ХІІ. Лабораториялық жұмыс: Карбон қышқылдарының туындылары. Майлар және сабын.
№ 93 . Күрделі эфирлердің алынуы және гидролизі.
Материалдар : этил спирті, натрий хлориді ( қаныққан сулы ерітіндісі).
А. 2 пробиркаға 2мл спирт және 2мл сірке қышқылын (конц.) құяды. Оның біреуіне 0,5 мл концетірлі H2SO4 қосады. Пробирканы сілкіп, 10 минуттай ыстық сулы баняға (60 – 70° С ) қояды., пробиркадағы сұйықтықтың қайнап кетеуін бақылап орыру керек. Бұдан соң барлық пробиркаларды салқын суда сақындатып, әр пробиркаға 2 мл – ден су қосады. Түзілген күрделі эфирдіңиісі мен 2 пробиркадағы бөлініп жоғарғы қабатқа шыққан эфирдің көлемдерінде айырмашылық байқалады. Пробирканы жайлап шайқағанда эфир және су қабаттарының жоғарғы бөліктері жақсы бөлінеді. Бұдан соң 3 мл-ден NaCI - ның қаныққан ерітіндісін қосып, эфир қабатының көлемінің өзгеруін бақылайды.
Б. Алкилацетат бөлігін пипеткамен алып, оны бірдей мөлшерде ( 6 – 8 тамшы) үш таза пробиркаға құяды. Барлық пробиркаларға 1 ил су, 2 – ші пробиркаға 1 – 2тамшы сұйытылған H2SO4, 3 – ші пробикаға 1 -2 тамшы сілті ерітіндісін қосады. Пробиркаларды бірдей уақытта сілки отырып, ыстық сулы баняда ( 60 – 80°С) қыздырады.
Тамшының жойылуы жылдығындағы Айырмашылығын және барлық пробиркалардағы күрделі эфирдің иісін бақылайды.
№95. Сірке – изо – амил эфирнің алынуы.
Материалдар: изо – амил спирті.
Пробиркаға 3 мл концентрлі сірке қышқылы мен 5мл изо – амил спиртінің қоспасына 2 мл концентрлі H2SO4 қосады. Қызған қоспаны қайнап жатқан сулы баняда 20 минуттай қыздырады. Одан соң пробирканы салқындатады, қарайған сұйықтыққа 20 мл тұзды су құйып, эфир қабатын бөліп алып, оны сода ерітіндісімен жуып, магний немесе натрий сульфатымен кептіріп, пробиркадағы сұйықтықты қыздыру арқылы айдайды. Өнімді жинайды. Эфирдің өзіне тән алмұртты иісі болады.
№99. Майлардың сулы ерітінділерді сілті әсерінен сабындануы.
Материалдары: күнбағыс немесе басқа сұйық өсімдік майлары, сиыр майы, сало, NaCI (қант еріт.) конго индикатор қағазы, этил спирті.
Тәжірибе бір уақытта әртүрлі майлармен жүргізіледі.
Фарфор тостағаншаға 3 г май және 6 – 7 мл концентрлі ерітіндісі қосады. Қоспаны 20 – 30 мин қайнау басталғанша құм банясында қыздырады. Уақыт өткен сайын қопаға буланып кеткен су орнын толтыру үшін дистилденген су құйып отырады.
15 – 20 минуттан соң толық сабындануын тексеріп, оның бірнеше тамшысын пробиркаға құйып, оған 5 – 6 мл дистилденген су (ыстық) қосып, ерітіндіне сілти отырып сулы баняда немесе горелкада қыздырада. Егер алынған проба, суда толығымен ерісе (май тамшылары бөлінбесе), онда сабынданудың тоқтағаны. Ал егер бұған кері жағдайда егер май тамшылары бөлінсе, май мен сілті қоспаларын одар әрі бірнеше минут қыздыру керек.
Толық сабындануға жеткенде тостағаншаға 10 -15 мл NaCI – ң ыстық қанық ерітіндісін араластыра отырып қосамыз. Одан соң қоспаны тұндырып және суытады. Салқындату кезінде сулы ерітіндінің жоғарғы бөлігінде тығыздалған сабын қабаты пайда болады, оны бөліп алып, № 101 – 104 тәжірибелерінде пайдаланады. Қалған сулы ерітіндіге концентрлі НСІ қосып,нейтралдап, оны конго қағазымен байқайды және сұйықтықты сүзгіш қағазбен сүзеді. Фильтратты тұз кристалдану басталғанша буландырады, оны салқындатып 5 мл спирт қосып, араластырып, сұйық бөлігін төгіп, тағада сироп консистенциясы түзілгенше булайды, оны глицерин көмегімен тексереді.
№101. Сабынның ерігіштігі және алмасу реакциясы.
Материалдар: сабын (99 тәж. алынған),CaSO2 (қаныққан еріт.), қорғасын ацетаты (2 – 3 % - к еріт.).
А. 2 пробиркаға 0,1 – 0,2 г алдыңғы тәжірибелерде алынған сабынды салып, олардың біреуін 1 мл, 2 – шісіне 6 – 8 мл су құяды. Екеуін ерігенше сілки отырып қыздырады, одан соң суытады. Неғұрлым концентрлі сабын ерітіндісі түзілген сайын тығыздалады, ал сұйытылған ерітіндісі сұйық күйінде қалады, ал сілкігенде қатты көбіктенеді.Өсімдік майы және сиыр майынан жасалған сабындар салодан жасалған сабынға қарағанда суда жақсы ериді.
Б. Сабынның сұйытылған ерітіндісін 3 – ке бөледі, 1 – не сондай көлемде су 2 – не CaSO2
3 – не қорғасын тұзының ерітіндісін қосады. Бастапқы 2 – ші, 3 – ші пробиркаларда ақ тұнба ( кальций немесе қорғасын сабындары) түзеді. Судың кермектісіне байланысты лайлы немесе мақта тәрізді кальций және магний сабындарын береді. Тұнба түзілген сұйықтықтарды шайқаса, көбіктенеді.
№102. Сабынның гидролизі.
Материалдар: сабын (алдыңғы № 99 тәж – де алынған), NaCI (қанық. еріт.), этил спирті.
0,5 гсабынды 4 – 5 мл дистилденген суда қыздыра тырып ерітіп, оған NaCI – ң қанық ыстық ерітіндісін қосады. Қалқып шыққан сабынды салқындатып, фильтрқағазында құрғатады.
Тазартылған сабынның бір бөлігін құрғақ пробиркаға салып, 1 – 2 мл спирт 1 – 2тамшы фенолфталейн ерітіндісін құйып шайқайды. Одан кейін осы ерітіндіні ішінде 3 – 5 мл суы бар пробиркаға ақырындап құяды, екі қабаттың арасындағы түстердің өзгерісін бақылайды.
№104. Сабыннан май қышқылдарының бөлінуі.
Материалдар: сабын, күйдіргіш натрий немесе күйдіргіш калий (0,1 н еріт.).
А. Пробиркадағы 1г сабынды 5 – 6 мл дистилденгенсуда қыздыру арқылы ерітеді, үстене 3 – 4 мл сұйытылған H2SO4 қосады, қайнап жатқан су банясына салады, пробиркадағы сұйықтықтың мөлшері су банясында мөлшерінен төмен болу керек. Бөлінген май қышқылы сұйық қабат түрінде қалқып шығады да, су бөлігі мөлдірленеді. Қабаттар толығымен бөлінген кезде пробирканы банядан алады да, май қышқыл қабаты пробирканың аузына жететіндей су құяды, содан соң пробирканы суық суы бар пробиркаға қойып қояды.
Күнбағыс майынан бөлінген май қышқылының иісі болмайды, салқындатқанда сұйық күйде қалып, ақ тұнба түзеді.
Сиыр майынан түзілген қышқылдың иісі болады, жұмсақ масса түзеді.
Салодан алынған қышқыл қатады, әлсіз иісі болады.
Б. Сиыр майынан бөлінген қышқылдарды өткізгіш түтігі бар пробиркаға құйып, 5 – 7 мл су, қайнатқыш тас салады және 2 – 3 мл сұйықтықты саоқын суда тұрған қабылдағыш пробиркаға айдайды. Айдау біртегіс жүреді. Айдалып 5 – 7 мл су, қайнатқыш тас салады және 2 – 3 мл сұйықтықты салқын суда тұрған қабылдағыш пробиркаға айдайды. Айдай біртегіс жүреді. Айдалып шыққан өнім мөлдір емес, өткір иісі болады. Алынған затқа бір тамшы фенолфталейн, сілті ерітіндісін малина түске боялғанша тамшылатып қосады.
№ 105. Майлардың қанықпау дәрежесін анықтау.
Материалдар: сало, сиыр майы (қыздырылған), өсімдік майы, 4 хлорлы көміртек немесе хлороформ.
Тәжірибе әртүрлі майлармен бір уақытта жүргізеді. Қатты майларды алдын ала қыздырып алады.
Құрғақ пробиркаға зерттелгелі отырған майлардың тамшысын 1 мл төртхлорлы көміртекке ерітеді, оған шайқай отырып, бюретка арқылы Br суын түсі өзгергенше құяды.
Әр пробиркаға Br – ның көлемін салыстырады, майларды қанықпау дәрежесіне байланыспайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ХІІ. Лабораториялық жұмыс: Карбон қышқылдарының туындылары. Майлар және сабын


ХІV. Лабораториялық жұмыс: Оксикарбон Қышқылдары.
№ 86. Қымыздық қышқылының қыздыру кезіндегі ыдырауы.
Матиаиалдар: қымыздық қышқылы ( ұнтақ), ізбес немесе барий суы.
Прабиркаға 1 – 2г қымыздық қышқылын салып, аузын газ түтігі бар тығынмен бекітіп, түтіктің ұшын ізбес суына батырады. Қышқылды қыздырғанда бөлінген газ ізбес немесе барий суын лайлайды. Түтіктің ұшына жалын апарғанда, көгілдір түсті жалын шығарып көміртек тотығы жанады.
№ 89. Шарап қышқылының қышқыл және орта калий тұздарының түзілуі .
Материалдар : шарап қышқылы ( 5 – 7% - к ерітіндісі ), калий гидроксиді ( 0,5 н ерітіндісі).
1мл шарап қышқылының сулы ерітіндісіне фенолфталеин ерітіндісін тамызып және бюретка арқылы үнемі араластыра отырып КОН тамшылатып құяды. Шарап қышқыл калий тұзының тұнбасы түзіледі. Сілтіні одан әрі қосқанда түнба біртіндеп ериді, сілтілік р-ға жеткенде толығымен жойылады.
Алынған ерітіндінің бір бөлігіне сүйықталған H2SO4 – ті тамшылатып құяды, түнба немесе лай пайда болады.
№ 90. Шарап қышқыл тұздарының мыс гидроксидімен әрекеттесуі.
Материалдар: шарап қышқылы, калий немесе натий. ( 3 – 5 % -к сулы ерітіндісі).
CuSO4 ерітіндісіне сілті ерітіндісін қоса отырып, Cu(OH)2 – нің көгілдір түбасын алады . Одан соң қалыпты шарап қышқыл тұзы ерітіндісін қосады. Мыс гидроксиді еріп, қою көк түсті сұйықтық түзіледі.
№ 91. Лимон қышқылының концетірлі күкірт қышқылы әсерінен ыдырауы.
Материалдар: лимон қышқылы ( үнтақ ), ізбес немесе барий суы.
Пробиркаға 1г лимон қышқылын салып, оған 2мл конц. H2SO4 қосады. Қоспасы бар прабирканың аузын ұшы сүйір газ түтігі бар тығынымен тығындап қыздырады. 2 прабирка алып, оның біреуіне ізбес суы немесе барий суын, ал 2- шісіне йод ерітіндісі мен калий гидроксидін құяды ( калий гидроксидін йод ерітіндісін түсі жойылғанша қосады). Бұдан соң өткізгіш түтікті 1 – ші пробиркаға салады. Бұл кезде ізбес немесе барий сы лайланады, ал екінші пробиркаға салғанда сарғылт түсті йодоформ тұнбасы түзіледі. Қыздырғанда бөлінген газды жағуға болады. Жанғандағы жалынның түсін байқау керек.
№
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ХІV. Лабораториялық жұмыс: Оксикарбон Қышқылдары


Байланысты: Зертханалық жұмыстар мен практикалық сабақтар қысқаша сипаттама
92. Олейн қышқылдарының эладинге изомерленуі. Матиралдар : олейн қышқылы, мыс ( диаметірі 0,5 – 1 мм). Прабиркаға 2мл олейн қышқылын құйып және тазаланған мыс сымды ( 0,1 – 0,2г) салып, оған 1 мл конц. HNO3 қосады.Пробирканы тығындап, азот қышқылының мыспен әрекеттесу нәтижесінде азот тотықтарының олейн қышқылдарына жақсы сіңуі үшін , жаймен сілкиді.
Прабиркадағы қоспа қызады, прабиакадағы қоспаның қысымы көтеріліп кетпеу үшін тығынын ашып - жауып тұрады. Бірнеше минуттан соң бөлінген газдың көпіршіктері тоқтаған кезде, пробирканы мықтап жауып, штативке қалдырады.
Шамамен 1 сағат өткен соң көгерген сулы – қышқыл қабаттарының бетіндегі олеин қышқылының қабаты қатты қоюланады немесе тығыздалады, пробирканы аударғанда төгілмейді.


Қышқыл және сілтімен жұмыс істеу тәртібі 1.Қышқылмен және сілтімен жүргізілетін барлық жұмыстарды сақтандарғыш көзілдірік немесе маскамен жүргізу керек. Қышқыл мен сілті теріге, көзге тисе ауыр зардапқа әкеледі.
2.Қышқыл мен сілтіні сифон мен пипетка арқылы ауызбен соруға болмайды.
Өте қауіпті және улы заттармен жұмыс істеу тәртібі Броммен жұмыс істеу
1.Бромды тек қалың қабырғалы ыдыста, тартпалы шкафта, ішінде құмы бар металл жәшікте сақтау керек.
2.Бром кілегей қабыққа күшті әсер етеді, егер теріге тисе күшті күйдіреді. Сондықтан резина қолғаппен, тартпа шкафта көзілдірікпен жұмыс істеу керек.
3.Бромды склянкаларды тек су моншасында құмы бар ыдыста тасымалдауға болады.
Металл натриймен жұмыс істеу 1.Металл натрий немесе калиймен жұмыс істеген кезде аса сақ болу керек. Олардың сумен және галогентуындылармен жанасуына мүмкіндік бермеу керек.
2.Натриймен барлық жұмысты қорғағыш көзілдірікпен, су құбырынан алыста жүргізу керек.
3.Металл натрийді қалың қабырғалы шыныда сусыздандырылған керосинде, жоғары қайнайтын инертті көмірсутекте немесе трансформатор майында сақтау керек. Натрийі бар банка кеуек тығынмен тығындалып, металл астауда, құмы бар ыдыста сақталады.
4.Жұмыс істеуге керек натрийді банкадан пинцет немесе қышқыш алады. Керекті мөлшерін фильтр қағаздың үстіне пышақпен кесіп алып, бірден керосин, толуол, ксилол, құрғақ эфирге салу керек.
5.Кесілініп алынған натрийдің сыртқы қабығын тазалап, фильтр қағазбен керосинін сорғызып, реакцияға қосады. Сілтілік металдардың кесінділерін эксперименттен соң керосині бар банкаға салады.
6.Натрий қалдықтарын қоқыс жәшікке, раковинаға тастауға тиым салынады.
Улы заттармен жұмыс 1.Цианидтермен, диметилсульфат, хлорангидридтің төменгі қышқылымен, фосгенмен жұмысты тартпа шкафта қолғаппен істеу керек.
2.Фенолмен, галогеннтроқосылыстармен, қанықпаған қышқылдармен, алифатты галогенқышқылдармен, гидрозинмен жұмысты қолғаппен, қорғағыш көзілдірікпен жүргізу керек.


title: Қышқыл және сілтімен жұмыс істеу тәртібі


title: Жанғыш заттармен жұмыс істеу тәртібі

text:
Жанғыш заттармен жұмыс істеу тәртібі 1.Оңай тұтанатын заттармен (эфир, петрлейн эфирі, ацетон, бензин т.б.) жұмысты оттан, қосылған электр тоғынан алыс жерде жүргізу керек. Оңай тұтанатын заттарды колбада, қыздырғыш пробиркадан алыс жерде су салқындатқышпен жабдықталган, алдын ала қыздырылған, су астаушасында қыздырады.
2.Жеңіл тұтанғыш заттар су астаушасында су салқындатқышы бар приборда айдайды. Жанғыш сұйықты ашық ыдыста буландыруға болмайды.
3.Жеңіл тұтанғыш заттарды жақын маңдағы тоқ коздері ажыратылған соң пайдалануға болады.
4.Жеңіл тұтанғыш заттарды канализациыға,шелекке, қоқыс жәшікке, төгуге болмайды.Өрт шығып кетуі мүмкін.
Күйгенде және уланғанда көрсетілетін алғашқы көмек 1.Термиялық күйгенде танниннің спирттегі ерітіндісімен, етил спирті немесе калий перманганатын қолдану керек.
2.қышқылмен күйгенде күйген жерді көп уақыт сумен жуып, одан соң 3- калий карбонаты ертіндісімен, соңынан қайта сумен жуады.
3.Күйдіргіш сілтімен күйгенде, күйген жерді ағын сумен жуып, одан соң сұйытылған сірке қышқылының ерітіндісімен, соңынан тағы сумен жуу керек.
4.Қышқыл немесе сілті көзге тисе дереу сумен жуу керек. Егер қышқыл тисе артынан натрий гидрокарбонатымен, ал сілті тисе бор қышқылымен жуу керек. Одан соң дәрігерге қаралу керек.
5.Фенолмен күйген жерді спиртпен емдейді.
6.Броммен күйген теріні тез спирт немесе сұйытылған сілті ерітіндісімен жуады да күйдіргенде қолданылатын мазь жағады. Бром буымен уланғанда спиртпен терең дем алып, сүт ішіп таза ауаға шығу керек.
7.Күшті органикалық затпен күйген теріні еріткіштің көп мөлшерімен жуып, жарақаттанған адамды медпунктке апару керек.
Жергілікті өртті және жанып жатқан киімді өшіру 1.Өрт бола қойған жағдайда лабораторияда электр приборларды және газды өшіру керек.Тез арада жанғыш заттарды оттан ары алып, өртті өрт сөндіргішпен, құммен, өртке қарсы көрпемен сөндіру керек.Өртке су құйуға болмайды. Ол жалынды өршіте түседі.
2.Егер киімнің біржері жанған жағдайда еденде аунатып, тез түйе көрпесімен орау керек. Жүгіруге болмайды, ол жалынды өршітеді. Өз үстіндегі киіміңді су құю арқылы өшіруге болады.


І. Лабораториялық жұмыс: Органикалақ қосылыстарды тазарту
№ 1. Қайта кристалдандыру
Реактивтер: Қымыздық қышқылы, ацетанилид
Сыйымдылығы 100 мл стаканға 2г. Қымыздық қышқылын салып, оның үстіне 5 мл су құйып, қоспаны қышқыл толық ерігенше қыздырады да, алынған ыстық ертіндіні қатпарлы сүзгімен қолбаға сүзеді. Алынған ертіндіні колба сыртынан суық сумен тез салқындатады. Колба түбіне ине тәрізді қымыздық қышқылының кристалдары шөгеді. Қоспаны Бюхнер воронкасында сору арқылы сүзіп, алынған кристалдарды суық сумен аздап жуады да, сүзгі қағазда суын сорғызу арқылы кептіреді.
№ 4. Айдау
Реактивтер: суйық органикалық заттар(бензол, толуол, бутил не изо- амил спирт).
Айдауға арналған прибор құрастырады. Газ өткізгіш түтігі бар пробирка алып, термометрі бар тығынмен тығындайды, сынып бағанасы газ өткізгіш түтігінен төмендеу болып орналасу керек. Сұйықтыктан температурасы 10-15 С-ка жеткенше термометр шкаласындағы бөліктерін жаппау керек. Термометр пробирка қабырғасына тимеуін қадағалайды. Түтікті өткізгіш түтіктен жоғары штативке бекіту керек. Өткізгіш түтікке тоңазытқыш түтігін жалғап оны, басқа штативке бекітеді. Айдау кезінде түтіктің түбіне қабылдағыш пробирканы қояды. Газ өткізгіш түтігі бар пробиркаға айдауға керекті сұйықтықты құйып, қайнатқыш тастарды салады. Сұйықтық пробирка түбіне өткізгіш түтікке дейінгі деңгейде болуы керек. Айдауға алынатын сұйықтықтың мөлшерін өлшейді.
Термометрі бар тығынмен қатты тығындап, тоңазытқыш түтігінің бірінші қабылдағышты қояды. Айдағыш түтіктегі сұйықты әлсіз жалында қыздырады. Термометрдің көрсеткіші мен қабылдағышқа келген айдау өніміне байланысты сұйықтытың бірқалыпты қайнауын бақылау керек. Қабылдағышқа 1-ші тамшы айдау өнімі түскенде термометр көрсеткішін белгілеп жазу керек.
Айдау жылдамдығы шамамен 1 секундта 1 тамшының түскеніндей болуы керек, ал термометрдің резервуарында айдау кезінде тамшы болуы керек.
№ 6. Анилинді су буымен айдау
Реактивтер: анилин
Үлкен пробиркада немесе колбаға 1 мл анилин мен 8 мл су құйып, біркелкі қайнау үшін бірнеше түйір пемза немесе керамика сынығын салып, аузын ұзын газ түтігі бар тығынмен тығындап штативке бекітеді. Шыны түтіктің екінші ұшын суы бар стаканға орналастырылған бос пробиркаға енгізіп қоспаны баяу қыздырады да, сол кезде 184 С-ка қайнайтын аналин 100 С температурада толық конденсацияланады. Қоспаның бөлігі айдалған кезде қыздыруды тоқтатады. Айдалған заттың құрамында алдымен ақшыл су эмульсиясы түзіліп одан аналин тамшылары жиналып, май тәрізді қабат түзеді. Айдалған затта аналин 1:4 немесе 1:5 қатынасындай болады. Айдалатын зат құйылған пробирка ішінде ешқандай аналин бөлшектері қалмайды.
№ 7. Балқу температурасын анықтау
Реактивтер: Нафталин, дифениламин, дифенил, бензой қышқылы.
Заттардың балқу температурасын анықтағанда біржағы бітеу жіңішке шыны түтікке тексерілетін таза заттың әбден майдаланған ұнтағын қалындығын 3-4 мм етіп салып сақина тәрізді резеңкемен немесе металл сыммен термометрдің сынабы бар жағына бекітеді. Термометр пробирканың түбіне, қабырғасына тимеу керек және шкалалары анық көрініп туруы керек. Термометр орналастырылған пробирканы штативке бекітіп, суы бар стаканға батырады. Су термометрдің сынабы бар жерінен 2-3 см жоғары тұруы керек. Егер зерттелетін затымыз 100 С-ден төмен температурада балқитын болса, стаканға су құйуға болады, ал 100 С-ден жоғары температурада балқитын болса, онда стаканға глицерин немесе күкірт қышқылын құю керек. Стаканды штативке бекітілген торға қойып, астынан спиртовка жалынымен немесе газ жанарғысынан алғашқы кезде әр минут сайын температура 5-10 С-ге көтерілетіндей етіп, балқуға жақындағанда әр мин. 2-3 Сетіп қыздырады.
Қыздыру кезінде термометр жанындағы жіңішке шыны түтіктегі зерттелетін заттың қыздыру әсерінен қандай өзгеріске түсе бастағаннан толық балқығанға дейінгі өзегрістерді дәптерге жазып алады. Балқығанда көзге қорғағыш көзілдірік киіп, үлкейтіңкіреп көрсететін лупамен қарайды.
№ 10. Сұйықтардың қайнау температурасын анықтау
Реактивтер: төртхлорлы көміртегі, хлороформ, бензол, спирт т.б.
Сұйықтардың қайнау температурасын айдау жолымен анықтау. Егер алынатын сұйық аз болса және қайнау температурасын тез анықтау керек болса, Ворц колбасының орнына пробирканы да қолданады. Пробиркаға бензолдан 2-3 мл құйып, біркелкі қайнау үшін бірнеше керамика немесе пемза түйірленіп салып, аузын термометр орнатылған қабық тығынмен тығындайды. Термометр сұйықтыққа 4-5 см тимей тұрады. Пробирканы спиртовкамен баяу, қайнағанша қыздырады. Сұйық қайнағанда пробирканың жоғары бөлімінде термометр мойында жиналып салқындалған және конденсацияланған бу 1-2 секундта бір тамшы сұйыққа айналып, термометр түбінен үздіксіз тамып тұратындай мөлшерде қыздырылады. Қыздыруды термометрдегі сынап тұрақты бір нүктеге келгенше тоқтатпайды. Сынаптың көтерілген келіп тоқтаған жерін оны қайта салқындатады. Салқындатылған сұйықты қайта қыздырады. Осындай әдіспен тәжірибені бірнеше қайталай отырып, нақтылы қайнау нүктесін табуға болады. Таза бензолдың қайнау температурасын -80 С.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: І. Лабораториялық жұмыс: Органикалақ қосылыстарды тазарту


ІІ. Лабораториялық жұмыс: Органикалық қосылыстарға сапалық реакциялар
№ 16. Органикалық қосылыстардағы азотты, күкіртті, галогандерді анықтау.
Керекті құрал жабдықтар: Қандай да бір органикалық зат (аналин, оның хлоргидраты, тиомочевина, иодоформ, сульфанил қышықлы), металл натрий, қорғасын нитраты, натрий (прусс) нитропруссиді, темірсульфаты (ІІ), хлороформ немесе бензол.
Жұмыс барысы.Бірнеше кристалл немесе тамшы анықтайтын затымызды пробиркаға саламыз. Пробирканы қиғаш ұстап, жоғарғы жағына қабығына тазартылған, фльтр қағазды кептірілген бидай дәніндей металл натрий саламыз.
Пробирканы горизонталь бағытта алдымен натрийді балқығанға қыздырамыз, сосын натрийдің ыстық тамшылары анықтайтын затқа түскенше вертикаль бағытта ұстаймыз. Қоспаны қатты қыздырып, 5-6 мл суы бар ыдысқа салып, пробирканы сындырамыз. Бұл тәжірибені тартпа шкафта орындайды.
Құйманың қара бөлшектерін майдалап, ыдыстағы сұйықтықты пробиркаға құйып, қайнағанша қыздырамыз. Сілті сұйықтығын фильтірлеп, күкіртке, азотқа, галогендерге деген әсерін байқаймыз. Сұйықтық түссіз болуы керек.
Күкіртті анықтау
А. 1 мл қорғасын нитратына алғашқы тұнба ерігенше натрий гидрооксидін тамшылатып құйамыз. Сосын бірнеше сілті сұйықтығын қосамыз. Қошқыл қоңыр түсті немесе қорғасын сульфидінің қара тұнбасының пайда болуы, анықтаған затымызда күкірттің болғанын көрсетеді.
Б. 1 мл сілті сұйықтығына 1-2 тамшы натрий нитропруссидін қосамыз. Егер күкірт болса, онда қоспа тез немесе біртіндеп ашақ күлгін түс береді.
Азотты анықтау.
Сілті сұықтығына темір купоросының кішкене кристалын салып, 1-2 мин. Қайнатып, 3-5 мин. Суытып, сұйыттұз қышқылын қосамыз. Берлин лазурінің көк тұнбасының пайда болғанын азоттын барын көрсетеді.
Галогендерді анықтау.
Сілті сұйықтығын азот қышқылымен қышқылдандырамыз. Тартпа шкафта бірнеше минут қайнатамыз. Суытып бірнеше күміс нитратын қосамыз. Ауыр мақта тәріздес тұнбаның пайда болғаны галогеннің барын көрсетеді. AgC1-ақ, MeBr-сарылау, MеJ-сары; Егер Br немесе J бар екенін анықтау үшін 1 мл хлороформ қосып, сілки отырып, 1-2 тамшы KМnO4 қосамыз. Күлгін түс- J қызыл сары- Br бар екенін көрсетеді.
№ 15. Органикалық қосылыстардағы көміртегі мен сутегін анықтау
Керекті құрал жабдықтар: Қандай да бір ұшқыш зат (қант, нафталин) мыс оксиді, ізбес немесе барит суы.
Жұмыс барысы: 0,2-0,3 анықтайтын затты шыныда 1-2 г. Мыс оксидімен ( ұнтақ ) арластырамыз. Қоспаны құрғақ пробиркаға салып, газ өткізгіш түтігі бар тығынмен мықтап бекітеміз. Пробирканы штативке горизонталь бағытта бекітеміз. Түтік ұшын 2-3 мл түссіз әкті немесе барит суы бар пробиркаға тиер-тиместей етіп ендіреміз. Қоспаны әуелі жәй кейін күштірек қыздырамыз. Пробирка мен түтіктің салқын қабырғаларындағы тамшылырдан судың пайда болғанын және көмір қышқыл газының пайда болғанын, калций немесе барий көмір қышқыл тұнбасының пайда болғанынан көреміз.
№ 17. Галогендерді бейльштейн тексеруі
Керекті құрал жабдықтар: Құрамында галогени бар аса ұшқыш емес органикалық зат (хлорбензол, бормбензол, хлорсірке қышқылы, йодоформ).
Жұмыс барысы: Жіңішке қызыл сымның ұшын диаметрі 1-2 етіп ілмек жасап, қыздырамыз. Қарайған сымды суытып, ілгішпен анықтайтын затымызды алып, жалында ұстаймыз.
Егер галоген болса, онда жалын жасыл түс береді. Сымды тазалау үшін тұз қышқылына малып, қайта қыздырамыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІ. Лабораториялық жұмыс: Органикалық қосылыстарға сапалық реакциялар


ІІІ. Лабораториялық жұмыс: Қаныққан көмірсутектер № 23. Метанның түзілуі және қасиеті Керекті құрал жабдықтар: натрий, калий ацетаты (кальций ацетаты!, натран ізбесі, бром суы (ашық сары),калий перманганаты (сұйытылған еріт.) Жұмыс барысы: Метан және этиленді қысқа газ өткізгіш түтігі бар тығынмен бекітілген пробиркада алған жөн. Соңына ұшында шынысы бар 10х12 см каучук түтікшесін жалғастырамыз. Құрғақ пробиркаға бірнеше грамм, келіде жақсылап түйілген кез-келген сусыз ацетаттың 1 бөлігі мен 2 бөлік натрон горизонталь бағытта бекітеміз. Газ өткізгіш түтіктерді жалғастырып, пробирканы горизонталь бағытта бекітеміз. Қоспаны алдымен ақырындап, сосын қатты қыздырамыз. Газ өткізгіш түтікті бром суы бар және калий перманганаты бар жеке пробиркаларға салып, метанның бромдану және тотығу реакцияларын түстеріне қарап білеміз. Қыздыруды тоқтатпай, суы бар астауда (ыдыста) сумен толтырылған пробиркада метан жинаймыз. Пробирканы саусағымызбен жауып, жалынға апарамыз. Метан көк жалын беріп жанады. Ыстық метанның жалынына фарфор пластикасын қойсақ, күйенің қара дақтары пайда болады.
ІV. Лабораториялық жұмыс: Қанықпаған көмірсутектер № 24. Этиленнің түзілуі және қасиеті Керекті құрал жабдықтар: этил спирті, бром суы (сұйыт. Ашық сары), калий перманганаты (қатты сұйытылған). Жұмыс барысы: Этиленді метанды алған ыдыста аламыз, бірақ газ өткізгіш бар тығынның және резина түтіктің арасында қысқа (5-6 см) ішінде екі жағынан тығыз емес мақтасы бар ортасында ұсақ бөлікті натрон ізбесі бар шыны түтікті қоямыз.
Пробиркаға 1 мл спирт және ақырын қозғай отыра 4мл концентрлі күкірт қышқылын құямыз. Қызған қоспаға қайнатқыш тас (кипятильный камешки) саламыз. Газ өткізгіш түтікті жалғастырып, ақырын сақпен бастапқы бірқалыпты газ бөлінгенше қыздырамыз. Қоспа қараяды. Ары қарай жұмысты № 23-ші тәжірибедегідей жүргіземіз. Тек этиленнің бромдануы мен тотығуы тез жүреді және жалынның түсі метанға қарағанда ашықтау болады.
Бұл құбылыстың барлығы қанықпаған көмірсутекке тән қасиет. Этиленнің жалынына фарфор пластиканы апарғанда қара күйенің дақтары пайда болады.


title: ІІІ. Лабораториялық жұмыс: Қаныққан көмірсутектер


V. Лабораториялық жұмыс: Диенді көмірсутектер. Алкиндер.
№ 25. Ацетиленнің түзілуі және қасиеті.
Керекті құрал жабдықтар: кальций карбиді (түйір), бром суы (сұйыт.), калий перманганаты (сұйыт.).
Ацетиленмен тартпа шкафта орындау қажет!
Жұмыс барысы: аз мөлшерде ацетиленді түбі тесік пробиркада алған ыңғайлы. Пробирканы вертикаль бағытта бекітеміз.
Құрғақ пробирканың түбіне кішкене шынылы мақта саламыз. Пробирканы қысқышы бар газ өткізгіш түтікті тығынмен бекітеміз. Қысқышты бекітіп, пробирканы суы бар стаканға саламыз. Су пробиркадағы карбид қабатынан жоғары болуы тиіс. Қысқышты ашқанда су пробирка тесігі арқылы жоғары көтеріледі, ал түзілген ацетилен газ өткізгіш түтік арқылы бөлінеді. Қысқышты жабсақ, пробиркадағы реакция токтайды.
Газ тәріздес ацетиленмен жұмысты №23,24-ші тәжірибедегідей жүргіземіз, яғни бромдану, тотығу, жану құбылыстарын байқаймыз. Этиленге қарағанда ацетиленде қанықпаған көмірсутектерге тән қасиет анықтау көрінеді.
№ 26. Ацетиленнің металл туындыларының түзілуі
Керекті құрал жабдықтар: ацетилин (алдынғы тәжірибе), күміс оксиді (аммиак ерітіндісі), мыс оксиді (І), этил спирті.
Жұмыс барысы: пробиркаға 1-2 мл күміс және мыс тұздарының аммиак ерітінділерін құйып, осы ерітінділер арқылы газ тәріздес ацетиленді өткіземіз. Күміс ацетиленидтің ақ тұнбасы және мыс ацетиленидтің қызыл тұнбасы бөлінеді. Мыс ацетиленидті фильтрлеп, (6-сурет) тұнбаны бірнеше тамшы спиртпен жуамыз. Ылғылды фильтрдегі тұнбаны басқа құрғақ фильтрге салып, ыдыста сақпен сулы немесе құмды баняда кептіреміз. Егер қысқышпен мыс ацетилениді бар фильтрді жалынға апарсақ, қатты, бірақ қауіпсіз жарылыс болады.
Күміс ацетилениді қауіпті. Сондықтан оны фильтрлеу қажет емес.
Тәжірибеден соң ацетиленидтердің қалдықтарын құрту қажет. Фильтр қағаз және қалдықтарды суы бар стаканға салып, концен. HCl және HNO3 құямыз.
VII. Лабораториялық жұмыс: Галоген туынды қосылыстар
№ 27. Бромды этил алу.
Керекті құрал жабдықтар: этил спирті, калий бромиді /ұнтақ/.
Тәжірбиені өткізгіш түтікті тығынмен жабдықталған пробиркада жүгізеді. Пробиркаға 3 мл спирт және шайқай отырып 3 мл H2SO4 құямыз. Қоспаны суыта отырып 2 мл су құйып, ақырын шайқай тұра, 3 г калий бромидін саламыз. Өткізгіш түтікті жалғастырып, пробирканы штативке қиғаш бекітеміз. Түтікті қар және суы бар қоспаға саламыз. Қоспаны ақырын қыздырып қайнау температурасына жеткіземіз. Алдымен сұйықтықтың жоғарғы қабатын қыздырамыз. Қоспа ақырын және бір тегіс қайнайды. Айдауда 10-20 минут калий бромидінің кристалдары жоғалғанша және пробиркаға бром этилінің тамшылары түспегенінше жүргіземіз. Қабылдағыштан жоғарғы су қабатын төгеміз. Қалғанына таза суық су құйып, пробирканы мықтап бекітіп шайқаймыз. Біраз тұрған соң 1-1,5 мл ауыр бром қабаты пайда болады. Бромды этилді пипеткамен алып, келесі тәжірибелерге пайдаланамыз немесе өткізгіш түтікті тығынмен бекітілген құрғақ пробиркаға салынады, оны кальций хлоридінің бөлшегімен кептіреміз және қабылдағышты салқындата отырып айдаймыз. Өнімі 12 г. Теория жүзінен 50-60 процент. Бром этилінің тамшысын таяқшамен жалынға апарсық, шеті жасыл түс болады. Бұл түс алкилгалогенидтерге тән.
№ 31. Сілтинің әсерімен галогенді бөлу
Керекті құрал жабдықтар: галогентуындылар, сілті /сұйытылған/.
Жұмыс барысы: тәжірибе бірнеше галогентуындыларымен қатар жүргізіледі. Анықтайтын қосылысымыздың әрқайсысынан 0,5 мл алып, 2-3 мл дистилденген сумен араластырамыз. Біраз тұрған соң судың қабатын басқа пробиркаға құямыз. Оған бірнеше тамшы AgNO3 ерітіндісін қосамыз. Суда галогенид йоны пайда болады ма? Егер AgNO3 –тен тұнба түзелсе, галогентуындыны қайта 1-2 рет дист. Сумен жуамыз. Қайта галогенид ионының пайда болғанын бақылаймыз. Галогентуындысы бар пробиркаға 1-2 мл сілті қосып, шайқап қоспаны қайнағанға дейін қыздырамыз. Галогентуынды тез буланып кетпеуі үшін ақыран және алдымен сұйықтықтың жоғарғы қабатын қыздырамыз. Қоспаны суытып, сілтілі су қабаттың кішкене бөлігін құйып алып, сұйыт. Азот қышқылымен қышқылдандырамыз және бәрнеше тамшы AgNO3 қосамыз.
Анықтаған қосылысымыздағы галоген атомның қозғалысы күміс галогенидтерінің тұнбасының көлеміне қарағанда анық көрінеді.
№35.Хлороформ және төрт хлорлы көміртегінің сілтілермен әрекеттесуі.
Керекті құрал жабдықтар: хлороформ, төрт хлорлы көміртегі.
Жұмыс барысы: пробиркаға бірнеше тамшы хлороформ және 2-3 мл сұйыт. Сілті сұйықтығын құйамыз. Қоспаны 1-2 мин. шайқап отырып, хлороформ қайнағанша қыздырамыз. Пробирканы суда суытамыз. Пайда болған сілті сұйықтығын хлорформ сұйықтығынан бөліп аламыз. Бар болса үшке бөлеміз.
А. Бірінші бөлігіне сұйытылған азот қышқылын және бірнеше тамшы күміс нитратының ерітіндісін құямыз.
Б. 1 мл күміс нитратының ерітіндісіне алғашқы түзелген күміс оксидінің тұнбасы ерігенше тамшылатып, концентрлі аммиак суын қосамыз. Пайда болған ерітіндіні бастапқыда алған ерітіндіміздің (гидролизат) екінші бөлігіне құямыз.
В. Үшінші бөлігіне бірнеше тамшы калий перманганатының ерітіндісін қосамыз. Барлақ жағдайда өзгерісті бақылаймыз. Тәжірибенің хлороформның орнына төрт хлорлы көміртегін алып қайталаймыз.
№ 37. Иодоформ алу
Керекті құрал жабдықтар: этилен спирті иод (кристалды).
Жұмыс барысы: кішкене стаканға немесе колбаға 1 г иод салып, 1 мл спирт құйып, қоспаны шайқап, 10 мл су қосамыз. Иод спиртте еріп тұнбаға түседі. Тамшылата сілті сұйықтығын қосып, қоспаны шайқай қыздырамыз (60-70 С). Сілтіні иодтың кристалдары жоғалғанша қосамыз. Сонымен қатар сұйықтықтан ашық-сары иодоформ тұнбасы бөліне бастайды.
Жылы қоспаны 5-10 мин. қойып қоямыз. Тұнбаны сүзіп алып, алынған иодоформды фильтр қағазында кептіреміз. Өнім теория жүзіндей. Иодоформды тазалау үшін ацетоннан немсе спирттен кристализациялаймыз. Иодоформның өзіне тән иісі бар. Қыздыру барысында бос иодқа дейін ыдырайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V. Лабораториялық жұмыс: Диенді көмірсутектер. Алкиндер


ІХ. Лабораториялық жұмыс: Біратомды спирттер.
№ 39. Спирт құрамындағы суды анықтау және спиртті сусыздыру.
Керекті құрал жабдықтар: спирт (ректификат), мыс сульфаты CuSO4 5H2O. (порошок).
Жұмыс барысы: 1, 5 – 2 г. Мыс сульфатын фосфор табақшада мыс проволкасымен араластыра отырып, тұздың көк түсі жойылғанша және су буының бөлінуі тоқтағанша қыздырамыз. Ақ түсті порошокты сақындатып, құрғақ пробиркаға саламыз, оған 2 – 3 мл. Этил спиртін қосамыз. Шайқағанда және араластырғанда пробиркадағы ақ түсті порошок тез арада көк түске боялады. Алынған сусыздандырылған спртті бөліп алып, келесі №40 жұмысқа пайдаланады.
№40. Алкоголятын түзілуі және гидролизі.
Керекті құрал жабдықтар: Этил спирті (сусыздандырылған,№39 тәжірибеге қара), металл натрий.
Жұмыс барысы : сусыздандырылған этил спиртіне (№39) горох дәніндей (жаңадан кесілген, тазалаған, керосиннен құрғатынған) металл натриді саламыз. Қоспаның қызып және спирттің қайнап кетуі үшін пробиркаға сақын суы бар стаканға салып қоямыз. Газ бір қалыпты бөліне бастағанда, пробирка аузына шоқ арарамыз. Бөлінген сутегі ауамен қосылып өзіне тән дыбыс беріп жанады.
Сұйықтық бірте – бірте қоюланады, қатты алкоголят қабатымен қапталады да, реакция баяулайды. Реакция жүру үшін баяу қыздыру керек. Егер сутегінің бөлінуі тоқтаса, Nа толық ерімейді. Nа – дың ерімей қалған түрін иілгіш сым көмегімен алп, оны Nа қалдығы салынатын банкаға салады. Алынған концентрлі алкоголят ерітіндісін суытқанда кристалданады. Пробиркаға 5 – 6 мл су қосып, алынған ерітіндіні фенолфталейнмен сынайды.
№ 43. Диэтил эфирінің түзілуі.
Керекті құрал - жабдықтар : этил спирті, натрий карбонаты (қанық ерітіндісі).
Жұмыс барысы: пробиркаға 1 мл этил спиртімен 1 мл \ конц\ күкірт қышқылын құйып, сақтықпен қыздырады. Қоспа қайнай бастағанда, қыздыруды тоқтатып, оның үстіне 5 – 10 тамшы спитр тамызса, бірде қоспадан эфир иісі байқалады. Этил спирті күкірт қышқылымен әрекеттесіп, жай эфир пайда болады. Оны иісінен ажыратады.
№ 45. Этил спиртінің хром қоспасында тотығуы.
Керекті құрал – жабдықтар: этил спирті, калий бихроматы (5% - к ерітіндісі).
Жұмыс барысы: пробиркаға 2мл калий бихромоты ерітіндісін мен 1 мл сұйытылған күкірт қышқылын және 0,5 этил спиртін қосып, баяу қыздырса, ерітіндінің өз түсі жойылып, жасылтүске айналады. Реакция тез жүріп, ацетальдегидке тән иіс сезіледі. Хром 6 валенттілікке дейін тотықсызданады.
№ 47. Этил спиртінің калий перманганантында тотығуы.
Керекті құрал – жабдықтар: этилспирті, калий пермангананты (крист).
Жұмыс барысы: өткізгіш түтігі бар пробиркаға 0,5 г. KMnO4 салып, оған 3 мл су 0,5 мл этил спиртін қосады. Баяу жалында тез жүреді.Сондықтан қоспасы бар пробирканы сулы саканға суытады. Сонымен қатар қоспаны қайнағанша 1 – 2 мин қыздырады, одан соң үстіне 3 мл. Сұйытылған күкірт қышқылын қосады, қайнатқанша тас салып, өткізгіш түтік жалғап, қабылдағыш пробикаға шамамен 0,5 мл. Сұйытылған жиналғанша айналды. Айдау иісін және реакцияға симустың әсерін белгілейді. Сірке қышқылын сапалық реакция жүргізіледі ( FeCI3 ерітіндісімен).
№ 49. Иодоформның спирттен алу.
Керекті құрал – жабдықтар: метил спирті, этил спирті, олардың жақын гомологтар, этиленгликоль.
Жұмыс барысы : пробиркада 3 – 4 тамшы спиртпен 2 – 3 мл суды арластырады. Алынған ерітіндіні ақырын қыздырып, оған 0,5 – 1 мл йод ерітіндісін қосып, оған ерітінді түс жойылғанша сілті ерітіндісін тамшылатып қосады. Йодоформның ашық – сары түсі тұнбаға түседі және иодоформға тән исі байқалады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІХ. Лабораториялық жұмыс: Біратомды спирттер


title: ІХ. Екі және үш томды спирттер - Сабақтарды орындаудың НҰСҚаулығы бекітілген зертханалық және студиялық сабақтарды...

text:
ІХ. Екі және үш томды спирттер.
№ 50 Глицериннің дегидратациясы .
( Тәжірибе тартпа шкафта жүргізіледі )
Материалдар:глицерин, калий немесе натрий бисульфаты (ұнтақ).
Құрғақ прабиркаға бірнеше тамшы глицерин және 1г калий немесе натрий бисульфатын салып, қоспаны сілкиді, баяу қыздырады, өзіне тән ащы иісті акролеин түзіледі.
№ 51. Копатомды спирттердің комплекс түзілуі.
Материалдар . глицерин, маннит, этил спирті, этиленгликоль, бура ( крист ).
А) Сұйытылған CuSO4 ерітіндісіне күйдіргіш сілті ертіндісін артық мөлшерде құйып, пробиркада Cu(OH)2 ерітіндісін алады.
Алынған тұнбаны сүзеді де, сүзіндіні шыны таяқ пен аздаған мөлшерде бірнеше пробиркаға салады. Одан соң порбиркаға 0,5 – 1 мл су мен 5 тамшы сұйық спирт немесе 0,1г қатты спирт (маннит) қосады. Салыстыру үшін Cu(OH)2 бір порбиркаға спирт қоспайды. Барлық прабиркаларды шайқап тұндырып, пробиркадағы сұйықтардың түсінің өзгеруін байқады.Бұдан кейі бұл еріттіндіге сұйыттылған тұз қышқылының еріттіндісін қосып, түсінің өзгеруін байқайды.
Б) Пробиркаға 0,5 – 1г кристалды бура мен 10 – 15мл суды қосып , шаиқайды. Ерімеген бураны тұндырады , қаныққан бура еріттіндісін 1 - 2 тамшы фенолфталейн ерітіндісін тамызады. Бірнеше пробиркада шайқап отырып сыиалатын спирттердің ерітіндісін дайындайды (5 – 7 тамшы немесе 0,1 – 0 спирт және су 2 -3 мл қосып).
Әр дайындалған спирт еріттіндісіне 1 тамшы фенолфталеин, 1 тамшы сұйытылған сілті ерітіндісіне қосады. Сол кезде порбиркадағы ерітінді ашық малина түске боялады. Одан соң әр бір пробиркаға боялған бура ерітіндісінің біраз көлемін қосады. Екі сілтілі ерітінді арасында, кей бір пробиркалардың түстерінің жойылуына қышқыл реакциялы сұйықтардың түзілуін байқауға болады. Оны сілтілі реакцияға айналдыру үшін еріттіндісінің көп мөлшерін қос керек.
Х. Лабораториялық жұмыс: Альдегидтер. Кетондар.
№56. Спирттерді тотықтыру арқылы сірке альдегидін алу.
Материалдар: этил спирті, К2Cr2O7 / ұнтақ/.
Жұмыс барысы: газ өткізгіш түтігі бар пробиркаға 0,5 г калий бихроматын салып, одан соң 2 мл сұйытылған H2SO4 және 2мл спирт құйып, қоспаны шайқайды. Қоспаның түсі өзгеріп, жылудың бөлінген байқалады.
Пробирканың газ өткізгіш түтігін жалғап орнатады, газ өткізгіш түтіктің екінші ұшын 2 мл салқын суы бар қабылдағыш пробирканың түбіне дейін салады. Қабылдағыш пробирка салқын суы бар стаканға салынады. Реакция қоспасын бірқалыпты қыздырады. 2 – 3 мин. Соң қабылдағыштағы сұйықтықтың көлемі болғанда қыздыруды тоқтатады. Қабылдағыштағы өнімнен сірке альдегидінің өткір иісі байқалады. Алынған сұйықтықты келесі жұмыстарға пайдаланады.
№57. Сутегін ыдырату арқылы спирттерден альдегидтерді алу.
Материалдар: метил спирті, металл мыс.
Жұмыс барысы: пробиркаға ағаш дайындайды. Сосын жұқа мыс торды алып, сол пробиркаға еркін кіріп тұратындай және цилиндр етіп орайды.
Құрғақ пробиркаға 3 мл спирт және 2 мл су құяды. Оралған мыс торды қыздырады. Бұл мыс қараяды. Ыстық торды спирті бар пробиркаға тез салып, пробирканың аузын бостау етіп /тез/ жабады. Спирт қатты қызады. Альдегидтерге тән иіс сезіледі. Ал мыс тор ашық қызыл түске айналады.
Спирттің қайнауы аяқталғанда тығынды қаттылап жабады және пробирканы суық суы бар стаканда салқындатады. Сосын тығынды алып таста, сұйықтықтың көлеміндей су құйып, оны сұықтығы бар пробиркаға құяды.
Формальдегидтің (метил спиртінен) және ацетальдегидтің (этил спиртінен) сулы спирттік ерітіндісі алынады. Бұл алынған формальдегид пен ацетальдегидті келесі жұмыстарға пайдаланады.
№59. Альдегидтердің әсерінен ІІ валентті мыс қосылыстарының тотықсыздануы.
Материалдар: формальдегид(еріт. №57 тәж.) ацеталдегид (56 – 57 тәж.)
Жұмыс барысы: 1 мл альдегидке 0,5 мл сұйытылған сілті ерітіндісін және CuSO4 ерітіндісін тұнба түзілгенше тамшылатып құяды. Алынған қоспаны қайнағанша қыздырады. Сол кезде тұнба түсі өзгереді.
№60. Альдегидтердің әсерінен күміс қосылыстарының тотықсыздануы.
Материалдар: формальдегид (№57 тәж – гі еріт.) ацетальдегид (№56 – 57 тәж – гі еріт.)
Жұмыс барысы: 4 – 5мл AgNO3 ерітіндісіне сұйытылған аммиак ерітіндісін алғашқы тұнба жойылғанша қосып, күмісоксидінің аммиактағы ерітіндісін дайындайды.
Альдегид ерітіндісін 1 тамшы 2 пробиркаға құйып, әр пробиркаға 1 тамшыдан жаңадан дайындалған күміс оксидінің аммиактағы ерітіндісін қосады. Сол екі пробирканың біреуіне 2 – 3 тамшы сұйытылған сілті ерітіндісін қосады. Пробирканы сілкіп, штативке орнатады. Қай пробиркада өзгеріс тез байқалады? Егер күміс жылтыры түзілмесе пробирканы сұйықтығымен бірнеше сулы монша (50 - 60 ºС ) қыздырады.
Ескерту: Пробирка қабырғасындағы күмістің айна тәрізді қабатын алу үшін тәжірибеде алдында пробирканы ыстық сілті етітіндісімен және дистилденген сумен жуып жіберу керек. Күміс оксидінің аммиатағы ерітіндісімен жұмыс жасап болған соң тез арада ыдысты жуу керек.
№61 Альдегидтердің күкірт қышқыл фуксинмен реакциясы.
Материалдар: формальдегид, ацетальдегид (56 – 57 тәж.), күкірт қышқыл фуксин (еріт).
Жұмыс барысы: екі пробиркаға 1 мл – ден түссіз күкірт қышқылын фуксин ерітіндісін құйып және сол екі пробирканың біреуіне бірнеше тамшы формальдегид ерітіндісін, ал екінші пробиркаға сондай мөлшерде ацетальдегид ерітіндісін қосады. Пробиркадағы қоспалардың түстерінің өзгеруін бақылайды. Одан соң екі пробиркаға да 0,5 мл – ден концентрациясы НСІ (немесе сұйытылған H2SO4 ) құйып, тағы да түстерінің өзгеруін бақылайды (бірден және 5 – 10 минуттан кейін).
№65. Уротропиннің реакциясы.
Материалдар: уротропин.
А. 0,2 – 0,5 уротропинге 1 мл сұйытылған H2SO4 қосады. Осы қоспаны қайнағанша қыздырады. Формальдегидтің өткір иісі пайда болады. Қоспаны қайнағанша қыздырып, шыққан будың иісін иіскейді.
Б. 2 – 3 г уротропинді ерітіп, оны 2 –ге бөледі. Біріншісіне бірнеше иамшы AgNO3 тамызады, екіншісіне уротропин ерітіндісін құяды. Бұдан соң байқалған құблысты бейнелейді.
В. Уротропиннің бірнеше кристалын құрғақ пробиркада қыздырып, біраз уақыт қойы қояды. Нәтижесінде иісі бар газ тәрізді өнімнің пайда болғанын бақылайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabatardi-orindaudi-nsaulifi-bekitilgen-zerthanali-jene-studiy.html?page=9#Х._Лабораториялық_жұмыс:_Альдегидтер._Кетондар._№56._Спирттерді_тотықтыру_арқылы_сірке_альдегидін_алу.


title: Сабақтарды орындаудың НҰСҚаулығы бекітілген зертханалық және студиялық сабақтарды орындаудың нұсқаулығы негізінде

text:
Органикалық химия лабораториясында жұмыс істеудің қауіпсіздік техникасы алғашқы көмек көрсету. Химиялық лабораториядағы жұмыс қауіпті келеді. Себебі кейбір заттар белгілі дәрежеде улы,жанғыш, қопарылғыш. Сондықтан лабораторияда жұмыс істеудің жалпыға бірдей тәртібі бар.
1.Лабораторияда жалғыз жұмыс істеуге болмайды, себебі қауіпті жағдайда оған ешкім көмек көрсете алмайды.
2.Лабораторяда жұмыс уақытында тазалық, тыныштық, тәртіп, қауіпсіздік техникасын сақтау керек.
3.Лабораторияда жұмыс істейтін әрбір адам өрт сөндіруге қажет жабдықтар мен патечканың қай жерде тұратынын білу керек.
4.Лабораторияда шылым шегуге болмайды, тамақ ішіуге тыйым салынады.
5.Студенттер істелінетін жұмыстың техникасын меңгермей жұмысқа жіберілмейді.
6.Тәжірибені тек таза ыдысқа жүргізу керек. Экспериментті бітірген соң ыдыстарды бірден тазалау керек.
7. Жұмыс кезінде тазалықты, ұқыптылықты сақтау керек. Пайдаланылған заттардың беттің терісіне және қолға тиюінен сақ болу керек. Көптеген заттар (галогентуындылар, фенолдар, нитроқосылыстар, қанықпаған қосылыстар және басқалар) тері мен кілегей қабықты тітіркендіреді.
8.Лабораторияда еш заттың дәмін татып көруге болмайды. Заттарды сақпен оның буы немесе газын жеңіл қимылмен желпіп өзіне қарай бағыттап иіскеуге болады, ыдысқа еңкейіп иіскеуге болмайды.
9.Реактив сақталатын барлық банка, склянка және ыдыстардың атын көрсететің этикетка болуы керек.
10.Ішінде ерітіндісі немесе заты бар склянканы алдымен бір қолмен мойнынан, ал екінші қолмен түбін ұстау керек.
11.Органикалық заттарды және ерітінділерін пипетка арқылы ауызбен соруға тыйым салынады.
12.Сұйық және қатты затты пробиркада және колбада қыздырғанда олардың ауызын өзіне немесе көршіне бағыттауға болмайды. Ашық қыздырылып жаткан сосудтың үстінен қарауға болмайды, себебі ыстық масса шашырап, жарақаттауы мүмкін.
13.Жұмыс біткен соң газ, су, электр энергиясын өшіру керек.
14.Раковинаға концентрлі қышқыл мен сілті ерітінділерін, әртүрлі органикалық еріткіштерді, күшті иісті және жанғыш заттарды төгуге болмайды.
15.Әрбір лабораторияда міндетті түрде сақтандырғыш маска, противогаздар, респираторлар болуы керек.
16.Әрбір лабораторияда өртке қарсы қолданылатын құралдар болуы керек. Ішінде құмы мен қалағы бар жәшік, өртсөндіргіш одеало, толтырылған өрт сөндіргіштер болуы керек.
17.Лабораторияның орнықты жерінде алғашқы көмек көрсететін медикаменттер танниннің спирттегі ертіндісі, калий перманганаты, бор қышқылы, натрий гидрокарбонаты, йод тұндырмасы, мақта, бинт пластырь, күйдіруге қарсы қолданылатын мазь болуы керек.


title: Сабақтардың тақырыбы Мазмұндық негізі Сағат саны Мерзімі 1

text:
Факультатив жетекшісі: Бейсетов А.А.
№
|
Сабақтардың тақырыбы
|
Мазмұндық негізі
|
Сағат
саны
|
Мерзімі
|
1
|
Шахмат ойыны жайлы түсінік.
|
Шахмат ойыны жайлы түсінік беру. Мақсатымен таныстыру. Сабаққа қажетті шахматпен таныстыру. Ойын кезіндегі тәртіппен,ережесімен таныстыру.
|
1
|
|
2
|
Шахмат ойынының тарихы және әлем, Қазақстан чемпиондары
|
Шахмат ойынының тарихымен таныстыру. Шахмат ойынының маңызын түсіндіру. Әлем, Қазақстан чемпиондарымен таныстыру. Олардың шахмат мәдениетіне қосқан үлестері жайлы әңгімелеу.
|
1
|
|
3
|
Фигуралардың бастапқы тұрысы
|
Шахмат ойынының мақсатымен таныстыру.Шахматқа деген қызығушылықтарын арттыру.
Шахмат ойынның ережесімен таныстыру. Шахматты жетік үйрену үшін ойынның негізгі ережелері мен принциптерін позицияның өрістеу жолдарын ойын үстінде шебер ұштастыра білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
4
|
Шахмат фигураларың дұрыс атаулары
|
Балаларды шахмат тақтасымен таныстыру.
|
1
|
|
5
|
Фигуралардың жүрістері
|
Ойнар алдындағы фигураларды орналастыру тәртібімен таныстыру. Фигуралардың орнын шатастырып алмауын қадағалау. Ферзінің өзі түстес шаршының ортасына орналасатынын айтып өту.
|
1
|
|
6
|
Пешка, тура, пілдің жүрістері
|
|
Шахмат фигураларының дұрыс атауымен таныстырып, атауларын шатастырып алмай дұрыс атауға дағдылан-дыру. Назар аударуды жинақтау, жадын жаттықтыру, ой мен әрекетті жоспарлап, қиындықты жеңе білуге баулу. Логикалық ойлау жүйесін қалыптастырып, қарсыласты сыйлай білуге тәрбиелеу.
Аттың жүрісімен таныстыруды жалғастыру. Шахмат ойынына деген қызығушылықтарын арттыру.
|
1
|
|
7
|
Аттың, патша, уәзірдің жүрістері
|
Тұраның жүру жолдарымен таныстыру. Жолындағы фигураларды қалай жейтінін түсіндіру. Шахмат ойынына деген қызығушылықтарын арттыру.
Уәзірдің жүрістерімен таныстыру. Ферзь-ең күшті фигуралардың бірі екенін айтып өту. Шахмат ойнауға деген қызығушылықтарын арттыру.
|
1
|
|
8
|
Пешканың өзі түстес фигураға айналуы
|
Пілдің жүрісімен таныстыру. Шахмат ойынына деген қызығушылықтарын арттыру.
Пешканың жүрісімен таныстыру.
|
1
|
|
9
|
Қорғаныс және шуабыл
|
Пешканың өзі түстес фигураға айналуымен таныстыру. Тақта үстіндегі фигуралардың жүрістерімен таныстыру. Корольдің қалай жүре алатынын балаларға түсіндіру. Король қандай фигура екенін айту.
|
1
|
|
10
|
Ракировка, патшаны қорғанысқа қою
|
Шахмат партиясын қалай бастау керек екенін түсіндіру Шахмат ойынының бұлтартпас ережелерімен таныстыру
|
1
|
|
11
|
Шах және мат беру
|
Шах деген сөздің мағынасын түсіндіру. Шахтың түрлерімен таныстыру. Қос қабат шах деген не түсіндіру. Ойын кезіндегі шабуыл ұйымдастыру және қорғаныс тәсілдерін үйрету
|
1
|
|
12
|
Шахматтың ойын ережесі
|
Шахмат фигуралары мен пешкілерді өзара байланыста ұстау тәсілдерін үйрету
|
1
|
|
13
|
Шартты белгілер. Шахмат жүрістерін оқу, жазу тәртібі.
|
Шартты белгілермен таныстыру. Шахмат жүрістерін оқу, жазу, тәртібін үйрету.
|
1
|
|
14
|
Пат және тең ойын
|
Пат деген не екенін түсіндіру. Қай кезде тең ойын болып саналатынын ұғындыру.
|
1
|
|
15
|
Алғашқы партиялар
|
Шахмат партияларын жазып алуды үйрету. Шахматты қалай ойнаудың қажеті жоқ екенін түсіндіру.
Маттың түрлерімен таныстыру.
|
1
|
|
16
|
Шах пен мат туралы және мат қоюдың қарапайым схемасы.
|
Шах пен мат туралы және мат қоюдың қарапайым схемасын түсіндіру және үйрету
|
1
|
|
17
|
Фигураларды орталық алаңда топтастыру
|
Фигураларды орталық алаңда топтастыруды үйрету
|
1
|
|
18
|
Орталық алаң үшін күрес
|
Орталық алаң үшін күрес (жұптық сайыстар ұйымдастыру)
|
1
|
|
19
|
Шахматтан кіші турнир өткізу. Мектеп чемпионын анықтау.
|
Шахматтан кіші турнир өткізу. Мектеп чемпионын анықтау.
|
1
|
|
|
Жалпы сағат саны:
|
|
19
|
|


title: Сабақтардың тақырыбы Оқыту мақсаттары. Білім алушылар тиісті: Сағат саны Мерзімі

text:
№
|
Ауыспалы
тақырыптар
/бөлім атаулары/
|
Сабақтардың тақырыбы
|
Оқыту мақсаттары. Білім алушылар тиісті:
|
Сағат саны
|
Мерзімі
|
Мерзімі
|
Ескерту
|
1- тоқсан
|
|
|
|
1
|
7.1
Қазақ-жоңғар соғыстары
|
Жоңғар басқыншылығына қарсы Отан соғысының басталуы.
Зерттеу сұрағы: Не себепті «Елім-ай» бүкілхалықтық әнге айналды?
|
7.1.1.1 жоңғар шапқыншылығы кезіндегі демографиялық өзгерістерді және миграциялық процестерді түсіндіру;
7.2.2.1халық ауыз әдебиеті мен музыка өнері туындыларының тарихи дереккөзі ретінде құндылығын бағалау
7.3.1.2 Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
7.4.1.1 жоңғар шапқыншылығының қазақ халқының шаруашылығына тигізген зардаптарын анықтау
|
1
|
|
|
|
2
|
1
|
|
|
|
3
|
1
|
|
|
|
4
|
Біртұтас халық жасағының ұйымдастырылуы.
Зерттеу сұрағы: Неліктен Ордабасы ел бірлігінің нышаны болды?
|
7.3.1.2 Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
7.3.1.1 Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының халықты жоңғар басқыншылығына қарсы жұмылдырудағы рөліне баға беру
|
1
|
|
|
|
5
|
1
|
|
|
|
6
|
Қазақ-жоңғар шайқастары.
Зерттеу сұрағы: Неліктен Аңырақай шайқасы қазақ-жоңғар соғысындағы түбегейлі бетбұрыс деп саналады?
|
7.3.2.1 Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте танылған хандар мен батырлардың рөлін түсіндіру
|
1
|
|
|
|
7
|
Қазақ-жоңғар шайқастары.
Зерттеу сұрағы: Неліктен Аңырақай шайқасы қазақ-жоңғар соғысындағы түбегейлі бетбұрыс деп саналады?
БЖБ №1
|
1
|
|
|
|
8
|
7.1
XVIII ғасырдағы Қазақ хандығы
|
XVIII ғасырдың басына дейінгі қазақ-орыс қарым-қатынастарының тарихы.
Зерттеу сұрағы: Неліктен Ресей Қазақстанды Азияға шығудың «кілті мен қақпасы» деп санады?
|
7.3.1.2 Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
7.3.2.2 Қазақ хандығының сыртқы саясатының нәтижелерін анықтау
|
1
|
|
|
|
9
|
1
|
|
|
|
10
|
1
|
|
|
|
11
|
Қазақ хандығының Ресей империясына қосылуының басталауы.
Зерттеу сұрағы: Әбілқайыр ханның Анна Иоанновна патшайымға жазған хатының себептері мен салдары қандай болды?
|
7.3.1.2 Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
7.3.2.2 Қазақ хандығының сыртқы саясатының нәтижелерін анықтау
|
1
|
|
|
|
12
|
1
|
|
|
|
13
|
Абылай ханның ішкі және сыртқы саясаты.
Зерттеу сұрағы:Дербес Қазақ мемлекетін сақтап қалудағы Абылай ханның рөлі қандай?
|
7.3.1.2 Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
7.3.2.3 Абылай ханның ішкі және сыртқы саясатын бағалау
|
1
|
|
|
|
14
|
Абылай ханның ішкі және сыртқы саясаты.
Зерттеу сұрағы:Дербес Қазақ мемлекетін сақтап қалудағы Абылай ханның рөлі қандай?
БЖБ №2
|
1
|
|
|
|
15
|
ТЖБ №1
|
|
1
|
|
|
|
16
|
Өлкетану
|
Туристік маршруттар
|
7.2.3.5 туристік маршруттарды құру жолдарын ұсыну
|
1
|
|
|
|
2-тоқсан
|
|
17
|
7.2
XVIII ғасырдағы Қазақстанның мәдениеті
|
XVIII ғасырдағы халық ауыз әдебиеті.
Зерттеу сұрағы: XVIII ғасырда ақын-жыраулар шығармаларында тарихи оқиғалар қалай көрініс тапты?
|
7.2.2.1 халық ауыз әдебиеті мен музыка өнері туындыларының тарихи дереккөзі ретінде құндылығын бағалау
7.2.1.1 салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың құндылықтары мен маңыздылығын анықтау
|
1
|
|
|
|
18
|
XVIII ғасырдағы қазақтардың материалдық мәдениеті.
Зерттеу сұрағы: Қазақтың ұлттық қолданбалы өнерінің бірегейлігі неде?
|
7.2.2.4 қолданбалы өнердің жетістіктерін бағалау
|
1
|
|
|
|
19
|
XVIII ғасырдағы қазақтардың материалдық мәдениеті.
Зерттеу сұрағы: Қазақтың ұлттық қолданбалы өнерінің бірегейлігі неде? БЖБ №3
|
1
|
|
|
|
20
|
7.2
Отарлау және ұлт-азаттық күрес
|
XVIII ғасырдағы Қазақстандағы казак-әскери отаршылдығы.
Зерттеу сұрағы: Қазақстанды отарлауды Ресей империясы қалай жүзеге асырды?
|
7.3.1.3 Ресей империясының отарлық саясатының себеп-салдарын анықтау
|
1
|
|
|
|
21
|
1
|
|
|
|
22
|
Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс.
Зерттеу сұрағы: Сырым Датұлы Кіші жүз қазақтарының қандай құқықтарын қорғауды көздеді?
|
7.3.1.5 халықтың отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау
7.3.1.6 ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
|
1
|
|
|
|
23
|
1
|
|
|
|
24
|
1822-1824 жылдардағы патша реформалары.
Зерттеу сұрағы: Неліктен XX ғасырдың 20-шы жылдарында Қазақстанда әкімшілік реформалар жүргізілді?
|
7.3.1.4 Патша үкіметі реформалары нәтижесіндегі әкімшілік-аумақтық өзгерістерді түсіндіру
7.1.2.1 дәстүрлі қазақ қоғамындағы өзгерістерді өткен тарихи кезеңдермен салыстыру арқылы анықтау
|
1
|
|
|
|
25
|
|
|
|
|
26
|
1836-1838 жылдардағы Бөкей Ордасындағы қазақтардың көтерілісі.
Зерттеу сұрағы: Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлын қандай ортақ идея біріктірді?
|
7.3.1.5 қазақ халықының отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау
7.3.1.6 ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
|
1
|
|
|
|
27
|
1
|
|
|
|
28
|
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс.
Зерттеу сұрағы: Кенесары хан бастаған ұлт-азаттық күрес неліктен жалпы ұлттық сипатқа ие болды?
|
7.3.1.5 халықтың отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау
7.3.1.6 ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
|
1
|
|
|
|
29
|
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс.
Зерттеу сұрағы: Кенесары хан бастаған ұлт-азаттық күрес неліктен жалпы ұлттық сипатқа ие болды?
БЖБ №4
|
1
|
|
|
|
30
|
ТЖБ №2
|
|
1
|
|
|
|
31
|
Өлкетану
|
Жомарт жүрек
|
7.4.1.3 өлкені дамытуға қолдау көрсеткен тұлғалардың қызметіне баға беру
|
1
|
|
|
|
32
|
Қайталау
|
|
|
1
|
|
|
|
3-тоқсан
|
|
33
|
7.3
Отарлау және ұлт-азаттық күрес
|
XIX ғасырдың 40-60 жылдарындағы қазақтардың ортаазиялық хандықтармен қарым-қатынастары.
Зерттеу сұрағы: Неліктен Орта Азия хандықтарының Қазақстанның оңтүстік аймақтарына экспансиясы күшейді?
|
7.3.1.5 халықтың отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау
7.3.1.6 ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
|
1
|
|
|
|
34
|
1
|
|
|
|
35
|
Қазақстанның Ресей империясына қосылуының аяқталуы.
Зерттеу сұрағы: Қазақстанның оңтүстік аймақтарының Ресей империясына қосылуының ерекшеліктері қандай?
|
7.3.1.2 Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау
7.3.2.2 Қазақ хандығының сыртқы саясатының нәтижелерін анықтау
|
1
|
|
|
|
36
|
1
|
|
|
|
37
|
|


Қазақстанның Ресей империясына қосылуының аяқталуы.
Зерттеу сұрағы: Қазақстанның оңтүстік аймақтарының Ресей империясына қосылуының ерекшеліктері қандай?
БЖБ №5
|
1
|
|
|
|
38
|
7.3
Қазақстан Ресей империясы
ның құрамында
|
XIX ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы әкімшілік-аумақтық реформалар.
Зерттеу сұрағы: Патша өкіметі тарапынан «бөліп ал да, билей бер» ұстанымы қалай жүзеге асты?
|
7.3.1.3 Ресей империясының отарлық саясатының себеп-салдарын анықтау
7.3.1.4 Патша үкіметі реформалары нәтижесіндегі әкімшілік-аумақтық өзгерістерді түсіндіру
7.1.2.1 дәстүрлі қазақ қоғамындағы өзгерістерді өткен тарихи кезеңдермен салыстыру арқылы анықтау
|
1
|
|
|
|
39
|
1
|
|
|
|
40
|
1
|
|
|
|
41
|
Қазақтардың 1860-1870 жылдардағы азаттық күресі.
Зерттеу сұрағы: XIX ғасырдың 60-70 жылдарындағы ұлт-азаттық көтерілістердегі халық талаптарының сабақтастығы неден көрінді?
|
7.3.1.5 қазақ халықының отаршылдыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау
|
1
|
|
|
|
42
|
1
|
|
|
|
43
|
Қазақстандағы жаппай отаршылдық қоныс аудару саясаты.
Зерттеу сұрағы: Патша өкіметінің қоныстандыру саясаты қазақ қоғамының өмірін қалай өзгертті?
|
7.4.1.2 отарлау саясатының қазақтардың дәстүрлі шаруашылығына тигізген әсерін талдау;
7.1.1.2 Ресей империясының қоныстандыру саясатының себептері мен салдарын талдау
7.1.2.1 дәстүрлі қазақ қоғамындағы өзгерістерді өткен тарихи кезеңдермен салыстыру арқылы анықтау
|
1
|
|
|
|
44
|
Қазақстандағы жаппай отаршылдық қоныс аудару саясаты.
Зерттеу сұрағы: Патша өкіметінің қоныстандыру саясаты қазақ қоғамының өмірін қалай өзгертті?
БЖБ №6
|
1
|
|
|
|
45
|
7.3
Қазақстан Ресей империясы
ның құрамында
|
Қазақстанда капиталистік қатынастардың дамуы.
Зерттеу сұрағы: Қазақстанның өнеркәсіптік дамуы қалай басталды?
|
7.4.2.1 капиталистік қатынастар дамуының Қазақстанның экономикасына ықпалын анықтау
|
1
|
|
|
|
46
|
1
|
|
|
|
47
|
Жәрмеңке саудасының дамуы.
Зерттеу сұрағы: Қазақстанда неліктен жәрмеңке саудасы дамыды?
|
7.4.2.2 сауда қатынастарына жәрмеңкелердің әкелген өзгерістерін анықтау
|
1
|
|
|
|
48
|
1
|
|
|
|
49
|
XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ қоғамы.
Зерттеу сұрағы: “Зар заман” өкілдерінің қоғамдық-саяси көзқарастары қандай факторлардың әсерінен қалыптасты?
|
7.2.1.2 ұлттық құндылықтарға отаршылдық саясаттың кері әсерін талдау
7.1.2.2 қазақ зиялыларының қалыптасуының маңыздылығын түсіндіру
|
1
|
|
|
|
50
|
XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ қоғамы.
Зерттеу сұрағы: “Зар заман” өкілдерінің қоғамдық-саяси көзқарастары қандай факторлардың әсерінен қалыптасты?
БЖБ №7
|
1
|
|
|
|
51
|
ТЖБ №3
|
|
1
|
|
|
|
52
|
Өлкетану
|
Туған өлкенің шежіресі
|
7.4.1.4 өлке дамуының маңызды кезеңдерін анықтау;
7.2.2.5 өлкенің тарихи оқиғалар хроникасын құру
|
1
|
|
|
|
4- тоқсан
|
|
53
|
7.4
XIХ ғасыр -XX ғасырдың басындағы
Қазақстанның мәдениеті
|
XIX ғасырдағы мәдениеттің дамуы.
Зерттеу сұрағы: Неге XIX ғасыр қазақ халқының дәстүрлі музыка өнерінің гүлденген дәуірі деп саналады?
|
7.2.1.1 салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың құндылықтары мен маңыздылығын анықтау;
7.2.2.1 халық ауыз әдебиеті мен музыка өнері туындыларының тарихи дереккөзі ретінде құндылығын бағалау
7.2.2.3 ұлттық музыкалық аспаптардың қолдану ерекшеліктерін сипаттау
|
1
|
|
|
|
54
|
1
|
|
|
|
55
|
1
|
|
|
|
56
|
XIX ғасырдағы білім беру мен ағарту ісі.
Зерттеу сұрағы: XIX ғасырда Қазақстанда оқу-ағартушылық мекемелер қандай түрде дамыды?
|
7.2.3.2 XIX ғасырдың екінші жартысындағы білім беру мен ағарту ісінің даму ерекшеліктерін түсіндіру
|
1
|
|
|
|
57
|
1
|
|
|
|
58
|
1
|
|
|
|
59
|
Шоқан Уәлиханов – алғашқы қазақ ғалымы.
Зерттеу сұрағы: Неге С. Мұқанов Шоқан Уәлихановқа арналған шығармасын «Аққан жұлдыз» деп атады?
|
7.2.3.1 Шоқан Уәлихановтың ғылыми зерттеулерінің тарихи құндылығын анықтау
|
1
|
|
|
|
60
|
1
|
|
|
|
61
|
1
|
|
|
|
62
|
Ы. Алтынсарин – жаңашыл -педагог.
Зерттеу сұрағы: Ыбырай Алтынсариннің халық ағарту саласындағы жаңашылдығы неден байқалады?
|
7.2.3.3 Ыбырай Алтынсариннің ағарту саласына қосқан үлесін бағалау
|
1
|
|
|
|
63
|
1
|
|
|
|
64
|
Абай Құнанбаев – ұлы ойшыл.
Зерттеу сұрағы: Неліктен Абай Құнанбайұлын «Хәкім Абай» деп атады?
|
7.2.2.2 Абай Құнанбаевтың ақын, ойшыл, қоғам қайраткері ретіндегі қызметіне баға беру
|
1
|
|
|
|
65
|
1
|
|
|
|
66
|
1
|
|
|
|
67
|
XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы Қазақтардың ауызша тарихи дәстүрлерінің дамуы.
Зерттеу сұрағы: Ш. Құдайбердіұлы, М. Көпейұлы, Қ. Халид еңбектерінің тарихи құндылығы неде?
|
7.2.3.4 Шәкәрім Құдайбердіұлы, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы, Қ.Халид еңбектерін тарихи дерек ретіндегі маңызын айқындау
|
1
|
|
|
|
68
|
1
|
|
|
|
69
|
XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы Қазақтардың ауызша тарихи дәстүрлерінің дамуы.
Зерттеу сұрағы: Ш. Құдайбердіұлы, М. Көпейұлы, Қ. Халид еңбектерінің тарихи құндылығы неде?
БЖБ №8
|
1
|
|
|
|
70
|
ТЖБ №4
|
|
1
|
|
|
|
71
|
Өлкетану
|
Мектебімнің тарихы
|
7.2.2.6 түрлі дереккөздер негізінде өз мектебінің тарихын анықтау
|
1
|
|
|
|
72
|
Қайталау
|
|
1
|
|
|
|


title: Қазақстанның Ресей империясына қосылуының аяқталуы


url: http://emirsaba.org/sabatardi-tairibi-oitu-masattari-bilim-alushilar-tiisti-safat.html?page=2#XIX_ғасырдың_екінші_жартысындағы_қазақ_қоғамы._Зерттеу_сұрағы:_“Зар_заман”_өкілдерінің_қоғамдық-саяси_көзқарастары_қандай_факторлардың_әсерінен_қалыптасты_БЖБ_№7


url: http://emirsaba.org/sabatardi-tairibi-oitu-masattari-bilim-alushilar-tiisti-safat.html?page=2#Қазақстандағы_жаппай_отаршылдық_қоныс_аудару_саясаты._Зерттеу_сұрағы:_Патша_өкіметінің_қоныстандыру_саясаты_қазақ_қоғамының_өмірін_қалай_өзгертті_БЖБ_№6


title: -тоқсан - Сабақтардың тақырыбы Оқыту мақсаттары. Білім алушылар тиісті: Сағат саны Мерзімі

text:
2 -тоқсан
|
|
|
|
|
9
|
Француз бұржуазиялықреволюциясы
ның көрінісі
|
1789-1799 жылдар аралығында Францияда қандай өзгерістер орын алды?
|
7.3.2.1 Батыс Еуропадағы буржуазиялық революциялардың себептерін сипаттау;
7.1.2.1 экономикалық және саяси жүйенің өзгеруіне буржуазияның әсерін анықтау; 7.1.1.1 «капитал», «буржуазия», «жұмысшы табы» \пролетариат\ ұғымдарын тарихи оқиғаны жан-жақты түсіндіру үшін қолдану
|
1
|
|
|
|
|
|
|
10
|
Неліктен Давид пен Бодридің Марат туралы көзқарастары әртүрлі болды?
|
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретациялау үшін өнер туындыларын пайдалану;
7.2.2.2 өнердегі негізгі стильдер мен ағымдардың белгілерін (неоклассицизм, романтизм, импрессионизм, реализм) анықтау;
7.3.1.1 республикалық құрылымның ерекшеліктерін анықтау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
11
|
Наполеон империясы қалай құрылды және оның құлдырау себептері неде болды?
|
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретациялау үшін өнер туындыларын пайдалану;
7.3.2.4 империалистік соғыстардың әлемдік саясаттың өзгеруіне ықпалын бағалау (Наполеон соғыстары мысалында);
7.2.3.2 Ағартушылық дәуір идеяларының қоғамдық дамуға ықпалын анықтау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
12
|
|
Наполеон империясы қалай құрылды және оның құлдырау себептері неде болды?
БЖБ №3
|
1
|
|
|
|
|
|
|
13
|
XIX ғасырдағы империялар және олардың бақталастығы
|
Ресей мен Британия Иранға ықпал ету үшін неге бақталас болды?
|
7.3.2.2 XVIII-XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау;
7.4.2.1 түрлі мемлекеттердің өнеркәсіптік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерін салыстыру
|
1
|
|
|
|
|
|
|
14
|
Танзимат саясаты Осман империясын күшейтуге әсер етті ме?
|
7.4.2.1 түрлі мемлекеттердің өнеркәсіптік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерін салыстыру;
7.3.2.2 XVIII-XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
15
|
|
Қырым соғысының себептері мен салдары қандай болды?
|
7.3.2.2 XVIII-XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
16
|
|
Қырым соғысының себептері мен салдары қандай болды?
БЖБ №4
|
1
|
|
|
|
|
|
|
3 -тоқсан
|
|
|
|
|
17
|
XІX ғасырдағы Қытай мен Еуропа елдері
|
Англия және Қытай үкіметтерінің хат алысуынан империализм туралы не біле аламыз?
|
7.3.2.2 XVIII - XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
18
|
Неліктен Апиын соғыстары осы күнге дейін қытай халқының есінде?
|
7.1.1.3 еуропалық державалардың отаршылдық экспансиясы кезеңіндегі Азия мемлекеттерінің (Қытай, Үндістан, Жапония) әлеуметтік құрылымындағы ерекшеліктерді анықтау;
7.2.1.2 миссионерліктің міндеттерін анықтау;
7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау;
7.4.1.4 «экспорт», «импорт», «экспансия», «отарлау», «фактория» ұғымдарын қолдану арқылы, тауар-ақша қатынастарының дамуын түсіндіру
|
1
|
|
|
|
|
|
|
19
|
Революциялық идеялардың XІX ғасырдағы Еуропаға әсері
|
1848 ж. революциялар Еуропада қандай саяси идеяларды қалыптастырды?
|
7.3.2.1 Батыс Еуропадағы буржуазиялық революциялар дың себептерін сипаттау;
7.1.2.1 экономикалық және саяси жүйенің өзгеруіне буржуазияның әсерін анықтау;
7.2.3.2 Ағартушылық дәуір идеяларының қоғамдық дамуға ықпалын анықтау;
7.2.3.3 К. Маркстың көзқарастарын және марксизмнің қоғамдық өмірге ықпалын түсіндіру;
7.3.2.5 тарихи оқиғаларды түсіндіру үшін «либерализм», «консерватизм», «социализм», «марксизм», «ұлтшылдық» ұғымдарын қолдану
|
1
|
|
|
|
|
|
|
20
|
1848 ж. революциялар Еуропада қандай саяси идеяларды қалыптастырды?
|
1
|
|
|
|
|
|
|
21
|
Италия және Германияның бірігу жолдары қаншалықты бір-біріне ұқсас болмады?
|
7.3.1.4 әртүрлі елдердің бір уақыт кезеңіндегі тарихи оқиғаларын салыстыру арқылы ұлттық мемлекеттердің (Италия, Германия) қалыптасу маңызын анықтау;
7.3.2.5 тарихи оқиғаларды түсіндіру үшін «либерализм», «консерватизм», «социализм», «марксизм», «ұлтшылдық» ұғымдарын қолдану
|
1
|
|
|
|
|
|
|
22
|
Италия және Германияның бірігу жолдары қаншалықты бір-біріне ұқсас болмады?
БЖБ №5
|
1
|
|
|
|
|
|
|
23
|
XІX ғасырдағы Ресейдегі қоғамдық-саяси ойдың дамуы
|
Неліктен ІІ Александр патша «Халық еркі» ұйымының құрбаны болды?
|
7.2.3.1 Ресейде жаңа қоғамдық-саяси ағымдардың (халықшылдық, либерализм) пайда болу себептерін анықтау;
7.3.1.3 тарихи оқиғаны түсіндіру үшін «басыбайлы құқық», «декабристер», «халықшылдар», «жеке террор», «пролетариат диктатурасы» ұғымдарын қолдану
|
1
|
|
|
|
|
|
|
24
|
XІX ғасырдағы еуропалық отаршыл үстемдік
|
1857-1859 жылдардағы. Үндістандағы оқиғаларды XIX ғасырдағы британдықтар мен қазіргі кездегі үндістер қалай баяндайды?
|
7.1.1.3 Еуропалық державалардың отаршылдық экспансиясы кезеңіндегі Азия мемлекеттерінің (Қытай, Үндістан, Жапония) әлеуметтік құрылымындағы ерекшеліктерді анықтау;
7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
25
|
|
Әлемдік отарлау жүйесі қалай қалыптасты?
|
7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау;
7.3.2.3 отаршылдық экспансияның салдарын талдау арқылы XIX ғасырдағы әлемнің саяси картасындағы негізгі өзгерістерді анықтау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
26
|
|
Әлемдік отарлау жүйесі қалай қалыптасты?
БЖБ №6
|
1
|
|
|
|
|
|
|
4 -тоқсан
|
|
|
|
|
27
|
Америка Құрама Штаттарының күшеюі
|
АҚШ-тың батыс бағыттағы аумағы қалай кеңейді?
|
7.3.1.2 XIX ғасырдағы Америка Құрама Штаттары территориясының кеңею үдерісін сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
28
|
АҚШ-тағы құлдық қалай жойылды?
|
7.1.2.2 трансатлантикалық құлдықтың ерекшеліктерін анықтау;
7.4.2.1 түрлі мемлекеттердің өнеркәсіптік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерін анықтау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
29
|
1
|
|
|
|
|
|
|
30
|
Неліктен АҚШ өз әскери кемелерін Жапонияға жіберді?
|
7.4.1.3 АҚШ-ғы капиталистік монополиялардың даму ерекшеліктерін анықтау;
7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау;
7.4.2.2 қоғамның индустрияға дейінгі және индустриялық даму кезеңдерінің арасындағы айырмашылығын анықтау;
7.2.1.2 миссионерліктің міндеттерін анықтау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
31
|
Неліктен АҚШ өз әскери кемелерін Жапонияға жіберді?
БЖБ №7
|
1
|
|
|
|
|
|
|
32
|
Суретшілер мен жазушылардың көзқарасымен
XІX ғасырдағы өзгерістерге шолу
|
XІX ғасырдағы өнер мен әдебиет әлеуметтік әділетсіздікті қалай суреттейді?
|
7.2.2.2 өнердегі негізгі стильдер мен ағымдарды (неоклассицизм, романтизм, импрессионизм, реализм) анықтау;
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретациялау үшін өнер туындыларын пайдалану
|
1
|
|
|
|
|
|
|
33
|
XІX ғасырдағы өнер мен әдебиет әлеуметтік әділетсіздікті қалай суреттейді?
|
1
|
|
|
|
|
|
|
34
|
Эмиль Золяның «Мен айыптаймын!» атты мақаласы сөз құдіретін қалай көрсетеді?
|
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретациялау үшін өнер туындыларын пайдалану;
7.3.2.5 тарихи оқиғаларды түсіндіру үшін «либерализм», «консерватизм», «социализм», «марксизм», «ұлтшылдық» ұғымдарын қолдану
|
1
|
|
|
|
|
|
|
35
|
Ғылыми ойдың дамуы
|
XIX ғасырдағы қай ғылыми жаңалықтың адамдар өміріне ықпалы зор болды?
|
7.2.4.1 өзгерістер мен сабақтастықты көрсету арқылы адам мен қоғам өміріндегі ғылыми жаңалықтардың маңызын талдау;
7.2.1.1 қоғамда дін рөлінің шектелуіне байланысты адамдар өмірінде орын алған өзгерістерді анықтау
|
1
|
|
|
|
|
|
|
36
|
Ғылыми ойдың дамуы
|
XIX ғасырдағы қай ғылыми жаңалықтың адамдар өміріне ықпалы зор болды? БЖБ №8
|
1
|
|
|
|
|
|
|


title: Жаңа замандағы Қазақстан тарихы 8-сынып, аптасына – 2 сағат, барлығы 72 сағат

text:
№
|
Ауыспалы
тақырыптар
/бөлім атаулары/
|
Сабақтардың тақырыбы
|
Оқу мақсаттары
|
Cағат саны
|
Мерзімі
8 "А"
|
Мерзімі
8"Ә"
|
Мерзімі
8"Б"
|
Ескерту
|
1-тоқсан
|
|
|
1
|
ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан
|
Қазақстанның ХХ ғасырдың басындағы әлеуметтік-экономикалық жағдайы
Зерттеу сұрағы: Не себепті А. Байтұрсынов: «Қазақ ұлтының өмір сүруінің өзі проблемаға айналды», - деп санады?
|
8.3.1.1 қазақ зиялыларының Ресей империясының Мемлекеттік Думасындағы қызметіне баға беру;
8.3.1.2 XX ғасыр басындағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси процестерге баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
2
|
1
|
|
|
|
|
3
|
1
|
|
|
|
|
4
|
Қазақстандағы 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс
Зерттеу сұрағы: 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс неліктен бүкілхалықтық сипат алды?
|
8.3.1.2 XX ғасырдың басындағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси процестерге баға беру;
8.3.1.3 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілістің тарихи маңызын анықтау және тұлғалардың рөліне баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
5
|
1
|
|
|
|
|
6
|
1
|
|
|
|
|
7
|
1917 жылғы ақпан буржуазиялық-демократиялық революциясы және оның Қазақстанға әсері
Зерттеу сұрағы: Қазақстанда 1917 жылы саяси белсенділіктің артуы қандай оқиғалардан көрініс тапты?
|
8.3.1.2 XX ғасыр басындағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси процестерге баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
8
|
1
|
|
|
|
|
9
|
1
|
|
|
|
|
10
|
«Алаш» қозғалысы және қазақ ұлттық идеясы
Зерттеу сұрағы: Неліктен «Алаш» партиясы халық қолдауына ие болды?
|
8.1.2.1 қазақ зиялыларының қоғамдағы рөлі мен қызметін талдау;
8.3.1.4 «Алаш» партиясының ұлттық мемлекеттілікті жаңғыртудағы саясатын талдау;
8.2.3.1 ұлттық баспасөздің қоғамдық-саяси сананы оятудағы рөліне баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
11
|
1
|
|
|
|
|
12
|
1
|
|
|
|
|
13
|
XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының көрнекті өкілдері
Зерттеу сұрағы: Қазақ зиялылары ұлттық мүдделерді қалайша қорғады?
|
8.1.2.1 қазақ зиялыларының қоғамдағы рөлі мен қызметін талдау;
8.2.2.1 қазақ зиялыларының шығармашылық мұрасын талдау және қоғамдық санаға тигізген әсеріне баға беру;
8.3.1.5 Әлихан Бөкейханның саяси көшбасшылық қызметіне баға беру
|
1
|
|
|
|
|
14
|
XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының көрнекті өкілдері
Зерттеу сұрағы: Қазақ зиялылары ұлттық мүдделерді қалайша қорғады?
БЖБ №1
|
1
|
|
|
|
|
15
|
ТЖБ №1
|
1
|
|
|
|
|
16
|
|
XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының көрнекті өкілдері
Зерттеу сұрағы: Қазақ зиялылары ұлттық мүдделерді қалайша қорғады?
|
8.3.1.5 Әлихан Бөкейханның саяси көшбасшылық қызметіне баға беру
|
1
|
|
|
|
|
2-тоқсан
|
|
|
17
|
Қазақстанда кеңестік биліктің орнығуы
|
Қазақстан азаматтық қарсыластық жылдарында (1917-1920 жылдар)
Зерттеу сұрағы: Қазан революциясының ұрандары халық арасында қандай үміт тудырды?
|
8.3.1.2 XX ғасырдың басындағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси процестерге баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
18
|
1
|
|
|
|
|
19
|
1
|
|
|
|
|
20
|
1
|
|
|
|
|
21
|
Қазақстандағы ұлттық автономиялар
Зерттеу сұрағы: Алаш Орда үкіметі мен Түркістан (Қоқан) автономиясының идеялары неліктен
|
8.3.1.6 Қазақстанда құрылған ұлттық автономиялардың маңыздылығына баға беру;
8.1.2.1 қазақ зиялыларының қоғамдағы рөлі мен қызметін талдау
|
1
|
|
|
|
|
22
|
1
|
|
|
|
|
|
|
жүзеге аспады?
|
|
|
|
|
|
|
23
|
1
|
|
|
|
|
24
|
Қырғыз (Қазақ) АКСР-нің құрылуы
Зерттеу сұрағы: Қазақ Автономиялық Кеңестік Республикасы құрылуының тарихи маңызы неде?
|
8.3.1.6 Қазақстанда құрылған ұлттық
автономиялардың маңыздылығына баға беру;
8.1.2.1 қазақ зиялыларының қоғамдағы рөлі мен қызметін талдау.
|
1
|
|
|
|
|
25
|
1
|
|
|
|
|
26
|
1
|
|
|
|
|
27
|
Әскери коммунизм саясатынан Жаңа экономикалық саясатқа көшу
Зерттеу сұрағы: Қазақстан үшін жаңа экономикалық саясаттың артықшылықтары қандай болды?
|
8.3.1.7 ХХ ғасырдың 20-30 жылдардағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясатының зардаптарын талдау;
8.4.1.1 деректер мен дәйектерді салыстыру арқылы жаңа экономикалық саясаттың нәтижесінде орын алған өзгерістерді талдау
|
1
|
|
|
|
|
28
|
1
|
|
|
|
|
29
|
Әскери коммунизм саясатынан Жаңа экономикалық саясатқа көшу
Зерттеу сұрағы: Қазақстан үшін жаңа экономикалық саясаттың артықшылықтары қандай болды?
БЖБ №2
|
1
|
|
|
|
|
30
|
ТЖБ №2
|
1
|
|
|
|
|
31-32
|
Қайталау
|
|
|
2
|
|
|
|
|
3-тоқсан
|
|
|
33
|
Қазақстан тоталитарлық жүйе кезеңінде
|
Қазақстандағы 1920-1930 жылдардағы индустрияландыру
Зерттеу сұрағы: Қазақстандағы индустрияландыру саясатының қарама-қайшылығы неде?
|
8.4.2.1 Қазақстандағы индустрияландырудың жетістіктері мен кемшіліктерін талдау
|
1
|
|
|
|
|
34
|
1
|
|
|
|
|
35
|
1
|
|
|
|
|
36
|
Қазақстандағы ұжымдастыру
Зерттеу сұрағы: Неліктен ұжымдастыру саясаты «ұлы нәубетке»әкеліп соқтырды?
|
8.4.1.2 күштеп ұжымдастыру саясатының ауыл шаруашылығына тигізген зардаптарын талдау;
8.1.1.1 демографиялық өзгерістердің себептері мен салдарын анықтау;
8.3.1.7 ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясатының зардаптарын талдау
|
1
|
|
|
|
|
37
|
1
|
|
|
|
|
38
|
1
|
|
|
|
|
39
|
1
|
|
|
|
|
40
|
1920-1930 жылдардағы саяси репрессиялар
Зерттеу сұрағы: Сталиндік режим не себепті зиялыларға «халық жауы» деген айып тақты?
|
8.3.1.7 ХХ ғасырдың 20-30 жылдардағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясатының зардаптарын талдау;
8.1.2.1 қазақ зиялыларының қоғамдағы рөлі мен қызметін талдау
|
1
|
|
|
|
|
41
|
1
|
|
|
|
|
42
|
1920-1930 жылдардағы саяси репрессиялар
|


title: Зерттеу сұрағы - Сабақтардың тақырыбы Оқыту мақсаттары. Білім алушылар тиісті: Сағат саны Мерзімі

text:
Зерттеу сұрағы: Сталиндік режим не себепті зиялыларға «халық жауы» деген айып тақты?
БЖБ №3
|
1
|
|
|
|
|
43
|
Кеңестік Қазақстанның мәдениеті: білім мен ғылым
|
Ахмет Байтұрсынов – «ұлт ұстазы»
Зерттеу сұрағы: Ахмет Байтұрсыновтың ғылыми мұрасы қандай?
|
8.2.2.2 Ахмет Байтұрсыновты қазақ тіл білімінің негізін салушы, қоғам қайраткері ретінде бағалау.
|
1
|
|
|
|
|
44
|
1
|
|
|
|
|
45
|
1
|
|
|
|
|
46
|
XX ғ. 20-30 жылдарындағы білім беру жүйесі мен ғылым
Зерттеу сұрағы: Білім мен ғылым саласының қандай жетістіктері мен кемшіліктері болды?
|
8.2.3.2 кеңес дәуіріндегі қазақ тілінің ахуалын анықтау;
8.2.3.3 XX ғасырдың бірінші жартысындағы білім мен ғылым саласындағы өзгерістерді талдау.
|
1
|
|
|
|
|
47
|
1
|
|
|
|
|
48
|
1
|
|
|
|
|
49
|
Қ.Сәтбаев – жан-жақты ғалым
Зерттеу сұрағы: Қаныш Сәтбаевтың феномені неде?
|
8.2.3.4 Қаныш Сәтбаевтың Қазақстан өнеркәсібі мен ғылымын дамытудағы рөліне баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
50
|
Қ.Сәтбаев – жан-жақты ғалым
Зерттеу сұрағы: Қаныш Сәтбаевтың феномені неде?
БЖБ №4
|
1
|
|
|
|
|
51
|
ТЖБ №3
|
1
|
|
|
|
|
52
|
|
Қ.Сәтбаев – жан-жақты ғалым
Зерттеу сұрағы: Қаныш Сәтбаевтың феномені неде?
|
8.2.3.4 Қаныш Сәтбаевтың Қазақстан өнеркәсібі мен ғылымын дамытудағы рөліне баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
4-тоқсан
|
|
|
53
|
Кеңестік Қазақстанның мәдениеті: әдебиет пен өнер
|
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ әдебиетінің дамуы
Зерттеу сұрағы: Қазақ әдебиетінде социалистік реализм қалай көрініс тапты?
|
8.2.2.1 қазақ зиялыларының шығармашылық мұрасын талдау және қоғамдық санаға тигізген әсеріне баға беру.
|
1
|
|
|
|
|
54
|
1
|
|
|
|
|
55
|
1
|
|
|
|
|
56
|
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ өнерінің дамуы
Зерттеу сұрағы: Қазақ өнерінің жаңа белеске көтерілуі неден байқалды?
|
8.2.2.4 Әміре Қашаубаев пен Қажымұқан Мұңайтпасұлының қазақ халқын әлемге танытудағы рөліне баға беру;
8.2.2.1 қазақ зиялыларының шығармашылық мұрасын талдау және қоғамдық санаға тигізген әсеріне баға беру;
8.2.2.3 өнер мен әдебиеттегі өзгерістерді анықтау
|
1
|
|
|
|
|
57
|
1
|
|
|
|
|
58
|
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ өнерінің дамуы
Зерттеу сұрағы: Қазақ өнерінің жаңа белеске көтерілуі неден байқалды?
БЖБ №5
|
1
|
|
|
|
|
59
|
Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдарын да
|
Қазақстандықтардың Ұлы Отан соғысы шайқастарына қатысуы
Зерттеу сұрағы: Ұлы Отан соғысының қандай батырлары халық есінде сақталды?
|
8.3.2.1 қазақстандықтардың Екінші дүниежүзілік соғысының жеңісіне қосқан үлесін бағалау;
8.3.2.2 Бауыржан Момышұлының батырлық, тұлғалық қасиетін айқындау.
|
1
|
|
|
|
|
60
|
1
|
|
|
|
|
61
|
1
|
|
|
|
|
62
|
Қазақстан – майдан арсеналы
Зерттеу сұрағы: «Бәрі майдан үшін, бәрі Жеңіс үшін!» ұраны қалай жүзеге асты?
|
8.4.2.2 Қазақстан экономикасының соғыс жағдайларына бейімделгендігін дәлелдеу;
8.1.2.2 соғыс жылдарындағы халықтың әлеуметтік жағдайын анықтау.
|
1
|
|
|
|
|
63
|
1
|
|
|
|
|
64
|
1
|
|
|
|
|
65
|
Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақ КСР мәдениеті
Зерттеу сұрағы: Соғыс жылдарындағы Қазақстанның мәдени жетістіктері қандай болды?
|
8.2.2.5 соғыс жылдарындағы өнер мен әдебиеттің халық рухын көтерудегі маңызын бағалау.
|
1
|
|
|
|
|
66
|
1
|
|
|
|
|
67
|
1
|
|
|
|
|
68
|
Қазақстанға КСРО халықтарының депортациясы
Зерттеу сұрағы: Қазақстан қалайша депортацияланған халықтардың өлкесіне айналды?
|
8.1.1.1 демографиялық өзгерістердің себептері мен салдарын анықтау.
|
1
|
|
|
|
|
69
|
1
|
|
|
|
|
70
|
|
Қазақстанға КСРО халықтарының депортациясы
Зерттеу сұрағы: Қазақстан қалайша депортацияланған халықтардың өлкесіне айналды?
БЖБ №6
|
1
|
|
|
|
|
71
|
ТЖБ №4
|
1
|
|
|
|
|
72
|
Қайталау
|
|
|
1
|
|
|
|
|
№
|
Ауыспалы
тақырыптар
/бөлім атаулары/
|
Сабақтардың тақырыбы
|
Оқу мақсаты
|
Cағат саны
|
Мерзімі
8 "А"
|
Мерзімі
8 "Ә"
|
Мерзімі
8 "Б"
|
Ескерту
|
1-тоқсан
|
|
|
|
1
|
1-бөлім.
ХХ ғасырдың басындағы әлем
|
ХХ ғасырдың басында әлем бейнесі қандай болды?
|
8.3.2.5 ХХ ғасырдың басындағы әлемнің аумақтық бөлінуін және мемлекеттердің саяси құрылымын сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
2
|
ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы қандай ғылыми ашулар мен жаңа технологиялар ерекше маңызды болды?
|
8.2.4.2 тарихи оқиғалардың себептерін, нәтижелерін, маңызын тұжырымдау арқылы ғылымның әлем мемлекеттерінің әлеуметтік-экономикалық дамуындағы рөлін бағалау;
8.4.1.1 XX ғасырдың басындағы техникалық революция жетістіктерінің (конвейер өндірісі, стандарттау) мемлекеттердің шаруашылық жүйесінің дамуына ықпалын бағалау;
8.4.1.2 индустриялық қоғамның даму процесін түсіндіру үшін «модернизация» ұғымын пайдалану
|
1
|
|
|
|
|
3
|
XIX ғасырдың аяғы - ХХ ғасырдың басында өнер қалайша өзгерді?
БЖБ №1
|
8.2.2.1 XIX ғасырдағы - XX ғасырдың басындағы өнердегі негізгі ағымдарды сипаттау (модернизм, символизм, реализм, авангардизм);
8.2.2.2 ХХ ғасырдың бірінші жартысында бұқаралық мәдениеттің (кинематограф, радио) қоғамның рухани дамуына ықпалын талдау
|
1
|
|
|
|
|
4
|
2-бөлім.
Бірінші дүниежүзілік соғыс: себептері мен салдары
|
Бірінші дүниежүзілік соғыстың себептері қандай?
|
8.3.2.1 Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғышарттары мен себептерін айқындау;
|
1
|
|
|
|
|
5
|
Бірінші дүниежүзілік соғыстың негізгі шайқастары қандай?
|
8.2.4.3 тарихи оқиғаларға түсіндірме бере отырып, әскери ғылым мен техниканың және соғыс стратегияларының рөлін бағалау
|
1
|
|
|
|
|
6
|
Бірінші дүниежүзілік соғыс әлем картасын қалай өзгертті?
|
8.3.2.2 әлемнің саяси картасындағы өзгерістерді сипаттау арқылы империялардың (Австро - Венгрия, Ресей империясы, Осман империясы) ыдырау себептерін тұжырымдау
|
1
|
|
|
|
|
7
|
Неліктен Ұлттар Лигасы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемде бейбітшілікті сақтай алмады?
|
8.3.2.4 Ұлттар Лигасының қызметі мен Версаль-Вашингтон жүйесін талдау және бағалау
|
1
|
|
|
|
|
|


8
|
Неліктен Ұлттар Лигасы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемде бейбітшілікті сақтай алмады?
БЖБ №2
|
1
|
|
|
|
|
2-тоқсан
|
|
|
|
9
|
3-бөлім.
1917 жылғы Ресейдегі революция
|
Ресейдегі самодержавие не себепті жойылды?
|
8.3.1.1 қоғамдық-саяси даму үлгісін сипаттау: әлеуметтік либерализм, әлеуметтік консерватизм, марксизм, социал-демократия
|
1
|
|
|
|
|
10
|
Большевиктер Уақытша үкіметтің билігін қалай жойды?
|
8.1.1.1 тарихи оқиғаның нәтижелерін талдау арқылы әлеуметтік құрылымның өзгеруіне Қазан төңкерісінің әсерін сипаттау.
|
1
|
|
|
|
|
11
|
Неліктен қоғам «қызылдар» мен «ақтарға» қақ жарылды?
|
8.1.1.1 тарихи оқиғаның нәтижелерін талдау арқылы әлеуметтік құрылымның өзгеруіне Қазан төңкерісінің әсерін сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
12
|
1917-1924 жылдарда Ресей қаншалықты өзгерді?
БЖБ №3
|
8.1.1.1 тарихи оқиғаның нәтижелерін талдау арқылы әлеуметтік құрылымның өзгеруіне Қазан төңкерісінің әсерін сипаттау;
8.2.1.1 тарихи кезеңдердің ерекшеліктерін салыстыру арқылы мемлекет пен діннің өзара қатынасын сипаттау.
|
1
|
|
|
|
|
13
|
4-бөлім.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Азия елдері
|
Неліктен Мұстафа Кемалді «Ататүрік» деп атады?
|
8.2.1.1 тарихи кезеңдердің ерекшеліктерін салыстыру арқылы мемлекет пен діннің өзара қатынасын сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
14
|
Сунь Ятсеннің үш қағидаты Қытайды қалайша өзгертті?
|
8.3.1.1 қоғамдық-саяси ағымдардың (әлеуметтік либерализм, әлеуметтік консерватизм, марксизм, социал-демократия) қоғамның өміріне ықпалын талдау
|
1
|
|
|
|
|
15
|
«Танака меморандумы» қаншалықты қауіпті болды?
|
8.1.2.1 қоғамның әлеуметтік өміріндегі өзгерістерге реакцияшыл идеялогиялардың (фашизм, тоталитаризм, нәсілшілдік, шовинизм, ұлтшылдық) таралу ықпалын талдау;
8.3.1.2 тоталитаризм, әміршіл-әкімшіл жүйе сияқты саяси режимдердің қалыптасу алғышарттары мен тарихын түсіндіру;
8.4.1.5 1930 жылдардағы құрылымдық экономикалық дағдарыстың нәтижесінде экономикада орын алған өзгерістерді анықтау
|
1
|
|
|
|
|
16
|
|
Махатама Гандидің идеялары Үндістандағы ұлттық сананың өсуіне қалай әсер етті?
БЖБ №4
|
8.2.1.1 тарихи кезеңдердің ерекшеліктерін салыстыру арқылы мемлекет пен діннің өзара қатынасын сипаттау
|
1
|
|
|
|
|
3-тоқсан
|
|
|
|
17
|
5-бөлім.
Әлемдік экономика лық дағдарыс
|
Неліктен АҚШ-та 1920-шы жылдарды «гүлдену кезеңі» деп атайды?
|
8.4.1.2 индустриялық қоғамның даму процесін түсіндіру үшін «модернизация» ұғымын пайдалану;
8.4.1.1 XX ғасырдың басындағы техникалық революция жетістіктерінің (конвейер өндірісі, стандарттау) мемлекеттердің шаруашылық жүйесінің дамуына ықпалын бағалау
|
1
|
|
|
|
|
18
|
Уолл-стриттің күйреу себептері мен салдары?
|
8.4.1.3 тарихи оқиғаларды талдау үшін «бағалы қағаздар нарығы», «акция», «алыпсатарлық», «қор биржасы», «несие», «банкроттық», «инфляция» ұғымдарын пайдалану;
8.4.1.4 фактілерді, процестерді, оқиғаларды салыстыра отырып, индустриялық қоғам қайшылықтарының (өндіру мен тұтыну теңгерімі) шиеленісу себептерін анықтау
|
1
|
|
|
|
|
19
|
Әлем елдері Ұлы дағдарыстан қалай шықты?
|
8.2.4.1 әлем мемлекеттерінің әлеуметтік-экономикалық дамуындағы Дж. Кейнс теориясының рөлін сипаттау.
8.4.1.5 1930 жылдардағы құрылымдық экономикалық дағдарыстың нәтижесінде экономикада орын алған өзгерістерді анықтау;
8.3.1.3 фактілерді, процестер мен оқиғаларды салыстыру арқылы дүниежүзілік экономикалық дағдарырыстан шығудың түрлі жолдарын түсіндіру (АҚШ, Франция, Германия)
|
1
|
|
|
|
|
|


20
|
Әлем елдері Ұлы дағдарыстан қалай шықты?
БЖБ №5
|
1
|
|
|
|
|
21
|
6-бөлім.
Еуропа елдеріндегі
Тоталитар лық
режимдер
|
Сталиннің билігі тұсында КСРО қалай дамыды?
|
8.1.1.2 социалистік қоғамның дамуына байланысты әлеуметтік топтардың (жұмысшы табы, шаруалар, зиялылар) мәртебесіндегі өзгерісті талдау;
8.4.2.1 «жоспарлы экономика», «нарықтық экономика» ұғымдарын қолдана отырып, XX ғасыр бірінші жартысындағы капитализм мен социализмнің экономикалық жүйелерін салыстыру;
8.3.1.2 тоталитаризм, әміршіл-әкімшіл жүйе сияқты саяси режимдердің қалыптасу алғышарттары мен тарихын түсіндіру.
|
1
|
|
|
|
|
22
|
«Адамның жандүниесінің инженерлері»: Сталин халыққа ықпал ету үшін өнерді қалай пайдаланды?
|
8.2.2.1 XIX ғасырдағы - XX ғасырдың басындағы өнердегі негізгі ағымдарды сипаттау (модернизм, символизм, реализм, авангардизм);
8.2.2.2 ХХ ғасырдың бірінші жартысында бұқаралық мәдениеттің (кинематограф, радио) қоғамның рухани дамуына ықпалын талдау.
|
1
|
|
|
|
|
23
|
Неліктен фашизм Италия мен Германияда өрбіді?
|
8.1.2.1 қоғамның әлеуметтік өміріндегі өзгерістерге реакцияшыл идеологиялардың (фашизм, тоталитаризм, нәсілшілдік, шовинизм, ұлтшылдық) таралу ықпалын талдау;
8.3.1.2 тоталитаризм, авторитаризм сияқты саяси режимдердің қалыптасу алғышарттары мен тарихын түсіндіру.
|
1
|
|
|
|
|
24
|
Нацистердің саясаты Германия тұрғындарына қандай әсерін тигізді?
|
8.1.2.1 қоғамның әлеуметтік өміріндегі өзгерістерге реакцияшыл идеялогиялардың (фашизм, тоталитаризм, нәсілшілдік, шовинизм, ұлтшылдық) таралу ықпалын талдау;
8.3.1.2 тоталитаризм, әміршіл-әкімшіл жүйе сияқты саяси режимдердің қалыптасу алғышарттары мен тарихын түсіндіру
|
1
|
|
|
|
|
25
|
Франция мен Испаниядағы «Халық майданы» қаншалықты тұрақты болды?
|
8.1.2.1 қоғамның әлеуметтік өміріндегі өзгерістерге реакцияшыл идеялогиялардың (фашизм, тоталитаризм, нәсілшілдік, шовинизм, ұлтшылдық) таралу ықпалын
талдау;
8.3.1.1 қоғамдық-саяси ағымдардың (әлеуметтік либерализм, әлеуметтік консерватизм, марксизм, социал-демократия) қоғамның өміріне ықпалын талдау.
|
1
|
|
|
|
|
|


26
|
Франция мен Испаниядағы «Халық майданы» қаншалықты тұрақты болды?
БЖБ №6
|
1
|
|
|
|
|
4-тоқсан
|
|
|
|
27
|
7-бөлім.
Екінші дүниежүзілік соғыстың себептері мен салдары
|
Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңы мен барысында елдер арасында қандай келісімшарт қарым-қатынастары қалыптасты?
|
8.3.2.3 Екінші дүниежүзілік соғыстың себептерін, сипаты мен салдарын талдау
|
1
|
|
|
|
|
28
|
Екінші дүниежүзілік соғыстың қандай оқиғалары түйінді болып табылады?
|
8.2.4.3 тарихи оқиғаларға түсіндірме бере отырып, әскери ғылым мен техниканың және соғыс стратегиялардың рөлін бағалау
|
1
|
|
|
|
|
29
|
Кеңес Одағының фашистік Германияға қарсы соғысы неліктен Ұлы Отан соғысы деп аталды?
|
8.3.2.3 Екінші дүниежүзілік соғыстың себептерін, сипаты мен салдарын талдау;
8.2.4.3 тарихи оқиғаларға түсіндірме бере отырып, әскери ғылым мен техниканың және соғыс стратегиялардың рөлін бағалау
|
1
|
|
|
|
|
30
|
1
|
|
|
|
|
31
|
Екінші дүниежүзілік соғыстың қорытындылары мен сабақтары қандай болды?
|
8.3.1.1 қоғамдық-саяси ағымдардың (әлеуметтік либерализм, әлеуметтік консерватизм, марксизм, социал-демократия) қоғамның өміріне ықпалын талдау;
8.3.2.3 Екінші дүниежүзілік соғыстың себептерін, сипаты мен салдарын талдау
|
1
|
|
|
|
|
32
|
|
Екінші дүниежүзілік соғыстың қорытындылары мен сабақтары қандай болды?
БЖБ №7
|
1
|
|
|
|
|
33
|
8-бөлім.
ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы мәдениет және
ғылым
|
ХХ ғасырдың бірінші жартысында мәдениеттің даму ерекшеліктері қандай?
|
8.2.1.1 тарихи кезеңдердің ерекшеліктерін салыстыру арқылы мемлекет пен діннің өзара қатынасын сипаттау;
8.2.2.2 ХХ ғасырдың бірінші жартысында бұқаралық мәдениеттің (кинематограф, радио) қоғамның рухани дамуына ықпалын талдау;
8.2.3.1 «позитивизм», «прагматизм», «экзистенциализм» ұғымдарын тарихи кезеңді сипаттау үшін қолдану
|
1
|
|
|
|
|
34
|
1
|
|
|
|
|
35
|
ХХ ғасырдың бірінші жартысында ғылым қалай дамыды?
|
8.2.4.2 тарихи оқиғалардың себептерін, нәтижелерін, маңызын тұжырымдау арқылы ғылымның әлем мемлекеттерінің әлеуметтік-экономикалық дамуындағы рөлін бағалау
|
1
|
|
|
|
|
36
|
|
ХХ ғасырдың бірінші жартысында ғылым қалай дамыды?
БЖБ №8
|
8.2.4.2 тарихи оқиғалардың себептерін, нәтижелерін, маңызын тұжырымдау арқылы ғылымның әлем мемлекеттерінің әлеуметтік-экономикалық дамуындағы рөлін бағалау
|
1
|
|
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sabatardi-tairibi-oitu-masattari-bilim-alushilar-tiisti-safat.html#XVIII_ғасырдағы_қазақтардың_материалдық_мәдениеті._Зерттеу_сұрағы:_Қазақтың_ұлттық_қолданбалы_өнерінің_бірегейлігі_неде_БЖБ_№3


url: http://emirsaba.org/sabatardi-tairibi-oitu-masattari-bilim-alushilar-tiisti-safat.html#Абылай_ханның_ішкі_және_сыртқы_саясаты._Зерттеу_сұрағы:Дербес_Қазақ_мемлекетін_сақтап_қалудағы_Абылай_ханның_рөлі_қандай_БЖБ_№2


url: http://emirsaba.org/sabatardi-tairibi-oitu-masattari-bilim-alushilar-tiisti-safat.html#Кенесары_Қасымұлы_бастаған_ұлт-азаттық_қозғалыс._Зерттеу_сұрағы:_Кенесары_хан_бастаған_ұлт-азаттық_күрес_неліктен_жалпы_ұлттық_сипатқа_ие_болды_БЖБ_№4


url: http://emirsaba.org/sabatardi-tairibi-oitu-masattari-bilim-alushilar-tiisti-safat.html#Қазақ-жоңғар_шайқастары._Зерттеу_сұрағы:_Неліктен_Аңырақай_шайқасы_қазақ-жоңғар_соғысындағы_түбегейлі_бетбұрыс_деп_саналады_БЖБ_№1


title: Сабақтардың тақырыбы Оқыту мақсаттары Сағат саны Мерзімі ескерту

text:
1
|
1
|
1-бөлім – Денсаулықты білу және
түсіну
|
Қауіпсіздік ережесі.
Дене тәрбиесі дегеніміз не?
|
1.3.4.1 бірқатар дене жаттығуларын орындау кезінде қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау
1.3.1.1 денсаулық туралы жалпы түсінік алу, дене белсенділігін ұғыну
|
1
|
02.09
|
|
2
|
2
|
Қауіпсіздік ережесі.
Дене тәрбиесі дегеніміз не?
|
1.3.4.1 бірқатар дене жаттығуларын орындау кезінде қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау
1.3.1.1 денсаулық туралы жалпы түсінік алу, дене белсенділігін ұғыну
|
1
|
05.09
|
|
3
|
3
|
Қауіпсіздік ережесі.
Дене тәрбиесі дегеніміз не?
|
1.3.4.1 бірқатар дене жаттығуларын орындау кезінде қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау
1.3.1.1 денсаулық туралы жалпы түсінік алу, дене белсенділігін ұғыну
|
1
|
07.09
|
|
4
|
4
|
Күн тәртібі, таңғы жаттығу және серігу
|
1.3.2.1 жаттығуларды орындау кезінде денені ширатып шынықтырудың маңызын сипаттау
1.3.3.1 дене жаттығуларын орындау кезінде ағзадағы физикалық өзгерістерді анықтау
|
1
|
09.09
|
|
5
|
5
|
Күн тәртібі, таңғы жаттығу және серігу
|
1.3.2.1 жаттығуларды орындау кезінде денені ширатып шынықтырудың маңызын сипаттау
1.3.3.1 дене жаттығуларын орындау кезінде ағзадағы физикалық өзгерістерді анықтау
|
1
|
12.09
|
|
6
|
6
|
Күн тәртібі, таңғы жаттығу және серігу
|
1.3.2.1 жаттығуларды орындау кезінде денені ширатып шынықтырудың маңызын сипаттау
1.3.3.1 дене жаттығуларын орындау кезінде ағзадағы физикалық өзгерістерді анықтау
|
1
|
14.09
|
|
7
|
7
|
Жүгіру және жүру
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
|
1
|
16.09
|
|
8
|
8
|
Жүгіру және жүру
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
|
1
|
19.09
|
|
9
|
9
|
Жүгіру және жүру
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
|
1
|
21.09
|
|
10
|
10
|
Секіру және лақтыру
|
1.1.1.1 дене жаттығуларын орындауда негізгі қимыл-қозғалыс машықтарын білу, жасай алу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
23.09
|
|
11
|
11
|
Секіру және лақтыру
|
1.1.1.1 дене жаттығуларын орындауда негізгі қимыл-қозғалыс машықтарын білу, жасай алу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
26.09
|
|
12
|
12
|
Секіру және лақтыру
|
1.1.1.1 дене жаттығуларын орындауда негізгі қимыл-қозғалыс машықтарын білу, жасай алу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
28.09
|
|
13
|
13
|
Секіру және лақтыру
|
1.1.1.1 дене жаттығуларын орындауда негізгі қимыл-қозғалыс машықтарын білу, жасай алу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
30.09
|
|
14
|
14
|
2-бөлім – Ойын арқылы өзара қатынас және қарым-қатынас дағдыларын дамыту
|
Рөлдік -сюжеттік қозғалмалы ойындар
|
1.2.8.1 түрлі қарапайым әрекеттерді орындау кезінде өзінің рөлін және басқаларының рөлін білу, тани бастау, айырмашылықтарды құрметтеу
|
1
|
03.10
|
|
15
|
15
|
Рөлдік -сюжеттік қозғалмалы ойындар
|
1.2.8.1 түрлі қарапайым әрекеттерді орындау кезінде өзінің рөлін және басқаларының рөлін білу, тани бастау, айырмашылықтарды құрметтеу
|
1
|
05.10
|
|
16
|
16
|
Бірқатар қимыл-қозғалыс дағдылары
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
|
1
|
07.10
|
|
17
|
17
|
Бірқатар қимыл-қозғалыс дағдылары
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
|
1
|
10.10
|
|
18
|
18
|
Бірқатар қимыл-қозғалыс дағдылары
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
|
1
|
12.10
|
|
19
|
19
|
Бірқатар қимыл-қозғалыс дағдылары
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
|
1
|
14.10
|
|
20
|
20
|
Бірқатар қимыл-қозғалыс дағдылары
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
|
1
|
17.10
|
|
21
|
21
|
Бірқатар қимыл-қозғалыс дағдылары
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
|
1
|
19.10
|
|
22
|
22
|
Шағын топта және жұпта қарым-қатынас жасау дағдылары
|
1.2.1.1 дене қызметін орындау және оған қатысу кезінде қозғалыс идеяларын, стратегияларын және жоспарларын білу және түсіну
1.2.3.1 түрлі дене жаттығулары орындауда қолайлы оқыту ортасын құру маңыздылығын мойындай отырып, кеңістік, ресурстар мен идеяларды білу және бөлісу
|
1
|
21.10
|
|
23
|
23
|
Шағын топта және жұпта қарым-қатынас жасау дағдылары
|
1.2.1.1 дене қызметін орындау және оған қатысу кезінде қозғалыс идеяларын, стратегияларын және жоспарларын білу және түсіну
1.2.3.1 түрлі дене жаттығулары орындауда қолайлы оқыту ортасын құру маңыздылығын мойындай отырып, кеңістік, ресурстар мен идеяларды білу және бөлісу
|
1
|
24.10
|
|
24
|
24
|
Шағын топта және жұпта қарым-қатынас жасау дағдылары
|
1.2.1.1 дене қызметін орындау және оған қатысу кезінде қозғалыс идеяларын, стратегияларын және жоспарларын білу және түсіну
1.2.3.1 түрлі дене жаттығулары орындауда қолайлы оқыту ортасын құру маңыздылығын мойындай отырып, кеңістік, ресурстар мен идеяларды білу және бөлісу
|
1
|
26.10
|
|
25
|
25
|
Дене тәрбиесінің пайдасы
|
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
28.10
|
|
26
|
26
|
Дене тәрбиесінің пайдасы
|
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
|
27
|
1
|
3-бөлім – Гимнастикалық жаттығулар арқылы шығармашылық және сыни тұрғыдан ойлау
|
Қауіпсіздік ережесі.
Сымбат және үйлестіру
|
1.3.4.1 бірқатар дене жаттығуларын орындау кезінде қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау
1.3.2.1 жаттығуларды орындау кезінде денені ширатып шынықтырудың маңызын сипаттау
|
1
|
7.11
|
|
28
|
2
|
Қауіпсіздік ережесі.
Сымбат және үйлестіру
|
1.3.4.1 бірқатар дене жаттығуларын орындау кезінде қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау
1.3.2.1 жаттығуларды орындау кезінде денені ширатып шынықтырудың маңызын сипаттау
|
1
|
9.11
|
|
29
|
3
|
Қауіпсіздік ережесі.
Сымбат және үйлестіру
|
1.3.4.1 бірқатар дене жаттығуларын орындау кезінде қиындықтар мен тәуекелдерді анықтау
1.3.2.1 жаттығуларды орындау кезінде денені ширатып шынықтырудың маңызын сипаттау
|
1
|
11.11
|
|
30
|
4
|
Бірқатар гимнастикалық фигуралар үйрену.
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
|
1
|
14.11
|
|
31
|
5
|
Бірқатар гимнастикалық фигуралар үйрену.
|
1.1.2.1 негізгі дене қозғалыстарын және олардың қарапайым дене жаттығуларымен қалай байланысты болатынын білу
|
1
|
16.11
|
|
32
|
6
|
Қарапайым гимнастикалық снарядтарда қозғалу.
|
1.1.5.1 түрлі кеңістіктерде бірқатар қарапайым іс-қимылдарды білу және орындай алу
1.1.4.1 қозғалыс машықтары бойынша өзінің күшті жақтарын және кемшіліктерін сипаттай білу
|
1
|
18.11
|
|
33
|
7
|
Қарапайым гимнастикалық снарядтарда қозғалу.
|
1.1.5.1 түрлі кеңістіктерде бірқатар қарапайым іс-қимылдарды білу және орындай алу
1.1.4.1 қозғалыс машықтары бойынша өзінің күшті жақтарын және кемшіліктерін сипаттай білу
|
1
|
21.11
|
|
34
|
8
|
Қарапайым гимнастикалық снарядтарда қозғалу.
|
1.1.5.1 түрлі кеңістіктерде бірқатар қарапайым іс-қимылдарды білу және орындай алу
1.1.4.1 қозғалыс машықтары бойынша өзінің күшті жақтарын және кемшіліктерін сипаттай білу
|
1
|
23.11
|
|
35
|
9
|
Қарапайым гимнастикалық снарядтарда қозғалу.
|
1.1.5.1 түрлі кеңістіктерде бірқатар қарапайым іс-қимылдарды білу және орындай алу
1.1.4.1 қозғалыс машықтары бойынша өзінің күшті жақтарын және кемшіліктерін сипаттай білу
|
1
|
25.11
|
|
36
|
10
|
Сенің жеке физикалық мүмкіндіктерің.
|
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
|
1
|
28.11
|
|
37
|
11
|
Сенің жеке физикалық мүмкіндіктерің.
|
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
|
1
|
30.11
|
|
38
|
12
|
Сенің жеке физикалық мүмкіндіктерің.
|
1.2.2.1 әрекет мақсаттарына қол жеткізу үшін өз бетінше қалай жұмыс істеу керек екендігін білу
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
|
1
|
2.12
|
|


4-бөлім – Қазақтың ұлттық қозғалыс ойындары
|
Қазақ халқының салт дәстүрі мен мәдениетін таныстыру
|
1.2.7.1 дербес және топтық қызметті орындау кезінде өзара қалай әрекет етуді білу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
5.12
|
|
40
|
14
|
Қазақ халқының салт дәстүрі мен мәдениетін таныстыру
|
1.2.7.1 дербес және топтық қызметті орындау кезінде өзара қалай әрекет етуді білу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
7.12
|
|
41
|
15
|
Қазақ халқының салт дәстүрі мен мәдениетін таныстыру
|
1.2.7.1 дербес және топтық қызметті орындау кезінде өзара қалай әрекет етуді білу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
9.12
|
|
42
|
16
|
Қазақ халқының салт дәстүрі мен мәдениетін таныстыру
|
1.2.7.1 дербес және топтық қызметті орындау кезінде өзара қалай әрекет етуді білу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
12.12
|
|
43
|
17
|
Қазақ халқының салт дәстүрі мен мәдениетін таныстыру
|
1.2.7.1 дербес және топтық қызметті орындау кезінде өзара қалай әрекет етуді білу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
14.12
|
|
44
|
18
|
Қазақ халқының салт дәстүрі мен мәдениетін таныстыру
|
1.2.7.1 дербес және топтық қызметті орындау кезінде өзара қалай әрекет етуді білу
1.3.5.1 дене қимылдарына қатысу мүмкіндіктерін анықтау
|
1
|
19.12
|
|
45
|
19
|
Қозғалмалы ойындар арқылы тарту.
|
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
1.2.6.1 тақырыптарды, көңіл күйлер мен эмоцияларды жеткізу үшін кейбір композициялық элементтермен танысу және пайдалану
|
1
|
21.12
|
|
46
|
20
|
Қозғалмалы ойындар арқылы тарту.
|
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
1.2.6.1 тақырыптарды, көңіл күйлер мен эмоцияларды жеткізу үшін кейбір композициялық элементтермен танысу және пайдалану
|
1
|
23.12
|
|
47
|
21
|
Қозғалмалы ойындар арқылы тарту.
|
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
1.2.6.1 тақырыптарды, көңіл күйлер мен эмоцияларды жеткізу үшін кейбір композициялық элементтермен танысу және пайдалану
|
1
|
26.12
|
|
48
|
22
|
|
Қозғалмалы ойындар арқылы тарту.
|
1.2.5.1 өзінің шығармашылық тапсырмаларының күшті жақтарын және жақсартуды қажет ететін жақтарын іздеу және бақылау
1.2.6.1 тақырыптарды, көңіл күйлер мен эмоцияларды жеткізу үшін кейбір композициялық элементтермен танысу және пайдалану
|
2
|
28.12
30.12
|
|
|
|