title: Сабақтың тақырыбы: Қызықты биология интеллектуалды сайысы. Сабақтың мақсаты қызықты биология 16.02.23

text:
Оқушылардың танымдық қабілетін, ой-өрісін дамыту, дүниетанымын кеңейту, сөздік қорын молайту,критикалық ойлауын қалыптастыру
Сабақтың міндеттері:
Дамытушылық, бағытталған тұлға. Әдістемелер мен тәсілдерді сұрыптау.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
9 мин.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, санау арқылы топқа бөлу.
Ақыл – тон аңдығанға тозбайтұғын,
Білім – кен, қанша болса азбайтұғын,
Қатарың оза шауып бара жатса,
Арқаңның ауруы не қозбайтұғын –
деп Тұрмағамбет Ізтілеуов айтқандай, білімдік сайысқа белсене, құлшына араласатын сайыскерлерімізді таныстырып өтейін:
Топқа бөліну: І топ-Қыран
ІІ топ – Жұлдыз
Сайысымыз 6 кезеңнен тұрады: І кезең – Сенесіз бе, сенбейсіз бе?
ІІ кезең – «Ол кім?Бұл не?»
ІІІ кезең – Полиглот
IҮ кезең –«Құпия жәшік»
Ү кезең - «Үздік оратор»
Сергіту сәті: «Керемет» берілген аудио ойнатқыштағы дыбыс қай танымао кино туындыдан алынңанын табу(Арыстан патша,Мулан)
Оқушыларға өздерін таныстырып өтеді
.
Сабақтың ортасы
24 мин.
I кезең. «Сенесіз бе, сенбейсіз бе?» кезеңінде әр оқушыға 2 сұрақ оқылады. Сайыскерлер оқылған сұраққа сенемін немесе сенбеймін деп жауап береді. Дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Ұпайы төмен 2 оқушымен қоштасамыз.
1. Сенесіз бе, сенбейсіз бе саңырауқұлақты зерттейтін ғылымды микология деп атайды.
1. Сенесіз бе, сенбейсіз бе паразитті саңырауқұлақпен нан ашытуға болады.
2. Сенесіз бе, сенбейсіз бе дүниедегі ең биік ағаш – шырша
2. Сенесіз бе, сенбейсіз бе жануар жасушасында пластидтер кездеседі.
3. Сенесіз бе, сенбейсіз бе бақаның ескерткіші Франция мен Жапония елдерінде қойылған.
3. Сенесіз бе, сенбейсіз бе қазақстанда 12 қорық бар
4. Сенесіз бе, сенбейсіз бе тағамдарды бүлдіретін саңырауқұлақтарға мукорды жатқызады.
4. Сенесіз бе, сенбейсіз бе адамда 1 бас, 2 қол. 3 аяқ бар
5. Сенесіз бе, сенбейсіз бе адам бүйректің салмағы 150, жүректікі 250 - 300 г.
5. Сенесіз бе, сенбейсіз бе ағаштар 300 - 500 жыл жасайды.
6. Сенесіз бе, сенбейсіз бе картоптың отаны Қазақстан.
6. Сенесіз бе, сенбейсіз бе Канада туында емен жапырағы белгіленген
7. Сенесіз бе, сенбейсіз бе жасуша тіршіліктің ең кіші өлшем бірлігі
7. Сенесіз бе, сенбейсіз бе генетика ғылымы жануарларды зерттейді
8. Сенесіз бе, сенбейсіз бе дүниедегі ең кішкентай құс каллибрий.
8. Сенесіз бе, сенбейсіз бе ботаника өсімдіктерді зерттейтін ғылым
Оқушылар Kahoot! бағдарламасы арқылы "true, false"


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: «Қыз Жібек»

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) Оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
|
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
|
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
ДК экраны
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды. Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1. «Қыз Жібек» жыры қандай жыр?
2.Жырдың қысқаша мазмұны қандай?
3.Төлеген мен Бекежанның Төлегенді өлтіру себебі неде?
|
|


Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
№2-тапсырма:
Төлеген мен Жібектің алғаш кездеске сәтін, Төлегеннің Бекежанның қолынан қаза болған жерін бейнелейтін үзінділіер ұсынылады. Қыз Жібектің сырт бейнесін жыршы қалай суреттегеніне назар аударыңдар.
|
Дескриптор: Жалпы – 3 балл.
- өлеңге талдау жасайды
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері, құлаққап.
|
|
№3-тапсырма.
«Қыз Жібек» жыры мен өздеріңе таныс «Қобыланды батыр» жырын салыстырыңдар. Қандай ұқсастықтар мен айырмашылықтар таптыңдар?
|
Дескриптор:
Жалпы – 4 балл.
-екі жырды салыстырады.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
|
Жеке жұмыс
|
№4-тапсырма.
Талдау
|
Жырдың идеялық мазмұны қандай?
Жырда Төлеген қандай кейіпкер ретінде суреттелген?
Бекежанмен салыстыра суреттеңдер.
|


title:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі


title: Дескриптор: Жалпы – 3 балл

text:
Дескриптор: Жалпы – 3 балл.
- Берілген тапсырма бойынша талдау жасайды.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
- сабақтан соң маған........келді
- бүгін маған..........сәті түсті.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- менің түсінгенім.....
- енді мен......аламын.
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-iz-jibek.html?page=4#«Аяқталмаған_сөйлем»_әдісі._Мұғалім_сабақты_қорытындылау_мақсатында_оқушылардың_сабаққа_деген_көзқарасын,_рефлексиясын_тыңдайды.__Мақсаты

title: Дескриптор: Жалпы – 3 балл


title: Сабақтың тақырыбы: «Қыз Жібек»

text:
Қысқамерзімді жоспар Сабақтың тақырыбы: «Қыз Жібек». Кіріспе. Төлегеннің жар іздеуге аттануы. Төлегеннің Шекті еліне келіп, Қаршығамен кездесуі. №2-сабақ.
Бөлім:
1-бөлім: Көне күндерден жеткен жәдігерлер
Педагогтің аты-жөні:
Шырдабай Гаухар
Күні:
7.09.2023
Сыныбы:7 В
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
«Қыз Жібек». Кіріспе. Төлегеннің жар іздеуге аттануы. Төлегеннің Шекті еліне келіп, Қаршығамен кездесуі.
7.1.3;1 Көркем шығармадағы кейіпкерлердің
типтерін жасалу тәсілдері тұрғысынан анықтау.
7.3.1.1.Кейіпкерлердің іс-әрекеті мен автор берген портреттік мінездемені салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығына баға беру
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Білім алушылар әдеби шығарманың эстетикалық құндылығын түсінеді. Қазақтың көшпелі өмірі мен әдет-ғұрпын кең көлемде суреттеп, қазақты күллі әлемге танытқан «Қыз Жібек» жырын теңрек таниды.
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-iz-jibek.html#Бөлім:__1-бөлім:_Көне_күндерден_жеткен_жәдігерлер

title: Сабақтың тақырыбы: «Қыз Жібек»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-iz-jibek.html#«Қыз_Жібек»._Кіріспе._Төлегеннің_жар_іздеуге_аттануы._Төлегеннің_Шекті_еліне_келіп,_Қаршығамен_кездесуі.

title: Сабақтың тақырыбы: «Қыз Жібек»


title: Сабақтың тақырыбы: Қыз Жібек. Күні

text:
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЫНЫҢ ҮЛГІСІ
Мектеп:
|
Ақмола облысы, Аршалы ауданы, И.Құтпанұлы ат.ОМ
|
Мұғалім:
|
Сердалиева Ж.К.
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Қыз Жібек.
|
Күні:
|
13.09.2022 ж
|
Сынып:
|
7 «В»
|
Оқу мақсаты:
|
7.1.1.1;Әдеби шығарма сюжетінің құрамдас бөлшектерін талдау 7.3.3.1. Шығарманы ұлттық құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазу
|
Сабақ мақсаты
|
I. Барлық оқушылар біледі.
|
Б.: Ғашықтық жырлары туралы еске түсіреді, Қыз Жібек жырын біледі
|
Т.: Жырдың сюжетін түсінеді, құрамдас бөлшектерін ажыратады
|
II. Оқушылардың басым бөлігі біледі.
|
Қ.: шығарманы өз сөзімен айтады, құрамдас бөлшектерін ажыратып, өз ойымен аяқтай алады
|
Т.: Жыр кейіпкерлерінің іс-әрекеті мен мінезіне дәлелдер келтіре отырып, талдау жасай алады.
|
III. Кейбір оқушылар біледі.
|
Ж.:, ұлттық құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазады
|
Б.: Жырдың тарихи және көркемдік құндылығына баға береді.
|
Бағалау критерийлері
|
І біледі, түсінеді
|
Қыз Жібек жырын біледі, жырдың сюжетін түсінеді, құрамдас бөлшектерін ажыратады
|
ІІ қолданады
|
шығарманы өз сөзімен айтады, құрамдас бөлшектерін ажыратып, өз ойымен аяқтай алады
|
ІІІ талдайды
|
Жырдың тарихи және көркемдік құндылығына баға береді.
|
өзіндік пікір қалыптасады
|
Жырдың тәрбиелік мәнін түсінеді, адамгершілік тәрбие берудегі маңызын түсінеді.
|
білімін өмірлік жағдайда пайдаланалады
|
Оқушының дүниетанымы қалыптасады, шығармашылық қабілеттері шыңдалады, оқушының азаматтық бейнесі қалыптасады.
|
РЕСУРСТАР
|
Оқулық
|
САБАҚТЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
ЖОСПАР
|
Жоспар‑
ланған уақыт
|
Жоспарланған жұмыстар
|
|
|
Мұғалім іс-әрекеті
|
Оқушы іс-әрекеті
|
САБАҚТЫҢ БАСЫ
(5 мин)
|
|
А) оқушылармен амандасу
В) оқушылардың сабаққа қатысу деңгейін анықтау
С) ынта-зейіндерін сабаққа аудару
|
|
САБАҚТЫҢ ОРТАСЫ
(36МИН )
|
I‑кезең:
(8 мин.).
|
Жаңа сабақ
Қыз Жібек - қазақтың ең көне мұраларының бірі, лиро-эпостық дастан. «Қыз Жібек» жыры - аңыз емес, тарихи оқиға, кейіпкерлері өмірде болған адамдар. Жырдың негізгі кейіпкерлері - Төлеген мен Жібек бірін-бірі шын сүйген ғашықтар, бірақ әке батасынан аттап кеткен Төлегеннің өлімі мен Жібектің қайғылы тағдыры талай жанарларға жас үйірілтпей қоймайды. Жібек бейнесі - сұлулық пен әсемдіктің нышаны, қазақ халқының мақтанышы, рухани ескерткіш. 'Қыз Жібек–лиро-эпостық жыр. Шамамен XVII-ғасырда жазылған. Жыр нұсқалары арасында айырмашылық аз. Тұңғыш рет Е.А. Александров Мұсабай ақыннан жазып алып, мазмұнын орысшаға қара сөзбен аударған (1880). 19 ғасырдың екінші жартысында татар мұғалімі Фалиолла Тухватуллин Зайсан өңірінен “Қыз Жібек” жырын жинап, 1894 жылы Қазанда бастырған. Сондай-ақ Жүсіпбек Шайхысыламұлы Қазан қаласында 1900, 1903, 1905, 1909, 1911 ж. қазақ тілінде жариялаған. “Қыз Жібектің” Тухватуллин жинаған нұсқасы 1925, 1933, 1939, 1957, 1967 ж. басылып шығып, 1958 жылы “Қазақ эпосы”, “Казахский эпос” жинақтарында, 1963 жылы “Қыз Жібек” деген атпен қазақ, орыс тілдерінде жарияланды, 1988 жылы орыс тілінде жеке кітап болып шықты. Қазір ҚР Орталық кітапханасының қолжазба қорында жырдың бірнеше нұсқалары сақтаулы. Оның ішінде Қ.Мырзағалиев, Ә.Дәнікеров, Ж.Қалмағамбетов, Е.Рақметов, Р.Мәзқожаев нұсқалары бар. “Қыз Жібек” жырында қазақ халқының өмірі, тұрмысы, кәсіп-тіршіліктері, салт-санасы, елдік, ерлік істері, ар-ожданы мен арман-мақсаты қызғылықты әрі көркем жырланады. Жыр мазмұнында Базарбай байдың Төлеген атты ұлы 14 жасқа толғанда өзіне жар іздеп, 210 сұлудың арасынан Сырлыбай ханның Жібек атты қызын ұнатқандығы айтылады. Үш ай Сырлыбай ханның елінде болған Төлеген өз еліне бармақ болып сапарға шығады. Бірақ Жібекті қызғанып, жол тосқан Бекежан қапыда Төлегенді өлтіріп, қазасын Жібекке өзі келіп естіртеді. Сол үшін Бекежан өлім жазасына кесіледі. Жырдың 2-бөлімінде хабарсыз кеткен Төлегенді іздеп шыққан інісі Сансызбай қалмақ ханы Қоренді өлтіріп, Жағалбайлы елін жаудан азат еткендігі айтылады
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Бекіту сұрақтары - Сабақтың тақырыбы: Қыз Жібек. Күні

text:
II‑кезең:
(28 мин)
|
1-тапсырма.
«Қыз Жібек» жыры бойынша тест сұрақтарына жауап беру.
2-тапсырма. Берілген суреттерге қарап поэмадан мазмұнынына сай үзіндісін жазыңыз.
ІІ деңгей
3-тапсырма.
Поэмадағы оқиғалар тізбегін жазыңыз.
4-тапсырма. Бір оқиға тізбегін өз ойыңызбен аяқтап көріңіз.
Поэмадан үзінді
|
Өз көзқарасымен аяқтайды.
|
|
|
ІІІ деңгей
5-тапсырма. Шығармада салт дәстүрге байланысты үзінділер қалай баяндалады? Шығарманы ерлік пен ұлттық құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазыңыз (60-80 сөз).
Топтық тапсырма.
6-тапсырма. «ПОПС формуласы» Төлегеннің Жібекпен бақытты болмауына төменде келтірілген жағдайлардың қайсысы себеп болды деп ойлайсыңдар? · Жібектің жаман түс көруі · Бекежанның қастық қылуы · Әкесі Базарбайдан теріс бата алуы
І топ: «Ба
ІІ топ: «
ІІІ топ: «
7-тапсырма.
Ақын көтеріп отырған қай мәселе менің болашақ өміріме қажет?
|
Дескриптор:
-тест сұрақтарына жауап береді-3
Дескриптор:
- суреттерге қарап поэмадан мазмұнынына сай үзіндісін жазады. -1
Дескриптор:
- оқиғалар тізбегін жазады-1
Дескриптор:
- өз сөзімен аяқтайды - 1
Дескриптор:
-тақырыпқа сай әдеби эссе жазады -2
Дескриптор:
-сұраққа жауап беріп, ойларын толық жеткізеді -1
Дескриптор:
-көзқарасын білдіреді-1
|


title: САБАҚ БОЙЫНША РЕФЛЕКСИЯ - Сабақтың тақырыбы: Қыз Жібек. Күні

text:
Қыз Жібек
Қыз Жібек пен Төлеген
Қыз жібек -қазақтың ең көне мұраларының бірі, лиро-эпостық дастан. «Қыз Жібек» жыры - аңыз емес, тарихи оқиға, кейіпкерлері өмірде болған адамдар. Жырдың негізгі кейіпкерлері - Төлеген мен Жібек бірін-бірі шын сүйген ғашықтар, бірақ әке батасынан аттап кеткен Төлегеннің өлімі мен Жібектің қайғылы тағдыры талай жанарларға жас үйірілтпей қоймайды. Жібек бейнесі - сұлулық пен әсемдіктің нышаны, қазақ халқының мақтанышы, рухани ескерткіш.
Тарихы Қыз Жібек.
'Қыз Жібек–лиро-эпостық жыр. Шамамен XVII-ғасырда жазылған. Жыр нұсқалары арасында айырмашылық аз. Тұңғыш рет Е.А. Александров Мұсабай ақыннан жазып алып, мазмұнын орысшаға қара сөзбен аударған (1880). 19 ғасырдың екінші жартысында татар мұғалімі Фалиолла Тухватуллин Зайсан өңірінен “Қыз Жібек” жырын жинап, 1894 жылы Қазанда бастырған. Сондай-ақ Жүсіпбек Шайхысыламұлы Қазан қаласында 1900, 1903, 1905, 1909, 1911 ж. қазақ тілінде жариялаған. “Қыз Жібектің” Тухватуллин жинаған нұсқасы 1925, 1933, 1939, 1957, 1967 ж. басылып шығып, 1958 жылы “Қазақ эпосы”, “Казахский эпос” жинақтарында, 1963 жылы “Қыз Жібек” деген атпен қазақ, орыс тілдерінде жарияланды, 1988 жылы орыс тілінде жеке кітап болып шықты. Қазір ҚР Орталық кітапханасының қолжазба қорында жырдың бірнеше нұсқалары сақтаулы. Оның ішінде Қ.Мырзағалиев, Ә.Дәнікеров, Ж.Қалмағамбетов, Е.Рақметов, Р.Мәзқожаев нұсқалары бар. “Қыз Жібек” жырында қазақ халқының өмірі, тұрмысы, кәсіп-тіршіліктері, салт-санасы, елдік, ерлік істері, ар-ожданы мен арман-мақсаты қызғылықты әрі көркем жырланады. Жыр мазмұнында Базарбай байдың Төлеген атты ұлы 14 жасқа толғанда өзіне жар іздеп, 210 сұлудың арасынан Сырлыбай ханның Жібек атты қызын ұнатқандығы айтылады. Үш ай Сырлыбай ханның елінде болған Төлеген өз еліне бармақ болып сапарға шығады. Бірақ Жібекті қызғанып, жол тосқан Бекежан қапыда Төлегенді өлтіріп, қазасын Жібекке өзі келіп естіртеді. Сол үшін Бекежан өлім жазасына кесіледі. Жырдың 2-бөлімінде хабарсыз кеткен Төлегенді іздеп шыққан інісі Сансызбай қалмақ ханы Қоренді өлтіріп, Жағалбайлы елін жаудан азат еткендігі айтылады.[1]
Мазмұны
"Қыз Жібек" жыры екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімінде Төлегеннің Жібекке үйленуі әңгімеленсе, екінші бөлімде Жібектің Сансызбаймен қосылғаны баяндалады. Екі бөлім - екі оқиғаны жырлайды, бірақ сюжет біреу: жігіттің үйленуі.
"Қыз Жібек" эпосын махаббат гимні деудің әбден жөні бар. Оның нағыз көркем туындыға айналу процесі жүріп жатқан кезде, яғни ХVІ-ХVІІІ ғасырлардағы қазақ қоғамында жеке бастың, сезімнің бостандығы, махаббат еркіндігі туралы мәселе мұндай деңгейде ашық айтыла бермеген, ескі рулық заманның неке мен отбасына қатысты ежеқабыл, қалыңмал, көп әйел алу, әмеңгерлік сияқты салттары үстем болған. Солай бола тұрса да, "Қыз Жібек" жырының шығуы сол дәуірдің өзінде-ақ халықтың идеал туралы эстетикалық пайым-түсінігінде белгілі бір дәрежеде өзгеріс болғанын айғақтайды. Төлегеннің де, Жібектің де өзіне лайық жар іздеуі, сүйіспеншілікпен үйленуді көздеуі - сол кезеңдегі жастардың ойында, көкірегінде жүрген арманын, мұңын, тілегін аңғартады. Жырдың ел арасында кең тарағанының бір себебі осында болса керек.[2]
Төлеген - қазақ эпосы, тіпті бүкіл қазақ фольклоры үшін жаңа кейіпкер. Ол Қозы Көрпештен де өзгеше. Қозының бейнесінде батырлық қасиет көп. Ал Төлеген - нағыз лирикалық кейіпкер. Ол бай болуды, батыр болуды көксемейді. Оның арманы - өзіне лайықты сұлуды сүю, соны өзіне өмірлік жар ету. Жыршы да осыны айтады: "Батырлық, байлық кімде жоқ, Ғашықтық жөні бір басқа". Демек, сол кездің қоғамында осындай ой-пікір болған, яғни ел ішінде махаббатты - өте таза, бәрінен ерекше, биік сезім, оны кез келген адам біле бермейді деген ұғым қалыптасқан. Нақ осындай ерекше сезім Төлегенді әкесінің бата бермегеніне қарамастан алыс жолға жалғыз аттандырады. Төлеген үшін өмірдің мәні де, сәні де - махаббат, махаббат үшін күресіп, өмір сүру, сүйгеніңе үйлену. Сондықтан да болу керек, оның мінезі де, істері де әдеткі эпостағыдай емес. Ол аң да ауламайды, мал да бақпайды, жастайынан ерлік мінез де танытпайды, батырлық өнерді де үйренбейді. "Періште сипатты ұл" боп тууының өзі - оның ерекше сұлу болатынын білдіреді. Демек, ол батыр болмайды: Төлеген кәдімгі батырларша "сағат сайын" өспейді, бозбала кезінде ешбір ерлік іс-әрекет жасамайды. Есесіне он екі жасында өзіне пара-пар сұлу қыз іздей бастайды. Он алты жасқа толғанда ат тұяғы жететін жерді түгел шарлап шығады. Қыз Жібек туралы ести сала ол еш ойланбастан жолға шығады.
Төлеген
Егер Қозы Көрпеш қалыңдығының ауылына жалғыз аттанып, көп қиындық көріп, ұзақ жүріп жетсе, Төлеген қасына бірнеше нөкер ертіп, "жылқыдан екі жүз елу жорға алып, бірнеше күн жол жүріп, Шекті деген елге келіп, шатырды тігіп, жорғаларын жайып салып, жұртқа жар салады". Байқайтынымыз - Төлеген алыс елге шаршамай-талмай, еш қиналмай, аз-ақ күнде жетеді. Оның қызды таңдауы да өзгеше. Қызын көрсеткен әрбір адамға бір жорғадан береді. Тіпті, Төлегеннің өзі Жібекке құда түседі. Бұл да - оның ерекшелігі. Оның құда түсу әдісі де айрықша. Алдымен жұртқа жорға таратып, Шекті еліне "мырзалықпен" танылады да, Қаршыға арқылы Жібекті көруге мүмкіндік алады. Бұл жерде Төлеген тағы бір мінез көрсетеді. Ол Қаршығаның сөзіне сеніп қана Жібекке іңкәр болмайды, мақтаулы қызды өз көзімен көргісі келеді. Яғни, Төлеген қызға сырттай ғашық болғысы келмейді, қызды өзі сынап, өзі тілдесіп қана бағаламақ. Міне, жастайынан өзіне тең қызды іздеген Төлеген мұнда да сол әдетінен таймайды.
Көркем шығарма болғандықтан жырда Төлеген мен Жібектің бір-біріне деген сүйіспеншілігі бірден ашылмайды. Жібекке деген Төлегеннің ынтықтығы сатыланып көрсетіледі. Ең алғаш Жібек туралы ол өз елінде жүргенде естіп, сұлуды іздеп шығады. Содан соң Жібек жайында Қаршығадан қанығып, оны көруге асығады. Сөйтіп, Қаршығаға ілесіп, көштің соңына түседі. Көш үлкен, аяғынан басына дейін баруға тура келеді. Жол бойы бірінен бірі әдемі он үш қызды көреді. Әрқайсысын Жібек екен деп жақындағанда, Қаршыға "Жібек емес" дейді.
Көш алдына қараса,
Бір қыз кетіп барады,
Жанасалай сұлудың
Қасына жетіп келеді,
Төлеген мырза көреді,
Көш алдында сұлудың
Он қыз нөкер қасында,
Өзі он бес жасында.
Ақ маңдайы жалтылдап,
Танадай көзі жарқылдап,
Алтын шашбау шашында.
Қырық нарға жүк арттырып,
Қымқап зерлі кілемді
Жүк үстіне жаптырған.
Қазыналы қырық нарға
Жібектен арқан тарттырған.
Әсемдіктің бәрін де
Бұл жиһаннан арттырған.
Дүрия бешпент белсеніп
Бұл дүниені кең салып,
Алтынды қамшы қолға алып,
Абжыландай толғанып,
Бұралып кетіп барады,
Жын соққандай теңселіп,
Осы екен, деп Қыз Жібек,
Жетіп келді қасына,
Базарбайдың Төлеген.
Артынан келді Қаршыға:
"Жібек емес" деген соң,
Онан да өтіп жөнеген.
Тау басында қарағай,
Төлегеннің мінезі
Болып кетті баладай.
Осындай болып әр жерден
Он бір қыз өтті сәулетпен
Бәрі де қалды жарамай.
Жырда қыздардың келбеті өте шебер суреттелген, оларды көрген Төлеген енді тезірек Жібекті көруге ынтығады. Қаршығадан озып, Жібектің күймесіне бұрын жетеді. Бірақ Жібек онымен "сөйлесуге намыстанады". Тек Қаршығаның үгітінен кейін ғана Жібек "бетін бір ашып, жарқ етіп көрініп, амандасты да, қайтадан бетін жауып, пәуескенің қақпағын түймелеп, жатып қалды", - дейді жыршы. Жібектің ғажайып көркін көрген Төлеген: "Жиһанда бұл сипатты әйел көргенім жоқ еді, енді мұны алайын!" - деп шешеді. Осы сәттен бастап Төлеген енді белсенділік көрсетеді.
Жырдағы Қыз Жібек көркінің сипатталуы:
Қыз Жібек
Қыз Жібектің құрметі,
Жиһаннан асқан сәулеті,
Ләйлі-Мәжнүн болмаса,
Өзгеден артық келбеті.
Үш қызы бар қасында-ай,
Өзі он төрт жасында-ай,
Кебісінің өкшесі
Бұхардың гауһар тасында-ай,
Ақ маңдайы жалтылдап,
Танадай көзі жарқылдап,
Алтын шашбау шашында-ай.
Қыз Жібектің дидары -
Қоғалы көлдің құрағы,
Көз сипатын қарасаң -
Нұр қызының шырағы,
Дүри гауһар сырғасын,
Көтере алмай тұр құлағы,
Бой нұсқасын қарасаң
Бектер мінген пырағы.
Қыз Жібектің ақтығы
Наурыздың ақша қарындай,
Ақ бетінің қызылы
Ақ тауықтың қанындай,
Екі беттің ажары
Жазғы түскен сағымдай,
Білегінің шырайы
Айбалтаның сабындай.
Төсінде бар қос анар
Нар бураның санындай,
Оймақ ауыз, құмар көз
Іздеген ерге табылды-ай.
Өткірлігін байқасаң
Ұсталар соққан кетпендей.
Нұр тұқымын еккендей,
Екі ауыз сөз сөйлескен
Мұратына жеткендей.
Тірісі түгіл Жібектің
Өлігіне адам қайырылып
Бетінен келіп өпкендей.
Қыз Жібекті Төлеген
Ақылменен танып тұр,
Көз мейірі қанып тұр,
Бейіштен жанған шамшырақ,
Көзі жайнап жанып тұр,
Белі нәзік талып тұр.
Тартқан сымнан жіңішке
Үзіліп кетпей неғып тұр?
Жалпы, Төлеген ғашықтық эпостың дәстүріне сәйкес, өзіне тиісті сынақтардың бәрінен сүрінбей өтеді: қалаған жары үшін ол өз елін, ата-анасын тастап, жалғыз өзі қауіпті сапарға шығады; махаббатқа адалдық танытып, жарық дүниемен қоштасады. Мұндай жағдай романдық эпос кейіпкерінің бәрінің басынан өтеді, Төлеген де осыны бастан кешіреді.
Тумысынан ерекше жаралған Төлегеннің мінезі Жібекке деген ғашықтық сезімі пайда болғаннан кейін бұрынғыдан гөрі жұмсарып, оның болмысын байыта, нұрландыра түседі. Ол өте сезімтал, нәзік жанды болып көрінеді. Бұл қасиеті, әсіресе, Төлегеннің Сансызбаймен қоштасқан сәтінде және әуелеп жүрген алты қазға қарата зарын айтқан кезде барынша кең ашылады. Әсіресе, соңғы монологта Төлегеннің ішкі сезімі өте лирикалық, тебіреністі рухта ашылады.
Жібек те - өз теңін іздеген ару. Оның арманы - өзін құлай сүйген, махаббатқа адал адамға қосылу. Жібектің идеалы - бай да, батыр да емес. Оған керегі - өзінің жүрегін жалындата алатын, өзі сияқты жаны таза, ақылды әрі көрікті жігіт. Яғни, Жібектің өзі қалай сүйсе, жігіт те оны солай сүюі керек. Міне, Төлеген осындай адам. Оны Жібек алғашқы кездесуде-ақ сынап, байқаған. "Жалғыз атты" адамсың дей отырып, Төлегеннің сөзінен, өзін қалай ұстайтын мінезінен оның бекзат жан екенін аңғарған.
Жалпы, Жібектің образы эпоста идеалды болып суреттеледі, оның бойында қазақ әйелінің ең асыл қасиеттері жинақталған. Жырда ол екі бейнеде көрінеді: сұлу қыз және адал әйел. Жырдың алғашқы бөлімінің біраз жері - сол сұлу қызға арналған. Оның сұлулығы алыс жерлерге жетеді, Төлеген де, қалмақ ханы Қорен де ару қыздың даңқын естіп келеді. Жібектің өз елінде де талай жігіт оған ғашық, бірақ Жібекке жолай алмайды, өйткені, Жібек тірі жанды менсінбейді, бұла боп өскен ерке әрі өр мінезді.
Жібектің сұлулығына ақылы мен ақындығы да сай. Алғаш кездескен сәттегі Төлегеннің сөзіне берген жауабы өте ұтымды әрі әсерлі. Ол өзін үлкен шеберлікпен таныстырады жігітке, өзінің кім екенін кәнігі ақындарша баяндайды. Өзін халық құрметтейтінін, жоғары бағалап, сыйлайтынын айта келіп, Жібек Төлегенді әдейі кемсіте сөйлейді, сөйтіп, оның жігіттік намысын сынайды. Жігіттің айтқан жауабына, көркі мен ұстамдығына риза болған Жібек енді өзі іздеген адам - осы Төлеген екеніне көзі жетеді де, соған тұрмысқа шығуға бел байлайды. Бірақ ол жігіттің өзіне ұнағанын сездірмейді, ойын ашық айтпайды. Іштей жақсы көріп қалса да, әліптің аяғын бағады, себебі әкесі қалай қарайды бұл жігітке, әлі белгісіз еді. Әкесінің батасын алған соң ғана Жібек өзінің сезіміне ерік береді, Төлегеннің шақыруын жылы қарсы алып, оның отауына өзі барады.
Осы тұста жырдың көркемдігі де бөлекше ғажап. Алғашқы неке түнінің мұндайлық сұлу, сырлы, тәтті суретін әлем әдебиетінің жаһанға мәлім жауһарларынан да табу қиын.
Екі ғашық қосылып
Әңгіме дүкен құрады,
Екеуінің суреті
Ләйлі-Мәжнүндей болады.
Екі бекзат қосылып
Күндей балқып толады,
Екеуінің нұрына
Көрген жанның бәрі де
Тамаша қайран қалады.
Ойын-күлкі сәулетпен,
Жездеңіздің қасында,
Кеш батқанша отырды,
Кеш баткан соң апаңыз
Күйеуге төсек салады,
Төсекті жайлап салған соң,
Жатар мезгіл болған соң,
Жездеңіздің мойнына
Асыла барып құлады...
Ендігі сөздің қысқасы,
Айтушы ердің ұстасы,
Біз де соны айтамыз
Бұрынғылардың нұсқасы.
Сығалап жатқан ақ берен
Қалаған жерден ұрады,
Қаршыға ілген үйректей
Жұмарлап мойнын бұрады.
Тебетейін сындырып,
Көңілдері тынады...
Міне, осыдан бастап Жібек - күйеуіне өте адал әрі қамқор әйел ретінде көрінеді. Төлегенге деген терең де мөлдір сезімін, шексіз берілгендігін ол, әсіресе, жаман түс көргенін жеңгесіне айтып, Төлегеннің сапарға шықпауын өтіну арқылы білдіреді. Осы эпизодта Жібек - сүйікті жар ғана емес, алдағыны болжай алатын көреген әйел болып бейнеленеді. Көрген түсін өзі жорып, Жібек жеңгесін Төлегенге жұмсайды, Төлеген жолға шықпасын деген тілек білдіреді. Екінші сөзбен айтқанда, Жібек Төлегенге тыйым салады. Бұл - жырда екінші тыйым: әкесі Төлегенге алыстағы Шекті еліне, Жібекке баруға келісімін де, батасын да бермеген-ді. Фольклордың поэтикасы бойынша тыйымды бұзған кісі бір қасіретке тап болады. Ал, қазақтың этикасы бойынша әке батасын алмаған баланың жолы болмайды. Ендеше, Төлегеннің мерт болуының түпкі себебі - осы екі тыйымды бұзғаны дейді жыр.
Жібек Төлегенге ғана адал емес, оның еліне, руына адал. Сүйген жарына ғана емес, оның ел-жұртына деген махаббатын Жібек Төлегенді сегіз жыл бойы күту мен ол келмеген соң оның елінен біреу келуін тосу арқылы да білдіреді. Күйеуінің елін Жібек - өзінің қорғаны деп біледі. Қалмақтың Қорен ханы күш көрсетіп, Жібекті зорлықпен алмақшы болғанда, ол Төлегеннің руын есіне алып, Сансызбайдың неғып келмей жатқанына таң болады. Зарыға күткен Сансызбайы келгенде Жібек еш ойланбастан қайнысымен бірге қашуға бел байлайды. Өйткені, ол, біріншіден, Төлегеннің "өліп кетсем, артымда еш жаманға қор қылмас Сансызбай атты інім бар" деген өсиетін орындауы керек. Екіншіден, Жібек, өз заманының салты бойынша, өзін Жағалбайлының жесірімін деп есептейді де, әмеңгерінің келуін күтеді. Үшіншіден, Сансызбай Төлегеннен аумайды, сондықтан Жібек оны "Төлегеннің өзі" деп қабылдайды. "Сансызбайды көрген соң, Жібектің көңілі тояды", - дейді жыршы. Демек, Жібек енді өзі сүйіп қалады Сансызбайды. Яғни, Жібек марқұм болған жарының өсиеті мен ата салтын орындау үшін ғана тимейді Сансызбайға. Ол өзі ғашық болады, сөйтіп, оның Төлегенге деген іңкәрлігі Сансызбайға ауысады.
Сансызбай болса өзін нағыз батыр, елінің таянышы, Жібекті өзі сияқты сүйе білген ер азамат ретінде көрсетеді. Ол Төлеген секілді емес. Ерте жасынан ерлікке даярланып, ағасы дайындап кеткен тоғыз қабат сауытты, дулығаны киініп, найзасы мен садағын асынып, тұлпар атқа мініп, кәдімгі батырларша жолға шығады. Оның бұл сапары, бір жағынан, бұрынғы батырлардың қалыңдық іздеп, сапар шегуін еске түсірсе, екінші жағынан, батырдың жау қолына түскен әйелін (яки қалыңдығын) тұтқыннан азат ету үшін күреске аттанатынын қайталаса, үшінші жағынан, болашақ батырдың алғашқы ерлігін ойға оралтады. Ал, мұның бәрі классикалық батырлық эпосқа тән. Демек, "Қыз Жібек" жырының екінші бөлімі - көне заманнан келе жатқан "жігіттің ерлікпен үйленуі" туралы сюжет болып табылады. Бұл сюжет, әсіресе, батырлық ертегі мен көне эпоста жиі кездеседі. Осы ежелгі сюжетті жыршылар әдемі пайдаланып, жырға шеберлікпен енгізген, сөйтіп, екі сюжеттен тұратын өте көркем ғашықтық жыр тудырған.
Эпоста Сансызбай екі сипатта көрінеді: ағасын жанындай жақсы көретін бауыры және оның ісін жалғастырушы інісі. Бірінші сипаттағы Сансызбай - әлі жасөспірім, сондықтан оны бейнелеуде жыр лирикалық психологизмге орын берген. Қайын жұртына кетіп бара жатқан ағасымен қоштасқан сәттегі Сансызбайдың мінезі, ағасына айтқан сөзі - оның терең ойлы, ата-анасы туралы қам жейтін, келешегін ойлайтын бала жігіт екенін дәлелдейді. Мұңлы болған Сансызбайдың қайғыратыны: ағасы әкесінен бата ала алмай және жалғыз аттанып бара жатқаны, ол кеткен соң ата-анасының, ел-жұрттың халі не болатыны, өзінің тым жас екендігі, сол себепті әке-шешесін бағып-қағуға әлі жарамайтыны... Осының өзі-ақ Сансызбайдың ерекше жан екенін көрсетіп, оның келешекте нағыз азамат болатынын аңғартады. Ағайынды екеуінің қоштасу сөздерінен Сансызбайды алда үлкен де қатерлі сынақ күтіп тұрғаны сезіледі. Оны Төлеген де болжап, інісіне қажетті батырдың сауыт-сайманын дайындап қойғанын айтады және өзі мерт болса, Жібекті іздеп табуды, ешкімге қор қылмай, жар етіп алуды тапсырады. Міне, осылай жырдың эпилогі іспетті көрінетін Сансызбай мен Жібек жайындағы қосымшаның пайда болуы ақталады да, бүкіл жыр біртұтас көркем дүниеге айналған.
Жырдағы осы екінші сюжет эпосқа мейлінше қазақы сипат дарытқан. Халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы екінші бөлікте көбірек әрі жарқын көрінеді.
Егер бірінші бөлімде Төлеген Қыз Жібекті алу үшін екі жүз елу жылқы сатып алып, қалыңмал берген дәстүр көрінсе, екінші бөлімде қандай да бір істі бастар алдында үлкендердің батасын алу ғұрпына үлкен мән беріледі. "Ата қарғысы - оқ" деп түсінген халық Төлегеннің мерт болғанына аянышпен қараса да таңданбаған, қайта оны заңдылық деп қабылдаған. Ал, "баталы ұл арымас" деген ұғымды ұстанған жыршы да, тыңдарман да Сансызбайдың ақжолтай болғаны - әкесінің оң батасын алғандықтан деген ой ұсынады. Сондай-ақ Жібектің әмеңгерлік салтымен Сансызбайға қосылуы да - ел үшін еш оғаш емес, керісінше, оны орынды деп білген.
Сонымен Сансызбай Жібекті алады, бірақ ол тек әмеңгерлік жолымен ғана алмайды. Сансызбай, кәдімгі қаһармандық эпостағы батырларша, ерлік жасап алады. Ол бұл жерде - Жібекті құтқарушы, түптеп келгенде, әділеттілік орнатушы, сондықтан да оның іс-әрекеті толығымен құпталады. Оның образы біржақты емес. Сансызбай - ең әуелі батыр.
Бізге жеткен "Қыз Жібек" жыры - таза сөз өнерінің дүниесі, сондықтан ол көркем шығарма деп түсініледі. Олай болса, мұнда жүйелі композиция, қызғылықты сюжет, бітіспейтін тартыс, кестелі тіл, яғни көркем шығармаға не керек, соның бәрі болуға тиіс және олар жырда айтарлықтай көрініс тапқан. Әрине, бұл әлі жазба әдебиеттің үлгісі емес, мұнда көпқатпарлы іс-әрекет жоқ, шытырман оқиға баяндалмайды, кейіпкерлердің мінез-құлқы, психологиясы, характері динамикалық түрде дамымайды. Дей тұрғанмен, "Қыз Жібек" жырында басты қаһармандармен қатар басқа да кейіпкерлер оқиғаларға араласып, шығарманы мазмұн жағынан байыта түскен. Олар екі топқа бөлінеді. Бірі - басты қаһармандардың жанашыр достары болса, екіншісі - олардың қарсыластары. Достары Жібек пен Төлегеннің, содан соң Жібек пен Сансызбайдың махаббатын қоштап, оларға әрдайым жәрдем етіп жүреді. Бұлардың арасынан Қаршыға мен Шегені ерекше бөліп алуға болады.
Жалпы, Қаршыға мен Шегенің образдары көне эпостағы ежелгі көмекшілердің ғашықтық жырда өзгергенін көрсетеді. Мұның басты себебі - "Қыз Жібек" тұтас эпосқа, яғни көркем жырға айналған заманда (ХV-ХVІ ғ.ғ.) және одан кейінгі дәуірлерде де (ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ.) ер адам туралы қоғамдық идеалдың ауысқаны. Ол - тек қана қара күштің иесі емес, оны-мұныдан хабары бар, шежіреші, ақылды әрі сөзге ұста адам. Бас қаһарманның өзі сегіз қырлы, бір сырлы болғандықтан, оның көмекші достары да сондай болуға тиіс.
Жырға үлкен серпін беріп, оған көркем шығармаға қажетті қасиеттерді дарытып тұрған нәрсе - кейіпкерлердің бітіспес тартысы. Оны күшейтіп, ширықтыруда бас қаһармандарға қарсы қимыл жасап жүрген Бекежан мен оның жолдастары және қалмақтардың ханы - Қорен. Алайда, Бекежан мен Қорен бір-біріне ұқсамайтын дұшпандар. Бекежан - романдық эпостағы дәстүрлі кейіпкер, яғни екі ғашықтың ортасында жүрген қастангер (жігіт - қыз - қастаншы).
Ал, Қорен хан болса, ол Бекежаннан өзгеше дұшпан. Қорен - елдің ішіндегі қаскүнем емес, сырттан келген жау. Жау болса да, ол - нағыз батыр. Өз ойын ашық айтады, күшіне сенеді. Жібекті күшпен алатынын да жасырмайды, Сырлыбайға қызыңды бермесең, еліңді шабам деп, бүкіл ауылды қамап, тұтқында ұстайды. (Әлбетте, адамгершілік тұрғысынан келгенде, бұл да - зорлық). Сансызбаймен жекпе-жекте өзін нағыз батырша көрсеткен Қорен жай күнде мақтаншақ әрі өз айтқанынан қайтпайтын, ешнәрсенің байыбына бармайтын, тек өзінің қара күшіне сенетін дүлей бейнесінде көрінеді. Эпос оны, бір жағынан, асқан ержүрек батыр етіп бейнелесе, екінші жағынан, анайы ақымақ етіп суреттейді.
Егер Қорен мен Бекежанды салыстыра қарасақ, екеуі де - жағымсыз кейіпкер, бірақ олар бір-біріне ұқсамайды. Эпос оларды бірі-біріне қарсы қоятын секілді. Қорен - ашық жау, ол - қазақ елінің ата жауының өкілі. Оның бүкіл ойы мен іс-әрекеті - күллі ел жауының әдеткі ісі. Яғни, оның мақсаты - шапқыншылық жасап, Шекті руын жаулап алу, күш көрсетіп, мал-мүлкін талау, еркектерді қырып, әйелдерді - күң ету. Қорен Жібекті сүйгендіктен алайын демейді, оны салық деп қарайды. Өмірде де, фольклорда да сыртқы жау қашанда жеңген елінен алым-салық талап етеді, міне, Қорен де осылай істейді.
Бекежан болса - сырттан келген жау емес, іштен шалған қаскүнем. Былай қарағанда, Бекежанның Жібекке ғашық болуында еш сөкеттік жоқ. Ол да жігіт, ол да сұлу қызды алуға құқылы. Бірақ эпос пен жыршы оны қызды ұнатқаны үшін жек көрмейді, керісінше, оны өз сезімін қызға жеткізе алмағаны үшін, қыздың жүрегіне жол таба алмай, зұлымдыққа барғаны үшін жексұрын етіп көрсетеді. Бекежан өз махаббаты үшін адал күреспей, жауыздық жолын таңдайды, ал бұл жолда ол өзін арам пиғылды адам ретінде танытады. Сол себепті ол өзінің жымысқы тірлігін жасырын істейді, ойын құпия ұстайды. Жырда Бекежанның қалай өмір сүріп жүргені, бұрын кім болғаны айтылмайды. Эпос оны тек "қарақшы" деп атайды. Ал, қарақшының болмыс-бітімі белгілі. Қоренге қарағанда, Бекежан - айлакер, қу, бәрін алдын-ала ойластырып қояды, әрбір арам ісін залымдықпен жүзеге асырады. Сондықтан ол Қореннен де қауіпті. Сол себепті жыр да, жыршы да, тыңдаушы да Қоренді емес, Бекежанды қарғайды, оны ит өлімге қияды. Бекежан - адам табиғатындағы ең жағымсыз қасиеттердің, зұлымдықтың, жауыздықтың белгілерін бойына жинақтаған, солардың символына айналған образ. Міне, бізге жеткен "Қыз Жібек" жыры - таза көркем фольклордың айшықты үлгісі екені осыдан да байқалады.
Қазақтың классикалық түрдегі "Қыз Жібек" жыры - ежелгі рулық заманда пайда болған "жігіттің үйленуі" туралы түпкі сюжеттің негізінде орта ғасырларда үлкен эпос болып қалыптасқан түрі. Бұл сюжет, әсіресе, Қазақ хандығы тұсында көркем фольклордың тамаша үлгісіне айналған. Талантты ақындар мен жыршылар "Қыз Жібек" жырын тамаша романдық эпос етіп жырлаған, соның арқасында ол біздің заманымызға жетіп отыр. Жетіп қана қойған жоқ, қазіргі мәдениетіміздің ажырамас бөлігіне айналды. "Қыз Жібек" жыры профессионалды операға, көркем фильмге негіз болды. 1971 жылы Ғабит Мүсірепов сценарии бойынша Сұлтан Қожықов «Қыз Жібек» фильмін түсірді. Төлеген мен Жібек рөлдеріне Құман Тастанбеков және Меруерт Өтекешева таңдалды


title: Сабақтың тақырыбы. Жаңа материал Жаттығу тапсырмалары Бақылау Мерзімі

text:
№2 сабақ
Жазғытұры қалмайды қыстың сызы
Оқу мақсаттары:
6.2.6.1 Тірек сөздерге сүйеніп, сюжетті суреттердің желісі бойынша әңгіме құрастыру.
Бағалау критерийлері:
Тірек сөздерге сүйеніп, сюжетті суреттердің желісі бойынша әңгіме құрастырады.
|
Бейне роликті тыңдай отырып, мазмұнын ашу.
Оқушыларға сұрақтар қою.
-Жазғытұры қандай мезгіл?
-Ауа райы қандай?
-Табиғатта қандай өзгерістер болады?
Жаңа сөздер:
Жазғытұры-весна
Масатыдай құлпырып-расцвести как плющ
Елжіреу- умиляться
Сыз-сырость
Шаттан – веселись
Жаңа сөздерді дәптерге жазып орыс тіліне аудару.
|
Жаңа сөздерді қолдана отырып жазғытұры тақырыбына әңгіме құр.
86-бет 1- тапсырма
Сурет бойынша бірнеше сөз не сөз тіркесін ата. Барлық суретке ортақ сөздерді тап. Осы сөздерді пайдаланып, сөйлем құра.
87- бет
4- тапсырама
Өлеңді мәнерлеп оқы. Мәтін бойынша бірнеше сұрақ дайында.
|
Күнделік, ватсап арқылы.
Үй жұмысы
89- бет 9- тапсырма.
Сөздердің мағынасына қарай сәйкестендір.
|
08.04.20
|
№5 сабақ
Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан
Сабақтың мақсаты:
6.4.3.1 Жазба жұмыстарында теңеу, эпитет сөздерін қолданып жазу.
Бағалау критерийлері:
Жазба жұмыстарында теңеу, эпитет сөздерін қолданып жазады.
|
Мәтінді тыңдай отырып ,суреттер арқылы сабақтың тақырыбын ашу .
Мұғалім мәтінді оқиды.
Міне, қыркүйек туды, күз келді. Күн қысқарып, түн ұзарды. Аспаннан бұлттар қаптап, сіркіреп жаңбыр да жауып тұр. Күн сирек көрініп, аз жылытады. Анда-санда таңертең салқын болып қояды. Өткір суық жел арық малды, жұқа киімдіні тоңдыра бастады. Жұрт күземін алған, киізін де басып алды. Маса, шыбын, құрт-құмырсқа жоқ болып кетіпті, құстар да жылы жаққа ұша бастады. Қарлығаштар көптен көрінбейді. Аспанда тырналар да тізіліп ұшып барады. Ағаштардың жапырақтары сарғайып түсіп шөптер де қурап қалған. Егіншілер астығын жинап алып, шашындыда әр жерде ғана жаңбырға сарғайған шошақтар тұр, оларды де иелері тасып алуға шана жолын күтіп отыр. Ел тегіс биесін ағытып, пысық қатындар желі-ноқтасын кептіріп алды. Жаз күні көп байлағаны есіне түсіп, қымызшыл шалдар арық құлынын жаңа аяп отыр. Ер азамат қыстауды түзеп, кемпір мен шал, борбай балалар от басында отыр. Жаз рақат болса да, киіз үйдің күзді күні суығы-ай! Әне-міне дегенше күз де келді. Оны мен күнтізбеден ғана емес, ауа-райынан байқадым. Күн лезде суытты, ертең тіпті қар жауады деген болжам да бар. Көрерміз…
Сөздерді аудар.
Жаңа сөздер:
Дымқыл-влажный
Тұман- туман
Ертеден – с раннего
|
Берілген мәтіннен эпитет, теңеу сөздерін тап.
93-бет
2- тапсырма
Сурет бойынша мәтін құра.
94- бет 5- тапсырма
|
Күнделік , ватсап арқылы.
Үй жұмысы
Абай Құнанбайұлының өмірбаянын оқып, мазмұндау.
|
10.04.20
|
№6 сабақ
Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан
Сабақтың мақсаты:
6.4.1.1 Мәтіндердің стильдік ерекшеліктерін сақтай отырып, өмірбаян жазу.
Бағалау критерийлері:
Мәтіндердің стильдік ерекшеліктерін сақтай отырып, өмірбаян жазады.
|
Өткенді қайталау.
Үй жұмысын тексеру.
Абай Қ.ның өмірбаянын сұрап шығу.
Оқушылар бір- біріне сұрақтар ойластырады:
Мысалы:
Абай Құнанбаев кім?
Қандай өлеңдерін білесің?
Туып өскен жері?
Абай неше тіл білген?
|
Абай Құнанбайұлының өмірбаянын үлгі ретінде алып, өз өмірбаяныңды жаз.
Оқулықпен жұмыс:
93- бет 1- тапсырма
Мақал- мәтелдерді оқып, сөйлем мүшесіне талда.
|
94- бет
3- тапсырма
Мәтін бойынша бірнеше сұрақ дайында.
|
13.04.20
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жаһандағы қымбат 7 бренд Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

text:
Сабақтың басы
|
Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу!
Оқушыларды түгендеу.
Үй тапсырмасын сұрау.
«Сөз сырына үңілсек» әдісімен оқушыларға Н.Назарбаевтың «Үш тілді меңгеру, білу – жаһандаған әлемге жолдама деген сөз» деп айтқан сөзін қалай түсінетіндіктерін сұрау және бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтап алу, сабақтың мақсатымен таныстыру.
|
Оқушылар сабақ тақырыбымен танысады.
Сұрақтарға жауап береді.
|
Дескриптор:
Сұрақтарға жауап береді.
|
9 –сыныпқазақ тілі оқулығы
|
Сабақтың ортасы.
|
2. Мәтіннің құрылымы мен тілдік ерекшелігіне қарап, қай стильде жазылғанын анықтаңдар.
Мәтіннің стиль түрін анықтаңыз
|
Тілдік ерекшелігін жазыңыз
|
дәлелдеңіз
|
|
|
|
Ресми-іскерлік стиль мемлекеттік билік пен халық арасындағы, елдер арасындағы, кәсіпорындар, ұйымдар, мекемелер арасындағы, жеке тұлға мен қоғам арасындағы ресми қарым-қатынас құралы болып табылады.
Мұндай мәтіннің негізгі белгісі, тұтастай алғанда, шекті дәлдік болып табылады. Басқаша айтқанда, іскерлік мәтінге мазмұндық толықтық, дәлдік, айқындылық, конструкциялардың үлкендігі тән.
Ресми-іскерлік стиль: халықаралық келісімшарттардың, актілердің, заңдардың, үкімдер, жарғылардың, куәліктердің, іскерлік қағаздардың және т.б. құжаттардың стилі. Тіпті конверттер белгілі бір тәртіппен жазылады, бұл пошта қызметкерлері үшін ыңғайлы.
Жеке жұмыс.
Оқушылар өз өмірбаяндарын дәптерлеріне жазады.
6. Тапсырма
Егер сендер отандық бренд өндіретін кәсіпорын ашсаңдар, логотипі қандай болатынын қалайсыңдар? Төмендегі суреттерден қажетті мәлімет ала отырып, өз логотиптеріңді сипаттаңдар.
Үй тапсырмасы: 5-тапсырма.
|
Ресми іс-қағаздардың түрлерін біледі Стиль ерекшеліктерін, құрылымын ажыратады.
|
Екі мәтінді оқып салыстырады
Құрылымы мен тілдік ерекшелігін ажыратады
Пікірлерін дәлелдейді.
Дәлелдер келтіре отырып, қз пікірін айта алады.
Орфографиялық нормаға сай жаза алады.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jaandafi-imbat-7-brend-osi-saba-arili-jzege-asa.html#Осы_сабақ_арқылы_жүзеге_асатын_оқу_мақсаттары:__9.4.1.1_мәнмәтін_бойынша_тілдік_бірліктерді_орфографиялық_нормаға_сай_жазу.


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
ин.
|
№1-тапсырманы орындатады. Қарқыны баяу оқушыларға жетелеуші, түрткі сұрақтар қояды. Қарқыны жылдам оқушыларға бағыттаушы сұрақтар қойып қолдау көрсетеді.
|
Төмендегі суретке қарап, «Жаһандану» терминіне қандай
анықтама берер едіңдер? Пікір алмасады.
|
Дескриптор:
-Терминге анықтама береді.
-Пікір алмасады. Жалпы - 5 балл
|
10-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері.
|
Жұптық жұмыс
|
№8-тапсырманы орындатады, қадағалап, бағы-бағдар береді.
|
Ғалымдардың жаһандану жөнінде айтылған пікірлерін жинақтап,
«Төрт сөйлем» әдісімен оларды сипаттап жазады.
|
Дескриптор:
-Мәлімет табады.
-Сипаттап жазады.
-Ақпарат жинап, жаңалықпен таныстырады. Жалпы - 5 балл
|
10-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасамын, түгендеймін.
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру мақсатында «Жүректен жүрекке» тренингін жүргіземін.
|
Оқушылар «Жүректен жүрекке» тренингі арқылы жүрекшені бір-біріне бүгінгі күндеріне тілек білдіре отырып ұсынады.
|
Мұғалім тарапынан бағалау.
«Өте тамаша!»
«Керемет!»
«Жарайсыңдар!»
|
Жүрек бейнесі
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
Қызығушылықты ояту мақсатында «Бір бұйым» әдісін қолданамын.
Жаhандану дегеніміз не?
Жаhандық мәселелер деп нені есептейсің?
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстырамын.
Мақсатты ашып, талдау жүргіземін.
|
Мұғалім қай оқушының бұйымын көтерсе сол оқушы берілген сұраққа жауап береді
Жаһандану дегеніміз – бір-бірімен тығыз экономикалық, ғылыми-техникалық, саяси, мәдени байланыстағы біртұтас адамзат қауымдастығының қалыптасуы
Жаhандық мәселелер деп экология,халықаралық терроризм,ядролық қару,әлеуметтік теңсіздіктер,т.б.есептеймін.
Сабақтың тақырыбы, мақсатынмен танысады.
Мақсатты ашып, талдайды.
|
Мұғалім тарапынан бағалау.
Ынталандырушы сөздер
«Жарайсың!»
«Тамаша!»
|
Оқушы бұйымдары
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31мин.
|
1-тапсырма:
Мәтіндегі негізгі ой мен көтерілген мәселелерді «Оқиға желісіне» салып талдау тапсырмасын ұсынамын.
ЕББҚ: 1-тапсырма Мәтіннің негізгі ойы неде?
Клишеге сүйеніп, екі сөйлеммен ой түйіндетемін.
Клише:
Менің ойымша толғаудың негізгі ойы-.
Оған ... дәлел бола алады.
2-тапсырма
Оқылым материалы бойынша негізгі мәліметті анықтап «5–5–1» әдісімен конспектілеу тапсырмасын ұсынамын.
|
Оқушылар мәтіндегі негізгі ой мен көтерілген мәселелерді «Оқиға желісіне» салып талдайды
ЕББҚ оқушы мұғалімнің ықпалымен клишеге сүйеніп, екі сөйлеммен ой түйіндейді.
Мәтіндер бойынша 5 сөйлем жазады. Сол 5 сөйлемді 5 сөзге қысқартады. Соңында 5 сөзді 1 сөзге қысқартады. Бүкіл сыныппен түйінді сөздеріңмен бөліседі.
|
|


title: Дескриптор: Жалпы – 5 балл - Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
Сабақтың соңы
Ой толғаныс
4 мин.
Кері байланыс
4 мин
Үйге тапсырма
Сабақты бекіту мақсатында «Барабан» әдісінқолданамын. Экранда көрсетілген барабан таңдаған оқушылардан сұрақтарға жауап алу арқылы бүгінгі тақырыпты пысықтаймын.
Сабақтың соңында мақсатқа қаншалықты қол жеткізгендігін анықтау мақсатында «СМС» әдісінқолданамын.
7-тапсырма
Барабан арқылы таңдалған оқушы сұраққа жауап береді.
Оқушылар сабақтың мақсатына толық қол жеткізгендігін «СМС» әдісі арқылы жазады.
Үйге берілген тапсырманы күнделіктеріне жазып алады
Мұғалім тарапынан бағалау.
«Өте тамаша!»
«Керемет!»
Сабаққа кері байланыс жазады.
https://wheelofnames.com/
Ұялы телефон
Оқулық 114-бет.
10-сынып, Қазақ тілі(Қоғамдық-Гуманитарлық бағыт)
Қысқамерзімді жоспар №1-сабақ Сабақтың тақырыбы: Әлем және Қазақстан
Бөлім:
VIII бөлім. Қазіргі әлемдегі саясат және жаһандық мәселелер. Пунктуация
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы: 10
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Әлем және Қазақстан
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:
10.1.1.1 мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру;
10.2.4.1 әртүрлі стильдегі (ғылыми, ресми ісқағаздар, публицистикалық, ауызекі сөйлеу, көркем әдебиет стилі) мәтіндердің тақырыбын, мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау.
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Мәтін үзінділері бойынша болжам жасайды.
Көпшілік оқушылар үшін: Мәтін үзінділері бойынша болжам жасап, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастырады.
Кейбір оқушылар үшін: Әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдайды.


title: «Бір ауыз сөз» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
|
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:
1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады.
3.Оқушыларды топтарға біріктіру.
|
Топқа кітап, дәптер және қаламсап оқу құралдарының суреттері бар қима қағаздар беріледі. Әр оқушы қима қағаздарды таңдау арқылы ұқсас құралдармен 3 топқа бірігеді.
1 топ: Кітап
2 топ: Дәптер
3 топ: Қаламсап
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
Кітап, дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима қағаздар топтамасы
|


title: (Ұ) «Миға шабуыл» - Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
Сұрақтар:
1. Әлемдік саясат дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Әлемдік деңгейдегі ортақ мәселелерге не жатады?
3. Әлемдік жаһандану процесі қалай дамуда?
|
Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|


title: Дескриптор - Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
Дескриптор: -Негізгі ақпаратты анықтайды.
-Конспект жазады.
Жалпы - 4 балл
Оқулық
10-сынып
Атамұра
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
«Еркін микрофон» әдісі.Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау»әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
Жалпы бағалау Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:


title: Қысқамерзімді жоспар - Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Өрмекшінің торы» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы жіпті лақтырады.
ә). Топта жұмыс жасау ережені еске түсіру.
б). Топтастыру.
|
Мұғалімнің нұсқауы бойынша екі топқа бірігеді.
І-топ:
ІІ-топ
Топтың ережесі:
ТҚЕ сақтау.
Топ басшысына бағыну.
Белсенді болу.
Бір-бірін тыңдау, өз пікірімен ашық бөлісу, басқалардың пікіріне құрметпен қарау.
Уақыт шегінде жұмыс жасау.
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Тоқыма жіп
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
Сұрақтар:
1. Қалай ойлайсыңдар, бү гін гі таңда ешбір елмен қарым-
қатынас жасамай, томаға-тұйық өмір сүру мүмкін бе?
2. Әлем мемлекеттерінің жаһандық мәселелерін шешумен
қандай халықаралық ұйымдар айналысады?
|
Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
|


text:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы 1-тапсырманы орындатады, қадағалайды, бағыт-бағдар береді.
|
Т өменде берілген эмблемалар қандай халықаралық ұйымдардікі екенін анықтайды.
|
Дескриптор:
-Эмблемаларға мұқият қарайды.
-Қай ұйымдыкі екенін анықтайды.
Жалпы - 5 балл
|
10-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
|
Жеке жұмыс
|
№6-тапсырманы орындатады, қадағалайды, бағыт-бағдар береді.
|
Мерзімді баспасөз материалдарынан халықаралық қатынастарда
мемлекеттік басшылардың, қоғам қайраткерлерінің дипломатиялық сөздерін теріп жазып, тыныс белгілерінің қойылу сипатын
түсіндіреді.
|
Дескриптор:
-Дипломатиялық сөздерді теріп жазады.
-Тыныс белгілерінің қойылу сипатын түсіндіреді.
Жалпы- 5 балл
|
10-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан Пәні: Қазақ тілі Тоқсан

text:
10.2.5.1 мәтіндегі негізгі ойды анықтау, көтерілген мәселеге баға беріп, мәліметтер мен пікірлерді өңдей білу
10.3.5.1 оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ақпаратты іріктей отырып, түртіп жазу (конспектілеу)
Сабақтың мақсаты:
Мәтіндегі негізгі ойды анықтайды, көтерілген мәселеге баға беріп, мәліметтер мен пікірлерді өңдейді
Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ақпаратты іріктей отырып, түртіп жазады
ЕББҚ: 2-топ. (Ұялшақ оқушы)
Мұғалімнің көмегімен
Мәтіндегі негізгі ойды анықтайды, көтерілген мәселеге баға беріп, мәліметтер мен пікірлерді өңдейді
Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ақпаратты іріктей отырып, түртіп жазады


title: Пәнаралық байланыс - Сабақтың тақырыбы Жаһандану мәселелері. Ұлттық мәдениеттің жаһандану үрдісі Тобы 101

text:
С.Ұйымдастыру кезеңі. Психологиялық ахуал қалыптастыру: «Өзі туралы кластер» тренинг Студенттер танысу үшін өздері туралы кластерлер құрастыруы керек. Олар парақтың ортасындағы шеңберге өз есімдерін жазып, одан таралатын шеңберлерге өздерінің өмірінде маңызы бар бес негізгі рөлін жазады. Мысалы: Жанұяның еркесі, адал дос т.б
Топтарға бөлу. «Қағаз қиындылары» (тақырыпқа байланысты сурет ) Үй тапсырмасын тексеру Топта, жұпта бірін-бірі тексеру.
Өткен тақырыптар мақсатында бір-біріне сұрақтар қою.
1. Мәдени жаһандану дегеніміз не? 2. Экономикалық жаһанданудың нақты сипаттарын ата? 3. Этникалық жаһанданудың нешеге бөлінеді? 4.Ақпараттық коммуникациялық жаһандану туралы не білесіз?


5. Аумақтық жаһандану дегенді қалай түсінесіз? 6.Не себепті өзіміздің рухани және материалдық құндылықтарымызды бағалау үшін жаһандану дәуірінде ұлттық ерекшеліктерімізді сақтау қажет деп ойлайсыз? Содан кейін мәтіндегі ақпараттарды ВЕНН диаграммасын толтырады
Қос жазба диаграммасын
Дескриптор
Мәтіндегі деректерді анықтайды.
Мәтіндегі деректерді салыстырады.
мәтіндегі салыстырған деректерді жазады.
ҚБ«3 Ж» әдісі:Жетістік, жаңалық, жауапкершілік
С 2- тапсырма. «Екі жақты күнделік» әдісі арқылы төмендегі сөздерді қандай сөйлемде кіші әріппен, қандай сөйлемде бас әріппен жазуға болады деп өз ойларын дәлелдейді. Содан кейін осы сөздерді қатыстырып, жаһандануға байланысты сөйлем құрап жазады.
Сөз
Сөйлем
Мәңгілік ел
мәңгілік тіл
отан
дала
ұстаз
президент
республика
ҚБ. « 3 Ұ» әдісі: Ұнамды, ұтымды, ұсыныс.
Т. 3-тапсырма Мәтін мазмұны бойынша төмендегі сызбаны толықтырып жаз. Мәтіннің тақырыбы тақырыбы
Мәтіннің идеясы идеясыидеясы
Тілдік құралдар
Мәдени жаһандан-.....
Экономикалық жаһандану - ....
Этикалық жаһандану - .....
Аймақтық жаһандану - ....
Ақпараттықкоммуникативтік жаһандану
ҚБ «Бір минут» әдісі Студенттер кезек бойынша бір минут ішінде сабақ тақырыбы бойынша тоқтаусыз қайталаусыз, қатесіз сөйлейді.


title: Сабақтың тақырыбы Жаһандану мәселелері. Ұлттық мәдениеттің жаһандану үрдісі Тобы 101

text:
Оқытушының аты-жөні
|
М.В.Адилқызы
|
Күні
|
20.11.2023ж
|
Сабақтың тақырыбы
|
Жаһандану мәселелері. Ұлттық мәдениеттің жаһандану үрдісі
|
Тобы
|
101
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу
мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
Мәтін құрылымын сақтай отырып, бірнеше графиктік мәтіндегі (диаграмма, кесте) деректерді салыстыру,маңызды тұстары мен үрдістерді (тенденция) анықтап жазу.
|
Сабақ мақсаттары
|
Барлық студенттер:
|
Мәтін құрылымын сақтай отырып, бірнеше графиктік мәтіндегі (диаграмма, кесте) деректерді салыстыру,маңызды тұстары мен үрдістерді (тенденция) анықтап жазады.
|
Студенттердің басым бөлігі:.
|
Мәтін құрылымын сақтай отырып, бірнеше графиктік мәтіндегі деректерді салыстырады.
|
Кейбір студенттер:
|
Тақырып бойынша мәтін құрылымын сақтай отырып, графиктік мәтіндегі(диаграмма, кесте) деректерге дәлелдер келтіре алады, маңызды тұстары мен үрдістерді (тенденция) анықтап жазады.
|
Бағалау критерийлері
|
графиктік мәтіндегі деректерді анықтайды.
мәтіндегі деректерді салыстырады.
Мәтіннің маңызды тұстары мен үрдістерді (тенденция) анықтап, салыстырған деректерді дәлелдейді.
|
Тілдік мақсат
|
Студенттер орындай алады:
Мәтіндегі негізгі ойды анықтай алады. Мәтін құрылымы бойынша сұрақтарға жауап бере алады.Деректерді салыстырады. Өз пікірін дәлелдеп, ойын ашық жеткізе алады
|
Негізгі сөздер мен тіркестер:
|
Мәдени жаһандану,бірігу үрдісі, жаһандық қаржы
|
Диалог құруға/жазылым үшін пайдалы тіркестер:
|
Валюта және қор рыноктары, әскери саяси одақтар,коммуникациялық жаһандану,мәдениет пен идеялогиялар,үрдістердің компьютерлендірілуі,
|
Талқылауға арналған сұрақтар:
|
Не себепті ... деп ойлайсыз?
|
Не себепті өзіміздің рухани және материалдық құндылықтарымызды бағалау үшін жаһандану дәуірінде ұлттық ерекшеліктерімізді сақтау қажет деп ойлайсыз?
|
Құндылықтарға баулу
|
Зайырлы қоғам және жоғары руханият
|
|


Пәні: Шағын комплектілі мектепте оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыру әдістемесі
Сабақтың тақырыбы: Шағын комплектілі бастауыш мектепте оқушылардың ойын әрекетін ұйымдастыру ерекшеліктері
Кафедра: Педагогикалық-психологиялық білім беру және оқыту әдістемесі
Оқу тобы: Пмно-19-1 п/я
Уақыты: 15.02.2022, 12:50-13:40
Білім алушылар саны:13. Қатысқаны: 10. Қатыспағаны:3
Сабақтың түрі: практикалық
Шығып сөйлегендер:
Жайлауова М.К п.ғ.к., доцент: Практикалық сабақта білім алушылардың назарын аудару үшін ұялы байланыс нөмірлерінің карточкасы тарату арқылы топтарға бөлді. Бүгінгі тақырып бойынша төрт топқа, 4 түрлі әдіспен тапсырмалар берілді. Топтар постерлерді қорғап, бір-бірінің постерлерін бағалады. «Жапондық есімдер» ой сергек ойынын ойнту арқылы білім алушыларды одан әрі қызықтырды. Бүгінгі сабақты қорытындылау мақсатында интернет желісі арқылы білім алушылар 5 сұрақтан тұратын тест тапсырмаларын орындады. Соның қорытындысы бойынша білім алушыларды бағалады. Рефлексия әдісіне «Қоқыс жәшігі, ет тартқыш, чемодан» әдісін қолданды. Барлығын қамти отырып, өз беттерінше ізденуге мүмкіндік жасады. Сабақ өз мақсатына жетті деп ойлаймын.
Магистрантқа қойылған сұрақ
Жайлауова М.К п.ғ.к., доцент Бүгінгі жоспарлап келген тапсырмаларыңыздың барлығын қолдана алдыңыз ба? Жауап: Бүгінгі сабаққа жоспарлап келген мақсатым, әдістерім бәрін өз уақытымен қолдандам. Сабақ өз мақсатына жетті. Сабаққа қатысқан оқытушылар мен магистранттар пікірі:
Керейбаева Анар білім алушылармен .немі байланыста болып отырды. Барлық тапсырмалар жүйелі, өз ретімен орындалды. Бүгінгі өткізген ашық сабағы ұнады. Студенттер өткізілген сабақты игергені көрініп тұр. Жәрімбет Айдана бүгінгі сабақ маған ұнады. Өзіме қажетті әдістерді түртіп алдым.


title:
Пәні: Шағын комплектілі мектепте оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыру әдістемесі
Сабақтың тақырыбы


title: Сабақтың тақырыбы : Жаңа педагогикалық үдерістерді диагностикалау

text:
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ХАТТАМАСЫ
Алдоңғар Әсел Мейрамбекқызы
Сабақтың тақырыбы:Жаңа педагогикалық үдерістерді диагностикалау
Кафедра: Педагогикалық-психологиялық білім беру және оқыту әдістемесі
Оқу тобы: ПМНО-21-1у, ДО-21-1у
Уақыты:10:30, 18.02.2022
Білім алушылар саны:33. Қатысқаны: 27. Қатыспағаны:6
Сабақтың түрі: практикалық
Шығып сөйлегендер:
Жайлауова М.К п.ғ.к., доцент:
Практикалық сабақта білім алушылардың назарын аудару үшін ұялы байланыс нөмірлерінің карточкасы тарату арқылы топтарға бөлді. Бүгінгі тақырып бойынша төрт топқа, 4 түрлі әдіспен тапсырмалар берілді. Топтар постерлерді қорғап, бір-бірінің постерлерін бағалады. «Жапондық есімдер» ой сергек ойынын ойнту арқылы білім алушыларды одан әрі қызықтырды. Бүгінгі сабақты қорытындылау мақсатында интернет желісі арқылы білім алушылар 5 сұрақтан тұратын тест тапсырмаларын орындады. Соның қорытындысы бойынша білім алушыларды бағалады. Рефлексия әдісіне «Қоқыс жәшігі, ет тартқыш, чемодан» әдісін қолданды. Барлығын қамти отырып, өз беттерінше ізденуге мүмкіндік жасады. Сабақ өз мақсатына жетті деп ойлаймын.
Магистрантқа қойылған сұрақ
Жайлауова М.К п.ғ.к., доцент
Бүгінгі жоспарлап келген тапсырмаларыңыздың барлығын қолдана алдыңыз ба?
Жауап: Бүгінгі сабаққа жоспарлап келген мақсатым, әдістерім бәрін өз уақытымен қолдандам. Сабақ өз мақсатына жетті.
Сабаққа қатысқан оқытушылар мен магистранттар пікірі:
Керейбаева Анар білім алушылармен .немі байланыста болып отырды. Барлық тапсырмалар жүйелі, өз ретімен орындалды. Бүгінгі өткізген ашық сабағы ұнады. Студенттер өткізілген сабақты игергені көрініп тұр.
Жәрімбет Айдана бүгінгі сабақ маған ұнады. Өзіме қажетті әдістерді түртіп алдым.
Анықтама
Оқу тобы: ПМНО-20-1
Пәні: Дидактика
Тақырыбы: Мектептегі білім беру мазмұны
Күні: 16.02.2022
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда Университетінің ПМНО-21-1 М оқу тобының магистранты Балғабаева Айнаш ПМНО-20-1 оқу тобына «Дидактика» пәнінен «Мектептегі білім беру мазмұны» тақырыбында ашық практикалық сабағы болып өтті. Сабақтың басы түрлі түсті қаламдарды таратумен басталды. Сол түстер бойынша төрт топқа бөлінді. Топқа бөлінген соң өткенге шолу мақсатында тест тапсырмасын жасады.
Сабақ ортасында тақырыпқа байланысты бейнеролик көрсетті. Сол бейнеролик туралы білім алушылар өз ойларын айтты. Сабақтың тақырыбы бойынша кір қыстырғыш әдісі бойынша төрт топқа постер қорғауға тапсырмалар беріліп, білім алушылар тақырып төңірегінде постерлер қорғады. Және әр топ бір-бірін бағалады.
Сабақ соңында ой қорыту мақсатында тест тапсырды. Тесттен алған баллдарын платонус жүйесіне жоятынын айтты. Рефлексия әдісіне «БББ» әдісін алды. Білім алушылар өздерін еркін ұстай алды. Және ашық сабақ өз мақсатына жетті, бір кемшілігі уақытты ұтымды пайдалана алмады.
Анықтама
Оқу тобы: Пмно-19-1 п/я
Пәні: Шағын комплектілі мектепте оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыру әдістемесі
Тақырыбы: Шағын комплектілі бастауыш мектепте оқушылардың ойын әрекетін ұйымдастыру ерекшеліктері
Күні: 15.02.2022
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда Университетінің ПМНО-21-1 М оқу тобының магистранты Орынбай Гаухар Пмно-19-1- п/я оқу тобына «Шағын комплектілі мектепте оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыру әдістемесі» пәнінен «Шағын комплектілі бастауыш мектепте оқушылардың ойын әрекетін ұйымдастыру ерекшеліктері» тақырыбында ашық пратикалық сабақ өткізді. Сабақтың мақсаты шағын комплектілі бастауыш мектепте оқушылардың ойын әрекетін ұйымдастырудың ерекшеліктерін білу, анықтау болды. Сабақтың басын «Тәтті бірлестік» әдісімен конфеттер тарату арқылы бастады. Топтар 3 топқа бөлінді. Әр топ өздерін отандық фильмдермен атады. Және топтарға тақырып бойынша тапсырмалар берілді. Топтар постер қорғап, бір-біріне баға берді.
Сабақтың ортасында ой сергек жасалды. «Отандық фильмдер жарнамасы» әдісі бойынша топтар отандық киноларымызды басқа топ мүшелеріне жарнамалады.
Сабақты қорытындылау мақсатында «Сұрақтар жаңбыры » әдісі жасалды. Топтар өздері қорғаған постерлері бойынша келесі топқа сұрақ қойып, тақырыпты одан әрі пысықтады. Рефлексия «ПОПС» әдісі арқылы жасалып, білім алушылар бүгінгі сабақтан не білгендері туралы айтып өтті. Сабақ өте жоғары деңгейде өтті. Дайындығы, магистранттыі өзін-өзі ұстай білуі, білім алушылармен байланыс орнатуы барлығы өте жоғары деңгейде болды. Сабақ өз мақсатына жетті деп сенім білдіремін.
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ХАТТАМАСЫ
Орынбай Гаухар Қойлыбайқызы
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: «Жаңа заман және қазіргі кездегі қоғамдық ойдың дамуының негізгі бағыттары.»

text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
1. Ағартушылық бағыт өкілдерінің барлығы қандай идеяға біріктірілді?
2. Қоғамдық өмірдің саяси идеялары мен принциптерін жасаған кім болды?
3. Ұлтшылдық деп-.........
4.Конттің пайымдауынша,позитивті философия дегеніміз?


Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзіменынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Қоғамдық-саяси ойдың дамуы үшін Ағартушылық дәуірді айтып береді.
|
Тақырыпқа байланысты интернет көздерін пайдаланып қоғамдық-саяси ойдың дамуы үшін Ағартушылық дәуірмен танысады.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1- тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1-тапсырма
ХІХ-ХХ ғасырдағы қоғамдық-саси ой пікірдің негізгі бағытарын кестеге толтырыңдар.
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Тапсырманы орындайды және дәптерге кестені толтырады.
|
ДК экраны
11-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2- тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
2-тапсырма
1. Қоғамдық-саяси ойларда бағыттардың қалыптасу себептерін атаңдар.
|
|


title: Дескриптор: Жалпы - 3 балл - Сабақтың тақырыбы: «Жаңа заман және қазіргі кездегі қоғамдық ойдың дамуының негізгі бағыттары.»

text:
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Талдау жасап және атап көрсетеді.
|
ДК экраны
11-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Сабақтың тақырыбы: «Жаңа заман және қазіргі кездегі қоғамдық ойдың дамуының негізгі бағыттары.»

text:
11.3.1.1 қоғамдық ойдың дамуын түсіндіру үшін "либерализм", "ұлтшылдық", "социал-демократия", "марксизм", "экзистенциализм", прагматизм", "позитивизм" түсініктерін қолдану;
11.3.1.2 қоғамдық-саяси ойдың дамуы үшін Ағартушылық дәуір идеяларының маңыздылығын бағалау;
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: қоғамдық ойдың дамуын түсіндіру үшін "либерализм", "ұлтшылдық", "социал-демократия", "марксизм", "экзистенциализм", прагматизм", "позитивизм" түсініктеріvty танысады.
Көпшілік оқушылар үшін: қоғамдық-саяси ойдың дамуы үшін Ағартушылық дәуірді біледі
Кейбір оқушылар үшін: қоғамдық-саяси ойдың дамуы үшін Ағартушылық дәуір идеяларының маңыздылығын айтып бере алады.


title: Сабақтың тақырыбы: Жақындарыммен өткізетін мерекелер. Қазақ дастарханы. Композициядағы көрініс 1513875831

text:
2.1.3.2 Шығармашылық идеяларды дамыту үшін белгілі дерек көздерінен ақпараттар жинау
Сабақ нәтижесі:
Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:Оқулықта берілген және қосымша тапсырмаларды орындайды. Практикалық жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді.
Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты брлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.
Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:
Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.


title: Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді, аралас сандарды көбейту орындау. Өзара кері сандар

text:
5.1А Бөлім Сандарға амалдар қолдану
|
Мектеп: Жаңақоныс ЖОББМ
|
Күні: 11.12.23ж
|
Мұғалім аты-жөні: Салықбаева М
|
Сынып: 5
|
Қатысқан оқушылар саны :
|
Қатыспаған оқушылар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Жай бөлшектерді, аралас сандарды көбейту орындау. Өзара кері сандар.
|
Оқу бағдарламасына сілтеме:
|
5.1.2.21 жай бөлшектерді, аралас сандарды көбейтуді орындау;
5.1.2.22 берілген санға кері санды табу.
|
Сабақтың мақсаты
|
Жай бөлшектерді көбейте алады;
Жай бөлшектерді натурал санға көбейте алады;
Аралас сандарды көбейте біледі;
Кері сандарды таба біледі.
|
Бағалау критерийлері
|
Бөлшектерді дұрыс көбейте алады ;
Натурал санды бөлшекке көбейте алады;
Аралас сандарды көбейте алады ;
Кері сандар туралы түсінік қалыптасады.
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңдері
|
Мұғалімнің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Оқыту ресурстары
|
Ұйымдастыру кезеңі
(2 мин)
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру
1 мин
|
Мотевациялық кезең :
а) Оқушыларды сабаққа ынталандыру
б)Сабаққа қатысушы оқушыларды түгендеу
в) Үй тапсырмасы бойынша сұрақтарына жауап беру
Оқушыларға бүгінгі сабақтың тақырыбы мен мақсаты айтылады .
Тақырыпқа сай оқушылардға бүгінгі сабақтың мақсатын ашу үшін сұрақтар қояды. Қайталау есептері
беріледі.
|
Жеке орындауға арналған тапсырмалар:
a) 1 кг кәмпиттің бағасы 350 тг. кг кәмпит неше теңге?
b)1 массасы г. 20 алтын неше грамм?
c) Автомат станокта 12 минутта 5 сақина жасады. Автоматта 3 сақина неше минутта
жасалады ?
I(a).Көбейтуді орындаңыз:
а. =
b. =
ІІ. a) Балада 4 алма , 4 жарты алма және жарты алманың жартысының 4- еуі бар.
Балада неше алма бар ?
b) Жердің жасанды серігі жылдамдықпен ұшырылды. Ол 8 секундта қанша қашықтыққа барады?
c) Квадраттың қабырғасы дм. Квадраттың периметірін табыңдар.
II(a). Көбейтуді орындаңы=
|
Дескриптор:
-жай бөлшектерді көбейтуді біледі
-аралас сандарды көбейтуді біледі
-өз ара кері сандарды есеп шығаруда қолдана алады
Дескриптор:
-жай бөлшектерді көбейтуді біледі
-аралас сандарды көбейтуді біледі
-өз ара кері сандарды есеп шығаруда қолдана алады
-мәтін есептерді шығаруда көбейтуді қолдана алады
|
|


title:
Презентация
Слайд 1 - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді, аралас сандарды көбейту орындау. Өзара кері сандар

text:
Жеке жұмыс(10 мин)
|
Оқу материалдарын бекіту мақсатында оқушылар төмендегі тапсырмаларды орындайды:
|
1 деңгей.
Есептеңдер:
=
=
Тігінші бірнеше көйлектің әрқайсысына метрден есептеп, орам мата сатып алды.
Ол орам матаны әр көйлікке жеке бөлу үшін 7 рет қиды.
Орам мата неше көйлек тігуге есептелген ?
Орам мата неше метр?
2 деңгей.
Есептеңдер:
=
=
4.Велосипед доңғалағы сыртқы шеңберінің ұзындығы м. Велосипед доңғалағы
1 секунда айналым жасайды . Велсипед 5 минутта неше метр қашықтыққа барады?
|
Дескриптор:
-жай бөлшектерді көбейтуді біледі
-аралас сандарды көбейтуді біледі
-өз ара кері сандарды есеп шығаруда қолдана алады
-мәтін есептер шығаруда көбейтуді қолдана алады
Бағалау критерийлері:
Бөлшектерді дұрыс көбейте алады ;
Натурал санды бөлшекке көбейте алады;
Аралас сандарды көбейте алады ;
Кері сандар туралы түсінік қалыптасады.
|
Презентация слайд 9
Дифферен-циация
Презентация Слайд 9
|


title: Аты-жөні - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді, аралас сандарды көбейту орындау. Өзара кері сандар

text:
2..Катердің меншікті жылдамдығы км\сағ. Өзеннің ағыс жылдамдығы км\сағ.
-Катер өзен ағыспен 71 км қашықтықта неше сағатта жүзеді?
-Катер өзенде ағысқа қарсы км қашықтықты неше сағатта жүзеді?
қалыптасады.
ҚБ
Рефлекция (4 мин)
Рефлексия
Менің есіме түсті ……………………
Менде қиындықтар болды ……………..
Менің білгім келеді………………………...
Мен орындай алдым …………………


title: Пәнаралық байланыстар - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу

text:
Физика, жаратылыстану - таудың биіктігін табуда, ылғалдану коэффициентін анықтауға қолданылады.
Алдыңғы меңгерілген білім
Жай бөлшектерді және аралас сандарды көбейту. Өзара кері сандар, жай бөлшектер.
Сабақ барысы
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
Сабақта жоспарланған жаттығу түрлері
Ресурстар
Сабақтың басы
1.Ұйымдастыру бөлімі: Сабақтың басында мұғалімдер оқушылардың назарын өздеріне аударады. Психологиялық дайындық. Оқушылар бүгінгі сабақта бір-біріне өз жылу тілектерін білдіреді.
Тренинг «Жақсы қасиетім». Оқушыларды ортаға шығарып, көршілес тұрған оқушыға өзінің жақсы қасиеттерін айтады. Солай жалғасын табады. Ендеше бүгінгі өткізіліп отырған сабағымызда бір-бірімізге сәттілік тілеп, жұмысымызды бастайық.
Топқа бөлу үшін қағазға жай бөлшектерді бөлу беріліп,есептің бөлінгіші, бөлгіші, бөліндінің мәні қызылмен ерекшеленеді.
Өткен тақырыпқа шолу жасау. «Миға шабуыл» әдісі арқылы оқушыларға сұрақтар қойылады. (алдыңғы меңгерілген білімді қайталап өту):
1.Бөлшектерді қалай көбейтеді?
2.Натурал санды бөлшекке қалай көбейтеді?
3.Аралас санды көбейтуді түсіндіріңіз
Үй жұмысын «Математикалық марафон» тәсілі арқылы тексеру (оқушылар бір-бірінің тапсырмаларын тексереді).
«Мидың суретін сал» әдісі. Бағалау парағы ретінде мидың суреті таратылады. Мидың суретіне сабақ кезінде меңгерген білімдерін мидың бөлігін сөздермен толтырады.
Қалыптастырушы бағалауға түрлі түсті жұлдызшалар мен смайликтерді пайдаланамын.
Оқу бағдарламалары, оқу жоспарлары, әдістемелік нұсқаухаттар, компьютер, интерактивті тақта, А3 форматындағы қағаздар, маркерлер, стикерлер


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу

text:
Жаңа тақырыпты слайд арқылы меңгерту (оқушыларға слайд көрсету арқылы ой тастау).
1.Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшекке кері санға көбейту керек.
Ережені әріптермен жазсақ: 2.Аралас санды аралас санға бөлу үшін, оларды бұрыс бөлшек түріндежазып алып, бөлшекті бөлшекке бөлу ережесін пайдалану керек.
4
3.Натурал санды бөлшекке бөлу. Бөлшекті натурал санға бөлу.
Ережені әріптермен жазсақ: n
n– натурал сан
Оқулықпен жұмыс: 1) 2) 3)
1)3 2)1 3)6
1)10 2) 3) 4
Дескриптор: Білім алушы
- жай бөлшектерді бөлу ережесін пайдаланады;
- жай бөлшектерді бөледі;
- аралас сандарды бөледі;
- натурал санды бөлшекке бөледі.
Постер қорғау арқылы таныстырылым жасайды: 1.Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу
2.Аралас санды аралас санға бөлу
3.Натурал санды бөлшекке бөлу
«Семантикалық карта» ойыны
1
5
3
10
б
қ
з
н
д
м
12
л
ө
о
и
ж
к
6
ә
з
л
т
ғ
м
а
л
й
ш
в
г
м
қ
с
к
е
д
( )
л
м
ө
п
р
к
Графикалық диктант. 1. бөліндісі 2-ге тең;
2. Көбейтіндісі 1-ге тең болатын екі санды өзара кері сандар деп атайды;
3. және сандары өзара кері сандар;
4. Өзара керісандардың көбейтіндісі 1-ге тең;
5. Кубтың ауданы болса, онда кубтың қабырғасы -ге тең;
6. Бөлу амалына кері амал қосу.
Графикалық диктанттың жауабы:
˄˄ __˄ __˄
«Қатесін тап» әдісі. Тақтаға қате шығарылған есептер беріледі, Activstudio интерактивті тақтасының қаламы арқылы қатесін оқушылар дұрыстайды.
«Тізбектен не түсіп қалған?» әдісі.Тізбектелген есептер беріледі, сол тізбектен түсіп қалған санды табу керек.
«Мадақтау сэндвичі (Feedback Sandwich)» әдісі
1-бөлік – жағымды пікір, не ұнады;
2-бөлік – сындарлы пікір, нені жақсарту керек;
3-бөлік – келешекке арналған ұсыныс: маған ұнады, бірақ келесі жолы ...
Сергіту сәті. Цифрларды дене мүшелерімен салу арқылы көрсетеді.
Сабақтың соңы
Оқушылардың білімін бекіту, әрі қарай дамыту мақсатында уйге кітаптан есептер беріледі.
Сабақтың соңында бүкіл сыныптың орындайтын жұмысына қорытынды жүргізу, оқуды біріктіру, келесі деңгеймен байланыстыру мақсатында «Сократ шеңбері» әдісі қолданылады.
Екі шеңбер, бірінің ішінде бірі. «Ішкі шеңбердегі» оқушылар тақырыпқа қатысты мəселені сұрақ-жауап арқылы талқылайды, ал«сыртқы шеңбер» оларды тыңдап, дəптерлеріне ескертпе жасап отырады жəне талқылау соңында өз пікірлерін айтады. Мұғалім оларды сырттан бақылап, бағыттаушы сұрақтар қою арқылы пікірталасты қажетті арнаға бұрып отырады. Шеңбердегі оқушылар белгілі бір уақыт өткен соң рөлдерімен алмасуына болады.
Сабақ бойынша рефлексия
«Табыс ағашы» Қызыл алма: Маған сабақ ұнады, Тақырыпты меңгердім
Сары алма: Тақырыпты түсіндім, бірақ есептеген кезде қиналдым
Жасыл алма: Сабақ маған түсініксіз


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jaj-bolshekterdi-jene-aralas-sandardi-bolu.html?page=3#Постер_қорғау_арқылы_таныстырылым_жасайды:_1.Жай_бөлшекті_жай_бөлшекке_бөлу_2.Аралас_санды_аралас_санға_бөлу_3.Натурал_санды_бөлшекке_бөлу_«Семантикалық_карта»_ойыны


title: Саралау– Сіз қандай тəсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

text:
Сабақ барысында оқушылардың алған білімдерін саралау мақсатында «Графикалық диктант» берілді. Оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып, яғни дарынды оқушыларға «Семантикалық карта» және «Есептер тізбектері» берілді, ал қабілеті төмен оқушыларға «Қатесін тап» тапсырмасы арқылы оқушыларға сараланған тапсырмалар берілді.
|
Сабақ кезінде оқушылардың нені үйренгендерін бағалау үшін «Мидың суретін сал» әдісі, «Семантикалық карта» ойыны, графикалық диктант, «Тізбектен не түсіп қалған?» әдісі, «Мадақтау сэндвичі» əдіс-тəсілдер қолданылды.
|
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлері қолданылды. Осы сабақта Activstudio интерактивті тақтасының қауіпсіздік техникасы ережелерімен таныстырылды.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jaj-bolshekterdi-jene-aralas-sandardi-bolu.html?page=4#Бағалау–_Сіз_оқушылардың_материалды_игеру_деңгейін_қалай_тексеруді_жоспарлап_отырсыз__Денсаулық_жəне_қауіпсіздік_техникасын_сақтау


Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1. Сабақтың жақсы өтуіне әлі де қолданатын тиімді әдіс – тәсілдер оң ықпал етер еді деп есептеймін.
2. Қосымша ресурстар
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нəрсеге назар аудару қажет? Сабақ барысында менің сынып туралы білгенім: топта, жеке жұмыс барысында өздерін белсенді көрсете білді, оқушылардың пәнге қызығушылықтары арта түсті, бір- біріне көмектесу, ынтымақтастықта жұмыс жасау белсенділіктері көрінді. Ал жегелеген оқушыларға келсек, кейбір оқушылардың жетістіктерін ынталандыру арқылы қолдау білдіріп, одан әрі жұмыс жасау дағдысын арттырып отырдым. Қиыншылықтар болған жоқ, бірақ келесі сабақтарда тапсырмалардың деңгейлеріне назар аудару керек деп ойлаймын.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jaj-bolshekterdi-jene-aralas-sandardi-bolu.html?page=5#Осы_сабақтың_барысында_мен_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістіктері/_қиыншылықтары_туралы_нені_анықтадым,_келесі_сабақтарда_не_нəрсеге_назар_аудару_қажет

title: Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?


title: Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларды дамытуды қалай жоспарлайсыз?

text:
Дифференциация іріктелген тапсырмалар, нақты бір оқушыдан күтілетін нәтижелер, оқушыға дербес қолдау көрсету, оқу материалдары мен ресурстарын оқушылардың дербес қабілеттерін есепке ала отырып іріктеу (Гарднердің жиындық зият теориясы) түрінде көрінуі мүмкін. Дифференциация уақытты ұтымды пайдалануды есепке ала отырып, сабақтың кез келген кезеңінде қолданыла алады
|
Бұл бөлімде оқушылардың сабақ барысында үйренгенін бағалау үшін қолданатын әдістәсілдеріңізді жазасыз
|
Денсаулық сақтау технологиялары. Сергіту сәттері мен белсенді іс-әрекет түрлері. Осы сабақта Қауіпсіздік техникасының ережелерінен қолданатын тармақтар
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: Жай бөлшектерге амалдар қолдану
Күні:
Сыныбы: 5 сынып
|
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
5.1.2.23
жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлуді орындау;
|
Сабақ мақсаты
|
Жай бөлшекті бөлу ережелін пайдаланып, есептерді шығарады, есептерді шығаруды үйреніп, практикада қолданады; жай бөлшектерге амалдар қолданудың қасиеттерін пайдаланады.
|
Бағалау критерийлері
| |
Тілдік мақсаттар
|
Жазу және түсіну үшін қолданылатын тіркестер: жай бөлшек, бөлгіш, кері сан, бөлінді, бөлінгіш.
|
Құндылықтарға баулу
|
Жалпыға бірдей еңбек қоғамындағы ара-қатынасты өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында жай бөлшектер арқылы көрсетеді.
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу. Осы сабаққа қол жеткізілетін оқу мақсаттары

text:
Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы
5.2A Жай бөлшектерге амалдар қолдану
|
Мектеп:
|
Күні:
|
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Сыныбы: 5 сынып
|
Қатысқандар саны
|
Қатыспағандар саны
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу.
|
Осы сабаққа қол жеткізілетін оқу мақсаттары:
|
5.1.2.23 Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлуді орындау және бөлу алгоритмін білу.
|
Сабақ мақсаттары
|
-Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу ережесін меңгерту және есептер шығаруда қолдану дағдысын қалыптастыру.
|
Бағалау критерийлері
|
-Жай бөлшектерді бөлу алгоритмін біледі және бөлуді орындайды;
-аралас сандардыбөлу ережесінбіледі,есеп шығаруда қолданады.
|
Тілдік мақсаттар
|
- Оқушылар жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлудің анықтамасын тұжырымдай алады.
Пәнге қатысты лексика мен терминология
-жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін....керек.
-аралас санды аралас санға бөлу үшін......керек.
|
Құндылықтарды дарыту
|
Құрмет
Ынтымақтастық
Оқу, шешім қабылдау,жұпта жұмыс істеу, өз жұмысының сапасына жауап беру,өз уақытын ұйымдастыра білу.
|
Пәнаралық байланыстар
|
Жаратылыстанумен байланыс орнатылады.
|
Бастапқы білім
|
-сандардың ЕҮОБ таба алады.
-Жай бөлшектерді және аралас сандарды көбейте алады.
|
Сабақтың барысы:
|
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
|
Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
(5мин)
|
1.Ұйымдастыру кезеңі
Амандасу,түгендеу,психологиялық ахуал тудыру.
2.Топқа бөлу
Әр түрлі сандар таңдау арқылы
таңдаған сан:1)дұрыс бөлшек
2)бұрыс бөлшек
3) аралас сан
4)натурал санболыптөрт топқа бөлінеді
Үй тапсырмасын сұрау
Ойын:«Cұрақтарды ұстап ал»
Сұрақ – жауап әдістері арқылы төмендегі сұрақтарға жауап алынады.
1.Жай бөлшектер қалай көбейтіледі?
2.Натурал сан жай бөлшекке қалай көбейтіледі?
3.Аралас сандар қалай көбейтіледі?
4.Өзара кері сандар дегеніміз не?
5.Санның болігі қалай табылады?
6.Қандай жағдайда санның бөлігі сол саннан кіші болады?
7. Қандай жағдайда санның бөлігі сол саннан үлкен болады?
|
слайд
Үлестірме қағаздар
слайд
|
Сабақтың ортасы
15 мин
|
Жаңа тақырыпты "Джигсо" әдісі арқылы тақырыпты бөліктерге бөліп оқуға тапсырма беріледі.
Әр топ бір мысалды қарастырып, бірге отырып талқылап,өз топтарына келіп түсіндіреді.
|


title: Топтық жұмыс:постер қорғау - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу. Осы сабаққа қол жеткізілетін...

text:
Топтық жұмыс:постер қорғау.
І-топ:Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшекке кері санға көбейту керек.
:
II-топ.Аралас санды аралас санға бөлу үшін оларды бұрыс бөлшек түрінде жазып алып,бөлшекті бөлшекке бөлу ережесін қолдану керек
4
ІІІ-топ.Натурал санды бөлшекке бөлу үшін натурал сан бөлімі 1 болатын бөлшек түрінде жазылып,бөлшекті бөлшекке бөлу ережесі қолданады.
4:
IV-топ.Бөлшекті натурал санға бөлу үшін
натурал сан бөлімі 1 болатын бөлшек түрінде жазылып,бөлшекті бөлшекке бөлу ережесі қолданады.
Ой-қозғалыс. Оқулықпен жұмыс жұптық жұмыс
слайд
|
10мин
|
А деңгейі
I топ 1) №794(1),(4),№796(1),№797(1)
IIтоп 1)№794(2),(5),№796(2),№797(2)
IIIтоп 1) №794(3),(6),№796(3),№797(3)
Ivтоп1)№794(4),(7),№796(4),(4)
В деңгейіI топ1) №809(1)
IIтоп 1)№809(2)IIIтоп 1) №809(3)
IV топ 1)№809(4)
|
слайд
Алматы
«Атамұра»
2015
|
Сергіту сәті
(3 мин)
|
«Достық шеңбері» жылулық шеңбері
Балалар шеңберге жиналады.Педагог ортаға орындық қойп,кез келген балаға отыруды ұсынады (ұялшақ,өзіне сенімсіз,жасқаншақ баланы шақырғаны жөн).Педагог «Күлгін көзілдірікті» киіп «күн сәулесін қорғайтын әйнегі күлгін түсті көзілдірік жарайды),ол арқылы адамның ең жақсы қасиеттерін көруге болатынын айтады да,ортада отырған баланың жақсы қасиеттерін айтады.Балалар қалаулары бойынша көзілдірікті кезекпен киіп,ортадағы баланы мадақтайды.
|
слайд
|
(7 мин)
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жеке жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу. Осы сабаққа қол жеткізілетін оқу мақсаттары

text:
Жеке жұмыс:
Туристтер Ақтау қаласынан Астана қаласына 2 күнде барды. Олар бірінші күні екінші күнге қарағанда барлық жолдың -ін артық жүрді. Туристтер жолдың қандай бөлігін бірінші күні жүрді,қандай бөлігін екінші күні жүрді?
слайд
|
Сабақтың соңы
5мин
|
Сабақты қорытындылау кері байланыс арқылы жүзеге асады .
Бүгінгі сабақта жай бөлшекті аралас санға бөлудің ережелерін сұраққа жауап арқылы сабағымды қорытындылаймын.
Үй тапсырмасы 5.1.2.23Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу№810, №811.
|
слайд
|
|
Бағалау критерийлері
|
|
|
|
Дескриптор
|
«+» немесе «-»
|
1
|
Жай бөлшектерді бөле алады
|
|
2
|
Аралас санды аралас санға бөле алады
|
|
3
|
Натурал санды аралас санға бөле алады
|
|
4
|
Аралас санды натурал санға бөле алады
|
|
|
|
Саралау –оқушыларғақалайкөбірекқолдаукөрсетудіжоспарлайсыз? Қабілетіжоғарыоқушыларғақандайміндетқоюдыжоспарлапотырсыз?
|
Бағалау – оқушылардыңматериалдымеңгерудеңгейінқалайтексерудіжоспарлайсыз?
|
Денсаулықжәнеқауіпсіздіктехникасыныңсақталуы
|
Мәтін есептің шартын құрастыруда сөздердің математикалық тілде дұрыс құрастырылуы,есепті толық сипаттай алуына ерекше мән беріледі.Жұмысты жылдам әрі дұрыс орындаған,жеке жұмысты толық әрі нақты орындаған оқушыларға дербес қолдау көрсетіп отырамын.
|
Постерге кері байланыс, қалыптастырушы бағалау тапсырмасы, өзін-өзі бағалау.
|
Сергіту сәттері мен белсенді іс-әрекет түрлері.
Осы сабақта қолданылатынҚауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары
|
|


title: Сабақ бойынша рефлексия - Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу. Осы сабаққа қол жеткізілетін оқу мақсаттары

text:
Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?
Бұл тарауды сабақ туралы рефлексия жасау үшін пайдаланыңыз.Сол бағандағы өзіңіз маңызды деп санайтын сұрақтарға жауап беріңіз.
Жалпы баға Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)? 1: 2: Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)? 1: 2: Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-jaj-bolshekterdi-jene-aralas-sandardi-bolu-osi.html?page=4#Сабақ_барысында_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістік/қиындықтары_туралы_нені_білдім,_келесі_сабақтарда_неге_көңіл_бөлу_қажет


title: Сабақтың тақырыбы: Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты - бет 2

text:
1 топ
№607 есеп 1
№608 есеп 1
№609 есеп 1
2 топ
№607 есеп 2
№608 есеп 2
№609 есеп 2
3 топ
№607 есеп 3
№608 есеп 3
№609 есеп 3
Дескриптор: оқушылар :
жай бөлшекті жай бөлшекке бөлуді орындайды,
натурал санды жай бөлшекке бөлуді орындай алады,
аралас санды аралас санға бөлуді орындайды
Сергіту сәті «Ауада жазу» баспен,көзбен бір қолмен,екі қолмен 1,2,3 санын жазу
2-тапсырма
Жеке жұмыс
Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы
Жауап парағы таратылады.Нәтижесін топ басшысы тексеріп шығады
Дескриптор: білім алушы:
-жай бөлшекті жай бөлшекке бөлуді орындайды
Есептер шығарады Топтық жұмыс жасайды.
1-топ «Дұрыс бөлшектер»
2-топ «Бұрыс бөлшектер»
3-топ «Аралас сандар»
|
«Екі жұлдыз, бір ұсыныс » әдісімен бағалайды
Топтар бірін бірі бағалайды
Смайликтер арқылы бағалау
|
Интерактивті тақта
Карточкалар
Интерактивті тақта
Билимленд платформасы
|
Сабақтың соңы.
5 мин
|
Сабақты қорытындылау
Тест тапсырмасы дұрыс жауап 2 баллдан есептеледі
Кері байланыс жасау
Сабақ соңында оқушылар «СМС» әдісімен күтілетін нәтижеге кері байланыс жүргізу
Үйге тапсырма
№607-608 есептер
Бағалау
|
Оқушылар таратпа қағазда бейнеленген ұялы телефон суретіне смс жаза отырып, нені түсінгендерін,нені түсінбегендерін жазып тапсырады.
|
Марапаттау арқылы бағалау.
Сабақ кезеңдеріндегі әрбір жұмысты бағалаудың әдістерін жинақтап, формативтік балл қоямын
|
Интерактивті тақта
Bilimland.kz білім беру платформасы
|


Байланысты: Саба ты та ырыбы Жай б лшектерді ж не аралас сандарды б лу О у
«Бекітемін»
Оқу ісі жөніндегі орынбасары: Т.Байдрахманова
Қазақстан Республикасының оқу-ағарту министрлігі
«№109 орта мектебі» КММ
Қысқа мерзімді жоспар
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:
Жай бөлшектерге амалдар қолдану
Педагогтің аты-жөні:
Ә.Нұржанова
Күні: 12.12.2022 ж
Мектеп:№109
Сыныбы: 5 А
Сабақтың тақырыбы:
Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
5.1.2.23 жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлуді орындау
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар:Жай бөлшектер, оларды оқу, жазу, жай бөлшектердің негізгі қасиеттері, дұрыс және бұрыс бөлшектер, аралас сандар, оларды салыстыруды, тәуліктің, сағаттың, метрдің т. б. өлшем бірліктерінің бөлігін табуды біледі
Басым көпшілігі: жай бөлшектерді ортақ бөлімге келтіруді, бөлшекті қысқартуды, бөлігі бойынша санды табуды, жай бөлшектерге амалдар қолдануды, координаталық сәуледе кескіндеуді, бөлшек сандармен берілген теңдеулерді шешуді біледі
Бағалау критерийі:
Дұрыс және бұрыс бөлшектерді, аралас сандарды салыстыру ережелерін;
Жай бөлшектерді ортақ бөлімге келтіру және оларды қысқарту;
Жай бөлшектер мен аралас сандарды қосу, азайту, көбейту ережелерін;
Кері сан ұғымын біледі, анықтамасын айта алады;
Жай бөлшектерді бөлу ережесін біледі, есеп шығару барысында қолдана алады;
Аралас сандарды бөлу үшін бұрыс бөлшекке айналдырып, жай бөлшектерді бөлу ережесін қолдану керектігін біледі.
Ойлау дағдыларының деңгейі:
Білу,түсіну,қолдану
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/
Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі
5 мин
Үй тапсырмасын тексеру
5мин
Оқушылармен сәлемдесу;
Оқушылардың зейінін аударып, көңіл күйін жақсарту үшін:
«Өзін-өзі таныстыру»әдісі
«Көршіңді тексер» әдісімен үй жұмысын тексеру:
№590 есеп
S= 24 ½ см 2 см2 S=7 см2 Жақтары 7 см
Текшенің көлемі
см3 Толтырылған бөліктің көлемі
см3 2)14 *5/8 =(14*5) / /(1*8)=(7*5)/(1*4)=35/4=8 ¾ өндіріске қолданды
9-8 ¾=8 4/4-8 ¾=1/4 қалды
Оқушылар жұлдызшаға жазылған сандарды ажырату арқылы 3 топқа бөлініп отырады :
«Дұрыс бөлшектер» «Бұрыс бөлшектер»
«Аралас сандар»
Оқушылар есімінің бас әрпіне байланысты қандай жақсы қасиеттерді жатқызуға болады, соны айтады.
Топтағы оқушылар дәптерлерін алмастырып,ұсынылған дайын жауаптарды қолданып, бір-бірінің үй жұмысын тексеріп шығады
Топ басшысыны бағалау парағы беріледі
Басбармақпен бағалау
Қағаз қиындылары
Дәптерлер, слайд
Сабақтың ортасы
23 мин
Жаңа сабақты түсіндіру
Мұғалім бүгінгі күннің тақырыбын айтады: «Жай бөлшектерді және аралас сандарды бөлу».
-Бүгінгі тақырып сіздерге таныс па?
-Біз қандай амалдарға байланысты тапсырмалар орындадық?
Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшекке кері санға көбейту керек.
Аралас санды аралас санға бөлу үшін,оларды бұрыс бөлшек түрінде жазып алып,бөлшекті бөлшекке бөлу ережесін қолдану керек.
Натурал санды бөлшекке бөлу үшін бөлінгіш немесе бөлгіш натурал сан болған жағдайда натурал санды бөлімі 1 болатын бөлшек түрінде жазып бөлшекті бөлшекке бөлу ережесі қолданады.
Жұптық жұмыс
Ауызша №606 есеп
«Қол шапалақтау» (мадақтап үш рет қол соғамыз)
АКТ пайдалану
Bilimland.kz білім беру платформасы
background-image: url("/upload/content/platform_lessons/L_11152/8.jpg?v1533017625409");
7мин
1-тапсырма
« Ойлан,жұптас,бөліс» әдісі
Оқулықпен жұмыс
Әр топқа жеке тапсырма беріледі.