text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Жарықтың түзу сызықпен таралу заңы: мөлдір біртекті ортада жарық түзу сызықпен таралады. (Видеокассетадағы тәжірибе арқылы түсіндіріледі).
Жарық сәулесі жарық шоғының энергиясы тасымалдайтын бағытын білдіреді.
Берілген шектелген бағытта тарайтын жарық сәулелерінің жиынтығы жарық шоқтары деп аталады.
Жарық көзінен жарық түспейтін мөлдір емес нәрсенің сыртындағы кеңістіктің бөлігін көлеңке деп атайды. (Видеокассетадағы тәжірибе арқылы түсіндіріледі).
Күннің тұтылуы. («Теллурий» аспабы арқылы түсіндіріледі)
Айдың тұтылуы. («Теллурий» аспабы арқылы түсіндіріледі)
Айналық бет деп түскен жарық энергиясының басым бөлігін шағылдыратын, яғни жарықты ол түскен ортаға қайта бағыттайтын ортаға қайта бағыттайтын бетті айтады.
Жарықтың шағылу заңы: (Видеокассетадағы тәжірибе арқылы түсіндіріледі).
Түскен сәуле, шағылған сәуле және түсу нүктесіне тұрғызылған перпендикуляр бір жазықтықта жатады;
Шағылу бұрышы түсу бұрышына тең.
Егер жарық сәулесі айналық бетке түссе, онда шыққан шағылу да айналық немесе бағытталған шағылу деп аталады.
Егер де бет кедір-бұдыр болса, онда шағылғанда жарық шашырайтын болады. Мұндай шағылуды шашыранды немесе диффузиялық шағылу деп атайды. (Видеокассетадағы тәжірибе арқылы түсіндіріледі).
IV. Пысықтау.
1. Жарықтың түзу сызықпен таралу заңы қалай тұжырымдалады?
2. Бұл заңды қандай құбылыстар дәлелдейді?
3. Жарық сәулесі , жарық шоғы, нүктелік жарық көзі деген не?
4. Жарықтың шағылу заңын тұжырымдаңдар.
5. Айналық, шашыранды шағылу деген не?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V. Есептер шығару - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
V. Есептер шығару:
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар. Жарық құбылыстары: №4. №5, №6, №7.
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§§63, 64. Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар. Жарық құбылыстары: №1, №2, №3, №4.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §65,§66. Жазық айна. Сфералық айналар.
Сабақ мақсаты:
1.Жазық айна, жазық айнадағы нәрсе кескінінің ерекшеліктері, сфералық айна, олардың негізгі сипаттамалары туралы оқушыларға түсінік беру.
2. Оқушыларды ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Сабаққа қажетті құралдар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру:
1. Жарықтың түзу сызықпен таралу заңы қалай тұжырымдалады?
2. Бұл заңды қандай құбылыстар дәлелдейді?
3. Жарық сәулесі , жарық шоғы, нүктелік жарық көзі деген не?
4. Жарықтың шағылу заңын тұжырымдаңдар.
5. Айналық, шашыранды шағылу деген не?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІІ. Жаңа сабақ - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Жарықтың шағылу заңдарының көмегімен жазық айнада кескіннің пайда болуын түсіндіру. (Видеокассетадағы тәжірибелер арқылы түсіндіріледі).
Жазық айнадағы нәрсе кескінінің ерекшеліктері: кескін жалған, тура , өлшемдері нәрсенің өлшеміне тең, нәрсе айна алдында қандай қашықтықта тұрса, кескін айнаның ар жағында сондай аралықта орналасады.
Сфералық айналар қасиеттері:
0-айнаның сфералық бетінің центрі, С-айнаның төбесі. Сфералық беттің О центрі мен С айнаның төбесі арқылы өтетін түзу сызық бас оптикалық ось деп аталады.
ОС сфералық айнаның R радиусы және оның С нүктесіндегі бетіне түсірілген нормаль болып табылады. Ғ –айнаның фокусы. СҒ ойыс айнаның фокус аралығы деп аталады.
Сфералық айнада нәрселердің кескіндері. (Видеокассетадағы тәжірибелер арқылы түсіндіріледі).
Ойыс айнадағы нәрсе кескіні:
Дөңес айна беретін кескіндер кішірейтілген, тура және жалған болады.
Дөңес айнаның фокусы жалған болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V. Жаттығулар орындау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
V. Жаттығулар орындау. 2-жаттығу. 3-жаттығу.
VІ. Қорытындылау.
VІІ. Бағалау.
VІІІ.Үйге тапсырма §§5.6 . №3-үйде орындалатын эксперименттік тапсырма. №4-үйде орындалатын эксперименттік тапсырма.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §§7.8. Сәулелік жылу алмасу. Жылу берудің табиғаттағы және техникадағы мысалдары.
Сабақ мақсаты:
Жылу берілу ұғымын әрі қарай жалғастыру. Сәулелік жылу алмасу, жылу берудің табиғатағы және техникадағы қолданулары туралы түсінік алуға жағдай жасау,
Оқушылардың өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасауға дағдыландыру. Ой-өрісін қалыптастыру.
Жауапкершілікке, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Құрал-жабдықтар: жылуқабылдағыш, манометр, жылу шығарғыш
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың өткен материалды қалай меңгергенін тексеру.
Берілетін сұрақтар:
Жылу өткізгіштік дегеніміз не?
Жылу өткізгіштігі нашар қандай заттарды білесіңдер?
Қандай заттар жылуды жақсы өткізеді?
Заттардың жылу өткізгіштігінің әр түрлі болу себептері неде?
Конвекция құбылысы дегеніміз не?
Конвекцияның жылу өткізгіштіктен айырмашылығы неде?
Табиғи және еріксіз конвекция дегеніміз не?
ІІІ. Жаңа сабақ.
Сәулелік жылу алмасу деп бір денеден келесісіне электромагниттік сәуле шығарудың жәрдемімен энергияның тасымалдану процесін айтады. (Видеофрагмент көрсетіледі).
Көрсетілетін тәжірибелер:
Электромагниттік сәуле шығару – бұлар электромагниттік толқындар: радиотолқындар, инфрақызыл, ультракүлгін, рентген сәулелері, көрінетін сәуле.
Сәуле шығару қарқындылығы дененің температурасына, дененің түсіне байланысты.
Жылу берілудің табиғаттағы және техникадағы қолдануларына мысалдар келтіру.
ІV. Жаттығу жұмыстары.
Айна жақсы қыза ма?
Өрт сөндірушілер неге бастарына жылтыр металл дулыға киеді?
Бірдей жағдайда қандай топырақ жақсы қызады: қара топырақты ма, әлде күлдісі ме?
Жазда адамдар қара емес, ақ киім киюі неге байланысты?
Тоңазытқыш вагондар мен үй тоңазытқыштары неліктен ақ түске бояйды?
Қыздырғыштарды – радиаторларды үйдің қандай бөлігіне орнатады? Неліктен?
Ескек желдер деген не?
Жылыжайлар қалай жасалады?
V. Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІV. Есептер шығару - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІV. Есептер шығару:
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар. Жарық құбылыстары: №9, №12, №15.
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§§65, 66. 28-жаттығу.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §67. Жарықтың сынуы. Жарықтың сыну заңы.
Сабақ мақсаты:
1. Жарықтың сынуы, сыну бұрышы, жарықтың сыну заңы туралы оқушыларға түсінік беру.
2. Оқушыларды ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Сабаққа қажетті құралдар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру:
Жазық айнада қандай кескін алынады?
Жазық айнаның алдына биіктігі 2см А әрпі қойылған. Айнада не көрінеді?
Жазық айнадағы нәрсе кескінінің қандай ерекшеліктері бар?
Екі айна бір-біріне 900 бұрыш жасай орналастырылған. Мұндай күрделі айнаға қарап тұрған бақылаушы не көреді?
Айналық перикоптың құрылысы қандай?
Сфералық айна деген не?
Ойыс айнаның дөңес айнадан айырмашылығы қандай?
Сфералық айнаның негізгі сипаттамаларын атаңдар және сипаттаңдар.
Ойыс айнаның беретін кескінін сипаттаңдар.
Дөңес айнада қандай кескін алынады?
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Екі ортаны бөлетін шекара арқылы өткенде, жарықтың таралу бағытының өзгеруін жарықтың сынуы деп атайды.
Жарықтың сыну құбылысын түсіндіру. (Видеокассетадағы тәжірибелер арқылы түсіндіріледі).
Сынған сәуле мен екі ортаны бөлетін шекараға сәуле түскен нүктеден тұрғызылған перпендикуляр арасындағы бұрышты сыну бұрышы деп атайды.
Жарықтың сыну заңы:
Түскен сәуле, сынған сәуле және түсу нүктесіне тұрғызылған перпендикуляр бір жазықтықта жатады;
Түсу бұрышының синусының сыну бұрышының синусына қатынасы берілген орта үшін тұрақты шама болып табылады:
n шамасы сыну көрсеткіші.
Егер жарық шоғы бір заттан келесі затқа өткен кезде сынған сәуле перпендикулярға жақындаса, яғни сыну бұрышы түсу бұрышынан кем болса, онда екінші затты оптикалық тығыз деп атайды.
Ал, егер жарық шоғы бір заттан келесіге өткен кезде сынған сәуле перпендикулярдан алыстаса, яғни сыну бұрышы түсу бұрышынан үлкен болса, онда екінші затты оптикалық тығыз емес дейді.
Оптикалық тығыз емес заттың абсолюттік сыну көрсеткіші оптикалық тығыз заттыкінен кем болады.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
ІV. Есептер шығару:
В.И. Лукашик: №1330, №1332,1347.
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§§65, 66. 29-жаттығу. №4, №5.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §68,§69. Жарықтың толық шағылуы. Ақ жарықтың спектрге жіктелуі.
Сабақ мақсаты:
1. Жарықтың толық шағылу құбылысы, спектр,дисперсия туралы оқушыларға түсінік беру.
2. Оқушыларды ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Сабаққа қажетті құралдар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру:
Жарықтың сынуы деген не?
Жарықтың сыну бұрышы деген не?
Жарықтың сыну заңын тұжырымда.
Оқушылардың үйге берілген есептерді қалай шығарып келгенін тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Жарықтың толық шағылу құбылысын түсіндіру. (Видеокассетадағы тәжірибелер арқылы түсіндіріледі).
Жарық шоғы тығызырақ ортадан тығыздығы азырақ ортаға өткенде, таралу жылдамдығы артады. Сәуленің түсу бұрышымен салыстырғанда, сыну бұрышы да артады. Бұл жағдайда сыну заңы:
.
Жарық көзін шайба дөңгелегінің бойымен орын ауыстыру жолымен сыну бұрышын арттыруға болады. Сонда түсу бұрышына қарағанда сыну бұрышы тез артады, шағылған шоқтың жарықтығы артады, ал сынған шоқтың жарықтығы кемиді. Түсу бұрышын сыну бұрышы 900-қа тең болатындай етіп аламыз. Мұнда сынған шоқтың жарықтығы жойылады, ал шағылған шоқтың жарықтығы түскен шоқтың жарықтығына тең болады. Түсу бұршының одан әрі артуы –екі ортаны бөлетін шекарада сынудың болмауына алып келеді. Бұл құбылысты толық ішкі шағылу деп, ал толық шағылу болатын бұрышты сындық немесе αш шектік бұрыш деп атайды.
.
Дисперсия құбылысын түсіндіру. (Видеокассетадағы тәжірибелер арқылы түсіндіріледі).
Негізгі жеті түсті шоқтар жай, монохроматты шоқтар деп аталады.
Күн жарығының құрама бөліктерге жіктелу құбылысы дисперсия деп аталады. Кемпірқосақ –жарықтың жаңбыр тамшыларында призмадағыдай жіктелуі нәтижесінде пайда болған күрделі күн жарығының үздіксіз спектрі.
Ақ жарықпен жарықтандырылған дененің түсі, ол дене жарықтың қандай түсін шағылдыратынына тәуелді.
ІV. Пысықтау.
Жарықтың толық шағылу құбылысы қандай жағдайларда болады?
Толық ішкі шағылу дегеніміз не?
Шекті бұрыш дегеніміз не?
Спектр деген не?
Ньютон тәжірибесін айтып беріңдер.
Монохромат сәуле деген не?
Дисперсия деген не?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V.Қорытындылау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§§68, 69. 30-жаттығу.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§70.71.72. Линзалар. Линзаның оптикалық күші. Линзада кескін шығарып алу. Жұқа линза формуласы. Линзаның үлкейтуі.
Сабақ мақсаты:
1. Оқушыларға линзалар, олардың түрлері, линзаның оптикалық күші, линзада кескін алу үшін пайдаланылатын сәулелер, линза формуласы, линзаның үлкейтуі
2. Оқушыларды ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Сабаққа қажетті құралдар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тарауды қорытындылау.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Линзалар деп екі сфералық немесе бір сфералық және бір жазықтықпен шектелген мөлдір шыны денелерді атайды. Линзалардың екі түрі бар: жинағыш және шашыратқыш.
Сыну беттерінің пішініне қарай бөлінетін линзалар түрлері:
Линзаны шектеп тұрған сфералық беттердің С1, С2 центрлері арқылы арқылы өтетеін түзуді линзаның бас оптикалық осі деп атайды.
Оптикалық осьтің бойында линзаның центрінде жатқан О нүктесін линзаның оптикалық центрі деп атайды.
Линзаның центрінен фокусқа дейінгі ОҒ ара қашықтығы линзаның Ғ фокустық қашықтыы деп аталады. 2Ғ нүктесі екі еселенген фокустық қашықтық деп аталады.
Линза фокусында бас оптикалық оське перпендикуляр фокустық жазықтық орналасқан.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Линзада кескін шығарып алу - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Линзада кескін шығарып алу:
d –нәрседен линзаға дейінгі қашықтық,
f –линзадан кескінге дейінгі қашықтық.
1.
.
Кескін шын , төңкерілген және кішірейтілген.
2.
Кескін шын, төңкерілген және өлшемдері нәрсенің өлшемдеріне тең.
3.
Кескін жоғалып кетеді.
4.
Кескін тура, үлкейтілген,жалған .
Жұқа линзада нәрсенің кескінін алу үшін сәулелердің мынадай қасиеттері пайдалануға болады:
Оптикалық бас оське параллель сәуле линзада сынғаннан кейін линзаның Ғ фокусы арқылы өтеді.
Линзаның оптикалық центрі О арқылы өткен сәуле одан сынбай шығады.
Линзаның А фокусы арқылы өтетін сәуле сынғаннан кейін оның бас оптикалық осіне параллель жүреді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жұқа линза формуласы - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Жұқа линза формуласы:
Кескін өлшемінің h (биіктік) нәрсе өлшеміне Н (биіктікке) қатынасын сызықтық үлкейту Г деп атайды.
.
V. Есептер шығару.
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар. Жарық құбылыстары: А: №24, №25, В: №1, №2, №7, С: №2, №3.
Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма: : §§70.71.72.. 31-жаттығу. №1, №2, №4.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§73.74.Оптикалық аспаптар. Көз-оптикалық жүйе.
Сабақ мақсаты:
1. Оқушыларға проекциялық аппараттар, фотоаппараттар, микроскоп, телескоптың құрылысы, жұмыс істеу принциптері, көздің құрылысы, аккомодация, алытан көргіштік, жақыннан көргіштік туралы түсінік беру.
2. Оқушыларды ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
3. Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Сабақ түрі: аралас

Сабақ әдісі

text:
|
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі
|
бет | 126/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Сабаққа қажетті құралдар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру.
Сфералық линза дегеніміз не?
Дөңес линзаның қандай сипаттамаларын білесіңдер?
Оптикалық оське параллель сәулелер өткенде, олардың жолдары қалай өзгереді? Ойыс линзадан өткенде ше?
Тәжірибеде линза фокусының орнын қалай анықтауға болады?
Линзаның оптикалық күші деген не?
Жинағыш линза беретін кескіндердің өзгеруі неге байланысты?
Линзада кескін алу үшін қандай сәулелерді пайдаланған ыңғайлы?
Линзаның формуласын жазыңдар. Ол қанадй шамаларға байланысты?
Линзаның үлкейтуі деген не? Ол неге тең?
Үйге берілген есептердің шығарылуын тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Экранда нәрсенің үлкейтілген шын кескінін алуға арналған оптикалық аспаптарды проекциялық аспаптар немесе аппараттар деп атайды.
Проекциялық аппараттың оптикалық құрылысының сұлбасы:
3-ойыс айна
К-конденсор –жазықдөңес линзалар жүйесі.
Д-диапозитив
О-объектив.
Фотоаппараттың құрылысының оптикалық сұлбасы:
Лупа –бұл шыныдан жасалған қосдөңес, қысқа фокусты линза.
Фокус аралығы азайған сайын линза көбірек үлкейтеді.
Микроскоп –күрделі оптикалық аспап.
Микроскоптың құрылысының оптикалық сұлбасы:
Телескоп алыстағы нәрсенің кескінін үлкейту үшін қолданылады.
Телескоптың оптикалық құрылысының сұлбасы:
Телескоптың түрлері: телескоп-рефрактор, телескоп-рефлектор
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Көздің құрылысы - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Көздің құрылысы:
Торламада кескіннің өлшемі – нәрсенің өлшеміне және одан торламаға дейінгі қашықтыққа, яғни нәрсеге қарау бұрышына байланысты. Бұл бұрышты көру бұрышы деп атайды.
Көз бұршағының өзінің қисықтығын өзгертіп, көз торламасында нәрсенің, оларды әр түрлі қашықтықтан қарағанда анық кескінін беретін қасиетін аккомодация деп атайды.
Егер көзге күш түсірмей параллель шоқтарды торламады жататын нүктеде жинаса, онда сау көз деп аталады.
Көз бұлшық еттерінің босаңсыған күйінде фокусы көз ішінде жататын болса, онда оны жақыннан көргіштік деп атайды.
Жақыннан көргіштікті түзету үшін ойы, шашыртақыш менискілік линзалы көзілдірік киеді.
Алыстан көргіштіктің себебі –адамда алыстағы нәрсенің де, жақындағы нәрсенің де анық кескіні торламада емес, көз алмасының сыртында, тордың артында болады.
Алыстан көргіштікті түзету үшін дөңес жинағыш менискілік линзалы көзілдірік киеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
V. Есептер шығару.
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар. Жарық құбылыстары: А: №17, 18,19. В: №8, №9, №10, С: №5, №4.
V І Қорытындылау.
VІІ. Бағалау.
VІІІ. Үйге тапсырма: §§73.74.
8-сынып
Есептер шығару.
Мақсаты:
Оқушылардың «Жарық құбылыстары» бойынша алған теориялық білімдерін есеп шығаруда қолдана білу біліктіліктерін қалыптастыру.
Оқушылардың өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақталыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар: карточкалар.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Есептер шығару.
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар.
Жарық құбылыстары: А:№8, №11, №13, №14. №5, №6, №7.
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар.
Жарық құбылыстары: В: №3, №4, №5, №8.
Ж.О.Бақынов. Дидактикалық материалдар.
Жарық құбылыстары: С: №1, №6, В: №7.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
-сынып.
Сабақ тақырыбы - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
§§7.8.4- жаттығу.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §§9,10. Жылу мөлшері. Жылу мөлшерінің бірлігі. Заттың меншікті жылу сыйымдылығы. Жылу мөлшерін есептеу.
Сабақ мақсаты:
Жылу мөлшері, оның неге тәуелді екенін, меншікті жылу сыйымдылығының физикалық мағынасын түсінуге жағдай жасау.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру. Ғылыми ой қорытындыларын жасауға жетелеу.
Тиянақтылыққа, жауапкершілікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Керекті құрал-жабдықтар: термометр, спирт шамы, су, май, әр түрлі ыдыстар,
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру.
Берілетін сұрақтар:
Сәулелік жылу алмасу дегеніміз не?
Жылу алмасудың қандай түрлері вакуумда болуы мүмкін?
Қандай денелер сәулені жақсы жұтады?
Жұлдыздардың түсі бойынша температураны қалай анықтайды?
Жылу берілудің табиғаттағы және техникадағы мысалдарын келтіріңіздер.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=12#Сабақ_барысы:__І._Ұйымдастыру_кезеңі.__ІІ._Оқушылардың_үй_тапсырмасын_қалай_меңгергендерін_тексеру.__Берілетін_сұрақтар


title: ІІІ. Қорытындылау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
1. Қандай қозғалысты жылулық қозғалыс деп атайды?
А. Жылы ауаның қозғалысын
В.Сыртқы күштің әсерінен пайда болатын қозғалысты
С.Молекулалардың ретсіз қозғалысын
D. Жылулық сәулеленуді.
2. Заттың меншікті жылу сыйымдылығының бірлігі не?
А.
В.
С.
D. .
3. Меркурий құрылымы, рельефі, жылу өткізгіштігі бойынша ұқсас:
А. Шолпанға
В.Айға
С.Марсқа
D. Юпитерге
4. Сутегінің бейтарап атомында электрондардың саны қанша?
А. 1
В. 2
С. 3
D. 4.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Металдардағы токты - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
5.Металдардағы токты
тасымалдайтын қай бөлшектер?
А. Оң иондар
В.Теріс иондар
С.Электрондар
D. Оң және теріс иондар.
6. Өткізгіштің кернеуі 9 есе артса, оның кедергісі қалай өзгереді?
А. 9 есе артады
В. 9 есе азаяды
С. 3 есе азаяды
D. 3 есе артады.
7. Электр тогын берген кезде
пәтердің электр желісін өшіретін
автоматтар қалай қосылады?
А. Тізбектей
В. Параллель
С. Біреуі тізбектей, ал екіншісі
параллель
D. Автоматтар еркін қосылады.
8. Күннен Жерге берілетін жылу
берілуі қандай жолмен жүзеге
асырылады?
А. Жылу өткізгіштікпен
В.Сәулеленумен
С. Конвекциямен
D. Диффузиямен.
9. Электрон мен протонның
зарядтары қандай?
А. Электрон заряды –теріс, протон заряды-оң
В. Электрон заряды –оң, протон заряды-теріс
С. Электрон және протонның зарядтары -оң
D. Электрон және протонның зарядтары –теріс.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Күн сәулесі айна бетіне 30 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
10. Күн сәулесі айна бетіне 300
бұрышпен түседі. Шағылу
бұрышы неге тең?
А. 1500
В.1200
С. 900
D. 300.
11. Жарықтың сыну заңы қалай
өрнектеледі?
А.
В.
С.
D. .
12. 1820 жылы тогы бар өткізгіштің магнит тілшесіне тигізетін әсерін байқаған ғалым-
А. Г. Ом
В.Х. Эрстед
С. М. Фарадей
D. А. Ампер.
13. Мына құрылғылардың қайсысы ток көзі емес?
А. Реостат
В. Гальвани элементі
С. Электрофорлық машина
D. Аккумулятор.
14. Денелердің электрленуін байқауға арналған аспап
А. Кинескоп
В.Кодоскоп
С. Телескоп
D. Электроскоп.
15. Электролиттердегі электр тогы бұл-
А. Электрондардың реттелген қозғалысы
В.Электрон және оң иондардың реттелген қозғалысы
С. Оң иондардың реттелген қозғалысы
D.Теріс иондардың реттелген қозғалысы.
16. 1000 С-де қандай температура қабылданған?
А. Қалыпты жағдайда судың қайнау
В. Қалыпты атмосфералық қысымда судың қайнауы
С. Ащы судың қайнауы
D.Судың булануы.
17. Қатты, сұйық немесе газ тәрізді денелердің қайсысының жылу өткізгіштігі жоғары болады?
А. Қатты денелердің
В. Сұйықтарда және газдарда
С. Газдарда
D.Сұйықтарда.
18. Кернеудің өлшем бірлігі
А. Ватт
В. Ом
С. Вольт
D.Ампер.
19. Электрондық кемтікті ауысу
бар, өткізгіштегі бір жақты шам
өткізгішті кристалл бұл:
А. Триод
В.Резистор
С.Диод
D.Терморезистор.
20. Магниттік қасиетін ұзақ
уақыт сақтайтын денелер:
А. Диамагнетиктер
В. Ферромагнетиктер
С.Тұрақты магниттер
D.Парамагнетиктер
21. Массасы 100 кг ағаш көмірі
толық жанғанда 340 МДж-ге тең
жылу мөлшері бөлінеді. Осы
отынның меншікті жану жылуы
неге тең?
А. 3400 МДж/кг
В. 340 МДж/кг
С. 34 МДж/кг
D. 3,4МДж/кг.
22. Тізбек бөлігінде 3Кл заряд
орын ауыстырғанда электр өрісі
120 Дж жұмыс атқарды. Осы
бөліктегі кернеуді анықтаңыз.
А. 360 В
В. 0,36 кВ
С. 40 В
D. 40 кВ.
23. 15 секундта өткізгшітің
көлденең қимасы арқылы 120 Кл
электр заряды өтеді. Тізбектегі
ток күші қандай?
А. 8 А
В. 18 А
С. 180 мА
D. 7 А.
24. Массасы 200 г алюминий
200С-тан 300С-қа дейін қыздыру
үшін қанша жылу мөлшері қажет? Алюминийдің меншікті жылу сыйымдылығы 910 Дж/кг0С.
А. 1820 Дж
В. 9100 кДж
С. 800 Дж
D. 1200 Дж.
25. Жинағыш линзаның фокус аралығы 0,2 м. Линзадан денеге дейінгі ара қашықтық 0,25 м.
Линзадан кескінге дейінгі ара қашықтықты табыңдар.
А. 1м
В. 0,5 м
С. 0,125 м
D. 1, 25 м.


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=132#21._Массасы_100_кг_ағаш_көмірі__толық_жанғанда_340_МДж-ге_тең__жылу_мөлшері_бөлінеді._Осы__отынның_меншікті_жану_жылуы


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=132#23._15_секундта_өткізгшітің__көлденең_қимасы_арқылы_120_Кл__электр_заряды_өтеді._Тізбектегі__ток_күші_қандай


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=132#25._Жинағыш_линзаның_фокус_аралығы_0,2_м._Линзадан_денеге_дейінгі_ара_қашықтық_0,25_м.__Линзадан_кескінге_дейінгі_ара_қашықтықты_табыңдар.


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Жылу мөлшері- жылу алмасу кезінде дененің алған немесе жоғалтқан энергиясын айтады.
Жылу мөлшері мына шамаларға тәуелді: (тәжірибелер көрсетіледі).
Дене температурасына;
Дене массасына;
Дене жасалған зат тегіне.
; өлшем бірлігі
Белгілі заттың масса бірлігінің температурасын 10С-қа өзгертуге қажет жылу мөлшерін көрсететін физикалық шаманы меншікті жылу сыйымдылық деп атайды.
; өлшем бірлігі
ІV. Есептер шығару.
В.И.Лукашик. Есептер жинағы: №792, №795, №796, №798. V. Қорытындылау.
VІ. Үйге тапсырма: §§9,10.Жаттығулар №1, №2, №3, №4.
VІІ. Бағалау.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §§11, 12. Отынның энергиясы. Отынның меншікті жану жылуы. Механикалық және жылу процестеріндегі энергияның сақталу және айналу заңы.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға жылу мөлшері ұғымын қалыптастыруды жалғастыру, отын жанғанда бөлініп шығатын энергия, механикалық процестердегі энергияның сақталу және айналу заңы туралы түсінік беру.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру. Ғылыми ой қорытындыларын жасауға жетелеу.
Тиянақтылыққа, жауапкершілікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ түрі - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Керекті құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру.
Жылу мөлшері дегеніміз не?
Жылу мөлшері неге тәуелді? Мысалдармен түсіндір.
Ішкі энергия мен жылу мөлшерін қандай өлшем бірліктермен өлшейді?
Заттың меншікті жылу сыйымдылығы нені көрсетеді?
Заттың меншікті жылу сыйымдылығының бірлігі қандай?Денені суытқандағы жоғалтқан жылу мөлшерін қай формуламен есептеуге болады?
Үйге берілген есептердің шығарылуын түсіндіру.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Денені қыздыруға қажетті энергияны отын жаққанда алады. Қарапайым отын –көмір, мұнай, бензин және тағы басқаларының құрамында көміртек бар. Жану кезінде көміртек атомдары ауадағы оттектің атомдарыман қосылып, көмірқышқыл газының молекулаларын құрайды. Нәтижесін мол энергия бөлінеді.
Массасы 1 кг отын толық жанғанда бөлінетін жылу мөлшерін көрсететін физикалық шаманы отынның меншікті жану жылуы деп атайды.
q – отынның меншікті жану жылуы. Өлшем бірлігі 1 Дж/кг.
Кез келген массасы m отын толық жанғанда бөлінетін Q жылу мөлшерін есептеу үшін q меншікті жану жылуын жанған отынның массасына көбейту керек:
Қазақстан Республикасында отын-энергетикалық ресурстардың мол қоры бар. Соңғы жылдары еліміздің отын-энергетикалық баланс құрылымында аса көп өзгерістер болды. 50-жылдары отынның негізгі түрі көмір болса, қазіргі кезде көмірсутекті шикізат – мұнай мен газ алдыңғы қатарға шықты.
Қазақстанда 300-ден астам көмір кен орындары белгілі, олар көбіне Орталық Қазақстанда шоғырланған. Бұл аймақтарда тас көмір көп, ал еліміздің солтүстігі мен оңтүстігінде қоңыр көмір жиі кездеседі. Көп қолданысқа ие болған көмір кен орындарына Қарағанды және Екібастұз кен орындары жатады. Қарағандының тас көмірінің жану жылуы 33,5-33,6 МДж/кг, ал Екібастұз таскөмірінің жану жылуы 31,8-34,3 МДж/кг, ал Торғай өңірінің көмірінің жану жылуы 27,2-28,9 МДж/кг, Майкөбенің қоңыр көмірінің жану жылуы 29,3-31,4 МДж/кг.
Көмірсутекті шикізаттың жалпы қоры бойынша Қазақстан ТМД елдерінің ішінде Ресей мемлекетінен кейін екінші орынды иеленеді, ал әлемдік деңгейде Сауд Арабиясы, Кувейт және Біріккен Араб Әмірліктері мемлекеттерімен қатарласа алады. Жанатын пайдалы қазбаларға жататын мұнай мен газ бассейні Қазақстанның батыс аймағында кездеседі. «Атырау, Ембі, Маңғыстау».
Өткен ғасырдың 80-жылдарынан бастап ас ірі мұнай қорын игеру басталды. Ол –Атырау облысының оңтүстік-шығысындағы «Теңіз» мұнай кен орны.
Отын-энергетикалық өндірістің болашағы газ болып табылады, себеі газ жанады, ауаны ластамайды және құбырлар арқылы жеңіл тасымалданады. Қазақстандағы ірі газ кен орны – Қарашығанақ, онда еліміздегі бүкіл газ қорының 70%-і жинақталған.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Энергияның сақталу заңы - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Энергияның сақталу заңы:
Энергия жоғалмайды және жоқтан пайда болмайды. Ол тек бір денеден екінші денеге беріледі немесе бірдей мөлшерде бір түрден екінші түрге айналады.
Толық энергия:
Егер денелер жүйесіне сыртқы күштер әрекет етпесе және қоршаған ортамен жылу алмасу болмас, онда ол тұйықталған және жылулық оқшауланған болады.
Энергияның сақталу және айналу заңы:
Тұйықталған және жылулық оқшауланған денелер жүйесінің толық энергиясы-осы жүйеде болатын кез келген өзгерістер кезінде сақталады.
ІV. Есептер шығару.
7-ж.№1, №2, №3 №4
V. Қорытындылау.
VІ. Үйге тапсырма: 7-ж.№5, №6, №7, №8.
VІІ. Бағалау.
8-сынып
Есептер шығару.
Мақсаты:
Оқушылардың «Жылу құбылыстары» тарауы бойынша алған теориялық білімдерін есеп шығаруда қолдана білу біліктіліктерін қалыптастыру.
Оқушылардың өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақталыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІ. Есептер шығару. Массасы 1 кг қорғасында 1000С-қа қыздыру үшін 13000 Дж жылу мөлшері жұмсалды. Қорғасынның меншікті жылу сыйымдылығын анықтаңдар. Оны кестедегі мәнмен салыстырыңдар.
150С-та суды 1000С-қа қыздырғанда, оның ішкі энергиясы 178,8 кДж-ге артты. Судың массасын анықтаңдар.
1000С-та 5 л қайнаған су қоршаған ауаға 1680 кДж энергиясын бере отырып, қандай температураға дейін салқындайды?
100 кг антрацит толық жанғанда қанша жылу мөлшері бөлінеді?
Қарағанды көмірінің 100 кг-ы толық жанғанда бөлінетін жылу мөлшерін анықтаңдар.
Сыйымдылығы 5 л ыдыс бензинмен толтырылған. Толық жануы кезінде 23ּ107 Дж энергияны алу үшін осы бензин мөлшері жеткілікті бола ма?
440ּ107 Дж энергияны алу үшін Қарашығанақта өндірілетін табиғи газдың қандай мөлшерін жағу керек?
Массасы 200 г керосин толық жанғанда қанша жылу мөлшері бөлінеді?


text:
Тақырыбы: Әр түрлі температурадағы суды араластырғандағы жылу мөлшерін салыстыру.
Жұмыстың мақсаты: жылу алмасуда ыстық судың берген және жылу судың алған жылу мөлшерін анықтау және алынған нәтижені түсіндіру.
Приборлар мен материалдар: өлшеуіш цилиндр, термометр, калориметр, ыстық суы бар шайнек, стакан.
Жұмыстың барысы: Массасы 100 г ыстық суды сыртқы ыдыстың ішіне қойылған калориметрдің ішкі ыдысына құйыңдар. Ыстық судың t1 температурасын өлшеңдер.
Стаканға дәл сондай суық су құйып және оның t2 температурасын өлшеңдер.
Ыстық суы бар ыдысқа абайлап суық су құйып, алынған қоспаны термометрмен араластырып және оның t температурасын өлшеңдер.
Ыстық судың, қоспаның t температурасына дейін суығанда, берген жылу мөлшерін формуласымен және суық судың осы t температураға дейін жылығанда алған жылу мөлшерін формуласымен есептеңдер.
Өлшеудің және есептеудің нәтижесін кестеге жазыңдар:
Ыстық судың массасы, m, кг
Суық судың бастапқы темп.,
t1,0С
Қоспа темпер.
t, 0С
Ыстық су берген жылу мөлшері,
Q1Дж
Суық судың массасы,
m1, кг
Ыстық судың баст.
темп.
t 2,0С
Суық су алған жылу мөлшері,
Q 2 ,Дж
Ыстық су берген жылу мөлшерін суық су ылған жылу мөлшерімен салыстырыңдар да тиісті тұжырым жасаңдар.
Эксперименттің салыстырмалы қатесін мына қатыспен бағалаңдар.


title:
-сынып
Сабақ тақырыбы - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
8-сынып Сабақ тақырыбы: §§13,14. Заттың агрегаттық күйі. Қатты денелердің балқуы және қатаюы. Балқу және қатаю температурасы. Балқу және қатаю кезіндегі энергияның өзгеруі. Меншікті балқу жылуы.
Сабақ мақсаты: Заттың агрегаттық күйлері және қасиеттері туралы, балқу, қатаю процестері, осы процестер кезіндегі ішкі энергияның өзгеруі туралы түсінік алуға жағдай жасау.


text:
ІІІ. Жаңа сабақ. (Видеофрагмент арқылы түсіндіріледі)
Газ оңай сығылады.Газ өзіне берілген көлемді түгелдей алады.Газ көлемін де, пішінін де сақтамайды.Қалыпты жағдайда газ тығыздығы дәл сол заттың сұйық немесе қатты денесінің тығыздығынан мыңдаған есе кіші болады.
Сұйықтар аққыш, пішінін сақтамайды, көлемін сақтайды. Сұйықты немесе қатты денені сығатын болсақ, яғни сол заттың бөлшектерін жақындатуға тырыссақ, онда олардың арасында тебу күші пайда болады. Ал егер дене көлемін ұлғайтуға тырыссақ, яғни зат бөлшектерін бір-бірінен қашықтатсақ, онда олардың арасында тарту күші туындайды.
Қатты денелер көлемін де, пішінін де сақтайды.
Заттың қатты күйден сұйық күйге ауысу процесін балқу деп атайды. Зат балқитын температураны балқу температурасы деп атайды.
Заттың сұйық күйден қатты күйге өту процесін қатаю немесе кристалдану деп атаймыз. Зат қатаятын температураны қатаю температурасы деп атаймыз.
Аморфты қатты денелердің құрылымы кристалдарға емес, сұйықтардың құрылымына ұқсас болады. Аморфты денелерде бөлшектердің қаттамасында жақын реттілік байқалады.
Балқу кезінде отынның энергиясы неге жұмсалатынын график арқылы түсіндіру.
1 кг кристалл затты балқу температурасында сұйыққа айналдыру үшін жұмсалатын Q жылу мөлшерін осы затттың меншікті балқу жылуы деп атайды және λ деп белгілейді.
.
Кейбір заттардың меншікті балқу жылуы, Дж/кг.
Балқу температурасында сұйық күйдегі заттың ішкі энергиясы, массасы осындай қатты күйдегі заттың ішкі энергиясынан артық..
Заттың m массасын балқытуға қажет жылу мөлшері .
Массасы m зат қатайғанда осындай жылу мөлшері бөлінеді.
АВ учаскесі үшін:
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
|
|
бет | 20/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8ІV. Есептер шығару. 9-ж. №1, №2, №3, №4.
V.Қорытындылау.
VІ. Үйге тапсырма:§§13,14. 9-ж. №5, №6, №7, №8.
VІІ. Бағалау.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§15, 16. Булану және конденсация. Қаныққан және қанықпаған булар.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға булану, оның түрлері, сұйықтың кебу жылдамдығы, қаныққан және қанықпаған булар туралы түсінік алуға жағдай жасау.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасауға жетелеу.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа қажет құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Үй тапсырмасы бойынша сұрақтар:
Меншікті балқу жылуы дегеніміз не?
Ол қандай әріппен белгіленеді?
Қандай өлшем бірліктермен өлшенеді?
Массасы m кристалл денені балқу температурасында сұйыққа айналдыру үшін қажетті жылу мөлшерін қандай формуламен есептейді?
Есептердің шығарылуын тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Сұйықтың буға айналу құбылысы булану деп аталады.
Сұйықтың бетінде жүретін булану кебу деп аталады.
Булану жылуды жұтумен қатар жүреді.
Будың сұйыққа айналу құбылысы конденсация деп аталады.
Кебу жылдамдығы
Сұйықтың тегіне сұйық бетінің ауданына сұйықтың температурасына.
Булану арқылы салқындату.
Жел де булану қарқындылығын күшейтеді.
Өз сұйығымен динамикалық тепе-теңдікте болатын буды қаныққан бу деп атайды.
Өз сұйығымен динамикалық тепе-теңдікте болмайтын, яғни қанығуға жетпеген буды қанықпаған бу деп атайды.
ІV. №5-эксперименттік тапсырма. Кебу кезіндегі салқындау процесін бақылау.
V.Қорытындылау.
VІ. Үйге тапсырма:§§15,16. 10-жаттығу.
VІІ. Бағалау.
8-сынып.
Зертханалық жұмыс №2.
Тақырыбы: Мұздың меншікті жылуын анықтау.
Жұмыстың мақсаты: жылу балансының теңдеуін пайдаланып, мұздың меншікті балқу жылуын анықтау.
Приборлар мен материалдар: таразы, термометр, калориметр, мұз кесегі, сүзгіш қағаз, шайнек
Жұмыстың барысы:
Калориметрдің ішкі ыдысын таразыға тартып өлшеңдер: mk.
Оған су құйыңдар, содан кейін суы бар калоримтерді өлшеңдер:
Суы бар калоримтердің ішкі ыдысын сыртқысының ішіне орналастырып, судың tсу температурасын өлшеңдер.
Мұз кесегін сорғыш қағазбен алдын ала құрғатып алып, содан кейін оны суға салыңдар.
Суды термометрмен араластыра отырып, калориметрдегі ең төмен t температураны белгілеңдер.
Калориметрді қайтадан өлшеңдер және суға салынған мұздың mмұз массасын анықтаңдар.
Өлшеулер мен есептеулер нәтижелерін кестеге жазыңдар.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=21#Жел_де_булану_қарқындылығын_күшейтеді.___Өз_сұйығымен_динамикалық_тепе-теңдікте_болатын_буды_қаныққан_бу


title: Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты - бет 22

text:
mk, кг
|
mсу, кг
|
tсy= tк
|
t
|
mсу
|
|
|
|
|
|
Q1+Q2= Q3+Q4 жылу балансының теңдеуінен мұздың меншікті балқу жылуын анықтаңдар, мұндағы Q1-калориметр стаканының берген жылуы, Q2-судың берген жылуы, Q3-мұз ерігенде калоримтерге берген жылу мөлшері, Q4-мұздың суға берген жылу мөлшері.
Қорытынды.
Бағалау.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§17, 18. Ауа ылғалдылығы. Қайнау. Меншікті булану жылуы.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға ауаның салыстырмалы ылғалдылығы, шық нүктесі, психрометр, гигрометр, сұйықтың қайнауы, меншікті булану туралы түсінік алуға жағдай жасау.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасауға жетелеу.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа қажет құрал-жабдықтар:, психрометр, гигрометр.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Үй тапсырмасы бойынша сұрақтар:
Булану дегеніміз не?
Оның қандай түрлері бар?
Сұйықтың булану шапшаңдығы қандай себептерге байланысты?
Конденсация деген не?
Қаныққан бу дегеніміз не?
Қандай буды қанықпаған дейміз?
Қаныққан бу қысымы неге тәуелді?
ІІІ. Жаңа сабақ. (Видеофрагмент арқылы түсіндіріледі)
Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы деп ауадағы су буының қысымының сол температурада қаныққан будың қысымына тең қатынасының процентпен өрнектелген шамасын айтады.
Бу қаныққан күйге көшетін, ал салыстырмалы ылғалдылық 100%-ке тең болатын температура шық нүктесі деп аталады.
Ауадағы су буының шық нүктесін анықтау үшін Ламбрехтің конденсациялық гигрометрін пайдаланады.
Ауа ылғалдылығының мәнін анықтау үшін психрометр қолданылады.
Р –металл ыдыс
Т-термометр
Г-резеңке жиырғыш
Сұйықтың бетінде, сондай-ақ бу түйіршіктерін бөле отырып ішінде қарқынды булануын қайнау деп атайды.
Сұйықтың қайнау өтетін температура қайнау температурасы деп аталады.
Қайнау температурасы атмосфералық қысымға тәуелді.
Меншікті булану жылуы берілген сұйықтың бірлік массасы қайнау температурасында буға айналдыруға қажет жылу мөлшерін көрсетеді.
Массасы m сұйықты буландыру үшін қажет жылу мөлшері мына формуламен анықталады:
Достарыңызбен бөлісу: |


Кейбір заттардың меншікті булану жылуы, Дж/кг.
Меншікті булану жылуы конденсацияның меншікті булану жылуына тең.
ІV.№6-эксперименттік тапсырма. Сынып бөлмесі ішіндегі ауаның ылғалдылығын анықтау.
V.Есептер шығару.
Дидактикалық материалдар. Ж.О. Бақынов:
№16, №117, №6.
VІ. Қорытындылау.
VІІ.Үйге тапсырма:§§17,18.№1, №3.
VІІІ.Бағалау.
8-сынып
Есептер шығару.
Мақсаты:
Оқушылардың өткен тақырыптар бойынша алған теориялық білімдерін есеп шығаруда қолдана білу біліктіліктерін қалыптастыру.
Оқушылардың өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақталыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар: карточкалар.
Сабақ барысы:
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кейбір заттардың меншікті булану жылуы, Дж/кг


title: І. Ұйымдастыру кезеңі - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІ. Есептер шығару. Өлшемі 2х5х10 см қорғасын пластинкасының кристалдану және балқу температурасынан 270 –қа дейін суу кезінде қанша энергия бөлінеді?
ρ с=11,3ּ103 кг/м3; λ=2,5ּ104 Дж/кг; с=140 Дж/кг0С; t=3270С.
210 г мырышты 200С-тан балқу температурасына дейін қыздырып, оны сұйық күйге айналдыру үшін 10,5 г бензин жұмсалады. Берілген жылудың оған қандай мөлшері бөлінді?
11 кг су буы конденсацияланғанда қандай жылу мөлшері бөлінеді?
Баланы шомылдыруға арналған ваннадағы су салқындау болды. Оның температурасын 360С-қа жеткізу үшін температурасы 960С-тағы судан 0,84 л құюға тура келді. Ваннадағы судың массасы 16 кг болса, ондағы бастапқы температура қандай болған?
Калориммтер ішіндегі массасы 120 г жез ыдыста 220С-тағы 160 мл су бар. Осы суға массасы 85 г металл құймасынан жасалған 750С-тағы шар салында. Осыдан кейін калориметрдегі темпертауар 270С болды. Құйманың меншікті жылу сыйымдылығын есептеп шығарыңдар.


text:
ІІ. Есептер шығару. Массасы 1 кг қорғасында 1000С-қа дейін қыздыру үшін 13000 Дж жылу мөлшері жұмсалады. Қорғасынның меншікті жылу сыйымдылығын анықтаңдар.
1 г темірді немес 1 г қорғасынды 1 0 С-қа қыздырғанда, қай заттың молекуласының энергиясы көп өзгереді?
100 0 С-та 5л қайнаған су қоршаған ауаға 1680 кДж энергиясын бере отырып, қандай температураға дейін салқындайды?
Сыйымдылығы 5 л ыдыс бензинмен толтырылған. Толық жану кезінде 23ּ10 7 Дж энергияны алу үшін осы бензин мөлшері жеткілікті бола ма?
Массасы 3000 г темір ыдыста 100 г қалайыны балқытты. Егер темір ыдыс пен қалайының бастапқы температурасы 320С болса, онда ыдысты қыздыруға және қалайыны балқытуға қандай жылу мөлшері керек?
10кг суды 1000С-та буға айналдыру үшін 23ּ106 Дж энергия жұмсалады. Осы температурадағы су буы түзілісінің меншікті булану жылуы қандай?
Массасы 0,75 кг суды 200С-тан 1000С-қа дейін қыздырып, одан кейін 250 г бу алу үшін қанша энергия жұмсалады?


text:
|
|
бет | 27/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8ІІІ. Қорытындылау.
ІV. Бағалау.
V. Үйге тапсырма: қайталау
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§19.20. Термодинамиканың І заңы. Газ бен бу ұлғайғандағы жұмыс.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға термодинамиканың бірінші заңы, және оның жалпы сиаптының мәні , газ бен бу ұлғайғандағы жұмыс түсінік алуға жағдай жасау.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа қажет құрал-жабдықтар: компьютер, видеопроектор, видеокассеталар.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. «Заттың агрегаттық күйінің өзгеруі» тарауын қорытындылау. (20 минуттық тест жұмысы).
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title:
І нұсқа.

1. Мұз 0 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
І нұсқа.
1. Мұз 00С температурада ериді. Бұл кезде энергия
А. Жұтылады
В.Бөлінеді
С. Жұтылмайды да, бөлінбейді де
Д. Әуелі жұталады, содан кейін бөлінеді.
Е. Әуелі бөлінеді, содан кейін жұтылады.
2. 1 кг затты жанған кезде бөлінетін жылу мөлшерін анықтайтын физикалық шама
А. Меншікті булану жылуы
В. Меншікті жану жылуы
С. Жану жылуы
Д. Меншікті балқу жылуы
Е. Меншікті жылу сыйымдылығы.
3. Булануға кері процесс
А. Компенсация
В. Диссоциация
С. Конденсация
Д.Рекомбинация
Е. Диффузия.
4. Сұйықтың булану жылуы
В. Температураға
С. Сұйықтың еркін бетінің ауданынан
D. А, В,С жауаптарынан және желдің болуынан
Е. Тек температура мен ауданнан тәуелді.
6. Қаныққан будың қанықпаған будан айырмашылығы
А. Қаныққан будың тығыздығы жоғары
В. Қаныққан будың қысым жоғары
С. Қаныққан бу өз сұйығымен динамикалық тепе-теңдікте болады
D. Қаныққан атмосферамен динамикалық тепе-теңдікте болады
Е. Қаныққан будың температурасы жоғары.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Ауаның салыстырмалы ылғалдылығының формуласы

text:
9. Температурасы 190С бөлменің салыстырмалы ылғалдылығын анықтаңдар. Бөлме ауасындағы су буының қысымы 1,1 кПа. (Осы температурадағы қаныққан бу қысымы 2,2 кПа).
А. 20,9 %
В. 11 %
С. 19 %
Д. 22 %
Е. 50 %.
10. Қуаты 1150 Вт электр шәйнегінде 0,6 кг су бар. Судың меншікті булану жылуы 2,3·106 Дж/кг. Қанша уақыттан кейін шәйнектегі су қайнап бітеді?


Диффузия құбылысынан мынадай қорытынды туады: денелерді құрайтын бөлшектер бір-бірінен белгілі бір қашықтықта орналасады және үздіксіз қозғалыста болады. Сөйтіп, дене көлемінің үлкен бөлігін бос кеңістік алып тұрады.
Броундық қозғалыс – сұйықта немесе газда қалқып жүрген қандай да бір қатты заттың өте ұсақ бөлшектерінің сұйық немесе газ молекулаларының соққыларының әрекетінен бейберекет қозғалуы. Бұл суда қалқыған өсімдік спорасының қозғалысын бақылаған ағылшын ботанигі Р.Броунның құрметіне осылай аталған.
Ол спораның өте майда бөлшектерінің барлық бағытта үздіксіз қозғалыста болатынын байқаған. Бөлшектер ұсағырақ болған сайын олар жылдамырақ қозғалған. Таңғаларлығы – бөлшектердің қозғалысы ешқашан тоқтамаған. Олар көзге көрінбейтін қандайда бір күштер үнемі қозғап тұрғандай болады. Ал температура артқан сайын олардың қозғалысы үдей түседі.
Бөлшектердің Броундық қозғалысы –үлкен және кіші бөлшектерге, сансыз көп молекулаларға, және молекулалар мен атомдарға тән жылулық қозғалыс.
Р.Броун жаратылыстану саласындағы айтарлықтай маңызды осындай құбылысты 1827жылы ашса да, оның не себептен болатынын түсіндіре алмады.
Бұл құбылыстың дұрыс, сапалық түсіндірмесі XIX ғасырдың екінші жартысында бірқатар ғалымдардың еңбекткрінде көрініс тапты. Бірақ оның толық теориясын тек 1905-1906жж. А.Энштейн мен М.Смолуховский жасады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Диффузия құбылысынан мынадай қорытынды туады


1. Сұйықтың қайнау температурасы қай кезде басталады?
А. 1000С
В. Сұйықтың қаныққан бу қысымы атмосфералық қысымға тең болғанда
С. 1000С температурада және қалыпты атмосфералық қысымда
Д. Сұйықта ау көпіршіктері болғанда
Е. Сұйықтың температурасы артқанда.
2. Сұйықтың қайнау температурасының сыртқы қысымға тәуелділігі
А. Тәуелді емес
В. Неғұрлым қысым артқан сайын, қайнау температурасы төмендейді
С. Қысым неғұрлым артқан сайын, соғұрлым қайнау температурасы артады – тура пропорционалдық тәуелділік
Д. Қайнау температурасы қысымның квадратына пропроционал
Е. Қайнау температурасы қысымның квадратына кері пропорционал.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сұйықтың қайнау температурасы қай кезде басталады?


title: Ауаның ылғалдылығын анықтайын аспап

text:
3. Ауаның ылғалдылығын анықтайын аспап
А. Динамометр
В. Психрометр
С. Ареометр
Д. Мензурка
Е. Ешқайсысы да емес.
4. Бұлтта су буы қар кристалдарына айналады. Осының нәтижесінде қоршаған ауа
А. Салқындайды
В. Қызады
С. Қызбайды да, салқындамайды да
Д. Жоғары көтерілгенде қызады, төмен түскенде салқындайды
Е. Жоғары көтерілгенде салқындайды, төмен түскенде қызады.
5. Меншікті булану жылуының өлшем бірлігі
А. Кг
В. Дж
С. Дж/кг
Д. Дж/кг∙К
Е. К.
6. Көлемін де, пішінін де сақтайтын дене
А. Сұйық
В. Газ
С. Қатты дене
Д. Үшеуі де
Е. Үшеу де емес.
7. Будың сұйыққа айналу құбылысы
А. Компенсация
В. Диссоциация
С. Конденсация
Д.Рекомбинация
Е. Диффузия.
8. Салыстырмалы ылғалдылығы 100%-ке тең болған кездегі температура
А. Абсолют температура
В. Шық нүктесі
С. Қайнау температурасы
Д. Балқу температурасы
Е. Ешқайсысы да емес.
9. Балқу температурасында массасы 100 кг темірді сұйыққа айналдыруға қажетті энергияны анықтаңдар. Темірдің меншікті балқу жылуы 270 кДж/кг.
А. 27 МДж
В. 2700 мДж
С. 2,7∙106 Дж
Д. 270 кДж
Е. 2,7МДж.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кастрюльде 20 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
10. Кастрюльде 200С температурада 10,05 кг су бар. Осы суды қайнау температурасына дейін жеткізу үшін қанша отын қажет? (Судың меншікті жылу сыйымдылығы 4200 Дж/кг0С; отынның меншікті жану жылуы 3·107 Дж/кг, судың қайнау температурасы 1000С).
А.
В.
С.
Д.
Е.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Термодинамиканың І заңының математикалық өрнегі:
Жүйеге берілген жылу оның ішкі энергиясының өзгеруіне және жүйенің сыртқы денелермен істейтін жұмысына жұмсалады.
Қысым тұрақты, ал температура мен көлемі өзгеретін термодинамикалық процесті изобаралық процесс деп атайды.
Изобаралық ұлғаю кезінде газдың сыртқы күштерге қарсы атқарған жұмысы газ қысымын оның соңғы және бастапқы көлемдерінің айырымына көбейткенге тең.
(а-сурет) изобаралық ұлғаю кезіндегі газдың жұмысын график түрінде көрсетілуі.
Изобаралық процесс үшін термодинамикнаың І заңы:
Газдың көлемі тұрақты, ал температура мен қысымы өзгеретін термодинамикалық процесті изохоралық процесс деп атайды. (ә) –сурет.
Изохоралық процесс үшін термодинамиканың І заңы:
Температура тұрақты, ал қысым мен көлем өзгеретін термодинамикалық процесті изотермалық процесс деп атайды. (б) –сурет.
Изотермалық процесс үшін термодинамиканың І заңы:
Жылу алмасусыз жүретін процесті адиабаталық процесс деп атайды.
Адиабаталық процесс үшін термодинамиканың І заңы:
Адаибаталық процесті графикте адиабата деп аталатын қисықпен көрсетуге болады:
IV. Пысықтау.
Термодинамиканың І заңы қалай тұжырымдалады?
Оның математикалық өрнегін жазыңдар.
Қандай термодинамикалық процесті білесіңдер?
4. Әр түрлі термодинамикалық процестер үшін термодинамиканың І заңын жазыңдар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V. Есептер шығару - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Сабақ тақырыбы: §§21, 22. Жылу процестерінің қайтымсыздығы. Термодинамиканың екінші заңы.. Жылу двигательдері. Жылу двигательдерінің жұмыс істеу принциптері.
Сабақ мақсаты: Оқушыларға термодинамиканың екінші заңы, жылу двигателдері және олардың жұмыс істеу принциптері туралы түсінік алуға жағдай жасау.
Оқушыларды өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасй білуге жетелеу.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі:аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа қажет құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру. Термодинамиканың І заңы қалай тұжырымдалады?
Оның математикалық өрнегін жазыңдар.
Қандай термодинамикалық процесті білесіңдер?
Әр түрлі термодинамикалық процестер үшін термодинамиканың І заңын жазыңдар.


title: ІІІ. Жаңа сабақ - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Кез келген машина сырттан алған жылу есебінен немесе ішкі энергиясының кемуі есебінен сыртқы денелерге қарсы жұмыс істей алады.
1850 ж. Р. Клаузиус: жылу алмасу жолымен энергияның салқын денеден неғұрлым жылы денеге өтуі оның бірден-бір нәтижесі болатын процестің болуы мүмкін емес.
Термодимнаиканың ІІ заңын көбінесе былайша тұжырымдайды: екінші түрдегі «мәңгілік двигатель мүмкін емес.
Жылу машиналары деп жүйенің ішкі энергиясының бір бөлігін механикалық энергияға айналдыратын және соның есебінен жұмыс істейтін құрылғыларды айтады.
Қарапайым жылу қозғалтқыштың жұмыс істеу принципі:
V. Пысықтау.
Қайтымды, қайтымсыз процестерге мысалдар келтіріңдер.
Термодинамиканың ІІ заңын тұжырымдаңдар.
Жылу қозғалтқыштары деген не?
Кез келген жылу қозғалтқышының негізгі бөліктерін ата.
Барлық жылу қозғалтқыштарының жұмыс істеу принципі қандай?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: VI. 12-жаттығу - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІХ.Үйге тапсырма: §§21, 22. Жылу процестерінің қайтымсыздығы. Термодинамиканың екінші заңы.. Жылу двигательдері. Жылу двигательдерінің жұмыс істеу принциптері.
12-жаттығу. №4, №5, №6.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§23, 24. Іштен жанатын қозғалтқыш. Бу және газ турбиналары. Реактивті қозғалтқыштар.


text:
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа қажет құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру.
Қайтымды, қайтымсыз процестерге мысалдар келтіріңдер.
Термодинамиканың ІІ заңын тұжырымдаңдар.
Жылу қозғалтқыштары деген не?
Кез келген жылу қозғалтқышының негізгі бөліктерін ата.
Барлық жылу қозғалтқыштарының жұмыс істеу принципі қандай?
ІІІ. Жаңа сабақ.
Видеофильм арқылы іштен жану двигателі, бу турбинасының жұмыс істеу принципі түсіндіріледі.
Қарапайым іштен жану қозғалтқышы:
1-қақпақша
2-қақпақша
3-цилиндр
4-шатун мен кривошип
5-иінді білік
6-маховик
7-тұтандырғыш шам
Төрт тактілі автокөлік қозғалтқышының жұмыс істеуінің сызбанұсқасы:
1. Кіргізу немесе сорып алу
2. Сығу
3.Жұмыстық жүріс
4. Сыртқа шығару.
Бу немесе газ турбиналары:
Бу қондырғысының сұлбасы:
Ақпалы газдың реактивтік тартылысын пайдаланатын газдың тартылысын пайдаланатын жылу двигательдері реактивті деп атайды. Реактивтік двигательдер: сұйықтық және қатты отынды двигательдер деп бөлінеді. Суретте СРД құрылысы көрсетілген:
жану камерасы;
насостар;
шығу өзегі;
сұйық отын;
тотықтандырғыш.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V. Пысықтау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
VIII. Үйге тапсырма:. §§23, 24. Іштен жанатын қозғалтқыш. Бу және газ турбиналары. Реактивті қозғалтқыштар.
Сабақ тақырыбы: §§25. 26. Тоңазытқыштар.Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і. Техниканың дамуындағы жылу қозғалтқыштарының рөлі. Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер және қоршаған ортаны қорғау.
Сабақ мақсаты: Тоңазытқыштар және олардың жұмыс істеу принциптері. Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і, техниканың дамуындағы жылу қозғалтқыштарының рөлі туралы түсінік беру.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа тәрбиелеу. Экологиялық тәрбие беру.


text:
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа керекті құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тарауды қорытындылау.
Сұрақтар:
Іштен жану двигательдері дегеніміз не?
Іштен жану двигателінің құрылысы мен жұмыс істеу принципі туралы айтып бер.
Іштен жану двигателінің төрт тактісінде қандай құбылыстар өтеді.
Бу турбинасының құрылысы мен жұмыс істеу принципі туралы айтып бер.
Бу турбинасының артықшылығы неде?
Реактивті двигательдер дегеніміз не?
Оның қандай түрлері бар?
Құрылысы және жұмыс істеу принципі қандай?
ІІІ. Жаңа сабақ.
Тоңазыту қондырғысының сұлбасы
1-вентиль;
2-кептіргіш;
3-тоңазыту камерасы;
4-компрессор;
5-конденсатор.
Жылу қозғалтқыштарының халық шаруашылығындағы рөлі.
Жылу машиналарын пайдалануға қатысты экологиялық мәселелерді шешу.
IV. Пысықтау.
Тоңазыту қондырғылары дегеніміз не?
Тоңазыту құрылғыларының құрылысы және жұмыс істеу принциптері қандай?
Тоңазыту құрылғылары қалай пайдаланылады?
Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і деген не?
Оны арттырудың жолдары қандай?
Жылу қозғалтқыштарының халық шаруашылығндағы маңызы қандай?
Жылу қозғалтқыштарына байланысты экологиялық мәселелер қалай шешілуде?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: V. Есептер шығару. 13-ж. №3. №4 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
VІІ. Үйге тапсырма: §§25. 26. Тоңазытқыштар.Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і. Техниканың дамуындағы жылу қозғалтқыштарының рөлі. Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер және қоршаған ортаны қорғау.13-ж. №5. №6.
Сабақ тақырыбы:§27. Айдағы, Шолпандағы және Марстағы термодинамикалық жағдайлар.
Сабақ мақсаты: Оқушыларға Айдағы, Шолпандағы және Марстағы термодинамикалық жағдайлар туралы түсінік қалыптастыру.
Оқушылардың ғылыми дүиетанымын қалыптастыру, өз бетінше ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.


title: IV. Пысықтау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Диффузия шапшаңдығына температура өзгерісі қалай әсер етеді? Маңызы мен пайдасы қандай?
Қандай қозғалысты жылулық қозғалыс деп атайды?
V. Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§1. Жылу табиғаты жайында еңбек еткен ғалымдардың еңбектерінен эссе жазу.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §2.Температура. Температураны өлшеу тәсілдері.
Сабақ мақсаты: Цельсий шкаласы, абсолют шкаласы, температураның абсолют нөлі, газ қысымы мен оның абсолют темпертурасы арасындағы байланыс туралы түсінік алуға жетелеу.
Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, ой-өрісін дамыту. Ғылыми ой қозғауға жетелеу.


title: Сабақ әдісі - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
|
|
бет | 40/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8Сабақ әдісі: баяндау.
Сабақ түрі: аралас сабақ.
Сабаққа керекті құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру.
Тоңазыту қондырғылары дегеніміз не?
Тоңазыту құрылғыларының құрылысы және жұмыс істеу принциптері қандай?
Тоңазыту құрылғылары қалай пайдаланылады?
Жылу двигательдерінің ПӘК-і дегеніміз не?
Жылу двигательдерінің ПӘК-н төмен болуы себебі неде?
Жылу машиналарын энергетика мен көлікке кеңінен пайдаланудың айналадағы орта үшін қандай кері салдары бар?
Жылу машиналарының жұмысы кезінде атмосфераның қызуы несімен қауіпті?
Жылу машиналары ауаға қандай зиянды заттарды таратады?
Қышқыл жауын деген не және ол табиғатқа қалай ықпал етеді?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
|
|
бет | 41/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8ІІІ. Жаңа сабақ.
Диаметрі Жерден екі есе кіші.
Күнді 687 тәулікте айналып өтеді.
Екі серігі бар: Фобос және Деймос.
Жазда температурасы күндіз+200С. Қыста түнде -1250С
Айдың физикалық параметрлері:
Айдың диаметрі -3200 000 м
Айдың массасы - 5ּ1022 кг.
Жер мен Айдың қашықтығы -380000 км.
Температурасы: күндіз +1300С, түнде
-1700С
IV. Пысықтау.
Жер шарының қандай қабықшалары бар?
Қандай жағдайда планетада гидросфера болуы мүмкін?
Ай беті қандай затпен жабылған? Оның қасиеттері қандай?
Ай бетінің құрамын қалай анықтайды?
Ай кратерлері қалай түзіледі?
Неліктен Марста температураның тәуліктік ауытқулары Жерге қарағанда күрт өзгереді?
Шолпандағы «жылыжай эффектісінің» мәні қандай?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: V. Үйге тапсырма - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
V. Үйге тапсырма: : §27. Айдағы, Шолпандағы және Марстағы термодинамикалық жағдайлар.
VІ. Бағалау. Қорытындылау.
Күні
Сабақ тақырыбы: §28. Денелердің электрленуі. Электр заряды. Электр зарядының сақталу заңы.
Сабақ мақсаты:
Электр заряды, электр зарядының түрлері, электр зарядының сақталу заңы, денелердің электрленгенін анықтайтын құралдар, өткізгіштер және өткізбейтіндер туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетінше ғылыми ой қорытындыларын жасай алуға жетелеу.
Оқушыларды жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекке баулу.
Сабақ түрі : аралас.
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа керек құрал-жабдықтар:, шыны, пластмасса, эбонит таяқшалар
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. «Жылу машиналары»тарауын қорытындылау. (20 минуттық тест жұмысы).
І нұсқа.
1. Жүйенің көлемі мен температурасы өзгеріп, қысымы тұрақты болатын термодинамикалық процесс
А. Изотермалық
В. Изохоралық
С. Иобаралық
D. Ииабаталық
Е. Изопроцесс.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=42#._Жүйенің_көлемі_мен_температурасы_өзгеріп,_қысымы_тұрақты_болатын_термодинамикалық_процесс


title: Марста заттар қандай күйде болады?

text:
2. Марста заттар қандай күйде болады?
А. Қатты, сұйық, газ тәрізді
В. Қатты және сұйық
С. Қатты және газтәрізді
D. Сұйық және газ тәрізді
Е. Қатты.
3. Жылу қозғалтқышының ПӘК-н есептейтін формула:
А.
В.
С.
D.
Е.
4. Жылу машиналарында
А. Отынның ішкі энергиясы механикалық энергияға айналады
В. Отынның ішкі энергиясы электр энергиясына айналады
С. Отынның ішкі энериясы жарық энергиясына айналады
D. Жылу энергиясы механикалық энергияға айналады
Е. Жылулық энергия механикалық және электр энергиясына айналады.
5. Төменде келтірілген құрылғылардың қайсысы жылу қозғалтқышына жатпайды?
А.Іштен жану қозғалтқышы
В. Дизель
С. Газ турбинасы
D. Карбюратор
Е. Реактивті қозғалтқыш
6. Серіктері бар жер тобындағы ғаламшарлар:
А. Меркурий, Жер
В. Шолпан, Марс
С. Жер, Шолпан
D. Марс, Меркурий
Е. Жер, Марс.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=44#10._Жылу_машинасы_бір_цикл_ішінде_қыздырғыштан_10_Дж_жылу_мөлшерін_алады_да,_суытқышқа_4_Дж_жылу_мөлшерін_береді._Машинаның_ПӘК-і

text:
7. Автомобиль қозғалтқышындағы жұмыстық дене
А. Отын жанғанда түзілетін газдар
В.Бензин
С. Ауа
D. Поршень
Е. Цилиндр.
8.Газға 5 кДж жылу мөлшері берілді. Бұл кезде газ 2 кДж-ға тең жұмыс жасады. Газдың ішкі энергиясының өзгеруі
А. 5 кДж-ға артты
В. 2кДж-ға артты
С. 3 кДж-ға артты
Д. 2 кДж-ға кеміді.
Е. 3кДж-ға кеміді.
9. Идеал жылу машинасының қыздырғышының температурасы 455 машинаның ПӘК-і 40%. Суытқыштың температурасын анықтаңдар.
А. 546 К
В. 273 К
С. 182 К
D. 1820К
Е.. 2730К.
10. Жылу машинасы бір цикл ішінде қыздырғыштан 10 Дж жылу мөлшерін алады да, суытқышқа 4 Дж жылу мөлшерін береді. Машинаның ПӘК-і
А. 87%
В. 40 %
С. 60 %
Д. 37,5 %
Е. 25 %
ІІ нұсқа.
1. Алып ғаламшарға жатпайтындар ғаламшарлар
А. Юпитер
В. Сатурн
С. Марс
D. Уран
Е.Нептун
2. Жүйенің қысымы мен температурасы өзгеріп, көлемі тұрақты
болатын термодинамикалық процесс
А. Изотермалық
В. Изохоралық
С. Изобаралық
D. Адиабаталық
Е. Изопроцесс.
3. Тұрақты температурада газдың қысымын 4есе арттыру үшін, оның көлемін
А. 4 есе арттыру керек
В. 2 есе кеміту керек
С. 2 есе арттыру керек
Д. Өзгеріссіз қалдыру керек
Е. 4 есе кеміту керек.
4. Газ 300 Дж жылу мөлшерін алды. Оның ішкі энергиясы 200 Дж-ға өзгерді. Газдың атқарған жұмысы
А. 0 Дж
В. 200 Дж
С. 100 Дж
Д.300 Дж
Е. 500 Дж.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Автомобиль қозғалтқышындағы жұмыстық дене


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=44#9._Идеал_жылу_машинасының_қыздырғышының_температурасы_455_машинаның_ПӘК-і_40%._Суытқыштың_температурасын_анықтаңдар.


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=45#10._Идеал_жылу_мшинасының_қыздырғышының_температурасы_455_К,_машинаның_ПӘК-і_40%._Суытқыштың_температурасын_анықтаңдар.

text:
5. Жыл мезгілдері қандай планеталарда болады?
А. Меркуриий мен Жерде
В. Шолпан мен Жерде
С. Марс пен Жерде
Д. Шолпан, Марс және Жерде
Е. Барлық планеталарда.
6. «Екінші ретті «мәңгі» қозғалтқыш жасау мүмкін емес. Бұл қандай тұжырым?
А. Термодинамиканың бірінші заңы
В. Термодинамиканың екінші заңы
С. Энергияның сақталу заңы
Д. Энергияның сақтаулы және айналу заңы
Е. Бұл тұжырым дұрыс емес.
7. Іштен жану двигателінде жұмысы қандай тактіде жасалады?
А. Сору
В. Сығу
С. Жұмыстық жүріс
Д. Шығару
Е. Сығу және жұмыстық жүріс.
8. Термодинамиканың бірінші заңының математикалық өрнегі
А.
В.
С.
Д.
Е.
9. Қыздырғыштың температурасы 4270С, суытқыштың температурасы 270С. Жылу машинасының ПӘК-н анықтаңдар.
А. 70 %
В. 43 %
С. 94 %
Д. 6 %
Е. 57 %.
10. Идеал жылу мшинасының қыздырғышының температурасы 455 К, машинаның ПӘК-і 40%. Суытқыштың температурасын анықтаңдар.
А. 546 К
В. 273 К
С. 182 К
Д. 1820 К
Е. 2730 К.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Жыл мезгілдері қандай планеталарда болады?


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Бір-бірімен жанасқанда денелердің өзара әсерлесу құбылысын денелердің электрленуі, сол кезде туындайтын күштерді электр күштері деп атайды.
Мысалдар:
Денелердің электрлік өзара әрекеттесу қасиетін сипаттайтын физикалық шама электр заряды деп аталады.
Көрсетілетін тәжірибелер:
Электр зарядының сақталу заңы: тұйық жүйеде денелердің электрлену құбылыстарының барлығында да электр зарядтарының қосындысы сақталады.
q1+q2+...+qn=const
Денелердің электрленгенін білуге арналған құрал – электроскоп., электрометр.
Бос электр зарядтары қозғала алатын заттарды өткізгіштер деп атайды.
Жартылай өткізгіштерге: германий, кремний, селен т.б. жатады.
Электр зарядтары еркін қозғала алмайтын заттарды оқшаулағыштар немесе диэлектриктер деп атайды. Оларға: шыны, фарфор, кварц, плексиглас, резеңке, дистильденген су, керосин, әр түрлі майлар, газдар жатады.
Видеофильм арқылы денелердің электрленуі туралы тәжірибелер көрсету.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
|
|
бет | 47/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8IV. Пысықтау.
V. Қорытындылау.
VІ. Бағалау. Үйге тапсырма: §§28. 29. Денелердің электрленуі. Электр заряды. Электр зарядының сақталу заңы. Электроскоп. Өткізгіш және өткізбейтіндер. №5 –эксперименттік тапсырма.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §30. Атомдардың құрылысы. Электрон.
Элементар заряд.
Сабақ мақсаты:
Атом құрылысы, электрон, элементар заряд туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетінше ғылыми ой қорытындыларын жасай алуға жетелеу.
Оқушыларды жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекке баулу.
Сабақ түрі : аралас.
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа керек құрал-жабдықтар: компьютер, электрондық оқулық., слайдтар.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тақырып бойынша сұрақтар:
Дененің электрленгенін қалай анықтаймыз?
«Электр» атауы қайдан шыққан?
Қандай жағдайда электрлену өтеді?
Электрленген дене деп қандай денені айтады?
Электрлік бір аттас және әр аттас зарядтар қалай өзара әрекеттеседі?
Электр зарядының сақталу заңы қалай тұжырымдалады?
Электроскопты не үшін пайдаланады?
Заттар электр зарядын өткізу қабілетіне қарай нешеге бөлінеді?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Барлық денелер молекулалардан тұрады.
Молекулалар атомдарға бөлінеді.
Тұтас алғанда, атомдар мен молекулалар электрлік бейтарап болады.
Электр заряды –физикалық шама.
Электрометр арқылы зарядтарлың бөлінетіндігі туралы тәжірибе көрсету.
Электр зарядының бөліну шегі бар. Әрі қарай бөлінбейтін ең аз теріс заряды бар бөлшек электрон деп аталады.
Электронның электр заряды элементар заряд деп аталады.
е=-1,6ּ10-19Кл.
Электрон заряды qe≈-1,6▪10-19Кл.
Электрон массасы me≈9,1▪10-31кг.
Кез келген бөлшектің не дененің зарядтарының модулі электрон зарядының модуліне тең:
|q|=Ne
N – бүтін сан.
е-электрон заряды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Атомның планетарлық моделі (Резерфорд)

text:
Атомның планетарлық моделі (Резерфорд).
Атомның центрінде оң зарядталған ядро болады.
Ядроның төңірегінде одан алыс қашықтықта үлкен
жылдамдықпен теріс зарядты электрондар қозғалып жүреді.
Атом мөлшері ≈10-10м.
Ядро құрамы:
Оң зарядталған – бөлшек –протон. Протон заряды электрон зарядына тең.
Протон массасы электрон массасынан 1840 есе үлкен.
Бейтарап бөлшектер – нейтрондар.
Ядро заряды:
qя=+Ze.
Z-Менделеевтің периодтық жүйесіндегі элементтің реттік номері.
Егер атомнан элеткрондардың бір бөлігі шығарылса, атом оң ион деп аталады.
Егер атомға жаңа электрондар келіп қосылса, онда атом теріс зарядқа ие болып, теріс ион деп аталады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Сабақ түрі: аралас сабақ.

Сабақ әдісі

text:
|
Сабақ түрі: аралас сабақ.
Сабақ әдісі
|
бет | 4/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8Сабақ түрі: аралас сабақ.
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабақ көрнекілігі: плакаттар, приборлар.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергенін тексеру.
Сұрақтар:
Броундық қозғалыс дегеніміз не?
Броундық қозғалыстың себебі неде?
Диффузия құбылысы дегеніміз не?
Диффузия шапшаңдығына температура өзгерісі қалай әсер етеді? Маңызы мен пайдасы қандай?
ІІІ. Жаңа сабақ.
Галлилей термоскопы және оның жұмыс жасау принципі.
Сұйықтық термометрлер және жұмыс жасау принципі.
Цельсий шкаласы.
Реомюр шкаласы.
Фаренгейт шкаласы.
Термодинамикалық шкала.
Температураның абсолют нолі.
Табиғаттағы өте төменгі температура 273,150С-қа тең. Ол температураны абсолют нөлі деп атайды.
Газ қысым мен абсолют температура арасындағы байланыс.
Цельсий шкаласы мен Кельвин шкаласы арасындағы қатыс.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
|
|
бет | 50/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8IV. Пысықтау.
V. Жаттығу жұмысын орындау. В. И. Лукашик: №976, №977, №985, №989.
V.Қорытындылау.
VІ. Үйге тапсырма: §30. Атомдардың құрылысы. Электрон. Элементар заряд. В. И. Лукашик: №979, №980, №984, №983.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §31. Электр зарядтарының өзара әрекеттесуі. Кулон заңы.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға Кулонның жүргізген тәжірибесінің мәні, Кулон заңы туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетінше ғылыми ой қорытындыларын жасай алуға жетелеу.
Оқушыларды жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекке баулу.
Сабақ түрі : аралас.
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа керек құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тақырып бойынша сұрақтар:
Неліктен кәдімгі жағдайда дененің заряды болмайды?
Атомның құрамына қандай зарядталған бөлшектер кіреді?
Электрон туралы не білесіңдер?
Егер дене электрондарды қосып алса, онда денеде не байқалады?
Электронын жіберіп алса ше?
Жанасу кезіндегі дененің электрленуі қалай түсіндіріледі?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: ІІІ. Жаңа тақырып - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІІ. Жаңа тақырып.
Өлшемдері өзара әрекеттесетін денелердің ара қашықтығынан бірнеше есе кіші болатын денеде орналасқан зарядты нүктелік заряд деп атайды.
Кулон тәжірибесі:
~
~
~
- Кулон заңы.
SI жүйесінде Кулон заңы былай жазылады:
Зарядтың өзара әрекеттесу күштерінің ортаға байланыстылығын көрсететін Кулон заңы:
V. Есептер шығару. 14-ж. №1- №4.
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:. §31. Электр зарядтарының өзара әрекеттесуі. Кулон заңы.
14-ж. №5, №6, №7.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §32. Электр өрісі. Электр өрісінің кернеулігі.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға электр өрісі, электр өрісінің кернеулігі туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетінше ғылыми ой қорытындыларын жасай алуға жетелеу.
Оқушыларды жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекке баулу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Сабақ түрі : аралас.

Сабақ әдісі

text:
ІІ. Өткен тақырып бойынша сұрақтар: Кулонның иірілмелі таразымен жүргізген тәжірибесінің мәні неде?
Кулон заңын тұжырымдаңдар және осы заңды анықтайтын формуланы жазыңдар.
Қандай зарядты нүктелік деп атайды?
Есептердің шығарылуын тексеру.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Электр өрісі – электрмагниттік өрістің дербес бір түрі. Ол электр зарядының айналасында немесе бір уақыт ішіндегі магнит өрісінің өзгерісі нәтижесінде пайда болады. Э. ө-нің магнит өрісінен өзгешелігі – ол қозғалатын да, қозғалмайтын да электр зарядтарына әсер етеді. Э. ө-нің бар екендігін оның қозғалмайтын зарядқа әсер ететін күші бойынша байқауға болады. Электр өрісінің кернеулігі – Э. ө-нің сандық сипаттамасы болып табылады.


title: Электр өрісінің кернеулігі - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Электр өрісінің кернеулігі – электр өрісінің зарядталған бөлшектер мен денелерге күштік әсерін сипаттайтын векторлық шама (Е).
Электр өрісі материяның айрықша бір түрі. Ол тек зарядталған денелердің әрекетінен ғана байқалады. (Видеофильм арқылы тәжірибе көрсету).
Зарядталған денелердің айналасында электр өрісінің әрекеті күштірек, ал олардан алыстаған сайын өріс әлсірейді.
Заряд бірлігіне әрекет ететін күшке тең қатынасы электр өрісінің күштік сипаттамасы болып табылады және осы нүктедегі электр өрісінің кернеулігі деп аталады.
Электр өрісінің күш сызықтары деп өрістегі оң зарядталған бөлшекке әрекет ететін күштің бағытын көрсететін сызықтарды айтады.
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
|
|
бет | 54/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8V. Есептер шығару. 15-ж. №1- №4.
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:. §32. Электр өрісі. Электр өрісінің кернеулігі.
15-ж. №5, №6.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы: §33. Потенциал және потенциалдар айырымы. Электр өрісінің кернеулігі мен потенциалдар айырымының арасындағы байланыс.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға потенциал, потенциалдар айрымы, кернеулік пен потенциалдар айырымы арасындағы байланыс туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетінше ғылыми ой қорытындыларын жасай алуға жетелеу.
Оқушыларды жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекке баулу.
Сабақ түрі : аралас.
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа керек құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тақырып бойынша сұрақтар:
Электр өрісінің шын мәнінде болатынын дәлелдейтін мысалдар келтіріңдер.
Зарядталған шарға неліктен жеңіл металл шаң-тозаңдары тартылады?
Электр өрісінің кернеулігі деген не?
Тәжірибе арқылы электр өрісінің көрнекі кескінін қалай анықтауға болады?
Үйге берілген есептердің шығарылуын тексеру.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Қозғалмайтын электр зарядтарының элетр өрісі электростатикалық өріс деп аталады.
берілген нүктедегі өрістің потенциалы.
-потенциалдар айырымы.
Потенциалдар айырымы электр өрісінің энергетикалық сипаттамасы болып табылады.
Электр өрісінің кернеулігі қарастырылатын нүктелер арасындағы кернеудің олардың ара қашықтығына қатынасына тең.
V. Есептер шығару. 16-ж. №7, №8.
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:. §33. Потенциал және потенциалдар айырымы. Электр өрісінің кернеулігі мен потенциалдар айырымының арасындағы байланыс.
16-ж. №1, №2, №3.
8-сынып
Есептер шығару.
Мақсаты:
Оқушылардың өткен тақырыптар бойынша алған теориялық білімдерін есеп шығаруда қолдана білу біліктіліктерін қалыптастыру.
Оқушылардың өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақталыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар: карточкалар.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Есептер шығару.
№677.
Бірінен-бірі 3 см қащықтықта тұрған әрқайсысы 10 нКл екі заряд өзар қандай күшпен әсерлеседі?
№693.
Өрістің қандай да бір нүктесінде 2 нКл зарядқа 0,4 мкН күш әсер етеді. Өрістің осы нүктесіндегі кернеулікті табыңдар.
№696.
Зарядтан 9 және 18 см қашықтықтағы нүктелерде орналасқан 36 нКл заряд өрісінің кернеулігін табыңдар.
№727.
20 нКл заряд потенциалы 700 В нүктеден потенциалы 200 В нүктеге орын ауыстырғанда өріс қандай жұмыс істейді? Потенциалы 100 В нүктеден потенциалы 400 В нүктеге орын ауыстырғанда ше?
№746.
Бірінші конденсаторлың сыйымдылығы 0,5 мкФ, ал екіншісінікі 5000 пФ. Осы конденсаторларда бірдей заряд қорын алу үшін, оларға түсірілген кернеулерді салыстырыңдар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІІ. Қорытындылау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІІ. Қорытындылау.
ІV. Бағалау.
V. Үйге тапсырма: қайталау.
8-сынып
Есептер шығару.
Мақсаты:
Оқушылардың өткен тақырыптар бойынша алған теориялық білімдерін есеп шығаруда қолдана білу біліктіліктерін қалыптастыру.
Оқушылардың өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақталыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар: карточкалар.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Есептер шығару.
№678.
1 мкКл және 10 нКл екі заряд 9 мН күшпен біріне-бірі қандай қашықтықтан әсер етеді?
№694.
Электр өрісінің кернеулігі 2кВ/м-ге тең нүктеге орналасқан 12 нКл зарядқа қандай күш әсер етеді?
№696.
Зарядтан 9 және 18 см қашықтықтағы нүктелерде орналасқан 36 нКл заряд өрісінің кернеулігін табыңдар.
№729.
Заряд бір нүктеден екінші нүктеге орын ауыстырған кезед потенциалдар айырмасы 1кВ өрісте 40 мкДж жұмыс атқарады. Заряд неге тең?
№751.
Конденсаторлардың пластиналарының жұмыстық ауданын 2есе азайтса. Ал олардың ара қашықтықтарын 3 есе кемітсе, конденсатордың сыйымдылығы неше есе өзгереді?
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
ІІІ. Қорытындылау.
ІV. Бағалау.
V. Үйге тапсырма: қайталау.
8-сынып
Жарты жылдық тест жұмысы.
Мақсаты:
Оқушылардың І және ІІ тоқсан бойынша берілген материалдарды қалай меңгергендерін тексеру, қорытындылау, саралау.
Оқушылардың ойлау қабілетін дамыту.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу.
Сабақ әдісі: өз бетімен жұмыс.
Сабақ түрі: бақылау жұмысы
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Тест жұмысын орындау.
І нұсқа.
1. Электр плитасынан плитадан тұрған қазанға берілетін жылу берілу түрін көрсетіңіздер:
А. Жылу өткізгіштік
В. Конвекция
С. Сәуле шығару
D.Жылу өткізгіштік және сәуле шығару
Е. Конвекция және сәуле шығару.
2. 50 К температураға сәйкес келеді
А. 3230С
В. 2230С
С. 500С
D.-500С
Е. -2230С.
3.Мұз 00 С тұрақты температурада ериді. Бұл кезде энергия
А. Жұтылады
В. Бөлінеді
С. Жұтылмайды да, бөлінбейді де
D.бастапқыда жұтылады, содан кейін бөлінеді
Е. Бастапқыда бөлінеді, содан кейін жұтылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІV. Пысықтау - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІV. Пысықтау.
V. Жаттығулар. 1-жаттығу. №1,№2,№3, №4,№5, №6.
VI. Қорытындылау.
VII.Үйге тапсырма §2. 1-жаттығу. №7, №8. 1-эксперименттік тапсырма.
8-сынып
Сабақ тақырыбы: §§3.4. Ішкі энергия. Дененің ішкі энергиясын өзгерту тәсілдері.
Сабақ мақсаты:
1. Дененің ішкі энергиясы, оның температурамен байланысы, ішкі энергияны өзгертудің тәсілдері туралы түсінік алуға жағдай жасау.
2. Оқушылардың ойлау қабілетін жетілдіру, ғылыми дүниетанымын қалыптастыру.
3. Жауапкершілікке, еңбекқорлыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі:аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Үй тапсырмасы бойынша сұрақтар:
Галилей термоскопы қалай жасалған? Қандай принциппен жұмыс жасайды?
Сұйықтық термометрлердің жұмыс жасау принципі қандай құбылысқа негізделген?
Медициналық термометрдің ерекшелігі неде?
Абсолют температура деген не? Оның бірлігі қандай?
Газ қысымы мен оның абсолют температурасы арасындағы байланыс қандай?
Абсолют нөль деп нені түсінеміз?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сұйықтың булану жылуы - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
4. Сұйықтың булану жылуы
В. Температураға
С. Сұйықтың еркін бетінің ауданынан
D. А, В,С жауаптарынан және желдің болуынан
Е. Тек температура мен ауданнан тәуелді.
5. Жүйенің көлемі мен температурасы өзгеріп, қысымы тұрақты болатын термодинамикалық процесс
А. Изотермалық
В. Изохоралық
С. Изобаралық
D. Идиабаталық
Е. Изопроцесс.
6. Марста заттар қандай күйде болады?
А. Қатты, сұйық, газ тәрізді
В. Қатты және сұйық
С. Қатты және газтәрізді
D. Сұйық және газ тәрізді
Е. Қатты.
7. Ш.Кулон зарядтардың өзара әсерлесуін зерттеу үшін
А. Зарядталған бөлшектер үдеткішін
В. Иіндік таразылар
С. Иірілмелі таразы
D. Электродтары бар шыны колба
Е. Зарядталған пластиналарды қолданды.
8. Электр заряды +2е заряды бар су тамшысынан заряды -3е кішкентай тамшы бөлініп шықты. Қалған тамшының электр заряды қандай?
А. -е
В.-5е
С. +5е
D. +е
Е. -3е.
9. Оң заряд орын ауыстырғанда электр өрісінің атқарған жұмысының заряд шамасына қатынасы
А. Потенциалдық энергия
В.Электр өрісінің кернеулігі
С. Электр кернеуі
D. Электрсыйымдылығы
Е. Электр қозғаушы күш.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Электр өрісінің кернеулігінің формуласы

text:
10. Электр өрісінің кернеулігінің формуласы
А.
В.
С.
D.
Е. .
11. Массасы 1 кг заттың температурасын 10С температураға қыздыру үшін қажетті жылу мөлшерін анықтайтын физикалық шама
А. Меншікті жану жылуы
В. Меншікті жылу сыйымдылығы
С. Меншікті булану жылуы
D. Меншікті балқу жылуы
Е.. Конвекция.
12. Жылу мөлшерін мынадай формуламен есептеуге болады , егер
А. Сұйық буға айналса
В. Балқу кезінде
С. Зат жанған кезде
D. Конденсация процесі кезінде
Е.Денені бір агрегаттық күйда қыздырған кезде
13. Жылу қозғалтқышының ПӘК-н есептейтін формула:
А.
В.
С.
D.
Е.
14.Екі нүктелік заряд вакуумде қашықтықта күшпен әсерлеседі. Диэлектрлік өтімділігі ортада осындай қашықтықта осы зарядтардың өзара әсерлесу күші қалай өзгереді?
А. есе азаяды
В. өзгермейді
С. есе артады
D. есе артады
Е. есе азаяды.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=61#16._Массалары_бірдей_үш_дене_бірдей_қыздырғышпен_қыздырылған._Суретте_осы_үш_дененің_гарфиктері_көрсетілген._Осы_графиктен_меншікті_жылу_сыйымдылығы_аз_денені_көретіңдер

text:
15. Электр тогының болуына қажет емес шартты көрсетіңдер:
А. Потенциалдар айырмасының болуы
В. Тізбекте конденсатордың болуы
С. Затта еркін зарядтадған бөлшектердің болуы
D. Электр тізбегінің тұйық болуы
Е. Электр тізбегінде кернеудің болуы.
16. Массалары бірдей үш дене бірдей қыздырғышпен қыздырылған. Суретте осы үш дененің гарфиктері көрсетілген. Осы графиктен меншікті жылу сыйымдылығы аз денені көретіңдер:
А. 1
В. 2
С. 3
D. 1 және 3
Е. Барлық денелердің меншікті жылу сыйымдылығы бірдей.
17. Дененің жылулық күйін сипаттайтын физикалық шама
А. Температура
В. Тығыздық
С. Масса
D. Қысым
Е. Көлем.
18. Отынның меншікті жану жылуының өлшем бірлігі
А.
В.
С.
D.
Е. .
19. Тұрақты температурада газдың қысымын 4 есе арттыру үшін, сонда оның көлемін қалай өзгерту керек?
А. 4 есе арттыру керек
В. 2 есе азайту керек
С. 2 есе арттыру керек
D. Өзгертпей, сол күйінде қалдыру керек
Е. 4 есе азайту керек.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Электр тогының болуына қажет емес шартты көрсетіңдер


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=61#19._Тұрақты_температурада_газдың_қысымын_4_есе_арттыру_үшін,_сонда_оның_көлемін_қалай_өзгерту_керек


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=62#21._Жылу_сыйымдылықтары_4_және_1_мкФ_екі_конденсатор_бір-бірімен_тізбектей_жалғанған._Жалпы_электрсыйымдылығын_анықтаңдар.

title: Жылу машиналарында - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
20. Жылу машиналарында
А. Отынның ішкі энергиясы механикалық энергияға айналады
В. Отынның ішкі энергиясы электр энергиясына айналады
С. Отынның ішкі энериясы жарық энергиясына айналады
D. Жылу энергиясы механикалық энергияға айналады
Е. Жылулық энергия механикалық және электр энергиясына айналады.
21. Жылу сыйымдылықтары 4 және 1 мкФ екі конденсатор бір-бірімен тізбектей жалғанған. Жалпы электрсыйымдылығын анықтаңдар.
А.
В.
С.
D.
Е. .
22. Идеал жылу машинасының қыздырғышының температурасы 455 машинаның ПӘК-і 40%. Суытқыштың температурасын анықтаңдар.
А. 546 К
В. 273 К
С. 182 К
D. 1820К
Е.. 2730К.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=62#22._Идеал_жылу_машинасының_қыздырғышының_температурасы_455_машинаның_ПӘК-і_40%._Суытқыштың_температурасын_анықтаңдар.


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=63#24._Кернеулігі_біртекті_электр_өрісінде_заряд_орналасқан._10кДж_жұмыс_атқарылғанда_заряд_қандай_қашықтыққа_жылжиды

title: г алюминийды 20 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
23.200 г алюминийды 200-дан 300С-ге дейін қыздыруға қажетті жылу мөлшерін анықтаңдар. Алюминийдің меншікті жылу сыйымдылығы 910 Дж/кг0С.
А. 1820 Дж
В. 9100 Дж
С. 1820 кДж
Д. 9100 кДж
Е.. 45500 Дж.
24. Кернеулігі біртекті электр өрісінде заряд орналасқан. 10кДж жұмыс атқарылғанда заряд қандай қашықтыққа жылжиды?
А. 0,4 м
В. 0,2 м
С. 0,1 м
Д. 0,5 м
Е.. 0,8 м.
25. Кастрюльде 200С температурада 10,05 кг су бар. Осы суды қайнау температурасына дейін жеткізу үшін қанша отын қажет? (Судың меншікті жылу сыйымдылығы 4200 Дж/кг0С; отынның меншікті жану жылуы 3·107 Дж/кг, судың қайнау температурасы 1000С).
А.
В.
С.
Д.
Е..
ІІ нұсқа.
1. Жылу өткізгіштігі ең жоғары болатын денелер
А. Қатты денелер
В. Сұйықтар мен газдар
С. Газдар
D.Сұйықтар мен қатты денелер
Е. Сұйықтар.
2. Дененің ішкі энергиясын өзгерту тәсілдері
А. Жұмыс істеу арқылы
В. Жылу берілу арқылы
С. Энергия берілу арқылы
D. Жұмыс істеу арқылы және энергия беру арқылы
Е. Дененің ішкі энергиясы өзгермейді.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=63#25._Кастрюльде_20_0_С_температурада_10,05_кг_су_бар._Осы_суды_қайнау_температурасына_дейін_жеткізу_үшін_қанша_отын_қажет_(Судың_меншікті_жылу_сыйымдылығы_4200_Дж/кг


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=64#7._Суретте_зарядталған_шариктердің_жұптары_көрсетілген._Зарядталған_шариктердің_өзара_әсерлесуі_дұрыс_көрсетілген_сурет

title: Булануға кері процесс - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
3.Булануға кері процесс
А. Компенсация
В. Диссоциация
С. Конденсация
D.Рекомбинация
Е. Диффузия.
4. Төменде келтірілген құрылғылардың қайсысы жылу қозғалтқышына жатпайды?
А.Іштен жану қозғалтқышы
В. Дизель
С. Газ турбинасы
D. Карбюратор
Е. Реактивті қозғалтқыш
5. Серіктері бар жер тобындағы ғаламшарлар:
А. Меркурий, Жер
В. Шолпан, Марс
С. Жер, Шолпан
D. Марс, Меркурий
Е. Жер, Марс.
6. Қаныққан будың қанықпаған будан айырмашылығы
А. Қаныққан будың тығыздығы жоғары
В. Қаныққан будың қысым жоғары
С. Қаныққан бу өз сұйығымен динамикалық тепе-теңдікте болады
D. Қаныққан атмосферамен динамикалық тепе-теңдікте болады
Е. Қаныққан будың температурасы жоғары.
7. Суретте зарядталған шариктердің жұптары көрсетілген. Зарядталған шариктердің өзара әсерлесуі дұрыс көрсетілген сурет
А. 1
В. 2
С. 3
D. 1және 2
Е. 1 және 3.
Достарыңызбен бөлісу: |


8. Денелердің молекулалардың қозғалыс жылдамдығы артқан сайын
А. Дене температурасы артады
В.Дене температурасы төмендейді
С.Дене температурасы тұрақты
D. Дене температурасы тұрақты, содан кейін төмендейді
Е. Дене температурасы тұрақты, содан кейін артады.
9. Автомобиль қозғалтқышындағы жұмыстық дене
А. Отын жанғанда түзілетін газдар
В.Бензин
С. Ауа
D. поршень
Е. Цилиндр.
10. Алып ғаламшарға жатпайтындар ғаламшарлар
А. Юпитер
В. Сатурн
С. Марс
D. Уран
Е..Нептун
11. -730С температураға сәйкес келетін абсолют температура
А. 320 К
В. 300 К
С. 346 К
D. 200 К
Е.. 273 К
12. Ыстық шайға суық қасықты салады. Шайға салынбаған бөлігі ненің салдырынан қызды?
А. Жылу өткізгіштік арқылы
В. Конвекция арқылы
С. Сәуле шығару арқылы
D. Жұмыс істеу арқылы
Е.Диффузия арқылы.
13. Электр өрісінің энергетикалық сипаттамасы потенциал болып табылады. Оның формуласы
А.
В.
С.
D.
Е. .
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Денелердің молекулалардың қозғалыс жылдамдығы артқан сайын


14.Электр өрісінің кернеулігінің векторының бағытына алынған бағыт
А. Нүктелік теріс зарядқа әсер ететін күш векторының бағыты
В. Оң нүктелік зарядтың жылдамдық векторының бағыты
С. Нүктелік оң зарядқа әсер ететін күш векторының бағыты
D. Теріс зарядталған жылдамдық векторының бағыты
Е.Теріс нүктелік зарядтың үдеуінің векторының бағыты.
15. Диффузияның интесивтілігі
А. Зат көлеміне
В. Температураға
С. Молекулалар санына
D. Уақытқа
Е. Зат тығыздығына тәуелді.
16. Меншікті жылу сыйымдылығының өлшем бірлігі
А.
В.
С.
D.
Е. .
17. Газға 7 кДж жылу мөлшерін берді. Бұл кезде газ 10 кДж жұмыс жасады. Осының салдарынан газдың ішкі энергиясы мен температурасы былайша өзгереді
А. Ішкі энергиясы 3 кДж-ға азаяды, температурасы төмендейді
В. Ішкі энергиясы 3 кДж-ға азаяды, температурасы артады
С. Ішкі энергия 3 кДж-ға артады, температурасы төмендейді
D. ішкі энергия 3 кДж-ға артады, температурасы өзгермейді
Е. Ішкі энергиясы 17 кДж-ға артады, температурасы өзгермейді,
18. Пластиналардың ара қашықтығын 3 есе, ауданын 2 есе кішірейткенде конденсатордың сыйымдылығы қаншаға өзгереді?
А. 1,5 есе азаяды
В. 1,5 есе артады
С. 4,5 есе азаяды
D. 4,5 есе артады
Е..3/4 есе азаяды.
19. Екі нүктелік зарядтардың ара қашықтығын және зарядтардың шамаларын 4 есе арттырса, олардың өзара әсерлесу күші қалай өзгереді?
А. 4 есе артады
В. 16 есе артады
С. өзгермейді
D. 16 есе азаяды
Е. 4 есе азаяды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Электр өрісінің кернеулігінің векторының бағытына алынған бағыт


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=66#18._Пластиналардың_ара_қашықтығын_3_есе,_ауданын_2_есе_кішірейткенде_конденсатордың_сыйымдылығы_қаншаға_өзгереді


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=66#19._Екі_нүктелік_зарядтардың_ара_қашықтығын_және_зарядтардың_шамаларын_4_есе_арттырса,_олардың_өзара_әсерлесу_күші_қалай_өзгереді


title: Массасы 200 г денені 10 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
20. Массасы 200 г денені 100С ден 200С-ге дейін қыздыру үшін 760 Дж жылу мөлшері қажет болды. Осы заттың меншікті жылу сыйымдылығын анықтаңдар.
А. 760Дж/кг0С
В. 0,76 Дж/кг0С
С. 3,8 Дж/кг0С
D. 0,38 Дж/кг0С
Е. 380 Дж/кг0С
21. 300Дж жылу энергиясын алғанда газдың энергиясы 200 Дж-ға артты. Бұл кезде газ қандай жұмыс атқарды?
А. 100 Дж
В. 200 Дж
С. 250 дж
D. 300 Дж
Е. 150 Дж.
22. Спиртті жағу үшін 5,4·107 Дж жылу мөлшері бөлінді. Сонда массасы қанша спирт жағылды? Спирттің меншікті жану жылуы 26·106 Дж/кг.
А.
В.
С.
D.
Е.
23. Қуаты 1150 Вт электр шәйнегінде 0,6 кг су бар. Судың меншікті булану жылуы 2,3·106 Дж/кг. Қанша уақыттан кейін шәйнектегі су қайнап бітеді?
А.
В.
С.
Д.
Е.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=67#22._Спиртті_жағу_үшін_5,4·10_7__Дж_жылу_мөлшері_бөлінді._Сонда_массасы_қанша_спирт_жағылды_Спирттің_меншікті_жану_жылуы_26·10_6__Дж/кг.


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=67#23._Қуаты_1150_Вт_электр_шәйнегінде_0,6_кг_су_бар._Судың_меншікті_булану_жылуы_2,3·10_6__Дж/кг._Қанша_уақыттан_кейін_шәйнектегі_су_қайнап_бітеді


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=68#25._Конденсатордың_бір_астарында_оң_0,2_Кл_заряд,_ал_екінші_астарында_-0,2_Кл_теріс_заряд_бар._Конденсатордың_электрсыйымдылығы_10_4

title: Температурасы 19 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
24. Температурасы 190С бөлменің салыстырмалы ылғалдылығын анықтаңдар. Бөлме ауасындағы су буының қысымы 1,1 кПа. (Осы температурадағы қаныққан бу қысымы 2,2 кПа).
А. 20,9 %
В. 11 %
С. 19 %
Д. 22 %
Е. 50 %.
25. Конденсатордың бір астарында оң 0,2 Кл заряд, ал екінші астарында -0,2 Кл теріс заряд бар. Конденсатордың электрсыйымдылығы 104 мкФ. Конденсатордың астрарларының арасындағы кернеу қандай?


title:
Сабақ түрі : аралас.

Сабақ әдісі

text:
Сабақ түрі : аралас.
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.
Сабаққа керек құрал-жабдықтар: компьютер, слайдтар, видеокассета, видеопроектор, конденсаторлар
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тақырып бойынша сұрақтар:
Электр өрісінің қандай сипаттамаларын білесіңдер?
Берілген нүктедегі электр өрісінің потенциалы деген не?
Потенциалдар айырымы деген не?
Кернеулік пен потенциалдар айырымының арасында қандай байланыс бар?
Оқушылардың үйге берілген есептерді қалай шығарып келгенін тексеру.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Конденсатор дер қалыңдығы өткізгіштердің өлшемдерімен салыстырғанда өте аз, диэлектрик қабатымен бөлінген қос өткізгіштен тұратын денелердің жүйесін айтады.
Конденсатордың электр сыйымдылығы деп конденсатор зарядының конденсатор пластиналары арасындағы потенциалдар айырымына қатынасымен өлшенетін физикалық шаманы айтады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІІ. Жаңа сабақ - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Берілетін ұғымдар:
Ішкі энергия деп денені құрайтын барлық бөлшектердің кинетикалық энергиясы мен осы бөлшектердің өзара әрекеттесуінің потенциалық энергиясының қосындысын айтамыз. Дененің температурасы жоғары болған сайын оның ішкі энергиясы артады.
Химиялық реакция деп нәтижесінде бір заттың құрамы мен құрылысы жағынан өзгеше болатын басқа затқа түрленуін айтады. Химиялық реакциялар өзара әрекеттесуші денелердің ішкі энергиясының өзгерісін тудырады.
Дене молекулаларының қозғалыс жылдамдығы өзгергенде, демек дененің тепмпературасы өзгергенде оның ішкі энергиясы өзгереді.
Көрсетілетін тәжірибелер:
Ауаның және судың ішкі энергиясының артуы немес кемуі температура өзгерісіне тікелей байланысты. Зат температурасының өзгеруіне байланысты туындайтын процестер жылулық процестер деп аталады.
Ішкі энергияны басқа да жолмен өзгертуге болады.
Тәжірибелер:
Дененің ішкі энергиясын өзгерту тәсілдері: жылу алмасу және жұмыс жасау. Жылу алмасу деп бір денеден энергия температурасы төмен келесі денеге берілуін айтады.
Денемен не дененің өзімен жұмыс жасамай жылу алмасу арқылы ішкі энергияны өзгерту тәсілі жылу беру деп атайды.
ІV. №2-эксперименттік тапсырма. Жұмыс істеу арқылы ішкі энергияның өзгеруін зерттеу.
V. Пысықтау.
Дененің ішкі энергиясы дегеніміз не?
Оны өзгерту тәсілдері қандай?
Дененің ішкі энергиясы температураға қалай байланысты?
Жылу алмасу дегеніміз не?
Химиялық реакция дегеніміз не? Химиялық реакциялар кезінде ішкі энергия қалай өзгереді ме?
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=6#Тәжірибелер:___Дененің_ішкі_энергиясын_өзгерту_тәсілдері:_жылу_алмасу_және_жұмыс_жасау._Жылу_алмасу


title: Жазық конденсатордың электр сыйымдылығы

text:
|
Жазық конденсатордың электр сыйымдылығы
|
бет | 70/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8Жазық конденсатордың электр сыйымдылығы:
Конденсаторлардың түрлері:
V. Есептер шығару. Рымкевич есептер жинағы: №748, №755, №744
V.Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:.§34. Конденсаторлар. 17-ж.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы:§§35. 36. Электр тогы. Электр тогының көздері.Электр тогының күші. Амперметр.
Сабақ мақсаты:
Электр тогы, электр тогының көздері,электр тогының күші, амперметр туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетімен ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Құрал-жабдықтар:
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Өткен тарауды қорытындылау.
Денелердің электрленуі деген не?
Электрленуді байқауға арналған құрал қалай аталады?
Атомның құрылысы қандай?
Кулон заңы.
Элерктр өрісінің кернеулігі деген не?
Электр өрісінің кернеулігі мен потенциалдар арасындағы байланыс қандай?
Конденсатор деген не?
Конденсатордың электрсыйымдылығы деген не?
Электр зарядының неше түрі бар?
Біртекті өріс деген не?
Кернеу деген не?
Аттас және әр аттас зарядтар бір-бірімен қалай әрекеттеседі?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Электр тогы дегеніміз электр зарядтарының электр өрісінің ықпалымен реттелген қозғалысын айтады.
Электр тогы тұрақты болу үшін мынадай шарттар орындалуы қажет:
Алғаш рет «электр тогы» түсінігін физикаға енгізген француз ғалымы Ампер Андре Мари.
Электр тогының әсерлері:
Токтың жылулық әсері.
Токтың химиялық әсері.
Токтың магниттік әсері.
Токтың физиологиялық әсері.
Ток көздеріне:
Гальвани элементтері;
Аккумуляторлар;
Генераторлар жатады.
Ток көзін алу үшін зарядтарды бөлгенде электрлік емес күштерді қолданады. Оларды бөгде күштер деп атайды.
Бөгде күштердің әрекетін сипаттау үшін электр қозғаушы күші (ЭҚК) ұғымы енгізіледі.
ХБЖ-де ЭҚК бірлігі 1 Вольт (В) болып табылады:
Ток көзінің шартты белгісі:
Ток көзінде электр зарядтары бөлінеді: оң зарядтар анодқа, терісі катодқа жиналады.
Электрофорлық машиналарда зарядтарды бөлу жұмысы механикалық энергия есебінен болады.
Аккумуляторларда зарядтарды бөлу жұмысы химиялық реакция нәтижесінде болады.
Ток көзінде қайсыбір энергияның электр өрісінің энергиясына айналады.
Электр тогын өлшеу және салыстыру үшін ток күші деген шама енгізіледі.
- ток күші.
ХБЖ-де ток күшінің өлшем бірлігі 1ампер.
Әлсіз токтарды өлшеу үшін
1мА=10-3А
1мкА=10-6А
Күшті токтарды өлшеу үшін
1 кА=103A
Ток күшін өлшейтін аспаптар-амперметр.
Амперметр ток күші өлшенетін аспапқа тізбектеліп қосылады.
Сұлбадағы шартты белгісі:
Достарыңызбен бөлісу: |


|
ІІІ. Жаттығу жұмыстарын орындау. В. И. Лукашик
|
бет | 72/132 | Дата | 07.01.2022 | өлшемі | 8,7 Mb. | | #18780 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 00075fab-43c81fc8ІІІ. Жаттығу жұмыстарын орындау. В. И. Лукашик: №994, №995, №996, №997.
IV.Карточкамен жұмыс.
V. Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма: :§§35. 36. Электр тогы. Электр тогының көздері.Электр тогының күші. Амперметр. В. И. Лукашик: №998, №999, №1000, №1001. №1006.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы:§§37. 38. Электр кернеуі. Вольтметр. Электр тізбегі. Тізбек бөлігіне арналған Ом заңы.
Сабақ мақсаты:
Электр кернеуі, оның бірлігі, вольтметр, электр тізбегі, тізбек бөлігі үшін Ом заңы, кедергі туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетімен ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: ІІІ. Жаттығу жұмыстарын орындау. В. И. Лукашик


title:
Сабақ түрі: аралас

Сабақ әдісі

text:
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Құрал-жабдықтар: вольтметр
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үйге берілген тапсырмаларды қалай меңгергендерін тексеру:
Электр тогы дегеніміз не?
Электр тогының пайда болуы үшін қажетті шарттар қандай?
Ток көздері деген не?
ЭҚК-і дегеніміз не?
Ток күші деген не?
Ол нені сипаттайды?
Электр заряды, уақыт бірлігі арқылы ток күшін қалай өрнектейді?
Ток күшінің бірлігіне не алынады?
Ток күшін қандай құралмен өлшейді?
Үйге берілген есептердің шығарылуын тексеру.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Тізбектің берілген бөлігінде заряд орын ауыстырғанда, электр өрісінің атқарған жұмысының осы зарядқа қатынасы кернеу деп аталады.
ХБЖ-же электр кернеуінің бірлігі вольт (В) деп аталады.
.
Электр тізбегі ішкі және сыртқы деп аталатын екі бөліктен тұрады.
Ток көзі ішкі тізбекке, ал қалған бөлігі сыртқы тізбекке жатады.
Достарыңызбен бөлісу: |


Электр тізбегінің сызбанұсқасында қолданылатын шартты белгілер:
Тәжірибе:
Ток күшінің кернеу мен кедергіге тәуелділігік заңын 1827 ж. Г.Ом ашты.
Ом заңы: тізбектің бөлігіндегі ток күші –осы бөліктің ұштарындағы кернеуге тура пропорционал да, өткізгіштің кедергісіне кері пропорционал.
Тізбек бойымен өтетін токқа өткізгіштің кедергі жасау қасиетін сипаттайтын шаманы кедергі деп атайды.
R – кедергі.
ХБЖ-да кедергінің өлшем бірлігі Оммен өрнектеледі.
Тізбектегі кедергінің шартты белгісі:
Тізбектегі ток күшін реттеуге арналған құрал-реостаттар деп аталады. Олар екіге бөлінеді:
Реостаттың шартты белгісі:
ІІІ.Есептер шығару.
18-ж. № 5, №6, №7, №8.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Электр тізбегінің сызбанұсқасында қолданылатын шартты белгілер


title: IV.Карточкамен жұмыс - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
IV.Карточкамен жұмыс.
V. Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§§37.38. №1, №2, №3, №4.
8-сынып.
Сабақ тақырыбы:§§39. 40. Меншікті кедергі. Электр кедергісінің температураға тәуелділігі. Асқын өткізгіштік.
Сабақ мақсаты:
Оқушыларға меншікті кедергі, оның қандай шамаларға тәуелді екендігі, өлшем бірлігі, электр кедергісінің температураға тәуелділігі, асқын туралы түсінік беру.
Оқушыларды өз бетімен ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: аралас
Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Құрал-жабдықтар:ток көзі, сымдар, вольтметр, амперметр.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Оқушылардың үйге берілген тапсырмаларды қалай меңгергендерін тексеру:
Электр кернеуі деген не? Ол қандай бірлікпен беріледі.
Кернеуді қалай өлшейді?
Тізбек бөлігі үшін Ом заңы қалай тұжырымдалады?
Ом заңы қалай тағайындалды?
Кедергі деп нені атайды? Оның өлшем бірлігі қандай?
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-tairibi-jiluli-ozfalis-broundi-ozfalis-diffuziya-saba-mas.html?page=75#І._Ұйымдастыру_кезеңі.__ІІ._Оқушылардың_үйге_берілген_тапсырмаларды_қалай_меңгергендерін_тексеру


text:
ІІІ. Жаңа сабақ.
Тәжірибе:
Тәжірибе:
Өткізгіштің кедергісінің температураға тәуелділігі:
Химиялық таза металдар үшін:
ХБЖ-жа өткізгіштің температуралық коэффициентінің өлшем бірлігі: .
Асқын өткізгіштік деп таза металдардың және бірқатар қоспалардың кедергісінің абсолют нөлше жақын температураларды кенет нөлге дейін төмендеу құбылысын айтады.
ІІІ.Есептер шығару.
19-ж.№ 4 , №5, №6, №7, №8.
IV.Карточкамен жұмыс.
V. Қорытындылау.
VІ. Бағалау.
VІІ. Үйге тапсырма:§§39.40. 19-ж.№1, №2. №3. 145-бет. №3.
8-сынап
Зертханалық жұмыс 3
Тақырыбы: электр тізбегін жинау және оның әр түрлі бөліктеріндегі ток күші мен кернеуді өлшеу.
Мақсаты: ток күші тізбектің әр түрлі бөлігінде бірдей екенін көрсету және кернеуді өлшеуді үйрену.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Приборлар мен материалдар - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
Приборлар мен материалдар: амперметр, вольтметр, ток көзі, қосу сымдары, кілт, резисторлар,қыздыру шамы.
Жұмыс барысы:
1. Амперметр мен вольметрдің шкалаларын қараңдар, бөлік құнын анықтаңдар.
2. 191-192- және 193-суреттердегі сұлбалар бойынша электр тізбегін жинаңдар. Әр жағдай үшін амперметрдің көрсетулерін жазыңдар.
3. Қорытынды жасаңдар.
4. Ток көзін, резисторды, қыздыру шамын және кілтті тізбектей қосып, электр тізбегін жинаңдар.
5. Тізбекті тұйықтаңдар және әр резистордың ұштарындағы кернеулерді U1, U2 және екі резистордан тұратын тізбек бөлігіндегі кернеуді өлшеңдер.
6. Жинаған тізбектің сұлбасын сызыңдар.
7. U1+ U2 қосындысын есептеңдер және U кернеуімен салыстырыңдар.
8. Қорытынды жасаңдар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
-сынап

Зертханалық жұмыс 4 - Сабақ тақырыбы: жылулық қозғалыс. Броундық қозғалыс. Диффузия. Сабақ мақсаты

text:
8-сынап
Зертханалық жұмыс 4
Тақырыбы: Тізбек бөлігіне арналған Ом заңын зерделеу.
Мақсаты: Оқушыларды электр өлшеуіш аспаптарды дұрыс қоса білу, әрі олардың көрсетуін мұқият жаза білуге үйрету.
Приборлар мен материалдар: амперметр, вольтметр, ток көзі, қосу сымдары, кілт, резисторлар, реостат.
Жұмыс барысы:
1. Амперметр мен вольтметр шкалаларын қараңдар және бір бөлік құнын есептеңдер.
2. Сұлба бойынша элетр тізбегін жинаңдар.
3. Тізбекті тұйықтаңдар.
4. Тізбектегі кернеу мен ток күшін біртіндеп ұлғайтамыз.
Құралдардың көрсетулерін кестеге жазыңдар.
5. Ом заңын пайдаланып, қыздыру шамының кедергісін есептеңдер.
6. Есептеу нәтижелерін кестеге түсіріңдер.
7. Тәжірибе нәтижесін қорытындылаңдар.
Тапсырма. Ток күшінің кернеуге тәуелділік графигін салу.
8.Бағалау.
Достарыңызбен бөлісу: |