49) Иондаушы сәуленің биологиялық әсері дегенде нені түсінеміз?
a. альфа ыдырау
b. гамма ыдырау
c. сәуленің әсерінен денеде орын алатын құбылысты+
d. бетта ыдырау
e. спортанды бөліну
50) Альфа сәулесі үшін сапа коэффициенті 20ға тең. Мұны қалай түсіну керек?
a. Альфа сәулесінің биологиялық әсері рентген сәулесімен салыстырғанда 20 есе көп дегенді білдіреді.+
b. Альфа сәулесінің биологиялық әсері рентген сәулесімен салыстырғанда 20 есе кем дегенді білдіреді.
c. Альфа сәулесінің биологиялық әсері рентген сәулесімен салыстырғанда 20*103 есе көп дегенді білдіреді.
d. Альфа сәулесінің биологиялық әсері рентген сәулесімен салыстырғанда 20 есе көп дегенді білдіреді.
e. Альфа сәулесінің биологиялық әсері рентген сәулесімен салыстырғанда 2 есе көп дегенді білдіреді.
51.Сапа коэффициентін ескере отырып анықталған дозаны қалай атайды?
a. электронды зона
b. ядролық зона
c. сапалық зона
d. жұтылған зона
e. эквивалентті зона+
52) Эквивалентті доза қандай өрнекпен анықталады?
a. F=H * Q
b. H=K * D+
c. Q=H * F
d. H=K * Q
e. H=F * Q
53) Эквиваленті доза шамасының өлшем бірлігі?
a. Зиберт және Бэр+
b. Кулон/кг және Рентген (Р)
c. микр Р/сағ,милли Р/сағ, Р/сағ
d. Гр/мин, Гр/сағ
e. 3в/ мин, 3в/сағ, 3в/жыл, бэр/мин, бэр/сағ
54) 1 Зиберт (зв) неше бэрге тең?
a. 1 Зб=110 бэр
b. 1 Зб=120 бэр
c. 1 Зб=150 бэр
d. 1 3б =100 бэр+
e. 1 Зб=200 бэр
55) 1 бэр неше зв ге тең?
a. 1 бэр10-3зб
b. 1 бэр =10-2 3б+
c. 1бэр=10-4зб
d. 1бэр=102зб
e. 1бэр=103зб
56) Иондаушы сәулелердің ауаны иондау қабілетін сипаттауда қандай шама қолданылады?
a. ыдырау заңы
b. дозиметрия
c. экспозициялық зона +
d. жұтылу дозасы
e. сапа коэффициенті
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Иондаушы сәуленің биологиялық әсері дегенде нені түсінеміз?


57) Экспозициялық доза қандай әріппен белгіленеді?
a. Х+
b. W
c. F
d. C
e. Q
58) Экспозициялық дозаны есептеу формуласы?
a. X = Q/m+
b. Т=ln2/ λ
c. A=dN/dt
d. Т=0,693/ λ
e. N = N0e-lt
59) Экспозициялық дозаның мағынасы?
a. Экспозициялық доза – сан жағынан ауаның бірлік массасы мөлшерінде пайда болған барлық теріс иондардың зарядына тең
b. Экспозициялық доза – сан жағынан ауаның бірлік массасы мөлшерінде пайда болған бірнеше оң иондардың зарядына тең
c. Экспозициялық доза – сан жағынан ауаның бірлік массасы мөлшерінде пайда болған барлық оң иондардың зарядына тең+
d. Экспозициялық доза – сан жағынан ауаның бірлік массасы мөлшерінде пайда болған бірнеше теріс иондардың зарядына тең
e. Экспозициялық доза – сан жағынан ауаның бірлік массасы мөлшерінде пайда болған барлық оң атомдардың зарядына тең
60) Экспозициялық дозаның өлшем бірлігі?
a. Зиберт және Бэр
b. Кулон/кг және Рентген (Р)+
c. микр Р/сағ,милли Р/сағ, Р/сағ
d. Гр/мин, Гр/сағ
e. 3в/ мин, 3в/сағ, 3в/жыл, бэр/мин, бэр/сағ
61) 1 Кл /Кг неше Р ге тең?
a. 1Кл/Кг=25,8/104Р
b. 1 Кл/Кг = 2,58/104 Р+
c. 1Кл/Кг=2,34/104Р
d. 1Кл/Кг=23,4/104Р
e. 1Кл/Кг=3,58/104Р
62) 1 рентген неше Кл/Кг ға тең?
a. 1 Р = 2,58 х 10-4 Кл/Кг+
b. 1 Р = 25,8 x 10-4Кл/Кг
c. 1 Р = 23,4 x 10-4Кл/Кг
d. 1 Р = 2,34 x 10-4 Кл/Кг
e. 1 Р = 3,58 x 10-4 Кл/Кг
63) Жұтылу және экспозициялық доза арасындағы байланыс формуласы?
a. X = Q/m
b. Т=ln2/ λ
c. A=dN/dt
d. D= f * X , мұндағы f – өтпелі коэффицент+
e. N = N0e-lt
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Экспозициялық доза қандай әріппен белгіленеді?


64) Жұтылу доза шамасының сол дозаны қабылдаған уақытқа қатынасымен анықталатын шама қалай аталады?
a. доза шамасы
b. доза уақыты
c. доза қуаты+
d. жұтылу дозасы
e. доза белсенділігі
65) Жұтылу доза қуатының формуласы?
a. X = Q/m
b. ND = D/t+
c. A=dN/dt
d. Т=ln2/ λ
e. N = N0e-lt
66) Жұтылу дозасы қуатының өлшем бірлігі?
a. Зиберт және Бэр
b. Кулон/кг және Рентген (Р)
c. микр Р/сағ,милли Р/сағ, Р/сағ
d. Гр/мин, Гр/сағ +
e. 3в/ мин, 3в/сағ, 3в/жыл, бэр/мин, бэр/сағ
67) Экспозициялық доза қуатының формуласы?
a. Nx = X/t+
b. ND = D/t
c. A=dN/dt
d. Т=ln2/ λ
e. N = N0e-lt
68) Экспозициялық доза қуатының бірлігі?
a. Зиберт және Бэр
b. Кулон/кг және Рентген (Р)
c. микр Р/сағ,милли Р/сағ, Р/сағ+
d. Гр/мин, Гр/сағ
e. 3в/ мин, 3в/сағ, 3в/жыл, бэр/мин, бэр/сағ
69) Эквивалентті доза қуатының формуласы?
a. Nx = X/t
b. ND = D/t
c. A=dN/dt
d. NH = H/t+
e. N = N0e-lt
70) Эквивалентті доза қуатының өлшем бірлігі?
a. Зиберт және Бэр
b. Кулон/кг және Рентген (Р)
c. микр Р/сағ,милли Р/сағ, Р/сағ+
d. Гр/мин, Гр/сағ
e. 3в/ мин, 3в/сағ, 3в/жыл, бэр/мин, бэр/сағ+
71) Жартылай ыдырау периоды өте аз болған радиоактивті заттар қалай аталады?
a. нуклондар
b. радионуклидтер+
c. нуклидтар
d. нейрондар
e. ядролар
72) Радионуклиттер қандай жолмен алынады?
a. табиғи жолмен, табиғатта сирек кездеседі
b. табиғи жолмен, табиғатта жиі кездеседі
c. жасанды түрде, табиғатта кездеспейді+
d. жасанды түрде, табиғатта аздап бар
e. дұрыс жауап жоқ
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ) Жұтылу доза шамасының сол дозаны қабылдаған уақытқа қатынасымен анықталатын шама қалай аталады?


title: ) Радиоактивті йод қандай ағзада жиналады?

text:
74) Радиоактивті элементтердің изотопын адам ағзасына ендіріп,олардың адам ағзасында жиналған аймағынан шығарған сәулесі арқылы адам мүшесінің немесе аймақтың диагностикалық күйін анықтау әдісі қалай аталады? a. таңбаланған ядролар әдісі
b. таңбаланған электрондар әдісі
c. таңбаланған элементтер әдісі
d. таңбаланған атомдар әдісі+
e. таңбаланған молекулалар әдісі
75) Радионуклидтер терапиялық мақсатта қолдануының негізі неде? a. Адионуклидтерден шығатын иондаушы сәулелер ми жасушаларын бұзады
b. Радионуклидтерден шығатын иондаушы сәулелер бүйрек жасушаларын бұзады
c. Радионуклидтерден шығатын иондаушы сәулелер жүрекке пайдалы
d. Радионуклидтерден шығатын иондаушы сәулелер ісік жасушаларын емдейді
e. Радионуклидтерден шығатын иондаушы сәулелер ісік жасушаларын бұзады+
76) Адам ағзасының терең қабатында жатқан ісіктерді жоғары энергиялы гамма сәулелер арқылы жою әдісі қалай аталады? a. альфа терапия
b. гамма терапия+
c. бетта терапия
d. сигма терапия
e. дельта терапия
77) Альфа сәулесі арқылы емдеу әдісі қалай аталады? a. альфа терапия+
b. гамма терапия
c. бетта терапия
d. сигма терапия
e. дельта терапия
78) Адам ағзасына немесе оның белгілі бір мүшесіне тікелей әсер ететіндей жағдайда қандай терапия қолданылады? a. сигма терапия+
b. гамма терапия
c. бетта терапия
d. альфа терапия+
e. дельта терапия
79) Теріге тікелей әсер ету мақсатында қандай ем қабылдау керек? a. дерматологқа көрсету керек
b. родон ваннасын+
c. ингаляция
d. рентгенге түсу керек
e. радонды су ішу керек


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=9#76)_Адам_ағзасының_терең_қабатында_жатқан_ісіктерді_жоғары_энергиялы_гамма_сәулелер_арқылы_жою_әдісі_қалай_аталады


url: http://emirsaba.org/saba-test-sratari-radioaktivtilik-bilisi-idirau-zai-dozametriy.html?page=9#78)_Адам_ағзасына_немесе_оның_белгілі_бір_мүшесіне_тікелей_әсер_ететіндей_жағдайда_қандай_терапия_қолданылады


title: Сабақ тест сұрақтары Радиоактивтілік құбылысы. Ыдырау заңы. Дозаметрия негіздері. Радионуклидтерді медицинада қолдану

text:
1) Кейбір атом ядроларының өз бетінше ыдырап басқа заттың ядросына айналуы қалай аталады? a. ыдырау заңы
b. дозиметрия
c. радиоактивтілік+
d. жұтылу дозасы
e. сапа коэффициенті
2) Радиоактивтілік құбылысын кім және қашан ашқан? a. А.Беккерель+
b. Ерлі зайыпты Пьер және Мария Кюрилер
c. К.Пирсон
d. Бер
e. Бугер
3) А.Беккерель қандай тәжірибе жүргізген? a. ол гелий тұзының белгісіз сәулелер шығаратындығын байқаған
b. ол аргон тұзының белгісіз сәулелер шығаратындығын байқаған
c. ол неон тұзының белгісіз сәулелер шығаратындығын байқаған
d. ол уран тұзының белгісіз сәулелер шығаратындығын байқаған+
e. ол криптон тұзының белгісіз сәулелер шығаратындығын байқаған
4) Радиоактивтілік құбылысынтерең зеріттеген кімдер? a. А.Беккерель+
b. Ерлі зайыпты Пьер және Мария Кюрилер
c. К.Пирсон
d. Бер
e. Бугер
5) Радиоактивті ыдырау кезінде қандай сәулелер шығады? a. альфа, бета, лямбда сәулелері
b. бета, гамма, дельта сәулелері
c. омега және лямбда сәулелері
d. гамма, дельта, омега сәулелері
e. альфа, бета, гамма сәулелері+
7) Альфа бөлшектің құрамын айтыңыз? a. 2 протон және 1 нейтрон
b. 2 протон және 1 нейтрон
c. 2 протон және 2 электрон
d. 2 протон және 2 нейтрон+
e. 2 электрон және 2 нейтрон
8) Бета сәуле дегеніміз не? a. жоғары энергиялы электромагнит толқын
b. гелий атомының ядросы, He
c. электрон немесе позитрон бөлшегі+
d. жай ғана электрон бөлшегі
e. төмен энергиялы электромагнит толқын


title: Сабақ Тәуелсіз қоғамдағы жеке тұлғаның «ерік бостандығы»

text:
4-тәжірибелік сабақ Тәуелсіз қоғамдағы жеке тұлғаның «ерік бостандығы» тұжырымдамасы
Жоспар
Психологиядағы ерік түсінігі.
Ерікті актінің құрылымы.
Шешім қабылдау және таңдау мәселесі.
Ерік және тұлға.
Тұлғаның өзін-өзі реттеу психологиясы (стресс-менеджмент).
Саналы өзін-өзі бақылау.
Глоссарийге қойылатын құрылымдық талаптары
01 02 03 04 Ақпарат толықтығы белгілі бір жүйе шеңберінде бір нәрсені тұтас сипаттау Логикалық бірізділік 1 Мәліметтің 2 мәліметпен логикалық байланыста болуы . Анализ негізінде қолданылған ақпараттың дәлдігі Өзіндік қорытынды Студент атқарылған жұмыс негізінде өзіндік пікір қалыптастырады Ақпараттың дәлдігі Назарларыңызға рахмет!!


title: Сабақтың №19-20 Сабақтың тақырыбы: html-редакторы. Интернет үшін ақпараттық обьектілерді құру құралдары

text:
АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ МКҚК «АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНОЛОГИЯ ЖӘНЕ ФЛОРИСТИКА КОЛЛЕДЖІ»
Пән: Информатика негіздері
Мерзімі: «19» наурыз 2020 жыл
Топ №: 18-24
Сабақтың № 19-20 Сабақтың тақырыбы: HTML-редакторы.Интернет үшін ақпараттық обьектілерді құру құралдары
HTML тілі туралы жалпы түсінік Интернеттегі мәліметерді бейнелеу HTML тілінде жазылады. Бірақ программалауға ұқсас болғанмен программалау тілі емес, гипермәтінді белгілеу тілі деп аталады.
Web – парақтарының жазылу тілі HTML тілі болып табылады.
HTML /Hyper Text Maker Language/ ағылшын тілінен аударғанда мына мағынаны білдіреді : гипермәтінді белгілеу тілі. Web бетті HTML файл деп атаймыз.
HTML – компьютерлер арасындағы мәліметтер алмасудың жаңа хаттамасы. Ол Интернеттегі мәтін бөліктерінің атқаратын қызметін белгілеп, оларды әрбір тұтынушыға жеткізе алатын құжатты түрде белгілейтін тіл болып табылады.
HTML файлының кеңейтілуі htm немесе html HTML элементтерін мына категорияларға топтауға болады :
тақырыптық элементтер
құжат құрылымын сипаттайтын элементтер
мәтіндік элементтер
Броузерлер Броузер — бұл Web — беттерін /гипермәтіндік беттерді/ қарауға негізделген программа.
Графикалық,бейнелік және аудиомәліметтер жеке файлдарға жазылады да, құжат ішіндегі сілтемелерге сәйкес браузерлер оларды біртіндеп қосу қызметін атқарады. Файлдағы мәліметтерді қабылдап, браузерлер оларды реттеп орналастырады да, HTML тілінің командалары арқылы мәтінге қажетті түстер енгізіп, Терезе көлемін, мәтін қаріпі мен оның өлшемін және т.б әрекеттерді анықтап, нәтижесін экранда көрсетеді.
HTML файлын құрастырар алдында жұмыс үстелінде құрылған Web беттерді сақтайтын « LessonHTML» бумасын құрып аламыз.
HTML файлдарды құрастыру үшін Блокнотты пайдаланамыз.
Ол үшін :
Пуск – Программы – Стандартные – Блокнот әрекеттер тізбегін орындап, Блокнот программасын іске қосамыз да, HTML мәтіндерін теріп сақтаймыз. Сақтау жолы : Файл – сохранить каккомандасын орындаймыз
Сохранить как терезесінде папка бөлігіне рабочий стол -ды белгілеп, оның ішінен папка « LessonHTML»— ды орнатамыз.
Осы файлды ашудың екі жолы бар :
1 – тәсіл : 1. Жұмыс үстеліндегі « Lesson HTML» бумасын ашамыз.
« Lesson1.html » файлына 2 рет шертеміз, сонда Блокнотта
терілген HTML мәтінінің Web парақтағы тұлғасын көреміз.
Құжат тұлғасына әрі қарай өзгерістер енгізу үшін
Вид – Просмотр HTML кода командасын орындаймыз.
Сонда бізге алдыңғы Блокноттағы жазылған HTML мәтіні
ашылады.
2 – тәсіл: Microsoft Internet Explorer броузері программасын жүктеңіз де, мына команданы орындаңыз :
Файл – открыть
Открыть хабар алмасушы терезесінен «Обзор» белгісіне басып, Рабочий стол -ды белгілеп, оның ішінен папка « LessonHTML» — ді белгілеп « Lesson1.html » файлына 2 рет шертеміз немесе открыть батырмасына шертеміз, сонда Блокнотта терілген HTML мәтінінің Web парақтағы тұлғасын көреміз.
Құжат тұлғасына әрі қарай өзгерістер енгізу үшін Вид – Просмотр HTML кода командасын орындаймыз. Сонда бізге алдыңғы Блокноттағы жазылған HTML мәтіні ашылады.
Тэгамен жұмыс тэг/ tag/ деп аталады. Тэг символдар тізбегінен тұрады.
Барлық тэг « кіші » <символынан басталады да, «үлкен » > символымен аяқталады. Бұларды бұрыштық жақшалар деп атайды. Олардың жазылуында әріптер регистрі ешқандай роль атқармайды, яғни үлкен әріпті де, кіші әріпті де қолдана беруге болады. Бірақ тэг атауларын жай мәтіннен айыру мақсатында оларды бас әріпен жазу қалыптасқан.Бұл тэгалардың бірі – ашады, екіншісі – жабады. Ашатын тэг (< …> ) белгілі бір әсер тегісін бастайды, ал жабатын тэг ( …> ) – сол әрекетті аяқтайды.
Тэгтердің екі түрі болады :
1.Бір элементті тэг. Ол белгілі бір әрекетті орындау үшін оны қажетті
орынға жазып қою керек.
Мысалы :
— келесі қатарға көшу.
Қосарланған тэг. Ол ашылу және жабылу тэгтерінің ортасындағы
мәтінге ғана әсер етеді.
Мысалы : … …
Экранға шығатын мәтін
…


title: Электр сигналы дегеніміз - Сабақтың №1 Пәні: Санды құрылғылар және микропроцессор

text:
Бірінші ретті сигнал — берілетін хабарды алып жүретін электр сигналының алғашқы (көбіне төменгі жиіліктегі) түрі. Мүмкіндігіне қарай (жақын жерлерге) сигналдың алғашқы (бірінші) түрі өзгертілмей, сол күйінде байланыс жолдарымен таратылады, мысалы, қаланың телефон байланысында.
Арналық сигнал. Электр сигналын қашық жерлерге таратқанда ол байланыс жолы бойында әр түрлі себептермен өшіп, әлсірейтіндіктен және хабар таратуды арзандату, бірбайланыс жолымен бірнеше хабар беріп тығыздау үшін бірінші ретті (алғашқы) сигналды түрлендіріп өзгертуге тура келеді. Өзгерту хабар тасымалдайтын байланыс жолдарына карай жасалынады. Осындай байланыс жолдарымен берілетін өзгертіліп, түрлендірілген сигналды арналық сигнал дейді.


title: Детерминал сигнал - Сабақтың №1 Пәні: Санды құрылғылар және микропроцессор

text:
Детерминал сигнал (лат. determinarе — анықтау) — уақыт бойынша өзгерісі алдын ала белгілі болатын сигнал. Детерминал сигнал уақыт бойынша белгілі зандылықпен өзгереді. Олар үздіксіз, дискретті, периодты, периодсыз болып бөлінеді. Детерминал сигналдың қарапайым түрлері: гармоникалық сигнал немесе импульстер тізбегі.
Күрделі сигнал — әр түрлі заң бойынша таратылатын сигналдардың жиынтыгынан тұратын сигнал. Кез келген күрделі сигнал гармоникалық сигналдардың (әр түрлі жиіліктердегі) жиынтығынан түрады. Мысалы, төртбүрышты, үшбүрышты, экспоненциалды, т.б. сигналдар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Гармоникалық сигнал - Сабақтың №1 Пәні: Санды құрылғылар және микропроцессор

text:
Гармоникалық сигнал — белгілі заңдылықпен берілген амплитудалы, берілген жиілікті және фазалы синусоидалық немесе косинусоидалық сигналдар.
Дискретті сигнал — бөлек-бөлек үзілісті сигналдардан тұратын сигнал. Үзіліссіз (аналогты) сигналдарды кодалау, яғни сандық сигналдарга айналдыру үшін оларды үзіп, дискреттейді. Дискретті сигналдар периодты, периодсыз болып және түрлеріне қарай тіктөртбүрышты, үшбұрышты, қоңырау тәрізді, экспоненсиалды болып бөлінеді.
Тасушы сигнал — байланыс жолдарын тығыздап, бір байланыс жолымен бірнеше хабар сигналдарын беру және сигналдардың таратылу жағдайын жақсарту үшін оларды бірспектр ауқымынан басқа спектр ауқымына ауыстыру үшін пайдаланатын сигнал. Тасушы сигнал параметрлерінің біреуі хабар сигналының заңдылыгына сәйкес өзгереді.


title: Үзіліссіз сигнал - Сабақтың №1 Пәні: Санды құрылғылар және микропроцессор

text: Үзіліссіз сигнал — уақыт бойынша бөлінбей жүретін ток күшімен (немесе кернеумен) берілетін сигнал. Үзіліссіз сигналдар: детерминал немесе кездейсоқ сигналдар жәнепериодты немесе периодсыз сигналдар болып бөлінеді. Қарапайым үзіліссіз сигнал — синусоидалы, гармоникалық сигнал.


title: Тұрақты кездейсоқ сигналдар

text:
Тұрақты кездейсоқ сигналдар — ықтималдық тығыздыгы уақыт өлшемінің басталатын жеріне байланысты болмайтын кездейсок сигналдар. Тұрақты кездейсоқ сигналдардың сипаттамалары уақыт бойынша тұрақты болады.
Гормоникалық кездейсоқ сигналдар. Тұрақты кездейсоқ сигналдардың біразы эргодикалық қасиетте болады. Егер барлық тұрақты кездейсоқ сигналдардың (ансамбльбойынша) орта шамасы оған қатысатын мүшелердің біреуінің ұзақ уақыт бойынша орта шамасына тең болса, онда оны эргодикалық деп атайды. Эргодикалық сигналда көп сигналдарды бақылап талдаудың орнына тек бір сигналды ғана ұзақ уақыт бақылап шешім шығаруга болады.


title: Сандық құрылғыны - Сабақтың №1 Пәні: Санды құрылғылар және микропроцессор

text:
Сандық құрылғыны жобалайық, шығысында логикалық 1 болатын, егер үш кiрiс сигналының екеуi бiрлiк мәндi қабылдаса. Ақиқат таблицасында F шығыс функциясы үшiн, үш кiрiс айнымалы А, В және С кiрiс сигналының сегiз мүмкiн болатын терiмi нөлден жетiге дейiн нөмiрленген.
№
|
А В С
|
F
|
0
1
2
3
4
5
6
7
|
0 0 0
0 0 1
0 1 0
0 1 1
1 0 0
1 0 1
1 1 0
1 1 1
|
0
0
0
1
0
1
1
1
|
2.1 сурет.
Әр бiр терiм үшразрядты екiлiк код терiм нөмiрiне сәйкес. Оң жақ бағанада әр бiр терiмге F логикалық функциясының мәндерi көрсетiлген. Ақиқат таблицасы бойынша логикалық функцияға ЖДҚФ (жетiлдiрiлген дизъюнктивтi қалыпты форма) түрiнде теңдiк құруға болады, яғни функцияның бiрлiк терiмiне сай логикалық көбейтiндiлер қосындысы түрiнде :
(2.1)
(2.1) Теңдiгi қарапайым логикалық элементтер орындайтын логикалық қосу (дизъюнкция), көбейту (конъюнкция), терiстеу (инверсия) операцияларының көмегiмен жазылған. (сур.2.2).
“Ерекше НЕМЕСЕ” операциясы ЖДҚФ – да мына түрде жазылады
(2.2)
Терiм нөмерi
|
A
|
B
|
AB
|
|
A+B
|
|
|
0
1
2
3
|
0
0
1
1
|
0
1
0
1
|
0
0
0
1
|
1
1
1
0
|
0
1
1
1
|
1
0
0
0
|
0
1
1
0
|
Элемент
Белгiленуi
|
ЖӘНЕ
ЛИ
|
ЖӘНЕ-НЕ
ЛА
|
НЕМЕСЕ
ЛЛ
|
НЕМЕСЕ-НЕ
ЛЕ
|
Ерекше
НЕМЕСЕ
ЛП
|
Сурет.2.2
Логикалық функцияны түрлендiру үшiн келесi Буль алгебрасының заңдары қолданылады:
1) Орын ауыстыру А+В=В+А, АВ=ВА;
2) Жиынтықты (А+В)+С=А+(В+С), (АВ)С=А(ВС);
3) ТаратуА(В+С)=АВ+АС;
4) Екi жақты
5) Екi жақты терiстеу
ЖДҚФ-да бұрын жазылған үш айнымалының логикалық функциясы мына түрде берiлуi мүмкiн
(2.3) теңдiгi бойынша құрылғының функционалдық сұлбасы құрылды (Сур.2.3).
Сурет 2.3.
Логикалық элементтер.
Сандық құрылғыны жобалайық, шығысында логикалық 1 болатын, егер үш кiрiс сигналының екеуi бiрлiк мәндi қабылдаса. Ақиқат таблицасында F шығыс функциясы үшiн, үш кiрiс айнымалы А, В және С кiрiс сигналының сегiз мүмкiн болатын терiмi нөлден жетiге дейiн нөмiрленген.
№
|
А В С
|
F
|
0
1
2
3
4
5
6
7
|
0 0 0
0 0 1
0 1 0
0 1 1
1 0 0
1 0 1
1 1 0
1 1 1
|
0
0
0
1
0
1
1
1
|
2.1 сурет.
Әр бiр терiм үшразрядты екiлiк код терiм нөмiрiне сәйкес. Оң жақ бағанада әр бiр терiмге F логикалық функциясының мәндерi көрсетiлген. Ақиқат таблицасы бойынша логикалық функцияға ЖДҚФ (жетiлдiрiлген дизъюнктивтi қалыпты форма) түрiнде теңдiк құруға болады, яғни функцияның бiрлiк терiмiне сай логикалық көбейтiндiлер қосындысы түрiнде :
(2.1)
(2.1) Теңдiгi қарапайым логикалық элементтер орындайтын логикалық қосу (дизъюнкция), көбейту (конъюнкция), терiстеу (инверсия) операцияларының көмегiмен жазылған. (сур.2.2).
“Ерекше НЕМЕСЕ” операциясы ЖДҚФ – да мына түрде жазылады
(2.2)
Терiм нөмерi
|
A
|
B
|
AB
|
|
A+B
|
|
|
0
1
2
3
|
0
0
1
1
|
0
1
0
1
|
0
0
0
1
|
1
1
1
0
|
0
1
1
1
|
1
0
0
0
|
0
1
1
0
|
Элемент
Белгiленуi
|
ЖӘНЕ
ЛИ
|
ЖӘНЕ-НЕ
ЛА
|
НЕМЕСЕ
ЛЛ
|
НЕМЕСЕ-НЕ
ЛЕ
|
Ерекше
НЕМЕСЕ
ЛП
|
Сурет.2.2
Логикалық функцияны түрлендiру үшiн келесi Буль алгебрасының заңдары қолданылады:
1) Орын ауыстыру А+В=В+А, АВ=ВА;
2) Жиынтықты (А+В)+С=А+(В+С), (АВ)С=А(ВС);
3) ТаратуА(В+С)=АВ+АС;
4) Екi жақты
5) Екi жақты терiстеу
ЖДҚФ-да бұрын жазылған үш айнымалының логикалық функциясы мына түрде берiлуi мүмкiн
(2.3) теңдiгi бойынша құрылғының функционалдық сұлбасы құрылды (Сур.2.3).
Сурет 2.3.
Логикалық функцияны Венна диаграммасында кескiндеуге болады (Сур.2.4). Шеңбердiң iшiндегi аймақ айнымалының тура мәнiне сәйкес, сыртындағы – терiстеуге сәйкес. Венна диаграммасы екi және үш айнымалы бульдiк функцияны минимизациялау үшiн, логикалық теңдiк пен теңсiздiктi дәлелдеу үшiн.
Сурет-2.4.
Үш және төрт айнымалы логикалық функцияны минимизациялау үшiн Карно картасын қоолданған ыңғайлы (Сур.2.5,а және в). Карно картасы әр бiр тор көздерiнде ақиқат кестесiнiң белгiлi бiр терiмiне сәйкес тiкбұрышты кесте (Сур.2.5,б және г). Картада айнымалының тура мәнiнiң аймағы және әр бiр терiмге логикалық функцияның мәнi тiркейдi (0,1 немесе Х, егер функция берiлген терiмде анықталмаса).
Сур.2.5
Карно картасы бойынша логикалық функция үшiн минимизацияланған теңдеудiң жазылу ережесi:
1) Бiрлiкпен толтырылған блоктар бөлiнедi;
2) блок тiкбұрышты болу керек және 1, 2, 4 , 8 тор көздерiнен тұру керек;
3) блоктар мүмкiндiгiнше үлкен болу керек, ал олардың сандары азболуы керек;
4) Сол және оң, сол сияқты үстiңгi және астыңғы карта жолдары көршiлес болып саналады;
5) Бiр тор көз бiрнеше блокқа кiруi мүмкiн;
6) Кесек блокты алу үшiн, функция кез-келген түрде анықталуы мүмкiн (Х тұрған терiмде);
7) Бөлiнiп алынған блокты көрсететiн функция логикалық көбейтiндiлер ЛК түрiнде жазылады;
8) Егер оның нақты мәндерiнiң облыстрының блогы теңбе - тең бөлiнбесе, айнымалы ЛК құрамына кiрмейдi;
9) Егер қарастырылып отырған блок оның инверстiк мән облысында жатса, айнымалы инверсиялы ЛК құрамына кiредi;
10) Блоктағы нөлмен толтырылған тор көздерiн топтау кезiнде, сол ереже бойынша логикалық функцияның инверсиялық мәнiн аламыз.
Карно картасы бойынша (Сур.2.5,а) V төрт айнымалы логикалық функциясы мына түрде жазылады
Құрылғыға сай тарату варианты (Сур.3.6,а) түрлендiрудi ескередi
Сур.2.6
Карно картасына сәйкес келетiн (сур.2.5,в), үш айнымалы F логикалық функция (оның ақиқат таблицасы сур.2.1 бiрдей), жоғарыдағы ереже бойынша мына түрде жазылады:
F = XY + XZ + YZ .
Екi жақтылық формуласын қолданып,ЖӘНЕ –НЕ элементтерiне таратуға ыңғайлы, мына түрге түрлендiруге болады (сур.2.6,б):
Логикалық элементтерде комбинационды сандық құрылғыны жобалау кезiнде, келесi тәртiптi ұсынуға болады:
1) Есеп шарты анықталады (жетiлдiрiлiп отырған құрылғы нақты не iстеу керек екендiгi анықталады, оның жұмыс алгоритмi нақтыланады);
2) Берiлген құрылғыға логикалық функция үшiн ақиқат кестесi құрылады;
3) Карно картсының көмегiмен логикалық функцияны минимизациялау жүргiзiледi;
4)Функция берiлген элементтiк базада тарату үшiн ыңғайлы түрге түрленедi;
5)Интегралды микросұлбалардың таңдалынған сериялы, логикалық элементтерде сандық құрылғының принципиалды сұлбасы жетiлдiрiледi.
ІІІ. Жаңа тақырыпты бекіту (22 мин)
- Сигнал деген не?
- Сигналдың түрлері?
- Сигналдың қызметі қандай?
- Сандық қондырғылар деген не?
- Оларға не жатады?
- Сандық құрылғылардың логикалық функциясы?
- Сандық құрылғылардың логикалық функциясы.
- Логикалық функцияны түрлендiруі.
- Карно картасының жазылу ережесi.
ІV. Сабақты қорытындылау(23 мин)
- Өткен тақырыпқа сараптама жасау
- Жеткен жетістіктерін айту
- Жіберген кемшіліктерін көрсету
- Жұмыс орнын жинау
V. Белсенді студенттерді бағалау (1 мин)
Жұмыс орнын жинау.
VI. Үй тапсырмасы (1 мин)
Конспектіні оқу, түсіну.
Оқытушы: Е.Т.Кеңесбай _________
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың №1 Пәні: Санды құрылғылар және микропроцессор

text:
«Талдықорған гуманитарлық-техникалық колледжі» МКҚК
«КЕЛІСІЛДІ»
Колледж әдіскері
__________ С.М.Кунапиянова
«_____»_______________2017ж.
|
|
«БЕКІТЕМІН»
Колледж директорының оқу ісі
жөніндегі орынбасары
____________ М.А.Каримов
«____»_____________2017ж.
|
|
Күні
|
|
Топ
|
268
|
Сабақтың №
|
1
|
|
Пәні:
|
Санды құрылғылар және микропроцессор
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Сандық сигналдар және сандық қондырғылар туралы түсінік. Логикалық элементтер
|
Сабақтың мақсаттары:
|
|
Білімділік:
|
Техника қауіпсіздік ережесі жайлы нұсқау бере отырып, жалпы сандық сигналдар және олардың түрлері туралы түсініктерін кеңейту.
|
Дамытушылық:
|
Білім алушылардың танымдық қызығушылығын, шығармашылық қабілеттерін, жігерін, көңіл – күйін, тілі, жадысы, ынтасы, қиялы мен қабылдауы сияқты танымдық қабілеттерін дамыту
|
Тәрбиелік:
Сабақтың түрі:
Сабақтың типі:
|
Білім алушылардың ғылыми дүниетанымын, тұлғаның адамгершілік қасиетін, көзқарастарымен сенімін қалыптастыру
Теориялық
Жаңа сабақ
|
САБАҚТЫ ЖАБДЫҚТАУ
|
Сабаққа қолданылатын әдебиеттер:
|
Г.Бойко «Талшықты - оптикалық тарату жүйесі» Фолиант 2012 - 2 бет. Н.А. Ағатаев «Цифрлық көпарналы тарату жүйелері». Алматы 2006 – 3 бет.
|
Сабақта қолданылатын көрнекіліктер мен
құрал-жабдықтар:
|
Жұмыс дәптерлері, қалқан, плакат, карточкалар, кітап.
|
Сабақты жүргізу кезеңдері
Ұйымдастыру кезеңі (3 мин)
а) Студенттермен сәлемдесу;
ә) Студенттерді түгендеу;
б) Студенттердің сабаққа дайындығын тексеру;
в) Студенттердің назарын сабаққа аудару
Жаңа тақырыпты баяндау (40мин)
Микропроцессор (МП) - кез-келген микропроцессорлық жүйелердің орталық бөлігі болып табылады, яғни оның құрамында АЛҚ (арифметикалық логикалық құрылғы) және командалық циклді тарататын басқару қондырғысы болады. Микропроцессор тек микропроцессорлық жүйенің (МПЖ) құрамымен қызмет атқара алады. МПЖ құрамына келесілер кіреді: жады, енгізу/шығару құрылғылары, қосымша сұлбалар (тактілі генератор, үзу контроллері және жадыға тікелей кіру (ЖТК), шиналық құрылымдар, регисторлар-ысырмалар және т.б.).
Микропроцессорлық жүйе (МПЖ)- бұл ақпаратты өңдейтін негізгі құрылғысы МП болып табылатын, бақылап-өлшегіш, есептегіш немесе басқарушы жүйе. Микропроцессорлық жүйе микропроцессорлық үлкен интегралдық сұлбалар (ҮИС) жиынтығынан құрылады.
Қоғамның басты мақсаты – еңбекті адамның бірінші кезектегі өмірлік қажетіне айналдыру. Ал тиімді еңбек ету үшін еңбекшілерге қажетті жағдай жасау, олардың денсаулығын сақтау, еңбек жағдайының қауіпсіздігін қамтамасыз ету, кәсіби сырқатты жіне өндірісте зақымдануды болдырмау керек.
Өрт қауіпсіздігі дегеніміз –өрттің алдын алудың, өрт шығу себептерін жоюдың, өрттің жайылуына жол бермеудің, адамдардың, жануарлардың және материалдық құндылықтарды жедел көшіруді ұйымдастырудың және өртті сөндіру шараларының жүйесі.
Техника қауіпсіздік ережесі
Сымдарға, розеткаларға, іштікшелерге тиісуге және жабдықтарды шебердің рұқсатынсыз қозғауға тыйым салынады.
Шебердің рұқсатынсыз кабинетке кіруге, кабинеттен шығуға болмайды.
Шебердің рұқсатынсыз кабинет ішінде жүгіруге болмайды.
Сымдық байланыс желілерді, аппаратураларды, механизмдерді, жабдықтарды, антена – діңгектік құрылымдарды пайдалану қауіпсіздігі ережелерінің талаптарына сай қолдану керек.
Орындалатын жұмыстың технологиясын білу және орындау керек.
Электр сымдарының, құрал – саймандардың, тежеу жүйелердің, шектеудің жарамдылығын тексеру керек.
Өлшегіш жабдықтарының дұрыс жалғануын тексеру керек.
Сигнал (лат. signum — белгі) — берілген хабарды тасымалдайтын(алып жүретін) физикалық процесс.
Достарыңызбен бөлісу: |


Қара(6)бағалау
Оқу(1)бағалау
L.S топ(8)соң
Зерттеу(5)жүргізуі
L.S.(11)соң
Сабақты(6)бақылауы
Lesso(17)кезең
Зерделенген(7)жоспарлау
Адамның(10)белгілеңіз
Ұқсастық(1)пайымдау
Ақпараттық-(5)өзгеріс
оқыту(3)тәсілдер
Александердің(7)сақтау
Үнемі(5)жаттау
Әлеуметтік(4)табылады
қайта(2)сұхбаттасу
Әлеуметтік(4)үйлесімі
«Мен» тұжырымдамасы
Әңгіме-(4)көрсетіңіз
Орта(4)бағытталады
Әр(10)ролі
Үйлестіруші
Бағалау(9)бірі
оқушыларды(4)араластыру
Бағалау(3)нәтижелеу
Алынған(3)интерпретациясы
Бағалау(4)интерпретациясы
алынған(2)анықтау
Бағалаудың(7)қорытынды
оқушының(3)қабылдау
Бағалаудың(10)интеграция әрекеті
оқушының(2)сәйкестендіру
Бағалаудың(10)қадағалау әрекеті
оқушының сұраққа жауабын тыңдау
Балалар(11)ортасы:
Оқушыға бағдарланған
Баланың(15)құрал,
Көпіршелер
Бдэк(11)идеясы
Оқушының(3)дамыту
Бұл(12)байқалады
шоғырлану
Білекті(5)Мағынасы:
күші(12)жетеді.
Біліктілік(4)
мақсаты Стандартты(2)орындау
Білім(13)бағалау
Оқу(1)бағалау
Білімді(3)қасиет
мәдениетті(1)ақылды
Білімді(1)дегеніміз
білімді(8)жолдасың.
Білімді(3)тәсілдері
үнемі(3)дамыту
Білімді(11)әдісі
механикалық(1)сақтау
Білімнің(1)аспектісі
Оқушыларға(2)түсіндіру
Бірінші(10)сүрақ
түрткі болу
Веб-сайтта(4)табылады
талдаумен бағалау
Д.Фриманның(9)сипаттамасы
Ақпаратты(2)анықтайды
Дарынды(13)өлшем
Есте(2)білім
Дарынды(5)сипаттамасы
Қойған(3)болады
Дарынды(13)ерекшелік
олар(3)алады
Дарынды(16)өлшемі
Ойлау(1)жылдамдығы
Дарынды(15)ерекшеліктер:
олар(3)алады
Дарынды(12)сипаттама
олар(3)алады
Дарынды(9)сипаттама
Жоспарлауға(8)асады
Дарынды(8)тәсілдер
экстернат(3)беру
Дарынды(14)санаты
креативті ойлау
Дарынды(5)сипаттамасы
Қойған(3)болады.
Дарынды(10)ерекшелік
Ақпаратты(5)жетеді
Дәлелдеу(10)оқу
диалогтік
Диалог(10)түрі
зерттеушілік әңгіме
Егер(21)болады:
шоғырлану
Ең(8)сипаттамасы
Олар(7)бастйды
Ең(6)сипаттамасы
басқаларға(4)ұйымдастырылған
Ең(9)Фриман)
Қызығушылығын(6)ұмтылады
Ережелерді(8)Кохлберг)
тілалғыштық(1)жазалау
Жабық(2)атауы
төмен дәрежелі
Жалпыадамзаттық(2)ұғыну
ақиқатқа(1)жол
Жапонияда(2)әдістері
Барлық(4)жарияланады
Жаттап(4)сұрақ?
Төмен дәрежелі
Жетекшінің(11)Брунер)
көпіршелер тұрғызу»
Жинақтық(3)құндылықтар
мәнді(2)мақала
Жұмыс(2)табылады
қысқа(1)жады
Компьютерлік(9)саласы
технологилық білім
Кохлберг(9)кезеңі
Тілалғыштық және жазалау
Кохлберг(4)деңгейі
Дәстүрлі(1)пайымдау
Қара(2)жұмыс
Оқушымен(2)талдау
Қара(6)бағалау
Оқу(1)бағалау
Құрылымдалған(11)бағыт
әлеуметтік жағдаятты
Л. Шульман(12)сипаттайды :
Оқушылар(6)меңгеруі
Л.Выготский(10)үдеріс:
танымдық даму
М. Бронсон(16)көрсетіңіз
қалай(2)үйренеді
М. Чиксентмихаидың(17)нәтиже
алаңдау
М. Чиксентмихайдың(10)нәтижесі
Зерігу
М.Бронсон(21)көрсетіңіз
қалай(2)үйренеді
Мақсатты(8)көрсетіңіз
педагогикалық білім
Мәтіннің(1)мәндеті
оқушыға(9)ашу
Мектептен(7)жатпайды
Сабақ(1)жасау
Мемлекет(3)бірі
Халыққа(3)жетілдіру
Мерсердің(17)түрі
зерттеушілік әңгіме
Метатану(1)мағынасы?
Қалай(3)үйрену
Мұгалімге(8)іскерлік
Оқушының(6)байкау
Мұғалiм(5)кезеңі
Маңызды(4)анықтау
Мұғалім(8)критерийі
нәтижелік
Мұғалім(8)көрсетіңіз
оқушылардың(3)түсіну
Мұғалім(15)ашады
Сухомилинский
Мұғалім(1)нәтижелілігі
Тиімділігімен анықталады
Мұғалімге(8)іскерлік
оқушының(6)байқау
Қара(2)жұмыс
оқушымен(2)талдау
Ең(8)сипаттамасы
олар(7)бастайды
Мұғалімге(8)іскерлік
Оқушының(6)байқау
Мұғалімге(8)іскерлік:
Өзінің(8)қабылдау
Мұғалімге(13)білім
технологиялық білім
Мұғалімдер(11)тән
Табандылық таныту
Мұғалімдердің(6)білдіреді.
Реакциялау(2)алмасу
Мұғалімдердің(11)түрі.
Зерттеушілік әңгіме
Мұғалімнің(1)іс – әрекеті
Озық(4)тарату
Мұғалімнің(1)іс әрекеті
Өзінің(6)жеткізу
Мұғалімнің(1)іс-әрекеті
озық(4)қолдану
Мұғалімнің(1)іс-әрекеті
Оқушыларды(5)үйрету
Мұғалімнің(6)негізі?
ұстаным
Мұғалімнің(5)артықшылығы.
Логикалық(6)береді
Мұғалімнің(7)іс-әрекеті
Оқыту
Мұғалімнің(2)бірінші кезеңі
Сабақтарды(2)жоспарлау
Мұғалімнің(3)кезеңі
әрбір(6)құрастыру
Мұғалімнің(6)ерекшелігі?
Оқушының(7)қояды
Мұғалімнің(8)көрсетіңіз?
Балалардың(2)түсіну
Мұғалімнің(1)нәтижелілігі
тиімділігімен анықталады
Мұғәлімге(13)білім
Технологиялық білім
Н.Мерсер(16)сипаттамасы
Басқа(5)қабілетті
Н.Мерсер(4)көрсетіңіз
идея(7)бермейді
Н.Мерсер(6)әрекет
Ресурстарды(4)жасалады
Н.Мерсердің(18)түрі
Зерттеушілік әңгіме
Нақты(8)принцип
ғылымилық
Озық іс-тәжірибе
мұғалім(14)іс-тәжірибесі
Ойын(4)құралы
ақыл-ой
Окушылардың(2)мәдениеті
Эстетикалык(2)деңгейі
Окушылардың(11)максаты
Оқудағы(1)аныктау
Оқу әдісі
Мұғалыммен(2)әрекеті
Оқу(4)жоспар
ұзақ(1)жоспар
Оқу(14)тәсілі
Тақырыптық жоспарлау
Оқу(11)нәтижесі?
Білімнің(1)ұлғаюы
Оқу(9)тиімдісі
Өзгелерді оқыту
Оқу(9)көрсетіңіз?
-дәріс
Оқу(10)тәсіл?
көрсетілім
Оқу(8)тиімсізі
дәріс
Оқу(2)формалары
сабақ(4)сабақ
Оқу(10)білім?
Теориялық(1)практикалық
Оқу(14)өлшем
өз(1)жетілдіру
Оқу(9)тиімдісі
өзгелері оқыту
Мектептен(7)жатпайды
сабақ кестесін жасау
Нақты(20)жиынтығы
ситуациялық әдіс
Оқушының(6)оқуы
сыртқы уәж
Оқу(2)айқындайтын(2)бірі
балалардың(3)түсінуі
Оқу(2)айқындаушы(2)бірі
нені(2)түсіну
Оқу(5)бірі
Оқу(3)білу
Оқу(4)фактор
Балалардың(3)түсінуі
Оқу(10)білім
Теориялық(1)практикалық
Оқу(3)көрсетіңіз
Табысқа жетуге бағыт беру
Оқуға(3)бұл
Танымдық ойындар
Оқудағы(11)көрсетіңіз
Оқудағы(1)анықтау
Оқудағы(11)көрсетіңіз?
Оқыту(2)бақылау
Оқуды(6)көрсетіңіз
бағалау(1)өзгерту
Оқуды (2)критерийі
Білім(3)ету
Оқуды (13)түрі
оқу үшін бағалау
Оқуды (13)түрі
«үштік модель»
Оқудың (2)негізі
Тақырыптық жоспар
Оқулыққа (2)талап.
Оқу (2)болу
Оқушы(8)жағдай
Ойлану
Оқушы(17)әдісі:
мәселелік мазмұндау
Оқушы(12)үдерісі;
Метатану
Оқушы(3)көрсетіңіз
табысқа(2)беру
Оқушыға(11)Дж. Флейвелл )
өнімділік тапшылығы
Оқушылар(16)тәсілі
әлеуметтік(1)тәсіл
Оқушылар(7)ұлғайтуы
жауаптарын(4)береді
Оқушылар(10)мақсаты:
Кері(1)ұсыну
Оқушылар(11)үдеріс
оқу(1)бағалау
Оқушылар(18)түрі
Зерттеушілік
Оқушыларға(14)түрі
Сынақтан өткізу
Оқушыларда(10)М.Чиксентмихай)
алаңдау
Оқушыларды(7)бағыттары
отанға еңбекке
Оқушыларды(6)
уәж
Оқушылардың(7)көрсетіңіз
өзгелерді оқыту
Оқушылардың(9)тәсілі
Сынақтан(1)сұрағы
Оқушылардың(6)қалыптастыруы
Оқыту(1)құру
Оқушылардың(7)сұрағы:
Осы(4)ба?
Оқушылардың(9)мысалы?
Осы(4)ма
Оқушылардың(7)қалыптастыру
табысқа итермелеу
Оқушылардың(8)принципі:
сәйкестік
Оқушылардың(7)көрсеттіңіз
Оқушы(5)алады
Оқушылардың(5)асырылады
Оқушылардың(6)үшін
Оқушылардың(5)алғышарты?
Мұғалімнің(2)тәсілі
Оқушылардың(10)түрі
әңгіме дебат
Оқушылардың(10)болуы
Ішкі уәж
Оқушылардың(17)тәсілі
сындарлы оқыту
Оқушылардың(9)ерекшеліктері
өзіндік(1)сезім
Бағалау(8)бірі
Оқушыларды(4)араластыру
Оқушылардың(11)мақсаты
Оқудағы(1)анықтау
Оқушыны(4)көрсетіңіз
оқушының(2)сәйкестендіру
Оқушыны(4)үдерісі
Оқушының(3)қабылдау
Оқушыны(12)тәсілі
Түрткі болу
Оқушының(9)көрсетіңіз
болжау(1)сұрыптау
Оқушының(7)сұрағы
осы(4)ба
Оқушының(7)көрсетіңіз
оқушы(5)алады
Оқушының(8)береді
Өз(2)нақтыланған
Оқушының(7)қою
Түрткі болу
Оқушының(11)құрылымы
тапсырмаға бағытталған
Оқушының(13)ерекшелігі
ұтымдылық
Оқып(12)өлшем
Күрделілікке(1)сүйіспеншілік
Оқыту(1)анықталмайды
Оқушылардың қызығушылығымен
Оқыту(8)қадам
Оқыту тәсілі
Оқыту(3)айтады
Оқу(4)құралдар
Оқыту(18)жатады
ғылымилық
Оқыту(3)дәлел
оқу(5)категориялары
Оқытуда(14)түрі
Оқу(1)бағалау
Оқытудағы(10)сәйкестік
Өлшемдерді(3)көрсту
Оқытуды(2)түрлері
Кеңес беру
Оқытудың(1)принципі
Оқушылардың(6)қарулану
Оқытудың(12)сипаты
Креативтілік
Оқытудың(11)жүйесі
дидактикалық принциптері
Оқытудың(20)көрсетіледі
Оқу(1)құрамында
Оқытудың(12)сәйкестік
Оқушылардың(1)айырбастауы
Оқытудың(10)сәйкестік
ықтимал(1)имитациялау
Олар(9)ерекшеленеді
Шоғырлану
Оңайға(4)жатады
Түсініктілік
Орта(5)түрі
Әңгіме-дебат
Орта(10)бірі
Окушылар(2)тиіс
Өзгелерге(15)өлшем:
Өз(1)жетілдіру
Өзін(3)тән:
Жеткіншекке
Өткен(13)сурақ
Түрткі болу
Өткен(3)мәселесі:
сабақтың(5)щешілді
өту сұрағы
Осы(4)ба?
Пән(8)оқу
Мағынаны(4)анықтау
Педагогика(1)саласы
Педагогика тарихи
Педагогикалық(13)үрдісі?
инновациялық
Педагогикалық(2)элементі
Өз(3)бағалау
Практикада(8)әдістері
жаттығулар(1)сабақтар
Практикалық әдістер:
Жаттығу(1)жұмыс
Проблеманы қою
Не(8)анықтау
Рәсімдік(5)тұрады.
ұзақ мерзімді
Ренцулли(11)кезеңі
жалпы(1)жаттығулары
Ресурстарымен(9)әрекет
Өз(1)ресмилендіру
Сабақ(2)кезеңі
Сабақты қорытындылау
Сабақ(2)жауапты
Бүкіл(1)тобы
Сабаққа(3)ол
мұғалімнің(2)іс-әрекеті
Сабақта(14)дағдысы
Интерпретациялау
Сабақта(4)мұғалім
Проблемалық(2)керек
Сабақты(2)кезеңдері
топ(4)жоспарлауы
Сабақты(7)бөлігі:
Сабақ(5)ойластыру
Сабақты(14)кезеңі
зерттеу(6)жүргізуі
Сабақты(10)кезеңі
Топ(3)анықтау
Сабақты(15)анықтаңыз
Жоспарлауда(5)қорытуы
Сабақты(22)көрсетіңіз
Сабақты(7)бақылауы
Сабақты(9)өлшем
Оқу үлгерімі
Сабақты(6)зерттеу
сабағы(2)кезеңі
Сабақты(15)бірі
Келесі(4)жоспарлау
Сабақты(14)кезеңі
Зерттеу(5)жүргізуі
Сабақты(10)кезеңі
Топ(4)анықтау
Сабақты(14)бірі:
келесі(4)жоспарлау
Сабақты(1)1 кезеңі
Топпен(2)жоспарлау
Сабақты(9)зерделенеді
оқушылардың(1)үдерісі
Сабақты(6)санаты:
Үлгермеушіліктің(3)деңгейі
Сабақты(5)кезең
Сабақты(1)жоспарлау
Сабақты(4)тұжырым
Топты(7)шақырылады
Сабақты(4)тұжырым
Мұғалім(5)бөліседі
Сабақты(4)тұжырым
Сабақты(6)болады
Сабақты(8)беріледі
бақылаудағы игеру
Сабақты(3)кезеңі
Топ(5)жоспарлауы
Сабақты(4)бірі
Мұғалім(7)алады
Сабақты(4)бірі:
Зерттеу(5)алады
Сабақты(2)қажеттілігі
оқу(1)арттыру
Сабақты(10)қарастырылады
бақыланатын(1)оқуы
сабақты(12)зерделенеді
Оқушылардың(1)үдерісі
Сабақты(15)анықтаңыз
жоспарлауда(5)қорыту
Сабақты(9)өлшем
оқу үлгерімі
Сабақты(4)алады
бүкіл(1)тобы
Сабақты(3)педагогтар
оқытудың(2)модельдейді
Сабақты(3)көрсетіңіз
нәтижені(4)құрады
Сабақты(2)ерекшелігі
Мұғалім(8)алады
Сабақты(3)бірі
Демократиялы
Сабақты(3)бірі
рефлексиялы
Сабақты(1)талдау
мұғалімнің(2)рефлексиясы
Сабақты(2)пәні
Мұғалімнің(7)тиімділігі
Сабақтың(6)санаты:
Үлгермеушіліктің(3)деңгейі
Сабақтың(12)зерделенеді:
оқушылардың(1)үдерісі
Салаға(9)бірі
келесі(4)жоспарлау
Санаға(7)жады
Қысқа мерзімді
Сандық(13)қабілеті.
Ақпаратық сауаттылы
Сынақтан(1)сұрағы
Бұл(6)айтады
Сынып(2)міндеттері
Оқушылардың(12)білу
Сыртқы(5)деген
Лао Цзы
Талдау(4)сұрақ
жоғары дәрежелі
Таңба(7)түрі
Семантикалы
Тапсырманы(8)тәсілі
Түрткі болу
Тарихи(7)көрінісі
Білім
Тәрбие(4)тәуелді
Педагогикалық жағдаятқа
тәрбие(6)болады
Көрнекілік
Тәрбие әдісі
мектеп(16)шаралары
Тәрбие(4)неде?
Мінез(8)ұйымдастыруында
Тәрбие(2)фокторлар
Түлғаның(8)жағдай
Тәрбие мақсаты
Жеке(3)дамыту
Тәрбие(2)түсінік.
Оқудың проблемалылығы
Тәрбие принциптеріне:
саналы(3)қадірленуі
Тәрбие(2)күштері
Ішкі(4)дәрежелі
Тәрбие(3)сипаты
білім(5)болу
Тәрбие(2)факторлар
тұлғаның(8)жағдай
Тәрбие(1)қиындығы
өзгерісті(1)қозғалмалы
Тәрбие(1)анықтама
қоғамдық(14)процесі
Тәрбиелік(13)тәсілі
Тәрбие әдісі
Тәрбиенің(1)бағыттары
Білім(8)жүйесі
Тәрбиенің мақсаты
жеке(3)дамыту
Тәрибе(4)тәуелді.
Педагогикалық жағдаятқа
Толық(16)сұрақ?
сынақтан өткізу
Топ(7)түрі
әңгіме дебат
Топ(8)мақсаты
Оқу(1) арттыру
Топтағы(5)мақсаты
күрделі(5)ету
Топтық(3)көрсетіңіз
Идеялар(7(бермейді
Топтық(11)әңгіме.
Коммулятивтік әңгіме
Топтық(10)жатады
қадағалау
Тұлғаның(3)әдістері
Этика(7)өнеге
Тұлғаның(4)бағалау
Стандартты(2)орындау
Тұлғаның(9)білуі
Зерде теориясы
Тұлғаның(10)процесс.
Білім бер
Түрткі(2)көрсетіңіз?
Кешегі(4)тоқталды
Ұжымдық(13)түрі.
зерттеушілік әңгіме
Үздік(12)(Фриман
) Есте(2)білім
Фриманның(9)сипаты
Ақпаратты(2)анықтайды
Шығармашылық(5)құралы
сабақтың жоспары
Іс-әрекетті(6)мазмұны
Міндеттеме алу
Экалогиялық(1)мақсаты
экалогиялық(1)қалыптастыру
Эстетикалық(2)қалыптастырады
оқу пәндері
Эстетикалық(1)құралдары
Әдебиет өнер
Эстетикалық(1)
міндеттері Окушылардың(8)ашу
Этикалық әңгіме
Оқушылардың(6)өткізіледі


title: Сабақтың қабаты Құрылысы Ксилема Флоэма

text:
«Биология» пәнінен 2 -тоқсанға арналған тоқсандық бағалаудың тапсырмалары
Аты-жөні:___________________________________
а)Өсімдіктегі органикалық заттың қозгалыс бағытын белгілеңіз
А. гүл, сабақ, тамыр В. сабақ, гүл, тамыр С. жапырақ, сабақ, тамыр
Д. тамыр, сабақ, жапырақ Е. тамыр, жапырақ, сабақ 1 балл
в) Өсімдік үшін транспирация( суды буландыру) маңыздылығы. _____________________________________________________________________________________1 балл
2. Сәйкестікті табыңыз
4 балл
3.Берілге суретте сұрақ белгісімен көрсетілген жапырақтың бөлігін атап, қызметін сипатта
2 балл
,?
4. Мына суреттен сүрек қабатының боялу себебін түсіндіріңіз
________________________________________________
_____________________________________________2 балл
5.Қалемшені суға саламыз.Бірнеше тәулікиен кейін тамырдың өсіп шыққанын байқаймыз.Тамыр сабақтың қай қабаттан өсіп шықты және неліктен? Сипаттап жазың
____________________________________________________
________________________________________________________________
__ _______________________________________________________________2балл
6.Тапсырмаға сәйкес бос ұяшықтарды толтырыңыз
3 балл
7.Өсімдіктерде қараңғыда хлорофилдің жойылып кету себебін жазыңыз.
2балл
8.Омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың тыныс алу мүшелерін сәйкестендіріңіз
10. Өнген тұқымы әк суы бар резервуарға жалғанға ыдысқа салғанда әк суының лайланусебебін жазыңыз
3 балл
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-abati-rilisi-ksilema-floema.html#4_балл_3.Берілге_суретте_сұрақ_белгісімен_көрсетілген_жапырақтың_бөлігін_атап,_қызметін_сипатта__2_балл

title: Сабақтың қабаты Құрылысы Ксилема Флоэма


url: http://emirsaba.org/sabati-abati-rilisi-ksilema-floema.html#7.Өсімдіктерде_қараңғыда_хлорофилдің_жойылып_кету_себебін_жазыңыз.__2балл_8.Омыртқасыз_және_омыртқалы_жануарлардың_тыныс_алу_мүшелерін_сәйкестендіріңіз

title: Сабақтың қабаты Құрылысы Ксилема Флоэма


title: Сабақтың аспектті талдау түрлері - Сабақты абстрактно талдауға болмайды. Ең басты, әр сабақта бүкіл құралдар мен...

text:
психологиялық талдау;
әдістемелік талдау;
гигиеналық талдау.
Сабақ талдауының педагогикалық аспектерін төмендегі компоненттер арқылы белгілеуге болады :
осы сабақтың басқа сабақтардың жүйесіндегі орны;
сабақ мақсатының дұрыс қойылуы;
сабақты ұйымдастыру;
сабақ мазмұны;
сабақ өткізу әдістері;
сабақ үстіндегі байланыс;
оқушылардың сабақта жұмыс істеуі және тәртіптері.
Сабақ талдауының психологиялық аспектерін төмендегі компоненттер арқылы белгілеуге болады: оқушылардың назарын басқару;
Мнемоникалық ерекшеліктерді дамытуды басқару;
ойлауды дамыту және жүзеге асыру заңдылығын есепке алу.
Сабақ талдауының әдістеме аспектерін төмендегі компоненттер арқылы белгілеуге болады: сабақтың негізгі білім беру мақсаты;
сабақтың әдістеме қисыны;
әр түрлі білім беру тәсілдерін қолдану;
әр түрлі әдістеме жолдарын қолдану;
білім беруді ұйымдастыру формаларының әр түрлерін қолдану.
Сабақ талдауының гигиеналық аспектерін төмендегі компоненттер арқылы белгілеуге болады: сынып оқушыларының мінездемесі;
оқушылардың жас ерекшеліктерін есепке алу;
санитарлық-гигиеналық талаптарды орындау;
оқушылардың шаршауын және қажуын алдын-алу;
кәсіби қызметте мұғалім өзін-өзі басқару жолдарын қолдануы
Сабақты талдау мақсаттары: Білім беру сапасын, оқушылардың білім, біліктік және дағды сапасын бақылау.
Оқу-тәрбие үрдісінің жағдайын бақылау.
Педагогтарға нұсқау өткізу.
Жоғарғы педагогикалық шеберлікті меңгеруге көмек көрсету.
Мұғалімнің жетістіктері мен сәтсіздіктерінің себебін анықтау, жұмыста кемшіліктерді жеңу.
Мұғалімнің жұмыс жүйесін анықтау.
Сабаққа қатысу жүйесі: Осы сыныпта белгілеген тақырып бойынша бүкіл сабақтарға қатысу.
Бір күн ішінде осы мұғалімнің әр түрлі сыныптарда өтетін сабақтарына қатысу.
Бір күн ішінде бір белгіленген сыныпта сабақ беретін мұғалімдердің сабақтарына қатысу.
Бір апта ішінде бір белгіленген сыныптың сабақтарына қатысу.
Әр түрлі мұғалімдердің сабақтарына қатысу.


url: http://emirsaba.org/sabati-abstraktno-taldaufa-bolmajdi-e-basti-er-sabata-bkil-ral.html?page=2#Сабақ_талдауының_әдістеме_аспектерін_төмендегі_компоненттер_арқылы_белгілеуге_болады


url: http://emirsaba.org/sabati-abstraktno-taldaufa-bolmajdi-e-basti-er-sabata-bkil-ral.html?page=2#Сабақ_талдауының_гигиеналық_аспектерін_төмендегі_компоненттер_арқылы_белгілеуге_болады


url: http://emirsaba.org/sabati-abstraktno-taldaufa-bolmajdi-e-basti-er-sabata-bkil-ral.html?page=2#Сабақ_талдауының_психологиялық_аспектерін_төмендегі_компоненттер_арқылы_белгілеуге_болады


title: Сабақтарды бақылау бағдарламасы - Сабақты абстрактно талдауға болмайды. Ең басты, әр сабақта бүкіл құралдар мен...

text:
Сабақтарды бақылау бағдарламасы:
I тип. Үйрену (зерделеу) және жаңа білім мен қызмет тәсілдерін алғашқы бекіту сабағы.
Мақсаты: оқушылардың қабылдау, мәнін түсіну және жаңа білім мен қызмет тәсілдерін алғашқы есте сақтауларын ұйымдастыру.
II тип. Жаңа білім мен қызмет тәсілдерін бекіту сабағы.
Мақсаты: оқушының білімін және қызмет тәсілдерін бекітуді қамтамасыз ету.
III тип. Білім мен қызмет тәсілдерін кешенді қолдану сабағы
Мақсаты: оқушылар кешенді білімдері мен қызмет тәсілдерін өз беттерімен қолдануларына мазмұнды және ұйымдастырылған жағдай жасау.
IV тип. Білім мен қызмет тәсілдерін жинақтау және жүйелеу сабағы.
Мақсат: оқушылардың білім мен қызмет тәсілдерін жинақтауды ұйымдастыру.
V тип. Білім мен қызмет тәсілдерін тексеру, бағалау, өңдеу сабағы.
Мақсаты: оқушылардың білім мен қызмет тәсілдерін тексеруді және бағалауды ұйымдастыру; оқушыларды өз білім мен қызмет тәсілдерін өңдеуін ұйымдастыру;
Сабақтың жалпы педагогикалық талдауын жасау үлгісі
Осы сабақтың бір тақырыпты басқа сабақтардың жүйесіндегі орны; сабақ мақсатының дұрыс қойылуы;
Сабақты ұйымдастыру:
а) сабақтың типі;
ә) сабақтың құрымы, оның бөлек элементтері, оның жүйелігі және уақытты мөлшерлеу; сабақтың құрастырылуы оның мазмұны мен мақсатының сәйкестігі;
б) сынып оқушыларының сабаққа дайын болуы;
в) сабақ бойы оқушылардың белсенділігін ұйымдастыру; сабақта жаппай, топтық, ұжымдық жұмыстарды үйлестіру;
г) сабақтың тығыздығы; уақытты ұтымды қолдану.
Сабақтың мазмұны:
а) материалдың ғылымилығы;
ә) оқушылардың әр түрлі әрекет түрлері мен сабақтың кезеңдерінде материалдарды дұрыс қолдану;
б) сабақ мазмұны мұғалім жұмыс істейтін бағдарлама талаптарына сәйкес болуы;
в) сабақтың тәрбие бағыттылығы;
г) теорияны тәжірибемен байланыстыру; мұғалім теорияның тәжірибелік қажеттілігін ашу; оқушыларды алған білімін практикада (тәжірибеде) қолдануды үйрету;
д) жаңа оқып жатқан материалды алдында өткенмен байланыстыру; өткенді қайталау жолдары;
е) пәнаралық байланыс;
ж) мұғалімнің тілі: сауаттылығы, сезімділігі, тіл байлығы;
з) оқушының білім, біліктілік және дағды сапасы;
и) оқушылар тілі.
Сабақ өткізу әдістемесі:
а) сабақ жабдықтары, сабақтың әр кезеңінде көрнекі құралдарды, дидактикалық материалдарды қолдану;
ә) сабақтың әр кезеңінде мұғалім қолданатын әдістері мен жолдары;
б) сабақтың мазмұны мен мақсатарына, оқушылардың жасы мен деңгейіне әдістерднің сәйкес болуы; қолданған әдістердің тиімділігі;
в) оқушылар алдында сабақ мақсатын қою және қорытындысын шығару;
г) сабақта үлгермейтін және нашар үлгеретін оқушылармен атқарылған жұмыстар;
д) мұғалім белсенді оқыту әдістерін меңгеруі; осы әдістерді сабақта қолдануы мақсатқа лайықтылығы;
е) мұғалімнің оқушылар білім сапасын бағалау жүйесі; оның педагогикалық құндылығы.
5. Мұғалімнің сабақтағы қарым-қатынасы: үні, қарым-қатынас стилі, жеке оқушылармен және сыныппен қатынас мәнері.
6. Оқушылардың сабақтағы жұмысы мен тәртібі:
а) жеке оқушылардың және сыныптың белсенділігі;
б) оқушылардың сабаққа деген көзқарасы, сабақ материалына қызығушылығы;
в) оқушылардың мұғалімге көзқарасы;
г) оқушылардың тәртібі мен ұйымдасқандығы;
д) оқушылардың тілі; қойылған сұрақтары.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ бойынша жалпы қорытындысы - Сабақты абстрактно талдауға болмайды. Ең басты, әр сабақта бүкіл құралдар мен...

text:
7. Сабақ бойынша жалпы қорытындысы.
Сабақтар модельдерінің суреті
Қызмет түрлері бойынша
Қызмет түрлері мен сабақ кезеңдері бойынша
Аспектілер мен көрсеткіштер бойынша
Сабақты өзі талдау жасау жадынамасы
Сабақты өткізу ой және жоспар алғашында қандай еді, неге?
Сабақтың осындай таңдау жасауға не негіз болды?
Ол алдындағы сабақтармен қалай байланысты, нені тірек етеді?
Осы сабақ қалай келесі сабақтарға, тақырыптарға, тарауларға ықпал етеді?
Қалай сабақ дайындағанда бағдарлама талаптары, білім беру стандарты, осы мектептің даму стратегиясы есептелді?
Осы сабақтың ерекшелігі, бірегейлігі неде?
Қалай және неге осы сабақ формасы таңдалған?
Сабақ дайындалғанда сыныптың, оқушылардың ерекшеліктері есепке алынды?
Сабақтың негізгі мақсаттары.
Сабақтың құрамы мен жылдамдығының таңдалуы неге негізделеді?
Сабақтың нақты барысы, мұғалім мен оқушының байланыс сипаттамасы неге негізделеді? Не себепте осындай мазмұн, әдістер, тәсілдер, формалар қолданылды?
Сабақ өткізу үшін қандай жағдайлар жасалған (әлеуметтік-психологиялық, оқу-материалдық, гигиеналық, эстетикалық, темпоритмикалық)?
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақты талдау үлгісі
Сабақты талдау үлгісі
Қазіргі сабақ қандай болуы қажет? Қалай бүгінгі сабақта дәстүрлі және жаңашыл әдістер ұштасады?
Сабақты абстрактно талдауға болмайды. Ең басты, әр сабақта бүкіл құралдар мен әдістер қолданылады деп күтуге болмайды.
Сабақ талдағанда қандай жағдайларды ескерту қажет?
а) тақырыптың ерекшелігі;
б) мектептің мүмкіндіктері, кабинеттің, техникалық құралдардың, көрнекі құралдардың бар болуы;
в) осы сыныптың құрамы, оқушылардың қабіліт және даму деңгейі;
г) мұғалімнің жеке даралығы, дайындық деңгейі, мінез ерекшеліктері, денсаулық жағдайы, бұрынғы жұмыстар нәтижелері.
Сабақты талқылау формасы:
а) педагог өзі сабағы туралы әңгімелейді: не ойлағандай болды, не жүзеге аспады;
б) сабаққа қатысушы сабақтың позитивті жақтарын талдайды;
в) содан кейін жағымсыз жақтарын талдайды;
г) содан кейін ғана кемшіліктерден құтылуға көмектесетін ұсыныстар беріледі;
д) талдаудан кейін педагог қайта өзінің пікірін білдіреді, содан кейін ғана басқа қатысушылар проблеманың талдауына қосылады.
Сабақтың сипаттамасы:
1) Қазіргі заман сабағының жалпы педагогикалық сипаттамасы:
- сабақтың тұжырымдамалық ерекшеліктері, қазіргі тұрғыларды жіктеу және оларды сабақта дарыту;
- сабақтың жалпы педагогикалық ерекшеліктері – оқу-тәрбие үрдесінің ұйымдастыру формасы;
- сабақ типологиясы, олардың әр түрлі типтері мен түрлерінің құрылым сипаттамасы (оның кезеңдері, бөлімдері).
2) Сабақтың әдістемелік ұйымдастырылуы және жабдықталуы, оның әдістемелік логикасы.
Сабақты талдау және өзін – өзі талдау формалары:
1) қысқа (бағалау) талдау;
2) құрылымдық (поэтапный) талдау;
3) жүйелік талдау;
4) толық талдау;
5) құрылымдық-уақыттық талдау;
6) аралас талдау;
7) психологиялық талдау;
9) аспектты талдау;
10) құрама (комплексті) талдау.
Қысқа (бағалау) талдау – ол сабақтың білім, біліктік және дағды мақсаттарын шешетін оқу-тәрбие функциясының жалпы бағасы.
Құрылымдық (поэтапный) талдау – сабақтың үстем құрымын (элементтерін) табу және бағалау, оқушылардың танырлық қабілеттерін дамытуға қамтамасыз ететін мақсатқа лайықтылығы.
Жүйелі талдау – негізгі дидактикалық мақсаттарды шешу және бір мезетте сабақтың даму мақсаттарын шешу көзқарастан сабаққа бірыңғай жүйеге ретінде қарау.
Толық талдау – сабақ мақсаттарын жүзеге асыруды бағалау, оқушының оқу қызметі түрлері мен мазмұнының сипаттамасы, ойлау қызметінің тәсілдері мен білімді қабылдау деңгейінің аспектті талдау жүйесі.
Құрылымдық-уақыттық талдау – сабақтың әр кезеңінде уақыт қолдануды бағалау.
Аралас талдау – бір мезгілде сабақтың негізгі дидактикалық мақсаттары және құрылымдылық элементтерін бағалау.
Психологиялық талдау – сабаққа қойылған психологиялық талаптардың орындалуын (даму типті оқушылардың танырлығын қамтамасыз етуі) зерделеу.
Дидактикалық талдау – негізгі дидактикалық категорияларды (дидактика принциптерін жүзеге асыру; оқушыларды оқыту және білім беруде қолданатын әдістер мен тәсілдерді сұрыптау, сабаққа қажетті оқу материалдарының дидактикалық ықпал ету, оқушылардың өзіндік танырлық қызметінің педагогикалық басшылығы және т.б.) талдау.
Аспектті талдау – сабақты жан-жақты, егжей-тегжейін тәптіштеп талқылау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақты абстрактно талдауға болмайды. Ең басты, әр сабақта бүкіл құралдар мен әдістер қолданылады деп күтуге болмайды


Шағын жинақты мектептің ерекше қиындықтарына қарамастан, білім беру мазмұнын жаңарту талаптарына сәйкес осындай білім беру ұйымының мұғалімі білім алушыларға жеке және сараланған көзқарасты жүзеге асыру, білім алушылардың оқу іс-әрекетінің практикалық бағытын іске асыру, оларды педагогпен және сыныптастармен қарым-қатынасқа қосу қажет. Сынып-жиынтықтағы сабақтың ең маңызды ерекшелігі – білім алушылардың өзіндік жұмысын міндетті және жүйелі түрде жүргізу.
Қоршаған әлем құбылыстарын танудағы өзіндік дамуына, тіршілік ету үдерісінде туындайтын міндеттерді шешудің әртүрлі нұсқаларын өз бетінше таба білуне, алған білімдерін тәжірибеде қолдануына байланысты.
Бастауыш мектеп деңгейінде білім алушылардың өзіндік жұмысы материалды бекіту деңгейінде кеңінен қолданылады.Бұл ретте өзіндік жұмыс тапсырмаларында шығармашылық элементтері болуы үшін оларды саналы түрде орындалуға қол жеткізу маңызды. Бастауыш мектеп деңгейінде білім мазмұнын жаңарту шеңберіндегі өзіндік жұмыстың негізгі мақсаты – балаларды ойлауға, талдауға, қорытуға, зерттеуге үйрету, сондықтан дәстүрлі әдістермен қатар өзіндік жұмыстың тиімділігін арттыру үшін жұмыстың дәстүрлі емес әдістерін қолдануға болады.
Шағын жинақты мектепте бастауыш сынып білім алушыларына арналған сабақтарды кезеңдермен жоспарлау жүргізіледі. Демек, анықтау қажет:
· сабақтың қай кезеңінде әр сыныптағы өзіндік жұмыс неғұрлым орынды;
· бұл деңгейде білім алушылардан материалды меңгеруді қаншалықты талап етуге болады;
· тапсырмалардың сипаты мен формалары қандай болуы тиіс;
· бұл ретте білім алушылар қандай қиындықтарға тап болуы мүмкін;
· жұмыстың ұзақтығы қандай;
· қандай әдісті таңдау керек.
Жаттығу сипатындағы тапсырмалар материалды қайталау және бекіту кезінде беріледі. Балалардың мектепте болған алғашқы күнінен бастап өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру қажет. Алдымен бұл тапсырмалар көлемі бойынша шағын болуы және ұқсастық сипатта болуы мүмкін, яғни білім алушыларға үлгі бойынша тапсырмаларды орындау ұсынылады, мысалы, түймелер сияқты көп шеңберді салыңыз, бұл санды цифрмен жазыңыз.
Тапсырмаларды бірте-бірте күрделендіреді және шығармашылық сипаттағы тапсырмалар енгізіледі, яғни шығармашылық өзіндік жұмыс тапсырмаларының әртүрлі түрлері қолданылады.
Шағын жинақты мектепте барлық оқу үдерісінің тиімділігі өзіндік жұмыстың тиімділігіне байланысты. Сабақ түсіндіргеннен кейін білім алушылар өз бетінше жұмысқа кіріседі, ал мұғалім басқа сыныпта жұмыс істейді. Мұғалімнің өзіндік жұмысқа бақылау жасауға, жіберілген қателіктердің алдын алуға және уақытылы түзетуге мүмкіндігі жоқ, бұл тапсырмаларды жай орындауға және дұрыс емес дағдыларды қалыптастыруға әкеледі.
Шағын жинақты мектептегі өзіндік жұмыс мұғалімнің басшылығымен орындалатын жұмыспен кезек жүргізіледі. Мұғалімнің тікелей қатысуымен жүргізілетін жұмысқа төменгі сыныптарда көп уақыт бөлінгені дұрыс, сондайақ оқытылатын не қайталанатын материалдың күрделілігі жоғары сыныптарда өткізу ұсынылады. Бір сыныптың өзіндік жұмысының ұзақтығы мұғалімнің басқа сыныпта жұмыс істеуіне қажетті уақытқа байланысты. Демек, бір сыныптағы өзіндік жұмыстың көлемі мұғалімнің басқа сыныппен жұмыс істеу мазмұнына байланысты.
Шағын жинақты мектепте тапсырмалардың негізгі көлемі мұғалімнің көмегінсіз орындалатындықтан, білім алушылардың нәтижелі қызметін ұйымдастыру үшін сабақтың жекелеген кезеңдерінде сараланған оқытуды жүзеге асыру қажет. Топтарға арналған тапсырмалар көлемі бойынша емес, конструкция түрімен ерекшеленеді, бұл тек оқу қызметіне деген қызығушылықты арттыруға ғана емес, сонымен қатар барлық білім алушылардың қызмет өнімділігінің деңгейін көтеруге ықпал етеді. Жеке оқыту түрі шағын жинақты мектептегі сабақтың негізгі ерекшелігі болып табылатын білім алушылардың өзіндік іс-әрекеті үшін үлкен мүмкіндік береді.
Біріктірілген сыныптарда шағын жинақты мектептегі білім алушылардың өзіндік жұмысы сабақ сайын жүргізіледі және сабақтың барлық кезеңдерінде жүргізілуі мүмкін. Бір сабақтағы өзіндік жұмыстың саны регламенттелмеген. Бастауыш сыныптардағы білім алушылардың сабақтарындағы бағдарламалық материалмен өзіндік жұмыстың шекті рұқсат етілген ұзақтығы – 15-25 минуттан аспауы қажет.
Шағын жинақты мектептегі сабақ сынып-жиынтық үшін бір жалпы жоспар бойынша өткізіледі. Сондықтан оның құрылымына сабақтың кезеңдері емес, «мұғаліммен – өз бетімен», «өз бетімен – мұғаліммен» өту тән. Мұғалім оқу үдерісінің логикасын жақсы түсінуі керек, ол қай жерде қиындық туындайтынын алдын ала білуі, сабақтың қай кезеңінде жұмысқа қосылуы керектігін білуі қажет. Ол «ерекше педагогикалық назарда» болу керек кезеңді анықтай білуі керек.
Т. А. Федорова ұсынған сабақтағы өзіндік жұмыс уақытының шамаланған нормалары.
1 - сынып 2 - сынып 3 - сынып
Мұғаліммен жұмыс Өзіндік жұмыс Өзіндік жұмыс
Өзіндік жұмыс Мұғаліммен жұмыс Өзіндік жұмыс
Мұғалімнің басшылығымен өзіндік жұмыс
Осыдан бірнеше сыныппен жүргізілетін тәрбие жұмысының жетістігі, негізінен, білім алушылардың өзіндік жұмысына бөлінген оқу уақытының бөлігін ұтымды пайдалануға, оның тиімділігіне байланысты екенін білуге болады. Бір уақытта бірнеше сыныптың бір бөлмеде оқитындығы оқу және көрнекі құралдарды, техникалық құралдарды пайдалану, демек, меңгеру сапасына байланысты көрінеді. Сыныптың біреуінде сурет, кесте, сызба, инерактивті тақта, аудио-техниканы пайдалану басқа сынып білім алушыларының сабағына кедергі жасайды. Оқу материалының күрделілігіне байланысты мұғалім басқа сыныптардағы оқу жұмысын басқара алмайды, өйткені тақырыптан ауытқу білім алушылардың оқу материалын тұтас қабылдауына әсер етеді.Сондықтан материалды бөлек оқыту сабақтарын қолдану қажет, яғни икемді кесте құру тиімді.
Екі сыныпты қоса оқытқандықтан, әр сыныпта 5 сабақ болса, 10 сабақ жоспарын жазамыз. Шектен тыс жүктеме орындаймыз, мұғалім үшін қиын әрі екі сыныпқа көрнекілік, дидактикалық материалдар дайындау қажет етіледі. Кейбір пәндерде сабақтың
тақырыптары бір-біріне ұқсас болғандықтан, сабақ жоспарын бір құруға болады. Мысалы: 2-сыныпта «Қоңырау», 3-сыныпта «Сабақта» деген тақырыптар кездесіп қалса, сабақтың мақсатын бір жазып, ұйымдастыру кезеңі, дидактикалық ойындар, қорытынды бір жазылады. Өйткені тақырыптары бір-біріне ұқсас, жақын болып келеді. Дегенмен,сабақта көптеген қызықты ойын түрлерін біріктіріп өткізуге болады. Соның дәлелі ретінде ойындардың үлгісін ұсынғым келеді.[3] Мысалы: Әдебиеттік оқу:
Ойлан, тап!
1-сынып 2-сынып 3-сынып
Суреттің атын атау Ребусты шешу және суретке байланысты мақал жазу Суретке байланысты 5 жолды өлең құрастыру
Балық Піл Жүзім
Қорытынды: «Білім» сөзін шығару.
Келесі математика сабағынан «Қосу, көбейту,теңдеу» тақырыбына пайдаланған ойын:
2-сынып (әр тордағы сандарды қосып, нәтижесін табу) 3-сынып (сандарды көбейтіп, нәтижесін табу) 4-сынып (теңдеу құру)
Т+10 К+2+л 6*x
С+10+а 5+ік x=36
6+н+ Қ+10+ақ x
10+10+6=26 2*5*10=100 6*х=36
«Сиқырлы сандар» әлемі ойыны
Ойын шарты:
2 - сынып: оқушыларға санамақтар айтқызу.
3 - сынып: 5 пен 7 сандарына байланысты көбейту кестесін айтқызу.
4 - сынып: математикалық өлең есептер айтқызу.
Жаңа тақырыпты оқыту кезінде шағын жинақты мектепте «Тақырыптарды өзара беру» әдістемесі тиімді қолданылуы мүмкін. Мұғалім материалды сапалы дайындауы керек.
Төменгі сыныптарда оқу және қосымша материалдардың аса күрделі мәтіндерін терең меңгеру үшін А. Г. Ривиннің әдісі тиімді болады. Ривин әдістемесі бойынша, бір білім алушыға тақырыпты түсінуге бүкіл сынып көмектеседі. Бұл мәтінді абзац бойынша оқыту деп аталады. Оқулықтың немесе басқа мәтіннің әрбір параграфын білім алушы әр түрлі серіктерімен оқиды, бұл оқылатын мәтінді әртүрлі қөзқарас тұрғысынан қабылдауға мүмкіндік береді, тақырыпты мұқият және толық түсінуге көмектеседі.
Жұмыс принципі бойынша, бірінші абзацты пысықтау үшін білім алушы оқитын, талқылайтын, мазмұнын анықтайтын, абзацты атайтын серіктес табады (егер бірінші кезеңде тақырып қою қиын болса, онда осы абзацтың басты идеясын жазуға болады). Абзацтың атауын немесе оның басты идеясын білім алушының дәптеріне оның серіктесі жазады.
Осылайша білім алушы өзінің серіктесіне абзац туралы түсінгенін және оның атауын дәптеріне жазуға көмектеседі. Мұның бәрі әрбір білім алушының жеке тақырыбы болған жағдайда орындалады.
Келесі абзацты пысықтау үшін білім алушы өзіне жаңа серіктес іздейді, оған бірінші абзацтың мазмұнын айтады, одан әрі екінші абзацты оқиды, талқылайды, онымен екінші абзацтың мазмұнын айтады. Бірге екінші абзацқа атау ойлап табады, ал серіктесі абзацтың атауын дәптеріне жазады. Осылайша серіктесінің абзацын оқу жұмыстары жүргізіледі.
Үшінші абзацты оқу үшін білім алушы жаңа серіктес іздейді, оған алғашқы екі абзацтың мазмұнын баяндайды және одан әрі онымен бірге оқиды, талқылайды, үшінші абзацтың мазмұнын анықтайды. Оған тақырып қойып, атауын дәптерге жазады. Содан
кейін ол өзінің әріптесінің оқыған абзацтары бойынша әңгімесін тыңдайды, оған жаңа абзацты түсінуге, осы жаңа абзацтың басты ойын дәптерге жазуға және т. б. көмектеседі.
Алынған білімді бекіту және жүйелеу үшін барлық мәтінді оқығаннан кейін білім алушы осы тақырып бойынша шағын топта баяндама жасайды.
Содан кейін білім алушы жаңа тақырып таңдайды да, ол мәтінмен жұмысты сол тәсіл бойынша орындайды.
Р. Хазанкиннің «Тігінен жұмыс» әдістемесінің тәсілдерін қолдана отырып, әртүрлі деңгейлі тізбектер жасауға болады, онда әрбір жоғары сынып білім алушысы бастауыш сынып білім алушысының ғылыми жетекшісі болып табылады. Бастауыш және жоғары сынып білім алушыларының бірлескен жұмысы оларды жалпы танымдық іс-әрекетте біріктіреді, ой-өрісін кеңейтеді, тақырыптарды зерделеуде сабақтастықты жүзеге асыруға, бастауыш сынып білім алушыларының білім кемшіліктерін жоюға уақытылы көмек көрсетуге, үлкендердің оқу материалын қайталауды ынталандыруға мүмкіндік береді.
Шағын жинақты мектепте бақылаудың негізгі әдістері жазбаша және графикалық тексеру әдістері болып табылады, ауызша бақылау кезінде фронтальды тексеру жүргізіледі. Мұғалім күн сайын барлық топта өткізген сабақтан кейін өзіндік сынып жұмысын тексереді, әсіресе егер өзіндік жұмыста жаңа білім мен іскерлікті қолдануды талап ететін жаттығулар орындалса немесе білімді ауыстыруға негізделген дайындық жаттығуларын тексеруі тиіс. Қателерді білім алушының көзінше түзеткен тиімді. Мұнда В. Ф. Шаталов әзірлеген «тізбек» әдісін қолданған жөн. Тапсырманы бірінші орындаған білім алушы дәптерін мұғалімге тексеруге береді. Содан кейін ол екінші білім алушының дәптерін, ал екінші үшіншіні және т. б. тексереді. Бұл жағдайда барлық балалар – білім алушылар мен мұғалімдер болып табылады. Бақылаудың бұл түрімен нашар білім алушыға тапсырманы орындауға көбірек уақыт беріледі және ол тапсырманы орындау барысында түсінбеген сұрақтары бойынша кеңес алып үлгереді.
Сабақта өзіндік жұмыстар саны регламенттелмегендіктен, оларды ұсына отырып, ең алдымен білім алушылардың мүмкіндіктерін ескеру керек, демек, оқу материалының мазмұны білім алушылар үшін қолжетімді және орындауға шамасы келетін болуы керек. Онсыз жұмыс табысты болмайды. [1]
1-4 сынып білім алушылары үшін өзіндік жұмыстың келесі түрлері ұсынылады:
· жаңа материалды өткенге дейін орындалатын дайындық жаттығулары (оқулық бойынша қайталау, карточкалармен, кестелермен және т. б. жұмыс.);
· толық нұсқаулық бойынша жүргізілетін, бұрын меңгерілгенге ұқсас жаңа материалды өз бетінше оқу;
· алгоритмдік кестелер, нұсқаулықтар, жадынамалар негізінде іс-әрекет ету тәсілдерін меңгеру мақсатында бекітуге арналған жаттығулар;
· даярлық жаттығуларының барлық түрлері;
· оқу материалының барлық бөлімдерін меңгергеннен кейін ұсынылатын бақылау және тексеру тапсырмалары.
Біртіндеп, өзіндік жұмыстың ұзақтығын ұлғайтуға болады және қажет те, тапсырмаларды көлемі мен күрделілігіне қарай көбірек ұсынуға болады.
Өз бетінше жұмыс істей отырып, сабақтың маңызды бөлігін білім алушы өзіндік жұмыстың мақсатын анық көрсету, оны орындау, қателерді тексеру және түзету сияқты жалпы тәсілдерді біртіндеп меңгеруі тиіс. Мұғалім оқытудың кез келген технологияны қолданып жұмыс істей алады (дәстүрлі – көрнекі-иллюстративті немесе шағын жинақты бастауыш мектеп үшін ең қолайлы дегенін таңдайды).
Бірақ кез келген технология бойынша өзіндік жұмыс дағдыларын қалыптастыру үшін топтарға бөлінетін әдістемелік тәсілдер жүйесі қолданылады:
1. Білім алушылардың өзіндік жұмысқа арналған тапсырманың мазмұнын дұрыс түсінуін және оларға қойылатын талаптарды, тапсырманың қолжетімділігін қамтамасыз ететін тәсілдер. Сабақтың басында бір сыныппен жұмысты жоспарлай отырып, мұғалім басқа сынып білім алушыларына өз бетімен жұмыс істеуге тапсырма береді, бірақ ол білім
алушылардың сұрақтарына жауап беру мүмкіндігінен айырылады. Білім алушылардың түсініксіздігін болдырмау мақсатында, оның алдын алу үшін тапсырмамен бірге оның орындалу үлгісі көрсетіледі.
2. Білім алушыларға жеке көзқарасты жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тәсілдер. Шағын жинақты мектепте білім алушыларда туындаған қиындықтарды мұқият талдау және әрбір білім алушы жіберген қателерді ескеру маңызды. Сондықтан жеке жұмыс білім алушылардың жеке ерекшеліктерін, олардың дайындық дәрежесін ескергенде ғана тиімді болады. Бұл жағдайда әрбір білім алушы өзіне қажетті міндеттерді шешумен 45 айналысады, осылайша әрбір білім алушының дамуына және олардың білімдерін, іскерліктерін және дағдыларын меңгеруіне жағдай жасалады. Сараланған тапсырмалардың мақсаты – білім алушылардың орындау барысында өз бетінше іс-әрекетін қамтамасыз ету және сол арқылы тек білім, білік пен дағдыны ғана емес, сонымен қатар өз бетінше жұмыс істей білу қабілетін қалыптастыру. Жеке өзіндік жұмысты келесідей ұйымдастыруға болады: барлық білім алушылар үшін мазмұны жағынан бірдей тапсырмалар беріледі, бірақ орындау тәсілдері әртүрлі болуы мүмкін. Оларды орындай отырып, әрбір білім алушы даралық таныта алады.
3. Өзін-өзі бақылау тәсілдері. Шағын жинақты мектеп жағдайында білім алушыларды мұғалімнің көмегінсіз жіберілген қатені өз бетінше анықтауға үйрету өте маңызды. Білім алушыларды өзін-өзі бақылау тәсілдерін үнемі, ескертусіз қолдануды, яғни өзін-өзі тексеруге қажеттілікті қалыптастыруды үйрету қажет. [2]
Шағын жинақты бастауыш мектептерде белгілі бір көлемдегі білім, білік, дағдыларды меңгерту, оқушының, қызығушылығын арттыру, шығармашылығын дамыту бүгінгі күннің басты талабы. Осы тұрғыдан алғанда, шағын жинақты бастауыш мектепте оқу – тәрбие үрдісін ұйымдастырудың сан түрлі әдіс – тәсілдерін іздестіру, педагогикалық жаңа технологияны тиімді пайдаланудың маңызы ерекше.
Қорыта айтқанда, шағын жинақталған мектептерде сабақты тиімді ұйымдастырудың бірден-бір жолы оқушылардың өзіндік жұмыстарын дидактикалық талаптарға сай сауатты ұйымдастыру болып табылады.


title: Сабақтың алғашқы және соңғы анатомиялық құрылысы Игисинова Ж.Т. Сабақтың морфологиялық және анатомиялық құрылысы (1)

text:
Игисинова Жамал Турсынғожақызы, биология ғылымдарының кандидаты, доцент
Дәріс мақсаты
Сабақтың морфологиясы мен атқаратын қызметіне байланысты анатомиялық құрылысында ұлпалардың қалыптасу ерекшеліктерімен танысу және болашақта өсімдіктерді зерттеу жұмыстарында қолдану әдістерін меңгеру
Дәріс жоспары
Сабақ морфологиясы және атқаратын қызметі
Сабақтың алғашқы анатомиялық құрылысы
Сабақтың соңғы анатомиялық құрылысында ұлпалардың қалыптасуы
Ағаш тектес өсімдік сабағының анатомиялық құрылысы
Сабақтың атқаратын қызметі
Өркеннің өстік мүшесі ретінде тірек қызметі;
Жапырақ пен тамырды байланыстырушы;
Органикалық және минералды заттардың өсімдік бойындағы қозғалысы;
эпиблема
экзодерма
мезодерма
эндодерма
орталық цилиндр
алғашқы
қабық
эпидерма
(үлпекқабат)
алғашқы
қабық
орталық
цилиндр
өзек
Сабақтың алғашқы анатомиялық құрылысы
Жүгері сабағының анатомиялық құрылысы 1 – үлпекқабат 2 – экзодерма (склеренхима) 3 – шоқтың механикалық ұлпасы 4 –флоэма 5 – ксилема 6 – ауа қуысы 7 –негізгі паренхима
Қарабидай сабағының құрылысы
А – сабақтың құрылысы;
Б - сабақтың сызбанұсқасы
1 - үлпекқабат
2 – экзодерма (склеренхима)
3 -хлоренхима
4 – тұйық коллотералды шоқ
5 - негізгі паренхима
6 - қуыс
Қамыс сабағының құрылысы
1 – үлпекқабат 2 – лептесік 3 – өткізгіш шоқ 4 – флоэма 5 – ксилема 6 – жасушааралық қуыс 7 – паренхима Күнбағыс сабағының құрылысы. А – прокамбий аймағы;
Б – камбийдің түзілу аймағы;
В – соңғы құрылыс қалыптасқан аймақ:
1 - прокамбий, 2 - эпидерма,
3 - колленхима, 4 – қабық паренхимасы, 5 – эндодерма
(3-5 – алғашқы қабық),
6 – склеренхима, 7 - флоэма,
8 - ксилема, 9 – шоқ ішілік камбий (7-9 – ашық коллатералды шоқ),
10 – шоқ аралық камбий,
11 – өзек сәулесі,
12 – өзек паренхимасы
(6-12 - орталық цилиндр).
Сабақтың соңғы анатомиялық құрылысы
Жоңышқа сабағының құрылысы 1- үлпекқабат 2- хлоренхима 3- негізгі паренхима 4- эндодерма 5- склеренхима 6- флоэма 7- прокамбий 8- ксилема 9- өзек сәулесі 10- өзек А – прокамбий түзілген деңгей; Б – камбий түзілген деңгей;
В – қалыптасқан құрылым деңгейі.
1 - прокамбий, 2 – эпидерма қалдығы, 3 - тоз, 4 - колленхима, 5 –алғашқы қабық паренхимасы, 6 - алғашқы флоэма, 9 - тін,
10 - соңғы эндодерма (4-6 – қабық бөлімі), 7 - перицикл,
8 -флоэма, 11 – өзек сәулесі (7-11 – соңғы қабық), 12 - камбий,
13 – күзгі сүрек, 14 – көктемгі сүрек (13-14 – жылдық сақина), 15 – соңғы сүрек, 16 – алғашқы сүрек (15-16 - сүрек),
17 - перимедуллярлы аймақ,
18 - негізгі паренхима (17-18 - өзек, 7-18 – орталық цилиндр).
Әдебиеттер тізімі
Мұхиддинов Н., Бегенов А. Өсімдіктердің анатомиясы мен морфологиясы.-Алматы : Қазақ университеті, 2018.-229 бет.
Игисинова Ж.Т. Өсімдіктер анатомиясы және морфологиясынан зертханалық жұмыстар: оқу құралы/ Ж.Т.Игисинова. – Өскемен: С.Аманжолов атындағы ШҚМУ «Берел»баспасы, 2016. – 85 б.
Өсімдіктер анатомиясы мен морфологиясының зертханалық практикумы / Ә. Бегенов, Б. Тыныбеков, А.Ахметова, Ә.Чилдибаева.- Алматы : Қазақ университеті, 2011.-188 бет.
Лотова, Л. И. Ботаника. Морфология и анатомия высших растений [Текст] : учеб. для вузов / Л. И. Лотова. - Изд. 7-е, стереотип. - М. : Ленанд, 2018. - 512 с. : ил. 1
Жуйкова, Т. В. Ботаника: анатомия и морфология растений [Текст] : практикум : учеб. пособие для СПО / Т. В. Жуйкова. - 2-е изд., перераб. и доп. - М. : Юрайт, 2018. - 181 с. – 2


title: Сабақтың алғашқы және соңғы анатомиялық құрылысы


title: Сабақтың ақпараттық картасы Күні

text:
Сабақтың ақпараттық картасы
Күні:06.04.2020
Пәні:Санау
Тақырыбы:Кеңістікті бағдарлау
Мақсаты:Айналадағы заттардың орналасуын жоғары, төмен түсіндіру.Балалардың танымдық қабілеттерін арттыру,ойлау,есте сақтау қабілеттерін дамыту,кеңістікті қабылдауын дамыту,сөздік қорын дамыту.
Психологиялық дайындық
«Күлімде күн,күлімде!»
Күлсін барлық бала шат!Берекелі бүгіндей.Бейбіт болсын болашақ.Осындай жақсы көңілмен сабағымызды бастаймыз.
Кеңістікте бағдарлай алу туралы түсініктерін қалыптастыру.Заттардың кеңістікте үстінде және астында орналасу орнын анықтау,ажырата білуге үйрету.Суреттер көрсету.Суретке қарап заттардың орналасуын (жоғарыда,төменде) көрсетіп айтып беру. Сондай-ақ сыныпта шкафтың жоғарғы төменгі жақтарында қандай заттар, қалай орналасқаны туралы сұрақ-жауап арқылы жүргізіледі.Мысалы жыл мезгілдері туралы буклетқай жерде орналасқан?-Буклет шкафтың жоғарғы жағында орналасқан.
Ермексазқай жерде орналасқан?- Ермексаз төмендегі шкафтың астыңғы сөресінде орналасқан.
Сергіту сәті
Алға қарай бір адым,
Артқа қарай бір адым
Бір орнымда қозғалып
Кезек басып тұрамын
Жоғары,төмен қарайық.
Орнымызды табайық.
Тапсырма:Геометриялық фигураларды орын орнына қойып қалай орналасқанын көрсетіп айтып беру.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Бәрекелді!» ойын – сауықтық интеллектуалды шоу

text:
Тақырыбы: «Бүкіл әлем сөйлейді нақты ғылым тілінде» Мақсаты: Жаңа технология элементтерін қолдана отырып, оқушылардың математика, физика және информатика пәндері бойынша білімдерін тереңдетіп, қызығушылықтарын арттыру және логикалық ойлау қабілеттерін дамыту Қатысушылар: 5-11 сынып оқушылары Көрнекіліктер: нақыл сөздер жазылған плакаттар, шарлар Өтілу барысы: (теледидарды қосады) Жүргізуші: Бүгінгі ғылым мен техниканың қарқынды дамып, еліміздің экономикасы өсіп, үкімет үдемелі индустрияландырудың керемет жобаларын жүзеге асырып отырған кезеңде оқушылардың математика мен физика пәндерінен біліміне, компьютерлік сауаттылық деңгейіне қойылатын талап та жоғары. Жүргізуші: Болашақта білімді ұрпақ керек, ал білім кілті – барлық нақты ғылымдардың негізін меңгеруде . Себебі математикалық білімі мықты, компьютерлік сауаттылығы жоғары әрі ойлау қабілеті дамыған бала ғана ғылым мен техника тілін табысты меңгере алады. Жүргізуші: Осыған байланысты Шымкент қаласы Еңбекші ауданы Мухтар Әуезов атындағы жалпы орта мектебінде 8 қазандан 20 қазан аралығында математика, физика және информатика пәндері апталығы өткелі жатыр. 1.Ғылымдардың патшасы – нақты ғылым жайында, Апталықта бастаймыз. Білім құмар достарым қызыққа толы сұрақты Алдарыңа тастаймыз. Сұрақ сырын тереңірек ұғайық, Математика, физика, информатика құрметтеуге лайық. Дүниеде құбылыстың мәнінде, Зерттейді ол өзгерістің бәрінде. Нақты ғылым дүние кілті бүгінде, Бүкіл әлем сөйлейді, нақты ғылым тілінде. 2.Математика – 1,2,3…натурал саннан тарайды,
Алгебра сырын ашсам деп,
a,b,c,d әріптер жан – жағына қарайды.
Үшбұрыш, төртбұрыш, конус пен цилиндр,
Геометриялық денелер нүкте менен түзуді арғы атасы санайды.
Синус пенен косинус, тангенс пен котангенс
Жүрген жерде паңданып сұлуға өзін балайды.
Үшбұрыштар Бәйтеректе көз ұшында көрінген,
Пирамида орын алған Астананың төрінен.
Математика күллі әлемді өз тілінде сөйлетіп,
Білімнің нұрлы шуағы шар тарапқа тарайды.
3.Түсіріп аспан заңын жұмыр жерге,
Бақтырып жұлдыздарды ескен желге,
Жансызға жан бітіріп қолға салып,
Физика кереметті көрсетті елге.
Бір өшіп, кітаптардың бірі тозған,
Қай жүйрік Архимедті басп озған,
Жалынды патриот, батыр, ғалым,
Ғасырлар түпкірінен басып озған.
Физика – тілдесер табиғаттың тілі екен ғой,
Көз тартар табиғаттың сыры екен ғой,
Салғаннан айтылған сөз ішілген ас,
Бәрінің бағынары физика ғой.
Сондықтан табиғаттың сырын терең,
Деушіге оқып, зерттеп, көрем, білем.
Демесең болсын егер еңбегің еш,
Негізі бар ғылымның физика,
Жалықпай оқып үйрен тек қана,
Білімнің есігін ашты көзін тауып,
Ньютон, Эйнштейн, Архимедтер.
Бүгінде физика барлық жерде,
Құрылыста, техникада, өндірісте
Сырларын бұл ғылымның үйретіңдер
Шәкірттер зерделікпен үйреніңдер.
4.Шындықты алғаш таратқан,
Жыл күніңді санатқан.
Тауып ғажап жаңалық,
Жоқтан барды жаратқан,
Компьютер емей немене?
Құтқарып ауыр бейнеттен,
Техниканы үйреткен.
Роботтай адамды,
Тіл бітіріп сөйлеткен.
Компьютер емей немене?
Білмегенді білдірген,
өлшеп киім кигізген.
Барлық істі атқарып
Пайдасын елге тигізген
Компьютер емей немене?
Физика, математика,инфарматика пәндері бойынша білімдерімізді толықтырайық
1. Геометрияда жаңалық ашқан Зевс құдайына ашқан үшін Зевс құдайына жүз өгіз сойып құрбан еткен кім? (Ж: пифагор)
2. Информатика қандай ғылым (ЭЕМ арқылы ақпаратты жинау, сақтау, түрлендiру, жеткiзу және оны пайдалану заңдылықтары мен тәсiлдерiн зерттейтiн жаңа ғылыми пән.)
3. Геометрияны білмейтіндер академияға кірмей- ақ қойсын деген кімнің сөзі (Платон)
4. Компьютердің құрылғылары нешеге бөлінеді және оларды ата (2-ге негізгі және қосымша)
5. Арифметика дегеніміз – бұл математиканың негізі. Осы сөзді айтқан орыс жазушысы кім? (Л.Н.Толстой)
6. Бірінші баланың әкесі ұлына 150 сом,ал екінші ұлына 100 сом берді.дегенмен екі ұлы бірігіп өздерінің қорларына 150 сомға, ғана көбейткені белгілі болды. Неліктен?
7. Самолет А-дан В қаласына дейінгі қашықтықты 1 сағат 20 минутта ұшып өтті. Ал қайтра жолда 80- ақ минутта ұшты . Бұл қалай?
8. Ақпараттар ағынын , есіңде мол сақтайды. Оқушының сенімін , ол әркез ақтайды (Ж. процессор)
9. Кішкене ғана саусаққа,Ұқсайды ма білмеймін. Сақұтай алар өзіне барлық қызық дүниені. (Ж.Флэшка)
10. Аналитикалық машинаның жобасын жасаған кім? (Ж: 1834 жылы оқымысты Чарлз Бэббидж «аналиталық машинаның» жбасын жасады.)
11. Адам мен монитор арасындағы қашықтық қанша болу қажет? (Ж: 50-70 см)
12. Microsoft фирмасын құрған адам (Ж: Билл Гейтс)
13. Ақпараттың ең кіші өлшем бірліктері (Ж: Бит)
14. Теріс санды «бересі» демей нөлден кіші сан деп атаған математиктер кімдер? (Ж: Неміс математиктері М.Штифель, А.Жирар)
15. Windows сөзінің қазақша бламасы қалай аталады? (Ж: Терезе)
16. 16. айнымалы шама ұғымын ең алғаш математикаға енгізген француздың атақты математигі кім? (Ж: 1641 жылы Лейбниц)
17. Вирустың кері әсерін жоятын программа (Ж: Антивирус)
18. Жиын теориясының негізін салушы кім? (ХІХ ғасырдың екінші жартысы , Г.Контер)
19. Екілік санау жүйесінің сандары (Ж: 0 мен 1 )
20. Қазіргі қолданылып жүрген теңдік (=) белгісін бірінші рет қолданған ағылшын дәрігері кім? (Рекорд 1557 жыл)
Компьютердің айналасындағы әзіл-қалжыңдар.
1. Интернетке кіріп алып, қайда баратыныңды білмесең дисперсияға ұшырағаның…..
2. Баласының ұмытқанын көрген әкесі баласына: балам –ау сенің жадын форматталып кеткен ба ?- депті, әлде вирус кіріп кеткен ба ? не қарап тұрсын депті.
3. Бір тарақан өлтіру үшін неше программалаушы қажет?. Екеу….. біреуі тарақанды ұстап тұрады, екіншісі оны тышқанмен бастырады.
4. Оқушы программалаушыдан Windows 95, Windows XP, DOS операциялық жүйелерінің айырмасын түсіндірудісұрадыы: программалаушы оған:
— Аэропортқа келдің дейік. Ұшуға дайындалып тұр, ішке кірсең кілем, күшті орындықтар, шамдары жарқырап тұр. Жолаушылар отырған соң , ұшақ аэропортты бір айналады да, қайта қонып жолаушылардың одан шығуын сұрады. Бұл- Windows XP
— Келесі орында тағы бр ұшақ тұр, оған жолаушылар отырған соң , ол аэропортты бір айналады да жарылып , жерге құлайды. Бұл- Windows 95
— Ал үшіншісі ұшақтың түрі нашар, сырты кір, дөңгелектері де қисайған секілді.Жолаушылар жүктерін ұшаққа тиеп,өздері оны итеріп от алдырып, ішіне секіріп мінген соң , ақырын ұшып барып барар жеріне жетеді. Бұл- DOS деп түсіндіреді.
Келесі кезекте тақтада ілініп тұрған «Математика» туралы ұлы ғалымдардың айтқан сөздерінен мысал келтірілді.
1. Математиканың түсінікті болған 10 беті, түсінбей жаттап алған жүз беттен артық, ал өздігінен оқып игерген бір сәт , әйтеуір түсінікті он беттен артық. Юнг
2. Еңбек пен жаңалық ашудың байтақ және қиырларына апаратын кең жол мектеп білген матеатикалық білімдер арқылы өтеді Маркушевич
3. Математика – ұлы ғылым, адамның ең бір асыл қасиеттерінің тамаша жемісі. Писарев Д.И
4. Математикада формуланы есте сақтау қажет емес, тек ойлау процестерін есте сақтау керек. Ермаков
Айтыс 1 – жүргізуші:
Кел, келіңдер балалар
Тамашаға қараңдар
Шақырады сіздер менен біздерді
Математика, физика, информатика әлемі
2 — жүргізуші:
« Есеп» керек бәріне
Ел дәулетін арттырар
Үміт арттық сіздерге
Есеп сүйгіш өрендер
Шақырайық ортаға
Айтысуға айтыскер
1
Ассалаумағалейкум халқым менің
Иіліп сәлем беру салтым менің
МИФ апталығы құтты болсын
Ойлары оқушылардың жаңалыққа толсын
Әрқашан еңбектері жемісті боп
Ежелгі гректердей мықты болсын
Талай ғалым тер төккен біздер үшін
Оқып , білсін , үйренсін ғылым үшін
Ал енді Сағынған ақыным менің
Жауап берші бірнеше сауалыма
Хабарың бар ма сенің тарихи мәліметтен
Сүйікті алгебра пәніміз
Қай уақытта әлемге әйгілі болған
Алғаш рет алгебраны зерттеп жазған
Білсең кім, айтшы қане аты –жөнін
2
Жауабыңа сүйсіндім замандасым
Сен де оңай беріспес жеңісті қолдан дедім
Сауалың орынды, ізденгенің көрінді
Кім білмейді атақты Пифагорды
Теоремасы үшбұрышқа қойылды
Ашқан жаңалық теоремасы үшін
Ертеде 100 өгіз де сойылды
Жауабыма толса көңілің
Сауалым бар өзіңе ұнаса
Біз міне 21-ғасыр ұрпағымыз
Ойлансаң ой тоқтатып, өткен күнге
Бабалар ерте кезде санауды
Есептеуді қалай білді?
3
Ассалаумағалейкум халқым менің
Иіліп сәлем беру салтым менің
Басталды міне апталықта
Жыр –шашуды мен дағы ала келдім
Сұрадың алгебра жайлы мәліметті
Айтайын мәлім етіп жауабын бұл сұрақтың
Алгебра пәніміз IX ғасырда әйгі болған
Алғаш рет алгебраны зерттеп жазған
Білсем мен әл- Хорезми болған еді
Қарсыласым Рысхан қалың қалай?
Отырмысың айтысуға жаның қалмай
Білсең сен сұрағыма жауап берші
Пифагор кім, неліктен ғылымда аты қалды?
1
Бабалар ерте кезде санағанда
Ұсақ таспен , есепшот пайдаланған
Кейіннен тәжрибе толыққан соң
Абакты есеп шоттай ойластырған.
Жарайсың, айтыскер ақын құрбым
Жүйріктігің айтыста көрінді тым
Осыменен аяқтайық енді біз
Келесі кездескенше аман болайық.
( Ғылым патшаларының нақыл сөздері) Аль – Фараби
• Адам мақсатына өзін-өзі жетілдіру арқылы жетеді.
• Жүргендер көп достық атын малданып, Қалмағайсың сен де бірде алданып.
• Білімді болу деген – жаңалық ашуға қабілетті болу.
• Шын білім – ақиқат, анық білім.
ПифагорТаңертең оянысымен: «Мен не істеуге тиіспін»,-деп, кешқұрым, ұйықтар алдында: «Мен не тындырдым»,- деп сұра.
Өзіңді өзің құрметтеу – сенің басты заңың.
Достық әділдікті білдіреді.
Ньютон Жеңістің ең ұлысы — өз-өзін жеңу.
• Адам бар жан дүниесімен ақиқатқа ұмтылуы керек.
• Достықтеңдіктенбасталады.
Билл Гейтс
Сіздің аты-жөніңіз ғаламторда жоқ болса, демек сіз бизнестен тым алшақсыз
Жаңаісбастауешқашан да кешемес.
Егербасыңызғажақсы идея топ етеқалса, оны дереуіскеасыруғаталпыныңыз.
Білім – еңмаңыздыаспап
— Билл Гейтс
Компьютер мен Билл Гейтс құдды егізұғымдай. Иә, дүние жүзі білетін Microsoft компаниясының негізін қалап, бізді «терезелерге» қаратып отырған осы кісіемеспе? Заманауи компьютерлік технологиялардың дамығаны осы кісінің қажырлы еңбегінің арқасыемеспе?
1 – жүргізуші:
Царица наук – математика.
Но выросла рядом принцесса –
Прекраснейшая Информатика,
Дочь мысли людской и прогресса.
Сегодня без этой науки
Представить наш мир невозможно.
Она нас спасает от скуки.
Она наш помощник надежный.
There were parallels.
Somewhere very far away.
And once tired
These cute parallels
Our findings. About the fact that
They never see the intersection.
So says the Great Doctrine.
— It was necessary for this to happen!
No way with you we can not unite —
One straight was indignant.
«Awful!» — supported her other.
-Let’s show everyone, everything,
How we will cross for good!
-How do we do this
After all, this is a difficult matter?
— Now we will think a bit.
When your thoughts light up,
Get down to business quickly, —
That’s how she wanted
2 – жүргізуші:
Ақапарат, ақпараттық әрекетті.
Жүзеге асырасың, бас ұрасың
Интернет желісін жүктейсің де,
Әлемдік жүйеге сен енесің
Өмірдің тулап жатқан толқынында.
Өзіңді өзгелермен бір көресің
Ақапарт, ақпараттық әрекетті.
Жүзеге асырасың, бас ұрасың
1 – жүргізуші:
Сейчас компьютеры применяются почти
во всех отраслях науки и производства.
По кремнистым ступеням
Взбираясь к опасным вершинам…
Никогда, никогда, никогда
Не отдаст человек
Своего превосходства
Умнейшим машинам!
Онсыз құралмайды өлшеусіз картасы.
Нақты жауап ой толғауын ашатын,
Жауаптарын дұрыс шешіп табатын .
Ғалымдардың сыр сандығын жинақтап,
Дәлелдейді шығарады салалап.
Керегіне жаратамыз біз оны,
Онсыз пәннің келіспейді ажары.
Ешқайсысы онсыз өмір сүре алмас,
Өмірдегі құбылыстарды ол болмаса біле алмас.
«Бекзадасы ,әрі қызметшісі » бәрінің ,
Математикамен жоқ ешкімде талас
Енді логикалық есеп:
Жолаушының бір ешкісі, бір капустасы, бір қасқыры бар. Ол өзеннің бір жағынан екінші жағына екі орынды қайық арқылы өтуі керек. Жолаушы ешкіні, капуста және қасқырды өзеннен қалай өткізді? Қасқырды ешкімен қалдыра алмайды, ал ешкіні капустамен қалдыра алмайтыны белгілі болса? Шешімі: Ол үшін үшеуін де қадағалаусыз қалмауы керек. Бірінші қатынағанда жолаушы өзеннің ар жағына ешкіні апарады. Екінші қатынағанда жолаушы қасқырды алады, капуста қалады. Өзеннің ар жағына жеткен соң қасқырды қалдырып, ешкіні қайтадан өзеннің бер жағына әкеледі. Үш қатынағанда ешкіні қалдырып, капустаны өзеннің ар жағына апарады. Капустаны қалдырады да, өзі бер жаққа қайта оралады. Төрт қатынағанда ол ешкіні өзеннің ар жағына шығарады.
1.Математика – 1,2,3…натурал саннан тарайды,
Алгебра сырын ашсам деп,
a,b,c,d әріптер жан – жағына қарайды.
Үшбұрыш, төртбұрыш, конус пен цилиндр,
Геометриялық денелер нүкте менен түзуді арғы атасы санайды.
Синус пенен косинус, тангенс пен котангенс
Жүрген жерде паңданып сұлуға өзін балайды.
Үшбұрыштар Бәйтеректе көз ұшында көрінген,
Пирамида орын алған Астананың төрінен.
Математика күллі әлемді өз тілінде сөйлетіп,
Білімнің нұрлы шуағы шар тарапқа тарайды.
2.
Қарасаңшы міне осындай ғажапқа.
Үшқоңырдай жайлауы бар елімнің
Елбасындай ұл сыйлаған қазаққа!
Тәрбиелеп біліммен ұрпақтарын,
Қазағым бесіктен ақ берген білім.
Ұқтырып жеті санының кереметін,
Әр сөзінен дананың терген ілім.
3. Симметрия ұғымын пайдаланып,
Ою — өрнек бұйымына сызғызған.
Заңдарын Пифагордың басшылыққа ап,
Таңғажайып зәулім үйлер тұрғызған.
Ғылымдардың патшасы атанған,
Евклид, Фалес, Пифагордан бата алған,
Төзбейтін өтірікке жалғандыққа!
Жасықтан емессің сен қаталдансың
Ақыл – ойды тәртіпкек келтіретін
Нағыз пән математика атанғансың
2 – жүргізуші:
Осымен «МАТЕМАТИКА, ИНФОРМАТИКА, ФИЗИКА» пәндері апталығының ашылу салтанаты аяқталды. Барлығыңызға сәттілік тілейміз


title: «Тапқыр, достар» интеллектуалды ойыны

text:
«Тапқыр, достар» интеллектуалды ойыны. Мақсаты: Жан - жақты ақпараттануға, алған білімдерін өмірде қолдана білу шеберліктерін арттыруға үйрету. Оқушыларды ұйымшылдыққа достыққа, өзін - өзі тануға, айналасындағы ортамен қарым - қатынас жасауға, адамгершілікке, ана тілін сүйіп, қастерлеуге тәрбиелеу. Тапқырлық, шапшаңдық, дарындылық, зейінділік, есте сақтау қабілеттерін шыңдау, сөздік қорын молайту. Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастыру. Оқушыларды екі топқа бөлу. Жеребе алып қай топ ойынды бірінші болып бастайтынын анықтау. Жарыс ережесімен таныстыру. Ойының барысы: I «Сөз тапқанға қолқа жоқ» II «Ойлан, тап» III «Сен білесің бе?» IV «Аударыспақ» (Екі топ мақал - мәтел айтудан жарысады) V «Қолқа салу» 1. «Сөз тапқанға қолқа жоқ». (Екі топқа 10 - 10 сұрақтан қойылады. Екі топ А. М. Т. Б. Н. Қ. әріптерін алады Қойылған сұрақтарға жеребе тастау барысында қолына түскен әріптен басталатын сөзбен жауап береді) 1 - топқа (МНҚ) 1. Олимпиада чемпионы болғыңыз келе ме? 2. Алма қай жерде өседі 3. Кітап оқисыз ба? 4. Жазғы демалыста қайда қыдырасыз? 5. Әдемі қыз көріп тұрсыз ба? 6. Қай спорт түрін ұнатасыз? 7. Көңіл күйіңіз қалай? 8. Қай пәнді ұнатасыз? 9. Қазақтың батырын атын айт. 10 Сөйлем құра.
2 - топқа (АТБ)
1. Көп сөйлейсіз бе? 2. Көп кешірім сұрайсыз ба? 3. Болашақта кім болғың келеді? 4. Досыңыздың аты кім? 5. Сіз өзіңізді қандай оқушымын деп есептейсіз? 6. Қазақстанның табиғи байлығы не? 7. Өсімдік атын ата? 8. Қай түсті ұнатасыз? 9. Қазақтың ұлттық тағамын ата 10. Сөйлем құра. 11. Көрермендер додасы. Екі топ жоғарыдағы ойын шартын орындап жатқан кезде көрермендер мен де « Көрермендер додасын» ұйымдастыруға болады. Ол үшін ұйымдастырушы әр түрлі мазмұндағы сұрақтарды қоюына болады. Мәселен: 1. Қазақстан қанша мемлекетпен шекаралас? (5) 2. Жеті жарғы заңдар жинағының авторы? (Тәуке хан) 3. Ең алғаш қағазды ойлап тапқан қай ұлт? (Қытай) 4. Той бастар, бата - тілек, жоқтау ауыз әдебиетінің қай түріне жатады? (тұрмыс салт жырлары) Жеңімпаз көрерменнің ұтысы беріледі. ІІІ. «Сен білесің бе?» (8 ұяшықтан тұрады) 10 Құтты сан Қатысушыға тапсырма беріледі. Ол спорт түрі штанг көтеру тәсілін ортада көрсетеді. 15 Жылқы малының пірі (Қамбар ата) 20 Отырар дастанының авторы кім? (Мұхтар Шаханов) 10 Бейжің олимпиадасында командалық есеп бойынша еліміз нешінші орынға тұрақтады (29) 15 Сиып малының пірі (Зеңі баба) 20 Қазақ елін әлемге танытқан Мұхтар Әуезовтық атақты шығармасы? («Абай жолы») 30 Бір бұлбұл отырады салып әнді, жүруге аяғы жоқ, емес жанды. Өнері қандай асқан деп ойладым. Бір демде жер түбінен хабар алды. (радио) 30 Бес жанды. Бір жансызға мінгеседі. Үстінде ақ тақырдың із кеседі. (қалам, адамның бес саусағы)
ІV. «Аударыспақ». Екі топ білім, отан, еңбек тақырыптарында мақал - мәтел айтудан жарысады. Бұл ойынға көрермендер де қатысып, екі топтың еншісіне ұпай қосуларына болады. Әділқазы алқасынан қорытынды балл көрсеткішін сұрап, жеңіске жеткен топты анықтаймыз.
V. «Қолқа салу» (жеңген топ жеңілген топқа қолқа салады.) Екі топтың қатысушыларына сыйақы беріледі.


1 минутинтеллектуалды шоуының қатысушыларына бар-жоғы 1 ғана минут беріледі. Сол уақыт аралығында берілген тапсырмаларды орындау - олард...
Сабақтың атауы "1 минут" Интеллектуалды шоу
Жалпы мақсаттар Сынып оқушыларының пәндер бойынша алған білімдерін саралау.
Оқыту нәтижесі Сынып оқушыларының пәндер бойынша алған білімдерін саралау, ой ұшқырлықтарын байқау, топпен бірлесе отырып жұмыс істей білуге және өз білімін көрсете білуге үйрету. Оқушылардың сөздік қорын молайту, дүниетанымдарын кеңейту, тіл байлығын, шығармашылық қиялын, логикалық ойлау қабілетін дамыту, өз ойын еркін жеткізе білуге және шығармашылықпен еңбек ете білуге дағдыландыру.
Негізгі идеялар Болашаққа өз үлесін қоса білетін, ізденімпаз ұрпақ етіп тәрбиелеу. Ұйымшылдыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу
Қажетті материалдар Топ аттары жазылған қағаздар, қима қағаздар, интерактивті тақта.
Тапсырмалар 1. Топты таныстыру (5 минут)
2. Бірінші айналым. «Тездет, бірақ қателеспе!» (10 минут)
3. Екінші айналым. «Ұшқыр ой»(2 минут)
4. Үшінші айналым. «Ойлы болсаң, озып көр»(15 минут)
5. Төртінші айналым. «Тапқыр болсаң, талас жоқ»(2 минут)
6. Бесінші айналым. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» жарнама жасау.(5 минут)
7. Қорытындылау. (6 минут).
Сабақтың барысы.
Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылардың зейінін сабаққа аудару. Психологиялық дайындық.
Әрбір сабақ – үйрену, ұғу, ұлағат
Әрбір ісің – тірлік, тірек, адамдық
Әрбір сөзің – шындық, бірлік, адамдық.
Кіріспе сөз: бүгін біз сіздермен "1 минут" атты интеллектуалды шоу өткіземіз. Оқушылар көк және сары түстер болып екі топқа бөлініп отырады.
І топ – «Білімділер»
ІІ топ – «Ойшылдар»
Әр топ мүшелері өз ұрандарын атап, өздерін таныстырып шығады.
«Білімділер» тобы.
Бір сыныпта оқимыз, бәріміз де
Достық сөзі әрқашан дәрі бізге
Жарысуға сендермен келіп тұрмыз
Мына жұрттың таңырқасын бәрі бізге.
Біздің тобымыздың ұраны: «Білімдіге – дүние жарық, білімсіздің күні – кәріп»
«Ойшылдар» тобы.
Біз дайынбыз жарысуға достарым,
Көрсетеміз бізде қандай күш барын.
Біздің тобымыздың ұраны: «Оқу – білім бұлағы, білім – өмір шырағы»
Ойын ережесімен таныстыру. Әділқазылар алқасын сайлау.
Ойын 5 - айналымнан тұрады.
1 – айналым. 1 слайд
«Тездет, бірақ қателеспе!»
Әр топқа 10 сұрақтан қойылады. Бір сөзбен «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі. Екі топтың да жауабы тыңдалады. Содан кейін тақтадан дұрыс жауабы шығады.
«Білімділер» тобы.
1) Дауыссыз дыбыстар 3 - ке бөлінеді. (Иә. Қатаң. Ұяң. Үнді)
2) Өмір сүру үшін адамға ең қажетті нәрселер: үй, киім, көлік, теледидар. (жоқ. Тамақ, ауа, су, жарық, жылу)
3) Барлық сатып алынған заттар бағасының қосындысы заттың құны деп аталады. (иә)
4) Судың 4 күйі бар. (жоқ. 3 күйі бар: қатты, сұйық, газ)
5) Көкжиектің негізгі 4 тұсы бар. (иә. Солтүстік, оңтүстік, батыс, шығыс)
6) 120 минутта 3сағат бар.(жоқ. 2сағат)
7) Жұмбақ – үлгі – өнеге ретінде айтылатын әрі қысқа, әрі нұсқа нақыл сөз. (Жоқ. Бір затты, жайды ойлап табу үшін астарлап айтылған қысқаша өлең)
8) Қандай? Қай? Сұрақтарына жауап беретін сөздер заттың сынын, сапасын білдіреді. (иә)
9) 9 бен 4 – тің көбейтіндісі 32 - ге тең. (жоқ. 36)
10) Тік төртбұрыштың периметрін табу үшін ұзындығы мен енін қосамыз. (иә)
«Ойшылдар» тобы. 2 слайд
1. Зат есім қандай? қай? деген сұраққа жауап береді.(жоқ. кім? не?)
2. Ұзындық өлшем бірліктері мм, см, дм, м, км.(иә)
3. Өмірде болған адамға қатысты құрылған халық шығармасы ертегі.(жоқ. Аңыз)
4. Жер бетінің қағазға кішірейтілген бейнесі карта.(иә.)
5. 45 - тің 5 - тен бір бөлігі 8 - ге тең.(жоқ. 9 - ға.)
6. Үш биді ата. Олар Қазыбек би, Әйтеке би, Төле би.(иә)
7. Негізгі сөйлем мүшесі баяндауыш.(жоқ. бастауыш)
8. Адам денесінің тірегі бас.(жоқ. қаңқа)
9. Шаршы дегеніміз барлық қабырғасы тең төртбұрыш.(иә)
10. Абылай ханға Төле бидің қойған аты Сабалақ.(иә)
2 – айналым. 3 слайд.
«Ұшқыр ой».
Берілген бір сөзден бірнеше сөз ойлап табуларың керек.
«Ойшылдар» тобы. Атамекен.
«Білімділер» тобы. Болашақ.
Дұрыс орындаған топқа10 ұпай беріледі.
- Өте жақсы, балалар, біздің әр сайысымызды әділқазылар бағалап отыр, нәтижесін соңында айтады. Келесі айналымға өтелік.
3 – айналым. 4 слайд
«Ойлы болсаң, озып көр». Әр сұрақтың өз ұпайы бар.
Дүниетану.
Бұл аңда жаудан қорғанудың 2 тәсілі бар, ол бүркеніш реңі және
аяғы. Тез жүгіреді және тез секіреді. Ол тек тез қашып қана қоймай, қауіпсіз жерге қысқа, тез жетудің жолын біледі. Кейде оған бұл қасиеттері көмектеспейді. Онда ол шалқасынан жата қалады да артқы аяқтарымен қорғанады. 20 ұпай. 5 слайд
Қай құс жұмыртқа баспайды? Өз атын қайталай береді? 30 ұпай. 6 слайд
Өсімдіктің тірі организм екендігін дәлелде. 40 ұпай. 7 слайд
Математика.
Есік алдында 3 гүл өсіп тұр. Оның біреуі қызыл, біреуі сары және біреуі көк. Сары гүл ортасында емес және қызыл гүлдің қасында емес Онда гүлдер қалай орналасқан? (сары, көк, қызыл) 20 ұпай. 8 слайд
2 кг мақта ауыр ма, 2кг темір ауыр ма? 30 ұпай. 9 слайд
Сиыр 4 аяғымен тұрса 200 кг, 2 аяғымен тұрса неше кг болады? 40 ұпай. 10слайд
Қазақ тілі.
Ребусты дұрыс шешсең, мақал шығады. 40 ұпай. 11 слайд
Еңбек туралы мақал - мәтел айт. 30 ұпай. 12 слайд
Хат сөйлеудің қай түріне жатады. (жазбаша) 20 ұпай. 13 слайд
Ана – тілі.
Жыртық терезе, қара су, аштық азабы. Әңгіме кім жайлы? Авторын ата. (Б. Майлин. Күлпаш.) 20 ұпай. 14 слайд
Суретке зер сал. Қай мысал, авторы кім? Мысалды екі оқушы сахналап көрсетеді. (Шегіртке мен құмырсқа. И. Крылов. Аударған Абай.) 30 ұпай. 15 слайд
Қасиетті тілімнен түңілмедім. Қай өлең? Авторы кім? Жатқа айт. (Үш бақытым. М. Мақатаев) 40 ұпай. 16 слайд
4 – айналым. «Тапқыр болсаң, талас жоқ»17 слайд
Шрифтограмма шешу. 10 ұпай.
«Білімділер» тобы.
пан – ба – ла
тап – ха – на – кі
ған – бал – дыр
«Ойшылдар» тобы.
те – ма – ка – ти – ма
ыр – шақ – қу
ле – ди – те – дар.
5 – айналым. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл»18 слайд
Жарнама жасау 10 ұпай.
«Білімділер» тобы.
«Менің мектебім» жарнама
«Ойшылдар» тобы.
«Сүйікті оқулығым» жарнамалау.
Осымен ойынымыз шарықтау шегіне жетті. 19 слайд
Жарыс заңы ежелден,
Жеңімпазды анықтау.
Жеңімпаз болу шарты сол,
Еңбектену, жалықпау. –
деп сөз кезегі әділқазыларға беріледі. Жеңімпаздарға марапаттау айтылады. Ең көп ұпай жинаған білімді оқушы анықталады.
Топ жетекшілері қорытындысын айтты, бағалады.


title: Сабақтың атауы Айтыс,оның түрлері. Айтылу дәстүрі, жанрлық ерекшеліктері. Мақсаты

text:
Айтыс, оның түрлерін, айтылу дәстүрін, жанрлық ерекшелігін меңгеру
Оқу нәтижесі: Айтыс, оның түрлерін, айтылу дәстүрін, жанрлық ерекшелігін меңгере алады.
Сабақтың міндеті Оқушыларды керекті құрал- жабықтармен қамтамасыз ету. Білім алуға жағдай жасау.Топта жұмыс жасауға бағыт – бағдар беру.
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Есте қалған қызықты оқиға
Топ дөңгеленіп отырып , қатысушыларға доп беріледі Допты бір-біріне кезектесіп беріп , есте қалған қызықты оқиғаларды айтады
Сабақтың барысы
Мұғалімнің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Үй тапсырмасын сұрау
Қызығушылықты ояту
Қазіргі таңдағы қандай айтыскер ақындарды білесіздер
Қазыбек би мен Әйтеке бидің даналық сөздерін жинау, жатқа айту
Халық ауыз әдебиетінің түрлерін атаңыз.
. Айтыстан үзінді тыңдату
І . Қазіргі ақындар айтысының өзіне тән ерекшеліктері неде?
ІІ Айтыстың адам тәрбиелеудегі рөлі қандай?
ІІІ . Айтыстың болашағы ретінде не ойлайсыңдар?
ІҮ . Қазіргі айтыс ақындарынан кімнің сөзсаптаулары ұнайды?
Бұрынғы айтыс және осы күнгі айтыстар
Бұрынғы айтыс Ұқсастығы Қазіргі айтыс
Демократиялық тақырыптар Көкейтесті мәселелер,
жариялылық басым, мерейтой иесіне
әлеуметтік мәселелер, арналады, бір- бірін
елдегі қоғамдық тартыстар сынау басым
Бәдік айтысы және жар – жар айтысы дегеніміз не?
Жануарлар мен адамның айтысы және өлі мен тірінің айтысы дегеніміз не?
Жұмбақ айтыс және салт айтысы дегеніміз не?
Осы күнгі айтыстар
«Бес жолды өлең» жазу. Мысалы:
Зат есім. Айтыс
Сын есім. Киелі өнер
Етістік. Айтысады
Сезіну. Айтыс- сөз барымтасы
Синоним. Ақындар айтысы- ұлттық өнер падишасы
Мағынаны тану
Айтыс — ауыз әдебиетінде ежелден қалыптасқан поэзиялық жанр, топ алдында қолма-қол суырып салып айтылатын сөз сайысы, жыр жарысы.[1] Айтыс — синкреттік жанр, ол тұрмыс-салт жырларынан бастау алып, келе-келе ақындар айтысына ұласқан. Айтыста осыған орай лирикалық, эпикалық, драмалық сипаттар мол ұшырасады. Сол арқылы бұл жанр ауыз әдебиетінің өзге түрлерімен қанаттаса дамып, бір-біріне елеулі әсер-ықпал жасап отырған. Батыр және лиро-эпос жырларына да әсерін тигізіп, өзі де арнасы кең мол салаға айналған.
Тапсырма: берілген өлеңнің келесі жолын жалғастырыңыз. Мұғалім кез-келген өлеңнің 1 жолын оқиды, сол сәтте суырып салып, жалғастырып айта алу керек.
Білетінім Үйренгенім Нені білгім келеді
Айтыс- қазақ сөз өнерінің үздік үлгісі, айтыс- сөз барымтасы, ұлттық өнер екенін Қазақ ауыз әдебиетінің бірнеше түрі бар: бәдік, жар- жар, жануарлар мен адамдар айтысы, өлі мен тірі айтысы, жұмбақ айтысы, салт айтысы, осы күнгі айтыстар Болашақта бұрынғы және қазіргі айтыс түрлерінің ерекшеліктерін, олардың айтыс шеберліктері мен тарихы туралы білгім келеді


title: Сабақтың атауы Ароматты көмірсутектер. Бензол Мақсаты Күтілетін нәтиже

text:
Пәннің аты
|
Уақыты:
|
Кабинет:
|
Мұғалім
|
Сабақтың атауы
|
Ароматты көмірсутектер. Бензол
|
Мақсаты
Күтілетін нәтиже
|
Оқушылар Ароматты көмірсутектер және бензолмен танысады, түсініп оқып, жүйелеп айтуға үйретнеді, есте сақтау, мәдениетті жүйелі сөйлей білуге , өз ойын тұжырымдап, салыстыра отырып топпен жұмыс істеуге пайдаланады
|
Психологиялық ахуал
|
Психологиялық дайындық
«Жүректен - жүрекке» шеңбері
– Әрбір еркелетіп айтатын есім гүлге ұқсайды. Гүлдердің бәрі әдемі: раушан да, қызғалдақ та, бәйшешек те – бәрі де өзінше керемет, бәрі де адамға қуаныш сыйлайды. Біздің есіміміз де осындай керемет!
|
Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
|
Қызығушылықты ояту
|
Топқа тапсырма
Сөзжұмбақ құрастыру
Постер қорғау
Ребус
|
Сергіту сәті
|
«Халықтар» биі
|
Жаңа сабақ
|
Оқулықтағы тапсырмаларды орындау
Дәптермен жұмыс
Тест құрастыру
Практикалық жұмыс.
|
Ой толғаныс
|
БББ кестесі
Білем
|
Білдім
|
Білгім келеді
|
|
|
|
|
Үйге тапсырма
|
Берілген тапсырманы түсіндіру
|
Күнделіктеріне жазып беремін
|
Бағалау
|
Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау
|
Бағалау парақшасын толтырады.
|
Кері байланыс
|
|
Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады
|


title: Қызығушылықты ояту - Сабақтың атауы Біз осындай баламыз Мақсаты Күтілетін нәтиже

text:
Тапсырма.Оқушылар суреттегі алма ағашында көрсетілген өзін-өзі танудан үйренген құндылықтары туралы түсініктерін айтып береді.Олар әдептілік,білім,қайырымдылық т.б.
Сергіту сәті
«Халықтар» биі
Жаңа сабақ
Тақырыпқа сай дайындалған ресурстармен постер жасау
Оқулықтағы тапсырмаларды орындау
Мәтінмен жұмыс
Суреттерге қарап, «Менің жазғы демалысым» тақырыбына әңгіме құрастырыңдар.
• Өзін-өзі тану сабақтарында не үйрендіңдер?
• Өзіңе, өзгеге, табиғатқа құрмет дегенді қалай түсінесіңдер?
• Өз бойыңда қандай қасиеттер болғанын қалайсың?


title:
Білем

Білдім - Сабақтың атауы Біз осындай баламыз Мақсаты Күтілетін нәтиже

text:
Білем
|
Білдім
|
Білгім келеді
|
|
|
|
|
Кері байланыс
|
Соңғы тыныштық сәті:
Балалар,тыныштық сақтап,үнсіз,қолымызды жүрегімізге қойып,жүрегімізді тыңдап көрейікші. Жүрек әр түрлі сезімдерге толы. Олардың арасында жанашырлық,қамқорлық,аяушылық сезімдері басым екенін сезініңдер. Сездіңдер ме,сезген болсаңдар, сендердің жүректерің жылы да мейірімді. Олай болса,сендер де көп қайырымды істер жасап, қамқорлық көрсете аласыңдар.
|
Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады
|
Оқу ісінің меңгерушісі:
Пәннің аты
|
Уақыты:
|
Кабинет:
|
Мұғалім
|
Сабақтың атауы
|
Біз осындай баламыз
|
Мақсаты
Күтілетін нәтиже
|
Қоғамымызға рухани байлығымен мол пайда келтіретін, халқымыздың қамын ойлайтын, мемлекетіміздің болашағына өзіндік үлесін қоса алатын жас жеткіншектерді қалыптастыру
Жас жеткіншектерді тазалыққа, ұқыптылыққа,жанашырлыққа, мейірімділікке,сыпайылыққа, кішіпейілділікке,отаншылдыққа тәрбиелеу
|
Тыныштық сәті
|
Тыныштық сәті.
-Балалар, дұрыс отырайық,арқаларыңызды түзу ұстайық,қолдарыңызды партаға қоюға болады,көздеріңізді жұмайық. Сіз табиғаттың ең көркем жерінде екенін елестеңіз. Сіз жұмсақ, жасыл шалшықта жалаң аяқ жүрсіз. (тыныштық). Жасыл шөп сіздің аяғынызды сипап жатқан сезімде боласыз. (тыныштық). Күннің көзі жер бетін қыздыруда. (тыныштық).Сіз гүлдің, шөптің және балдың иісін сезесіз. (тыныштық). Өзеннің сыңғырлағанын, көңілді құстар ән салып жатқанын естисіз. (тыныштық).
Тыныштықта тұрып, өзімізді тындайық, табиғат-анамызды тындайық. Алақаңдарыңызды күннің көзіне жайыңыз. (тыныштық).Көк аспаннан және көктемгі жылы күннің сәулелерін сезіңіз (тыныштық).
1,2,3 көзімізді ашайық.Қолымызды жайып, бізге өмір, денсаулық, қуаныш және жақсы көңіл күй сыйлаған Ана-Табиғатқа «Рахмет» деп айтайық.
Сізге «тыныштық сәті» ұнады ма?Қандай сезімде болдыңдар?
|
Оқушылар дем алып, ерекше күйге бөленеді, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
|
Топқа бөлу
|
|
Шарлар арқылы топтарға бөлу.
|
Қызығушылықты ояту
|
Шығармашылық жұмыс( әр бір топ өз тақырыптары туралы жазады)
Өзін – өзі танудан үйренгенім (Сұрақ – жауап)
Өнерлі бала сүйкімді (өнер сайысы)
Жақсы сөз – жарым ырыс ( жақсы тілектер айту)
|
Сергіту сәті
|
«Қаражорға» биі
|
Жаңа сабақ
|
Тақырыпқа сай дайындалған ресурстармен постер жасау
Оқулықтағы тапсырмаларды орындау
Мәтінмен жұмыс
Мақалдың бірінші жартысы оқылады, ал сіздер жалғасын табасыздар (әр дұрыс жауап бір ұпай)
«Жақсылық» тобы
1.Оқу - білім азығы (Білім - ырыс қазығы)
2.Оқығаныңды айтпа, (Тоқығаныңды айт)
|
Рефлексия
|
Екі жақты күнделік стратегиясы
Кітаптағы жазбалар
|
Менің жаңалығым
|
|
|
|
Кері байланыс
|
Соңғы тыныштық сәті:
Балалар,тыныштық сақтап,үнсіз,қолымызды жүрегімізге қойып,жүрегімізді тыңдап көрейікші. Жүрек әр түрлі сезімдерге толы. Олардың арасында жанашырлық,қамқорлық,аяушылық сезімдері басым екенін сезініңдер. Сездіңдер ме,сезген болсаңдар, сендердің жүректерің жылы да мейірімді. Олай болса,сендер де көп қайырымды істер жасап, қамқорлық көрсете аласыңдар.
Бағалау парақшаларын толтыру.
Смайликтер арқылы кері байланыс орнату
|
Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады
|
Достарыңызбен бөлісу: |