title: Сабақ : Т.Әлімқұлов «Қараой» әңгімесі Мектеп: Күні

text:
Сабақ : Т.Әлімқұлов «Қараой» әңгімесі
|
Мектеп:
|
Күні:19.04.2023
|
Мұғалімнің есімі: Уйсимбаева Ш.К
|
Сынып: 9 в
|
Қатысқандар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақ негізделген оқу мақсаты: (мақсаттары)
|
|
Сабақ мақсаттары:
|
Барлық оқушылар:
|
А. Ауыр түсті металдардың түрлерін біледі;
|
Оқушылардың басым бөлігі:
|
В. Полиметалл кенінің орналасқан орнын анықтай алады;
|
Кейбір оқушылар:
|
С. Шикізатпен жұмыс істейтін кәсіпорындардың өндірістік байланысын ажыратады, тұжырымдайды.
|
Тілдік мақсат
|
Оқушылар:
Өз ойларын еркін жеткізе біледі
|
Негізгі сөздер мен тіркестер:
|
Терминмен жұмыс жасайды
|
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
|
Талқылауға арналған тармақтар (тыңдалым)
|
Түсті металлургия өндірісінде қандай экологиялық проблемалар туындауы мүмкін, шешу жолдары.....
|
Сіз неліктен .... екенін аласыз ба?(айтылым)
|
Кейбір кендер полиметалл кендері деп аталады, неліктен?
|
Жазылым бойынша ұсыныстар:
|
|
Алдыңғы оқу
|
Қара металлургия кешені
|
Жоспар
|
Жоспарланған уақыт
|
Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз )
|
Формативті бағалау (ОҮБ)
|
Ресурстар
|
Басталуы
|
Кіріспе. Таныстырылым (7 мин)
-сынып оқушыларымен амандасып, сыныпта жағымды орта құрамын. Күндеріне сәттілік тілеймін.
-сынып оқушыларын тиындардың жылдары арқылы топтастырамын.
(2 мин)
-үй тапсырмасын тексеру (3 мин)
«Шындық, жалған» әдісі
1.Қара металлургия негізі 1998 жылы қаланды? (жалған, 1938)
2.Қара металлургияның шикізаты көмір (жалған,темір)
3. Темір кені ашық әдіспен өндіріледі (шындық)
4. Қазақстандағы темір кеніның қоры әлемдік қордың 60%-ын құрайды (жалған, 6%)
5. Темір қорытпасында көміртектің мөлшері 2%-дан аспайтын болса, шойын деп атайды. (жалған, болат деп атайды)
6. Толық цикльді комбинат орналасқан қала Теміртау. (шындық)
7. Қашар, Әйет кен орындарын Лотарингия кен орнымен салыстыруға болады (шындық)
8. Хромит қоры жөнінен Қазақстан 2-ші орында (жалған, 1-ші)
9. Қара металлургияға қажетті шикізат – мыс (жалған, марганец)
10. Қазақстанда ферроқорытпа зауыты орналасқан қала Теміртау. (жалған, Ақсу қаласы)
«5 сұрақ» әдісі арқылы тұсаукесер. (2 мин)
Әшекей бұйымдар суреті беріледі, оқушылар бір-біріне сұрақтар қойып, жауап беріп, жаңа сабақтың тақырыбын анықтайды.
Сабақтың тақырыбы тақтаға, дәптерге жазылады.
|
Оқушыларға бағалау парақтары таратылады. Сабақтың әр кезеңінде оқушылар өздерін бағалап отырады.
Мадақтау, ынталандыру
|
Тиындар, ресурс парақтары, суреттер
|
Ортасы
|
Негізгі бөлім
Тақырыпқаталдау жасауға бағыт беру (топтық жұмыс) (27 мин)
1 тапсырма:
Мәтінмен танысу; (2 мин)
2 тапсырма:
Берілген тақырып бойынша Жарнама ұйымдастыру.
(жасау, қорғау) (10 мин)
І топқа- Түсті металлургия өнеркәсібі
ІІ топқа – Ауыр түсті металдар түрлері
ІІІ топқа- Мыс кен орындары
ІҮтопқа - Кен байыту комбинаттары, қорғасын, мырыш кендері.
3тапсырма: Әр топ өздеріне берілген тақырыпшаларды «SWOT» әдісімен талдайды. (8 мин)
4тапсырма: «Есте сақта!» әдісімен терминдерді дәптерге түсіру. (2 мин)
5 тапсырма. Кескін картамен жұмыс.
-мыс, қорғасын, мырыш кен орындарын белгілеу; (2 мин)
6 тапсырма:
Қазақстандағы түсті металлургияның жағдайы тақырыбында бейнебаян көрсету.
(3 мин)
|
2 тапсырма бойынша формативті бағалау.
Оқушылар әр топтың жарнамасын тыңдай отырып, «Екі жұлдыз, бір ұсыныс»айтады немесе топтағы жекелеген оқушыларды ерекшелігі үшін мадақтап, стикермен бағалайды.
3 тапсырма бойынша формативті бағалау. Қол шапалақтау арқылы жүзеге асады
|
Атлас, кескін карта, Қазақстанның экономикалық картасы, флипчарт, маркерлер, стикерлер, презентация, видеоролик
|
Аяқталуы
|
Бекіту.
«Ыстық орындық» әдісі бойынша оқушы ортаға шығып, «Түсті металлургия өндірісінде қандай экологиялық проблемалар туындауы мүмкін, шешу жолдары қандай?» деген сұрақтарға жауап беру арқылы оқушыларды сыни ойлауға, өздігінен шешім қабылдау дағдыларын дамыту.
(3 мин)
(жеке жұмыс)
Бағалау.Оқушылар өздерін бағалау парағы бойынша бағалайды. Белсенді қатысқан оқушыларды мадақтау. Деңгейіне сәл жетпеген оқушыларды ынталандыру.
|


url: http://emirsaba.org/saba--telimlov-araoj-egimesi-mektep-kni.html#Негізгі_бөлім_Тақырыпқаталдау_жасауға_бағыт_беру_(топтық_жұмыс)_(27_мин)


url: http://emirsaba.org/saba--telimlov-araoj-egimesi-mektep-kni.html#Сыныптағы_диалог/жазылым_үшін_пайдалы_тілдік_бірліктер:___Талқылауға_арналған_тармақтар_(тыңдалым)


title: Сабақ тенденцияның пайда болуы

text:
Тақырып: Оқу мақсаттарын қою және оның бағалаудағы рөлі
Жоспар:
1. Оқу және оның талаптары
2. Сабақ тенденцияның пайда болуы
3. Сабаққа қойылатын талаптар және ережелеріне жалпы түсінік
Оқу, оған қойылатын талаптар. Сабақ - бұл жастары шамалас, құрамы тұрақты оқушы топтарымен оқытуды ұйымдастыру формасы, тұрақты кесте және бәріне ортақ оқыту бағдарламасымен сабақ өткізу. Бұл формада оқу-тәрбие процесінің барлық компоненттері - мақсат, мазмұн, құралдары, әдістері, ұйымдастыру және басқару қызметі және оның барлық дидактикалық элементтері қарастырылады. Біртұтас дидактикалық жүйе ретіндегі оқыту процесіндегі сабақтың мәні мен мақсаты мұғалім мен оқушының ұжымдық-жекелей өзара қарым-қатынасына алып келеді, соның нәтижесінде оқушылар білім, білік және дағдыны иемденеді, олардың қабілеттері, қызмет тәжірибесі, араласуы мен көзқарастары дамиды, сонымен қатар мұғалімнің педагогикалық шеберлігі жетіледі. Сонымен, сабақ, бір жағынан тұтастай алғанда оқытуды қозғаушы форма түрінде, екінші жағынан, оқытудың заңдылықтары мен принциптерінен туындайтын, мұғалімнің сабақты өткізуді ұйымдастыруына қойылатын негізгі талаптарымен анықталатын оқытуды ұйымдастыру формасы түрінде анықталады. Мұғалім оларды басшылыққа ала отырып, сабақты оқыту процесінде оқушылардың тұрақты құрамымен мектептің күнделікті нақты жағдайында шешілуге тиісті дидактикалық міндеттердің (білім беру, тәрбие, даму) жүйесі ретінде дайындалады. Педагогикалық процестің біртұтастығы тұрғысынан сабақты оны ұйымдастырудың негізгі формасы ретінде қарастыру қажет. Сыныпты-сабақтық жүйенің барлық артықшылықтары тек сабақта ғана көрініс табады. Педагогикалық процесті ұйымдастыру формасы ретіндегі сабақтың артықшылықтары оның фронтальды, топтық және жекелей жұмыстарды сабақтастырудағы мүмкіндігінің молдығында: мұғалімге материалды жүйелі және ретімен түсіндіруге, оқушылардың танымдық қабілеттерінің дамуын басқаруға және ғылыми көзқарастарын қалыптастыруға мүмкіндік береді, оқушылардың, басқа да қызмет түрлерін, соның ішінде сыныптан тыс және үй тапсырмаларын, сондай-ақ оқушының мақсатқа жетудегі негізгі құралы және қызмет тәсілін таңдау және құрудың шарты ретінде көрінеді. Сабақ оқытудың ұйымдастырылған түрі ретінде – динамикалық құбылыс. Ол педагогикалық процестің негізгі даму теңденцияларын оның біртұтастығы бағытында бейнелей отырып, ұдайы дамиды. Бәрінен бұрын ол оқытудың үш бірлік - білім беру – тәрбие -даму - қызметін тиімді іске асыруда көрінеді, олай болса, оқушылардың табиғи қасиеттерін шығармашыл дамытуға бағытталғандығымен де көрінеді.Сабақты дамытудың басқа тендеңциясы сабақты өмірлік маңызды мазмұнмен толықтыруда, оқытуды оқушы өмірінің табиғи құрамдас бөлігі ретінде ұйымдастыруда көрінеді. Осыған байланысты сабақ танымның арнайы ұйымдастырылған формасы болып қана қоймайды, сондай-ақ әлеуметтік және адамгершілік тұрғысынан алғанда толыққанды араласу болып табылады. Ол танымдық мүддені, оқуға және дамытуға белсенді оң қатынас қалыптастыруға бағытталған, оқу қызметінің өзгеше коммуникативтік фонын қамтамасыз ету құралы ретінде көрінеді. Бұл тенденцияның пайда болуы оқытудың сұхбаттық формасын (әңгіме, талқылау, пікірталас), проблемалық элементтерін, оқу жұмыстарының фронтальды, топтық және жекелей формаларын сабақтастыруды кеңінен пайдалану және оқытудың топтық, ұжымдық формасының үлесін кеңейту болып табылады. Сабақтың жалпы ұйымдастыруын құруға қатысты тенденциялар: олардың құрылымдық жағынан өзгеруінен, оқытудың басқа да ұйымдастыру формаларымен сабақтастығынан, ауызша сұрау және үй тапсырмасын тексеруге кететін уақытты мейлінше қысқартудан сабақтың бұл кезеңдерін дидактиканың негізгі міндеттерін оқушылардың өз бетінше жұмысымен біріктіру арқылы шешу үшін пайдаланудан көрінеді. Сабақтың шығармашық бастамасын күшейту тенденцясы өз бетінше жұмысты ұйымдастыруға ерекше назар аударудан байқалады.Сабаққа қойылатын қазіргі талаптар: 1. Әрбір сабақта білім беру, даму және тәрбиелеу мақсаттарының бірлігі сақталуы керек. Әрбір сабақ оқыту процесінің басты заңдылықтарын жүзеге асыруға ықпал етуі қажет. Сабақта белгілі бір білімді баяндай отырып, оқушылардың пайымдауын дамыту, олардың ойлау қабілетінің дамуына ықпал ету және оларды қоршаған дүниеге лайықты қатынасын қалыптастыру, оларға осы қатынастар негізінде мінез-құлық дағдысын сіңіру қажет. Тұлғалық қасиет қалыптасуы үшін алған білімнің оқушылардың мінез-құлқын айқындауына, оларда қажетті тұлғалық қасиеттің қалыптастыруына ұмтылу керек (жұмыс орнындағы мәдениеттілік, тапсырманы орындау сапасын жауапкершілікпен қарау, оларды орындаудағы қиындықтарды жеңу). 2. Әрбір сабақ дидактиканың барлық принциптеріне және бәрінен бұрын оқыту мен өмірдің ғылымилығы мен байланысына жауап беруі керек. Кез-келген оқу пәні бойынша кез келген сабақ - ол процестін бір бөлігі, сондықтан да оқып-үйретуді ғылыми танымда нақтылықтың критерийі рөлін атқаратын өмірмен, практикамен байланыстыра білуге, ал оқу процесінде - оқуға ынталықты, оған оң көзқарасты, айналадағы ортаның құбылыстарын түсіндіру үшін теориялық білімдерін практикада қолдан білу дағысын қалыптастыруға тиіс. 3. Әрбір сабақ, ең алдымен, сабақтың тақырыбымен жиі ауыстырылатын айқын дидактикалық мақсатпен сипатталуы керек. Әрбір тақырып бойынша бірнеше сабақ өткізілуі мүмкін және олардың әр қайсысының өзінің нақты дидактикалық мақсаты болуы тиіс: оқушыларды ойлау операцияларымен қаруландыру (классификаиялау, көшіру, жалпылау, т.б.), білімін практикада қолдануға дағдыландыру, оқуды тақырып бойынша жекелеген фактілермен таныстыру, теориялық қорытындыларды өз бетінше тұжырымдау дағдысын қалыптастыру және т.б. Мұғалім белгіленген мақсатқа байланысты сабаққа дайындалу процесінде оқушыларға беретін оқу материалының мазмұнын, сабақтың құрылымын, оқыту әдістерін, құралдарын, т.б. - анықтау керек. Әрбір сабақтың айқын мақсатының болмауы оларды біржақты болуға, ал бұл оқуға дегеп қызығушылықтың жойылуына алып келеді. 4. Сабақтың барлық кезеңдерінде оқушылардың танымдық қызметін жандандыру мақсатында оқытудың әр алуан әдістері мен тәсілдерін пайдалану. Оқушыларға кез-келген бірыңғай ұзақ ықпал ету (мысалы: ұзақ ауызша түсіндіру) олардың ынтасының ыдырауына, енжарлыққа алып келуі мүмкін. Олар сабақта алаңдайды, мұғалімнің ақпаратын қабылдамайды. Сондықтан да әрбір сабақта оның әрбір кезеңдерінде оқушылар қызметінің түрлерін орынды өзгертуге ұмтылу керек. Ол үшін әлсін-әлсін әр түрлі сезім органдарына әсер ететін, тиімдірек танымдық қызметке жағдай туғызатын, оқытудың әр алуан әдістері мен тәсілдерін пайдалану қажет. Сабаққа дайындалғанда, қашан, сабақтың қай бөлімінде қандай әдіс, тәсіл немесе құрал пайдаланылатынын жеткілікті ойластыру қажет. Дегенмен, сабақта қызмет түрлерін ауыстыруда оқушылардың жас ерекшеліктері, сыныптың ерекшеліктері ескерілуі тиіс. Себебі балалардың барлығы барлық уақытта қызметтің бір түрінен екіншісіне ауыса алмайды.5. Сабаққа қойылатын талаптардың бірі — оның эмоционалдығы. Ол оқушыларды сабақтағы маңызды қызметті - жаңа білімді игеруге итермелейді. Ол сырттай ғана байқалуы мүмкін (мұғалімнің қатты дауысы, қол сілтеуі, т.б.) және эмоционалдылық мұғалімнің сабақтағы оқыту процесіне, оқылатын тақырыпқа қатысты байқалуы мүмкін. Оқушылар сергек болуы үшін сабақ эмоционалды болуы керек, бұл олардың белсенділігін арттыру тәсілдернің бірі. Сабақта әр түрлі проблемалық ситуацияларды пайдалану да эмоционалдылыққа жағдай жасайды, оқушылардың танымдық кызметін жеделдетеді. 6. Әрбір сабақта оқушылардың білімін үздіксіз есепке алу жургізілуі керек. Оқыту процесі кез-келген сабақта тұрақты кері байланыс болған жағдайда тиімді болады. Сабақтың әрбір кезеңінде мұғалім, оқушының оқу материалын игеру деңгейін біліп отыруы керек, өйткені ол осы деңгейдің үнемі өсіп отыруына жағдай туғызуы керек. Сондықтан да оқушылардың білімін бақылаудың әр алуан түрлерін пайдалану керек. Осы мақсатта әр түрлі компьютерлік бағдарламалар, жазбаша тапсырмалар, сауалнамалар, перфокарталар пайдаланылуы мүмкін, олар білімді тексерудің нәтижесін бірден алуға мүмкіндік береді. Бұл жерде ең бастысы-әрбір мұғалімде оқушының сабақтағы танымдық кызметінің нәтижесін бағалау үшін байқағыштық қасиеті жақсы дамуы керек.7. Әрбір сабақ өзінің ұйымдастырушылық заңдылықтарымен, оң нәтижелерді сезінгіштігімен ерекшеленуі керек. Әрбір өткен сабақ мұғалім мен оқушыға алға басушылық сезімін туғызуы керек. Сабақ білім көлемінің елеулі өсуін қамтамасыз етуі немесе сапасын жетілдіруін, немесе осы екеуін де қамтамасыз етуі керек. Білімнің осындай елеулі өсуі (білік пен дағдының) қанағаттану сезімін туғызады, әрине оқушының оқуға деген белсенді көзқарасын туғызады. Әрбір сабақ оқыту процесінің тамандалған бөлігі болуы тиіс.8. Әрбір сабақта жүйелі қайталаудың элементтері қатысуы тиіс. Қайталау ешқашан да жаттанды қайта айтуға алып келуі тиіс емес. Әрбір сабақтағы жаңадан оқылатын материал бұрын өтілгеннің тұрғысынан қарастырылуы керек. Мұғалім жаңа материалды баяндағанда мүмкіндігінше оны алдыңғы өткенмен байланыстыруы, оған сүйенуі керек.9. Әрбір сабақ техникалық оңтайлы және дидактикалық жарақ-тандырылган болуы керек. Таным сезімдік қабылдаулардан басталады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Айтжанова Қ. Дәстүрлі оқытудың психологиялық – физиологиялық негіздері // Қазақстан мұғалімі., 2004. – 27 б.
2. Алдамұратов Қ. Психология / – Алматы: Дәуір. – 1989. – 210.
3. Әбенова З. Бастауыш сыныпта оқытудың басты негіздері // Бастауыш мектеп. – 2003. - № 5. – 18.
Достарыңызбен бөлісу: |


Тәрбие әдістерін топтастыру, жүйелеу, жіктеу, бөлу өте күрделі мәселе. Әр әдістің өзіндік ерекшелігі болады. Осыған байланысты педагогикада тәрбие әдісінің заңдылығы мен мәнін ашатын көлемді ғылыми қор жинақталған. Тәрбие әдісін жинақтау не үшін қажет. Ол тәрбие әдісін:
- жалпы және жеке;
- негізгі және кездейсоқ;
- теориялық және тәжірибелік ерекшеліктерін айқындауға, бөліп қарауға көмектеседі;
- мақсатты түрде әрбір тәрбие әдісін тиімді пайдалануға мүмкіндік жасайды;
- әрбір тәрбие әдісінің өзіне тән белгісін және оның ерекшелігін, міндетін оның бір – бірімен байланысын айқындай түседі.
Педагогика ғылыми зерттеушілердің еңбектерінде тәрбие әдісі түрліше топтастырылады. Ғалым педагогтер Н.И.Болдырев, Н.К.Гончаров, Ф.Ф.Королев т.б. тәрбие әдісін классификациялауда сендіру, жаттығу, мадақтау және жазалау әдістерін жеке бөліп қарастырады. Ал, Т.А.Ильина, И.Т.Огородников т.б. тәрбие әдісін топтастыруда сендіру әдісімен қатар оқушылардың іс - әрекетін ұйымдастыру әдісін және олардың мінез – құлықтарын ынталандыру әдістерін қоса қалыптастырады. Г.И.Шукина өзінің оқулығында тәрбие әдістерін қазіргі теориялық негіздерге сүйеніп талдау жасайды. Ю.К.Бабанский, В.А.Сластенин тәрбие әдістерін мынадай төрт топқа бөліп қарастырады.
Бірінші топ – жеке адамның қоғамдық санасын қалыптастыру әдістері (көзқарасы, сенімі, идеясы).
Екінші топ – іс-әрекеттерді ұйымдастыру, қарым – қатынас жасау және қоғамдық мінез – құлықты қалыптастыру әдістері.
Үшінші топ – іс-әрекет пен мінез – құлықты ынталандыру әдістері.
Төртінші топ – іс-әрекетке бақылау жасау, өзін - өзі бақылауды ұйымдастыру және баға беру әдістері. Сонымен әр топтағы көрсетілген тәрбие әдістері екі жақты тәрбие әдістерін сипаттайды: бір жағынан бұл әдістер жеке адамның әлеуметтік адамгершілік ережелерді саналы меңгеруіне ықпал жасауды көздейді. Екінші жағынан, тәрбиеленушілердің әр түрлі іс - әрекетте, мінез – құлықта қарым – қатынас жасауда белсенді азаматтық позицияда болу қажеттігінен туындайды.
Педагогика теориясында тәрбие әдістерінің методологиялық және теориялық негізі ретінде адамның қоғамдық мәні мәселесі және жеке адамның қалыптасуында іс - әрекеттің ролі туралы ілімнің қағидалары алынған. Бала жеке адам тек іс - әрекет үстінде ғана қалыптасады. Бұл үшін баланың өмірі үнемі іс - әрекет арқылы ұйымдастырылуы керек. Ол іс - әрекет нақтылы мақсатты шешуге бағытталып, қажет болған жағдайда арнайы ситуациялық іс - әрекеттер де ұйымдастырылуы қажет.
Тәрбие әдісінің бірінші тобы – оқушылардың санасына, сезіміне, ерік – жігеріне жан – жақты ықпал жасауды қамтиды. Бұл әдістер оқушыларға сенімді қалыптастыруды және іс - әрекеттің бірлік принципін жүзеге асыруды көздейді. Бала жеке адам болып қалыптасу процесінде тек қана сыртқы әсер арқылы ғана емес, ішкі жан дүниесінің, жеке сананың әрекетінің ықпалы арқылы да дамып жетіледі.
Жеке адамның қоғамдық санасын қалыптастыру әдістеріне: түсіндіру, әңгімелер, лекциялар, пікірталастар, үлгі - өнеге жатады. Көптеген ғалымдар бұл топтағы әдістерді қалыптасқан дәстүр бойынша сендіру әдістері деп те атайды.
Мұндай көзқарасты, жалпы адамзаттық мораль талаптарына сай қасиеттерді қалыптастыру мақсатында тәрбиеленушінің сана – сезіміне, еркіне, мінез – құлқына ықпал жасау жолдары мен тәсілдерінің жиынтығы сендіру әдісі деп аталады.
Сендіру дегеніміз – оқушылардың ақыл – ойы мен сезімін жандандыру, адамгершілік жайлы түсініктер мен ұғымдарын қалыптастыру және жағымсыз қылықтарын жою мақсатында олардың санасына, сезімі мен ерік қайратына жан – жақты әсер етуді айтамыз.
Сенім – тек моральдық түсінік, ұғым ғана емес, ол адамның мінез – құлық, іс - әрекетінің тұрақты жетекшісі.
Сенім деген ұғымды анық дифференциялап алу керек. Мұнда сенім, біріншіден: жеке бастың психикалық сапасы – тәрбиенің жемісі, нәтижесі ретінде анықталады; екіншіден, сенім, сендіру жеке бастың санасына, еркіне сезіміне ықпал жасайтын әдіс, құрал ретінде анықталады.
Сендіру әдісінің негізгі қызметі, ерекшелігі – ол арқылы жеке бастың сенімі қалыптасады.
Сендіру – оқушының тек қана санасына, сезіміна ықпал жасау ғана емес, әрі оның мінез – құлқына, әрі әрекетіне де ықпал жасауды көздейді.
Сендіру әдісі жалпы адамзаттық моральдың нормаларын, ережелерін кеңінен түсіндіру, оны іс - әрекетпен байланыстыруды көздейді. Тәрбиеленушілердің белсенді позицияда болуын өз көзқарастарын қорғай білу, өзінің де, жолдастырының да мінез – құлқына, іс - әрекетін дұрыс баға беруді, талқылауды қамтитын әдіс. Сендіру әдісінің тиімділігі оқушының санасына әрі сезіміне, көңіл – күйіне ықпал етуді бірімен – бірі ұштастырылған жағдайда жоғарлай түседі. Сезімнің, эмоцияның көтеріңкі болуы ескерілмеген жерде мораль ережелеріне терең сенім тумайды.
Сонымен жеке адамның санасын қалыптастыратын әдістердің маңызы:
- қоғамдық, моральдық, еңбек, эстетикалық т.б. күрделі ұғымдарды, түсініктерді, анықтамаларды, ереже нормаларымен нақтылай түседі;
- әрбір іс, қимыл, әрекеттердің, тәжірибелердің оң дәрежеде, жағымды, көтеріңкі эмоциялық күйде болуына жағдай туғызады;
- нақтылы міндеттердің анық мақсаты мен маңызы қоғамдық адамгершілік негізіарқылы айқындайды.
Тәрбие әдістерін қолдануда педагогикалық және психологиялық талаптар ескеріледі:
- сөздің өте күшті сенім қаруы екенін түсіну;
- оқушыға шын мәнінде белгілі ережені түсіндіру, жаңа мәліметтер беру немесе санасына әлдеқандай ерекше ықпал жасау қажет болған уақытта сендіру әдісін қолдану;
- жеке бастың психологиялық табиғатын жақсы білу, сезімнің атқаратын ролін айқындау;
- оқушының өмірлік тәжірибесіндегі алғашқы жинақталған ұғымдар, түсініктер қорына, мінез – құлық қасиеттеріне арқа сүйену, оның оң не теріс екенін айқындау, орын алған ситуацияларды баяндау, оған қорытынды жасау;
- мұғалімнің, тәрбиешінің немесе ата – ананың әңгімесіне, түсініктемесіне баланың үнемі белсенділікпен, қызығушылықпен қатысуын ұйымдастыру;
- әр баланың көңіл – күйін, ынтасын арттыратындай өз ісінің, мінезінің кемшілігіне қысылатындай, өзін - өзі тәрбиелеуге жігерлендіретіндей жағдай жасау;
- сендіру әдісінің барлық салаларының бірлікте, жүйелі түрде, үздіксіз қолданғанда және балалардың сана – сезімі, тәжірибесі, білімі көзқарасы мен жас өзгешеліктеріне қарай біртіндеп жоғарылаған сайын әр әдістің мазмұнын күрделендіріп, түрлендіріп, дамытып отырғанда ғана тәрбие ісі нәтижелі болады;
- үнемі бір әдісті қолдану оқушыларға әсер етпейді.
Тәжірибелі педагогтер тәрбие әдістерінің тұтас жүйесін пайдалануға ұмтылады, жеке бір әдісті қолданумен шектелмейді.
Түсіндіру. Оқушыға адамгершілік, эстетикалық, саяси, еңбек тәрбиесі ұғымдары туралы түсінік беріледі. Оқыту процесінде әр пәннің оқу материалына байланысты айтылумен қатар арнайы тәрбиешілік мақсат көзделіп, оқушыларға патриотизм, гуманизм, парыз, міндет, ар – намыс, парасаттылық, кішіпейілділік, қайырымдылық, жауапкершілік, тәртіптілік, ынта – ықылас, ерік – жігер т.б. туралы түсіндіріледі.
Түсіндіру формалары алуан түрлі: әңгіме, көрсету, оқушылар шығармалары.
Өткізу методикасы тұрғысынан алғанда түсіндіру формаларының ең күрделісі – этикалық әңгімелер.
Этикалық әңгімелер – мораль мәселелері туралы кең түрде, еркін пікірлесуді көздейтін, оқушылардың санасына, сезіміне сөз арқылы ықпал жасайтын, тәжірибеде кеңінен қолданылатын сендіру әдісінің ең тиімді түрінің бірі. Этикалық әңгіме әдісінің негізгі мақсаты оқушыларды қоғамдық өмірде болып жатқан оқиғаларға, іс - әрекеттерге, әртүрлі жағдайларға баға беруге, соның негізінде өзін қоршаған әлеуметтік ортаға адамгершілік міндеттерге жауапкершілігін тәрбиелеу.
Әңгіменің негізінде қоғамдық өмірдің әлеуметтік адамгершілік немесе эстетикалық, еңбек т.б. салаларының әр қырынан ашып көрсететін деректер алынуы керек.
Әңгімелесудің тақырыбы, мазмұны танымдық, саяси, эстетикалық мәселелерге арналады.
Бұл әдістің негізгі мәні – теориялық қағидаларды баланың санасына жеткізу, сол арқылы өмірде меңгере бастаған мінез – құлық, іс - әрекеттерінің барысын талдау, жинақтау, баға беру.
Әңгімелесу әдісіне қойылатын негізгі педагогикалық – психологиялық талаптар:
- таңдалған, іріктелініп алынатын тақырыптың көкейкестілігі, оның тәрбие процесінің міндетіне, оқушылардың мүддесіне сай болуы; таңдаған тақырыптың нақтылы сыныпқа, оқушылар тобына қажеттілігін дәлелдеу;
- оқушылардың өмір тәжірибесіне, біліміне сүйену;
- оқушылардың жас мөлшеріне қарай әңгімелесу барысын дамытып отыру;
- әңгіменің мазмұын өте мұқият іріктеу – оқушылардың сезіміне әсер ететін тың жаңа деректерді, түсінікті, анық әрі қонымды материалды алу;
- әңгіме тақырыптары мен мазмұны жоғары сынып оқушыларының жас өзгешеліктеріне және сынып ұжымының, оқушылар тобының ерекшеліктеріне сай болуы керек. Мәселен, жас өспірімдерге арналған әңгімелер, олардың өздерінің көзқарастары мен мінез – құлықтарына лайықтап, салыстыра алатындай, оның себептерін ашатындай, өзіндік ой туғызатындай мазмұнда құрылуы тиіс;
- қарастырылатын тақырыптың қызықты болуын, оны оқушылардың ойлауын, өздігінен толғану қабілетін туғызатындай проблемалық сипатта қоя білу, олардың белсенділігін дамыту;
- әңгімелесу барысында оқушылардың көңіл күйі көтеріңкі болуына жағдай туғызу; тәрбиешілердің оқушыларға сеніммен қарай білуі, олардың жауаптарына зейін қоя білу; дұрыс, кемшіліктерін өте ептілікпен түзетіп, дұрыстығын айту, реті келген кезеңде орынды әзіл, күлкі, сықақ сөздерді де пайдалана білу т.б.
- әңгіме және әңгімелесудің тақырыбына байланысты көрнекі құрал және техникалық құралдарды, әдеби көркем шығармалармен бейнелеу өнері, музыкалық құралдарды пайдалану;
- әңгіменің қандай жерде, қай жағдайда өткізілуінің де мәні бар. Мәселен, жоғары идеялық – адамгершілік қасиеттер туралы әңгімені жауынгерлердің, қоғам қайраткерлерінің өмірі мен қызметі туралы айтылғанда, ескерткіштер мен тарихи орындарда өткізілгенде ғана оқушылардың сезіміне ықпалы зор болатыны белгілі;
- әңгімеге, әсіресе әңгімелесу әдістеріне мұғалім жан – жақты әзірленуі қажет.
Пікірталас дегеніміз – пікір таластырамын, талқылаймын деген мағынаны білдіреді. Оның этикалық әңгімелерге біршама ұқсастау болғаныменөзіндік міндеті бар. Бұл өте күрделі, сонымен бірге оқушылар санасына тиімді ықпал ететін әдіс.
Пікірталас оқушылардың сенімдерін ой елегінен өткізуге, дербес пайымдауға үйретеді, оқушылардың ойын, сөйлеу логикасына негіздей білуге тәрбиелейді. Көкейкесті мәселелерді талқылау арқылы оқушылар өз көзқарастарының дұрыстығын не бұрыстығын түсінеді. Пікірталас әдісі көбіне жоғарғы сыныптарда кеңінен қолданылады.
Пікірталас арқылы жастардың саяси және адамгершілік, ізгілік, эстетикалық, құқықтық, әлеуметтік, экономикалық, экологиялық, әдебиет, көркем - өнер, жалпы қоғамдық проблемалар туралы түсініктер мен көзқарастарды қалыптастыруға болады.
Саяси қоғамдық, адамгершілік көзқарастарды жастар өздері батылдықпен дәлелдей алғанда ғана олар нағыз патриот болады және пікірталас әдісінің негізіне алынады.
Пікірталас әдісіне қойылатын талаптар:
- пікірталасқа қойылатын мәселелер проблемалық сипатта болуы керек;
- жастардың дүниеге өмір құбылыстарына өздерінің пікірлерін, ойларын білдіруге, оларды теріс пікірлер мен көзқарастарға баға бере білуге, талқыланып отырған мәселенің дұрыс шешімін дәлелді түрде негіздеуге үйрету.
Пікірталас өткізу қоғамдық пікірді айқындау, принциптік, қоғамдық міндет, парыз, жауапкершілікті сезіну, нақтылы іс - әрекеттерді байқай білуге қолайлы жағдай болып табылады. Жастардың ынтасын, белсенділігін арттырады, олардың өз біліміне, өмір тәжірибесіне, мінез – құлық ерекшелігіне сынмен қарауға тәрбиелейді. Сондықтан пікірталасқа оқушылардың неғұрлым көбірек қатысуын көздеу тәрбиенің пәрменді болуына мүмкіндік береді. Пікірталас шамамен мынадай тақырыптарда өткізіледі:
«Демократия дегеніміз не? Қоғамды демократияландыру дегенді қалай түсінесің?», «Замандасың туралы не ойлайсың?», «Армандау керек пе?», «Қызықты және қызықсыз еңбек туралы не ойлайсың?», «Адам атану оңай, ал нағыз адам болу қиын», «Өз мінезіңді өзгертуге бола ма?», «Интеллектуалдық дегеніміз не, ол не үшін қажет деп есептейсің?».
Дөңгелек стол басындағы ашық әңгімелер мынадай тақырыптарда өтуі мүмкін:
«Адам факторын жетілдірудің мәні неде?», «Еліміздің саяси, экономикалық және әлеуметтік бағыттары туралы сіздің ойыңыз?», «Қандай адамды интернационалист деп есептейсіз?», «Қазақстан республикасы – біздің ортақ үйіміз», «Қос тілділік – достықтың белгісі», «Қасиеттілік дегенмізі не?», «Адамның қажеттілігінің шегі неде?», «Өмір қызығының мәні неде?», «Адамзат ХХІ ғасырдың қарсаңында», «Адамның қабілеті – адамзат құдіреті» бұл туралы не айтар едіңіз?
«Ана тілің – арың бұл»,
Ұятың боп тұт бетті.
Өзге тілдің бәрін біл,
Өз тіліңді құрметт, - деген тақырыптар.
Сонымен жеке адамныңқоғамдық санасын қалыптастыру әдістеріне пікірталастарымен қатар үлгі - өнеге лекциялары, кітап оқырмандары конференциялары, саяси хабарламалар т.б. адам санасына ықпал жасайтын әдістер жатады.
Тәрбие процесінде үлгі - өнеге тәрбиенің ықпалды әдістерінің бірі болатын себебі үлгінің тәрбиелік күші балалардың өзін қоршаған ортадағы үлкендерге, жолдастары мен ең жақсы достарына ұқсауға еліктейді. Сонымен қатар балаларға ұлы адамдардың өмірі мен қызметінің, сол сияқты еңбек, соғыс ардагерлерінің, оқу озаттарының, көркем әдебиет, өнер, кинофильм, бейнефильм (видеофильм), театр кейіпкерлерінің өнегесі зор орасан зор әсер етеді.
Тәрбие процесінде Т.Рысқұловтың өмірі мен қызметі, еңбегі үлгісіне тәрбиелеу, жастарды ұлы идеялық, реф\волюциялық мұрасымен таныстыру, балалардың азаматтық, табанды әрі белсенді ынта – ықыласын, өмірлік позициясын нығайтуда, олардың қоғамдық сенімділігін қалыптастыруда маңызды орын алады.
Жеке адамның қоғамдық санасын қалыптастыру әдістерін қолдануда формализм болмауын еске алу – қазіргі кезеңнің маңызды проблемаларының бірі. Мектеп тәжірибесіне зер салсақ, әдетте тәрбие жұмысының кеңінен жүргізілетін салалары: әңгіме, лекция, жиналыс, пікірталас, еңбек озаттарымен кездесу, экскурсия, кино – видеофильм көру т.б. орын алатыны белгілі. Бұл шараларды өткізудегі бұрыннан келе жатқан басты кемшілік – оқушыларды тек қана тәртіпті отыру және тыңдау талап етілетіндігі. Ал жоғарыда айтып дәлелдегеніміздей, адамның жеке басы тек қана іс - әрекет арқылы қалыптасады деген педагогиканың аксиомасы сендіру әдістерін пайдаланғанда ескерілмейді. Балалар көбіне тәтті сөздің жетегінде қалып қоятынына мән берілмейді.
Сондықтан этикалық әңгімелер азаматтық парыз, қоғамдық жауапкершілік, интеллигенттілік, парасаттылық, т.б. зиялы қасиеттер туралы пікірталастар тек жалаң сөз жүзінде қалмай балалардың күнделікті өмірлік және еңбек істерімен өзіне, айналасындағы жақын – туыс адамдарға, ұжымына, қоғамға қамқорлық жасауымен қалыстасып, жалғасуы керек.
Бүгінгі таңда педагогикалық ұжымның өте – мөте көңіл бөлетін міндеті – қоғамның қазіргі тобына жауап беретін, шығармашылықпен еңбек ететін, талапкер, ізденімпаз, жауапты іскер адамдарды тәрбиелеу.
Тәрбие әдісінің екінші тобына қоғамдық мінез – құлықты қалыптастыру және іс - әрекетті ұйымдастыру қарастырылады.
Бұл топқа педагогикалық талап, үйрету, жаттығу, тапсырма, тәрбиелеушілік ситуацияларды туғызу және қоғамдық пікір жатады.
Педагогикада жеке адамның қалыптасуы нақтылы іс - әрекет болған жағдайда ғана жүзеге асырылатыны дәлелденген. Іс - әрекет адамдардың өзін қоршаған ортаға белсене қатысуының негізгі формасы.
Бұл топтағы әдістің психологиялық тұрғыдан ерекшелігі – адамның іс - әрекеті жеке басының, ішкі жан дүниесінің көрсеткіші ғана емес, оның дамуының өздігінен жетілуінің шешуші белгісі екендігі.
Адамның санасы мен мінез – құлқын қалыптастыруға қарым – қатынастың түрлері елеулі ықпал етеді. Себебі іс - әрекеттен тыс нағыз тәрбиенің болуы мүмкін емес.
Тәрбие әдісінің бұл тобының мазмұны тәрбиешінің ұйымдастыру-шылық қызметіне А.С.Макаренконың берген бағасымен сипатталады. Бізге мәлім: тұтас педагогикалық процесте тәрбиеленушілердің іс - әрекеті мен қарым – қатынасының өзара байланысты болу сипаты – тәрбиенің ең негізгі заңдылықтарының бірі. Осыған орай, тәрбие әдісінің бұл тобы тәрбие процесіндегі әр салалы іс - әрекеттерді қамтиды. Мұнда, әсіресе таным әрекетінің, сонымен қатар ойын мен еңбек түрлерінің, көркемөнердің, спортпен шұғылданудың, табиғатпен қарым – қатынас жасаудың ықпалы зор.
Балалардың жағымды мінез – құлықтары мен қарым – қатынастары ең алдымен олардың әр түрлі іс - әрекеттері педагогикалық тұрғыдан дұрыс ұйымдастырылған жағдайда ғана қалыптасады.
Қоғамдық мінез – құлықты қалыптастыру және іс - әрекетті ұйымдастыру әдістеріне қойылатын педагогикалық – психологиялық талаптар:
- әрбір іс - әрекеттің алдына қойылған мақсаты анық, айқын белгіленіп, оның қоғамға, ұжымға пайдалы болуы және сол іске қатысатын жеке адамның өзіне де қажеттілігі, әрбір оқушының ынта – ықыласы, қабілеттілігі мен іскерлігі ескерілуі керек; мұнда оқушылардың ортақ мүдделі істі сезімталдықпен, орындауына қолайлы жағдайда орындайды. Себебі енжарлық, әрекетсіздік барлық жастағы балалардың табиғатына жат қасиет. Егер балалардың бірі салғырттық көрсетсе, оның себебін білу қажет.
- Баланың мүддесі мен бейімділігін ескере отырып, оның көңілінен шығатын, шамасы жететін қоғамдық жұмысқа, еңбекке қатыстыру олардың өз еркімен, өздігінен әрекет ету тәжірибесін кеңейтеді. Бұл жағдай жастардың біртіндеп белсенді өмірлік позицияға көшуіне ықпал жасайды.
- Іс - әрекетті дұрыс ұйымдастыру әдетте балалардың белсенділігіне байланысты. Жұмысты жоспарлау, жеке тапсырмаларды бөлу, оның нәтижесін тексеру т.б. міндеттерді балалардың білетін еңбекте көрсете және дамыта алады.
Жастарды өз күштерін ортақ істерге арнауға шақыру, өнегелі тәрбие беру жастарға жағымды сөздер сөйлеп, адамгершілік туралы ережелерді ұсыну, түсіндіру қажет. Бұл қағида педагогикалық талаптың негізі болып табылады.
- тәрбиешінің басшылығы жұмыс барысында кеңес беру, балалардың ынтасын арттыруға бағытталуы керек. Жұмыстың мазмұны мен түрлерін, әдістерін жандандыратын материалдық және моральдық жағдайларды ұсынып отыру көзделінеді.
- Оқушылар ұжымының қатысуымен қоғамдық пікірдің негізінде іс - әрекеттің нәтижесін қорытындылау.
Сонымен әдістерді қолдану арқылы тәрбиеленушілердің еңбекке жауапкершілік, қоғамдық мінез – құлық, тәжірибесі, қарым – қатынас жасау дағдысы мен белсенді өмір позициясы қалыптасады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ Тәрбие жұмыстарында тәрбие технологиялары мен әдістерін пайдалану әдістемесі

text:
Дәріс 4. Бастауыш сыныптарда қолданылатын тәрбие технологиялары мен әдістері Практикалық сабақ 4. Тәрбие жұмыстарында тәрбие технологиялары мен әдістерін пайдалану әдістемесі
Бастауыш сыныптарда қолданылатын тәрбие технологиялары мен әдістері 2017-2018 оқу жылында Қазақстан республикасының Жалпы орта білім беретін ұйымдарында оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хатында: практик-мұғалімге көмек ретінде оқу процесін ұйымдастырудың қазіргі заманғы тәсілдеріне, әдістеріне, технологияларына қысқаша сипаттама ұсынылған. Тұлғалы бағдарлы технологияның мақсаты – тұлғаны дамытуда, әлеуметтік ортада өз мүмкіндіктерін жүзеге асыруда кездесетін әртүрлі жағдайларда оң шешім таба білу. Тұлғалық - бағдарлы тәрбие технологиясының зерттейтіні оның мәні мен ондағы тәрбиелік қарым-қатынастар. Тәрбиелік қарым-қатынас орнату арқылы, тұлғаны дамытатын жағдаяттар, тұлғаның білімін, субьектілік тәжірибесін жетілдіру, өз дүниетанымын, өзіндік қолтаңбасын және өзіне тән тұлғалық қасиеттер қалыптастыру. Тәрбие технологиясы ішіндегі оқушының білімге, оқуға, ғылымға, еңбекке деген ынта ықыласын қалыптастыруға ойын технологиясы негізгі орын алады. Іскерлік ойындар – заттық және әлеуметтік мазмұндағы кәсіби іс-әрекетті, белгілі бір тәжірибеге тән қарым-қатынаст модельдеу формасы. Ұжымдық шығармашылық істер технологиясы. Аталған технология оқушының бойындағы шығармашылық дамуды көздейтін заманауи технологияға жатады. Заманауи технологиялар қазіргі таңда кеңінен қолдану аясында. Қоғамның сұранысына байланысты сыни тұрғыда ойлау технологиясы, миға шабуыл технологиясы, интербелсенді әдістер, ІР технологиясы т.б. тұлғаның шығармашылық дамуына ықпал ететін әдістер мен тәсілдерді жинақтаған. Ұжымдық шығармашылық істер технологиясы. Аталған технология оқушының бойындағы шығармашылық дамуды көздейтін заманауи технологияға жатады. Заманауи технологиялар қазіргі таңда кеңінен қолдану аясында. Қоғамның сұранысына байланысты сыни тұрғыда ойлау технологиясы, миға шабуыл технологиясы, интербелсенді әдістер, ІР технологиясы т.б. тұлғаның шығармашылық дамуына ықпал ететін әдістер мен тәсілдерді жинақтаған. Қарым-қатынас технологиясы. Педагогикалық үдерісті жүзеге асыру үшін педагогикалық міндетті шешуді көздеу керек. Біріншіден, педагогикалық міндетті шешуге екі субьект (педагог пен тәрбиеленуші ) қатысады. Екіншіден, көзделген міндетті жүзеге асырумен бірге тәрбиеші өз ісіне сырт көзбен қарап, өз ісін бағалай білуі тиіс. Үшіншіден, педагогикалық міндет үнемі оқыту міндетін мен диалектикалық тұрғыдан тығыз байланысты болғандықтан, білім алушының тәрбие міндетін шешумен байланысты. «Әдіс дегеніміз - тәрбиешінің баланың бойына тұрақты моральдық көзқарастар мен адамгершілік сезімдерді, дағдыларды сіңірудің құралы» деген анықтама беріп келді. Бұл жерде әдіс дегенді тәрбие құралы деген мағынаның синонимі ретінде алынып отыр.Тәрбие әдістері мен тәсілдері бірімен-бірі тығыз байланысты.
Сендіру – тәрбиенің ең маңызды әдісі.
Жағымды үлгі өнеге арқылы тәрбиелеу әдісі.
Жаттықтыру әдісі.
Мадақтау және жазалау әдістері.
Оқушылардың мінез-құлқына бақылау жасау, талап қою әдісі.
Тәрбие технологиясы» ұғымы Елбасы Н.Ә. Назарбаев мұғалімдердің Республикалық II -съезінде атап көрсеткендей оқыту мен тәрбиелеудің бір -бірінен ажырап қалуы, тәрбиенің оқытуға қосымша шара деңгейіне дейін төмендеп кетуі де жастар арасындағы мұратсыздық пен кері кенеушілікке себеп болды. Сондықтан да Үкімет білім беру жүйесін реформалау мақсатында Қазақстан Республикасының Білім Заңын және соған сәйкес жасалған “Білім беру мекемелеріндетәрбие үрдісін ұйымдастырудың кешенді бағдарламасын” жасап енгізді.
Тәрбиенің 11 бағытын ұсынды.
Ақыл-ой тәрбиесі.
Дене тәрбиесі.
Салауатты өмір салтына.
Адамгершілік тәрбиесі.
Оқушылардың өзін-өзі жетілдіру.
Саяси тәрбие.
Құқықтық тәрбие
Еңбекке тәрбиелеу.
Эстетикалық тәрбие.
Экологиялық тәрбие.
Экономикалық тәрбие.
Бастауыш сыныптардың жас ерекшеліктеріне байланысты 9 бағыты таңдап алынған. 1-4 сынып оқушыларын тәрбиелеудің негізгі ерекшеліктеріне тоқталатын болсақ мектепке келу-баланың өміріндегі маңызды оның өсіп жетілуі мен тәрбиесіне терең із қалдыратын кезең. Сабақ барысындағы тәрбие оқушының бәріне бірдей көңіл бөлуді талап етеді. Мысалы мұғалімнің жеке басының этикасы, сынып тазалығына мән беруі, амандасуы сияқты 1-2 минут қана уақыт кететін сабақтың ұйымдастыру кезеңі арқылы ғана адамгершілік эстетикалык тәрбие элементтері бала бойына сіңеді.
Мұны А.С. Макаренко “Лекций о воспитаии детей” еңбегінде: «Сіз баланы өміріңіздің әрбір сәтімен тәрбиелейсіз» дей келе, балалардың бойында жақсы әдеттердің мықтап қалыптасуына ұмтылу керек, ал бұл мақсат үшін ең бастысы – дұрыс әрекет жасауға ұдайы жаттықтыру болып табылады, деп тәрбиешіге үлкен жауапкершілік жүктейді.
Бұл жерде әдіскер немесе сынып жетекшісі тәрбиелеуші күштерді шоғырландыру тактикасын қолданатыны сөзсіз. Жеке пән мамандары өз салалары бойынша тәрбие жұмыстарын сабақ арқылы да, сабақтан тыс уақыттада жүргізіледі. Мұндай жүйенің тиімділігі біріншіден, өзіміз сөз етіп отырған оқыту мен тәрбиелеу үрдістерінің біріктірілуін жүзеге асырады;
екіншіден мұғалімнің барлығы да бір үлгіде, бірдей тәрбие ісіне тартылады; үшіншіден тәрбие мен тікелей мамандар айналысатындықтан тәрбие тиімді болады.
Сонымен қатар кешенді бағдарлама «Тұлға әрекет үстінде ғана қалыптасады» деген әдістемелік тұжырымды басшылыққа алады. Бұл жерде мұғалім оқушы ата – ана, яғни, субъект- субъект -субъектқатынасындағы екінші субъектінің мүдделілігіне тоқталмай кетуге болмайды. Олар: өзін-өзі бақылау, зерттеу, шығарма, тренинг, дебет т.б.
Тәрбие үрдісі кезінде келесі субъекті болып табылатын ата-ана мектептегі сабақ үрдісін үйде жалғастыра отырып, тәрбиелеуші болып есептеледі. А.С.Макаренконың “Ерте бала кезінен бастап тәрбиелеу -қайта тәрбиелеуге қарағанда әлдеқайда жеңіл”-дейді.
ХХ ғасырдың ірі өкілі белгілі ағартушы Ж.Аймауытов ұстаз қызметін былай суреттейді «балаларға білім берумен тәрбиелеумен мұғалімнің қызметі тәмәм болмайды. Ол балаларды тәрбиелеуге, үгіттеуге міндетті, басқаша айтқанда, мұғалім қарапайым қызметкер емес, ол шәкірттерінің алдағы өмірін өз басынан кешірген тәжірибесіне таянып оларға келешекте өмірден аяғын шалыс басып, соққы жеп өкінбеске күні бұрын сақтандыратын қорғаушы қамқоры”.
Білім және ғылым қызметкерлерінің II съезінде Елбасы Н.Ә.Назарбаев “Мұғалімдер-қоғамның ең білімді, ең ойшыл, білгілеріңіз келсе, ең сынампаз бөлігі болып табылады. Білім саласы қызметкерлерінің отаншылдығы халықтын басқа буындармен салыстырғанда анағұрлым ауыр қиындықтарды бастан кеше отырып, жастарға өзінің бойындағы бар білімін беріп қана қоймай, оларды адамдық, адалдық тазалық гуманизм Отан сүйе білу секілді асқақ сезімдерге тәрбиеленуінен дейді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ тәрбиелік жұмыстар

text:
Байланысты: Математиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі
Математика тарихында ұғымдардың даму тарихында қолданылатын әдіс
сөздік
Жалпылаудың логикалық бірізділікпен сипатталуы қай әдіске жатады?
түсіндіру
Күрделі тақырыптан кейін тоқтап, жарты жылдықта оқылатын сөздік әдіс түрі
дәріс
Оқушыны текстті түсінуге үйрету, қойылған мәселені түсіну және шешу мақсаты қай кезде қолданылады
кітаппен жұмыс істеу
Кітаппен жұмыс істеу неге үйретеді
ұқыптылыққа, эстетикалық тәрбиеге, ақыл-ойға
Оқытудың көрнекілік әдісіне не жатады?
бақылау,көрсету,иллюстрация
Лабораториялық жұмыс, математикалық экскурциялар қай әдіске жатады?
практикалық әдіс
Көрсету жұмыстары немен тікелей байланысты
бақылау,жаттығулармен
Оқушылар математикалық проблеманы оның моделінің көмегімен шешеді
зертханалық жұмыс
Көрнекілік жұмысқа не жатады?
суреттеме,көрсетулер,бақылау
Қажетті информация көзі
ауызекі баяндау
Ұйғарымды дәлелдеумен ұсынылып отырған тұжырымның дәлелімен фактінің жалпылаушы логикалық бірізділікпен сипаттайды
түсіндіру
Баяндауда қандай тәсіл қолданылады?
индуктивті және дедуктивті
Оқытудың дәстүрлік жүйесіне не жатады?
сөздік,көрнекілік,практикалық
Ауызекі баяндау қалай жіктеледі?
тұтас,әңгімелесу
Орта мектептерде жүргізілетін оқу-тәрбие жұмыстарының негізгі формасы: сабақ
тәрбиелік жұмыстар
Математиканы оқытудың негізгі мақсаттары:
білім беру, тәрбиелеу, қорытындылау
Математиканы оқытудың ғылыми әдістері:
бақылау мен тәжірибе, салыстыру мен аналогия, анализ, синтез, индукция мен дедукция
Математиканы оқытудың дидактикалық қағидалары:
ғылымилық, білімнің берік болуы, саналылық пен белсенділік, көрнекілік, түсініктілік, жүйелілік, т.б.
Әдістемелік зерттеулерде қолданылатын әдістер
жүйе-құрылымдық әдіс, статистикалық әдіс, тарихи әдіс, салыстыру әдісі, эмпириялық әдіс,
Мұғалімнің сабаққа дайындалуының кезеңдері:
жаңа оқу жылына дайындық, тақырыптық дайындығы, күнделікті сабаққа дайындығы
Белгісізден белгіліге қарай көше отырып пайымдау жолы қандай ғылыми оқыту әдісіне жатады?
анализ
Ұқсастықты қолданып оқытатын ғылыми оқыту әдісі:
аналогия
Дербес пікірлерден жалпы пікірге көше отырып пайымдау жолы қай оқыту әдісіне жатады?
индукция
Жалпы пікірден дербес пікірге көше отырып пайымдау жолы қай оқыту әдісіне жатады?
дедукция
Келесі сабаққа әзірлену нелерден тұрады?
кезектегі мәселені талқылау, сабақ жоспары, мақсаты, т.б.;
Сабақ қандай бөліктерден тұрады?
жаңа материалды түсіндіру, бекіту, білім - білік- дағдыны тексеру, үйренгенді жүйелеу- жалпылау, т.б.
Оқушының есепті шығару кезіндегі мұғалімнің жалпы ұсыныстары қандай?
есеп мазмұнын меңгеру, есеп шешу жоспарын құру және іске асыру, есептің шешімін талдау, дұрыстығын тексеру, т.б.;
Толымсыз индукция деген не?
қарастыратын фактілері тым көп , солардың кейбіреуін тексеруден шығатын қорытынды.
Математикалық индукция деген не?
дербес жағдайдан жалпы жағдайға көшу жолы.
Математикалық ұғым деген не?
заттар мен нақты құбылыстардың өзара қатынасы процесінің ойша бейнеленуі.
Математикадан сыныптан тыс жұмыстардың түрлері:
үйірме, викториналар, жарыстар мен олимпиадалар, кештер, апталық, т.б.
Математика оқулығымен жұмыс істеудің қандай әдістері бар?
мұғалім түсіндіргеннен кейін оқу, мысалдар мен басқа да текстерді оқу, жауап іздеу арқылы оқу, өз бетінше жоспар құрып оқу.
Аксиома деген не?
дәлелдеусіз қабылданатын сөйлем.
Сан тізбегі деген не?
өзінің нөміріне тәуелді сандар.
Математиканы оқытудағы эвристикалық әдісі дегеніміз не?
сұрақ-жауап түріндегі оқушылардың ізденімпаздығын, өз бетінше ойлау қабілетін арттыру.
Оқушыларды дамытып оқыту әдістері
Зерттеу, жалпылау әдісі.
Ұғымның мазмұны дегеніміз:
Ұғымдар класына жатпайтын елеулі белгілердің жиынтығы.
Оқыту әдісі гректің қандай сөзінен туындаған және қандай мағына білдіреді?
‘’metodos’’-айтып беру
Ю.Н.Бабанскийдің оқыту әдістеріне берген тұжырымдамасы?
мұғалім мен оқышылардың әрекетінің негізінде білім, тәрбие және таным процесін жетілдіру
Білім беру саласын жетілдіруге әсер ететін қоғамдағы өзгерістер?
Әлеуметтік, экономикалық, саяси өзгерістер
Дидактиканың ең басты бөлігінің бірі?
Оқыту әдісі
Оқытуда әңгіме әдісінің рөлін өте жоғары бағалаған ғалым, педагог?
А.Дистерберг
Ұстаз барлық сабақ уақытын әңгімелесу әдісімен өткізуге болады ма?
Жоқ, тек 10-15 мин
дұрыс жауабы жоқ
Иллюстрация әдісімен түсіндіру үшін қандай құралдарды қолданады?
Плакат, карта, сурет, т.б.
Б.Т.Лихачевтің оқыту әдістерінің топтап-жіктеуінде білімді игеру кезеңіне не жатады?
Әңгіме, түсіндіру, лекция, демонстарция
Б.Т.Лихачев шығармашылық, сын, пікір, білдіруді қай кезеңге жатқызды?
Меңгеру кезеңі
Оқыту әдісінің бірінші кезеңі қалай аталады?
Игеру кезеңі
Проблемалық ситуация қай әдіске жатады?
елестету, еске түсіру
Оқыту әдісінде диагностика қоюдағы мақсаты не?
Баланың білімін тереңірек тексеру
Оқу шығармашылық арқылы ұйымдастыру оқыту әдісінің қай кезеңіне жатады?
Меңгеру кезеңі
Классификация қандай мағына береді?
Топтап-жіктеу
Ұстаздың шәкірттермен еркін әңгімелесуі қай әдіске жатады?
Пікір-сайыс немесе оқулықпен сұхбат
Психикалық қызметтің бағытталуы мен шоғырлануы қалай аталады?
зейін
Бұрынғы білімнің жаңа біліммен қатысын салыстырып табу қалай аталады?
Байланыстыру
Эббигаустың зерттеуі бойынша түсіндірілген материалдың қанша бөлігі сол кезде,тіпті сол минутта-ақ ұмтылады?
Бестен бір
Оқушылардың жұмысқа деген қабілет-қарымын ескеретін оқыту әдісі қалай аталады?
Жинақталатын оқыту
Ойлаудың жоғарғы түрі не деп аталады?
Ұғым
Дидактиканың ең басты бөлігінің бірі
Оқыту әдісі
Оқушыны текстті түсінуге үйрету, қойылған мәселені түсіну және шешу мақсаты қай кезде қолданылады
кітаппен жұмыс істеу
Кітаппен жұмыс істеу неге үйретеді
ұқыптылыққа, эстетикалық тәрбиеге, ақыл-ойға
Оқытудың көрнекілік әдісіне не жатады?
бақылау,көрсету,иллюстрация
Лабораториялық жұмыс, математикалық экскурциялар қай әдіске жатады?
практикалық әдіс
Көрсету жұмыстары немен тікелей байланысты
бақылау,жаттығулармен
Оқушылар математикалық проблеманы оның моделінің көмегімен шешеді
зертханалық жұмыс
Көрнекілік жұмысқа не жатады?
суреттеме,көрсетулер,бақылау
Қажетті информация көзі
ауызекі баяндау
Ұйғарымды дәлелдеумен ұсынылып отырған тұжырымның дәлелімен фактінің жалпылаушы логикалық бірізділікпен сипаттайды
Баяндауда қандай тәсіл қолданылады?
Оқытудың дәстүрлік жүйесіне не жатады?
Ауызекі баяндау қалай жіктеледі?
Орта мектептерде жүргізілетін оқу-тәрбие жұмыстарының негізгі формасы: сабақ
Математиканы оқытудың негізгі мақсаттары:
Математиканы оқытудың ғылыми әдістері:
Математиканы оқытудың дидактикалық қағидалары:
Әдістемелік зерттеулерде қолданылатын әдістер
Мұғалімнің сабаққа дайындалуының кезеңдері:
Белгісізден белгіліге қарай көше отырып пайымдау жолы қандай ғылыми оқыту әдісіне жатады?
Ұқсастықты қолданып оқытатын ғылыми оқыту әдісі:
Дербес пікірлерден жалпы пікірге көше отырып пайымдау жолы қай оқыту әдісіне жатады?


title:
Иә
Жоқ

Тіндік макрофагтар қан базофилдерінен дамиды *

Иә
Жоқ

text:
IgЕ, IgG (2,4) және IgА синтезін ынталандырады
антидене синтездеу
макрофагтарды мобилизациялау және белсендіру антигенді өңдеу және таныстыру
лейкоциттердің фагоцитарлық белсенділігін тежеу
гельминтке қарсы иммунитетті қамтамасыз ету
Tх2 түзілуін тежеу жасушалық типті иммунды жауапты индукциялау
Туа біткен иммунитет жасушалары _____көмегімен патогендерді таниды, _____ және _____өндіру арқылы ______ қатысады. *
0 из 7
иммуноглобулиндер кластарының синтезін ауыстыруына
цитотоксиндер
иммунологиялық есте сақтаудың қалыптасуына
иммуноглобулиндік антигентанушы рецепторлар
қабынудың дамуына
қабыну медиаторлары
паттернтанушы рецепторлар
арнайы иммуноглобулиндер
антимикробты пептидтер
Т-жасушалық антигентанушы рецепторлар
Т-лимфоциттер антигенді _____ кешенімен бірге ________ көмегімен таниды. *
0 из 7
KIR-рецепторлар
МНС молекулалары
Т-жасушалық рецепторлар
В7 молекуласы
қабынудың жедел фаза нәруыздары
Паттернтанушы рецепторлар
адгезия молекулаларлы
В-жасушалық рецепторлар
Колледж футбол командасының 18 жасар мүшесі кеуде қуысының қысылуына және физикалық жүктеме кезінде ентігуге шағымдарымен дәрігерге қаралды. Рентгенограммада 15см түзілім (образование) анықталды. Шеткері қандағы лейкоциттердің 80% цитоплазмасы өте аз, кішкентай аномалды лимфоциттер екендігі анықталды. Аномалды лимфоциттерді иммунофенотиптеу олардың CD4+ және CD8+ екенін көрсетті. Мұндай жасушалар әдетте денеде қай жерінде болады? *
шеткері лимфа түйіндері
Сүйек кемігі
тимус қыртысы Шеткі қан
тимустың милы заты
Mycobacterium leprae жұқтырған адамдардағы клиникалық көріністердің спектрі жасушаішілік организмге қарсы қалыптасқан иммунды жауаптың дәрежесі мен айқындығына байланысты дамиды. Бір жағынан, туберкулоидты алапеспен ауыратын науқастар жасушаішілік организмдерді тиімді жоятын жасашалық иммунды жауап қалыптасады, екініші жағынан, өкінішке орай, ол механизм тіндердің зақымдалуын тудырады. Туберкулоидты алапеспен ауыратын науқастарда құрамында жоғары мөлшерде ИЛ-2, IFN-γ және TNF-бета цитоктндері гранулемалар түзіледі. Аталған цитокиндердің өндіруіне жауапты иммундық жасуша *
Тх2
Тх17
ЦТЛ
Трет-лимфоциттер
Тх1
Ауыр дәрежедегі ревматоидты артритпен ауыратын 50 жастағы әйел инфликсимаб (ісік некроздаушы фактор-альфа қарсы моноклонды антидене) қабылдауды басталды. Бұл терапия CD25-позитивті Т-лимфоциттердің өндірісін арттыратыны көрсетілген. Яғни, осы терапия нәтижесінде науқаста төменде көрсетілген цитокиндердің қайсысы жоғарылауы мүмкін? *


title: TGF-бета - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің миелопептидтері...

text:
2 из 2
Жоқ
Иә ЛМТС серпілісінде лимфоциттердің белсенділігі анықталады *
2 из 2
Иә Жоқ
Люминисцентті микроскопия сарысулық нәруыздардың деңгейін анықтайды *
2 из 2
Иә
Жоқ АИТВ-инфекциясы шартты-патогенді флораның белсендіруімен сипатталады *
2 из 2
Жоқ
Иә
Аденозиндеаминаза ферментінің ақауы бар ИТЖ-да тимоциттер санының төмендеуі тән *
2 из 2
Иә Жоқ
Брутон синдромы кезінде плазманы құю жүзеге асырылады *
2 из 2
Жоқ
Иә Латекс фагоцитоз сынағында анықталады *
5 из 5
нейтрофилдер саны
макрофагтар саны
комплемент жүйесінің компоненттер саны
нейтрофилдердің жұту белсенділігі лимфоциттердің метоболикалық белсенділігі
Ди-Джоржи ауруына қандай симптомдар тән? *
5 из 5
жүрістің бұзылысы
лимфопролиферативті үрдістерге бейімділік
тимус атрофиясы қайталанатын бактериялық инфекциялар
экзематозды бөртпелер
Туылғаннан бастап 1,5 жастағы бала ауыр, жиі қайталанатын герпеспен ауырады. Перифериялық қандағы TREC мөлшері жоғарлаған. Бұл нәтижені растау үшін, қандай иммунологиялық көрсеткіштерді анықтаған ең ақпаратты болып табылады? *


title: Иммунды ферменті талдау әдісімен - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер....

text:
5 из 5
лейкоциттер миграциясының тежелуі серпілісімен ағымды цитометрияда CD56 моноклоналды антиденелермен
люминисцентті микроскопия CD4 моноклоналды антиденелермен
Гемолитикалық жүйеде 50% гемолизбен
нитрокөк тетразолийдің қалпына келтірілуі
Т-жүйесінің белсенділігін бағалау үшін келесі тест қолданылады: *
5 из 5
ИФН-гамма деңгейін анықтау қандағы комплементтің құрамын анықтау
секреторлық иммуноглобулиндердің концентрациясын анықтау
НКТ-тест
фагоцитарлық белсенділікті анықтау
Макрофагтардың тапшылығына тән: *
7 из 7
Лейкоциттердің миграциясын тежеуші серпілісімен Ағымды цитометриямен
моноклонды антиденелер көмегімен
Қан сарысуындағы нейропептидтердің деңгейі бойынша
Бластты трансформация серпілісімен Қан сарысуындағы цитокиндердің саны бойынша Лейкоформуламен
Нитрокөк тетразолийдің қалпына келтіру серпілісімен
Луи-Барр синдромы – бұл біріншілік иммунды тапшылық, _____________ типі бойынша тұқым қуалайды, _______________ патологиясымен көрініс береді. *


title: жүйке жүйесінің - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің...

text:
жүйке жүйесінің тыныс алу жүйесінің
доминантты
эндокриндік жүйесінің
аутосомды-рецессивті хромосомамен байланысқан
Лимфоциттердің бласты трансформация серпілісі _____________________ бағалау үшін қолданылады. Серпіліс _____________________ қабілетіне негізделген. *
7 из 7
Лимфоциттердің белсенділігін
Лимфоциттердің цитокиндерді өндіру
Иммуноглобулиндер санын
Лимфоциттердің пролиферациялану Бласты жасушалардың транскрипциялану
Фагоциттердің белсенділігін
Лимфоциттер санын
1 жастағы баланың анамнезінде тыныс алу жолдарының жиі вирусты зақымдануы және екі рет ауыр пневмониямен ауырғаны көрсетілген. Рентгенограммада айырша безінің кішірейгені, қандағы кальций мөлшерінің азайғаны анықталды. TREC мөлшері жоғарлаған.
Лимфоциттердің ФГА-ға пролиферативті жауабы күрт төмендеген.Бұл жағдайда қандай көрсеткіштердің өзгеруі ең ықтимал? *10 из 10
қандағы CD-3 жасушалар санының төмендеуі спонтанды және индуцирленген НКТ-тест көрсеткіштерініңтөмендеуі
сүйек кемігінің аплазиясы
IgA селективті тапшылығы
қандағы CD-19 жасушаларының санының төмендеуі
3 жасар бала туылғаннан бастап, Candida қоздырғышымен шақырылған терінің саңырауқұлақ инфекциясымен ауырады және саңырауқұлаққа қарсы препараттармен емделуі қиын. Перифериялық қандағы TREC мөлшері жоғарлаған. Қанда: лейкоциттер- 5,4х10 9 /л, нейтрофилдер- 74%, эозинофилдер- 5%, лимфоциттер – 13% , моноциттер- 7%, базофилдер-1%, сарысулық иммуноглобулиндердің деңгейі қалыпты. Диагноз қою үшін қандай иммунологиялық сынақтарды қолданған дұрыс? *
10 из 10
Candida антигенін терінің қырындысында анықтау
Candida антигеніне лимфоциттердің бласт трансформация серпілісі Candida антигендеріне арнайы IgE деңгейін бағалау
Candida антигенін қан сарысуында анықтау
Candida антигендеріне арнайы IgМ деңгейін бағалау
2 жасар балада жүрісінің тұрақсыздығы және жиі құлауы байқалады. Қабақтардың және шынтақ буындарының аймағындағы теріде қан тамырларының кеңеюі байқалады, қанда α-фетопротеин деңгейі жоғарылаған.Бұл жағдайда қандай көрсеткіштердің өзгеруі ең ықтимал? *
10 из 10
Комплемент белсенділігінің жоғарлауы
IgЕ шамадан тыс өндірілуі
Спонтанды және индуцирленген HКT тест көрсеткіштерінің төмендеуі
IgM селективті шамадан тыс өндірілуі


Қанда CD-3 жасушаларының, IgA және E санының төмендеуі
бет 14/21 Дата 06.10.2023 өлшемі 80,5 Kb. #113009 түрі Сабақ
Байланысты:
тесты иммун сабақ Қанда CD-3 жасушаларыны ң, IgA және E санының төмендеуі
ЛБТС серпілісінде лимфоциттердің белсенділігі анықталады *
2 из 2
Иә
Жоқ
Моноклоналды антиденелерді ағымды цитометрияда қолдануға болады *
2 из 2
Жоқ
Иә
CD-44 рецепторларына моноклоналды антиденелерді қолдану арқылы В-лимфоциттердің саны анықталады *
2 из 2
Жоқ
Иә
Джоб синдромы IgE синтезінің жоғарылауымен сипатталады *
2 из 2
Жоқ
Иә
Брутон ауруы кезінде тимус атрофияланады *
2 из 2
Иә
Жоқ
Луи-Барр синдромы иммунитеттің гуморалды буынының селективті жетіспеушілігіне жатады *
2 из 2
Иә
Жоқ
НКТ-тестте анықталады *
5 из 5
комплемент жүйесінің функционалдық белсенділігі
макрофагтардың метаболикалық белсенділігі
макрофагтар саны
комплемент жүйесінің компоненттер саны
функциональная активность лимфоцитов
Брутон ауруының клиникалық белгілері қандай? *
5 из 5
қайталанатын бактериялық инфекциялар
аорта дамуының аномалиясы
тимус атрофиясы
жүрістің бұзылуы
лимфопролиферативті үрдістерге бейімділік
Бала туғаннан бастап ауыр, жиі қайталанатын герпеспен ауырады. Болжам Ди-Джорджи синдромы. Бұл диагнозды растау үшін, қандай иммунологиялық көрсеткіштерді анықтау қажет? *
5 из 5
Толл-тәріздес рецепторлардың экспрессиясы
пропердин мөлшері
туберкулинмен терілік сынама
спонтанды және индуцирленген НКТ-тест
комплемент белсенділігі
Жалпы IgE концентрациясын анықтауға болады: *
5 из 5
Достарыңызбен бөлісу:


text:
5 из 5
ағымды цитометрияда CD56 моноклоналды антиденелермен
люминисцентті микроскопия CD4 моноклоналды антиденелермен
нитрокөк тетразолийдің қалпына келтірілуі
Гемолитикалық жүйеде 50% гемолизбен
ФГА-мен лейкоциттердің тежелуі Т-жүйесінің белсенділігін бағалау үшін келесі тест қолданылады: *
0 из 5
фагоцитарлық белсенділікті анықтау НКТ-тест
қандағы комплементтің құрамын анықтау
ИФН-гамма деңгейін анықтау
секреторлық иммуноглобулиндердің концентрациясын анықтау
Tx1 функционалдық белсенділігі қандай өнімдердің өндірілуімен бағаланады? *
7 из 7
интерферон-гамма (IFN-γ) миграцияны тежейтін фактор (MIF) интерлейкин-10 (ИЛ-10)
макрофаг қаруландырушы фактора (МАF) интерлейкин-4 (ИЛ-4)
тимус нәруыздары мен гормондары
интерлейкин-5 (ИЛ-5)
Т-лимфоциттер және олардың популяцияларының саны анықталады: *
7 из 7
CD4 моноклоналды антиденелерімен ИЛ-1 санымен
CD8 моноклональды антиденелерімен НКТ-тестпен
Т-митогендермен ЛБТС
CD3 моноклоналды антиденелермен CD56 моноклональды антиденелерімен
методом ИФТ әдісімен
Иммунды ферментті талдау _______ феноменіне негізделген. Бұл әдіспен _________ анықталады. *
0 из 7
антиденелердің деңгейі
антиденелердің комплементті белсендіру
май қышқылдарының деңгейі
иммунды кешен түзілуі
глюкоза деңгейі
лимфоциттер саны
ферменттердің антигенді лизистеу
НКТ тесті негізінде ____ _______ қабілеттілігі жатыр. *


title: патогендерді қорыту - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің...

text:
патогендерді қорыту фагоциттерді антиденелерді синтездеу
табиғи киллерлердің
лимфоциттердің
2 жасар бала экземамен бірге фурункулез сияқты терінің зақымдануымен, тонзиллиттің жиі өршуімен қатты қиналады. Қанда: лейкоциттер- 6,5х10 9 /л, нейтрофилдер- 60%, эозинофилдер- 12%, лимфоциттер – 22% , моноциттер- 6%, базофилдер-0%, CD-3 және CD-19 жасушаларының саны қалыпты.Диагноз қою үшін қандай иммунологиялық көрсеткіштерді анықтау қажет? *
10 из 10
IgМ деңгейі
комплемент белсенділігі
CD-4 және CD-8 жасушаларының саны
жалпы IgE деңгейі қан сарысуындағы комплемент нәруыздарының деңгейі
3 жасар бала туылғаннан бастап, Candida қоздырғышымен шақырылған терінің саңырауқұлақ инфекциясымен ауырады және саңырауқұлаққа қарсы препараттармен емделуі қиын. Болжам – біріншілік ИТЖ. Қанда: лейкоциттер- 5,4х10 9 /л, нейтрофилдер- 74%, эозинофилдер- 5%, лимфоциттер – 13% , моноциттер- 7%, базофилдер-1%, сарысулық иммуноглобулиндердің деңгейі қалыпты. Диагноз қою үшін қандай иммунологиялық сынақтарды қолданған дұрыс? *
10 из 10
Candida антигенін терінің қырындысында анықтау
Жалпы IgМ деңгейін бағалау
Candida антигенін қан сарысуында анықтау
Candida антигендеріне арнайы IgE деңгейін бағалау
ФГА-ға лимфоциттердің бласт трансформация серпілісі 6 айлық балада клиникалық-аспаптық зерттеуден кейін аорта доғасының дамуындағы ауытқулардың белгілері, қалқанша маңы бездерінің дамымауы, CD-3 жасушаларының санының төмендеуі анықталды.Бұл жағдайда қандай диагноз болуы мүмкін? *


title: Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің миелопептидтері в-лимфоциттердің дифференциялануына қатысады Иә - бет 17

text:
Иә Донордан алынған трансплантант өзіне қайта салынса, бұл түрді аллотрансплантат деп атаймыз *
2 из 2
Жоқ Иә
Жүректі ауыстырып орналастырғанда «трансплантат иесіне қарсы серпіліс» ауруы туындайды *
2 из 2
Иә
Жоқ Гибридомдарды алғаш рет Г.Кёлер мен К.Мильштейн жасаған *
2 из 2
Иә Жоқ
Гибридоманы тышқанның көкбауыр жасушаларын қолдану арқылы жасайды деген тұжырым дұрыс па? *
2 из 2
Жоқ
Иә Төмендегі жасушалардың қайсысы ісік жасушаларымен алғашқы жанасу барысында, оларға арнайы емес цитотоксикалық әсер етеді? *
0 из 5
В-лимфоциттер
К-жасушалар
макрофагтар
Т-киллерлер
NK-жасушалар Қай цитокин ісікке қарсы иммунитетке қатысатын макрофагтардың белсенуіне ықпал етеді: *
5 из 5
ИЛ-3
ИЛ-8
ИЛ-5
IFN-γ ИЛ-4
Гистосәйкестіктің I класс антигендеріне жатады: *
5 из 5
HLA-DR-антигендер
HLA-DP-антигендер
HLA-DQ-антигендер
HLA-В-антигендер HLA-D-антигендер
MHC гендерінің экспрессиясына не тән *
5 из 5
әкелік гендердің доминанттылығы
тимустағы сұрыпталуға байланысты
ағзаға түсетін антигеннің мөлшеріне байланысты
аналық гендердің доминанттылығы
кодоминанттылық
Гибридома келесі жасушалардың гибриді болып табылады: *


title:
перфорин
грэнзимдер - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің...

text:
перфорин грэнзимдер дефенсиндер
кателицидин
Гибридома жасау идеясын ұсынғандар: *
7 из 7
Пресман
Мильштейн Бернет
Кёлер Ландштейн
Бір жануардың әртүрлі тіндерінде немесе таза бір топқа жататын әртүрлі жануарлардың бір тінінде бірдей _________________индукцияланған ісік ____________ антигендік профильге ие. *
7 из 7
канцерогенмен әртүрлі
фактормен
өзіндік вируспен
арнайы емес
Трансплантантты қабылдамау серпілісінде адаптивті иммунитеттің _______________ серпілістері маңызды рөл атқарады, ал _____________ қатысуымен жүретін ___________ серпілістердің рөлі салыстармалы түрде шамалы ғана. *
7 из 7
комплемент
ББЗ-ң
жасушалық гуморалды дефенсиндердің
антиденелердің фиколлиндердің
58 жастағы ер адамда скринингтік тексеруде несепте орташа протеинурия анықталды – 0,066 г/л, эритроциттер – 3-5 көру аймағында; ЖҚА айқын ауытқу жоқ, қанның биохимиялық зерттеуінде: глюкоза – 4,8 г/л, холестерин – 6,0. Сонымен қатар, ПАА (простата-арнайылық антиген) жоғарылауы анықталды – 10 нг/мл. ПАА онкомаркерінің деңгейі анықталған әдіс: *
10 из 10
тіннің биопсиясын гистологиялық зерттеу
простатапны УДЗ (УЗИ)
моноклонды антиденелерді қолдану арқылы ИФТ объективті тексеру
МРТ
Науқас Р. апластикалық анемия диагнозымен емханада жатыр. Сүйек кемігін трансплантациялау қажет. Науқастағы трансплантациялық антигендерінің жиынтығы: HLA - A 1, 26; B 5, 21; C 1, 7; DR 1, 5. Трансплантация үшін ең ықтимал донор нұсқасын таңдаңыз. *
10 из 10
HLA – A 1, 32; B 21, 27; C 1, 2; DR 1, 5
HLA – A 1, 26; B 5, 21; C 1, 5; DR 1, 9


HLA – A 1, 26; B 15, 21; C 1, 2; DR 1, 5 HLA – A 1, 26; B 15, 27; С 1, 8; DR 3, 5
HLA – A 3, 26; B 7, 21; С 1, 7; DR 1, 5
70 жастағы ер адамда скринингтік тексеруде несепте орташа протеинурия анықталды – 0,066 г/л, эритроциттер – 3-5 көру аймағында; ЖҚА айқын ауытқу жоқ, қанның биохимиялық зерттеуінде: глюкоза – 4,8 г/л, холестерин – 6,0. Сонымен қатар, ПАА (простата-арнайылық антиген) жоғарылауы анықталды – 10 нг/мл. Келесі диагностикалық әдісте иммунобиотехнологиялық өнімі – моноклонды антиденелерді қолданады: *
10 из 10
простатаны УДЗ (УЗИ)
тіннің биопсиясын гистологиялық зерттеу
ПАА деңгейін ИФТ арқылы анықтау МРТ
объективті тексеру
Гистиоциттер қатерлі ісік жасушаларына цитотоксикалық әсер етуі мүмкін *
2 из 2
Иә Жоқ
Айналымдағы еритін ісік антигендері ісік жасушаларына қарсы күшті иммунды жауапты қамтамасыз етеді *
2 из 2
Жоқ Иә
Трансплантанттың жедел тұрақтамау серпілісінде иммунитеттің Т-жүйесі маңызды рөл атқарады *
Иә Жоқ
Гистосәйкестік антигендері эритроциттерде ең жоғары концентрацияда болады *
2 из 2
Иә
Жоқ Гибридомаларды алғаш рет Д.Пресман жасаған *
2 из 2
Иә
Жоқ Гибридомалық моноклонды антиденелер алғаш рет қатерлі ісік ауруын емдеу үшін қолданылды *
2 из 2
Иә Жоқ
Қандай процедура онкологиялық науқастардың қан сарысуынан блоктаушы факторларды жоюға көмектеседі: *
0 из 5
антибиотикалық терапия курсы
цитостатиктер курсы
γ-глобулин фракциясын құю
плазмаферез
иммунды депрессанттар курсы
Қатерлі ісік жасушаларына қандай жасушалар цитотоксикалық әсер етеді: *
5 из 5
В-лимфоциттер
плазмалық жасушалар
Тх2
Т-киллерлер базофилдер
Ағзаның иммунологиялық айрықша орындарындағы трансплантацияның мысалы: *
0 из 5
аталық без сүйек кемігі
өкпе
тері
Вальдейер сақинасы
Қай жасушаға «MHC I + пептид» иммуногендік кешенін тасымалдаушы жасушалар нысана жасушалар болып табылады? *
5 из 5
дендритті жасушаларға
Тх1-лимфоциттерге
В-лимфоциттерге
Тх2-лимфоциттерге
CD8+ЦТЛ Миелома жасушаларын лимфоциттермен біріктіру үшін қолданылады: *
0 из 5
қатерлі ісік диагностикасында
жұқпалы аурулардың диагностикасында
қатерлі ісік емінде
жоғарыда келтірілгендердің барлығы
ревматологиялық ауруларды емдеуде
Ісік жасушасында антигендік күрделену нәтижесінде пайда болады *
0 из 7
вирус индуцирленген антигендер
канцероген-индуцирленген антигендер
МНС-антигендер
саты арнайылық антигендер
СD-антигендер
Дақылдан алынған гибридома жасушаларын өсіруге болады: *


in vitro жоғарыда келтірілгендердің ешқайсысы
in vivo жануар ағзасында жоғарыда келтірілгендердің барлығы
in vivo адам ағзасында
Вакциналар _______, ____, _____, _____ антигенді ісікке қарсы вакциналарға жатады. *
7 из 7
HLА- DR HLА-А HLА-DP
HLA-DQ
HLА- В HLА- С 65 жастағы әйелге сол жақ сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды, иммунды гистохимиялық зерттеу ісіктің HER2-оң профилін растады. Аймақтық лимфа түйіндерін алып тастаумен радикалды мастэктомия жасалды. Арнайы иммунды емдеу әдістеріне жатады: *
10 из 10
тимус гормондарын қолдану
цитокиндерді қолдану
сәулелік терапияны қолдану
цитостатиктермен химиотерапияны қолдану
HER2 -ге моноклонды андинелерді қолдану Реципиентте гистосәйкестік антигендерінің келесі жиынтығы анықталды: HLA – A 1, 3; В 7, 12. Банк дерекқорында бүйрек донорларының келесі нұсқалары бар: *
10 из 10
HLA – A 2, 9; В 8, 15
HLA – A 3, 9; В 7, 12 HLA – A 9, 10; В 5, 7
HLA – A 1, 2; В 1, 12
60 жастағы әйелге сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды, иммунды гистохимиялық зерттеу ісіктің HER2-оң профилін растады. Аймақтық лимфа түйіндерін алып тастаумен радикалды мастэктомия жасалды. Төмендегі емдеу әдістерінің қайсысы иммунобиотехнологиялық өнім болып табылады және мақсатты түрде әсер етеді? *


title: HER2 -ге моноклонды андинелерді қолдану

text:
HER2 -ге моноклондыандинелерді қолдану цитокиндерді қолдану
цитостатиктермен химиотерапияны қолдану
тимус гормондарын қолдану
сәулелік терапияны қолдану
6сабақ
1)Есекжем атопияның клиникалық симптомы:ия
2)БЖС симптомдарының дамуына макрофагтар қатысады:ия
3)Аллергендерге сенсибилизация жалпы IgE анықтау арқылы анықталады:жоқ
4)Цитолитикалық механизм ИЛ-4синтезінің жоғарылауымен сипатталады:жоқ
5)Спутник V вакцинасы ДНҚ вакциаларына жатады:жоқ
6)Вакциналардағы адъюванттар антигенге иммунды жауаптың ұзақтығын қамтамасыз етеді:иә
7)Цитотоксикалық(цитолитикалық) серпілістердің патогенезінде жетекші рөл атқарады:классикалық жол бойынша комплемент белсенуі
8)ІV типті жоғары сезімталдықтың(БЖС) клиникалық мысалы:туберкулома түзілуі
9)Аутоиммунды ауруларда қандай иммунологиялық механизм орын алуы мүмкін:иммунды кешендер концентрациясының жоғарылауы
10)Аутоиммунды ауруларда қандай иммунологиялық патогенетикалық механизм жоққа шығарылмайды:Т-реттегіш лимфоциттердің ақауы
11)Векторлық вакциналарға жатады:Спутник V вакцинасы
12)АКДС құрамына кіреді:дифтерия анатоксині
13)Шамадан тыс түзілу атопияның патогенезінде жетекші рөлді атқарады:ИЛ-4,Тх2
14)АКДС құрамына кіреді:сіреспе анатоксині,өлі көкжөтел вакцинасы,дифтерия анатоксині
15)Жүйелі қызыл жегі-бұл аутоиммундық ауру,жетекші механизмі-иммунды кешен аурулары,негізгі клиникалық синдромы артрит,жүйелі васкулит
16)Аутоиммунды офтальмит салдары аутоантигенге иммунды жауаптың белсенуі болып табылады,гистогематикалық тосқауылдың бұзылысы механизміне негізделген
17)Науқас Ж, 40 жас. Дз: Сарысу ауруы (сіреспеге қарсы сарысу енгізгенде серпіліс дамуда). Клиникалық түрде терінің, буындардың, бүйректің, жүректің зақымдануымен көрінеді.Сарысу ауруының бұл түріндегі негізгі иммунологиялық механизм қандай?
анафилаксия
атопия
иммунокомплекстік
табиғи төзімділіктің бұзылуы
цитотоксикалық
18)Науқас С. 25 жас, Дз: Конъюнктивит, ринит, есекжемнің клиникалық көрінісі бар поллиноз (дәнді шөптер тозаңына сенсибилизация). Аурудың ұзақтығы 7 жыл, жыл сайын өршиді. Поллиноздың осы формасының патогенезінде қандай иммунологиялық механизм жетекші рөл атқарады? *
иммунокомплекстік
жоғары сезімталдықтың баяу түрі
Т-супрессорлардың тапшылығы
реагиндік
цитотоксикалық
19)10 жасар баланы бұралқы (бездомная) ит тістеп алған. Тістегеннен кейін 3 сағаттан соң жедел жәрдем бөлмесіне жеткізілді. Қандай алдын алу шараларын жүргізу керек? *
20)Аутоиммунды ауруларда қандай иммунологиялық механизм орын алуы мүмкін:табиғи төзімділіктің бұзылысы
21)Аутоиммунды ауруларда қандай иммунологиялық патогенетикалық механизм жоққа шығарылмайды:аутоантиденелердің синтезделуі
22)Эозинофилия цитотоксикалық механизмнің белгісі:жоқ
23)Макрофагтардың тапшылығы иммунды кешенді аурудың дамуына ықпал етеді:иә
24)БЖС диагностикасында жұқпалы антигендермен тері сынақтары қолданылады:иә
25)Жас жігіт,20жаста,жыл сайын сәуірден маусымға дейін мұрын және көз ауруларымен ауырады.Терек тозаңына сенсибилизация анықталған.Бұл жоғары сезімталдықтың дамуына қандай иммунологиялық механизмдер қатысады:Е иммуноглобулиннің жоғарылауы
26)Тері,бүйрек,буындардың зақымдануымен жүретін сарысу ауруы бар науқасқа ең алдымен қандай иммунологиялық зерттеулер жүргізу керек:айналымдағы иммунды кешендердің концентрациясы
27)Ер адам,геолог.Экспедиция кезінде таулы аймақта кене шаққан.Кене энцефалитінің алдын алу үшін төменде көрсетілген шаралардың қайсысын қолданған дұрыс:кене энцефалитіне қарсы иммуноглобулин
28)Табиғи төзімділіктің бұзылуынан аутоиммунды аурулар дамуы мүмкін:иә
29)Вакцинация табиғи иммунитетті қалыптастырады:жоқ
30)Белсенді иммунизация-бұл арнайы сарысуларлы енгізу:жоқ
31)Жоғары сезімталдық механизмдерінің ІVтипінің клиникалық мысалдары:қызылша кезіндегі бөртпе,жанасулық дерматит
32)Қазақстан Республикасының профилактикалық егулер күнтізбесіне келесі вакциналар кіреді:туберкулезге қарсы вакцина,қызылшаға қарсы вакцина,В гепатитіне қарсы вакцина
33)Аллергенге сенсибилизацияны анықтау үшін полинозы бар науқасқа қандай зерттеу түрін жүргізген дұрыс:күдікті аллергенмен тері сынамалары
34)БЖС патогенезінде жетекші рөлді атқарады:Т-лимфоциттер және макрофагтар
35)Есекжем-бұл аллергиялық ауру,патогенезінде IgE синтезінің жоғарылауы жетекші рөлді атқарады,бұл үрдіс тіндерде гистаминнің және ацетилхолиннің мөлшерінің артуына алып келеді
36)келесі вакцина Қазақстан Республикасының профилактикалық егулер күнтізбесіне енбеген:сары безгекке қарсы вакцина
37)Төменде көрсетілген шаралардың қайсысы қызылшаның алдын алуда ең тиімді әдіс:белсенді иммунизация
38)Мүшеерекшелі аутоиммунды аурулар табиғи төзімділік ақауының нәтижесі болып табылады,олар тін жасушаларының құрылымын өзгерту механизміне негізделген.


title: дефенсинсиндерді өндіру - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің...

text:
дефенсинсиндерді өндіру
жасушаның патогендерге ареактивтілігі
10. Екіншілік иммунды жауап ағзада ұзақ өмір сүретін зерде жасушаларының болуына негізделген *
11. Вирусқа қарсы иммунитетте жетекші рөл атқарады *
иммуноглобулиндер
қан ұйыту жүйесі
CD8+ЦТЛ
NK-жасушалары
базофилдер
12. Эозинофилдердің нәруыздық қосылыстары токсикалық әсер етеді *
гельминттерге
қарапайымдыларға
токсиндерге
бактерияларға
вирустарға
13. Екіншілік адаптивті иммунды жауапқа тән: *
5-7 күндері қалыптасады
IgM синтезделген антиденелердің едәуір бөлігін құрайды
Ағзада зерде жасушаларының болуы
Антиденелердің ең жоғары концентрациясының болуы
IgG деңгейі жоғары
Жасырын кезеңі айтарлықтай қысқарған
---14. Екіншілік аутоантигендерге тән: *
0 из 7
Әртүрлі сыртқы және ішкі зақымдаушы факторлардың әсерінен аутоантигендерге айналады
Қалыпты жағдайда олар иммунды хабарлы жасушалармен байланыста болмайды
Оларды патологиялық деп те атайды
Гистогематикалық тосқауыл артында орналасқан
Олар өз ағзасының нәруыздарымен байланысқан гаптендер арқылы қалыптасуы мүмкін
Бұл антигендер «жалаңаштанған» кезде оларға қарсы иммундық жауап пайда болуы мүмкін.
15. Антиденелерді өндіру үшін В-лимфоцит екі белгі қабылдауы керек: біріншісі арнайы, екіншісі пролиферативті-дифференциациялаушы.Т-тәуелсіз антигендерге қарсы жауапта В-лимфоциттер бірінші белгіні __________, екінші белгіні _____________ алады. *
макрофагтардан
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-test-86-immundi-jjeni-jalpi-sipattamasi-immundi-jauap-ant.html?page=2#Ағзада_зерде_жасушаларының_болуы__Антиденелердің_ең_жоғары_концентрациясының_болуы__IgG_деңгейі_жоғары


title:
гаптеннен

тасымалдаушыдан - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек...

text:
16. Науқасқа тыныс алу жолындағы алғашқы инфекцияны анықтау үшін зерттеу жүргізіледі. Осы мақсатта жасушалық және гуморальды механизмдердің, сондай-ақ шырышты қабықтардың анатомиялық тосқаулдардын инфекцияға әсері зерттелді.Тыныс алу жолдарының инфекциядан ең жақсы бастапқы қорғанысын Не жүзеге асырады? *
18. Күзде, 63 жастағы ер адам тұмауға қарсы вакцина қабылдады. Бір айдан кейін ол вакцинада болған А тұмауының штаммымен жуқтырып алады. Ауыр пневмония дамуын болдырмау үшін келесі жасушалардың қайсысы маңызды? *
19. Патологиялық зерттеу ересек адамның бүкіл ағзасындағы иммундық реакцияларға қатысатын тіндерде жүргізіледі. Бірнеше мүшелерден алынған тіндерді CD3, CD4, CD8 және CD19 иммуногистохимиялық бояу көмегімен зерттейді. Ересек адам мүшелердің келесі бөлімдерінің қайсысында осы антигендерді белгілейтін жасушалардың ең аз саны болуы мүмкін? *


title:
Иә

Кателицидиндер нейтрофилдермен өндіріледі ме? *

2 из 2
Иә

text:
2 из 2
Иә Жоқ
С3 компонентінің қатысуынсыз комплемент жүйесінің альтернативті жолы белсенеді ме? *
2 из 2
Жоқ Иә
Тимус-тәуелсіз антигендерге қарсы В-лимфоциттер макрофагтар мен Т-лимфоциттердің көмегімен антиденелерді өндіреді *
2 из 2
Жоқ Иә
Т-лимфоциттер және табиғи киллерлердің мембраналарында иммуноглобулиндік антигентанушы рецепторлар бар ма? *
2 из 2
Жоқ Иә
IgG жеңіл тізбегі толығымен Fab-фрагментіне кіреді *
2 из 2
Иә Жоқ
Кателицидиндер жүзеге асырады: *
5 из 5
фагоцитоздың белсенуін
баяу жоғары сезімталдықтың қалыптасуын
литикалық кешендердің түзілуін
туа біткен гуморалды иммунды жауапты арнайы цитотоксикалық әсерді
Антиденелер арқылы белсендірілетін комплементтің бастапқы компоненті: *
5 из 5
C5a
C3b
C1s
C1q С9
Комплемент жүйесі жүзеге асырады: *
5 из 5
иммунды жабысуды антидене өндіруді
қабынуға қарсы әрекетті
төзімділікті қалыптастыруды
арнайы цитотоксикалық әсерді
В-лимфоциттердің маркері: *
5 из 5
Димерлі болады Нейтрофилдермен байланыспайды
Секреторлы компоненті жоқ
J-тізбегі жоқ
Комплемент жүйесінің классикалық жолын белсендіреді
IgD байланысты төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс? *


IgD негізінен В-лимфоциттердің беткейлі рецепторы ретінде болады IgD ана сүтінде көп мөлшерде кездеседі
IgD миеломаларда жиі кездеседі
IgD протеолитикалық ферменттердің ыдырауына төзімді
IgD пентамер
Қандай факторлар көмегімен туа біткен гуморалды иммунды жауап жүзеге асады? *
7 из 7
Т-лимфоциттердің
В-лимфоциттердің
дефенсиндердің кателицидиндердің иммуноглобулиндердің
Комплемент жүйесінің альтернативті жолының белсенуіне не тән? *
7 из 7
С3 компонентінің бактерия полисахаридтерімен байланысуы Т-лимфоциттердің белсенуі
пропердин жүйесі нәруыздарының қатысуы С1ИНА қатысуы
иммунды кешеннің қалыптасуы
В қан тобы бар адам эритроциттеріне, алдын ала пепсинмен өңделген, А қан тобының IgM изогемагглютининін қосқанда _______________ реакциясы пайда болады. *
7 из 7
агглютинация фагоцитоз
тұндыру
лизис
реакция жүрмейді
Ig-ң белсенді антиген байланыстырушы орталығы ауыр тізбектің___________ және ____________ тізбектің вариабелді доменінен тұрады. *
7 из 7
ауыр
бірінші тұрақты
екінші тұрақты
вариабелді жеңіл 2 жасар бала педиатрдың қабылдауында. Шырышты қабықтың, әсіресе еріннің жиі қабынып ауырсынуы мазалайды. Баланың анасы тағамдық аллергияға тұқым қуалайтын бейімділіктің болуынан қорқады, себебі өзінің отбасының алдыңғы ұрпақтарында ұқсас белгілер болған. Қандай зертханалық деректер дәрігердің күдігін растайды? *
0 из 10
C5 деңгейінің төмендеуі
C1 деңгейінің жоғарлауы
C3 деңгейінің төмендеуі
C1, C4 и C2 деңгейлерінің жоғарлауы
C1 ИНА деңгейінің төмендеуі
Адам өмір бойы сіреспе анатоксиніне қарсы көптеген екпелер алады. Егер ревакцинация 10 жыл аралықпен жүргізілсе, В-лимфоциттердің қандай ерекшеліктері орын алады? *
0 из 10
Оларда беткейлі IgG, IgA немесе IgE болады
Олардың рецепторлары жоғары сезімталдыққа ие болады
Олардың мөлшері артады
Оларда адгезия молекулаларының деңгейі төмен болады
Оларда беткейлі IgM болады
64 жастағы ер адамға аденокарциномаға байланысты тоқ ішектің фрагментін алу операциясы жасалды. Тоқ ішектің жарамсыз тінін патологиялық анатомиялық зерттеу кезінде, IgA өндіретін плазмалық жасушалары бар гиперпластикалық Пейер табақшалары болғанымен, секреторлы IgA анықталмаған. Төменде көрсетілгендердің қайсысы бұл жағдайды түсіндіре алады? *
10 из 10
Иммуноглобулин изотиптерінің ауысуында ақаудың болуы


title: IgD негізінен В-лимфоциттердің беткейлі рецепторы ретінде болады


url: http://emirsaba.org/saba-test-86-immundi-jjeni-jalpi-sipattamasi-immundi-jauap-ant.html?page=5#С3_компонентінің_бактерия_полисахаридтерімен_байланысуы_Т-лимфоциттердің_белсенуі_пропердин_жүйесі_нәруыздарының_қатысуы


title: Полиммуноглобулиндік рецепторлардың болмауы

text:
Жедел фаза нәруыздары туа біткен иммунды қорғаныстың гуморалды факторлары ма? *
Жоқ
Иә
Антимикробтық пептидтер жүзеге асырады: *
туа біткен гуморалды иммунды жауапты литикалық кешендердің түзілуін
арнайы цитотоксикалық әсерді
фагоцитоздың белсенуін
баяу жоғары сезімталдықтың қалыптасуын
Лимфоциттік хемототоксикалық фактор – бұл: *
TNF-α
ИЛ-8
ИЛ-16 ИЛ-31
ИЛ-1
Комплемент жүйесінің биологиялық әсерлері: *
5 из 5
антидене өндіру
төзімділікті қалыптастыру
иммунды жабысу қабынуға қарсы әрекет
арнайы цитотоксикалық
Иммуноглобулин (Ig) молекуласы тұрады: *
Ковалентсіз байланысқан полипептидтік тізбектерден
Екі бірдей ауыр және екі бірдей жеңіл тізбектерден Екі әртүрлі ауыр және екі бірдей жеңіл тізбектерден
Екі бірдей ауыр және екі әртүрлі жеңіл тізбектерден
Екі әртүрлі ауыр және екі әртүрлі жеңіл тізбектерден
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы IgG-ге тән емес? *
Бактериялық токсиндерді бейтараптандырады
Пентамер болып табылады Бактерияларды опсонизациялайды
Плацента арқылы өтеді
Комплемент жүйесін белсендіреді
3 жасар баланың анамнезінде – пневмония, жылына бірнеше рет қайталанған. Әр ауырған кезде патогенді флора ретінде Streptococcus pneumoniae анықталған. Баланы әр жолы пенициллинмен емдегенде жағдайы жақсарған, ауруханадан шығарылған. Қан сарысуындағы иммуноглобулиндердің деңгейін зерттегенде, жасына байланысты барлық иммуноглобулин изотиптерінің қалыпты мәндері анықталған, бірақ кейбір комплемент компоненттерінің сарысулық деңгейі төмендеген. Науқаста жиі қайталанған стрептококкты пневмонияны, төменде көрсетілген комплемент компоненттерінің қайсысының тапшылығы түсіндіре алады? *
С2
С5
С3 С1
С4
1970 жылдарға дейін балаларда тонзиллэктомия (таңдай бадамша бездерін алып тастау) өте жиі жасалды. Қорғаныш иммунды жауапта шырышты қабықпен ассоцирленген лимфоидты тіннің (MALT) маңызды рөлін білгелі, қазіргі уақытта бұл процедура кең қолданылмайды. MALT қандай негізгі иммуноглобулин өндіріледі? *
10 из 10
Опсонизацияға қабілетті мономерлі иммуноглобулин
Плацента арқылы өтетін мономерлі иммуноглобулин
Комплементті белсендіретін пентамерлі иммуноглобулин
Мес жасушаларымен байланысқан мономерлі иммуноглобулин


title: Секреторлы компонентті димерлі иммуноглобулин

text:
Адам өмір бойы сіреспе анатоксиніне қарсы көптеген екпелер алады. Егер ревакцинация 10 жыл аралықпен жүргізілсе, В-лимфоциттердің қандай ерекшеліктері орын алады? *
0 из 10
Оларда беткейлі IgG, IgA немесе IgE болады
Олардың рецепторлары жоғары сезімталдыққа ие болады
Оларда беткейлі IgM болады
Олардың мөлшері артады
Оларда адгезия молекулаларының деңгейі төмен болады
№3
Макрофагтар қабынулық цитокиндерді өндіреді *
Иә Жоқ
Нейтрофилдердің беткейінде Толл-тәріздес рецепторлар бар *
Иә Жоқ
Фолликуллярлы ДЖ антигендерді таныстырады *
Жоқ Иә
Реттегіш Т-лимфоциттер адаптивті иммунды жауапты ынталандырады *
Иә
Жоқ
СD8-лимфоциттер вируспен зақымдалған жасушаларға цитотоксикалық әсер етеді *


url: http://emirsaba.org/saba-test-86-immundi-jjeni-jalpi-sipattamasi-immundi-jauap-ant.html?page=7#ИЛ-6_синтездейді___Төмендегі_жасушалардың_қайсысы_мононуклеарлы_фагоциттер_жүйесіне_кірмейді_*__эндотелий_жасушалары


title: CD4 АТЖ-дағы MHC II класс молекулаларымен байланысады

text:
Төмендегі цитокиндердің қайсысы Tх2 түзілуін және олардың қызметін тежейді? *
ИЛ-4
ГМ-КСФ
ИЛ-3
IFN-γ ИЛ-8
Төменде көрсетілген цитокиндердің қайсысы қабыну үрдісін шақырады? *
ИЛ-4
ИЛ-10
ИЛ-1 TNF-α ИЛ-6
Тх2 негізгі қызметтері *
0 из 7
антигендерді өңдеу және таныстыру
Тх1 түзілуін тежеу
жасушалық типті иммунды жауапты индукциялау
мобилизация и активация макрофагтарды мобилизациялау және белсендіру
антигендерді фагоцитоздау және пиноцитоздау
IgЕ, IgG (2,4) және IgА синтезін ынталандыру
Тіндік макрофагтар ________________ түзіледі, олардың негізгі қызметі ____________, _________________ және_______________________. *
антигенді таныстыру иммунологиялық есте сақтауды қалыптастыру
ИЛ-2 синтездеу
перифериялық қан моноциттерінен мес жасушаларынан
антидене өндіру
репарация үрдісіне қатысу ізашар лимфоциттерден
фагоцитоз плазмалық жасушалардан
Tх2 негізінен ___________________ микроайналымында түзіледі, олардың түзілуін ынталандыратын негізгі цитокиндер _____________________ болып табылады. *


title: шырышты қабаттарының - Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің...

text:
шырышты қабаттарының лимфа түйіндерінің
ИЛ-12 және IFN-γ
ИЛ-4 және TGF-β тимустың
ИЛ-4 және TNF-β
ИЛ-10 TNF-β
Т-лимфоциттердің ісік жасушаларына қарсы жауапта пролиферация мен дифференцировканың төмен болатыны бірнеше тәжірибелерде анықталған. Себебі, ісік жасушаларында лимфоциттердің белсенуіне қажетті костимуляциялық молекулалар жоқ. Егер, пациенттің меланома жасушаларын костимуляциялық молекулаларды экспрессиялау мақсатында ынталандырса, ісікке қарсы тиімді жауап қалыптасуы мүмкін. Төмендегі молекулалардың қайсысы осы мақсатқа жету үшін ең жақсы үміткер болатын еді? *
B7 CD4
CD28
LFA-1
CD2
Қарапайым герпес вирустары иммунды жауаптан әртүрлі механизмдері арқылы жалтарады. Мысалы, HSV1 және HSV2 екеуі де вирус жұқтырылған жасушалардың бетіндегі I класс MHC молекулаларының экспрессиясын төмендетеді. Бұл әдіспен қандай корецептордың байланысуы тежеледі? *
CD4
CD2
CD8 CD56
CD16
Метастаздар тараған сүт безі обыры бар әйелге радикалды мастэктомиядан кейін сәулелену және химиотерапия жүргізіледі. 2 жылдық ремиссиядан кейін метастаздық ошақтар қайтадан пайда болады, сондықтан науқас эксперименталды емдеу хаттамасына жазылады. Хаттама бойынша оның аспирацияланған сүйек кемігінің үлгісі ГМ-КСФ, TNF-α және ИЛ-2-мен, содан кейін ісік жасушаларының мембраналық фрагменттерімен өңделеді және өзіне қайта енгізіледі. Төмендегі жасуша субпопуляцияларының қайсысы осы емдеудің ең тікелей мақсаты болып табылады? *
Тх17
Tх2-жасушалар
Тх1-жасушалар МФ
В-лимфоциттер
Макрофагтар антиген тану үрдісіне қатысады *
Иә Жоқ
Эозинофилдер гельминтке қарсы иммунитетте маңызды рөл атқарады *


Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің миелопептидтері в-лимфоциттердің дифференциялануына қатысады Иә
№1 сабақ тест (86)
Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер.
1. Сүйек кемігінің миелопептидтері В-лимфоциттердің дифференциялануына қатысады *


title: Сабақ тест (86) Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы. Иммунды жауап. Антигендер. Сүйек кемігінің миелопептидтері в-лимфоциттердің дифференциялануына қатысады Иә


80) Асқазанға әсер ету үшін не істеу керек?
a. дерматологқа көрсету керек
b. родон ваннасын
c. ингаляция
d. рентгенге түсу керек
e. радонды су ішу керек+
81) Тыныс алу мүшелеріне әсер ету үшін қандай ем қабылдау керек?
a. дерматологқа көрсету керек
b. родон ваннасын
c. ингаляция+
d. рентгенге түсу керек
e. радонды су ішу керек
82) Массасы 200г ұлпа 0.05*1022 секунд ішінде энергиясы 2Дж болатын қанша фотон жұтады, егер иондаушы сәуле қуаты 20гр /с қа тең болса?
a. N0 = Na/A, dN = - λ * N0*dt = 0.4 * 1012
b. ND = D/t→ D =ND * t = 20 гр/с * 5 = 100 Гр жұтылған толық энергия E = D * m . E = 100 ГР * 0,2 кг = 20 дж , жұтылған фотондар саны n = 20/2 = 10+
c. γ-сәулесі үшін эквивалентті доза H=K1*D1=1*D1(1) (К1=1) Жылдам нейтрон үшін К2 сапа коэффициентін табуыныз керек, H=K2*D2 (2) (1)=(2) K1*D1=K2*D2 . K2=K1D1/D2=1*200/20=10, Жауабы : K2= 10
d. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
e. 0,017 Гр; 7.7*10 -7 Гр/с; 1.7рад; 7.7*10 -5 рад/с
83) Дозасы 200 рад γ -сәулесі қоянның көзінде катарагты тудыра алады,ал дозасы 20 рад жылдам нейтронның әсері осындай.Осы мәліметтерді пайдаланып,жылдам нейтрон үшін сапа коэффицентін анықтаңыз?
a. N0 = Na/A, dN = - λ * N0*dt = 0.4 * 1012
b. ND = D/t→ D =ND * t = 20 гр/с * 5 = 100 Гр жұтылған толық энергия E = D * m . E = 100 ГР * 0,2 кг = 20 дж , жұтылған фотондар саны n = 20/2 = 10
c. γ-сәулесі үшін эквивалентті доза H=K1*D1=1*D1(1) (К1=1) Жылдам нейтрон үшін К2 сапа коэффициентін табуыныз керек, H=K2*D2 (2) (1)=(2) K1*D1=K2*D2 . K2=K1D1/D2=1*200/20=10, Жауабы : K2= 10+
d. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
e. 0,017 Гр; 7.7*10 -7 Гр/с; 1.7рад; 7.7*10 -5 рад/с
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=10#82)_Массасы_200г_ұлпа_0.05*10_22__секунд_ішінде_энергиясы_2Дж_болатын_қанша_фотон_жұтады,_егер_иондаушы_сәуле_қуаты_20гр_/с_қа_тең_болса

title: ) Асқазанға әсер ету үшін не істеу керек?


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=10#83)_Дозасы_200_рад_γ_-сәулесі_қоянның_көзінде_катарагты_тудыра_алады,ал_дозасы_20_рад_жылдам_нейтронның_әсері_осындай.Осы_мәліметтерді_пайдаланып,жылдам_нейтрон_үшін_сапа_коэффицентін_анықтаңыз


84) Массасы 60 кг болған дене 6 сағат уақытта Е=1дж энергияны жұтады.Жұтылу дозасын және жұтылу дозасының қуатын табыңыз.
a. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
b. 0,017 Гр; 7.7*10 -7 Гр/с; 1.7рад; 7.7*10 -5 рад/с+
c. γ-сәулесі үшін эквивалентті доза H=K1*D1=1*D1(1) (К1=1) Жылдам нейтрон үшін К2 сапа коэффициентін табуыныз керек H=K2*D2 (2) (1)=(2) K1*D1=K2*D2 . K2=K1D1/D2=1*200/20=10, Жауабы : K2= 10
d. N0 = Na/A, dN = - λ * N0*dt = 0.4 * 1012
e. ND = D/t→ D =ND * t = 20 гр/с * 5 = 100 Гр жұтылған толық энергия E = D * m . E = 100 ГР * 0,2 кг = 20 дж , жұтылған фотондар саны n = 20/2 = 10
85) Массасы m=102 г ұлпа энергиясы 5Мэв болған 109 α-бөлшектерді жұтады α-бөлшектер үшін сапа коэффициенті K=20. Жұтылу және эквиваленттік дозаларды табыңыз.
a. 6 рад
b. 7 рад
c. 8 рад+
d. 9 рад
e. 10 рад
86) Уранның (92238 U)бастапқы массасы m = 1г. Бір жылда уранның қанша ядросы ыдырайды?
a. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
b. 0,017 Гр; 7.7*10 -7 Гр/с; 1.7рад; 7.7*10 -5 рад/с+
c. γ-сәулесі үшін эквивалентті доза H=K1*D1=1*D1(1) (К1=1) Жылдам нейтрон үшін К2 сапа коэффициентін табуыныз керек H=K2*D2 (2) (1)=(2) K1*D1=K2*D2 . K2=K1D1/D2=1*200/20=10, Жауабы : K2= 10
d. N0 = Na/A, dN = - λ * N0*dt = 0.4 * 1012+
e. ND = D/t→ D =ND * t = 20 гр/с * 5 = 100 Гр жұтылған толық энергия E = D * m . E = 100 ГР * 0,2 кг = 20 дж , жұтылған фотондар саны n = 20/2 = 10
87) Нүктелік радияциялық сәуле шығару көзінен r = 1м қашықтықтағы гамма сәулелерінің экспозициялық дозасының қуаты Р = 50 mP/мин. Радиaция сәулелендіру көзінен қандай минимал қашықтықта әр күні қорғансыз 6 сағат үздіксіз жұмыс істеу мүмкіндігіне ие боламыз?
a. 18м
b. 24м
c. 35м
d. 36м+
e. 48м
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Массасы 60 кг болған дене 6 сағат уақытта Е=1дж энергияны жұтады.Жұтылу дозасын және жұтылу дозасының қуатын табыңыз


88) Радиоактив препараттың активтілігінің оның массасына қатынасы активтілігі меншікті массаслық деп аталады. Уранның (23892 U) активтілігінің меншікті массалық мәнін табыңыз.
a. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг+
b. N = N0 – N = N0 – N0 e- ln 2*t/T= 0.736*1022
c. -dN/dt*m = 4.2*1016 Бк/кг
d. 2,2Мэв, 8,5 Мэв, 1,1 Мэв/нуклон
e. 1,8*103 Мэв, 7,6* Мэв/нуклон
89) Кобальттың (2760 C) меншікті массалық активтілігінің мәнін табыңыз?
a. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
b. N = N0 – N = N0 – N0 e- ln 2*t/T= 0.736*1022
c. -dN/dt*m = 4.2*1016 Бк/кг+
d. 2,2Мэв, 8,5 Мэв, 1,1 Мэв/нуклон
e. 1,8*103 Мэв, 7,6* Мэв/нуклон
90) Уранның (92238 U) ядросының байланыс энергиясын және меншікті байланыс энергиясын табыңыз?
a. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
b. N = N0 – N = N0 – N0 e- ln 2*t/T= 0.736*1022
c. -dN/dt*m = 4.2*1016 Бк/кг
d. 2,2Мэв, 8,5 Мэв, 1,1 Мэв/нуклон
e. 1,8*103 Мэв, 7,6* Мэв/нуклон+
91) Сутегі изатоптары дейтeрий және тритийлердің ядроларының байланыс энергиясын және бір нуклонға шаққандағы байланыс энергиясын табыңыз?
a. - dN/dt = λ *NA /A = ln2*NA/(T*A) = 12*106 Бк/Кг
b. N = N0 – N = N0 – N0 e- ln 2*t/T= 0.736*1022
c. -dN/dt*m = 4.2*1016 Бк/кг
d. 2,2Мэв, 8,5 Мэв, 1,1 Мэв/нуклон+
e. 1,8*103 Мэв, 7,6* Мэв/нуклон
92) Йодтағы (53130 I) бастапқы ядролар саны N0 = 1022 . Бір тәулікте йодтың қанша ядросы ыдырайды? (T = 12.3сағ)
a.
b.
c.
d.
e. N = N0 – N = N0 – N0 e- ln 2*t/T= 0.736*1022+
93) Бір заттан басқа заттың пайда болуы қалай амалға асады ?
a. химиялық құбылыс
b. электр тоғын жіберу нәтижесінде
c. тотықтыру нәтижесінде
d. қалыпты ыдырау нәтижесінде
e. радиоактив ыдырау нәтижесінде+
94) Т-ның физикалық мағынасы ?
a. Барлық ядролардың оннан бір бөлігінің ыдырауына кететін уақыт
b. Барлық ядролардың тең жартысының ыдырауына кететін уақыт+
c. Барлық ядролардың ширек бөлігінің ыдырауына кететін уақыт
d. Барлық ядролардың ыдырауына кететін уақыт
e. Барлық ядролардың үштен бір бөлігінің ыдырауына кететін уақыт
95) 1 Дж неше эВ-ға тең ?
a. 1 Дж = (1/ 1.6*10-19 ) эВ+
b. 1 Дж = (1/ 3,2*10-19 ) эВ
c. 1 Дж = (1/ 2,4*10-19 ) эВ
d. 1 Дж = (1/ 4,8*10-19 ) эВ
e. 1 Дж = (1/ 5.6*10-19 ) эВ
96) λ – ның мағынасы ?
a.
b.
c.
d. l-ыдырау тұрақтысы, ол сан жағыннан бірлік уақыт ішінде ядролардың ыдырау ықтималдығына тең шама. Сонда ыдыраған ядролар саны dN =N0-N тең болады
e.
97) γ – бөлщек дегеніміз не ?
a. ультра күлгін сәуле
b. рентгендік сәуле
c. электромагниттік толқын+
d. гелий атомының ядросы
e. ультра дыбыс
98) Заттың ядросы ыдрағанда заттан қандай бөлшектер ұшып шығады ?
a. альфа, бета, лямбда сәулелері
b. бета, гамма, дельта сәулелері
c. омега және лямбда сәулелері
d. гамма, дельта, омега сәулелері
e. альфа, бета, гамма сәулелері+
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Радиоактив препараттың активтілігінің оның массасына қатынасы активтілігі меншікті массаслық деп аталады. Уранның (


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=12#91)_Сутегі_изатоптары_дейтeрий_және_тритийлердің_ядроларының_байланыс_энергиясын_және_бір_нуклонға_шаққандағы_байланыс_энергиясын_табыңыз_a._-_dN/dt_=_λ


title: ) β – сәуле дегеніміз не? - Сабақ тест сұрақтары Радиоактивтілік құбылысы. Ыдырау заңы. Дозаметрия негіздері. Радионуклидтерді...

text:
100) е+ позитрон (антиэлектрон) бөлшегінің заряды неше Кл ? a. -1.6*10-19 Кулон
b. +1.6*10-19 Кулон+
c. +3.2*10-19 Кулон
d. -3.2*10-19 Кулон
e. 16*10-19 Кулон
101) Ядроның ыдрауы нәтижесінде жаңадан пайда болған ядро қандай күйде болады? a. бастапқы күйде болады
b. қимылдағыш күйде болады
c. қалыпты күйде болады
d. қозған күйде болады+
e. енжар күйде болады
102) Ядроның барлық ыдырау түрлері несімен ерекшеленеді? a. альфа сәулесін шығарумен ерекшеленеді
b. гамма сәулесін шығарумен ерекшеленеді+
c. бетта сәулесін шығарумен ерекшеленеді
d. сигма сәулесін шығарумен ерекшеленеді
e. дельта сәулесін шығарумен ерекшеленеді
103) Радиоактивтілік кезінде бөлінетін бетта сәулесі дегеніміз не? a. гелий атомының ядросы
b. антиэлектрондар ағыны
c. электрондар немесе позитрондар ағыны+
d. протондар және нейрондар
e. нуклондар мен радионуклидтер
104) Позитрон бөлшегі басқаша қалай аталады? a. антиэлектрон+
b. электрон
c. протон
d. нейтрон
e. нуклон
106) Нейтрино бөлшегі қандай ыдырауда пайда болады? a. нейтронды бетта ыдырауда
b. электронды бетта ыдырауда
c. электронды бетта ыдырауда
d. протонды бетта ыдырауда
e. позитронды бетта ыдырауда+


107) Иондаушы сәуленің адам ағзасына әсерінің неше түрі бар?
a. бес түрі бар
b. екі түрі бар
c. үш түрі бар+
d. бір түрі бар
e. төрт түрі бар
108) Иондаушы сәуленің адам ағзасына әсерінің түрлерінің атаулары?
a. Нашар зақымдану, алыс әсер, генетикалық әсер
b. Өткір зақымдану, жақын әсер, генетикалық әсер
c. Өткір зақымдану, алыс әсер, фенотиптік әсер
d. Өткір зақымдану, алыс әсер, генетикалық әсер+
e. Нашар зақымдану, жақын әсер, генетикалық әсер
109) Үлкен дозалы иондаушы сәуленің әсер еткен мезгілінен бастап бірнеше күнге дейін созылатын адам ағзасының зақымдалуы қалай аталады?
a. жеңіл зақымдану
b. өткір зақымдану+
c. орта деңгейдегі зақымдану
d. зақымданбайды
e. күйік
110) Дезоксирибонуклейн қышқылы(ДНҚ) молекуласынан тұратын, хромосом деп аталатын күрделі құрылымды құрайтын бөлшектер қалай аталады?
a. ядро
b. хромосома
c. РНҚ
d. жасушалар
e. ген+
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=14#109)_Үлкен_дозалы_иондаушы_сәуленің_әсер_еткен_мезгілінен_бастап_бірнеше_күнге_дейін_созылатын_адам_ағзасының_зақымдалуы_қалай_аталады

title: ) Иондаушы сәуленің адам ағзасына әсерінің неше түрі бар?


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=14#110)_Дезоксирибонуклейн_қышқылы(ДНҚ)_молекуласынан_тұратын,_хромосом_деп_аталатын_күрделі_құрылымды_құрайтын_бөлшектер_қалай_аталады


title: ) Гамма сәулесі дегеніміз не? - Сабақ тест сұрақтары Радиоактивтілік құбылысы. Ыдырау заңы. Дозаметрия негіздері....

text:
9) Гамма сәулесі дегеніміз не?
a. жоғары энергиялы электромагнит толқын+
b. гелий атомының ядросы, He
c. электрон бөлшегі
d. позитрон бөлшегі
e. төмен энергиялы электромагнит толқын
10) Атом ядросын құрайтын бөлшектер қалай аталады?
a. электрондар
b. протондар
c. позитрондар
d. нуклондар+
e. нейтрондар
11) Атом ядросы қандай бөлшектерден тұрады?
a. электрондар мен протондар
b. протондар және нейтрондар+
c. электрондар мен нейтрондар
d. дұрыс жауап жоқ
e. электрон, протон және нейтрондар
12) Ядродағы протондар саны қалай анықталады?
a. протон санын электрон мен нейтрон сандарын қосып анықтайды
b. әрқашан ядро массасына тең болады
c. әрқашан нейтрон санына тең болады
d. массадан нейтрон санын азайтқанда шығады
e. протондар саны химиялық элементтің реттік нөміріне тең+
13) Атом ядросындығы нуклондар саны қалай аталады?
a. заттың ядролық заңы
b. заттың массалық заңы+
c. заттың теипературалық заңы
d. заттың қысымы
e. заттың көлемдік заңы
14) Заттың массалық саны қалай анықталады?
a. протондар және нейтрондар санының қосындысымен+
b. Протондар және электрондар санының қосындысымен
c. электрондар және нейтрондар санының қосындысымен
d. дұрыс жауап жоқ
e. тек электрон саны арқылы
15) Заттың масса санының формуласы?
a.
b.
c.
d.
e. A=p+n, p – протондар саны, n – нейтрондар саны+
16) Атом ядросы қандай символмен белгіленеді?
a. A- электрон саны, Z-протон саны
b. A- ядролар саны, Z-реттік саны
c. A- масса саны, Z-ядролар саны
d. А- масса саны, Z-реттік саны+
e. A- электрон саны, Z-реттік саны
17) 6С 12 –символындағы 6 және 12 сандарынені білдіреді?
a. 6-протонды саны, 12-масса саны+
b. 6-позитрон саны, 12-электрон саны
c. 6-нуклондар саны, 12-нейтрон саны
d. 6-электрон саны, 12-протонды саны
e. 6-нейтронды саны, 12-электронды саны
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) 92 - Сабақ тест сұрақтары Радиоактивтілік құбылысы. Ыдырау заңы. Дозаметрия негіздері. Радионуклидтерді медицинада қолдану

text:
18) 92U 236– уран изотопында қанша нейтрон бөлшегі бар? a. 154
b. 144+
c. 134
d. 236
e. 92
19) Атомдық нөмерлері бірдей, бірақ массалық саны әр түрлі болатын заттар қалай аталады? a. изобаралар
b. изотермиялар
c. изотоптар+
d. аллотропиялық түр өзгерісі
e. нуклондар
20) Радиоактивтілік құбылысы кезіндегі ядроның ыдырауын сипаттайтын формуланы таңдаңыз? a. N = N0*Se-lt b. N = N0 * Ae-lt c. N = N0e-lt +
d. N = N0-lt e. N = FN0e-lt
21) Радиоактивтіліктің ыдырау заңыңдағы N0 – нені білдіреді? a. N0 - бастапқы ядролар саны+
b. N0 – шыққан ядролар саны
c. N0 – аралық ядролар саны
d. N0 – бастапқы электрондар саны
e. N0 – бастапқы протондар саны
22) Радиоактивтіліктің ыдырау заңыңдағы N- нені білдіреді? a. t – уақыт өткеннен кейін ыдыраған ядролар саны
b. t – уақыт өткеннен кейін ыдыраған протондар саны
c. t – уақыт өткеннен кейін ыдырамаған электрондар саны
d. t – уақыт өткеннен кейін ыдыраған электрондар саны
e. t – уақыт өткеннен кейін әлі ыдырамаған ядролар саны+
23) Радиоактивтіліктің ыдырау заңыңдағыλ - әріпі не? a. жартылай ыдырау периоды
b. айнымалы ыдырау
c. ыдырау тұрақтысы+
d. ядролар саны
e. позитрон бөлшегі
24) λ – ыдырау тұрақтысының физикалық мағынасы? a. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдырамаған электрондар санына тең
b. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдырамаған ядролар санына тең
c. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдыраған электрондар санына тең
d. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ядролардың ыдырау ықтималдығына тең шама+
e. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдыраған ядролар санына тең


25) Барлық ядролардың тең жартысының ыдырауы үшін ктетін уақыттың аталуы?
a. жартылай ыдырау периоды, белгіленуі Т+
b. бастапқы ядролар саны, белгіленуі N0
c. ыдырау тұрақтысы
d. жай уақыт, белгіленуі t
e. Активтілік, белгіленуі А
26) Жартылай ыдыраудың периоды Т және ыдырау тұрақтысы λ арасындағы байланыс формуласы?
a. X = Q/m
b. Т=ln2/ λ +
c. A=dN/dt
d. Т=0,693/ λ
e. N = N0e-lt
27) Жартылай ыдырау периоды Т және ыдырау тұрақтысы ƛ арасындағы байланыс өрнегі?
a. Т=69,3/ λ
b. Т=693/ λ
c. Т=0,693/ λ +
d. Т=6,93/ λ
e. Т=6930/ λ
28) Заттың радиоактивтілік белсенділігі қандай шамамен сипатталады?
a. жартылай ыдырау периоды, белгіленуі Т
b. бастапқы ядролар саны, белгіленуі N0
c. ыдырау тұрақтысы
d. жай уақыт, белгіленуі t
e. Активтілік, белгіленуі А+
29) Активтіліктің физикалық мағынасы?
a. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдырамаған электрондар санына тең
b. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдырамаған ядролар санына тең
c. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдыраған электрондар санына тең
d. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ядролардың ыдырау ықтималдығына тең шама
e. Ол сан жағынан бірлік уақыт ішінде ыдыраған ядролар санына тең+
30) Активтіліктің формуласы?
a. A=d/d
b. A=N/t
c. A=dN/d
d. А=d/dt
e. A=dN/dt+
31) Активтіліктің өлшем бірліктері?
a. Грей (гр) және рад
b. Кулон (Кл) және килограмм (кг)
c. Беккерель Бк және Кюри (Ки)+
d. Джоуль (Дж)
e. Вольт (В) және Ватт (Вт)
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Барлық ядролардың тең жартысының ыдырауы үшін ктетін уақыттың аталуы?


title: ) 1 Бк неше Ки-ге тең? - Сабақ тест сұрақтары Радиоактивтілік құбылысы. Ыдырау заңы. Дозаметрия негіздері. Радионуклидтерді...

text:
32) 1 Бк неше Ки-ге тең?
a. 1 Бк = (1/(5.8*10 10 )) Ки
b. 1 Бк = (1/(4.9*10 10 )) Ки
c. 1 Бк = (1/(6.5*10 10 )) Ки
d. 1 Бк = (1/(2.6*10 10 )) Ки
e. 1 Бк = (1/(3.7*10 10 )) Ки+
33) 1 Ки не Бк-ге тең?
a. 1 Ки=6.5*1010 Бк
b. 1 Ки=3.7*1010 Бк+
c. 1 Ки=4.9*1010 Бк
d. 1 Ки=5.8*1010 Бк
e. 1 Ки=2.6*1010 Бк
34) Альфа ыдырау заңын жазыңыз?
a.
b.
c.
d.
e.
35) Альфа сәулесінің энергиясы?
a. 8 Мэв
b. 9 Мэв+
c. 10 Мэв
d. 7 Мэв
e. 11 Мэв
36) 1 Мэв-ті Джоулда өрнектеңіз.
a. 105 *1.6*10-19 Дж=1,6*10-14 Дж
b. 104 *1.6*10-19 Дж=1,6*10-15 Дж
c. 106 *1.6*10-10 Дж=1,6*10-4 Дж
d. 106*1.6*10-18Дж=1,6*10-12Дж
e. 106 *1.6*10-19 Дж=1,6*10-13 Дж+
37) Жалпы барлық ыдырау түрлері қандай сәуле шығарумен ерекшелінеді?
a. альфа сәуле шығарумен
b. бета сәуле шығарумен
c. дельта сәуле шығарумен
d. гамма сәуле шығарумен+
e. омега сәуле шығарумен
38) Электронның белгіленуі?
a. е- +
b. е+
c. p
d. n
e. t
39) Позитронның белгіленуі?
a. е-
b. е+ +
c. p
d. n
e. t
40) Электронды бетта (β-) ыдырау заңы?
a.
b.
c.
d. Бұл ядродағы нейтрон бөлшегінің протон және электронға айналу кезінде орын алады: n=p+ β+ν-антинейтроно+
e.
41) Позитронды бетта (β+)ыдырау заңы?
a. Бұл ядродағы нейтрон бөлшегінің нейтрон және позитронға айналу кезінде орын алады: p=n+ β+ν, ν – нейтрино бөлшегі+
b.
c.
d.
e.
42) Радиоактивтіліктің электронды е-қармау деген түрін түсіңдіріңіз?
a.
b.
c.
d.
e. Бұл құбылыс ядроның ішкі қабаттардың біріккен электронды қармап алып, нәтижесінде ядродағы бір протонның нейтронға айналуы кезінде байқалады: p+ β=n+ ν +
43) Дене элементіжұтқан иондаушы сәуле энергиясының (dE) сол дене массасына (dm) қатынасына тең шама қалай аталады?
a. ыдырау заңы
b. дозиметрия
c. радиоактивтілік
d. жұтылу дозасы+
e. сапа коэффициенті
44) Жұтылу дозасының СИ бірліктер жүйесіндегі бірлігі?
a. Грей (гр) және рад+
b. Кулон (Кл) және килограмм (кг)
c. Беккерель Бк және Кюри (Ки)
d. Джоуль (Дж)
e. Вольт (В) және Ватт (Вт)
45) 1 Гр неше Рад-қа тең?
a. 1Гр=158рад
b. 1Гр=267 рад
c. 1Гр=100рад+
d. 1Гр=124рад
e. 1Гр=96рад
46) 1 рад неше грейге тең?
a. 1рад=102 Гр
b. 1рад=100-2 Гр
c. 1рад=20-3 Гр
d. 1рад=10-3 Гр
e. 1рад=10-2 Гр
47) Жұмылу дозасы иондаушы сәулелердің денеге тигізетін түрлі радияциялық әсерлерін толық сипаттау үшін қандай шама қолданылады?
a. ыдырау заңы
b. дозиметрия
c. радиоактивтілік
d. жұтылу дозасы
e. сапа коэффициенті+
48) Сапа коэффициентінің мәні қандай шама мәніне тең?
a. Сапа коэффициенті сан жағынан дозалары әр түрлі,иондаушы сәуленің биологиялық әсерін рентген немесе гамма сәулесіне салыстырғанда қаншалықты жоғары немесе кем екендігін көрсететін шамаға тең
b. Сапа коэффициенті сан жағынан дозалары бірдей,иондаушы сәуленің биологиялық әсерін рентген немесе гамма сәулесіне салыстырғанда қаншалықты жоғары немесе кем екендігін көрсететін шамаға тең+
c. Сапа коэффициенті сан жағынан дозалары бірдей,иондаушы сәуленің физиологиялық әсерін рентген немесе гамма сәулесіне салыстырғанда қаншалықты жоғары немесе кем екендігін көрсететін шамаға тең
d. Сапа коэффициенті сан жағынан дозалары бірдей,иондаушы сәуленің химиялық әсерін рентген немесе гамма сәулесіне салыстырғанда қаншалықты жоғары немесе кем екендігін көрсететін шамаға тең
e. Сапа коэффициенті жұтылу дозасы жағынан дозалары бірдей,иондаушы сәуленің биологиялық әсерін рентген немесе гамма сәулесіне салыстырғанда қаншалықты жоғары немесе кем екендігін көрсететін шамаға тең
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=5#47)_Жұмылу_дозасы_иондаушы_сәулелердің_денеге_тигізетін_түрлі_радияциялық_әсерлерін_толық_сипаттау_үшін_қандай_шама_қолданылады