|
Группа А –
задания
соответствующие
обязательным
результатам
обучения
Группа С Группа А –
задания
соответствующие
обязательным
результатам
обучения
Группа С – задания из
различных пособий
для поступающих в
ВУЗы.
Группа В - такие
же задания, как в
группе С плюс
более сложные из
учебника
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
выпо
лнен
ию
задан
ий
груп
пы В
21 учащимся было предложено выполнить задания всех групп. По окончании учащиеся
сравнивали результаты своей работы, заметили, какие пробелы были допущены при
выполнении данных заданий. При обработке результатов выяснилось следующее:
Задания группы А выполнили - все;
Задания группы В выполнили – 18;
Задания группы С выполнили – 3.
На третьем этапе для развития математических способностей использовали задания
группы С, провели контрольную работу. После окончания работ провели работу над
ошибками, где учащиеся анализировали, сравнивали и оценивали уровень выполненных
заданий. Итоговым компонентом является оценка, учитывающая правильность
выполненных заданий. А оценка дает возможность увидеть уровень усвоенного материала и
способность каждого ребенка при решении дифференцированных заданий. [2.74, 75].
Диагностическая карта на класс:
Количество
учащихся
принявших участие
в исследовательской
работе
Успешно
выполнившие
задания
Допустившие
ошибки
Качество знаний
0
5
10
15
20
25
задания группы
А
задания группы
В
задания группы
С
21
18
3
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
21
15
6
71%
При выполнении творческих заданий ожидаются следующие результаты:
должны уметь оценивать свою деятельность и стремиться улучшить свой
результат;
должны уметь развивать свой интерес и склонности;
должны поддаваться непосредственной или опосредственной оценке [3.71-72].
В процессе выполнения творческих заданий индивидуально-ориентированного
направления, наблюдения показали следующие результаты:
учащиеся, которые умеют оценивать свою деятельность – 15;
учащиеся, которые умеют развивать свой интерес и склонности– 12;
учащиеся, которые умеют развивать свой творческий потенциал – 6;
Результаты таблицы №1 дают возможность учащимся постоянно совершенствовать
навыки решения уровневых заданий. Решение уровневых заданий ведет к постепенному
росту творческих способностей и склонностей в той или иной сфере. Как было
вышесказано уровневый задания способствуют повышению качества знаний, результаты
следующие:
Класс
2010-2011
I
II
III
IV
7 русский
60%
63%
65%
71%
0
2
4
6
8
10
12
14
16
умеют оценить
свои действия
развивают свои
интересы и
склонности
умеют
реализовать
свой творческий
потенциал
15
12
6
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Контрольные, итоговые работы проводятся с целью оценки достижений базовых
требований и развития математических способностей. Отслеживание результатов
учащихся дает возможность учителю увидеть результаты своего труда.[4.10-12].
Исходя из вышеизложенного, мы пришли к выводу, что исследование позволяет
анализировать и видеть учащемуся каких он достиг высот или наоборот, увидеть свои
ошибки. А, учителю совершенствовать работу с одаренными детьми. Исследовательская
работа дает возможность своевременно замечать пробелы и ввести корректировки.
Использованная литература:
1.Левыкина М.В.//Развитие интеллектуальной одаренности учащихся чрез использование
технологии проблемного обучения. Астана-2009
2.Воронина Е.В. Педсовет в системе работы школы. М:.1992г.
3.Жунусова М.Б. Повышение квалификации учителей предметников в контексте
компетентного подхода к образованию//12жылдық білім беру жүйесінің құрылымдық және
мазмұндық ерекшеліктерінің жүзеге асырлуы (облыстық ғылыми-практикалық конференция
материалдары 3-бөлім)Қарағанды-2007№
4.Қайырбекова О.Методическая служба//Директор школы.2004-№6
РАЗВИТИЕ НАВЫКОВ УЧЕНИЯ НА УРОКАХ МАТЕМАТИКИ
Новичкова Татьяна Павловна
КГКП «Бескольская средняя школа – гимназия»,
учитель математики,
СКО, Казахстан
Түйін
Мұғалім бұл мақалада ең негізгісі балаларға математикалық сауаттылықты
ұ
йымдастыру туралы айтқан. Жұмыс Мемлекеттік Стандартқа сай және оқушылыр
базалық деңгейді меңгеру, оқу материалын игеру үшін жанжақты жағдай жасау түрлері
айтады.
Мақалада сабақ барысында қандай жұмыс түрлерін, мысалдар көрсетілген,мұғалім
ө
зінің және оқушысының кәсіби өсуіне байланысты қандай мәселелерді алдына қойғаны
туралы мақалада көрсетілген.
Осы есептерді шешу авторға оқушылардың өзіне,жағдайларына, қызығушылығына
сәйкес тұлға етіп дамуына жағдай жасайды, ал оқушыларға алған білімдерін әрі қарай
қ
олданып,өздерінің жоспарларын құрып, белгілі жетіске жеті керек.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Аннотация
Основная цель данной статьи, показать читателям, как автор организует
деятельности своей работы направленной на развитие математической грамотности
учащихся. Работая, в соответствии с Государственным Стандартом математического
образования, автор старается построить учебный процесс так, чтобы он обеспечивал
благоприятные условия для достижения всеми школьниками базового уровня подготовки, а
так же усвоение учащимися, проявляющими интерес к предмету, учебный материал на
более высоком уровне.
В статье описаны основные приемы, используемые на уроках, кратко представлена
деятельность учащихся, приведены примеры, отражено какие задачи в своей педагогической
деятельности ставит автор для учащихся и для себя в области профессионального
развития, а так же затронута воспитательная сторона, в частности работа с
родителями.
Решение этих задач позволяет автору развивать личность ученика в соответствии
с его способностями, интересами и возможностями, а учащимся достигать определенных
успехов в учебе и реализации своих планов по получению дальнейшего образования.
Одной из актуальных проблем школьного образования является развитие
математической грамотности учащихся. Поэтому целью своей работы я считаю
развитие у учащихся культуры учения. То есть ученик в первую очередь должен владеть
навыками учения: уметь анализировать получаемую информацию, предоставлять её в
наиболее удобном виде и самое главное применять для решения практических задач.
Для этого мне необходимо организовать учебный процесс так, чтобы он обеспечивал
благоприятные условия для достижения всеми школьниками базового уровня подготовки,
соответствующего Государственному Стандарту математического образования, а так же
усвоение учащимися, проявляющими интерес к предмету, учебный материал на более
высоком уровне.
В педагогической деятельности ставлю несколько задач:
Для учащихся:
способствовать получению учащимися качественного образования по
математике;
раскрыть способности, интеллектуальный, творческий и нравственный
потенциал каждого учащегося;
привить навыки самостоятельной работы с ориентацией на дальнейшее
обучение в различных учебных заведениях;
подготовить учащихся к осознанному выбору профессии.
Для себя в области профессионального развития:
совершенствование форм организации учебной деятельности;
изучение и использование новых педагогических технологий, эффективных
методик обучения;
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
углубление знаний по математике.
Математика,
как
учебный
предмет,
позволяет
учащимся
правильно
ориентироваться в окружающей действительности, способствует развитию логического
мышления, формированию вычислительных навыков, необходимых во многих
профессиональных сферах и оказывает существенное влияние на развитие речи обучаемых,
не только внутри предметной области.
Математика описывает реальные процессы на математическом языке в виде
математических моделей, поэтому математический язык и математическая модель –
ключевые слова в постепенном развёртывании курса. Именно поэтому из традиционных
для любого обучения вопросов: «что?» «как?» «зачем?» – на первое место ставится
вопрос «зачем?».
Работа с учебником.
Какие приёмы я использую в своей работе?
Выделение существенного. Проведя на уроке объяснение нового материала,
выполнив упражнения на закрепление, предлагаю прочитать параграф, выделить главные
мысли, найти в тексте то, о чём я вообще не говорила на уроке. Например, при изучении
темы «Умножение натуральных чисел и его свойства» я опускаю в объяснении, когда можно
не ставить знак умножения. Учащимся даю задание: найти в тексте то, что не
упоминалось на уроке. После ответа на вопрос, предлагаю задание: «Определите, какие из
равенств верные?»
5∙a = 5a; 5+b = 5b; (x+4)∙(y-5) = (x+4)(y-5); 6∙8∙n = 48n; x∙(2+c) = x(2+c); 7∙2+k=14k; (ab)∙c =
abc.
Сортировка материала. Сортировка материала строится на анализе логической
структуры текста. В тексте есть основные положения и их доказательства. Нужно
обучить школьников выделять в тексте эти компоненты. Основные положения текста
учащиеся должны запоминать. Аргументацию нужно как следует понять и уметь излагать
своими словами. Иллюстрации следует разобрать, а иногда достаточно просто прочитать
и не воспроизводить.
Ответы на вопросы. Ответы на вопросы могут требовать от человека разной
деятельности: восприятие какого – либо фактического материала, анализ явлений или
событий, сравнение явлений, установление причинно – следственных связей, обобщение и т.
д.
Успешность усвоения учебного материала зависят не от одной только
деятельности учителя, но и от познавательных возможностей и способностей
учащихся. Отсюда следует, что передо мной постоянно стоит задача - создать такие
условия, при которых стало бы возможным использование фактических и
потенциальных возможностей каждого ребёнка при классно-урочной форме обучения. Я,
как учитель математики, применяю и стандартные, и нестандартные методы и формы
работы на своих уроках.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Цель обучения изменилась и, как известно, она состоит не только в накоплении
суммы знаний, умений и навыков, а в подготовке школьника как субъекта своей
образовательной деятельности. Но задачи урока остаются неизменными многие
десятилетия: это все то же воспитание и развитие личности, основным средством
решения которых продолжает оставаться познавательная активность.
Формирование интереса к учению - важное средство повышения качества обучения.
Одно из важнейших факторов развития интереса к учению - понимание детьми
необходимости того или иного изучаемого материала. Для развития познавательного
интереса к изучаемому материалу большое значение имеет методика преподавания данного
материала. Поэтому, перед тем, как приступить к изучению какой- либо темы, я много
времени уделяю поискам активных форм и методов обучения, продумывая каждый урок.
К стимулирующим условиям для развития познавательных интересов относятся:
новизна содержания,
обновление уже усвоенных фактов,
исторический подход к сообщаемому материалу,
различные формы самостоятельной работы,
проблемное обучение,
исследовательский подход к изучаемому материалу,
творческие работы,
отношения, складывающиеся между учениками и учителем,
увлеченность преподавания самого учителя, его готовность прийти на помощь
ученикам, вера в их силы и возможности.
Все эти условия в значительной степени зависят от учителя, его знаний, умений и
мастерства. Учитель не определяет содержание математического образования, но может
обогатить его, привлекая исторический материал, материал из смежных дисциплин,
подчеркивая красоту и мощь методов математики.
Прежде всего, интерес возбуждает и подкрепляет такой учебный материал, какой
является для учащихся новым, неизвестным, поражает их воображение, заставляет
удивляться. Удивление - сильный стимул познания, его первичный элемент. Удивляясь,
человек как бы стремится заглянуть вперед. Он находится в состоянии ожидания чего-то
нового. Ученики испытывают удивление, когда составляя задачу, узнают, что одна сова за
год уничтожает тысячу мышей, которые за год способны истребить тонну зерна, и что
сова, живя в среднем 50 лет, сохраняет нам 50 тонн хлеба.
В учебный процесс стараюсь включать дифференцированные задания, направленные
на развитие внимания, воображения, памяти, логического мышления.
Внимание – это важная форма организации познавательной деятельности. В
учебный материал включаю содержательно-логические задания, направленные на развитие
различных характеристик внимания: его объема, устойчивости, умения переключать
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
внимание с одного предмета на другой, распределять его на различные предметы и виды
деятельности.
Логическое мышление. Интеллект человека в первую очередь определяется не
суммой накопленных им знаний, а высоким уровнем мышления. Отсюда вытекает главная
задача педагогического процесса – формирование у школьников гармонического склада ума.
Поэтому необходимо научить детей анализировать, сравнивать и обобщать. Логические
задачи и задания содействуют развитию умения обосновывать, доказывать правильность
своего суждения.
Память является одним из необходимых условий развития интеллектуальных
способностей. Древние греки считали богиню памяти Мнемозину матерью девяти муз,
покровительниц всех известных наук и искусств. Человек, лишенный памяти, по сути дела
перестает быть человеком. Многие выдающиеся личности обладали феноменальной
памятью. Для развития памяти использую слуховые и зрительные диктанты.
Психологические особенности школьников, их природная любознательность,
отзывчивость, особая расположенность к усвоению нового, готовность воспринимать всё,
что даёт учитель, создают благоприятные условия для развития познавательной
деятельности. Главным средством формирования познавательного интереса является
занимательность. Элементы занимательности, игра, все необычное, неожиданное
вызывают у детей чувство удивления, живой интерес к процессу познания, помогают им
усвоить любой учебный материал.
Кроме активизации работы учащихся, соревнования несут и воспитательную
нагрузку: ребята сопереживают успехам своих товарищей.
Проблемное обучение, а не преподнесение готовых, годных лишь для заучивания
фактов и выводов всегда вызывает неослабевающий интерес учеников. Такое обучение
заставляет искать истину и всем коллективом находить ее. В проблемном обучении на
общее обсуждение ставится вопрос-проблема, содержащий в себе иногда элемент
противоречий, иногда неожиданности.
Как учитель математики, я часто использую проблемные ситуации, проблемные
задачи на своих уроках.
Пример: Даю задачу на дом и говорю: “У меня не получается”. Попробуйте вы, обращайтесь
к кому хотите за помощью. Хотя задача решается. Проблемная ситуация. На другой урок у
них радостные лица – они решили.
Также практикую создание проблемных ситуаций через умышленно допущенные
мною (учителем) ошибки. В понимании детей учитель – это компьютер, который не
может ошибиться никогда, и они обычно слепо копируют его решение.
Пример: математика 5 класс. Например, решаю быстро уравнение:
(3х + 7) ∙ 2 – 3 = 17 6х + 14 – 3 = 17 6х = 17 – 14 – 3 6х = 0 х = 0
Естественно при проверке ответ не сходится
Проблемная ситуация. Ищут ошибку. Дети решают проблему. После этого учащиеся
|
|
|


title:
Группа  А –

задания

соответствующие
обязательным

результатам

обучения

Группа С


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=29#ХХІ_ғасырдағы_білім_және_ғылымның_өзекті_мәселелері_/Актуальные_проблемы_образования_и_науки_в_ХХІ_веке


ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
-
корректировать, варьировать и синхронизировать действия всех субъектов
педагогической деятельности;
-
согласовывать действия учителя и ученика;
-
организовать самостоятельную деятельность школьников в процессе обучения.
-
сформировать у учащихся УУД в процессе изучения темы, раздела, всего учебного
курса;
-
спроектировать свою деятельность на четверть (триместр), полугодие, год;
-
спроектировать последовательность работы по освоению темы от цели до конечного
результата;
-
выполнить диагностику достижений планируемых результатов учащимися на
каждом этапе освоения темы;
-
соотнести результат с целью обучения;
-
обеспечить повышения качества образования.
На мой взгляд, повышение качества образования происходит за счет того, что:
•
учебный процесс по освоению темы, раздела, курса проектируется от цели до
результата;
•
организуется поэтапная самостоятельная учебная, интел- лектуально-
познавательная и рефлексивная деятельность учащихся;
•
обеспечиваются условия для применения ЗУН в практической деятельности.
—
Типы технологических карт уроков
Технологическая карта урока - способ графического проектирования урока, таблица,
позволяющая структурировать урок по выбранным учителем параметрам. Представлены
семь типов технологических карт уроков:
Технологическая карта №1 - Урок усвоения новых знаний Технологическая карта №2 - Урок
комплексного применения знаний и умений (урок закрепления)
Технологическая карта №3-Урок актуализации знаний и умений (урок повторения)
Технологическая карта №4 - Урок систематизации и обобщения знаний и умений
Технологическая карта №5 - Урок контроля знаний и умений Технологическая карта №6 -
Урок коррекции знаний, умений и навыков
Технологическая карта №7 - Урок комбинированный
Различают технологическую карту темы и технологическую карту учебного занятия.
Логика конструирования технологической карты:
-
определение конечных результатов изучения предстоящей учебной темы в
действиях учащихся;
-
определение первого и заключительного учебных занятий;
-
разбиение содержания изучаемой темы на блоки;
-
определение в каждом содержательном блоке количества и типов учебных занятий;
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
-
прогнозирование целей и содержания каждого учебного занятия в блоке учебных
занятий;
-
составление заданий для самоконтроля учащихся.
Самое главное на любом уроке - это деятельность учеников. Цель урока - это
идеальный, мысленно предвосхищаемый результат деятельности на учебном занятии, а не
сам процесс.
Выделяются 2 группы педагогических целей: обучающие (когнитивные) и цели
личностного развития обучаемых.
Если когнитивные цели могут быть достигнуты в течение одного урока и может
быть осуществлена диагностика степени их достижения, то существуют объективные
трудности в формулировке и достижении целей личностного развития учащихся,
поскольку нельзя четко описать и диагностировать интеллектуальные и нравственные
приращения обучаемых в рамках
—
или нескольких уроков.
Проблема достоверной оценки знаний, умений и навыков учащихся чрезвычайно
важна и значима для всей системы образования в целом и для каждой личности в
отдельности.
К педагогической оценке предъявляются обычно два основных требования. С одной
стороны, требование объективности — оценка должна строго и точно показывать
соотношение между реально достигнутыми результатами в обучении и теми, которых
требовалось достичь согласно программам.
С другой стороны, требование быть справедливой по отношению к обучающимся,
учитывать труд, старания, настойчивость, вложенные ими в достигнутый результат
Педагоги на практике постоянно ощущают внутреннее противоречие требований,
предъявляемых к оценочной деятельности, и, несмотря на стремление удовлетворить им
обоим, невольно нарушают то требование объективности, предпочитая интересы ученика,
то требование справедливости в угоду объективности. Оценочные суждения в виде
вербальных оценок не позволяет оценивать все многообразие учебного труда обучающихся,
степень усвоения ими учебного материала, уровень сформированности у них умений и
навыков, их усердие, настойчивость, активность, прилежание, одаренность, нестан-
дартность мышления и т.п.
Сегодня актуальной является разработка такого подхода к оцениванию
образовательных результатов учащихся, который позволил бы устранить противоречия
между функцией оценки и существующей системой оценивания, сумел бы связать оценку с
индивидуальным накоплением образовательных ресурсов (знаний, умений, компетенций). На
мой взгляд, эту проблему наиболее полно решает таксономия Б.Блума, так как одним из
главных принципов таксономии является то, что она должна быть эффективным
инструментом в руках учителя-практика при оценке результатов обучения.
Ромашка вопросов («Ромашка Блума»)
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Таксономия (от др. греч. - расположение, строй, порядок) вопросов, созданная
известным американским психологом и педагогом Бенджамином Блумом, достаточно
популярна в мире современного образования. Эти вопросы связаны с его классификацией
уровней познавательной деятельности: знание, понимание, применение, анализ, синтез и
оценка. Знак вопроса по своей форме напоминает рыболовный крючок. Любой знает, что с
его помощью можно поймать рыбу. Но у каждого ли по получится? Если кто-то
сомневается, что умение задавать вопросы требует дополнительного развития. Вопрос
«запускает» познавательную деятельность, направленную на решение некоторой проблемы,
снятие некоторой неопределенности. Но вопрос же и способствует тому, чтобы
определить, сформулировать проблему.
Благодаря вопросам человек прокладывает мост в неизвестное. Это неизвестное
может выглядеть привлекательно, а может порой и пугать. Видимо, не зря английское
слово «циез1юп» (что и означает — «вопрос») происходит от слова «цие§1», что может
означать «поиски, связанные с некоторой неопределенностью и даже риском». Уже само
происхождение слова «вопрос» (по крайней мере, в английском языке) подразумевает наличие
поиска в ситуации неопределенности. А поскольку неопределенность является
неотъемлемой чертой современного стремительно меняющегося мира, развитие умения
задавать вопросы представляется крайне актуальным.
Шесть лепестков - шесть типов вопросов.
Простые вопросы. Отвечая на них, нужно назвать какие- то факты, вспомнить,
воспроизвести некую информацию. Их часто формулируют на традиционных формах
контроля: на зачетах, при использовании терминологических диктантов и т.д.
Уточняющие вопросы. Обычно начинаются со слов: «То есть ты говоришь, что...?», «Если
я правильно понял, то...?», «Я могу ошибаться, но, по-моему, вы сказали о...?». Целью этих
вопросов является предоставление обратной связи человеку относительно того, что он
только что сказал. Иногда их задают с целью получения информации, отсутствующей в
сообщении, но подразумевающейся. Очень важно эти вопросы задавать без негативной
мимики. В качестве пародии на уточняющий вопрос можно привести всем известный
пример (поднятые брови, широко раскрытые глаза): «Ты действительно думаешь, что...?».
Интерпретационные (объясняющие) вопросы . Обычно начинаются со слова
«Почему?».
В некоторых ситуациях (как об этом говорилось выше) могут восприниматься негативно
— как принуждение к оправданию. В других случаях — направлены на установление причин-
но-следственных связей. «Почему листья на деревьях осенью желтеют?». Если учащийся
знает ответ на этот вопрос, тогда он из интерпретационного «превращается» в простой.
Следовательно, данный тип вопроса «срабатывает» тогда, когда в отце ге на него
присутствует элемент самостоятельности.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Творческие вопросы. Когда в вопросе есть частица «бы», а в сю формулировке есть
элементы условности, предположения, фантазии прогноза. «Что бы изменилось в мире,
если бы у людей было не пять пальцев на каждой руке, а три?», «Как вы думаете, как будет
развиваться сюжет фильма после рекламы?»
Оценочные вопросы. Эти вопросы направлены на выяснение критериев оценки тех
или иных событий, явлений, фактов. «Почему что-то хорошо, а что-то плохо?», «Чем
один урок отличается от другого?» и т.д.
Практические вопросы. Всегда, когда вопрос направлен на установление взаимосвязи
между теорией и практикой, мы его будем называть практическим. «Где вы в обычной
жизни могли наблюдать диффузию?», «Как бы вы поступили на месте героя рассказа?».
Опыт использования этой стратегии показывает, что учащиеся всех возрастов (начиная с
первого класса) понимают значение всех типов вопросов (то есть могут привести свои при-
меры). Использование этой стратегии показывает, что ученики разного возраста (начиная
с первого класса)
При использовании «Ромашки вопросов» можно сохранить визуальное оформление.
Детям нравится формировать вопросы по любой теме, записывая их на лепестки. Работая
с учениками старшего возраста, можно оставить одну классификацию, тогда задача будет
выглядеть таким образом:
«Перед тем, как читать текст о кактусах, самостоятельно сформулируйте по
одному практическом и одном оценочном вопросу. Возможно, текст поможет нам
ответить на них».
Дифференцированное обучение - это:
—
форма организации учебного процесса, при которой учитель работает с группой
учащихся, составленной с учетом наличия у них каких-либо значимых для учебного
процесса общих качеств гомогенная группа);
—
часть общей дидактической системы, которая обеспечивает специализацию учебного
процесса для различных групп обучаемых.
Дифференциация обучения - это:
-
создание разнообразных условий обучения для различных школ, классов, групп с целью
учета особенностей их контингента;
-
комплекс методических, психолого-педагогических и организационно управленческих
мероприятий, обеспечивающих обучение в гомогенных группах.
Принцип дифференциации обучения - положение, согласно которому педагогический
процесс строится как дифференцированный. Одним из основных видов дифференциации
является индивидуальное обучение.
Технология
дифференцированного
обучения
представляет
собой
совокупность
организационных решений, средств и методов дифференцированного обучения,
охватывающих определенную часть учебного процесса.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
В любой системе обучения в той или иной мере присутствует
дифференцированный подход и осуществляется более или менее разветвленная
дифференциация. Поэтому сама технология дифференцированного обучения, как
применение разнообразных методических средств, является включенной, проникающей
технологией.
Однако в ряде педагогических систем дифференциация учебного процесса является
приоритетным качеством, главной отличительной особенностью, и такие системы могут
быть названы «технологиями дифференцированного обучения».
У подростков снижается мотивация к обучению, так как для и их не актуальны
вопросы получения профессии, сдача ЕНТ и ВОУД.
Для поддержания интереса к обучению подростковом возрасте можно использовать
такие формы обучения, которые способствовали бы развитию личностных качеств
подростков, их стремлению во взрослости и самоуважении. Поэтому всё бо- чее и более
проявляется необходимость дифференцированного подхода к обучению, при котором
должны создаваться условия для реализации возможностей каждого ученика. Свою работу по
дифференцированному обучению начинаю с определения критериев, на основе которых
выделяю типологические группы учащихся для дифференцированной работы с ними. При
этом учитываю индивидуальные особенности каждого учащегося (физические,
психологические, личностные, в том числе особенности мыслительной деятельности),
опираясь на совместную работу с классными руководителями, воспитателями и
результатами обследований, проводимых психологом.
Для реализации данного подхода класс делится на три микрогруппы:
—
Микрогруппа №1 с низким уровнем мотивации и низким уровнем обучаемости
—
Микрогруппа №2 со средним уровнем мотивации и средним уровнем обучаемости
—
Микрогруппа №3 с высоким уровнем мотивации и высоким обучаемости.
Данное деление на микрогруппы условное и используется только учителем для
оптимизации учебного процесса.
Для подготовки заданий для микрогруппы №1 используются упражнения уровня
Знание, Понимание, Применение. Для подготовки заданий для микрогрупп №2 и 3
используются упражнения уровня Анализ, Синтез, Оценка
Микрогруппа №1
Цели. Пробудить интерес к обучению через возможность испытывать учебный успех,
избавление от комплекса неполноценности, приобщение к интеллектуальному труду.
Микрогруппа № 2
Цели. Сформировать умение работать самостоятельно, ускорение темпа работы,
искоренение природной лени, приучать к систематическому интеллектуальному труду.
Микрогруппа № 3
Цели. Развивать умения выполнять задание творческого характера, совершенствовать
навыки самостоятельной организации обучений.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
На основе логико- дидактического анализа учебного матери
ала конструируются технологические карты, которые используются в качестве средства
обучения. В технологических картах представлены разноуровневые упражнения и учебные
задания по таксономии Б.Блума. Проектируемая система упражнений должна
удовлетворять следующим требованиям:
-
Ориентировка на достижение микроцелей.
-
Нарастание сложности заданий по восходящей (от простого к сложному).
-
Посильность заданий, выражающейся разноуровневой дифференциацией упражнений.
Виды технологических карт по Блуму.
•
Технологические карты по Блуму для объяснения нового материала.
•
Технологические карты по Блуму на уроках закрепления и обобщения знаний.
•
Технологические карты на уроках учёта и контроля знаний.
•
Технологические карты по Блуму при проведения практических работ.
Для развития творческого мышления, внедрения приемов нестандартного мышления
большое внимание уделяется разработке вопросов по уровням: Анализ, Синтез, Оценка. Для
разработки вопросов данного уровня используются такие приёмы как «Реклама», «Живые
вещи», «Увеличение -уменьшение», «Хорошо, плохо».
В результате использования на уроках химии и биологии технологических карт по
таксономии Б.Блума были сделаны следующие выводы.
1 .Происходит процесс переориентировки учебного процесса от воспроизведения полученных
знаний в сторону развития навыков мышления высокого уровня.
2.Обязательное выполнение всеми учениками упражнений уровня Знание, Понимание,
Применение, как обязательный минимум образовательного стандарта.
3.Осуществляется воспитание трудолюбия, формирование настойчивости в достижении
целей, творческого отношения к учёбе
—
При использовании технических карт в рабочий процесс задействованы все
ученики класса, их деятельность на уроке чётко структурирована.
—
Работа
по технологическим картам обеспечивает индивидуальный темп
работы в зависимости от индивидуально- психологических особенностей каждого ученика,
что обеспечивает личностно - ориентированный подход за счёт дифференциации и
индивидуализации обучения.
—
Технология использования технологических карт основана на деятельностном
типе обучения, когда ученик получает знания не в готовом виде, а добывает их сам.
—
На
данном этапе критерием оценивания является запас знаний, его объёмом;
использование технологических карт изменяет шкалу оценивания по продуктивности
мышления.
—
Осуществляется гуманизация учебного процесса, искореняется потребительская
психология к результатам труда лучших умов человечества путём включения учеников в
созидательный процесс: создание проектов, исследовательская деятельность и др.
|


|
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ векеХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
очень внимательно следят за мыслью и решением учителя. Результат - внимательность и
заинтересованность на уроке.
Создаю проблемные ситуации через решение задач,
связанных с жизнью.
Пример: Тема «Периметр прямоугольника» Семья Дамира летом переехала в новый
дом. Им отвели земельный участок прямоугольной формы. Папа решил поставить
изгородь. Он попросил Дамира сосчитать, сколько потребуется штакетника для изгороди,
если на 1 погонный метр изгороди требуется 10 штук? Сколько денег потратит семья,
если каждый десяток стоит 500 тенге. Проблемная ситуация: нужно найти длину изгороди
(периметр прямоугольника).
На
уроках
геометрии
эффективно
создание
проблемных ситуаций через выполнение небольших исследовательских заданий (сумма углов
в треугольнике, длина окружности и т.д.).
Чтобы следить за качеством усвоения программного материала, своевременного
выявления типичных и случайных ошибок, применяю разнообразные виды контроля знаний
учащихся: контрольные работы, самостоятельные работы дифференцированного
характера, зачеты, тестирования. Результаты оценки знаний своевременно доводятся до
учащихся, комментируются. Намечаются пути коррекции и устранения ошибок. В своей
практике использую метод рефлексии, который помогает научить детей самооценки
знаний. В начале года провожу вводные контрольные работы, в конце - итоговые.
Анализирую результаты контрольных работ, можно проследить общую картину об
изменениях в знаниях, умениях и навыках. Данная система работы позволяет мне
своевременно корректировать учебный процесс.
Работа с родителями основана на гуманистическом стиле общения. Уважительном
и требовательном отношеёнии семьи и школы к учащемуся, умении конструктивно
подходить к разрешению конфликтов. В своих выступлениях на родительских собраниях
стараюсь приобщить родителей к воспитанию в детях ответственного отношения к
учению,
развитию
осознанной
потребности
в
изучении
математики,
к
заинтересованности в дополнительных занятиях по подготовке к государственным
экзаменам. Довожу до сведения родителей требования по изучению предмета математики.
Родители всегда в курсе успеваемости школьников. Стараюсь убедить родителей в
важности изучения предмета. Оценки выставляю в дневник ученика и считаю его
действенной связью учителя с родителями. Стараюсь не использовать дневник для
отрицательных замечаний.
Решение этих задач позволяет мне развивать личность ученика в соответствии с его
способностями, интересами и возможностями, а учащимся достигать определенных
успехов в учебе и реализации своих планов по получению дальнейшего образования.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
МЕТОДЫ И ПРИЁМЫ РАБОТЫ ПО ФОРМИРОВАНИЮ
ФУНКЦИОНАЛЬНОЙ ГРАМОТНОСТИ МЛАДШИХ ШКОЛЬНИКОВ
Садвокасова Ляйла Есенбаевна
КГУ «Мергенская основная школа района Шал акына»,
учитель начальных классов
район Шал акына, СКО,
Казахстан
Түйін
М
ақалада «функционалдық сауаттылық» ұғымы бейнеленген. Функционалдық
сауаттылық әр мектеп пәнінің оқу нәтижесінің негізінде қалыптасады. Мақалада
оқырмандық, математиқалық, жаратылыстану ғылыми сауаттылықтың әдіс-тәсілдері
ашылып айтылған.
Түйін сөздер: функционалдық сауаттылық, бас ақпаратты таба алу,
альтернативті тәуелсіз ойлау қабілетін дамыту.
Аннотация
В статье отражено такое понятие как «функциональная грамотность».
Функциональная грамотность как результат обучения формируется посредством каждого
школьного предмета. В статье раскрываются методы и приёмы работы над
формированием читательской, математической, естественно-научной грамотностью
младших школьников
Ключевые слова: функциональная грамотность, ориентирование в потоке
информации, развитие альтернативного и самостоятельного мышления.
В настоящее время перед образованием Республики Казахстан стоит важная задача
научить учащихся применять в жизни знания, полученные в школе. Растет потребность
в людях, умеющих самостоятельно принимать решения, инициативных и
изобретательных. Новая государственная программа обучения ориентирует учителя на
развитие функциональной грамотности учащихся. [1] Функциональная грамотность –
способность человека вступать в отношения с внешней средой и максимально быстро
адаптироваться и функционировать в ней.
Основы функциональной грамотности закладываются в начальной школе, где идет
интенсивное развитие у детей грамотности чтения, естественно-научной и
математической грамотности.
Базовым навыком функциональной грамотности является читательская
грамотность. В современном обществе умение работать с информацией становится
обязательным условием успешности. Грамотно читающий человек понимает текст,
размышляет над его содержанием, легко излагает свои мысли, свободно общается. Может
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
без труда находить и отбирать необходимую информацию из книг, справочников,
энциклопедий и других печатных текстов; читать чертежи, схемы, графики;
использовать информацию из СМИ; пользоваться алфавитным и систематическим
каталогом библиотеки.
При работе над техникой чтения, без которой невозможна читательская
грамотность, в процессе урока применяю занимательные задания. Предлагаю детям при
изучении той или иной буквы разгадать ребусы, анаграммы, перевёртыши. Подхожу к этой
работе дифференцированно – детям, умеющим читать, даю наряду с этими заданиями и
шарады, кроссворды. Каждому ученику раздаю индивидуальные задания, либо даю работу в
парах, и дети выполняют её совместно с соседом по парте, что приучает их к работе в
группе.
Использую логические упражнения, время для прочтения слов ограничиваю. За
короткое время ребёнок должен не только успеть прочитать слова, но и произвести
определённую умственную работу: сопоставить, обобщить, сгруппировать.
При формировании читательской грамотности важно прививать школьникам
умение выделять главное, самостоятельно находить необходимые сведения, быстро
перерабатывать научную информацию, использовать полученные знания в жизненных
ситуациях. Поэтому использую приём работы с разными источниками информации. В
словарной работе для объяснения незнакомых слов и понятий использую толковый
и энциклопедический словари, интернет сайты. Добиваюсь того, чтобы дети научились
выделять основную мысль произведений, предлагать варианты заголовков, отмечать
наиболее удачные, уметь находить главную мысль, понимать позицию автора, высказывать
собственное мнение. Использую элементы критического мышления: приём «Работа с
вопросником» (должны найти ответы на вопросы из текста), приём «6 шляп» (при
составлении характеристики героев), приём «Написание творческих работ» (отзывы о
произведении, продолжение понравившегося произведения, написание сказки), приём
«Логическая цепочка» (построить события в логической последовательности.) приём
«Чтение с пометками» (ученики вносят свои предположения о дальнейшем развитии
сюжета, о чувствах и мыслях героев, мотивах их поступков).
Мною изучены различные пути для лучшего запоминания словарных слов, применяю
многообразные методики запоминания трудных слов с непроверяемыми буквами. Совсем
недавно познакомилась с одним из действенных методов, дающим прекрасные результаты,
– это метод ассоциативного запоминания словарных слов. Авторы этого метода -М.
Гафитулин, Т.Попова.
Суть этого метода заключается в том, что трудная орфограмма словарного слова
связывается с ярким ассоциативным образом, который вспоминается при написании
данного слова, помогая правильно написать орфограмму. Таким образом, это – метод ярких
ассоциаций. Удачно подобранное слово-ассоциация становится "проверочным" для
трудного и непроверяемого ранее словарного слова. И хоть оно и не является однокоренным
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
родственником словарному слову, но выделить и запомнить в нём нужную орфограмму
ребёнку очень поможет.
Ассоциативный образ подбирается так, чтобы он был связан со словарным словом
каким-то общим признаком: цветом, формой, действием, материалом, количеством,
звучанием, назначением, местом расположения. Ассоциативное проверочное слово должно
иметь в своём написании не вызывающую сомнения (т.е. находящуюся под ударением) букву,
которая является сомнительной в словарном слове. Для лучшего зрительного восприятия
рекомендуется объединить словарное слово с его ассоциативным образом путём
пересечения этих слов через сомнительную орфограмму (по типу кроссворда). Связь между
такими словами может усилить рифма: веселый стишок, загадка. Рифмовки создадут
ребёнку положительный настрой, процесс запоминания будет уже игрой, причём игрой
полезной, развивающей, творческой. Так как учащиеся младших классов (особенно
первоклассники) имеют небольшой словарный запас, то подбор слов с ассоциативным
образом вызывал у них затруднения. Но ребятам нравилась такая «поисковая» работа, они
убедились на практике, что им легче и интереснее учить «коварные» словарные слова.
Благодаря использованию данных методов и приёмов работы происходит
формирование читательской грамотности. Умеют, читая текст, связывать
информацию из текста, со знаниями из других источников, выбирать из текста или
придумывать к нему заголовок, определять основную мысль текста.
Математическая грамотность – это способность человека определять и понимать
роль математики в мире, в котором он живёт, использовать математические знания в
повседневной жизни. От человека требуется альтернативное, гибкое, свободное мышление.
Поэтому особое значение придаю формированию логической грамотности, развитию
альтернативного мышления.
Для развития альтернативного мышления использую задачи с неоднозначным
ответом. Так же использую задачи с несколькими вариантами решения, выполняя которые
ребёнок учится отстаивать свою точку зрения, делать общие выводы. Это способствует
воспитанию у детей таких личностных качеств, как самостоятельность, независимость
суждений, сочетающаяся с уважением к мнению других людей, а также критичность
мышления, так как, решив задачу, ученик привыкает сомневаться в единственности
решения и ищет новые варианты решения. [2]
Использую прием создания проблемных ситуаций. С целью формирования навыка
самоконтроля и коммуникативных умений в ходе изучения математического материала
использую упражнения с числом-контролёром, круговые примеры. Суть заданий с числом-
контролёром состоит в том, чтобы каждый ученик научился контролировать любое
промежуточное действие, так как в случае несовпадения полученного учениками числа с
контрольным числом, они обязаны проверить правильность выполнения каждого из пяти
примеров. В процессе решения круговых примеров необходимо следить, чтобы ответ
первого примера являлся началом второго, ответ второго – началом третьего и так далее,
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ответ последнего – началом первого. Поэтому ученик, который неверно решит один из
примеров не сможет закончить решение данного кругового примера.
Занимательность, проблемность увлекает учащихся: заставляет их проявлять
познавательную инициативу, сравнивать и сопоставлять различные факты.
Естественнонаучная
грамотность
–
способность
использовать
естественнонаучные знания, выявлять проблемы и делать обоснованные выводы,
необходимые для понимания окружающего мира и тех изменений, которые вносит в него
деятельность человека, и для принятия соответствующих решений.
При изучении тем по предмету «Познание мира» использую поисковый метод,
метод исследования, приём проблемных ситуаций.
Географические карты не только накопители, но и источники информации. К
карте обращается в жизни любой человек, и она многое расскажет, если научиться ею
пользоваться. При работе с картой использую такие задания: Показываю пейзажи с
изображением реки, гор, равнины, острова и предлагаю найти соответствующее
изображение на карте. Использую географическую карту совместно с рисунками, слайдами,
что позволяет познакомить детей с местонахождением районов, где происходят события,
обитают животные, встречаются растения.
Данные упражнения, вызывают у детей большой интерес. А интерес порождает
желание познать мир, и самого себя. Дети активно участвуют во внеклассных
мероприятиях, конкурсах и викторинах по предметам.
При формировании функциональной грамотности рекомендую использовать
следующие советы:
1.
Главным является не предмет, которому вы учите, а личность, которую вы
формируете.
2.
На воспитание активности не жалейте ни времени, ни усилий. Сегодняшний
активный ученик – завтрашний активный член общества.
3.
Учите детей учиться.
4.
Необходимо чаще использовать вопрос “почему?”, чтобы научить мыслить
причинно: понимание причинно-следственных связей является обязательным условием
развивающего обучения.
5.
Помните, что знает не тот, кто пересказывает, а тот, кто использует знания
на практике.
6.
Приучайте учеников думать и действовать самостоятельно.
7.
Творческое
мышление
развивайте
всесторонним
анализом
проблем;
познавательные задачи решайте несколькими способами, чаще практикуйте творческие
задачи.
8.
Необходимо чаще показывать ученикам перспективы обучения.
9.
Используйте схемы, планы, чтобы обеспечить усвоение системы знаний.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
10.
В процессе обучения обязательно учитывайте индивидуальные особенности
каждого ученика, объединяйте в дифференцированные подгруппы учеников с одинаковым
уровнем знаний.
11.
Изучайте и учитывайте жизненный опыт учеников, их интересы, особенности
развития.
12.
Поощряйте исследовательскую работу учеников.
13.
Учите так, чтобы ученик понимал, что знание является для него жизненной
необходимостью.
14.
Объясняйте ученикам, что каждый человек найдет свое место в жизни, если
научится всему, что необходимо для реализации жизненных планов.[5]
Список литературы
1.
«Национальный план действий по развитию функциональной грамотности школьников
на 2012-2016 годы»
2.
Педагогический журнал Казахстана «Коллеги» «Формирование функциональной
грамотности как основа развития учебно-познавательной компетентности школьников»
(collegy.ucoz.ru);
3.
Республиканский журнал «12-летнее образование» № 6, № 8 2010 г, 2011г;
4.
Видеоуроки в сети интернет http://videouroki.net/filecom.php?fileid=98680669
5.
Функциональная
грамотность
выпускников
школ
http://ecsocman.hse.ru/data/012/635/1219/Vershlovski_19.pdf
«СЫН ТҰРҒЫСЫНАН ОЙЛАУДЫ ОҚУ МЕН ЖАЗУ АРҚЫЛЫ ДАМЫТУ»
ТЕХНОЛОГИЯСЫ АРҚЫЛЫ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ
ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ
Саденова Самал Болатбековна
№3 Красный Яр көпсалалы орта мектеп-гимназиясы,
бастауыш сынып мұғалімі,
Түйін
Баяндама оқушы мен мұғалім арасындағы байланысты сын тұрғысынан ойлауды оқу
мен жазу арқылы қалай дамытуға болатындығы айтылады. Сын тұрғысынан ойлау
технологиясы жайлы толық айтып, оны практикада қалай қолдануға болатындығы негізге
аланады.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Аннотация
В докладе говорится о том , как улучшить связь между учителем и учеником с
помощью технологии критического мышления через чтения и письмо. Было более подробно
расказано о развитии критического мышления и о его применении на практике.
Қ
азақстан Республикасы өзінің тәуелсіз мемлекет екендігін бүкіл әлемге дәлелдеді.
Ендігі басты міндет - осы мемлекеттің өркендеп өсуі, халықтың әлеуметтік,
экономикалық жағынан кемелденуі болып табылады. Мемлекеттің әлеуметтік,
экономикалық өсіп - өркендеуінің түп қазығы – білім мен ғылым екені даусыз. Еліміздің
болашақтағы дамуы, өсіп өркендеуі, әлемдік кеңістіктегі орны білімнің бағыт-бағдарына,
оның тиімділігіне байланысты болмақ. Қазақстаның әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің
қ
атарына кіру стратегиясы - бүкіл ұлттың, елдің барлық атқару органдарының басты
идеясына айланысуы тиіс екендігін атап көрсетті Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә.Назарбаев. Бұл білім саласын, соның ішінде білім саласының мамандарын
дайындауға
ү
лкен
жауапкершілік
жүктейтіні
түсінікті.
Қ
азақстан Республикасы білім беру жүйесінің реформалануы қоғамның демократикалық
бағытта дамуына бет алғанын айқындайды. Осыған орай білімге деген көзқарас түбегейлі
ө
згеріп, оқытудың жаңа түрлері, жаңа бағыттағы мектептер пайда болып, білім
мазмұнының толығымен жаңаруына алып келді. Күн тәртібінде қойылып отырған күрделі
мәселелердің ішінде жас ұрпаққа білім беруді әлемдік деңгейге жеткізу үлкен орын алады.
Сондай қоғамдағы түрлі бағыттағы өзгерістердің бірі - 12 жыл оқыту моделі.
12 жылдық жалпы орта білім берудің мақсаты-алған білімдерінің негізінде еркін
бағындырылатын, өзін таныта, дамыта білетін, қазіргі тез өзгеріп отыратын өмірге өз
бетінше
дұрыс
шешім
қ
абылдай
алатын
тұлғаны
қ
алыптастыру.
Еліміздің болашағы жастар десек, жастардың болашағы оларды саналы тәрбиемен, сапалы
біліммен қаруландырып, білімі озық елдердің әлемдік озық үлгісін өнегесін, тәжірибесін
ү
йрететін ұстаздар қауымына жүктелген еңбегіне байланысты болмақ. Осы тұста
В.Г.Белинскийдің : «...ұстаздың қолында адам өмірінің келешектегі тұтас тағдыры тұр.» -
деген сөзі еріксіз еске түседі. Өйткені, ұстаз – болашақтың тұтқасы, жас ұрпақты
тәрбиелеу және терең де жан-жақты білім беру ісіндегі қоғамның жұрт сенген өкілі. Ол
жас ұрпақ бойына білімді, әдетті, дүниетанымдылықты , өмірге деген өмірлік мақсатын
калыптастырушы басты тұлға.
Қ
азіргі таңдағы білім саласының маманы еңбек нарығында бәсекеге қабілетті, кәсібі
жоғары мәдениетті , оқытудың инновациялық, ақпараттық және деңсаулық сақтау
технологияларын жетік меңгеруі тиіс. Қай елдің болсын өсіп - өркендеуі , әлемдік ортада
ө
зіндік орын алуы, оның ұлттық білім жүйесінің қалыптасуына, даму бағытына, қазіргі
таңдағы әлемдік оқу үрдесінің өзегі-жаңа технологияларды жетік меңгеруіне тікелей
байланысты болмақ. «Білім – теңіз, мектеп – кеме», - деген қанатты сөз кез келген
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=30#КГУ_«Мергенская_основная_школа_района_Шал_акына»,___учитель_начальных_классов___район_Шал_акына,_СКО,___Казахстан

title: ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=30#ХХІ_ғасырдағы_білім_және_ғылымның_өзекті_мәселелері_/Актуальные_проблемы_образования_и_науки_в_ХХІ_веке


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=30#ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ_ҚАБІЛЕТТЕРІН_ДАМЫТУ___Саденова_Самал_Болатбековна___№3_Красный_Яр_көпсалалы_орта_мектеп-гимназиясы


text:
|
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ векеХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
азаматтың саналы өмірін қалыптастыратын алғашқы алтын босағасы, білім ордасы-
мектептің қоғамдағы орны мен ролін айқындап тұрса, Ел басы Н.Ә.Назарбаев: «Бәрі де
мектептен басталады » - деп мектептің қоғамдағы орнын ерекше бағалады.
Ұ
стаз мамандығы- киелі мамандық, олай болса, мамандық таңдау барысында болашақ
ұ
стаздық мамандығына жүрек қалауымен , өзіндік қабілеті мен биімділігіне қарай таңдаса
ғ
ана
ө
зіне
жүктеген
жауапкершілік
биігінен
көрінері
хақ.
Қ
азіргі замандағы ұстаз алдындағы басты міндет XXI ғасыр- білім ғасырының есігін еркін
ашып кіретін , дүниежүзілік мәдениетті танып , ұлттық төл мәдениетті қастерлей
білетін , рухани жан – дүниесі бай, ой-өрісі дамыған жоғары білімді, заман талабына сай
белсенді ұрпақ тәрбиелеу. Я.А.Коменскийдің «Сен ешбір жаңа нәрсе меңгермеген және өзінің
біліміне ештеңе қоспаған оснау күнді немесе сағатты бақытсыз сана» деген нақылы мен
Филлердің «Бойыңда білімің бар екен, одан басқаларда өз шырақтарын жағып алардай
жағдай туғыз» - деген қағидалары қазіргі уақытта да маңызды болып отыр. Бүгінгі таңда
білім берудің озық технологияларың меңгермейінше , сауатты әрі жан-жақты болу мүмкін
емес.
Қ
азіргі мұғалім қоғамдағы болып жатқан , тез өзгеріп тұратын әлеуметтік –
экономикалық, педагогикалық, ғылыми өзгерістерге тез төселгіш , жаңаша ойлау жүйесін
меңгерген, жеке шығармашылық кәсіби түрде оқушылармен тез ортақ тіл таба алатын,
педагогикалық үрдісте жүйелі бағыттармен жұмыс істей алатын, шәкіртінің жанына нұр
құ
ятын ұстазды ғана бүгінгі күннің лайықты тұлғасы, яғни, «Жаңа формация мұғалімі»
деуге болады. Бүгінгі танда өмірде болып жатқан өзгерістерге байланысты қоғамның
шығармашылық әрекеттен шығармашыл тұлғаға мұқтаж екендігі дәлелденуде. Сондықтан
қ
азіргі мектеп алдында жеке тұлғаның ерекшеліктерін ескере отырып шығармашыл ойлай
алатын
жеке
тұлғаны
қ
алыптастыру
мақсаты
тұр.
«Білім негізі – бастауышта» демекші, білім берудің алғашқы атысы – бастауыш білім.
Баланы бастауыш сыныптан бастап шығармашылық ойлауға, өз бетіне шешім қабылдай
алуға, практикалык әрекеттерге дайын болуға, оларды шығармашылық бағытта жан-
жақты дамыту-бүгінгі күннің басты талабы. Әр мұғалім шығармашылықпен жұмыс
істеген жағдайда ғана еліміздін саналы, дарынды азаматтарын тәрбиелеп шығаруға
мүмкіндік бар. Бүгінгі оқыту жүйесінде әртүрлі жаңа технологиялар пайдалану
тәжірибеге еніп, нәтижелер беруде. Әсіресе бастауыш сынып мұғалімдері мектептегі
жаңару процесстерін қызу қолдап жаңалықтарды жылдам қабылдап, оларды практикада
қ
олдануда үлкен белсенділік танытуда. Мысалы: Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдовтың «Дамыта
окыту», Ж.Қараевтың «Деңгейлеп саралау» технологиясы, М.М.Жанпейісованың
«Модульдік оқыту», С.Н.Лысенкова «Түсіндіре басқарып – оза оқыту» т.б.
«Сыни ойлауға» келсек, бұл американдық көптеген ғалымдардың алдыңғы қатарлы
идеялары негізінде құрылған жоба, оның тұтас құрылымы болғандықтан технология деген
негіз бар.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Мақсаты: барлық жастағы оқушыларға кез кеген мазмұны сыни тұрғыдан қарап, екі
ұ
йғарым бір пікірдің біреуін таңдауға саналы шешім қабылдауға сабақтарда үйрету.
Бұл технология несімен өзіне баурап алғандығын бірнеше сұрақ- жауап ретінде бергім келіп
отыр.
«СТО-ды дамыту» технологиясы немен қызықтырады?
• Кез келген ұстазға сапалы сабақ беруге мүмкіндік беретіндігімен.
• Оқыту мен ұйымдастырудың тиімді әдістерінің /стратегияларының/ көптігімен.
• Оқу мотивацияларын өзгертуге пайдалы екендігімен.
«СТО- ды дамыту» технологиясының өзге технологиялардан қандай ерекшеліктері бар?
• Сын тұрғысынан ойлау сабақтарының құрылымы /қызығышылықты ояту, мағынаны
ажырату, ой толғаныс/.
• Негізгі үш кезенінің маңыздылығы.
• Стратегиялардың психологиялық астары мен ерекшеліктері.
Осы жобамен жұмыс жасау барысында мұғалім оқушының өзін ізденуге жетелейді,ойлануға
ү
йретеді. Педагогикалық технология оқушылардың жеке басын дамыту мен білім беру
мақсатына жету жолындағы педагогикалық қызметтің, іс- әрекетің жүйелі дамып
отыратын жобасы ретінде оқушы белсенділігін арттыруды көздейді. Ал, оқушы
белсенділігінің артуы оны шығармашылыққа жетелейді.
Шығармашылық дегеніміз – адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға , жаңалық ашуға,
жаңа тәсілдер тануға ұмтылуы, ізденуі. Шығармашылық қабілет әр баланың табиғатында
болуы мүмкін. Біздің міндетіміз – оқушыға оның бойында жасырынып жатқан
мүмкіндіктерін ашып көрсету. Өз тәжірибемде бастауыш сынып оқушыларының
шығармашылық қабілеттерін, сабақта және сабақтан тыс уақытта дамытуда СТО
жобасының көптеген стратегияларың қолданамын:
• Тақырыпты мазмұнына қарай жинақтау, арнаулы бір тақырыпқа пікірталас тудыру /ой
қ
озғау, «инсерт» кестесі/
• Берілген тапсырманы түрлендіру бағыттағы жұмыс
/ эссе,шығарма, сауаттылықты ашатын хаттар т.б стратегиялар/
• әнгіменің ұқсастығын салыстыру, бөліктерге бөлу, ат қойғызу,
мәтіндегі ұқсастық пен айырмашылықты табуға /Венн
диаграммасы, аялдамамен оқу стратегиясы/
• Қиялдау арқылы сүрет салғызу /сүрет салу стратегиясы/
• Кейіпкерге мінездеме беру өз ойын жазғызу /авторға, кейіпкерге хат жазу стратегиясы /
• Шығармада екі кейіпкердің қарама – қ
арсы
элементтерін сипаттау /қарама-қайшы
элементтер стратегиясы/
• Өлең шұмақтарын құрастыру / 5 жолды өлең, Рафт стратегиясы/
Ал сабақтан тыс уақытта оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту
мақсатымен келесі жұмыстар жүргіземін:
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
• Мұражайға апару;
• Әр-түрлі кездесудер өткізу ;
• Әр-түрлі тақырыптарда сайыс, пікірталас өткізіп, алған әсерлері бойынша шығарма
жазғызу;
• Балаларға арналған журнал-газеттерге жаздырып, оны сабақ кезінде үнемі пайдалануға
мүмкіндік беру;
• Әрбір оқылып отырған шығармалардың авторлары туралы толық мағлұмат жинату,
реферат жазғызу.
Оқушылардың шығармашылығын, ізденімпаздығын қалыптастыруда сыныптан тыс , жеке,
ұ
жымдық жұмыстар ұйымдастыруда шығармашылық, пәндік апталықтар мен пәндік
ү
йірмелер мен факультативтік сабақтардың маңызы зор.
Осындай жұмысты үнемі жүргізу оқушыларды шығармашылыққа баулуға, шәкірт
бойындағы қабілет көзін ашып, тілін байытуға, қиялын ұштауға, өз бетінше ізденуге зор
ә
серін тигізеді. Қорыта айтқанда, оқушының шығармашылық қабілеті практикалық
ә
рекеттері, іздемпаздығы арқылы дамиды.
Оқушылардың шығармашылық қабілетінің дамуын ұқыпты қадағалап , тәжірибе негізінде
жинақтап, өсу динамикасын бақылап , зерттеуге бастауыш сынып мұғалімдеріне мектеп
психологының көмегі көп тиеді. Психологпен диагностика жүргізіліп мониторинг
жасалынып қорытынды шығарылады.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту проблемасын ұқыпты қадығалау, оқу
процессінің тиімді болуында қандай көрініс табады? Жалпы үлгерім, яғни олардың
шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған жұмыстар білім сапасына әсер етеді.
Бұны өз тәжірибемнен байқадым.
Бастауыш сыныпта оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда «Сын
тұрғысынан ойлауды дамыту» технологиясының маңыздылығы, пайдасы зор екеніне көзім
жетті. Оған дәлел оқыту нәтижесі.
Қ
азіргі уақытта білімді, қабілетті, әдепті, іскер, мейірімді мұғалім ғана оқушысына жақсы
қ
асиеттерді сіңіре отырып, сапалы білім бере алады.
Ол үшін оқыту мен білім берудегі жаңалықтарды жылдам қабылдап, оларды практикада
қ
олдануда үлкен белсенділік таныту- әрбір мұғалімнің міндеті.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Қ.М.Нағымжанова. Инновациялы-креативті технологиялар //Өскемен Медиа Альянс.-
2005.
2. Дүсенбаев С. Жаңа педагогикалық технология – Бастауыш мектепте
//
Бастауыш
мектеп.-2003.-№
9.
3. Ибрагимова Г.Оқытуда жаңа әдістерді пайдалану // Бастауыш мектеп -2001. №6 .
4. К.Күнантаева, А.Алшымбаева. Бәсекеге қабілетті қоғамның негізі – сапалы білім
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
//Бастауыш
мектеп.-2007.
№1
5. Ү.Жазықбаева. 12 жылдық білім беру мерзіміндегі жалпы орта білімнің алғы шарттары //
Бастауыш
мектеп.-2006.
№1
ХАЛЫҚ АУЫЗ ӘДЕБИЕТІНІҢ БАЛА ТІЛІН ДАМЫТУДАҒЫ РОЛІ
Сагизбаева Алия Батыровна
№37 «Балапан» МДҰ,
тәрбиеші
Ақтөбе қаласы, Қазақстан
Түйін
Қ
азақ ауыз әдебиеті нұсқалары жас бөбектердің ой-өрісін дамытуға, қиялын
шарықтатуға, тіл байлығын молайтуға, дүниетанымын кеңейтуге, өрнекті сөз бен асыл
ойдың мәнін терең ұғындыру; халқымыздың әдет-ғұрып, салт-санасын меңгертуге балаларды
адамгершілікке, тапқырлыққа, еңбекке баулуға тәрбиелейді.
Аннотация
Устное народное творчество развивает у детей воображение, творчеств, кругозор,
понимать основную мысль. С помощью традиции народа воспитываем у детей
доброжелательность, трудолюбивость, ловкости. Развитие речи у детей с помощью
устного народного творчество.
Ауыз әдебиеті ауызша шағарылып, ауызша айту арқылы таралатын болғандықтан,
творчествовалық өзгеріске ұшырап отырады.
Ауыз әдебиеті де, жазба әдебиет те, көркем туынды. Қазақ ауыз әдебиеті-талай
ғ
асырдан келе жатқан мұра, сарқылмас бай асыл қазына. Одан халқымыздың өткенін білеміз,
сол арқылы бүгінгі заманымыздың ұлылығын танимыз. Халық ауыз әдебиетінен
халқымыздың батырлық, ерлік тарихын көреміз. Қазақ ауыз әдебиетінің негізгі түрлеріне
мақал-мәтелдер мен жұмбақтар, санамақтар мен ертегілер, жаңылтпаштар жатады.
Бұлардың бәрі Отанды сүюге, ерлікке, елін қорғауға тәрбиелейді; халық ауыз әдебиетінен
сусындаған баланын тілі ұшқыр, ойы зерек, алғыр, қиялын шарықтатып тіл байлығын
молайтады. Ауыз әдебиетінің үлгілерімен таныстыру үшін, алдымен оқылатын
материалдың көлемін, мазмұнын жас ерекшелігіне байланысты анықтап алу керек.
Балабақшадағы балаға берілетін бүгінгі тәрбиенің ең өзек алатын жері-ол ата-бабадан қалған
асыл мұра. Балаларды адамгершілікке тәрбиелеп, тілдерін дамыту мақсатында халық ауыз
ә
дебиетінің асыл-мұралары – жұмбақтар, ғажайып ертегілер, мақал-мәтелдер,
жаңылтпаштар, тәрбие әліппесі, аңыз әңгімелер, жырларды қолданудың маңызы зор тиімді
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
тәсіл екені белгілі. Халық ауыз әдебиетінің бір саласы-ойын өлеңдері. Тілі шығып, сөйлей
бастағаннан, кәмелетке толып, есейген шағына дейін баланың жасына лайықты сан-түрлі
ойын ойналған жане олардың басым көпшілігі өлең-тақпақтармен бірге жасап,
толықтырылып отырған. Алқашқыда балалар үлкендердің көмегімен, кейін біртіндеп
тәртібін өзгерте келе, сөздерін өздері шығарып, айта бастаған.
Қ
иял дүниесінен тараған ғажайып оқиғалы ертегілер, батырлық жырлар, өмір
тәжірибесінің қысқаша қорытындысы. Мақал-мәтелдер, ойға түрткі салатын сыр
сандықты жұмбақтар, қиыннан қиыстырылған жаңылтпаштар – бәрі де балабақшада бала
тілінің дамуына әсері мол.
Халық ауыз әдебиетінің ең бір саласы – ертегі, ертегілер өте ерте заманда, тіпті
жазу, сызу болмаған кездің өзінде ақ туған. Бұларды халқымыз күні бүгінге дейін ұрпақтан
ұ
рпаққа ауызша жеткізіп келеді. Балалардың тілін дамытуда ертегілерді әңгімелеу, оны
кейіптендіру, баланы сөйлемді байланыстырып сөйлеуге үйретеді. Көркем әдебиет
сабағында алдыма қойылған мақсат: баланың ертегіні байланыстыра сөйлеу дағдыларын
жетілдіру, ертегінің мазмұнын дұрыс түсініп, грамматикалық жағынан дұрыс
байланыстырып, жүйелі әңгімелеп беруге үйретуді, алдыға қоямыз. Тіл байлықтарын
арттыру мақсатында және оқылған ертегінің мазмұнын толық қабылдау негізінде күннің
екінші жартысында осы оқыған ертегіні кейіптендіреді. Мысалы: «Ақымақ қасқыр», «Мақта
қ
ыз бен мысық», ертегілерін. Олар өздерінің қалаған ертегілерін кейіптендіреді, сөздерін
жатқа айтып отырып, өзі қалап алған кейіпкерлердің көңіл-күйін, іс әрекетін беруге
тырысады. Ертегіні кейіптендіруде баланы дұрыс сөйлеуге, сөйлемді байланыстыра
құ
растырып айтуға үйретемін. Ертегілер арқылы, оның ішінде қиял-ғажап, тұрмыс-салт,
батырлар
туралы
ертегілердің
мағынасы
ө
те
зор.
«Үйшік», «Қасқыр мен ешкі», «Бауырсақ» сияқты ертегілер қара сөзбен айтылса да,
балаларға өте түсінікті, тілмен жазылып, көз алдына елестету арқылы, арасында сұрақ қою
арқылы
тілдік
қ
орлары
дами
түседі.
Халық ауыз әдебиетінің бір саласы- ойын өлеңдері. Тілі шығып, сөйлей
бастағаннан,кәмелетке толып, есейген шағына дейін баланың жасына лайықты сан- түрлі
ойын
ойналған
жане
олардың
басым
көпшілігі
ө
лең-тақпақтармен
бірге
жасап,толықтырылып отырған.Алқашқыда балалар үлкендердБұл ретте баланың
білегін,алақанын,саусақтарын ұстап,түрлі қимылдар жасап,арасында қытықтап отырудың
мәні зор. Оларға: «Саусақ санау», «Бес саусақ», «Қуырмаш» т.б.ж.
Саусақ санау.
Қ
уыр-қуыр қуырмаш,
Балапанға бидай шаш.
Тауықтарға тары шаш,
Ә
жең келсе есік аш,
Қ
асқыр келсе мықтап бас.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Мына жерде қой бар,
Мына жерде ешкі бар,
Мына жерде сиыр бар,
Мына жерде жылқы бар,
Мына жерде күлкі бар
Қ
ытық, Қытық.
Халық ауыз әдебиетінің бір саласы – жаңылтпаш. Жаңылтпаш тіл дамыту
сабақтарда, экология негізі сабағында және сабақтан тыс уақытта сөздің дыбысталуын
нақышына келтіре дұрыс тез, анық, шебер айта білуге жаттықтыру, сөздің мағынасын
түсіне білу мағынасында пайдаланылады, тіпті математика сабағында сандар жайлы
түсініктерін толықтыруда сандарды қайталау барысында мына жаңылтпаш өте тиімді.
Жаңылтпаш-қазақ халқының ауыз әдебиетінің түріне жатады.Оның атқарар қызметі аз
емес. Олар көбіне баланың ұғымын,түсінігін,дүниетанымын кеңейте түседі.
Жаңылтпаштар баланың тілін ұштай түсіп, оның кекештенбей, тұтықпай, еркін, жатық,
асықпай, қысылмай сөйлеуіне көмектеседі. Әр сөзді бұзбай дұрыс айтылуы мақсат етіледі.
Сөздерді шапшаңдата тез-тез айтуы тиіс,баланы сөйлете білу үшін маңызы өте зор.
жаңылтпаштар баланың сөздік қорын байытып, сөздерді анық айтуға жаттықтырады. Ал,
тіл дамыту сабағында с-ш, р-л дыбыстарын дұрыс, анық айтуға мына жаңылтпаштар өте
тиімді, және осы дыбыстарды жаттықтыруда сабақтан тыс, серуен кездерінде бірнеше
қ
айталап отырсақ, берер табысы мол.
Мысалы:
1.Күрішші егуге кірісті күрішті,
2.Есет атам ет асатар,
Ет асатса бес асатар.
3.Қай тай лақтай,
Қ
ай лақ тайлақтай.
4.Тебіншек ат- шегіншек,
Шегіншек ат- тебіншек.
5.Пеш үстінде бес мысық,
Пеш ішінде бес мысық,
Бес күзетші, бес пысық
Халық ауыз әдебиетінің ең ескі түрінің бірі – жұмбақ. Жұмбақтар балаларға олардың
дүниетану қабілетін дамыту, тапқырлаққа баулу мақсатында қолданылады. Жұмбақ
баланың білімін тиянақтау үшін бақылау кезінде, бейнелеу сабақтарында, қоршаған ортамен
таныстыру, оқу іс - әрекетерінде жиі қолданылады. Мысалы: балалар айналадағы өмірді
бақылау арқылы таниды.
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Сондықтан, бақылау кезеңі нәтижелі, мазмұнды өтуіне мән береміз. Қыс уақытында
серуенге шығар кезде, қардың суық болатынын, алақаныңа салып ұстасаң, еритініне де көңіл
бөлем.
Балалар қолға ұстасам ериді, себебі қол жылы, жылылықтан қар ериді деп. Балалар
бірнеше нәтижеден соң, өздері қар жайлы айтып әңгімелейді. Келесі серуенде балаларға
«Қыста ғана болады, ұстасаң қолың тонады», деген жұмбақты жасырып өздеріне айтқызып,
шешуін тауып айтуларын ұсынамын. Жұмбақты 3-4 рет естіген соң балалар өздері жатқа
айтып тілдері жаттығып, мағынасын түсіне бастайды.
Жұмбақта сурет, мүсіндеу, жапсыру оқу іс - әрекеттерінде де қолданылады. Мысалы:
түйенің бейнесін салу алдында, түйенің ерекшелігін естеріне түсіру мақсатымен, түйе
туралы жұмбақ жасырылады.
Кезекті бір жануар,
Ү
стінде екі тауы бар.
Шешуін тапқан балалар, оның жануар екенін, оның екі өркеші барын айтып өтеді,
тіл байлықтарымен ойлану қабілеттері дамиды. Жұмбақтар - ауыз әдебиетінің ертеден
келе жатқан бір түрі. Ол баланы жастайынан қиялдай білуге, қоршаған ортаны бақылап,
тапқырлыққа баулуды көздейді. Мысалы:
1.Тарпаң-тарпаң тарбиған
Түрі жаман жарбиған (бақа)
2.Асты тас
Ү
сті тас,
Ортасында жанды бас (тасбақа)
3.Бір мақұлық бар екен төрт аяқты,
Тағыпты арқасына мың таяқты
Ашуланса аяқ-қолын көрсетпейді,
Көресің көзің салсаң ғажайыпты (кірпі шешен)
4.Жол үстінде қу азық,
Мергеншіге жол азық (қоян)
5. Тұмсығы қашау,
Кәсібі ұя жасау
Ағаштан қорғап,
Зиянкестерді асау (тоқылдақ)
6.Бір құс бар үлпілдеген жүні жұмсақ,
Тұяғы бейне банет алмас пышақ
Тұмсығы имен,көрмейді күндіз көзі,
Шарықтап көкті кезіп, түнде ұшады (үкі).
Жұмбақ баланың ойланып жауап беруіне, заттың қасиетін байқауға, сабақ алдында
балалардың көңілін аудару мақсатымен айтылады.
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=31#ХАЛЫҚ_АУЫЗ_ӘДЕБИЕТІНІҢ_БАЛА_ТІЛІН_ДАМЫТУДАҒЫ_РОЛІ___Сагизбаева_Алия_Батыровна___№37_«Балапан»_МДҰ,____тәрбиеші


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=31#ХХІ_ғасырдағы_білім_және_ғылымның_өзекті_мәселелері_/Актуальные_проблемы_образования_и_науки_в_ХХІ_веке


text:
|
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ векеХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
Мақал – мәтел, нақыл сөздер - халықтың ұзақ уақыт бойы адамдардың іс-әрекеті,
мінез – құлқы жасалған байқауларынан туған дана сөздері. Бұлар баланың тілін дамыты,
ақылды, мағыналы, тәрбиелі сөздерді еске сақтауға, сөздің мағынасын түсініп оны жатқа
айтуға және үйренген сөздерді күнделікті өмірде қолдана білуге қалыптастырады. Қиялдай
білу арқылы ой-өрісі,дүниетанымы арқылы балаларды тапқырлыққа,тілін дамытуда басты
құ
рал болып табылады.Мақал- мәтелдерде халықтың ой-санасы, ақыл өнегесі көрініс тапқан
ойдың дәлдігімен, тереңдігімен сипатталуы мақалдарда тиянақты, тұжырымды ой
айтылады.Құрылысы жағынан бір немесе бірнеше сөйлемнен құралып келе
береді.Тақырыптары да әр алуан.Отан,ерлік,өнер-білім,ер-жер т.б.
Мысалы:
1.Ақыл жастан,асыл тастан.
2.Елін сүйген ер болар
3.Отан от басынан басталады.
4.Ел іші өнер кеніші
5.Білекті бірді жығады,
Білімді мыңды жығады.
Балаларға мақалдарды үйрете отырып, мағыналарын ашқызу, түсіндіру талап
етіледі.Мұнда балаға беретін тәрбие тілін дамытатын нәрсе терең ойды аядай қалыпқа
сыйғызып, мағынасын ашады.Тоғыз ауыз сөздін тобықтай түйінін жинақтап,қорытып
береді.Мақал – мәтелдің әр сөзін түсінетіндей етіп мәнерлеп, сөз ырғағына салып айтқан
жөн. Мақал – мәтел барлық сабақта және сабақтан тыс уақытқа тәрбие ішінде қолданған
тиімді.
Мысалы тамақ ішер кезде өте тиімді.
«Ас адамның арқауы» (батыр, мықты, әдемі) синоним сөздерді, көп мағыналы сөздерді
ажырата
білуге
бейімдейді.
Экология
негіздері
сабағында:
«Денсаулық – зор байлық» мақалы денсаулықтың адамға ең қажет екенін түсіндірсе, баланың
сөздік қорын дамытып, оның сөйлеуге тілін жаттықтырады.
Халық ауыз әдебиетінің бала тілін дамытуда халық арасында кеңінен дамыған қимыл
ойындарында алатын орындары ерекше. Ойында тапқырлық, шапшандық, батылдық
қ
асиетімен, ойынмен балалар тәрбиесіндегі алатын орнын жақсы білген халқымыз «Ақ серке,
көк серке», «Қуыр, қуыр, қуырмаш», «Тәй-тәй», «Соқыр теке» ойындарын ойлап тапқан,
ойындарда ауыз әдебиетінің үлгілері кеңінен пайдаланып, баланың тілінің дамуына сөйлемді
байланыстыра сөйлеуге үйретеді. Сонымен, баланың тілінің бай, сөздік қоры мол, көркем,
бейнелі сөздерден байланыстыра сөйлем құрастыра білуге, мәдениетті сөйлей және, сұрақта
толық жауап беруге халық ауыз әдебиетінің берер маңызы өте мол.
«Туғанда дүние есігін ашады өлең» деп,ұлы Абай атамыз айтқандай, ауыз әдебиетінің
басты үлгілері әрбір жас ұрпақ үшін тәрбиенің қайнар көзі. Тегінде іс-әрекеттерді, тілдік
қ
орларын сипаттай білу- тіл мәдениетінің маңызы болып саналады.Мұны өмірге жаңа
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
қ
адам басқан балдырғандардың санасына дұрыс сіңіре білуін,халқымыз ауыз әдебиеті арқылы
бойларына қалыптастыра білген.Бұл ауыз әдебиеті арқылы балалар есіне ұзақ сақталады.
ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ОҚУ ҮРДІСІНДЕ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ
Серікбаева Гүлнар Маратқызы
КММ №101 мектеп-лицейі,
бастауыш сынып мұғалімі
Қ
арағанды қаласы, Қазақстан
Түйін
Серікбаева Г.М. «Электрондық оқулықты оқу үрдісінде пайдаланудың тиімділігі»
атты мақаласы электрондық оқулықтар арқылы түрлі суреттер, видиокөріністер, дыбыс
және музыка таңдап көрсетуге болатыны туралы.
Аннотация
Статья Серикбаевой Г.М. «Эффективность использования в учебном процессе
электронных
учебников»
посвящена
эффективному
использованию
цифровых
образовательных ресурсов видеоклипов, звука и музыки в учебном процессе
Қ
азақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев «Өмір бойы білім алу» әрбір
қ
азақстандықтың жеке кредосына айналуы тиіс деген. Елбасымыздың алға қойған зор
міндеттерін іске асырушылар- жастар. Олай болса, сол жастарды, яғни, алдымызда отырған
оқушыларымызға сапалы білім беру әрине ұстаздарға байланысты.Ұстаз – бала бойына білім
нәрін себетін басты тұлға. Яғни, балаларды тәрбиелеуде тиімді жағдайлар жасау көбіне
мұғалімге тікелей байланысты. Сондықтан жаңашыл мұғалім даярлауға қойылатын
талаптар – ертеңгі күні оқытудың жаңа түрлерімен қаруландыра отырып, қазіргі
уақыттағы дағдыларды игеруге бағытталған оқытудың жаңа жолдарын енгізуді
көздейді. Кез келген жаңа ақпараттық технологияның мақсаты – әрбір оқушының іскерлігі
мен мүмкіндігін дамытуға жағдай жасау. Оқуға қызықтырудың басты элементтерінің бірі –
нәтижеге жетуге ынталандыру.
Қазіргі білім жүйесінің ерекшелігі- тек біліммен қаруландырып қана қоймай,
ө
здігінен білім алуды дамыта отырып, үздіксіз өз беттерінше өрлеуіне қажет тудыру.
Білім беру саласында инновациялық үрдісті жүзеге асыру мұғалімдерден өз мінез-
құ
лықтарын, ұстанымдарын, мүмкіндіктерін түрлендіруді талап етеді. «Білім туралы »
заңда білім беру жүйесінің басты міндеті « Ұлттық және жалпы адамзаттық
құ
ндылықтар, ғылым мен тәжірибе жетістіктерінегізінде жеке адамды қалыптастыруға,
дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін жағдайлар жасау» делінген.
Қ
азіргі кезде негізгі мәселелердің бірі- оқыту процесінде білім, тәрбие берудің
пәрменділігін, білімнің тәрбиелік мәнін жоғары дәреже жеткізу болып табылады. Білім
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
берудің кез келген саласында «Электрондық оқулықты» пайдалану, оқушылардың танымдық
белсенділіктерін арттырып қана қоймай, логикалық ойлау жүйесін қалыптастыруда
шығармашылық пен еңбек етуіне жағдай жасайды.Электрондық оқулықОқушының
уақытынүнемдейді,оқу материалдарын іздеп отырмай, өтілген және оқушыныңұмытып
қ
алған материалдарын еске түсіруге зор ықпал етеді.Сонымен қатар, электрондық
оқулықтарды сабақта пайдалану кезінде, оқушылар бұрын алған білімдерін кеңейтіп, өз
беттерімен шығармашылық жұмыстар орындайды. Әрбір оқушы таңдалған тапсырмаларды
орындап,тестілер шешіп, карталар және схемалармен жұмыс жасайды.Мазмұны қиындау
бір,үлкен тақырыптың бөліктерін өткенде, қосымша бейнехабар және клиптерқажетті
элемент болып табылады.Бейнеклиптер уақыт маштабын өзгертуге және көріністерді тез
және жәй көрсетуге пайдалы. Электрондық оқулықтаңдап алынған хабарды көрсетуге
мүмкіндік туғызады. Электронды оқулықтың ең қажет мүмкіндігі- аудиохабарлар. Мысалы,
құ
стардың дауыстарына қарай қандай құс екендігін ажыраты білу, жүрек қағысын байқау.
Электрондық оқулықтар арқылы түрлі суреттер, видиокөріністер, дыбыс және
музыка таңдап көрсетуге болады. Бұл әрине мұғалімнің тақтаға жазып түсіндіргенінен
ә
лде қайда тиімді. Меңгеруі қиын сабақтарды компьютердің көмегімен оқушыларға
ұғ
ындырса, жаңа тақырып деген баланың құштарлығын оятады деп ойлаймын. Осы
Электрондық оқулықты қолдану барысында, оқушылардың сабаққа деген қызығушылығы
күрт артқандығы байқалады Сондай ақ мұғалімдерге де өзіне қажетті әдістемелік ,
дидактикалық көмекші құралдарды молынан ала алады.Электронды оқулық –бұл
дидактикалық әдіс-тәсілдер мен ақпараттық технологияны қолдануғанегізделген түбегейлі
жүйе.Электронды оқулықпен оқыту мұғалімніңоқушымен жеке жұмыс істегеніндей болады
.Дәстүрлі оқытуда кейбір оқушылар түсінбей қалған материалды мұғалімнен қайталап
сұрауды кейбір оқушылар қысылады, сол себепті оқушылардың жаңа тақырыпты қабылдай
алмауына әкеліп соғады. Ал электронды оқулықпен жеке жұмыс істеудің арқасында сол
тақырыпты бірнеше қайталап оқуына, тыңдауына , тіпті түсінбеген сөзді бөліп анықтама
бөлімінен қарауға, солд сөздің түсіндірмесін білуіне, оның грамматикалық жасалу жолдарын
білуіне көмегі тиімді.
Электрондық оқулықтар оқушының бiлiм сапасын бақылау жүйесiн өзгертуге
мүмкiндiк жасайды. Дәстүрлi оқытуда әр оқушы оқытушы тарапынан бақылау өте жиi
болмай қалуы да кездеседi, ал электронды оқулықтың көмегiмен оқыту үрдiсiнiң әр этапын
бақылай алады. Тiптi кейде тапсырманың дұрыс орындалуын ғана қадағалап қоймай, қате
орындаған жағдайда оқулықтың тарауына, керектi тақырыбына немесе қажет ақпарға
сiлтемелер берiп отырады. Бұл оқушы үшiн, бiрiншiден үлкен көмек, жеңiлдiктер туғызса,
екiншiден, сол материалды автоматты түрде бақылап, әдiл бағасын беруге, оқушыға
қ
ажетiне қарай кеңес беруге, сол жайында барынша мәлiмет алуға мүмкiндiк
жасайды.Сонымен қатар оқушы грамматикалық анықтамаларды оқи отырып бiлiмiн
тереңдете алады. Мiне, осындай мүмкiндiктердiң барлығы оқудың мотивациясын
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
күшейтедi, оқушылардың тiлге деген қызығушылығын арттырады, оқуға деген белсендiлiгiн
арттырады, оқытудың дәстүрлi ұйымдастыру формасынан шығып, оқытуды даралауды
күшейтуге көп көмегiн тигiзедi. Электронды оқулықта берiлген мәтiндiк материалдар
белгiлi бiр қатынас жағдаяттарында қолданылатын сөйлемдердi құрайды. Сұхбаттар
көлемi жағынан шағын және жеңiл жатталады. Сұхбаттық жағдаяттар қазақ тiлiнде бiр-
бiрiне сұрақтар қойып және жауап қайтара алуға үйретедi. Сонымен қатар берiлген
тақырып төңiрегiндегi сөйлемдер мен әңгiмелердi микрофонның көмегiмен компьютерге
басып, өздерi тыңдап, өзiн-өзi тексеруге, дұрыс сөйлеуге көмектеседi.
Мысалға, электронды оқулықтағы бiр тақырыпқа тоқталатын болсақ, алғашында
сол тақырып бойынша мәтiн берiлген.
1.
Осы мәтiндi оқушы тыңдайды, оқиды, сонан соң барып тақырыптық
сөздiктерге көңiл аударады.
2.
Жаңа сөздердiң аудармасын iздеп тауып алғаннан кейiн, сол сөздермен басқа
жағдаяттарда қолдануға болатын сөйлемдер құрастырады.
3.
Осы құрастырған сөйлемдерiн қолдана отырып жағдаяттар ойластырады.
4.
Ө
здерi ойластырған жағдаяттарды қолдана отырып сұхбат құрастырады.
5.
Сұхбаттарды бiрiншi жақтан құрастырғаннан кейiн, оны үшiншi жаққа
аударып айтып бередi.
6.
Берiлген тақырып көлемiнде түрлi жаттығулар мен тапсырмалар орындайды.
7.
Сөйлемдегi сөздердiң орын тәртiбiн дұрыс қою арқылы сөйлем құрастырады.
8.
Сөйлемдегi жетпей тұрған сөздi табу арқылы, сөйлемнiң мағынасын түсiнуiн
аңғартады.
9.
Компьютермен сұхбаттасу арқылы қойылған сұраққа дұрыс жауап бере
алатындығын көрсетедi.
10.
Әң
гiменi қостай отырып, сол тақырып көлемiнде сөйлесе алатындығын
байқатады.
11.
Сөйлемдегi сөздердiң жалғауларын дұрыс қоюы грамматиканы түсiнгендiгiн
бiлгiзедi.
12.
Сөйтiп көптеген жаттығулармен тапсырманы дұрыс орындағанда барып өз
ө
мiрiнде осы тақырыпты қолдана отырып әңгiме құрастыруға дейiн жетедi.
Электронды оқулықтар оқушылардың
— бiлiм деңгейiн тереңдетуге;
— ауызекi тiлде сөйлей бiлу дағдыларын қалыптастыруға;
— өз бетiнше iздену қабiлетiн қалыптастыруға;
— ойларын дамытуға;
— студенттердiң сөздiк қорының молаюына;
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
— тiлдi үйренуге деген ынтасы мен қызығушылығының артуына;
— сабақта өзiн еркiн ұстап, өз мүмкiншiлiгiн кеңiнен пайдалана алуына;
— өз iсiне талдау жасай алуға көптен-көп көмегiн тигiзедi.
Қорыта келе айтарым, оқу үрдісінде элекронды оқулықты пайдаланудың маңызы зор.
Тіл үйренуші электронды оқулықпен сабақ бойы үздіксіз байланыста болғандықтан, тілді
меңгеруге үлкен мүмкіндігі бар. Заман талабына сай жас ұрпаққа сапалы білім беруде
электронды оқулықтарды сабаққа пайдалану- оқытудың жаңа технологиясының бір түрі
ретінде қарастыруға болады. Ой өрісі дамыған, шетелдік білім жүйесінен қалыспайтын жас
ұ
рпаққа білім беру жолындағы ортақ міндетті өз мәнінде жүргізу үшін, бір-бірімізден
тәжірбие алмасып, кемшілік-жетістіктерді айтып отырсақ , жұмысымыз өнімді болады деп
ойлаймын.
Ә
дебиеттер тізімі:
1.
Медетбекова Р.Ә. Компьютерлік түр-түстің психологиялық- педагогикалық әсері.
Алматы,2010 –Б.285-287
2.
Мадешова А.Б., Мұхамеджанова Ә.М., Қыдырбаев М. Оқу процесіндеэлектрондық оқу
материалдарын пайдалану жағдайлары «БҚМУ хабаршысы», Орал, БҚМУ баспаханасы,
№1- 2003. 172-176б. 2.
3.
Ә
. Қ. Бүркіт. Информатика. Шымкент, 2010 –Б. 565-567.
ПРИВИТИЕ ДЕТЯМ ЛЮБВИ К СПОРТУ
(
Из обобщения педагогического опыта)
Суслов Яков Васильевич
КГУ «Дубровинская средняя школа имени С.Г.Гуденко»,
учитель физической культуры
Түйін
Менің педагогикалық жұмысымның тәжірибесін қорытудың мақсаты
оқушыларды дене шынықтырумен және спортпен жүйелі айналысуға тарту. Мақалада
жұмыстың өзектігі және болашағы, оқушылар арасында салауатты өмір салтын
тәрбиелеу үшін оның маңыздығы сипатталған, өткізілген жұмыстың нәтижелері
көрсетілген. Сонымен қатар оның келешегі және қиындықтары қаралды.
Аннотация
Целью моего обобщения педагогического опыта работы является привлечение
учащихся к систематическим занятиям физической культуры и спортом. В статье
описаны актуальность и перспективность работы, его значимость для воспитания
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
здорового образа жизни среди школьников, представлены результаты проводимой работы. А
также рассмотрены трудности и перспективы.
Я работаю 35 лет учителем физической культуры в Дубровинской средней школе. На
протяжении 5 лет моя методическая тема «Привитие детям любви к спорту». Состояние
здоровья подрастающего поколения – важный показатель благополучия общества и
государства. В Послании Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу
Казахстана «Новое десятилетие – новый экономический подъем – новые возможности
Казахстана» подчеркивается, что «здоровье народа – это неотъемлемая составляющая
успеха Казахстана в достижении своих стратегических целей. К 2020 году должны быть
привлечены к массовому спорту до 30% казахстанцев, У казахстанской молодежи должен
быть культ здоровья. Необходимо вплотную заняться развитием детского спорта,
который является основой для здоровья всей нации. Необходимо вести здоровый образ жизни
и заниматься спортом".
Веду уроки физической культуры во 2, 3 и 5 классах. За последние 5 лет процент
качества знаний составил 100%. Уровень занятости учащихся в спортивных секциях
составляет 100%.
Учащиеся принимают участие в районных и областных соревнованиях по
баскетболу, мини-футболу, легкой атлетике, хоккею, шор-треку. Принимают участие в
районных спортивных праздниках «Ақ-бидай», «Праздник Севера», где занимают призовые
места.
В нашей школе все дети ведут здоровый образ жизни, с большим удовольствием
ходят на урок физической культуры, посещают спортивные секции. Наши ученики в
результате такой физкультурно-оздоровительной и спортивно-массовой работы
достигают оптимального уровня физической подготовки.
Сам постоянно принимаю участие в районных соревнованиях по легкой атлетике,
баскетболу, хоккею. Участвую в работе РМО учителей физической культуры.
1.1. Актуальность и перспективность опыта.
Актуальностью опыта является то, что современная физическая культура
выполняет важные социальные функции по организации здорового образа жизни.
Итогом многолетней работы любого учителя физической культуры, является полноценное
физическое развитие и здоровье учащихся.
1.2. Ведущая идея опыта, условия возникновения, становления опыта
Создание на уроках физической культуры условий для сознательного активного
участия учащихся в спортивной деятельности, приносящей радость преодоления,
радость достижения поставленной цели.
Возникновение моего опыта обусловлено следующими причинами:
- ухудшение здоровья детей;
- уменьшение наполняемости классов;
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
ХХІ ғасырдағы білім және ғылымның өзекті мәселелері /Актуальные проблемы образования и науки в ХХІ веке
- снижение мотивации к занятиям физической культуры и спорта;
- слабая материально-техническая база.
В школе в образовательной области «Физическая культура» предусмотрено освоение
обучающимися умения осуществлять собственную физкультурно-оздоровительную и
спортивно – творческую деятельность как на уроках физической культуры, так и во
внеурочное время – во второй половине дня, в выходные и каникулярные дни, в летний
период.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=32#ХХІ_ғасырдағы_білім_және_ғылымның_өзекті_мәселелері_/Актуальные_проблемы_образования_и_науки_в_ХХІ_веке


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-obrazovatelenoj-konfe.html?page=32#ЭЛЕКТРОНДЫҚ_ОҚУЛЫҚТЫ_ОҚУ_ҮРДІСІНДЕ_ПАЙДАЛАНУДЫҢ_ТИІМДІЛІГІ___Серікбаева_Гүлнар_Маратқызы___КММ_№101_мектеп-лицейі