title: Мемлекеттік білім стандарты

text:
Мемлекеттік білім стандарты – жалпы білім беретін мектептегі барлық пәндер бойынша оқушылардың алатын міндетті білім деңгейін, сондай-ақ олардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптарды анықтайтын мемлекеттік құжат.
Оқу жоспары– оқу пәндерінің құрамын әрбір сынып және пән бойынша апталық сағат санын анықтайтын мемлекеттік құжат.
Оқу бағдарламасы дегеніміз – оқу пәні бойынша оқытудың мазмұнын, оқушыларға берілетін білім кӛлемін анықтайтын мемлекеттік құжат. Оқу бағдарламасында пәнді оқытудың мақсаты мен міндеттері, оқытуды ұйымдастырудың түрлерінің ерекшеліктері мен әдістері қаралады. Оқу бағдарламасындағы пәннің негізгі мазмұны оқулықтарда нақтыланады.
Осы нормативті құжаттарды оқып-үйрену негізінде оқу жылына немесе жарты жылдыққа негізделген күнтізбелік жоспар жасалады.
Кҥнтізбелік жоспарлау– жоспарлаудың неғұрлым жалпы түрі болып табылады. Онда бағдарламадағы материалдар тоқсандарға бӛлініп, оның жекеленген тақырыптарын оқытуға бӛлінетін сағат саны мен мерзімі керсетіледі.
Мектеп тәжірибесінде күнтізбелік жоспардың әр алуан үлгілері қолданылып жүр. Оның кейбір үлгілерінде пәнаралық байланыс, оқытудың әдістері, құралдары және т.б. кӛрсетіледі.
Күнтізбелік жоспарды басшылыққа ала отырып, мұғалім сабақтар жүйесіне дайындалуды жүзеге асыруы тиіс. Осының барысында тақырыптық жоспар жасалады.
Тақырыптық жоспарлау, ең алдымен, оқыту процесінің бағдарламаның нақты бір тақырыбы немесе бӛліміне сәйкес сабақтар жүйесіндегі негізгі функцияларды (білімдік, дамытушылық, тәрбиелік және практикалық) жүзеге асырудың тиімді жолдарын айқындау қызметін атқарады. Ол сондай-ақ
педагогикалық болжамды (гипотезаны —П.С.) іс-жүзіне асыру үшін де қажет болады.
Тақырыптық жоспар жасау нәтижесінде мұғалім әрбір тақырыптың ӛзекті мәселелерін нақты сабақтарға бӛліп, қайталаудың тұрлерін, бақылау жұмыстары мен үй тапсырмаларының мазмұнын алдын-ала анықтайды. Мұнда ескеретін бір жәйт, бағдарламаның түсініктемесінде атап кӛрсетілген міндеттер мұғалім мен оқушылардың қызметінде жаңа кӛрініс табуы тиіс. Сонымен қатар тақырыптық жоспар әр сабаққа арналған дидактикалық материалдарды, кӛрнекі құралдар мен техникалық құралдарды тиімді іріктеп алуға және алдын-ала даярлауға мүмкіндік береді, ӛткізілетін сабақ пен сыныптан тыс жұмыстардың сипатын анықтауға және оларды ӛзара үйлестіруге кӛмектеседі.
Тақырыптық жоспарлау оқу материалы мазмұнының элементтерін кӛрсетумен бірге, онда сабақтардың мақсаты, типі, құрылымы, сондай-ақ оқыту әдістері мен құралдары кӛрініс табуы керек. Толық жарамды тақырыптық жоспар жасау мұғалімнің сабаққа дайындалуға кететін уақытын үнемдеуге, сӛйтіп оның күнделікті сабаққа жоғары дәрежеде әзірленуіне, сондай-ақ мұғалімнің ӛз еңбегін ғылымитүрдедұрыс, әрі тиімді ұйымдастыруына мүмкіндік береді.
Әдетте, тақырыптық жоспарлаудың міндетті, бірыңғай түрі болмайды. Ол жеке пәндердің, оқушылардың жас ерекшеліктеріне және басқа да факторларға сай ӛңделіп, жетілдіріліп отырады.
Тақырыптық жоспарлауды жүзеге асыруда педагогикалық әдебиетте күні бүгінге дейін бірізділік болмай отыр. Дегенмен, сонғы жылдардағы дамыта оқытудың озық тәжірибесі тақырыптық жоспарлау белгілі бір схема бойынша құрылуы керек екендігін дәлелдеп отыр. Қазіргі күні педагогикалық жәке әдістемелік әдебиетте тақырыптық жоспарлаудың әр турлі схемалары ұсынылған. Солардың ішінде М.И.Махмутовтың бес бӛлімнен тұратын схемасы ерекше кӛңіл аудартады. Алайда, ол проблемалық сабақтар жүйесіне нәгізделіп жасалған. Ал бастауыш мектепте барлық сабақтарды проблемалық жолмен баяндау мүмкін бола бермейді. Дегенмен, М.И.Махмутов ұсынған схеманы бастауыш мектеп мұғалімі жеке пәндердің және оқушыларының жас ерекшеліктерін ескере отырып, енгізіп қолдануына әбден болады деп ойлаймыз. Сондықтан біз кітаптың 1-ші бӛлімінің 2-тарауында осы негізде жасалған тақырыптық жоспарлау үлгісін ұсынып отырмыз.
Сабаққа дайындалудың соңғы, әрі ең маңызды сатысы күнделікті сабаққа дайындалу, яғни күнделікті сабақ жоспарын жасау болып табылады. Күнделікті сабақ жоспары тақырыптық жоспарлауға қарағанда анағұрлым нақты болады. Мұнда оқу материалының мазмұны, белгілі бір уақыт аралығында оны оқып- үйренудің тәртібі мен тәсілдері дәл анықталуы тиіс.


title: Кҥнделікті сабақ жоспары - Сабақтарына дайындалу мен оны жоспарлаудың Әдістемесі

text:
Кҥнделікті сабақ жоспары күнтізбелік және тақырыптық жоспарларға, бағдарламаның мазмұнына және ӛзінің сынып жӛніндегі біліміне, оқушылардың дайындық, даму дәрежесіне және сабақты ӛткізудің шартына сүйене отырып, жасалады.
Күнделікті сабақ жоспарын жасау сабақ мазмұнын, оқу материалын баяндаудың ретін, онда кездесетін әр алуан қиындықтар мен оларды жою жолдарын, оқушылар ӛздігінен орындайтын жұмыстарды, үйге берілетін тапсырмаларды, сабақ барысында туындайтын әр түрлі жағдайларды және т.с.с. мұғалімнің алдын-ала болжауына кемектеседі.
Сабаққа дайындалғанда мұғалім оқушылардың оқу-танымдық қызметінің заңдылықтарын жан-жақты ескере отырып, оқушылар қызметі мен іс- әрекеттерін басқару жӛніндегі ӛзінің қызметін жоспарлайды. Сабақ жоспары сабаққа жасалады, ол оқу жұмысын жоспарлаудың негізгі формасы болып табылады.
Сабақ жоспары қысқа болуы мүмкін, мұндай жағдайда ол тақырыптық жоспардағы сабақ схемасын қайталайды десек те болады. Жоспар кең кӛлемді болуы, әр сабақтың конспектісі түрінде де болуы мүмкін. Әсіресе, жас мұғалімдердің сабақтың толық жоспары мен конспектісін жазғаны жөн. Мұнан кейінгі оқу жылдарында оны жеке ескертулермен, жаңа әдістемелік ұсыныстармен, орындауға тиісті жаңа жаттығулармен және қойылатын сұрақтармен толықтырып отыруға болады. Сонда бірте-бірте бұл жоспар әр сыныптың жеке оқушыларының ерекшеліктеріне қарай сараланып, жетекші әдістемелік құралға айналады.
Сабақ жоспарының құрылымы, негізінен, сабақтың типіне байланысты болады. Бастауыш сыныптардағы сабақтар кӛбіне аралас сабақтар болып келеді. Әрине, жекелеген жағдайларда басқадай мақсатқа (қайталау, тексеру және т.б.) бейімделген сабақтар да ӛткізілуі мүмкін. Қазіргі мектеп тәжірибесінде қолданылып жүрген аралас сабақтың құрылымы тӛмендегідей кезеңдерден (олар әр түрлі ретпен жүргізілуі мүмкін -П.С.) тұрады:
Сабақтың тақырыбы;
Сабақтың мақсаты: Білімдік:
Дамытушылық:
Тәрбиелік:
Практикалық:
Сабақтың жабдықталуы;
Сабақтың барысы:
Ұйымдастыру кезеңі;
Ӛткен материалмен жұмыс:
а) Ӛткен материалдың игерілуін тексеру;
ә) Үй тапсырмасының орындалуын қадағалау.
Жаңа материалмен жұмыс:
а) Жаңа материалды игеруге дайындық; ә) Жаңа материалды түсіндіру;
б) Жаңа материалды бекіту.
Үй тапсырмасы.
Сабақты қорытындылау.
Мұғалім сабаққа дайындалу барысында жоспардың мазмұны және құрылымымен қатар оның жасалу формасына (түріне) да тиянақты кӛңіл аударғаны жӛн. Ол жеңіл, әрі тез оқуға ыңғайлы болғаны дұрыс. Сонда сабақ барысында оны тиімді пайдалануға мүмкіндік туады. Осы мақсатта жоспар тезистік түрде нӛмірленіп, атқарылатын істің сатылары мен негізгі мағынасы арнайы сызықтармен бӛлінгені жӛн.
Жалпы алғанда, сабақ жоспарын жасаудың кӛптеген үлгілері бар. Әдетте, мектеп тәжірибесінде сабақ жоспарын дәстүрлі үлгіде жазу кең таралған. Біздіңше, оның кӛптеген кемшіліктері бар. Ең негізгі кемшілігі, дәстүрлі сабақ жоспарында тек қана мұғалімнің іс-әрекеті ғана кӛрініс табады да сабақтың сәйкес кезеңіндегі оқушылардың іс-әрекеті ескерілмейді. Екіншіден, әрбір кезеңдегі оқыту құралдары, әдістері мен оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыру формалары кӛрсетілмейді. Үшіншіден, жоспар конспекті түрінде жазылғандықтан, сабақ барысында мұғалімнің пайдалануына үлкен қиындық туғызады.
Осыларды ескере отырып, біз сабақ жоспарын жасаудың ыңғайлы үлгісін ұсынамыз. Біздіңше, оның схемасы мынадай болғаны жӛн:
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: а) білімдік міндет;
ә) тәрбиелік міндет;
б) дамытушылық міндет; в) практикалық міндет.
Сабақ кезең- дері
|
Сәйкес кезеңнің дидакти- калық мақсаты
|
Мұғалім- нің іс- әрекеті
|
Оқушы- ның іс- әрекеті
|
Оқыту құрал- дары
|
Оқыту әдістері
|
Оқыту форма- сы
|
Ескер- ту
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Әрине, сабақ ӛткізу барысында мұғалім жоспар шеңберінде шектеліп қалмай, қажетті жағдайларда нақты ситуацияларға байланысты шегініс жасап отыруы керек. Әр сабақтан соң, оның кемшіліктері мен жетістіктеріне орай тиісті қорытынды жасап, осы туралы ойларын ескерту бағанына түсіріп отырғаны жӛн. Бұл кейінгі сабақтарға жасалатын жоспардың сапасын арттыруға септігін тигізеді.
«Мұғалім үшін әр күні сабаққа әзірленіп, жоспарлау жұмысын жүргізу ең жауапты іс. Сондықтан, әрбір сабақтың сапалы болуы мұғалімнің сынып бойынша атқарылатын бүкіл жұмысты дұрыс істей білуіне, әрбір оқушының зейінін сабаққа жұмылдыра білу шеберлігіне байланысты», - деп К.Д. Ушинский айтқандай сабақ жоспарын жасау мұғалімнен кӛп ізденуді, қажырлылықты қажет етеді.
Күнделікті әр сабақты ӛткізу үшін сабақ жоспарын жеті рет емес, жетпіс рет ӛлшеп қарап, таразылап, ұтымды етіп құруға ұмтылғанда ғана сабақ нәтижелі болады. Сабақ жоспарын жасау барысында мұғалім сабаққа қойылатын жалпы дидактикалық, сондай-ақ нақты әдістемелік талаптарды ескеріп отырғаны жӛн. Сондықтан тӛменде осы талаптарды келтіріп отырмыз.
Сабаққа қойылатын жалпы педагогикалық талаптар мыналар болып табылады:
Мұғалімнің жетекшілік ролін ескеру;
Оқушыларды имандылыққа, адамгершілікке, отаншылдыққа тәрбиелеу;
Оқушылардың ғылым негіздерін жүйелі түрде игеруін қамтамасыз ету;
Теория мен практиканың ӛзара байланысы мен бірлігін ескеру;
Оқушылармен жүргізілетін жеке және ұжымдық жұмыстарды түрлендіріп отыру;
Оқытудың жаңа педагогикалық технологияларын пайдалану;
Балалардың жас және психологиялық ерекшеліктерін ескеру;
Мұғалім мен оқушы іс-әрекетінің үйлесімі.
Қазіргі кездегі мектептегі сабаққа қойылатын негізгі әдістемелік талаптар мыналар:
Әр сабақтың айқын мақсаты, мазмұны және оның құрылымы алдын- ала белгілі болуы тиіс.
Сабақ оқыту принциптерінің ережелері мен талаптарына сәйкес болуы қажет. Бұл орайда Ж.Аймауытовтың мұғалімге сабаққа дайындалуға байланысты ұсынған тӛмендегі бағалы нұсқауларын есте сақтаған жӛн:
а) жаңа материалды балаға таныс мағлұматтармен ұштастыру;
ә) сабақта алдын-ала даярланған сұраулар қою арқылы оқушылардың ынтасын арттыру, ілтипатын сақтау.
б) қажетсіз мағлұматтардан сақтанып, баланың ілтипатын қоздыратын қызықты материалды енгізу;
в) баланың ішін пыстыратын, біркелкі мағлұматтардан сақтану, салыстыру, ұқсастыру арқылы әр түрлі әдістермен оқытуды жандандыруға тырысу;
г) алғашқы кездегі оқытудың деректі, кӛрнекі болуын қамтамасаз ету; д) оқытушының үйрететін нәрсесіне оқушының ынталануын туғызу;
Сабақтың ғылыми мазмұны оқушылардың жас және дара ерекшеліктеріне сай ұғымды, түсінікті болуы керек. Сондай-ақ сабақта оқушылардың бойына біліктер мен дағдыларды қалыптастыру міндеті жүзеге асырылуы тиіс.
Сабақтың мазмұнының оқытатын пәннің бағдарламасына сәйкес болуын және әрбір сабақтың басқа сабақтар жүйесінің буыны екендігін ескеру.
Сабақта оқушылардың білімге деген ынтасы мен қызығуын арттыру ұшін сабақтың құрылымы мен әдістерін түрлендіріп, кӛрнекі және техникалық кұралдарды, түрлі ойындарды тиімді пайдалану. Осыған байланысты Ж.Аймауытов: «Баланың ынтасын арттыру үшін, оқытылатын нәрселерде бір
жаңалық болуы керек», - деп атап кӛрсеткен.
Сабақта оқушылардың танымдық бӛлсенділігін арттыру үшін проблемалық ситуациялар туғызып, проблемалық міндеттер мен тапсырмаларды ұсынып отыру.
Сабақтың сапасын жақсарту үшін мұғалім оқушылармен қарым- қатынас жасау шеберлігін жетілдіріп отыруы керек. Дұрыс педагогикалық қарым-қатынас мұғалімге оқушылармен рухани байланыс жасауға мүмкіндік береді. Қарым-қатынас арқылы білім беру керек деген қағиданы іске асыруға ұмтылу.
Оқушыларға сабақта білім берумен қатар оларды ӛздігінен білім алудың әдіс-тәсілдеріне үйрету.
Оқушыларға сапалы, терең және берік білім беруге тырысу.
Оқушыларды ӛмірде және тұрмыста кездесетін күрделі проблемаларды шешуге баулу.
Еңбек сүйгіштікке тәрбиелеу, қоғам және отбасының игілігі үшін еңбек етуге, еңбек адамдарына құрметпен қарауға тәрбиелеу.
Сабақты ұйымдастырудың ширақтығы (оның дер кезінде басталып, уақытысымен аяқталуына, уақытты тиімді, нәтижелі пайдалануга кӛңіл бӛлу).
Сабаққа дайындалу және жоспарлау барысында осы сияқты талаптарды басты назарда ұстау сабақтың нәтижелі болуының қажетті шарттарының бірі болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


II тарау. МАТЕМАТИКА САБАҒЫНА ДАЙЫНДАЛУ МЕН ОНЫ ЖОСПАРЛАУ – ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЕҢБЕКТІ ҒЫЛЫМИ
ТҦРҒЫДАҦЙЫМДАСТЫРУДЫҢНЕГІЗІ Бастауыш сыныптардағы математика сабағыМатематикасабағы – математика пәнінің ӛзіндік ерекшелігін ескере
отырып, оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың негізгі формасы ретінде дидактика анықтаған сабақтың ӛзіндік кӛрінісі, дербес түрі. Сондықтан бастауыш мектептегі математика сабақтарында білімдік, тәрбиелік, дамытушылық және практикалық сияқты міндеттер іске асырылады.
Математика сабақтары ең алдымен, оқушыларды математикалық білім, білік және дағдылардың жүйесімен қаруландырады, яғни ол білімдік міндет атқарады. Математика сабақтарында математикалық білімнің мазмұны және оқытудың әдіс-тәсілдері, оқушының іс-әрекетін ұйымдастырудың формалары мен орындалатын жұмыстың түрлері, оқушының бойында қандай да бір сапалық қасиеттердің қалыптасуын жүзеге асырады, демек математика сабақтарында тәрбиелікміндет те шешіледі. Сондай-ақ сабақ барысында оқушыларға әралуан іс-әрекеттер, соның ішінде ақыл-ой іс-әрекеттерін (салыстыру, жалпылау, абстракциялау, топтастыру, жүйелеу және т.б.) орындауға тура келеді. Ендеше, математика сабақтары дамытушылық міндет те атқарады. Осының бәрі баланы ӛмірге бейімдейді, дайындайды, демек математика сабағы практикалықміндеттерді де атқарады.
Бұл міндеттер, ең алдымен, сабақ барысында қарастырылуға тиісті іріктеліп және таңдалып алынған білімнің мазмұны арқылы жүзеге асырылады. Мәселен, сабақтың тақырыбы «қосудың ауыстырымдылық заңы» болсын делік. Сабақта «қосылғыштардың орнын ауыстырғаннан қосындының мәні ӛзгермейді» деген қосу амалының заңын игерту мақсаты кӛзделеді, яғни бұл жерде оқушынын, игеретін білімі - қосудың ауыстырымдылық заңы. Демек, сабақтын білімдік міндеті оқушыларға осы заңды игерту болып табылады. Ал, осы заң оқушыларға бірден хабарлануы мүмкік, яғни оны мұғалім оқушыларға дайын күйінде айтып бере алады. Мұндағы оқытудың әдісі – әңгіме. Ал, бұл заңды нақты мысалдарды қарастыра отырып, әңгімелесу арқылы да баяндауға болады.
3 + 2 = 5
2 + 3 = 5
деп жазып қойып, оқушыларға осы мысалдарды салыстыруға мүмкіндік береді. Осының нәтижәсінде балалар олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтайды. Осылайша берілген мысалдардағы әр санның қосудың компоненті ретінде қалай аталатындығын анықтау жұмысы жүргізіледі. Соның нәтижесінде тиісті қорытындыны балалардың ӛздері жасайды. Демек, бұл жағдайда әңгімеден ӛзгеше оқыту әдісі қолданылады. Олай болса, оқыту әдісі сабақтың негізгі міндетінің шешілуіне ӛзіндік әсер етеді, яғни оқыту әдісі аркылы да сабақ міндеттері жүзеге асырылады. Осы тақырыпты оқып-үйрену кезінде
оқушылардың іс-әрекеті әр түрлі нұсқада (бүкіл сыныппен, топпен, жекелеген оқушылармен) ұйымдастырылуы мүмкін. Оның қей түрінің таңдап алынуына байланысты сабақтың міндеті де түрліше шешіледі. Демек, сабақтың мақсаты оқушылардың іс-әрекетін тиімді ұйымдастыру формалары арқылы да жүзеге асырылады. Ендеше сабақтың білімдік, тәрбиелік, дамытушылық және практикалық міндеттерін дәл анықтау және соларға орай оқытудың мазмұнын, әдіс-тәсілдерін, ұйымдастыру формаларын және құралдарын анықтау мен іріктеу сабақтың нәтижелі де сапалы, сондай-ақ қойылып отырған талапқа сәйкес болуының алғы шарты болып табылады екен.
Математика сабағы туралы айтқанда, оның типін анықтап алу ең басты мәселе болып табылады. Сабақтың типі қойылып отырған дидактикалық мақсатқа орай анықталуы тиіс. Олай болса, ӛткен материалдарды қайталау, жаңа материалды оқып-үйрену, оқып-үйренген мәселелерді тиянақтау, бекіту, оқып үйренген материалды қорытындылау және жалпылау, оқушылардың білімін тексеру және т.с.с. міндеттердің қайсысы нақты сабақтың негізгі мақсаты болуына орай қайталау, жаңа материалды игеру, білімді тиянақтау және бекіту, білімді қорытындылау және жинақтау, білімді тексеру сияқты сабақ типтерінің болуы мүмкін. Алайда, сабақта жоғарыда аталған міндеттердің әрқайсысы жеке-жеке алынбай, олардың бәрінің де бір сабақтың ӛзінде қамтылуы мүмкін. Осы тұрғыдан алып қарағанда, типін аралас сабақ деп атайды.
Математика сабағының мазмұнын, құрылымын және ұйымдастыру формасын анықтаудағы ең басты құрал оқулық болып табылады. Бастауыш сыныптардың жаңа буын математика оқулықтары жекеленген сабақтарға лайықталып жасалған. Оқулық әр сабақтың үлесі болып табылатын жаттығулардың бірнеше тобын қамтиды. Атап айтқанда:
Ӛткен материалды (алдыңғы сабақта ӛткен, екі-үш күн, бір апта, бір ай немесе бір жыл бұрынғы –П.С.) қайталаумен және пысықтаумен байланысты жаттығулар тобы.
Сабақта қарастырылуға тиіс мәселеге оқушыларды дайындаумен байланысты жаттығулар тобы.
Тікелей жаңа материалмен байланысты жаттығулар тобы.
Ілгеріде қарастырылатын қандай да бір күрделі мәселеге оқушыларды алдын ала дайындауды және танымдық қабілеттерді дамыта түсумен байланысты жаттығулар тобы.
Шығармашылық деп аталатын, балаларға бұрыннан белгілі үйреншікті түрде ұсынылатын жаттығулардан ӛзгеше стандарт емес, үйреншікті емес түрдегі жаттығулар тобы.
Математика оқулықтарында әр сабақтың үлесіне тиетін жаттығулардың осындай жүйемен берілетіндігіне сүйеніп, бастауыш сыныптардағы математика сабақтары, негізінен, аралас сабақ деуге толық негіз бар. Алайда, бұған қарап бастауыш мектептегі математика сабақтарының барлығы да бірдей аралас сабақ болуы тиіс деуге болмайды, яғни ара-тұра сабақтың басқа типтері де кездесіп отырады.
Кейінгі уақыттардағы педагогикалық және әдістемелік мерзімді басылымдарда математика сабақтарының әр алуан жаңа түрлері де жиі кедесіп жүр. Олар панорамалық, интеграцияланған, сайыс, жарыс, аукцион, саяхат,концерт, ертегі сабақтар және т.б. Бұл атаулар сабақтың типін емес, оның түрін анықтайды.
Жалпы алғанда, сабақтың түрі оның белгілі бір типіне орай, әр түрлі орындаушының жүргізетін сабақтары бойынша анықталуы тиіс. Мысалы, бір ғана тақырып бойынша ӛткенді қайталау деп аталатын сабақ типіне орай әр мұғалім ӛзінше сабақ ӛткізуі мүмкін. Сондай-ақ бір ғана тақырып бойынша әр түрлі сабақтар да ӛткізілуі әбден мүмкін.
Бастауыш сыныптардағы математика сабақтарының нәтижелі болуы, ең алдымен оған қойылатын негізгі талаптарды ескеруге тікелей байланысты болып табылады. Бастауыш сыныптардағы математика сабақтарына қойылатын мынадай негізгі талаптар бар:
Математика сабақтарында жалпы сабаққа қойылатын психологиялық, гигиеналық және педагогикалық талаптар ескерілуі тиіс, ӛйткені математика сабақтарына қойылатын талаптар педагогика ғылымында анықталған талаптардан туындайды және математика пәнінің ӛзіндік ерекшелігіне орай жүзеге асырылады.
Сабақ мақсаты комплексті түрде жоспарлануы және бағдарлануы тиіс.
Сабақтың мазмұны оның мақсатына орай тиімді түрде іріктеліп алынуы керек (сабақта қарастырылатын оқу материалы сабақтың білімдік, тәрбиелік, дамытушылық және практикалық тұрғыдан анықталған нақты мақсаттарды шешуге бағытталуы тиіс).
Сабақта қойылатын оқыту әдістерінің ара-қатынасы дәл анықталуы керек, ӛйткені сабақтың сапасы оқытудың бір ғана әдісін әмбебап (универсал) әдіске айналдырумен анықталмайды, керісінше, әр түрлі әдіс-тәсілдерді үйлесімді ара-қатынаста қолданумен анықталады.
Оқытуды ұйымдастырудың тиімді формасы таңдап алынуы керек, яғни бүкіл сыныппен, жекеленген оқушылармен немесе олардың топтарымен орындалатын жұмыстар үйлесімді болуы тиіс.
Сабақ нақты нәтижеге жетуге бағытталуы тиіс және сол нәтижеге қол жеткендігі сабақтың үстінде айқын кӛрінуі керек те, соған сүйеніп дәлелденуі тиіс.
Сабақ үстінде оқушылардың ӛздігінен жұмыс орындауы ұйымдастырылуы тиіс және оған ұсынылатын тапсырмалар әр оқушының дайындығының деңгейіне сәйкес болуы керек.
Сондай-ақ бастауыш сыныптардағы математика сабақтарына оқу материалының мазмұны жағынан және қолданылатын әдістер жағынан қойылатын талаптарды да кӛрсетіп беруге болады:
Материалының мазмұны жағынан дұрыс құрылған сабақ мынадай болуы керек:
а) теория жағы толық болғаны, яғни оқылатын нәрсені негіздеу үшін керекті барлық материал болуы тиіс;
ә) мазмұны түрліше болуы керек (яғни теориялық және практикалық материалдардың бір-біріне қатысы дұрыс болу керек);
б) тиісті жерде оның материалы басқа пәндермен ұштастырылып отырылуы керек, яғни пәнаралық байланыс ескерілуі тиіс.
Қолданылатын әдіс жағынан алғанда математика сабағына қойылатын талаптар мынадай:
а) бір сабақ үстінде әртүрлі әдістерді қолдану сол сабақтың ерекшеліктеріне (оқу материалына, оқушылардың дайындық деңгейіне, оқушылардың сол сабақ кезіндегі күйіне т.б.) сәйкес болуы керек;
ә) оқыту әдістерінің дұрыс кезектесіп отырылуы (мәселен, сұрақ-жауап әдісі, әңгіме әдісімен -П.С.) жан-жақты ескерілуі тиіс;
б) оқыту әдістері балалардың сабақ барысындағы белсенді іс- әрекетін ұйымдастыруға ықпал жасайтындай болуы тиіс;
в) сабақ барысында қандай әдіс қолданылса да мұғалімнің сӛйлеу мәнері, тілі жеңіл, нақтылы түрде болуы тиіс.
Жоғарыда келтірілген талаптар математика сабақтарын дұрыс ұйымдастырудың негізгі шарттары болып табылады. Алайда, олар математика сабағын қалай ұйымдастыру керек? деген сұраққа толық жауап бере алмайды. Сондықтан, біздің ойымызша, осы талаптар негізінде математика сабағынтиімдіұйымдастырудыңжалпықағидаларынтұжырымдау қажет.


title: Бірінші қағида - Сабақтарына дайындалу мен оны жоспарлаудың Әдістемесі

text:
Бірінші қағида: сабақта қолайлы психологиялық ахуал туғызу. Мұғалім кез келген сабақты оның ӛзі мен оқушыларының бірлескен іс-әрекетінің жиынтығы деп түсіне білуі керек. Сабақ нәтижелі болу үшін ӛзара ынтымақтастыққа негізделген мұғалім мен оқушылар арасындағы жақсы қарым-қатынас орнатылуы тиіс. Ынтымақтастықтың негізгі кӛрсеткіштері мыналар:
Баланың жан-дүниесін сезіну.
Әр оқушының математикалық дайындығының деңгейін біліп, соған сәйкес қарым-қатынас жасау.
Сабақтың нәтижелі болуы тек қана мұғалімге байланысты емес, тікелей оның (оқушының -П.С.) ӛзінің орындайтын іс-әрекетіне де тәуелді екенін сездіру, т.с.с.
Екінші қағида: оқушылардың сабаққа, математика пәніне кӛңіл қойып, ынталы болуын қамтамасыз ету. Бұл үшін мұғалім педагогикалық әдеп пен әзіл-қалжыңды шебер үйлестіру, кейбір қызықты оқиғаларды баяндай отырып, оқушыларды әсерлендіру және т.б. арқылы математика пәніне деген қызығушылықты үнемі оятып отыруы қажет.
Ҥшінші қағида: педагогтық әдепті қатаң сақтау және оқушылардың алдында ӛзін дұрыс ұстау. Мұғалімнің бойында байқағыштық, ілтипаттылық және әділдік, оқушыларға сенім арту, тӛзімділік және сабыр сақтау сияқты қасиеттер мол болуы керек. Сондай-ақ ол ӛзінің сӛзіне есеп бере біліп, сӛйлеу мәнері логикалық және стиль жағынан дұрыс болып отыруына назар аударуы қажет.
Тӛртіншіқағида: сабақтың мақсаты мен міндеттерін дәл айқындау. Оқушы сабақта қандай мақсат кӛзделіп отырғандығын айқын түсінуі тиіс. Бұл оқушының сабаққа, оқу материалына деген саналы кӛзқарасын қалыптастыруға игі әсерін тигізеді.
Бесінші қағида: мұғалім математикалық материалдың мазмұнын терең білуі керек. Мұнда ол оқу материалының мазмұнына терең талдау жасап, оның кӛлемін сабаққа қойылып отырған мақсат пен оқушылардың танымдық мүмкіншіліктеріне сәйкестендіруге, сондай-ақ ұсынылатын тапсырмалардың оқушылардың интеллектуалдық қиналуын туғызатындай, бірақ оның қиындығы оқушылар ӛздігінен іздену арқылы шеше алатындай дәрежеде болуына назар аударып отыруы қажет.


title: Сабақтарына дайындалу мен оны жоспарлаудың Әдістемесі

text:
БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДЫҢ МАТЕМАТИКА САБАҚТАРЫНА ДАЙЫНДАЛУ МЕН ОНЫ ЖОСПАРЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ
5В010200 - Бастауыш оқыту педагогикасы мен әдістемесі мамандығы бойынша білім алатын студенттерге және бастауыш
сыныпмҧғалімдерінеарналғаноқу-әдістемелікқҧрал
2–шітолықтырылғанбасылым
Тараз-2013 ББК74.262.21.
С 14
Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының Ғылыми Кеңесінің шешімімен шығаруға ұсынылады.
Пікір жазғандар:
К.Ж.Бұзаубақова, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының мектепке дейінгі тәрбие және психология кафедрасының меңгерушісі.
Қ.Н. Сарыбекова, педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының педагогика және бастауыш оқыту әдістемесі кафедрасының меңгерушісі.
Д.Т. Несіпбаева, Жамбыл облыстық білім басқармасының мектепке дейінгі және орта білім бӛлімінің бас маманы.
Сағымбекова П.С., Тлеубаева Э.Ы., Тортаева А.С.
С 14. Бастауыш сыныптардыңматематикасабақтарына дайындалу меноныжоспарлаудыңәдістемесі. Жалпы білім беретін мектептің бастауыш сыныптары мұғалімдеріне арналған. -Тараз, 2013. 329 -бет.
ISBN 9965-9639-7-5
Кітапта бастауыш сыныптардың математика сабақтарына дайындалу мен оны жоспарлаудың теориялық мәселелері; математика сабақтарын жоспарлау технологиясы; бастауыш сынып оқушыларын оқыту мен тәрбиелеуде мүмкіндігінше озат тәжірибені жинақтап, талдап, ӛз шеберлігінде қолдану үлгісі және 5В010200 – "Бастауыш оқытудың педагогикасы және әдістемесі" мамандығы бойынша «Бастауыш мектепте математиканы оқыту теориясы мен технологиясы» пәнінен тест тапсырмалары берілген.
Оқу құралы бастауыш оқыту педагогикасы мен әдістемесі мамандығы бойынша жоғары білім алатын студенттерге, педагогикалық колледждер оқушылары мен бастауыш сыныптардың мұғалімдеріне арналған. Одан басқа пәндерден сабақ беретін мұғалімдер, сондай-ақ магистранттар мен аспиранттар да құнды мәліметтер ала алады.


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html#1-_тақырып._Педагогика_ғылымының_жүйесі_және_жоғары_мектеп_педагогикасының_алатын_орны._Мақсаты

title: Сабақтарына әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы» ПӘні мамандық: 7М03113- «Халықаралық қатынастар»

text:
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ БІЛІМ БЕРУ МЕНЕДЖМЕНТІ КАФЕДРАСЫ
СЕМИНАР САБАҚТАРЫНА ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ
«ЖОҒАРЫ МЕКТЕП ПЕДАГОГИКАСЫ» ПӘНІ
МАМАНДЫҚ: 7М03113- «Халықаралық қатынастар», РУДН, 7М05109- « Биотехнология»,
7М05105-« Генетика», 7М05104 -П -Генетика, 7М08401- « Балық шаруашылығы және өнеркәсіптік балық аулау»
Кредит саны __3___
Алматы, 2022
«Жоғары мектеп педагогикасы» ПӘНІ БОЙЫНША СЕМИНАР САБАҚТАРЫНА ДАЙЫНДАЛУДЫҢ ЖОСПАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК ҰСЫНЫСТАР
1- тақырып. Педагогика ғылымының жүйесі және жоғары мектеп педагогикасының алатын орны.
Мақсаты: педагогика туралы теориялық білімдерін практикалық тұрғыдан негіздеу.
ҚР жоғары білімнің даму стратегиясы.
Әлемдік білім беру аймағына кіріктірілу (интеграция)
Білім берудің жаңа парадигмасы.Үздіксіз білім беру тұжырымдамасы.
Сабақ түрі – пресс-конференция
Әдістемелік нұсқау: әрбір магистрант әр сұрақ бойынша ой-пікірлерін қағаз бетіне түсіріп, қысқаша сөйлейді. (Әрбір студентке 3-4 минут). Сөз соңында барлығы ортақ бір пікірге келіп, сұрақтар бойынша жалпы сабақ бойынша тұжырым жасап, ұсыныстар жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер:
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. - Астана: //Егеменді Қазақстан, Ақорда, 2007.07.27.
ҚР жоғары білім берудің даму стратегиясы –Алматы, 1998
ҚР гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы // Егемен Қазақстан, 26 тамыз, 1994
ҚР педагогикалық білім беру тұжырымдамасы - Алматы, 2003
2-тақырып. Қазіргі әлемдегі жоғары білімнің даму тенденциясы және негізгі бағыттары. Жоғары білім берудің қазіргі парадигмасы. Қазақстан Республикасындағы жоғары білім.
Мақсаты: Қазақстан Республикасындағы жоғары білім. Қазақстан Республикасындағы білім беруді басқару құжаттары негізінде білім берудегі өзгешеліктер.
Қазіргі әлемдегі жоғары білімнің даму тенденциясы және негізгі бағыттары.
Қазақстан Республикасындағы жоғары білім.
|


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html#2-тақырып._Қазіргі_әлемдегі_жоғары_білімнің_даму_тенденциясы_және_негізгі_бағыттары._Жоғары_білім_берудің_қазіргі_парадигмасы._Қазақстан_Республикасындағы_жоғары_білім._Мақсаты


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html?page=2#3_-тақырып._Қазіргі_кездегі_университеттердегі_көпсалалы_білм_беру._Жоғары_мектептің_қалыптасу_мәселелері_мен_оны_шешу_жолдары._Мақсаты

title: Сабақ түрі – шығармашылық жұмыс - Сабақтарына әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы» ПӘні мамандық: 7М03113-...

text:
Сабақ түрі – шығармашылық жұмыс.
Әдістемелік нұсқау: магистранттар Қазақстан Республикасындағы білім беруді басқару құжаттары негізінде білім берудегі өзгешеліктерді талдау.
өзіндік жұмыстардың тапсырмаларын жасауға дағдыланады.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Основы кредитной системы обучения в Казахстане. Алматы Қазақ Университеті, 2004.- 198с.
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал (схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
4. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002
3 -тақырып. Қазіргі кездегі университеттердегі көпсалалы білм беру. Жоғары мектептің қалыптасу мәселелері мен оны шешу жолдары.
Мақсаты: Болашақ оқытушы тұлғасының моделін құрастыру .
Жоғары мектептің қалыптасу мәселелері мен оны шешу жолдары.
Қазіргі кездегі университеттердегі көпсалалы білм беру.
Сабақ түрі- кіші топпен жұмыс
Әдістемелік нұсқау: топ кіші (4-5адам) топтарға бөлініп, сұрақтар негізінде болашақ жоғары мектеп оқытушысының моделін құрастырады. 10 минут, содан кейін әрбір топ өздерінің құрастырған модельдерін қорғайды. Соңында, барлығы бірігіп, ортақ модель құрастырады.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1.Леденов В.В. Основы научных исследований: Тексты лекций. –Тамбов, 1994.
2. Кожахметова К.Ж.,Таубаева Ш.Т.,Джанзакова Ш.И. Методолгия общей и этнической педагогики в логика –структурных схемах: учебно-методическое пособие для студентов учебных заведений, магистрантов, аспирантов и докторантов в области педагогики. –Алматы, 2005. -174 с
3.Концепция университетского образования –Алматы, 1994.
4. Исаева З.А. Подготовка студентов университета к научно-исследовательской работе по педагогике: Метод. реком. КазГУ им.аль-Фараби-1996.-25 с.
Достарыңызбен бөлісу: |


4- тақырып. : Жоғары мектеп педагогикасының әдіснамасы.
Мақсаты: Жоғары мектеп педагогикасының әдіснамасын талдау.
1. Белсенді оқыту әдісін талдау.
2. Практикалық және лабораториялық сабақтар, оны жүргізудің тәсілдері.
Сабақ түрі- іскерлік ойын
Әдістемелік нұсқау: Берілген сұрақ көлемінде 5-7 минутқа дәріс құрастырып, оқытушы ретінде баяндайды. Оқытушылық қызметке ену процесі іске асырылады. Семинар сабағын өткізудің жобасын жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Педагогика высшей школы. Учебное пособие –Казань, 1986.
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. Баширова Ж.Р. Развитие университетского образования в аспекте подготовки преподавателя высшей школы. Монография. –Алматы: АГУ им.Абая, 2003. -160 с.
5- тақырып. Қазіргі кезеңдегі болашақ маманның тұлғасын қалыптастыру. Мақсаты: Болашақ маман тұлғасын қалыптастыру.
Мамандық туралы сипаттама беру.
Қазіргі кезеңдегі болашақ маманның тұлғасын қалыптастыру.
Сабақ түрі – ғылыми-шығармашылық жұмыс.
Әдістемелік нұсқау: Тәжірибе бойынша жүргізіп жатқан пәндері бойынша 1 кредит көлемінде ОӘК құрастыру. Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Колеченко А.К. Энциклопедия педагогических технологий: Пособие для преподавателей.-СПб.:КАРО,2002.-368 с.
2. Педагогика высшей школы. Учебное пособие –Казань, 1986.
3. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
4. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
6-тақырып. : Оқытудың дидактикалық теориялары.
Мақсаты. Оқытудың дидактикалық теорияларын талдау, сараптай білу.
|


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html?page=3#6-тақырып._:_Оқытудың_дидактикалық_теориялары_._Мақсаты._Оқытудың_дидактикалық_теорияларын_талдау,_сараптай_білу.

title: - тақырып. : Жоғары мектеп педагогикасының әдіснамасы


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html?page=3#Сабақ_түрі_–_ғылыми-шығармашылық_жұмыс.__Әдістемелік_нұсқау:_Тәжірибе_бойынша_жүргізіп_жатқан_пәндері_бойынша_1_кредит_көлемінде_ОӘК_құрастыру._Ұсынылатын_әдебиеттер


title: Ұсынылатын әдебиеттер - Сабақтарына әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы» ПӘні мамандық: 7М03113- «Халықаралық...

text:
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
2. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
3. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002.
7- тақырып. Оқытудың жалпы заңдылықтары.
Мақсаты: Оқытудың жалпы заңдылықтарын талдау.
1.Оқытушының негізгі атқаратын қызметі: педагогикалық, ғылыми-зерттеушілік, ғылыми-педагогикалық, тәрбиелеушілік.
2. Педагогикалық шығармашылықтың мәні және оның оқу процесіндегі ролі.
3. Педагогикалық қабілет.
4. Педагогикалық шеберлік және оның құрылымы.
Сабақ түрі – баяндау.
Әдістемелік нұсқау: дәрістің түрлеріне байланысты әрбір сұрақ бойынша дәріс құрастырып, баяндалады.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Колеченко А.К. Энциклопедия педагогических технологий: Пособие для преподавателей.-СПб.:КАРО,2002.-368 с.
2. Мынбаева А.К., Садвакасова З.М. Инновационные методы обучения, или Как интересно преподавать: Учебное пособие. –Алматы,2007.-284 с.
3. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
8-тақырып. Білім беру мазмұнының компоненттері.
Мақсаты: маманның кәсіби іс-әрекеттерін практикалық тұрғыдан іске асыру.
1. Білімдендіру процесінің мәні.
2. Білім беру мазмұнының компоненттері.
3. Білімдендіру процесінің қозғаушы күші
4. Білімдендіру процесінің заңдылықтары мен принциптері.
Сабақ түрі – сұрақ-жауап
Әдістемелік нұсқау: Сұрақтар бойынша жеке-жеке дайындалып, баяндалады, толықтырылады. Алынған түсініктері бекітіледі.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Педагогика высшей школы. Учебное пособие –Казань, 1986.
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
4. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002.
5. Садыков Т.С. Абылкасымова А.Е. Дидактические основы образования в высшей школе: Учебное пособие. Алматы: РИК Казахской академии образования им. И.Алтынсарина, 2000. – 187 с.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html?page=4#Сабақ_түрі_–_баяндау.__Әдістемелік_нұсқау:_дәрістің_түрлеріне_байланысты_әрбір_сұрақ_бойынша_дәріс_құрастырып,_баяндалады.__Ұсынылатын_әдебиеттер


9- практикалық сабақ. Кредиттік жүйе негізінде жоғары мектепте оқыту үдерісін ұйымдастыруды SWOT талдау жасау. Мақсаты: болашақ оқытушы ретінде педагогикалық іс-әрекетті ғылым және өнер ретінде бағалау.
Педагогикалық іс-әрекет ғылым және өнер ретінде негіздеу.
кредиттік технология жағдайында бағалауды практикалық тұрғыдан негіздеу.
1. Кредиттік технология жағдайындағы бақылау, өлшеу құралдары.
2. Бақылау жүргізу түрлері: аралық бақылау, коллоквиум, үлгілер мен жобаларды қорғау және т.б.
3. Педагогикалық бақылаудың ұйымдастырушылық принциптері.
4. Оқыту сапасының менеджменті.
Сабақ түрі – баяндау
Әдістемелік нұсқау: кредиттік технология бойынша бағалауды деңгей бойынша негіздеу. А және А- қалай қойылады; В,В+,В- қалай қойлады және т.с.с. Бағаларды негіздейді.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Основы кредитной системы обучения в Казахстане. Алматы Қазақ Университеті, 2004.- 198с.
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
4. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002
10-практикалық сабақ. «Балық сүйегі» жаттығуын пайдаланып, оқыту принциптерінің күшті және әлсіз жақтарын талдау.
Мақсаты: кредиттік оқыту жүйісін сабақ барысында іске асыру.
1. Кредиттік оқыту жүйесінің мәні.
2. кредиттік технологиямен оқу процесін ұйымдастырудың мақсаты мен міндеттері.
3.Кредиттік технологиямен оқыту процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері.
4. Кредиттік технологиямен оқытуды ұйымдастару принципі.
Сабақ түрі – дөңгелек стол
Әдістемелік нұсқау: кредиттік технология негізінде жүргізілетін дәріс, семинар, СОӨЖ аудиториялық және СӨЖ –дің технологияларын талқылау, салыстыру, ұсыныстар жасау.


title: - практикалық сабақ. Кредиттік жүйе негізінде жоғары мектепте оқыту үдерісін ұйымдастыруды SWOT талдау жасау


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html?page=6#11-_тақырып._Жаңа_технологияларды_сабақта_тиімді_пайдаланудың_мәні._Мақсаты:_Жаңа_технологияларды_сабақта_тиімді_пайдаланудың_мәні_н_талдау.

text:
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Основы кредитной системы обучения в Казахстане. Алматы Қазақ Университеті, 2004.- 198с.
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
4. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002
11- тақырып. Жаңа технологияларды сабақта тиімді пайдаланудың мәні.
Мақсаты: Жаңа технологияларды сабақта тиімді пайдаланудың мәнін талдау.
Педагогикалық қарым-қатынас .
Жаңа технологияны сабақта тиімді қолдана білу.
3. Сабақ түрі- рольдік ойын
Әдістемелік нұсқау: әртүрлі педагогикалық ситуациялар ойластырып, дұрыс шешім қабылдауға дағдыланады.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Әл-Фараби атындағы университеттің тәрбие тұжырымдамасы – Алматы:Қазақ университеті, 2001
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
12-тақырып. Жоғары мектептің ғылыми қызметінің теориясы.
Мақсаты: болашақ оқытушы ретінде студенттермен жүргізілетін ғылыми жұмыстарды ұйымдастыруға дағдыланады.
1. Жоғары мектептегі ғылыми процестің мәні, қозғаушы күші, негізгі заңдылықтары.
2. Жоғары мектептегі ғылыми зерттеу жұмысының негізгі қағидалары
3. Сабақ түрі – дөңгелек үстел.
Әдістемелік нұсқау: жоғары мектептегі ғылыми жұмыстарының бағыттарына сай әрбір магистрант іс-шараларының жоспарларын құрастырып, толық жобасын жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Әл-Фараби атындағы университеттің тәрбие тұжырымдамасы – Алматы:Қазақ университеті, 2001
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
4. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002.
Достарыңызбен бөлісу: |


13-тақырып. Тәрбиелік іс-шараларға 1-2 сценарий жазып, талдаңыз. Мектеп пен отбасының өзара әрекетін сипаттаңыз.
Мақсаты: Сабақтан тыс оқу-тәрбие процесінің мәнін практикалық тұрғыдан ашу.
1. Сабақтан тыс оқытудың түрлері
2. Сабақан тыс тәрбиелік іс-шаралары
3. Студенттің өз бетінше жұмыс істеу түрлері.
4. Шығармашыл тұлға. Шығармашыл тұлғаға сипаттама.
Сабақ түрі – миға шабуыл.
Әдістемелік нұсқау: оқытушының өзін-өзі дамыту барысында танымдық –шығармашылық жұмыстар ойластырып олардың шығармашылық тұлғасының үлгісін жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Педагогика высшей школы. Учебное пособие –Казань, 1986.
2. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
3. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы
14 -тақырып. Жоғары мектептегі білім сапасының менеджменті.
Мақсаты: мұғалімнің бірден-бір қызметінің бірі басқару ол процесте өзін-өзі бағалай білуге үйрену.
1. Педагогикалық үрдісті басқаруға әлеуметтік тұрғыдан келу.
2. Педагогикалық жүйені басқару түрлері, негізгі принциптері мен әдістері.
Әдістемелік нұсқау: Топ бір кіші (3-4 адам) және бір үлкен топтарға бөлінеді. Кіші топ әкімшілік, үлкен топ қызметке қабылданушылар. Әкімшілік топтары болашақтағы бір оқу орнының құрылымын жасайды (Аты, мекен-жайы, факультеттер, вакантты орындар), үлкен топ резюме құрастырып жұмысқа қабылдануға тырысады. Тікелей пікірлесу жүреді. Соңында әркімнің рольге ену барысындағы жетістіктері мен кемшіліктері талқыланады.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Педагогика и психология высшей школы: Учебное пособие.-Ростов на Дону:Феникс,2002.-544 с.
2. МынбаеваА.К. Педагогика высшей школы: раздаточный дидактический материал(схемы, информация, тезисы).-Алматы, .-
3. Пионова Р.С. Педагогика высшей школы. Минск. Университетское, 2002.
Галкина Т.П. Социология управления: от группы к команде. –Москва: Финансы и статистика, 2001
5. Пикельная В.Т. Теоретические основы управления. М.: Высш. шк., 1990 – 175 с.
6. Кунц Г., Оденелл С. Управление: системный и ситуационный анализ управленческих функций. –М.: Прогресс, 1991.-495с.


title:
-тақырып. Тәрбиелік іс-шараларға 1-2 сценарий жазып, талдаңыз. Мектеп пен отбасының өзара әрекетін сипаттаңыз.

Мақсаты


title: - тақырып. Басқарудың деңгейлері - Сабақтарына әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы» ПӘні мамандық: 7М03113-...

text:
15- тақырып. Басқарудың деңгейлері.
Мақсаты: Басқарудың деңгейлерін талдау.
1. Оқытудың белсенді және дәстүрлі әдістері (салыстырмалы талдау).
2. Мәселелік оқыту.Зерттеу іс-әрекеті және мәселелік оқыту.
3. Іскерлік, рольдік ойындар және тағы басқа белсенді оқыту әдістері.
1. Исаева З.А.,Мынбаева А.К., Садвакасова З.М. Активное методы обучения. –Алматы, 2005.
2. Мынбаева А.К., Садвакасова З.М. Инновационные методы обучения, или Как интересно преподавать: Учебное пособие. –Алматы,2007.-284 с.
3. Махмутов М.И. Проблемное обучение –М.,1976.
4.Деловая игра. Внедрение: Методологические рекомендации –СПБ., 1995.
5.Ремезовский И.Д. Применение проблемного чтения лекций в вузе. /Методологические рекомендации/ -Киев 1982.
6. Садыков Т.С. Абылкасымова А.Е. Дидактические основы образования в высшей школе: Учебное пособие. Алматы: РИК Казахской академии образования им. И.Алтынсарина, 2000. – 187 с


url: http://emirsaba.org/sabatarina-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi-peni-ma.html#СЕМИНАР_САБАҚТАРЫНА_ӘДІСТЕМЕЛІК_НҰСҚАУ___«ЖОҒАРЫ_МЕКТЕП_ПЕДАГОГИКАСЫ»_ПӘНІ_МАМАНДЫҚ:_7М03113-_«Халықаралық_қатынастар»,_РУДН,_7М05109-_«_Биотехнология»


title: Жаңа инновациялық педагогикалық - Сабақтарында білімді лезде автоматты түрде тексеру арқылы бақылау сынақтарын өткізуге...

text:
шығармашылығын қалыптастыру үш н сабақта
заманауи технологияларын қолдану қажет.
Қаз рг заман технологиялары сабақтың
сапасын көтеруге, оқушылардың б л мге деген
қызығушылығын арттыруға, қаз рг қоғам
талабына сай б л м алуына көп әсер н тиг зед


title: Қазір білім саласында оқытудың жаңа технологиясы кеңінен

text:
бағдарламалап оқыту;
деңгейлеп оқыту;
дәстүрлі оқыту;
1.
2.
3.
ірі блокпен оқыту;
даралап, саралап оқыту
1.
2.
тиімді оқыту;
дифференциалдап оқыту.
1.
2.
Математика сабақтарында оқытудың инновациялық
технологиялар қолданудың дидактикалық нег здер :
проблемалық оқыту;
дамытпалы оқыту;
тәрбиелей оқыту;
1.
2.
3.
ХХІ ғасыр ақпарат ғасыры болғандықтан адамзатқа компьютерл к сауаттылық
қажет. АКТ-ны қолдану- заман талабы. Қаз рг ақпараттық технологияның озық
жет ст ктер н математика сабағында қолдану арқылы танымдылық с-әрекеттер н
ұйымдастырып оқушылардың құз ретт л г н дамытуға болады. АКТ-да бүг нг күн
интерактивт тақта ерекше орын алып отыр. Оқушы интерактивт тақтамен жаңа
материалдарды арнаулы программамен мүмк нд г нше пайдалана алады. Ондағы
мақсат – оқушының өз нше ойлау қаб лет н арттыру, қаз рг заманғы интерактивт
тақтамен жұмыс стеуге үйрету.


url: http://emirsaba.org/sabatarinda-bilimdi-lezde-avtomatti-trde-tekseru-arili-bailau.html?page=3#БЕРУГЕ_МҮМКІНДІК_ЗОР._ӘР_САБАҚҚА_ҚҰРЫЛҒАН_ФЛИПЧАРТ,__СЛАЙД,_ПРЕЗЕНТАЦИЯЛАР_ОҚУШЫНЫҢ_ПӘНГЕ__ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫН_ТУДЫРАДЫ.


url: http://emirsaba.org/sabatarinda-bilimdi-lezde-avtomatti-trde-tekseru-arili-bailau.html?page=3#МАТЕМАТИКАНЫ_ОҚЫТУДАҒЫ_НЕГІЗГІ_ТАЛАП_–_ОҚУШЫҒА__ЕСЕПТЕР_ШЫҒАРА_БІЛУ_ЖОЛДАРЫ_МЕН_ТӘСІЛДЕРІН_ҮЙРЕТУ.__ИНТЕРАКТИВТІ_ТАҚТАМЕН_САБАҚ_БЕРГЕН_КЕЗДЕ_МҰҒАЛІМ


url: http://emirsaba.org/sabatarinda-bilimdi-lezde-avtomatti-trde-tekseru-arili-bailau.html?page=3#_Сыни_ойлауды_дамыту__технологиясының_дәстүрлі__оқытудан_басты__айырмашылығы-_оқушыға__білімнің_дайын_күйінде


url: http://emirsaba.org/sabatarinda-bilimdi-lezde-avtomatti-trde-tekseru-arili-bailau.html?page=3#ШӘКІРТ_ЖӘНЕ_ИНТЕРАКТИВТІ_ТАҚТАМЕН_ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС__ЖҮРГІЗІЛЕДІ._КОМПЬЮТЕР_АРҚЫЛЫ_ОҚУ_МАТЕРИАЛЫН_БЕРУГЕ,__ОНЫ_ӘЗІРЛЕУГЕ,_БАҚЫЛАУҒА,_ҚОРЫТЫНДЫЛАУҒА,_КӨМЕК


title: Сабақтарында білімді лезде автоматты түрде тексеру арқылы бақылау сынақтарын өткізуге мүмкіндік береді

text:
Авторлық мектептер математикалық білім
берудегі инновация түрі ретінде.
Математиканы оқытудағы инновациялық
педагогикалық технологиялар.
Орындаған: Жамбыл Қ.Ғ
Қабылдаған: Капарова Р.М
инновация – бұл ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерінің нәтижесі болып
табылатын жаңа техника, технология. Сонымен, заманауи инновациялық мектеп – бұл
мектеп оқушылары тек ғылымның ғана емес, сонымен қатар техниканың соңғы
жетістіктерін ескере отырып (компьютерді тек информатика сабағында ғана емес,
басқа сабақтарда да пайдалана отырып) оқытылатын мектеп. Бұл шет тілі
сабақтарында білімді лезде автоматты түрде тексеру арқылы бақылау сынақтарын
өткізуге мүмкіндік береді.


title: Курстың өзектілігі - Сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу

text:
Курстың өзектілігі: Жаңартылған білім мазмұнындағы өзекті мәселе білім сапасын көтеру болып табылады. Оның мәні оқушының мектеп қабырғасында алған білімін өз өмірінде қажетке асыра білуі
. Сондықтан, бұл курс қолданбалылық ұғымына құрылған. Бағдарлама оқушылардың математика пәнінде алған білімдерін басқа пәндерді, соның ішінде физиканы оқып-үйренуге қолдануға қолайлы жағдай жасауды көздейді. Бұл курсты оқу барысында пәнаралық байланыстар жүзеге асырылады, оқушыларда қоршаған әлем туралы білім жүйесі қалыптасады. Сұйық пен газдың қысымы, лақтырылған дененің қозғалыстарымен байланысты физиканың әр түрлі тұжырымдамалары, техникалық және физикалық мазмұны бар есептерді құрастыру және шешу алгебра курсының жалпыдүниетанымдық әлеуетін жүзеге асырудың қажетті шарттары болып табылады. Мектеп оқулықтарындағы пәнаралық мазмұнды есептер көптеген тақырыптарды қамтиды. Бірақ, белгілі бір тақырып аясында кездескен осындай есептерді шешу кезінде мұғалімнің өте көп дайындық жұмыстарын жүргізуіне тура келеді, себебі мұндай есептер оқушы бойында жоғары ойлау деңгейінің дағдылары болуын қажет етеді. Осы курс барысында оқушылардың физикалық мазмұнды есептерді шешу арқылы білім алудың қолданбалылық құраушысын жетілдіруге мүмкіндік пайда болады. 8-сыныпқа арналған алгебраның "Квадрат түбір және иррационал өрнектер" тарауын осы курстың «Жуықтап есептеулер» бөлімі толықтырады. Яғни,
«Математика сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу» курсында «Физикалық шамалардың сандық мәндерін стандартты түрде жазу», «Жуық мәндер», «Сандарды дөңгелектеу»,
«Мәнді цифрлар», «Сандардың жуық мәндерін жазу ережесі», «Жуықтап есептеулердің негізгі әдістері», «Жуықтап есептеулердегі дәреже шығару амалы», «Жуықтап есептеулердегі түбір табу амалы», «Қосымша цифрлар ережесі» сияқты тақырыптарда физикалық мазмұнды, практикалық тапсырмалар қарастырылады. Сондай-ақ курс мазмұнына сызықтық , квадраттық теңдеулер және теңдеулер жүйелері көмегімен шығарылатын физикалық мазмұнды есептер енгізілген. Оқушылар 8 сынып алгебрасындағы «Квадраттық функция» тарауын оқып-үйренуге қажетті пәнаралық білім, білік дағдысын осы курстың «Квадраттық функция», «Квадраттық теңсіздік» бөлімдерінде функция ұғымына берілген пәнаралық ескертпелер мен квадраттық функцияны қолданып физикалық мазмұнды есептерді шешу тақырыптарында дамытуға мүмкіндік алады. Физикалық мазмұнды есептерді шешуде оқушылар анықтамалық құралдар мен ғаламторды пайдаланады, тақырыптар бойынша есептер топтамасы бағдарламада қарастырылған.


title: I. Тұрақтылау(мазмұндық) бөлімі

text:
I. Тұрақтылау(мазмұндық) бөлімі Жуықтапесептеулер(8сағат)
Физикалық шамалардың сандық мәндерін стандартты түрде жазу. Жуық мәндер.
Сандарды дөңгелектеу. Мәнді цифрлар.
Сандардың жуық мәндерін жазу ережесі.
Жуықтап есептеулердегі қосу, азайту,көбейту,бөлу амалдары Жуықтап есептеулердегі дәрежеге шығару амалы.
Жуықтап есептеулердегі түбір табу амалы.
Квадрат теңдеулер (8 сағат)
Квадрат теңдеулер тақырыбына кіріспе. Математика мен физикадағы айнымалы шамалар Квадрат теңдеулер көмегімен шығарылатын физикалық мазмұнды есептер
Теңдеулер жүйелері көмегімен шығарылатын физикалық мазмұнды есептер
Квадраттық Функция (10 сағат)
Функция туралы ұғым. Физикалық шамалар арасындағы тәуелділіктер Квадраттық функция. Функияның графиктік тәсілмен берілуі.
Физикалық шамалардың тура және кері пропорционалдығы Функция ұғымына пәнаралық (физика-математика) ескертулер. Физикалық мазмұнды есептердегі математикалық модельдер.
Квадрат теңсіздік (8 сағат)
Теңсіздіктер, теңсіздіктерді дәлелдеу. Квадрат теңсіздік ұғымына кіріспе. Квадрат теңсіздіктерді интервалдар әдісімен шешу
Рационал теңсіздіктерді шешу
Техникалық және физикалық мазмұнды есептер құрастыру.
Нормативтік бөлім
8 сынып оқушыларына арналған
«Математика сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу» элективті курсының күнтізбілік- тақырыптық жоспары
Аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат Ұзақ мерзімді жоспар


title: Ұзақ мерзімді - Сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу

text:
Физикалық шамалардың сандық мәндерін стандартты түрде жазу.
8.1.1.1 иррационал және нақты сандар ұғымдарын меңгеру;
Физикалық мазмұнды есептерде сандық және сапалық шамаларды анықтай алу, үлкен және кіші сандарды стандарт түрде жазуды меңгеру.
1
1
Үлкен және өте кіші шамалар- дың мәнін стандартты түрде жазудың ережесін біледі, тақырыпқа сәйкес есептер шығарып,
есептер құрастырады.
Жуық мәндер.
8.1.2.2
квадрат түбірдің мәнін бағалау;
Жуық және дәл мәнді шамаларды ажырату.
1
1
Квадрат түбірдің мәнін бағалайды, берілген физикалық шамалардың мәндерін жуық және дәл мәндер кестесіне
орналастырады.
Сандарды дөңгелектеу.
8.1.2.2
квадрат түбірдің мәнін бағалау;
8.1.2.6
нақты сандарды салыстыру;
Физикалық мазмұнды есептерді шешуде сандарды
1
1
Сандарды дөңгелектеу ережелерін біледі және физикалық мазмұнды
есептерді
дөңгелектеу ережелерін қолдану.
шешуде қолданады.
Мәнді цифрлар.
8.1.1.1 иррационал және нақты сандар ұғымдарын меңгеру;
Жуық және стандарт түрде жазылған сандардағы мәнді цифрларды анықтау.
1
1
Оқушылардың сандар туралы түсініктері кеңейеді, тақырыпқа сәйкес есептер шығарып, есептер
құрастырады.
Сандардың жуық мәндерін жазу ережесі.
8.1.2.2
квадрат түбірдің мәнін бағалау;
8.1.2.6
нақты сандарды салыстыру; Жуық мәндерді жазу ережелерін қолдану.
1
1
Тақырыпқа сәйкес мысалдар келтіре алады, берілген шарты бойынша есептер шығарады,
есептер құрастырады.
Жуықтап
8.1.2.2
1
1
Жуықтап
есептеулердегі
квадрат түбірдің мәнін
есептеулердің
қосу, азайту,
бағалау;
ерекшелігін
көбейту, бөлу
8.1.2.6
түсінеді,
амалдары
нақты сандарды салыстыру;
тақырыпқа
Жуықтап есептеулердің
сәйкес
негізгі әдістерін қолдану.
мысалдар
келтіре алады,
есептер
шығарып,
есептер
құрастырады.
Жуықтап
8.1.2.6
1
1
Дәрежеге
есептеулердегі
нақты сандарды салыстыру;
шығару амалын
дәрежеге шығару
Есептер шешуде дәреже
қолданады,
амалы.
шығару амалын қолдану.
Тақырыпқа
сәйкес
мысалдар
келтіре алады,
есептер
шығарып,
есептер
құрастыра
алады.
Жуықтап
8.1.2.2 квадрат түбірдің
1
1
Түбір табуды,
есептеулердегі
мәнін бағалау;
квадрат түбірдің
түбір табу
8.1.2.6 нақты сандарды
мәнін бағалауды
амалы.
салыстыру;
біледі.
Жуықтап есептеулерде түбір
Тақырыпқа
табу амалын қолдана білу.
сәйкес
мысалдар келтіре алады, есептер шығарып, есептер құрастыра
алады.
2-тоқсан (8сағат)
8.2А Квадраттеңдеулер
Квадрат теңдеулер тақырыбына кіріспе. Математика мен физикадағы айнымалы шамалар.
квадрат теңдеудің анықтамасын білу;
квадрат теңдеулердің түрлерін ажырату; Математикадағы және
физикадағы айнымалы шамаларды қарастыру.
2
1
1
Математикадағы және физикадағы айнымалы шамалардың мәнін түсінеді, мысалдар келтіреді, квадрат теңдеулерді
шешудің әдістерін қолданады.
Квадрат теңдеулер көмегімен шығарылатын физикалық мазмұнды есептер
Физикалық мазмұнды есептерді шешу.
8.4.2.1.мәтінді есептерді квадрат теңдеулердің көмегімен шешу; 8.4.2.2.мәтінді есептерді бөлшек-рационал теңдеулердің көмегімен шешу;
8.2.2.7.квадрат теңдеулерге келтірілетін теңдеулерді шешу;
3
1
2
Физикалық құбылыстың мәнін, оның квадрат теңдеулермен байланысын түсіне отырып сөзбен берілген ахуалды математикалық модельдеу арқылы мәтінді есептерді
шешеді , есептер құрастырады.
Теңдеулер жүйелері көмегімен шығарылатын мәтіндік есептер
Физикалық мазмұнды теңдеулер жүйесін құру көмегімен шешу.
8.4.2.1.мәтінді есептерді квадрат теңдеулердің көмегімен шешу; 8.2.2.7.квадрат теңдеулерге келтірілетін теңдеулерді шешу; 8.4.2.2.мәтінді есептерді бөлшек-рационал теңдеулердің көмегімен шешу;
3
1
2
Физикалық құбылыстың мәнін, оның квадрат теңдеулермен, теңдеулер жүйесімен байланысын түсіне отырып сөзбен берілген ахуалды математикалық модельдеу арқылы мәтінді есептерді шешеді , есептер
құрастырады.
3-тоқсан (10сағат)
8.3В Квадраттықфункция
Функция туралы ұғым. Физикалық шамалар арасындағы тәуелділіктер.
Функция ұғымына түсінік беру.
8.4.1.3. 𝑦 = 𝑎𝑥2 + 𝑏𝑥 +
𝑐, 𝑎 ≠ 0, түріндегі квадраттық функцияның қасиеттерін білу және графигін салу;
8.4.1.4. аргументтің
берілген мәндері
1
1
Физикалық құбылыстың мәнін, оның функция ұғымымен байланысын түсіне отырып сөзбен берілген ахуалды математикалық модельдеу арқылы
бойынша функцияның мәндерін табу және функцияның мәні бойынша аргументтің мәнін табу;
Функцияны әртүрлі тәсілдермен беру (кестемен, графикпен, аналитикалық тәсіл, сөзбен)
8.4.1.2
𝑦 = 𝑎(𝑥 − 𝑚)2,
𝑦 = 𝑎𝑥2 + 𝑛
және 𝑦 = 𝑎(𝑥 − 𝑚)2+
𝑛, 𝑎 ≠ 0, түрдегі квадраттық функциялардың қасиеттерін білу және графиктерін салу; 8.4.1.3
𝑦 = 𝑎𝑥2 + 𝑏𝑥 + 𝑐,
𝑎 ≠ 0, түріндегі квадраттық функцияның қасиеттерін білу және
графигін салу;
2
1
1
Физикалық құбылыстың квадрат теңдеулермен байланысын түсіне отырып сөзбен берілген ахуалды график арқылы түсіндіреді, график көмегімен физикалық құбылысты сипаттайды, берілген графикке сәйкес мәтінді есептер құрастырады.
Физикалық шамалардың тура және кері пропорционалдығы
Функция ұғымына түсінік беру. Функцияны әртүрлі тәсілдермен беру.
8.4.1.4. аргументтің берілген мәндері бойынша функцияның мәндерін табу және функцияның мәні бойынша аргументтің мәнін табу;
8.4.2.3. қолданбалы есептерді шығару үшін квадраттық функцияны қолдану;
8.4.3.1.есеп шарты бойынша математикалық
модель құру
3
1
2
Физикалық құбылысты тура немесе кері пропорционалдық ұғымдарының көмегімен модельдейді, сөзбен берілген ахуалдың математикалық модельін көрсетеді, мәтінді есептерді шешеді , есептер құрастырады.
Функция ұғымына пәнаралық (физика- математика) ескертулер.
Функция ұғымының пәнаралық мазмұнын көрсету.
8.4.2.3. қолданбалы есептерді шығару үшін квадраттық функцияны қолдану;
8.4.3.1.есеп шарты бойынша математикалық модель құру
1
1
Функция ұғымының пәнаралық мәнін түсініп, сөзбен берілген ахуалды функциямен байланыстыра отырып, математикалық модельдеу арқылы мәтінді есептерді
шешеді , есептер
құрастырады.
Физикалық мазмұнды есептердегі математикалық модельдер
Сызықтық функцияларды зерттеу.
8.4.2.3. қолданбалы есептерді шығару үшін квадраттық функцияны қолдану;
8.4.3.1.есеп шарты бойынша математикалық модель құру
3
1
2
Физикалық ұғымдарды сызықтық функция арқылы сипаттайды, квадраттық функция ұғымының пәнаралық мәнін түсініп, қолданбалы есептерде берілген ахуалдың математикалық моделін құрастырады., тақырыпқа сәйкес есептерді шешеді,
құрастырады.


title: -тоқсан (8сағат) - Сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу

text:
Сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу
мат физ
Аптасына 1 сағат, Жылына 34 сағат Ақпараттық-әдістемелік бөлім Бағдарлама жаңартылған білім беру мазмұны негізінде жасалынды. Бағдарлама негізгі мектеп курсындағы бағдарлама мазмұнына, оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес келеді. Бұл курсты оқып-үйренуде оқушылар: 5-7 сыныптардағы математика курстарында өтілген материалдарды қайталап, білімдерін жүйелейді; басқа пәндерді оқып-үйренуде қолдану арқылы 8-сынып алгебра курсында алған білімдерін тереңдетеді; алгебра және физика курстарынан алған білімдеріндегі олқылықтарды түзете отырып, пәнаралық білімдерін тереңдетуге мүмкіндік береді; графиктерді оқуды, модельдеу мен талдауды меңгереді; пәнаралық есептерді құрастыру және шешу дағдыларын меңгереді; өздерінің математикалық сауаттылығын арттырады, дүниетанымдық деңгейін көтереді; сыни ойлауға дағдыланады, топтарда және жеке жұмыс жасай біледі; өмір бойы білім алу, еңбек және бірлесе жұмыс атқару, ашықтық сияқты құндылықтарды назарда ұстайды; АКТ, интернет ресурстарын, т.б. қосымшаларды пайдалану арқылы физикалық құбылыстарды математика құралдарымен зерттеуге ізденеді; «білу және түсіну», «қолдану» деңгейлерін ғана емес «талдау», «жинақтау», «бағалау» сияқты ойлау дағдыларының деңгейлерін қарастырады. Оқушылардың білімін бағалау: жаңартылған білім беру мазмұнына сәйкес критериалды бағалау жүйесі формативті бағалау мен жиынтық бағалауды қамтиды. қалыптастырушы және жиынтық бағалау жүзеге асырылады, қалыптастырушы бағалауда баға қойылмайды, яғни, қалыптастырушы бағалау - оқу нәтижелерін жақсарту үшін критерийлерге сәйкес жүргізілетін бағалаудың түрі, ал жиынтық бағалау – тест, сынақ, бақылау жұмысы түріндегі белгілі бір мерзімдегі нақты білім. Бағалау критерийлері: Тақырыптың мазмұнын түсінуі пәнаралық есептердің ерекшелігін білуі; физикалық шамалардың өзара тәуелділігінің математикалық сипатын түсінуі; графиктік сауаттылықты меңгеруі; есептерді шығаруда анықтама, ережелер мен формулаларды қолдана білу деңгейі физикалық құбылысқа сәйкес математикалық модельді құра білу деңгейі Оқушы жұмысын бағалау түрлері, нәтижені бағалау өлшемі: Тақырыпты өту барысында сынақ, оқушының өзі құрастырған есептерден жасаған кітапшасы, жоба қорғау, физикалық мектеп құралдарын қолдану барысында жасаған өлшемдерге қатысты зерттеу жұмыстары, жоба қорғау, презентация, физикалық құбылыстарды сипаттайтын графиктер, математикалық модельдерді жинақтау, т.с.с. жұмыс түрлері болуы мүмкін.
Жазбаша жұмысты бағалау: «5» бағасы -80%-100% дұрыс жауап үшін; «4» бағасы -60%-79% дұрыс жауап үшін; «3» бағасы -50%-59% дұрыс жауап үшін; «2» деген баға басқа жағдайларда қойылады. Пайдаланатын әдебиеттер тізімі: Бекжигитова М.Т. Элементар математика. Физикалық мазмұнды есептер жинағы. Оқу құралы. Алматы, - 2010ж.,-140 б. Серікбаева В.Е. Математиканың пәнаралық байланыстары. Оқу-әдістемелік құрал. Алматы,-2007ж., -191б. Ю.Н.Макарычев, С.Б. Баймұханов , т.б. Алгебра 7, 8, 9 Жалпы білім беретін мектептің математика пәнін тереңдетіп оқытатын сыныптарына арналған оқулық.. Алматы:Атамұра, 2003. Демкович В.П., Прайсман Н.Я. Приближенные вычисления в школьном курсе физики: книга для учителя.-М.: Просвещение, 1983.-107с. Ә. Көшеров, т.б. Пәнаралық шығармашылық тапсырмалар.-Қазақстан мектебі, 2007, №11-12, 62 бет. О. Мұсабеков Шығармашылық пәнаралық проблемалық есептер.-И.Ф.М., 2000, №1, 5-6 б.б. Володарский В.Е. Физические задачи на уроках математики. // математика в школе, 1976, №4, с. 35-37. Гранатов Г.Г., Ретюнский В.Н. Задачи с физическим содержанием по теме «Предел функций».-Математика в школе, 1976, №2, с. жүктеу/скачать 66,04 Kb. Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу

text:
БАҒДАРЛАМА
элективті курс
гимназиялық (лицейлік) компоненттің арнайы курстары
МАТЕМАТИКА САБАҚТАРЫНДА ФИЗИКАЛЫҚ МАЗМҰНДЫ ЕСЕПТЕРДІ ШЕШУ
8-сынып оқушыларына арналған (аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)
БЕКЖИГИТОВА МАНАТКУЛ ТУНГУШБЕКОВНА
№176 мектеп гимназияның математика пәнінің мұғалімі
Пікір жазғандар:
Eрембасов Касым Кизатович - физика-математика ғылымдарының кандидаты., «Парасат» Республикалық оқу орталығының физика-математика пәндері оқытушысы
Қарабекова Қ. Р. – жоғары санатты, «педагог-зерттеуші», №176 мектеп-гимназияның физика пәні мұғалімі
Құдайбергенова А. С. - жоғары санатты, «педагог-зерттеуші», №176 мектеп-гимназияның математика пәні мұғалімі
Түсініктеме хат
«Математика сабақтарында физикалық мазмұнды есептерді шешу» курсы жаңартылған бағдарламаға сай 8 – сыныпқа арналған алгебраның стандартты курсының толықтырылуы болып саналады.
Курстың мақсаты – оқушылардың математикалық білімді басқа пәндерді оқып-үйренуде қолдану іскерлігін дамыту, физикалық мазмұнды есептерді шешу барысында математикалық модельдеудің кезеңдерін жан-жақты қарастыру, оқушылардың дүниетанымдық көзқарастарын, функционалдық және математикалық сауаттылықтарын арттыру, математиканың әмбебаптық және қолданбалылық рөлін терең түсінуге бағыттай отырып, 8-сынып алгебра курсы бойынша олардың алған білімдерін қорытындылау, жүйеге келтіру.
Курстың міндеті:
8-сынып алгебра курсындағы пәнаралық ұғымдардың сапалы меңгерілуіне жағдай жасау, алгебраның "Квадрат түбір және иррационал өрнектер", «Квадрат теңдеулер», «Квадраттық функция»,
«Квадраттық теңсіздік» бөлімдері бойынша оқушылардың теориялық және практикалық білім, білік дағдыларын дамыту;
•Пәнаралық есептерді шешудің әдіс-тәсілдерімен танысу;
Оқушылардың математика пәні бойынша білім мен іскерлік дағдыларын кеңейту, түрлі проблемалық ахуалдарды шешу іскерліктерін дамыту;
Физикалық мазмұнды есептерді шешуде математикалық тіл мен негізгі математикалық заңдарды қолдануға мүмкіндік беру;
Оқушылардың математикалық білімдерін модельдерді құруға, шынайы процестерді сипаттайтын математикалық модельдерді түсіндіруге бағыттау;
Физика, химия, т.б. салаларда зерттеулер мен есептерді шешу үшін математикалық әдістерді қолданудың қарапайым дағдыларын қалыптастыру;
Оқушылардың сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамыту;
Оқушылардың жуық мәндерді есептеу, квадраттық функция ұғымдарын түсіну деңгейін кеңейте отырып, математикалық модель құру іскерліктерін дамыту;
Математиканың қолданбалылығын түсіну арқылы техника және жаратылыстану бағыттары бойынша мамандық таңдай білуге бағыттау.
Білім алушының өздігінен шешім қабылдау, өзін-өзі бағалау, тақырыпқа сәйкес есеп құрастыра білу дағдыларын жетілдіре отырып, олардың практикалық зерттеуші деңгейіне көтерілуіне, АКТ қолдану арқылы презентациялар дайындауына жағдай жасау;
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabatarinda-fizikali-mazmndi-esepterdi-sheshu.html#БЕКЖИГИТОВА_МАНАТКУЛ_ТУНГУШБЕКОВНА_№176_мектеп_гимназияның_математика_пәнінің_мұғалімі___Пікір_жазғандар


title: Сабақтарында қолданылуы жұбанова Б. Т. Орал қ

text:
1
ЖАҢА ФОРМАТТЫ ОҚЫТУ ТӘСІЛДЕРІНІҢ БИОЛОГИЯ
САБАҚТАРЫНДА ҚОЛДАНЫЛУЫ
Жұбанова Б.Т.
Орал қ.
Жалпы білім беру жүйесін жетілдіру «Білім туралы» Заңның талабына сәйкес ХХІ ғасырдың
даму міндеттерін іске асыруға бағытталған. Еліміз жаңа ғасырға өмірдің барлық саласында жаңа
құрылыммен енген кезеңде мектепте білім беру әдістері де саны мен сапасы жағынан биік деңгейге
көтеріліп, тәжірибеде батыл көрінуде.
Осыған орай, қазіргі білім беру саласында оқытудың озық әдістері, түрлі технологиялары көптеп
енгізіліп, мұғалімдердің біліктілігін арттыру курстары ұйымдастырылуда. Осындай курстың бірі
Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін мектептері педагогтерінің біліктілігін арттыру курсы.
Бұл курстың негізгі міндеті- қазақстандық мұғалімдерге педагогикалық тәжірибесін жетілдіру мен
бағалауға көмектесу.
Жаңа форматтағы біліктілікті арттыру курсында бағдарлама бойынша жеті модуль ұсынылады.
Қазіргі кезде өзекті болып отырған жеті модульдің әрқайсысы пәндік және жас ерекшеліктеріне
байланыссыз, жалпы сипатта. Олар:
оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер;
сыни тұрғыдан ойлауға үйрету;
оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау;
оқытуда ақпараттық- коммуникациялық технологияларды пайдалану;
талантты және дарынды балаларды оқыту;
оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту және оқу;
оқытудағы басқару және көшбасшылық.
Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдердің бірі топқа бөліп оқыту, топқа бөлу тренингтері, диалогты
оқыту, блум өлшемдері, рефлексия т.б.
Сабақта топқа бөлу бұрын бір- бірін анық білмейтін оқушылардың арасын жақындастырады.
Оқушыларды топқа бөлгенде «тобымда кімдер болады?» деген сұрақ оларды әрдайымда
қызықтырады. Топтасып жұмыстануда біріншіден, оқушымен оқушы арасындағы байланыс,
мұғаліммен оқушы арасында байланыс жақсарады. Оқушылар топта бір-бірімен еркін пікір алмасып,
бірінің айтқанын екіншісі толықтырып, қателерін түзетіп, ойларын дәледеп, талдайды, өзіндік «Мені»
қалыптасады.
Диалогтық оқыту әдісіне тоқталып өтсем, әрине бұл әдіс маған да, оқушыларға да бұрыннан
таныс, алайда өзгертілген формада өткізген сабағымда оқушылар диалогы қандай болды?
9«а» сыныбында «Биосферадағы зат және энергия айналымдары» тақырыбында сабақ өтті.
Сабақты мен оқушылардың арасында ынтымақтастық атмосферасын қалыптастырудан
бастадым. Оқушыларды туған айларына байланысты тұрғызып, үш топқа біріктірдім. Топқа бөлу
кезінде оқушылардың бір-біріне «жылдың қай мезгілінде дүниеге келіп едің?», «туған күнің таяп
қалыпты ғой?» сынды сұрақтар қойып, мағанда «сізбен бір айда дүниеге келген екенбіз гой» деп
қуанышты жүзбен диалог жүргізгендерін көріп, сыныпта оқушыларымның еркіндік атмосферасын
сезінуіне мұрсат бердім деп ойлаймын.
Жалпы,
Мерсермен
Литлтонның
зерттеулерінде
диалог
сабақта
оқушылардың
қызығушылықтарын арттырады, ал достарымен бірігіп жүргізілетін жұмыстың балалардың оқуына
және когнитифті дамуына әсер ететіндігі туралы айтылған. (Литлтон(2007). Нұсқаулық,38бет)
Сабақтың жаңа тақырыпты бастау кезеңінде «ауа, су, топырақ арасындағы байланысты,
бірлестікті қалай түсінесіңдер?» деп сұрақ қойдым. Оқушылар «өлі табиғатта, тірі табиғат
сияқты бір-бірімен тығыз байланыста болады, тіршілік айналымдары үнемі жүріп отырады» деп
жауап беріп, диалог арқылы өткен сабақпен жаңа сабақты байланыстырды.
Топтық жұмыста оқушылар тіршілік айналымдарын үш топ бойынша бөліп алып жұмыстанды.
Топпен жұмыстану барысында балалардың арасында зерттеушілік әңгіме өрбігенін байқадым. Әркім
ақылға қонымды идея ұсынып, бір-біріне сұрақ қойды, айтқандарын дәлелдеп, топтағы қатысушылар
келісімге жетті. Флипчартқа өз ойларын түсіріп, топқа таныстыру арқылы сыныпта әңгіме-дебат,
топтық әңгіме орнады. Әңгіме барысында қатысушылар өзгелер айтқан идеяларды төзімділікпен
тыңдап, мұқият бағалауға тырысты. Оқушылардың пікір алмасуы жалпы көңілімнен шықты. Мұны
менде білдіріп, идеяның құндылығын анықтауда түсіндірулер жүргізіп отырдым.
Сабақ соңында рефлесия жазудың өзі оқушылар үшін қызықты екенін байқадым. 9а сыныбында
өткен «Биосфера- тіршілік қабаты» атты алғашқы сабағымда балаларда үлкен әсерге бөленгенге
ұқсайды. Аманжол Аслан деген оқушым өз ойын былайша білдіріпті: «Бүгінгі сабақ біз үшін ерекше
2
болды және есімізде қалады. Мұндай сабақтар көп болсыншы. Топқа бөлгенде жауапкершілік, бәсеке
болды. Үзілістің соғылғанынада қарамай, бар ынталарымен не үйренгенін, не білгенін жазып, тақтаға
іліп жатқан оқушыларға қарап, олардың сабаққа деген көңілдерін байқау қиын емес еді...
Сыни тұрғыдан ойлау- бақылаудың, тәжірибенің, ойлау мен талқылаудың нәтижесінде алынған
ақпаратты ойлауға, бағалауға, талдауға және синтездеуге бағытталған пәндік шешім. Сабақтарымда
оқушыларды топқа бөлу арқылы сыни ойлауды дамытуды көздеймін және жұмысым нәтижелі болады
деп ойлаймын.
Мысал ретінде, 7 «б» сыныбында өткен «Жылқы шаруашылығы және оның негізгі салалары»
атты сабағымда жеке жұмыс арқылы сыни тұрғыдан ойлауын келтіріп, оқушының жұмысын талқылап,
баға беріп өтейін.
«Жылқы - киелі жануар» тақырыбын талқылаған кезде, Нұрдананың жұмысында Блум
таксономиясының өлшемдері арқылы ойлағаны көрінді. Нұрдана үнемі ізденіп, оқып жүретін білімге
құмар оқушы, сыныптағы оқу озаты. Ол жылқы түсінігін топтастыруда мынандай бөлімдерге бөлген.
1. Жылқының жануарлар дүниесінде алатын орны(білу)
2. Жылқыны қазақ халқының қастерлеуі (түсіну)
3. Жылқыға қатысты мақал мәтелдер, теңеу сөздер(қолдану)
4. Жылқы өнімдерінің адам денсаулығына пайдасы ( талдау)
5. Жылқының атауларына байланысты түрлерге бөлінуі (жинақтау)
6. Жылқының сұрыптау арқылы алынған қолтұқымдарының кәсіптік мәні (бағалау).
Балалардың сыни тұрғыдан ойлауын дамытуға тиісті өлшемдерді қолдана білген тиімді.
Сабақтарымда оқушылардың бақылау, талдау, қорытынды жасау дағдыларын дамытуға көп көңіл
бөлемін. Бұл жағдайда оқушы ойын Блум өлшемі бойынша яғни қарапайымнан күрделіге бағыттау
маңызды болып саналады.
45 минуттық сабақта барлық оқушының білім дәрежесін білу жалғыз мұғалімге қиындықтар
туғызады. Сол себепті, сабақтарда оқушылардың өзара және өзін-өзі бағалау формаларын енгізу
маңызды рөл атқарады.
Бағалау термині латын тілінен аударғанда «жақын отыру» дегенді білдіреді. Бағалаудың негізгі
сипаты бір адам басқа адамның не айтып, не істегенін немесе өзін- өзі бақылау жағдайында өзінің
дербес ойлауын, түсінігін немесе тәртібін мұқият бақылауы болып табылады. Білім беруді, әдістерді
және мүмкіндіктерді іске асыру түрлерін жақсарту мүмкіндіктерін анықтауға бағытталған бағалау
формативті немесе оқыту үшін бағалау.
7«б» сыныбында өткен «Жылқы шаруашылығы және оның негізгі салалары» атты сабағымда
белгіленген өлшемдерге сәйкес, формативті критериалды, өзара бағалауды қолдандым.
Сабағымда бағалау жүйесін мынадай критерийлер бойынша алдым:
І. Үй тапсырмасы бойынша:
- Сұрақтарға нақты жауап беруі- 10 балл.
ІІ. Жаңа сабақ бойынша (топтық жұмыс):
- Тақырыпты меңгеруі - 10 балл
- Топтық жұмыста белсене араласуы- 10 балл
- Биологиялық тілмен дұрыс жеткізе білуі - 10 балл
- Өзіндік тұжырым жасай білуі - 10 балл
ІІІ. Қорытынды баға - 50 балл- «5»; 30-40 балл- «4»; 10-20 балл- «3»
Критерийлер бойынша, бағалауда топта балдық жүйені параққа қойып отыратын көшбасшыны
оқушыларға өздері сайлап алуларын ұсындым. Оқушылар топтық жұмыста қай оқушының түйінді ой
айтқанын, кімнің тақырыпты меңгергенін серіктестермен әңгімелесу кезінде бақылап, бағалайды.
Бұрынғы тәжірибелерімде оқушы білімін, деңгейін қойған талаптарыма қарай бағалауды
жазбаша немесе ауызша түрде баға қою арқылы өзім жүзеге асыратынмын, оқушының ойы сырт
қалатын. Ал бұл сабақта критерийлер қойып, балдық жүйе бойынша оқушылар өздерін бағалады. Бұл
ретте, мұғалімдер жалғыз бағалаушы тұлға болмайтындығына назар аударылды. Оқушылар өздерінің
сыныптастарын және өздерін бағалай біліуге үйренеді және талпыныстары артады. Білім алушылар
өзінің оқуын жақсарту үшін кері байланыс арқылы алынған ақпаратқа сәйкес жұмыстанады.
Сонымен бірге топтар арасында бәсекелестік арқылы оқушы бойында ұмтылыс, алға ілгерілеу
болады, ал топтық бағалау арқылы ұйымшылдыққа, ұжыммен жұмыстануға үйренеді, бір- біріне сенім
пайда болады.
АКТ оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді және олардың қабылдауын, түсінуін
жеңілдетуге мүмкіндік беріп, мұғалімдерге сабақ беруде көмектесетін маңызды құрал болып табылады.
9«а» сыныбында «Биосфера - тіршілік қабаты» атты сабағымда АКТ-ның мүмкіндіктерін
қолдандым. Оқушылар оқулық бойынша тақырыпты талдап болғаннан кейін, жаттығулар орындау
кезеңінің алдында «Биосфера» бейнеролигін көрсеттім. Мұнда жалпы биосфера тақырыбы кеңінен
ашылып, оқулықта жоқ мағлұматтар, атап өтсем, биосферадағы тепе-теңдіктің сақталуы, биосфера
3
қабаттарында тіршілік ететін ағзалардың ерекшелігі туралы кең көлемде қамтылған. Бейнероликті
қолданудағы мақсатым, оқушылардың тақырып бойынша оқығандарын түрлі мысалдармен,
суреттермен, қосымша мағлұматтармен толықтыру және жүйелеу.
Оқушылар бейнероликті көріп болған соң, сол тақырып бойынша интерактивті тақтада
тапсырмалар орындады. Мысалы, бірінші тапсырма «Әр түрлі геосфераларды сәйкес ұяшықтарға
орналастырыңдар». Яғни оқушылар сәйкес жауаптарды ұяшықтарға орналастырады. Ал екінші
тапсырма «Биологиялық диктант». Көп нүктенің орнына қажетті сөздерді қою.
Мұндай тапсырмаларды орындауда оқушыдан жылдам ойлау, жылдам жауап беру талап етіледі,
оқушы шапшаңдыққа, тез ойын қорытуға үйренеді.
Сабақтарымда бейнероликтер, электронды оқулықтармен қатар, интернет, активот, wiki беттерін,
т.б ұтқыр қондырғыларды пайдалануға тырысамын.
Биология сабақтарында АКТ-ны пайдалану арқылы шәкірттерімнің білімін арттырамын,
оқушының іскерлікпен белсенді қатысуына ықпал етемін, оқыту үшін бағалау мен оқытуды бағалауда
қолданамын.
Барлық мұғалімдер балаларға білім беруде барынша жоғары жетістіктерге қол жеткізуге
тырысады. Дарынды, талантты, қабілетті балаларға қатысты бұл едәуір күрделі мәселе және ойлауды,
талқылауды, мұқият жоспарлауды талап етеді.
Сабақтарымда қабілеті жоғары оқушыларды деңгейлік тапсырмалар, топтық жұмыс, жеке
тапсырмалар беру арқылы жұмыстандырдым. Мысалы, 9 «а» сыныбында өткізген сабақтарымда
Наурыз, Ертілек атты оқушының қабілеті жеке, топтық, арнайы тапсырмаларды орындау
жұмыстарында көрінді. Топтық жұмыста ұйымдастырушылық, көшбасшылық қызмет етумен қатар,
көміртек айналымын талдап, спикерлік қызмет атқарды. Сонымен бірге, ауадағы газдардың
тұрақтылығын таразыға тең көлемде орналастыру суретімен бейнелеп, ойының ұшқырлығын көрсетті.
Оның бұл ойын сыныптастары жоғары бағалады. «Әлемдік экологиялық проблемалар» тақырыбында
үй жұмысына слайд, презентация дайындауға жеке тапсырмалар берген кезде де, Ертілек келесі
сабаққа өте жақсы тақырыпқа сай презентация дайындап келді. Экологиялық проблемалардың адамға,
жануарларға, тигізетін әсерін сипаттап, нақты тұжырым жасай алды. Оның слайдтарын сынып
оқушылары қызыға тыңдады және олар үшінде, Ертілектің берген ақпараттарының құнды болғанын
байқадым.
Оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту және оқуға тоқталсам, біздің мектептерде
сынып оқушылары көбіне бір жас шамасында болады. Ал, Квинслендте аралас жастағы оқушылармен
қамтылған сыныптары бар мектептер көптеп кездеседі. Кейбір жекелеген мектептер өздерінің
сыныптарын әдейі әртүрлі жастағы балалардан құрады.
Мұғалімдер мен балалар үшін қандай артықшылықтар бар?
Зерттеу бұл тәсілдің әртүрлі жастағы сыныпта оқу және оқыту үдерісіне қатысатын мұғалімдер
үшін де, балалар үшін де артықшылығы бар екенін көрсетті. Зерттеу артықшылығы - мұндай
топтардағы білім беру бағдарламасы тұтас сипатқа ие болатындығы, бала ерекшеліктеріне сәйкес
келетіндігі, балаларға алдағы жұмыс үшін қажетті түсіну, қабілет және бейімделе білу ерекшеліктерін
ескеретіндігі.
Әртүрлі жастағы топтардың жұмысында кішкентай балалар ересек балалардың жағымды
әрекеттерін, олардың қабілет деңгейлерін үлгі тұтып, олардан үйренеді. Сонымен қатар ересек балалар
жауапкершілікті сезініп, өз білімдерін беруге және қолдануға мүмкіндік алып, кішкентай балалар мен
мұғалімдердің оларға артқан үміттерін ақтауға тырысатын болады.
Білім беру сияқты оқытудағы басқару және көшбасшылық та адамның тұрақты дамуына әкелетін
негізгі қабілеті болып табылады. Мұғалімнің көшбасшылығын дамыту жұмыстары: іс- тәжірибені
жетілдіру жұмыстарын өз қолына алу; өзгерістер енгізу үшін әріптестерімен стратегиялық шешімдер
қабылдау; бірігіп жұмыс істеуде фактілерді жинау және қолдану; кәсіби білімді құру және таратуға
атсалысу.
Көшбасшылықты дамыту бойынша жұмыс мектепте жаңа білімді қалыптастырады, дегенмен
мектептен тыс жерде алынған жаңа білімдерді беру де мұғалімнің өз мектебіне орасан зор пайдасын
тигізеді.
Әрине біз ұстаз баладан көп нәрсені күтеміз. Бірақ баланың жаны нәзік. Барлық
оқушыларымыздың сабаққа қатысуын қаласақта, кей оқушыларымыздың тыс қалып жататыны рас. Әр
сабағымда барлық баланың білімі көрініп, бағаланып, бар баланың сөйлегенін менде қалаймын. Ал
жаңа форматтағы біліктілікті арттыру курсында үйренген жеті модульді сабақтарға енгізу осы
келеңсіздіктерді шешуге көп көмек береді деп ойлаймын.
Әдебиеттер
1. Мерсер, Литлтон- [ Диалог және ойлауды дамыту. Әлеуметтік мәдени тәсіл ], 2007.
4
2. Барнс- [ Сыныптағы тіл және білім беру ], 1971.
3. Мұғалімге арналған Нұсқаулық. www.cpm.kz
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтар Информатика сағат Сынып «а» сынып Оқушы Бекжан Айым Мұғалім Башабаева Алия Уақыты Жұма 10. 10-10. 30 10. 40-11. 05

text:
Бекітемін Келісемін
Мектеп директоры Оқу тәрбие ісінің орынбасары
А. Баяхан А.Адильбаева
«____»__________ «____»__________
Күнтізбелік тақырыптық
жоспарлау
(үйде оқыту)
Сабақтар Информатика 1 сағат
Сынып 8 «а» сынып
Оқушы Бекжан Айым
Мұғалім Башабаева Алия
Уақыты Жұма 10.10-10.30
10.40-11.05
Информатика 8-сынып.
ТҮСІНІК ХАТ
Тақырыптық - күнтізбелік жоспарды дайындауда Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының «2022-2023 оқу жылында Қазақстан Республикасының орта білім беру ұйымдарында оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы»" әдістемелік нұсқау хаты басшылыққа алынды. «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы» (бұдан әрі – МЖМБС) (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығына сәйкес тақырыптық - күнтізбелік жоспар әзірленді.
2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына 6-қосымша, соңғы өзгерістер мен толықтырулар Қазақстан Республикасы Оқу – ағарту министрлігінің 2022 жылғы 12 тамыздағы
№ 365 бұйрығымен бекітілген бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады.
5-9 сыныптарда «Информатика» пәнін оқыту ҚР БҒМ 2019 жылғы 26 шілдедегі №334 «Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» («Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердің үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы» ҚР БҒМ 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына) бұйрығымен бекітілген «Негізгі орта білім беру деңгейінің 5-9-сыныптарына арналған Информатика пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы» (№9 қосымша) бойынша жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі 2021 жылғы 16 қыркүйектегі № 472 бұйрығына 2-қосымша, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130 бұйрығына 2-қосымша берілген үлгі бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспар құрастырылды.
ҚР БҒМ «Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі ережесін бекіту туралы» 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығына (2022 жылғы 12 мамырдағы № 193 бұйрығымен енгізілген өзгерістер мен толықтырулар) төмендегі тармақ енгізілген: Оқу жүктемесі аптасына 1 сағат болған жағдайда БЖБ бөлімдерді біріктіре отырып, бір тоқсанда екі реттен артық өткізілмейді, қорытынды баға жарты жылда қойылады. Осы тармаққа сәйкес: 5-9 сыныптағы «Информатика» оқу пәнінен тек бөлім бойынша жиынтық бағалау жүргізіледі және олардың қорытындысы бойынша жарты жылдық баға қойылады, ал тоқсан бойынша жиынтық бағалау жүргізілмейді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтарының жоспары (теориялық және кәсіптік оқытудың) Құжаттарды

text:
«Рымбек Байсейітов атындағы Семей қаржы – экономикалық колледжі» КМҚК
Оқу сабақтарының жоспары
(теориялық және кәсіптік оқытудың)
____
Құжаттарды форматтауды біледі . (сабақ тақырыбы)
Модуль атауы /пән: КВ 02 WEB технологияларды пайдалана отырып, WEB- беттерді, сайттарды құру
Дайындаған оқытушылар:
Әділбекова Әсем Алпысбекқызы, Қосымғалина Арайлым Елеусізқызы
"16"_01__ 2023 жыл
Жалпы мәліметтер Курс, тобы: ІІI, 20 AJ-1 Оқыту түрі
Мақсаты, міндеттері
Оқыту процесінде білім алушылар меңгеретін кәсіби дағдылардың тізбесі: HTML-құжаттарды форматтау тәсілі, графикалық суретпен жұмыс.
Сабақты жабдықтау
Оқу-әдістемелік жабдықтау, анықтамалық әдебиеттер тізімі: Веб-оқулық С.Аманжолов атындағы ШҚМУ
Техникалық жабдықтар, материалдар: ДК
Сабақ барысы Ұйымдастыру
Компьютерлердің сабаққа дайындығын тексеру
Оқушылармен амандасу
Оқушыларды түгендеу
Сабақтың мақсатымен таныстыру
Үй тапсырмасын сұрау.
- Өткен тақырыптар бойынша студенттер бір-біріне сұрақ қояды
Жаңа сабақ
Сабақтың тақырыбы: Құжаттарды форматтайды.
Суретпен жұмыс жасайды
Жаңа сабақты бекіту
Жаңа жолдан басталатын абзацтарды белгілеу үшін қандай тег қолданылады?
Егер абзац жасап бос жол қалдырмай жаңа жолға көшу қажет болса қандай тег қолданылады?
Әріптің мөлшерін, түсін және сызылымын таңдап алу үшін қандай тег қолданылады?
Мәтін қарайтылған қаріпке ауысу үшін қандай тег қолданылады?
Қандай тег қаріптерді курсивпен береді?
Қандай тег құжаттың артқы фонын береді?
Жаңа сабақ бойынша өз ойларын жеткізу
Үй тапсырмасы: Жаңа сабақта өткен тегтерді қолданып практикалық жұмыс орындау


Экономикалық дамудың қазақстандық үлгісі Егемендік жолындағы қиындықтар: экономикалық дағдарыс, әлеуметтік қиындықтар, өмір сүру деңгейінің төмендеуі, жұмыссыздық пен қылмыстың көбеюі. Жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшудің негізгі кезеңдері. Нарықтық экономикаға өту, жекеменшік институттардың орнығуы және Отандық бизнес негізінің қалануы. Жаңа экономикалық жүйені қалыптастырудағы қиыншылықтар мен кемшіліктер. Ұлттық валютаның енгізілуі. Ұлттық қордың құрылуы.
БҰҰ-ның даму жөніндегі Бағдарламасы (БҰҰДБ), адамның даму мәселесі туралы есептер, Адам дамуының индексі (АДИ). Қазақстанда Адам дамуы туралы есептің тұңғыш басылымы. БҰҰДБ Қазақстанда АДИ-нің өсуі туралы. Қазақстанда ұлттық компаниялардың құрылуы. Экономиканың өнеркәсіп, аграрлық және қаржы-банк секторларын басымдықпен дамытудың келешегі. Қазіргі кезеңде Қазақстан экономикасын реформалау бағыттары.
Қазақстан Республикасының АҚШ, Батыс Еуропа, Оңтүстік Шығыс Азия, Таяу Шығыс елдерінің ірі компанияларымен сыртқы экономикалық ынтымақтастығы. Экономиканы дамытудағы «Нұрлы жол», «100 нақты қадам» бағдарламаларының жүзеге асырылуы.
Пандемиядан кейінгі кезеңдегі экономикалық даму. 2025 жылға дейінгі «ұлттық даму жоспары». Ұлттық жобалар.
14-дәріс. Қоғамдық-саяси даму – 2 академ.сағ. Дүниежүзі қазақтарының тұңғыш Құрылтайының шақырылуы және оның тарихи маңызы. Дүниежүзі қазақтарының Құрылтайлары (1992-2017жж.). Қазақстан халықтарының форумы (1992 ж.). ҚР қоғамдық қозғалыстарының құрылуымен көп партиялық жүйенің қалыптасуы. Қазақстандағы көші-қон, демографиялық және халықтың этникалық құрылымындағы өзгерістер.
Тәуелсіздік жылдарындағы халық санақтары және оның қорытындылары (1999 ж., 2009ж., 2021ж.). Қазақстан халқының ұлтаралық келісімі – тәуелсіздік пен демократияны нығайтудың кепілі. Демократиялық үдерістердің дамуы, Парламент сайлауларына пропорционалдық жүйенің енгізілуі және партиялық тізім бойынша сайлау нәтижелері. Азаматтық институттардың дамуы. Азаматтық форумдар және олардың маңызы. ҚР ақпаратсаясаты, БАҚ-ның дамуы. Қазақстан Республикасының Ұлттық Кеңесінің қызметі. Азаматтық қоғамды дамыту және демократияландыру жөнінде ұсыныстар дайындайтын Мәжілістің тұрақты ұйымы. Демократияландыру және азаматтық қоғам мәселелері жөніндегі Ұлттық комиссияның қызметі. Қазақстан Республикасының жастар саясаты және тарихпен тәрбиелеу шаралары. Құқық қорғау және сот орындарының қызметін жетілдіру. Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі Комиссия және оның қызметі. ҚР Адам құқықтары бойынша өкілдік институтын (Омбудсмен) құру.
Қазақстан Республикасы Президенті Қ.Ж. Тоқаевтың «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты мақаласының арихи маңызы. Елді демократияландыруға, саяси жүйені жаңғыртуға бағытталған саясат. «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы.
«Қаңтар оқиғасы». Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Ж. Тоқаевтың «Жаңа Қазақстан: жаңару мен жаңғыру жолы» атты Жолдауының мәні мен маңызы.
Конституцияға түзетулер енгізу жөніндегі Референдум. Демократиялық қайта құрулардың кеңеюі. Қазақстанда Парламенттің рөлінің артуы және еліміздің саяси жүйесіндегі өзгерістер.Саяси партияларды тіркеу рәсімін жеңілдету. Ұлттық Құрылтайды құру.
Рухани даму Білім және ғылым жүйелеріндегіреформалар. «Болашақ» бағдарламасы. Денсаулық сақтау ісінің нарықтық экономика жағдайына көшуі.
«Мәдени мұра», «Тарих толқынында»мемлекеттік бағдарламалары: мақсаты мен негізгі кезеңдері. Мемлекеттік тілде гуманитарлық білім қорын құру.«Мәңгілік ел» идеясының негіздері. Тарихи сананы жаңғырту.
Тәуелсіз Қазақстанның конфессионалдық саясаты. Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездері.
«Ұлы даланың жеті қыры».


14-тақырып. Қоғамдық-саяси даму – 1 академ.сағ. Кейс тапсырма Тұрғындарының құрамына полиэтникалық және поликонфессиялық тән Қазақстан үшін әлеуметтік тұрақтылыққа жету және оны нығайту, тұлғалар мүддесінің, жеке әлеуметтік топтар мен қоғамның үйлесімділігі этникалық қауымдастықтардың өзара әрекетінің тиімді формаларын іздеу міндетімен, ұлтаралық және конфессия аралық келісімді нығайту, этносаралық және конфессия аралық қарым қатынастардың мәдениетін көтерумен тығыз байланысты. Осыған байланысты ҚР-ғы ұлтаралық келісімді нығайту жолдарын анықтау.
Негізгі ұғымдар Мемлекеттік бағдарламалар, жастар саясаты, ұлтаралық және конфессия аралық келісім.
Проблемалық негізгі сұрақтар 1. ҚР-ғы ұлтаралық және конфессия аралық келісімді нығайту, этникалық қауымдастықтардың өзара әрекетін зерттеп бағалау.
2. Ұлтаралық және конфессия аралық келісімді нығайтуға және этносаралық және конфессия аралық қарым қатынастардың мәдениетін көтеруге бағытталған мемлекеттің стратегиясы туралы айтыңыз.
Әдебиеті:
Абенов Е.М., Арынов Е.М., Тасмагамбетов И.Н. Казахстан: эволюция государства и общества. – Алматы: Атамұра,1996. – 390с.
Аяган Б.Г., Абжанов Х.М., Селиверстов С.В., Бекенова М.С. Современная история Казахстана. – Алматы: Раритет, 2010. – 432 с.
15-тақырып. Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты және халықаралық қатынастары – 1 академ.сағ. Кейс тапсырма Тәуелсіз Қазақстанның сыртқы саясатының көп векторлығын зерттеп, талдаңыз.
Негізгі ұғымдар Дипломатиялық қатынастар, көп векторлық, халықаралық қатынастар, К. Токаев саясаты, халықаралық ұйымдар.
Проблемалық негізгі сұрақтар
Қазақстанның шет елдермен қарым-қатынасына баға беріңіз.
Қазақстан Республикасының халықаралық қатынастар мәселесіндегі рөлін сипаттаңыз.
Қазақстанның әлемдік және аймақтық қауіпсіздік проблемаларына баға беріңіз.
Әдебиеті:
Абенов Е.М., Арынов Е.М., Тасмагамбетов И.Н. Казахстан: эволюция государства и общества. – Алматы: Атамұра,1996. – 390с.


Аймақтағы аридтену үдерістері. Қола дәуірі мәдениеттерінің шығу тегі мәселесі мен таралу аймағы. Қазақстанның ежелгі тұрғындарының антропологиялық түрі
Аймақтағы аридтену үдерістері. Қола дәуірі мәдениеттерінің шығу тегі мәселесі мен таралу аймағы. Қазақстанның ежелгі тұрғындарының антропологиялық түрі.Қола дәуіріндегі өнер: петроглифтер. Ешкі өлмес, Тамғалы кешендеріндегі тасқа қашалған суреттер.
Қола дәуіріндегі палеоэкономика. Қазақстан аумағында кен ісі орталықтарының қалыптасуы. Материалдық мәдениет. Жерлеу тәсілдері мен салт-ғұрыптары. Қоныстар мен тұрғын үйлер. Орталық Қазақстанда қыш жасаудың дамуы. Қоғамдық құрылымы мен рухани мәдениеті. Қазақстанның ежелгі тұрғындарының тілдік атрибуциясы мәселесі. Еуразиялық дала жүйесіндегі Қазақстан аумағы (үндіеуропалық көші-қон). Шұңқырлы мәдениет ұстанушылар. Мәдениеттер мен этностардың ара қатынасы мәселесі. Ежелгі қалалар мәдениеті. Монументты сәулет өнерінің ескерткіштері. Ерте көшпелілер мәдениетінің қалыптасуы жағдайында Ежелгі Қазақстан аумағындағы энеолит және қола дәуірін зерттеудегі жаңа көзқарастар.Жетісу аумағында соңғы қола дәуіріндегі Көлсай археологиялық мәдениетінің ашылуы.
Атқа міну мәдениетінің генезисі Көшпелілер тарихын кезеңдеу. Көшпеліліктің қалыптасуының алғышарттары: табиғи-географиялық және әлеуметтік-мәдени факторлар. Мал шаруашылығының рөлі мен маңызының артуы. Көшпелі шаруашылық түрлері: үй маңы, бақташылық, көшіп-қону, және т.б. Атқа міну мәдениеті. Құдықтар. Ат әбзелдері. Дала, жартылай дала және шөлейтті аймақтарды игеру. Төрт түлік түрлері. Әлеуметтік құрылымы мен қоғамдық құрылысы.
Ерте темір дәуірі хронологиясы мен археологиялық мәдениет ескерткіштері. Тасмола мәдениеті: күні, ауқымы, қорғандар мен материалдық мәдениеттің ерекшеліктері. Жазба деректер. Қазақстандағы ерте темір дәуірінің зерттелуі. Ерте темір тайпаларының этносаяси және әлеуметтік тарихы. Сақтар. Массагеттер. Савроматтар мен сарматтар.Сақтар мен сарматтардың саяси құрылымдары. Ерте темір дәуіріндегі тайпалардың мәдениеті: хронология, жерлеу рәсімі, қару-жарақ, қалыңдық, аң стилі өнері. Сақтардың Ахеменидтер державасымен қарым-қатынасы. Сақтардың грек-парсы соғыстарына қатысуы. Сақтардың Александр Македонскийді жаулап алуына қарсы күресі.
Сармато-Алан тайпалық одағы. Аорсы және роксоланы. Қоныстандыру аумағы. Яньцай Мемлекеті. Ғұндар мен қаңлылармен қарым-қатынас.
Мемлекеттіліктің қалыптасуының бастапқы кезеңі, Ұлы Жібек жолы аумағындағы көшпелі және отырықшы мәдениеттің урбандалуы мен өзара қатынастары (б.з.б.III – б.з. II ғғ) Прото және ежелгі түріктердің мәдениет генезисі.Прототүрік және протомоңғолдық элементтердің ежелгі байланыстары мәселесі. Тақталы обалар мәдениеті. Орталық Қазақстандағы Қорғантас қорымы. Сюннулар жайлы қытай деректері. Археологиялық зерттеулер мәдениеті. Ғұн тайпаларының шығу тегі мен этникалық тарихы мәселесі. Ғұндардың (сюнну) империясының саяси тарихы.
Жетісу және Тянь-Шандағы үйсіндердің этносаяси бірлестіктері. Үйсіндердің тілдік және этникалық шығу тегі мәселесі. Жетісу және Тянь-Шандағы үйсіндердің этносаяси құрылымдары. Үйсіндердің көрші халықтармен және мемлекеттермен қарым-қатынасы.
Қаңлылардың тарихи-мәдени мұрасы. Қаңлылардың шығу тегі және этностық тарихы. Б.з.б. ІІ- б.з. V ғ.бірінші үштігіндегі қаңлылардың тарағанаумағы мен қоныстанған жерлері. Урбандалуының ерте кезеңі. Тұрмыстық қыш ыдыстарының этникалық тиеселігі көрсеткіші. Тоқыма кәсібі. Жетіасар тайпаларының Қаңлы этномәдени тарихындағы және Шығыс Аралмаңыаумағындағы түркі этникалық қауымдастығының қалыптасуындағы маңызы. Византия, Иран, Сирия мен Қытаймен сауда байланысы.


title: -БЛОК. ТҮРКІ ӨРКЕНИЕТІ ЖӘНЕ ҰЛЫ ДАЛА

text:
Байланысты: «Қазақстан тарихы» ПӘні бойынша дәріс сабақтарының мазмұНЫ-emirsaba.org
2-БЛОК. ТҮРКІ ӨРКЕНИЕТІ ЖӘНЕ ҰЛЫ ДАЛА 2-дәріс. Монғол кезеңіне дейінгі Орталық Азиядағы түркі тілдес этностардың этномәдени интеграциясы кезеңдері – 2 академ.сағ. Көне түркі кезеңіндегі көшпелі мемлекеттік және мәдени дәстүрлердің дамуы. Жазба және археологиялық деректер мәліметтері. Түркілердің шығу тегі мәселесі. Мекендеген аумағы. Түрік қағанатының құрылуы, құрылымы және саяси тарихы. Көршілес мемлекеттермен өзара қарым-қатынас: Византия, Сасанидтік Иран, түркі-соғды синтезі, эфталиттер мемлекеті.Батыс Түрік қағанаты («он жебе»): құрылуы, аумағы, этникалық құрамы. Әлеуметтік-экономикалық даму.Саяси тарих. Тан империясымен қарым-қатынас. Жетісу және Оңтүстік Қазақстандағы араб-қытай қайшылығы. Талас өзені бойындағы тарихи шайқас (751 ж.). Жетісу аймағындағы билігінің күшеюі. Түркі-соғды мәдени синтезі. Қарлұқ мемлекетінің саяси тарихы: құрылуы, көрші мемлекеттер мен тайпалармен қарым-қатынастары.Қарлұқ тайпаларының қоныстану аумағы және тайпалық құрамы. Мемлекеттің экономикалық және мәдени өміріндегі қалалардың рөлі. Исламның енуі және түркілердің мұсылман әлемімен халықаралық байланысы. Түркілер арасында қожалардың этностық топтарының пайда болуы.
ІХ-ХІІ ғғ. Қазақстанның этносаяси тарихындағы түркі факторы. Сырдария бойындағы жабғу мемлекеті. Ауызша тарих және археологиялық деректер. Оғыздардың этникалық тарихының мәселелері және олардың қазақ халқының этногенезіндегі рөлі. Қимақтардың мемлекеттік құрылымындағы ежелгі түркі әлеуметтік-саяси дәстүрлерінің сабақтастығы. Ортағасырлық Қазақстан аумағындағы Қараханидтер. Араб және парсы деректеріндегі Қараханидтер туралы мәліметтер. Қараханидтер мемлекеттілігі түркі мемлекеттілігі эволюциясының жаңа кезеңі ретінде. Исламды қабылдау және Қараханид мемлекетінің мұсылман әлеміндегі орны.Сауда-экономикалық және мәдени байланыстардың ерекшеліктері. Орталық Азияның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Қараханидтер мемлекетінің рөлі. Қарақытайлардың басып кіруі және олардың Жетісу мен Мәуереннахрға билік құруы. Қыпшақтар жайлы нарративті деректер мәліметтері мен қыпшақтардың шежірелік мәліметтері. Қимақтар мемлекетінің ыдырауы. Көшпелі тайпалардың көші-қоны. Қыпшақтардың шығу тегі мен этникалық тарихы. Қимақ, қыпшақ, кумандардың үштік этникалық триадасы. Тайпалардың көші-қон және олардың этникалық процестерге әсері. Қыпшақтардың саяси гегемониясының таралуы. Түркі көшпелі мемлекеттік және әлеуметтік-мәдени дәстүрлерінің дамуының соңғы кезеңі ретінде Қыпшақ хандығының құрылуы. Қыпшақтардың қимақ, қидан, оғыз, хорезмшах, орыс княздықтарымен байланысы. Орталық Азия кеңістігіндегі түріктердің әскери салтанаты кезеңі. Қыпшақтардың тілі мен әдеби ескерткіштерін қосу. Найман, керейіт, меркіт, жалайырлар туралы деректердің мәліметтері. Этникалық тарих және тілдік тиістілік мәселесі (моңғол және түркі тектес ұғымдар).
Түркілер өркениеті және Ұлы жібек жолы. Көшпелілер («қала-дала» жүйесі) және отырықшылар: екі шаруашылық-мәдени типтерінің өзара қарым-қатынасы. Қалалар мен қоныстар – әскери-әкімшілік, мәдени, сауда мен қолөнер орталықтары ретінде. Қазақстанның түркі дәуіріндегі ортағасырлық сәулет ескерткіштері. Оңтүстік Қазақстан және Жетісу қалалық мәдениетінің гүлденуі. Ұлы жібек жолындағы қазақстандық трассалар. Ақша айналымы. Ұлы Жібек жолының ежелгі дәуір мен ортағасырдағы маңызы.
(Орхон-Енисей (руникалық) жазуы ежелгі түркі өркениетінің өркениеттік белгісі ретінде. Ежелгі нанымдар мен культтер, буддизмнің таралуы, несторианизм, манихейизм және Жібек жолындағы басқа да автохтонды діндер. Түркі әлемінің исламға кірігу жолдары мен формалары. Түркі-ислам синтезінің қалыптасуындағы Қожа Ахмет Ясауи сопылық мектебінің рөлі. Түркі мәдениетіндегі ауызша дәстүр. Әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Махмуд Қашқари, Ахмет Ясауи шығармаларының әлемдік маңызы.


Байланысты: «Қазақстан тарихы» ПӘні бойынша дәріс сабақтарының мазмұНЫ-emirsaba.org
3-дәріс. Ұлы Дала Алтын Ордалық кезеңде (XIII-XV ғғ.) – 2 академ.сағ. Алтын Орданың тарихы. Шыңғыс хан және Монғол империясының құрылуы. Шыңғысханның Шығыс Түркістан мен Жетісуды басып алуы. Монғолдардың Орта Азия мен Қазақстанды басып алуы. Қазақстан үш монғол ұлысының құрамында. Бату ханның Шығыс Еуропаға жорығы. Алтын Орданың Еуразия империясы ретінде құрылуы: территория, этникалық процестер, мәдени симбиоз. Ұлыстық жүйенің дамуы. Алтын Орда билеушілері. Өзбек ханның империялық саясаты (Гийас ад Дин Сұлтан Мұхаммед хан). Ислам дінінің мемлекеттік дін ретінде қабылдануы. Египеттегі Мамлюк сұлтанатымен дипломатиялық байланыстар орнату, ортағасырлық әлемдегі империяның беделінің өсуі. Әмір Темірдің Алтын Ордаға жорықтары.Еуразиядағы оба пандемиясы. Алтын Орданың әлсіреуіне және ыдырауына әкелген сыртқы және ішкі факторлар кешені. Ұлыстар арасындағы күрес. Шағатай мемлекетінің құрылуы.
XIV-XV ғғ. Ортағасырлық мемлекеттер. Ақ Орда (XIII ғ. соңы – XVғ. басы). Шыңғыс әулеттерінің Сырдария өңірі үшін бәсекелестігі. Орта Азиямен және Хорезммен байланыстары. Сырдарияның орта ағысы бойындағы өңірлер мен қалалар үшінМәуереннахрлық билеушілермен күрестер.
Моғолстан (XIV ғ. ортасы – XVI ғ. басы). Мемлекеттің құрылуы. Аумағы мен этникалық құрамы. Шыңғыс хан әулеті мен моңғол ұрпақтарының исламға айналуы, Жетісудағы мұсылман мәдениетінің жандануы. Моғолдардың Мавераннахр шағатайлықтармен қарым-қатынасы. Моғолстан мен Ақ Орда билеушілерінің одағы Әмір Темірдің мемлекетінің экспансиясына қарсы.Моғолстанның Темір мемлекетіне вассальдық тәуелділігі. Мухаммад хан тұсындағы биліктің нығаюы. Уәйіс хан және оның ұлдары Есенбұғы мен Жүністің таққа таласы. Ойраттардың Моғолстанға жорықтары. Моғолстанның әлсіреуі және құлауы.
Көшпелі өзбектер мемлекеті (1428-1468 жж.), немесе Әбілқайыр хан мемлекеті. Аумағы және этникалық құрамы. Әбілқайыр ханның билікке келуі. Дешті Қыпшақтағы билік үшін күресі. Әбілқайыр ханның Орта Азияға соғыс жорықтары. Сырдария бойындағы қалалар үшін күресі. Әбілқайырдың ойраттардан жеңілуі (1457 ж.). Жәнібек пен Керей сұлтандардың көшіп кетуі (1457 ж.). Хандықтың ыдырауы.
Ноғай ордасы. Аумағы және этникалық құрамы. Ноғай Ордасының билеушілері. Би және мырза лауазымдары. Ноғай Ордасының көршілес мемлекеттермен өзара қарым-қатынасы. Ноғай Ордасындағы саяси дағдарыстар, мемлекеттің ыдырауы мен құлауы.
Сібір хандығы (XV ғ. соңы – XVI ғ.). Сібір хандығының құрылуы, оның ішкі және сыртқы саяси тарихы. Аумағы, этникалық құрамы, шаруашылығы. Сібір хандығының құлауы.
Алтын Орда дәуірінің мәдени-өркениеттік мұрасы. Қала құрылысының өркендеуі, Алтын Орданың империялық кезеңіндегі Дешті Қыпшақтың мәдени даму деңгейі туралы жаңа археологиялық ашылымдар.


4-дәріс. Қазақ халқының қалыптасуы. «Қазақ» этнонимі. Қазақ жүздері – 2 академ.сағ. Қазақ халқы қалыптасуының тарихи алғышарттары. Қазақстан аумағындағы этникалық үдерістер. Монғолдар үстемдігі кезеңінен кейінгі халықтың қалыптасуы. Этникалық аумағының және бірыңғай тілдің қалыптасуы. Шаруашылықтың, материалдық және рухани мәдениеттің ортақтығы. Мемлекеттің құрылу факторы және оның этникалық үдеріске ықпалы. «Өзбек» және «қазақ» ұғымдарының арақатынасы. «Қазақ» терминінің әлеуметтік, этникалық мәні мен мазмұны. Қазақ жүздерінің қалыптасуына этносаяси және шаруашылық факторлардың әсері. Ұлы, Орта және Кіші жүздердің пайда болуы.
XV-XVI ғғ. Қазақ хандығы Қазақ хандығы дәуірінің кезеңделуі. Қазақ хандығының құрылуы, оның барысы және негізгі оқиғалары. Керей мен Жәнібек хандардың рөлі. Қазақ хандығы құрылуының тарихи маңызы.
Қазақ хандығының күшеюі. Бұрындық хан тұсындағы Қазақ хандығының Сырдария бойындағы қалалар мен өңірлер үшін күресі және оның барысы, қорытындысы.
Қазақ хандығының XVI ғ. басындағы әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайы. Ру-тайпалық құрамы. Шаруашылығы: мал шаруашылығы, егіншілік, қалалары, саудасы. Сырдария жағалауындағы жерлердің саяси және экономикалық маңызы. Мұхаммед Шайбанидің Қазақ хандығына қарсы жорықтары. Шайбани ханның қаза табуы.
Моғолстанның саяси әлсіреуі, күйреуі. Қазақ хандығының Орталық Азиядағы ең күшті мемлекеттердің біріне айналуы. Жетісудың Қазақ хандығы аумағына қосылуы. Қасым хан тұсында хандық аумағының ұлғаюы. Шайбанидтердің Қазақ хандығына қарсы жорығы. XVI ғасырдың орта тұсына қарай Қазақ хандығының уақытша әлсіреу кезеңі.XVI ғасырдың екінші жартысындағы Қазақ хандығы. Тақ үшін күрестер және олардың салдары. Мамаш, Тахир хандар. Қазақ хандығының Моғолстанмен өзара қарым-қатынастары. Ахмет, Тоғым және Бұйдаш хандар. Қазақ-ноғай қатынастары.
Қазақ хандығының қайта өрлеуі. Хақназар ханның билігі. Қазақ-ноғай қатынастары. Қазақ хандығы және Мәуереннахрдағы Шайбанидтер. Қазақ хандарының Бұхара мен Сібір хандығының одағына қарсы күресі. Хақназар ханның қаза табуы. Шығай хан. Тәуекел хан, оның саясаты. Мәуереннахр аумағына жорықтардың нәтижелері. Қазақ халқының этникалық аумағы қалыптасуының аяқталуы.