title: Соқаны жұмысқа дайындау - Сабақтың жоспары № Сабақтың тақырыбы: Шағын плазмалық дәнекелеу тәсілдері. Сабақ мақсаттары

text:
Соқаны жұмысқа дайындау Соқаны жұмысқа дайындау шаралары жүйесіне-соқаны құрастыру дұрыстығы және техникалық жағдайы оның жұмыс тетіктерін орналастыру, тракторды дайындау және оны соқамен тіркестіру,агрегаттарды белгіленген жырту жағдайына әзірлеу жұмыстары жатады. Соқадан шығарылып алынған жеке корпустардың құрастырылу сапасын, оларды бір-біріне тік бағытпен жүргізілген торлы сызығы бар көлденең, металл плитасына қойып анықтайды. Плита үстіндегі бағанаға арқалық бекітілген болуы керек, оған корпус тірегінің жоғарғы басын бекітеді. Плитадағы бақылау сызықтары арқылы корпус тірегіне бекітілген түреннің, қайырманың және егістік тақтайшаның жағдайларын анықтайды.
Дискілі пышақпен шымаударғышты орнату Соқаның рамасына пышақ пен шымаударғыштың қондырылуын төмендегіше тексереді. Шымаударғышты биіктігі бойынша топыраққа 10…12см тереңдікке енетіндей етіп, ұстағышымен бекітеді.Бұл үшін шымаударғыш түрені пышағының жүзі, негізгі корпус түрені пышағының жүзінен 20 см тереңдікте жыртқанда 10см жоғары тұрады,ал 22см тереңдікте-12см-ге, тереңдікте – 15см және 27см тереңдікте 17см жоғары орналастырылады. Негізгі корпус пен шымаударғыш аралығынан топырақ еркін түсуі үшін негізгі корпус түрені тұмсығынан,шымаударғыш түрені, тұмсығының, соқаның жүріс бағыты бойынша аралығы тіркемелі соқаларда 30...35см және аспалыларда 20...30см тең болуы тиіс. Шымаударғыштың егістік кесіндісі, негізгі корпустың егістік кесіндісі жазықтығында жатуға тиіс,жыртылмаған егістік жағына ауыстыруы 15мм ге дейін болуы мүмкін.Дискілі пышақ шымаударғыштың алдына,корпустың сол жақтағы кесіндісінен алаң жағына қарай дисканың шығынқылығы 1…3см, ал шымаударғыш шетінен бір сантиметрдей болатындай етіп қондырылады.Дискі орталығы шымаударғыш түрені тұмсығының үстіне қондырылады.Дискі орталығы шымаударғыш түрені тұмсығының үстіне қондырылады, ал диск пышағы пышағы жүзінің төменгі нүктесі, оның тұмсығынан 2…3см төмен болуы тиіс. Шым аударғыш –бұл алым ені 23см дақылдық жұмыс беті бір кішігірім корпус.Шым аударғыш топырақтың жоғары қабаты12см –ге дейінгі тереңдікте кесіп, ұсақтап, аударып, оны борозда түбіне салуға арналған.Соның нәтижесінде арамшөптер мен өсімдік қалдықтары көміліп қалады.
Пышақ- топырақты тік жазықтықта кеседі, топырақ қабатын жақсы аударуға ықпал жасайды, соқаның тұрақты жүруін және жырту тереңдігін бір қалыптылығын қамтамасыз етеді.Пышақ дискілі, сапты және жалпақ болып бөлінеді.Диск пышағы өзінің өсінен еркін айналып тұруы қажет. Диск пышағы жүзінің қалыңдығы 0.4мм аспайды. Пышақ тірегі мен
Оның айырының еркін жүрісі тәжді шайба арқылы реттеледі. Артқы тіреуіш доңғалағы жер жырту тереңдігін реттеуге арналған.Тиісті тереңдікке қою үшін тірекке белгілер жасалынған. Артқы тіреуіш доңғалағы тіректен (4), тұтқыштан (3), жартылай осьтен (10)және доңғалақ дискілі құрсаудан (12) тұрады.Түреуіш доңғалағы негізгі аралыққа орналасады.Оны жоғары көтеру немесе төмен түсіру винт тұтқасын бұрау арқылы орындалады. Алдыңғы боразда доңғалақ механизмі корпустың тіреу жазықтығына қарай боразда доңғалағын орнатуға және реттеуге арналған, сондай-ақ соқаны жұмыс қалпынан тасымал қалпына келтіру( немесе керісінше) қызметін де атқарады. Алдыңғы борозда доңғалағының механизімі негізге аралыққа құрастырылады.


title: Соқаның жырту тереңдігін алаңда реттеу

text:
Соқаның жырту тереңдігін алаңда реттеу Егер жырту кезінде трактордың алдыңғы дөңгелегін ашық қарықта жүргізетін болса, онда трактордың сол жақ және соқаның тірек дөңгелегінің астына тақтайша қояды. Алқап жағдайында соқаны тексеру. Жұмысшы органдарын тексергеннен кейін плугты оның корпусының түрендерін жердің бетіне тиетіндей етіп, ал рамасы көлденең тұратындай етіп, терең алаңға орналастырылады.Трапециялы түрен жердің бетіне пышақ жүзінің барлық ұзындық бойымен түгел,ал қашау тәрізді түрен тек қана тұмсығымен тиюге тиісті.Қашау тәрізді түреннің оң жақ ұшы жер бетінен 10мм жоғары көтеріліп тұруы керек.Барлық корпустардың түрен пышақтарының жүзі бір-біріне параллель болады, ал түрен тұмсықтары мен олардың оңжақ ұштары параллель екі түзуде жатады. Алқап жағдайында мұны, ұзындық бойына шпагатты тартып қарау арқылы тексереді.Түрентұмсығы мен олардң оң жақ ұшының штангіден ауытқуы 5мм аспауы тиіс.Корпустардың егістік кесінді жазықтығы бір - біріне параллель болады.
Соқаның алым енін реттеу Көп корпусты соқаның алым енінің дұрыс болуына қол жеткізу үшін, тракторды қарық шетінен жеткілікті қашықтықта жүргізу керек. Жыртылған жердің сапасын тексеру .Жырту тереңдігін ашық қарықта жиырма жерден өлшейді. Берілген тереңдіктен ауытқу 2см мөлшерінде. Қабаттың аударылу сапасын, өсімдік қалдықтарының көмілуін, ақтаңдақтың және қабаттың кесілмей қалуын диаганал бойынша тексеру.
Соқаға техникалық қызмет көрсету Аусымнан кейінгі және маусымнан кейінгі техникалық қызмет көрсету қарастырылған.Аусымнан кейінгі техникалық қызмет көрсету - соқаны шаңнан,топырақтан, өсімдік қалдықтарынан тазартады, механизмдермен болттық қосылыстардың жөнділігін тексереді, қажет болған жағдайда түреннің жүзін ауыстырады. Соқаларды сақтау орнына қою . Сақтауға қоярдың алдында соқаның техникалық күйін тексереді, кезекті техникалық қызмет көрсетеді.Бояуы кеткен жерлерді бояйды, жұмыстық мүшелердің беттерін және бұрандаларды тұмшалау майларымен майлайды.Соқаларды жабық жерлерде немесе арнайы алаңдарда сақтайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari--sabati-tairibi-shafin-plazmali-denekeleu-tesil.html?page=5#3-тапсырма_Корпус_қандай_бөлшектерден_турады___4-тапсырма__4._Түреннің_қызметі_ата.__Түреннің_алым_ені.

title: Еңбек қауіпсіздігін сақтау шаралары

text:
Еңбек қауіпсіздігін сақтау шаралары .
Соқамен жұмыс істеуге арнайы куәлігі бар және еңбек қауіпсіздігін сақтау ережесі бойынша нұсқаудан өткен адам жіберіледі. Түренді айырбастау және бөлшектерді қатайту жұмыстарын трактор маторы өшіп тұрған кезде орындау керек.
Соқаның негізгі жұмыс органдары:
1-дискілі пышақ,
2- шым аударғыш,
3- түрен,
4-қайырма,
5-жақтау (атыз тақтасы),
6- корпус,
Соқаның қосымша жұмыс органдары:
1-рама;
2-тіреуіш доңғалағы
3-СА-2 автотіркеуіш қулпы.
СА – 2 автотіркеуіші бар тракторға арналған бес корпусты үйлестірілген аспалы ПЛН – 5-35 плугы құрамында тасы жоқ, меншікті кедергісі 88,3 кПа болатын топырақты 30 см тереңдікке дейін жыртуға арналған. 88,3-дан артық топырақты жырту үшін плугты төрт корпусты етіп жабдықтауға болады, ол үшін шым аударғышымен қоса бесінші корпус алынып тасталады. СА – 2 автотіркеуіші екі бөліктен – соқаның өзіне бекітілген құлыптан және трактордың аспалы гидрожүйесіне бекітілген автотіркеуіштің өзінен тұрады.
Жаңа сабақты бекіту: 25 минут
1-тапсырма
Соқаның құрылысын атап берініздер?
2-тапсырма
Дискілі пышақтың қызметін атаңыздар?
3-тапсырма
Корпус қандай бөлшектерден турады?
4-тапсырма
4. Түреннің қызметі ата.
Түреннің алым ені.
Кестемен жұмыс: әр соқаға жеке сипаттама жаз.
1-кесте
Соқалар
|
Сипаттамасы және агрегатталатын трактор түрлері
|
ПН-4-35
|
|
ПЛН-3-35
|
|
ПЛН-5-35
|
|
ПТК-9-35
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Еңбек қауіпсіздігін сақтау шаралары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari--sabati-tairibi-shafin-plazmali-denekeleu-tesil.html?page=5#Жаңа_сабақты_бекіту:_25_минут__1-тапсырма_Соқаның_құрылысын_атап_берініздер____2-тапсырма_Дискілі_пышақтың_қызметін_атаңыздар

title: Еңбек қауіпсіздігін сақтау шаралары


Сұрақтар Атқарылатын жұмысына қарай соқалар қалай жіктелінеді? Жауабы: Жалпы және арнаулы жұмыс соқалары. Корпус санына қарай соқалар қалай бөлінеді? Жауабы:Бір, екі, үш, төрт, бес, алты,сегіз және тоғыз корпусты болып аталынады. Тракторға тіркелуіне қарай соқалар қалай бөлінеді? Жауабы:Тіркемелі, жартылай аспалы және аспалы. Жалпы жұмысқа арналған соқалар топырақты қанша сантиметр тереңдікке дейін жыртады? Жауабы:27 см. Соқа теориясының негізін салушы кім? Жауабы: Орыс ғалымы, академик В. П. Горячкин.
Бағалау 3 минут Үйге тапсырмасы 2 минут Соқалардың құрылысы және реттеу жұмыстары


title:
Сұрақтар
Атқарылатын жұмысына қарай соқалар қалай жіктелінеді?
Жауабы: Жалпы және арнаулы жұмыс соқалары


ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ АДАМИ ӘЛЕУЕТТІ ДАМЫТУ БАСҚАРМАСЫ №16 КОЛЛЕДЖ МКҚК
«КЕЛІСІЛДІ» «БЕКІТЕМІН Директордың ОӨІ жөніндегі №16 колледж директоры орынбасары ___________ Г.Шертаева ___________ М.Тәшімбет « ___» _________2022 ж «____» __________ 2022 ж
АШЫҚ САБАҚ
Доғалы пісіруге арналған жұмыс орнын ұйымдастыру. Қолмен доғалы пісіру техникасы Пәні: Өндіріс сабақ
Оқытушы: Алимбеков Ермахан
Шардара _____ курс _____топ « » _________
Сабақтың жоспары №
Сабақтың тақырыбы: Шағын плазмалық дәнекелеу тәсілдері.
Сабақ мақсаттары: Дәнекерлеу жабдықтарымен жұмыс істеугеүйрету. Пәнаралық байланыс: Трактордың құрылысы, Математика, Физика, Геометрия
Ұйымдастыру кезеңі ( 5 минут) Студенттерді түгендеп, құрал жабдықтарын тексеріп, сабаққа жұмылдыру
Үй тапсырмасы: 25 минут Осыған дейін меңгерілген білімді еске түсіру: 1.Ауыл шаруашылық машиналарының түрлері?
2.Ауыл шаруашылық жұмыстарының түрлері?
3.Өндірістік процесс деген не?
4.Топырақты механикалық өңдеудің түрлері?
5.Топырақты негізгі өңдеу деген не?
6.Арнайы өңдеу деген не?
7.Топырақтың беткі қабатын өңдеу деген не?
8.Эрозияға қарсы өңдеу деген не?
9.Топырақты негізгі өңдеу қандай тереңдікте жүргізіледі?
10.Топырақтың беткі қабатын өңдеу қандай тереңдікте жүргізіледі?
11.Топырақты өңдейтін машиналардың жіктелуі?
12.Тырмалардың түрлерін айтып беріңіз?
13.Топырақ өңдеуге қойылатын агротехникалық талаптарды айтып беріңіз.
14.Топырақты өңдеуге арналған сыдыра жыртқыштарды айтып беріңіз
15.Соқалардың жіктелуі
16. Топырақты өңдейтін машиналардың түрлерін атаңыз


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari--sabati-tairibi-shafin-plazmali-denekeleu-tesil.html#Сабақ_мақсаттары:__Дәнекерлеу_жабдықтарымен_жұмыс_істеуге_үйрету._Пәнаралық_байланыс

title: Сабақтың жоспары № Сабақтың тақырыбы: Шағын плазмалық дәнекелеу тәсілдері. Сабақ мақсаттары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari--sabati-tairibi-shafin-plazmali-denekeleu-tesil.html#Ұйымдастыру_кезеңі_(_5_минут)_Студенттерді_түгендеп,_құрал_жабдықтарын_тексеріп,_сабаққа_жұмылдыру___Үй_тапсырмасы_:_25_минут


title: Сабақтың жоспары : Тұрақты даму стратегиясының маңызы

text:
Ұйым
|
Қысқартылған атауы
|
Ұйымға сипаттама
|
БҰҰ-ның атом радиациясының әсері жөніндегі Ғылыми комитеті
|
НКДАР (Научный комитет ООН по действию атомной радиации)
|
|
Радиологиялық бірліктер мен өлшемдер жөніндегі халықаралық комиссия
|
МКРЕ (Международная комиссия по радиологическим единицам и измерениям)
|
|
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
|
ВОЗ (Всемирная организация здравоохранения)
|
|
Экономикалық ынтымақтастық және даму Ұйымының ядролық энергия жөніндегі агенттігі.
|
АЯЭ/ОЭСР (Агентство по ядерной энергии Организации экономического сотрудничества и развития.)
|
|
Батыс Еуропалық ядролық реттеуші органдар қауымдастығы
|
ЗАЯРО (Западноевропейская ассоциация ядерных регулирующих органов)
|
|
Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік
|
МАГАТЭ (IAFA) — Международное Агентство по атомной энергии
|
|
МАГАТЭ қамқорлығымен жұмыс істейтін және ядролық қауіпсіздік жөніндегі тұжырымдамалық құжаттарды әзірлейтін ядролық қауіпсіздік жөніндегі Халықаралық консультативтік топ.
|
ИНСАГ — Международная консультативная группа по ядерной безопасности, функционирующая под эгидой МАГАТЭ и разрабатывающая концептуальные документы по ядерной безопасности.
|
|
Радиологиялық қорғау жөніндегі халықаралық Комиссия, үкіметтік емес ғылыми ұйым
|
МКРЗ — Международная Комиссия по радиологической защите, неправительственная научная организация
|
|
Ядролық реттеуші органдардың халықаралық қауымдастығы.
|
МАЯРО — Международная ассоциация ядерных регулирующих органов
|
|
Халықаралық еңбек ұйымы
|
МОТ — Международная организация труда
|
|
Пан американдық Денсаулық сақтау ұйымы
|
ПОЗ — Панамериканская организация здравоохранения.
|
|
Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымы.
|
ФАО — Продовольственная и сельскохозяйственная организация Объединенных Наций.
|
|


title: Ақпараттық жүйе - СабақТЫҢ жоспары №

text:
Ақпараттық жүйе – объектіні басқаруға қажетті ақпаратты беру мен жаңарту, сақтау, жинақтау жүйесі.
Ақпараттық жүйе компоненттері:
1. аппараттық құралдар: ЭЕМ және құрама бөліктер (процестер, мониторлар, терминалдар, периферийлік құрылғылар, дисководтар, принтерлер, контроллерлар, кабелдер, байланыс линиялары) және т.б.;
2. программалық қамтамамыз етуге: алынған программалар, негізгі, объектілі, жүктелетін модулдер, операциялық жүйелер және жүйелік программалар (компиляторлар, құрастырушылар және басқалар), утилиттер, диагностикалық программалар;
3. мәліметтер – магниттік тасымалдаушылардағы тұрақты және уақытша сақталатындар, баспа архивтері, жүйелік журналдар және т.б.;
4. персонал – қызмет етуші персонал және қолданушылар.
Ақпаратты жүйелерді қорғаудың мақсаты (ақпаратты өңдеу жүйесі) – қауіп-қатерге қарсы әрекеттер:
1. өңделген ақпараттың жасырын бұзылу қатері;
2. өңделген ақпараттың бүтіндігінің бұзылу қатері;
3. жүйенің жұмыс істеуінің бұзылу қатері.
Ақпараттарды қорғаудың негізгі түсініктері
Ақпараттар, оны қорғаудың тапсырмалары тұрғысынан, жеке тұлғалар, бұйымдар, фактілер, оқиғалар, құбылыстар және үрдістер туралы, олардың көрініс беруінің формасына қарамай, берілетін мәліметтер. Көрініс беруінің формасына қарай ақпарат сөздік, телекоммуникациялық және құжатталған болып бөлінеді
Сөздік ақпарат арнайы орындардағы әңгімелесуде, байланыс жүйесіндегі жұмыстарда, дыбыс күшейтуде және дыбыстарды қайта жаңғыртуда пайда болады. Телекоммуникациялақ ақпарат ақпараттарды өңдейтін және сақтайтын техникалық құралдарда, сол сияқты байланыс арналарындағы олардың берілуі кезінде айналымда болады. Құжатталған ақпараттарға, немесе құжаттарға негізгі көздері көрсетілген материалдық тасушылар түріндегі ақпараттар жатады.
Ақпараттық үрдістерге ақпараттарды жинақтау, өңдеу, қорландыру, сақтау, іздеу және тарату үрдістерін жатқызады.
Ақпараттық жүйе деп ақпараттық үрдістерді жүзеге асырушы құжаттардың, құжаттар топтамасының және ақпараттық технологиялардың реттелген жиынтығын атайды.
Ақпараттық ресурстар дегеніміз жеке түрде немесе ақпараттық жүйе құрамында болатын құжаттар мен құжаттар топтамасы.
Азаматтардың, ұйымдардың, қоғам мен мемлекеттің ақпараттық сұраныстарын қанағаттандыру үшін жасалынған тиімді жағдайлар үрдісін тұтасымен алғанда ақпараттандыру деп атайды.
Ақпаратты ашық және пайдаланылуыуы шектелген деп бөледі.


title: Сабақты бекіту сұрақтары - СабақТЫҢ жоспары №

text:
Сабақты бекіту сұрақтары:
1. Ақпарат деген сөзге қандай мағына бересіңдер?
2. Адам ақпараттың қандай түрлерін қабылдай алады?
3. Адам ақпаратты қалай және қайда сақтайды?
4. Адам ақпаратты өңдеуіне мысал келтір?
5. Адам ақпаратты қалай сақтайды?
4 Жаңа тақырыпты бекіту (5-7минут) Тақырып бойынша сұрақтар беру арқылы білім алушылардың түсініктерін байқау білімін бағалау,білім алушылардың сұрақтарына жауап беру,қажет болса қайта түсіндіру.
5 Бағалау (1-2 минут) Оқушылардың алған бағаларын естіртіу. Сабаққа белсенді қатысқан оқушыларды айырықша атап өту (көтермелеу).
6 Үйге тапсырма беру(1 минут.) Білім алушыларға бағыт көрсете отырып үйге тапсырма беру, осы сабаққа қайталау жасап оқып-түсініп келу,түсіндіру,көрсете алу,қорғау.


title: СабақТЫҢ жоспары №

text:
«БЕКІТЕМІН»
Директордың ӨОЖЖ орынбасары
______________А.Моминов
Директордың ОІЖ орынбасары:
________________Е. Билалов
САБАҚТЫҢ ЖОСПАРЫ №____ Пәні Информатика
Сабақтың тақырыбы Ақпараттық жүйелер және ресурстар Сабақтың мақсаты: 1 Білімділік мақсаты тереңдету. Әлемнің ақпараттық бейнесі, ақпараттық жүйелер және ресурстар тақырыбы бойынша оқушыларға жалпы түсінік беру. 2 Дамытушылық мақсаты: Әлемнің ақпараттық бейнесі, ақпараттық жүйелер және ресурстар тақырыбы бойынша оқушыларға жалпы түсінік бере отырып, оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, есте сақтау, сөйлеу, өз бетімен жұмыс істеу алу дағдыларын қалыптастыру.
3 Тәрбиелік мақсаты: білім алушыларды ұқыптылыққа, жауапкершілікке, достық қарым–қатынасқа тәрбиелеу.
Сабактын түрі, әдісі: аралас сабақ
Сабақтың көрнекілігі: карточкалар, интерактивті тақта, SinKaz электрондық оқулығы
Пәнаралық байланыс: Күнделікті өмірмен, өткен тарихи деректермен, қоршаған ортамен байланыстыра отырып белгілі пәндермен, математикамен, физикамен.
Сабақтың барысы 1 Ұйымдастыру кезеңі(1-2 минут) а) кабинетті және құрылғыларды сабаққа әзірлеу;
ә) топтағы оқушылардың сабаққа қатысын және оқу құралдарын тексеру;
б) оқушыларды сабақ мақсатымен және жоспарымен таныстыру
2 Үй тапсырмасын тексеру (15-20 минут) Өтілген сабаққа ішшара қайталау жасап, білім алушылардың білімін шыңдау. Сабаққа дайындығын тексеру.
3 Жаңа такырыпты түсіндіру (15-20 минут) Барлық ақпараттарды төмендегідей бөлуге болады: қоғамдық саясаттық - әлеуметтік - экономикалық, ғылыми - техникалық, химия - биологиялық, физиологиялық т. б. Мұнымен қатар ақпарат өзінің сипаты бойынша:
1. статистикалық (тұрақты) немесе динамикалық (айнымалы);
2. алғашқы (кірістік), туынды (аралық) немесе шығыстық;
3. басқарушы және мәлімет беруші;
4. объективті және субъективті болуы мүмкін.
Ақпарат қасиеттеріне мыналарды жатқызуға болады: толықтық, сенімділік (анықтық), бағалылық, маңыздылық (актуалдық), айқындылық, қысқалық, нанымдылық.
ХХІ ғасыр – бұл ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі .
Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «ХХІ ғасыр –ақпараттандыру ғасыры » деп аталады. Қазақстан Республикасы да ғылыми – техникалық прогрестің негізгі белгісі – қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне енді.Ақпараттық қоғамның негізгі талабы —ақпараттық білім негіздерін беру, логикалық — құрылымдық ойлау қабілеттерін дамыту, ақпараттық технологияны өзіндік даму мен оны іске асыру құралы ретінде пайдалану дағдыларын қалыптастырып, ақпараттық қоғамға бейімделу.
Адам ақпаратты сезу, көру арқылы қабылдайды. Адам радиодан, теледидардан, газет - журналдан ақпараттарды сезім мүшелері арқылы қабылдайды. Адам қабылдайтын ақпарат таңбалы, бейнелі болып бөлінеді.
Бейнелік ақпарат деп - табиғат көріністерін, кескіндерді, дәм, иіс, сезу мүшелері арқылы қабылданған ақпараттарды айтады.
Таңбалы ақпаратқа сөйлеу, жазу түрінде алынған ақпараттар жатады. Ауызекі тіл де таңбалы ақпаратқа жатады. Себебі, әр түрлі таңбалардан тұрады, бірақ олар дыбыстық таңбалар - феномендер деп аталады. Таңба түрінде қатынасуды қатынас тілі деп атайды. Табиғи қатынас тіліне: қазақ, орыс, ағылшын тілдері жатады. Жасанды тілдерге математика, физика, компьютермен қатынасу тілдері жатады. Әр тілдің өз алфавиті бар. Сандарды көрсететін алфавиттер: екілік, сегіздік, ондық, оналтылық болады.


title: Қарым - қатынастың келесі аспектілері болады

text:
Манипулятивті қарым -қатынас –партнеріне өзінің іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым-қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен, достық, жолдастық, сүйіспеншілік саласында орынсыз.
Манипулятивті қарым -қатынас –партнеріне өзінің іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым-қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен, достық, жолдастық, сүйіспеншілік саласында орынсыз.
Диалогты қарым-қатынас – біріккен таным мен партнер арасындағы өзіндік танымды мақсат еткен бірдей құқықты субъекті өзара әрекет. Диалогты қарым – қатынастың ерекшелігі – эгоцентризмнен, өзіндік ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға бағытталған ұстанымға көшу.
Императивті қарым - қатынас – авторитарлы (әміршіл) форма, партнердің мінез – құлқын, ойын, пікірін бақылау, қатынастағы оны белгі әрекет пен шешімге күштеу мақсатымен жүзеге асырады.
Императивті қарым - қатынас – авторитарлы (әміршіл) форма, партнердің мінез – құлқын, ойын, пікірін бақылау, қатынастағы оны белгі әрекет пен шешімге күштеу мақсатымен жүзеге асырады.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v3.html?page=2#Императивті_қарым_-_қатынас_–_авторитарлы_(әміршіл)_форма,_партнердің_мінез_–_құлқын,_ойын,_пікірін_бақылау,_қатынастағы_оны_белгі_әрекет_пен_шешімге_күштеу_мақсатымен_жүзеге_асырады.


|
Іскерлік қарым-қатынас - тұлға ерекшелігі, мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең бастысы істің орындалуы
|
бет | 3/4 | Дата | 29.09.2023 | өлшемі | 3,05 Mb. | | #111681 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Психология 5 кар катынасІскерлік қарым-қатынас - тұлға ерекшелігі, мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең бастысы істің орындалуы. - Іскерлік қарым-қатынас - тұлға ерекшелігі, мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең бастысы істің орындалуы.
- Рухани - жеке тұлғааралық - бұл достардың, туыстардың қарым-қатынасы. Әр түрлі тақырып қозғалады.
- Бір адамнан екінші
- адамға ақпарат алмасуы
- Адамдардың бір – бірінің
- индивидуальды ерекшеліктерін
- білумен, жанашырлықтың, түсінушіліктің,
- өзара әрекеттесушіліктің
- болуымен сипатталады.
- Вербальды емес қарым – қатынас
- жест, мимика, пантомимика
-
Жест – адамның - Жест – адамның
- сезімдері мен эмоцияларының
- сыртқа қол – аяқтың
- қимылдары арқылы көрінуі.
-
Мимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа бет - әлпетінің қимылы арқылы көрінуі - Мимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа бет - әлпетінің қимылы арқылы көрінуі
Пантомимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа дене қалпының қозғалысынан, позасы мен жүріс – тұрыстарынан көрінуі. - Пантомимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа дене қалпының қозғалысынан, позасы мен жүріс – тұрыстарынан көрінуі.
Тұлға аралық кеңістіктегі қарым-қатынас дистанциялары: - Түрлі жағдайлардағы бір-біріне жақындасу нормасы:
- - 0-45 см. Жақындық ара қашықтығы (ерлі зайыптылар, достар, туыстар).
- - 45-120 см. Тұлғааралық қашықтық (әріптестер, таныстар).
- - 120-400 см. Әлеуметтік ара-қатынас (мұғалім мен оқушы, сатушы және сатып алушы).
- - 400-750 см. Қоғамдық дистанция.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Іскерлік қарым-қатынас - тұлға ерекшелігі, мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең бастысы істің орындалуы


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v3.html?page=3#_Мимика_–_адамның_сезімдері_мен_эмоцияларының_сыртқа_бет_-_әлпетінің_қимылы_арқылы_көрінуі


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v3.html?page=3#Тұлға_аралық_кеңістіктегі_қарым-қатынас_дистанциялары


title: Тест: «Сізбен қарым - қатынасқа түсу жағымды ма?»

text:
10. Жеткілікті білімім бар дейтіндей 3 пәнді атай аласыз ба?
11. Сіз жақсы ораторсыз (сөзшең) ба?
Егер сіз 1,2,3,6,7,8,9,10,11 сұрақтарына “иә”, ал 4,5 сұрақтарға “жоқ” деп жауап берсеңіз, онда әрқайсысын 1 ұпай деп есептейсіз.
Егер сіз 1,2,3,6,7,8,9,10,11 сұрақтарына “иә”, ал 4,5 сұрақтарға “жоқ” деп жауап берсеңіз, онда әрқайсысын 1 ұпай деп есептейсіз.
1 - ден 3 ұпай – айту қиын, сіз бір сөз айтқыза алмайтын тұйық адамсыз немесе өзгелерді қашуға дейін мәжбүрлейтін шектен тыс қарым – қатынасшылсыз. Сізбен қарым – қатынасқа түсу үнемі жағымды емес, тіпті кейде қиын.
4-тен 8 ұпай – сіз, мүмкін қарым- қатынасшыл адам болмассыз, бірақ әрдайым – ұқыпты, әрі жақсы әңгімелесушісіз. Сіз зауқыңыз соқпағанда, алаңғасар бола аласыз, бірақ осы сәттерде қоршаған адамның сізге көңіл аударуын талап етесіз.
9-дан 11 ұпай – сіз адамдармен қарым- қатынаста ең жағымды адамның бірісіз. Достарыңызға сізсіз қиын болады. Бұл керемет.


title: Сабақтың жоспары

text:
- Пән: Психология
- Жеке және топтық қарым-қатынас.
- Қарым-қатынастың перцептивті жағы.
- Қарым-қатынастың интерактивті жағы
- Қарым-қатынастың коммуникативті жағы
- Біріккен іс- әрекет қажеттілігін туғызатын, адамдар арасындағы байланыстың дамуын орнататын күрделі көп жоспарлы үрдіс. Адамдардың танымдық хабарлар алмасуы, өзара түсінісуі, бір –бірін қабылдауы
- Қарым – қатынас - тұлғаның қалыптасуының ең маңызды факторларының бірі болып табылады. Ежелгі Греция мен Ежелгі Римде қарым – қатынас мәселесі шешендік өнер, эвристика және диалектика саласында зерттелді. И.А.Зимняяның айтуынша қарым – қатынас XX ғасырдағы жаңа мәселе. Қазіргі кезде қарым -қатынас мәселесі философия, әлеуметтану, әлеуметтік лингвистика, психолингвистика, әлеуметтік психология, жалпы психология, педагогика, педагогикалық психология салаларында зерттелуде. Қарым– қатынастың тұлғаның дамуындағы маңызды орнын психологтар В.Г.Ананьев, А.А.Бодалев, Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев, Б.Ф.Ломова, А.Р.Лурья, В.Н.Мясищев, А.В.Петровский зерттеген.
-
- Қарым-қатынас мәселесінің зерттелу деңгейі
Кіші мектеп жасында қарым-қатынастың балалардың жеке тұлға ретінде дамуында алатын орнына, рөліне және қарым-қатынастың даму ерекшелігін анықтауға арналған зерттеулер ғылыми негізін А.В. Запорожец, Д.Б. Эльконин, Л.И. Божович, Х.Т. Шерьязданова және т.б. қалаған. - Кіші мектеп жасында қарым-қатынастың балалардың жеке тұлға ретінде дамуында алатын орнына, рөліне және қарым-қатынастың даму ерекшелігін анықтауға арналған зерттеулер ғылыми негізін А.В. Запорожец, Д.Б. Эльконин, Л.И. Божович, Х.Т. Шерьязданова және т.б. қалаған.
- Оқушылардың қарым-қатынас проблемасының әртүрлі аспектілерін Л.С. Выготский, Б.Г. Ананьев, Е.И. Головаха, А.Б.Добрович, А.А. Бодалев, И.С. Кон, Л.А. Петровская, В.В.Столин, Н.И. Шеврандин, Л.Д. Стрляренко, Қ.А. Айдарбеков, Т.М. Шалғынбаев т.б. ғалымдар зерттеген. Қарым-қатынастың бұзылу себептерін анықтап, оны түзету жолдарын ұсынғандар Э. Берн, Дж.Морено, Д. Карнегин.
- А.Н.Леонтьев ic-әрекеттің кай түрі болмасын қарым-қатынаспен кабаттас болады деп түсіндіреді. Ол іс-әрекетті қарым-қатынастың қажетті шарты ретінде қарастырады.
- Ал отандық ғалым С.М.Жақыпов бүтіндей оку-тәрбие үрдісінің тиімділігін анықтайтын факторлардың бipi және оқытушы мен оқушының арасындагы өзара әрекеттестік деп бірлескен диалогтық, танымдық, іс-әрекеттік тиіміділігінің критерийі деп көрсетеді. Мұнда өзара әрекеттестік, карым-катынас мәселесі шешілгенде танымдық іс-әрекетті калыптастыру үрдісіне жетекшілік жасауға мүмкіншілік пайда болатындығы дәлелденеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v3.html#_А.Н.Леонтьев_ic-әрекеттің_кай_түрі_болмасын_қарым-қатынаспен_кабаттас_болады_деп_түсіндіреді._Ол_іс-әрекетті_қарым-қатынастың_қажетті_шарты_ретінде_қарастырады.

title: Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v3.html#_Біріккен_іс-_әрекет_қажеттілігін_туғызатын,_адамдар_арасындағы_байланыстың_дамуын_орнататын_күрделі_көп_жоспарлы_үрдіс._Адамдардың_танымдық_хабарлар_алмасуы,_өзара_түсінісуі,_бір_–бірін_қабылдауы

title: Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v3.html#Қарым-қатынас_мәселесінің_зерттелу_деңгейі

title: Сабақтың жоспары


title: «Көрінбейтін адам» - Сабақтың жоспары

text:
«Көрінбейтін адам» «Азат етілген әлем» «Доктор Моро аралы» Анықтама Қиял дегеніміз өткен тәжірибеде болған қабылдаулар мен елестерден алынған материалдарды қайта өңдеу жолымен жаңа бейнелер (елестер) жасауда көрінетін психикалық үрдісті айтамыз. Қиял дегеніміз – бұл бейне, елес немесе идея түрінде жаңаны жасауда көрініс табатын психикалық үрдіс Адамдардың қиялына тән кейбір ерекшеліктерді төмендегіше топтастыруға болады: - әр адамның қиял ерекшеліктері оның жеке қызығулары мен қасиеттеріне, алдына қойған мақсатына байланысты болып келеді; Қиялдың мазмұны мен формасы адамның жас және дара ерекшеліктеріне де, білім тәжірибесіне де байланысты Қиял адамның өскен ортасына, этностық ерекшелігіне, табиғат, жер-су қоршауына байланысты да көрініп отырады Қиял - адамның барлық психикалық құбылыстарымен ұштасып жататын процесс
Адам қиялы еңбек процесінде, іс-әрекет үстінде жарыққа шығып, дамып отырады Қиялдың физиологиялық негізі Қиялдың физиологиялық негізін өткен тәжірибеде қалыптасқан уақытша байланыстардан құралған жаңа байланыстардың жасалуы құрайды. Сонымен бірге жәй ғана болған байланыстарды өзектендіру жаңаның жасалуына әкелмейді. Бұрын қиыспаған уақытша байланыстардан құрылған байланыстар жаңа байланыстардың жасалуын құрайды. концентрация иррадиация қозу мен тежелудің іздік процестері оң және теріс индукциялар талдау мен біріктіру Қиялдың физиологиялық негізі ЖУНБ БУНБ Қиялдың жаратылыстық-физиологиялық негізі – мидағы оңашаланған орталықтар емес, мидың үлкен жарты шарларының қабығы. Адамның қиялдау әрекетіне қозу мен тежелудің іздік процестері, иррадиация мен концентрация, оң және теріс индукциялар, талдағыштардың ми бөлігіндегі талдау мен біріктіру қатысып отырады. Жүйке жүйесінің байланысының өзектенуі, оның ыдырауы, қайта топтасуы жаңа жүйеге бірігуі болып табылады. Осылайша, бұрынғы тәжірибемен сәйкес келмейтін, бірақ одан толықтай ажырамаған образдар пайда болады. Сонымен бірге екінші сигналдық жүйенің - сөздің маңызы зор, өйткені қиял екі сигналдық жүйенің бірлескен жұмысын білдіреді. Барлық көрнекі бейнелер сөзбен тығыз байланысты. Олар бейнелердің көріну көзі, олардың қалыптасу жолын бақылайды, оларды ұстап қалу, бекіту, өзгерту құралы болып табылады.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=2#-_әр_адамның_қиял_ерекшеліктері_оның_жеке_қызығулары_мен_қасиеттеріне,_алдына_қойған_мақсатына_байланысты_болып_келеді;

title: «Көрінбейтін адам» - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=2#Қиял_адамның_өскен_ортасына,_этностық_ерекшелігіне,_табиғат,_жер-су_қоршауына_байланысты_да_көрініп_отырады_Қиял_-_адамның_барлық_психикалық_құбылыстарымен_ұштасып_жататын_процесс

title: «Көрінбейтін адам» - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=2#Қиял_дегеніміз_–_бұл_бейне,_елес_немесе_идея_түрінде_жаңаны_жасауда_көрініс_табатын_психикалық_үрдіс_Адамдардың_қиялына_тән_кейбір_ерекшеліктерді_төмендегіше_топтастыруға_болады

title: «Көрінбейтін адам» - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=3#II_с.ж._тітіркендіргіштерін_I_с.ж._бейнелеріне_айналдыру_Мысалы,_бір_адам_еш_уақытта_теңіз_көрмеген_делік,_алайда_оның_кітапта_суреттелуі_бойынша_теңізді_азды_көпті_елестете_алады.

title: Қиял түрлері - Сабақтың жоспары

text: Қиял түрлері Ерік күшін жұмсау дәрежесі бойынша Белсенділік дәрежесі бойынша ырықты ырықсыз активті пассивті Қайта жасау, шығармашылық, арман Түс көру, қалғымалы күй Мұң Ырықты қиял – қандайда бір іс-әрекет түрінде саналы қойылған мақсатпен байланысты арнайы бейнелер жасау болып саналады. Қиялдың бірінші түрі актив қиял деп аталынады. Бұл – қиялдың шарықтап дамуының жоғары сатысы, адамның шығармашылық әрекетімен тығыз байланысып жатқан түрі. Актив қиял - қайта жасау (репродуктивті), шығармашылық қиял, арман болып үшке бөлінеді. Қайта жасау қиялы дегеніміз - адамның жаңа заттар мен құбылыстарды сөздік суреттеу немесе шартты бейнелеу (сызу, үлгі) түрінде елестетуі болып табылады. Мұндай қиялдың пайда болуында сөздік тітіркендіргіш қызметін әр түрлі суреттер мен сызбалар мен кестелер, ноталар, географиялық карталар атқарады. Ол – екінші сигналдық жүйенің тітіркендіркендіргіштерін бірінші сигналдық жүйенің бейнелеріне айналдыру. Қайта жасау қиялындағы мақсат жаңа, соны бейнелер жасау емес, табиғаттағы заттарды адамның өзі тікелей қабылдамаса да, сол қалпында қайта елестету болып табылады. Бұл үшін адамда өмірден алынған көрнекті образдардың жеткілікті қоры болуы қажет. II с.ж. тітіркендіргіштерін I с.ж. бейнелеріне айналдыру Мысалы, бір адам еш уақытта теңіз көрмеген делік, алайда оның кітапта суреттелуі бойынша теңізді азды көпті елестете алады. Қайта жасау қиялы бойынша тек суреттеу бойынша еш уақытта болмаған алыс жерлерді, өтіп кеткен тарихи уақиғаларды, және көптеген кездеспеген заттарды елестетуге болады. Шығармашылық қиял — бұрынғы тәжірибеге минималды жанама сүйену арқылы әр түрлі іс-әрекет түрлерінің соны өнімдерінде іске асырылатын өз бетінше жаңа бейнелер жасау үрдісі. Бұл қиялдың айрықша ерекшелігі адамның шығармашылық іс-әрекеті үрдісінде мысалы: өнер, ғылым немесе техникалық іс-әрекет түрлерінде жаңа бейнелердің жасалуы. Жазушылар, суретшілер, композиторлар, өз өнерінің бейнелерінде өмірді суреттеуге ұмтылып шығармашылық қиялға сүйенеді. Шығармашылық қиял - қайта жасау қиялына қарағанда, әрі күрделі, әрі қиын. Шығармашылық қиял әрекеттің кез келген саласында орын алып отырады. Қоғамға пайда келтіретін нәтижелі еңбекте шығармашылық қиялдың болмауы мүмкін емес.


title: Қиял түрлері - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=3#Бұл_–_қиялдың_шарықтап_дамуының_жоғары_сатысы,_адамның_шығармашылық_әрекетімен_тығыз_байланысып_жатқан_түрі._Актив_қиял_-_қайта_жасау_(репродуктивті)

title: Қиял түрлері - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=3#Қайта_жасау_қиялы_бойынша_тек_суреттеу_бойынша_еш_уақытта_болмаған_алыс_жерлерді,_өтіп_кеткен_тарихи_уақиғаларды,_және_көптеген_кездеспеген_заттарды_елестетуге_болады._Шығармашылық_қиял

title: Қиял түрлері - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=3#Қайта_жасау,_шығармашылық,_арман_Түс_көру,_қалғымалы_күй_Мұң_Ырықты_қиял

title: Қиял түрлері - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=3#Ол_–_екінші_сигналдық_жүйенің_тітіркендіркендіргіштерін_бірінші_сигналдық_жүйенің_бейнелеріне_айналдыру.

title: Қиял түрлері - Сабақтың жоспары


Логика…дәлелдiң қаруы болып табылады, ал интуиция шығармашылық қаруы. А.Пуанкаре Анри Пуанкаре Интуи́ция (лат. intuitio - «аңдау», intueor етістігінен - көз алмау) - логикалық талдаусыз, қиялға, эмпатияға және өткен тәжірибеге, “сезімге”, зеректікке негізделген шындықты тікелей ұғыну Өзiнiң заттық және теориялық әрекеттер барысында адам көптеген қиын жағдайлар, мәселелермен кездеседi. Оларды шешу үшiн адам қатты ойланып толғанады, өзiнiң барлық интелектуалды мүмкiндiктерiн қолданады. Кейде күрделi мәселе аяқ астынан, өзiмен-өзi шешiлгендей болады. Бұл кезде интуиция туралы айтқан жөн. Интуицианың келесi түрлерiн атауға болады: сезiмдiк және интелектуалды, қарапайым және кәсіби (техникалық, ғылыми, медециналық, көркемдiк, педагогикалық т.б.). Тарихтан мысалы келтiретiн болсақ: Менделеев, Пушкин, Кукуле, Рассел шешiм түс көру кезінде келген деп мәлімдеген. Д.И. Менделеев А.С. Пушкин Ерте заманда өмір сүрген ғалым Архимед заттардың салмағын ажыратып білуді үйіндегі астауға шомылып жатқанда ашады. Сөйтіп, «таптым», «эврика» деп айқайлап, көшеге жалаңаш шығады. Ағылшын инженері Дж. Уатт жаңа машина жасап шығаруды қиялдап жүргенде, пештің үстіндегі шәйнек қақпағының қайнаған судың буынан діріл қағып, орнынан қозғалғанын аңғарып қалады да, «бұл не деген күш!» деп таңданады. Осыдан кейін Дж. Уатт бу машинасын ойлап табады.
Платон интуицияны “ерекше iшкi көз”, “ақылдың жоғары қасиетi”, аяқ-астынан жанама бiлiм алу деп түсiндi.
Декарт интуицияны интелектуалды сфераға жатқызып, оны ақылдың мұқият және ашық түсiнiгi деп жариялады.
Фейербах интуицияны сезiмдiк феномен деп түсiндi.
Интуицияны бейсаналық сферасына жатқызған ойшылдар да болды, А.Бергсон интуицияны талдаудың нәтижесін іштей көре білу, сезіну деп қарастырады
З.Фрейд шығармашылықтың жасырын негiзгi принципі деп түсiндi.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=4#Интуицианың_келесi_түрлерiн_атауға_болады:_сезiмдiк_және_интелектуалды,_қарапайым_және

title: Логика…дәлелдiң қаруы болып табылады, ал интуиция шығармашылық қаруы. А.Пуанкаре


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=4#Интуицияны_бейсаналық_сферасына_жатқызған_ойшылдар_да_болды,_А.Бергсон_интуицияны_талдаудың_нәтижесін_іштей_көре_білу,_сезіну_деп_қарастырады


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=4#Платон_интуицияны_“ерекше_iшкi_көз”,_“ақылдың_жоғары_қасиетi”,_аяқ-астынан_жанама_бiлiм_алу_деп_түсiндi.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=4#Тарихтан_мысалы_келтiретiн_болсақ:_Менделеев,_Пушкин,_Кукуле,_Рассел_шешiм_түс_көру_кезінде_келген_деп_мәлімдеген._Д.И._Менделеев_А.С._Пушкин


Арман – бұл адам тілейтін болашаққа бағытталған қиялдың өнімі. Арманда адамның азды-көпті шынайы және жүзеге асырылатын жоспарлары бар. Арман қиялдың бір түрі ретінде, өмірінің үлкен бөлігі әлі алда болатын жас адамдарға тән. Арманның негізгі ерекшелігі – оның болашақтағы іс–әрекетке бағытталғандығында, яғни арман өзі қалаған болашаққа қатысты өз жоспарын құрады да, арманында сол ойлағанын жүзеге асыру үшін жолдарды қарастырып, айқындайды. Мұндай жағдайда арман белсенді, ерікті саналы процесс болып табылады. Бірақ кейбір адамдар үшін арман тек іс-әрекеттің орнын ауыстырушы ретінде ғана қолданылады. Олардың арманы тек арман күйінде ғана қалады. Мұндай құбылыстардың себептерінің бірі – олардың әрдайым сәтсіздікке ұшырауы. Бірқатар сәтсіздікке ұшырау нәтижесінде адам өз жоспарын жүзеге асырудан бас тартады да, тек армандап қана жүреді. Мұндай жағдайда арман саналы, ерікті процесс ретінде, бірақ аяқсыз қалатын процесс ретінде көрінеді. Өлі жандар Манилов Пассивті қиял. Қиялдың бүтіндей пассивтік түрінің шегі – түс көру. Түс көрудің физиологиялығын жан-жақты түсіндіріп берген И.П.Павлов болды. Ұйқы кезінде ми клеткаларының бәрі тежелмейді, кейбір бөлімдері қозу жағдайында болып жұмыс істей береді. Мидың мұндай бөліктерін “күзетші нункт” деп атайды. Осы “күзетші пункттерде” біздің бұрын қабылдаған, көрген, естіген, қолға ұстап, дәмін татқан заттарымыздың бейнелері мида қайтадан “тіріледі”. И.П.Павлов Түсте небір ақылға сыйымсыз бейнелердің жасалатыны белгілі. Өйткені бұл кезде мидағы сигнал жүйелерінің арасындағы байланыс әлсірейді, мұнда негізінен бірінші сигнал жүйесі ғана қызмет істейді. Екінші сигнал жүйесінің қызметі толық тежелуге ұшырайтындықтан, адамның ойлау қабілеті өте төмен болады. Сөздік сигналдардың әсер етпеуі мида кездейсоқ бейнелердің пайда болуына жағдай жасайды да, соның нәтижесінде түске қайдағы «кереметтер» кіреді. И.М.Сеченов осындай түстерді «болған әсерлердің болып көрмеген қиысулары» деп сипаттаған. Түсте шынайы бейнелер мен нәрселердің фантастикалық түрде қосылуынан ғажайып образдар жасалады. Ұйқы кезіндегі осындай ғажап фантазиялық бейнелер де өмірде бар нәрселердің жиынтығынан құралған. И.М.Сеченов Мұң (грезы) деп әдетте шындықпен байланыспаған және түптеп келгенде жүзеге асырылмайтын ерекше армандарды атайды. Мұң арман мен галлюцинациялардың аралығындағы орынға ие, бірақ олардың галлюцинациялардан айырмашылығы мұң бұл адамның қалыпты сана белсенділігінің өнімі болып табылады.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=5#_Өлі_жандар_Манилов_Пассивті_қиял._Қиялдың_бүтіндей_пассивтік_түрінің_шегі_–_түс_көру.

title: Арман – бұл адам тілейтін болашаққа бағытталған қиялдың өнімі


Мұң (грезы) – ырықты бірақ пассивті қиял болып табылады
Қиялдың жасалу жолдары
Қиял процесіндегі біріктіру (синтез) әртүрлі формаларда жүзеге асырылады.
Агглютинация – басқа бейнелердің бөлшектерінен жаңа бейне жасау.
Күнделікті өмірде әртүрлі қосылмайтын қасиеттерді бөлшектерді «желімдеу».
Кентавр мен су перісі
Гипербола – объектіні немесе оның бөлшектерін үлкейту немесе кішірейту
Гулливер
Бармақтай бала
Схемалау – объектілердің арасындағы айырмашылықтар жойылады және олардың ұқсастықтары нақты көріне бастайды.
Типизация – біркелкі бейнелерде қайталанып тұратынның маңыздының және біртектінің бөлініп шығуы.
Амазонка әйелдері
Күшейту (заострение) – қандайда бір жеке қасиеттерге ерекше көңіл аудару. Мысалы: келемеж суреттер және әзіл-сықақтар
Қиял бұзылыстарына галлюцинациялар жатады
Галлюцинация (лат. alucinatio — мағынасыз сөйлеу, сандырақ, іске аспайтын арман) - деп адамға сырттан әсер келмей-ақ оның миында түрлі бейнелердің тууын айтады. Галлюцинациялар кейбір психотропты заттарды пайдалану кезінде және жүйке, неврологиялық ауруларға шалдыққан адамдарда пайда болады.
МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ҚИЯЛЫНЫҢ ДАМУЫ
Қиял дамуының жағдайлары
Баланың қиялы ойын іс-әрекеті барысында қалыптасады. Мысалы: бала таяқтың үстіне отырып алып шабады, осы сәтте ол шабандозды, ал таяқ атты бейнелейді. Бірақ, егерде атты бейнелейтін зат болмаса және таяқпен әрекет етпеген жағдайда оны ойша ат деп елестете алу қиын.
Бір сағаттың ішінде бір заттың өзі түрлі мағынаға ие болып қызмет етуі мүмкін. Мысалы: қарапайым бет орамал: жалаудың, қоянның, жыланның, көрпенің, мойын орағыштың, қуыршақтың көйлегінің т.б. рөлін ойнауы мүмкін.
Ойын барысында балалардың қиялдаған рөлінің маңызы үлкен. Мысалы: бір қыз ұзақ уақыт бойы қағазды қайшымен кесіп отырды. Ойнаған жеріңді жина дегенде ол одан бас тартты. Осы кезде атасы: «Дүкен» ойынын ойнайық деп ұсынып, мен қағаз сатып алушы, сен сатушы бол?». Қыз үлкен қуанышпен бірде-бір қағазды қалдырмай сатып алушыға апарып береді.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=6#Агглютинация_–_басқа_бейнелердің_бөлшектерінен_жаңа_бейне_жасау._Күнделікті_өмірде_әртүрлі_қосылмайтын_қасиеттерді_бөлшектерді_«желімдеу»._Кентавр_мен_су_перісі

title: Мұң (грезы) – ырықты бірақ пассивті қиял болып табылады


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=6#Гипербола_–_объектіні_немесе_оның_бөлшектерін_үлкейту_немесе_кішірейту_Гулливер_Бармақтай_бала


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=6#МЕКТЕП_ЖАСЫНА_ДЕЙІНГІ_БАЛАЛАРДЫҢ_ҚИЯЛЫНЫҢ_ДАМУЫ_Қиял_дамуының_жағдайлары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=6#Типизация_–_біркелкі_бейнелерде_қайталанып_тұратынның_маңыздының_және_біртектінің_бөлініп_шығуы._Амазонка_әйелдері


3-4 жастағы балалардың ойынында оныбасар затпен шынайы заттың ұқсастығы үлкен рөл ойнайды. Ал одан ересектеу балалардың қиялы үшін (4-5 жас), шындықтағы заттарға мүлдем ұқсамайтын заттар да тірек бола алады. Бірте-бірте сыртқы тіректерге деген қажеттілік жойылады. Интериоризация процесі жүзеге асады, яғни шындықтағы жоқ затпен ойын әрекеті пайда болады. Бала оны шынайы істемесе де ойша елестете бастайды. Бұл психикалық процесс ретінде қиялдың қалыптасуы болып табылады. Мысалы: 5, 10, 0. Гюнтер «классики» дейтін ойынды өте ұанатады. Еденге сандармен бейнеленген сызықтарды елестетіп секіреді. Тас лақтырып, сызықтарға аяғын тигізбегенін елестетіп, ойынға қызыға қатысады (У.Штерннің бақылауы). Уи́льям Лью́ис Штерн Сонымен қатар, ойын бала әрекет етпесе де, толығымен елестету түрінде өтуі мүмкін. Мысалы: Кирилл төсекте жатып, жан-жағына ойыншықтарды тізіп қояды, осылайша 1 сағат жатты. - Сен не істеп жатырсың, ауырып қалған жоқсың ба?, дегенде - Жоқ, мен ойнап жатырмын. - Қалай ойнап жатырсың? - Мен ойыншықтарға қарап, олармен не болып жатқанын ойлап жатырмын, – деп жауап береді Кирилл (В.С. Мухина). Ойын барысында қалыптасып, қиял басқа да іс-әрекет түрлеріне ауысады. Сурет салу, ертегілер мен тақпақтар ойлап шығарғанда қиял неғұрлым айқын байқалады. Ойын іс-әрекетіндегідей, бұл жерде де балалар тікелей қабылданып жатқан заттарға немесе қағаз бетіндегі сызбаларға сүйенеді. 4, 0, 0. Бала тақтаға сурет салып жатыр. Ол әуелі түйенің суретін салғысы келді. Бірақ түйенің суретін салу ұмытылды, бүйірі жағындағы шығыңқы жер оған көбелектің қанаты сияқты болып көрінді. «Көбелектің суретін салсам ба екен», - деп дауыстап айтты да екінші қанатын салды. «Енді құсты саламын». Оны салып болғаннан кейін: тағы не ұшатын еді?! «А, шыбынды салайын», - деп екі нүкте мен сопақшаны бейнеледі. (У.Штерннің бақылауы бойынша). Бұл мысалдан мектеп жасына дейінгі балалардың қиялы ырықсыз түрде болатыны байқалады. Қиялдың ойлау процесі сияқты негізгі құралы сөйлеу болып табылады. Қиял сөйлеу процесімен бірге ғана дамитынын көріп отырмыз. Ертегі, тақпақтарды шығарғанда бала бұрыннан білетін бейнелерді еске түсіреді немесе есінде сақталған сөздерді қайталайды. 3-4 жастағы балалар әдетте, бұрыннан бар нәрсені қайталап отырғанын түсінбейді.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=7#-_Жоқ,_мен_ойнап_жатырмын._-_Қалай_ойнап_жатырсың_-_Мен_ойыншықтарға_қарап,_олармен_не_болып_жатқанын_ойлап_жатырмын,_–_деп_жауап_береді_Кирилл_(В.С._Мухина).

title: -4 жастағы балалардың ойынында оныбасар затпен шынайы заттың ұқсастығы үлкен рөл ойнайды


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=7#Уи́льям_Лью́ис_Штерн_Сонымен_қатар,_ойын_бала_әрекет_етпесе_де,_толығымен_елестету_түрінде_өтуі_мүмкін.


title: Мысалы бір бала - Сабақтың жоспары

text: Мысалы бір бала: “Аппақ, аппақ жапалақтап, Қар жауады тынбастан”, дегенді мен шығардым деп, ересектердің: «Сенің ойлап тапқаның емес» дегеніне бой бермейді. Немесе «Желсіз түнде жарық ай» – дегенді мен шығардым, саған ұнай ма? - деп бала сұрақ қояды. Қателесесің, ол Абайдың өлеңі ғой деп жауап бергенде баланың көңілі түсіп қалады. Мұндай жағдайда балалардың шығармашылығы толықтай ес процесінен құралған, қиял процесі енгізілмеген. Балалардың қиялы ересектердікіне қарағанда әлде қайда бай деген пікір бар. Шынында да бала әртүрлі себептермен көп қиялдайды. Мысалы: көптеген әңгімелер, фантастикалық сюжеттер ойлап шығарады. Адамдарға тән қарым-қатынас формалары мен сезімдерді тастар мен ағаштарға тиісті етіп қояды, заттармен сөйлеседі т.б. Алайда, балалардың қиялына енген элементтер өз тәжірибесінен алынғаны байқалады. Мысалы: ересектердің айтып берген ертегілерінен, кездейсоқ естіген сөздерінен, көрген фильмдерінен, яғни шындықтағы өмірде кездескендерінен құралады. Жаңаша үйлестіру, бұрыннан таныс бейнелерді қиыстыру, бір қасиеттерімен, бастан кешкендерін басқаға аудару, шындыққа ұқсамайтын фантастикалық көрініс тудырады. Мысалы: бір бала құмнан аспан жұлдыздарына жететіндей үй салып, соларға жеткісі келетінін қиялдаған. Бұл фантастикалық қиысулар балалардың шындықтағы тәжірибесінен құралған, яғни білім деңгейіне сай. Ересектерге қарағанда балалардың білім деңгейі өмір тәжірибесі аз болғандықтан, қиялға қажетті материалы да аз болып шығады. Сондықтан да балалардың қиялы, ересектерге қарағанда таяз деуге болады. Бірақ балалардың өмірінде қиял үлкен рөл ойнайды: балаларда қиял процесі ересектерге қарағанда жиірек пайда болады. Ал ең маңыздысы балалар өздері ойлап тапқанына шынында да сенеді. Мысалы: 3-5 жастағы балалардың бауырсақтың, сұр қоянның қу түлкіден қашып құтылуын ойластырады. Ертегілердегі сюжеттер балалардың күшті эмоцияларын, сезімдерін тудыруы мүмкін. Мектеп жасына дейінгі балалардың қиялының өзгеше бір белгісі - көтеріңкі эмоциялық сезімдердің болуы.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=8#Мектеп_жасына_дейінгі_балалардың_қиялының_өзгеше_бір_белгісі_-_көтеріңкі_эмоциялық_сезімдердің_болуы.

title: Мысалы бір бала - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=8#Мұндай_жағдайда_балалардың_шығармашылығы_толықтай_ес_процесінен_құралған,_қиял_процесі_енгізілмеген.

title: Мысалы бір бала - Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html?page=8#Мысалы:_3-5_жастағы_балалардың_бауырсақтың,_сұр_қоянның_қу_түлкіден_қашып_құтылуын_ойластырады._Ертегілердегі_сюжеттер_балалардың_күшті_эмоцияларын,_сезімдерін_тудыруы_мүмкін.

title: Мысалы бір бала - Сабақтың жоспары


title: Сабақтың жоспары

text:
Қиял туралы жалпы ұғым Адам әрдайым өзін қоршаған ортамен байланысқа түседі. Секунд сайын біздің сезім мүшелерімізге ондаған және жүздеген әр түрлі стимулдар әсер етеді, олардың көпшілігі адамның есінде көпке шейін сақталады. Адам психикасының ең қызықты феномендерінің бірі шынайы әлемдегі құбылыстардан алған әсер адамның есінде ұзақ уақыт сақталып қана қоймай, сонымен бірге белгілі бір өңдеуден өтеді. Мұндай феноменнің өмір сүруі, адамның қоршаған ортаға ықпал етуі мен оны мақсатты түрде өзгертуге себепті болады. Қиял бос нәрседен өрістемейді. Қиялдау үшін адам көру, есту, әсер алу және оларды есінде сақтау керек. Адамның білімі көп, тәжірибесі мол, алынған әсерлері алуан түрлі болса, онда бейнелердің қисындастырылуы үші мүмкіндіктері де көп болады. Күнделікті іс-әрекет адамның алдында көптеген міндеттер қояды. Олардың шешілуі үшін әрдайым қажетті білімдер болмайды. Қиял осы кемшілікті толтырады: ол қисындастырады, бар мәліметтерді жаңаша байланыстырады, осылайша, уақытша болса да, білімдегі кемістіктер жетілдіріледі. Герберт Джордж Уэллс ағылшын жазушысы, сыншыл реализмнің көрнекті өкілі. 1942ж. биологиялық ғылыми докторы дәрежесіне еге болды. Көптеген биология және физиология оқулықтарының авторы. Герберт Джордж Уэллс 1866-1946
1895ж. Уэллс «Уақыт машинасы» романында табиғи-ғылыми тұжырымдамасына сүйеніп, XX ғ. әдебиет тарихында алғаш ғылыми фантастиканы бастады.
Уэллс «Доктор Моро аралы» (1896),
«Бақыт дөңгелегі» (1896),
«Көрінбейтін адам» (1897),
«Айдағы алғашқы адамдар» (1901),
«Аспандағы айқас (1908),
«Азат етілген әлем» (1914), т.б. фантастикалық романдарын жариялады.
Ол үш рет (1914,1920, 1934) Ресейде болып, «Түнектегі Ресей» (1920) кітабын жазған.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v4.html#Герберт_Джордж_Уэллс_ағылшын_жазушысы,_сыншыл_реализмнің_көрнекті_өкілі._1942ж._биологиялық_ғылыми_докторы_дәрежесіне_еге_болды._Көптеген_биология_және_физиология_оқулықтарының_авторы.

title: Сабақтың жоспары


title: Канницаро реакциясы - СабақТЫҢ жоспары

text:
Канницаро реакциясы. Бензальдегид сілтілік ортада Канницаро реакциясы арқылы бензой қышқылы мен бензой спирті түзіледі.
ҚОЛДАНЫЛУЫ
Қолданылуы. Бензой қышқылы шикізат ретінде төмендегі реактивтерді алуда пайдаланылады:
- Бензоилхлорид
- Бензоатты пластификатор
- Фенол
- Капролактам
Бензой қышқылы және оның тұздары консервант түрінде тағамдық өнімдердің ( Е210, Е211, Е212,Е213) құрамында кездеседі.
Медицинада:тері ауруларына антисептикалық және фунгицидтік зат ретінде қолданылады.
Бензой қышқылының эфирі өткір иісті болғандықтан парфюмерияда, ал бензой қышқылының басқа да туындылыры, мысалы хлор, нитротуындылары бояғыштар синтезінде қолданылады.
Бензой қышқылы ауыл шаруашылығында, лак бояу материалдар өндірісінде, целлюлозды қағазды, фармацевтикалық, текстильді және өндірістеріндерінде, сондай ақ антифриздер мен майлағыш майларда қолданылады.
НАТРИЙ БЕНЗОАТЫ,АЛЫНУЫ
Натрий бензоатыконсервант Бұл өңделген өнімдердің сақтау мерзімін ұзартатын зат.
Натрий бензоаты қалай алынады? Бұл бензой қышқылы мен натрий гидроксидін біріктіру арқылы алынған иіссіз, кристалды ұнтақ. Бензой қышқылы өздігінен жақсы консервант болып табылады және оны натрий гидроксидімен біріктіру өнімдердің еруіне көмектеседі.
Қандай тағамдарда натрий бензоаты бар? Бұл қоспа табиғи түрде болмайды, бірақ даршын, қалампыр, қызанақ, құлпынай, қара өрік, алма, мүкжидек Бензой қышқылы сияқты көптеген өсімдіктер кездеседі. Сонымен қатар, кейбір бактериялар йогурт сияқты сүт өнімдерін ашытқанда бензой қышқылын шығарады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, бұл тақырыпта ароматты қосылыстар, оның бензой және натрий бензоатына жалпы сипаттама берілді. Сонымен қатар олардың медицинада қолданылауы туралы түсінік берілді.Сонымен қатар ароматты қосылыстардағы орынбасу реакциялары жазылды.
Пайдаланылған әдебиеттер Патсаев Ә.Қ., Жайлауов С.Ж. «Органикалық химия негіздері». Шымкент, 2005, 1-кітап. – 359 б. 2005, 11-кітап. -441б., 2005, 111-кітап. 232б.
Фармацевтикалық химия оқулық, Арыстанова Т.Ә.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР С.Ж. АСФЕНДИЯРОВ атындағы ҚазҰМУ
Назарларыңызға рахмет! @kaznmu https://www.facebook.com/KazNMU
https://www.youtube.com/kaznmu
г. Алматы, ул. Толе би, 94 +7 727 338 70 90 kaznmu.kz kaznmu@kaznmu.kz
С.Ж.АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ


title: СабақТЫҢ жоспары

text:
С.Ж.АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ
Солтанова Нурсулу
ТФП21-30
Алматы - 2023
Ароматты қосылыстардағы орынбасушылар,бағыты.Бензой қышқылын,натрий бензоатын алу САБАҚТЫҢ ЖОСПАРЫ:
ЖОСПАР: С.Ж. АСФЕНДИЯРОВ атындағы ҚазҰМУ
АРОМАТТЫ ҚОСЫЛЫСТАРҒА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА С.Ж. АСФЕНДИЯРОВ атындағы ҚазҰМУ
Ароматты қосылыстар — молекулалары 6 көміртек атомдарынан тұратын бір немесе бірнеше тұйық тізбегі (циклі) бар органикалық қосылыстар. Алғашқы ашылған ароматты қосылыстардың жұпар иісті болуына байланысты осылай аталған. Олардың құрамындағы циклдер бір-бірімен жапсарласа байланысып, біртұтас жүйе құрайды. Мұндай жүйенің р-электрондары тұрақты, тұйық, электрондық қауыз түзеді. Ароматты көмірсутектердің ең қарапайым өкілі – бензол. Ароматты көмірсутектердің халықаралық атауы – арендер. Арендерге сонымен қатар нафталин (II), антрацен (III), фенантрен (IV) және құрамында конденсацияланған бензол сақиналары болатын қосылыстар және олардың әр түрлі туындылары жатады.
АРОМАТТЫ ҚЫШҚЫЛДАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ТУЫНДЫЛАРЫ
С.Ж. АСФЕНДИЯРОВ атындағы ҚазҰМУ
Ароматтық қышқылдар- бензол ядросындағы бір немесе бірнеше сутек атомы карбоксил тобымен алмасқан ароматтық көмірсутек туындылары.
Ароматты қышқылдаркристалды заттар, көбінесе суда аз, бензол және полярлы органикалық еріткіштерде (спирт, хлороформ) жақсы ериді.
Ароматты қышқылдар медицинада әлсіз антисептиктер, ал тұздары катиондар тасымалдаушы қызметін атқарады.
Ароматты қышқылдар және олардың туындылары 1.Пара,- орто-, мета- аминбензой қышқылының
туындылары
2.Пара-аминсалицил қышқылының туындылары
3.Фенилсірке және фенилпропион қышқылдары
4.Арилалкиламиндер, гидроксифенилалкиламиндер
және олардың туындылары
5.Йодталған арилалифаттық аминқышқылдарының
туындылары
6.Бензолсульфоқышқылы
АРОМАТТЫ ҚОСЫЛЫСТАРДАҒЫ ОРЫНБАСУ РЕАКЦИЯСЫ
С.Ж. АСФЕНДИЯРОВ атындағы ҚазҰМУ
Арендер – қосарланған тұйық жүйелер. Олардың π-электрондары делокализацияланады да, молекуланың термодинамикалық тұрақтылығы жоғары болып келеді. Сондықтан арендер электрофилді орын басу SЕ реакцияларына түседі. Реакция механизмі төмендегі сатылардан тұрады:
π-Комплекcтің түзілуі.
π-Комплекcтің σ-комплекске өтуі.
Протонның тез үзіліп, σ-комплекстің тұрақтануы.
Бензол сақинасының тұрақтылығы жоғары болғандықтан реакцияны активтендіру үшін көп жағдайда катализатор қолданылады.
АРОМАТТЫ ҚОСЫЛЫСТАРДАҒЫ ОРЫНБАСУ РЕАКЦИЯСЫ
С.Ж. АСФЕНДИЯРОВ атындағы ҚазҰМУ
АРОМАТТЫ ҚОСЫЛЫСТАРДАҒЫ ОРЫНБАСУ РЕАКЦИЯСЫ
АРОМАТТЫ ҚОСЫЛЫСТАРДАҒЫ ОРЫНБАСУ РЕАКЦИЯСЫ
БЕНЗОЙ ҚЫШҚЫЛЫ,АЛУ ЖОЛДАРЫ
Бензой қышқылы C6H5СООН —ароматикалық қатардағы ең қарапайым карбон қышқылы.
БЕНЗОЙ ҚЫШҚЫЛЫ,АЛУ ЖОЛДАРЫ
3.Тазаланған гиппур қышқылын тұз қышқылымен қайнатады, сонда ол бензой қышқылы мен гликокольге ажырайды:
HOOC—CH2[NH(C7H5O)] + H2O = HOOC—CH2(NH2) + C6H5—COOH
4. Ароматты кетондардың тотығуы. Ароматты кетондар Фридель-Крафтс әдісі бойынша оңай алынады. Тотығуды көбінесе гипохлориттердің көмегімен жүргізеді:
БЕНЗОЙ ҚЫШҚЫЛЫ,АЛУ ЖОЛДАРЫ
Нитрилдердің гидролизі:
Бензотрихлорид пен бензой қышқылы қыздырғанда хлорлы бензоил түзіліп, ол одан әрі гидролиз арқылы бензой қышқылын береді:


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v5.html#ЖОСПАР:_С.Ж._АСФЕНДИЯРОВ_атындағы_ҚазҰМУ_АРОМАТТЫ_ҚОСЫЛЫСТАРҒА_ЖАЛПЫ_СИПАТТАМА_С.Ж._АСФЕНДИЯРОВ_атындағы_ҚазҰМУ_Ароматты_қосылыстар

title: СабақТЫҢ жоспары


title: Ұйықтататын дәрілер жіктелуі;Барбитур қышқылы туындылары;Фенобарбитал,Циклобарбитал-диазепам ;Бензодиазепин туындылары;Нитразепам,триазолам,лоразепам,темазепам

text:
Тыныс жетіспеушілігі,дәрілік тауелділік,миастения,глаукома,сезімталдық жоғары болуы.4 аптадан артық қолдану болмайды.бауыр бүйрек жетіспеушілігінде.Олармен анальгетиктер ,наркотикалық преп бірге қолданғанда синергизм пайда ьолады.
Эпилепсияға қарсы дәрілер. Эпилепсия түрлері ;үлкен ұстама және кіші ұстама Үлкен ұстама;Ес түсінен айрылатын,клоникалық және тоникалық тырысуға ,бірнеше мин соң уйқыға алып келеді. Кіші ұстамаларда;-беттің бұлшық еттерінің тырысуы байқалып,ұстама бірнеше сек созылады. Механизмдері;Эпилептигенді аймақтың қозуын томендетіп,бас миындағы ГАМҚ ң құрамын көбейтеді және Натрий иондарының құрамын азайтады. Улкен жане психомоторлы ұстамаларда;Фенобарбитал,бензонал,дифенин,гексамидин,карбамезапин. Кіші ұстамаларда;этосуксимид,триметин. Әр түрлі ұстамаларда;Натрий вальпроаты.кальций вальпроаты.Фарм әсері;Тырысуға карсы,тыныштандырғыш, уйыктататын,транквилизаторлық.Қолданылуы;эпилепсиялық улкен ұстамаларды,кіші ұстамаларда,невралгиясында,тырысу жағдайларында.Жанама әсері;әлсіздік,бас ауру,психиканың тежелуі,тератогенді әсері,қан жүйесінің бұзылуы,нефро-гепатоксикалық әсері,аллергия реакция


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=2#Жанама_әсері;Булшықет_әлсіздігі;Атаксия,амнезия,депрессия,көру_нашарлауы,артерия_гипотензия,ауыз_құрғауы,диарея,либидо_томендеуі,аллергия.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=2#Кіші_ұстамаларда;-беттің_бұлшық_еттерінің_тырысуы_байқалып,ұстама_бірнеше_сек_созылады.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=2#Улкен_жане_психомоторлы_ұстамаларда;Фенобарбитал,бензонал,дифенин,гексамидин,карбамезапин._Кіші_ұстамаларда;этосуксимид,триметин.


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=2#Эпилепсияға_қарсы_дәрілер._Эпилепсия_түрлері_;үлкен_ұстама_және_кіші_ұстама


title: Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі

text:
|
Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі
|
бет | 3/4 | Дата | 16.12.2023 | өлшемі | 2,2 Mb. | | #140268 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: фарма 9 умк тазаПаркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі
1.Антихолинергиялық преп;циклодол,триперидин.
2. Дофаминергиялық преп;леводопа.
Левадопа
Ә.е мех;орталыққа дофаминомимитикалық әсер көрсетеді.экстрапирамидті жүйенің нейрондарында дофаминнің мөлшерін жоғарлатады,дофаминді рецептор дофамин сезгіштігін жогарлатып деподан болінуіне жагдай жасайды.
Жанама әсері;Тәбет төмендеуі;Жүрек айну;құсу;ортостатикалық гипотензия; психика бұз;дискинезия;
Транквилизаторлар;
Жүйке тозуында невроз;
Қорқыныш;үрей;Эмоц кернеу;Тынышсыздық;Қозуды басуға бағытталған;психотропты дәрілер тобы.НЕйролептиктерден айырмашылығы-Психозға ісері қарсы ісері жоқ.Препараттар;Диазепам,реданиум,феназепам,нозепам,лоразепам;мепротан;амизил.Транквлизаторлар әсер айкын баикалған;лоразепамда;диазепамда;феназепамда.
-ұйықтататын
-тырысуға қарсы
-бұлшықет босаңсытатын
-Наркотикалық ,анальгетикалық әсерін күшейтеді.
Қолданылуы;невроз,ұйқы бұзылысы,абстинентті синдром,миозит,бурсит,артрит,эпилептикалық статус.
Рецепт жазу:Диазепам:Феназепам:аминазин:Галоперидол:Амитриптилин:
Тапсырма 10 мин беріледі бос орынга жауап беріңіз.
Антидепресанттар тобына жататын препарат атаңыз;Жауабы Амитриптилин.
Диазепам қандай топқа жатады ;Бензидиазепин тобы
Диазепам қолданылуы;тырыспа кезінде
Лорезепам әсері;Ұйықтататын,тырысуға қарсы,бұлшық ет босаңсытады,анальгетикалық
Аминазин қарсы көрсетілімдері;Бауыр бүйрек аурулары,тромэмболияда,ОЖЖ ауруларында
Галоперидол қандай түрінде шығарылады;ампула түрінде.
Транквилизаторлар қолданылулы;невроз кезінде,қорқыныш үрей кезінде,тынышсыздық кезінде,психотропты дәрі.
Тырыссіға қарсы препарат;диазепам
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=3#Галоперидол_қандай_түрінде_шығарылады;ампула_түрінде.__Транквилизаторлар_қолданылулы;невроз_кезінде,қорқыныш_үрей_кезінде,тынышсыздық_кезінде,психотропты_дәрі.

title: Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=3#Жанама_әсері;Тәбет_төмендеуі;Жүрек_айну;құсу;ортостатикалық_гипотензия;_психика_бұз;дискинезия;__Транквилизаторлар;_Жүйке_тозуында_невроз;

title: Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=3#Лорезепам_әсері;Ұйықтататын,тырысуға_қарсы,бұлшық_ет_босаңсытады,анальгетикалық__Аминазин_қарсы_көрсетілімдері;Бауыр_бүйрек_аурулары,тромэмболияда,ОЖЖ_ауруларында

title: Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=3#Тапсырма_10_мин_беріледі_бос_орынга_жауап_беріңіз.__Антидепресанттар_тобына_жататын_препарат_атаңыз;Жауабы_Амитриптилин.

title: Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html?page=3#-ұйықтататын_-тырысуға_қарсы_-бұлшықет_босаңсытатын_-Наркотикалық_,анальгетикалық_әсерін_күшейтеді.

title: Паркинсонизмге қарсы дәрілер;Жіктелуі


title: Тыныштандыратын препараттар;бром бромиді;Натрий бромиді

text:
Өткенге шолу ;Ситуациялық есептерге жауап беріңіз.
Пациент 25 жаста оң жақ қабырғасында ауру сезімі .2Сағат алдын куырдақ жеген.Соңғы Удз қорытындысы бойынша ;Өт қоюланған деген диагноз қойылған .Пациент қандай препарат қабылдауға болады .Ол препараттың жанама әсері жане колдануга болмайтын көрсетілімі.
Пациент 2 жаста .Температура 39 С.Аңқада қызару байқалады .Температура түсіруге арналған препарат.Қолданылуы .Әсер ету механизмі.
Ас қорыту жүйелеріне әсер ететін препараттар.
Білімгерлермен кері байланыс орнату ;Препараттар таңдап алады Жауап береді;Картан,Мильгамма,Диазепам,Танакан
Сіздерге сабақ өызыө болдыма
Қалай түсіндіңіздер
Не түсінбедіңіздер
Сіздерге бүгінгі сабақта не ұнамады.
САбақты қорытындылау.
Үйге тапсырма беру;Тыныс алужүйесіне әсер ететін дәрілер тобы.Витаминдік препараттардың фармакодинамикасы және фармакокинетикасы.
Дәрісті оқу
Рецепт жазу


title: Сабақтың жоспары

text:
Сабақтың жоспары
Тақырып; Гипертензияға қарсы препараттар тобы,механизмдері,жанама әсерлері.
Пән:Фармакология
Мамандық: Емдеу ісі
Курс:3
Тобы --------------------
Сағат саны:6
Дайындаған: Бекболаткызы Аружан
«КАРАЛДЫ» және «БЕКІТІЛДІ» Әдістемелік кеңес отырысында
хаттама № _____
«___» ___________
әдіскер ______.
|
|
«ҚАРАЛДЫ»
Жалпы кәсіптік және Әдістемелік кеңес отырысында фармацевтік пәндер бірлестігі № _____ ЦМК отырысында
хаттама
«___» __________.
ЦМК жетекшісі ______
|
Алматы қ.2023ж.
Тақырып жоспары;
1 Жүйке жүйесі құрылымы;
2 Жүйке жүйесінің анатомиясы ,қызметі.
3 Орталық жүйке жүйесіне әсер ететтін дәрілер.
4 Ұйықтататын дәрілер,Эпилепсияға әсер ететін дәрілер,Паркинсонға әсер ететін дәрілер.
4 Антидепресанттар.
Сабақ түрі: практиикалық сабақ
Тәрбиелік. Білімгерлердің өз бетінше жауап беру біліктілігін қалыптастыру, қорытындылай білуге баулу.
Тәсілі: топпен жұмыс, сұрақ - жауап, талдау – жинақтау,сөздік, белсенді, практикалық. Пәнаралық байланыс: Анатомия ,Фармакология, Коммуникативті дағдылар
Пайдаланылған әдебиеттер: : Чернявский М.Н. Латинский язык и основы медицинской терминологии, издание второе переработанное и дополненное. М., «Медицина», 2004 г.
Сұлтанов М.А ЕРбасарова А.А Сағындықова Б.А Анарбаева Р.М
Сабақты жабдықтау: Сызбалар, интерактивті тақта, ноутбук,кітаптар,сөздіктер,рецепттер,дәрілер
.Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі:
А) оқытушының сәлемі, студенттердің сабаққа деген психологиялық көзқарасы.
Б) сабаққа қатысуды тексеру, журнал бойынша қатыспағандарды белгілеу.
B) студенттердің сыртқы келбетіне, аудиторияның сабаққа дайындығына назар аударады.
Сәлеметсіздер ме, құрметті студенттер! Бүгінгі сабаққа кім келмеді?
Бүгінгі сабағымыздың мақсаты: Препараттарға рецепт жазу,талдау
ІІ. Ой шақыру кезеңі;
Эндокринді жүйе деген не қалай түсінеміз.
Эндокриндік жүйе бізге не себепті қажет..
Жаңа тақырып бастау; Жүйке жүйесі орталық және шеткі болып бөлінеді.Орталық ;ми және жүлын .Шеткі ;нерв талшықтары мен 12 жұп нерві жатады.Жүйке жүйесі қызметі бойынша;Сомалық жж –қимыл қозғалыс ,қаңқа бұлшықеттер.Адам еркіне бағынады.Орталығы үлкен ми сыңары қыртысы маңдау орналасқан.Вегетативті жж-Ішкі мүшелер,бауыр,асказан т б еркімізге багынбайды .Орталығы аралық мида орналасады. ;парасимпатикалық,симпатикалық.
Ұйықтататын дәрілер;
Ұйқының 2 кезеңі болады;жылдам басылатын уйкы және баяу басталатын уйкы .Баяу басталатын ұйқыда ағзада зат алмасу ,бездің секрециясы,биологиялық белсенді заттардың бөлінуі,артериялық кан кысым төмендеуі байқалады.Бұл саты уйқының 75 процентін құрайды.Жедел уйқының кезінде адам түс кореді,ол каиталанып отырып,25 процентін құрайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html#«Интердент»_жоғары_медициналық_колледжі__Құжаттама_тәртібі_ҚТ-СМЖ-003.3-2023_Оқу_әдістемелік_кешені

title: Сабақтың жоспары


url: http://emirsaba.org/sabati-jospari-v6.html#ІІ._Ой_шақыру_кезеңі;_Эндокринді_жүйе_деген_не_қалай_түсінеміз._Эндокриндік_жүйе_бізге_не_себепті_қажет.._Жаңа_тақырып_бастау;

title: Сабақтың жоспары


title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет 11. 00-1130

text:
Сергіту сәті. «Music box» ойыны арқылы оқушыларды сергітіп аламын. Шарты: Музыка басталғанда барлық оқушылар бір-біріне «Music box» каробкасын беріп шығады. Музыка аяқталғанда кімде каробка қалып қалады сол оқушы берілген есепті шығарады.
Мақсаты: Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыру
Есеп шығару: Тақтаға есеп жазамын сол бойынша орнында отырып шығарады. Сосын бір оқушыны шығарып сол есепті талдаймыз.
Мақсаты: Оқушыларды бірлікке тәрбиелеу.
14.00-14.15
Серуенге шығару.
Қоршаған ортада серуендеу.
Мақсаты: Оқушыларды бір-біріне деген сыйластықты арттыру.
14.15-14.50
Ойын ойнату
Белбеу Тастау
Белбеу Тастау – ұлттық ойын. Ол көп адамның қатысуымен далада көгалда не төсеніш үстінде ойналады. Ойыншылар алқа-қотан отырады да, біреуі қолына белбеу ұстап, отырғандардың сыртын айналып жүріп, өзі ұйғарған кісінің сыртына білдірмей белбеуді тастап кетеді. Ол айналып келгенше сырт жағына белбеу тасталған адам сезбесе, ойын жүргізуші айыпты адамды шеңберді айналдыра қуалап: “Орныңды тап!” деп белбеумен соғады. Ал отырған адам белбеу тасталғанын сезіп қалса, белбеуді ала салып, жүргізушінің өзін қуып, сабалайды. Белбеудің қатты, жұмсақ соғылуынан ойыншылардың көңіл-күйлері аңғарылып қалады. Ұлттық ойындардың басқа түрлері сияқты, белбеу тастаудың да өзіне тән тәрбиелік мәні бар.
Мақсаты: Жастарды шапшаңдыққа, төзімділікке, батылдыққа баулиды. Ойынның мұндай түрі қырғыз, түрікмен халықтарында да кездеседі.
Ақсерек пен Көксерек
Екі топ бір-бірінен алысырақ шамамен 15 қадам жерде қол ұстасып тұрады. Бірінші топтың балалары екінші топқа ақсерек-ау, ақ серек, бізден сізге кім керек? деп айтады. Сол кезде қарама-қарсы тұрған топ басшысы өздеріне керекті қарсыластарының арасынан біреуінің атын атайды.Ақсерек-ау, ақ серек, сізден бізге Марат керек. Аты аталған ойыншы, бар пәрменімен жүгіріп қол ұстасып қатар тұрған қарсы топтың екі ойыншысының ұстасып тұрған қолын үзіп өте шығуға әрекет етеді. Ал қарсылыстары қолдарын мықты ұстап, үздірмеуге тырысады. Егер жүгіріп келген адам қарсыластарының қолдарын үзіп кетсе сол топтан, басшысынан басқа бір ойыншыны өзімен бірге алып кетеді. Қол ұстасып тұрған қатарды үзіп өте алмай қалса, онда сол топта өзі қалып қояды.
Мақсаты: Балаларға үлкендерді тындай білуге, кішілерге көмектесе білуге, ортада
өзін дұрыс ұстауға үйрету, ойын арасында тек өзінің тапсырмасын орындап
қоймай, өзінің тобындағы достарына да көмектесе білуге үйрету, достық


|
Сабақты жоспарлау, бақылау және талқылау кестесі Пән: Сыныбы
|
Дата | 24.01.2023 | өлшемі | 18,81 Kb. | | #62685 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: АВС бақылау парағы
Сабақты жоспарлау, бақылау және талқылау кестесі
Пән:______________________ Сыныбы: __________
Сабақтың тақырыбы: ____________________________________________________________________
Мұғалім бақылаушы:______________________________________
Осы Lesson Study-дегі оқу мақсаты қандай (ол тізбектелген сабақтар топтамасының бір бөлігі болуы мүмкін)
Осы Lesson Study-де қандай әдістемені жетілдірудегі /әзірлеуді мақсат етіп қойдыңыз?
|
Ағымдағы жетістіктер мен табыс критерийлері
Олардан сабақ соңында белгілі бір аспекті бойынша қандай нәтиже күтетініңізді сипаттаңыз.
|
Бақылаудағы А оқушы ______________________________________________________
Осы оқушыға арналған табыс критерийлері
|
Тізбектелген сабақтар топтамасының кезеңі
|
А оқушы(лар) қалай жауап береді деп күтесіз
|
Жауап кезінде ол(ар) қалай бақыланды
|
Мысалдар/
сұрақтар
|
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың басы
5- минут
|
|
|
|
Негізгі кезең
Сабақ ортасы
35 минут
|
|
|
|
Қорытынды кезең..
Сабақтың соңы
5- минут
|
|
|
|
Оқушылар нені істей алды? (Олар қандай нәтижелерге жетті және оның қандай дәлелдері бар?)
|
|
|
|
Алғашқы ойлар
|
|
|
|
Сабақты жоспарлау, бақылау және талқылау кестесі
Пән:______________________ Сыныбы: __________
Сабақтың тақырыбы: ____________________________________________________________________
Мұғалім бақылаушы:______________________________________
Осы Lesson Study-дегі оқу мақсаты қандай (ол тізбектелген сабақтар топтамасының бір бөлігі болуы мүмкін)
Осы Lesson Study-де қандай әдістемені жетілдірудегі /әзірлеуді мақсат етіп қойдыңыз?
|
Ағымдағы жетістіктер мен табыс критерийлері
Олардан сабақ соңында белгілі бір аспекті бойынша қандай нәтиже күтетініңізді сипаттаңыз.
|
Бақылаудағы В оқушы ______________________________________________________
Осы оқушыға арналған табыс критерийлері
|
Тізбектелген сабақтар топтамасының кезеңі
|
В оқушы(лар) қалай жауап береді деп күтесіз
|
Жауап кезінде ол(ар) қалай бақыланды
|
Мысалдар/
сұрақтар
|
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың басы
5- минут
|
|
|
|
Негізгі кезең
Сабақ ортасы
35 минут
|
|
|
|
Қорытынды кезең..
Сабақтың соңы
5- минут
|
|
|
|
Оқушылар нені істей алды? (Олар қандай нәтижелерге жетті және оның қандай дәлелдері бар?)
|
|
|
|
Алғашқы ойлар
|
|
|
|
Сабақты жоспарлау, бақылау және талқылау кестесі
Пән:______________________ Сыныбы: __________
Сабақтың тақырыбы: ____________________________________________________________________
Мұғалім бақылаушы:______________________________________
Осы Lesson Study-дегі оқу мақсаты қандай (ол тізбектелген сабақтар топтамасының бір бөлігі болуы мүмкін)
Осы Lesson Study-де қандай әдістемені жетілдірудегі /әзірлеуді мақсат етіп қойдыңыз?
|
Ағымдағы жетістіктер мен табыс критерийлері
Олардан сабақ соңында белгілі бір аспекті бойынша қандай нәтиже күтетініңізді сипаттаңыз.
|
Бақылаудағы С оқушы ______________________________________________________
Осы оқушыға арналған табыс критерийлері
|
Тізбектелген сабақтар топтамасының кезеңі
|
С оқушы(лар) қалай жауап береді деп күтесіз
|
Жауап кезінде ол(ар) қалай бақыланды
|
Мысалдар/
сұрақтар
|
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың басы
5- минут
|
|
|
|
Негізгі кезең
Сабақ ортасы
35 минут
|
|
|
|
Қорытынды кезең..
Сабақтың соңы
5- минут
|
|
|
|
Оқушылар нені істей алды? (Олар қандай нәтижелерге жетті және оның қандай дәлелдері бар?)
|
|
|
|
Алғашқы ойлар
|
|
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақты жоспарлау бойынша таныстырылымды жиынтық бағалау проформасы (әріптестер үшін) , – апталық курстар

text:
Оқыту орталығы: «Өрлеу» БАҰО АҚ филиалы Түркістан облысы және Шымкент қаласы бойынша ПҚ БАИ
№
|
Тыңдаушының Т.А.Ә.
|
Бағалау критерийлері
|
Тренердің бағасы
|
Сабақтың мақсаттары
сабақтың мақсаттары оқу мақсаттарымен келісілген
сабақ мақсаттары пәннің ерекшеліктеріне бағдарланған
сабақ мақсаттары оқушылардың қажеттіліктерін ескере отырып, SMART (нақты, өлшемді, қол жетімді, шынайы және сабақ шегіндегі уақытқа сай) форматында құрастырылған
|
Белсенді оқу әдістері
әдістерді таңдау пән бойынша тақырыптың мазмұнымен анықталған
әдістер оқу мақсаттарына жетуге ықпал етеді
әдістер оқушыларды оқуға тартуға бағытталған
|
Саралау әдістері
тапсырмалар оқушылардың қажеттіліктерін есепке алып сараланған
саралаудың әр түрлі тәсілдері жоспарланған (тапсырмалар, дереккөздер, оқушыларды қолдау т.б.)
саралау әдістері әрбір оқушыға мақсаттарға жетуге ықпал жасайды
|
Критериалды бағалау
бағалау оқу мақсаттарына сәйкес келеді
қалыптастырушы бағалау оқуды қолдайды
бағалау критерийлері қолданылады
|
1
|
Абдисаматова Гулирайхон Хайтматовна
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
2
|
Ажбенова Нұргүл Нұрмұхамбетқызы
|
2
|
3
|
2
|
3
|
|
3
|
Ауезов Шамиль Сейдилович
|
3
|
2
|
3
|
3
|
|
4
|
Ахылбекова Майра Мухтаровна
|
3
|
3
|
2
|
2
|
|
5
|
Әбдуәлі Айдана Сәбитқызы
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
6
|
Әуез Дидар Мірқожаұлы
|
2
|
3
|
2
|
3
|
|
7
|
Зейнел Айбек Әбдуәліұлы
|
2
|
2
|
3
|
2
|
|
8
|
Казибекова Майра Журсинбековна
|
2
|
3
|
2
|
3
|
|
9
|
Лесова Акшолпан Мыктыбаевна
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
10
|
Налибаева Айжан Бектуреевна
|
2
|
3
|
2
|
3
|
|
11
|
Наралиева Нурбуби Сулейменовна
|
2
|
3
|
2
|
2
|
|
12
|
Нургалыйқызы Жансая
|
|
|
|
|
|
13
|
Өтебаева Әсел Бауыржанқызы
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
14
|
Тайырова Улжалгас Кадырбековна
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
15
|
Ташметов Нурлан Муслимович
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
16
|
Турсынбаева Индира Кумарбековна
|
3
|
3
|
3
|
3
|
|
17
|
Турсунова Салтанат Бахтияровна
|
3
|
2
|
3
|
3
|
|
18
|
Шамшиев Еркеғали Нуритдинұлы
|
3
|
3
|
3
|
2
|
|
19
|
Ыбыраева Жадыра Даулетбайқизи
|
3
|
2
|
3
|
2
|
|
20
|
Якубов Сухробжон Эргашбекович
|
2
|
3
|
2
|
3
|
|
21
|
Айниязова Нурсая Замировна
|
3
|
3
|
2
|
3
|
|


Сәтті сабақты жоспарлауда басшылыққа алатын қағидаттар Табыстылыққа ұмтылу – оқу мен оқытудың негізгі мақсаты. Оқушыларды оқыту және тәрбиелеу алдын-ала болжауға да мүмкін болмайтын көптеген жағдайларға тәуелді күрделі үдеріс.
Оқудың табыстылығы пәнінің ерекшелігіне сәйкес тиімді әдістерді таңдай білетін мұғалімнің шеберлігіне байланысты болатыны анық. Сонымен қатар мұғалімнің мәдениеті мен оқушыларға деген сүйіспеншілігінің де маңызы зор. Егер оқушы сабақтан жаңа нәрсе үйреніп, өзіне көңілі толып шықса, сабақтың жақсы өткені, мұғалімнің еңбегі табысты болғаны, ал егер оқушы сабақтан ештеңе үйренбей, немқұрайлы көңіл-күймен шықса – сабақтың сәтсіз болғаны; демек мұғалімнің ойлануы керек деген сөз. Дегенмен сабақтың табысты болуы тек мұғалімге ғана қатысты нәрсе емес, оқушының ынта-жігері мен өзінің білім алуына деген жауапкершілігіне де байланысты. Сабақта әрбір оқушының өзіндік маңызын және өзінің қаншалықты табысты болғанын сезіне білуі қажет. Бұл үшін мұғалім дайын, жаттанды білім беруден арылып, оқушыны жаңа білімді өздігінен игеруіне бағыттауы керек.
Сәтті сабақты қамтамасыз ететін қағидаттар: Еркіндік қағидаты: әрбір оқушының өзін таныта білуі мүмкіндігін шектемеу;
Серіктестік қағидаты: оқу үдерісінде мұғалім мен оқушының бір-бірімен түсініп, бірігіп әрекет жасауы, бірін-бірі қолдауы;
Сенімділік қағидаты: оқушының табысқа жетуіне деген өзіне сенімділігі, мұғалімнің сабақта оқушылардың жоғары жетістікке қол жеткізе алатынына сенім артуы;
Толеранттық қағидаты: оқушының жеке ерекшеліктерін ескеріп, оның өзіндік дамуына қолайлы орта жасау;
Шыдамдылық қағидаты: қолайсыз жағдайларды шиеленістірмей, ашуға бой бермей эмоциялық сабырлық жасау
Нәтижеге бағытталған сабақтыңтабысты екенін қалай білуге болады? Ричард Дарант «Үздік сабақтың алты белгісі» мақаласында табысты сабақты сипаттайтын келесі белгілерді анықтайды (www.cpm.kz):
сабақтың барлық кезеңдерінде оқушылардың өзін-өзі бақылауы (басқаруы) және рефлексия жасауы
сабақта оқушылардың өзін-өзі және өзара бағалауын жүзеге асыратын өзіндік жұмыстың және шығармашылық тапсырмалардың болуы;
оқу мақсаттарына қол жеткізу, т.б.
Сабақтың тиімділігін және табыстылығын қамтамасыз ету – мұғалімнің айтарлықтай күш-жігерін жұмсауын қажет етеді. Дегенмен, сабақтың тиімділігін арттыру әрбір педагогтің қолынан келетіні анық. Осы салада зерттеушілер тиімді сабақты ұйымдастыруда кездесетін келесі проблемаларды анықтаған:
оқушыларды жеке орындауға арналған тапсырмалармен толық қамтымау;
оқушыларды шектен тыс көп тапсырмалармен жалықтыру.
Аталған қиындықтарды шешу жолдарының бірі – сындарлы оқыту теориясын басшылыққа алып сабақты белсенді әдістер қолдану арқылы тиімді жоспарлау болып табылады.


Сабақты жоспарлауда басшылыққа алатын қағидаттар Сабақ – педагогикалық туынды, мұғалімнің жұмысының көзге көрінетін негізгі бір бөлігі. Әрбір сабақ біртұтас педагогикалық үдерісті жүзеге асыруға бағытталады: оқыту, дамыту, тәрбиелеу. Сабақ сыныпқа кіргенге дейін оған алғашқы дайындықтан басталады және сабақ жоспарын дайындау – табысты сабақты құрылымдаудағы жауапты кезең. Белсенді сабақ – табысты сабақтың алғышарттарының бірі. Белсенді сабақты жоспарлау неден басталады?
Мұғалім алдымен дайындық жұмыстарын жасайды:
оқу бағдарламасындағы, тізбектелген сабақтар топтамасындағы осы сабақтың орнын белгілейді;
оқу мақсаттарына байланыста сабақтың тақырыбын, мақсаттарын анықтайды;
тақырыпқа қатысты негізгі ұғымдар мен түсініктерді зерделейді;
өткен және келесі сабақтарға шолу жасап, осы тақырыппен байланысын ескеру арқылы бүгінгі сабаққа қатысты ойларды толықтырып жинақтайды.
Келесі кезекте сабақтың кеңейтілген жоспарын жазып, әдістемелік жобасын құрады. Белсенді сабақты жоспарлау үрдісі әрбір педагогке белгілі келесі қадамдардан тұрады:
Сабақтың мақсат, міндеттерін анықтау (тақырыпқа байланысты сабақтың оқу мақсаттарын, тілдік мақсаттарын анықтау);
Бағалау критерийлерін анықтау (белгіленген мақсаттарға жету деңгейін бағамдауға қолданатын бағалау критерийлерін анықтау);
Оқу материалының мазмұнын саралау;
Оқыту әдістері мен тәсілдерін таңдау;
Оқушылардың сабақта жұмыс істеу түрін, оқыту үлгілерін анықтау;
Сабақты қорытындылауға қажетті сұрақтарды дайындау, т.б.
Мұғалім әрбір кезеңде қолданатын оқыту үлгілеріне (жеке, жұптық, топтық, бүкіл сыныптық), оқытудың әдіс-тәсілдеріне мән беруі керек, себебі белсенді сабақта мұғалім мен оқушының атқаратын қызметі мен іс-әрекеттерінде үлкен өзгеріс бар; сабақты жоспарлағанда мұғалім педагогикалық іс-әрекетінің мазмұнын анық көрсетеді, яғни өзінің және оқушыларының орындайтын әрекеттерін ашып көрсетеді. Белсенді сабақта оқушылардың әрекеті танымдық, коммуникативтік және өзін-өзі басқару тұрғысында көрініс табады.
Оқу мақсаттары нені оқып-білу және нені бағалай алу керектігін көрсетеді. Егер нәтижесінде неге қол жеткізуіміз керектігін білмесек, оқу мен оқытудың табыстылығын бағалау да мүмкін емес. Бағалау критерийлері оқу мақсатына жетуге бағытталған қадамдар ретінде қарастырылады. Бағалау критерийлерін нақты анықтамай қалыптастырушы бағалауды тиімді жүргізу мүмкін емес.
Сабақтың әдістемелік жобасын құру барысында мұғалім белсенді оқу әдістерін ұтымды қолдану арқылы оқу мақсаттарының орындалуына барынша қол жеткізуді ұстанады. Мұнда оқу-танымдық үдерістің табыстылығына әсер ететін ынталандыру, жағымды психологиялық орта орнату, оқушылардың жеке және жас ерекшеліктерін ескеру сияқты маңызды мәселелерді басты назарға алу керек.


title: Сабақ құрылымы - Сабақты жоспарлауда басшылыққа алатын қағидаттар

text:
Уәж туындату, оқушыларды сабаққа ынталандыру және жаңа тақырыпты жариялау – сабақ уақытының 10 % үлесі
Өткен тақырыпты бекіту (қайталау) – сабақ уақытының 20 % үлесі
Жаңа материалды игеру - сабақ уақытының 50 % үлесі
Бағалау – сабақтың 10 % үлесі
Сабақты қорытындылау (дебрифинг, рефлексия) - сабақтың 10 % үлесі.
3-кезең: Бағалау және сабақты қорытындылау – 20%.
Жеке сабақтың тізбектелген сабақтар топтамасындағы маңызы мен орны белгіленуі;
Оқу мақсаттарының және оған жету қадамдарының нақты анықталуы
Оқу бағдарламасының талаптары мен сабақтың мақсатына сәйкес мазмұнды сабақтың болуы;
Сабақтың жекелеген кезеңдерінде және сондай-ақ бүкіл сабақ бойында оқушылардың меңгерген білік дағдылары мен білім деңгейлерінің жоспарлануы;
Оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастырып, дамытуға негізделген оқу құралдары мен әдіс-тәсілдердің тиімді түрлерін таңдау;
Сабақта оқушының жеке жұмысы мен бірлескен оқу үлгілерін тиімді қолданылуы;
Оқушының өз бетінше білімді игеруіне барлық мүмкіндіктің қарастырылуы;
Әрбір оқушының мүмкіндіктері мен қажеттілігінің ескерілуі;
Сабақта дидактикалық қағидаттардың жүзеге асуы;
Сабақта оқушы үшін табысты оқу ортасының қалыптастырылуы;
Сабақта жедел кері байланыстың жүзеге асуы;
Сабақта жоғары қарқын және белсенді үдерістің болуы;
Көтеріңкі эмоциялық көңіл-күйдің болуы;
Сабақта қауіпсіз ортаның,жағымды психологиялық ахуалдың орнатылуы.


Сәтті сабақты жоспарлауда басшылыққа алатын қағидаттар
Табыстылыққа ұмтылу – оқу мен оқытудың негізгі мақсаты. Оқушыларды оқыту және тәрбиелеу алдын-ала болжауға да мүмкін болмайтын көптеген жағдайларға тәуелді күрделі үдеріс.
Оқудың табыстылығы пәнінің ерекшелігіне сәйкес тиімді әдістерді таңдай білетін мұғалімнің шеберлігіне байланысты болатыны анық. Сонымен қатар мұғалімнің мәдениеті мен оқушыларға деген сүйіспеншілігінің де маңызы зор. Егер оқушы сабақтан жаңа нәрсе үйреніп, өзіне көңілі толып шықса, сабақтың жақсы өткені, мұғалімнің еңбегі табысты болғаны, ал егер оқушы сабақтан ештеңе үйренбей, немқұрайлы көңіл-күймен шықса – сабақтың сәтсіз болғаны; демек мұғалімнің ойлануы керек деген сөз. Дегенмен сабақтың табысты болуы тек мұғалімге ғана қатысты нәрсе емес, оқушының ынта-жігері мен өзінің білім алуына деген жауапкершілігіне де байланысты. Сабақта әрбір оқушының өзіндік маңызын және өзінің қаншалықты табысты болғанын сезіне білуі қажет. Бұл үшін мұғалім дайын, жаттанды білім беруден арылып, оқушыны жаңа білімді өздігінен игеруіне бағыттауы керек.
Сәтті сабақты қамтамасыз ететін қағидаттар:
Еркіндік қағидаты: әрбір оқушының өзін таныта білуі мүмкіндігін шектемеу;
Серіктестік қағидаты: оқу үдерісінде мұғалім мен оқушының бір-бірімен түсініп, бірігіп әрекет жасауы, бірін-бірі қолдауы;
Сенімділік қағидаты: оқушының табысқа жетуіне деген өзіне сенімділігі, мұғалімнің сабақта оқушылардың жоғары жетістікке қол жеткізе алатынына сенім артуы;
Толеранттық қағидаты: оқушының жеке ерекшеліктерін ескеріп, оның өзіндік дамуына қолайлы орта жасау;
Шыдамдылық қағидаты: қолайсыз жағдайларды шиеленістірмей, ашуға бой бермей эмоциялық сабырлық жасау
Нәтижеге бағытталған сабақтыңтабысты екенін қалай білуге болады? Ричард Дарант «Үздік сабақтың алты белгісі» мақаласында табысты сабақты сипаттайтын келесі белгілерді анықтайды (www.cpm.kz):
сабақтың жақсы жоспарлануы, оқу мақсаттарының нақты белгіленуі;
оқытудың мазмұнды, жаңалыққа толы және мақсатқа бағытталуы;
оқушыларға сабақтың ұнауы және олардың өздерінің білім алуына қызығуы;
оқушылардың табыс критерийлеріне қол жеткізуі;
оқыту үшін бағалауды тиімді қолдану;
сабақта жоғары деңгейлі ашық сұрақтарды қолдану.
Табысты саббаққа оның тиімділігі тұрғысынан келесі талаптар қойылады:
сабақтың өне бойында әрбір оқушының белсенді танымдық әрекетте болуы;
жаңалық ашу арқылы оқудың ұйымдастырылуы;
сабақ барысында әрбір оқушының өзінің және сыныптастарының әрекетіне эмоциялық қолдау көрсетеуі;
сабақта оқушылардың танымдық әрекетке ынталануы;
сабақтың барлық кезеңдерінде оқушылардың өзін-өзі бақылауы (басқаруы) және рефлексия жасауы
сабақта оқушылардың өзін-өзі және өзара бағалауын жүзеге асыратын өзіндік жұмыстың және шығармашылық тапсырмалардың болуы;
оқу мақсаттарына қол жеткізу, т.б.
Сабақтың тиімділігін және табыстылығын қамтамасыз ету – мұғалімнің айтарлықтай күш-жігерін жұмсауын қажет етеді. Дегенмен, сабақтың тиімділігін арттыру әрбір педагогтің қолынан келетіні анық. Осы салада зерттеушілер тиімді сабақты ұйымдастыруда кездесетін келесі проблемаларды анықтаған:
сабақта қолданатын әдіс-тәсілдердің бірсарындылығы;
сабақта уақытты тиімді қолданбау;
проблемалық оқыту элементтерін сирек қолдану;
сабақта АКТ тиімді қолданбау;
барлық оқушылардың танымдық әрекетке тартылуын қамтымау;
сабақтың және тапсырмалардың логикалық құрылымына мін бермеу;
сабақта көрнекі құралдардың жеткіліксіздігі;
теориялық материалдың қажеттігін бағалай алмау;
жаттығулар мен тапсырмаларды немқұрайлы таңдау;
оқушыларды жеке орындауға арналған тапсырмалармен толық қамтымау;
оқушыларды шектен тыс көп тапсырмалармен жалықтыру.
Аталған қиындықтарды шешу жолдарының бірі – сындарлы оқыту теориясын басшылыққа алып сабақты белсенді әдістер қолдану арқылы тиімді жоспарлау болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақты жоспарлауда басшылыққа алатын қағидаттар
Сабақ – педагогикалық туынды, мұғалімнің жұмысының көзге көрінетін негізгі бір бөлігі. Әрбір сабақ біртұтас педагогикалық үдерісті жүзеге асыруға бағытталады: оқыту, дамыту, тәрбиелеу. Сабақ сыныпқа кіргенге дейін оған алғашқы дайындықтан басталады және сабақ жоспарын дайындау – табысты сабақты құрылымдаудағы жауапты кезең. Белсенді сабақ – сәтті сабақтың алғышарттарының бірі. Белсенді сабақты жоспарлау неден басталады?
Мұғалім алдымен дайындық жұмыстарын жасайды:
оқу бағдарламасындағы, тізбектелген сабақтар топтамасындағы осы сабақтың орнын белгілейді;
оқу мақсаттарына байланыста сабақтың тақырыбын, мақсаттарын анықтайды;
тақырыпқа қатысты негізгі ұғымдар мен түсініктерді зерделейді;
өткен және келесі сабақтарға шолу жасап, осы тақырыппен байланысын ескеру арқылы бүгінгі сабаққа қатысты ойларды толықтырып жинақтайды.
Келесі кезекте сабақтың кеңейтілген жоспарын жазып, әдістемелік жобасын құрады. Белсенді сабақты жоспарлау үрдісі әрбір педагогке белгілі келесі қадамдардан тұрады:
Сабақтың мақсат, міндеттерін анықтау (тақырыпқа байланысты сабақтың оқу мақсаттарын, тілдік мақсаттарын анықтау);
Бағалау критерийлерін анықтау (белгіленген мақсаттарға жету деңгейін бағамдауға қолданатын бағалау критерийлерін анықтау);
Оқу материалының мазмұнын саралау;
Оқыту әдістері мен тәсілдерін таңдау;
Оқушылардың сабақта жұмыс істеу түрін, оқыту үлгілерін анықтау;
Бағалауға арналған тапсырмаларды дайындау;
Үйге берілетін тапсырмаларды таңдау;
Бақылау, бағалау түрлерін белгілеу;
Сабақты қорытындылауға қажетті сұрақтарды дайындау, т.б.
Мұғалім әрбір кезеңде қолданатын оқыту үлгілеріне (жеке, жұптық, топтық, бүкіл сыныптық), оқытудың әдіс-тәсілдеріне мән беруі керек, себебі белсенді сабақта мұғалім мен оқушының атқаратын қызметі мен іс-әрекеттерінде үлкен өзгеріс бар; сабақты жоспарлағанда мұғалім педагогикалық іс-әрекетінің мазмұнын анық көрсетеді, яғни өзінің және оқушыларының орындайтын әрекеттерін ашып көрсетеді. Белсенді сабақта оқушылардың әрекеті танымдық, коммуникативтік және өзін-өзі басқару тұрғысында көрініс табады.
Оқу мақсаттары нені оқып-білу және нені бағалай алу керектігін көрсетеді. Егер нәтижесінде неге қол жеткізуіміз керектігін білмесек, оқу мен оқытудың табыстылығын бағалау да мүмкін емес. Бағалау критерийлері оқу мақсатына жетуге бағытталған қадамдар ретінде қарастырылады. Бағалау критерийлерін нақты анықтамай қалыптастырушы бағалауды тиімді жүргізу мүмкін емес.
Сабақтың әдістемелік жобасын құру барысында мұғалім белсенді оқу әдістерін ұтымды қолдану арқылы оқу мақсаттарының орындалуына барынша қол жеткізуді ұстанады. Мұнда оқу-танымдық үдерістің табыстылығына әсер ететін ынталандыру, жағымды психологиялық орта орнату, оқушылардың жеке және жас ерекшеліктерін ескеру сияқты маңызды мәселелерді басты назарға алу керек.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Көпшілік оқушылар - Сабақты жоспарлауда орта мерзімді жоспарға жүгініңіз. Сабақ жоспарын ұсынылған үлгінің негізінде...

text:
Мәңгілік Ел, бұл – Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы.
Елдің барлық табыстары мен жетістіктері – барша қазақстандықтардың күн сайынғы қажырлы еңбегінің нәтижесі.
Біз елдің әрбір азаматының жасампаздық әлеуетін жүзеге асыру үшін жағдай жасай отырып, еңбексүйгіштік және жауапкершілік, Еңбек Адамына құрмет сынды құндылықтарымызды нығайтамыз.


title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері - Сабақты жоспарлауда орта мерзімді жоспарға жүгініңіз. Сабақ жоспарын ұсынылған...

text:
Сәлемдесу, оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру, оқушылардың сабаққа дайындығына назар аудару.
Амандасу.Жақсы психологиялық ахуал қалыптастыру
Қосымша 1.Топқа бөлу. Мозайка құрастыру.
Шашылған әріптерді жинау арқылы.
1 - топ. Молекулалар
2- топ.Иондар
3- топ Каволенттер
Үй тапсырмасын сұрау. «Сұрақ- жауап» әдісі Үйге берілген тақырып бойынша
әр топтар параққа сұрақ жазып, бір-біріне лақтырады. Алған сұраққа жауабын жазып, кері лақтырады.
1.Иондық байланыс дегеніміз не?
2.Ковалентті байланыс дегеніміз не?
3.Донорлы-акцепторлық механизм дегеніміз не? 4.Алмасу механизмі 5.Полюссіз ковалентті байланыстарға қандай байланыстар жатады?
Дескриптор:Оқушылар топ болып сұрақтарға жауап береді.
Қб: «Бағалау терезесі»әдісі


title: АBC Деңгейлік тапсырмалары - Сабақты жоспарлауда орта мерзімді жоспарға жүгініңіз. Сабақ жоспарын ұсынылған үлгінің...

text:
Венн диаграммасы: Молекулалардың және иондардың кеңістіктегі пішінін табу арқылы салыстыру
«Венн диаграммасы»
«Венн диаграммасы» әдісі арқылы суретті пайдалана отырып молекулалардың және иондардың кеңістіктегі пішінін табу арқылы оқушылар жаңа тақырыпты ашады.
Дескриптор: -оқушылар сабақ басында берілген молекулалардың және иондардың кеңістіктегі пішінін табу арқылы жаңа тақырыпты ашады.
ҚБ: «Оқушылардың өзін-өзі бағалау» әдісі
ҚБ: «Көршіңмен бөліс» әдісі
Сабақтың соңы
2 мин
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?


title: Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

text:
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақмақсаттарынемесеоқумақсаттарышынайы, қолжетімдіболдыма?
Барлықоқушылароқумақсатынақолжеткіздіме?Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз?Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
|
Бұл тарауды сабақ туралы рефлексия жасау үшін пайдаланыңыз. Сол бағандағы өзіңіз маңызды деп санайтын сұрақтарға жауап беріңіз.
|


4-күн, 3-сабақ 4-үлестірме материал
Сабақ жоспарының шаблоны
Сабақты жоспарлауда орта мерзімді жоспарға жүгініңіз. Сабақ жоспарын ұсынылған үлгінің негізінде әзірлеуге болады.
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
|
Мектеп: Ыдырыс Көшкінов атындағы орта мектеп мектепке дейінгі шағын орталығымен коммуналды мемлекеттік мекемесі
|
Күні:
|
Мұғалімнің аты-жөні: Ахметова Әсем Абдуллақызы
|
Сынып: 10
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Валентті электрон жұбы бұлттарының тебісy теориясы
|
Осы сабақта қолжеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
10.1.4.10 молекулалардың және иондардың кеңістік пішінін жорамалдау үшін валентті электрон жұбын бұлтарының тебісу теориясын талдау
|
|
Барлық оқушылар
Молекулалардың және иондардың кеңістік пішінін жорамалдау үшін валентті электрон жұбын бұлтарының тебісу теориясын біледі
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақты жоспарлауда орта мерзімді жоспарға жүгініңіз. Сабақ жоспарын ұсынылған үлгінің негізінде әзірлеуге болады


title: Сабақ барысы - Сабақты жоспарлауда орта мерзімді жоспарға жүгініңіз. Сабақ жоспарын ұсынылған үлгінің негізінде әзірлеуге болады

text:
Сабақ барысы
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
|
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Сабақ басында төмендегілерге назар аудару керек:
- оқушылардың назарын шоғырландыру;
- оқушылармен бірге сабақ мақсаттарын/ ОМ анықтау;
- оқушылардың «жақын арадағы даму аймағын», сабақ соңында күтілетін нәтижелерді анықтау
|
|
Сабақтың ортасы
|
Сабақ мақсаттарына жататын білімді қалыптастыруға және дағдыны дамытуға бағытталған қызмет. Қызмет барысында оқушыларда ақпаратты талдау және өңдеу, зерттеу, практикалық жұмыс, проблемалық жағдайды шешу арқылы білім қалыптасады және дағды дамиды.
1.тапсырма
Саралау
Бағалау
|
|
Сабақтың соңы
|
Сабақ соңындағы оқушылардың рефлексиясы:
- нені білді, нені үйренді;
- не әлі де түсініксіз;
- қандай бағытта жұмыс жүргізу қажет.
Мүмкін болған тұста оқушылар өз жұмысын және сыныптастарының жұмыстарын белгілі бір критерийлер бойынша бағалай алады.
|
|
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
|


Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтуы мүмкін (Гарднер бойынша көптік зият теориясы).
Уақытты тиімді пайдалана отырып, саралауды сабақтың кез келген кезеңінде қолдануға болады.
|
Бұл бөлімде оқушылардың сабақ кезінде нені үйренгендерін бағалау үшін қолданатын әдіс-тәсілдерді жазыңыз.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолдану.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары
|
Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма?
Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
|
Бұл тарауды сабақ туралы рефлексия жасау үшін пайдаланыңыз. Сол бағандағы өзіңіз маңызды деп санайтын сұрақтарға жауап беріңіз.
|
|
Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
|


text:
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
Сабақтың мақсаты
Сабақ мақсатын анықтаңыз. Олар оқу мақсаттарымен (ОМ) бірдей немесе ОМ ұзақ мерзімді сипатта болған жағдайда, осы сабақ үшін бейімделуі мүмкін (егер оқу мақсатына жету үшін бірнеше сабақ қажет болса)
Құжаттан бағалау критерийін табыңыз. Таңдалған ОМ үшін ресми бағалау (РБ) бойынша мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулар. РБ үшін іріктелмеген ОМ үшін өз критерийлеріңізді құрыңыз.
Тілдік емес пәндер үшін қалыптастырылады. Лексика мен сөз тіркестерінің мысалдарын қамтитын тілдік мақсаттарды анықтаңыз. Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер. Диалогтер мен жазу үшін қолданылатын тіркестер:
Құндылықтарға баулу
Оқу бағдарламасында көрсетілген құндылықтарды, осы сабақ арқылы баулуға бағытталған ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтарды көрсетіңіз. құндылықтарға баулу … арқылы іске асырылады (қызметті және/ немесе тақырып мазмұнын сипаттау).
Әріптесіңізбен сабақтағы пәнаралық байланысты талқылаңыз немесе бастапқы дереккөзге жүгініңіз. Сабақта пәнаралық байланыс қалай жүзеге асырылатынын көрсетіңіз (іс-әрекеттер және/ немесе мазмұн арқылы).
Оқушылар нені біледі және осы сабақтың алдында нені білулері керек? (негізгі түсініктер, деректер, формулалар, теориялар)
Сіз тақырыпқа қатысты ілгеріден білетін біліміңізді қалай тиімді пайдалана аласыз?


Оқудағы мақсаттарға қол жеткізуде деңгейінің өсуі үшін үнемі жұмыс жасауына көмектеседі:
Әрбір сабақта баға қоймау нашар баға алудан қорқатын оқушылардың беймаза күй кешуін болдырмауға ықпалдасады:
Сабақты жоспарлауды түзетуіне мүмкіндік береді:
Критериалды бағалауда оқушы
Бағалаудың мына түрінде балл және баға қойылмайды:
Дескриптор
Бағалау функциялары:
«Бағалау» термині мағынаны білдіреді
Ұсынылған талаптарға сәйкес бір нәрсені бағалау бойынша шешім қабылдау ережесі, негіздемесі және белгісі
Тәртіп бойынша реттеліп жоспарланған іс-әрекет, процесс және педагогикалық тәсілдердің жиынтығы түрінде берілген педагогикалық жүйе:
технология
Сапа-түрлі сала мамандары қолданатын жалпы ғылыми категория,- деп анықтама берген ғалымдар
Мектептегі білім берудің сапасы - тұлғаның әлеуметтік, психологиялық және физикалық қасиеттерінің қалыптасуы мен дамуы бойынша қоғам белгілеген міндеттерді атқару қабілетінің шарты болып табылатын қасиеттердің жиынтығы,- деп анықтама берген ғалым
Білім беру сапасы - қоғамдағы білім беру процесінің жағдайы мен нәтижелілігін анықтайтын, оның қоғамдағы тұлға азаматтық, тұрмыстық және кәсіби біліктерін қалыптастыру мен дамытудағы қажеттілігін анықтайтын әлеуметтік категория,- деп анықтама берген ғалымдар
Мектептегі білім беру сапасы - білімге деген тапсырыс беруші қоғам мен оқушылардың қажеттілігін қанағаттандыруға қабілетті білім беру нәтижелерінің сипаттамалары мен қасиеттерінің жиынтығы,- деп анықтама берген ғалым
Білім беру сапасы - мектеп бітірушілердің жоспарланған оқыту мен тәрбие мақсаттарына жетуіне сәйкес ақыл-ой, дене және адамгершіліктік дамуы, белгілі бір іскерліктер мен білім деңгейі, -деп анықтама берген ғалым
Білім сапасы оқушылардың пән бойынша не білім, білік және дағдылармен, не қабілеттерімен және біліктілігімен сипатталады,- деп көрсеткен ғалым
М.М.Поташник, А.М.Моисеев, Д.Ш.Матрос, Е.А.Ямбург және т.б. секілді ғалымдар оқыту сапасының негізгі өлшемі ретінде қандай факторды қарастырды?
Оқыту сапасын іс-әрекеттің түрлі тәсілдерін жүзеге асыру тәжірибесінің болуы деп анықтаған ғалымдар
Қай ғалымның еңбектерінде оқыту сапасының психологиялық аспектісі үнемі өзгеріп тұратын жағдайларға бейімделуде және бағытталуда тәжірибе қажеттілігі ретінде қарастырылған?
Ғалым И.Я.Лернер бойынша, білімнің құрамына кіретін элементтер
Білім сапасын басқару дегеніміз – сапа жүйенің жаңа, сол жүйеге арналған күйге көшуі,-деп түсіндірген ғалым
Ғалым В. Гуров: «Зерттеушілер «білім сапасы» ұғымын анықтау мақсатында білім сапасына қатысты тәсілдердің мынадай төрт түрін қолдануға сүйенеді»,- деп есептейді. Олар:
«Педагогикадағы өлшеу – қай класқа жататындығын көрсететін немесе педагогикалық обьектілердің белгілерін сипаттайтын шаманың сандық мәнін эксперименталды түрде анықтайтын қатынастар мен изоморфты эмпирикалық жүйеден тұратын танымдық үрдіс»,- деп анықтама берген ғалым
Өлшеу дегеніміз – белгілі бір ережелерге сәйкес бірнеше обьект сипаттамаларын қосымша жазу процедурасы деген анықтаманы ұсынған ғалым
Бейнелеу үрдісінде олардың құрамының сақталуымен біркелкі шарттарды анықтайтын математиканың маңызды ұғымы
Әрбір критерий бойынша оқушының жетістік деңгейін сипаттайтын ұғым қалай аталады
Оқыту міндеттерімен анықталатын оқушының жұмыс барысында орындайтын және нәтижесінде меңгеруге тиісті әртүрлі іс-әрекетінің тізбегі
Педагогикалық өлшеу құралына жатады
Оқу-тәрбие үдерісіне қатысты өлшеу қалай аталады?
Ұлттық Біріңғай Тестілеуді еңгізудің мақсаты
Сыртқы және ішкі бағалау қатар үйлесімділігінде жүретін бақылаудың негізгі түрлерін атаңыз
Финлияндияда баланың ата-анасы оның жетістіктері туралы ақпараттан хабардар болып отырады
Финлияндияда 1-5 сыныптар аралығында қандай бағалау түрі кең таралған?
Финлияндияда балл түріндегі бағалар (4-тен бастап 10-ға дейін) қай сыныптан бастап қойылады?
Орта білім деңгейінде Сингапурдың саясаты қандай мемлекеттік ұранмен жүреді?
Сингапурде жалпы саны қанша мектеп жұмыс жасайды?
1998 жылғы қыркүйектен 2002 жылғы тамызға дейінгі аралықта қай елдегі мектептің білім алшуылары бастауыш мектептегі оқу үрдісінің басталғанындағы алғашқы 7 аптасында тілдерден, математикалық, тұлғалық және қоғамдық дағдыларын бағалаудан өтті?
Ұлыбританияда бастауыш мектепті 11 жасында аяқтаған соң оқушылар қандай мектепке өтеді?
«Назарбаев зияткерлік мектептер» дербес білім беру ұйымының іс әрекетін ұйымдастыру қай жылы қолға алынды?
«НЗМ» ДББҰ-де қолданылатын критериалды бағалау оқу жыл бойында оқушылардың оқудағы прогресі және үлгерімі туралы деректерді жинау үшін қандай бағалау түрлері қолданылады?
Тоқсан ішіндегі оқыту ақпараты блогын зерделеуді аяқтаған кезде білімді, икемділікті және дағдыларды қолдану деңгейін айқындау және тоқсандағы, оқу жылындағы жиынтық бағаны айқындау үшін қолданылатын бағалау түрі
Тоқсан бойы күнделікті сабақ беруде үнемі жүргізіледі және сабақтың бөлінбейтін бөлігі саналатын және сабақты жоспарлауда көмек көрсететін бағалау түрі
Әрбір сабақта баға қоймау қандай мүмкіндіктер береді?
2011–2012 оқу жылы Зияткерлік мектептерде критериалды бағалау жүйесін апробациядан өткізудің бірінші кезеңі қандай бағыттағы және нешінші сыныптарда өткізілді?
Білім берудің мақсаты мен мазмұнына негізделген оқушының оқу-танымдық құзырлылығын қалыптастыруда алдын-ала белгіленген жетістіктермен салыстыру үрдісі
Оқушы мен мұғалім арасындағы кері байланысты қамтамасыз ететін және оқу үдерісін дер кезінде түзетуге мүмкіндік беретін бағалаудың түрі
Критериалды бағалаудың негізгі функцияларын көрсетіңіз
Критериалды бағалаудың принциптерін көрсетіңіз
Қалыптастырушы бағалаудың нәтижесі қай құжатқа тіркеледі?
Әдістемелік ұйымдардың басшыларымен бірлесіп ішкі жиынтық жұмыстарды және бірдей жиынтық жұмыстардың құрылымын қамтитын тесттік спецификация негізінде балл қою сұлбасын әзірлейтін орталық
Назарбаев зияткерлік мектептерде тоқсандық баға мен жылдық бағаны қою үшін қандай бағалау нәтижелері негізге алынады?
Оқушының оқу және танымдық қызметін бақылау, сонымен қатар білім беру сапасын жақсарту мақсатында оқушы туралы ақпараттарды жинақтау, жазу, тіркеу және интерпретациялау процесі
Оқушының білім алудағы жетістіктерінің бағасын цифрмен, әріппен немесе басқа да түрде жинақтап өрнектейтін шартты – формальды символ
Оқушының білімінің, іскерлігінің, дағдысының, құндылықтарының, мақсаттағы құзіреттілігінің және оқудағы жетістіктерінің бағаларының сәйкес болуын қадағалау үшін қолданылатын оқушының жетістігін бағалау принциптерінің бірі
Оқушы мен мұғалімнің арасында жетістіктерді арттыруда серіктестік қатынаста болуға жағдай жасау бағытында қолданылатын оқушының жетістігін бағалау принциптерінің бірі
Бағалауды жүзеге асыру жоспарлы және жан-жақты ойластырылған оқытудың құрамдас бөлігі болып табылатын оқушының жетістігін бағалау принциптерінің бірі
Оқу циклдары аяқталғаннан кейін, яғни 2,4,6,8,10,12 сыныптардан кейінгі (тақырыптық, жалпылау) бағалау түрі
Бөлімді аяқтауда, сондай – ақ жарты жылда, оқу жылында қай бағалау түрі жүргізіледі
Критериалды бағалауды енгізудің мақсаты
Формативті (қалыптастырушы) бағалаудың мақсаты-