантазии, художественного вкуса мастерицы. Нашу шапочку мы будем украшать вязаными
ленточками и помпонами. Сегодня мы начнем вязать ленточки. Берем необходимый материал и
инструменты, приступаем к работе. Обучающиеся выполняют практические задания по
украшению шапочки.
Физминутка для глаз и рук. - Упражнения для рук, двигательного аппарата: круговые вращения кистей
рук, «Моя семья», «Замок», «Гости».
- Физминутка для глаз: 1. Расслабляем глаза – частое моргание без всякого напряжения.
2. Движения зрачков вниз - вверх, влево - вправо, из угла в угол, по кругу.
3. Крепко зажмурить глаза на 10-20 секунд. Ослабить мышцы, открыть глаза
4. Сосредоточение на кончике носа. Это считается в йоге одним из самых полезных для глаз.
5. Слегка поглаживать себя пальцами по векам, бровям, вокруг глаз (эти упражнения приносят
успокоение).
После физминутки продолжение практической работы.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Заключительная часть - Сапасын дамыту жолдары

text:
4. Заключительная часть:
-
подведение
итогов
занятия.
В конце занятия подводятся итоги работы. Отметить хорошо работающих, общие замечания по занятию.
- Итак, девочки, как вы думаете, справились вы со своей задачей? А что вам больше всего понравилось
на занятие?
Знают дети, знают взрослый и малыш:
259
На безногом табурете ни за что не усидишь.
Без колес не сдвинуть воза, хоть впряги в него коня.
Не спасешься от мороза, если в печке нет огня.
Так и руки – без труда не годятся никуда.
Релаксация: улыбнемся друг другу на прощание и до встречи на занятиях.
До свидание! Всем удачи и хорошего настроения!
Мұғалімнің аты-жөні: Чукуева Лаззат Толегеновна
Жұмыс орны: ШҚО,Ұлан ауданы, Мамай батыр ауылы,
«М.Ломоносов атындағы орта мектеп» КММ
Лауазымы: бастауыш сынып мұғалімі
Шеберлік сабағының жоспары:
Тақырыбы: «Бастауыш сыныптарда оқушы дарындылығын анықтау, дамыту жолдары»
Шеберлік сабағының мақсаты мен міндеттері: бастауыш сыныпта оқушы дарындылығын қалай
анықтау керектігін, дамыту жолдарын көрсету
- жағымды психологиялық орта орнату;
- үйренушілерге тақырыпты игеруге деген мотивация туғызу;
- озық идеялармен алмасу
Күтілетін нәтиже:
1. Мұғалімдердің кәсіби өсуіне ықпал етеді;
2.Мұғалімдердің тәжірибесіне озық интербелсенді әдістерді енгізуге мүмкіндік алады.
3. Бастауыш сыныпта оқушы дарындылығын дамыту жайлы ой бөліседі
4. Тәжірибемен және озық идеялармен алмасады.
Мақсатты аудитория: «жеке-жұп-топ-аудитория» формасында жұмыс істеу
Шеберлік сабағының өту барысы : І.Кіріспе бөлім 1.Топқа бөлу ІІ. Негізгі бөлім 1.Шеберлік
сынып ІІІ.Қорытынды рефлексия
Шеберлік сабағының мазмұны:
Жұмыс
кезеңдері
Кезеңдер
мазмұны
Қатысушылардың іс-әрекеті
Уақыты Ресурстар
1.
Кіріспе
бөлімі
Мақсаты:
бірлесіп
жұмыс істеу,
тақырыпты
ашуға ой салу
1.Топқа
бөлу.
«Түстер
арқылы»
2.
Абайдың
жетінші
қара сөзі
Сөздер
жазылған
түрлі
қағаз
қиындыларын таңдап
алады. Топқа бөлудің қызықты тәсілі
олардың
алдағы
жұмысқа
деген
ықыласын арттырады.
Жүргізуші: «Жас бала анадан туғанда екі
түрлі мінезбен туады.
Біреуі- ішсем, жесем, ұйықтасам деп
туады. Бұлар- тәннің құмары, бұлар
болмаса, тән жанға қонақ үй бола
алмайды, һәм өзі өспейді, таппайды.
Біреуі білсем екен деп, не көрсе соған
талпынып,жалт-жұлт еткен болса,
10
мин
Компьютер,
Презентация,
түрлі- түсті қағаздар,
ақ
қағаздар,
интерактивті тақта
260
Дарындыл
ық туралы
оқушылар
дың ойын
видеокөрін
істен
көрсету
«Домино»
әдісі
оған қызығып, аузына салып дәмін
татып қарап,тамағына, бетіне басып
қарап, сырнай-керней болса, дауысына
ұмтылып,онан ержетіңкірегенде
ит үрсе де,мал шуласа да тұра жүгіріп,
«ол немене?»«бұл не?» деп,
«ол неге үйтеді?», «бұл неге бүйтеді?»
деп, көз көрген, құлағы естігеннің
бәрін
сұрап, тыныштық көрмейді.
Мұның бәрі жан құмары, білсем екен,
көрсем екен, үйренсем екен дегені».
Видеокөріністі тамашалайды.
Қағаз
қиындыларынан
мағынасына
қарай топтастырып, сөйлемдер құрайды,
пікірлерін білдіреді.
1-топ:Л.С. Выготский «дарындылықты»
білімді өз бетінше игеру, ашу, жаңа
жағдайда
көшіре
білу,
мәселені
мақсатты шешу, бір сөзбен айтқанда,
«интеллектуалды дарындылық» ретінде
зерттейді.
2-топ:Дарындылықтың
негізгі
басымды қозғаушы күші тек қана
генетикалық нышандар болып табылады
деген пікір Ф. Гальтон, Г. Айзенк
еңбектерінде айқын көрінген.
3-топ: Плутарх: “...Көптеген табиғи
талант дарынсыз ұстаздардың кесірінен
жойылып кетеді. Олар дарынның табиғи
құбылысына терең бойлай
алмай,
тұлпарды есекке айналдырып құртып
тынады.”
Негізгі бөлім
Мақсаты:
Дарындылықт
ы анықтауға
байланысты
тапсырмалард
ы орындау
«Конверт
тегі
сұрақ»
әдісі
1
тапсырма
2
тапсырма
Тақтада әр түрлі он сурет беріледі. 1
минут көрген соң, суреттерді есте
сақтап, ретімен атайды.
Тақтада берілген сегіз суретті 1 минут
көргеннен кейін суреттерді ретімен есте
сақтау арқылы сөйлемдер құрайды.
Жылдам берілген сөздердің ортақ
атауын табу:
Азия – Африка
Өсімдіктану – жануартану
Жаңбыр –бұршақ
Ертегі – жырау
Газ – сұйықтық
Атом – молекула
Майлар – белоктар
12 мин
компьютер
презентация
интерактивті тақта
суреттер
261
3
тапсырма
Ғылым - өнер
Теңдік дұрыс шығатындай бір таяқшаны
қозғау арқылы шешімін табады.
Қорытынды
Мақсаты:
«Шеберлік
сынып»
арқылы
топ
мүшелерінің
идеясын
қорыту,
іс-
тәжірибемен
бөлісу
Жүргізуші:
«Мектеп
жұмысы
мен
оқушы
жетістіктерін өрістетудегі негізгі тұлға- мұғалім»
Оқушылардың жетістіктері:
Аудандық “Зерде-2013” ғылыми жоба қорғау
сайысында 1 орын иеленсе, облыстық кезеңінде 2
орын иеленіп, дипломмен марапатталды.
Аудандық пән олимпиадасынан қазақ тілі пәнінен
Бекенова
Дильназ
1
орын,
облыстық
пән
олимпиадасынан 2 орын иеленді.
Төлегенов Алмаз облыстық интеллектуалды
“Малахит”, “Тұлпар” конкурстарынан 3 орын иеленді.
5 мин
компьютер
презентация
Рефлексия
«Екі
жұлдыз,
бір тілек»
әдісі
Қатысушылар пікірлерін, ұсыныстарын
айтады.
3 мин
Ақ қағаздар
262
Ақжар бастауыш мектебінің мұғалімі
Елжанова Алия Крымкереевнаның
2-сыныптағы әдебиеттік оқу пәнінен қысқа мерзімді сабақ жоспары.
Сабақ
тақырыбы
Ө.Ақыпбеков «Наурыз-жыл басы»
Сабақ
мақсаты
Наурыз мерекесі туралы кеңірек мағлұмат алу, сыни ойлай отырып өлең мазмұнын игеру.
Күтілетін
нәтеже
Наурыз мерекесі туралы кеңірек мағлұмат алады, сыни ойлай отырып өлең мазмұнын
түсінеді.
Түйінді идея Ұлыстың ұлы күні – Наурыз.
Уақыты
Сабақтың мазмұны
Мұғалімнің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Ресурстар
Баға
лау
Кіріспе
Топқа бөлу
Жасырынған суреттер бойынша 3
топқа бөлу. Көктемнің 3 айының
ерекшеліктері бойынша
жасырынып тұрады.
Тренинг «Тілек айту»
Оқушылар суреттегі
ерекшеліктерді сұрыптай
отырып топқа бөлінеді.
Бір-бірлеріне наурыз тілек
айту.
Көктем
айларына
байланысты
суреттер
Тұсаукесер.
Үй тапсырмасын тексеру.
«Ішкі-сыртқы шеңбер» тәсілі
Оқушылар ішкі және
сыртқы шеңберге тұрып,
үйден жаттап келген батаны
бір-біріне айтып береді.
«Бас
барм
ақ»
Негізгі бөлім.
1 Автормен таныстыру
2 «Наурыз – жыл басы» өлеңін
үнтаспадан тыңдату.
3. Оқушыларға оқыту.
Әр топқа 2 шумақтан
берілген үзіндіні мәнер
леп оқиды.
Интербелсенд
і тақта
Үнтаспа
Оқулық
Сергіту сәті
«Постер қорғау»
Оқылған үзінділері бойынша
түйгендерін постерға түсіру.
Флип-чарт,
маркер,
стикер
Өзін
-өзі
баға
лау.
«Бағ
дар
шам
»
әдісі
«Жұптық әңгіме»
Топтағы бір жұп (3 адам)
«Көктем мезгілі»,2-ші жұп
«Наурыз мейрамы»
тақырыбы бойынша жұпта
талқылау жұмысын
жүргізеді.
Топт
ың
өзге
мүш
еле
рі
жұпт
ы
«Бас
263
барм
ақ
арқы
лы
баға
лай
ды.
«Интервью алу» әдісі
Наурыз мейрамын қалай қарсы
аласыз? Тақырыбында топтарға
тапсырма беріледі.
1-топ: Сұрақтар қояды
2-топ: Жауап береді
3-топ: Бағалайды
Микрофон
Крит
е
рий
бойы
н
ша
баға
лау
Қорытынды бөлім.
Кері байланыс.
«ПМҚ» әдісі бойынша рефлексия
жасалады.
Үш топтың 1-сі сабақтың П
«+»- н, 2-сі М «-»-н, 3-сі «Қ»-
қызықты сәттері туралы
айтады.
Стикер
Үш
шапа
лақ
Бағалау.
Жиынтық бағалау бағалау парағы
арқылы жүргізіледі.
Ақтөбе қаласы №35 орта мектебі
Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі
Нұрсұлтанқызы Перизат
ПӘН
Қазақ тілі
КЛАСС
6 «Ә» қазақ
ТАҚЫРЫП
Еліктеу сөздер. Еліктеу сөздердің түрлері.
МАҚСАТЫ
Оқушыларға еліктеу сөздер туралы түсінік беру,оның басқа сөз
таптарынан ерекшеліктерін таныту. Өмірден түрлі мысалдар келтіре
отырып, еліктеу сөздердің түрлерін ұқтыру.
КҮТІЛЕТІН
НӘТИЖЕЛЕР
ОҚУШЫ:
Еліктеу сөздердің түрлерін ажырата алады
Сыни ойлау қабілеттері дамиды
Алған білімдерін өмірде қолдана алады
Өз ойларын талдай және сұрыптай алады
Жоғары деңгейдегі сұрақтарға жауап бере алады
САБАҚ-
ТЫҢ
КЕЗЕҢД
Е-РІ
МҰҒАЛІМНІҢ
ІС-ӘРЕКЕТІ
ОҚУШЫНЫҢ ІС-
ӘРЕКЕТІ
САРАЛАУ
(ДИФФЕ-
РЕНЦИА-
ЦИЯ)
БАҒАЛ
АУ
РЕСУРС
-ТАР
СТРАТЕГ
ИЯ
264
І.Қызығу
- шылық-
ты ояту
(5 мин)
1.Ұйымдастыру
кезеңі.
Сыныппен
сәлемдесу.
Оқушылардың
көңіл- күйлерін
сұрау.
Сабаққа
психологиялық
дайындық жасайды.
Смайлик
суретіме
н доп,
жыл
мезгілдер
і-нің
суреттері
бар
Диалог
арқылы
оқыту.
Тренинг
«Жүректен
жүрекке»
Оқушыларды
«Жыл мезгілдері»
мозаикасы
арқылы 4 топқа
бөліп отырғызу.
Топ ережесін
құруды ұсыну.
Мұғаліммен
сәлемдесу.
Оқушылар шеңберде
бір-біріне
қолдарындағы
смайлик допты
ұсынып,өлең оқиды:
Армысың, көк
аспан!
Армысың, алтын
күн!
Армысың, Жер-Ана!
Армысың, жан
досым!
Міне, менің қолым
бос,
Жүрегіңе жылу қос.
Оқушылар топқа
бөлініп, топ
ережесін құрады.
Алдын
ала
бағалау
парағы
н
үлестір
у.
кеспе
қағаздар
Топқа
бөлу.
(5 мин)
2.Үй тапсырмасын
тексеру.
«Семантикалық
карта» әдісі
арқылы.
Оқушыларға
алдын-ала сызба
кесені дайындау.
Өткен тақырыпты
талдайды және«+»-
ия,
«-»-жоқ белгілерін әр
нысанның кестедегі
тұсына белгілейді.
Жауапты тақтамен
тексереді.
Жауапт
ы
салыст
ыру
арқылы
өзін-өзі
бағалау.
Интерак-
тивті
тақта,
сызба
карта
кестесі,
слайд.
АКТ
СТО
стратегияс
ы
«Семантик
а-лық
карта»
ІІ.
Мағына-
ны
ажырату
(5 мин)
1.Сабақтың
тақырыбын ашу
мақсатында
видеоролик
көрсету.
«Ассоциация»
құру.
Енді өзіміз
«Еліктеу
сөздер»дегенге
ереже шығарып
көрейік.
Видеороликті көру
арқылы оқушылар
жаңа тақырыпты
анықтайды.Сабақтың
мақсатын қояды.
Ережені оқулықпен
салыстыру.
Логикалы
ойлауға
тапсырмала
р беріледі
«Үш
шапала
қ»
Интерак-
тивті
тақта,
видеорол
ик
АКТ
СТО
стартегияс
ы
«Ассоциац
ия» әдісі
2.Жаңа мағынаны
таныту.
Оқулықпен
Оқушылар сөздердің
тіркесін тауып
жазады.
Оқушы
лар
өздерін
Интерак-
тивті
тақта,
СТО
«ЖИГСО»
265
(8 мин)
(10 мин)
жұмыс.
«Сәйкестендіру»
297-жаттығу
бойынша еліктеу
сөздерді
етістіктермен
тіркестіру.
«Ойлан-жұптас-
талқыла»
1-топ: Еліктеу
сөздердің түрлері.
2-топ: Еліктеу
сөзердің өмірде
қолданылуы
3-топ:Еліктеу
сөздердің басқа
сөз таптарынан
ерекшеліктері.
4-топ:Еліктеу
сөздердің
сұрақтары.
Постер
қорғалады.
-оқушылар қорғар
алдында ескерту:
Басқа топтың
жұмыстарын
мұқият
тыңдаңыздар.
Постерлерін
қорғап болған соң,
деңгейлеріне
қарай топқа бір-
бірден
ынталандыру
үшін смайликтер
тарату.
Бір-бірін оқытады.
Өздерін реттейді.
Жұптасып,ақылда-
сады. Қате пікірлерді
өздері дұрыстайды.
Топпен бөліседі.
Постер жасайды, оны
қорғайды.
е өздері
баға
береді.
Топтың
жауабы
на сай
смайли
к
таратыл
а-ды.
кітап,пла
-кат,
маркерле
р,
стикерле
р
әдісі
СТО
топтық
жұмыс
«Постер»
қорғау
(2 мин)
3.«Сөз ойла, тез
ойла..»ойыны.
Интерактивті
тақтадан түрлі
суреттер шығады,
сол суреттерді
қатыстырып
еліктеу сөздерді
табу.
Суретке қарап
сөздерді табады,
дұрыс жауаптарды
үш шапалақ арқылы
ажыратады.
Қабілетті
оқушылар
жаңа
сөздерді
қабілеті
төмен
оқушылар-
ға
түсіндіреді.
Жауапт
ы
салыст
ыру
арқылы
өзін-өзі
бағалау.
Интерак-
тивті
тақта,бағ
а-лау
парақша-
лары,
слайд
СТО
«Сөз ойла,
тез ойла..»
ІІІ.Ой-
толғаныс
(5 мин)
(3 мин)
1-қадам. Эссе
«Көктем»
тақырыбы
бойынша.
2-қадам.
«Ассоциация» -
толықтыру.
Рефлексия.
2 жұлдыз бір тілек
Оқушылар оқылған
мәліметтер бойынша
өз ойларына талдау
жасайды.
Әр оқушы өзіне
ұнаған екі сәтті
жазып, бір ұсыныс
айтады.
Өзін-
өзі
бағалау.
Тапсыр
ма-
ларды
жүйелі
орында
уы.
Плакат,
маркер,
стикерле
р
СТО
«Еркін
жазу» әдісі
266
Қызылорда қаласы
№264 мектеп- лицейінің бастауыш сынып мұғалімі
Айдарбекова Гүлжаухар
Сабақтың тақырыбы: 326*3, 978:3 түріндегі жазбаша көбейту және бөлу тәсілдері.
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: 326*3,978:3 түріндегі жазбаша көбейту және бөлу тәсілдері жайлы білімді тиянақтау;
Көп таңбалы сандарды бір таңбалы санға көбейту, бөлуге машықтандыру; Дамытушылығы:
Оқушылардың ой қабілетін дамыту, әр оқушының білім деңгейінің бірдей өсуін дамыту;
Тәрбиелігі: Ұқыптылыққа,жылдамдыққа, өз бетінше тапсырмаларды орындауға тәрбиелеу;
Сабақтың түрі: Жаңа сабақ.
Сабақтың әдісі: Түсіндіру,сұрақ- жауап.
Сабақтың көрнекілігі: Үн таспа, ойын, интерактивті тақта, оқулық.
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі.
Тірек білім, білік, дағдыларын жетілдіру.
Психологиялық дайындық: (әуенмен)
Күй тартамыз күмбірлі, күмбірлі,
Ән айтамыз көңілді, көңілді.
Би билейміз ырғақты, ырғақты,
Біз бастаймыз сабақты, сабақты.
Мұғалім:
-Балалар, жүрегіміз қай жерде орналасқан?
Жүрегімізге қолымызды қойып тыңдайықшы,
- Қандай дыбыс беріп тұр?
Енді, сол жүрегіміздің орнын күн нұрының бір бөлігі деп сезініңдерші.
- Күннің жылуы бүкіл денемізге тартап, аяқ- қолдарымызға дейін барып, денемізге сыймай бара
жатыр. Ендеше, сол жылумен әлемдегі барлық балалармен бөлісейікші, қанекей таратайықшы!
Оқушылар:
- Барлық балалардың деңдері сау болсын, бақытты болсын!
Кел балалар күлейік,
Күлкіменнен түлейік.
Күлкімізді білім қып,
ІV. Үй
тапсырм
а-сы
(2 мин)
Үйге тапсырма:
Ережені оқу.
298-жаттығуды
жазу.
Мұғалім: Бүгінгі
сабаққа белсене
қатысқандарыңыз
ға рахмет! Сау
болыңыздар!
Өздеріне түртіп
алады.
Оқушылар
орындарынан тұрып,
қош айтысады.
267
Есеп шешіп көрейік.
ІІ.Өткенді пысықтау:
Сұрақ - жауап алу
Көбейту кестесін жатқа айту
ІІІ. Жаңа сабақ
Математикалық диктант
А) 8 бен 2нің көбейтіндісіне 120-ны қос. /136/
Ә) 200-дің 20 –ға бөліндісінен 10-ды азайт /0/
Б) 170-тің 130-ға қосындысын30-ға бөл /10/
в) 45 : 9, /5/ 12 • 8, /96/
г) 24 : 4 , /6 / 4 • 23, /92 /
Оқулықпен жұмыс.
1-
мысал
Өрнекті оқы
а) 326*3, 987:3 түсіндіру
1-топ 2-топ 3-топ
б) 437*2═874
246*2═492
318*3═954
656:2 ═327
474:2═237
948:3═316
2-мысал. Топтық жұмыс/көлденнен орындау/
(42+18)*6═360
(226+152):3═126 480:3+26*20═680
(28+28):7═8 (132+274):2═189 (27+3)*30+43*20═1760
(17+25):3═ 14 (150+216)*3═1098
846:2+380:5═423+76═499
Ой қозғау
3- есеп.Теңдеу құру және оны шешу.
Есепті оқушылар мұғалімнің жетекшілігімен тақтада орындау.Есепті талдау барысында мынадай теңдеу
құрылады.
х*5═50 , мұндағы х – алхоры ағашының саны х*5═50 50:5=х*5
х═50:5 10=х*5
х═10 х=10:5
10*5═50 х=2
50═50 50:5=2*5
10=10
Достарыңызбен бөлісу: |


Ойын:Топтық жұмыс/әр сұраққа оқушылар бірлесе отырып,ойласып жауап айтады/
«Лото ойын» слайд
Сұрақ:
- Көбейту мен бөлу компанентерін ата?
- Көбейтудің ауыстырымдылық қасиеті дегеніміз не?
- Куб (текше) және оның көлемі дегеніміз не?
- Шаршының қабырғасының ұзындығы 9см.Оның периметрін тап?
Жауап:
- Көбейткіш көбейткіш көбейтіндінің мәні, бөлінгіш бөлгіш бөліндінінің мәні.
- Көбейткіштердің орындарын ауыстырғаннан көбейтіндінің мәні өзгермейді.
- Оның үш өлшемі бар: ұзындығы, биіктігі, ені. Текше (куб) 8 төбесі бар, 12 қыры, 6жағы бар.
- Р = 9*4=36см
4 мысал.Өрнек құр және мәнін есептеп табу.Топтық жұмыс.
а) 1 жүздік 8 бірлікті 8 есе артыру 108*8 /864/
ә) 65 ондықты 5 есе кеміту 650 :5 /13/
б) 6 жүздік 7 ондық 8 бірлікті 6-ға бөлу 678:6 /113/
6-мысал. /Ауызша орындау/ Мына сандардың қайсысының жүздіктері 2-ге бөлінеді, ал
қайсысының ондықтарын 2-ге бөлгенде қалдық қалады
жүздіктер
ондықтар
8
7
4
3
268
6
1
2
5
Сергіту сәті: слайд /әуен арқылы қимыл қозғалыс жасау/
Сабақты қорыту: 7 мысал
5*8═40 40:8=5
15*8=120 120:8=15
25*8=200 200:8=25
Үйге тапсырма: №5 мысал.
Сабаққа белсене қатысқан оқушыны мадақтап бағалау
Қызылорда қаласы № 264 мектеп-лицейінің
бастауыш сынып мұғалімі
Гүлмира Шырынханова Шырынханқызы.
Сабақтың тақырыбы:
Мұқан Иманжанов. Таңның атуы
Сілтеме
Жоспар
Жалпы мақсаты:
Оқушылар мәтіннен табиғи құбылыстарға сипаттама беруді
үйренеді.
Күтілетін нәтиже
1. Автор туралы мәлімет бере алады.
2.Мәтіннің мазмұнын талдай алады.
3. Табиғи құбылыстарды сипаттай алады.
Негізгі идеялар
Таң атарда Шығыс жақтан Шолпан жұлдызды бақылауы.
Сабақта қолданылатын
құрал- жабдықтар
Акт- видео роликтер, плакаттар, стикерлер, смайликтер, маркерлер.
Ақын өмірі жайлы қысқаша түсінік мақал - мәтел, нақыл сөздер.
269
Тапсырмалар
Жеке жұмыс –ассосация жаззу.
Жұптық жұмыс жасырын сөзді шешу.
Топтық жұмыс –мәтінді талқылау.
Топтық жұмыс- суретпен жұмыс, қатемен жұмыс.
Сабақтың барысы:
I Ұйымдастыру кезеңі .
1.Психологиялық дайындық.
Қүн жарығын алақанға саламын,
Жүрегіме басып ұстай қаламын.
Ізгі әрі нәзік, жарық, мирімді
Болып кетер сонда дереу жан-жағым.
2.Топқа бөлу. Тақырыпқа сәйкес.
І – топ. Маусым ІІ – топ. Шілде ІІІ – топ. Тамыз
II Үй тапсырмасын сұрау.
Ой қозғау әдісі арқылы түрткі сұрақтарын қою.
1. Шыбынсыз жаздың авторы кім?
2. С. Мұқанов қай жылы дүниеге келген?
3.Шыбынсыз жаз дегенімзді қалай түсінесің?
Оқушылар жауаптарын саралау.
III. Жаңа сабақ
Сөз жұмбақ шешіледі жаңа тақырып ашылады.
Жасырын сөз «Таңның атуы»
Мұқан Иманжанов туралы мәлімет беру, өмірімен таныстыру.
III. Мәтінмен жұмыс. «Таңның атуы»
Жеке жұмыс
-Іштей оқыту
-Тізбектей оқыту
- Сұрақтармен жұмыс жүргізу.
IV. Топтық жұмыс
Мәтінді топ ішінде бірігіп талқылайды. Бір-біріне сұрақтар қояды.
Табыс критерилері арқылы бағалау.
1. Мәтінді жүргізіп оқи алуы.
2. Мәтінге сұрақ қоя білу.
3. Идеяның ашылуы.
V. Сергіту сәті
АКТ музыкасы арқылы жұмыс жасау.
VI. Дәптермен жұмыс.
270
Пұштиған -бір кішкентай деген мағынаны береді.
Бір шыбын жанды - қорыққан деген мағына.
Жұптық жұмыс
-
Сен мәтіннен қандай ой түйдің? Ыстық микрофон.
VII. Бағалау
Критерилер бойынша өзін-өзі бағалау парағы.
р/с Аты- жөні
1. Автор туралы
мәлімет бере
алады
2.Мәтіннің
мазмұнын талдай
алады.
3. Табиғи
құбылыстарды
сипаттай алады.
1
Ерлан Альнура
2
Қылышбай Әбдірахман
3
Дастанова Наргиз
4
Асылбекұлы Алдияр
Бағалау шкаласы:
«5» - 9 -10
«4» - 6- 8
«3» -3 -5
«2» -0 -2
Бағдаршам арқылы бағалау
VIII. Кері байланыс. (ұнады, қиын болды, тілегім)
Біз бүгін сабақта немен таныстық?
Сабақта жаңадан нені білдік?
IX. Үйге тапсырма беру.
1 Мәтінді түсініп оқу.
2. Сурет мазмұны бойынша әңгіме жазу.
Қызылорда қаласы № 264 мектеп-лицейінің
мектепалды даярлық 0 «Ә» сынып мұғалімі
Абдраманова Шахарбану Кеңесбековна
Тақырыбы: Еліме қуат, халқыма шуақ бер Наурыз!
Мақсаты: Қазақ халқының атадан балаға мұра етіп қалдырған салт-дәстүрін, наурыз мейрамының
мәнін түсіндіру, қазақтың ұлттық өнерінен, мәдениетінен тәлім-тәрбие беру. Өлең, мақал-мәтелдер
арқылы тілдік қорларын дамыту. Өз ұлтына деген сүйіспеншілігін арттыру. Ұлтымыздың дәстүрін
құрметтеуге, әдептілікке тәрбиелеу.
271
Көрнекілігі: Қазақтың киіз үйі, жабдықтары, ұлттық тәрбие жөнінде нақыл сөздер, мақал-мәтелдер,
үнтаспа.
Барысы: Балалар, қане бәріміз шеңбер болып тұрайық. Қайырлы күн. Мен сендерді көргеніме өте
қуаныштымын. Мен сендерге зор денсаулық, ашық аспан тілеймін, әр атқан таңдарың қуанышқа,
жылуға толы болсын! Бір-бірімізге деген жылуымызды білдірейік.
Армысың асыл күн, Армысың асыл жыр.
Армысың көк аспан, Жылуыма жылу қос,
Міне менің қолым.
Ұйымдастыру:
(бір оқушы шаңырақты көтеріп тұрады, қалған оқушылар шеңбер жасап........)
Бір шаңырақ астында,
Тату-тәтті тұрамыз.
Бірге ішеміз асты да,
Бірге сайран құрамыз.
Достықты үлгі санаған,
Бір үйде біз тұрамыз.
Қалған ата-бабадан,
Бірлік асыл мұрамыз!
-Сәлеметсіздер, құрметті ата-аналар, ұстаздар, балалар,
қонақтар! Дәстүрімізге арналған Ұлыстың ұлы күні – Наурыз
құтты болсын! Күлімдеген шуақты көктеммен бірге қазақ
даласына жер әлемді жайнатып, әнші құстарды сайратып, наурыз тойын тойлатып жаңа жыл келді. Той
құтты болсын! Ұлыс оң болсын! Ақ мол болсын! Ұлыс мерекесі сіздерге тек жақсылық әкелсін! Бүгінгі
«Еліме қуат, халқыма шуақ бер Наурыз» атты ашық тәрбие сағатымыз ашық деп жариялаймыз.
Оқушы:(Әділбек) Ата, ата көрші ауылдан қонақтар келе жатыр!
Атасы: (Нұрали).(сақалын сипап атасы дөңгелек үстелдің жанында отырады) Иә, балам келсін,
келсін!
Қонақтар: Ассалаумағалейкум ақсақал!
Атасы: Уағалейкумассалам!
Қонақ: (Нұрдәулет). Ақсақал біз сіздің ауылға осы Наурыз мейрамын сылтауратып, арнайы келіп
отырмыз! Ауылыңыздың жастары өнерге бір табан жақын деп естідік, соны өз көзімізбен көріп кетейік
деп....
Атасы: Әділбек, балаларды шақырып келе ғой!
1.
Ал, балалар, тұрмайық, Қуаныш
Әндетейік, шырқайық.
Думандатып би билеп,
Ән мен күйді төгілдіріп,
Інжу маржан шашайық,
Келген қонақ таң қалсын,
Өнерден күмбез жасайық!
2.
Уа, қараңдар, жараңдар! Айзере
Көңілін бар алаңдар
Ата менен анаң бар,
Үлкен-кіші ағаң бар.
Бәрің бері қараңдар.
3.
Құрметті ата-аналар! Ұстаздар! Нұрбақыт
Тыңдаңыздар! Тыңдаңыздар!
Той добырын қағып тұрған мұнда біз бар!
Наурыз тойы басталды!
Наурыз келсе құт келгені халайық,
Есік ашып, шашу шашып Назым
Ел болып қарсы алайық
Наурыз шашуы шашылсын.
Жүргізуші: Наурыз – бақыттың бастамасы, ұлыстың ұйытқысы, жақсының жаршысы, ынтымақтың
белгісі, өмірге нұр сыйлаған, сезімге гүл сыйлаған. Ал енді біздің кішкентай бүлдіршіндеріміз наурыз
мейрамға дайындаған тақпақтарын ұсынамыз.
272
1.
Ата салтын бабамның
Алып келді Ұлыс күн Рамазан
Бір анадан туғандай
Бір аспанның астында
Береке-бірлік болсын деп
Көп көжеден дәм татып
Күшейтейік бірлікті
2.
Күн мен түн теңелді
Жер шуаққа кенелді Д.Нұрдәулет
Қуанышта ел енді
Наурыз келді салтымыз
Көгерсін деп халқымыз
Көшеге тал егеді.
Наурыз мейрамы – ерте заманнан бері халықтар тойлап келе жатқан тұрмыстық мереке. Күн мен түн
теңелген, мал төлдеп, адамның аузы аққа тиген ырыстың басын қазақ елі Ұлыстың ұлы күні деп санады.
Наурыз айында күн ұзарып, түн қысқарады. «Күн мен түнді» шақырамыз, шапалақпен қарсы алып.
Күн: Сәулесі мол күнмін.
Түн: Жұлдызы көп түнмін.
Бірге: Бүгін біздер бірдей боп ,
Теңелеміз біз бүгін.
Түн: Ал ертең күн ұзақ.
Күн: Түн қысқарар бірақ
Бірге: Ұйқысы қанбай қалып жүрмеңдер тек, бірақ.
Ортаға бүлдіршіндерімізді бір топ биімен қарсы алайық.
Енді бәріміз қазақтың ұлттық ойындарын ойнасақ қайтеді? Арқан тартысып, күш сынасайық. « Арқан
тартыс» ойыны ойналады. Ай, бәрекелді, оны да ойнадық. Енді тұсаукесер салтына да кезек берелік.
Иә, қазақ халқының өмір салтына көрік беретін дәстүр тұсау кесу емес пе?!
Бала жүре бастаған кезде кішігірім той жасап, тұсау кеседі. «Тұсау кесуші» ортада бір топ әжелер:
Ала жіпті байлағаным – адамның ала жібін аттама дегенім. Көк шөппен кескенім – басқаның жайлы
болсын дегенім, өмірің ұзақ болсын дегенім.
Тұсау кесер рәсімі орындалды. Тұсау кесуші:
Қаз-қаз балам, қаз балам,
Тақымыңды жаз балам.
Қадамыңды қарайық
Басқаныңды санайық
Қаз-қаз балам, жүре ғой,
Тай құлын боп шаба ғой.
Озып бәйге ала ғой
Қаз баса ғой, қарағым,
Құтты болсын қадамың,
Келген Наурыз айында
Асулардан аса ғой.
273
Тақпақтарға кезек берейік.
Жүргізуші: Ақ кимешегі Наурыздың аппақ қарындай әжеміз Наурыз көже әкеледі. Қанекей, бәріміз
татайық. Наурыз думан тойын жалғастырайық.
Әже: Наурыз құтты болсын! Осы мейрам әр шаңыраққа бақыт, табыс, қуаныш әкелсін.
1.
Ұлыс бақытты болсын!
Әр күндерің жақсы болсын!
Ақ мол болсын!
Бәле-жала жерге енсін!
Ұлыс бақыты болсын!
Төрт түлік ақты болсын!
Ақ мол болсын!
(Наурыз көже құйылады)
Қазақ халқының ежелгі салт-дәстүрінің бірі «Бата тілек» білдіру. Жаңбырменен жер көгереді,
батаменен ел көгереді. Енді, балалар қазақ халқының салт-дәстүрінің бірі «бата беру».
Бата
Сұрасаң бата берейін, Алмас
Үстем болсын мерейің,
Ықыласпен қол жайсаң,
Ақ тілекті төгейін.
Құт әкелсін жеріме,
Бейбітшілік елде болып,
Бақ-дәулет қонсын еліме,
Балалар ақылды болып,
Елін-жерін қорғасын.
Аумин.
Ақтөбе қаласы
№33 қазақ орта жалпы білім беру мектебі
Тарих пәнінің мұғалімі:
Сыдыкова Алтынгул Сыражовна
Сабақтың тақырыбы: Халықтардың ұлы қоныс аударуы
274
Сабақтың құрылымы
Уақыт
ы
Жұмыс
түрі
Мұғалім қызметі
Оқушылар қызметі
Сабақ уақыты: 45 мин.
Сабақ тақырыбы: Халықтардың
ұлы қоныс аударуы
Сабақ мақсаты:
1.Білімділік: Оқушыларды
ғұндардың қоғамдық-саяси құрылыс
ерекшеліктерімен, алғашқы
қоғамдық құрылысының
ыдырауымен таныстыру. Ғұндардың
қоғамдық құрылысы, таптық
қоғамның пайда болуы мен соғыс
құралдары туралы алған білімдерін
толықтыру. Ғұндардың ұлы қоныс
аударуы себептеріне тоқтала
отырып, Еуропаға әкелген тарихи
өзгерістерімен таныстыру.
2. Дамытушылық: Оқушылардың
тіл байлығын жетілдіре отырып,өз
бетінше іздену, танымдық сипаты
бар әртүрлі сұрақтар мен
тапсырмалар беру арқылы олардың
ойлау қабілеттерімен
дүниетанымын дамыту.
3.Тәрбиелік: Ғұндардың қазақ
халқының арғы тегі болып
саналатынын ұғындыра отырып,
елжандылыққа, ұлтжандылыққа
тәрбиелеу. Ерлікке үндеу. Қосымша
тарихи деректер арқылы Отан
тарихына қызығушылығын арттыру
Сабақ түрі: жаңа білімді меңгерту
сабағы
Қажетті құрал-жабдықтар:
оқулық, карталар, интерактивті
тақта, слайдтар, суретті кестелер,
тірек-сызбалар, мультимедиялық
ақпарат, қосымша тарихи
әдебиеттер
Пәндік байланыс: география,
ежелгі дүние тарихы,
275
Сабақтың әдіс-тәсілдері: Сын
тұрғысынан ойлау технологиясы
әдістері, тірек-сызба,
Сабақтың жүру барысы:
І. Ұйымдастыру
І Қызығушылқты ояту сатысы:
2 мин
5 мин
Ұйымдастыру
бөлімінде:
ә) Оқушылармен
амандасу.
Оқушыларға
сабақтың өтілу
барысы айтылады
Оқушылар 6 топқа
бөлініп алдын-ала
отырғызылады
І Қызығушылық-
ты ояту сатысы:
1. «Жасырын
микрофон»
дауысы арқылы
Аттила сарайында
болған Приискнің
Аттиланы көргені
туралы мәліметі
оқылады
Оқылатын мәтін:
«Олардың
құдыреттілігі
сондай,олардың
елшісі қолындағы
шаньюйдің сенім
таңбаларымен
көрші елдерге
барды, ол елдер бір
мемлекеттен екінші
мемлекетке
шығарып салып,
азық-түлікпен
қамтамасыз етіп
тұрды.Бір көрген
адам оларды нағыз
Азиялық екенін
бірден айтады.»
Мұғалім: қандай
тайпа және кімдер
туралы айтылды
деп ойлайсыңдар?
І Қызығушылықты
ояту сатысы:
«Жасырын
микрофон» дауысын
естіген соң
Мұғалім: «Бұл кім
деп ойлайсыңдар?»
деп сұрайды
Оқушылардың
ықтимал жауабы:
ғұндар немесе ғұн
жауынгері екенін
айтады.
Мұғалім: «Ендеше
бүгін біздің сабақта
ғұн жауынгері рухы
қонақта. Ол біздің
жұмысымызды
бағалаушы, көңілі
толған оқушыға ғұн
көсемі -Аттила
бейнесі бар
медальондар
ұсынады.
Алдарыңызда ғұн
құмырасы тұр, алған
медальондарды әр
оқушы өз
құмырасына
жинайды. Сабақ
соңында сендер осы
медальондар арқылы
бағаланатын
276
«Ғұн жауынгері
рухы арамызда»
Ғұн
жауынгерлерінің
тапсырмаларын
орындау:
І тапсырма:
«Ассоцация құру»
Ғұн жауынгерінің ІІ
тапсырмасы:
«Тізбекті
шынжыр»
жұмысы:
«Ғұндар әлемдік
тарихта алар орны
зор. Ғұндарды бүкіл
әлем халқы
боласыздар.
Оның сіздерге
бірінші
тапсырмасы:
«Ғұндар деген
кімдер, Ғұн
мемлекеті қандай
мемлекет?»
6 топ бір-бірден өз
білгендерін бір
сөзбен айту керек:
«Ассоциация құру»
Оқушылар ауызша
ассоцация
жасағаннан кейін
интерактивті
тақтада слайдтан
дайын түрінде
көрініп
нақтыланады:
Қытай
деректерінен
белгілі Алғашқы
шаньюй-Моде
б.з..б.4 ғ.- б.з. 3 ғ
Ғұндар деген кімдер, Ғұн
мемлекеті туралы не
білесіңдер?
277
таниды.Неліктен
деп ойлайсыңдар?
Оқушылар
тізбекпен өйткені...
деп жалғастырып өз
ойларын айтады.
Шаньюй туысқан
дары-түменбасы
24 ру, әр рудан-
10000 әскер
Қытаймен соғысты
әскери-
демократиялық
мемлекет
Оқушылардың
ықтимал
жауаптары:
Өйткені... ғұндар
басқа елдерге жорық
жасаған
Өйткені....
ғұндардан сақтану
үшін Қытай елі
әлемнің жеті
кереметтерінің бірі-
Ұлы Қытай
қорғанын салуға
мәжбүр еткен
Өйткені... ғұндар
жауынгер халық
болған
өйткені ...ғұндардың
батыр көсемі Мөде,
Чжи-чжи,Еділ
(Аттила) сияқты
ержүрек ұлдары
болды және олар
жеңілуді білмеген
шебер
әскербасшылары
болған
Мұғалім: Өйткені
олар Батысқа қоныс
аударып
Ғұндар деген кімдер,
ғұн мемлекеті туралы
не білесіңдер
278
«Халықтардың ұлы
қоныс аударуын»
жасады
ІІ. Мағынаны тану сатысы :
«Халықтардың ұлы қоныс аударуы»
20 мин
Топтық
жұмыс
ІІІ. Мағынаны
тану сатысы
Мұғалімнің
баяндауы-5 мин.
«Халықтардың ұлы
қоныс аударуы»
Интерактивті
тақтада тірек-
сызбалар, суреттер
және карта арқылы
әңгімеленеді,қосым
ша деректер
айтылады-3 мин
1. Мәтінмен жұмыс
2. «Сиқырлы
торкөздер»
ІІІ. Мағынаны тану
сатысы :
1. Мәтінмен жұмыс
жасалады.
Топтарға мәтін
бөліктері бойынша
тапсырмалар
беріледі. Әр топ өз
жұмыстарын топта
ақылдаса отырып
презентациялайды
І топ: :
«Халықтардың ұлы
қоныс аударуы»
туралы әңгімелейді
ІІ топ : «Ғұндардың
Рим империясын
басқаруы»
ІІІ топ «Ғұн
жорықтарының
маңызы» Сипаттама
беру
ІV топ «Ғұндардың
жеңу себептері»
V топ: « Тарихтағы
ғұндардың
сипаттамасын табу»
VІ топ: «Аттила-
ержүрек ғұн көсемі»
2. «Сиқырлы
торкөздер» блиц-
турнир
Ақылды
Әдепті
1
4.Суретті сұрақ
2
5.Бейне сұрақ
3 Бейне
Сұрақ
6.
Шарты:
Интерактивті тақтада
көрсетілетін
сиқырлы торкөздерді
ашқанда ашылған
279
торкөздегі
сұрақтарды топтар
өз реті саны қарай
таңдайды,
соркөздерге
жасырынған
сұрақтарға жауап
береді Әр дұрыс
жауапқа ғұн көсемі-
Аттила бейнеленген
медальон беріледі, әр
топтағы дұрыс жауап
берген оқушы өз
қыш құмырасына
ұпай жинайды
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
«Сиқырлы
торкөздер» - Сапасын дамыту жолдары

text:
«Сиқырлы
торкөздер»
ойынының
тапсырмалары
А- 1-топқа: ақ түс –
Ғұндардың Еуропаға
жорығын кім
басқарды?
Ә- 2-топқа: күлгін
түс- суретте кім
бейнеленген?
Б-3-топқа: ашық
жасыл –Ғұндардың
батысқа жылжуы қай
ғасырда басталды?
А-4-топқа: көк түс-
бейне сұрақ
Ә-5-топқа: жасыл
түс – «Аттила»
операсын жазған
итальяндық
композитор?
Б- 6-топқа: қызыл
түс – бейне сұрақ
А-ақылдылар , Ә-
әдептілер, Б-балалар
ІІІ. Ой-толғаныс сатысы
15 мин
ІІІ. Ой-толғаныс
сатысы
Әр топқа 6 түрлі-
түсті қалпақ
беріледі.
Мұғалім
«Ойлаудың алты
қалпағы» әдісі
ІІІ. Ой-толғаныс
сатысы
І топ «Ақ
қалпақтылар»
тобы:
Ғұндардың
Қазақстан аумағы
бойынша қоныс
280
арқылы
тапсырмалардың
орындалуын әр
топқа түсіндіреді.
аударуын сызба
картадан белгіле
Халықтардың ұлы
қоныс аударуын
карта сызбада сызу
ІІ топ: «Сары
қалпақтылар» -
Интерактивті тақтада
тірек-сызба құру :
«Ғұндардың
соғыстарда жеңу
себептері »
ІІІ топ: «Қара
қалпақтылар»-
«Ғұндардың қоныс
аударуы мен
жорықтарының
зардаптары
ІV топ: «Көк
қалпақтылар»
тобы- Венн
диограммасы
арқылы ортақ
белгілерін табу «Ғұн
жауынгері мен сақ
жауынгері»
V топ: «Жасыл
қалпақтылар»
тобы- РАФТ әдісі
арқылы «Ғұн
көсеміне хат»
VІ топ: «Қызыл
қалпақтылар»
тобы-
Шығармашылық
жұмыс:
5 жолды өлең
құрастыру
VІ. Үйге тапсырма беру:
1 мин
& 21
«Халықтардың ұлы
қоныс аударуы»
тақырыбын оқу,
Тарихи эссе жазу:
«Ғұндардың
әлемдік тарихта
алар орны»
Үй тапсырмасын
күнделіктеріне
белгілейді
281
«Бұғыбай негізгі мектебі» КММ
География пәнінің мұғалімі:
Жүніспекова Бақытгүл Қалиқызы
«Білімді бестік» сайысы
Мақсаты: Әрбір оқушының шығармашылық қабілетін дамыту, география пәнін қызыға оқу
ынталандыру, ой-өрісін кеңейту мақсатында «Білімді бестік» сайысын ұйымдастыру.
Түседі бүгін білім жарысына,
Жеңсеңдер қол соғамыз табысыңа.
Талапкердің талабы таудай екен
Аямас тиіп кетсең намысыңа –
дей келе, сайыскерлер ортаға шақырылады.
Сайысқа төрелік етер қазылар алқасы сайланады. Сайысқа 2 топ қатысады. Топ өзін-өзі таныстырады.
Сайыс кезеңдері:
1.
«Өзіңді-өзің сына» . Әр сұраққа 5 ұпай беріледі.
2.
«Кім көп біледі?». Әр сұраққа 5 ұпай, бұл жерде оқушылар өздеріне жеке ұпай жинайды.
3.
«Білім минуты». Әр топқа 5 ұпай, сұраққа жауап беру.
4.
«География әлемі». Географиялық ойындар, тапсырмалар, географиялық атауларды атау ойыны.
5.
«Көрермендер көзайымы». Географиялық жұмбақ шешу.
6.
Қорытынды.
Мәтін соңындағы 3
тапсырмаға ауызша
дайындалу
VІІ. Бағалау
2 мин
Мұғалім
оқушылардың
құмыраларына
жинаған
медальонын санау
арқылы бағаны
анықтап,
оқушыларды
мадақтайды.
Оқушылар
бағаларын
күнделіктеріне
қойдырады
282
Мұғалім:
Жарыс заңы ежелден – жеңімпазды анықтау,
Жеңімпаз болу шарты сол – еңбектену жалықпау.
Сәт сапар тілеп бәріңізге, сайысты біз басталық.
Көрсетіп өнерлеріңізді, қалмаңыздар жасқанып.
Басталар сайыс енді жоспарымен, оқушылар отырсыз ба елеңдесіп,
Ата-салт, баба дәстүр жолыменен, алайық біз әуелі амандасып.
(Ендеше топтардың өзін-өзі таныстыруы.)
1.
«Өзіңді-өзің сына» . Әр сұраққа 5 ұпай беріледі.
І топ.
1.
Архипелаг елдер:
А) Жапония, Тайвань, Мадагаскар;
Ә) Филиппин, Индонезия, Жапония;
Б) Жапония, Филиппин, Куба;
2.
Африкадағы теңізге шығу мүмкіндігі жоқ елдер:
А) Чад; Ә) Танзания; Б) Намибия;
3.
Батыс Еуропадағы ұсақ мемлекет:
А) Кипр; Ә) Монака; Б) Нидерланд;
4.
БҰҰ- ның штаб пәтері қайда орналасқан?
А) Нью-Иорк; Ә) Вашингтон; Б) Хьюстон;
5.
Асуньсон қай елдің астанасы?
А) Парагвай; Ә) Алжир; Б) Боливия;
6.
Дүние жүзіндегі кең таралған тіл:
А) Еврей; Ә) Ағылшын; Б) Қазақ;
7.
АСЕАН құрамына қандай мемлекеттер кіреді?
А) Шри-Ланка, Мальдив, Бутан, Неапал;
Ә) Мьянма, Лаос, Вьетнам;
Б) Камбоджа, Индонезия, Вьетнам;
8.
Федеративті елдердің қайсысы ұлттық-этникалық ерекшеліктеріне қарай бөлінеді?
А) Украина, Франция, Индонезия, Сомали;
Ә) Ресей, Швейцария, Үндістан, Нигерия;
Б) Ирландия, Сингапур, Либерия, Сальвадор;
9.
Азия құрлығына орналасқан елдер:
А) Мартинка, Гаити, Наури;
Ә) Суринам, Того, Грекия;
Б) Кипр, Бутан, Оман;
10.
«Крайслер» автомобиль фирмасы қай елде орналасқан?
А) АҚШ; Ә) Германия; Б) Франция;
ІІ топ.
1.
Таяу Шығыстағы елдерді ата:
А) Египет, Алжир, Ливан;
Ә) Ливан, Судан, Туркия;
Б) Ливан, Иемен, Кувейт;
2.
«Үлкен жетілікке» кіретін елдер:
А) Дания, Италия, ГФР, Испания;
283
Ә) Ватикан, Швеция, Норвегия;
Б) ГФР, Франция, Ұлыбритания, Италия;
3.
Балтық теңіз маңы елдері:
А) ГФР, Польша, Ресей;
Ә) Латвия, Литва, Эстония;
Б) Финляндия, Норвегия, Швеция;
4.
Түбекте орналасқан елдер:
А) Сомали, Испания, Үндістан;
Ә) Жапония, Дания, Ұлыбритания;
Б) Норвегия, Дания, Ұлыбритания;
5.
Алжир мемлекетінің солтүстігінде орналасқан ел:
А) Ливия; Ә) Марокко; Б) Египет;
6.
Йен қай мемлекеттің ұлттық валютасы?
А) Аргентина; Ә) Жапония; Б) Бирма;
7.
Мекке мен Медина ... орналасқан?
А) Иранда; Ә) Сауд Арабиясында; Б) Египетте;
8.
Петр сарайы қай елде орналасқан ескерткіштің бірі?
А) Ресей; Ә) Беларусь; Б) Украина;
9.
Ресейдің құрамына неше республика кіреді?
А) 17; Ә) 21; Б) 15;
10.
Мына ауданның қайсысы жаңа игерілген?
А) Лондон ауданы; Ә) Рур; Б) Канаданың солтүстігі;
2.
«Кім көп біледі?». Әр сұраққа 5 ұпай, бұл жерде оқушылар өздеріне жеке ұпай жинайды.
І топ
1.
Халықаралық валюта металы:
А) Титан; Ә) Алтын; Б) Мыс;
2.
«Тайота» автомобилін шығарған ел:
А) АҚШ; Ә) ГФР; Б) Жапония;
3.
Мына діндердің қайсысы әлемдіік діндерге жатады?
А) Индуизм; Ә) Синтоизм; Б) Христиан;
4.
Ресей неше елмен шекаралас жатыр?
А) 12; Ә) 17; Б) 16;
5.
Африкада қай елдер басқарудың республикалық формасын пайдаланады?
А) Мозмбик, Чад, Тунис;
Ә) Алжир, Марокко, Тунис;
Б) Буркина-Фасо, Лесото, Мали;
6.
Теңіз жағасында орналасқан астаналар:
А) Ла-Плас, Пекин, Ниамей;
Ә) Могадишо, Пекин, Токио;
Б) Берлин, Амстердам, Осло;
7.
Дүние жүзіндегі кең таралған тіл:
А) Еврей; Ә) Жапон; Б) Ағылшын;
8.
ҒТР дәуіріне байланысты қай түрі дамыды?
А) Сыртқы сауда;
Ә) Шетелге қаржы салу;
Б) Халықаралық қызмет көрсету;
9.
АСЕАН ұйымына кіретін 3 мемлекетті көрсет:
А) Вьетнам, Таиланд, Индия;
Ә)Бангладеш, Непал, Бутан;
Б) Лаос, Камбоджа, Мьянма;
10.
Таза жүн елі:
А) Қытай; Ә) Ресей; Б) Аустралия;
ІІ топ.
1.
Алжир мемлекетінің солтүстігінде орналасқан ел:
А) Ливия; Ә) Марокко; Б) Египет;
2.
Ватикан мемлекеті ... орналасқан:
А) Францияда; Ә) Римде; Б) Парижде;
284
3.
Христиан дінін ұстанушылар:
А) Польша; Германия;
Ә) Жапония, Үндістан;
Б) АҚШ, Қытай;
4.
Атлас тауы орналасқан монорхиялық ел:
А) Непал; Ә) Марокко; Б) Лесото;
5.
Балалардың үлес салмағы ең төмен елдер:
А) Германия,Италия; Ә) Франция, Аргентина; Б) Чили, Дания;
6.
Дүние жүзіне кең таралған идуазизм, христиан, ислам діндерінің шыққан жері:
А) Оңтүстік Азия; Ә) Оңтүстік Батыс Азия: Б) Оңтүстік-Шығыс Азия;
7.
Тұңғыш газ құбыры 80-жылдары тұтас теңізді басып өтіп, ұзындығы 2,5 қашықтықта салынды. Ол
қай елдерді жалғастырады?
А) Сауд Арабия, Иран; Ә) Алжир, Италия; Б) Египет, Туркия;
8.
ХХІ ғасырдың метеллы:
А) Мыс; Ә) Алтын; Б) Алюминий;
9.
Америкалық «Хьюлетт-Паккард» компаниясы компьютер, оптикалық аспаптар, лазер аспаптарын
шығаруға маманданған. Компанияның орталық рецензиясы қай штатта орналасқан?
А) Мэн; Ә) Калифорния; Б) Техас;
10.
1 секундта 1 млрд. операция жасайтын ДНК компьютерді жасап шығарған ел:
А) Йемен; Ә) Израиль; Б) Ирак;
3.
«Білім минуты». Әр топқа 5 ұпай, сұраққа жауап беру.
1.
Букет құрау – икебана қай елдің өнері? (Жапония)
2.
Үйеңкі жапырағы туында бейнеленген ел (Канада)
3.
Әрбір төтінші жер сілкінісі қай елде болады? (Жапония)
4.
Дүние жүзінде ең бірінші паравозды қай елде салды? (Англия)
5.
Тәуелсіз мемлекеттер саны (191)
6.
Ресей неше елмен шекаралас жатыр (16 елмен)
7.
Еуропадағы ағылшындардың соңғы отары (Гибралтар)
8.
Анклав –ел (Ленсото)
9.
Ең көп тараған тіл – әулиеті (отбасы) (Үнді-еуропа)
10.
Нағыз эмиграция елі (Ирландия)
11.
Тұңғыш метрополитен қай қалада салынды? (Лондон)
12.
1991 жылы 29 тамызда Қазақ дүниежүзілік аренада тұңғыш неден бас тартқан мемлекет болып
табылады? (Ядролық қару)
13.
Кофе елі (Бразилия)
14.
Карнавал қаласы (Рио-де-Жанейро)
15.
Бір ұлтты елге мысал келтір (Чехия)
16.
Жер бетіндегі керемет саны (7)
17.
Қазіргі әлем неше тарихи-географиялық аймаққа бөлінген? (16)
18.
Көп ұлтты елге мысал келтір (Қазақстан, АҚШ, Ресей, Қытай)
19.
Мешеу елдер саны (48)
20.
Мыс белдеуі елдері (Замбия-Заир)
21.
«Сименс» қай елдің ұлтаралық корпарациясы? (ГФР)
22.
АҚШ-тағы автомобиль астанасы? (Детроит)
23.
«Боинг» зауыты қай қалада орналасқан? (Лос-Анжелес, Сиэтл)
24.
Картоптың отаны (Америка)
25.
Жер көлемі теңіз есебінен ұлғайған ел (Нидерланд)
26.
«Икарус» автобусының отаны (Венгрия)
27.
Қағазды қай елде ойлап тапқан? (Қытай)
28.
Телефон қай елде ойлап шығарылған? (АҚШ)
29.
Сәби өлімі көп дүние бөлігі (Африка)
30.
Робот елі (Жапония)
4.
«География әлемі». Географиялық ойындар, тапсырмалар, географиялық атауларды атау
ойыны.
1.
Бұл Балтық теңізі маңындағы елдердің астанасы. Орыс тілінде «игра» сөзін дұрыс құрастырсаң сол
қаланың аты шығады (Игра-Рига)
2.
Екі елдіің аты бір әріптен айырмашылығы бар (Иран-Ирак)
3.
Егерде Жапонияның Киото қаласының әріптерін ауыстырып қойса, сол елдің тағы бір қаласының аты
шығады (Токио)
285
4.
АҚШ – тың бір қаласые ең үлкен жыланның атымен аталған (Анаконда)
5.
Екі елдіің аты бір әріптен айырмашылығы бар (Ирландия-Исландия)
6.
Аустралияның оңтүстігіндегі арал Аустралияның қандай ірі жануарының атымен аталады? (кенгру)
Тапсырмалар.
І. Саяхатшылар. Саяхатшылардың қай материкте болғанын анықтау:
А – Африка; Ә – Аустралия; Б – Антрактида; В – Оңтүстік Америка; Г – Солтүстік Америка; Д –
Еуразия;
1.
Х. Колумб В Г
2.
Р. Скотт Б
3.
Ф.Ф. Беллинсгаузен Б
4.
В.В. Юнкер А
5.
А. Тасман Ә
6.
Д.Лингвинстон А
7.
Д.Кук Ә Г
8.
М.Б.Лазерев Б
9.
Ф.Магеллан В
10.
Р. Аумудсен Г
11.
Васко да Гама А
12.
Н.М.Прежевальский Д
13.
П.П. Семенов Д
14.
Ш. Уалиханов Д
ІІ. Ірі тау жүйелері мен шыңдары.
1.
Гималай а. Мак-Кинли
2.
Кавказ ә. Косцюшко
3.
Памир б. Эверест
4.
Альпы в. Аконкагуа
5.
Кордильер г. Монблан
6.
Анды д. Эльбрус
7.
Үлкен Суайрық жота е. Коммунизм
8.
Алтай ж. Мұзтау
9.
Атлас з. Тубкаль
10.
Аппалач и. Митчелл
11.
Тянь-Шань к. Жеңіс
12.
Карпат л. Герлаховски-штит
Жауаптары: 1-б, 2-д, 3-е, 4-г, 5-а, 6-в, 7-ә, 8-ж, 9-з, 10-и, 11-к, 12-л.
ІІІ.Халықтар.
А – Африка; Ә – Аустралия; Б – Оңтүстік Америка;
1.
Аустралиялықтар
2.
Үндістер
3.
Арабтар
4.
Берберлер
5.
Метистер
6.
Эфиоптар
7.
Бушмендер
8.
Тасманиялықтар
9.
Готтентоттар
10.
Мулат
11.
Пигмей
12.
Ағылшын аустриялықтар
13.
Самбо
14.
Нилот
Жуабы: А – 3, 4, 6, 7, 9, 11, 14; Ә – 1, 8, 12; Б – 2, 5, 10, 13;
ІV.Географиялық атауларды атау ойыны.
1.
ЕҢ биік тау – Гималай.
2.
ЕҢ үлкен арал – Гренландия.
3.
ЕҢ үлкен көл – Каспий.
4.
ЕҢ кішкентай материк – Аустралия.
286
5.
ЕҢ биік сарқырама – Анхель.
6.
ЕҢ үлкен шөл – Сахара.
7.
ЕҢ ұзын өзен – Ніл.
8.
ЕҢ кішкентай мемлекет – Ватикан.
9.
ЕҢ терең шұңғыма – Мариан.
10.
ЕҢ терең көл – Байкал.
11.
ЕҢ тұзды теңіз – Қызыл теңіз.
12.
ЕҢ суық материк – Антрактида.
13.
ЕҢ үлкен түбек – Арабия.
14.
ЕҢ үлкен мұхит –Тынық мұхиты.
15.
ЕҢ үлкен ел – Ресей Федерациясы.
5.
«Көрермендер көзайымы». Географиялық жұмбақ шешу.
1.
Қанатсыз құс маңып барады, көзінен жас тамып барады. (бұлт)
2.
Ерекше кескіні бар қызық карта, бет-ауызы айқыш-ұйқыш сызық карта. (кескін карта)
3.
Орақ болып туады, табақ болып тынады. (Ай)
4.
Сатайын десем ауыр кілем, сатпаймын десем тәуір кілем. (Жер)
5.
Аспандағы алып топ, жарқырайды жарық боп. (Күн)
1.
Ақ боз атым орнында,
Ақ көбікке малынды.
Тұяқпен тас атқылап,
Таудан түсті шапқылап. (Өзен)
2.
Салынған көпір керемет,
Қызығушы өте көп.
Ал бірақта не керек,
Кісі өтетін жолы жоқ. (Кемпірқосақ)
3.
Әуеден ақ мамық,
Қабалақтап ұшады.
Қанаты талып,
Жерді барып құшады. (Қар)
4.
Ымыр түссе шығамын,
Таң атқанда батамын.
Көк теңізге шашылып,
Көзімді ілмей жатамын. (Жұлдыздар)
5.
Қаратаудың басында
Киік кетіп барады.
Қол-аяғы бауырына
Тиіп кетіп барады. (Тұман)
Қорытынды.
287
Ақтөбе қаласы ,Ақжар бастауыш мектебі
Бастауыш класс мұғалімі
Тансикова Амангул Амангелдиевна
Тақырыбы: Зат есім. « Сауысқан мен көкек»
Класы: 1-класс
Пәні: Ана тілі.
Мақсаты: Оқушыларға ертегідегі негізгі оқиғаны, идеяны ұғындыру. Құстар туралы білімділерін
кеңейту. Заттың атын білдіретін сөздер туралы білімдерін жетілдіру. Оқушылардың есте сақтау танымдық
қабілеттерін дамыту. Сөйлеу мәдениетін, оқу мен жазу дағдыларын арттыру.Оқушыларды жаман әдеттен
аулақ болуға, керісінше еңбекқор, жан-жақты, тиянақты, мейірімді болуға тәрбиелеу.
Түрі: аралас сабақ.
Әдісі: түсіндіру,көрнекілік,сұрақ-жауап,топпен жұмыс,топтастыру әдісі.
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, плакат «Көктем көрінісі», дидактикалық материалдар .
Кестелер «Ой қозғау», «Ассоциациялық аймақ құру», « құстардың атрибуттары» (қаз, тауық, сауысқан,
көкек )
Пәнаралық байланыс: дүниетанумен, музыкамен, табиғатпен.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
Музыка ойналып «Көктем» әні айтылады.
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау
Өткен сабақты пысықтау
Балалар, алдыңғы сабақтарда біз көктем, құстар туралы әңгіме, өлең оқыған болатынбыз. Міне, біздің
жаққа да көктем мезгілі келіп жетті. Сонымен бірге құстар да келіп жатыр.
Біз құстарға көктемде қандай көмек жасаймыз? (ұя жасап ілеміз, жем береміз)
Ендеше, қазір «Құстарға көмектесе аламыз ба?» деген ойын ойнайық
1 - тапсырма:а)Қазақстан Республикасының рәміздерін ата?
ә)Зат есім дегеніміз не?
2 - тапсырма:а)Әдептілік туралы мақал - мәтел айту
«Сіз» деген -әдеп
«Біз» деген- көмек
ә)Зат есімнің сұрақтарын ата?
Кім? Не? Кімдер?Нелер?
3- тапсырма: Торғай өлеңін жатқа айту.
Нан қиқымын шашпаңдар
Жерде жатса баспаңдар
Теріп алып қастерлеп
288
Торғайларға тастаңдар
ә)Зат есімге мысал келтір, сұрақ қой
ІІІ. Жаңа сабақты таныстыру
«Ой сананы жетілдіру.Класты үш топқа бөлу, тапсырмаларды орындау арқылы жаңа тақырыптың атауын
табу.
1 - топ: Мына өлеңнің ұйқасын тап!
Ала қанат... (сауысқан)
Өлексе жеп... (тауысқан)
2 - топ: Жұмбақтың шешуін тап.
Қайталап атымды
Ән салып аламын.
Кез – келген ұяға
Жұмыртқа саламын (көкек)
Балалар, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы:
«Сауысқан мен көкек» (ертегі)
3 - топ: Ассоциациялық аймақ құру.
Сауысқан – құс, қара ала түсті болады.
Көкек – құс, сұр түсті болады
Отырықшы құс жыл құсы
ІV. Жаңа сабақты түсіндіру.
а) Зат есім туралы айтып өту,ертегі туралы мағлұмат беру
ә) Оқулықпен жұмыс. (Ертегіні бөлімге бөліп оқыту)
б) Интерактивті тақтамен жұмыс.(Ертегі мазмұнына сай суреттер көрсете отырып, сұрақтар қойылады)
- Сауысқан мен көкек не жайында әңгімелесіп отыр екен?
- Көкектің қандай ойы болды?
- Сауысқан ұяны қалай салды?
- Cауысқан қандай құс? Көкек қандай құс?
в) Ой қорыту.
- Ертегіден қандай ой түйдіңдер?
(жалқау болмай, еңбекқор, іскер болу керек)
г) Ой толғаныс. Сын тұрғысына ой қозғау
І топ Дискуссия
Сауысқанға мінездеме бер.
Сендер сауысқанға ұқсағыларың келе ме?
Неліктен?
ІІ топ. Пікір
Сендерге көкек ұнай ма?
Не себепті ұнамайды?
ІІІ топ. Ситуация
Егер сендер көкектің орнында болсаңдар не істер едіңдер?
д) Дәптермен жұмыс 88 – жаттығу
«Мектеп ауласына тал отырғызайық» ойыны арқылы орындалады.
Кім? Не?
Егінші Соқа
Бақташы Трактор
Сауыншы Сиыр
289
Ұста Тырма
«Сиқырлы сандықша» тапсырмалар беріледі
I топ Ребусты шешу
Ғарышкер
II топ Берілген сөздердің ішінен солдан, оңға қарай оқығанда жаңа сөз шығатын сөзді тап
Қыран, қысым, сүт, күт, мата
Нарық, мысық, түс, түк, атам
III топ Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып,жазу
Көктем туды.Күн жылынды.Құстар ұя салды.Балалар құстарға жем салды.
V. Бекіту. а) Көрініс
Балалар, бүгінгі сабақ ұнады ма?
Ертегі ұнады ма? (Сауысқан қандай құс? Ал, көкек ше?)
Құстардың қандай пайдасы бар?
ә)Суретпен жұмыс (Ауызша жұмыс)
«Көктем» тақырыбына әр топ үш сөйлемнен құрайды
VІ. Үйге тапсырма. 87 – жаттығу
Кім сұрағына жауап беретін сөздерді теріп жазу. «Сауысқан мен көкек» ертегісін түсініп оқып келу
VІІ. Бағалау. Оқушылардың білімдерін саралап бағалау
№9 ом Өзін-өзі тану пәнінің мұғалімі
Енсепова Акжумагуль Байжанкызы
магистр СГА
Ашық сабақтың тақырыбы: Химиялық байланыстың негізгі түрі
Күні: 11.12. 2014жыл
Сыныбы: 8 «б»
Мақсаты:
Білімділік: Оқушылардың химиялық байланыс туралы білім алуына жағдай туғызу;
Дамытушылық: Оқушылардың ойлау қабілеті мен дүниетанымдарын кеңейту;
Тәрбиелік: Пәнге деген қызығушылығын ояту, бірлесіп жұмыс жасауға өзгенің пікірімен санасуға
тәрбиелеу
Әдісі: Ой қозғау, түсіндіру,сұрақ жауап
Көрнекілігі: Периодтық кесте,сызбалар
Күтілетін нәтиже: 1. Химиялық байланыстың негізгі түрі туралы түсінеді;
2. Тапсырмалар орындай алады.
І Қызығушылықты ояту
1.
Сабаққа психологиялық дайындық
2.
Үй тапсырмасын тексеру:
Сұрақ – жауап:
290
1 Электртерістік деген не?
Кез келген элемент атомының өзіне электрон ды тарту және тебу қабілетін қоса сипаттау
үшін салыстырмалы электртерістік деп аталатын шама қолданылады.
2 Электртерістілік пен электртерістік ұғымдарының айырмашылығы неде?
Энергетикалық мәндері бойынша тарту күштері әрдайым тебу күштерінен басымдау болады.
Атомдардың өзіне электрондарды тарту қабілетін электртерістілік деп аталады.
3 Периодта және негізгі топшада орналасқан элементтердің электртерістіктері қалай өзгереді?
Әр периодта элементтердің электртерістіктері солдан оңға қарай өседі. Сондықтан
электртерістіктің ең
үлкен шамасы F, ең кіші шамасы Cs.
4 Периодтарда элементтердің электртерістігі солдан оңға қарай өсетін себебін түсіндір.
Период бойынша элементтердің атом ядроларының зарядтары артқан сайын олардың сыртқы
электрондық
қабаттарын толтыру аяқтала бастайды. Осыған сай элементтердің бейметалдық қасиеттері
күшейіп
олардың электртерістіктері артады.
5 Кестенің көмегмен электртерістіктерінің өсу ретімен орналастырыңдар: P, Mg, B, Cs, O, Si, K, C, H, Li, F,
S.
F>O>S=C>P>H>B>Si>Mg>Li>K>Cs
3.
Ой қозғау: «Жедел жауап»
1.Сутегідегі протон саны (1)
2.Периодтық жүйедегі элементтер саны (110)
3.Периодтық жүйені ұсынған (Д.И. Менделеев)
4. Электртерістік деп (Атомның өзіне электрондар тарту қабілеті)
5. Оттегіндегі нейтрондар саны (7)
6.Электртерістігі ең үлкен элемент (F)
7. Электртерістігі ең кіші элемент (Cs)
8.Атомдары электрондарын өзіне қарқынды қосып алатын элементтер периодтың қай жағында орналасқан
(период соңында)
9.Белсенді металдардағы электртерістігі жоғары элемент (Li)
10.IV топтың негізгі топшасының басында тұрған бейметалл элемент (С)
ІI Мағынаны тану
4.Жаңа сабақ: Химиялық байланыстың негізгі түрі
Жаңа сабақтың жоспары:
I Химиялық байланыстың түзілуі.
II Химиялық байланыстың типтері.
III Ковалентті полюссіз байланыстың түзілуі.
IV Ковалентті полюсті байланыстың түзілуі.
V Иондық байланыс.
I Химиялық байланыстың түзілуі.
Заттың химиялық қасиеттеріне сүйіне отырып, оның молекуласының құрылысын анықтауға болады.
Сонда жұптаспаған электрондар жұптасу үшін атомдар арсында химялық байланыс түзіледі.Сыртқы
валентілік электрондарын 8 ге толтыру үшін электіртерістілігі төмен элементтер беріп жіберсе,
электіртерістігі жоғары элементтер қосып алуға бейім.Сондықтан арасында байланыс түзіледі.
Химиялық байланыстың 1916 жылы американ ғалымы ЛЬЮИС теориясын ұсынды.
Реагент заттар бөлшектерінің біртұтас жаңа затқа айналуына әкелетін әрекеттесу химиялық байланыстың
арқасында іске асады.Электртерістік ұғымының көмегімен жай және күрделі заттар түзілгенде пайда
болатын химиялық байланыстардың мынадай типтерін анықтауға болады:
II Химиялық байланыстың типтері.
291
Ортақ электрон жұбына сай келетін екі атом ядроларының арасындағы электрон бұлты арқылы түзілетін
химиялық байланыс к о в а л е н т т і к байланыс деп атайды.
III Ковалентті полюссіз байланыстың түзілуі.
Электртерістіктері бірдей атомдар арасында коваленттік полюссіз химиялық байланыс түзіледі.Мәселен,
молекулалары өзара бірдей екі атомнан тұратын жай заттар: H
2
, O
2
, N
2
, CI
2,
F
2
, т.б. Коваленттік полюссіз
байланыс нәтижесінде түзіледі.
Электіртерістіктері бірдей сутектің екі атомының әрекеттесіп молекулаға айналуын қарастырайық.Сутек
атомы оң зарядты ядродан және оны қоршаған шар пішінді электрон бұлтынан тұратындығы
белгілі.Осындай екі атом әрекеттескенде, олардың электрон бұлыттары жақындасып бірімен-бірі
араласады.
Екі атомның ядроларының дәл ортасында болатын мұндай араласу аймағында электрон бұлтының
тығыздығы артатындықтан, екі атомның ядросы да оған күштірек тартылып, тұрақты жаңа жүйеге –
молекулаға айналады.Екі атомды біріктіретін электрондар өзара екі ядроға ортақ электрон жұбына
айналып, сутек молекуласын түзуге көмектеседі.
Сыртқы қабатта орналасқан валенттік электрондарды нүкте түрінде көрсетеді. Екі атомға ортақ электрон
жұбын олардың химиялық белгілерінің ортасына орналастырады.Сонда сутек молекуласының тузілуін
былайша корсетуге болады:
·H + · H → H ∙∙H
атом атом молекула
Әректтесуші атомдардың ядроларынан бірдей қашықтықта бірдей орналасқан ортақ электрон жұбы
арқылы түзілетін байланыс коваленттік полюссіз деп аталады.
IV Ковалентті полюсті байланыстың түзілуі.
Жалпы алғанда әрекеттесуші атомдардың электіртерістіктерінің айырмашылықтарына байланысты,
көбіне молекулалар ковалентті поюсті байланыс түзеді. Коваленттік полюсті байланыс көбіне
қышқылдарға тән.
Мысалы, хлорсутек молекуласында электрон жұбы хлор атомына қарай ығысқан:
∙∙ ∙∙
∙H + ∙Cl ∙∙ → H ∙∙Cl∙∙
∙∙ ∙∙
Полюсті молекулалар ығысқан кезде атомдар қосымша зарядқа ие бола бастайды. Молекуланың бір жағы
оң, ал екінші жағы теріс зарядталады: H
+
:CI
-
.Мұндай молекулалар полюсті деп аталады.
Ортақ электрон жұбы әрекеттесуші атомдардың біреуіне қарай ығысқанда пайда болған байланыс
ковалентті поюсті деп аталады.
Химиялық байланыс
Иондық
Ковалентті
полюсті
полюссіз
292
V Иондық байланыс.
Иондық байланыс деп – қарама – қарсы зарядталған иондар арасындағы байланысты айтады.
Металл мен бейметалл арасында түзіледі.
Ион – бұл электрон беру немесе алу нәтижесінде түзілетін зарядталған бөлшек.
Өзінің сыртқы валенттік электрондарына сай элкетрон бұлтын берген атомдар оң зарядты катиондарға, ал
осы электрондарға сай бұлтты қосып алған атомдар теріс зарядты аниондарға айналады.
Электронды беру металдарға , ал электрондарды қосып алу көбіне бейметалдарға тән қасиет.
Мысалы: Ас тұзы NаСІ иондық байланыс арқылы түзіледі. Хлор атомы натрий атомының бір электронын
қосып алып теріс зарядты (CI
-
ионы), ал натрий атомы бір электронын беріп жіберіп оң зарядты (Na
+
ионы)
иондарға айналады.Бұл процесті былай бейнелеуге болады:
Химиялық байланыстың түзілуі.
Байланыс түзуші
бөлшектер
Әр түрлі химиялық
байланыстың
түзілуі
Байланыс қалай
түзіледі
Химиялық
байланыс
түрлері
Әр түрлі
химиялық
байланыстағы
заттар
Бейметалл атом-
дарының бір түрі
Бейметалдардың
әр түрлі атомдары
Металдармен
бейметалдар
атомда ры
Н·+·Н→Н:Н
:СІ·+·СІ:→:СІ:СІ:
Н·+СІ:→Н:СІ:
Nа·+·СІ:→Nа
+
(:СІ:)
-
Электрондардың
жұптасуы арқылы
Электрондардың
жұптасуы арқылы
Металлатомдарынан
бейметалл атомына
электронның ауысуы
және түзілген
иондарының
электростатикалық
тартылуы арқылы
Ковалентті
полюссіз
Ковалентті
полюсті
Ионды
Н
2
, СІ
2
, О
2
, Вr
2
,
F
2
, N
2
НСІ, НВr, НI,
Н
2
S, т.б.
NaCI, NаF, К
2
S,
Li
2
О, NаВr т.б.
5.Сыныппен жұмыс:
№1. Химиялық пирамиданың шыңына шығу жолы – қосылыстардағы ионды химиялық байланыс.
Осы заттардағы байланыстың түзілу сызбасын сызыңдар.
293
№2.Кесте толтыру
Иондық қосылыстар
қосылыстар
Полюссіз
ковалентті
Полюсті
ковалентті
1 NaI
1 N
2
1 Н
2
S
2 ZnF
2
2 O
2
2 НI
3 H2SO
4
3
Br
2
3 PH
3
4 К
2
S
4
I
2
4
НСІ
Жоғарыда берілген кестенің сәйкес бағанына мына заттарды толтырыңыз
NaI , ZnF
2
, N
2
,H2SO
4
, PH
3
, O
2
, Н
2
S , I
2
, Br
2
, НI, НСІ, К
2
S
ІІІ Толғаныс
6.Венн диаграммасы:
Иондық және ковалентті байланыс
7.Сабақты бекіту:
«Химиялық диктант»
1.Электртерістік дегеніміз не?
А)атомның электрон беру қабілеті
СаCl
2
KCl
H
2
H
2
O
NaF
HF
N
2
Cl
2
BaCl
2
F
2
294
Б)қосылыстағы атомнығ электронды өзіне тарту қабілеті.
С)атомның қосылыстағы белгілі валенттік көрсететін қасиеті.
2.Элементтердің электртерістілігі период бойынша қалай өзгереді?
А)солдан оңға қарай өседі
Б)алдымен өседі,сосын кемейді
С)артады
3.Элементтердің электртерістілігі топ бойынша қалай өзгереді?
А)артады
Б)алдымен өседі,сосын кемейді
С)кемейді
4.Иондық байланысы бар қосылыстардың қатарын көрсетіңіз
а)NaF CaF
2
Na
2
SO
4
б) N
2
Na
2
S HF
с) K
2
SO
4
O
2
5.Полюссіз ковалентті байланысы бар қосылысты көрсетіңіз
а) Na
2
SO
4
б) HF с) O
2
6.Полюсті ковалентті байланысты қандай элемент атомдары түзеді?
А)электртерістігіайқын айырмашылық бар элемент атомдары
Б)электртерістігі бірдей
С)электртерістігінде айырмашылық аз.
7.Ковалентті полюссіз байланысы бар қосылыстар қатарын көрсетіңіз
а)F
2
O
2
N
2
C
8
б) N
2
Na
2
S HF С) NaF CaF
2
Na
2
SO
4
8)Ортақ электрон жұбы арқылы түзілген байланыс қалай аталады?
А)иондық б)коваленттік с)металдық
9.Оттек молекуласы түзілгенде неше ортақ электрон жұбы түзіледі?
А)1 б)2 с) 3
10. Иондық байланыс қалай жасалады?
А)атом электронын электртерістілігі жоғары Атомға беруі
Б)ортақ электрон жұбының түзілуі
С)электрондардың жалпылануы
Жауаптары
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Б
А
С
А
С
С
А
Б
Б
А
8. Бағалау:
9.Үйге тапсырма: $63,64 . 2-3 жаттығулар.
295
Акмолинская область,
город Степногорск
заведующая детским садом-«Дарын»
Бухина Асем Амангельдиновна
Специфика адаптации детей к ДОУ
Адаптация - это приспособление организма к новой обстановке, а для ребенка детский сад, несомненно,
является новым, еще неизвестным пространством, с новым окружением и новыми отношениями.
Адаптацию можно рассматривать и как составную часть социализации и в качестве ее механизма.
Различают два вида адаптации: психофизиологическую и социально-психологическую. Между ними
существует взаимосвязь. Социально-психологическая адаптация представляет собой овладение личности
ролью при вхождении в новую социальную ситуацию. По своим результатам социально-психологическая
адаптация бывает разной: позитивной, негативной, по механизму осуществления — добровольной и
принудительной. Процесс социально-психологической адаптации распадается на несколько стадий:
а) ознакомление;
б) ролевую ориентацию;
в) самоутверждение.
Адаптация включает широкий спектр индивидуальных реакций, характер которых зависит от
психофизиологических и личностных особенностей ребенка, от сложившихся семейных отношений, от
условий пребывания в дошкольном учреждении. Каждый ребенок привыкает по-своему.
Во время адаптационного процесса довольно редко сохраняется в пределах нормы. Ребенок сильно
заторможен или неуправляемо гиперактивен.
Вначале сон отсутствует совсем, и в тихий час малыш постоянно вскакивает на кровати. По мере
привыкания к детсаду ребенок начинает засыпать. Но этот сон беспокойный, прерывается всхлипыванием
или внезапным пробуждением. И только лишь когда ребенок адаптируется к саду, он, в самом деле, сможет
тихо провести свой тихий час и спать спокойно.
Чем менее благоприятно адаптируется ребенок, тем хуже его аппетит, отсутствующий иногда совсем, как
будто бы ребенок объявляет голодовку. Гораздо реже малыш впадает вдруг в другую крайность, и ест
очень много. На фоне стресса Ваш ребенок может похудеть, но, адаптировавшись, он легко и быстро не
только восстановит свой первоначальный вес, но и начнет в дальнейшем поправляться.
Конечно, каждый ребенок по-разному реагирует на новую ситуацию, однако, есть и общие черты. Всегда
нелегко привыкают к детскому саду или яслям единственные в семье дети, особенно чрезмерно опекаемые,
зависимые от матери, привыкшие к исключительному вниманию, неуверенные в себе. Хуже остальных
чувствуют себя в дошкольных учреждениях дети с флегматическим темпераментом. Они не успевают за
темпом жизни детского сада: не могут быстро одеться, собраться на прогулку, поесть. А если воспитатель
не понимает проблем такого ребенка, то начинает его еще больше подстегивать, при этом эмоциональный
стресс действует таким образом, что ребенок еще больше затормаживается, становится еще более вялым,
безучастным.
В процессе адаптации педагогом решаются следующие задачи.
1. Установить с ребенком такие отношения, чтобы воспитатель стал для него близким человеком.
Показатель того, что цель достигнута:
Ребенок охотно идет от матери к воспитателю;
Улыбается, радуется, когда видит воспитателя;
Успокаивается от общения с воспитателем;
Ребенок обращается за помощью к воспитателю.
296
2. Помочь ребенку привыкнуть к новой для него обстановке и ориентироваться в ней.
Показатель того, что цель достигнута:
Ребенок знает расположение и назначение комнат;
Знает, где находятся предметы для его личного пользования: кровать, полотенце, салфетка, верхняя
одежда и т. д.
3. Помочь ребенку как можно легче и быстрее привыкнуть к новой для него организации жизни.
Показатель того, что цель достигнута:
ребенок легко подчиняется режиму;
сохраняет хорошее настроение не только около взрослого, но и играя самостоятельно.
4. Помочь ребенку установить правильные взаимоотношения со сверстниками.
Показатель того, что цель достигнута:
ребенок охотно играет с детьми;
спокойно относится к тому, что во время кормления, одевания, умывания его обслуживают не
первым;
ребенок спокойно относится к тому, что игрушками играет не только он, но и другие дети
Целью воспитателя является создание эмоционально-комфортных условий в группе. Это залог успешности
решения всего комплекса и образовательных задач, формирования эмоциональной сферы детей и
благополучной адаптации детей.
Таким образом, можно сделать вывод, что адаптация как приспособление организма ребенка к новой
обстановке в детском образовательном учреждении, приводит или к позитивным результатам, или
негативным.
Адаптация ребенка к новым для него условиям среды – тяжелый и болезненный процесс. Процесс,
сопровождающийся рядом негативных сдвигов в детском организме, затрагивающий все уровни его.
Стресс, возникающий в это время у ребенка, превращает на время малыша в другого человека, разрушает
его защитные барьеры, изменяет ряд важных физиологических реакций, необходимых для поддержки
состояния здоровья. При этом страдает реактивность, снижается сопротивляемость ребенка к болезням. А
при болезни произойдет срыв адаптации, а после срыва ему придется адаптироваться заново. И вновь
появятся все вышеперечисленные отклонения в обычном поведении ребенка. Поэтому необходимо, чтобы в
процессе адаптации ребенка к дошкольному учреждению необходимы совместные усилия родителей,
педагогов, врача-педиатра.
Қарасай ауданы Жаңа Шамалған
Ы.Алтынсарин мектебі
Бокаева Шарапат Акбаушанқызы
Сыныбы:
Күні:
Уақыты:
6г
6.12.2014ж.
16
05
-16
50
297
Сабақтың тақырыбы
Достарыңызбен бөлісу: |