Салауатты өмір салты тұлғаның жетістікке жету негізі ретінде.
Салауатты өмір салты — бұл ең әуелі денсаулықты сақтауға және нығайтуға бағытталған сауықтыру жолындағы белсенді іс-әрекет. Өмір Адамның өмір салты өздігінен қалыптаспайды, ал салауатты өмір салты өмір сүру барысында мақсатты түрде қалыптасады. Қазіргі мәліметтер бойынша денсаулық 53-55%- ға салауатты өмір салтына тәуелді болады екен. Бұдан салауатты өмір салтын ұстанудың қаншалықты маңызды екендігі айқын.
«Дені сау адам-табиғаттың ең қымбат жемісі» деп тегін айтылмаса керек. Бірінші байлық- денсаулық дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын шынайы сезініп, түсінбейтін секілдіміз.
Қазіргі кезде салауатты өмір салтын сақтау туралы көп айтылуда. Тіпті Елбасымыздың Жолдауында да салауаттылықты мемлекеттік деңгейде қолға алу керектігі көрсетілген. Бұл жолдау келешек егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын алтын сүрлеу десе болады. Десе де осы салауатты өмір салты дегенді әркім әрқалай түсінеді.
Салауатты өмір салты дегеніміз- денсаулықты нығайту мен сақтау, ағзаның дұрыс дамуын қамтамасыз ететін гигиеналық ережелерді орындау. Ол үшін денссаулықа жағымсыз әрекеттерден (нашақорлық, шылым шегу, ішімдік ішу, улы заттарға әуес болу) аулақ болу. Салауатты өмір салтын сақтау сонысымен бағалы. Көне замандардағы ғұламалардың бірі Аристотель: «Жанды дене қозғалмаса өледі» - деген екен. Міне, сол тұжырымдама біз үшін салауатты өмір сүрудің негізгі ілімі болуға тиіс. Салауатты өмір салтын ұстануда спорттың рөлі зор. Денсаулыққа тек дене шынықтыру арқылы қол жеткізілуге болады. Дене қозғалысы адам ағзасын дамытып, жұмыс істеу қабілетін арттырады, ауруды алыстатып, өмірді ұзартады. Денсаулық – адамға табиғаттың берген ең ұлы құндылығы.
Адам денсаулығын қалыптастыру және нығайту – медицинаның ғана емес, сонымен бірге барлық оқыту мен тәрбиелеу, білім беру жүйелерінің негізгі мақсаты мен міндеті.
Денсаулық сақтау шаралары
Қимыл белсенділігі - Бұл салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі шарты болып табылады. Ол өмірлік маңызды мүшелердің және мүшелер жүйесінің қызметін жақсартады, сондықтан салауатты өмір салтын қалыптастыруда үлкен рөл атқарады. Қозғалыс белсенділігін дұрыс ұйымдастыру организмнің өсу мен дамуына белсенді ықпал етеді, организмнің жұмысқа қабілеттігін жоғарылатады, әр түрлі ауруларға төзімділігін арттырады. Ал аз қозғалған кезде организмде өзгерістер дамиды.
Организмді шынықтыру - Әр түрлі аурулардың алдын алу үшін организмді үнемі шынықтыру қажет. Шынығудың арқасында организм қоршаған ортадағы температураның күрт өзгеруіне бейімделеді және организмнің жұқпаларға қарсылығын жоғарлатады. Шынықтыру емшараларын таңдау кезінде адамның жасы, денсаулығы , шынығуға бейімделу дәрежесі және т.б. жеке ерекшеліктерін ескеру қажет. Экологияның денсаулыққа әсері - Адам организміне қоршаған орта факторларының әсері туралы білім, қоршаған орта факторларының зиянды әсерінен қорғай білу денсаулықты сақтауға және түрлі ауруларды болдырмауға жәрдемдеседі.
Зиянды әдеттерден алшақ болу - Темекі шегуден , ішімдіктен, есірткі және уытты заттардан бас тарту. Бұл зиянды әдеттер организмге әсер етіп, денсаулыққа зиян келтіреді.
Дұрыс толыққанды тамақтану - Денсаулықты сақтауда уақытымен және дұрыс тамақтанудың маңызы зор. Жүріп бара жатып, кітап оқып отырып, теледидар алдында тамақтануға болмайды. Майлы, тұзды, тәтті тағамдарды қабылдауды шектеген жөн, тамақты аса көп жеуге, ұйықтар алдында тамақтануға болмайды. Тағам әр түрлі сапалы, экологиялық таза болуы тиіс. Төрт мезгіл тамақтануды сақтай отырып, белгілі бір сағатта ас қабылдаған дұрыс.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қорытынды - Салауатты өмір салты туралы жаңа көзқарас

text:
Егемен елдің ертеңі – бүгінгі жас ұрпақ десек, олардың білімді де білікті, жоғары мәдениетті, парасат-пайымы мол, сапалы азамат болып жетілуі тәлім-тәрбие беретін ұстазға, ата-анаға, өскен ортасына байланысты. Сондықтан да білім саласын қазіргі заманның ұрпағын тәрбиелеуші орта ретінде оқушылардың бойына арнайы адамгершілік және мәдениеттілік құзіреттіліктерін қалыптастыру мен жандандыру күн тәртібіндегі басты мәселе.
Азаматтың дені сау болуы салауатты өмір сүруді қалыптастырумен тікелей байланысты, яғни салауатты өмір салтын қалыптастыру – денсаулық кепілі. Осы ретте, салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін қандай жағдайларға назар аудару керек дегенге келсем. Сонымен салауатты өмір салты деген не? Бұл жеке адамның тіршілік етуге бағытталған мүмкіндіктерін қалыптастыру.
Қазіргі қоғамымызда халықтың табиғи өсімі төмендеп, сырқаттанушылық және өлім-жітім деңгейі арта түсті. Әсіресе, балалар мен жастардың денсаулығы қауіп тудыруда. Темекі тарту, ішімдік пайдалану, есірткіге құмарлық және улы заттарға әуестік, адамгершілікке жат мінез-құлық кеңінен етек алуда. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сарапшыларының дерегі бойынша, халық денсаулығының 49-50 пайызы өмір салтына, яғни адамның өз денсаулығына қалай қарайтынына тәуелді, 17-20 пайызы қоршаған орта ерекшеліктеріне байланысты деп көрсетілген.
P.S. Жастары, болашақ мамандары әлсіз, денсаулығы нашар, білімсіз, зиянды әдеттерге әуес, жалқау, тәрбиесіз болса, ол мемлекет қашан да әлсіз, қорғансыз. Ендеше, жасөспірімдердің денсаулығын нығайту, жүйке психикасын дұрыс қалыптастырып, ширақ, жігерлі, сымбатты өсіру әрбір ата-ана мен педагогтардың алдында тұрған үлкен міндет.


title: Салауатты өмір салтын қалып-тастырудың негізгі бағытгары мыналар

text:
- зиянды әдеттерден (темекі тарту, алкоголь, есірткілік улы заттарды) сақтандыру;
- жыныс гигиенасы;
- психопрофилактика және психогигиена;
- кикілжің және денсаулық;
- экология және денсаулық.
Салауаттанудың негізгі мақсаты — әрбір жеке адамның және тұтастай қоғамның денсаулығын қамтамасыз ету. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі мақсаты -балалар мен жастарда жас ерекшеліктеріне, құндылық бағдарларына және имандылық-еріктілігіне сәйкес салауатты өмір салтының ұғымдарын, дағдыларын және уәждерін қалыптастыру.
Салауаттанудың негізгі мақсаты — әрбір жеке адамның және тұтастай қоғамның денсаулығын қамтамасыз ету. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі мақсаты -балалар мен жастарда жас ерекшеліктеріне, құндылық бағдарларына және имандылық-еріктілігіне сәйкес салауатты өмір салтының ұғымдарын, дағдыларын және уәждерін қалыптастыру.
- осы заманғы ауру түрлерімен және оларды алдын алу шараларымен таныстыру.
Салауатты өмір сүрудің салтын бүзатын факторлар Салауатты өмір сүру салтын бұзатын факторлардың бірі — дұрыс және жүйелі түрде өз мезгілінде тамақтанбау. Сондықтан да адамның массасы өсіп, шектен тыс семіріп кетеді. Ол неге әкеп соғады, адамды неше түрлі ауруларға шалдықтырады. Кейіннен өмір мен қоштасуға себепші болады. Мезгілсіз өліп қалады. Әркім өз бақытсыздығына өзі кінәлі. Біреуден көрудің қажеті жоқ. Ал қазіргі нарықтық экономика көпшілікке оң эмоциялық жағдай туғызып отыр деп айта алмаймыз. Көптеген адамдар салауатты өмір сүріп отырған жоқ. Қорыта айтқанда, салауатты өмір сүрудің салты тек табиғат қана емес, ол адамзат баласын асыраушы ана. Табиғаттың келешегі зор, берері мол. Оған бірді берсең онды, онды берсең жүзді, жүзді берсең мыңды, мыңды берсең миллионды аласың, міне табиғат заңы осындай. Дегенмен, салауатты өмір сүру салтын көптеген адамдар сақтамайды.
Салауатты өмір сүрудің салтын бүзатын факторлар Салауатты өмір сүру салтын бұзатын факторлардың бірі — дұрыс және жүйелі түрде өз мезгілінде тамақтанбау. Сондықтан да адамның массасы өсіп, шектен тыс семіріп кетеді. Ол неге әкеп соғады, адамды неше түрлі ауруларға шалдықтырады. Кейіннен өмір мен қоштасуға себепші болады. Мезгілсіз өліп қалады. Әркім өз бақытсыздығына өзі кінәлі. Біреуден көрудің қажеті жоқ. Ал қазіргі нарықтық экономика көпшілікке оң эмоциялық жағдай туғызып отыр деп айта алмаймыз. Көптеген адамдар салауатты өмір сүріп отырған жоқ. Қорыта айтқанда, салауатты өмір сүрудің салты тек табиғат қана емес, ол адамзат баласын асыраушы ана. Табиғаттың келешегі зор, берері мол. Оған бірді берсең онды, онды берсең жүзді, жүзді берсең мыңды, мыңды берсең миллионды аласың, міне табиғат заңы осындай. Дегенмен, салауатты өмір сүру салтын көптеген адамдар сақтамайды.


СӨС ең маңызды бастамасы ол денсаулық.Денсаулықтың негізгі төр өлшемдері мыналар:
СӨС ең маңызды бастамасы ол денсаулық.Денсаулықтың негізгі төр өлшемдері мыналар:
• тән және дене күйі үшін — мен істей аламын;
• психикалық күй үшін — мен тілеймін;
• адамгершіліктік күйге — мен істеуге тиістімін.
Денсаулық белгілері мыналар:
• зақым келтіретін факторлар әрекетіне өзіне тән (иммунды) және өзіне тән емес тұрақтылық;
• өсу мен даму көрсеткіштері;
• организмнің функционалдық күйі және сақтамалық мүмкіндігі;
• қандай болса да аурудың немесе даму кемістігінің болу деңгейі;
• имандылық-еріктілік және құндылык-уәждік мақсат деңгейі.
Өмір салты мен денсаулық арасындағы өзара байланыс салауатты өмір салты (СӨС) ұғымында толығырақ айтылады.
Өмір салты мен денсаулық арасындағы өзара байланыс салауатты өмір салты (СӨС) ұғымында толығырақ айтылады.
Осы заманғы ғылым мен әдістемеде салауатты өмір салты — бұл адамның еңбек әрекетімен, тұрмысымен, материалдық және рухани мұқтаждықтарды қанағаттандыру түрімен, жеке тұлға және қоғамдык мінез-құлық ережелерімен сипатталатын тіршілік әрекетінің белгілі типі туралы түсініктерді кіріктіретін биоәлеуметтік санат. Жеке тұлғаның өмір салты алуан түрлі, бірақ негізінен үш нышанға негізделеді:
- өмір сүру деңгейі;
- өмір сүру сапасы;
- өмір сүрудің өзіндік жолы.
Өмір сүру деңгейі — бұл адамның материалдық, рухани және мәдени мұқтаждықтарын қанағаттандыру деңгейін көрсететін әлеуметтік-экономикалық санат.
Өмір сүру сапасы — адам қажеттіліктерін қанағаттандыратын жайлылық дәрежесі. Бүл көбінесе әлеуметтік санатқа жатады.
Өмір сүрудің өзіндік жолы адам тіршілігінің мінез-құлықтық ерекшеліктерін сипаттайтын әлеуметтік-психологиялық нышан.
Салауатгы өмір салты адамның денсаулығы үшін қолайлы жағдайларда кәсіптік, қоғамдық және тұрмыстық қызметтерін орындауға себепші болатындардың барлығын бірлестіреді. СӨС жеке тұлғаның және қоғамдық денсаулықтың қалыптасуы, сақталуы және нығаюындағы жеке тұлғаның іс-әрекеттеріне бағыт береді.
Салауатгы өмір салты адамның денсаулығы үшін қолайлы жағдайларда кәсіптік, қоғамдық және тұрмыстық қызметтерін орындауға себепші болатындардың барлығын бірлестіреді. СӨС жеке тұлғаның және қоғамдық денсаулықтың қалыптасуы, сақталуы және нығаюындағы жеке тұлғаның іс-әрекеттеріне бағыт береді.
СӨС әлеуметтік ұстанымдарына: эстетикалығы, адамгершілігі, ерікті тәрбиелей білуі, өзін-өзі шектей білуі (нәпсі тыюы) және т.б. жатады. СӨС ұғымы қазіргі заманда мыналарды қамтиды:
- жеке бас гигиенасы;
- дене шынықтыру;
- тиімді тамақтану;
- оңтайлы қимыл тәртібі;
- зиянды дағдылар мен құмарлықтан (темекі тарту, алкоголь, есірткі заттарын қолдану, т.б.) бас тарту;


title: Салауатты өмір салтын қалыптастырудағы мемлекеттік негізгі бағдарламалар

text:
Жастар назарындағы мемлекеттік жастар саясатының 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасының басты арқауы үш бағытта қарастырылған және де екі кезеңді қамтиды. Аталған тұжырымдамамен таныса отырып, ел жастарының көңілінен шығатын көптеген мәселелерді кездестіреміз. Солардың бірі — қолжетімді баспанамен қамту жайы. Жастарды баспанамен қамту мәселесінің келер жылдан бастап қолға алынатындығына университеттің студенттер берік сеніммен қарайды. Қазір Мемлекет пен Үкімет жастардың алаңсыз білім алуына толық жағдайлар жасауда. Әсіресе, «Жұмыспен қамту — 2020» бағдарламасы әр жастың мамандық алуына толық жағдай туғызып отыр. Мемлекеттік қызмет саласына да барып жатқан жастардың саны қаншама?! Ел алдындағы сенімді адал атқару да жастарымыз үшін парыз болмақ. Қазір университетте білім алып жатқан 4 мыңнан астам студентке осы тұжырымдаманың мәні мен маңызы туралы кеңінен түсіндірілуде. Бұл бағыттағы шараларды университет жанынан құрылған «Мейірім» еріктілер клубы да ұйымдастыруда. Қазір клуб құрамында 300-ге жуық белсенді студенттерден құралған мүшесі бар.
«Дипломмен ауылға» бағдарламасы жастар үшін ең үлгілі жобалардың бірі .Саламатты қазақстанды нығайтудың бір көрінісі.2009 жылы қолға алынған «Дипломмен ауылға» бағдарламасы аясында 2012 жылы 20 891 мың жас жұмысқа орналасса, соның 5883 -ін оңтүстіктің жастары құрап отыр. Айта кетейік, бағдарламаға сәйкесінше жас мамандарға:
а) 124 632 теңге сомада біржолғы көтерме жәрдемақы төлеу;
ә) тұрғын үй сатып алуы үшін әлеуметтік қолдау — 2 187 984 теңге он бес жыл мерзімге 0,01% пайыздық мөлшер бойынша бюджеттік несие беру;
б) ауылдық елді мекендерде орналасқан әлеуметтік сала ұйымдарының қызметкерлеріне 25 пайыздан кем емес мөлшерде көтеріңкі лауазымдық жалақы (тарифтік ставкалар бойынша) тағайындау жағдайлары қарастырылған.
«Болашақ»бағдарламасы
«Болашақ» халықаралық стипендиясы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 1993 жылы 5 қарашадағы № 1394 қаулысымен құрылды. Бағдарламаның құрылуына уақыт талабы ықпал етті. Мемлекетіміз тәуелсіздігін енді алып, экономикада еркін нарықтық қатынастар жолына, демократия және әлемдік қоғамдастыққа толық ену жолына шықты, бұл өмірге көптеген реформаларды әкелуді талап етті. Кез келген реформаны өткізу өздеріне берілген міндеттерді орындауға қабілетті білікті кадрлардың болуын талап етеді


title: Үш тілді дамыту бағдарламасы

text:
«Елбасының «Үш тұғырлы тіл» жобасы ел болашағын баянды етуден туған, алысты көздеген мақсат. Осы жобаны түсіндіруде және іске асыруда түрлі жансақтықтарға жол беріп алып жатамыз. «Үш тұғырлы тіл» - қазақ, орыс, ағылшын тілдерін қатар қойып, жарыстыру емес. Керісінше, бұл әр тілді өзіне лайықты орнымен қажетіне қарай лайықты пайдалану деген сөз. Мұнда мемлекеттік тілдің орны тіпті бөлек. Оған ешкімнің таласы жоқ. Үш тұғырлы тілді желеу етіп, мемлекеттік тілді ығыстыру мүлде дұрыс емес» - дейді. 2.1. Қазақстанды бүкіл әлем халқы үш тілді бірдей пайдаланатын жоғары білімді мемлекет ретінде тануы керек. Олар: қазақ тілі – мемлекеттік тіл, орыс тілі – ұлтаралық қарым-қатынас тілі және ағылшын тілі – жаһандық экономиканы ойдағыдай түсіну тілі. Дәлірек айтқанда, үштұғырлы тіл идеясын мынадай әрі қарапайым, әрі түсінікті формуламен көрсетуге болады: мемлекеттік тілді дамытамыз, орыс тілін қолдаймыз және ағылшын тілін үйренеміз. Үштұғырлы тіл идеясын дамыту үшін мемлекет тарапынан еліміздің әр азаматына көптеген жағдайлар жасалынған.
Болашақ бағдарламасы
Стипендиаттарды неғұрлым сапалы даярлауды қамтамасыз ету үшін серіктестер тізімі сапалы түрде қайта қаралып, шетелдік жоғары оқу орындарына талаптар күшейтілді. 2012 жылы ұсынылатын жоғары оқу орындарының саны Times Higher Education, QS World University Ranking Academic Ranking of World әлемдік рейтингілерінде ең жоғарғы деңгейдегі қуатты ғылыми базасы мен зерттеу университеттері бар 200-ге дейінгі жетекші ғылыми орталықтарға қысқартылды. Қазақстандық экономика үшін өзекті бағыттар бойынша әзірлемелер жасалып жатқан ғылыми-зерттеу орталықтары мен зертханалардың базасы құрылды.осы ігі істердің барлығы салауатты Қазақстанның дамуын көрсетеді.
«100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасы
«100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасы бойынша ашылып жатқан ауруханалар мен емханалардың Қазақстан халқы тұрғындарына үлкен жағдай жасап жатқанын атап көрсетті. Мамандардың айтуынша, 2009 жылы ана мен бала өлімі, алдыңғы жылға қарағанда, 0,4-0,5 пайызға төмендеген.
К.Кәрімова ханым, ағымдағы жыл бойы Жолдау жүктеген міндеттер бойынша жұмыс істейтінін айтты. «Елбасы айтқан салауатты өмір салты - біздің тұрақты қызметіміз. Біз барлық 16 бағдарламаны, оның ішінде «Темекіге қарсы», «Қоршаған орта», «Дұрыс тамақтану және салмақты азайту» және т.б. бағдарламаларын жалғастырамыз» дейді Г.Кәрімова.


title: Салауатты өмір салты туралы жаңа көзқарас - бет 6

text:
Ел Үкіметі Елбасының «100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасына қатысты маңызды тапсырмаларын сәтімен орындауда. Сөзіміз дәлелді болуы үшін статистикаға жүгінелік. Аталған жобаның аясында 86,3 мың оқушыға арналған 106 мектеп салу қарастырылған. Енді қараңыз: 2007 жылы – 2 мектеп, 2008 жылы – 44 мектептің құрылысы аяқталды. Ал 2009 жылдың 1 қазанына дейінгі мәлімет бойынша, биыл 16 мектеп пайдалануға берілген. Оған қоса, тағы 8 мектепті қабылдап алу шаралары жүріп жатыр. Ал жылдың соңына дейін 21 мектеп оқушыларға есіктерін айқара ашады. Сонда 100 мектептің 45-і биыл салынып бітеді деген сөз. Қалған 15-нің құрылысы келесі жылы тәмамдалады.
Ел Үкіметі Елбасының «100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасына қатысты маңызды тапсырмаларын сәтімен орындауда. Сөзіміз дәлелді болуы үшін статистикаға жүгінелік. Аталған жобаның аясында 86,3 мың оқушыға арналған 106 мектеп салу қарастырылған. Енді қараңыз: 2007 жылы – 2 мектеп, 2008 жылы – 44 мектептің құрылысы аяқталды. Ал 2009 жылдың 1 қазанына дейінгі мәлімет бойынша, биыл 16 мектеп пайдалануға берілген. Оған қоса, тағы 8 мектепті қабылдап алу шаралары жүріп жатыр. Ал жылдың соңына дейін 21 мектеп оқушыларға есіктерін айқара ашады. Сонда 100 мектептің 45-і биыл салынып бітеді деген сөз. Қалған 15-нің құрылысы келесі жылы тәмамдалады.
Сондай-ақ, денсаулық сақтау саласында 103 нысанның құрылысы жоспарланған. Соның ішіндегі 4-і – республикалық, 99-ы – жергілікті маңыздағы нысандар. Өткен жылы осы 99-дың 6-уы іс жүзінде тапсырылды. 2009 жылдың басынан бері 62 нысанның құрылысы жүргізілуде. Жоспар бойынша соның ішінен 11-і – биыл, 44-і – келесі жылы, ал 8-і – 2011 жылы толық салынып, пайдалануға беріледі. Атап айтарлығы, мемлекет басшысының 2009 жылғы 6 наурыздағы халыққа жолдауына сәйкес, тек құрылысы басталып қойған нысандар ғана салынады. Осыған орай, жергілікті жерлердегі 30 нысанның, жоғары оқуы орындарының жанындағы 4 республикалық емхананың құрылысына қаражат бөлу мерзімі 2012-ші және одан арғы жылдарға ауыстырылды.
Сондай-ақ, денсаулық сақтау саласында 103 нысанның құрылысы жоспарланған. Соның ішіндегі 4-і – республикалық, 99-ы – жергілікті маңыздағы нысандар. Өткен жылы осы 99-дың 6-уы іс жүзінде тапсырылды. 2009 жылдың басынан бері 62 нысанның құрылысы жүргізілуде. Жоспар бойынша соның ішінен 11-і – биыл, 44-і – келесі жылы, ал 8-і – 2011 жылы толық салынып, пайдалануға беріледі. Атап айтарлығы, мемлекет басшысының 2009 жылғы 6 наурыздағы халыққа жолдауына сәйкес, тек құрылысы басталып қойған нысандар ғана салынады. Осыған орай, жергілікті жерлердегі 30 нысанның, жоғары оқуы орындарының жанындағы 4 республикалық емхананың құрылысына қаражат бөлу мерзімі 2012-ші және одан арғы жылдарға ауыстырылды.


title: Салауатты өмір салты туралы жаңа көзқарас - бет 7

text:
Енді «100 мектеп, 100 аурухана» президенттік жобасының еліміздің аймақтарында жүзеге асырылуының негізгі нәтижелеріне тоқталайық. Облыстар бойынша сұрыптап қарасақ, ең көп мектептер мен ауруханалар салуды жоспарлау жөнінен Оңтүстік Қазақстан облысы көш бастап тұр. Өйткені, Елбасы Үкіметке үш жылда халық өте тығыз қоныстанған аймақтарда, яғни, мектептер мен ауруханалар ауадай қажет облыстарда 100 мектеп, 100 аурухана салуды тапсырған еді. Мәселен, аталған жобаның шеңберінде Оңтүстік Қазақстан облысында 39 мектеп, 8 денсаулық сақтау нысанын салу қарастырылған. Енді қараңыздар: жыл басынан бері 14 мектеп салынып біткен. Онымен қоса, тағы да 10 мектеп жылдың соңына дейін пайдалануға берілмек. Ал құрылыс материалдарының құнының қымбаттауынан және жобалық-сметалық құжаттардың заңдық нормаларға сәйкестендірілуінен 14 жаңа «білім ұясын» келесі жылы салу ойластырылуда.
Енді «100 мектеп, 100 аурухана» президенттік жобасының еліміздің аймақтарында жүзеге асырылуының негізгі нәтижелеріне тоқталайық. Облыстар бойынша сұрыптап қарасақ, ең көп мектептер мен ауруханалар салуды жоспарлау жөнінен Оңтүстік Қазақстан облысы көш бастап тұр. Өйткені, Елбасы Үкіметке үш жылда халық өте тығыз қоныстанған аймақтарда, яғни, мектептер мен ауруханалар ауадай қажет облыстарда 100 мектеп, 100 аурухана салуды тапсырған еді. Мәселен, аталған жобаның шеңберінде Оңтүстік Қазақстан облысында 39 мектеп, 8 денсаулық сақтау нысанын салу қарастырылған. Енді қараңыздар: жыл басынан бері 14 мектеп салынып біткен. Онымен қоса, тағы да 10 мектеп жылдың соңына дейін пайдалануға берілмек. Ал құрылыс материалдарының құнының қымбаттауынан және жобалық-сметалық құжаттардың заңдық нормаларға сәйкестендірілуінен 14 жаңа «білім ұясын» келесі жылы салу ойластырылуда.
Қазіргі кездегі әлеуметтік-экономикалық жағдай, тіршілік деңгейінің құлдырауы және экологиялық қолайсыздық Қазақстан Республикасының бүкіл халқының, әсіресе, өскелең ұрпақтың денсаулығына кері әсерін тигізуде. Осы ретте, елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан – 2030» бағдарламасындағы ұзақ мерзімді басымдықтың бірі – «Мемлекетіміздегі азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл ауқаты тармағында» және кезекті Жолдауында денешынықтыру мен спортты дамытуға айрықша көңіл бөлу қажеттілігі көрсетілген. Бүгінгі таңда өз тәуелсіздігін алған егеменді еліміз осы бағытта жалпы білім беретін орта мектепте жан-жақты, дамыған, денсаулығы мықты, салауатты өмір салтын мұрат тұтқан жеке тұлғаларды тәрбиелеу басты талап етіп қойылған.
Қазіргі кездегі әлеуметтік-экономикалық жағдай, тіршілік деңгейінің құлдырауы және экологиялық қолайсыздық Қазақстан Республикасының бүкіл халқының, әсіресе, өскелең ұрпақтың денсаулығына кері әсерін тигізуде. Осы ретте, елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан – 2030» бағдарламасындағы ұзақ мерзімді басымдықтың бірі – «Мемлекетіміздегі азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл ауқаты тармағында» және кезекті Жолдауында денешынықтыру мен спортты дамытуға айрықша көңіл бөлу қажеттілігі көрсетілген. Бүгінгі таңда өз тәуелсіздігін алған егеменді еліміз осы бағытта жалпы білім беретін орта мектепте жан-жақты, дамыған, денсаулығы мықты, салауатты өмір салтын мұрат тұтқан жеке тұлғаларды тәрбиелеу басты талап етіп қойылған.


title: САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫ - Салауатты өмір салты туралы жаңа көзқарас

text:
Ел басшысы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан 2030» стратегиялық даму бағдарламасында «Салауатты өмір салтын ынталандыру әрқайсымыздың дене тәрбиесімен айналысуымызға, дұрыс тамақтануымызға, есірткелерді, темекі мен алкагольді тұтынуды қойып, тазалық пен санитария шараларын сақтауымызға және бағытталған» делінген
Қазіргі кезде Қазақстан халқының, оның ішінде жастардың денсаулығы төмен деңгейде. Тек, бір көрсеткіш -әскер қатарына шақырылған жастардың 50 % дене дайындықтарының нашар дамуына және денсаулықтарына байланысты қорғаныс куштерінің қатарында қызмет атқаруға жарамсыз.
Қазіргі кезде Қазақстан халқының, оның ішінде жастардың денсаулығы төмен деңгейде. Тек, бір көрсеткіш -әскер қатарына шақырылған жастардың 50 % дене дайындықтарының нашар дамуына және денсаулықтарына байланысты қорғаныс куштерінің қатарында қызмет атқаруға жарамсыз.
Бұл қауыпты жағдай Қазақстан үкіметін, әскери ұжымдарды, педагогтарды, дәрігерлерд, ғылымдарды шындап толғандыруда.
Қазіргі кезде бұл проблеманы шешудің негізгі жолы салауатты өмір салтын қалыптастыру, кеңінен насихаттау болып отыр. Бұл тұрғыда елбасы « Қазақстан -2030» стратегиялық бағдарламасында «Жеткілікті құралдар болмай тұрған жағдайда, ауруларға қарсы күрес, денсаулықты нығайту жөніндегі біздің стратегиямыз –азаматтарымызды салауатты өмір салтын әзірлеуден басталады» -деп атап көрсетті.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұжымының деректері бойынша, денсаулыққа әсер ететін факторлардын 50-60 % өмір тіршілігіне, 20 % -тұқым қулаушылыққа, 20 % - сыртқы ортаның жағдайына, 8-10 % - дәрігерлік көмектің денгейіне байланысты. Бұл деректер денсаулық үшін күрестің негізгі бағыты –салауатты өмір салтын қалыптастыруға, оны насихаттауға бағытталған шаралар екенін дәлелдейді.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұжымының деректері бойынша, денсаулыққа әсер ететін факторлардын 50-60 % өмір тіршілігіне, 20 % -тұқым қулаушылыққа, 20 % - сыртқы ортаның жағдайына, 8-10 % - дәрігерлік көмектің денгейіне байланысты. Бұл деректер денсаулық үшін күрестің негізгі бағыты –салауатты өмір салтын қалыптастыруға, оны насихаттауға бағытталған шаралар екенін дәлелдейді.
Салауатты өмір салтының жастар арасында қалыптасуының маңызы өте зор. Бұл бағытта жүргізілетін жұмыстар: ауру шақыратын факторлардың әсерін төмендетуге, ішімдіктің, темекінің, есірткінің зияндығына, қимыл-қозғалыстың аздығына, құнарлы тамақтанбауға қарсы жүргізілетін үгіт-насихат жұмыстарына негіз салды.
Салауатты өмір тіршілігі –денсаулықты сақтаудын және нығайтудың негізгі, ол жан-жақты дамыған азаматтың қалыптасуына, оның рухани, дене дамуына әсер етеді.


title: Салауатты өмір салты туралы жаңа көзқарас - бет 9

text:
Президентiмiз саламатты өмiр салтын қалыптастыру, адамның өз денсаулығы үшiн ынтымақты жауапкершiлiгiн тәрбиелеу, әлеуметтiк мәнi бар аурулардың алдын алуға барынша назар аудару - денсаулық сақтау саласындағы және халықтың күнделiктi тұрмысындағы мемлекеттiк саясаттың ең басты бағыты болуы тиiс деп белгiледi. «Болашақтың iргесiн бiрге қалаймыз» атты Елбасы Жолдауының басымдықтары: саламатты өмiр салтына жағдай жасау, денсаулықты нығайту, халық денсаулығының әлеуетiн дамыту және дене мәдениетiн қалыптастыру, саламатты өмiр салтын қалыптастырудың кешендi, үздiксiз және тұрақты жүйесiн құру, саламатты өмiр салтын насихаттауға мемлекеттiк органдар мен ведомстволар, сондай-ақ үкiметтiк емес ұйымдарды тарту болып табылады. Менiң пiкiрiмше, бұл үшiн жұмыс орындарында, университеттер, мектептер мен балабақшаларда спортпен айналысуға жағдай жасалып, жұмыс күндерi дене жаттығуларынан басталуы қажет, өйткенi дене белсендiлiгi – салауатты өмiр салтының бiр көрiнiсi.
Президентiмiз саламатты өмiр салтын қалыптастыру, адамның өз денсаулығы үшiн ынтымақты жауапкершiлiгiн тәрбиелеу, әлеуметтiк мәнi бар аурулардың алдын алуға барынша назар аудару - денсаулық сақтау саласындағы және халықтың күнделiктi тұрмысындағы мемлекеттiк саясаттың ең басты бағыты болуы тиiс деп белгiледi. «Болашақтың iргесiн бiрге қалаймыз» атты Елбасы Жолдауының басымдықтары: саламатты өмiр салтына жағдай жасау, денсаулықты нығайту, халық денсаулығының әлеуетiн дамыту және дене мәдениетiн қалыптастыру, саламатты өмiр салтын қалыптастырудың кешендi, үздiксiз және тұрақты жүйесiн құру, саламатты өмiр салтын насихаттауға мемлекеттiк органдар мен ведомстволар, сондай-ақ үкiметтiк емес ұйымдарды тарту болып табылады. Менiң пiкiрiмше, бұл үшiн жұмыс орындарында, университеттер, мектептер мен балабақшаларда спортпен айналысуға жағдай жасалып, жұмыс күндерi дене жаттығуларынан басталуы қажет, өйткенi дене белсендiлiгi – салауатты өмiр салтының бiр көрiнiсi.
Барша азаматтардың денсаулығын нығайту, салауатты өмір салтына бағытталған елбасының жолдауын – егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын алтын сүрлеу десе болады. Бүгінде білім беру мекемелерінің алдында тұрған міндеттердің бірі – жас ұрпақтың салауатты өмір сүруге көзқарасын қалыптастыру, олардың денсаулығын сақтауға, қоршаған ортаны таза ұстауға және жоғары, сапалы білім алып, сол білімді келешектегі өмірінде пайдалана білуге тәрбиелеу. Адамның ақыл-ой интелектісін оның білімділік деңгейінен байқауға болады. Білім – ақыл-ойдың бастапқы түрткісі және негізгі құралы, әрі көрсеткіші болғандықтан, әрбір адам салауатты өмір сүру үшін біріншіден ақыл-ойын жетілдіру керек; екіншіден материалдық жағдайын түзеуі тиіс, ол үшін адал еңбек етуі қажет.
Барша азаматтардың денсаулығын нығайту, салауатты өмір салтына бағытталған елбасының жолдауын – егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын алтын сүрлеу десе болады. Бүгінде білім беру мекемелерінің алдында тұрған міндеттердің бірі – жас ұрпақтың салауатты өмір сүруге көзқарасын қалыптастыру, олардың денсаулығын сақтауға, қоршаған ортаны таза ұстауға және жоғары, сапалы білім алып, сол білімді келешектегі өмірінде пайдалана білуге тәрбиелеу. Адамның ақыл-ой интелектісін оның білімділік деңгейінен байқауға болады. Білім – ақыл-ойдың бастапқы түрткісі және негізгі құралы, әрі көрсеткіші болғандықтан, әрбір адам салауатты өмір сүру үшін біріншіден ақыл-ойын жетілдіру керек; екіншіден материалдық жағдайын түзеуі тиіс, ол үшін адал еңбек етуі қажет.


title: Салауатты өмір салты туралы жаңа көзқарас

text:
Салауатты өмір салтын қалыптастырудағы мемлекеттік бағдарламалар және елбасы жолдауынан
Қорытынды
Салауатты өмір салты (СӨС) — бұл ең әуелі денсаулықты сақтауға және нығайтуға бағытталған сауықтыру жолындағы белсенді іс-әрекет. Адамның өмір салты өздігінен қалыптаспайды, ал салауатты өмір салты өмір сүру барысында мақсатты түрде қалыптасады. Қазіргі мәліметтер бойынша денсаулық 53-55%- ға салауатты өмір салтына тәуелді болады екен. Бұдан салауатты өмір салтын ұстанудың қаншалықты маңызды екендігі айқын.
Салауатты өмір салты (СӨС) — бұл ең әуелі денсаулықты сақтауға және нығайтуға бағытталған сауықтыру жолындағы белсенді іс-әрекет. Адамның өмір салты өздігінен қалыптаспайды, ал салауатты өмір салты өмір сүру барысында мақсатты түрде қалыптасады. Қазіргі мәліметтер бойынша денсаулық 53-55%- ға салауатты өмір салтына тәуелді болады екен. Бұдан салауатты өмір салтын ұстанудың қаншалықты маңызды екендігі айқын.
Денсаулық қатерінің негізгі факторлары — қозғалыс күшінің кему саддарынан қимылдың кемуі (гиподинамия), дене массасының артуы, жүйесіз тамақтану, қоршаған орта нысандарының барлығының көптеген уытты заттармен ластануы, өндірісте және тұрмыста күйзеліс туғызатын жағдайлар, зиянды әдеттердің (шылым шегу, алкоголь пайдалану, уланқорлық, нашақорлық, т.б.) кең таралуы. Салауаттану ғылымы қандай амалдардың жәрдемімен денсаулықты сақтап, нығайтуға болатынын егжей-тегжейлі түсіндіреді.
Денсаулық қатерінің негізгі факторлары — қозғалыс күшінің кему саддарынан қимылдың кемуі (гиподинамия), дене массасының артуы, жүйесіз тамақтану, қоршаған орта нысандарының барлығының көптеген уытты заттармен ластануы, өндірісте және тұрмыста күйзеліс туғызатын жағдайлар, зиянды әдеттердің (шылым шегу, алкоголь пайдалану, уланқорлық, нашақорлық, т.б.) кең таралуы. Салауаттану ғылымы қандай амалдардың жәрдемімен денсаулықты сақтап, нығайтуға болатынын егжей-тегжейлі түсіндіреді.


title: Салауатты өмір салты - бет 2

text:
“Салауатты өмір салты және өз денсаулығына деген адамның жауапкершілік принципі – міне бұл денсаулық сақтау аясындағы мемлекеттік саясатта және халықтың күнделікті өмірінде басты мәселе болуы шарт” – деп, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев халыққа берген жолдауында айтты.
“Салауатты өмір салты және өз денсаулығына деген адамның жауапкершілік принципі – міне бұл денсаулық сақтау аясындағы мемлекеттік саясатта және халықтың күнделікті өмірінде басты мәселе болуы шарт” – деп, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев халыққа берген жолдауында айтты.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау Министрлігінің “Салауатты өмір салты” бағдарламасын жүзеге асыру бойынша шараларды ұйымдастыру туралы сәйкес бұйрығымен бекітілген 2011 – 2015 жылдарға арналған “Саламатты Қазақстан” бағдарламасын жүзеге асыра отырып, Павлодар облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы облыс емдеу алдын алу ұйымдарында “Денсалық мектептерінің” жұмысын белсендіруді мақсат етеді. Өйткені, халықтың денсаулық көрсеткішінің төмендеуіне жеткілікті ақпараттанбауы және халықтың салауатты өмір салтын жүргізу мәселесінде белсенділік төмендігі себеп болып отыр.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау Министрлігінің “Салауатты өмір салты” бағдарламасын жүзеге асыру бойынша шараларды ұйымдастыру туралы сәйкес бұйрығымен бекітілген 2011 – 2015 жылдарға арналған “Саламатты Қазақстан” бағдарламасын жүзеге асыра отырып, Павлодар облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы облыс емдеу алдын алу ұйымдарында “Денсалық мектептерінің” жұмысын белсендіруді мақсат етеді. Өйткені, халықтың денсаулық көрсеткішінің төмендеуіне жеткілікті ақпараттанбауы және халықтың салауатты өмір салтын жүргізу мәселесінде белсенділік төмендігі себеп болып отыр.
Денсаулық мектептері– халықтың аурулар туралы ақпараттандыру, науқасты тексеру, емдеу және алдын алу процестеріне, белсенді араласудың көрсеткіш деңгейін жоғарлату орталықтары. Мұнда аурудың дамуын алдын алуға көмектесетін тәуекел факторларымен күресуге, аурудың өршуін алдын алу әдістерін, салауатты өмір салты принциптерін оқытады.
Денсаулық мектептері – халықтың аурулар туралы ақпараттандыру, науқасты тексеру, емдеу және алдын алу процестеріне, белсенді араласудың көрсеткіш деңгейін жоғарлату орталықтары. Мұнда аурудың дамуын алдын алуға көмектесетін тәуекел факторларымен күресуге, аурудың өршуін алдын алу әдістерін, салауатты өмір салты принциптерін оқытады.


жылғы 31 наурызда Павлодар облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы тікелей басшалығымен №1 емхананың базасында “Денсаулық мектептерін ұйымдастыру” тақырыбына арналған облыстық конфер
2011 жылғы 31 наурызда Павлодар облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы тікелей басшалығымен №1 емхананың базасында “Денсаулық мектептерін ұйымдастыру” тақырыбына арналған облыстық конференция өткізілді.
2011 жылғы 31 наурызда Павлодар облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы тікелей басшалығымен №1 емхананың базасында “Денсаулық мектептерін ұйымдастыру” тақырыбына арналған облыстық конференция өткізілді.
Конференцияға қатысушыларға “Отбасыны жоспарлау мектебі” мектебінің, “Денсаулық күні” емдеу-денешынықтыру мектебі мектептерінің жұмыстары ұсынылды және “Артериалдық қысым мектебі”, “Отбасылық кеңес мектебі” мектептерінің презентациясы жасалды мұнда оқыту интерактивті әдістері қолданды. Сабақтар пациенттерге ақпараттық және емдеу – сауықтыру көмек көрсету шеңберінде өткізілді. №1 емханасында “Артериалық гипертония мектебі” үшінші сабақ қана өткізіп жатқан жас мектеп болып табылады.
Конференцияға қатысушыларға “Отбасыны жоспарлау мектебі” мектебінің, “Денсаулық күні” емдеу-денешынықтыру мектебі мектептерінің жұмыстары ұсынылды және “Артериалдық қысым мектебі”, “Отбасылық кеңес мектебі” мектептерінің презентациясы жасалды мұнда оқыту интерактивті әдістері қолданды. Сабақтар пациенттерге ақпараттық және емдеу – сауықтыру көмек көрсету шеңберінде өткізілді. №1 емханасында “Артериалық гипертония мектебі” үшінші сабақ қана өткізіп жатқан жас мектеп болып табылады.
Салауатты өмір салты– биоәлеуметтік категория. Салауатты өмір сүру салтының жоғары немесе төмен деңгейде болуы әлеуметтік – экономикалық жағдайларға байланысты болады.
Салауатты өмір салты – биоәлеуметтік категория. Салауатты өмір сүру салтының жоғары немесе төмен деңгейде болуы әлеуметтік – экономикалық жағдайларға байланысты болады.
Салауатты өмір сүру салтының 3 категориясы болады:


title: Салауатты өмір сүру деңгейі

text:
Салауатты өмір сүру деңгейі – экономикалық категория. Адамдардың материалдық және моральдық-рухани қажеттілігі толығымен қамтамасыз етілуі. Салауатты өмір сүру сапасы - әлеуметтік категория – үй-іші қызмет істейтін орындары неше түрлі адам денсаулығын қамтамасыз ететін комфортты мебельдер мен лабораториялық жабдықтармен қамтамасыз етілуі. Салауатты өмір сүру стильі– әлеуметтік – психологиялық категория, адамның қоғамдық орындарда өзін өзі ұстапжәне көрсете білуі.
Салауатты өмір сүру деңгейі – экономикалық категория. Адамдардың материалдық және моральдық-рухани қажеттілігі толығымен қамтамасыз етілуі. Салауатты өмір сүру сапасы- әлеуметтік категория – үй-іші қызмет істейтін орындары неше түрлі адам денсаулығын қамтамасыз ететін комфортты мебельдер мен лабораториялық жабдықтармен қамтамасыз етілуі. Салауатты өмір сүру стильі – әлеуметтік – психологиялық категория, адамның қоғамдық орындарда өзін өзі ұстапжәне көрсете білуі.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сарапшыларының дерегі бойынша халық денсаулығының 49 -50 пайызы өмір сүру салтына, яғни адамның өз денсаулығына қалай қарайтынына тәуелді, 17-20 пайызы қоршаған орта ерекшеліктеріне байланысты.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сарапшыларының дерегі бойынша халық денсаулығының 49 -50 пайызы өмір сүру салтына, яғни адамның өз денсаулығына қалай қарайтынына тәуелді, 17-20 пайызы қоршаған орта ерекшеліктеріне байланысты.
Ауру және денсаулық ұғымдары өзара тығыз байланысқан. Екеуі бір біріне қарама қарсы болып көрінеді. Мысалы мықты денсаулық болса ауру болмайды, және керісінше.
Ауру және денсаулық ұғымдары өзара тығыз байланысқан. Екеуі бір біріне қарама қарсы болып көрінеді. Мысалы мықты денсаулық болса ауру болмайды, және керісінше.


title: ӘЛЕУМЕТТІК ФАКТОРЛАР НЕГІЗДЕЛГЕН

text:
Мәдениет, адамдар арасындағы өндірістік қатынастар
Салт-дәстүрлер
Отбасындағы әлеуметтік тұрақтылығы және жеке сипаттамаларға
Осы факторлардың үлкен бөлігі гигиеналық сипаттамалармен бірге жалпы ұғым «өмір салтын » құрайды. Оның денсаулыққа әсері барлық факторлардың 50 пайыздан жоғары үлесін құрайды.
Салауатты өмір сүру үшін:
Көп ұйықтамаңыз.
Ұзақ жасаған адамдардың дені ұйқыдан ерте тұрған.
2. Тамақты көп жемеңіз.
Семіздік өмірді қысқартады.
3. Болашаққа сеніммен қараңыз.
4. Көп қимылдаңыз, әсіресе зейнетке шыққаннан кейін.
4. Көп қимылдаңыз, әсіресе зейнетке шыққаннан кейін.
5. Дәрі-дәрмектерді мейлінше шектеңіз.
6. Болмашы нәрселерді уайымдай бермеңіз.
7. Темекі тартпаңыз.
7. Темекі тартпаңыз.
Темекіден барынша аулақ болған жөн.
8. Міндетті түрде хоббиіңіз болсын.
9. Сусынды көп ішіңіз, әсіресе суды.
10. Көңіл-күйіңізді сергіту үшін
10. Көңіл-күйіңізді сергіту үшін
қара жұмыспен айналысыңыз.
Қою кофе мен қою шайды
көп ішпеңіз.
12. Шаршағаныңызды басу үшін
жарты сағаттық ванна
қабылдаңыз.
Қорытынды:
Болашағымыз нұрлы, еліміздің ертеңі нұрлы болсын десек , ел болып,халық болып болашағымызды, ұлтымызды, тегімізді жоғалтып алмау үшін нашақорлық, СПИД, ішімдік, темекіден бойымызды аулақ ұстап, қоғамымыздың бұл түнектен арылуының жолын іздеп, салауатты өмір сүру салтын насихаттайық. Халықтың денсаулығы – ел дамуының аса маңызды тұтқасы, болашағымыздың кепілі.


title: Салауатты өмір салты

text:
«Денсаулық сақтау» сөзінің мағынасы жергілікті тұрғындар арасындағы түрлі топтардың денсаулығын қамтамасыз ету, сақтау, жақсарту және нығайту барысындағы іс әрекеттерді білдіреді.
«Денсаулық сақтау» сөзінің мағынасы жергілікті тұрғындар арасындағы түрлі топтардың денсаулығын қамтамасыз ету, сақтау, жақсарту және нығайту барысындағы іс әрекеттерді білдіреді.
Адам денсаулығын қорғау және нығайту негізгі заңды акттармен бекітілген. Денсаулық сақтау жүйесін оптимизациялау мемлекеттің әлеуметтік экономикалық саясатының маңызды бөлімі болып табылады. Денсаулық сақтау мақсаты бір, квалифицирленген медициналық көмегі баршаға ыңғайлы болатын, шынайы гуманистік бағытталған мемлекеттік жүйе ретінде қаралады.
Адам денсаулығын қорғау және нығайту негізгі заңды акттармен бекітілген. Денсаулық сақтау жүйесін оптимизациялау мемлекеттің әлеуметтік экономикалық саясатының маңызды бөлімі болып табылады. Денсаулық сақтау мақсаты бір, квалифицирленген медициналық көмегі баршаға ыңғайлы болатын, шынайы гуманистік бағытталған мемлекеттік жүйе ретінде қаралады.
Денсаулық сақтау жүйесінің приоритетті құрамдас элементіне медицина қызметкерлерінің профилактикалық шаралары, медико-социалдық белсенділіктің дамуы және де халық арасындағы әртүрлі топтарға салауатты өмір салтын насихаттау жатады.
Денсаулық сақтау жүйесінің приоритетті құрамдас элементіне медицина қызметкерлерінің профилактикалық шаралары, медико-социалдық белсенділіктің дамуы және де халық арасындағы әртүрлі топтарға салауатты өмір салтын насихаттау жатады.
БДҰ мәліметтері бойынша, адамның денсаулығы 50 % өмір салтына байланысты және қайталанып отыратын инфекциялық емес аурулардың (жүрек – қан тамырлары жүйесі аурулары, қант диабеті және т.б.) басым көпшілігінің дамуы адамның өмір салтымен байланысты. Бұған байланысты тәуекелдің жүріс – тұрыс факторларды алдын алу және бақылауын күшейту кешенді жолымен салауатты өмір салтын қалыптастыру және дене шынықтыруды дамыту маңызды болып табылады.
БДҰ мәліметтері бойынша, адамның денсаулығы 50 % өмір салтына байланысты және қайталанып отыратын инфекциялық емес аурулардың (жүрек – қан тамырлары жүйесі аурулары, қант диабеті және т.б.) басым көпшілігінің дамуы адамның өмір салтымен байланысты. Бұған байланысты тәуекелдің жүріс – тұрыс факторларды алдын алу және бақылауын күшейту кешенді жолымен салауатты өмір салтын қалыптастыру және дене шынықтыруды дамыту маңызды болып табылады.


title: Салауатты өмір салты

text:
Жедел медициналық көмек және мейіргер ісі кафедрасы
Жедел медициналық көмек және мейіргер ісі кафедрасы
Тақырыбы:Салауатты өмір салты
Орындаған: Аблакова Г.А
Тобы: В-МІҚБ-01-23 (10ай)
Қабылдаған м.ғ.магистрі: Жақанша Л.Ж
Салауатты өмір салты
Салауатты өмір салты (СӨС) — бұл ең әуелі денсаулықты сақтауға және нығайтуға бағытталған сауықтыру жолындағы белсенді іс-әрекет.
Өмір адамның өмір салты өздігінен қалыптаспайды, ал салауатты өмір салты өмір сүру барысында мақсатты түрде қалыптасады.
Қазіргі мәліметтер бойынша денсаулық 53-55%- ға салауатты өмір салтына тәуелді болады екен. Бұдан салауатты өмір салтын ұстанудың қаншалықты маңызды екендігі айқын.
Мазмұны
1.Денсаулық сақтау шаралары
-Қимыл белсенділігі
-Организмді шынықтыру
-Дұрыс толыққанды тамақтану
-Жарақаттың алдын алу
-Жұқпалы аурулардың алдын алу
-Зиянды әдеттерден алшақ болу
-Күйзеліс (стресс) пен кикілжіңді болдырмау
-Экологиялық денсаулыққа әсері
-Өмір салты және репродуктивті денсаулық
2. Тағы қараңыз
-Тамақтану
-Жүрек-қан тамырлар ауруларының алдын алу
3 Дереккөздер
Денсаулық сақтау шаралары
Қимыл белсенділігі
Бұл салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі шарты болып табылады.Ол өмірлік маңызды мүшелердің және мүшелер жүйесінің қызметін жақсартады, сондықтан салауатты өмір салтын қалыптастыруда үлкен рөл атқарады.Қозғалыс белсенділігін дұрыс ұйымдастыру организмнің өсу мен дамуына белсенді ықпал етеді, организмнің жұмысқа қабілеттігін жоғарылатады, әр түрлі ауруларға төзімділігін арттырады.Ал аз қозғалған кезде организмде өзгерістер дамиды.
Организмді шынықтыру
Организмді шынықтыру
Әр түрлі аурулардың алдын алу үшін организмді үнемі шынықтыру қажет. Шынығудың арқасында организм қоршаған ортадағы температураның күрт өзгеруіне бейімделеді және организмнің жұқпаларға қарсылығын жоғарлатады. Шынықтыру емшараларын таңдау кезінде адамның жасы, денсаулығы , шынығуға бейімделу дәрежесі және т.б. жеке ерекшеліктерін ескеру қажет.


title: Дұрыс толыққанды тамақтану

text:
Денсаулықты сақтауда уақытымен және дұрыс тамақтанудың маңызы зор. Жүріп бара жатып, кітап оқып отырып, теледидар алдында тамақтануға болмайды. Майлы, тұзды, тәтті тағамдарды қабылдауды шектеген жөн, тамақты аса көп жеуге, ұйықтар алдында тамақтануға болмайды. Тағам әр түрлі сапалы, экологиялық таза болуы тиіс. Төрт мезгіл тамақтануды сақтай отырып, белгілі бір сағатта ас қабылдаған дұрыс.
Жарақаттың алдын алу
Жарақаттың алдын алу
Бұл сыну, шығу, күйік, үсік, улану сияқты әр түрлі жарақатты болдырмау. Жарақаттарға әр түрлі жағдайларда душар болады: көшедегі қауіпсіздік ережелерін сақтамағанда, электр құралдарын дұрыс пайдаланбағанда, улы өсімдіктер мен саңылауқұлақтарды пайдаланғанда т.б. жағдайларда.
Жұқпалы аурулардың алдын алу
Жұқпалы аурулардың алдын алу
Жеке гигиена ережелерін бұлжытпай орындау, жұқпалардан қорғану тәсілдерін білу, алдын алу екпелерін уақытымен қабылдау.
Зиянды әдеттерден алшақ болу
Зиянды әдеттерден алшақ болу
Темекі шегуден , ішімдіктен, есірткі және уытты заттардан бас тарту.
Бұл зиянды әдеттер организмге әсер етіп, денсаулыққа зиян келтіреді.
Күйзеліс (стресс) пен кикілжіңді болдырмау
Күйзеліс (стресс) пен кикілжіңді болдырмау
Бұл адамның өз күйін анықтай білу, көңіл-күйдің денсаулыққа әсерін білу, адамдар арасында тіл табыса білу, қарым-қатынас жасай білу, көңіл-күйін басқара білу - бұның бәрі психикалық денсаулықты қорғауға мүмкіндік жасайды.
Экологияның денсаулыққа әсері
Экологияның денсаулыққа әсері
Адам организміне қоршаған орта факторларының әсері туралы білім, қоршаған орта факторларының зиянды әсерінен қорғай білу денсаулықты сақтауға және түрлі ауруларды болдырмауға жәрдемдеседі.


Семіздік, темекі шегу алкогольді тұтыну, кофеині бар газдалған сусындар (бірақ шай, кофе және какао емес) ерлердің репродуктивті денсаулығына теріс әсер етеді.
Жүктілік кезіндегі алкогольді тұтыну, темекі шегу және темекі шегу жүктіліктің асқыну қаупін арттырады, оның ішінде өздігінен түсік түсіру және ана мен нәресте үшін ДНҚ-ның зақымдалуына әкеледі.
Тамақтану
Тамақтану - ағзаның қуат шығынының орнын толтыруға, тіндер құрылуына және жаңартылуына және қызметтерін реттеп отыруға кажетті, ағзаға түсетін заттардың қорытылу, сіңу және сіңірілу үрдістері. Ағзаның өмір сүруге, денсаулықты және жұмысқа қабілеттілікті сақтауға қажет нәрлі заттарды (ақуыз, май, көміртегі, дәрумендер, минералды тұздар) бойға сіңіру процесі.
Жүрек-қан тамырлар ауруларының алдын алу
Жүрек-қан тамыры аурулары әлемнің көптеген дамыған елдерінде денсаулық сақтаудың басты проблемаларының біріне айналып отыр. Ол көбіне ересек адамдарды не мүгедектікке шалдықтырады, немесе өлімге әкеліп соқтырады. Жалпы өлім-жітімнің 52 пайызын жүрек-қан тамыры аурулары құрайды. Еуропада жыл сайын осы ауру салдарынан шамамен 3 миллион адам қайтыс болса, Ресейде 1 миллион адам, ал Қазақстанда 80 мың кісі осы аурудан көз жұмады.
Жүрек-қан тамыры ауруларына әкеліп соқтыратын басты себептер қандай?
Басты себеп адамдардың өз денсаулығына көңіл бөлмеуінен десек, сонымен қатар жағымсыз экологияның да салдары жетерлік. Әсіресе, соңғы жылдары инфаркт пен инсульттен болатын өлім тым жиілеп барады. Оның негізінде, атеросклероздан басқа, адамдардың жүйке жүйесінің шаршауы, олардың дәрменсіздікке ұшырап, депрессияға түсуі жатыр.


title: Салауатты өмір салты Презентация Салауатты өмір салты


url: http://emirsaba.org/salauatti-omir-salti-v3.html#Өмір_адамның_өмір_салты_өздігінен_қалыптаспайды,_ал_салауатты_өмір_салты_өмір_сүру_барысында_мақсатты_түрде_қалыптасады.

title: Салауатты өмір салты


title: Салауатты өмір салты

text:
Салауатты өмір салты
Бірінші байлық – денсаулық дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын, жүктер жауапкершілігін көбіне сезбейтін де, мойындамайтын да сыңайлымыз. Айтылған сәтте көңілімізге қонады, құлағымызға жағады. Келісеміз. Сонсоң өзіміз ауа жайылып жүре береміз. Сөйтіп күндердің күнінде бір арылмас дертке шалдығып санымызды соғамыз. “Жалған – ай!” деп көкірегіміз қарс айырылып, өмірден түңіле бастаймыз.
“Тәннен жан артық еді, - дейді Абай атамыз - тәнді жанға бас ұрғызса керек еді. Жоқ біз олай қылмады, ұзақтай шулап, қарғадай барқылдадық. Жан бізді жас күнімізде билеп жүрген еді. Ержеткен соң, күш енген соң, оған билетпедік, жанды тәнге бас ұрғыздық, ешнәрсеге көңілмен қарамадық, көңіл айтып тұрса сенбедік. Көзбен көрген нәрсенің де сыртын көргеннен-ақ тойдық…”
Тәннен жан артық… Билік жанда ғой. Бірақ ғұмырымыз аз ба, көп пе… кеше, бүгін, шамасы ертең де билік жанда емес тәнде Пендешіліктен тәнді тоғайтып, сөйтіп аурулар қатарын молайтып жүрген жай бар. Тым болмаса, жан мен тән бірлігін, ара қатынасындағы бірлікті неге сақтамасқа? Біреу үшін емес, өзің үшін, отбасың, өзіңсіз толайым болмайтын көкірегің үшін.
Денсаулық - тән, рухани және әлеуметтік игіліктің жиынтығы. Денені үнемі ширықтыру, шынықтыру, сананың сапа деңгейін көтеру, интеллект өрісін биіктету, рухыңды шыңдау - бәрі де денсаулыққа қызмет етеді десек қателеспейміз.
Қазіргі уақыттағы әлеуметтік - экономикалық жағдай, тіршілік деңгейінің құлдырауы және экологиялық қолайсыздық Қазақстан Республикасының бүкіл халқының, әсіресе, өскелең ұрпақтың денсаулығына кері әсерін тигізуде.
Ел Президентінің “Қазақстан - 2030” жолдамасындағы ұзақ мерзімді басымдықтың бірі – “Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мән әл ауқаты” тармағында,“…азамат-тарымыздың өз өмірінің аяғына дейін сай болуы және оларды қоршаған табиғи ортаның таза болуы үшін” азаматтарымызды салауатты өмір салтына әзірлеу қажеттігі көрсетілген. Бүгінгі таңда өз тәуелсіздігін алған егеменді еліміз осы бағытта Қазақстан мектептеріне жан-жақты дамыған, денсаулығы мықты, салауатты өмір салтын мұрат тұтқан дара тұлғаларды тәрбиелеу басты талап етіп қойылған.
Қазақстан азаматтарының денсаулығын нығайту, салауатты өмір салтын ынталандыру туралы елбасының жолдауын, егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын, алтын сүрлеу десе болады.
“Дені сау адам - табиғаттың ең қымбат жемісі” деп тегін айтылмаған.
Қазіргі қоғамымызда халықтың табиғи өсімі төмендеп, сырқаттанушылық және өлім–жітім деңгейі арта түсті. Әсіресе, балалар мен жастардың денсаулығы қауіп тудыруда. Темекі тарту, ішімдік пайдалану, есірткі құмарлық және улы заттарға әуестік, адамгершілікке жат мінез-құлық, ерте жыныстық қатынас кеңінен етек алуда.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сарапшыларының дерегі бойынша халық денсаулығының 49-50 % өмір салтына, яғни адамның өз денсаулығына қалай қарайтынына тәуелді, 17-20 % қоршаған орта ерекшеліктеріне байланысты. Сонымен қатар денсаулық қатерінің негізгі факторларына мыналар да енеді: қозғалыс күшінің кему салдарынан қимылдың кемуі (гиподинамия) дене массасының артуы, жүйесіз тамақтану, қоршаған орта нысандарының барлығының көптеген уытты заттармен ластануы, өндірісте және тұрмыста күйзеліс туғызатын жағдайлар, зиянды әдеттердің – шылым шегу, алкоголь пайдалану, нашақорлық көп таралуы.
Қорыта келгенде, академик Н. М. Амосов айтқандай: “Денсаулығың мықты болуы үшін мәнді өз күшің болу қажет, оны еш нәрсемен ауыстыруға болмайды.”
Құрбы - құрдастар, егемен еліміздің болашағы біздер. Қоғамда болып жатқан жаман әдеттерге кінәлі - адамдардың өзі. Осындай жат, жаман әдеттерден бойымызды аулақ ұстап, төзімділік, табандылық танытып, адамгершілік қасиеттерді жоғары ұстай білуіміз керек. Болашағымыз нұрлы, еліміздің ертеңі нұрлы болсын десек, ел болып, халық болып болашағымызды, ұлтымызды, тегімізді жоғалтып алмау үшін нашақорлық, СПИД, ішімдік, темекіден бойымызды аулақ ұстап, қоғамымыздың бұл түнектен арылуының жолын іздеп, салауатты өмір салтын насихаттайық.
Ей замандас, алдыменен досыңды ұқ.
Досың спорт, таза ауа, өсімдік.
Ала жүріп, осылардың сыйлығын –
Жаңа ғасырға біз берейік көріктік.
Халықтың денсаулығы – ел дамуының аса маңызды тұтқасы, болашағымыздың кепілі.
Атамыз қазақтың «Бірінші байлық - денсаулық», яки болмаса «Денсаулық – терең байлық» деген даналық мәтелдері тіршіліктің нағыз өзегінен алынған емес пе? Денсаулықтың қадірін, маңызын айрықша ұғынып барлық игіліктен жоғары санаған. Тағы да «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деп жан мен тән саулығын қоршаған орта аясында дұрыс сақтап және нығайтуға түрлі пайдалы әрекеттер жасап отырған.
Жасырары жоқ, күні бүгінге дейін небір ғұлама ғалымдар, біліктілігі күшті дәрігерлер де «Денсаулық деген не?» деген сұраққа әлі толымды, тұшымды, дәл анықтама бере алмай келеді. Қолымызда тек ВОЗ (дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы) қалыптастырған анықтама бар. Бұл бойынша Денсаулық – жан, тән және адамның әлеуметтік жағдайының қоңдылығы. Байқап отырсаңыз жан иесінің жалғыз анатомиялық дұрыс қалпына ғана емес, оның әлеуметтік жағдай-тұрпатына да ерекше мән берілген.
Жуырда ғана өткен дәрігерлер мен провизорлардың съезінде сөйлеген сөзінде еліміздің президенті Н.Ә.Назарбаев: «Халықтың денсаулығы – ел дамуының аса маңызды тұтқасы, болашағымыздың кепілі» деп тағы да айрықша айқындап атап өтті. Сонымен қатар келешек атқарылатын істердің басты стратегиялық бағыттарын да көрсетті.
Бірінші: балалар мен жасөспірімдердің денсаулығына айрықша көңіл бөлу.
Екінші: халықты қол жетерлік және саналы медициналық көмекпен қамтамасыз ету.
Үшінші: отандық медицина ғылымын дамыту.
Осы бағыттама аясында ел басқарған ағалармен біріге отырып, түрлі індеттердің алдын алу керек. Салауатты өмір салтын ұсынбаған мемлекеттің экономикасы құлдырайтыны сөзсіз. Ауру адам қандай іс бітірмек!
Жастар – болашағымыздың алтын тірегі. Жастар арасындағы нашақорлық пен маскүнемдіктің алдын алу үшін мен мынадай деректер мен цифрларды ұсынғым келіп тұр.
Жасыратыны жоқ бүгіндері елімізде осынау қауіпті нашақорлықпен айналысатындар саны өсіп барады. Есірткінің медициналық-әлеуметтік проблемалары республика орталығының мәліметіне қарағанда, бұл кеселге тәуелді болғандардың саны 250 мыңнан асады екен. Ал 1,5 млн-дай адам нашақорлыққа бейімділік сәтінде отпен ойнағандай әрі-сәрі күй кешуде. Әсіресе кәмелетке толмағандардың әлгіндей қатерлі дертке әуестене түсуі қатты ойландыруы тиіс. Міне, сондықтан да қоғамымызда ертеңгі болашағы үшін мұндай тағылымды шаралардың өткізіліп тұруы ғанибетті іс болмақ. Жылына БҰҰ-ның сараптауы бойынша есірткінің негізгі массасы 65% Орта Азия арқылы өтеді, ал Қазақстан арқылы жылына 150 тонна өтеді. Қазақстан Республикасы бойынша 47 мың адам есірткіні қолданатындар тізімінде. Қазақстан жерінде жеңіл есірткіден гөрі өте улы түріне көбірек сұраныс болып жатыр. Республикадағы есірткіні көп пайдаланатын нашақорлар саны қарқынды өсіп келе жатқан қара дақтар. Мысалы: Теміртау қаласында 9 ай ішінде 633 нашақор бар екені анықталып, 111 заңды бұзғандықтан істері сотта қаралған. Өз облысымызда 20 мың 732 нашақор, 637 СПИД ауруына шалдыққандар тіркелген. Осылардың 48%-ы қылмыскерлер.
Тағы да айтарым, өкінішке орай көптеген азаматтарымыз өз денсаулығын сақтауға және нығайтуға жауапты емес, немқұрайды қарайды. Тіпті денсаулығы өзіне емес, тек дәрігерлерге қажет сияқты медицинаға тұтынушылық немесе масылдық пиғылы бар. Дәрігерлер қанша ескертсе де жаман әдеттерден арылғысы келмейді. Темекі тартады, насыбай атады, салынып арақ ішеді. Мысалы: К-деген гипертониямен кісі жағдайы бақуат бола тұра өз (денсаулығына) кеселіне бір тиын жұмсағысы келмейді, тек үкіметтің қаражатына иек артқысы келеді. Кейбір аналарымыз қонақ келгенде көл-көсір дастархан жасап, ал өз денсаулығына аса қажет анемияға қарсы бір дәріні де сатып алып ішкісі де келмейді. Жалпы, халқымыздың «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деген дана қағидасын әрдайым, әрқайсысымыз жадымыздан шықпайтын биік ұстаным болуға тиіс. Себебі бұл қаражат халықтікі, әрбір салық төлеушінің үлесі екенін ұмытпағанымыз жөн.
Жас кезінен аурушаң болған Поль Брегг «Өзіңді өзің жасай біл» деген қағиданы нық ұстанған. Ол ынта-жігерінің салауатты өмір сүруге деген құштарлығының арқасында барлық ауруларды жеңіп, денсаулығы мықты болып өмір сүрген. Ия, кіснің болса да денсаулығы өз қолында. Салауатты өмір сүремін десеңіз ешкім оған қарсы тұра алмайды.
Салауатты өмір салтына денешынықтыру, спорт, дене тәрбиесі, туризм, халықаралық туризм, табиғатқа серуен, таза ауада жүру жатады. Кешкі тамақтан соң, таза ауада бір-екі сағат серуен құрып, ұйықтаудың пайдасы зор. Ұйқы 7-8 сағаттан кем болмауы тиіс. Әр адам жыл сайын бір рет еңбек демалысын тиімді пайдаланғаны жөн. Барлық кезде тамақты жаңадан дайындап ішкен дұрыс. Алланың табиғатты адам үшін жаратқанын және парыз еткенін, тіршілігінде қажетіне дұрыс пайдалануды, денсаулығына зиян келмейтіндей жағдайда болуын қадағалауды салауатты өмір салты деп ұғамыз.
Адам денсаулығына зиянын тигізетін жат әдеттерден аулақ болғаны жөн. Енді оларға не жататынына тоқтала кетейік: Олар – темекі тарту, спирттік ішімдіктерге, есірткілік заттарға салыну. Арақтың орнына қымыз бен қымыран іш, темекі тартудың орнына таза ауада көбірек жүр. Жастарға есірткіні пайдаланба, көңіл көтеретін мәдени көпшілік орындарына баруды әдетке айналдыр дер едім. Еңбек адамды тәрбиелейді. Сондықтан жұмыс істеуден қашпаған жөн. Жалқаулыққа салынудың соңы жақсылыққа апармайды. Имандылық жолына түсіп, жылына бір келетін оразаны тұтып, оның тәртібін сақтағаныңыз дұрыс. Дүниеде бұған тең келетін ештеңе жоқ.
Біз табиғаттың, қоршаған ортаның ластануына жол бермеуіміз керек. Өзіңізді қандай көрсеңіз, өзгелерді де солай көріңіз. Адамдар бір-бірімен дос, бауырлас, сыйлас, рақымды, мейірімді болса, нұр үстіне нұр жауады. Әрқашан жаман ойдан аулақ болыңыз. Адам өзін өзгеден кем сезінуі, денсаулығының нашар екендігін ойлап қамығуы, көз алдына өлім қорқынышын елестетуі ойды бұзады.
Сөз соңында қайра айтарымыз, халық денсаулығы тек медицина қызметкерлерінің кәсіби тірлігі ғана емес, бүкіл қоғамның тұтас денсаулық сақтауға және нығайтуға арналған үйлескен іс-қимыл әрекеттерінің жемісі екенін баршамыз да ұғынуға тиіспіз. Сонда ғана қоршаған ортаны сақтай отырып, таза су ішіп, дұрыс тамақтанып, иманды және салауатты өмір салттарын тұрақты қалыптастырсақ болашақтың жарқын кепілі болмақ.
Достарыңызбен бөлісу: |


Салауатты ұрпақ болашақтың кепілі
Салауатты өмір дегеніміз не?
Оқушылармен кері байланыс/білгенін айтады.
Слайдты оқимыз
Слайд бойынша Денсаулықты сақтауға және нығайтуға бағытталған сауықтыру жолындағы белсенді іс-әрекет.
Енді осы салауатты өмірдің басы негізі неден тұрады.
Оқушылармен кері байланыс/білгенін айтады.
Бұл дұрыс тамақтану, сіздер тұтынатын тәттілермен, чипсылердің пайдасы шамалы. Бұдан арылу оңай емес. Ал салауатты өмірді ұстануда осы моральдық және жаман әдеттерден бас тарту арқылы денсаулықты жақсартуға және сақтауға бағытталған адам өмірінің тұжырымдамасы.
Одан кейін аталған жаттығулар—жүгіру, секіру немесе физикалық белсенділік.
Бұлар адамға адамзатқа пайдасын тигізетін амалдар.
Енді сіздерге жолауға жақындауға болмайтын 2 зат/ағайынды бар.Олар темекі және ішімдік. Мүлдем ойларыңа алмаңыздар.
Bonus Education. Тазалықта салауатты өмірдің бір бөлшегі.
Белсенді оқушыны анықтауға арналған тапсырмалар
Жағдаят, мақалдар.
Қорытынды: Тақырып бойынша—Салауатты ұрпақ болашақтың кепілі, Салауатты өмір дегеніміз не, ұрпақ деген кімдер, болашағымыздың кепілі бола аламыз ба/бола аласың ба деп белсенді оқушыдан сұраймыз.
Алдында таңдау аталған шоколад/чипсы немесе алма/алмұрт?
2шісін таңдаса бәрін береміз, өйткені кез келген зат дүние әрекет мөлшермен пайдалы. Азғана жесең ештеңе болмайды).


title: Зерттеу жұмысының дереккӛздері

text:
Зерттеу жұмысының дереккӛздері: зерттеу мәселесі бойынша
географиялық, философиялық, педагогикалық, психологиялық еңбектер.
Қазақстан Республикасының нормативтік құжаттары (заңдар, жолдаулар,
қаулылар, бағдарламалар, тұжырымдамалар, т.б.).
Білім және ғылым министрлігінің оқу үдерісіне байланысты ұсынылған
құжаттары (жалпыға міндетті білім берудің мемлекеттік стандарттары,
кешенді бағдарламалары, оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдар,
электрондық оқу құралдары), педагогиканың ғылыми жетістіктері мен озық
тәжірибелері, ізденушінің жеке іс-тәжірибелері.
Диссертациялық зерттеуде қолданылған әдіс-тәсілдер: теориялық
әдістердің ішінде зерттеудің ӛзектілігіне сәйкес философиялық, әдіснамалық,
психологиялық және ғылыми-техникалық әдебиеттерге талдау; жеке
әдістердің ішінде жүйелеу, салыстырмалы талдау, жинақтау, абстракциялау,
білім беру, үлгілеу, білім беру туралы директивтік нормативтік,
бағдарламалық-әдістемелік құжаттарды талдау, салыстыру, педагогикалық
тәжірибелерді тарату.
Эмпирикалық зерттеу әдістерінің ішінде педагогикалық экспериментті
айғақтап қалыптастыруға мүмкіндік беретін бақылау, тестілеу, сауалнама
жүргізу, пікір алысу, білім алушылар жұмысының нәтижелерін талдау,
ақпараттық технологиялар негізінде географияны оқытуға арналған
бағдарламалық оқыту құралдарын пайдалану, эксперименттік деректерді
статистикалық ӛңдеу және тағы да басқа әдістер қолданылды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы
- география пәнін оқыту үдерісінде ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды қолданудың әдістемелік жүйесі ұсынылды;
- ақпараттық-коммуникациялық технологияларды география пәнін
оқыту үдерісінде қолданудың құрылымдық-мазмұндық үлгісі жасалды;
- білім алушылардың білімдерін тексеріп, бағалауға мүмкіндік беретін
11
«Macromedia Flаsh», «3ds max», «Delphi» компьютерлік бағдарламаларына
негізделген электронды оқыту құралы дайындалды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жұмыстың теориялық маңыздылығы

text:
Жұмыстың теориялық маңыздылығы: білім беруді цифрландыру
жағдайында оқыту үдерісінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялар-
ды пайдалану мәселелеріне теориялық тұрғыда талдау жасалып, ақпараттық-
коммуникациялық құзыреттердің теориялық, практикалық және аксиоло-
гиялық компоненттері, деңгейлері және олардың қалыптасуының ӛлшемдері
анықталды.
Жұмыстың практикалық құндылығы:мектептегі география пәнінің
жаңартылған мазмұнына сәйкес ақпараттық-коммуникациялық технология-
ларды қолданудың әдістемелік жүйесі дайындалды. Зерттеу жұмысының
нәтижелерін жалпы білім беретін мектептерде, орта және жоғары кәсіптік
білім беру мекемелерінде, педагог кадрларды даярлау және олардың
біліктілігін арттыру жүйесінде кеңінен пайдалануға болады. Зерттеу нәтижелерінің дәлелділігі мен негізділігі: диссертацияның
теориялық, ғылыми әдістемелік міндеттеріне сай орындалуымен, зерттеу
мазмұнының ғылыми ақпаратқа сәйкестілігімен, зерттеу пәніне сай тиімді
әдіс-тәсілдерді пайдалануымен, тәжірибелік эксперимент жұмысының
жоспарлылығымен, алынған нәтижелердің нақтылығымен және тиімділігімен
қамтамасыз етілді.
Қорғауға ұсынылатын негізгі қағидалар -
географиясын оқыту үрдісіне ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды қолданудың теориялық-әдістемелік аспектлері;
- ақпараттық-коммуникациялық технологияларды мектеп география-
сында қолданудың әдістемелік жүйесі бір-бірімен ӛзара байланысқан іс-
әрекеттік, мазмұндық, ұйымдастыру-техникалық, нәтижелік, бағалау
компоненттерінен тұратын біртұтас кешенді қамтиды;
- ақпараттық-коммуникациялық технологияларды география пәнін
оқыту үдерісіндегі әдістемесінің тиiмдiлiгiн экcпepимeнт жүзiндe
дәлелдерінің қорытындысы мен нәтижелері қорғауға ұсынылатын
қағидаларын дұрыстығын растайды.
Диссертациялық зерттеудің базасы. Эксперимент жұмысы Алматы
қаласының №33 мектеп-лицейі мен №19 орта мектепте және Алматы облысы
Жамбыл ауданы, Қызыләскер ауылындағы Ә. Мәмиев атындағы орта
мектепте ұйымдастырылды.


title: Зерттеу жұмысы нәтижелерінің сыннан ӛтуі

text:
12
Зерттеу жұмысының талқыланылуы мен мақұлдануы. Зерттеу
жұмысының негізгі ғылыми нәтижелері мен қорытындылары отандық және
шетелдік басылымдар мен халықаралық ғылыми-теориялық және
тәжірибелік
конференцияларда, барлығы 16 ғылыми мақалада жарияланды,
оның ішінде Қазақстан Республикасының Білім және ғылым саласын
бақылау
комитеті
тізіміндегі
басылымдарда
–
3,
халықаралық
конференцияларда – 12 (шетелдік – 8), Scopus базасына кіретін журналдарда
– 1 мақала.
Диссертациялық жұмыстың құрылымы. Диссертациялық жұмыс
кіріспеден, 2 бӛлімнен, қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен,
және қосымшалардан тұрады.
Кіріспеде зерттеудің ӛзектілігі, мақсаты мен міндеттері, нысаны мен
пәні, зерттеу әдістері және күтілетін нәтижелер берілген.
«Білім беруде ақпараттық-коммуникациялық
технологиялар-
ды қолданудың теориялық негіздері» атты бірінші тарауда ғылыми
еңбектер мен мемлекеттік бағдарламаларға талдау негізінде «Ақпарат»,
«Акпараттық-коммуникациялық
технологиялар»
ұғымдарының
мән-
мағынасы түсіндіріліп, білім берудегі қазіргі
ақпараттық-коммуникациялық
технологиялардың функциялары анықталды. Сондай – ақ,
ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды жалпы орта білім беру саласында
қолдану жағдайын анықтай отырып, мәселелері талданды.
- ғылыми-теориялық талдау негізінде, білім алушылардың географиялық
білім беру жүйесінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды
пайдаланудың әдістемелік жүйесі ұсынылды.
География пәнін оқыту үдерісінде ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды пайдалану тұлғалық-іс-әрекеттік әдіс-тәсілдерге негіздел-
ген құзыреттерді және олардың теориялық, практикалық және аксиологиялық
компоненттерін, оларды қалыптастыру деңгейлері мен ӛлшемдерін
анықтауды қамтиды. Сондай-ақ, ақпараттық-коммуникациялық
техноло-
гияларды қолдану технологиясы «оқытушы-білім алушы» жүйесінің ӛзара
әрекеттестігін қамтамасыз етеді және ол оқу іс-әрекеттерін ұйымдастыру,
оқыту құралдарын іске қосу, сәйкес біліктердің
қалыптасуын тексеру,
қажетіне қарай түзету енгізу кезеңдерінен тұрады.
«
Жаңартылған білім беру мазмұны аясында географияны оқытуда
Достарыңызбен бөлісу:


title: ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану әдістемесі

text:
15
Ақпарат түрлерін жіктеудің бірнеше критерийлері бар. Бірінші
критерийі ретінде кӛру, есту, иіс сезу, сипап сезу сияқты адамның ақпаратты
қабылдау түрлерін атауға болады.
Қабылдау түрлеріне байланысты ақпаратты негізгі үш топқа бӛлеміз:
1. Мәтін, кескін, графика, сурет, фотосурет, анимация, бейнефильм
секілді кӛру арқылы қабылданатын ақпараттар, яғни визуальды ақпарат деп
атайды.
2. Дыбыс, сӛз, әуен сияқты есту арқылы қабылданатын ақпараттарды
дыбыстық ақпарат деп атайды.
3. Арнайы техникалық құралдар кӛмегімен адамның сенсорлық жүйелері
арқылы қабылданатын ақпараттарды сенсорлық ақпарат деп атайды.
Бұл келтірілген ақпарат түрлері басқа критерийлер бойынша да
жіктеледі. Соның бірі – адамның ақпаратты қабылдау әдісіне байланысты.
Сондықтан да қабылданатын ақпаратты тура және ассоциативті ақпарат деп
бӛлеміз. Қандай да бір нысанның немесе үрдістің негізгі қасиетін
сипаттайтын ақпаратты тура ақпарат деп атайды. Бір тақырып тӛңірегіндегі
бұрын қабылдаған ақпараты мен жаңа ақпаратты салыстыру, елестету
арқылы қабылдауын ассоциативті ақпарат деп атаймыз.
Ақпарат кеңістік арқылы ғана емес, уақытқа байланысты да таратылады.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Салбырова макпал токтарбеккызы - бет 14

text:
16
Олай болса, ақпараттық бірліктердің білімге айналуы әлемнің жүйелік-
ақпараттық бейнесін білім алушылардың белсенділігі мен құндылық
бағдарларын дамыту арқылы қалыптастыруды кӛздейтін,
адамның
дүниетанымының құрамдас бӛлігі болып табылатын интеллектуалды дамуды
қалыптастырудың бір жолы.
Қазақстандағы білім беру саласын жетілдіру бойынша 2012 жылғы 14
желтоқсандағы Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы
қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына
жолдауында түбегейлі жаңа мақсаттар қойылып, білім саласы жеке жетілдіру
бағыты ретінде кӛрсетілген [70].
Ақпараттық қоғамның негізгі талабы – білім алушыларға ақпараттық
білім негіздерін беру, логикалық құрылымдық ойлау қабілеттерін дамыту,
ақпараттық технологияны ӛзіндік даму мен оны іске асыру құралы ретінде
пайдалану дағдыларын қалыптастырып, ақпараттық қоғамға бейімдеу.
Қазіргі таңдағы ақпараттық-коммуникациялық технологиялар білім
алушылардың ақпараттық құзыреттілігін
қалыптастырып және дамытуда
қосымаша мүмкіндік береді. Білім жүйесінде ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды қолдану тиімділігі мұғалімнің кәсіби құзыреттілігіне
байланысты, ол білім алушылардың сӛйлеу біліктілігі мен дағдысының
дамуына тиімді мотивті қалыптастырып, әрекет құралдары мен түрлерін
таңдауға еркіндік береді.
Мұғалім – білім беру іс-әрекетін басқарса, білім алушы – ӛзіндік оқу іс-
әрекетін басқарады. Білім беруді жүйе деп қарастырсақ, оған субъектілер мен
білім алушының шығармашылық іс-әрекетін дамытуға пайдаланатын
ақпараттық технология құралдарын нысан ретінде қолдануға болады.
Мұндай үдерісте білім алушылардың ақпараттық технология құралдарының
үйлесімді қатысы ескеріледі. Білім алушылардың белсенділік іс-әрекетін
ақпараттық-коммуникациялық технологиялар
арқылы ұйымдастырудың
жүйесі бірнеше қарым-қатынастың жүруі арқылы жүзеге асады. Осы қарым-
қатынас білім алушының ӛзіндік жұмыстарын ақпараттық-коммуникациялық
технологиялар арқылы жұптық жұмыстарда тапсырманы жеке орындау,
ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы тапсырманы жеке
орындау, жұптық тапсырмаларды бірлесіп орындау және т.б. қарастырылады.
Білім беруді ақпараттандыру – оқыту мен тәрбиелеудің психолого-
педагогикалық мақсаттарына жету үшін білім беру саласында жаңа білімді
қалыптастыру мен жүйелендіруді қамтамасыз ететін, ақпаратты таратуға,
ӛңдеуге, жасауға, жинауға, технологиялар
мен құралдарды пайдалануға
бағытталған адамның ғылыми-практикалық іс-әрекеті [30,с. 200]. Қазіргі
заман талабына сай мектепте білім алушылардың білім алу үрдісінде
ақпараттық-коммуникациялық технологиялар құралдарымен жабдықталуы
және оқу бағдарламаларымен қамтамасыз ету жұмыстары жүргізіледі. Әр
мектеп компьютерлік класс, интернет-кластар, электронды кітапхана,
электрондық кітаптармен т.б. жабдықталуы білім сапасына игі әсерін береді.
17
Білім беруді ақпараттандыру және білім алушыларға оқыту жүйесін
ақпараттандыру ақпараттандыру кӛздері, электрондық ресурстар және басқа
да компьютерлік бағдарламалар құралдарын қолданбай жүргізу мүмкін емес.
Қазіргі уақытта электрондық оқыту ресурстарын (ESM) дамытудың
кӛптеген
әдіснамалары бар, олар әдетте, электронды ресурстық құрылымды
құру бойынша жалпы ұсыныстарды қамтиды. Электронды оқытуда білім
беру мазмұны электрондық білім беру ресурстарының негізі болып
табылады.
Электронды оқыту ресурстарын құрудағы кейбір тәжірибе Л.Х.
Зайнутдинова, А.В. Соловова, А.В.Аспен, И.П. Норенкова, В.В. Гури және
басқалар [71] еңбектерінде кездеседі. Осыған орай, электрондық ресурстарды
жасау, каталогтау, зерттеу, қолдану барлығы да республиканың жоғары білім
беру жүйесінің қажеттіліктер мен талаптар жүйесіне
қатаң сәйкестендіріліп
орындалуы керек [72, 73].
Ақпараттық-комуникациялық технологияларды бәсекеге қабілетті
ұлттық білім беру жүйесін дамытуға және оның мүмкіндіктерін әлемдік білім
ортасына енгізу үлкен мәнге ие болып отыр. Білім беруді ақпараттандыру,
білім
салаларының
барлық
саласына
ақпараттық,
ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды енгізу және ұлттық үлгіді қалыптастыру
еліміздің білім беруді одан әрі ақпараттандырудың кезеңі мазмұндық
тұрғыда болады және компьютерлік сауаттылықтан жеке тұлғаның
ақпараттық мәдениетіне ауысуды білдіреді, мұнда әрбір білім алушы
ақпаратқа, ақпараттық-коммуникациялық технологияларға назар салып қана
қоймай, оны
тиімді қолдана білумен қатар, интернет ғаламдық ақпарат
желісін пайдалана алуы керек. Қазіргі оқыту технологияларын білім жүйесіне
енгізгенде, оқыту материалдарының педагогикалық мазмұндылығы мен
әркімнің ӛзінің үйренуіне жағдай жасаудың маңызы зор. Оқыту ісінің
тиімділігі мен сапасы кӛбінесе ӛздігінен оқып үйрену үрдісін тиімді
ұйымдастыру мен пайдаланатын материалдардың сапасына тәуелді болады
[74].
Оқу үрдісіне қоятын қазіргі талап білім алушының іс-әрекеті арқылы
білімін, біліктілігін, икемділігін тексеруге мұғалімдерді бағыттайды.
Географияны пәнін оқытуда қарастырылған тәжірибелік сабақтар –
оқытудың ерекше түрі-білімі мен біліктіліктін бекітіп, дамытып,
қалыптастырып
қоймайды, сонымен бірге жаңа білім алады. Географиялық
біліктілік ұзақ уақыт бойы тәжірибе жұмыстарын орындау мен сабақ
барысында қалыптасады. Оқу пәні ретінде географияның спецификасы
сабақта міндетті түрде тәжірибелік жұмыстарға кӛңіл бӛлінген, бұл дегеніміз
сабақтың әр кезеңіндегі (жаңа материалды түсіндіру, қайталау, бектіу, білімді
тексеру мен жалпылау) оқу-танымдық үрдісінің қайталанбас бір бӛлігі
ретінде.
Географияны оқытуда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды
қолданудың мүмкіндіктері мен тиімділігі Е.А. Таможняя ӛз жұмыстарында
қарастырған [75].
18
Осы еңбектерге талдау жасай келе, білім беруді ақпараттандырудың
маңызды ерекшеліктері анықталды:
- білім беруді іргелендіру, білім сапасын жоғары деңгейде кӛтеруі тиіс;
- білім берудің барлық жүйесінің сипаты,
оның болашақ пост-
индустириалдық ӛркениет мәселелерін шешуге бағытталуы, адамзаттың
шығармашылық қабілеттерін дамытуы тиіс;
- қашықтан оқыту әдістерін кеңінен қолдану есебінен планета
тұрғындары үшін білім беру жүйесінің кең кӛлемде және перспективті
ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар негізінде ӛз бетінше
білім алудың мүмкін болуы керек.
Қазіргі кездегі білім беру барысында кездесетін мәселелерді шешу үшін
ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдана отырып білім
берудің ӛзекті мәселелері мен шешу жолдары 1- кестеде кӛрсетілген.
Кесте 1 - Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолданып білім
берудің ӛзекті мәселелері мен шешу жолдарының құрылымы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Ӛзекті мәселе - Салбырова макпал токтарбеккызы

text:
Ӛзекті мәселе
Шешу жолдары
Білім сапасы қазіргі заман талаптарына
сәйкес емес (бағытталуы)
Білім беруді іргелендіру, жаратылыстану және
гуманитарлық бағыттағы білімдерді біріктіру,
жаңа технологиямен оқыту.
Тұлғаның дамуына кедергі келтіретін
білім берудің прагматикалық бағыты
Гуманистік бағыт, проблемалық оқыту,
ақпараттық коммуникациялық технологиялар.
Халықтың кӛп бӛлігі үшін сапалы
білімнің жеткіліксіздігі
Қашықтан оқыту, мәліметтер базасын құру,
телекоммуникациялық технологиялар.
Кестеде кӛрсетілген мәселелерді шешу үшін ақпараттық-коммуника-
циялық
технологияларды
кеңінен
қолдану
керек.
«Ақпараттық-
коммуникациялық технологиялар» ұғымы компьютерлік және компьютерлік
желілер арқылы ақпаратты ӛңдеу, сақтау және тарату үрдісі ретінде
қарастырылады.
Сондықтан,
білім
беру
үрдісінде
ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды белсенді пайдалану үшін олар ақпаратты
бір мезгілде беруді, ұсынуды қамтамасыз ету керек. Оқу үрдісінде
ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды
пайдалану
оқытудың
мотивациясын арттыру жолдарының бірі болып табылады.
АКТ білім алушылардың ғана емес, сонымен қатар мұғалімнің де
шығармашылық
қасиеттерін
дамытуға
ықпал
етеді.
Ақпараттық-
коммуникациялық технологиялар адамның негізгі қажеттіліктерін: байланыс,
білім беру, ӛзін-ӛзі жетілдіруді жүзеге асырады. Сондықтан, білім беру
үрдісінде
ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды
белсенді
пайдалану үшін олар ақпаратты бір мезгілде беруді, ұсынуды қамтамасыз ету
керек [76].
Оқу үрдісінде компьютер - оқытудың нысаны ретінде сондай – ақ,
оқыту, дамыту және тәрбиелеу мазмұнын диагностикалау мен оқытудың
19
құралы болуы мүмкін, яғни оқу үрдісінде компьютерлік технологияларды
пайдаланудың екі бағыты бар.
Біріншіден - білім, білік, дағдыларды меңгеру компьютерлік
технологиялардың мүмкіндіктері мен әртүрлі мәселелерді шешуде және
оларды пайдалану дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Екіншіден
-
компьютерлік
технологиялар
оқу-тәрбие
үрдісін
ұйымдастырудың тиімділігін арттыру құралы болып табылады.
Қазақстандағы білім беру жүйесі әлемдік білім беру кеңістігіне кіруге
бағытталған дамудың жаңа кезеңінен ӛтуде. Қазіргі заманғы қоғам ӛзінің
жаһандық ақпараттануда қарқындап дамып келе жатыр. Елімізде
экономикалық және технологиялық ӛсу жоғары сонымен қатар, ақпараттық -
коммуникациялық технологиялар арқылы оқытудың тәсілдері мен әдістеріне
қол жеткізгені білім беру нәтижелерінде байқалады. Білім беру саласына
ақпараттық-коммуникациялық технологияларды енгізуде, заманауи мұғалім
ӛзінің кәсіби дамуы үшін білім беру сапасын арттыруға ынталандырылады,
жаңа ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар білім беру
жүйесінің терең мақсаттарын іске асыруға, оның мазмұнына айтарлықтай
әсер етеді. Жаңа білім беру әдістерін дамытуға және педагогикалық
қағидаттарды жүзеге асыруға мүмкіндік береді [77]. Осыған байланысты
ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдаланудың әдістемелік
жүйесін жобалау қажет.
"Әдістемелік жүйе" ұғымына кӛптеген ғалымдар анықтама берген,
соның ішінде, В.М. Жучковтың анықтамасында: әдістемелік жүйе оқыту
процесінің барлық ӛзара байланысты элементтері ұсынылған және
сипатталған және оны ұйымдастыруға қойылатын талаптар қалыптасқан
ақпараттық үлгі ретінде әрекет етеді [78] деп түсіндіріледі. Ал, біздің
түсінуімізде әдістемелік жүйе-бұл мамандарды дайындаудың жоспарланған
жеке даму нәтижелеріне қатысты құзыреттілік параметрлерде белгіленген
білім беру қызметінің мақсаттарына қол жеткізу үшін мұғалімдер әзірлейтін
және қолданатын әдістемелердің жиынтығы. Әдістемелік жүйе әрбір білім
беру ұйымының білім беру ортасының шарттарына сәйкес әзірленеді, білім
беру процесінің ерекшеліктерін, оның ресурстық қамтамасыз етілуін және т.
б.
ескереді.
Білім
алушылардың
ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды пайдаланудың әдістемесін әзірлеуге кірісе отырып, әрбір
мұғалім әдістемелік жүйеде әзірленетін әдістеменің орнын ұсыну және әрбір
бӛліктердің жетістіктерімен танысуы тиіс. Халықаралық тәжірибеде
мұғалімдердің құзыреттіліктерін қалыптастыруды дайындау D.Rychen,
A.Tiana
[79]
жұмыстарында болса, инновациялық компьютерлік
әдістемелерді пайдалану тәжірибесі Cynthia, U. Zafer [80] жұмыстарында
кӛрсетілген.
Әдістемелік
жүйе
ретінде
білім
алушылардың
ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды пайдаланудың әдістемелік, мазмұндық
бӛліктер болып табылатын педагогикалық
құрылымды
түсінеміз.
Жобаланатын әдістемелік жүйеде бір жағынан қолданыстағы әдістемелік
20
жүйенің оң тәжірибесін кӛрсету, ал екінші жағынан география пәнін оқытуда
мәселелерді шешу үшін электрондық оқыту құралдарын пайдалану
болжанады. География пәнін оқытуда білім алушылардың ақпараттық-
коммуникациялық
технологияларды
пайдаланудың
қиындықтары
анықталды, бағдарламалық құралдарға қойылатын техникалық талаптар
тұжырымдалған, білім, білік және дағды қалыптастыру әдістері
қарастырылған және олардың негізінде география пәнін оқытуда ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды технологияларды пайдалану бойынша
әдістемелік жүйе әзірленді (сұлба 2).
Сұлба 2 - Білім алушылардың ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды пайдаланудың әдістемелік жүйесі
География - пәнін оқытуда ақпараттық-коммуникациялық технология-
ларды пайдаланудың әдістемелік жүйесін дамыту білім алушылардың білім
деңгейін кӛтере отырып кәсіби құзіреттілікті қалыптастыру үшін
21
алғышарттарды құрайды. Әдістемелік жүйе компоненттеріне мыналар
жатады:
1. География пәнін оқытуда ақпараттық, ғылыми, оқу-әдістемелік ресурс-
тармен қамтамасыз етуді талап ететін география пәнін оқытуда
ақпараттандырудың ғылыми әдістемелік мәселесі ретінде қарастырылу
қажет.
2. Географиялық білім беруді ақпараттандыру үдерісін тұжырымдамалық
әдістемелік зерттеу география пәнін оқытудың жаңа ақпараттық
технологиялары болып табылатын ақпараттық әдістеменің заманауи ғылыми
саласын дамытуға, орта мектепте географияны компьютерік оқытудың
әдістемелік жүйесін жобалауға, құрастыруға, жүзеге асыруға (ендіруге),
талдауға, дамытуға ықпал етеді.
3. Дербес компьютер технологияларын қолдана отырып, оқытудың
әдістемелік теориясы деңгейінде ғылыми білімнің жаңа тұтастығын анықтай
отырып, географиялық білім берудің мағынасын, оның даму факторларын
анықтауға мүмкіндік береді.
Ақпараттық - коммуникациялық технологиялар тиімді оқу құралда-
рының қатарына жатады, ол білім алушылардың ойлау белсенділігін
арттыруға әсер етіп, мұғалім мен білім алушының арасындағы байланысты
күшейтіп және тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.
Білім алушылардың география пәнін оқытуда мүмкіндік беретін
ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдаланудың тӛменде
кӛрсетілген бірненше артықшылықтарын анықтадық:
1. Білімге бір – бірінен үлкен ара қашықтықта орналасқан әр түрлі білім
орындарында отырып қол жеткізуге болады.
2. Оқыту жүйесінің кӛп денгейлі жетілдіруі олардың таралымдалуы
мен оқу сапасын арттырады.
3. Білім алушы ӛз бетімен немесе ӛзге білім алушылармен топтасып
бірге жұмыс істеуге мүмкіндік алады.
4. Білім алушылардың танымдық іс-әрекеттері күшейіп, ӛзіндік
жұмыстарды тез орындау мүмкіндіктері артады
Ал оқу үрдісіне қолдану:
- білім
кеңістігіндегі ақпараттық ағымдарды біріктіреді және
жүйелейді;
- ақпараттық - коммуникациялық технологияларны игеру негізінде
білім алушыларға субьективті кӛққарас қалыптастыру;
- жалпы және кәсібіи құзіреттілікті игеру арқылы білім алушылардың
тұлғалық жетістіктерін бақылау және жобалау.
Осыдан ақпараттық - коммуникациялық технологияларды орта мектеп-
терде қолдану ешқандай күмән келтірмейді, бірақ мұндай жұмыстардың
теориялық, дидактикалық және әдістемелік аспектісі әліде жан-жақты және
терең зерттеуді қажет етеді. Орта мектептерде оқыту үдерісі білім
алушылардың белсенді ойлау қабілеттерін дамытып, олардың дербес
зерттеуші қызметіне жақындай түсуіне ықпал етеді.
22
Бүгінгі таңда орта мектепте білім беру мен тәрбиелеу жүйесіне жаңаша
қарап, білім алушылардың ӛздігінен дамуына әсер ететін шығармашылық іс-
әрекеттерін қалыптастыру мәселелері педагогикалық тұрғыдан ғылыми
зерттеулерде кӛкейтесті мәселе болып отыр.
Ақпараттық - коммуникациялық технологияларды қолдану нәтижесінде
келесі мәселелерді шешу мүмкін болады:
- білім алушыларды материалмен танысу жылдамдығын арттыру;
- оқу үрдісін жекешелендіру. Мысалы, оқулық барлық білім алушыларға
арналған, және мұғалімге де жалпы әдістемелерді қолдануға тура келеді, ал
компьютер оқытуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді;
- кері байланысты жақсарту. Оқулықпен жұмыс барысында мұндай кері
байланысты орнату мүмкін емес. Сонымен қатар, нәтижелі кері байланыс
арқылы компьютерлер жұмыстарды ӛзі атқарып, мұғалімнің шығармашылық
жұмыспен айналысуға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңдағы жағдайда мұғалімдер:
- ақпарат элементтерінің кӛздерін біліп, оларды курс бойынша білім
алушыларға әдебиеттер тізімі ретінде беруі керек;
-
зерттеулік сипаты бар ақпарат элементтерінің тәжірибелік
қолданылуын нақты мысалдар арқылы білім алушыларды оқыту керек;
- білім алушыларды оқытуда ақпараттық кӛшбасшы болып, ақпараттық
белсенділікті танытуы керек.
Мұғалімдер қазіргі таңда жаңа кәсіби қабілеттерді иемденіп, келесідей
іс-әрекеттерді жасайтын ақпараттандырушы болуы керек:
- білім алушыларды ақпараттық іс-әрекеттің негізгі үрдістерімен,
қоғамның ақпараттық ресурстар құрылымымен таныстыру;
- интернет ресурстарынан ақпарат іздеу қабілеттерін қалыптастыру;
- электронды ақпарттық-іздеу жүйелерін қолдану, кәсіби және ӛзін-ӛзі
оқыту іс-әрекеттерінде ақпараттық технологияларды қолдану, алынған
деректердің жүйеленуін жүргізу, жеке картотекалар, компьютерлі деректер
қоры түрінде ақпараттық базаны ұйымдастыру сияқты іс-әрекеттерге үйрету.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Білім - Салбырова макпал токтарбеккызы

text:
1.2
Білім
беру
үрдісінде
қолданылатын
ақпараттық-
коммуникациялық
технологиялардың
мазмұны
мен
қызметтік
мүмкіндіктері
Қоғамда, бұл білім беру саласына да қатысты болып жатқан ең басты
үрдістердің бірі – ақпараттық-коммуникациялық технологияларды белсенді
түрде енгізу. XX ғасырдың 20-жылдарынан бастап қоғамда білімнің орны
біртіндеп, тез қарқынмен ӛсуде. Білім беру жүйесіне жаңа ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды енгізумен байланысты ең бірінші
нормативті құжаттар XX ғасырдың 80-жылдарында пайда болған. 1986 жылы
КССР-дағы оқытудың мектеп бағдарламасына ең бірінші рет «Информатика
және есептеу техникасының негіздері» атты курс енгізілген болатын, бұл –
инофрматика пәнінің мұғалімін дайындау және де жаңа пәннің мазмұны мен
оқыту әдістемесін жасауды тудырды [81].
23
Қазіргі ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың рӛлі, қалып-
тасқан білім беру жүйесін жетілдіру мен модернизациялау саласында соңғы
екі он жылдықта ӛзекті болып отыр. Бірақ оқу үрдісінің практикасына
ғаламдық Интернет желісіне қосылған және де локалды есептеу желісіне
(ЛЕЖ) біріктірілген, салыстырмалы түрде қымбат емес компьютерлерді
енгізген кезде оның ӛзектілігі бірнеше есе арта түсті.
«Интернеттендіруге» және компьютерленуге негізделген, орта, арнайы
орта және жоғары білім беруді модернизациялау бағдарламасын сәтті іске
асыру үшін, оқу орнын есептеу техникасының құралдарымен техникалық
қамсыздандырудан бӛлек, барлық заманауи талаптарға сай келетін білім беру
жүйесін ұйымдастырушылар мен педагогтарды дайындау қажет [82].
Білім беру үрдісіне ақпараттық-коммуникациялық технологияларды
енгізу және пайдалану тенденциясының қазіргі анализі – заманауи
ақпараттық әлемнің дамуы үшін дұрыс және қажетті қадам екендігін
кӛрсетеді. Бұл заманауи үрдіске: тікелей білім берудің ақпараттандырылуы
мен компьютерлену мәселесімен айналысатын арнайы ғылыми орталықтар
мен ғылыми, ғылыми-әдістемелік жұмыстардың, арнайы мезгілдік
басылымдардың, білім берудің компьютерленуіне қатысты құрылымдық-
ұйымдастырушылық моделдің және әртүрлі концепциялардың пайда болуын
жатқызуға болады.
Білім берудің ақпараттандырылу үрдісі оқытудың ақпараттық
технологиясының потенциалын білім алушының тұлғалық дамуы ғана емес,
оқудың және практикалық міндеттерді шешу үшін білім, дағды мен
қасиеттердің қалыптасуына кӛмектесетін тәсілдерді қалыптастыру мәселесін
ӛзекті етеді. Оқу үрдісіне оқытудың ақпараттық технологиясын енгізу – адам
белсенділігінің ӛзін-ӛзі бағалау нәтижесімен мотивацияланатын және
техникалық құралдармен сүйемелденетін, әрекеттік ӛзін-ӛзі бағалауға
негізделетін – үздіксіз білім берудің жаңа формасының қалыптасуына негіз
болуы мүмкін [83].
Оқу үрдісінде электронды есептеуіш машинаны пайдаланудың ең
бірінші нәтижелері – компьютерді оқу құралы ретінде пайдалану идеясына
қатысты қарама-қайшылықтар тудырды. Оқу үрдісінде әртүрді компьютер
құралдарын
пайдаланудың
тиімділігі
техниканың
мүмкіндіктеріне
байланысты. Бірақ, педагогикалық тәсіл, принциптер және талаптар,
оқытудың компьютерлік құралдарын қолдану және жасау кезінде негіз болып
табылады. Сондықтан да, қазіргі ақпараттық-коммникациялық технология-
лардың кеңейтілген дидактикалық мүмкіндіктерін пайдаланатын оқытудың
жаңа технологияларын үнемі іздеп отыру қажет [82, с. 5].
Қалыптасқан білім беру жүйесін реформалаудың маңыздылығын және
оның мақсатқа лайықтығын анықтайтын басты фактор – бұл XXI ғасырдың
адамзатқа жасаған түйінді сын-тегеуріндеріне жауап беру қажеттігі болып
табылады:
24
- қоғамның білім мен тиімділігі жоғары ақпараттық-телекомму-
никациялық технологиясы негізінде дамудың жаңа стратегиясына ауысу
қажеттігі;
- білім қалыптастыратын тұлғаның қабілеттіліктері мен қасиеттеріне
біздің ӛркениетіміздің терең тәуелділігі;
- қоғамның шынайы білімділік пен АКТ-ны тиімді қолдануға ғана
сүйене отырып табысты даму мүмкіндігі;
- ұлттың ауқаттылық деңгейі, мемлекеттік ұлттық қауіпсіздігі және білім
берудің жәй-күйі, АКТ қолдану арасындағы аса тығыз байланыс.
Білім беру саласында компьютерді қолдану жаңа ұрпақтағы ақпараттық
білім беру технологиясының пайда болуына алып келді, бұл оқыту сапасын
арттыруға, тәрбиелік әсер етудің жаңа құралдарын жасауға, педагогтар мен
білім алушылардың есептеу техникасымен одан да тиімді әрекеттесуіне
мүмкіндік берді. Кӛптеген мамандардың пікірінше, компьютер құралда-
рының негізіндегі жаңа ақпараттық білім беру технологиялары сабақтардың
тиімділігін 20–30%-ға жоғарылатуға кӛмектеседі. Білім беру саласына
компьютерді ендіру дәстүрлі оқыту әдістері мен технологияларын және бүкіл
білім беру саласын революциялық ӛзгертудің бастамасы болды. Бұл қадамда
коммуникациялық технологиялар маңызды орын алды, телефон арқылы
байланыс құралдары, телевидение, кӛбінесе оқыту үрдісін басқарғанда және
қосымша оқыту жүйелерінде қолданылған космостық коммуникациялары
[84].
Заманауи телекоммуникациялық желілердің пайда болуы және олардың
ақпараттық технологиялармен конвергенциясы, яғни АКТ пайда болуы
жетекші елдердің ғаламдық технологиялануының жаңа қадамы болды. Осы
технологиялар инфосфераны жасаудың негізі болды, себебі компьютер
жүйелерін және ғаламдық телекоммуникациялық желілерін біріктіру
арқасында бүкіл адамзатты байланыстыратын планеталық инфрақұрылымды
жасау және оны дамыту мүмкін болды. АКТ-ның ойдағыдай іске
асырылуына интернеттің – оның ақпаратты жинау мен сақтаудың, осы
ақпаратты әр пайдаланушыға жеке берудің шектелмеген дерлік
мүмкіндіктерін қоса алғанда ғаламдық компьютер желісінің пайда болуын
мысал ретінде келтіруге болады.
Ғылымда, білім беруде, байланыста, бұқаралық ақпарат құралдарында,
оның ішінде телевидениеде, жарнамада, сауда-саттықта, сондай-ақ адамның
ӛзге қызмет ету салаларында интернет тез қолданыла бастады. Интернетті
білім беру жүйесіне енгізу бойынша жасалған алғашқы қадамдар интернеттің
білімді дамыту үшін орасан зор мүмкіндіктерінің болуы кӛрсетті. Оған қоса,
бұл білім беру мекемелерінде желіні жан-жақты қолдану үшін еңсеру қажет
болатын бірқатар қиындықтардың болуын да аңғартты.
Осы қиындықтардың қатарында - дәстүрлі технологиялармен
салыстырғанда оқытуды ұйымдастырудың айтарлықтай жоғары құны, бұл
кӛптеген техникалық (компьютерлер, модемдер және т.б.), бағдарламалық
(оқыту технологияларын қолдау) құралдарын қолдану қажеттігімен, сондай-
25
ақ қосымша ұйымдастырушылық-әдістемелік құралдарын (білім алушылар
мен оқытушыларға арнайы нұсқаулықтары және т.б.), жаңа оқулықтар мен
оқу құралдарын және т.б. дайындауға байланысты.
Шетел тәжірибесінде компьютерлік оқыту технологиялары келесі түрде
жіктеледі:
- компьютерлік
бағдарламалық
оқыту
–
механизмдегі
тиісті
компьютерлік бағдарламалардың кӛмегімен іске асырылуын қамтамасыз
етеді;
- компьютер кӛмегімен оқып білу – жаңа материалды әртүрлі құралдар,
оның ішінде компьютер кӛмегімен оқып білу бойынша жасалатын ӛзіндік
жұмыс;
- компьютер базасында оқып білу – білім алушылардың тиімді ӛзіндік
жұмысын қамтамасыз ететін бағдарламалық құралдарды қолдану;
- компьютер базасында оқыту – білім алушыларға білім берудің мүмкін
болатын барлық нысаны;
- компьютер кӛмегімен бағалау – білімді меңгеру сапасын бағалаудың
арнайы жүйесі болғанда білім беру;
- компьютерлік
коммуникациялар
-
ақпараттық
оқыту
технологияларының бағдарламалық құралдары қосалқы жүйе ретінде
құрылады.
В.П.
Тихомировтың
жетекшілігімен
жазылған
ақпараттандыру
тарихындағы 2000 жылға дейін білім беру туралы ұжымдық монография-
сында тӛрт кезеңді кӛрсетті [85]:
- 70 жж. кезең компьютерлендіру оқытудың тиімділгіне ешқандай әсер
етпеді, себебі, ол кезде есептеуіш техника құралдарының даму деңгейі тӛмен
және олардлың таралуы шектеулі болды;
- 1970-80 жж. педагогикалық бағдарламалық құрылғыларды жасау
кезінде оқу-танымдық әрекетті басқаруда рефлексті процестерге кӛңіл
бӛлінді. Ал дербес компьютерлердің пайда болуы білім алушының танымдық
іс - әрекетін басқарудың әртүрлі жаңа тәсілдерді жасау мен апробациясына
мүмкіндік жасады.
- 1980-1990 жж. кезең компьютермен қолданушы арасындағы қарым-
қатынас парадигмасының ӛзгеруімен және компьютерлі техниканың
дидактикалық мүмкіндіктерінің кеңеюімен сипатталады. Компьютерлік
оқыту жүйесінің барлық функциясынын танымдық әрекетті басқарудың
интербелсенді тәсілдерін қалыптастырушы дәнеккер ретінде толықтай тиімді
қолдану мүмкіндіктері пайда болды. Компьютердің кӛмегімен оқыту
теориясы жеке-бас әрекеттік тәсілмен толықты;
- 1990-2000 жж. кезеңінде шынымен де мықты және функционалды
дербес компьютерлердің жаппай таралуы және Интернет желісі ресурсының
дамуымен сипатталды, бұл білім беру жүйесіне инновациялық процестерді
енгізуге және қарқынды дамуына себепкер болды. АКТ-ның негізінде ӛз
бетімен білім алу технологиясы және оқытудың ӛзіндік бағытын жобалау,
арақашықтықтан білім беру қарқынды түрде дамыды.
26
Айтылған кезеңдендіру есептеуіш техника құралдарының, техниканың
және ақпаратты енгізу-шығару құрылғыларының даму генезисін АКТ-ның
технологиялық негізі ретінде кӛрсетеді [86]. Бірақ қазіргі кезеңде білім беру
үрдісінде АКТ-ны қолдану және білім беру стратегиясы да маңызды
рӛлдердің бірін атқарады.
Б.Е. Стариченко білім беруде ақпараттық-коммуникациялық техноло-
гиялар дамуының тӛрт буынын кӛрсетеді [87].
Ол бірінші буынға оқытудың компьютерлі құрылғыларын қолданудан
бастаған комютерлік тренажерлар мен басқару бағдарламаларын жатқызады.
Олардың құрылымының негізінде іске асыруда қиын емес және кӛп
есептеуіш ресуртсарды қажет етпейтін қарапайым алгоритмдер болды. Осы
кезеңнің ӛзінде де АКТ-ға ең маңызды дидактикалық міндеттердің бірін
шешуге мүмкіндік берілді, ол – оқу үрдісінің ұжымдық формасын
ұйымдастыру кезінде оқытуды дараландыруды қамтамасыз ету. Оларды
қолдану – нақты білім беру практикасында педагогикалық ғылымның
теориялық қағидаларын іске асыра отырып, тренажер мен басқарудың
тереңдігін, кӛлемін және қарқынын дараландыруға мүмкіндік берді. Кӛптеген
отандық және шет елдік зерттеушілер АКТ-ның осы формаларының жоғары
нәтижелігіне кӛздері жетті.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Салбырова макпал токтарбеккызы - бет 17

text:
Екінші буындағы АКТ-ның құралдарын компьютерлі үлгідеуді белсенді
түрде қолданумен байланыстыруға болады. Имитациялы компьютерлі
үлгідер оқу материалдары кӛрнекілігінің артуымен қатар процестердің ішкі
заңдылықтары мен жүйелерін зерттеуге мүмкіндік берді.
Білім берудегі АКТ-ның үшінші буыны компьютерлік телекоммуни-
кациялардың және анықтамалық және оқуға тағайындалған желілік
ақпараттық ресурстардың дамуы негізінде қалыптасты. Мұғалім мен білім
алушының арасындағы коммуникация анықталған орын және уақытпен
байланысты болмайтын болды. Соңғы жылдары оқу және анықтамалық
сипаттағы wiki-ресурстар танымал бола бастады, оны білім алушылардың
ӛзі-ақ жасай алады, мұндай жағдайда оқу материалдарын санаулы мамандар
дайындамайды, білім алушылар тек тұтынушы ғана емес, сонымен қатар
ақпаратты жасаушы ретінде болады. Компьютерлі телекоммуникациялық
технологиялардың
арқасында
оқу
үрдісінде
классикалық
топтық
дидактикадан толықтай кетуге байланысты алғышарттар пайда болды.
АКТ-ның тӛртінші буыны жасанды интеллекті элементтері бар оқыту
мен басқару жүйесінен тұрады. Мұндай жүйелер оқытудың ағымдағы барлық
қадамдарын түбегейлі түрде басқарып және ақпаратты сақтап, алдағы
болатын қадамға қатысты шешімді ӛзі қабылдайды. Яғни, оқу үрдісінің әр
кезеңі білім алушының жеке қасиеттеріне компьютерлі бағдарлама арқылы
бейімделеді, осылайша ол оқытудың максималды нәтижелілігін қамтамасыз
етеді. Жүйе – шешім қабылдау функцияларымен толықтырылған, кейбір пән
саласында нысандандырылған үлгі ретінде қалыптасады. Осындай нұсқа
басқару және ӛзін-ӛзі басқаруды меңгеруді, оқу ақпаратын меңгеру орынды
және қолайлы етеді. Сонымен бірге оқытушы жүйені құрастырған кезде
27
бейімделудің параметрлері мен білім құрылымын анықтайды, бірақ оқыту
үрдісіне қатыспаса да болады.
«Қазақстан Республикасының 2016-2019 ж. білім беру мен ғылымын
дамыту» мемлекеттік бағдарламасына сәйкес және де «Мекептегі білім
беруді ақпараттандыру МЖМС (мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты)
механизм кӛмегімен оқытуға ақпараттық технологияларды алдағы уақытта
енгізу аясында іске асырылады» [88] – мектептегі оқытуға жаңа
технологияларды енгізу мен дайындауды қамтамасыз ететін жүйенің
артқанын байқауға болады. Айтылған ӛзгерістердің нәтижесі ретінде жабық
білім беру жүйесінен ашық білім беру жүйесіне кӛшу, яғни ақпараттық
ресурстарға шектелген қолжетімділіктен шексіз ақпаратқа кӛшуді білдіреді.
Білім беру жүйесінің ашық болуы – жаңа ақпараттық технологиялардың
элементтерін бірыңғай білім беру ақпараттық ортасына біріктіруді жоспарлап
отыр.
Әдебиеттер тізіміне шолу жүргізгенде, қарастырылып отырған
мәселелерге
қатысты
әртүрлі
авторлар
қолданатын
түсініктердің
полисемиясы анықталды. Мысалы, XX ғ. 90 жылдары ғылыми айналымға
кеңінен енген «педагогикалық технология» және «оқыту технологиясы»
терминдерімен қатар, «оқытудың ақпараттық технологиясы», «оқытудың
ақпараттық-коммуникациялық технологиясы», «оқытудағы жаңа ақпараттық
технологиялар» және т.б. синонимдік терминдер де қолданыла бастады.
«Технологиялардың» бастапқы түсінігі мағыналық жағынан бір
нәтижелі ӛнімді алу мақсатында бір нәрсені ӛңдеу және түрлендіру, оның
ұйымдастырылуын және ретін анықтайтын осы үдерісті нормативті
қамтамасыз ететін үрдісінің жиынтығы. Технология түсінігі – нақты бір
күрделі үрдісті ретімен ӛзара байланысқан және орындалатын процедуралар
мен операцияларға жолымен адамдар немесе маханизмдердің іске асыруы, ол
осы процестің жоғары тиімділігіне жетуге кӛмектеседі.
Кейбір авторлар педагогикалық (білім беру) технологияларды оқыту
мақсатына жетуде нәтиже беретін құрал десе, басқа авторлар оның кез-келген
оқу-тәрбие үрдісінде кездесетінін және осы қарым-қатынаста классикалық
дидактиканы дамытады деп түсінеді. Басқа зерттеушілер оқыту
технологиясын «оқу бағдарламасымен қарастырылған, оқыту құралы, әдісі
мен формалар жүйесінен тұратын, алға қойылған мақсатты тиімді орындауды
қамтамасыз ететін - оқу мазмұнын іске асыру тәсілі» деп қарастырады [89].
Оқыту технологиясы деп білім алушылардың әрекеті мен мінез
формаларының қажетті ӛзгерістерін (тіпті жаңаларының пайда болуына
дейін)
ӛзгертуге
арналған
әртүрлі
процедуралардың
жиынтығы
(психологиялық, дидактикалық, жалпы педагогикалық және т.б.) [90].
Оқу технологиясының үнемділігі мұғалім жұмысының оңтайлығы, оқу
уақытының резерві және жоспарланған дидактикалық нәтижелерге жету
дәрежесін кӛрсетеді. Бір жағынан, «білім берудің ақпараттық технологиясы»
сияқты педагогикалық санаттағы мазмұнның дидактикалық мазмұны
қалыптасты, ал екінші жағынан, білім берудегі ақпараттық
-
28
коммуникациялық технологияларлардың кең тұжырымдамасы «жаңа
ақпараттық технологиялар» терминінің негізінде жасалған, осылайша, оқыту
технологиясын енгізу келесі қадамдарды қамтиды:
- блім беру жүйесінің түпкі мақсаттарын тұжырымдау және сипаттау;
- диагностикалық кӛрсеткіштерде аралық мақсаттарды (міндеттерді)
сипаттау;
- оқу үдерісінің мазмұнды негіздемесі;
- оқытудың нысанивті сапасын бақылаумен қамтамасыз етілген білім
беру технологияларын, таңдалған мақсаттар мен әдістерді пайдалану
бойынша ұсынымдар әзірлеу;
- оқудың ұйымдастыру формалары мен шарттарын сипаттау.
Инновациялық
технологиялық
құралдар мен технологияларды
қолдануға негізделген жаңа дидактикалық құралдардың, жабдықтардың және
техниканың білім беру ортасына енгізу – бірқатар оқу үрдісінің кезеңдерінде
кері байланыс функциялары және мұғалім интерактивті құралдармен
ауыстырумен сипатталатын қазіргі кездегі мектептердегі оқу үдерісінің
құрылымын жақсартуға әкелді.
Бір жағынан, «білім берудің ақпараттық технологиясы» сияқты
педагогикалық санаттағы мазмұнның дидактикалық мазмұны қалыптасты, ал
екінші жағынан, білім берудегі ақпараттық - коммуникациялық
технологияларлардың
кең
тұжырымдамасы
«жаңа
ақпараттық
технологиялар» терминінің негізінде жасалған.
Бірқатар ғылыми-әдістемелік және білім беру бойынша бірқатар
жарияланымдар «жаңа ақпараттық технологиялар» терминін қамтиды.
«Жаңа» сӛзі осы технологиялардың қолдану саласына (педагогика) және
алынатын тиімділігі тұрғысынан олардың инновациялық сипатын кӛрсетеді.
Оларды енгізу – әртүрлі ұйымдардағы, оқу мекемелері мен тұрмыстағы
практикалық әрекеттің мазмұнын түбегейлі ӛзгертеді.
Ақпараттық технологиялар, бір жағынан, экспоненталық білім кӛлемін
және оның әлеуметтік мүмкіндіктерінің ауқымын және екіншісінде
қайшылықты шешу құралы ретінде пайда болды. Қазіргі әлемдегі
информатика мен телекоммуникацияның ажырамас бірлігінің белгісі -
ғылыми және танымал әдебиеттерде белсенді түрде қолданылатын
«ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» жаңа терминінің пайда
болуы. АКТ-нің дуальділігі, бір жағынан, білімін қоғамның ақпараттық
ресурстарына айналдырады, ал екіншісі әлеуметтік технологияларды енгізу
және оларды әлеуметтік ақпараттық технологияларға айналдыру құралы
ретінде әрекет етеді [91].
Білім беру саласында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды
енгізу нәтижесінде заманауи мұғалім ӛзінің кәсіби, шығармашылық дамуы
үшін білім беру сапасын арттыруға қуатты ынталандырады (2-кесте).
|


title: Салбырова макпал токтарбеккызы - бет 22

text:
37
бағдарламалар
технологиялық
және
операциялық
тұрғыдан
білім
алушыларына қолжетімді болуы тиіс. Сонда ғана мұғалім қандайда бір
бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс алгоритмін қайта-қайта түсіндіріп
жатпайды және соның есебінен сабақтың қол жеткізуге тиісті белгілі бір
дидактикалық мақсатының нәтижесіне жұмсалатын уақыт қысқарады.
Сонымен қатар, компьютерді пайдалану арқылы білім алушыларда оны
қолданысқа енгізуге деген қажеттілікті қалыптастырып, танымын, басқа
құралдарымен салыстырғандағы артықшылығын ашып кӛрсету қажет.
Сондықтан
алтыншы
жағдай
сабақтарда
қолданылатын
компьютерлік бағдарламалар технологиялық және операциялық тұрғыдан
Достарыңызбен бөлісу:


title:
ОҚЫТУДА
АҚПАРАТТЫҚ- - Салбырова макпал токтарбеккызы

text:
3
НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР
Бұл диссертацияда келесі нормативтік құжаттарға сәйкес сілтемелер
жасалынған:
"Ақпаратты Қазақстан - 2020" мемлекеттік бағдарламасы және
"Мемлекеттік бағдарламалар тізбесін бекіту туралы" Елбасы Н.Назарбаевтың
2010 жылғы 19 наурыздағы № 957 Жарлығына толықтыру енгізу туралы.
Елбасы Н.Назарбаевтың 2013 жылғы 8 қаңтардағы № 464 Жарлығы.
Жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы № 1080
қаулысы.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. № 319-ІІІ ҚРЗ, Астана,
Ақорда, 27.07.2007ж. // Егеменді Қазақстан. - 15 тамыз, 2007 ж.
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-ІІІ «Білім
туралы» Заңы және 24.11.2015 жылы енгізілген ӛзгерістері мен толықтырулары
туралы.
Қазақстан Республикасының бiлiм беру жүйесiн ақпараттандыру 2002-
2004 жылдарға арналған тұжырымдамасы. – 2001 жыл.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Егемен
Қазақстан», 29 қаңтар 2011 жыл.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың «100 нaқты қaдaм» бaғдapлaмacы. 20.05.2015 ж.
Елбасы
Н.Ә.
Назарбаевтың
Тӛртінші
ӛнеркәсіптік
революция
жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндігі атты Қазақстан халқына жолдауы.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық
бәсекеге қабілеттілік» Жолдауы, 2017 жылғы 31 қаңтар.
Негізгі орта білім беру деңгейінің 7-9-сыныптарына арналған «География»
пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы. 2013 жылғы 3
сәуірдегі № 115 бұйрығына 205-қосымша.
Білім туралы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі N 319-
ІІІ Заңы
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тамыз конференциясы.
16.08.2019 ж.
Қазақстан Президентінің "Сындарлы қоғамдық диалог - Қазақстанның
тұрақтылығы мен ӛркендеуінің негізі" халқына жолдауы – Нұр-Сұлтан, 2
қыркүйек 2019 ж.
Достарыңызбен бөлісу: