«Бақытты сәт» математикалық ойын сабағы
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Оқушылардың ойлау қабілетін, ой ұшқыр-лығын, оқуға ынтасын арттыру.
Дамытушылық: Ұйымдастырушылық қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Оқушыларды ұйымшылдыққа, нақты пәнге қызығушылыққа, жауапкершілікке, өзін-өзі тәрбиелеуге тәрбиелеу.
Көрнекілігі: Безендірілген зал, нақыл сөздер, карточкалық тапсырмалар, логи-калық есептер, әр топқа даярланған үстел.
Түрі: Топтық сайыс сағаты.
Типі: Ойын түрінде
Жоспары: 1. Топтың өзін таныстыруы, амандасу рәсімі
2. Тапқырлық сайысы (логикалық есептер)
3. Біліктілік сайысы (есептер шығару)
4. Математикалық сұрақтар
5. Ойымды жалғастыр (мақал-мәтелдер)
6. Сөзжұмбақ сайысы (карточка арқылы топқа беріледі)
7. «Қас қағым сәт» сайысы (топқа сұрақ)
Қолданылған нақыл сөздер:
1. Арифметика математиканың, ал математика ғылымдардың патшасы.
(К.Гаусс)
2. Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін математика.
(М.В.Ломоносов)
3. Математика – барлық ғылымдардың тұңғышы және оларға пайдалы да, қажет те. (Р.Бэкон)
Жүргізуші: Қайырлы күн қадірменді көрермендер! «Бақытты сәт» ойынына қош келдіңіздер.
Бүгінгі ойын топтық сайыс түрінде өтеді. Ортаға «Үшбұрыш»,»Квадрат», «Трапеция» топтарын шақырамыз.
Математика сырлары,
Қызықтырды біздерді.
Ойынға бірге қатысуға,
Шақырамыз сіздерді, - дей отырып сайыскерлеріміздің білімі мен баға беретін әділ қазыларалқасын ортаға шақырамыз. Бүгінгі кештің жоспары таныстырылады.
1. Кезекте амандасу рәсімі І топ «Үшбұрыш» тобы.
Ұраны: Білікті бірді жығар.
Білімді мыңды жығар.
Сәлемдесуі: Біз дайынбыз бұл сайысқа достарым,
Көрсетеміз бізде қандай күш барын.
Алға қойған мақсатымыз бір екен.
Сәтті болсын сапарымыз әрдайым.
«Үшбұрыш» тобынан қарсылас топтарға сәлем.
Таныстыруы: Үшбұрыш деп жазықтықта бір түзудің бойында жатпайтын үш нүктені тізбектей қосқаннан шыққан фигураны айтамыз.
Үшбұрыш қабырғаларына қарай үш түрлі:
1) тең қабырғалы үшбұрыш
2) тең бүйірлі үшбұрыш
3) әр қабырғалы үшбұрыш
Үшбұрыш бұрыштарына қарай үш түрлі:
1) тік бұрышты үшбұрыш
2) сүйір бұрышты үшбұрыш
3) доғал бұрышты үшбұрыш
Үшбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы 1800-қа тең.
ІІ топ. «Квадрат» тобы.
Ұраны: Қандай сынақ болса дағы беріспе,
Әрқашанда үміткерміз жеңіске.
Сәлемдесуі: Армандарға қол созумен келеміз,
Өмір теңіз жүзіп келеді кемеміз.
Білімменен қаруланған тобымыз,
Қарсыласты қалай да біз жеңеміз.
Таныстыруы: Барлық қабырғалары бір-біріне тіктөртбұрыш квадрат деп аталады.
Қасиеттері: 1) диогональдары тең
2) диогональдары бір-біріне перпендикуляр болады
3) ішкі бұрыштарының қосындысы 3600-қа тең.
ІІІ топ. «Трапеция» тобы.
Ұраны: Жарыс десе жанамыз,
Бүгінгі күн жарыста алғырлықпен аламыз.
Сәлемдесуі: Қиындықтан сірәда біз қашпаймыз,
Алғырлық пен тапқырлықты ұштаймыз.
Қияларға самғап ұшқан құстаймыз,
Шегінбейміз жеңістерге бастаймыз.
«Трапеция» тобынан қарсыластарға сәлем!
Таныстыруы: Екі қабырғасы параллель, ал басқа екі қабырғасы параллель емес төртбұрышты трапеция дейді.
Параллель қабырғалары табандары, параллель емес қабырғалары бүйір қабыр-ғалары деп аталады.
Трапецияның түрлері: 1) тең бүйірлі
2) тік бұрышты
Трапецияның орта сызығының табандарына параллель және олардың қосын-дысының жартысына тең болады.
Жүргізуші: Әділқазы алқасынан І-сайыстың қорытындысын сұраймыз.
2. Тапқырлық сайысы (әр топқа логикалық есептер беріледі).
«Ұшбұрыш» тобына.
1. Егер тырна бір аяғымен тұрса 3 кг болады, ал екі аяғымен тұрса оның салмағы қанша?(3 кг)
2. Үстел беті төртбұрышты, оның бір бұрышын арамен кесіп алсақ, неше бұрыш қалады? (5 бұрыш)
3. Төрт қойдың неше аяғы бар? (16 аяқ)
«Квадрат» тобына.
1. Ағаш үстінде 100 торғай отырады. Аңшы 10 торғайды атып алады. Торғайдың қаншасы қалады? (10 торғай).
2. 1 жұмыртқа 3 минутта піссе, 4 жұмыртқа қанша минутта піседі? (3 минут)
3. 1 т мақта ауыр ма, 10ц темір ауыр ма?(тең)
«Трапеция»тобына.
1. Бөлменің төрт бұрышында бір-бір мысықтан отыр.әр мысықтың алдында үш мысықтан отыр. Барлығы бөлмеде неше мысық бар? (4мысық)
2. Асханаға 100 кг пияз және одан 3 есе артық картоп әкелінді. Асханаға неше кг картоп әкелінді? (300 кг)
3. Бір жанұяның бес ер баласы және олардың әрқайсысының қарындастары бар. Жанұяның қанша баласы бар? (6 бала)
Әділқазылар алқасынан ІІ сайыстың қорытындысын сұраймыз.
ІІІ. «Біліктілік» сайысы. (тапсырма карточка бойынша беріледі).
«Үшбұрыш» тобына.
АВСД параллелограмның периметрі 81см, ал АС = 30см. АВС үшбұрышының периметрін табыңдар.
«Квадрат» тобына.
Тең бүйірлі үшбұрыштың периметрі 16 см, ал бүйір қабырғасы табанынан 2 см ұзын. Бүйір қабырғасын табыңдар.
«Трапеция» тобына.
Егер А = 420 болса, онда АВСД параллелограмының бұрыштарын табыңдар.
IV. Математикалық сұрақтар. (әр топқа бес сұрақтан)
«Үшбұрыш» тобына.
1. Шеңбермен бір ғана ортақ нүктесі бар түзу. (жанама)
2. Бұрышты тең екі бөлік кебөлінетін сәуле. (биссектриса)
3. Жазықтықтағы қандай түзулер ешқашан қиылыспайды? (параллель)
4. 1800-қа тең бұрыш қалай аталады? (жазыңқы)
5. Мына формула бойынша нені табуға болады? (трапецияның ауданын)
«Квадрат» тобына.
1. Үшбұрыштың тік бұрышына қарсы жататын қабырғасының аты. (гипо-тенуза).
2. 700-қа тең бұрыш қалай аталады? (сүйір)
3. Төртбұрыштың қарама-қарсы төбелерін қосатын кесінді. (диогональ)
4. Шеңбердің центрінен оның бойында жатқан нүктеге дейінгі қашықтық. (радиус)
5. Екі қатынастың теңдігі. (пропроция)
«Трапеция» тобына.
1. Үшбұрыштың тік бұрыш жасап тұрған қабырғаларының аты. (катеттері)
2. 1200-қа тең бұрыш қалай аталады? (доғал)
3. Параллелограмның 600-қа тең бұрышымен іргелес бұрышы неше градусқа тең. (1200)
4. Бір нүктеден таралған екі сәуледен құралған фигура. (бұрыш)
5. Перпендикуляр түзулер неше градус жасап қиылысады? (900)
V. «Ойымды жалғастыр» сайысы. (әр команда шапшаң жауап беру керек)
1. Жеті жұрттың тілін біл, (жеті түрлі білім іл)
2. Білекті бірді жығар, (білімді мыңды жығар)
3. Екі жақсы қас болмас, (екі жаман дос болмас)
4. Досыңды үш күн сынама, (үш жыл сына)
5. Бір елі ауызға – (екі елі қақпақ)
6. Жүз сомың болғанша, (жүз досың болсын)
7. Отызтістен шыққан сөз, (отыз елге тарайды)
8. Білгенің бір тоғыз, (білмегенің тоқсан тоғыз)
9. Бір кісі қазған құдықтан, (мың кісі су ішеді)
(Әділқазы алқасынан ұпай саны сұралады)
VІ. «Сөз жұмбақ» сайысы. (әр топқа бірдей тапсырма, карточка арқылы беріледі)
Есептердің жауабына сәйкес кестені толтырса, ұлы ғалымдардың аты шығады.
18,147
64
5
22,804
-56,7
47,498
13
Д. √64 + √25 М. 0,7 * (-81)
А. 13,123 + 5,024
Е. 47,749 – 0,251 Х
Р. ((-2)) И 9,004 + 13,8
VІІ. «Қас-қағым сәт» сайысы (әр команда тез тұрып жауап беру арқылы балл жинайды)
1. Бұрышты өлшейтін құрал. (транспортир)
2. Бойы екі қарыс, сиып тұр 25 арыс. (сызғыш)
3. Қандай сан барлық санға қалдықсыз бөлінеді. (0)
4. 30 санын үш 6-ны пайдаланып шығар. (6*6-6)
5. Аты шулы айқас сызық. Өзі толған мағына қызық. (координаталар осі)
6. Қиылыспайтын екі түзу. (параллель)
7. Ұзындықтың өлшем бірлігі (метр)
8. Дәлелденбейтін ұйғарым. (аксиома)
9. Екі нүктенің арасындағы түзу. (кесінді)
10. Шеңбердің центрі арқылы өтетін хорда. (диаметр)
11. Барлық қабырғалары тең тіктөртбұрыш. (шаршы)
12. 225 нешенің квадраты? (15)
Әділқазы алқасынан жалпы сайыстың қорытындысы сұралады.
Кеш аяқталып, ойынға белсене қатысқан оқушылар марапатталады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік: Оқушыларға қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбаев

text:
Сабақтың
тақырыбы: Абай және музыка
Сабақтың мақсаты:
1.Білімділік: Оқушыларға қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбаев
жайлы түсінік беру, музыка әлеміндегі Абайдың алатын орнын анықтап,
қазақ музыкасына қосқан үлесін айқындау
2.Дамытушылық: өз ойларын емін-еркін айтуға, есту қабілетін арттыру,
сөздік қорларын молайту;
3.Тәрбиелік:
музыка сүйіспеншілігін арттыру, қазақ музыкасын сүйіп
тыңдауға тәрбиелеу, эстетикалық тәрбие беру
Сабақтың әдіс-тәсілдері: баяндау,
түсіндіру, әңгімелеу,
сұрақ-жауап,
музыка тыңдау
Сабақтың түрі: аралас сабақ.
Пәнаралық байланыс: әдебиет, музыка
Сабақтың көрнекі құралдары: Абай Құнанбаев туралы бүктемелер,
интерактивті тақта, аудио, бейне жазбалар
Сабақтың
өтілу формасы: жекелей, топтық, жұптық
Қолданылған технология: Дамыта оқыту технологиясы
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу
Сабақтың жоспарымен, мақсатымен таныстыру
Сыныпты топқа бөлу
Сабақтың жоспары
1. Нені білеміз? Абай туралы не білеміз? (өткен тақырыптар туралы сұрақ-
жауап)
2. Нені білдік? Абайдың музыкалық шығармашылығы (үй тапсырмасын
сызба арқылы қорытындылау)
3. Нені білгіміз келеді? “Абай әндері (жаңа сабақты түсіндіру)
4. “Көзімнің қарасы” әні (оқулықпен, таратпалы матриалдармен жұмыс)
5. Қазақ халқының ұлы ақыны. ( жаңа сабақты бекіту)
ІІ. Білімді тексеру кезеңі
Нені білеміз?
(топтық жұмыс)
1. Абайдың өмірі жайлы не білеміз? І топ.
2. Абайдың шығармалары жайлы не білеміз? ІІ топ.
ІІІ. Үй тапсырмасын
тексеру кезеңі
2. Нені білдік
(үй тапсырмасын тексеру)
Нені білгіміз келеді?
І
V. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі
Мұғалімнің кіріспе сөзі, интерактивті тақтаны пайдалана отырып, «Абай
және музыка» презентациясын көру
Абай Құнанбаев
(1845-1904)
Қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбаев 1845 жылы қазіргі Семей
облысының Абай ауданында дүниеге келген.Әжесі Зере мен анасы Ұлжан
Абайға ертегі, аңыз-әңгімелерді айтып, Абайды тәрбиелеп отырады. Әкесі
Абайды 10 жасында Семейдегі діни мектепке береді. 13 жасында Абайды
әкесі оқудан алып шығады. Семейде жүргенде Абай орыс тілін үйренуге
тырысады.Үш ай орыс мектебінде о
қиды. Абай Пушкинді, Лермонтовты,
Крыловты көп оқып, солардың шығармаларын қазақ тіліне аударады. Біз
Абайды ұлы ақын, аудармашы, сазгер деп танимыз. Абайдың халық арасына
тараған көптеген әндері бар. Абай өзінің өлеңдерін әр түрлі тақырыптарда
жазған. Мысалы: табиғат туралы, оқу-білім туралы, өмірдегі адамдар
жайлы.
А.С.Пушкин И.А.Крылов М.Ю.Лермонтов
Ұ
лы ақын, ағартушы Абай музыкалық саласында да айта қалғандай
мұра қалдырды. Өзінің асыл өлеңдерін, қара сөздерін қағазға түсіріп,
кейінгі ұрпаққа жазып қалдырса, музыкалық жөнінде оның мұндай
мүмкіншілігі болмады. Өйткені, Абай өмір сүрген көзеңде қазақта
музыканың жазба мәдениеті жоқ еді, халықтық музыка ауыз дәстүрлік
қ
алыпта еді. Сондықтан Абай әндері де қазақтың басқа халықтық ән-
күйлері сияқты, ауыздан-ауызға, заманнан заманға ауыса отырып
жетті. Музыка саласында жазба мәдениеттің болмауына қарамастан,
Абай әндерінің бізге толық жеткен себебі – олардың халықтың
жүрегінде сақталуға сапасы сай келетін шығармалар болғандығында,
халық санасынан өшпес
орын
ал
ғ
андығында.
Абай әндерінің
ө
згешелігі – мелодиялық, ырғақтық жақтарындағы жаңалықтарында,
идеялық мазмұнының ашықтығында. Бұл өзгешелік алғашқы көзде
тыңдағандардың бәріне бірдей тұсінікті бола қоймады, болмақшы да
емес еді. Мәдениеттің дамуына кедергі болатын феодалдық жағдайда
кейбіреулер үшін ол әндердің жаңа тілдері қазақтың халықтық ән
дәстүрінен шығып кеткендік болып көрінуі де мүмкін еді. Бірақ жаңа,
прогресшіл мәдениет күрескері болған Абай өз бетінен қайтқан жоқ.
Сейтіп, Абай әндері алғашқыда оның өз айналасына – ауыл- аймағына,
кейін жалпы қазақарасына тарай бастады. Абай әндері халықтық
негізден
н
ә
р
ал
ғ
андықтан,
халы
қ
ә
ндерімен
тамырласып
жатқандықтан, нотаның жоқ кезінде-ақ, ауыздан ауызға көше отырып,
қ
алың бұқараның игілігіне айналды. Бұған бұрын-соңды халықтың
музыкалық салтында болмаған жаңа өткір тілмен өлең тексіне
құ
рылуы да себеп болды.
«Май Түні» 1923 жылы Ғ. Сармурзин Абайдың Ақылбайдан туған немересі
Исрайылдан, ал Исрайыл Абайдың өзінен үйренген. Исрайылдың айтуынша,
Абай бұл күйін жайлаудағы түнгі сауық-сайранда отырып шығарыпты.
Күй табиғат сұлулығын бейнелеген, 2 бөлімнен тұратын лирикалық туынды.
Музыкалық әуені Абай әндерімен сарындас, жаз
ғы жайлаудың түнгі
көрінісін, жастардың кеңілді сауық-сайранын елестетеді.
Сөздікпен жұмыс
Ұлы
- великий
Медресе
–мусульманская духовная школа
Өз бетінше
–самостоятельно
Мәдениет
-культура
Ынталы
–прилежный
Осында жүріп
-находясь здесь
Кейін
-потом
Жасынан
–с детства
1. Абайдың әндері аудиотаспадан тыңдап, видео жазбалар көру
2. Оқушылар әннің мәтіндерімен танысады
.
V. Жаңа сабақты бекіту кезеңі
5.Қазақ халқының ұлы ақыны
1. «Қай топ көп біледі?» сұрақ-жауап, тест ретінде тексеріледі
1. Абай қай жылы дүниеге келді?
2. Әжесі кім?
3. Анасы кім?
4. Ол кімнің шығармаларын аударды?
5. Неше жасында оқуға барды?
6. Абайдың шығармаларын ата
7. Абайдың әндерін ата?
8. Абай әндерінің ерекшелігі неде?
2. Ойна да ойла
VІ. Үйге тапсырма:
Абайдың әнін жаттау
VІІ. Оқушыларды бағалау


Сыныбы: 9 cынып
Тақырыбы: Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдарында.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Оқушыларға Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстан
тақырыбын бекіту, қайталату.
Дамытушылық: Оқушылардың тарихи оқиғаларды есте сақтау, зерттеу, іздену,
шығармашылық жұмыс істеу қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік: Ұлы жеңістің тарихи маңызын танып-білуге үйрету, «Ешкімде, ешнәрсе де
ұмытылмайды» деген сөздің құндылығын ұғындыра отырып, отансүйгіштікке
тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: сайыс сабақ
Сабақтың типі: қайталау,бекіту
Сабақтың әдіс-тәсілдері: сұрақ-жауап, топпен жұмыс, деңгейлік тапсырма
беру,интерактивті тақтамен жұмыс,шығармашылық тапсырмалар ,сын тұрғысынан
ойлауды дамыту технологиясы.
Сабақтың көрнекілігі: Интернеттен алынған материалдар, интерактивті тақтада
көрсетілген слайдтар.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі. 1. Сәлемдесу.
2. Түгендеу.
3. Сабаққа дайындықтарын тексеру.
Кіріспе кезеңі. Оқушылар біз сендермен өткен сабақта Қазақстан ҰОС жылдарында
атты тақырыпты өткен болатынбыз. Бүгінгі сабағымыз сол тақырыпты бекіту сабағы
болып табылады. Бекіту сабағымыз сайыс түрінде өтілетінін айтқан болатынмын.
Енді сайысқа қатысатын топтармен танысып қояйық…. Олай болса сайысымызды
бастаймыз. 1-кезең Бәйге.
ІІ. Бәйге. Үш топқа мынадай мазмұнда сұрақтар (әрбір дұрыс жауапқа 5 балл)
қойылады:
1-топқа. Соғыстың басталуы.
2-топқа. Соғыстың өту кезеңдері.
3-топқа. Жеңіске жетелеген жағдайлар.
Бәйге сұрақтары.
1-топ:
1. Қай жылы Гитлер КСРО-ны басып алу үшін “Барбаросса” жоспарын бекітті?
1940 жылы 18 желтоқсан
2. Қауырт соғыс идеясы бойынша соғыс қай жылы аяқталуы тиіс еді?
1941 ж күзінде
3. Қай жылы фашистік Германия КСРО аумағына басып кірді?
1941 ж 22 маусым
4. Германия тарапынан соғыстың сипаты:
Агрессиялық, әділетсіз
5. “Үлкен Түркістан” отарының құрамына қай елдер кіргізілді?
Қазақстан,Татарстан,Башқұртстан,Орта Азия, Әзірбайжан, Кавказ, Қырым, Ауғанстан,
Шыңжан.
2-топ:
1. Республикада қанша адам әскери даярлықтан өтті?
2 млн-нан астам
2. 316-атқыштар дивизиясының командирі кім болды?
Генерал М.В.Панфилов
3. Еңбек армиясына Қазақ КСР-нен қанша адам шақырылды?
700 мыңнан астам
4. Соғыс жылдары қанша әскери оқу орны , қанша офицер даярлап шығарды?
27 әскери оқу орны, 16 мың офицер
5.Соғыс жүріп жатқан жерлерден қанша завод, фабрика,кәсіпорындар Қазақстанға
көшірілді?
220
3-топ:
1. Қазақстанға көшірілген өнеркәсіп орындары қай қалаларға орналастырылды?
Алматы, Қарағанды, Шымкент, Петропавл, Семей, Ақтөбе, Орал.
2.1941-1945 ж. барлығы қанша завод, фабрика, шахта салынды?
460
3.1942 ж. егіс көлемі 1941 жылмен салыстырғанда қанша гектарға көбейді?
842 мың гектарға
4.Соғыс жылдарында тылда еңбек еткен атақты жұмысшыларды ата:
Ы.Жақаев, Ш.Берсиев, Сомжүрекова, Ким Ман Сам, Оңғарбаева, Дацкова
5.1942 ж. Қазақстан Одақта өндірілген қорғасын, көмір, молибден, октанды мұнайдың
қанша мөлшерін берді?
Қорғасын -85%, көмір -18% , молибден-60% , октанды мұнайдың 1 млн тоннаға
жуығын берді.
ІІІ. Құпиялы ұяшықтар. Бұл кезеңде оқушылар әр түрлі деңгейдегі сұрақтарға
жауап берулері керек. Неғұрлым мазмұнды,мағыналы,толық жауап болса , ұпайлары
көп болады.
IV . Шығармашылық кезең ( деңгейлік тапсырмалар) беріледі.
Жоғарғы деңгейге: “Жеңіс оңайлықпен келген жоқ” тақырыбына эссе жаздыру.
Орта деңдейдегілерге: Сандық көрсеткіштер кестесін толтыру тапсырылады.
Төменгі деңгейге: Кеңес Одағының батырлары туралы баяндау.
V . Оқушы шығармашылығын шыңдау. Әр топтан бір оқушы
шығып өздерінің Павлодар облысынан соғысқа қатысқан ардагерлер туралы
дайындап әкелген мәліметтерімен таныстырады.
VI. Бекіту кезеңі. А.Тәуелсіздік шыңы пирамидасында берілген сұрақтарға жауап
берулері керек. Сұрақтар барлық топтарға ортақ қойылады.
Ақмарал Тәуелсіздікке арнаған өлеңін оқиды.
VII. Қорытынды.
Ұлы Отан соғысының сабақтары:
1.Соғысқұмар мемлекеттерге бірігіп қарсы тұру керектігін көрсетті.
2.Соғыстың адамзатты апатқа ұшырататынын,оған жол бермеу керектігін
көрсетті.
ҰОС жылдарында Кеңес Одағы адамдарын жеңіске итермелеген жағдай
біріншіден Отанға деген патриоттық сезім екіншіден қатал тіртіптің
арқасында.
Тағы бір айта кететін жайт ҰОС жылдары Қазақстанға көшіп келген,қоныс
аударылған басқа ұлт өкілдерімен қазақ халқының арасында бауырмалдық,
түсіністік,сыйластық, достық, туысқандық қарым-қатынастар орнады. Басқа
ұлт өкілдеріне құшағын жайып, өздеріне жақын тартып,бір үзім нанын бөлісіп
жеген бауырмалдық қасиеттерінің арқасында Қазақстан халқы Тәуелсіздікке
қол жеткізгеннен кейін де бір шаңырақ астында тату-тәтті ғұмыр кешуде.
VIII. Үйге тапсырма: Еркін жазу әдісі бойынша кесте толтыру:
Бүгінгі сабақта нені білдім?
Нені білгім келеді?
IХ. Бағалау. Сайыстың қорытындысын шығарып, сол арқылы бағалау жүргізіледі.
Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мында өту:
шарлау
,
іздеу
Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова
Дүниеге
келгені:
1924 ж.
15 маусым
Бұлақ ауылы,
Қобда ауданы
,
Ақтөбе
облысы
Қайтыс
болғаны:
1944 ж.
14 қаңтар
Казачиха деревнясы,
Новосокольники
ауданы
,
Псков облысы
Мансабы:
мерген
Ә. Молдағұлова,
1995
Қазақстан
пошта маркасы
, (Michel № 89)
Әлия Нұрмұхамбетқызы Молдағұлова (шын есімі Ілия, майдандас достары «Лия» деп атапты) (
1925
ж. 15
маусым (кейбір деректерде 25 қазан, 20 сәуір),
Ақтөбе
облысы,
Қобда
ауданы,
Қаз КСР
– 1944 ж. 14 қаңтар,
Псков
облысының солтүстігіндегі
Новосокольники
,
Казачиха
ауылы,
РКСФР
) –
Кеңес Одағының Батыры
(1944),
снайпер
,
ефрейтор
.
1925 ж. 25 қазанда Ақтөбе облысы, Қобда ауданының Бұлақ ауылында Сарқұлов Нұрмұхаммед және
Молдағұлова Маржанның отбасында дүниеге келген. Бала кезінде анасынан айырылып (1933 ж.), кейіннен
Алматыда ағасының қолында тұрған, ал 1935 ж. бастап
Ленинград
, Красногвардейский ауданы, Гурдин
көшесіндегі №46-шы балалар үйінде тәрбиеленген. Санкт-Петербургтегі 9-орта мектебінде оқыды.
[1]
Оқудағы
озаттығы және үлгілі тәртібі үшін Әлия Қырымдағы Бүкілодақтық пионерлер лагері –
Артекке
жіберіледі.
Артекте батырлар тақтасына
Рубен Ибаррури
,
Тимур Фрунзе
сияқты батырлармен қатар Әлия
Молдағұлованың да суреті енгізілген. Соғыс басталған соң балалар үйімен бірге Ярослав облысының
Вятское
селосына эвакуацияланған. Вятское орта мектебінен 7-сыныпты бітірісімен
Рыбинск
авиациялық техникумына
түседі, бірақ көп ұзамай (1942) ЖШҚӘ-ға (Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскері) майданға жіберу туралы өтініш
жібереді.
1943 ж. Снайперлер дайындау орталық әйелдер мектебін аяқтайды. 1943 ж. бастап 54-ші арнайы атқыштар
бригадасы 4-батальонының снайпері болған (22-ші әскер, 2-ші
Балтық
жағалауы фронты). Жау әскерінің 30-
дан аса сарбаздары мен офицерлерінің көзін жойған. 1944 ж. 14 қаңтарда Псков облысының солтүстігіндегі
Новосокольники ауданында қаза тапты.
Әлия Нұрмұхамбетқызы Молдағұловаға 1944 ж. 4 маусымда Кеңес Одағы Батыры атағы берілді. Ленин
орденімен марапатталды.
Әлия
Новосокольники ауданының
Монакова
ауылында жерленген.
Әлия есімімен көшелер, ондаған мектептер (Мәскеудегі № 891 орта мектебі, Шымкенттегі № 29 орта мектебі,
Новосокольники № 72 орта мектебі, Оралдағы № 38 орта мектебі), Әскери-теңіз флотының кемелері, Каспий
жүк таситын теплоходы аталған. Ақтөбе, Астана, Алматы, Мәскеу, Санкт-Петербор, Новосокольники
қалаларында ескерткіштер орнатылған. Ақтөбеде облыстық мемориалды музей жұмыс жасайды.
Мазмұны
[
жасыру
]
1 Әлия атындағы ескерткіштер
2 Ә.Молдағұлова атындағы көшелер
3 Суреттер
4 Гобелендер
5 Әлия атты музейлер
6 Әлия-ән
7 Пайдаланған Әдебиет
[
өңдеу
] Әлия атындағы ескерткіштер
1.Новосокольники қаласы (авторы М.Айнеков)
2.Ақтөбе (Л.Рапутов, Е.Штамм)
3.Ақтөбедегі Мемориалды кешен (авторы Б.Әбішев)
4.Әліпбайсай ауылы (Б.Әбішев)
5.Алматыдағы “Шығыстың қос жұлдызы” атанған Әлия мен
Мәншүкке
арналған мемориалдық кешен
6.Мәскеуде ескерткіш (Б.Әбішев)
7.Мемориалдық музейдегі бюсті (О.Шанов).
[
өңдеу
] Ә.Молдағұлова атындағы көшелер
Ақтөбе, Мәскеу, Санкт-Петербург, Тараз қалаларында
[
өңдеу
] Суреттер
“Әлия” (С.Әлімбетов), “Мәңгілікке сапар” (А.Ануфриев), “Ауыл Бұлақ” (А.Корват), “Мерген Әлия Молдағұлова”
(А.Сапугов), “Мерген Әлия”/күріштен жасалған/ (Ф.Терещенко), “Әлия” (О.Нұржұмаев), “Бұлақтағы Әлияның
үйі” (Н.Өтегенов), “Соңғы көктем” (Т.Телеушев).
[
өңдеу
] Гобелендер
“Әлия” (М.Нартов, Н.Рахманқұлов), триптих “Әлия” (Б.Атыраубаев).
[
өңдеу
] Әлия атты музейлер
Облыстық мемориалдық музей /Ақтөбе қаласы/, №891 Мәскеу орта мектебінде, №140 Санкт-Петербург орта
мектебінде, Әліпбайсайдағы патриоттық орталығы.
[
өңдеу
] Әлия-ән
“Әлия-Мәншүк” жинағы, “Песнь Праматери Хобды” (А.Утегенов), “Гүл-ғұмыр”поэмасы, ән “Он тоғыз жас”
(Е.Ашықбаев), ”Қызғалдақ-ғұмыр Әлия” мен “Сағыныш”әні (Г.Аймаханова), “Әлия”әні (Б.Тәжібаев пен
С.Байтереков), “Ару қыз, ержүрек қыз, Әлия қыз” әні (композитор Қ.Қожанбаев), “Әлия”әні (Ә.Садуакасова),
“Әлия”деректі повесі (Ә.Оралбай), “Әлия-Мәншүк” поэмасы (Т.Молдағалиев), “Әлияның жүрегі”
(Я.Хелемский), “Әлия Молдағұлқызы” повесі (Ж.Жұмақанов), “Әлия” дастаны (С.Жиенбаев), “Шығыс шынары”
повесі (Ә.Нұрмаханова), “Әлия” поэмалары (К.Деркаченко, Р.Трофимов), балет “Әлия” (М.Сағатов), “Әлия”
атты деректі фильм (режиссер Ю.Пискунов) және «Снайперлер» фильмі (реж. Б.Шәмшиев), “Әлия” спектаклі
(Ә.Тарази), “Жарық жұлдыздар” поэмасы (С.Жиенбаев). Сейдолла Бәйтерековтің “Әлия” әнін орындаған әнші
Роза Рымбаева дүниежүзілік байқауда лауреат атанды.
[
өңдеу
] Пайдаланған Әдебиет
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік: Оқушыларға Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстан тақырыбын бекіту, қайталату


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-bilimdilik-oushilarfa-li-otan-sofisi-jildarindaf.html#VII._Қорытынды.__Ұлы_Отан_соғысының_сабақтары:__1.Соғысқұмар_мемлекеттерге_бірігіп_қарсы_тұру_керектігін_көрсетті.


title: Сабақтың мақсаты:  Білімділік : Реформаны әзірлеудің түпкі мәні неде және 1867-1868 жылғы

text:
Тақырыбы: “1 867-1868 жылдардағы
Қазақстандағы реформалар”
8 - сынып
Дайындағандар:
Ғазиз Ақтоты Ғазизқызы
Кадырханова Нургуль Мейрамовна
Мамадалиев Марат Уринбаевич
Балтабаев Жанболат Балтабаевич
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Реформаны әзірлеудің түпкі
мәні неде және 1867-1868 жылғы
реформаның Қазақстан жеріне тигізген
ықпалын түсіндіру
І.
Ү
й тапсырмасын
тексеру:
«Білім» биржасының
акцияларын сатып алу.
«Жасырын сұрақ » акциясы.
5 ұпай
«Білім» биржасы
«Бастау» акциясы.
1
2
3
4
5
1. Атақ-даңқы
танымал қазақ
балуаны?
2. XIX ғ
Қазақстанды
зерттеген неміс
зерттеушісі кім
?
4. Ең сұрапыл апатты
жұт қашан болды?
5. Қазақтар күн мен
түннің теңелуінде
қандай мерекені атап
ӛткен?
1867-1868 жылдардағы уақытша ережеге дейінгі
қазақ ру - тайпаларының орналасуы
Реформа не үшін
қ
ажет болды?
ХІХ ғасырдың орта шенінде
іске асырылған сот, земство,
халық ағарту және басқа да
реформалар Ресейдің
құрамында дамыған
шығыстағы ұлттық
аймақтарға әсер етпей
қоймады. Патшалы
Ресейдің ұлттық
аймақтарды шикізат қоры
және кӛзі ретінде сақтау
саясаты Қазақстанды да
қамтиды.
1867—1868 жылдардағы
реформаның дайындалуы
ІI. Тапсырма
«Жобалау» акциясы.
Акция құны 3 ұпай.
(слайд кӛрсету)
1- топ. Реформа
жүргізудің себебі мен
барысы анықтаңыз.
2- топ. Реформаның
басталуы мен басқару
ерекшелігін табыңыз.
.
1865 жылы 5
маусымда
II Александр
бұйрығымен қазақ
жерін зерттеу
сұрақтары
дайындалды: жерді
иелену түрлері, сот
ісі, ағарту ісі, салық,
діни мәселесі т.б.
Әкімшілік басқару жүйесін
құру ісіне Ш.Уәлиханов
ӛз пікірлерін ұсынды:
- Халықтың ӛзін-ӛзі
басқаруы негізінде құру.
- Әлеуметтіқ –
экономикалық
жаңалықтар енгізу.
- Алайда Ш.Уәлиханов
усыныстары
қабылданбай, комиссия
мүшелері ірі
феодалдармен
ақылдасып, мәліметтерді
солардан жинады.
1867 жылғы 11 шілдеде – «Сырдария
мен Жетісу облыстарын басқару
туралы уақытша ереже» бекітілді.
1868 жылы 21 қазан – «Торғай, Орал,
Ақмола, Семей облыстарын басқару
туралы уақытша ереже» бекітілді.
1. Әкімшілік басқару құрылымы
• Орталығы - Орынбор
Орынбор
• Орталығы - Омбы
Батыс Сібір
• Орталығы - Ташкент
Түркістан
Реформа бойынша Қазақ
даласының бӛлінуі
Әкімшілік басқару
құрылымы
:
Генерал-губернаторлық
Облыстар
уезд
Болыстар
Ауыл
Офлыстар
басқарушысы - әскери-губернатор,
атаман
Уезхер
басқарушысы – уезд бастықтары
Болыстар
1-2 мың, кейде 3 мың шаңырақ
басқарушысы – болыс сұлтаны
Ауылхар
100-200 шаңырақ
басқарушысы – ауыл старшыны
Сот ісін басқару құрылымы:
Әскери – сот комиссиялары
Уездік соттар
Билер мен қазылар соты
Сот мекемелері патша үкіметінің отаршылдық
саясатың жүргізу құралы болды.
Әскери – губернаторлар бекіткен билер мен
қазылар соты – отаршылдық сот жүйесінің
тӛменгі буыны болды. Сот ісіндегі басты ӛзгеріс
– ескі шариғаттық салттардың шектелуі.
Реформа нәтижесі қандай болды?.
1) Ӛлкенің табиғи байлықтарын игеруге
қолайлы жағдайлар қалыптасты.
2) Феодалдық – патриархалдық қатынасты
әлсіреткен капиталистік құбылыстар ене
бастады.
3) Таптық жіктелу салдарын жатақтар
қалыптаса бастады (кедейленген
қазақтардың ӛндіріске жұмысқа
жалдануы).
4) Отарлық басқару күшейді.
5) Қазақ жері Россия үкіметінің
меншігі болды.
6) Орыс шаруаларын жаппай
қоныстандыру басталды.
III. Тапсырма «Салыстырмалы эссе» акциясы
Акция құны 5 ұпай Екі топқа арналған
ХІХ ғасырлардағы реформалардың
ерекшеліктерін анықтаңыздар
1822-24ж.реформа 1867-68ж.реформа
Жер аумағы
Билік сатысы
Генерал –губенарторлары
Қалай жүзеге асты?
Нәтижесі қалай болды?
ІV.Жаңа тақырыпты
қорытындылау «Аукцион»:
(Әрбір топ сұрақтарға
қолындағы стикерлерін
кӛтеру арқылы жауап беруі
тиіс.)
Бағалау парағы
бағалар
Оқушының
бағасы
Мұғалімнің
жиынтық
бағасы
5
20 балдан
жоғары
4
15 балдан
жоғары
3
10 балдан
жоғары
2
10 балдан
тӛмен
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты:  білімділік : Реформаны әзірлеудің түпкі мәні неде

text:
Тақырыбы: “1867-1868 ж.ж.
Реформа”
8 - сынып
Дайындағандар:
Ғазиз Ақтоты Ғазизқызы
Кадырханова Нургуль Мейрамовна
Сабақтың мақсаты:
білімділік: Реформаны әзірлеудің түпкі мәні неде
және 1867-68 жылғы реформаның Қазақстан
жеріне тигізген ықпалын түсіндіру
дамытушылық: Жүйелі ойлау мен талдай білу,
оқушының жан-жақты іздене білуін қалыптастыру,
бірлесіп және өздігінен жұмыс істеу дағдыларын
жетілдіру, еркін сөйлеп, ойын жеткізе білуге
үйрету, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
тәрбиелік: оқушының бойына ұлтжандылық
сезімін
қалыптастыру,
тарихи
оқиғаларды
объективті
жағынан
қарауға
тәрбиелеу,
Отанымыздың тарихын қастерлеп,бағалай білу,
имандылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ.Үй тапсырмасын
тексеру:
«Білім» биржасының акцияларын
сатып алу.
1.«Жасырын сұрақ » акциясы. 20
ұпай
«Білім» биржасы
«Бастау» акциясы.
1
2
3
4
5
1. Атақ-даңқы
танымал қазақ
балуаны?
2. XIX ғ
Қазақстанды
зерттеген неміс
зерттеушісі кім
?
4. Ең сұрапыл апатты
жұт қашан болды?
5. Қазақтар күн мен
түннің теңелуінде
қандай мерекені атап
өткен?
1867-1868 жылдардағы уақытша ережеге дейінгі
қазақ ру - тайпаларының орналасуы
Реформа не үшін қажет
болды?
ХІХ ғасырдың орта шенінде
іске асырылған сот, земство,
халық ағарту және басқа да
реформалар Ресейдің
құрамында дамыған
шығыстағы ұлттық
аймақтарға әсер етпей
қоймады. Патшалы
Ресейдің ұлттық
аймақтарды шикізат қоры
және көзі ретінде сақтау
саясаты Қазақстанды да
қамтиды.
1867—1868 жылдардағы
реформаның дайындалуы
XIX ғасырдың 60-
жылдарында
қазақтардың басқару
жүйесін өзгерту үшін
статс-секретарь И. И.
Бутков басқарған
комиссия құрылды.
Комиссия
ұсыныстары
Орынбор генерал-
губернаторы А. П.
Безакқа тапсырылды.
1865 жылы 5
маусымда
II Александр
бұйрығымен қазақ
жерін зерттеу
сұрақтары
дайындалды: жерді
иелену түрлері, сот
ісі, ағарту ісі, салық,
діни мәселе т.б.
Әкімшілік басқару
жүйесін құру ісіне
Ш.Уәлиханов өз
пікірлерін ұсынды:
- Халықтың өзін-өзі
басқаруы негізінде құру.
- Әлеуметтіқ –
экономикалық
жаңалықтар енгізу.
- Алайда Ш.Уәлиханов
усыныстары
қабылданбай, комиссия
мүшелері ірі
феодалдармен
ақылдасып, мәліметтерді
солардан жинады.
1867 жылғы 11 шілдеде – «Сырдария
мен Жетісу облыстарын басқару
туралы уақытша ереже» бекітілді.
1868 жылы 21 қазан – «Торғай, Орал,
Ақмола, Семей облыстарын басқару
туралы уақытша ереже» бекітілді.
1. Әкімшілік басқару құрылымы:
-
Генерал-губернаторлық
Орынбор (орт-Орынбор)
Батыс Сібір (орт-Омбы)
Түркістан (орт-Ташкент)
Реформа бойынша Қазақ
даласының бөлінуі
Облыстар
басқарушысы - әскери-губернатор,
атаман
Уездер
басқарушысы – уезд бастықтары
Болыстар
1-2 мың, кейде 3 мың шаңырақ
басқарушысы – болыс сұлтаны
Ауылдар
100-200 шаңырақ
басқарушысы – ауыл старшыны
Сот ісін басқару құрылымы:
Әскери – сот комиссиялары
Уездік соттар
Билер мен қазылар соты
Сот мекемелері патша үкіметінің отаршылдық
саясатың жүргізу құралы болды.
Әскери – губернаторлар бекіткен билер мен
қазылар соты – отаршылдық сот жүйесінің
төменгі буыны болды. Сот ісіндегі басты өзгеріс
– ескі шариғаттық салттардың шектелуі.
Реформа нәтижесі.
1) Өлкенің табиғи байлықтарын игеруге
қолайлы жағдайлар қалыптасты.
2) Феодалдық – патриархалдық
қатынасты әлсіреткен капиталистік
құбылыстар ене бастады.
3) Таптық жіктелу салдарын жатақтар
қалыптаса бастады (кедейленген
қазақтардың өндіріске жұмысқа
жалдануы).
4) Отарлық басқару күшейді.
5) Қазақ жері Россия үкіметінің
меншігі болды.
6) Орыс шаруаларын жаппай
қоныстандыру басталды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік: студенттерге туралы түсінік беру. Дамытушылық

text:
Ақтөбе көпсалалы АГУ «Тарлан» колледжі
«Бекітемін»
Колледж әдіскері
_____________ Бикешева С.С.
«___» ____________ 20__ж.
Топ: УФДК-401
Күні: ________
Пәні: Оптика
Тақырыбы: ...........
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: студенттерге ...............туралы түсінік беру.
Дамытушылық: дидактикалық әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер, түрлі танымдық ойындар арқылы студенттердің дүниетанымын кеңейту, танымы мен талғамын өсіру.
Тәрбиелік: студенттерді ізденімпаздыққа, өз бетінше еңбектенуге, жылдам ой қорыта білуге дағдыландыру, топпен жұмыс істей білуге баулу.
Сабақтың түрі: жаңа сабақ
Сабақтың әдіс-тәсілі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабақтың көрнектілігі: формулалар, үлестірме қағаздар.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі:
Студенттерді түгелдеу. Зейіндерін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:
Жаңа сабаққа кіріспе
ІІІ Жаңа сабақты меңгерту:
ІV. Сабақты бекіту:
V.Сабақты қорытындылау, студенттерді бағалау:
1) сабақтың қорытындысын айту;
2) белсенді студенттерді айту;
3) белсенді түрде сабаққа қатыспайтын студенттерге ұсыныстар жасау.
VІ. Үйге тапсырма: Жылулық сәуле шығару заңдары
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақтың тақырыбы: Сурет салу,сақтау және ашу
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Сурет салу,сақтау және ашу жұмыс істеу терезесін және құралдарын түсіндіру.
Тәрбиелік:Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру,құрал-саймандарды пайдалана
отырып,әр –түрлі суреттер мен бейнелерді салуға ынтасын арттырып,дағдысын қалыптастыру.
Дамытушылығы:Дамыта оқытуға негізделген шығармашылық қиялын,жүйелі ойлау қабілетін
дамытып,графикалық редакторда барлық сурет салу элементтерін пайдаланып,өз бетімен сурет
салудағы қабілетін дамыту.
Сабақ түрі:Аралас сабақ
Сабақтың типі:Дәстүрлі сабақ
Сабақтың көрнекілі:информатика журналдар,плакаттар,суреттер беру, информатика
журналдар,тест жинағы, карточкалар
Техникалық құралдар:Дербес компьютер,информатика
Сабақ барысы: 1)Ұйымдастыру 2)Үй тапсырмасы 3)Үй тапсырмасын бекіту 4)Жаңа сабақ 5)Бекіту,қорытындылау 6)Үй тапсырма беру Cабақ барысы I.Ұйымдастыру -Сыныптағы оқушыларды тексеру.
-сыныптың тазалығын тексеру.
-техника қауіпсіздік ережесін еске түсіріп,қайталау.
-Аққалаттың болуын қадағалау.
II.Үй тапсырмасын тексеру:
Ақпаратты іздеу,жазу және оқу және Өзіңді тексер тестті тексеру
III. Үй тапсырмасын бекіту 1.Қажетті файлді бумадан қалай табуға болады?
2.Дискідегі файлды қалай табуға болады?
3.Ақпаратты компьютерге қалай сақтаймыз?
4.Ақпаратты дискіден қалай оқимыз?
IY.Жаңа сабақ Компьютерде графикалық ақпаратты құру құралдарына жататындар:
· Енгізу құрылғылары (сканер,тышқан,грфикалық планшет және т.б)
· Графикамен жұмыс істеуге арналған программалар (графикалық редакторлар)
Барлық растрлық бейнелер нүктелерден-пиксельдерден тұрады.Бұл бейненің әр нүкетсін өзгерте
алатынымызды білдіреді!
Түстер таңдау үшін Түстер тобындағы Палитра қолданылады.Оның сол жақ бөлігінде пәрмендер
көрсетіледі.
Палитра 20 түс анықталып,бекітілген.Қажет болса,Түстерді өзгерту батырмасын шертіп,түстерді
қосуға болады.
V.Компьютердегі тәжірибелік жұмыс 1-тәжірибе
А деңгейінің тапсырмасын орындаңдар
Қар бүршіктерінің бейнесін қосыңдар
В деңгейінің тапсырмасын орындаңдар
Суретке мәтін қосыңдар
VI.Бақылау сұрақтар мен тапсырмалар 1.Графикалық редактор деген не?
2.Растрлық графиканың кемшілігін атаңдар
3.Қандай тәсілдермен файлды ашуға болады?
4.Қандай тәсңлдермен файлды құруға болады?
5.Сурет салу мен толтыру үшін түстерді қалай таңдаймыз?
VII. Бағалау Бүгінгі сабақта үй тапсырмасы бойынша және жаңа сабаққа белсене араласып отырған оқушыларды бағалаймын. VIII.Үй тапсырма Сурет салу,сақтау және ашу.Өзіңді тексер тестті орындау


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-bilimdilik-suret-salusatau-jene-ashu-jmis-isteu.html#II.Үй_тапсырмасын_тексеру_:_Ақпаратты_іздеу,жазу_және_оқу_және_Өзіңді_тексер_тестті_тексеру_III._Үй_тапсырмасын_бекіту_1.

title: Сабақтың мақсаты: Білімділік: Сурет салу,сақтау және ашу жұмыс істеу терезесін және құралдарын түсіндіру


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-bilimdilik-suret-salusatau-jene-ashu-jmis-isteu.html#_Бағалау__Бүгінгі_сабақта_үй_тапсырмасы_бойынша_және_жаңа_сабаққа_белсене_араласып_отырған__оқушыларды_бағалаймын._VIII.Үй_тапсырма


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Білімділік: Оқушылардың информатика пәнінен алған білімдерін жинақтау, олардың информатика пәнінен алған білімдерін бақылап, бағалау.
Дамытушылық: Оқушылардың ойлауын, компьютерлік сауаттылығы мен іскерлігін, танымдық қабілетін, логикалық сауаттылығын дамыта отырып, олардың пәнге деген қызығушылығын, белсенділігін арттыру.
Тәрбиелік: Пәнге, білімге, шығармашылыққа, ойын еркін жеткізе білуге, топта бірлесе жұмыс істеуге, тәртіптілікке, сабырлылыққа, еңбек сүйгіштікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу, ұшқыр ойлы, шығармашылық қабілеті бар жеке тұлғаны қалыптастыру.


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Өмірде бақыттысың денің сауда.
«Денсаулық- терең бақыт» деген сөзді,
Құр айтпаған ұлы Абай данамыз да.
Денің сауда күштісің бұл әлемде,
Денің сауда сұлусың жер бетінде .
Сол мықты денсаулықтың арқасында,
Жетерсің әлі талай бақыттарға. - дей отырып «Ғасыр індетінен сақтанайық!» атты тәрбие сағатымызды бастаймыз. Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген өзекті мәселелердің бірі – салауатты өмір сүру, оны насихаттау мәселесі.
2. Топтастыру. (Оқушыларды 3 топқа бөлу. Оқушылар тақтада турған түрлі түсті стикерді таңдау керек) (3 мин)


«Мейірімді болса жүрек – орындалар тілек»
Тақырыбы: «Мейірімді болса жүрек-орындалар тілек»
Мақсаты: Оқушылардың мейірімділік , қайырымдылық құндылықтары туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері:
-мейірімділіктің адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіру.
-өзара сыйластық қарым-қатынастарын дамыту.
-мейірбандыққа тәрбиелеу.
Қажетті жабдықтар: нақыл сөздер ,түрлі түсті жүрекшелер,күн суреті , интерактивтік тақта.шар ,
Әдістемелік тәсілдер: әңгімелесу,ойын, түсіндіру, сұрақ жауап,пікір алмасу,мадақтау қорытындылау.
Мұғалім:-Сәлеметсіздермеқұрметті оқушылар және ұстаздар!Бүгін біздің «Мейірімді болса жүрек,орындалар тілек» тақырыбындағытренингке қош келдіңіздер.Сабағымызды бастау үшін балалар барлығымыз шаттық шеңберіне тұрайық. Көңіл күйлерің қандай?
«Жан жылуы» ойынын ойнаймыз, қимыл қозғалыс арқылы көрсету
1. Мен сенен жылу аламын;
2. Жүрегіме саламын;
3. Досыма сыйлаймын;
4. Сәттілік тілеймін;
Мұғалім сөзі: өте жақсы балалар. – Осындай мейірімді, ақылды,білімді,қайырымды жандарды, көргеніме қуаныштымын.Ендеше бір –бірімізге күлімсіреп ,отырып бүгінгі сабағымызды жақсы көңіл-күймен бастайық.
Ақпараттық бөлім:
І .Сыныпты үш топқа бөлеміз Оқушылар мына тапсырма таңдап алуларың керек.Осы таңдаған теңге арқылы топқа бөлініп отырасыңдар.
Балалар бүгін біздің 15 қараша -Ұлттық валюта теңге күні.Қай жылы төл теңгеміз 1993 ж айналымға енді.Бұ теңге таңертеңгң 8 .00 дан бастап енгізілді. Англияда басылды.
Жаңа сабаққа дайындық.
-Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы «Мейірімді болса жүрек ,орындалар тілек» Адамдар бір-біріне жылы сезімін білдіріп , тек жақсылық ойлау,игілік жасау арқылы мейірімділік таныра алады?
-Мейірімділік дегенді қалай түсінесіңдер?»
Әңгімелесу мейірімділік адам бойындағы қасиеттер. Жақсы адам, ақ көңіл,жылы жүзді бауырмалды ,кешірімді,
-«Мейірімділік шуағы »сөзін топтастыру. Жақсы адам, ақкөңіл, жаны таза,бірлік,махаббат,рақымшыл,бауырмалдық,жарастық,шыдамды,ынтымақ,жылы жүректі,сүйіспеншілік,қамқорлық,достық.
Мұғалімнің сөзі: Видео көрсету6 мин
Көрген видео сіздерге қандай сезім тудырды және қандай ой түйдіңіздер?
Жақсы қасиеттерге не жатады? Оқушылар жауап береді(сұрақ-жауап).
Адами қарым –қатынас деген не? Қарым-қатынас имандылық, көргенділік,мәдениеттілік белгісі. Балалар ата-аналарымызды әр қашан сыйлап мақтан тұтамыз.
ІІ. «Таңдап ал» ойынын ойнату.3 мин
Әр топтан кезекпен 1 оқушыдан шығып, өзіне ұнаған түстегі шарды алып сұраққа жауап беру.
Шардағы сұрақтар:
1. Көк шар: «Жақсы адам болу деген не?»
2. Жасыл шар: «Мейірімділік адамның қандай іс әрекетінен байқалады?»
3. Сары шар: «Мейірімділік жасау адамдарды қандай қуанышқа бөлейді?»
Шығармашылық жұмыс: 8 мин
ІІІ.Топпен жұмыс: (әр топ плакат жасап қорғайды), Мұғалім сөзі: «оқушылар мейірімділік туралы өз ойларын айтады. –сурет салады. Өз ойларын ортаға қорғайды.
1.Мейірімді адам қасиеттері: 2. Мейірімді істер:
Мейірбан, адал,адалдық, Үлкенге көмек,ашық жарқын,кең пейілді
қайырымдылық, барымен бөлісу,қол ұшын беру,жанашыр
дархандық,жомарттық 3.Жақсы қасиеттерге не жатады?
Сыйластық, кешірімділік,
Құрмет көрсету,
ІҮ. «Сағат тілі» тренинг 3 мин
Сағат суретін салады. Жұптасады.Сұрақ қойылады. Өз ойларын айтады.
12.00-Сіздің сынып серуенге шығуға жиналды,бірақ сіздің жан досыңызауруханаға түсті десол күні оғанбарып шығу керек болды.Сіз ауруханадағы досыңызға барасыз ба немесе сыныптастармен досыңызға барасыз ба?
15.00 –Аялдамада сізбен бір әжей сөйлесті.Сіздің сөйлеуге көңіліңіз жоқ.Сіз мейірімді жылы жүзді болу ниетімен әңгімені жалғастырасыз ба немесе үзіп жібересіз бе?
18.00 –Сіз мысықтың баласын үйге келе жатқанда тауып алдыңыз,Бірақ ата-анаңыз оны үйге әкелуге рұқсат етпейді. Егер сіз мейірімді болсаңыз , сонымен қатар ата-анаңыздың қойған талабын бұзбай сіз қандай қылық жасаған болар едіңіз ?
Ү. «Жақсылық ағашын отырғызу» ойыны3 мин
Оқушыларға алдын ала дайындаған жапырақ үлгісіндегі қағаздар беріледі. Әрбір оқушы өздерінің жасаған жақсы, игі істерін жапыраққа жазып бұтақтарға жапсырады.
ҮІ. «Ойлан тап» жаттығуы3 мин
Үш топтың оқушыларына әріптер жазылған қағаздар беріледі Сол сөздерге байланысты мақал-мәтелдер құрастырып, айту. Мейірімділік, кішіпейілдікке байланысты. т.с.с.
1.Мейірімділік-жүректен, 2. Кішіпейілділік — кісінің көркі.
Мейірімсіздік –білектен. 3. Ұлық болсаң – кішік бол.
4.Көп тыңда, аз сөйле.
ҮІІ. «Түймедақ,кактус» 3 мин
Тақтаға екі гүл және сабағының суреті ілінеді
Түймедақ:Мейірімді,Ақкөңіл,Адал,Әділ,Қарапайым, Әдепті.
Кактус: Дөрекі,ұрысқақ,мейірімсіз,әділетсіз,менменшіл. Әділетсіз әр топтың міндеті –нағыз оқушының бойындағы болу қасиеттерді бел .
ҮІІІ.Әңгімелесу.
Сендер жүрек жылуларыңды кімге сыйлар едіңдер ? (Балалардың жауаптарын тыңдау). Мысалы: «Мен өз жүрегімнің жылуын анама сыйлаймын».
ІХ.«Мейірім шуағы»5 мин
Слайдта күннің суреті. Мұғалім сөзі: «Балалар қараңдаршы , күн- ана өзінің мейірім шуағын төгіп, біздің жан дүниемізге жарық сәулесін шашып тұр.Күн сәулесі біздің бетімізге, саусағымызға, алақанымызға мейірім шуағын төкті.Енді осы жүрек жылуымызды бір-бірімізге сыйлайық.Енді атты ойын ойнап көрейік. Мысалы: 1-ші бала: «Мен Жанелмін, анам мені Ботам дейді». Әр оқушы өзін осылай таныстырады.
ІҮ.Жылы жүрек ойыны.Мұғалім сөзі: «Әр адам мейірімді де инабатты болу керек.Олай болса бір –бірімізге жүрекшелер сыйлаймыз.Жүрекшелердің артында интерпретация жазылған. Қызыл- адамгершілік, сары-адалдық, қызғылт-мейірімділік,көгілдір-сүйіспеншілік,жасыл –әдептілік,көк-ізеттілік,ақ –қайырымдылық. Балалар осы жүрекшелерді биікке ұшырайық.Қараңдаршы,біздің сыныптың іші құнды қасиеттерге толды»
ХІ. Қорытынды бөлімі: Барлық оқушылар «Анашым » әнін орындау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Мұғалімнің сөзі - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Мұғалімнің сөзі: Құрметті оқушылар! Қазіргі таңда бүкіл әлемді толғандырып отырған мәселелердің бірі – адам денсаулығы. Жалпы денсаулық дегеніміз не? Дені сау адам дегеніміз ол физикалық, психологиялық және рухани жан дүниесі таза адам. Қазіргі таңда адам өміріне қауіп төндіретін, яғни адам ағзасын азғындайтын зиянды әрекеттер бар. Бұлар қандай әрекеттер? Қысқаша түсінік беріп өтсек:
Бұлар: шылымқорлық, ішімдік, нашақорлық және XXI – ғасыр індетіне айналып отырған ЖИТС ауруы. (Осы жерде топтарға тапсырма беріледі. Әр топ мұғалімнің берген тақырыбына қысқаша мәлімет беріп, плакат корғайды).


title: Зиянды әрекеттер - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Зиянды әрекеттер
Жаңа сабақ материалын түсіндіру. (5 мин)
2. Мұғалімнің сөзі: (2мин)
Денсаулық-адамның ең қасиетті де, құнды қайталанбас, жоғалса қайта орны толмас асыл қазынасы. Жаңа өздерің айтып кеткен зиянды әрекеттермен пайдаланған адамдардың, оған дейінгі және кейінгі күйлеріне назар аударайық. Ол үшін шағын бейнероликті тамашалаңыздар. Экранда бейнеролик көрсетіледі. (Бейнеролик арқылы оқушылар есірткінің адамға қаншалықты зиянды екенін түсінеді).
Бейнероликтен кейін, оқушыларға сұрақ қойылады:
Роликтегі адамдардың өмірін, денсаулығын, сырт келбетін өзгеруіне не әсер етті?
Неге адам баласы зиянды әдеттерге әуес келеді?
Денсаулық туралы қандай мақал – мәтелдерді білесіңдер?
1)Денсаулық - зор байлық
2) Ауру батпандап кіріп, мысқылдап шығады.
3) Жан ауырса, тән азады.
4) Тәні саудың – жаны сау.
5) Тәуіптің жақсылығы - ауруға ауру жамамағандығы
3. Егер кез келген адамның алдында зиянды әдеттер кездессе, ол қандай шешім қабылдар еді? – деген сұраққа келесі көрінісіміз арқылы көрсетейік. (7-8 мин)
Көрініс «Зиянды әдеттер» (Рольдер - адам, денсаулық, темекі, арақ, есірткі)
Адам: Уһ, жаным-ай, мына күйкілжің күйбең тіршілік менің жанымды жегідей жеді. Істейін десең, жұмыс жоқ, жаныма әбден батты. Ең құрығанда, өзімнің кішкене бизнесім де жүрмеді. Нарық көтермеді, ішім күйіп барады, жанымды қоярға жер таппаймын. Өкіметтен үй саламын деп несие алғанмын, оны да төлей алмадым. Қарызым екі миллионнан асып кетті, не істеймін, не істесем жаным жай табады?
Арақ шығады: Әй, Адам, сен күйінбе. Иә мына мені ішіп ал, жаныңа рахат аласың. Қарашы, мен қандай мөлдірмін! Мына мені ішсең бар ғой, көңіл күйің көтеріледі, қайғы-шердің бәрін де ұмытасың. Мә, мені ішіп ал.
Денсаулық: Тоқтат, арақ, адамды азғырма. Арақ-ол спирттік ішімдік. Ол адам ағзасын ірітетін зат. Спирттің құрамында адамға зиянды улы заттар көп. Біздің ағзамызда қанға өткен қажетсіз өнімдерді сүзіп алып несеп жасайтын сүзгіміз бар, ол – бүйрек. Сол сияқты, адам ағзасының зертханасы деп аталатын бауырымыз бар. Міне спирт алдымен бауырды, содан соң он екі ішекті, асқазанды, әрі қарай бүйректі, жүректі, қан тамырларын зақымдайды және адамның жүйке жүйесіне қатты зақым келтіреді. Ең соңында орын толмас қайғыға әкеліп соқтырады. Сондықтан, адамдар, арақтан аулақ болыңдар. Кет, жоғал арақ! Адамның өміріне араласушы болма!
Темекі шығады: Ал мен өте әдемі және тартымдымын, исім қандай жағымды десеңші, шіркін! Эй, адам шегіп ал да бар шаршағаныңды ұмыт, рахатқа бөленсеңші. Менің досым болуға келісесің бе, Адам? Менің досым болшы.
Денсаулық: Тоқтат, темекі, өзіңнің уағызыңды! Темекі шегу – бұл халықтың арасында тараған зиянды әдет және де ол адам ағзасын іштей жейтін құрт. «Әрбір тартылған темекінің талы адам өмірін сегіз сағатқа қысқартады» деп есептейді ғылымда. Үздіксіз темекі шегетін адамның өқпесі бір жылда 1 литр смола, яғни шайыр жиналады екен. Сонымен қатар темекі түтінінде никотын сияқты улы заттар болады. Ол заттар қан тамырларын тартылып, тамырлар арқылы қанның жүруін қиындатады. Адамды өкпе туберкулезі, өкпе рагі, сол сияқты тыныс алу мүшелерінің ауруларына шалдықтырады. Сен, темекі, адамнан аулақ жүр!
Есірткі: Бәрінен де мен күштімін! Көңілі құлазыған, ісі еріккен, байлықтан басы айналған адамдар үшін ең рахаты, ең тиімдісі мен боламын. Мені ішкенде немесе пайдаланғанда күш-жігерің артады, көңіл күйің көтеріледі. Өміріңдегі барлық қайғы-мұңды ұмытасың, тіптен мүлдем ойламайсың. Әй, Адам, келе ғой, менімен дос болшы, мен сені еш уақытта да тастамаймын.
Денсаулық: Тоқтат, тоқтат, наша, сиқырлы әңгімеңді! Еліміздің экономикасы дамыған сайын есірткі заттардың да түрлері көбейіп кетті. Нашақорлықтың, нашақор адамдардың болашағы жоқ, келешегі күңгірт. Есірткі заттар – адам ағзасын, жүйкесін тіпті шашынан тырнағына дейін уландыратын ең күшті улы заттар. Ең жаманы – нашаға тәуелді болып қалу. Нашаға тәуелді болып қалу – ол сенің болашағыңның балталанғаны деген сөз.
Адам: Ей, жауыздар! Сырты жылтын, іші қотыр жауыздар! Кетіңдер. Кетіңдер. Кетіңдер әрі, аш қасқырдай анталайсыңдар ғой келіп. Менің алда көрер қызығыма сендер неге кедергі боласыңдар. Егер сендерге еріп, сендермен дос болсам, менің өмір есігін ашатын болашақ ұрпағым қандай болмақ? Егер адамдар жеңіл өмір іздеп сендерге еріп кетсе, онда ол ертеңгі ұрпақтарына қалай жауап береді.? Ертеңгі ұрпағы «Әке, сен маған қандай тәрбие бердің» немесе «Әке, неге мені мүгедек етіп дүниеге әкелдің» десе не деп жауап бермек адамдар?! Мен денсаулықты таңдаймын. Адам деген асыл атымды мұндай жауыз заттармен кірлетпеймін!
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қорытындылау - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Қорытындылау. (3 мин)
1. Мұғалімнің сөзі:
Құрметті оқушылар! Бұл көріністе адам денсаулықты таңдады. Сіз қалай ойлайсыз, ол дұрыс па әлде бұрыс па?...(оқушылар жауап беріп болғаннан кейін). Адамға өмірде не қымбатырақ? Байлық па, әлде атақ па? деп ақсақалға біреу сұрақ қойған екен. Сонда ақсақал: «Байлық та, атақ та, адамды шын бақытты ете алмайды. Дені сау кедей, ауру патшадан бақыттырақ деп жауап берген екен. Яғни адам бақытты болуы үшін оған денсаулық керек, ал денсаулық кепілі-сауаттылық.
2. Мұғалімнің сөзі: Құрметті оқушылар денсаулықтарыңыз мықты болсын! Болашақта еліміздің дамуына үлес қосып, Қазақ елінің атын әлемге танытып, көк туымызды биік белестерге көтере білетін, білімді, денісау саналы ұрпақ болуға ат салысайық!!! Осымен бүгінгі тәрбие сағатымыз аяқталды. Зейін қойып тыңдағандарыңызға рахмет!!!
«Біле жүр, көңіліңе түрте жүр»
Мақсаты: Болашақ ұрпақты аталы сөздерге құлақ асып жүруге тәрбиелеу. Бабаларымыздың айтып кеткен сөздерінің мағыналарын ашып түсіндіру.
Көп жасаған қария
Ақылы теңіз-дария.
Көп өнеге сөзі бар
Сөзі – соқпақ, өзі нәр.
Ата салты – ардақты,
Әрбір сөзі – салмақты.
Сол сөздерді ұқпасаң
Тістерсің бір күн бармақты.
Бабалар сөзі - кешегі өткен қариялардан, ғұлама ойшылдар мен шешен-билерден, ақын-жыраулар мен сал-серілерден мұра, мирас болып қалған ұлы тәрбие құралы.
Мың жылда бір-ақ көрінетін кометалардай сыры да, сезімі де терең, тұңғиық дана тұлғаларымыз фәни өмірден баз кешіп, бақилық болып жатыр. Әйтсе де, Баубек пен Бауыржан батырлығы, Әлия мен Мәншүк ерлігі, Қаныш пен Әлкей білімі, Мұхтар мен Ғабит, Ғабидендердің үні, Дінмұхаммедтің парасаты – бүгінгі ұрпаққа өнеге. Олардың даналық болжамы, ғибрат аларлық сөздері мен пайымдаулары бүгінде халықпен қайта қауышып, жүрегімізден орын алуда.
Біздің ата-бабаларымыздан бізге жеткен көптеген ұлағатты, ғибрат аларлықтай тамаша тәлім-тәрбие берерліктей өсиет сөздер бар.
- Үйде кім, елде кім қадірлі?
- Ата, үйде ана, елде бастық қадірлі – депті жігіт.
- Жоқ балам, үйде қонақ, қарт, бала қадірлі. Елде хан, әкім, ұстаз қадірлі. Қонақты қадірлеуді бәрі біледі. Бала үйдің патшасы, балалы үй базар, баласыз үй қу мазар, - депті қарт.
- Жоқты бар, ашты тоқ ететін кім?
- Ата, жоқты бар, ашты тоқ ететін мейірімді әке, - депті жігіт.
- Жоқ балам, әке қанша мейірімді болса да, ананың жөні бөлек. Жоқты бар, ашты тоқ ететін ол – ана. Анасыз бала ұйықтамайды, қатықсыз айран ұйымайды.
Ана – үйдегі бақ, әке отыратын - тақ. Ана ақылды болса үйдің қуанышы, әкенің жұбанышы – депті қарт.
- Ендігі кезекте біз ненің жақсы, ненің жаман екендігімен, қасиетті ұғымдармен танысуымыз керек. Бұл бөлім сайыс түрінде өтеді. Қонақтар мен оқушылар болып сайысқа түсеміз. Сұрақтарға жауап беру кезегін алдымен қонақтарға береміз, соңынан оқушылар толықтырады.
Жерден ауыр не бар?
Судан терең не бар?
Оттан ыстық не бар?
Көктен биік не бар?
(Қонақтар жауабы сұралады)
Жерден ауыр дегенім – ақыл, білім,
Судан терең дегенім – оқу, ғылым.
Оттан ыстық дегенім – адамның өмірі.
Көктен биік дегенім – тәккапардың көңілі
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Алты алаш деген не? - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Алты алаш деген не? - Алты алаш деген – Алаш ханның балалары – Қазақ, Қарақалпақ, Қырғыз, Өзбек, Түркімен, Жайылхан.
Дүниеде не жетім? Жаңбыр жаумаса – жер жетім,
Басшысы болмаса – ел жетім.
Ұқпасқа айтылған – сөз жетім
Дүниеде не тәтті, не жұмсақ, не қатты? Ананың сүті тәтті. Ананың қолы жұмсақ. Әкенің жүрегі қатты.
Дүниеде ең жақының кім? Тату болса – ағайын жақын
Ақылшы болса – апайың жақын
Бауырмал болса – інің жақын.
Инабатты болса – келінің жақын.
Алдыңа тартқан адал асын,
Қимас жақын – қарындасың.
Дүниеде не қымбат? Алтын ұяң – Отан қымбат,
Құт-береке – атаң қымбат.
Аймалайтын анаң қымбат.
Мейірімді – апаң қымбат.
Бәрінен де ұят пенен ар қымбат.
Дүниеде не қиын? Арадан шыққан – жау қиын.
Таусылмайтын дау қиын.
Шанышқылаған сөз қиын.
Жазылмаған дерт қиын.
Іске аспаған серт қиын.
Ақылынан адасып,
Өзің түскен өрт қиын.
Не істеріңді біле алмай,
Ашиды сонда бас миың.
Енді біз сайысымызды мақал-мәтел айту түрінде жалғастырамыз. Мақалды біз бастаймыз, қонақтар жалғастырып аяқтайды. Егер қонақтар жалғастыра алмаса, кезекті оқушылар алады. Таңдап алынған мақалдар тіл, шешендік, ата-ана, ұл, қыз туралы айтылады.
(Мақалдардың бірінші бөлігін екі бастаушы кезек айтып, жалғасына жауап күтіп тұрады)
1. Таппасаң сөздің жүйесін ... (отына өзің күйесің)
2. Ақылдының сөзі қысқа, ... (көпке болар нұсқа)
3. Шешен сөз бастар, ... (батыр қол бастар)
4. Қылыш жарасы бітеді, ... (сөз жарасы бітпейді)
5. Көп ішінде сөйлеген, ... (ойға салмай сөйлеген)
6. Көсемдіктің белгісі, ... ( шешендіктің белгісі)
7. Көп сөз – күміс, ... (аз сөз – алтын),
8. Жақсы жігіт – аспандағы жұлдыз ... (жақсы қыз – жағадағы құндыз).
9. Ақылың ағаңда болсын... (құндызың жағаңда болсын).
10. Әке көрген оқ жонар ... (шеше көрген тон пішер).
11. Өткір тіл – дарын ,... (ұзын тіл жауың)
12. Тоқсан ауыз сөздің ... (тобықтай түйіні бар)
13. Тіл тас жарады,... (тас жармаса бас жарады).
14. Жігіт болсаң 7 жұрттың тілін біл ... ( немесе 7 түрлі ғылым біл)
Осыдан соң сайыстың қорытындысы шығарылады.
Қорытынды сөз: Міне, балалар, сендер тәлім-тәрбие аларлықтай “Бабадан қалған асыл сөздер” өте көп екен. Сондықтан да үлкендердің әр сөзіне зер салып, әр сөзінің астарына үңіле қарай білу керек. Әсіресе үйдегі ата-әжелеріңнің, ата-аналарыңның әр сөзін ұғып, кәрі адамдардың ақылын, өсиетін есте сақтаңдар.


title: Еңбек түбі - береке - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Еңбек түбі - береке
I. Сабақтың тақырыбы: «Еңбек түбі береке».
II. Сабақтың мақсаты:
1. Оқушыларды еңбек тәрбиесімен таныстыру
2. Оқушылардың ой-өрісін, сөйлеу дағдыларын қалыртастыру, тіл байлығын, таным белсенділігін арттыру.
3. Еңбекке деген сүйіспеншілігін арттыру, жан-жақты азамат болуға тәрбиелеу.
III. Сабақтың әдісі: Баяндау, сұрақ – жауап.
IV. Сабақтың көрнекілігі: Суреттер, мақал-мәтелдер.
V. Сабақтың түрі: Ойын сабағы.
VI. Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру кезеңі
а) Сәлемдесу.
б) Түгелдеу.
в) Зейінін сабаққа аудару.
2. Жаңа сабақ.
Кіріспе.
Балалар, адам баласы еңбектеп өмірге келгеннен, еңкейіп дүниеден өткенше тек еңбекпен өмір сүреді. Өмір сүру дегеніміздің өзі-еңбек ету.
Мысалы: Сәби аяқ-қолына еге болып, талпынған шағында еңбектей бастайды. Сәбт үшін бұл-еңбек, Балабақшада балалар, тақпақ жаттайды, әр түрлі ойындар ойнайды. Осы жастағы балалар үшін бұл да еңбек. Мектеп жасында балалар біршама есейеді. Сондықтан қыз балалар үй-ішінің,ер балалар ауланың жұмысына,ата-аналарына қолғабыс жасайды. Мектепті ойдағыдай бітіріп, жоғарғы оқу орнына түсу үлкен еңбекті қажет етеді. Адам алдына қойған мақсатына тек еңбек арқылы жетеді. Еңбек адамды шынықтырады, шыңдайды. Сондықтан адам өмірінде еңбектену маңызы ерекше. Қазір осы сөзіме көз жеткізу үшін бір ойын ойнап жіберейік.
2. Ойын: «Жасырын сөз».
(Жасырын сөз «Еңбек – ер атандырады».
Балалар қандай сөз шықты. Бұл сөз қандай мағына береді.
(Балалардың пікірін тыңдау).
Негізі көп ел ерлік соғыста жасалады деп ойлайды. Бірақ бейбіт еңбекте ер атанған адамдар аз емес. Мысалы: Атақты күрішші Ыбырай Жақаев, атақты шопан Жазылбек Қуанышбаев, механизатор Кәмшат Дөненбаева т.б. Біздің ауданымызда 61 еңбек ардагері бар. Мұның бәрі «еңбек – ер атандырады» деген сөзімізге мысал бола алады. Біздің әрқайсымыздың адал еңбек етіп, ер атануға мүмкіндігіміз бар. Ол үшін жақсы оқып, еңбек сүйгіш болып өсуіміз керек.Еңбектің бағасын біліп, қастерлей алуымыз керек.
3. Мақал сөздің мәйегі.
Еңбек етсең ерінбей,
Тояды қарның тіленбей.
Еңбектің наны тәтті,
Жалқаудың жаны тәтті.
Еңбекпен ер өседі,
Егізден төл өседі.
Еңбексіз ел кезгенің,ар үяттан безгенің.
Ал балалар өздерің білетін еңбек тақырыбындағы мақал – мәтел, өлең шумақтарын айтып бере аласыңдар ма?
4. Дәптермен жұмыс.
Мақал-мәтелдердің мағынасын аша отырып дәптерлеріне жаздыру.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сергіту сәті - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
5. Сергіту сәті:
Отырыңдар, тұрыңдар
Маған мойын бұрыңдар.
Бұрылайық оңға бір,
Иілейік алдыға
Енді түзу тұрайық
Қолымызды созайық,
Шапалақтап қоялық.
6. Ойын: «Еңбек құралдары»
Еңбек құралдары: Кетпен, орақ, күрек, балға, төс, ине, біз, қысқыш, жіп.
Ұста құралы: балға, төс, қысқыш.
Шаруа құралы: кетпен, орақ, күрек.
Тігінші құралы: ине, жіп, біз.
VII. Қорытынды: Сұрақ–жауап.
1. Сонымен адам өміріндегі маңызы қандай?
2. Еңбектің пайдасы қандай?
3. Еңбек арқылы танылған қандай адамдар бар екен.
4. «Еңбек – ер атандырады» деген мақалдың мағынасы қандай?
5. Еңбек туралы қандай мақал–мәтелдер бар екен?
«Шығыстың ғұлама ғалымы – Әл Фарабидің адамгершілік туралы даналық сөздері »
Сабақтың тақырыбы Әл - Фараби – Шығыстың ғұлама ғалымы
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: оқушыларға қазақтың ұлы ойшылы Әл – Фараби өмірі мен тарихтағы орны, еңбектерінің құндылығы, қазіргі кездегі Әл – Фарабидің зерттелуі туралы мәлімет беру.
Дамытушылық: оқушыларды ортада ашық жүйелі сөйлей білуге, ой пікірін, көзқарасын дәлелдеуге, қосымша деректер мен құжаттарды пайдалана білу арқылы ізденгіштікке, шығармашылық жұмысқа баулу.
Тәрбиелік: оқушыларды ұлы ғұлама ғалымның еңбектерін бағалауға, білімді, еңбекқұмар болуға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: жаңа сабақты меңгерту
Сабақтың әдісі: сұрақ – жауап, слайдтармен жұмыс, әңгімелеу, түсіндіру.
Көрнекілігі: Әл – Фарабидің портреті, сызбалар, слайдтар, бүктемелер, тест тапсырмалары, кітап көрмесі
Пәнаралық байланыс: қазақ әдебиеті, өнер, музыка.
Техникалық құрал: интерактивті тақта
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі: Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу, зейінін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау
1. Ұлы жолдарды партадан көрсет. Олар қай кездерде пайдаланылды?
2. Ұлы Жібек жолы қ/ның қандай қалалры арқылы арқылы өтті?
3. Ұлы Жібек жолы тек сауда ғана емес, мәдениетті де таратушы жол дегенді қалай түсіндіресің?
4. Ұлы Жібек жол ы арқылы қазақтың далаларын қандай тауарлар әкелініп, қандай тауарлар шетке шығарылды?
5. Ұлы меридианалды жол туралы не түсіндің? Оның маңызы қандай?
ІІІ.. Жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстырамыз.
Оқушылардың сабаққа қызығушылығын ояту мақсатында сұрақтар қойылады:
Әл - Фараби кім?
Неліктен әл - Фарабиді екінші ұстаз деп атаймыз?
Оқушы жауабынан кейін тақырып баяндалады.
Жаңа сабақты баяндау:
Әл – Фараби қазіргі Түркістан алқабының Фараб аймағына қарайтын Отырар қаласында дүниеге келген. Отырар қаласы Ү - ХҮ ғасырда маңызды сауда, ғылым – білім орталығы болды.
Әл – Фарабидің толық аты Әбу Насыр Мұхаммед Ибн Мұхаммед Ибн Ізлағ Тархани. Әкесі қыпшақ ұлының атақты әскер басшысы болған. Жастайынан талапты, оқу – білімге жетік болғанӘкесі Мұхамбет қыпшақ ұлысының атақты әскер қолбасшысы болған. Ол баласының зерек, алғыр, білімге құмар екенін байқап, оған өзі таңдаған өмір жолына рұқсат береді. Көрініс( Әбунасыр мен әкесі)
Әбунасыр жұпыны киініп, көшпелі қыпшақ, түрік ауылдарын аралайды. Атақты жиһанкез Қорқыт данамен кездеседі. Көрініс(Қорқыт пен Әбунасыр)
Оқу білім іздеп шет елдерге сапар шегеді. Бұхара, Самарқан, Шони, Мысыр, Александр
т. б шаһарларды, араб парсы елдерін түгел аралаған. Грек, араб тілдерін жетік меңгерген. Ол бүкіл ғұмырын оқу – білімге, ғылымға арнайды. Жас кезінде өзінің көпшілік уақытын отырардың бай кітапханасында өткізеді. Ғылым салаларынан 150 – ге тарта іргелі еңбектер жазып қалдырды. Тарихи деректер бойынша 70 - ге жуық тіл білген.
Әл – Фараби заманы Ұлы Жібек жолы жанындағы қалалардың мәдениеті де, жақсы дамып тұрған кезіме тура келді. Екінші жағынан сол кезеңде түркістан өңіріне арабтар әкелген мұсылмандық шығыс білімі кең тарады. Әл – Фараби философия, математика, физика, тіл білімі, жаратылыстану, география, астрономия, медецина, музыка салаларынан ғылымға қосқан жаңалықтары әлемге әйгілі. Қажетті деректерді ол даңқты Отырар кітапханашысынан алады. Әл – Фараби өмірінің соңын Дамаси мен Халлеб қалаларында өткізеді. Шығыс ғалымдары, ақындары арасында ол өзінің білімнің кеңдігімен көзге түсті. Дүниеге көзқарасы жағынан өз заманының озық ойлы ғұлама ғалымы ретінде танылды.
Фараби атқа міну өнерін жақсы меңгеріп, садақ атудың да шебері болған. Шығыстың ғана емес, Батыстың да ғылым мен мәдениетінің дамуына зор үлесін қосқан энциклопедиялық білімі бар болған. Ол 950жылы дүниеден өтеді. Оның мүрдесі Сириядағы Баб әс - Сағир зиратында. Әл - Фарабидің зиратына тұңғыш рет елімізден барған адам Ақжан Машани. Бұл зиратта белгілі адамдар, патшалар, әмірлер, халифа нәсілдері жерленеді екен. Сол кездегі Сирия әмірі Сайф ад - Дәула әл - Фарабиді өзіне ұстаз тұтқан, оны өз қолымен осы жерге жерлеген.
Әл – Фараби (870 – 950) қазақстанның ғана емес, бүкіл орта Азия халықтары мен әлемнің Аристотельден кейінгі 2 – ші ұстазы, ойшылы, ғалымы болып есептелінді.
ІҮ. Шығармашылық жұмыс.
Әл - Фарабидің бақыт туралы ойы, бақыт жолын сілтеу («Қайырымды қала тұрғындарының көзқарастары» трактатындағы бақыт туралы жазғанынан үзінді оқылып, сызба сызылады)
Бақыт
Мақсат
Махаббат
Жақсы мінез - құлық
Денсаулы, еңбек
Бұл әл - Фарабидің көзқарасы бойынша бақытқа жетудің жолы, ал сіздер өздеріңіз «Сен үшін бақыт деген не?» деген сұраққа жауап беріп, бақытқа жетудің жолын көрсетіңдер.
Оқушылар өз ойлары бойынша баяндайды.
Сабақты қорытындылау:
- Әл - Фарабидің 1100жылдығы ЮНЕСКО шешімімен атап өтілді. Әл - Фараби бейнесі тұңғыш ұлттық валютамыз - теңгеде бейнеленді. Отырарда «Руханият Әбу Насыр әл - Фараби мұражай – кітапханасы»
- Әл - Фараби жолы шындық пен әділет жолы.
- «Адамның бас дұшпаны - надандық»деген бабамыз, сондықтан білімге құштар болып, өсіңдер!
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Ерлікке тағзым!» - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Тәрбие сағатының мақсаты: Ұлы жеңісті дәріптеу, оқушылардың өз Отанына, туған жеріне деген сүйіспеншілігін арттыру, елін қорғай білуге тәрбиелеу. Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткен ата – бабамыздың ерлік ісін қастерлеп, рухын көтеру, үлгі тұту. Жас ұрпақты Отанға деген сүйіспеншілігін арттыру, патриоттық тәрбие бере отырып, өз елін, жерін қастерлейтін саналы да парасатты азамат етіп, адал да батыл болуға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: тәрбие сағаты.
Көрнекілігі: интербелсенді тақта,видеоролик
I Кіріспе
Мұғалім:
Армысыздар, құрметті қонақтар, оқушылар, мұғалімдер! Әрқайсымыз үшін жақын әрі қымбат мереке Жеңіс күні де келіп жетті. Жеңіске жету жолында батырлардың асқан ерлігі мен әскери жанқиярлығы Отан соғысы тарихындағы жарқын беттерге айналды. Отан үшін от кешіп, соғыстың қанға бөккен даласында қайсарлықпен шайқасқан, Жеңістің туын желбіреткен, Ұлы Отан соғысының ардагерлері үшін ерекше мейрам. Ендеше, Ұлы жеңіске арналған «Ерлікке тағзым ! » атты тәрбие сағатымыз, Жеңіс себепкерлеріне арналады.


II «Отан үшін отқа түскендер» деректі фильмнен үзінді.
III Ұлы Жеңіске мың тағзым! (жеңіс туралы әндер, өлеңдер оқу)
Талай құс содан бері қайта оралды,
Талай бақ әлеміне қайта оранды.
Жеңіс деген жақсылықтың сыңары,
Жігер менен құштарлықтың құралы.
Күрескердің арманы мен ұраны,
Қуаныш пен мерекенің бұлағы..
Жер жүзінде нұр шашып Жеңіс күні
Жақсы үміттің шырағы жанды міне,
Аспан бетін қаптаған қара тұман
Серпіліп зұлымдықтың сәнді түні.
Қамықпаған қиындықтың түгінен,
Өздеріңе жинап қырдың гүлінен.
Бүгінгі ұрпақ бақытты ұрпақ атынан
Құттықтаймыз Ұлы Жеңіс күнімен!
Дәл осынау жадыраңқы жай күні,
Болса дағы қай ғасырдың қай жылы.
Ұлы Отаным басын иіп бір минут,
Есіне алмақ сол бір апат қайғыны
(1 минут үнсіздік жарияланады)
IV «Халықтың ерлігі – мәңгі есімізде» (Мәншук Маметова, Әлия Молдагулова, Бауыржан Момышұлының ерлігі)
1-оқушы:
Қазақ арасында осы соғыста ерекше қаһармандық танытқан батырдың бірі әрі бірегейі – Бауыржан Момышұлы.. Б.Момышұлы соғыс кезінде 207 рет шайқасқа қатысып, 2 рет ауыр жараланды. Басшылық тарапынан бірнеше рет Кеңес Одағы батыры атағына ұсынылады. Ол 37 дәптер күнделік жазған батыр, бейбіт өмірдің қаруы қаламды алып қазақ және орыс тілдерінде көптеген кітаптар жазады. «Артымызда Москва» кітабы Кубаның бүкіл әлемге белгілі басшысы Фидель Кастроның сүйіп оқитын кітабына айналды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың тақырыбы: Интернет мүмкіндіктері. Интернет желісінде ақпаратты іздеу. Internet Explorer интернет шолушысы
Сабақтың мақсаты: Білімділік:Оқушыларды «интернет» ұғымымен,интернеттің
негігі қызметімен, адресімен, жұмыс істеу ережесімен таныстыру.
Дамытушылық:Компьютерлік желілер туралы түсінік бере
отырып, оқушылардың информатика пәнінен алған білімдерін толықтыру, ой - өрістерін дамыту, өзіндік іс әрекетін, шығармашылығын, пәнге деген қызуғышылығын арттыру. Тәрбиеліклік :Оқушыларды жан – жақты болуға, өз бетімен жұ- мыс жасауға, сауатты жазуға, ізденімпаздыққа, компьютерлік сауаттылыққа тәрбиелеу. Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту.
Сабақтың түрі: Дәстүрлі емес
Сабақтың әдісі: Практикалық жұмыс, шығармашылық
Сабақтың көрнекілігі:ДК, мультимедиалық диапроектор, электронды оқулық.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру. 1.Кабинет жабдығын, сынып оқушыларын түгендеу.
2.Есеп журналын толтыру, компьютерге идентификация жасау.
ІІ. Жаңа сабақты хабарлау, түсіндіру. Компьютердің жүйелік блогында ішкі сыртқы құрылғылар мен байланыс жасауға арналған тарақша қосқыш түріндегі порттар бар. Олар тізбекті және параллель қосылатын болып екіге бөлінеді. Порттар арқылы әр түрлі құрылғылар арасында ақпараттарды тасымалдауға болады.
Компьютерлік желі дегеніміз – ресурстарды (дискі, файл, принтер,коммуникациялық құрылғылар) тиімді пайдалану мақсатында бір-бірімен байланыстырылған компьютерлер тізбегі.
Интернет – (ағылшынша Internet – желі аралық байланыс) бүкіл жер шары бойынша ақпарат ағынын таратуды қамтамассыз ететін желілер жиынтығы. Өзара байланыстырылған миллиондаған компьютерден құрылған біртұтас ақпараттық кеңістікті Интернет деп атайды. Интернет адамзаттың ақпараттық технология саласындадағы жеткен жетістіктерінің бірі.Интернеттің ең қарапайым анықтамасы желілердің желісі деп аталады. Желенің басқа бөліктері мен өзара ақпарат алмасуға қатысушыларын серверлер деп атайды. Серверлердің барлығы TCP/IP стандартты хаттамасын қолданады.
Интернеттің қызметтері :
Интернет поштасы.,2) телеконференциялар,3) Web (WWW) қызметі.
1)Интернетке қосылған кезде тұтынушыға электрондық пошталық адрес тағайындалады. Әрбір адреске келіп түскен хаттар осы жәшікке келіп түсіп, сақталып отырады.
2)Интернеттің бұл қызмет түрі электрондық поштанын дамуы нәтижесінде пайда болған. Ол жаңалықтар тобы деп те аталады.
3)Интернеттің ең қарапайым өте кең тараған қызмет түрі болып табылады.Көбінесе оны тек Wep деп атайды. Wep парақтар адрестері . Әрбір Wep парақтың өзі, жеке Wep құжат болып табылады. Кез – келген компьютерде HTML пішімі түріндегі Wep құжат оқу үшін арнайы программа болу керек. Мұндай программаларды Wep – ті көру құралдары немесе броузерлер деп атайды.
ІІІ.Компьютермен жұмыс. Енді осы айтып өткендерімізді нақтылап көруіміз үшін Алдымызда тұрған электронды оқулыққа қаралық.. (компьютермен жұмыс) Интернет тақырыбын ашып танысып , жанбітірім бөлімдеріне көңіл бөлелік. Үйімізде интернет желісін қалай қосуымызға болады сол турулы тыңдап көрелік.
ІV.Тапсырмалар орындау Енді интернет желісі мен теориялық тұрғыда танысып болсақ, онта тәжірибие түрін де жұмыс жасап көрелік. Барлығымыз интернет браузерін ашып Google.kz сайттын енгізіп іздеу жүргіземіз. Тақтада көрсетілген материалдар бойынша жеке жұмыс жүргіземіз. Іздеген жұмысымызды тапқан болсақ сол материалды көшірмелеп Word терезесіне түсіреміз.
V.Қорытындылау. Міне интернетте іздеу жұмысыменде таныстық. Енді бүгінгі сабағымызды қаншалықты меңгергенімізді тексеріп көрелік, ол үшін электронды оқулығымызды ашып тест тапсырмасын басалық. 25 сұрақтан тұратын тестті орындап қанша пайыз жинағандарыңызды айтамыз.
VІ. Үйге тапсырма. Оқулықтағы «Компьютерлік желілер» тақырыбын оқып келу.Келесі сабақта электронды пошта мен жұмыс жасау болғандықтан өз пошталарына атау ойлап келу, хат жазу мәтінің құрап келу.
VІІ. Бағалау. Крассворд бойынша және сабаққа қаншалықты қатынасқаны бойынша бағалау. Сабақ аяқталды сау болыңыздар!
Бұл сабақтың мақсаты оқушыларға компьютерлік желілер туралы мағұлмат беріп, оқушылардың білімін тексеру.
Күтілетін нәтиже:
1. Оқушылар компьютерлік желілермен еркін байланыс жасайды;
2. Интернет және оның мәнін, байланыс құралдарын біледі;
3. Электрондық пошта құра алады.


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Денсаулығыңды ойласаң ауырмайтын жол ізде! Тәрбие сағаты: Сыныбы:9
Тақырыбы: «Денсаулығыңды ойласаң ауырмайтын жол ізде»
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Оқушыларды зиянды әдеттермен таныстыра отырып, оның адам ағзасына зияны туралы түсінік беру; салауатты өмір салтын сақтауға бағыттау.
Дамытушылық: Ауырып ем іздегенше, ауырмаудың жолын іздеген әлдеқайда тиімдірек екендігін ұғындыру, дене тәрбиесіне, салауаттылыққа дағдыландыру. Сонымен қатар, есте сақтау қабілетін дамытып, өмірге деген қызығушылығын, өзін қоршаған ортаға деген жақсы көзқарасын қалыптастыру.
Тәрбиелілік: «Бірінші байлық – денсаулық» деген ұғымды кеңінен түсіндіре отырып, салауатты өмір салтын насихаттау. Оқушыларға денсаулықтың қадірін түсіндіріп, оны сақтауға, түрлі аурулардың алдын ала білуге үйрету. Зиянды әдеттерді зияны туралы айта отырып, одан бойын аулақ ұстауға тәрбиелеу
Мұғалімнің сөзі: Құрметті ұстаздар, оқушылар, ата-аналар! Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында көрсетілген өзекті мәселелердің бірі – салауатты өмір сүру, оны насихаттау мәселесі.Салауатты өмір сүру дегеніміз не дейтін болсақ, ол–әлеуметтік өмірді жақсарту, бос уақытты тиімді пайдалану, денсаулықты сақтау және нығайту, сапалы тамақтану, зиянды нәрселерден аулақ болу.Ал зиянды әрекеттер дегеніміз, қазіргі таңда етек алған, заманымыздың кеселді дерттері – шылым шегу, маскүнемдік,нашақорлық.Осындай зиянды әдеттердің алдын-алу мақсатында 9-сынып оқушыларымен өткізіліп отырған «Денсаулығыңды ойласаң ауырмайтын жол ізде» атты ашық тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер!
1-жүргізуші:
«Денсаулық - әлеуметтік байлықтың негізі», «Бірінші байлық - денсаулық» дегендей денсаулықтан артық байлық жоқ. Осы қымбатта та асыл байлығымызды қалай сақтауымыз керек? Міне, құрметті ұстаздар, оқушылар, біз бүгін осы аталған мәселелер төңірегінде біраз сөз қозғамақпыз. Олай болса ашық тәрбие сағатымызды ашық деп жариялаймыз.


title: -жүргізуші - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
1-жүргізуші:
Әр адам өз денсаулығын сақтай білу үшін тазалық сақтап, спортпен шұғылданып, денсаулыққа кері әсерін тигізетін зиянды әдеттерден аулақ болуы керек. Денсаулықтың достары мен денсаулықтың жаулары дегеніміз не екен? Осыны білу үшін оқушыларымыздың білімдері, өз ойларын ортаға салуы арқылы «Денсаулық
әлеміне» саяхат жасаймыз.
Осыған байланысты келесідей бейнебаянға назар аударыңыздар!
«Тазалық –денсаулық кепілі» бейнебаяны көрсетіледі.
1-жүргізуші:
Қазақстан –демократиялы – құқықтық және әлеуметтік мемлекет. Оның қазынасы – адам және адамның өмірі. «Қазақстан - 2030» стратегиялық бағдарламасында Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқатын жақсарту үлкен міндеттердің бірі ретінде көрсетілген.
Қазіргі таңда есірткіні пайдалану және тазалықтың сақталуынан ғасыр дерті болып отырған СПИД ауруы бүкіл дүние жүзіне тарап, СПИД індетін тудырып отыр. ВИЧ инфекциясы адамда жүре пайда болатын иммунотапшылық тудыратын синдром. 2002 жылғы тексеру бойынша СПИД эпидемиясының таралғаны соншалық, жұқтырғандар саны 42 млн. Оның ішінде 3,8 млн.
Оқушылардың шығармашылығын тыңдап көрелік!
1-ші оқушы:
Жаңа ғасыр, жаңа заман бүгін,
Біз тілейміз ұрпақтың амандығын.
2-ші оқушы:
Ей, болашақ!
Саулығың өз қолыңда,
Жауламасын тәніңді у, санаңды мұң.
3-ші оқушы::
Нашақорлық- жайылған індет,білем,
Жоймай оны жақсылық күн жоқ ,білем.
4-ші оқушы: Жерде жатқан шылымды,
Шошқа келіп иіскеді,
Иіскеді,
Бірақ,тиіспеді.
5-ші оқушы:
Жерде жатқан шылымды,
Есек келіп иіскеді,
Иіскеді,
Бірақ ,тиіспеді.
6-ші оқушы:
Жерде жатқан шылымды,
Ит те келіп иіскеді,
Иіскеді,
Бірақ ,тиіспеді.
7-ші оқушы: Сол шылымды алайда,
Тауып алды Балғабек.
Алақ-жұлақ етеді,
-Сіріңкеңіз бар ма ?- деп.


title: -ші оқушы - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
1-жүргізуші: Денсаулық туралы мақал-мәтелдер: 1.Денсаулықтың қадірін ауырғанда білерсің.
2.Ісің түсіп тақсырға барма,
Аурулы болып бақсыға барма.
3. Бақсы көрінсе дерт қозады,
Ұста көрінсе таға тозады.
4.Жарлының байлығы — денінің саулығы.
5.Екі ауру бір келсе, ажалыңның жеткені.
6.Жан ауырса — тән азады,
Қайғы басса — жан азады.
7.Қасқырдың ойлағаны арамдық,
Қойдың ойлағаны — амандық.
8.Қасапшыға мал қайғы,
Қара ешкіге жан қайғы.
9.Емнің алды — еңбек.
10.Ауру желмен келіп, термен шығады.
Сергіту сәті
Ойын: «Иісіне қарай ажырат». Бұл ойында 3 оқушы алға шығады. Олардың көздерін байлап алма, апельсин, пияздың иісін искетемін.Олар соны тауып атын атау қажет.
-Біздің денсаулығымызға тағы бір қажетті нәрсе бұл – дәрумендер. Жеміс-жидектер мен көкөністерді өз қажетінше, көп жеу керек, өйткені олар – дәрумендер мен пайдалы заттарға бай. Олардың құрамындағы дәрумендер сіздердің бойларыңыздың өсуіне, ағзаларымыздың дұрыс дамуына және көздің көруінің жақсаруына көмектеседі.
«Әлемдегі ең пайдалы азықтар»оқушылар сөйшесін. Ет: қан құрамындағы шекерді қалыпқа келтіреді.
Сүт: Витамин, минерал және пайдалы бактерияларға өте бай.
Жаңғақтар. Жүректің қызметін реттейді. Бір күн үшін 25 грамдық, бадам (миндаль), жаңғақ, жержаңғақ, орман жаңғағы жеткілікті.
Жұмыртқа: Ең зиянсыз ас. Миды қорғайды және көз саулығын күшейтеді..
Алма – дәрілерден аспирин орнына жүреді. Сүйекті қуаттандыратын K витамині бар.


Шие – күніне 20 шие бір аспириннің әсерін береді.
Пияз және сарымсақ – инфекцияларды жояды. Жүрек ауруы қаупін 20%-ға азайтады.
Айран, сүзбе, ірімшік – тістің саулығы үшін пайдалы, кальцийдің қоры
2 жүргізуші:Балалар денсаулықтың он құпиясын білесіңдер ме? Ендіше тыңлаңдар:
1. Денсаулық пен сырқаттың негізі біздің ақыл ойымызда жатыр.
2. Біздің тыныс алуымызда.
3. Шынығу әрекеттері күш әкеледі.
4. Дұрыс тамақтану.
5. Күлкі.
6. Дем алу.
7. Тұлғаны түзу ұстай білу.
8. Сенім күші.
9. Сүйіспеншілік күші.
10. Таза қоршаған орта.
Ойнайық та, ойлайық! Денсаулық достары: таза ауа, көңілді жүру, дұрыс ұйқы, тазалық, шынығу, демалу, дұрыс тамақтану, спорт.
Денсаулық қастары: күн тәртібін сақтамау, салақтық, дұрыс тамақтанбау, жалқаулық, зиянды әрекеттер.
Қорытынды: «Ең бірінші байлық...» бейнеролик көрсетілімі. «Әрбір жаманшылықтың жағасында тұрып, адамның адамдығын бұзатын жаманшылықтан бойын жинақтау, бұл адамға нұр болады» деп Абай атамыз айтса, Елбасы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында «Жалпы адамдар неліктен өз денсаулықтарын құртып, оны улайтындарға төзіммен қарауға тиіс? Мен барлықтарыңызды шылым шегушілерге ымырасыз болуға шақырамын»,-деп есірткі, шылым, ішімдік сияқты денсаулыққа зиян келтіретін әдеттерге қарсы күрес бар екенін айтқан. Сондықтан Елбасымыздың айтқан сөздеріне мән беріп, салауатты өмір салтын қалыптастыруға ат салысайық. Ұлы ойшыл Сократқа кезінде мынадай сұрақтар қойылыпты: «Адамға өмірде не қымбатырақ, байлық па әлде атақ па?»-деп. Сонда Сократ: Байлық та, атақ та, даңқ та адамды шын бақытты ете алмайды. Дені сау кедей, ауру патшадан бақыттырақ деп жауап берген екен. Яғни адам бақытты болу үшін оған денсаулық керек, ал денсаулықтың кепілі-салауаттылық. «Денсаулығыңды ойласаң ауырмайтын жол ізде » тақырыбындағы ашық тәрбие сағатымызды аяқтаймыз. Салауатты өмір салтын жандарыңа жан серік етіңдер! Ауруды жұқтырмау өз қолымызда, «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол іздейік!»


title: Ойын: «Кім тапқыр?» - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Балалар менің қолымдағы шақпақ қорабы. Ол қандай? (кішкетай) Шақпақ қорабының пішіні тіктөртбұрышты пареллелипипедке ұқсайды ма?
Ал енді балалар мына қорапқа қараңдар. Бұл ненің қорабы? (үлкен шақпақ қорабы) Бұл да шақпақ қорабы. Екі қораптың қандай айырмашылығы бар?
Дұрыс айтасыңдар балалар. Екі қораптың айырмашылығы көлемінде.
Ендеше заттардың көлемін тапқанда үлкен зат үшін дециметр, кіші заттардың көлемін табу үшін сантиметр пайдаланады екенбіз.
Біз отырған сынып пішіні неге ұрсайды? Тіктөртбұрышты параллелипипедке ұқсайды. Мен сыныптың көлемін табу үшін сантиметр немесе дециметр өлшемдерін қолданамын ба? Бұл өлшем бірліктерді қолдану қолайлы ма?
Арине жоқ. Үлкен заттардың көлемін табу үшін метр өлшемін пайдаланады екенбіз.
IІI.Жаңа материалды меңгерту кезеңі: Оқулықтағы 1 тапсырма Текше мен тіктөртбұрышты параллелепипдтің макеттері көрсетіліп, олардың көлемін қалай табу керектігі айтылады.
Көлемнің өлшем бірліктері:
1 см3 = 1 сантиметр кубБұл – қабырғалары 1 см текше
1 дм3 = 1 дециметр кубБұл – қабырғалары 1 дм текше
1 м3 = 1 метр кубБұл – қабырғалары 1 м текше
Сергіту сәті Сонау - сонау алысқа,
Жүзсін десең кемелер,
Тылсым - сырлы ғарышқа,
Ұшсын десең денелер,
Жасау үшін бәрің де
Математика - ең маңызды ғылым бұл,
Сондықтан да, сондықтан да,
Сол ғылымның тілін біл.
Жаңа тақырып бойынша тәжірибелік жұмыс Екі оқушыға өзара текше мен тіктөртбұрышты параллелепипдтің макеттері беріледі. Олар сызғыш арқылы текшенің қырын, параллелепипдтің ұзындығын, енін, биіктігін өлшеп, олардың көлемін есептеп табады .


title: Оқулықпен жұмыс - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Оқулықпен жұмыс №2. Берілген текшелердің көлемін тап (ауызша)
1) V = 2 см*2 см*2см = 8 см3 2) V = 5 см * 5 см * 5 см = 125 см3 3) V = 8 см * 8 см * 8 см = 512 см3 4) V=4*4*4=64см3 №3. Есепті шығар
а) Қорап
а= 9см
в= 8см
h= 5см
V= ?
Шешуі: V = 9 см * 8 см * 5 см = 360 см3 Жауабы: қораптың көлемі 360см3 ә) Осы қораптан әрбір жағы 2 см артық болатын қораптың көлемін тап.
Қорап
а= 11см
в= 10см
h= 7см
V= ?
Шешуі: V = 11 см * 10 см * 7 см = 770 см3 Жауабы: қораптың көлемі 770см3
№4. Есепті шығар
а) Егер ұзындығы 50 м, ені 10 м, ал тереңдігі 2 м болса, хауыздың көлемі қандай?
Шешуі: V = 50 м * 10 м * 2 м = 1000 м3 ә) Осы хауыз түбінің ауданын есепте.
Шешуі: S = 50 м * 10 м = 500 м2 Аудан ереже
б) Хауыздың бүйір қабырғаларының аудандарынығң қосындысын есепте.
Шешуі: S1 = (2 м * 50 м) *2=200м2 S2= (2 м* 10 м)*2 = 40 м2 200+40=240 (м2)
№5. Тіктөртбұрыштардың белгісіз жақтары мен периметрін тап.
А=? см
в=7см
S=84см2 в= 84/7=12 см P= (12+7)*2=38см Қалған 3 есепті 3 қатардан бір-бір оқушыға шығарту.
№ 6 Сызба бойынша өрнек құрастыр. (ауызша)
№ 8 Шығармашылық тапсырма
Үлкен тіктөртбұрыштың ауданы неге тең?
15*9 =135 (см2)
Кіші тіктөртбұрыштың ауданы неге тең?
3*5 =15 (15см2)
Үлкен тіктөртбұрыштан неше кіші тіктөртбұрыш қиып алуға болады?


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-bilimdilik-v6.html?page=3#Ойын:_«Мен_саған,_сен_маған»_IV._Бекіту_кезеңі:__Логикалық_сұрақтар__V._Үйге


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың тақырыбы: Көлемнің өлшем бірліктері. Текше және тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемін табу
Сабақтың мақсаты: Білімділік:денелердің көлемі, көлемді өлшеу бірліктері туралы түсініктерін кеңейту, текше мен тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемі туралы түсініктерін қалыптастыра отырып, көлемді фигуралардың көлеміне септеп табуға үйрету.
Дамытушылық: танымдық ойындар арқылы шығармашылық, танымдық қабілеттерін, логикалық ойлауын жетілдіру, өздіктерінен қорытынды шығара білуге машықтандыру.
Тәрбиелік: Оқушыларды шапшаңдықққа, ұқыптылыққа, сауаттылыққа, өз бетінше тапсырмаларды орындап, нәтижеге жете білуге тәрбиелеу.
Сабақтың типі:жаңа білімді меңгерту сабағы
Сабақтың көрнекілігі: слайд, қима қағаздар, текше мен тіктөртбұрышты параллелепипедтің макеттері.
Сабақтың әдіс - тәсілдері: түсіндірмелі, сұрақ - жауап, ой қозғау, салыстыру, талдау, проблемалық әдіс.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі: - Оқушылардың құрал - жабдықтарын түгендеу
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару
- Психологиялық тренинг
Балалар біз сабақ бастамас бұрын психологиялық тренинг жүргізіп жіберейін.
Қане, олай болса өзіміз қалаған бір пішінді таңдап аламыз. Сол пішінге қарап мен сендердің мінездеріңе сипаттама беремін.
Шаршы – ұйымдастырғыш, байқампаз, ұқыпты, ұстамды.
Текше – бұл типтегі адамдар өте еңбекқор және бастаған ісін аяғына дейін жеткізеді.
Зигзак – арманшыл, ойын сауыққа құмар, қызығушылығы жоғары.
Дөңгелек – қарым-қатынасты жоғары бағалайды, сезгіш,кең пейілді.
Үшбұрыш- көшбасшы, билікке талпынады, тез шешім қабылдағыш, шыдамды.
II. Өткен материалды қорыту кезеңі:


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың тақырыбы:Алкандар,олардың гомологтық қатары, метан және оның гомологтарының молекулаларының құрылысы, гибридтенуі, изомерленуі, атаулары. К№2 (1) Алкандардың табиғатта таралуы, физикалық және химиялық қасиеттері, алкандарды алу, қолдану.К№2 (2) Сабақтың мақсаты: Білімділік: Алкандар,жалпы формуласы, гомологтық қатары, изомерлері, атаулары ,алкандарды алу және химиялық қасиеттері мен қолданылуы туралы жалпы түсінік беру
Дамытушылық: Көмірсутектер туралы білімдерін, ойлау, есте сақтау дағдыларын дамыту
Тәрбиелік: Тапсырмаларды орындай отырып, ұқыптылыққа, жауапкершілікке тәрбиелеуге ұмтылу
Сабақтың түрі, формасы, әдіс-тәсілдері: Лекция формасындағы жаңа білімді меңгеру сабағы
Лекция, репродуктивті, кітаппен жұмыс, инсерт кестесі
Сабақтың жоспары:I . Ұйымдастыру II. Жаңа сабақты меңгеруге даярлық. III. Жаңа сабақты меңгеру Қаныққан көмірсутектердің жалпы формуласы, анықтамасы.
Гомологтық қатары.
Изомерия түрлері.
Атом құрылысы.
Физикалық қасиеті.
Алыну жолдары.
Химиялық қасиеті.
Қолданылуы.
IV. Сабақты бекіту V. Қорытындылау VI. Үйге тапсырма І. Ұйымдастыру . Шаттық шеңберінде тұрып оқушылар бүгінгі сабаққа бір-біріне сәттілік тілейді.
II. Жаңа сабақты меңгеруге даярлық.Оқушыларға өткен тақырыптар бойынша сұрақтар беріледі.
-Органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясы және оның маңызы.
-Изомерия, изомерлену, оның түрлері.
- Көміртек атомының электрондық құрылысының ерекшеліктері.
-Гибридтену және гибридтенген орбитальдар.
-Органикалық қосылыстардың жіктелуі және номенклатурасы.
-Органикалық қосылыстар молекуласына қандай байланыс тән?
-Органикалық қосылыстардағы химиялық байланыстар.


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-bilimdilik-v7.html#I_._Ұйымдастыру__II._Жаңа_сабақты_меңгеруге_даярлық.__III._Жаңа_сабақты_меңгеру

title: Сабақтың мақсаты: Білімділік


title: III. Жаңа сабақты меңгеру

text:
III. Жаңа сабақты меңгеру
Алкандар – көміртектің барлық атомдары дара (σ-) сигма байланыспен байланысқан жалпы формуласы мынандай көмірсутектер CnH2n+2
Қарапайым қаныққан көмірсутек - метан адамдарға өте ерте кезден белгілі. Оны кен немесе батпақ газы деп атаған. Көміртек атомы гибридтелген күйде болады. Көміртекте бұрышы 109028/ минутқа тең, тетраэдр төбесіне бағытталған, 4 теңдей гибридтелген орбиталі бар. Метан молекуласының кеңістікте орналасуын көміртек атомының электрондық құрылысы анықтайды. С-Н барлық 4 ковалентті байланыстары көміртек атомының орбиталі мен сутек атомы орбиталінің қаптасуы арқылы түзіледі. Барлық байланыс сигма –түріне жатады. Сутек атомының ядросының центрі тетраэдр төбесінде жатады.
Егер көміртектің қалған валенттіктері сутек атомымен толығымен байланысса, бұларды қаныққан көмірсутектер, парафиндер, алкандар деп атау белгіленген.
Органикалық химияда бір кластың барлық заттарын бір қатарға жинақтауға болады, оны гомологтық қатар деп атаймыз. Бұл қасиеттері бірдей құрылысында бір немесе бірнеше -СН2- топқа айырмасы бар органикалық қосылыстар қатарын айтамыз. Бір гомологтық қатардың өкілдерін гомологтар деп атаймыз. Құрылымдық формула, қысқартылған құрылымдық формула, молекулалық немесе эмпирикалық формула.
Молекуладағы барлық байланыс бірдей. Егер молекуладағы бір байланысты үзсе әрбір атом жұптаспаған электроны бар екі бөлшекке айналады: сутек атомы, метил радикалы. Бұл гомолиттік айырылу. Енді екі метил радикалын қосамыз. Метан гомологы –этан алынады. Бірақ құрамдары бірдей құрылыстары әртүрлі заттар болады. Бұлар изомерлер. Бутан изомері молекуласындағы атомдардың байланысу тәртібі әртүрлі. Бұл құрылымдық изомерия. «Біріншілік», «екіншілік», «үшіншілік», «төртіншілік»:
1 2 3 4 5
СН3-СН2-СН2-СН2-СН3
1, 5 – біріншілік атомдар, бір көміртек атомымен байланысқан; 2, 3, 4 – екіншілік көміртек атомы, көміртектің екі атомымен байланысқан, үшіншілік үш атомымен, төртіншілік төрт атомымен байланысқан.
CH3 CH3 Біріншілік-1,6 радикалдардағы (барлығы-5)
6 5 4 3 2 1 екіншілік-5,3
H3C- CH2-CH-CH2 – C - CH3 үшіншілік- 4
CH3 төртіншілік-2
Достарыңызбен бөлісу: |


Гибридтелген орбитальдардың кеңістік осьтерінде орналасуы. Гибридтелген орбитальдар бір-бірінен барынша қашықтықта орналасуға тырысады, бұнда остер арасындағы бұрыш 1090 28/, ал остердің өздері тетраэдр төбесіне қарай бағытталады.
Лабораториялық тәжірибе №1« Көмірсутектер мен олардың галогентуындыларының моделдерін жасау»
Мақсаты: ОҚҚТ негізгі қағидаларының сақталуына көңіл аудару, молекуладағы атомдар валентіліктеріне сәйкес белгілі бір тәртіппен байланысады.
Жұмыс барысы:метан мен этан молекуласының моделін жинау.
Қорытынды: Алкандар молекуласында атомдар салыстырмалы түрде С-С байланыста еркін айналады және тізбек әртүрлі формада бола алады. Бұл құбылысты конформация деп атаймыз. Табиғатта кездесуі: табиғатта көмірсутектер сұйық, қатты, газ күйінде кең тараған. Олар мұнай, газ, озокерит күйінде кездеседі.Табиғи газдың негізгі құрам бөлігі метан. Табиғи газ отын ретінде, ал мұнай шикізат ретінде қолданылады.
Алкандардың алынуы: А) Мұнай мен серік газдардан, мұнайда сұйық алкандар, қатты алкандар мұнай және озекеритте болады.
Б) Жай заттарды синтездеу - көміртекті гидрлеу.
В) Лабораторияда натрий ацетататынан
СН3 СООNа + NаОН--------СН4 +Nа2 СО3 Г) Қаныққан көмірсутектердің галогентуындыларын металл натриймен әрекетестіру. Вюрц реакциясы 2СН3 I + 2 Nа-----------С2Н6+ 2NaI
Мұнай мен газдың жер қыртысындағы қоры 100-200 млн жыл бұрын пайда болған. Евфраттың жағасында 6-7 мың жыл бұрын б.э. дейін өндірілген. Ол үйлерге жарық беру үшін қолданылған, құрылысқа қажетті ерітінділер дайындау үшін, майлар, дәрілер, бальзамдау, тұтатқыш зат есебінде тарихта «грек оты» деген атпен белгілі болған. Орта ғасырда көшелерге жарық беретін зат ретінде қолданған.
Керосинді фракцияларға бөлу- крекинг әдісін 1891жылы алғаш жүзеге асырған орыс инженері Иван Шухов . Тізбекті алкандардың изомерленуін риформинг деп атаймыз. Ол мұнайды алғаш айдағаннан кейін алынған бензин фракциясының сапасын арттыруда үлкен маңызы бар. Мұнайдың қорын зерттеген мамандардың айтынша мұнайды өндіру 8 %, ол 50-70 жылға жетеді. Биогазды қолдануға болмай ма? Өсімдік және жануар қалдықтары Қытай мен Индияда қолданылады. Лабораториялық әдістің ең кең қолданылатын түрі Вюрц реакциясы. Француз химигі Шарль Вюрц 1855 жылы галогеналкандарды металл натриймен қосып қыздырып қаныққан көмірсутектерді алудың әмебаб әдісін тапты:
2СН3 I + 2 Nа-----------С2Н6+ 2NaI
Вюрц реакциясының ерекшелігі- бастапқы затпен салыстырғанда өнімдегі көміртек тізбегінің екі есе ұзаруы.


title:
Пиролиз – затты қыздыру арқылы айыру, көміртек атомының саны азаяды
Алкандардың физикалық және химиялық қасиеттері

text:
Пиролиз– затты қыздыру арқылы айыру, көміртек атомының саны азаяды
Алкандардың физикалық және химиялық қасиеттері. Алғашқы заттар (С1 –С5 ) – газдар, (С5 - С10 )-сұйық, С11 –қатты заттар. Гомологтық қатарда көміртек атомының саны өскен сайын агрегаттық күйі өзгереді бұнымен диалектиканың заңы: сан өзгерісінен сапа өзгерісіне ауысуайқын байқалады. Гомологтық қатарда көміртек атомының саны өскен сайын қайнау, балқу температуралары өседі, яғни молекула арасындағы тартылу күші де артады. Тізбектелген көмірсутектер тармақталған көмірсутектерге қарағанда жоғары температурада қайнайды.Сұйық қаныққан көмірсутектердің иісі бар (бензин), егер сынауыққа сумен бірге құйып шайқаса сумен эмульсия түзеді, яғни сумен араласпайтын, ерімейтін қаныққан көмірсутектер бар екені көрінеді. Егер калий перманганатының кристалын салсақ түсі өзгермейді. Неге? (алкандар К2МnО4судағы ерітіндісімен әрекеттеспейді). Вазелин-сұйық және қатты қаныққан көмірсутектердің қоспасы, молекулалық массасы жоғары, қолға май тәрізді байқалады. Парафин- қатты қаныққан көмірсутектердің қоспасы, аморфты түрлері болады. Парафин кесегі су бетінде қалқып жүреді (тығыздығы 1-ден кем) және жеңіл балқиды. Бірақ органикалық еріткіштерде ериді, сұйық алкандар бір-бірімен араласады. Барлық сұйық, қатты алкандар ауамен жарылғыш қоспалар түзеді, сондықтан олармен жұмыс істегенде сақтық шараларын сақтау қажет.
Қаныққан көмірсутектердің химиялық қасиеттері А) Негізгі қасиеттерінің бірі –жану реакциясы. Көптеген химиялық реакциялар адамдардың төңірегінде, оның өзінде жүріп жатады. Біз бұндай химиялық құбылыстарға көңіл аудара бермейміз. Бұл құбылыстар қалай жүреді? (ас үйдегі газ, оталдырғыштың жануы, шахтадағы жарылыстар–бұл алкандардың жану реакциялары.) СН4 + 2О2 -----СО2 + 2Н2О + 880 кДж/ моль
Бұл реакция қай типке жатады? (экзотермиялық жарық, жылу бөле жүретін, алкандар жанғанда көп мөлшерде жылу бөлінеді, сондықтан отын ретінде қолданылады)


title: Б) Химиялық тұрақты - Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Б) Химиялық тұрақты, қышқылдармен, сілтілермен, тотықтырғыштармен әрекеттеспейді.
В) Орынбасу реакциясы (алкандарға сапалық реакция). Бұл реакция галогендермен жарық қатысында сатылап жүреді.
Н Н
Н-С-Н+ Сl-Сl Н- С –Cl + Н-Cl
Н Н
Н Н
Н-С-Cl+ Cl-Сl H- С –Cl + Н-Cl
H Cl
Н Н
H-С-Cl+ Сl-Сl Cl- С –Cl + Н-Cl
Cl Cl
Н Cl
Cl-С-Cl+ Сl-Сl Cl- С –Cl + Н-Cl
Cl C
Галоген есебінде тек бром және хлор қолданылады.
В) Термиялық айырылу реакциясы, температура 1000 С дейін.
СН4 ------------ С+ 2Н2;
Егер температура 10000С тан жоғары болса, онда мына реакция жүреді:
2СН4 ------------Н3С—СН3 +3Н2 (дегидрлеу реакциясы) Изомерлену реакциясы: көмірсутектердегі байланыс үзіліп тізбекті көмірсутектер тармақталған көмірсутектерге айналады.
400 С, AlCl3 СН3-СН2-СН2-СН2-СН3------------СН3-СН-СН2-СН3 СН3 Қоршаған ортаның ластануы: Іштен жану двигателдерінде бензин қызғанда буланады. Толық жанбаса көмір мен улы иіс газын бөледі. Бұл газдың иісі, түсі болмайды сондықтан улану байқалмауы мүмкін. Көміртек оксиді қандағы гемоглобинмен оңай қосылып, оның оттекті тасымалдауына кедергі келтіреді, ал оның жетіспеуі өлімге әкеледі. Автөкөліктен бөлінетін газдардың құрамында 5 % СО болады.
Алкандардың қолданылуы. Алкандар адам өмірінде кең қолданылады. Бізге метан құрамында болатын табиғи газсыз өмірді елестету мүмкін емес. Одан шина, типография бояуын жасайтын техникалық көміртек (күйе) алынады. Алкандардың қосылыстары холодильниктерде суытқыш хладагент ретінде қолданылады. Метаннан алынатын ацетилен, металдарды дәнекерлеу мен кесуде пайдаланылады. Алкандардың қосылыстарының арасында ерекше атауға болатын галогентуындылары хлороформ, төртхлорлы көміртек ең жақсы еріткіштердің бірі. Алкандар қоршаған ортаны аз ластайтын мотор жанармайы (метан, пропан, бутан) ретінде қолданылады. Вазелин-сұйық және қатты қаныққан көмірсутектердің қоспасы (көміртек атомының саны 25 - болады) мөлдір сұйықтық, иісі, дәмі болмайды, медицинада, паpфюмеpияда және косметикада қолданылады.
Паpафин (қатты алкандардың қоспасы С19-С35) – ақ қатты, иіссіз, дәмсіз зат, (tбалқу= 50-70°C) – балауыз , медицинада жылытқыш заттар ретінде қолданылады.
IV. Сабақты бекіту Гептанның барлық изомерлерін құрып ата.
Пентанның екі жақын гомологын жазып ата.
Ауа бойынша тығыздығы 2 –ге тең көмірсутекті анықта.
V. Қорытындылау. Сабаққа жақсы, белсенді қатысқан оқушылар бағаланады
VI. Үйге тапсырма


title: Сабақтың мақсаты: Білімділік

text:
Сабақтың тақырыбы: Ұлттық ойын – халық мұрасы Сабақтың мақсаты: Білімділік – Халқымыздың ұлттық ойындарының қалай қалыптасқандығы,
оның атадан балаға, үлкеннен – кішіге мұра болып жалғасып
отырғандығы туралы мағұлмат беру
Дамытушылық – Ұлттық ойын түрлерінің мазмұнын түсіндіре отырып, жарыс түрінде
көрсетіп, қызығушылықтарын арттыру
Тəрбиелік – Ата бабамыздан бізге жеткен баға жетпес байлығымыз, асыл
қазынамыз ұлттық ойын екендігін біліп өсуге, денсаулығын шыңдай
түсуге тəрбиелеу
Қолданылған көрнекіліктер:
Ұлттық ойын түрлері салынған сурет, ұлттық ойынға байланысты буклет, музыкалық аспап
Сабақтың жүру барысы: Ұйымдастыру бөлімі
1. Оқушылардың сабаққа назарын аудару
Кіріспе сөз: -Халқымыздың тарихи – мəдени мұраларының түрлері сан алуан. Солардың қай – қайсысы
да адамға, соның игілігіне қызмет етуге бағытталған. Осындай аса құнды мəдени
игіліктердің бірі – ұлт ойындары.
– Дұрыс айтасың,бүгінде ойынды адам баласы жасаған жеті кереметтің қатарына сегізінші
етіп осы ойынның аталып жүруі де жайдан – жай емес. Бұрын ел қорғаушы батыр,
жауынгер, халық қайраткерлері, ойын үстінде көрінеді. Сол ойын арқылы шынығып, өзінің
бойындағы табиғи дарынын шыңдай түседі. Ұлт ойындары осылайша атадан – балаға,
үлкеннен – кішіге мұра болып жалғасып отырған. Ойын тек адамның дене күш – қуатын
молайтып, оны шапшаңдыққа дəлдікке т. б. тəрбиелеп қана қоймай, адамның ақыл –
ойының толысуына, есейіп өсуіне де көп пайдасын тигізеді.
-Манашыұлы Тұяқпай жырында: «Балалар ойнайды, ойнап жүріп ол бала кеудеге ақыл
ойлайды» – деп түйіндейді.
Бұдан көретініміз ойын тек көңіл көтеру мен ермек үшін жасалмаған, қайта халықтың жазу
өнері əлі дамымаған, оқу орны болмаған кезде өз ұрпатарын өмірге əзірлеу
мүмкіншіліктерін пайдаланатын іс – əрекет қызметін атқарған.
-Ал, балалар қандай ұлттық ойын түрлерін білесіңдер?
Балалар: көкпар, күрес, теңге алу, жамбы ату, аударыспақ
-Дұрыс айтасыңдар. Бұл ойындарда қандай мінез – құлықта болуды қажет етеді деп
ойлайсыңдар?
Балалар: -өжеттікті, батылдықты, шапшаңдықты, табандылықты, тапқырлықты
-Олай болса балалар келесі кезекті ойын ережесімен таныстыруға берейік
-Азамат, қандай ойын түрімен таныстырасың?
-Əсем,қандай ойын түрімен таныстырасың?
-Еркінбек, өзін өткізетін ойын ережесімен таныстыра қой.
-Ұлтабек,қандай ұлттық ойынмен таныстырасың?
-Бақтыгүл,балаларды қандай ойын ойнауға шақырасың?
Жүргізуші: -Қазақтың ұлттық ойындарының көптеген түрлері бар. Бұл ойындар бос уақытты көңілді
өткізуге, денсаулықты шыңдай түсуге, халқымыздың əдет – ғұрпын, салт – санасын біліп
өсуге, тілді дамытуға көп жəрдемдеседі.
-Осындай ойын түрлерінің бірі – жұмбақ айту. Бұл ойын – қол бос кездің бəрінде айта беруге
болады. Жұмбақ айту ой – өрісті кеңейтуге, сауатты молайтуға үлес қосады. Оның шешуін
табуда бала ізденеді, сұрайды, ойланады.
-Кəне, олай болса біз де осы ойынды ойнап көрейік.
Жылға дер ем ақпайды
Жылан дер ем шақпайды (Арқан)
Алты аяқты, төрт көзді
Екі ауызды, бір сөзді
Ынтымақты ел кезді ( Ат мінген адам)
Көліксіз өмір сүрмейді
Ғұмыры жаяу жүрмейді (Ер тоқым)
-10-ға толған батырмыз
Ұзарады ойымыз
Толысады ойымыз
Кел,кəнекей,келіңдер
Жалғасады ойынымыз- дей отырып ойын ережесімен таныстыруды жалғастырайық
-Абылай,қандай ойын түрімен таныстырасың?
-Нұрай балаларды қандай ойынға шақырасың?
-Ақниет,қандай ойын түрімен таныстырасың?
-Меруерт ,қандай ұлттық ойынмен таныстырасың?
-Нұрлыбек ,балаларды қандай ойын ойнауға шақырасың?
-Бүгін ,міне, ойын ережесімен танысып, сол ойындарды ойнай отырып,
Біздер шымыр,жүйрік те
Ойынменен шынықтық
Еп қана емес бірлік те
Керек екен соны ұқтық-деп айтымыз келеді,
Қорытынды сөз: Сонымен ұлт ойындары – ата – бабамыздан бізге жеткен, өткен мен
бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз. Сондықтан оны
үйренудің күнделікті тұрмысқа пайдаланудың маңызы өте зор. Ойын адамның алдынан
өмірдің есігін ашып, оның творчестволық қабілетін оятып, өміріне ұштаса береді. Ойынсыз
ақыл – ойдың қалыпты дамуы да жоқ, болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған
үлкен жарық терезе іспетті, ол баланың рухани сезімі жасампаз өмірімен ұштасып, өзін
қоршаған ортаны тану арқлы түсінік алады. Ойын дегеніміз тынысы кең, алысқа меңзейтін,
ойдан – ойға жетелейтін, адамға қиялымен қанат бітіретін осындай ғажайып нəрсе, ақыл –
ой жетекшісі, денсаулық кепілі, өмір тынысы.


url: http://emirsaba.org/sabati-masati-bilimdilik-v8.html#Саба_қ_ты_ң_ж_ү_ру_барысы:_Ұйымдастыру_бөлімі_1._Оқушылардың_сабаққа_назарын_аудару_Кіріспе_сөз

title: Сабақтың мақсаты: Білімділік