url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui.html#2.Жұмыссыздық_мәселесін_шешуге_арналған_мемлекеттік_бағдарламаларды_көрсетеді...................

title: Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы

text:
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Өткен білімді еске түсіру
4 минут
|
Суреттер арқылы топқа бөлу;
Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты мен бағалау критрийлері айқындалады.
|
Суреттерді сәйкестендіру
|
ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тексеріп кері байланыс беріп отырады ;
|
слайдтар
Таратпа материал
|
Жаңа білім
15 минут
|
мәтінмен жұмыс. Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайы
Оқушылар Тәуелсіздік алғаннан кейін әлеуметтік жағдайға кері әсер еткен 2 саяси және 2 экономикалық факторды анықтайды.
1саяси фактор..............................................
2саяси фактор...............................................
1экон. фактор........................................................
2экон. фактор..................................................
-мәтінмен жұмыс. Жұмыссыздық мәселесін шешу
Оқушылар:
1.Ауылдық жерлерде жұмыссыздық көбеюінің 1 себебі мен 2 салдарларын жазады.
себеп......................................................
1-салдар.................................................
2-салдар........................................................
2.Жұмыссыздық мәселесін шешуге арналған мемлекеттік бағдарламаларды көрсетеді...................
3.Ойды жалғастырады. «Жұмыссыздық деңгейі 2001 жылғы 12,8 %-дан 2010 жылдың соңында 5,5 % төмендеді». Себебі...................
-мәтінмен жұмыс.Зейнетақымен қамтамасыз ету.
Ж/Ж. 1-бейне-ресурс. Қолжетімді баспана
Оқушылар жұпта «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасының маңызыдылығына баға береді.
Ж/Ж.2-бейне-ресурс.Отандық денсаулық сақтау жүйесі.
1-тапсырма. «Әлеуметтік саланың дамуы» тақырыпшасы бойынша
«Төрт сөйлем» тәсілімен жеке жұмыс орындайды.
1.Тақырып бойынша туындаған өзіндік пікір 1 сөйлем.
2.Оған дәлел 1 сөйлем
3. 1-2 сөйлемдерге мысал келтіру
4. Қорытынды 1 сөйлем жазу.
Дескриптор
Өзіндік пікір білдірді.
|
1
|
Дәлел жасай алды
|
1
|
Мысал келтірді
|
1
|
Қорытынды жасады
|
1
|
ҚБ « Кейн-дейін»
Тапсырма.
«Зейнеткерлік жүйедегі реформалар және зейнеткерлік қорлар» тақырыпшасы бойынша
«Деректерге сандық және сапалық талдау жүргізу» тапсырмасын жұптық жұмыс
Жылдар
|
Сандық дерек
|
Сапалық дерек
|
1990 жыл
|
|
|
1996 жыл
|
|
|
2000 жыл
|
|
|
2018 жыл
|
|
|
Дескрипторлар
|
1 дерек
|
2дерек
|
3дерек
|
Сандық дерек көрсетті
|
|
|
|
Сапалық дерек көрсетті
|
|
|
|
Жалпы балл
|
|
|
|
|
Оқушылар зейнетақы бойынша туындаған мәселелрді анықтап, зейнетақыны реформалаудың жетістігін бағалайды.
Оқушылар: ауылдық жерлерде жұмыссыздық көбеюінің себебі мен салдарларын жазады
Оқушылар жұпта қазіргі таңдағы денсаулық сақтау саласындағы жетістіктер мен кемшіліктерді анықтап, туындаған мәселелердің шешу жолдарын ұсынады.
|
Барлық тапсырмаларды орындап болған соң, мұғалім сабақты бекітіп, пысықтау үшін оқушылардың бір-бірінің жұмыстарына өзара бағалау ұйымдастырады
Дескриптор:
Тәуелсіздік алғаннан кейін әлеуметтік жағдайға кері әсер еткен 2 саяси және2 экономикалық факторды анықтайды.
«Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасының маңызыдылығына баға береді.
|
Б.Аяған, Х.М. Абжанов, Д.А.Махат Қазіргі Қазақстан тарихы. Алматы. Раритет. 2010
Қазақстан тарихы. Алматы. Атамұра. 2010ж. 4 том. «Қолжетімді баспана»
Бейне-ресурс
https://www.youtube.com/watch?v=bKq9PH0ZYCE
«Отандық денсаулық сақтау жүйесі»
https://e-history.kz/kz/contents/view/1061
https://informburo.kz/kaz/2018-zhyldan-bastap-zeynetay-zhyesne-enetn-zhaalytara-sholu.html
«Тәуелсіздік шежіресі. Жасампаздықтың әр жылы: 1997 жыл - «Қазақстан-2030» стратегиясы - ұлттың ұлы мақсаттары межеленген жыл»
https://www.inform.kz/kz/
бірлескен жұмыс дағдысын
қалыптастыру
Майк Гершон дайындаған – mikegershon@hotmail.com
Оқу үшін бағалау құралдары
|
Кері байланыс
|
Менің ойымша, Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайы қазіргі кезде:
1. Нашар. Мәселелер бар. Олар шешілмей жатыр. Себебі...............
2. Орташа. Мәселелер бар, бірақ та олар шешіліп жатыр. Мысалы,................
3. Жақсы. Мәселелер жоқ. Оны мынадан көруге болады.........
|
Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады
|
Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды
|
А4, конспект
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui.html#Сабақтың_тақырыбы:__Қазақстанның_1997_жылдан_бастап_әлеуметтік_дамуы__Зерттеу_сұрағы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui.html#Сіз_қандай_тәсілмен_көбірек_қолдау_көрсетпексіз__Сыни_ойлау_дағдысын_қалыптастыруға_арналған_тапсырмалар_беріледі__«Бағалау»_тәсілі.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui.html#Тапсырма.__«Зейнеткерлік_жүйедегі_реформалар_және_зейнеткерлік_қорлар»_тақырыпшасы_бойынша


title: Ұйымдастыру кезеңі -1мин - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы

text:
1Ұйымдастыру кезеңі -1мин сәлемдесуСынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу
Түгелдеу
Мақсаты: Оқушылардың ынтымақтастық қалыптастыру және сабаққа зейін аудару
2Өткен сабақты қайталау Жазбаша жұмыс:
Оқушылардың дәптердегі хронологиялық кесте толтыру жазған үй тапсырмаларын тексеру
3 Топқа бөлу
«Мозаика» Жаңа тақырыпқа байланысты сыныпты сурет арқылы 2 топқа бөлу
Оқушылардың мұндағы мақсаты суреттер арқылы өз жұптарын тауып, топ болып құралу
4Миға шабуыл – Болашақ Көш-қон -сөздердің мазмұнын ашады -2 мин
Оқулық,
карточка,
плакат
1қосымша
Сабақтың ортасы
28 мин
1 .тапсырмамәліметпен танысу: пікір алмасу,диаграмма құру
Дескрипторлар 1.А 1997 жылы халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
2. В 2007 жылы халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
3.С 2017 жылы халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
ҚБ «Бас бармақ әдісі»
Мұғалім тарапынан бағаланады
2. тапсырма
Статистикалық мәліметтерді қарастыра отырып 1997 жылдан бастап халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды (топпен жұмыс)
1 топ- Халықтың әлеуметтік кемшіліктерін көрсету
Дескрипторлар халықтың үш әлеуметтік кемшіліктерін көрсетеді?
Халықтың тұрмысының нашарлап кетуі
Табиғи ортаның ластанунан әр түрлі аурулар көбейді
Жұмыссыздардың санын нақты айқындау мүмкін емес еді
2 топ –жақсы,жетістіктерін көрсету
Дескрипторлар үш жақсы,жетістіктерін көрсетеді?
1995-1998 ж Қаззақстанда әлеуметтік-кономикалық өгерістер болды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui-v2.html?page=2#2Өткен_сабақты_қайталау_Жазбаша_жұмыс:_Оқушылардың_дәптердегі_хронологиялық_кесте_толтыру_жазған_үй_тапсырмаларын_тексеру_3


title: Рефлексия « БББ??» -3 мин - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы

text:
Рефлексия « БББ??» -3 мин
Сабықты қорытындылау, үйге тапсырма – 2 мин-1 мин ( тақрып бойынша 5 сұраққа жауап жазу )
Қаақстаның 1997 ж әлеуметтік жағдайы ?
Тұрғындар санағы қай жылдары жұргізілді?
Қазақстанда халық саны неліктен азайып кетті?
Туу коэффициентінің төмендеп кетуін немен байланыстырар едіңдер?
|
|
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Сабақты саралау сыни ойлауды дамытуға негізделген.Ойлаудың түсіну,қолдану,талдаудеңгейін жүзеге асыру мақсатына сәйкес тапсырмалар сұрыпталды.Оқушыларға практика ретінде жетілдіру үшін болжамдау тапсырмаларын әзірлеу арқылы шығармашылықтарын дамыту көзделді
|
Бағалау сабақтың өн бойында әрбір әрекеттен кейін тапсырмалар дескрипторлары мен қалыптастырушы бағалау түрлерін енгізе отырып жүргізіледі,оқушының өзін-өзі бағалауына және жұпта,топ ішінде өзара бағалау жүргізіледі «Бас бармақ әдісі»,«Қол шапалақ», әдістері қолданылды.
|
Сабақтағы шаралар барысында оқушылардың денсаулығы мен қауіпсіздігіне қатер төнбейді.АКТ-мен жұмыс жасау бұл сабақта мұғалім пайдаланады
|
Сабақ бойынша рефлексия
|
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма?
Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui-v2.html?page=3#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


title: Жалпы бағалау - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы

text:
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1:
2: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1: 2: Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
1 қосымша 1997 жылдың қазан айында Президент Н.Ә.Назарбаев республика халқына “Қазақстан — 2030” деген атпен жолдау қабылдап, онда еліміздегі дағдарыстан шығудың және жүріп жатқан реформаларды аяқтаудың, сондай-ақ алдыңғы қатарлы мемлекеттердің қатарына қосылудың, немесе “Қазақстан барысын” қалыптастырудың жаңа бағдарламасын ұсынды. Бағдарламада еліміздің саяси, әлеуметтік-экономикалық дамуының жақын арадағы және стратегиялық ұзақ мерзімдегі даму жолдары мен мүмкіндіктері жан-жақты көрсетілді. Онда елдің ішкі бекем түстарын және сыртқы саясатындағы мүмкіндіктерді барынша пайдалана отырып, мемлекеттің дамуындағы ұзақ мерзімді жеті басымдықты іске асыру көзделген. Олар: 1) ұлттық қауіпсіздікті сақтау; 2) ішкі саяси түрақтылық пен қоғамның топтасуын нығайту; 3) нарықтық қатынастар негізінде экономикалық өсу; 4) Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқатын көтеру; 5) энергетика ресурстарын жете пайдалану; 6) инфрақұрылым, көлік және байланысты дамыту; 7) демократиялық кәсіби мемлекетті құру. Тек осы аса маңызды шараларды іске асырғанда ғана Қазақстан халқының өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы мүмкін екендігіне сенім білдірілді. “Қазақстан — 2030” бағдарламасының талаптарына орай соңғы жылдары еліміздің егемендігі мен тәуелсіздігін нығайту, әлемдік стандарттарға сай түзілген заңнамалық-қүқықтық базаны жетілдіру жөнінде орасан зор жүмыстар жүргізілді. Атап айтқанда, биліктің, сот жэне құқық қорғау органдарын қоса алғанда, оның барлық тармақтарының қүрылымы мен қызметінің қағидаттары едәуір жетілдірілді. Сондай-ақ, демократия мен азаматтық қоғам инсти- туттары даму жолына түсті. Қазақстан геосаяси кеңістікте әлемдік қоғамдастықтың тең құқылы мүшесі ретінде лайықты орын алды. Қалыптасқан әріптестік саяси және экономикалық қатынастар мемлекетімізді барлық дүние жүзі елдерімен байланыстыруға мүмкіндік берді. Қазақстан жетекші халықаралық ұйымдарда, соның ішінде, Б¥¥-да белсенді жұмыс жүргізіп, антиядролық қозғалысқа, жаппай қарусыздануға, бітімгершілік және терроризмге қарсы күрес ісіне лайықты үлесін қосып келеді. “Қазақстан — 2030” стратегиясында көрсетілгендей, әсіресе, соңғы жылдары республикада тұрақты экономикалық өрлеу, өндіріс ауқымының өсуі байқалып отыр. Тек 2000—2002 жылдары жалпы ішкі өнімнің жиынтық өсімі 35,5 пайызды құрады. Сау- атты макроэкономикалық саясат еліміздің халықаралық беделін едәуір көтеруге жағдай жасады. Қазақстан бұл жылдары ТМД елдерінің арасында жан басына шаққанда шетелдік инвестициялар тарту жөнінен көш бастады. Шетелдік инвесторларды, соның ішінде әлемдегі аса ірі компанияларды да тарту мынадай бірқатар маңызды міндеттерді шешіп берді: Ауқымды инвестицияларды тарту жөніндегі, олардың көлемі 1993 жылдан 2003 жылға дейінгі кезеңде 25,8 миллиард долларды құрады, жан басына шаққанда Қазақстан ТМД-да 1- орынды алады. 1994 жылдан 2007 жылдың аяғына дейін еліміз өз экономикасына әлемнің 60 елінен 70 миллиард доллардан астам тікелей инвестиция тартты. Бүгінде Орталық Азияға келген барлық инвестициялардың 80% Қазақстан еншісінде. Ал экономикаға қосылған ішкі инвести- циясының көлемі қазіргі күні 80 миллиард доллардан асып түсіп отыр. Сонымен қатар, Қазақстан басқа елдерден келген инвестиция көздерін өз экономикасын көтеру ісіне тиімді пайдалана отырып, енді басқа елдерге де инвестиция сала алатын донор мемлекетке ай- налды. Қазір оның қаржысы Ресей мен өңірдегі елдерге, Түркия мен Кавказ елдеріне, Қытай жэне басқа да алыс-жақын шет ел экономикасына салынып жатыр (Егемен Қазақстан. 15.12.2008). Әлемдік деңгейдегі менеджмент қызметі құлдырау жағдайында болган аса ірі кәсіпорындарды қысқа мерзімде қайта өркендетуге мүмкіндік берді. Әлемдік рынокқа шығу және әлемдік шаруашылық байланысқа белсенді кірісу қамтамасыз етілді. (Н.Назарбаев. Жаңа кезең — жаңа экономика.— Егемен Қазақстан, 16 желтоқсан 2004). Осының нәтижесінде республика экономикасының барлық дерлік салаларында, әсіресе, ауыл шаруашылығында, сауда мен қызмет көрсету саласында жеке меншік секторы басым бола түсті. Нарықтық экономиканың жетекші бір факторы мемлекеттік емес сектор үлесін серпінді ұлғайту болып табылады. Мысалы, статистика мәліметтері бойынша, 2004 жылдың I жартыжылдығына тіркелген 194,8 мыц заңды тұлғаның 192,7 мыңдайы жекеменшік секторға келеді. Бұл жалпы санның 98%-і, өңдеу саласында бұл үлес — 98%-ті; ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында 97,5%-ті құрайды. Көптеген экономикалық процестердің нақты қатысушысы жекеменшік иесі болып отыр. Оның мүмкін болатын барлық әлеуметтік формалар мен нарықтық қатынас салаларына кеңінен қатысуы айрықша нарықтық мінез-құлық қалыптастырды. Әсіресе, шағын кәсіпкерліктің дамуын атап көрсетуге тұрарлық. “Қазақстан — 2030” бағдарламасын жүзеге асыру барысында тәуелсіз еліміздің басты табыстары мен жетістіктері — мемлекет- тің қауіпсіздігін нығайту және экономикалық өрлеу болды. Бұл барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуіне, әл-ауқатының артуына кең өріс ашты. Қазір біздің республикада нарықтық экономиканың іргесі қаланып қана қойған жоқ, сонымен қатар барлық қазақстандықтардың игілігі үшін ішкі ресурстары мол әлеуметтік-экономикалық дамудың нақты нышандары қалыптасты. Оған дәлел ретінде әлемдегі ең күшті мемлекет — АҚШ-тың Қазақстанға нарықтық экономикасы бар ел мәртебесін беру туралы шешімін ерекше атап көрсеткен жөн. Бұл АҚШ басшылығының, американдық іскер топтар мен сарапшылардың қазақстандық реформалардың жетістіктерін мойындауы болып табылады. Сөйтіп, Қазақстанның ТМД елдері арасында осы мәртебені бірінші болып алуы кездейсоқтық емес. Бүл шешім Қазақстанға қатысты АҚШ жэне тағы басқа дамыған елдер тарапынан экономикалық шек- теулер мен түзетулерді алып тастаудан өзінің көрінісін тапты. Ол болашақта республиканың нарық қатынасына көшкен ел ретінде Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруінің оңтайлы алғы шарты болып табылады. Сонымен, қорыта келгенде, жер жүзіндегі қазіргі 182 елдің 15 мемлекеті нарықтың қарқынды даму жолын игерген, 156 ел — нарықтық даму жолына түскен (соның бірі — Қазақстан), тек 11 ел ғана — нарықтық қатынасқа элі кірмеген. Әлемдік экономиканың заңдары мен талаптарына сай біз де елімізде нарықтық (кәсіпкерлік) қоғам құрып жатырмыз. Сол себепті де Қазақстан байлығының 80 пайыздан астамы жекешелендірілген, қазірдің өзінде респу- бликамызда 500 мыңға жуық кәсіпкерлік субъектілер құрылған. Онда 2 млн.-нан астам адам жұмысқа тартылған. Кәсіпкерлік — күнкөрісіміздің көзіне айналды. Дамыған елдердегідей “кәсібің — нәсібің” деген ұстаныммен өмір сүруге көштік. Экономикалық, өндірістік қатынастар жүйесін түбегейлі өзгерту жөніндегі реформаның ең маңызды кезеңінің басты міндеттері шешілді. Экономиканы түпкілікті реформалауға бағыт ұстап, біз қысқа мерзімнің ішінде нарықтық реформаларды жүргізе білдік, тиісті заңнамамызды жасауға қол жеткіздік. Біз ойдағыдай жұмыс істеп жатқан нарық экономикасын құрдық. Бүгінгі таңда Қазақстанда нақтылы жұмыс істеп түрған нарықтық экономика бар. Нарықтық экономикаға көшу бастапқыда өнеркәсіптің дамуына жол ашпады. Халық шаруашылығының бұл саласын дамытуда көптеген қиыншылықтар кездесті. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары өнеркәсіп салалары, әсіресе, ауыр индустрия, халыққа аса қажет жеңіл өнеркәсіп орындары біртіндеп тоқтай бастады. Кәсіпорындардың көпшілігі қажетті материалдық ресурстардың жоқтығынан немесе қаржының жетіспеуінен өз қуаттарын толық пайдалана алмады. Күрделі құрылыстың қысқаруы экономикаға кері әсер етті. Экономиканың тұрақтануына қаржы-ақша жүйесінің терең дағдарысы кесірін тигізді. Өнеркәсіп орындарының жарты- сы 1992 жылы 1991 жылғы деңгеймен салыстырғанда өндірістің құлдырауына жол берді. Халық тұтынатын тауарлар күрт азайып кетті. Оны өндіру көлемі өнеркәсіп өндірісінің бүкіл көлемінің бес- тен бір бөлігін ғана құрады, сөйтіп 1991 жылмен салыстырғанда 21,5%-ке кеміді. Республика бойынша мұнай мен көмір өндіру қысқарды. Металлургия өнеркәсібінде күрделі жағдай қалыптасты: шойын, болат, прокат құю азайды. Түсті металлдар өндірісі қыс- қарды. Құрылыс және ауыл шаруашылығы техникаларын шығару едәуір кеміді. Күрделі құрылысты қаржыландыру көлемі 40 пайыздан астам қысқарды, нәтижесінде 1992 ж. мемлекеттік тапсырыс бойынша іске қосылуға тиісті 32 өндірістік қуаттар мен объектілердің тек 2-уі ғана іске қосылды. Өнеркәсіптің құлдырауы 1993 және 1994 жылдары да тоқтамады. 1993 жылы 1990 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп өнімі 16,1%- ке азайды. Ал 1994 жылы 1992 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп өнімінің көлемі 39%-ке, халық тұтынатын тауарлар 41%-ке кеміді. Дегенмен 1995 жылы өнеркәсіп өнімінің төмендегеніне қарамастан, оның жекелеген салаларында 1994 жылмен салыстырғанда біраз өсім байқалды. 1995 жылы республикадағы кәсіпорындарды реформалау және жеке жобалар бойынша ірі объектілерді жекешелендіру жөніндегі жұмыс қарқын алды. Бірақ осыған қарамастан өндірістің құлдырауы тоқтамады. Тек 1996 жылдың соңына қарай өнеркәсіптің құлдырауы кейбір салаларда тоқтап, кейіннен біраз өскендігі байқалды. Өндірістің құлдырауының басты себебі — Одақ бойынша бұрынғы қалыптасқан шаруашылық қатынастардың үзілуі. Өнеркәсіптің артта қалуының тағы бір себебі — оның шикізат өндіруге бейімделген сыңаржақтылығында, дайын тауар өндіретін, әсіресе, машина жасау салаларының жоқтығында болды. Одан басқа, мемлекет экономиканы басқарудың тізгінін босатып алды, халық тұтынатын тауарларды шығаруды өз бетімен жіберді, жаңа технология мен техниканы пайдалану, оны өндіріске енгізу ісі ақсап жатты. Жоғарыда айтылған қиындықтар мен кемшіліктерді жою үшін 1999 жылдан бастап Қазақстан үкіметі елдің өнеркәсібін жандан- дыруда бірсыпыра шараларды іске асырды. Жеңіл өнеркәсіпті дамыту бағдарламасы жасалып, химия өнеркәсібі мен машина жасау саласын дамыту бағдарламасы тиянақталды. Соның нәтижесінде 1999 жылы мұнай-газ өндіру, металлургия, химия, полиграфия және тоқыма-тігін өнеркәсіптерінде өнімнің өсуіне қол жеткізілді. Жыл соңында жалпы өнім өндіру 1%-ке, ал өндіріс көлемін арттыру 1,8%- ке өсті. Елдің алтын қоры 2 млрд. долларға жетті. Міне, осындай мемлекеттік маңызды шараларды жүзеге асыру ба- рысында 2000—2002 жылдары республикада тұрақты экономикалық өрлеу, өндіріс ауқымының өсуі байқалды. Тек соңғы 3 жылда өнеркәсіп өндірісінің көлемі 42,9 пайызды құрады. Қазақстанның өнеркәсіп саласында мұнай-газ өндірісі елеулі орын алып, ол жалпы өнеркәсіп өнімінің 46 пайызын қамтыды. Бұл жылдары тек газ- мұнай шығару салаларын дамытуға 9,5 млрд. доллар шетел инвести- циясы тартылды. Қазір де мұнай-газ секторы мемлекеттік бюджетті қалыптастырудың негізгі көздерінің біріне айналып, республиканың жалпы ішкі өнімдерінің едәуір бөлігін қамтиды. Батыс Қазақстан аймағында Теңіз бен Қарашығанақ сияқты мұнай-газ кен орындарын игеру жөніндегі ауқымды жобаларды іске асыру жүргізіліп жатыр. Каспий аймағында өнеркәсіптік мұнай өндіруді 2005 жылдан бастап қолға алу жоспарланған. Жамбыл облысы жеріндегі Амангелді газ өндіру орнын игеру жұмысы басталды. Каспий құрлықтық мұнай құбырының бірінші кезегін іске қосу еліміздің экспорт жөніндегі мүмкіндігін арттыра түсті. Мұнайды әлемдік нарыққа жеткізудің баламалы нұсқалары — Атырау-Баку- Жейһан, Қазақстан-Түркменстан-Иран, Батыс Қазақстан-Қытай бағыттарын да үлкен болашақ күтіп тұр. Соңғы жылдары Ақтау теңіз портын, Достық-Алашанькоу шекаралық өткелін және Достық-Ақтогай теміржол учаскесін қайта жаңалау жұмысы, Семейдегі Ертіс көпірі мен Ақсу-Дегелең теміржол құрылысы аяқталды. Алтынсарин-Хромтау арасындагы теміржол құрылысы аяқталып, 2004 жылдың соңына қарай іске қосылды. Алматы-Астана автожолын жаңалау жұмысы 2003 жылы аяқталды. Алматыдагы әуежай қалпына келтірілді. Жалпы 2002 жылы бұрынгы 2001 жылмен салыстырганда өнеркәсіп өнімінің жалпы көлемі 9,5 пайызға артты. 90- жылдардың басында ауыл шаруашылығы елеулі дағдарысты бастан кешірді. Оның басты себебі — ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп салалары өнімдерінің арасындағы үлкен алшақтық еді. Ауыл шаруашылығының терең дағдарысқа ұшырауына республикадағы колхоздар мен кеңшарларды жаппай және тез арада жекешелендіру науқанының үлкен зардабы тиді. Бұрын бОО-ден астам астық өндіретін, 700-дей қой шаруашылығымен шұғылданатын кеңшарлар мен колхоздар, 80-дей құс фабрикасы бар еді. Республика халқы жекешелендіру барысында өздерінің осы қолда барынан айырылып қалды. Бағадағы былық, бейберекеттік, жекешелендірудегі асығыстық пен науқаншылдық, қаржыландырудағы берекесіздік, басқарудың жоғарыдан төменге дейінгі жүйесін күйрету, материалдық-техникалық қамтамасыз етуді алыпсатарлыққа айналдыру және т.б. ауыл шаруашылығын күйретуге соқтырды. 1993 жылы кеңшарлардың басым көпшілігі жүмыскерлерге 6 айға дейін жалақы бере алмады. Ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін, ұқсататын салаларда жаңа қуаттарды қосу, жаңа технологияны өндіріске енгізу, негізгі қорларды алмастыру сияқты жүмыстардың көлемі азайып кетті. Агроөнеркэсіп кешеніндегі жоғарыдағы айтылған және басқа да кемшіліктерді жоймай, салаға деген көзқарасты түбегейлі өзгертпей бүкіл реформаның жүзеге асуы мүмкін емес еді. Егіншілік өнімдері азайып, егін егетін жер көлемі қысқарды. Жалпы ауылшаруашылық өнімі 1992—1998 жылдары аралығында 55 пайызға қысқарған, астық өндіру 30 миллион тоннадан 12 миллион тоннаға азайған. Аграрлық сектордың басты бір саласы — мал шаруашылығы едәуір төмендеді. Малдың саны азайып кетті. Мал мен қүстың кемуі негізінен осы салаға деген көзқарастың нашарла- уынан болды. Малға қажетті жем-шөп аз дайындалды. Жекешелен- діру нәтижесінде жеке шаруаларға бөлініп берілген малдар сатылып кетті, немесе ауыл тұрғындарына керекті тауарларға ауыстырылды. Егер 1991 жылы 9,8 млн. бас ірі қара болса, 2002 жылы 4,4 млн. бас қана қалды, тиісінше қой мен ешкі 35,7 млн. бастан, 10,4 млн. басқа дейін, жылқы 1,6 млн. бастан 1,0 млн. басқа дейін азайып кетті. 2000 жылдан басталған ауыл шаруашылығындағы тың серпіліс мал шаруашылығы саласының дамуынан да көрініс тапты. Мәселен, 2000—2002 жылдары ірі қара мал 8%-ке, қой басы 9%-ке, жылқы 1%- ке, қүс өсіру 25%-ке артты. Қазір республикадағы мал басының 90%- тен астамы жеке шаруа қожалықтарының қолында жинақталған. Қазақстан үкіметі соңғы жылдары ауыл шаруашылығы өнді- рісін ұлғайтуға бағытталған шараларды іске асыруда. Ауыл шаруашылығына 1996 жылғы бюджеттен 4,3 миллиард теңге, 1997 жылы 5,3 млрд. теңге бөлінді. 1996 жылы Азия даму банкісі тара- пынан Қазақстанға 100 миллион АҚШ доллары мөлшерінде несие бөлінді. Оның 50 млн. доллары 1997 жылы ауыл шаруашылығына жұмсалды. Тек 1996 жылы 630 егін жэне 100 мақта жинайтын шетелдік комбайндар сатып алынды. Мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығына бөлінетін қаржы жылдан-жылға көбейіп отырды. 1999 жылы оған 9 млрд. теңге бөлінсе, 2000 жылы агроөнеркәсіп саласына 11 млрд. теңге жұмсалды. Ауылда шаруашылық жүргізудің жаңа формалары қалыптасты. 2000 жылы республика көлемінде 96198 ауыл шаруашылығы құрылымы, оның ішінде 91471 шаруа қожалығы, 1781 өндірістік кооператив, 2886 шаруашылық серіктестігі жэне 60 жекеменшік кэсіпорын жүмыс істеді. Сөйтіп, 1999—2001 жылдар аралығында ауылда тиімді шаруашылық жүргізуге қабілетті меншік иелері қалыптаса бастады. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев өзінің “Жаңа кезең — жаңа экономика” атты лекция- сында атап көрсеткендей “Рынокқа берік бағдарланған фермер- лер табы пайда болды”(Егемен Қазақстан. 16 желтоқсан 2004 ж.). Ауыл шаруашылығында жүргізілген реформаның нәтижесінде өндірілген өнімдердің 99 пайызы жеке меншік қүрылымдарының үлесіне тиді. Мемлекет ауыл шаруашылығына салықты азайтты. Ауылшаруашылығы құрылымдарының бұрынғы қарыздарының барлығы жойылды. Басқа қарыздары 5—6 жылға әрі қарай ұзартылды. Қазір ауылдық жерлерде 25 мыңнан астам заңды тұлға бизне- спен айналысуға мүмкіндік алса, тек шаруа қожалықтарының саны ғана 170 мыңнан асты. “Астық үшін айқас” кезеңдері ұмытылды. Соңғы жылдары Қазақстан миллиард пұттан астам дәнді- дақылдар өндіруге қол жеткізіп келеді. Кеңес заманында астықтың осындай мөлшерін өндіру үшін бүкіл одақ болып жұмыла кірісетін болса, қазір астықты аз шығын жұмсап-ақ жинап қамбаға құйып алатын болдық. Ауыл шаруашылығын одан әрі дамытудың жаңа кезеңі 2002 жылдан басталды. Бұл 2005 жылға дейінгі уақытты қамтуға тиіс кезең аграрлық өндірістегі реформаны аяқтау, ауылшаруашылық жерлеріне жеке меншікті енгізу жэне ауылдың әлеуметтік бейнесін жаңғырту мәселелерімен сабақтастырыла қарастырылған. Үкімет 2002 жылдан бастап ауыл шаруашылығына қатысты үлкен жүйелі жүмыстарды жүргізе бастады. 2002 жылы маусымда мемлекеттік- аграрлық бағдарлама қабылданды. Ол 2003—2005 жылдарды қамтыды, бұл жылдар ауылды қолдау, өркендету жылдары деп аталды. Сөйтіп, аграрлық сектор мен ауыл адамдарының проблемаларын кешенді шешу үшін 2003—2005 жылдар Ауыл жылдары болып жарияланды. 2002 жылы ауыл шаруашылығы салаларын қолдау мақсатында мемлекеттік бюджеттен 30 млрд. теңге қаржы бөлінді. 2003 жылдан бастап ауыл шаруашылығын жэне оған байла- нысты салаларды бюджеттік қаржыландыру елеулі түрде өсті. Мы- салы, 2003 жылы 40 млрд. тенге қаржы бөлініп, оның 30 миллиарды аграрлық секторды дамытуға, 10 миллиарды ауылдың әлеуметтік мәселесіне, оның ішінде, денсаулық сақтау, білім беру салаларына, ауылды ауыз сумен қамтамасыз етуге жұмсалды. Ал 2004 жылы ауыл шаруашылығын дамытуға мемлекеттік бюджеттен — 50 млрд., 2005 жылы — 55 млрд. теңге бөлінді. Кейінгі жылдары Қазақстан аграрлық секторды дамытуда айтарлықтай нәтижелерге жетті. Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 2002 жылмен салыстырғанда 2 есеге жуық өсті. Инвестици- ялар 3 еседен астам ұлғайды. Бұл аграрлық секторды мемлекеттің орасан қолдауы нәтижесінде мүмкін болды. Жоғарыда аталған ауылды қолдаудың үш жылдық бағдарламасы ел ішін дамытуға қуатты серпін берді. Қабылданған шаралар ауыл шаруашылығындағы тау- ар айналымының 4 есеге жуық жалпы өсіміне оң ықпал етсе, ол 4 миллиард АҚШ доллары мөлшерінен асып түсті (ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2008 жылғы 6 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауынан.— Егемен Қазақстан, 2008, 7 ақпан). 2007 жылы ауылшаруашылық дақылдарының барлық дерлік түрлері бойынша жақсы өнім алынды. Әсіресе, ел диқандары жақсы көрсеткіштерге қол жеткізді. Республика бойынша 22,5 миллион тоннадан астам астық орылды. Қазақстан астық өндірісінің жан басына шаққандағы көлемі мен ұн эксперты бойынша әлемде бірінші орынға шықты. Соңгы он жылда ауыл шаруашылығы өнімдері өндірісінің көлемі 3 есе дерлік артты. Қорытып айтқанда, еліміздің ауыл шаруашылығына жан-жақты көмек корсету арқылы оның деңгейін көтеру, соның ішінде қазіргі кездегі егістік көлемін сақтау, одан алынатын өнімді өсіру, малдың санын түрақтандыру ісін жүзеге асыру көзделген. Қазір ауылдық жерлерде Қазақстан халқының 43 проценті түрып жатыр. Тәуелсіздік алған Қазақстанның көлік қатынасында темір жолдың маңызы ерекше зор. Қазіргі кезде Қазақстан темір жолының үлесіне көлік қатынасының барлық түрлері бойынша тасылатын жүктің төрттен үш бөлігі, жол жүретін адамдардың тең жарымы тиеді. Темір жолдарды техникалық жағынан қамтамасыз ету және жүк тасу жөнінде Қазақстан ТМД елдері арасында Ресей мен Украинадан кейінгі үшінші орынды алады. Міне, осымен байланысты темір жол көлігіне талаптар жыл сайын өсіп отыр және оның басты міндеттері Президент Н.Ә.Назарбаевтың “Қазақстан — 2030” стратегиялық бағдарламасында көрініс тапқан. Бұл мәселелерді шешуде темір жол құрылымын жетілдіру ерекше орын алады. 1996 жылғы 31 қаңтарда Үкімет қаулысымен Алматы, Тың және Батыс Қазақстан темір жол бөлімдері біріктіріліп, республикалық мемлекеттік “Қазақстан темір жолы” кәсіпорны құрылды. Ал 2002 жылы бұл кәсіпорын Үкіметтің қаулысымен “Қазақстан темір жолы ұлттық компаниясы” жабық акционерлік қоғамына айналдырылды. 2002 жылы Қазақстандағы темір жолдың ұзындығы 13,6 мың шақырымға жетті, оның бойындағы темір жол станцияларының саны 720 болды. Тәуелсіздік алған алғашқы жылдардан бастап жаңа темір жолдар салу жэне темір жол станциялары мен желілерді қайтадан жаңартуға ерекше назар аударылуда. Соның ішінде халықаралық темір жол желілерін құруға барынша көңіл бөлінуде. Халықаралық темір жол қатынасын дамытуда Достық станциясы маңызды рөл атқарады. Өйткені ол Еуропа жэне Азия елдерінің арасындагы экономикалық байланыстарды жүзеге асыруда үлкен орын алады. 1991 жылы қыркүйекте Достық станциясы арқылы Қазақстан мен Қытай арасында жүк тасу, ал 1992 жылы маусымда жолаушылар тасу жүзеге асырылды. 1994 жылдан бастап Достық-Алашанкоу станциялары арқылы халықаралық жүк тасу жүргізіле бастады. Нәтижесінде Қазақстан мен Қытай, Өзбекстан жэне Оңтүстік Корея сауда байланыстары Достық станциясы арқылы едәуір өсті. Тек 2002 жылдың өзінде жүк тасу 1994 жылмен салыстырғанда 10 есеге артып, 6 млн. тоннаға жетті. “Қазақстан — 2030” бағдарламасының талаптарына сай 1998 жылы мамыр айында алғаш рет егемен Қазақстанның тарихын- да Павлодар облысының Ақсу қаласы мен Шығыс Қазақстан облысындағы Конечная темір жол құрылысы басталып, 2000 жылы 8 желтоқсанда аяқталды. Жолдың жалпы ұзындығы — 184 шақырым. Жолды салуға республиканың әртүрлі аудандарынан 1500 жұмысшы қатынасты, құрылысқа 6,5 млрд. тенге жұмсалды. Бұл жол елдің Солтүстік және Шығыс облыстарының арасындагы қатынасты 600 шақырымға қысқартты. Павлодар облысының Ақсу және Май аудандары жеріндегі табиғи байлықтарды игеруге мүмкіндік берді. Егемен Қазақстан жеріндегі екінші маңызды темір жол құрылысы Қостанай облысындагы Алтынсарин станциясы мен Ақтөбе облысының Хромтау қаласын байланыстыратын темір жол магистралі. Жолдың ұзындығы 387 шақырым, құрылыс жұмысы 2001 жылдың маусым айында басталып, 2004 жылдың қараша айының соңында аяқталып, пайдалануға берілді. Бұл жол Қазақстанның Солтүстік және Орталық аймақтары арасындағы жол қатынасын 1,5 мың шақырымға қысқартты және елді Ресейдің Қарталы-Орск темір жолына бағыныштылықтан босатты. Бұл жол- мен Қазақстанның Орталық жэне Солтүстік аудандарынан Батыс облыстарға хром рудалары, астық, ал Ақтау, Новороссийск және Одесса теңіз порттары арқылы Украинаға қара металл, ферросплав, сондай-ақ Ақтау арқылы Республиканың солтүстік облыстарынан Иранға жыл сайын 5,5 млн. тонна астық жеткізу көзделген. Республиканың темір жол қатынасын одан әрі дамытуда оның аса қажетті магистральдық учаскелерін электр жүйесіне қосудың маңызы ерекше зор. Соңғы 10—12 жыл ішінде бұл бағытта бірсыпыра оң істер атқарылды. Мысалы, 1991—1994 жж. Арыс пен Шу станциялары арасындағы 600 шақырымдық жолды электр жүйесіне қосу жұмысы аяқталды. Ал 1993 жылдан бастап Шу мен Алматы арасындағы темір жолды электр қуатына қосу басталды. 1996—1999 жылдары қашықтығы 190 шақырым Шу-Отар темір жолын электр қуатына көшіру аяқталды, 2000 жылы үзындығы 90 шақырым Отар-¥зынағаш учаскесі іске қосылды, ал 2002 жылдың көктемінде Отар мен Алматы арасындағы темір жол магистралін электр қуатымен жүмыс істеуге көшіру біржолата аяқталды. Осының нәтижесінде Қазақстанда электр қуатымен жүмыс істейтін темір жол магистралінің үзындығы 3,7 мың шақырымға жетті, не- месе республикадағы барлық темір жолдың 27 пайызын қамтыды. Болашақта Алматы қаласы мен Достық станциясы арасындағы темір жолды электр қуатына ауыстыру жоспарланған. Тәуелсіз Қазақстанның алдына қойып отырған басты мақсаттарының бірі — адамдардың жақсы түрмысын іс жүзінде қамтамасыз ететін қоғам орнату. Осы орайда эрбір адамға кәсіпкерлік еркіндік пен мүмкіндік туғызып, жоғары әлеуметтік мәртебеге жетуін қамтамасыз ету, зейнетақыны жэне жәрдемақыны арттыру бүгінгі күннің қажеттілігінен туындап отыр. Әлеуметтік саладағы басты міндеттер: ұлттық байлықты көбейту, халықтың тұрмыс-тіршілігі жөнінен дүние жүзіндегі озық дамыған елдермен арамыздағы артта қалушылық пен алшақтықты азайту, яғни технологиялық дамудағы және тұрмыс жағдайы деңгейіндегі айырмашылықты қысқарту. Алайда, қоғамдық қатынастардың өзгеруімен жэне нарықтық экономикаға көшумен байланысты халықтың тұрмыс жағдайы төмендеп кетті. Еліміздің экономикасының құлдырауымен байланысты еңбекақы, зейнетақы, жәрдемақы бұл жылдары тиісінші дәрежеде өспей, тауарларды ырықтандыру деңгейінен ондаған есе артта қалып қойды. Халықты жұмыспен қамту проблемасы күрделенді. 1991 жылдан бастап республикада жүмыссыздық ба- сталды. Әсіресе, ауылдық жерлерде кеңшарлардың таратылуына байланысты жүмыссыздық көбейді. Жастар жұмыс іздеп қалаға шұбырды. Қалаға келгенде де олар қарық болған жоқ. Не баспана, не дайын жұмыс пен табыс жоқ, сенделіп жүріп, азын-аулақ саудамен, рэкетпен, ұрлық-қарлықпен шүғылданып, мыңдаған қазақ жастары қылмыскерлер қатарын көбейтті. Қазақстанның әлеуметтік саласындағы басты мәселелердің бірі — зейнетақымен қамтамасыз ету. Соңғы кезде елімізде зейнеткерлердің қатары едәуір өсіп, олардың саны 2002 жылы 3 млн. адамға жетті. Үкімет зейнетақы мәселесін шешу үшін үш бағытта бірқатар жұмыс жүргізді. Бірінші — зейнетақының бұрынғы қарыздарын жабу, екінші — зейнетақыны уақытында төлеу, үшінші — зейнетақы жүйесін реформалау. Бұл үш бағытта жүргізілген іс- шаралар бірсыпыра қайтарымын беріп, 1999 жылдың зейнетақы қарызын төлеуде бірқатар шаралар іске асырылды. Әсіресе, 7-8 ай бойы зейнетақыларын ала-алмай келген ауыл түрғындарына ерекше көңіл бөлінді. Зейнетақыны одан әрі арттыру бағытында шаралар жүргізілді. Атап айтқанда, зейнетақының ең төменгі мөлшері 1997 жылы 3 мың теңге болса, 2000 жылы 4 мың теңгеге жетті. 2000—2002 жылдары зейнетақы төлемдерінің ең аз мөлшері үш мәрте артып, 23 пайызға өсті. 2003 жылдың басында Президенттің жарлығымен ең төменгі зейнетақы көлемі 5 мың теңгеге жетті. 2004 жылдың қаңтарынан төменгі зейнетақы мөлшері 5800 теңгені, ал орташа зейнетақы мөлшері — 8335 теңгені қүрады. Елімізде реформалау нәтижесінде аралас әрі ерікті жинақтаушы зейнетақы жүйесі құрылып, ол өзінің тиімділігін көрсетті. 1,5 миллионнан астам зейнеткер ынтымақты негізде зейнетақы төлемдерімен қамтамасыз етілді. Зейнетақы индексациялаумен бірге 2003 жылы оны саралап өсіру жүзеге асырылды. Жеке жинақ принциптеріне негізделген қамтамасыз етудің бір ғана түрі — жинақтаушы зейнетақы жүйесі ойдағыдай дамытылуда. 2004 ж. бір мемлекеттік жэне 15 жекеменшік жинақтаушы зейнетақы қорларындағы 6,5 млн. азаматтың жеке есепшоттарында 415,2 млрд. теңге зейнетақы жинақталды. Оның ішінде 115,7 млрд. теңгесі инвестициялық кірістен түскен. Халықтың зейнетақылық жинақтаулары тұрақты түрде көбеюде, оның көлемі 2008 жылдың басында 1,1 триллион теңгеден асып түсті. Сөйтіп, біз зейнетақы жүйесін реформалауды табысты жүргіздік. Базалық зейнетақы төлемдерін есепке алғанда, ең төменгі зейнетақы көлемі 1998 жылдан бері 4,3 есе, ал зейнетақы төлемдерінің орта- ша көлемі 3,3 есе көбейді. 1,6 миллионнан астам адам мемлекеттік зейнетақыны республикалық бюджеттен алады (Егемен Қазақстан. 15.12.2008). Халықтың тұрмысындағы маңызды көрсеткіш — тұрғын үймен қамтамасыз ету. Бұрын да, қазір де тұрғын үй адамдардың ең басты мұқтажы болып отыр. 90- жылдары республикада тұрғын үй салу төмендеп кетті. Тек Қазақстан экономикасының 2000 жылдан бастап ілгерілеуімен байланысты тұрғын үй құрылысы соңғы жылдары қайтадан көтерілді. 2002 жылы үй құрылысына 29,4 млрд. теңге инвестициялық қаржы жұмсалды немесе 2001 жылмен салыстырғанда 7,9%-ке артты. Жаңадан 1402,7 мың шаршы метрді қамтитын 11,2 мың пәтер іске қосылды. Үй құрылысы, әсіресе, Алматы мен Астана қалаларында кең өріс алды. 2004 жылғы көктемдегі Президенттің халыққа жолдауында республикадағы арзан үй құрылысын кеңейту, ұзақ мерзімге 9-10 пайызбен берілетін ипотекалық несиелер, жинақтаушы тұрғын үй банкілерінің көмегімен мүмкіндігі төмен отбасыларын түрғын үймен қамтамасыз ету бағдарламасы жарияланды және оны іске асыру үшін Үкімет қазір қарқынды жұмыстар жүргізуде. 2005—2007 жылдары 19 млн. шаршы метрден астам түрғын үй пайдалануға берілді. Бұл жоспардағыдан 22 процентке артық. Осы уақыт ішінде елімізде 44 мыңнан астам пәтер салынды. Бюджеттік қаржы есебінен 6 мыңнан астам коммуналдық пәтерлер салынды. Қазақстан үкіметі кейінгі жылдары халықтың әл-ауқатын жақсарту, соның ішінде еңбекшілер мен қызметкерлердің жалақысын арттыруға назар аударуда. Экономиканың көтерілуі әлеуметтік міндеттердің үлкен кешенін шешуге мүмкіндік берді. Тек 2002 жылы орташа айлық 54%-ке, немесе 1999 жылғы 9400 теңгеден 18 мың 500 теңгеге дейін көбейді, ең төменгі жалақы көлемі 5 мың теңгені қүрады. Бүл жылдары үкімет, әсіресе, бюджеттегі меке- мелер қызметкерлерінің жалақысын көтеруге көңіл бөлді. 2002 жылы тек мүғалімдердің жалақысы 35%-тен астам көбейтілді. Бұл мүғалімдердің орташа айлық жалақысының мөлшерін 2000 жылғы 7 мың теңгеден 9300 теңгеге дейін ұлғайтуға мүмкіндік берді. Мемлекет халық алдындағы әлеуметтік міндеттемелерін орындап келеді. Мемлекеттік бюджет есебінен зейнеткерлерді, мүгедектерді, асыраушыларынан айырылған және басқа да санаттағы түрғындарды әлеуметтік жағынан қамтамасыз ету жүзеге асырылуда. Олардың барлығы 3,5 миллион (немесе барлық тұрғындардың 23,6%) адамнан асады. 2004 жылы 1999 жылмен салыстырғанда әлеуметтік қамтамасыз ету шығындары 1,5 есе көбейді. Бұл қазақстандықтардың кірісін айтарлықтай арттырды, оған мынадай өсім индикаторлары дэлел болады. 1999—2004 жылдары ең төменгі жалақы көлемі 2,5 есе (2605 теңгеден 6600 теңгеге дейін); төменгі зейнетақы көлемі — 1,9 есе (3000-нан 5800 теңгеге дейін); орташа жалақы — 2 есе (11864-тен 26048 теңгеге дейін); орташа зейнетақы көлемі — 2 есе (4104-тен 8529 теңгеге дейін); күнкөріс шегі — 1,5 есе (3394-тен 5394 теңгеге дейін); орташа мемлекеттік әлеуметтік жэрдемақы көлемі — 1,3 есе (3441-ден 4670 теңгеге дейін) өсті (Назарбаев Н. Жаңа кезең — жаңа экономика. // Егемен Қазақстан, 16.12.2004). Тұтастай алғанда, 90- жылдардың аяғымен салыстырғанда 2007 жылы әлеуметтік қамсыздандыруға шығындар 3 еседен астамға өсті. Халықтың денсаулығын сақтау жэне оның деңгейін көтеру мақсатында Президенттің жарлығымен 2002 жыл — Денсаулық жылы деп жарияланды. Денсаулық жылының аясында ауылдағы көптеген медициналық мекемелер жөндеуден өтті. Денсаулық сақтау саласының 88 нысаны жаңадан салынды. 2002 жылдың тағы бір ерекшелігі жеке Денсаулық сақтау министрлігі, Санитарлық- эпидемиологиялық бақылау жэне Фармация комитеті қүрылды. Жалпы, 2000—2002 жылдары денсаулық сақтау саласынреспубликалық бюджеттен қаржыландыру екі еседен астамға, жергілікті бюджеттен — 50%-ке дерлік ұлғайды. Ал 2007 жылы ғана республика бойынша 23 денсаулық сақтау нысаны салынды. Соңғы он жылда (1997—2007) мемлекеттің денсаулық сақтау саласына шығыны 13 есе өсіп, 2007 жылы 338,5 миллиард теңгені құрады. 1991 жылдан бері денсаулық сақтаудың 290 нысаны салынып немесе қайта жөнделіп, оларға 100 миллиард теңгеден астам қаржы жұмсалды. Соңғы бес жылда алғашқы көмек көрсету буынын құрал-жабдықтармен және медициналық техникамен жарақтандыру 3 есеге жуық өсті. Егер осыдан 10 жыл бүрын 1200-ге жуық ауылдық елді мекен медициналық қамтамасыз етусіз қалса, қазіргі уақытта ауылдықтар жер-жерде медициналық көмекпен қамтылып отыр. Тұрғыпдарға тегін медициналық қызмет көрсетуді қаржымен қамтамасыз ету көлемі кепілдендірілді жэне 2003 жылдан бастап өткен кезең ішінде мемлекеттің осыған бағыттаған шығыны 3 есеге артты (Егемен Қазақстан. 15.12. 2007). Денсаулық сақтауды реформалау мен дамытудың 2010 жылға дейінгі Мемлекеттік бағдарла- масы табысты жүргізілуде. Қазақстан Республикасы Президенті Н. Назарбаевтың 2005 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауында (Егемен Қазақстан, 2005 ж. 19 ақпан) атап көрсеткеніндей: Бүкіл дүниежүзілік банктің жіктемесі бойынша қазіргі уақытта Қазақстан кірісі орта деңгейдегі елдердің тобына кіреді. Егер өмір сапасының негізгі көрсеткіштерін салыстыратын болсақ, онда соңғы 10 жылда (1995-2005 жж.) қазақстандықтардың орташа ақшалай кірісі 5 есе; ал орта айлық жалақысы 6 есеге жуық; ең төменгі табыс мөлшері 25 есе; зейнетақылардың орташа айлық мөлшері 4,6 есе; жеке түлғалардың банктердегі депозиттері мен бір кісінің жасайтын салымының көлемі тиісінше 35 жэне 37 есе өскенін көреміз. Экономикамыздың қарқынды өсуі мемлекеттік шығыстардың әлеуметтік бағдарлануын едэуір кеңейтуге мүмкіндік берді, мұның өзі экономикамыздың айтарлықтай бекемдік деңгейіне жеткенін айғақтайды. Тұтастай алғанда, 1997 жылдан 2007 жылдың аяғына дейінгі кезеңде еңбекақының ең төменгі мөлшері 4,5 еседен астамға өсті, орташа айлық номиналды еңбекақы 8,5 мың теңгеден 50 мың 800 теңгеге дейін — 6 есеге жуық артты. Барлық соңғы жылдар бойында орташа еңбекақы деңгейі жөнінен Қазақстан ТМД-да көшбасшы елдердің бірі болып табылады. 2002 жылдан бастап реформалау жүзеге асырылып, бюджет саласы қызметкерлерінің еңбекақысын өсіру үрдісі қалыптасып келеді. Оның деңгейін жүйелі арттырудың арқасында 2007 жылы бюджетшілердің еңбекақысы 2,5 еседен астамға артты. Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақының орташа көлемі 1998 жылдан бері 3 есеге жуық өсті. Бүгінде 630 мыңдай адам мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алады. Жалпы алғанда, ел экономикасы 2001 жылдан бастап жылына орта есеппен 10 пайызға өсіп отырды. Бұл өте үлкен де жедел өсу болып саналады (ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2008 жылғы 6 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауынан.— Егемен Қазақстан, 7.02.2008). Еліміздегі әлеуметтік ахуал да тұрақты қалпында. 2000 жылдан бастап, 2008 жылға дейін мемлекеттік бюджеттің білім беруге, денсаулық сақтауға және әлеуметтік қамсыздандыруға арналған шығындары 5 еседен астам ұлғайды. Біздің 5 миллионнан астам азаматтарымыз мемлекеттік әлеуметтік қорғаумен қамтылып отыр. Бұл көрсеткіш осыдан бес жыл бұрынғыға қарағанда екі есеге артық. Ал осы жылдар ішінде Қазақстанда жүздеген, мыңдаған жаңа кәсіпорындар пайда болды. Қазіргі кезде автомобиль құрастыратын, оның ішінде жеңіл автокөліктер де құрастыратын бес кәсіпорын жұмыс істейді. Бүгінде Қазақстанда радиотехника мен компьютер де құрастырылады. Жиһаз жасау өнеркәсібі, құрылыс индустриясы және басқа салалар серпінді дамуда. Сөйтіп, қорыта келгенде, тәуелсіздік жылдары Қазақстанда алғашқы жылдардағы кездескен көптеген қиыншылықтар мен қайшылықтарға қарамастан экономиканы дамытуда, әлеуметтік мәселелерді шешуде біршама жүмыстар атқарылды және елеулі табыстарға қол жетті. Соның нәтижесінде біздің еліміз ТМД мемлекеттерінің арасында өзінің әлеуметтік-экономикалық дамуы жағынан алдыңғы қатарға шығып отыр. Қазақстан бүгін әлемнің ең серпінді дамып келе жатқан елдерінің бірі саналады. Еліміз әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елу мемлекеттің қатарына ену жөніндегі міндеттерді шешуде айтарлықтай ілгері жылжыды. Біздің мемлекет тәуелсіздіктің он алты жылында экономикалық, әлеуметтік қуатты реформаларды жедел де тиімді іске қосып, қай салада да ТМД елдері ішінде көшбасшы атанды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui-v2.html?page=4#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


title: Сабақтың тақырыбы Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
|
9.4 Қазақстан Республикасының даму (1997 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін)
|
Мектеп:
|
|
Мұғалімнің аты-жөні:
|
|
Сынып: 9
|
Қатысқандар: 6
|
Қатыспағандар 0
|
Сабақтың тақырыбы
|
Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы
Зерттеу сұрағы: Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайы қалай өзгерді?
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
9.1.2.1 - қазіргі кездегі Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайын статистикалық мәліметтер негізінде талдау
|
Тарихи концепт
|
Дәлел
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар:1997 жылдан бастап Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайын статистикалық мәліметтертер бойынша талдау
Көптеген оқушылар: Қазақстаның 1997 жылдан бастап статистикалық мәліметтер негізінде әлеуметтік жағдайдның өзгеруін топтастырады
Кейбір оқушылар: 1997 жылдан бастап Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайының өзгеруіне статистикалық мәліметтер негізінде баға береді
|
Бағалау критерийі
|
Статистикалық мәліметтерді қарастыра отырып 1997 жылдан бастап халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
Қазақстаның 1997 жылдан бастап статистикалық мәліметтер негізінде әлеуметтік жағдайың өзгеруін екі критерийі бойынша топтастырады
Қазақстаның 1997 жылдан бастап статистикалық мәліметтер негізінде әлеуметтік жағдайдына өзгергенін дәлелдеңіз
|
Тілдік мақсаттар
|
Статистика стратегия « Болашақ» бағдараламасы, экономика, нарық, әлеуметтік жағдай, көппартиялық жүйе
|
Құндылықтарға баулу
|
«Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясының құндылықтары
- Зайырлы қоғам және жоғары руханият
- Жалпыға бірдей еңбек қоғамы
|
Пәнаралық байланыс
|
География, Адам Қоғам Құқық
|
Алдыңғы білім
|
Қазақстанның 1997 жылдан бастап экономикалық дамуы
|
|
|
Сабақ барысы
|
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
|
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
7 мин
|
|


text:
1Ұйымдастыру кезеңі -1мин сәлемдесуСынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу
Түгелдеу
Мақсаты: Оқушылардың ынтымақтастық қалыптастыру және сабаққа зейін аудару
2Өткен сабақты қайталау Жазбаша жұмыс:
Оқушылардың дәптердегі хронологиялық кесте толтыру жазған үй тапсырмаларын тексеру
Оқулық,
карточка,
плакат
1қосымша
Сабақтың ортасы
28 мин
1 .тапсырмамәліметпен танысу: пікір алмасу,диаграмма құру
Дескрипторлар 1.А 1997 жылы халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
2. В 2007 жылы халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
3.С 2017 жылы халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
ҚБ «Бас бармақ әдісі»
Мұғалім тарапынан бағаланады
2. тапсырма
Статистикалық мәліметтерді қарастыра отырып 1997 жылдан бастап халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды (топпен жұмыс)
1 топ- Халықтың әлеуметтік кемшіліктерін көрсету
Дескрипторлар халықтың үш әлеуметтік кемшіліктерін көрсетеді?
Халықтың тұрмысының нашарлап кетуі
Табиғи ортаның ластанунан әр түрлі аурулар көбейді
Жұмыссыздардың санын нақты айқындау мүмкін емес еді
2 топ –жақсы,жетістіктерін көрсету
Дескрипторлар үш жақсы,жетістіктерін көрсетеді?
1995-1998 ж Қаззақстанда әлеуметтік-кономикалық өгерістер болды


text:
Рефлексия « БББ??» -3 мин
Сабықты қорытындылау, үйге тапсырма – 2 мин-1 мин ( тақрып бойынша 5 сұраққа жауап жазу )
Қаақстаның 1997 ж әлеуметтік жағдайы ?
Тұрғындар санағы қай жылдары жұргізілді?
Қазақстанда халық саны неліктен азайып кетті?
Туу коэффициентінің төмендеп кетуін немен байланыстырар едіңдер?
|
|
Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?
|
Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
Сабақты саралау сыни ойлауды дамытуға негізделген.Ойлаудың түсіну,қолдану,талдаудеңгейін жүзеге асыру мақсатына сәйкес тапсырмалар сұрыпталды.Оқушыларға практика ретінде жетілдіру үшін болжамдау тапсырмаларын әзірлеу арқылы шығармашылықтарын дамыту көзделді
|
Бағалау сабақтың өн бойында әрбір әрекеттен кейін тапсырмалар дескрипторлары мен қалыптастырушы бағалау түрлерін енгізе отырып жүргізіледі,оқушының өзін-өзі бағалауына және жұпта,топ ішінде өзара бағалау жүргізіледі «Бас бармақ әдісі»,«Қол шапалақ», әдістері қолданылды.
|
Сабақтағы шаралар барысында оқушылардың денсаулығы мен қауіпсіздігіне қатер төнбейді.АКТ-мен жұмыс жасау бұл сабақта мұғалім пайдаланады
|
Сабақ бойынша рефлексия
|
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма?
Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
|
|
Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui-v3.html?page=3#Бағалау_–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_және_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-1997-jildan-bastap-eleumettik-damui-v3.html?page=3#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нәрсеге_назар_аудару_қажет


text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
|
9.4 Қазақстан Республикасының даму (1997 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін)
|
Мектеп:
|
|
Мұғалімнің аты-жөні:
|
|
Сынып: 9
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар
|
Сабақтың тақырыбы
|
Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы
Зерттеу сұрағы: Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайы қалай өзгерді?
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
9.1.2.1 - қазіргі кездегі Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайын статистикалық мәліметтер негізінде талдау
|
Тарихи концепт
|
Дәлел
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушылар:1997 жылдан бастап Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайын статистикалық мәліметтертер бойынша талдау
Көптеген оқушылар: Қазақстаның 1997 жылдан бастап статистикалық мәліметтер негізінде әлеуметтік жағдайдның өзгеруін топтастырады
Кейбір оқушылар: 1997 жылдан бастап Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайының өзгеруіне статистикалық мәліметтер негізінде баға береді
|
Бағалау критерийі
|
Статистикалық мәліметтерді қарастыра отырып 1997 жылдан бастап халықтың әлеуметтік жағдайын талдайды
Қазақстаның 1997 жылдан бастап статистикалық мәліметтер негізінде әлеуметтік жағдайың өзгеруін екі критерийі бойынша топтастырады
Қазақстаның 1997 жылдан бастап статистикалық мәліметтер негізінде әлеуметтік жағдайдына өзгергенін дәлелдеңіз
|
Тілдік мақсаттар
|
Статистика стратегия « Болашақ» бағдараламасы, экономика, нарық, әлеуметтік жағдай, көппартиялық жүйе
|
Құндылықтарға баулу
|
«Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясының құндылықтары
- Зайырлы қоғам және жоғары руханият
- Жалпыға бірдей еңбек қоғамы
|
Пәнаралық байланыс
|
География, Адам Қоғам Құқық
|
Алдыңғы білім
|
Қазақстанның 1997 жылдан бастап экономикалық дамуы
|
|
|
Сабақ барысы
|
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
|
Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
7 мин
|
|


title: Сабақтың тақырыбы Қазақстанның айтыс өнері

text:
8.ТБ1.4.Күшейткіш үстеулерді ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолдану.
Сабақ мақсаты
Күшейткіш үстеулерді ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолдану
Бағалау критерийлері
Сызба бойынша ереже құрастырады; күшейткіш үстеулерді ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолданады; өз ойын креативті жеткізеді
«Елестету»
«Айтыс» тақырыбына сөздік құра
Топтық талқылау
Күшейткіш үстеудің жасалу жолын жұбыңмен талқыла (Оқушыларға ережені үлестіріп беру керек)
Күшейткіш үстеу Күшейткіш үстеу сынның немесе қимылдың, іс-әрекеттің белгісін я сапасын күшейтіп я солғындатып көрсетеді. Күшейткіш үстеулер көбінесе сапалық сын есімдермен тіркесіп жұмсалады да, онымен тұтасып келіп сын есімнің күшейтпелі шырай түрін жасауға негіз болады. Мысалы: ең әдемі, тым биік, өте жақсы, аса терең, орасан зор т. б. Күшейткіш үстеулердің біразы етістікпен тіркесіп, қалай? деген сұраққа жауап беріп, қимылдың сипатын күшейте я солғындата көрсетеді. Мысалы: мүлдем білмейді, әбден шаршаған, сәл жүріңкіре, керемет сөйлейді т. б. Құрамы жағынан күшейткіш үстеулер негізгі түбір болып келеді.
Сұхбат
«Қазақстанның айтыскер ақындарымен кездесу»
(Үш топ өздеріне бөліп берілген ақындармен сұхбат құрады.
Ақындар:
Айбек Қалиев (1-топ)
Жандарбек Бүлғаков (2-топ)
Айнұр Тұрсынбаева (3-топ)
Жазылым (жеке)
Көп нүктенің орнына күшейткіш үстеулерді қойып жаз.
1.Сырмақ тігу ... күрделі, ол құрастырушы шебердің талғамы мен ой-өрісіне байланысты.
2.Қазақ – ... қонақжай халық.
3.Ерлан ... батыр екен.
4.Камзол-барқыт, пүліш, мақпал сияқты ... сапалы
кездемелерден тігіледі.
5.Ана-дүниедегі ... қымбат жан.
Ой бекіту Бұрынғы айтыс пен қазіргі айтысты салыстыр


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-ajtis-oneri.html#Бағалау_критерийлері_Сызба_бойынша_ереже_құрастырады;_күшейткіш_үстеулерді_ауызша_және_жазба_жұмыстарда_орынды_қолданады;_өз_ойын_креативті_жеткізеді_«Елестету»


title: Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның қалалары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

text:
Сабақтың ортасы
(6-37 минут)
|
1.Сөздікпен жұмыс. Шығыс-восток
Батыс-запад
Оңтүстік-юг
Солтүстік-север
аймақ –регион
Жаңа сөздермен таныстырады, оқушыларға қайталатады.
2. Оқылым.Айтылым
1-тапсырма. Оқы, сұрақтарға жауап беріңдер
3.Айтылым
2-тапсырма
Қазақстанда қандай қалалар бар? Картаға қарап, олар қай аймақта орналасқанын айт.
4. 5 – тапсырма. Мәтінді толықтырып оқы
Сергіту сәті
5.Картамен жұмыс: Үлгі бойынша орында
6. 7-тапсырма
«Кім жылдам?» ойыны
7. 5-тапсырма (Слайд бойынша)
Жазылым. Сөйлемдерді толықтыр
|
Тыңдалым,айтылым.
Жаңа сөздерді жазады, сөз тіркестерін, сөйлем құрастырады.
Оқылым. Айтылым.
-Жазғы демалыста қайда қыдырдың?
-Демалыс орнында болдың ба?
-Қандай қалаларға бардың?
Айтылым.
Картамен жұмыс жасайды.
Үлгі: Батыс аймақта Орал, Атырау, Ақтау,Ақтөбе қалалары.
Оқылым.
Мәтінді оқиды, сөйлемдерді толықтырады.
Сергіту сәтін орындайды.
Жазылым.
Айтылым.
Сөздерді суретімен сәйкестендіреді. Үлгіні қолданып,сөйлем құрастырады. Үлгі: Алматыда алма өседі.
|
«Бас бармақ»
Дескриптор:
- оқылған мәтіннің мазмұны бойынша, сұрақтарға жауап береді.
Өзара бағалау
Дескриптор:
Картамен жұмыс жасауды біледі.
Сөйлем құрылымын сақтайды.
Өзара бағалау: «Өте жақсы», «Жақсы», «Талпын»
«Бас бармақ»
Өзара бағалау: «Өте жақсы», «Жақсы», «Талпын»
|
Оқулық 4 бет
сөздік
слайд
Слайд
Оқулық
5 бет
Оқулық
5 бет
слайд
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-alalari-ou-bafdarlamasina-sejkes-ou-m.html#Айтылым_._Картамен_жұмыс_жасайды._Үлгі:_Батыс_аймақта_Орал,_Атырау,_Ақтау,Ақтөбе_қалалары.___Оқылым._Мәтінді_оқиды,_сөйлемдерді_толықтырады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-alalari-ou-bafdarlamasina-sejkes-ou-m.html#Сергіту_сәтін_орындайды._Жазылым.__Айтылым.__Сөздерді_суретімен_сәйкестендіреді._Үлгіні_қолданып,сөйлем_құрастырады._Үлгі:_Алматыда_алма_өседі.


title: Дәптермен жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның білім берудегі жетістіктері Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты

text:
Дәптермен жұмыс. Оқушы дəптеріндегі уақыт тізбесімен жұмыс
3-тапсырма. оқушы дəптеріндегі А1-тапсырманы орындау.
– Қазақстанда құрылған ең алғашқы жоғары оқу орнының ашылу жылын уақыт тізбесінде белгілеңдер;
– уақыт тізбесіндегі тағы қандай даталар сендерге таныс? Бұл жылдарда қандай оқиғалар болған еді?
4-тапсырма.«Салыстыр» стратегиясы: оқушы дəптеріндегі В2-тапсырманы орындау.
Дескриптор:
- оқыған матиралына қатысты сұрақ құрастырады:
- уақыт тізбегін анықтайды;
Бекіту. «Сауалнама» құрастыр. Оқушылар сауалнама сұрақтарын құрастырады. Бір –бірінен сауалнама алады.
|
Ересек адамдар немен айланысқанын әңгімелейді. Мәтінді оқиды.
Билеп сергиді.
Оқулықтағы мəтінді оқиды жəне тапсырмаларды орындайды.
Пікір алмасу сұрақтарына өз пікірін айтады.
|
ҚБ. Мұғалім ұйымдастыру кезеңінде белсенділік танытқан оқушыларды «Мадақтау сөз» әдісі арқылы бағалайды: «Жарайсың! Жақсы! Өте жақсы! Талпын!»
|


title: Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның білім берудегі жетістіктері Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты

text:
Сабақтың басы
5 мин
|
Ұйымдастыру.
Оқушылармен амандасу, түгендеу. Психологиялық ахуалды қалыптастыру. “Допты қағып ал” әдісі арқылы оқушылар бір-біріне жақсы тілек айту.
Оқушыларды топтарға біріктіруді ұйымдастыру:
Қызығушылығын арттыру.
Тақтада «Білімдіге дүние жарық, білімсіздің күні қаріп» мақалы жазылып тұрады.
- мақалдың мағынасын қалай түсінесіңдер?
- ал білімді қайдан алады? Оқушылардың жауаптары.
Балалар, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы қандай болмақ, қалай ойлайсыңдар?
Оқушыларға сабақтың мақсаттарын түсіндіру:
– елімізде білім саласы қалай дамығанын білеміз;
– Қазақстанның ХХ–ХХІ ғасырлардағы жетістіктерін түсіндіруді үйренеміз.
|
Бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастырады.
Мағыналы сөздерді тауып, тақырыпты шығарады. Сұрақтарға жауап береді. Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.
|
ҚБ. Мұғалім ұйымдастыру кезеңінде белсенділік танытқан оқушыларды «Мадақтау сөз» әдісі арқылы бағалайды: «Жарайсың! Жақсы! Өте жақсы! Талпын!»
|
Доп
|


title: Сабақтың тақырыбы Қазақстанның демографиялық жағдайы мен демографиялық саясаты

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:
4 бөлім. Әлеуметтік география
4.1 Халық географиясы
|
Мектеп: Еркін ауылдық округіндегі мектепке дейінгі шағын орталығы бар №26 орта мектеп
Мұғалімнің есімі: Аскарова А.С
Күні:
Сынып: 9
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Қазақстанның демографиялық жағдайы мен демографиялық саясаты
|
Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары):
|
9.4.1.6 Қазақстанның демографиялық жағдайын талдап, демографиялық саясаттың өзіндік моделін ұсынады
|
Сабақ мақсаты:
|
Қазақстанның демографиялық жағдайын талдайды
Демографиялық саясаттың өзіндік моделін ұсынады
|
Сабақтың жоспарланған кезеңдері:
|
Мұғалімнің әрекеттері
|
Оқушының әрекеттері
|
Бағалау
|
Ресурс
|
Сабақтың басы
5 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. «Досыңа тілек» әдісі арқылы ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.
Үй тапсырмасын тексеру
|
Learningapps бағдарламасы арқылы тапсырманы орындап, естеріне түсіреді
|
Learningapps бағдарламасы арқылы бағалау
|
|
Сабақтың ортасы
35 минут
5 минут
|
«Жаңалыққа шолу» әдісі бойынша интербелсенді тақтадан бейнефильм көрсетіп, сұрақтарға жауап алу арқылы жаңа тақырып ашылады.
1.Бейнефильмнен не көрдіңіздер?
2.Демографиялық жағдай дегеніміз не?
Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру
|
Берілген бейлероликті көріп, қойылған сұрақтарға жауап беру арқылы сабақтың болжамды тақырыбын айтады.
|
|
Бейнеролик
|
1-тапсырма
10 минут
|
1-тапсырма.
Оқыту түрі: жұптық жұмыс.
Оқыту тәсілі: «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі
Тапсырма: Берілген жоспар бойынша Қазақстанның жастық-жыныстық пирамидасын талдаңыз
|
1-тапсырма
Төмендегі жоспар бойынша жастық жыныстық пирамиданы талдаңыз
Жастық-жыныстық пирамиданы талдау үлгісі:
*2009 жылы ерлер мен әйелдер саны ...........
*1999ж. санақпен салыстырғанда ерлердің саны қанша адамға ..... өсті, әйелдердің саны қанша адамға ...... өсті
* Халықтың жалпы санындағы ерлер мен әйелдердің үлесі ................
*Халық санының өсуі қандай жас топтарында байқалды?
|


title: Мақсатқа оралу - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның демографиялық жағдайы мен демографиялық саясаты

text:
Мақсатқа оралу:
Қазақстанның демографиялық жағдайын талдау
Оқушыда қалыптасатын дағды:
жастық-жыныстық пирамиданы пайдалана отырып, Қазақстанның демографиялық жағдайын талдай алу дағдысы
|
Бағалау түрі: бірін-бірі бағалау
Бағалау тәсілі:
Дұрыс жауаптары арқылы
* Ерлердің саны 7 712 224 адамды, әйелдердің саны – 8 297 373 адамды құрады.
*Алдыңғы санақпен салыстырғанда ерлердің саны 496 812 адамға немесе 6,9%-ға, әйелдердің саны- 531 504 адамға немесе 6,8%-ға өсті.
*Сондай-ақ халықтың жалпы санындағы ерлер мен әйелдердің үлесі өзгеріссіз қалды, тиісінше - 51,8% және 48,2%.
* Халық санының өсуі 0-4 жас,15-59 жас (35-39 жас, 60-64 жас топтарын қоспағанда) пен 65 жас және одан жоғары жас топтарында байқалды.
*Халықтың саны мына жас топтарында азайды: 5-9 жас, 10-14 жас, 35-39 жас және 60-64 жас.
Берілетін балл: 3 балл
Оқушыда қалыптасатын дағды:
Өзгенің жұмысына сын көзбен қарау, әділ бағалау
|


text:
Мақсатқа оралу:
Демографиялық саясаттың өзіндік моделін ұсыну
Оқушыда қалыптасатын дағды:
Демографиялық саясаттың тиімді және тиімсіз жақтарын талдай алу дағдысы
|
Бағалау: дескриптор арқылы өзін-өзі бағалайды
Дескриптор:
|
|
Жоба мақсатының тақырыпқа сай орындалуы
Туындайтын проблемаларды анықтайды
Экономикалық іс-шаралар
Әкімшілік- құқықтық іс- шара
Тәрбиелік іс- шара түрлерін анықтайды, талдайды.
Берілетін балл: 5 балл
Оқушыда қалыптасатын дағды:
әділ бағалау
|
|
|
Кесте
|
5 минут
|
Саралау тапсырмасы.
Оқыту түрі: Жеке жұмыс.
Оқыту тәсілі: Есеп шығару.
Тапсырма: Берілген мәліметтерді пайдалана отырып халықтың табиғи өсуі мен табиғи өсу коэффициентін есептеңіз
Оқушыда қалыптасатын дағды: Қазақстанның демографиялық жағдайын талдайды
|
Саралау тапсырмасы. Жеке жұмыс.
Халық саны
|
Туылғандар саны
|
Өлгендер саны
|
|
17 900 000
|
402 750
|
132 460
|
Оқушыда қалыптасатын дағды: халықтың табиғи өсімі мен табиғи өсу коэффициентін есептей алу дағдысы
Қол жеткізілетін сабақ мақсаты:
Қазақстанның демографиялық жағдайын талдау
|
Бағалау түрі: бірін-бірі бағалау
Бағалау тәсілі: дұрыс жауаптары арқылы
1. Халықтың табиғи өсуін табу.
Туу – Т
Өлу – Ө
Табиғи өсу ?
Тх = Т - Ө
402 750 – 132 460 = 270 290 адам.
2. Табиғи өсу коэффициентін табу
Табиғиөсу коэффициенті - Тө
Тө = Т - Ө х 1000 ‰
Х
Тө = 270 290 х 1000 ‰ = 15 ‰
17 900 000
Табиғи өсу коэффициенті - 15 ‰
Берілетін балл: 2 балл
|
|
Сабақтың соңы: 5 минут
3 минут
|
Кері байланыс: «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы сабаққа кері байланыс беру
|
Кері байланыс:
Бүгінгі сабақ бойынша кері байланыстарын береді
|
|
|
2 мин
|
Үйге тапсырма: Қазақстан аймақтарының демографиялық жағдайын талдау
|
|
|
|
Оқушылардың барлығы орындайды, деңгейлері анықталады. Сабақтың ортасында 3-тапсырма сараланған тапсырманы орындатамын.
|
|
|
Рефлексия Сабақ / оқу мақсаттары шынайы ма?
Бүгін оқушылар не білді?Сыныптағы ахуал
қандай болды? Мен жоспарлаған саралау шаралары
тиімді болды ма?Мен берілген уақыт ішінде
үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер
енгіздім жəне неліктен?
|
Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз.
Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес
келетін сұрақтарға жауап беріңіз.
|
|
|
Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты?)
1:
2:
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет
нәрнәрсеге назар аудару қажет?
|


Мектебі: Ақмол ауылының жалпы орта білім беретін мектебі
Машықкер: Турежанова Әсел Махатқызы
Сыныбы: 4 «Ә»
Күні:
Сабақтың тақырыбы: «Қазақстанның экологиялық проблемалары»
Мақсаты: Табиғатты қорғау, экологиялық тәрбие негіздерін қалыптастыру
Білімділік: Қоршаған ортаның сапасы және ластануы туралы, сыртқы ортаның барлық факторларының бір-біріне байланыстылығы, оның ішінде бііз және табиғат байланыстылығын білуге үйрету;
Дамытушылық: Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын, белсенділігін арттыру, өз бетімен жұмысқа дағдылануға, өзін-өзі тануға, тіл мәнерін, ой-өрісін дамытуға бейімдеу.
Тәрбиелік: Табиғатты қорғай алатын адамгершілігі мол, ізгілікті, мәдениетті ұрпақ тәрбиелеу
Көрнекілігі: Табиғат туралы қанатты сөздер, слайдтар, түрлі суреттер, мақал мәтелдер, жұмбақтар.
Сабақтың әдіс-тәсілдер: сұрақ-жауап, талдау, түсіндіру, топпен жұмыс.
Сабақ барысы:
Ұйымдастыру кезеңі:
Бәрі хормен:
Амансын ба, Алтын күн!
Күннің көзі ашылсын,
Көкке шуақ шашылсын
Құтты қонақ келіпті
Төрімізге еніпті
Ал, қанікей бәріміз
Сәлем дейік үлкенге
Сәлеметсіздер ме, апайлар!
Кіріспе сөз:
Табиғат - қоғамның қорғаны. Алғашқы қауымнан қазіргі ғарыш дәуіріне дейін адам баласының өмір сүруге қажет барлық мұқтажын табиғат өз қазынасымен жомарттықпен өтеуде. Өміріне, экономикалық –географиялық жағдайына, тарихи дамуына қарай қазақ халқы табиғат қойнауында бірге өсіп, біте қайнасып келе жатыр.
Мұндай жақындық оларды табиғатың бауыры, жанашыры етіп жіберген. Халықтың табиғатты қадірлеп-қастерлеуге сезімін бүкіл өмір тағылымынан кездестіреміз.
Балалар табиғат дегенде ойымызға не келеді?
Табиғат — ол Өсімдік. Өсімдік — бұл жасыл желек, көк майса құрақ, қызыл-жасыл гүлдер. Өсімдік ашыққанда — тамақ, шөлдегенде — сусын, ыстықта — көлеңке сая, суықта- пана, ауырғанда — дәрі, ренжігенде — қуантатын табиғаттың сұлу көркі — гүл. Өсімдік таза ауа, еліміздің дәулеті — жасыл желек, орман.
Кезекті оқушылардың табиғат туралы тақпағына берейік:
Су деген тіршіліктің қаны емес пе,
Су деген табиғаттың жаны емес пе!
Су жоқ жерде өмір жоқ, ол, ақиқат,
Күміс су, қара жердің сәні емес пе!
Топырақтан өмір иісі шығады
Оны денең тиіп кетсе ұғады.
Еңбегіңді есесіне беретін,
Жақсылық та топырақтан шығады.
Табиғат сенде бәрі ортақ,
Аспаның, күнің, айың да.
Тегінде жаның жомарт — ақ,
Ізгілік жатыр бойында.
Табиғат, қызығам сенің суретіңе,
Бас ием сенің құдіретіңе.
Тұрасың күллі әлемге нұр таратып,
Тұтқасы тіршіліктің күн бетінде.
Бүгінгі тақырып табиғатқа, Жер экологиясына, оның ішінде Қазақстан экологиясына яғни біздің өлкеміздің экологиясына арналғанын ұққан
шығарсыңдар.
Сөздік жұмыс
Экология - «эйкос» - үй, «логос» - білім – қоршаған орта туралы білім деген сөзді білдіреді. Ал енді, біз табиғаттың бөлшектерін қарастырып шығайық. Қоршаған ортаның экологиясын зерттейік.
— Балалар, қазір біз Қазақстанның әсем табиғаты туралы және оған тиіп жатқан зардаптар туралы видеофильм көреміз.
(талдау жұмысын жүргізу)
— Келесі кезекті тапсырмаларға береміз.
1-жағдаят. Арман бақ ішінде келе жатыр еді, терек бұтақтарын сындырып, жатқан ба-лаларды көрді-де, тұрып қалды…
Сұрақ:
1. Арман не істеді деп ойлайсыңдар?
2. Арман қандай бала?
3. Бұтақ сындырып жатқан балалар қандай екен?
2-жағдаят. Серік достарымен бірге ауыл сыртындағы бұлаққа келді. Ол бұлақтың көзінің қалдық шөптер, босаған ыдыстар мен қоқыстардан бітеліп қалғанын көрді…
Сұрақ:
1. Серіктің әрекеті қанда болады деп ойлайсыңдар?
2. Серіктің бойынан қандай қасиеттерді көруге болады?
3. Бұлақтың көзінің бітеліп қалуына кімдер кінәлі деп ойлайсыңдар?
Оқушылардың орындауында «Атамекен» әні.
Осы табиғатымызды сақтап қалу, кейінгі ұрпаққа қалдыру біздің азаматтық борышымыз. Ендеше осы істе сендер қандай үлес қосар едіңдер?
1. «Бір, ағаш кессең, он, ағаш ек» — жасыл желек бағдарламасына ат салысамыз;
2. «Судың да сұрауы бар» — суды ысырапсыз пайдалануға жол бермейміз,
ластамаймыз
3. Орман-тоғайды, бақтарды күл — қоқыстан тазалап, өрттен қорғаймыз.
4. Аң, құстарды рұқсатсыз атуға тиым саламыз, қамқорлық жасаймыз.
Қызығушылықты ояту.
— Балалар, мына сөзжұмбақты шешсек, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы шығады екен.
Сөзжұмбақ сұрақтары.
1. Аң патшасы.
2. Қазақстанның әсем қаласы.
3. Қазақтың қарт, ақыны.
4. Қазақтың батыр қызы.
5. Қазақстандағы көмір өндіретін жер.
6. Ай аты.
Қорытынды
Қорыта келгенде, адамның табиғатсыз тіршілік ете алмайтынына көз жеткіздік қой дейміз. Табиғатты сүйе білу үшін табиғат туралы мол білу керек. Ал мол білім — кітапта, әр пәнді жақсы оқуда. Қашанда табиғатқа қамқорлық керек. Оған қалай болса, солай қарайтын адамдар қайда да болса кездеседі. Мысалы: сөндірілмей тастал ған шырпы, темекі тұқымы жайқалып тұрған орман тоғайды құртып жіберуі мүмкін. Ал бір, ағаштың өсуіне қаншама көп жылдар керек екендігін біз білеміз. Мұндай жағымсыз қылықтардан өзімізді аулақ ұстайық, табиғатты аялайық! Табиғатты сүйе білмеген, туған жерін, елін-де сүйе алмайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: «Қазақстанның экологиялық проблемалары»


title:
Дескриптор:
Дескриптор - Сабақтың тақырыбы:Қазақстанныңэкологиялық проблемалары Оқу мақсаты

text:
|
|
бет | 2/2 | Дата | 15.11.2023 | өлшемі | 58,4 Kb. | | #122665 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 15-сабақ. Қазақстанның экологиялық проблемаларыДескриптор:
Дескриптор
- Экологиялық проблемалардың себептерін түсінеді;
-Экологиялық проблемаларды шешу жолдарын ұсынады
Дескрипторлар:
Дескриптор: Сөйлемнің дұрыс немесе бұрыс екенін анықтай алады.
|
Слайд 6
Слайд 7
Слайд 8
Слайд 9
|
3 минут
04:50-05:00
05:00-05:10
|
Бекіту
|
Бейне таспа
|
Тақырыпты меңгергенін анықта
|
|
|
Презентация
Слайд 10
|
05:50-06:00
|
|
Сабақты қорытындылау
Бүгінгі сабақта:
|
| |
Экологиялық фактор ұғымын түсіндім
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Слайд 11
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы:Қазақстанныңэкологиялық проблемалары Оқу мақсаты

text:
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Онгарбаева Карлыгаш Толегеновна
|
Пән/Сынып:
|
Биология, 8 сынып
|
Қай аптаның нешінші сабағы
|
15-сабақ
|
Тарау немесе бөлім атауы:
|
14 бөлім.Адам қызметінің қоршаған ортаға әсері
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Тақырыбы:Қазақстанныңэкологиялық проблемалары
|
Оқу мақсаты:
|
8.3.2.3 Қазақстан аумағындағы экологиялық мәселелердің туындау себептері мен оларды шешу жолдарын түсіндіру
|
Бағалау критериі:
|
Бағалау критерийлері:
*Эколгиялық мәселелердің туындау себептерін сипаттайды.
*Экологиялық мәселелерді шешу жолдарын түсіндіреді.
|
Саралап оқыту тапсырмалары
|
Ұжымдық жұмыс
Адам экожүйенің бір бөлігі. Қазіргі адам іс-әрекетінің экожүйеге әсері туралы түсінік.
|
Бірлескен жұмыс 1,2 тапсырма
|
Жеке жұмыс
Бейне таспа
|
Уақыты
|
Кезеңдері
|
Тапсырма
|
Тапсырманың мақсаты
|
Мұғалімнің бақылауы мен зерттеуі не?
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
1 минут
00:00 – 01:00
|
Ұйымдастыру
|
Сәлеметсіздер ме, оқушылар. Бүгін біз сіздермен биология сабағының соңғы сабағы «адамның қоршаған ортаға әсері» тарауын жалғастырамыз.
Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Қазақстанның экологиялық проблемалары
Сіздің білетініңіз:
• экологиялық мәселелерің туындау себептерін білу
Сіздің меңгеретініңіз:
• Экологияға жағымсыз әсер ететін адам тіршілігінің ерекшеліктерін меңгеру.
|
|
|
|
Презентация Слайд 1
Слайд 2
|
7-8 минут
01:00 – 01:30
01:30 –
02:30
02:30 –
03:00
03:00-04:30
04:00-
05:00
|
Жаңа сабақ
|
Қазақстанның экологиялық мәселелерінің шиеленісуі дүниежүзілік экологиялық проблемадан кем емес:Олар мыналар Семей ядролық сынақ полигонындағы жарылыс.
Арал теңізінің тартылуы
Батыс Қазақстанның үлкен аумақтарының улы заттармен ластануы
1949 ж 29 тамызда ең алғашқы жарылыс болды Семей ядролық сынақ полигоны
Семей полигонында 450-ден астам жерүсті және жерасты жарылыстары болды
Жарылыс атмосфераға,гидросфераға,литосфераға әсер етіп ,адам өміріне балта шабылды
Семей-Неведа қозғалысы нәтижесінде Семей полигонында сынақтар өткізуге толық тиым салынды.
Семей-Невада қозғалысын белгілі ақын Олжас Сүлейменов басқарып,қозғалысқа көп халық қатысты.
Еліміздің тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың республикамызда ядролық сынақтар жасауға тиым салатын мароторий 1991 жылы 29 тамызда “Семей ядролық сынақ полигонын “ жабу туралы Жарлығы жарияланды.
Радиактивті заттардың шоғырланып қалуына байланысты Семей полигоны қазірге дейін экологиялық апат аймағы болып саналады
А Арал теңізінің тартылу себептері:
Мақта мен күріш егуде Әмудария мен Сырдария суын тиімсіз пайдалану.
Теңіз тұзды шөлге айналды.
Адам денсаулығы мен өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне зиянды әсерін тигіздірал теңізінің суының тартылуы
Каспий теңізіне төнген қауіп
Каспий теңізінің түбінен мұнай өндіру.
Теңізде орналасқан мұнай бұрғылайтын қондырғы.
Мұнай –газ өндіру нәтижесінде улы заттар ,тұз ертінділері бөлінеді.
Күкірт,азот,көміртек оксидтерінің көптеп бөлінуі.
|
Жаңа тақырыпты меңгеру
|
|
|
Презентация
Слайд 3
Слайд 4
Слайд 5
https://bilimland.kz/kk/courses/biologiya-kk/ehvolyucziya/adamnyng-qorshahan-ortaha-aseri/lesson/lastanudyng-turleri
|
8 минут
03:00-03:30
03:30-03:40
03:30-03:40
03:40-04:40
|
Тәжірибе
|
Тапсырма №1 Біздің елімізге тән про блемаларды көрсетіңдер
2- тапсырма. Дұрыс немесе бұрыс жауабын таңдаңыз
1.Ең алғашқы атомдық жарылыс 1949 жылы болды
2.Семей полигонын жабу туралы жарлыққа ақын О.Сүлейменов қол қойды
3.Республикамызда ядролық сынақ жасауға тиым салынатын мороторий 1991 шықты.
4.Мақта мен күріш өсіру Каспии теңізіне зиянын тигізді.
5.Теңіз түбінен мұнай өндіретін Каспии теңізі табиғатқа қауіп төндіреді
Жауап
1.Ең алғашқы атомдық жарылыс 1949 жылы болды дұрыс
2.Семей полигонын жабу туралы жарлыққа ақын О.Сүлейменов қол қойды
бұрыс
3.Республикамызда ядролық сынақ жасауға тиым салынатын мороторий 1991 шықты. дұрыс
4.Мақта мен күріш өсіру Каспии теңізіне зиянын тигізді. бұрыс
5.Теңіз түбінен мұнай өндіретін Каспии теңізі табиғатқа қауіп төндіреді. дұрыс
|
Жаңа тақырыпты тәжірибе арқылы меңгеру
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibiazastanniekologiyali-problemalari-ou-masati.html#Бағалау_критериі:__Бағалау_критерийлері:_*Эколгиялық_мәселелердің_туындау_себептерін_сипаттайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibiazastanniekologiyali-problemalari-ou-masati.html#Батыс_Қазақстанның_үлкен_аумақтарының_улы_заттармен_ластануы__1949_ж_29_тамызда_ең_алғашқы_жарылыс_болды_Семей_ядролық_сынақ_полигоны


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibiazastanniekologiyali-problemalari-ou-masati.html#Еліміздің_тұңғыш_Президенті_Н.Ә.Назарбаевтың_республикамызда_ядролық_сынақтар_жасауға_тиым_салатын_мароторий_1991_жылы_29_тамызда_“Семей_ядролық_сынақ_полигонын_“_жабу_туралы_Жарлығы_жарияланды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibiazastanniekologiyali-problemalari-ou-masati.html#Қазақстанның_экологиялық_мәселелерінің_шиеленісуі_дүниежүзілік_экологиялық_проблемадан_кем_емес:Олар_мыналар_Семей_ядролық_сынақ_полигонындағы_жарылыс._Арал_теңізінің_тартылуы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibiazastanniekologiyali-problemalari-ou-masati.html#Радиактивті_заттардың_шоғырланып_қалуына_байланысты_Семей_полигоны_қазірге_дейін_экологиялық_апат_аймағы_болып_саналады_А_Арал_теңізінің_тартылу_себептері


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibiazastanniekologiyali-problemalari-ou-masati.html#Семей-Неведа_қозғалысы_нәтижесінде_Семей_полигонында_сынақтар_өткізуге_толық_тиым_салынды._Семей-Невада_қозғалысын_белгілі_ақын_Олжас_Сүлейменов_басқарып,қозғалысқа_көп_халық_қатысты.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-geosayasi-auipsizdigi.html?page=2#1-тапсырма_бойынша_сыныппен_талқылау_жұмысын_жасаңыз._2-тапсырма:_Берілген_мәтінді_қолданып,_.

title: Дескриптор, оқушы - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның геосаяси қауіпсіздігі

text:
Дескриптор, оқушы:
мәтінді қолданып, дүние жүзі елдерінің Қазақстан және Орта Азия елдеріне қатысты геосаяси мүдделеріне талдау жасайды;
1-тапсырма бойынша сыныппен талқылау жұмысын жасаңыз.
2-тапсырма: Берілген мәтінді қолданып, .
1. Сұрақтарға жауап беріңіз (ауызша).
а) Геосаяси жағдай мен экономикалық-географиялық жағдай түсініктері арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіз.
b) Мемлекеттін геосаяси жағдайын анықтауға қолданатын параметрлерін сипаттаңыз.
2. Қазақстанның геосаяси жағдайын бағалау критерийлерін ұсыныңыз (жазбаша).
Дескриптор, оқушы:
- мәтінді қолданып, сұрақтарға жауап береді;
- Қазақстанның геосаяси жағдайын бағалау критерийлерін құрастырады;
1 Тапсырма: Топтық жұмыс
1 топ Қазақстанның ФГО бағалайды.
2 топ Қазақстанның ЭГО бағалайды.
Дескрипторлар:
Қазақстан Республикасының географиялық орнын сипаттайды
Шекаралас елдерді анықтайды
Табиғи ресурстарды сипаттайды
Экономиканың құрылымын талдайды
Көлік бағыттарын сипаттайды
Экспорт пен импорты сипаттайды.
Бағалау критерийлері:
1. Дәлелді жауап береді
2. Жауабына мысалдар келтіреді
2-тапсырма. Алынған білімдерге сүйене отырып, кестені толтырады:
Қазақстанның геосаяси жағдайының жағымды және жағымсыз жақтары
Топтар тапсырмаларын ұсынады
Дескрипторлар:
Ресурстар, аумақтық қамту, экономика, көлік саласындағы 2 оң аспектіні атайды
Ол демографиядағы, экономика құрылымындағы, көлік жүйесіндегі теріс аспектінің 2 мысалын келтіреді
|
Слайдта көрсетілген ресурстарды талқылайды
Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі
Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды
Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады
|


title: ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен

text:
Сабақтың тақырыбы Қазақстанның геосаяси қауіпсіздігі
ҚБ: «Баспалдақ» әдісі 1.Білімім төмен
жүктеу/скачать
21 Kb.
бет
3/3
Дата
06.04.2023
өлшемі
21 Kb.
#79865
түрі
Сабақ
1
2
3
Байланысты:
11-сыныптарға арналған География сабақ жоспары
ҚБ: «
Баспалда
қ» әдісі 1.Білімім төмен
2.Орташа 3.Орташадан жоғары 4. Жоғары
ҚБ
: Мұғалім тарапынан жүретін бағалау «Ауызша
мадақтау
Слайдар
Ашық
сұрап-жауаптар
Сабақтыңсоңы
Рефлексия.
Оқушылар қиық қағаздарға жазып береді.
Сабақта маған не пайдалы болды?
Сабақта маған не қызықты болды?
Сабақта маған не қиын болды?
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.
Рефлексия
парағы
жүктеу/скачать
21 Kb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
2
3
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: Сабақтың тақырыбы Қазақстанның геосаяси қауіпсіздігі

text:
Бөлім
|
|
Педагогтың аты-жөні
|
Сопиев Ж
|
Күні
|
1.03.2021
|
Сынып
|
Қатысушылар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы
|
Қазақстанның геосаяси қауіпсіздігі
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
11.5.1.4 - Қазақстанның геосаяси қауіпсіздігін күшейту жөнінде ұсыныстар әзірлеу
|
Сабақтың мақсаты
|
Орта Азия аймағының геосаяси жағдайына талдау жасайды Қазақстанның геосаяси жағдайын бағалау критерийлерін ұсынады;
|
Бағалау критерииі
|
Қазақстан Республикасының геосаяси жағдайына жан-жақты баға береді
Қазақстанның сыртқы саясатын талдайды
Қазақстанның қауіпсіздік стратегиясын бағалайды;
|
Сабақтың кезеңі/ уақыты
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Басы
|
Мұғалім қолайлы психологиялық климат орнату мақсатында оқушыларды шеңберге тұрғызып, бір-бірлеріне тілек білдіртуді ұйымдастырады, сабақтың тақырыбы мен оқыту мақсаттарымен таныстырады.
Қызығушылықты ояту:
Сыныпта талқылау. Ұсынылған суреттердің адам мінезіне тікелей қатысы бар ма?
Сабақтың тақырыбы, оқыту мақсаты, бағалау критерийлері хабарланады.
Мұғалім оқушылардың қызығушылықтарын арттыру мақсатында сұрақ қояды:
-Еске түсіру!
1. Саяси география деген не?
2. Геосаясат деген не?
Саяси география - саяси үрдістердің кеңістік жағдайындағы аумақтық, экономикалық-географиялық, климаттық және т.б. табиғи факторлармен өзара байланысын зерттейді.
Геосаясат - адамдардың белгілі бір мақсатқа жету үшін билікті қалайша тудырып оны сақтауын бейнелеу үшін қолданылатын әдіс болып табылады
|
Оқушы өз жұбын табады
Әдіс арқылы қайталау
Сұрақ жауап орындайды
|
Қол шапалақ
|
Слайд 6-7
Дидактикалық материалдар №1
|
Ортасы
|
1-тапсырма: Берілген мәтінді қолданып, дүние жүзі елдерінің Қазақстан және Орта Азия елдеріне қатысты геосаяси мүдделеріне талдау жасаңыз.
a. Қазақстан және Орта Азия аймағындағы геосаяси ерекшелігін сипаттаңыз.
b. Қазақстан және Орта Азия елдеріне қатысты Ресейдің геосаяси мүдделеріне талдау жасаңыз.
с. Қазақстан және Орта Азия елдеріне қатысты АҚШ-тың геосаяси мүдделеріне талдау жасаңыз.
d. Қазақстан және Орта Азия елдеріне қатысты Батыс Еуропа елдерінің геосаяси мүдделеріне талдау жасаңыз.
e. Қазақстан және Орта Азия елдеріне қатысты Батыс Еуропа елдерінің геосаяси мүдделеріне талдау жасаңыз.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-geosayasi-auipsizdigi.html#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сілтеме)


title: Оқулықпен жұмыс. 1-тапсырма

text:
|
Оқулықпен жұмыс. 1-тапсырма
|
бет | 2/2 | Дата | 22.01.2023 | өлшемі | 341,7 Kb. | | #62292 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: қазақ т 8-сын қызыл кітап4. Оқулықпен жұмыс. 1-тапсырма
Мәтінді оқып, қажетті ақпаратты табыңдар.
Парақша түсі
|
Маңызы
|
Қара парақша
|
Жойылып кеткен тіршілік иелері.
|
Қызыл парақша
|
Жойылу қаупі бар тіршілік иелері.
|
Сары парақша
|
Жыл сайын саны жылдам азайып жатырғандары.
|
|
|
Ақ парақша
|
Ежелден аз кездесетін тіршілік иелері.
|
Сұр парақша
|
Зерттелмегендері.
|
Жасыл парақша
|
Жойылудан аман қалған жануарлар әлемі.
|
Дескриптор:
графикалық мәтін мазмұнымен танысыңыз;
графикалық мәтіндегі маңызды деректерді анықтап, талдаңыз;
талданған маңызды деректерді жіктеңіз.
|
Мәтінмен жұмыс жасайды.
|
Презентация
|
2 минут
|
Бекіту
|
Сабақты қорытындылау.
Кері байланыс:
«3Қ» әдісі арқылы кері байланыс жасайды.
Не қызық болды?
Не қиын болды?
Не қажет болды?
|
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның Қызыл кітабы Сынып 8

text:
Пәні:
Күні:
|
Қазақ тілі
|
Педагогтің аты-жөні:
|
Касенова З.С.
|
Бөлім
|
Биоалуантүрлілік
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Қазақстанның Қызыл кітабы
|
Сынып
|
8
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
8.1.5.1. перифраз түрінде берілген сұрақтар арқылы мәтіннен қажетті ақпаратты таба білу, көтерілген мәселе бойынша ой тұжырымдау.
8.3.3.1. мәтін құрылымын сақтай отырып, графиктік мәтіндегі (диаграмма, кесте) деректердің маңызды тұстарын анықтап жазу
|
Сабақ мақсаты:
|
оқушылар мәтіндегі перифраз түрінде берілген сұрақтар арқылы мәтіннен қажетті ақпаратты таба алады, көтерілген мәселе бойынша өз ойларын тұжырымдай алады; тыңдалған мәтіннің мазмұнын сақтай отырып, графиктік мәтіндегі деректердің маңызды тұстарын анықтап жаза алады
|
Пәнаралық байланыс
|
Биология, георафия
|
Құндылықтарға баулу
|
Ұлттық қауіпсіздік және еліміздің бүкіләлемдік, өңірлік мәселелерді шешуге жахандық тұрғыдан қатысуы.
|
Алдыңғы білім
|
Тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелер
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі/уақыт
|
Қалыптастырушы бағалау құралдары мен әдіс-тәсілдер
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Ресурстар
|
1 минут
|
|
1.Ұйымдастыру кезеңі.
Сәлеметсіздер ме, оқушылар!
Оқу мақсаты және бағалау критерийлері хабарланады.
Сабағымыздың тақырыбы: Қазақстанның «Қызыл кітабы»
|
|
Видео, кесте, презентация т.б.
|
3-5 минут
|
Жаңа сабақ
|
2. Өткенді қайталау
*Биоалуантүрлілік дегеніміз не?
* Қазақстандағы жануарлар дүниесі қандай?
Дескриптор: Сұрақтарға жауап береді
Өткен тақырыпты біледі
3. Ой шақыру.
Тыңдалым тапсырмасы
1-тапсырма. Жұмыс түрі. ЖЖ.
«Теріп алу» әдісі. Мәтінді мұқият тыңдап, тірек сөздерді теріп жазыңыздар.
Бейнеролик қарау, тыңдау.
Қызыл кітап туралы қызықты деректерді көреді
Дескриптор:
мәтінді зер салып тыңдаңыз;
тірек сөздерді теріп жазыңыз;
мәтінде көтерілген мәселені анықтаңыз.
Пысықтауыш – сөйлемде етістіктен жасалған баяндауыштың сапасын, мезгілін, мекенін, мақсатын, себеп-салдарын сипаттайтын тұрлаусыз мүше.
Біз сізді жақсы танимыз.
2-тапсырма Жұмыс түрі.
«Лоторея барабаны» әдісі. Оқушылар перифраз түрінде берілген сұрақтарды суырып, жауап береді.
1. 1948 жылы қандай қауымдастық құрылды? (одақ)
2. Жан азығын не үшін қызыл түсті етіп алған? (кітап)
3. Қызыл кітаптағы қағаздардың түстері қандай? (парақ)
4. Қызыл кітаптың әр парағында қандай аңдар жазылады? (жануарлар)
5. Планетамыздағы тіршілік атаулары қалай өмір сүреді? (жер бетіндегі)
6. Адам баласының табиғатқа қатысты парызы не? (міндеті)
7. Бейнероликте “ұлыма” туралы қандай дерек айтылды? (Қызыл кітапқа алғаш болып енген аң түрі)
8. Қар барысын атқан мергендерге қандай жаза қолданылады? (3,5 млн айыппұл)
Дескриптор:
- перифраз түрінде берілген сұрақтың бастапқы мағынасын табады;
- сұрақтарға мәтіннен қажетті ақпаратты тауып, жауап береді
|
Өткен сабақты еске түсіреді
Тірек сөздерді табады
Сұрақтарға жауап береді.
|
https://youtu.be/KGpJoBQZnH4
|
5-15 минут
|
Сабақ ортасы
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-izil-kitabi-sinip-8.html#Сабақтың_кезеңі/уақыт__Қалыптастырушы_бағалау_құралдары_мен_әдіс-тәсілдер


title: Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның жер қойнауы байлықтары Бөлім: 1 Заттар және материалдар

text:
Бөлім:
|
6.1 Заттар және материалдар
|
Педогогтің аты-жөні:
|
Қадырхан Шынар
|
Күні:
|
25.01.2023 ж.
|
Сынып:
|
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Қазақстанның жер қойнауы байлықтары
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мәселелері:
|
6.3.3.3 Қазақстандағы пайдалы қазбалардың орындарын және қолдану салаларын анықтау
|
Сабақтың мақсаты:
|
Қазақстандағы пайдалы қазбалардың орындарын және қолдану салаларын анықтау
Қазақстандағы пайдалы қазбалардың орындарын және қолдану салаларын талқылау
Тақырыпқа байланысты сұрақтар арқылы негізгі ойларын дәлелдеу
|
Құндылықтарға баулу:
|
«Мәңгілік Ел» қоғамымыздағы ұлттық бірлік,бейбітшілік пен келісім құндылығы бойынша оқушыларды ынтымақтастыққа,еңбекке, шығармашылыққа баулу.
|
Сабақтың кезеңі/уақыт
|
Педогогтің әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы. Қызығушылық ты ояту (5-6 мин )
|
1. Оқушылар мен амандасу, түгендеу. 2. Жағымды психологиялық ахуал тудыру. «Жақсы тілек» әдісі: Шеңберде тұрған оқушылар сағат тілі бағытымен бір – біріне шынайы, жақсы тілектерін айтады. Топқа бөлу. Жұппен жұимыс.. 3.Оқушылар ды топтарға біріктіру.
|
Топқа мұнай, алтын және мәрмәр суреттері бар қима қағаздар беріледі. Әр оқушы қима қағаздарды таңдау арқылы ұқсас құралдармен3 топқа бірігеді.
1 топ: Мұнай 2 топ: Алтын 3топ:Мәрмәр
|
Мақсаты: Шаттық шеңберге тұрып бастаушы келесі адам құлағына бір сөз сыбырлайды соңында бастаушыға қайта келгенде сол сөз жету керек, кейін сөзді ауыстырып жіберген адам анықталады. Тиімділігі: Оқушыларды дұрыс тындауға ынталандырады. Сергиді. Саралау: Дұрыс тындалым, айтылымға бағыттау.
|
|
Жаңа сабақ
10 мин
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін айтып қысқаша мәлімет береді. Шартты белгілермен таныстырады.
|
Жаңа мәліметтермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: 1.Пайдалы қазбалардың орналасу заңдылығын біледі
|
Электронды тақта Презентация
Бейнебаян
|
Сабақтың ортасы
20 мин
|
Топ бойынша берілген тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Пайдалы қазба Қазақстанның қай бөлігінде орналасқанын анықтайды . 2.Қандай салада пайдаланылады жазады
|
А4-қағазы, маркер, түрлі-түсті қаламдар
|
Сергіту сәті.
2 мин
|
«Сергіту жаттығуы» тренингі, видео қосу, оқушыларды қызықтыра отырып сергіту
|
Видеодағыдай іс қимыл жасап билейді
|
|
Дене қимылы жаттығуы
|
|
Сызбанұсқаны толтыруды аяқтау
сәйкестендіру
|
Оқулық
Презентация
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс
Рефлексия
5 мин
|
«Шеринг» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды. Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады. Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды.
|
Кезекпен барлығы тақырып бойынша түйінді ойды қорытындылайды. Идеялар қайталанбау керек.
|
Мұғалім оқушыларды «Бағдаршам» әдісі арқылы бағалайды
|
Сабақ соңында «Бағдарщам » әдісі арқылы бағалау
|
Бағалау 2 мин
|
|
|
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның кәсіби музыкасы. Дәстүрлі күйшілік өнер

text:
Бөлімі: Классикалық музыканың үздік туындылары
|
Оқу ісінің меңгерушісі: Оразымбетов Б.
|
Педагогтің аты жөні:
|
Мамырова Аширкул Кузеновна.
|
Күні:
|
|
Сынып:
|
6
|
Қатысқандар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Қазақстанның кәсіби музыкасы. Дәстүрлі күйшілік өнер.
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:
|
6.1.1.1 – тыңдаған музыкалық шығарманы талдау және өнердің түрлері, стилі және жанрларын, сонымен қатар, өнердің өзге түрлерімен байланысын анықтау;
6.1.3.1 – әуеннің көңіл-күйі мен көркем бейнесін жеткізе отырып, екі дауыспен немесе канон элементтерін қолдана отырып, әртүрлі стильдегі және жанрдағы әндерді орындау;
|
Сабақтың мақсаты:
|
Оркестр аспаптарын танып біліп, ажыратады;
«Легенда о домбре» шығармасынтыңдап оған талдау жасайды;
Қазақстанның кәсіби музыка орындаушылары туралы біледі.
|
Сабақтың барысы:
|
Сабақтың кезеңі (уақыты)
|
Педагог әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Стартер: «Сөзді тап»
Кез келген бір оқушыны шақырып, берілген сөзді жасырып сыныпқа көрсету. Басқа оқушылар сипатын береді, ал осы оқушы қайсы түсінік екенін айтып беру қажет. Түсініктер:симфониялық оркестр, ұлттық оркестр, рояль, музыканың көркемдеуші құралдары, мәдениет қайраткерлері. Осылайша оқушылармен сабақтың тірек сөздерін,мақсатын талқылап қайталау.
1-Тапсырма. Тыңдау және талдау.
«Музыкалық аспаптарды тап» викторинасына жауап беру. Әр дыбыстаған аспаптың қай топқа жататын сұрап отыру жөн.
Қандай оркестрдің құрамындағы аспаптар аталды?
Неше топ бар? Атап шығыңыздар.
Осы аспаптардың дыбысталуын тыңдап көрдіңіздер ме?
Симфониялық оркестрдің құрамын қысқаша оқушылармен талдау: ішекті, үрмелі ағаш, үрмелі темір, ұрмалы топтарға тоқталу.
|
Бейнежазбаны тамашалап, түсінігін айтады.
|
Формативті бағалау.
Балалар қойылған сұрақтарға жауап беріп өз ойларымен бөліседі. Бір бірін «Бас бармақ бағамдары арқылы бағалайды
|
Жеке тапсырмалар
|
Сабақтың ортасы
Сабақтың соңы
|
Топта сәйкестікті тауып аспаптарды топтарына қарай жіктеуді тапсыру. Барлық топ ақылдасып біткен соң бірін бірі бағалауды ұйымдастыру.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-kesibi-muzikasi-destrli-kjshilik-oner.html?page=2#3-Тапсырма._Ақпарат_іздеу._Қазақстанның_мәдениет_қайраткерлері_туралы_ақпарат_тауып,_оларды_жарнама_түрінде_сыныпқа_таныстыруды_тапсыру._1_топ

title: -Тапсырма. Тыңдау және талдау - Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның кәсіби музыкасы. Дәстүрлі күйшілік өнер

text:
2-Тапсырма. Тыңдау және талдау
Н.Мендыгалиевтің "Легенда о домбре"шығармасын тыңдап, топта талдау.
Сұрақтар:
Шығарманы қандай аспап орындайды?
Бұл аспап қандай аспаптар тобына жатады?
Ол қандай аспаптың дыбысталуын бейнелеп тұр?
Орындаушы қандай әдіс-тәсілдер арқылы оны бейнеледі?
Берілген сұрақтар арқылы фортепиано аспабында ойнау әдіс-тәсілдері туралы оқушылармен кішігірім зерттеу жүргізу. Бір музыкалық аспап, басқа музыкалық аспап дыбысына имитация жасай алатындығы туралы оқушыларға түсінік беру.
Халық музыкасы негізінде қалыптасқан Қазақстанның кәсіби музыкасы жөнінде ақпарат дайындау ұсынылады.А.ЖұбановМ.Тулебаев, Б. Байқадамов, Г. Жұбанова, Н.Мендыгалиев, Е.Рахмадиев т.б композиторлар туралы қысқаша мәлімет беру.
3-Тапсырма. Ақпарат іздеу.
Қазақстанның мәдениет қайраткерлері туралы ақпарат тауып, оларды жарнама түрінде сыныпқа таныстыруды тапсыру.
1 топ - Алан Бурибаев (дирижер)
2 топ -Айман Мусаходжаева (скрипка)
3 топ -Марат Бисенгалиев (скрипка)
4 топ - Жания Аубакирова (фортепиано)
5 топ - Айгүл Үлкенбаева (домбыра)
6 топ - Раушан Оразбаева (қобыз)
Рефлексия
Мен не білдім?
Мен не үйрендім?
Мен үшін қандай тапсырма қиын болды?
Ал қай тапсырманы мен оңай орындадым?
|
Оқушылар берілген әнге мұқият тыңдап,біргелікте орындайды.
Әнді жаттап үйрену. Және де сол әннің жанры мен стильін ажыратады.
Дәптермен жұмыс
Бейнежазба тамашалайды, заманауи жанр мен стильдер туралы мәлімет алады.
|
«Бас бармақ» әдісі, смайлик арқылы бағалайды.
Платформа жүйесінің пайыздық есептеу нәтижесі
«Өзара бағалау» әдісі
Смайлик
|


title: Қызығушылықты ояту - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның климатын түзуші факторлар Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

text:
Ортасы
Мағынаны таңу. Ой шақыру.
Қазақстан аумағының созылып жатуына, сондай-ақ жер бедерінің
әртүрлілігіне байланысты температураның таралуы да әркелкі.
Ауа
температурасының тәулік ішінде
, сондай-ақ жыл
ішінде ауытқып
тұруы бүкіл республикаға тән. Сонымен бірге жазық, аласа таулы бөлікте
жылдық және айлық орта температура солтүстіктен оңтүстік бағытқа қарай
өзгерсе, биік таулы аймақтарда биікке көтерілген сайын өзгереді. Ауаның
орташа жылдық температурасы республиканың жазық
және аласа таулы
бөліктерінде жылы, солтүстікте температура 0,4
с
С-тан, қиыр оңтүстікте
13,7
0
С-қа дейін көтеріледі. Қазақстандағы ең суық ай – қаңтар. Қаңтардағы
орташа температура Солтүстікте (Петропавлда) –19
0
С, ал оңтүстікте
(Дарбаза) -1,5
0
С. Республиканың солтүстік-шығысы
төмен
температурасымен ерекше
, кейбір күндері аяз -54
0
С-қа дейін барады, ал
оңтүстігінде -30
0
С-тан төмен болуы сирек кездеседі. Қазақстанның ең суық
жері – Атбасар өңірі. Мұнда ауа температурасы бір жылдары -57
0
С-қа дейін
жеткен.
Биік таулы аймақтарда қаңтар айының орташа температурасының таралуы,
жазықтарға қарағанда өзгеше. Қыста Қазақстан ауық әрі құрғақ континентті
арктикалық және қоңыржай ендік ауалары мен Сібір
антициклоны басым
болады. Ауаның төменгі қабатында теріс температуралы жоғары қысым
орнайды.Тау алдында, тау аралық қазаншұңқырлар мен өзен аңғарларында
құрғақ және ашық ауа райы қалыптасады. Ал
салқын төменгі ауаның әсері
тимеген тау беткейлерінде биіктеген сайын қыста температура
жоғарылайды. Оны температура инверсиясы деп атайды. Биіктеген сайын
температураның төмендеу заңдылығының орнына керісінше жоғарылауы
төменде жер бетінде ауаның өте суынуымен байланысты. Мысалы,
Қапшағайда(430м) қаңтардың орташа температурасы -11,4
0
С, ал
Алматыда
(848м) – 8
0
С шамасында болады. Медеуде (1529м) -4,9
0
С, Үлкен Алматы
көлінде (2511м) -9,5
0
С-қа дейін қайта төмендейді.
Қазақстанның ең жылы айы – шілде. Шілденің орташа температурасы
республиканың солтүстікте (Петропавлда) +19
0
С, ал оңтүстігінде (Дарбаза)
+28+30
0
С.Жазда жылудың таралуына күн сәулесінің түсу бұрышы мен жер
бетін қыздыру қарқыны әсерін тигізеді. Сондықтан оңтүстікке барған сайын
Слайдта
көрсетілген
ресурстарды
талқылайды
Видеороликтан
тақырыпқа сай
берілген
түсініктерді
дамыту арқылы,
мәтіндегі
тапсырмаларды
орындау
барысында ой
өрісін жетілдіру
арқылы
бәсекелеседі
Смаликтер
арқылы
ҚБ өзін өзі
бағалау
1. Флипчарт,
фломастер
ыстық арта түседі. Ең жоғарғы температура солтүстікте +41
0
С, ал
оңтүстікте +47
0
С-тан аспайды.Биік таулы аймақтарда жоғары көтерілген
сайын шілденің ориаша температурасы төмендейді. Мысалы, Алматыда ол
22,3 С, Медеуде 18,5 С, Күйгенсайда 14,6 С, Үлкен Алматы көлі ауданында
11,4 С болады. Тауларда орташа айлық температураның қоршаған ортаның
жылы болатындығына қарамастан, кейбір кездері температура 0
С-тан
төмендеп
, салқын түсіп, үсік жүретін күндер де кездеседі.
Жылдық орташа температуралық ауытқуы (амплитуда)
республиканың
солтүстігінде 38-40 болса, оңтүстікте ол 30-35. Қазақстанның солтүстігінде
температураның тәуліктік ауытқуы едәуір. Қаңтар айының орташа тәуліктік
ауытқуы -9 С, ал жазда ол +13 С-қа дейін көтеріледі. Қазақстанның
оңтүстігінде орташа ткәуліктік ауытқу қаңтар айында -9 С,
шілде айында
+19 С. Жаздағы ең үлкен тәуліктік ауытқу шөлдерде байқалады, онда 30 С-
қа дейін жетеді.
,
Достарыңызбен бөлісу:


title: Бағалау: ҚБ жұмысын орындау - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның климатын түзуші факторлар Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

text:
Бағалау: ҚБ жұмысын орындау Топпен жұмыс
«Ойлан топтас, бөліс» әдісі арқылы Оқулық мәтінімен жұмыстанып жаңа
сабақты талдайды.
«Дереккөз» әдісті арқылы Евразияның климаттық картасын пайдаланып,
картадан көрсетіп, кескін картаға белгілеу.
(Бір-бірін тексеру, алмасу) Жаңа тақырыпты анықтады
Ауа қысымы және желдер Дәптерге жазады.
Оқушылар тыңдайды.
1.Әр топ берілген тапсырманы оқып бір-біріне түсіндіреді.
2. Әр топ өз тапсырмасы бойынша мәлімет береді.
Бағалау......? «Жұлдызша арқылы» Слайдта берілген
сұрақ жауапты
орындайды
Сұрақ жауап
арқылы сұраққа
жауап береді,
логикалық ойлай
білуі мен сыни
көзқарасы таныта
білу дағдылары
қалыптасады
ҚБ «Бәрекелді,
әттеген-ай»
Бағалау
парақшасын
толтырады.
ҚБ Бағдаршам
Картадан бағыттарын көрсетеді. Кескін картаға түсіреді.
Бас бармақ арқылы бағалау .....??? Әр топқа «Жигсо-І әдісі» арқылы І-топқа ақпараттық коммуникациялық
технологияның негізі,
ІІ-топқа Интерактивті тақта мүмкіндігі
ІІІ- топқа Электронды оқулықтардың ерекшелігі парақшалар таратады.
Орындықтың артына мұғалім стикерді жабыстырып қояды. Тапсырма. 1-2 топ. «Төрт сөйлем» әдісі арқылы негізгі ойды анықтайды: 1.Пікір. 2.Дәлел. 3.Мысал. 4.Қорытынды. Талқылау. Топтық бағалау. Кері байланыс. 1) Ылғалдылық мөлшері жоғары болатын Қазақстанның аймақтарын ата
2) Жаңбырдан кейін көшеде пайда болған шалшықтардың ұзақ уақыт
кеппейтіні неліктен?
3) Аязды күні үрлегенде шынының беті неліктен суланады?
4) Мына құбылысты түсіндір: бұлтты күні неге шық түспейді, ал ыстық
күннен соң неге шық мол түседі?
5) Бөлмедегі ауаның температурасы 20
о
С. Егер құрғақ және ылғал
термометрлерінің көрсетулерінің айырмасы 5
о
С болса, психрометрдің


title: Сабақтыңсоңы - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның климатын түзуші факторлар Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

text:
Сабақтыңсоңы
Кері байланыс. «Түйін сөз» стратегиясы 1- қадам: 10 – ға шейін сандар қиындыларын әзірлеймін.
2- қадам: Оқушыларға бір санды таңдауға тиіс екенін түсіндіремін.
3- қадам: Оқушылардың сан мен олардың сабақ туралы ой – пікірлерін
ұштастыра айтатынын түсіндіремін.
4 – қадам: Олар бүгінгі сабақта не түсінді? Бүгінгі сабақ қандай
жаңалықтарға толы болды? Алдағы сабаққа ұсынысы қандай?Оқушылар
осы сұрақтарға жауап береді.
Мысалы, Бір дегенім – білім. Бүгін меннақыл сөздердің мағынасын
ашып,орынды қолдануды білдім.
Екі дегенім- ертеңге сенім.Осындай нақыл сөздер тұрғанда қазақтың
баласы ұлттың тілін,дінін құрметтеп өтеді.Келесі сабақта нақыл сөздерден
кітапша жасап әкелсек деген ұсынысым бар.
Бүгінгі сабақтан
түйген ойлары мен
тұжырымдарына
байланысты кері
байланыс жасайды.
Рефлексия
парағы
Қосымша ақпарат
Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді
жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай
міндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
Бағалау - оқушылардың материалды
меңгеру деңгейін қалай тексеруді
жоспарлайсыз?
Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының
сақталуы
1.
Мұғалімнің ауызша кері байланысы
Ақпарат іздестіру кезінде қауіпсіздік
ережелерін сақтау
Бөлім «Балдәурен» РОСО
Педагогтың аты- жөні Майлыбекова З.Ш
Күні Сынып Қатысушылар саны
Қатыспағандар саны
Сабақтың тақырыбы Қазақстанда қолайсыз және қауіпті атмосфералық құбылыстар


title: Осы сабақта қол - Сабақтың тақырыбы Қазақстанның климатын түзуші факторлар Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

text:
қатуы
(көктайғақ
)
2.
Ыстық күнде,
ауаның
ылғалдылығы
төмен болған кезде жауын-
шашынның ұзақ уақыт және елеулі түрде жетіспеушілігі
(құрғақшылық
3.
Қоршаған ауаның орташа плюстік
температурасының
бірнеше күн бойы
10 және одан да астам градусқа артық болуын айтады.
(
Қатты ыстық
)
-Бұл жаттығу/ жұмбақтар сіздерге тақырып туралы қандай ой шақырады?
-Бүгін біздің қаламызда қандай ауа райы?
-Бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай болады деп ойлайсыздар?
Тақырыпқа қатысты терминдердің маңыздылығын анықтайды.
Тақырыптың
өзектілігін анықтайды.
Достарыңызбен бөлісу:


Мұғалім қолайсыз атмосфералық құбылыстар жайлы ақпарат және суреттер ұсынады. 1)
Қолайсыз атмосфералық құбылыстарды біледі; 2)
Қолайсыз атмосфералық құбылыстарды ажырата алады; 3)
Тақырыпқа қатысты терминдерді біледі. Ортасы Жоспар аялдамасы» Сабақтың тақырыбы және жетістік критерийлермен
таныстыру. Лексика мен терминологиямен таныстыру. Жаңа терминдерді дәптерге түсіру. Ағылшын және орыс тілінде аудармасын глоссарий дәптеріне жазу, сонымен бірге мұғалім сабақтың тақырыбын және оның өзектілігін оқушылармен бірге анықтайды. 1)
Қолайсыз атмосфералық құбылыстардың анықтамасын және мағынасын біледі; 2)
Қолайсыз атмосфералық құбылыстардың өзектілігін біледі; 3)
Тақырыпқа қатысты маңызды терминдерді біледі. Сабаққа қатысты терминалогиямен танысады. «Таныстырылым» (қолайсыз атмосфералық құбылыстарға презентация
арқылы анықтама беріп өтемін)
Бейнежазба көрсету. Сұрақтарға жауап беру.
1. Қуаңшылықтың себебі неде?
2. Табиғи апаттың салдары қандай болуы мүмкін?
3. Орын алған қуаңшылықтан шешу жолы бар ма ?
Топтық жұмыс: «Айналмалы бекет» стратегиясы. (Оқушылар
Арнайы ресурстар
арқылы жаңа
тақырыпты
талдайды
Жұп бойынша
Жеке, өзара
тақырыпты
түсінгендерін
мұғалімге қол
көтеру арқылы
білдіреді
Бағалау критерийлер 1.Ертегідегі
негізгі
кейіпкерлердің
портретін
жинақтайды.
2.Кейіпкердің
образына
қызмет етіп
тұрған
маңызды
әрекеттерін
талдайды.
3.Жинақталған
ақпараттар
негізінде
Ашық
сұрап-
жауаптар
үлестірмелі материалдардағы мәтінмен танысады. Құбылыстардың себеп-
салдарлық байланысын анықтап, келесі топтар сақтану жолдарын ұсынады)
1-топ: Құрғақшылық 2-топ: Үсік 3-топ: Көктайғақ 4-топ: Шаңды дауыл


title: Мұғалім қолайсыз атмосфералық құбылыстар жайлы ақпарат және


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-klimatin-tzushi-faktorlar-osi-sabata.html?page=14#_Жаңа_терминдерді_дәптерге_түсіру._Ағылшын_және_орыс_тілінде_аудармасын_глоссарий_дәптеріне_жазу,_сонымен_бірге_мұғалім_сабақтың_тақырыбын_және


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-azastanni-klimatin-tzushi-faktorlar-osi-sabata.html?page=14#Қолайсыз_атмосфералық_құбылыстарды_ажырата_алады;_3)_Тақырыпқа_қатысты_терминдерді_біледі._Ортасы_Жоспар_аялдамасы»