Сауат ашу кезеңінде жүргізілетін тіл дамыту әдістемесінің зерттеулер тарихына шолу жасаңыз, Сауат ашу әдістемесінің зерттеген ғалымдар еңбектерін талдаңыз
Сауат ашу кезеңінде жүргізілетін тіл дамыту әдістемесінің зерттеулер тарихына шолу жасаңыз, Сауат ашу әдістемесінің зерттеген ғалымдар еңбектерін талдаңыз.
Сауат ашу әдістемесі – кештеу қолға алынып, кенжелеу дамыған ғылымның бірі. Оның ғылым ретіндегі қалыптасуының негізі А.Байтұрсынұлының есімімен байланысты.
Қазақ бастауыш мектебіндегі сауат ашу әдістемесін алғаш жазған ғалым – М.Қ.Жұбанова. Оған ғалымның 1965 жылы «Мектепте сауат ашудың методикасы» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғауы дәлел. Сауат ашу әдістемесінің ғылыми негіздерін айқындап берді және сауат ашу әдіс-тәсілдерін сабақта қолдану жолдарын тәжірибеде көрсетіп берді. Ол сауат ашудың Ахмет Байтұрсынұлы негізін қалаған талдау, жинақтау және талдау-жинақтау әдістерін одан әрі жалғастырып дамытты. Бұл әдістерді тәжірибеде орнықтырды. Бұған ғалымның «Әліппені оқыту» [1], «Сауат ашу методикасы мәселелері» [2], «Әліппе оқулығына методикалық нұсқау» [3] атты еңбектері дәлел.
Ғалым С.Рахметова «Қазақ тілін оқыту методикасы», «Қазақ тілін оқыту әдістемесі», «Қазақ тілі әдістемесінің теориясы мен технологиясы»оқу құралдарында сауат ашу әдістемесін арнайы бөлім ретінде қарастырады.
Сауат ашу кезіңде оқушылардың ойлау және сөйлеу қабілеттерін дамыту мәселелері Т.Шонанұлының, Ж.Аймауытовтың, М. Жұмабаевтың еңбектерінде де қозғалады.Кейінірек қазақ тілін оқыту әдістемесін зерттеген Қ.Жұбанов, Г.Бегалин, С.Жиенбаев, Ш. Сарыбаев, И. Ұйқыбаевсекілді ғалымдар осы мәселеге ерекше мән береді.
2
Бастапқы жазуға үйрету, оның мазмұны мен міндеттерін талдаңыз, қазіргі «Жазу дәптерлеріне» сипаттама беріңіз.
Бастапқы жазуға үйретудің алғашқы сабақтарында оқушылардың гигиеналық талаптары, тақта мен парта арасындағы қашықтықтың сақталуы, жарықтың дұрыс түсуі, партаның оқушы бойына сәйкес болуы, дәптер мен көру арақашықтығын сақтауы, жазу құралдарын тиімді пайдалануын ескеруі шарт.
Сауат ашу кезінде жазу сабақтарында балалар әріп элементтерін жазғанда ұзақ уақыт жазып отырмауын қадағалау керек. үш-бес минут жазғаннан кейін қолдарына демалыс беріп, саусақты жаттықтыру сәті өткізіледі. Сонан соң құрамында үйреніп отырған дыбыс бар сөздер ойлап тауып, талдауға немесе ойын, мысалы, «Қай әріпті жоғалттым» ойнауға болады.
Сауат ашу барысында балалар сөздер мен сөйлемдерді естерінде ұстап жазуға үйренулері қажет. Ол үшін айтылуы мен жазылуының арасында ешбір айырмашылық жоқ сөздер алынады.


url: http://emirsaba.org/sauat-ashu-kezeinde-jrgiziletin-til-damitu-edistemesini-zertte.html#Бастапқы_жазуға_үйрету,_оның_мазмұны_мен_міндеттерін_талдаңыз,_қазіргі_«Жазу_дәптерлеріне»_сипаттама_беріңіз.

title: Сауат ашу кезеңінде жүргізілетін тіл дамыту әдістемесінің зерттеулер тарихына шолу жасаңыз, Сауат ашу әдістемесінің зерттеген ғалымдар еңбектерін талдаңыз


url: http://emirsaba.org/sauat-ashu-kezeinde-jrgiziletin-til-damitu-edistemesini-zertte.html#Сауат_ашу_кезеңінде_жүргізілетін_тіл_дамыту_әдістемесінің_зерттеулер_тарихына_шолу_жасаңыз,_Сауат_ашу_әдістемесінің_зерттеген_ғалымдар_еңбектерін_талдаңыз.


Сауат ашу кезінде жүргізілетін тіл дамыту жұмыстары
Бұл кезеңнің негізгі мақсаты –сауат ашу кезеңінде берілген білім негіздерін одан әрі жетілдіріп, оқушыларды екінші жарты жылдықта «Ана тілі»пәнінен оқытуға даярлау. Ана тілі пәні құрамында оқу, тіл дамыту, жазу және грамматика мен емле салалары енеді. Грамматика ана тілінің ең күрделі саласы және ол балалардың ақыл –ойын дамытуда өте маңызды қызмет атқарады. Өйткені, оқушыларға тілдің құрылымдық жүйесін меңгерту, оның заңдылықтарын білгізу осы грамматика арқылы жүзеге асады. Бұл кезеңдегі оқу материалдарының басты ерекшелігі – мұнда өзара байланысты мәтіндер беріледі. Байланысты мәтіндермен жүргізілетін жұмыс оқу қарқынын жетілдіруді, мәтін мазмұнын бірден қабылдап түсінуді, әрбір сөйлемді өзіне тән дауыс ырғағымен оқуды талап етеді.
Қазақ бастауыш мектептерінде оқыту ісінің негізін қалаған Ы.Алтынсарин, А.Байтұрсынов ағартушы ғалымдар әдістемелік еңбектерінде оқушылардың сауат ашу кезінде сөздік қоры мен сөйлеу дағдысын қалыптастыруға баса назар аударады.
Сауат ашу кезіңде оқушылардың ойлау және сөйлеу қабілеттерін дамыту мәселелері Т.Шонанұлының, Ж.Аймауытовтың, М. Жұмабаевтың еңбектерінде де қозғалады.Кейінірек қазақ тілін оқыту әдістемесін зерттеген Қ.Жұбанов, Г.Бегалин, С.Жиенбаев, Ш. Сарыбаев, И. Ұйқыбаевсекілді ғалымдар осы мәселеге ерекше мән береді.
Тіл дамыту жұмысы сауат ашу кезеңінде де жүргізіле береді.
Сауат ашу кезінде жүргізілетін тіл дамыту жұмыстарының бастауыш мектептің басқа сыныптарындағы тіл дамыту жұмыстарынан ерекшелігі – оқыту ісіндегі талдау және жинақтау ісінің бірлігінде.
Тіл дамыту үш түрлі салада жүргізіледі: сөздік жұмысы; сөйлем құрастыру; байланыстырып сөйлеуге үйрету. Сөздік жұмысын жүргізуде екі түрлі мақсат алға қойылады:бірі оқылған сөздің мағынасын түсіндіру, сол арқылы оқушыларды саналы оқуға баулу, олардың ойлау қабілеттерін жетілдіру, екіншісі – жаңа сөздер үйрету барысында, яғни жаңа сөздер үйрету арқылы оқушылардың сөздік қорын дамыту, сөйлем құрастыруға үйрету.
Бастауыщ мектепте тілді оқыту барысы мынадай мәселелерді қамтиды:
Оқуға үйрету;
Сөздік қорын, оқушылардың логикалық жүйелікті қамтитын байланысын сақтап сөйлеуін дамыту;
Фонетиканы,сөз құрамын және грамматиканы (морфология, синтаксис) меңгерту;
Графикалық, пунктуациялық дағдыларды қалыптастыру.
Оқыту ісі барысында қолданып жүрген негізгі әдістер төмендегідей:
Мұғалім сөзі;
Әңгіме әдісі (сұрақ -жауап)
Тілдік фактілерді талдау грамматикалық талдау;
Жаттығулар орындату;
Көрнекі құралдарды пайдалану (сызбалар, кестелер, суреттер,компьютер,т.б.);
Кітаппен жұмыс істеткізу;
Топ серуен;
Тест өткізу.
Тілдегі дыбыстардың құрамын, жасалу,жүйеленуін игергеннен кейін дауысты дыбыстардың буын құрайтыны жалғасады. Сөзді буынға дұрыс бөлу жазуда да, оқуда да, салауаттылыққа үйретеді. Сөзді буындап үйрену арқылы жазып келе жатқанда сөз жолға сыймай қалғанда дұрыс тасымалдауға болады. Сөйлемдегі сөздерді түгел буындап, талдағанда сызықша арқылы бөлінеді. Дауысты дыбысты созып оқыса, буынмен екінші буын араласып, оқуда, жазуда, тасымалдауда қате кетеді. Мысалы:мен жазбаймын өлеңді ермек үшін, деген сөйлемді алсақ: мен – бір буынды сөз, тасымалданбайды. Жаз – баймын, жазбай-мын, жаз-бай-мын – үш бұынды сөз, екі жолмен тасымалданады;
Ө-леңді, өлең-ді – үш буынды болғанмен, бір жолмен ғана тасымалданады.
Жалпы фонетикалық талдауға дыбыстық, буын құралдарына талдау, буын түрлеріне, дыбыс үндестігі мен буын үндестігіне қарай және екпін қойып талдау кіреді. Фонетикалық талдауда балалар дауысты, дауыссыз дыбыстарды ажыратады, жазылған сөздердегі дауысты, дауыссыздыбыс астын сызып қояды, сөздің ауызша және жазбаша буын жігін, дыбыс құрамын айтады. Сөздердегі жеке-жеке дыбыстарды мөлтіксіз айыра білу арқылы әріп қалдырмай жазылуға төселеді. Фонетикалық тақырыптарды толық игергенде толық талдау жасалып, оқушы білімін бекітуге болады. Толық талдауға білімділік, тәрбие мәні бар тұтас сөйлемдер алынып таладнады. Толық талдау дегеніміз – сол тақырыптан алған білімді жинақтау, жүйелік дәлелдеу. Оқушы толық талдауды жүргізгенде әуелі тұтас сөйлемді буындап оқып, буындап жазады. Тасымалдау үлгісін көрсетеді, астысызылған бір сөзге толық дыбыс құрамына талдау жасайды, дыбыс үндестігі мен буын үндестігіне бағынып және бағынбай тұрған сөздерді дәлелдейді, екпін түсіреді. Оқушы берілген сөзге дыбыстық талдау үшін берілген сөзді жазады, сөзде қанша буын барын анықтайды, сөзге неше дауысты неше дауыссыз дыбыс барын жазады, дыбыстарды түрлеріне қарай ажыратады. Мысалы: жеміс сөзі. Же-міс екі буын, бес әріп екі дауысты, екі дауыссыз бар, ж – дауыссыз, ұяң; е – дауысты, жіңішке; м – дауыссыз, үнді; і- дауысты, жіңішке; с – дауыссыз, қатаң.
Осы жердегі бастауыш сыныптарда оқылатын пәндер арасындағы байланысқа назар аудара кетейік.Тышқан, жапалақ, қарлығаш, маса, бидай зат аттары, табиғат объектілері. Мұның ішінде балалар түгелдей біле қоймайтын жаңа сөздермен таныс болады. Тышқанның бірнеше түрлерінің бар екендігі түсіндіріледі. Сөйтіп оқушылардың сөз байлығы артады. Зат есімге жататын бұл сөздер кім? не? деген сұрақтарға жауап береді. Ал миллион деген сандар математикалық ұғымдар, ол сандарды жазып көрсету үшін математиканың (арифметиканың) негізі болып табылатын 0 (ноль) және 1-9 арасындағы цифрларды пайдаланамыз. Сөйтіп осы бір сөйлем арқылы ана тілі, қазақ тілі, математика арасындағы байланысты көріп отырмыз.
Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә. Назарбаев 2050-стратегиялық бағдарламасында 10 түрлі қатерлі сын туралы айтты. Соның біріншісі «тарихи жаһанданудың жеделдеуі». Елбасы бұл жерде алғашқы қауымдық қоғам (жүз мың) жылды, құлдық қоғам 5000 ( бес мың) жылды,феодалдық қоғам 1300 (бір мың үш жүз) жылды бастан кешірсе капиталистік қоғам 700 (жеті жүз) жылды бастан кешіріп отыр. Қоға осы дамуынан жанылыспаса жаңа қоғамның пайда болуы алыс емес екендігін меңзейді. Сол себепті дүние жүзі халықтар санының демографиялық өсуі туралы мысалдар келтірді. ХХ ғасыр басындағы 2 млрд халық саны аяғында яғни, 2000 ж 6 млрд болды. Осы халықты асырау жердің мойнына жүктеле ме? Ол өзінше мәселе. Бұл жерде біздің айтпағымыз математикамен тарихи өзгерістің байланысы.
1. Оқу сабақтарында, экскурсияларда табиғат құбылыстарын бақылап үйренеді (маусымдық өзгерістерді). Жылдың әр маусымындағы өзгерістерді салыстырады, жалпылайды және көктемнің, жаздың, күздің, қыстың белгілері жөнінде қорытынды шығарады. Маусымдық, өзгерістердің себептерін түсіндіреді (күннің сәулесі мен жылуына байланысты). Табиғат календарын жасайды. Жыл маусымдарына қарай, адамдардың бау-бақша-дағы, егістіктегі, мал шаруасындағы қызметінің өзгерістерін байқайды.
2. Адамдардың тұрмысы мен қызметінде білімнің ролі туралы қарапайым елес қалыптасады. Оқу әрекетінің негізгі ережелерімен танысады, танымдық ойындар ойнайды, жұмбақтар шешеді, тату болу, сәтсіздіктерге күлмеу, оқудағы өздерінің және жолдастарының табыстарына қуану т. б. с. с. үйренеді.
3. Оқушы режимінің негізгі бөлімдерімен танысады. Оқулықтарды, оқу жабдықтарын ұқыпты үстауға дағдыланады, ертеңгіліктерге қатысады (Кітап мерекесі», «Әліппемен кездесу», «Әліппемен қоштасу» т. б.).
4. Қоғам өмірімен танысады. Отаны туралы, туған жері, елі, халқы туралы, оның басынан өткен уақиғалар мен бүгінгі жайы және болашағы, салт, дәстүрі туралы, түрлі мейрамдар және оларды неге мейрамдайтынымызды т. б. біледі.
5. Адамдардың еңбектерін бағалауға үйренеді, мектеп мүлкін сақтау, киімдерін күту, нан, басқа да тағамдарды төгіп-шашпау, ағаштардың бұтақтарын сындырмау, жер бетінде шыққан көгалды таптамау т. б. с. с. біледі және сондай әрекеттерге дағдыланады.
6. Мектептегі және қоғамдық орындардағы мінез-құлық нормаларымен танысады. Жақсы деген немене, жаман деген немене екенін айырады. Кішіпейілділік, мейірімділік, адалдық, қарапайымдылық т. б. с. с. қасиеттерінің не екенін, олардың мәнін түсінеді.
7. Көшеде жүру тәртібімен, жол ережесімен танысады.
8. Санитарлық-гигиеналық ережелерді орындауға үйренеді.
Бұл жұмыстар сабақ үстінде де, сабақтан тыс уақытта да жүргізіледі.
Сауат ашу пәнін оқытудың негізгі мақсаты - баланы қысқа мерзім ішінде сауаттандыра отырып, хат таныту, яғни оқу мен жазуды үйрету, тілін, ой-өрісін дамыту.
«Әліппе» оқулығын әзірлеуде психология, педагогика, лингвистика ғылымдарынын жетістіктері ескерілген. Оқытудың жаңаша әдіс-тәсілдері мен оқыту технологияларының элементтері пәнге сәйкес колданылған, атап айтқанда, дамыта оқыту технологиялары, ықпалдастырып (интеграция) окыту, деңгейлеп окыту (міндетті денгей және мүмкіндік деңгей).
Окулық мазмұны коммуникативтік іс-әрекетке, танымдылыкка, ана тіліне қызығушылыққа негізделген.
Оқулықтың құрылымы сауат ашудың дәстүрлі үш кезеңіне сәйкес құрылған: I) әліппеге дейінгі кезең; 2) әліппе кезеңі; 3) әліппеден кейінгі кезең
Әрбір кезеңнің өзіндік оқыту мақсаты бар: әліппеге дейінгі кезеңнің мақсаты - балаларды сауат ашуға дайындау, яғни сөздін қорын байыту, ауызша байланыстырып сөйлеу тіліне үйрету, жазу дағдыларына даярлау; әліппе кезеңінің мақсаты — тіліміздегі дыбыстар мен олардың әріптерін меңгерту, менгерген әріптерді пайдалана отырып. буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, шағын мәтін оқытып үйрету; әліппеден кейінгі кезеннің мақсаты - әр түрлі мәтіндерді еркін буындап және тұстас сөзбен оқуға үйрету, оқу дағдыларын калыптастыру.
Осы мақсаттарды жүзеге асыруға сәйкес шсу материалдары осы үш кезеңнің өзіндік ерекшеліктеріне қарай ұсынылған.
Әліппенің алғашқы беті Елбасы, Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың балаларға арнау сөзімен ашылады. Сонымен катар, Ақорда мек бәйтеректің суреттері берілген. Бұлар Балаларды отансүйгіштік, Республикамызды кұрметтеу, қастерлеу, мақтан тұту сезімдеріне баулиды.
Мектепке келу, оқушы атану - бала өміріндегі үлкен жетістік, Бала үшін де, ата-анасы үшін де зор қуаныш. Дегенмен, бала үшін жаңа ортага бейімделу, жаңаща тәртіпке бағыну, окушылық міндеттерді атқару, жауапкершіліктің жүктелуі, оқу әрекетімен шұғылдану, карым-қатынас жасайтын адамдардың өзгеруі сияқты бірқатар өзгерістерді бастан кешіруге тура келеді. Бала мектепке әр түрлі ортадан (отбасынан, балабақшадан) келеді, яғни тәрбиесі де әркалай болады. Сол себепті балалардын өзін-өзі ұстай білуі, айнала қоршаған орта туралы түсінігі, адамдармен карым-қатынас жасауы әркилы денгейде болып келеді. Ал мұның өзі мұғалімге үлкен жкауапкершілік жүктейді.
Сондыктан да әліпппеге дейінгі кезеңде ұсынылатын оқу материалдары бала өмірімен байланыстырыла беріледі. Басты тақырыптар ретінде мектеп, сынып іші, мектептегі коғамдық мүліктер, оку-техникалык кұрал-жабдыктар, денсаулық сақтау, спорт алаңы, дұрыс тамактану, асхана, күн тәртібі, көшеде жүру ережесі, бағдаршам кызметі, көлік түрлері, кітапхана, жан-жануарлар, аңдар, кұстар. жеміс-жидектер, көкөністер, отбасы мүшелері туралы бейнелі, сюжетті суреттер такырыптық жүйе арқылы ұсынылған. Осы тақырыптар негізінде баланың тілін, ойын дамытуға, сөздік корын байытуға, ауызша дұрыс байланыстырып сөйлеуге үйрету максаты көзделеді. Оқушыларға «сөйлем», «сөз», «буын», «дыбыс» туралы алғашқы ұғымдар практикалык жолмен нақты мысалдар арқылы беріледі. Аталған тілдік ұғымдардың әрқайсысына тән сызбасы таныстырылып, олармен жұмыс жүргізуге үйретіледі.
Сауат ашудын әліппе кезеңі - аса күрделі де жауапты. Бұл кезеңде окушылар ана тіліндегі барлық дыбыстар және олардың әріптерімен танысып, оқуға, жазуға үйренеді.
Окулықтағы әліппе кезеңіндегі дыбыстар мен олардың әріптерінің тізбесі мынадай:
1) а, т, п. н, ғ, р, л, у;
2) ш, й, о, қ, д, м, б, с, ы, ж, ү, н;
3) е, к, і, ө, и, э, е, ү, г;
4) ю, х, һ, в, ф, ё, з, щ, д, ч, ъ, ь.
Әліппе оқулығында тіліміздегі дыбыстар мен олардың әріптерінің, тізбесін осылайша ұсынудың өзіндік себебі бар. Өйткені мұндағы көзделетін мақсат балаға әрбір дыбысты таныстырып, оның әрпін үйретіп қана қоймастан, осы танысқан әрпін қатыстырып, неғұрлым көбірек буын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, тіпті шағын мәтін окытып үйрету. Сондықтан да баланың алғашқы тілдік сауатын ашу үшін әліппе әзірлеудің сыры мен құпиясы осында жатыр.
Әліппенің құрылысы мен мазмұнын, даярлық кезеңіндегі оқу материалдарының жоспарлану үлгісін, сауат ашу кезеңіне арналған оқу материалдарының құрлысы мен мазмұнын талдау.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сауат ашу кезінде жүргізілетін тіл дамыту жұмыстары 1. Сауат ашу кезінде ж ргізілетін тіл дамыту ж мыстары

text:
Байланысты: 1. Сауат ашу кезінде ж ргізілетін тіл дамыту ж мыстары
Сауат ашу кезінде жүргізілетін тіл дамыту жұмыстары.
Бұл кезеңнің негізгі мақсаты –сауат ашу кезеңінде берілген білім негіздерін одан әрі жетілдіріп, оқушыларды екінші жарты жылдықта «Ана тілі»пәнінен оқытуға даярлау. Ана тілі пәні құрамында оқу, тіл дамыту, жазу және грамматика мен емле салалары енеді. Грамматика ана тілінің ең күрделі саласы және ол балалардың ақыл –ойын дамытуда өте маңызды қызмет атқарады. Өйткені, оқушыларға тілдің құрылымдық жүйесін меңгерту, оның заңдылықтарын білгізу осы грамматика арқылы жүзеге асады. Бұл кезеңдегі оқу материалдарының басты ерекшелігі – мұнда өзара байланысты мәтіндер беріледі. Байланысты мәтіндермен жүргізілетін жұмыс оқу қарқынын жетілдіруді, мәтін мазмұнын бірден қабылдап түсінуді, әрбір сөйлемді өзіне тән дауыс ырғағымен оқуды талап етеді.
Қазақ бастауыш мектептерінде оқыту ісінің негізін қалаған Ы.Алтынсарин, А.Байтұрсынов ағартушы ғалымдар әдістемелік еңбектерінде оқушылардың сауат ашу кезінде сөздік қоры мен сөйлеу дағдысын қалыптастыруға баса назар аударады.
Сауат ашу кезіңде оқушылардың ойлау және сөйлеу қабілеттерін дамыту мәселелері Т.Шонанұлының, Ж.Аймауытовтың, М. Жұмабаевтың еңбектерінде де қозғалады.Кейінірек қазақ тілін оқыту әдістемесін зерттеген Қ.Жұбанов, Г.Бегалин, С.Жиенбаев, Ш. Сарыбаев, И. Ұйқыбаевсекілді ғалымдар осы мәселеге ерекше мән береді.
Тіл дамыту жұмысы сауат ашу кезеңінде де жүргізіле береді.
Сауат ашу кезінде жүргізілетін тіл дамыту жұмыстарының бастауыш мектептің басқа сыныптарындағы тіл дамыту жұмыстарынан ерекшелігі – оқыту ісіндегі талдау және жинақтау ісінің бірлігінде.
Тіл дамыту үш түрлі салада жүргізіледі: сөздік жұмысы; сөйлем құрастыру; байланыстырып сөйлеуге үйрету. Сөздік жұмысын жүргізуде екі түрлі мақсат алға қойылады:бірі оқылған сөздің мағынасын түсіндіру, сол арқылы оқушыларды саналы оқуға баулу, олардың ойлау қабілеттерін жетілдіру, екіншісі – жаңа сөздер үйрету барысында, яғни жаңа сөздер үйрету арқылы оқушылардың сөздік қорын дамыту, сөйлем құрастыруға үйрету.
Бастауыщ мектепте тілді оқыту барысы мынадай мәселелерді қамтиды:
Оқуға үйрету;
Сөздік қорын, оқушылардың логикалық жүйелікті қамтитын байланысын сақтап сөйлеуін дамыту;
Фонетиканы,сөз құрамын және грамматиканы (морфология, синтаксис) меңгерту;
Оқыту ісі барысында қолданып жүрген негізгі әдістер төмендегідей:
Мұғалім сөзі;
Әңгіме әдісі (сұрақ -жауап)
Тілдік фактілерді талдау грамматикалық талдау;
Жаттығулар орындату;
Көрнекі құралдарды пайдалану (сызбалар, кестелер, суреттер,компьютер,т.б.);
Кітаппен жұмыс істеткізу;
Топ серуен;
Тест өткізу.
Тілдегі дыбыстардың құрамын, жасалу,жүйеленуін игергеннен кейін дауысты дыбыстардың буын құрайтыны жалғасады. Сөзді буынға дұрыс бөлу жазуда да, оқуда да, салауаттылыққа үйретеді. Сөзді буындап үйрену арқылы жазып келе жатқанда сөз жолға сыймай қалғанда дұрыс тасымалдауға болады. Сөйлемдегі сөздерді түгел буындап, талдағанда сызықша арқылы бөлінеді. Дауысты дыбысты созып оқыса, буынмен екінші буын араласып, оқуда, жазуда, тасымалдауда қате кетеді. Мысалы:мен жазбаймын өлеңді ермек үшін, деген сөйлемді алсақ: мен – бір буынды сөз, тасымалданбайды. Жаз – баймын, жазбай-мын, жаз-бай-мын – үш бұынды сөз, екі жолмен тасымалданады;
Ө-леңді, өлең-ді – үш буынды болғанмен, бір жолмен ғана тасымалданады.
Жалпы фонетикалық талдауға дыбыстық, буын құралдарына талдау, буын түрлеріне, дыбыс үндестігі мен буын үндестігіне қарай және екпін қойып талдау кіреді. Фонетикалық талдауда балалар дауысты, дауыссыз дыбыстарды ажыратады, жазылған сөздердегі дауысты, дауыссыздыбыс астын сызып қояды, сөздің ауызша және жазбаша буын жігін, дыбыс құрамын айтады. Сөздердегі жеке-жеке дыбыстарды мөлтіксіз айыра білу арқылы әріп қалдырмай жазылуға төселеді. Фонетикалық тақырыптарды толық игергенде толық талдау жасалып, оқушы білімін бекітуге болады. Толық талдауға білімділік, тәрбие мәні бар тұтас сөйлемдер алынып таладнады. Толық талдау дегеніміз – сол тақырыптан алған білімді жинақтау, жүйелік дәлелдеу. Оқушы толық талдауды жүргізгенде әуелі тұтас сөйлемді буындап оқып, буындап жазады. Тасымалдау үлгісін көрсетеді, астысызылған бір сөзге толық дыбыс құрамына талдау жасайды, дыбыс үндестігі мен буын үндестігіне бағынып және бағынбай тұрған сөздерді дәлелдейді, екпін түсіреді. Оқушы берілген сөзге дыбыстық талдау үшін берілген сөзді жазады, сөзде қанша буын барын анықтайды, сөзге неше дауысты неше дауыссыз дыбыс барын жазады, дыбыстарды түрлеріне қарай ажыратады. Мысалы: жеміс сөзі. Же-міс екі буын, бес әріп екі дауысты, екі дауыссыз бар, ж – дауыссыз, ұяң; е – дауысты, жіңішке; м – дауыссыз, үнді; і- дауысты, жіңішке; с – дауыссыз, қатаң.
Осы жердегі бастауыш сыныптарда оқылатын пәндер арасындағы байланысқа назар аудара кетейік.Тышқан, жапалақ, қарлығаш, маса, бидай зат аттары, табиғат объектілері. Мұның ішінде балалар түгелдей біле қоймайтын жаңа сөздермен таныс болады. Тышқанның бірнеше түрлерінің бар екендігі түсіндіріледі. Сөйтіп оқушылардың сөз байлығы артады. Зат есімге жататын бұл сөздер кім? не? деген сұрақтарға жауап береді. Ал миллион деген сандар математикалық ұғымдар, ол сандарды жазып көрсету үшін математиканың (арифметиканың) негізі болып табылатын 0 (ноль) және 1-9 арасындағы цифрларды пайдаланамыз. Сөйтіп осы бір сөйлем арқылы ана тілі, қазақ тілі, математика арасындағы байланысты көріп отырмыз.
Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә. Назарбаев 2050-стратегиялық бағдарламасында 10 түрлі қатерлі сын туралы айтты. Соның біріншісі «тарихи жаһанданудың жеделдеуі». Елбасы бұл жерде алғашқы қауымдық қоғам (жүз мың) жылды, құлдық қоғам 5000 ( бес мың) жылды,феодалдық қоғам 1300 (бір мың үш жүз) жылды бастан кешірсе капиталистік қоғам 700 (жеті жүз) жылды бастан кешіріп отыр. Қоға осы дамуынан жанылыспаса жаңа қоғамның пайда болуы алыс емес екендігін меңзейді. Сол себепті дүние жүзі халықтар санының демографиялық өсуі туралы мысалдар келтірді. ХХ ғасыр басындағы 2 млрд халық саны аяғында яғни, 2000 ж 6 млрд болды. Осы халықты асырау жердің мойнына жүктеле ме? Ол өзінше мәселе. Бұл жерде біздің айтпағымыз математикамен тарихи өзгерістің байланысы.


title: «Сауат ашу» пәні бойынша оқу жоспары - бет 10

text:
(Ұ) Сыныпқа келген соң сыныптағы кафе
бұрышына
қандай
өзгеріс
енгізу
керектігін сұраңыз. Оны безендіру үшін
оқушыларға тапсырма беріңіз (суреттер,
белгілер).
Жергілікті мектеп асханасына барыңыз.
Алдын ала асхана иесімен немесе бас
аспазымен келісіңіз. Тамақ ішетін жер
мен даярланатын орындарды оқушыларға
көрсетіңіз.
Асхана
қызметкері
оқушылардың сұрақтарына жауап беруге
дайын болуы керек.
Оқушылармен сұрақтар дайындаңыз. Кей
сұрақтар жұптарға да берілуі мүмкін.
Жауаптарын жазып алыңыз.
Оқушылармен
келесі
сұрақтарды
талқылаңыз: Асхана жұмысы туралы не
білдік? Біз ол жерде тұтынушы мен
асхана қызметкерлері үшін қандай
пайдалы
нәрселер
көрдік?
Біздің
сыныптағы кафемізге не қосуымыз керек?
Оқушыларға көргендерін сызу, жазу үшін
түрлі түсті қағаздар, қаламдар беріңіз.
3.6 Түрлі
1.3.6.1 мұғалімнің
Рецепт жазу
4-
нұсқа
Маусым
2016.
77
жанрда
шығармашы
лық мәтін
жазу
көмегімен
әр
түрлі
жанр
бойынша (хат,
құттықтау
хат,
хабарлама,
нұсқаулық)
шағын мәтін/жай
сөйлемдер құрап
жазу
(Ұ)
Оқушылар
тағам
дайындау
барысында қолданған рецептерді тағы бір
қарап шығыңыз. Өткен бөлімге сүйене
отырып,
рецептердің
ерекшеліктерін
анықтаңыз
(Т) Оқушылар өз рецептерін жасайды.
Оларға кафеде пісірілетін тағам дайындау
үшін ингредиенттер тізімін беріңіз. Олар
дайындалу ретін жазумен қатар суретке
түсіреді.
(МК) Қарапайым рецепт жазу үшін
жазылған ескертулер мен түсірілген
суреттерді негізге ала отырып, «Бірлесіп
жазу»
әдісімен
қарапайым
рецепт
жазыңыз.
(Ө,ф) Оқушылар тағамдарының
суреттерін қолданып, қарапайым рецепт
жазады.
(Т) «Бағытталған жазу» әдісін қолдана
отырып, оқушылардың тиісті шақты
қолдануын қадағалаңыз. Әр нұсқауды
реттік санмен белгілеуін қадағалаңыз.
(Т) Оқушылар өз рецептерін басқаларға
дауыстап оқиды. Қалғандары сол
бойынша тағам әзірлейді. Тағам дұрыс
әзірленді ме? Тексеріңіз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
нұсқау жазудың ерекшеліктерін еске
түсіріңіз. Сөздерді орынды дұрыс
қолдануын, нұсқаудың түсініктілігін;
тыңдаушыларға пайдалы әрі қызықты
Оқушыларға
дайын
тағамдардың
рецептерін, дайындау ретін, қажетті
құралдардың
суреттерімен
бірге
көрсетіңіз. Оқушылар дайын тағамның
жасалу жолын толығымен көре алуы
керек.
Қабілеттері
әртүрлі
оқушыларды
топтастырыңыз.
Ішінде
бір
оқушы
тағамның
дайындалу
ретін
жазып
отырады.
Оқушылар
жеміс
немесе
көкөніс салаты, женттің, бутербродтың
өзіндік үлгілерін дайындайды. (Тағамның
құрамын өздері таңдайды). Пышақ т.б.
өткір құралдар қолданатын топтарға
қауіпсіздік ережелерін сақтау үшін
үлкендердің көмегі қажет.
2-бөлімдегі
«Бірлесіп жазу» әдісін
қараңыз. Оқушыларға нұсқауды жазбас
бұрын сөйлемді толығымен дауыстап
айтуды, жазып болған соң тағы бір рет
оқуды тапсырыңыз. Сөйлемнің дұрыс
құрылуына,
тиісті
рай
(терминсіз)
қолданылуына көңіл бөліңіз.
Қажетті құрал-жабдықтар мен құрамына
қажетті азық-түлік (ингредиент) тізімінен
бастап жазыңыз.
1-бөлімдегі
«Бірлесіп
жазу»
нұсқаулығын қараңыз.
«Қазақстан» ТРК. «Ас
мәзірі» бағдарламасы.
Дастархан» youtub
4-
нұсқа
Маусым
2016.
78
сөйлемдер құрастырып жазуын.
2.6 Мәтіннің
түрлері мен
жанрын,
стилін
анықтау
2.2 Оқылған
мәтіннің
мазмұнын
түсіну
3.3 Жоспар
құру
1.2.6.1 мұғалімнің
көмегімен
әңгімелеу
мәтінін/
ерекшелігіне
қарай мәтін
жанрын (өлең,
әңгіме, ертегі)/
стилін (көркем
және бейкөркем)
ажырату
1.2.2.1 мәтінде
автордың кім (не)
туралы айтқысы
келгенін түсіну
1.3.3.1 мұғалім
көмегімен мәтінге
суреттер,
сызбалар арқылы
жоспар құрып,
оған ат (тақырып)
қою
1.1.3.1 мұғалімнің
көмегімен
оқиғаның ретін
сақтай отырып
баяндау
Әңгіме оқу
(МК) Кейіпкері жеміс-жидек немесе
көкөніс болып табылатын ертегі оқыңыз.
Алдымен, кітаптың мұқабасын көрсетіңіз.
Оқушылардың
ойын
сұраңыз.
Оқушылардан кітаптың көркем немесе
бейкөркем екендігін айтуларын сұраңыз.
Шығарманың атын айтыңыз. Оқушылар
шығарманың атына қарап, шығарма не
туралы екенін болжайды. Шығарманы
оқыңыз.
Оқушыларға әңгімелер қызық болу үшін
оқу
дағдыларын
дұрыс
қолданып
көрсетіңіз. Сөйлем ішіндегі түсіп қалған
сөздерді табу үлгісін көрсетіңіз. Сөйлемді
соңына дейін оқып, түсіп қалған сөзге
болжау жасайды.
(Ұ) Мәтінді бірнеше сабақ бойы оқыңыз.
Әр оқу барысында әр түрлі элементтерге
назар аударыңыз. Мысалы, оқиға желісі,
кейіпкер т.б. Әрбір қайта оқыған сайын
оқушылар шығармамен жете танысады.
(Ұ) Негізгі оқиғаларды жазып, оқиға
желісін жасаңыз.
(Т, ф) Әңгімені топтарда көрініс ретінде
қойыңыз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
шығарманың негізгі желісін ;
Мұғалімдер оқушыларға ұсынылатын
тапсырмаларға сәйкес мәтіндер, ертегілер
немесе өлеңдер оқып беріп, оны
қайталауға ықпал жасаулары керек.
Оқушылардың
қызығушылығын
арттыратын, сюжетті суреті бар жеңіл
тілді кітап таңдаңыз. Атауы және
мұқабасы
кітап
туралы
мағлұмат
беретіндей болуы керек (бас кейіпкері аң
болуы да мүмкін).
Фонетикалық білімдерін қайталату.
Шығарманы оқыған соң:
оқиғаның өткен орнын, кейіпкерлері
кімдер
екенін,
қандай
оқиға
болатынын, «кейіпкер, оқиға, өткен
орны» сияқты сөздерді қолдана
отырып анықтаңыз.
кейіпкерлердің
өзара
қарым-
қатынасын талқылаңыз. Оларды қалай
сипаттайсыздар? Мысалы: еңбекқор,
мейірімді, жалқау, жақсы дос, өзімшіл
т.б.
оқушылар
оқиға
орны
туралы
детальдарға
мән
беруі
керек.
Сипаттама
беретін
сөздер
мен
тіркестерді қайта оқулары керек.
Оқиға орны бұрын өздері көрген
қандай да бір жерге ұқсай ма?
Оқиғаның желісін сызбаға түсіріңіз. Ол
«Шалқан»,
«Бауырсақ».
4-
нұсқа
Маусым
2016.
79
3.3 Жоспар
құру
1.3
Тыңдалған
материалды
мазмұндау
әңгімені баяндауға тиісті тілді, сөз
бен
сөзді
байланыстырушы
элементтерді
(мысалы:
алдымен,
содан соң, кенет, алайда, соңында т.б.
сөздерді) қолданғанын бағалаңыз.
оқушыларға анық және түсінікті болуы
керек. Әрбір басты оқиғаны суретпен
(шартты белгі) белгілеңіз.
Оқушыларды топтарға біріктіріңіз. Әр
оқушыға кейіпкерлердің рөлін беріңіз.
Олар қуыршақ қолданып ойнап көрсетеді.
Әңгіме сызбасына қарап оқиға желісін
еске
түсірулері
керек.
Оқушылар
сомдаған кейіпкерлерін сөйлеу мәнері,
қозғалысына дейін салулары керек.
Оқушылар топтардың жұмысын аралап
жүріп бағалайды.
1.3
Тыңдалған
материалды
мазмұндау
1.1.3.1 мұғалімнің
көмегімен
оқиғаның ретін
сақтай отырып
баяндау
Әңгімені мазмұндау
(Б) Сызбада көрсетілген оқиға желісін
пайдаланып, әңгіменің негізгі оқиғаларын
мазмұндаңыз. Оқушылар өздері жақсы
білетін бөлімдеріне қосыла алады.
Әңгіменің негізгі оқиғаларын қимыл
арқылы көрсетіңіз. Ол оқушыларға
әңгіменің мазмұнын, желісін, тілін («Мен
атамнан қаштым, мен апамнан қаштым
...» сияқты қайталама сөйлемдер) есте
сақтауға көмектеседі.
Оқушылар толық
есіне түсіргенше
бірнеше рет қайталаңыз.
Әңгімені баяндау барысында ым- ишара
тілін қолданыңыз. Мысалы, ерте ерте
ертеде.., Бір күні таңертең..., Сосын...,
Кейін..., Бірақ..., Ақыр аяғында... т.б.
Сөздерге сәйкес қимыл жасаңыз. Іс-
қимыл тізімін жасаңыз. Мысалы,
Ерте ерте, ертеде.. – қолдарын кітап
секілді ашады.
Бір күні таңертең – бір қолын бас
жағына қойып, ұйқыдан тұрғанын
көрсетеді.
Бірінші - бір саусағын көрсетеді.
Соңында - кітаптарды жапқандай
4-
нұсқа
Маусым
2016.
80
әрекетті қолдарымен көрсетеді.
3.4
Оқыған/тың
даған
материалдар
дың
мазмұнын
жазу
3.8
Каллиграфи
ялық
нормаларды
сақтау
1.3.4.1 мұғалім
көмегімен
оқыған/тыңдаған
мәтіндердегі
ақпаратты сурет,
сызба, белгілер
қолданып жеткізу
1.3.8.1 жазу
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
әріп элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазу
Әңгіме жазу
(МК) « Бірлесіп жазу» әдісін қолданып
танымал шығарманың қысқаша нұсқасын
оқиға желісіне негіздей отырып, әр
бөлімге 2 сөйлемнен жазып көрсетіңіз.
Әңгіме тілінде жазып үйренгенше,
алғашқы нұсқаларын шимай параққа
орындап, кейін түзетулер енгізуді
үйретіңіз.
(Ө, Қ) Оқиға желісін әңгіменің жоспары
ретінде қолданып, оқушылар тізбек
түрінде бірнеше сөйлем жазады. Бірнеше
сабақтан кейін аяқтау керек.
(Т) Оқушыларға тиісті сөздерді,
дыбыстарды қолдануды үйрету үшін
«Бағытталған жазу» нұсқаулығын
пайдаланыңыз.
Жазылым дағдылары жоғарылау
оқушыларға кейіпкерді суреттеуге
(көбірек сын есім қолдана отырып )
көлемді сөйлемдер жаздырыңыз. Оқу
жетістіктерін бағалау:
оқиғаның мазмұнын жазу үшін негізгі
оқиғалар туралы кем дегенде үш
сөйлем жазуын;
әңгіме тілінің кейбір үлгілерін
қолдануын;
кейбір сөздердің орнына баламасын
немесе басқа сөздерді қолдануын.
2-бөлімдегі
«Бірлесіп
жазу»
нұсқаулығын қараңыз. Жазу дағдыларына
байланысты
қазіргі
және
алдыңғы
сабақтардағы жазылымға қатысты алған
білімдерін қайталай отырып, үлгідегі
жазбаға назар аудартыңыз.
Оқушыларға жазбас бұрын сөйлемді
толығымен дауыстап айтуды, жазып
болған соң тағы бір рет оқуды
тапсырыңыз. Ауызша мазмұндауда әңгіме
тілін қолданыңыз.
Жазып болған соң әңгіменің тілі мен
қызығушылық тудыратын сөздерді тауып,
тағы бір рет оқуды тапсырыңыз. Жазу
емлесі бойынша жұмыстар жүргізіңіз.
1-бөлімдегі
«Бағытталған
жазуды»
әдісін қараңыз.
Сыныпта
«Жазу
бұрышы»
бөлімін
жасаңыз.
Әртүрлі
қағаз,
қаламдар
қойыңыз.
Түрлі
кейіпкерлердің
суреттерін, қуыршақ суреттерін де
қойыңыз. Оқушыларға бос уақыттарында
кейіпкерлерді суреттеп жазып, бір-біріне
дауыстап оқып беру мүмкіндігін беріңіз.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
81
жазу емлесін сақтау.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
82
«Сауат ашу» пәні. 1-сынып
8-бөлім: Дені саудың – жаны сау
Осыған дейін меңгерілген білім
8-бөлім І-ІІІ тоқсанда алған білім мен дағдыларға сүйенеді. Оқушылар қалай әңгімелеу керектігін, әңгімелеу барысында сөздер мен сөз тіркестерін
қолдану керектігін, сол сияқты қарапайым бейкөркем мәтіндермен жұмыс істеу тәсілдерін біледі.
Мәнмәтін
Бұл бөлімде оқушылар «Денсаулықты күту» тақырыбында оқылым және жазылым дағдыларын жетілдіреді. Бөлім ғылыми пәндермен тікелей
байланысты. Сонымен қатар, аталған бөлімде өткен тараулардағы дыбыстар жүйелі түрде қайталанады.
Мұғалім оқушылардың білім деңгейіне
сәйкес әңгімелерді, өлеңдерді, ертегілерді өз бетінше оқуына, жазуына, мазмұндауына, пікір айтуына көңіл бөледі.
Қысқаша шолу
Бұл бөлімде «Әліппеден кейінгі кезең» жалғасады. Бөлім оқушылардың әңігімелеп айтуын және сәйкесінше олардың байланыстырып сөйлеуді
қолдана білуін, жаңа әңгіме құрастыра алуын қамтамасыз етеді. Оқушылар «Денсаулықты сақтау» тақырыбында сұрақтар қоя алады және аталған
тақырып көлемінде алған білімдерін пайдаланып, бейкөркем мәтін құрап жаза алады.
Оқу
бағдарлам
асына
сілтеме
Оқу
мақсаттары
Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері
Мұғалімге арналған ескертпелер
(оқыту әдістемесі бойынша)
Оқыту ресурстары
Сабақта оқушылардың қажеттілігіне орай
және орфография, грамматика, пунктуация
бойынша бастапқы дағдыларын
қалыптастыру үшін ұсынылған оқу
мақсаттарын жүйелі түрде қолдануды
ұсынамыз:
1.9 Сөздерді, дыбыстарды орфоэпиялық
нормаларға сәйкес дұрыс айту
2.1 Оқу түрлерін қолдану
3.8 Қатені табу және түзету
4-бөлімдегі «Қатемен жұмыс
нұсқаулығын» басшылыққа алыңыз.
http://www.balakai.kz/pu
bl/ma_al_m_telder/densa
uly_as_d_m_sergektik_ta
zalyk_turaly/12-1-0-535
4-
нұсқа
Маусым
2016.
83
3.9 Орфографиялық нормаларды сақтау
3.10 Грамматикалық нормаларды сақтау
3.11 Пунктуациялық нормаларды сақтау
3.12 Каллиграфиялық нормаларды сақтау
1.5 Түрлі
жағдаяттар
да тілдік
нормалард
ы дұрыс
қолдану
2.5 Мәтін
бойынша
сұрақ қоя
білу және
жауап бере
білу
2.7 Түрлі
дереккөзде
рден
қажетті
ақпаратты
алу
1.1.5.1 түрлі
жағдаяттарда
этикет сөздерін
қолдану
1.2.5.1 мәтін
иллюстрациясы
бойынша
сұрақтар қоя білу
немесе оқығаны
бойынша
қойылған
сұраққа жауап
беру (мұғалім
көмегімен)
1.2.7.1 әліпби
ретімен құрылған
дереккөздерден
(сөздіктер,
анықтамалықтар,
суретті кітаптар)
ақпараттарды
табу
Денсаулықты күтуді үйрену
Бұл бөлімде мұғалімнің жетекшілігімен
тақырыпқа сай әңгімелер, өлеңдер,
ертегілер айтылады. Оқушыларға
мұғаліммен бірге қосылып жоғарыда
аталған әрекеттерді бірнеше рет қайталап
орындатыңыз.
Денсаулық туралы
мультфильм
http://vzlet12345.ru
Денсаулық
туралы
мультфильм
http://www.youtube.com/
watch?v=AicsNk5zHgo
(Ұ) Оқушыларға денсаулықты қалай
сақтау керектігін үйренетіндерін айтыңыз.
Оқушылардан тақырып бойынша не
білетінін сұраңыз.
(Т) Денсаулықты қалай күту керектігі
туралы оқушылардың бұрыннан бар
білімдерін
ортаға
салдырып,
талқылатыңыз.
Толғандыратын
сұрақтарымен бөлісіп, бір-біріне сұрақ
қоюға жұмылдырыңыз.
(Ұ) Оқушылардың топта талқылағандарын
үлкен
ақ
бетке
ББҮ
кестесіне
жаздыртыңыз. Аталған фактілер мен
сұрақтарды
бірлесіп
топтастырыңыз.
Мысалы,
былай
деңіз:
«Сіздер
денсаулықты күтуге арналған көптеген
жайттарды айттыңыздар, енді осыларды
Денсаулықты күтуге қатысты шағын
кітапшалар қорын жасаңыз. Кітаптарды
оқуға арналған «Оқу бұрышын»
жабдықтаңыз. Оқушылардың бос
уақыттарында кітаптарды алып оқуына
жағдай жасаңыз.
Оқушылардың есіне бейкөркем
кітаптарды оқудың қандай пайдасы
барлығын түсіріңіз. Бейкөркем
кітаптардың қандай түрлері болатынын
сұраңыз.
Оқушыларға берілген сұраққа жауапты
қандай кітаптан табуға болатындығын
сұраңыз. Жауапты тез табу үшін кітаптың
тақырыбы, оның ішкі тақырыпшаларын
пайдалану керектігін айтыңыз, ол үшін
тірек сөздер мен тіркестерді,
тақырыпшаларды сұрақпен
Жұмбақтар
http://www.balakai.kz/pu
bl/zh_mba_tar/adam_zh_
ne_ony_dene_m_sheleri_
zhajly_zh_mba_tar/10-1-
0-741
4-
нұсқа
Маусым
2016.
84
бірлесіп топтастырсақ қайтеді».
(Ұ)
Қойылған
сұрақтарға
жауап
табылатындай мәтін түрлерін таңдап,
оқушылардың сұрақтарына жауап табу
жолдарын көрсетіңіз.
(МК) Мәтіннің негізгі бөлігінің сұраққа
жауап
болатындығын
қалай
анықтағандарын айтыңыз.
(Ж) Кеспе әріптерді немесе магнитті
тақтаны қолданып, сөздер мен әріптерді
қалай
сәйкестендіру,
дәлелдемелерін
қалай анықтау керектігін түсіндіріңіз.
Тірек сөздерді табу үшін «Кім тез
табады?» ойынын ұйымдастырыңыз.
(Ұ) Денсаулықты күтуге арналған оқушы
бағдарламасын
қараңыз.
Ұсынылған
бағдарламаға қатысты екі немесе үш сұрақ
қойыңыз.
Оқушыларға
бағдарламаны
көрсетіңіз. Содан соң алдында берілген
сұраққа оқушылардың жауап бергенін не
бермегенін сұраңыз. Мәлімет алуда
бағдарлама
қаншалықты
пайдалы
болғандығы
туралы
оқушылардан
сұраңыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sauat-ashu-peni-bojinsha-ou-jospari.html?page=10#_«Сауат_ашу»_пәні._1-сынып__8-бөлім:_Дені_саудың_–_жаны_сау__Осыған_дейін_меңгерілген_білім


title: «Сауат ашу» пәні бойынша оқу жоспары - бет 11

text:
(Т,Қ) Беттің мазмұнынан оқушылар
қажетті мәліметті тауып жаттығуы үшін
деңгейлеріне сәйкес бейкөркем мәтінді
қолданыңыз,
оқылымды
орындау
талаптарының ретімен жұмыс істеңіз:
кітапқа кіріспе
сәйкестендіруін сұраңыз.
Топтастыруда қандай жаңа мәліметтерді
қоса аласыз?
Оқушыларға алдыңғы сабақтарда өткен
дыбыстарды қайталатыңыз, берік
меңгертіңіз.
Тапсырманы орындап болғаннан кейін
оқушыларды оқылым қабілеті мен
фонетикалық білімдеріне қарай қайта
топтастырыңыз, оқылым тапсырмасының
ретіне орай қайталатыңыз. Үлгерімі төмен
оқушыға деңгейіне сай келетін кітап
бергеніңіз дұрыс.
Жоғарыда топтастырылған
тақырыптардың ішіндегі «Ү» бағанын
толықтырыңыз.
2-бөлімдегі оқылым нұсқаулығымен
танысыңыз.
Әрбір әліпби әріптерінің тұсына жауап
табуды жаттықтыра беріңіз.
Алфавиттік индекстерді мәліметтермен
сәйкестендіре отырып, сұраққа тез жауап
алуды жалғастыра беріңіз.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
85
тексеру стратегиясы
өздігінен оқу
мәтінге қайтып оралу және сұрақтарға
жауап беру.
Оқу жетістіктерін бағалау:
Оқушының мәтіндегі мәліметті тиімді
анықтай алуы бағаланады.
2.6
Мәтіннің
түрлері мен
жанрын,
стилін
анықтау
3.5 Мәтінді
түрлі
формада
ұсыну
1.2.6.1
мұғалімнің
көмегімен
әңгімелеу
мәтінін/
ерекшелігіне
қарай мәтін
жанрын (өлең,
әңгіме, ертегі)/
стилін (көркем
және бейкөркем)
ажырату
1.3.5.1
тақырыпқа
байланысты
керекті сөздер,
сызбалар,
суреттер,
белгілерін
қолдана отырып,
жай
сөйлемдер/мәтін
құрастыру және
жазу
Мәтін құрастыру
(Ұ) Оқушыларға өтілген бейкөркем
мәтіндерін қайта оқытыңыз, олардан
қандай білім алғандарын сұраңыз. Сол
бейкөркем
мәтіннің
қарапайым
ерекшеліктерін айтқызыңыз
(МК)
Денсаулықты
күту
туралы
жазылымды «Бірлесіп жазу» әдісі арқылы
жазып үйретіңіз. Мәтіннің кіріспе бөліміне
назар аудартыңыз, мәтінге ат қойғызыңыз.
Топтастыруда
жазған
мәліметтерін
жазылымдарына кірістіруді үйретіңіз және
оларды диаграммаларға, кестелерге сала
білу элементтерін көрсетіңіз. Мәтінді
суреттермен, диаграммалар, символдар,
белгілер,
сызбалармен
безендіруге
болатынын
ойластырыңыз.
Алдыңғы
сабақта алған білімдерін тексеру, бекіту
мақсатымен осындай жазба жұмысының
түрлерін
бірнеше
сабақ
бойы
орындатыңыз.
(Ө,Қ) Кестедегі фактілерге сүйеніп,
сөйлем құрап жаздырыңыз.
Бейкөркем кітаптардағы суреттер мен
диаграммалардың,
тақырыптардың
ерекшеліктеріне
назар
аудартыңыз.
Кітаптың
мазмұнында
схемалық
үлгілердің, шаблондық құрылымдардың
берілуінен оқушыға нақты мысалдар
беріңіз.
2-бөлімдегі жазылым нұсқаулығымен
танысыңыз.
Мәтінге ат қою үлгісін көрсетіңіз.
Мысалы: бұл бетте пайдалы тағам
өнімдері
туралы
мәлімет
берілген.
Сондықтан «Пайдалы тағамдар» деп ат
қоямын.
Оқушыларға
жазылымды
орындамас
бұрын сөйлемдерді толықтай оқып,
мағынасы дұрыстығына көз жеткізу
керектігін ескертіңіз.
Бағытталған жазуды 1-бөлімнен қараңыз.
http://balalaralemi.kz/
4-
нұсқа
Маусым
2016.
86
(Т) Тақырып пен мәтіннің тақырыбына
қатысты дұрыс таңдау жасауларына
көмектесу үшін «Бірлесіп жазу» әдісін)
қолданыңыз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
тыңдармандар мен оқырмандарға
түсінікті сөйлемдер құрастыруын;
оқиғалардың, фактілерді бірізділігін
сақтауын.
1.4
Оқиғаны
болжау
1.6
Тыңдаушы
ның
назарын
аудару
3.3 Жоспар
құру
1.1.4.1 мәтіннің
мазмұнын
тақырыбы
немесе оның
иллюстрациясы
бойынша болжау
1.1.6.1 сөйлеу
барысында
сипаттау/салыст
ыру сөздерін,
вербалды емес
қарым-қатынас
құралдарын (ым-
ишара, қимыл),
дауыс ырғағын,
мәнерін,
қарқынын, сөз
арасындағы
кідірісті қолдану
1.3.3.1 мұғалім
көмегімен
мәтінге суреттер,
сызбалар арқылы
Спорт туралы әңгімені оқу
(МК)
Жолында
кездескен
барлық
қиыншылықтарға қарамастан кейіпкердің
жетістікке қол жеткізгендігі туралы әңгіме
оқып беріңіз. Алдымен сыныпқа кітаптың
сыртқы мұқабасын көрсетіңіз. Олардан
кітаптың
көркем
немесе
бейкөркем
екендігін анықтауын сұраңыз. Кітап не
туралы
болуы
мүмкін?
Кітап
мұқабасындағы жазуды оқып, кітаптың не
туралы екендігінен білуге бола ма?
Мәліметті
қандай
тірек
сөздерден
аламыз? деген сұрақтар арқылы жетелеңіз.
Әңгімені оқыңыз. Оқылым дағдысын
қалай қолдану керектігін оқушыларға
көрсетіңіз және өздігінен қолдануға
жұмылдырыңыз. Мәтін ішінен жаңа
сөздері алынып тасталған тапсырма
беріңіз.
Оқушылардың
сөйлемдерді
соңына дейін оқып, қажет сөздерді болжап
табуына күш салыңыз.
Әңгімені бірнеше сабақ бойында оқыңыз.
Аңдардың кітап атауында кездесуінен
оның көркем мәтін екенін ұғынуға
болады. Оқиға қай жерде болғанын,
қандай кейіпкерлер барын анықтаңыз.
Оқушыларға «оқиға», «кейіпкер», «оқиға
орны» деген сөздерді үйретіңіз. Әңгімеде
кейіпкерлер өздерін қалай ұстағандарын
талқылатыңыз.
Оларға
мінездеме
бергізіңіз.
Мәтіндегі
оқиға
орнын
сипаттауға қатысты сөздер мен сөз
тіркестерін тауып берулерін сұраңыз.
Сипатталған орыннан оқушылардың есіне
не түскендіктерін сұраңыз.
Оқушыларға көрнекі түрде түсінікті
болуы үшін негізгі оқиғалар желісін қамти
алатын қарапайым сызба жасаңыз. Әрбір
негізгі
оқиға
тұсына
суреттер
жапсырыңыз.
Үлкендеу ақ қағазға 0-10 аралығында
баған (шкала) сызыңыз. Екі жағына
эмоцияны білдіретін мағынасы бір-біріне
4-
нұсқа
Маусым
2016.
87
1.7
Тыңдалған
материал
бойынша өз
пікірін айту
жоспар құрып,
оған ат
(тақырып) қою
1.1.7.1 тыңдалған
мәтінге өз
көзқарасын жай
сөйлеммен
білдіру (ұнайды/
ұнамайды)
Оның түрлі сюжеттерін оқушылардың
түсінетіндей және есінде қалатындай етіп
талқылаңыз.
(Ұ)
Негізгі
оқиғаларды
суреттейтін
әңгімелеу картасын жасатыңыз.
(Ұ) Әңгіме кейіпкерлерінің әр оқиғаға
қатысты сезімдері туралы талқылаңыз.
Олар неліктен мұндай күйге түсті? Не
өзгерді?
қарама қарсы сөздерді жазыңыз. Жалпы
сыныпқа сұрақтар қойыңыз. Ол бақытты
ма? Неге? Оқиғаның ең шешуші тұсы қай
жер? Негізгі кейіпкерлердің эмоциясын
санмен белгілеңіз.
1.3
Тыңдалған
материалды
мазмұндау
1.1.3.1
мұғалімнің
көмегімен
оқиғаның ретін
сақтай отырып
баяндау
Әңгімелеу
(Ұ) Оқиғаның негізгі кезеңдерін еске
түсіру
үшін
әңгімелеу
картасын
пайдаланып, айтып беріңіз. Оқушылардан
әңгімені нақты баяндауы үшін өзіне
таныс, түсінікті тұстарын айтуды сұраңыз.
Оқушылар әңгімені толықтай меңгергенше
сынып болып қайталай беруді жалғастыра
беріңіз.
Әңгімені
айтып
беру
барысында
баяндауға қажетті тірек сөздерді және
байланыстырушы сөздерді қолданыңыз.
«Бұрынғы өткен заманда...», «содан соң»,
«сол уақытта..», «кенеттен..», «сөйтіп..»,
«ақырында...», «бақытына қарай...» т.б.
Әңгімені
баяндауда
ассоциация
тудыратын қимылдарды пайдаланыңыз.
«Ертеде» сөзін айтқанда қолыңызбен
кітап ашып жатқандай қимыл жасаңыз,
«таңертең»
сөзіне
ұйқыдан
тұрып
жатқандай керіліңіз, «Бірінші» дегенді сұқ
саусақпен көрсетіңіз , «кенеттен» сөзіне
қатысты қолыңызды екі жаққа жайып
таңқалғандығыңызды
білдіріңіз,
«ең
соңында» деп айтқанда кітапты жауып
жатқан әрекетті істеңіз.
Сыныпта
әңгімені
қолға
жұмсақ
қуыршақты киіп алып, әңгімелеп беріңіз.
Оқушылардың да қолдарына қуыршақты
4-
нұсқа
Маусым
2016.
88
киіп алып, бір-біріне айтып беруіне рұқсат
етіңіз.
3.5 Мәтінді
түрлі
формада
құрастыру
1.3.5.1
тақырыпқа
байланысты
керекті сөздер,
сызбалар,
суреттер,
белгілерін
қолдана отырып,
жай
сөйлемдер/мәтін
құрастыру және
жазу
Спорт туралы әңгіме жазу
(МК)
Әңгіменің
негізгі
тұстарын
баяндауда оның кілт тұсы болатындай бір-
екі сөйлемді оқушыларға біріге отырып
жаздырыңыз. Ол үшін әңгімені баяндауға
әңгіме сызбасын қолданыңыз. Оқиға
сызбасындағы
негізгі
тұстардың
барлығында (қолданыс тапқан) бір-екі
сөйлемнен болмайынша оны сөздермен,
сөз тіркестерімен толықтыра беріңіз.
Өткен сабақта алынған білім мен
ақпаратты бағалай отырып, бірлесіп
жазуды бірнеше сабаққа жоспарлаңыз.
(Ө,Қ) Әңгіме сызбасын сүйенетін жоспар
ретінде пайдаланыңыз. Оқушылар оқиға
желісін ретімен баяндау үшін бірнеше
сөйлемдер жазады.
(Т) Оқушылардың дыбыстарды дұрыс
таңдап
жазуы
үшін
көмектесіп,
«Бағытталған жазу» әдісін қолданыңыз.
Қабілеті жоғары оқушыларға кейіпкерді,
оқиға орнын сипаттатыңыз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
оқиға ішіндегі негізгі оқиғаларды
баяндап беруде кемінде үш сөйлем
жаза алуын;
мәтінді баяндауға қатысты тілді
қолдануын;
«Бірлесіп жазуға» нұсқау болатын 1-
бөлімді қараңыз.
Өткен сабақтардағы жазылымды еске
түсіріп, нұсқау бойынша жазылымды
орындаңыз. Әр сөйлем мағынасының
толық әрі дұрыс екеніне көз жеткізіңіз.
Жазбас бұрын сөйлемдерді бірнеше рет
оқыңыз. Әңгімелеуге қажетті сөздер мен
сөз тіркестерін қолданыңыз.
Әңгімені жазбас бұрын оқушыларға
алдымен ауызша айтқызып алыңыз.
Жазғандарын қайта оқып шығуларын
өтініңіз және онда жазған жұмыстарында
әңгімеден алынған қызықты сөйлемдер
болу
керектігін
ескертіңіз.
«Орфографиялық сәт» жүргізіңіз, қажет
болған
жағдайда
оқушылар
орфографиялық сөздікті қолдана алады.
«Бірлесіп жазу» нұсқауын 1- бөлімнен
қараңыз.
Сыныпта
«Жазу
бұрышын»
ұйымдастырыңыз. Әртүрлі қағаз, қалам,
кейіпкерлердің
суреттерін,
қуыршақ
бейнелерін де қойыңыз. Оқушылардың
сол орындарға отырып жеке жазылымын
орындауын сұраңыз. Бір-біріне дауыстап
оқып беру мүмкіндіктерін туғызыңыз.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
89
өз мәтініндегі сөздер мен сөз
тіркестерін түзетуді үйренуін.
4-
нұсқа
Маусым
2015
ж.
90
Қысқа мерзімді жоспар
Сабақ жоспары шаблоны
Сабақты жоспарлаудан бұрын орта мерзімді жоспарды қараңыз. Сабақ жоспарын
ұсынылған үлгі негізінде әзірлеуге болады.
Пән:
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:
Мектеп:
Күні:
Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар
саны:
Сабақ тақырыбы
Осы сабақта қол
жеткізілетін оқу
мақсаттары (оқу
бағдарламасына сілтеме)
Сабақ мақсаттары
Сабақ мақсаттарын анықтап алыңыз. Олар оқу
мақсаттарымен (ОМ) бірдей болуы немесе ОМ ұзақ
мерзімді сипатта болса, нақты осы сабаққа
бейімделген болуы мүмкін (ОМ қол жеткізу үшін
бірнеше сабақ қажет болған жағдайда)
Барлық оқушылар:
Көптеген оқушылар:
Кейбір оқушылар:
Жетістік критерийлері
Қалыптастырушы бағалау бойынша мұғалімге
арналған әдістемелік нұсқаулықтар құжатынан
таңдап алынған ОМ үшін жетістік критерийлерін
көшіріп алыңыз.
Қ үшін таңдап алынбаған ОМ үшін жетістік
критерилерін өзіңіз құрастырыңыз.
4-
нұсқа
Маусым
2015
ж.
91
Тілдік мақсаттар
Тілдік емес пәндер үшін құрастырылады.
Тілдік мақсаттарды, лексика мен тіркес мысалдарын
қоса анықтаңыз
Пәнге тән лексика мен терминология:
Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:
Құндылықтарды дарыту
Осы сабақта балалардың бойына сіңіруге арналған
кіріктірілген оқу бағдарламасындағы құндылықтар мен
ұлттық, жалпыадамзаттық құндылықтарды
көрсетіңіз.
Құндылықтарды дарыту … арқылы/көмегімен жүзеге
асады (іс-әрекетті және/немесе тақырып мазмұнын
сипаттау).
Пәнаралық байланыстар
Ықтимал пәнаралық байланысты әріптесіңізбен
талқылаңыз немесе дереккөздерге жүгініңіз.
Сабақта пәнаралық кіріктірілу қалай жүзеге
асырылатынын көрсетіңіз (іс-әрекет және/немесе
мазмұн арқылы)
АКТ қолдану дағдылары
Осы сабақта оқушылар қандай АКТ дағдыларын
дамыта алатынын көрсетіңіз
Бастапқы білім
Оқушылар бастапқыдан нені біледі немесе осы сабақ
алдында олар нені білуі керек? (негізгі ұғымдар,
фактілер, формулалар, терориялар)
Бұрыннан бар білімді қалай белсендендіре аласыз?
Сабақ барысы
Сабақтың
жоспарланған
кезеңдері
Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет
Ресурстар
Сабақтың басы
Сабақ басында:
- оқушылардың зейінін шоғырландыруға
- оқушылармен бірге сабақ мақсаттарын/ОМ
анықтап алуға
- оқушылардың «жақын даму аймағын», сабақ
соңында күтілетін нәтижелерді анықтауға
көңіл бөлу қажет
4-
нұсқа
Маусым
2015
ж.
92
Сабақтың ортасы
Сабақ мақсатына орай бар білімдерді
қалыптастыру мен дағдыларды дамытуға
бағытталған іс-әрекет.
Іс-әрекет барысында ақпаратты талдау және
өңдеу, зерттеу, практикалық жұмыс,
проблемалық жағдаяттарды шешу арқылы
оқушылардың бойында білім мен дағдылар
қалыптасады және дамиды
Сабақтың соңы
Сабақ соңында оқушылар рефлексия жүргізеді:
- нені білдім, нені үйрендім
- нені толық түсінбедім
- немен жұмысты жалғастыру қажет
Оқушылар өздерінің жұмысы мен
сыныптастарының жұмысын белгілі бір
критерийлер бойынша бағалай алады
Саралау – оқушыларға қалай
көбірек қолдау көрсетуді
жоспарлайсыз? Қабілеті
жоғары оқушыларға қандай
міндет қоюды жоспарлап
отырсыз?
Бағалау – оқушылардың
материалды меңгеру
деңгейін қалай тексеруді
жоспарлайсыз?
Денсаулық және
қауіпсіздік
техникасының сақталуы
Саралау іріктелген
тапсырмалар, нақты бір
оқушыдан күтілетін
нәтижелер, оқушыға дербес
қолдау көрсету, оқу
материалдары мен
ресурстарын оқушылардың
жеке қабілеттерін есепке ала
отырып іріктеу (Гарднердің
жиындық зият теориясы)
түрінде болуы мүмкін.
Саралау уақытты ұтымды
пайдалануды есепке ала
отырып, сабақтың кез-келген
кезеңінде қолданыла алады
Бұл бөлімде оқушылардың
сабақ барысында
үйренгенін бағалау үшін
қолданатын әдіс-
тәсілдеріңізді жазасыз
Денсаулық сақтау
технологиялары.
Сергіту сәттері мен
белсенді іс-әрекет
түрлері.
Осы сабақта
қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы
ережелерінің
тармақтары
Сабақ бойынша
рефлексия
Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін
пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген
сұрақтарға жауап беріңіз.
4-
нұсқа
Маусым
2015
ж.
93
Сабақ
мақсаттары/оқу
мақсаттары дұрыс
қойылған ба?
Оқушылардың
барлығы ОМ қол
жеткізді ме?
Жеткізбесе,
неліктен?
Сабақта саралау
дұрыс жүргізілді ме?
Сабақтың уақыттық
кезеңдері сақталды
ма?
Сабақ жоспарынан
қандай ауытқулар
болды, неліктен?
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да
ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың
жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу
қажет?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Сауат ашу» пәні бойынша оқу жоспары - бет 2

text:
(Ұ) Оқушыларды сіз ұстаған зат
бойынша көбірек сұрақ қоюға
ынталандырыңыз, жетекші сұрақтардың
көмегімен мазмұндауға үйрете
бастаңыз.
(МК,Ұ) Дыбыстарды анық дұрыс айтуы
үшін қолайна қолданып артикуляциялық
жаттығуларды орындатыңыз. Сөз
құрамындағы дыбыстарды анықтатыңыз,
сөздің графикалық сызбасымен жұмыс
ұйымдастырыңыз. Сөзді буынға бөлу
тәсілін көрсетіңіз.
(Ұ) «Өз есіміңді буынға бөле аласың
ба?» ойынын ұйымдастырыңыз.
(Ж,Қ) Берілген суреттердің атауын
буынға бөліп, сөздердің буын санына
қарай суреттерді топтастырады. Буынға
дұрыс бөлуін бағалайды.
(Ұ,Қ) Оқушыларды тұрғызып,
ойыншықты қолданып бір-біріне сұрақ
қойып, сұрақтарына жауап беруін
ұйымдастырыңыз. Толық жауап берген
оқушыларды мадақтаңыз.
Тіл дамыту жұмыстарын бірнеше сағат
жалғастырыңыз.
(МК,Ө) Оқушыларға дәптерді қолдану,
қаламды дұрыс ұстау үлгісін көрсетіңіз.
Өздерінің не білетінін көрсетуге
мүмкіндік беріңіз. Саусақтарға арналған
жаттығулар жасатыңыз (ермексаз
қолдануыңызға болады). Жазу бағытын,
көлбеу сызық, таяқша, т.б. элементтерді
Сіз оны қашаннан бері ұстап жүрсіз? Ол
сізге неліктен қымбат? т.б. Мағыналы
сұрақ қойған оқушыларды мадақтаңыз.
Жақсы қойылған сұрақтарды кейінірек
еске салу үшін жазып отырыңыз.
Тақырыпты
толығырақ
ашу
үшін:
әңгімелер,
өлең-тақпақтар,
шағын
ертегілер, жұмбақ және санамақтар
айтыңыз.
Бірнеше
рет
қайталап
оқушылардың ертегі, өлең және
санамақты жаттап, есте сақтап алуына
және өздері айтуына мүмкіндік беріңіз.
Интерактивті ойындар ойнату үшін
қосымша
құралдар
қажет
болады.
Мысалы: қандай да бір фонемадан
басталатын заттар, суреттер, т.с.с
Әрқашан оқушылар жаңа ортада екенін
назардан шығармаңыз. Оқуға барынша
жағымды орта құруға, оқушылардың өзін
таныстыруына мүмкіндік жасаңыз.
Сыныптағы тәртіп ережелерін
оқушылармен ақылдасып құрыңыз. Бұл
ережелерді басшылыққа алыңыз.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
10
ауада, тақтада жаздырыңыз. Оқушылар
өзіне сенімді болуы үшін қарындашпен
жазуға да болады. Сөз, сөйлем
сызбаларын салуды үйретіңіз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
Оқушылар ақпараттың бір немесе
бірнеше бөлігін есте сақтай алды;
Оқушылар жұппен жұмыс істеген
кезде бір-біріне кезек беріп сөйлей
алады.
1.1 Тыңдалған
материалдың
мазмұнын
түсіну
1.7 Тыңдалған
материал
бойынша өз
пікірін айту
1.9 Сөздерді,
1.1.1.1 тыңдау
барысында
тілдік
бірліктерді
(сөйлеу, сөз,
сөйлем, мәтін)
ажырату,
тыңдалған
мәтіннің
мазмұнын түсіну
1.1.7.1
тыңдалған
мәтінге өз
көзқарасын жай
сөйлеммен
білдіру (ұнайды/
ұнамайды)
1.1.9.1 сөздегі
Маған ұнайтын өлеңдер
(Ұ) Бірнеше күн бойы оқушылардың
сүйікті
заттары
туралы
дауыстап
өлеңдер оқыңыз. Мысалы, ойыншықтар,
ұнайтын жерлері немесе ойындар
туралы. Олардан нені жақсы көретінін
және неліктен жақсы көретінін сұраңыз.
(Т) Кейбір өлеңдерді оқушылармен бірге
дауыстап оқыңыз. Өлеңнің ерекше
ұнаған тұстарын айтқызыңыз. Мысалы:
ұйқас, мәтіндегі оқушының күлкісін
тудыратын сөздер (мысалы: өтірік
өлеңдер т.б) және қызықты суреттер.
Бір-бірімен келісе ме, келіспей ме соны
біліңіз. Барлығының ой-пікірі бірдей
ме? Әлде әркімнің ойы әртүрлі ме?
(Ө,Қ) Оқушылардың өлеңдегі өздеріне
ұнаған сөздері мен шумақтары туралы
ойларын
сұраңыз.
Өлеңдердің
ұқсастықтары мен айырмашылықтарын
тапқызыңыз.
Кабинетте сынып кітапханасы болуы
керек, оқушылар ол кітаптарды жұмыс
істеуге қажет болған жағдайда сабақ
үстінде немесе үзіліс кезінде қолдана
алады.
Сабақ
барысында
әртүрлі
кітаптарды көрсетіңіз және халық ауыз
әдебиетінің
үлгілерін
пайдаланыңыз,
жаттатыңыз, оқушыларға оқып беріңіз.
Тыңдалған
шығармалардағы
қайталанатын сөздерді немесе ұйқасты
тапқызыңыз.
Оқушылармен
талқылауға
мынадай
сұрақтар ұсынылады:
Берілген өлең не туралы?
Сендерге өлең ұнады ма? Неліктен
ұнады?
Бұл өлең нені еске түсірді?
Мәтіннің қай бөлігінде сенің күлкің
келді?
Бастауыш сыныпқа
арналған сергіту сәттері
http://sc0018.kokshetau.a
kmoedu.kz/
4-
нұсқа
Маусым
2016.
11
дыбыстарды
орфоэпиялық
нормаларға
сәйкес дұрыс
айту
2.1 Оқу
түрлерін
қолдану
3.11
Пунктуациял
ық
нормаларды
сақтау
3.8
Каллиграфиял
ық
нормаларды
сақтау
дыбыс түрлерін
(дауысты,
дауыссыз, жуан
және жіңішке
дауыстылар)
ажырату және
дұрыс дыбыстау
1.2.1.1
сөз/сөйлем
сызбасын оқу.
1.3.11.1 сөйлемді
бас әріппен
бастап жазып,
сөйлем соңына
тиісті тыныс
белгілерін қою
1.3.8.1 жазу
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
әріп
элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазу
Оқу жетістіктерін бағалау::
өлең туралы шағын пікір айта алады.
өлеңді ұнататын/ұнатпайтынын
қарапайым дәлелдер келтіре отырып
түсіндіреді.
(Ұ) Өлеңді әндетіп айтыңыз және оны
орындауға оқушыларды тартыңыз.
Өлеңге іс-қимыл немесе әуен қосыңыз.
Мысалы:
– .
.
–
.
Қай сөздер ұқсас болып естіледі?
Ең ұнаған өлең қайсы?
Бәріміздің ойымыз бір жерден шығып
отыр ма, әлде әркімнің ойы әртүрлі
ме? т.б.
1.6
Тыңдаушыны
1.1.6.1 сөйлеу
барысында
Менің ұнататын заттарым/ Менің
жақсы көретін туыстарым
4-
нұсқа
Маусым
2016.
12
ң назарын
аудару
2.5 Мәтін
бойынша
сұрақ қоя білу
және жауап
бере білу
1.5 Түрлі
жағдаяттарда
тілдік
нормаларды
дұрыс
қолдану
1.9 Сөздерді,
дыбыстарды
орфоэпиялық
сипаттау/салыст
ыру сөздерін,
вербалды емес
қарым-қатынас
құралдарын (ым-
ишара, қимыл),
дауыс ырғағын,
мәнерін,
қарқынын, сөз
арасындағы
кідірісті
қолдану)
1.2.5.1 мәтін
иллюстрациясы
бойынша
сұрақтар қоя
білу немесе
оқығаны
бойынша
қойылған
сұраққа жауап
беру (мұғалім
көмегімен)
1.1.5.1 түрлі
жағдаяттарда
этикет сөздерін
қолдану
1.1.9.3 сөздің
буыннан
тұратынын
(Т) Оқушыларды өздерінің ұнататын
заттарын бір-біріне көрсетуі әрі
түсіндіруі үшін шағын топтар
ұйымдастырыңыз. Топпен жұмыс істеу
барысында оқушылар бір-біріне
өздерінің сүйікті заттарын
(ойыншықтарын) көрсетіп, олар туралы
айтып береді.
(Ұ) Сынып оқушыларымен бір-біріне
қоятын сұрақтарды анықтап алыңыз.
(Ж,Қ) Оқушылар жұптасып, өзара сұрақ
қояды, оларға жауап береді. «Менің
нағашым», «Мен атамның немересімін»
т.б. тақырыбында ойын ойнау арқылы өз
ата-әжесін, нағашыларын, өзін (атасы,
әжесі, ағасы т.б) мақтау. Жұпта бірі-
біріне нағашылары, ата-әжелері туралы
сұрақтар қойып, оларға жауап береді.
Оқушылардың дұрыс сұрақ қоя білуіне
назар аударыңыз. Ол оқушылардың
сұрақ қою қабілеттерін дамытуға ықпал
етеді.
Бұл
тапсырманы
жұптағы
оқушылардың орнын ауыстыра отырып,
бірнеше рет қайталатып және әрдайым
қойылған сұрақтарды жетілдіріп отыру
керек.
(Ұ) Нағашы, немере сөзін буынға бөлу.
Сөзден н дыбысын бөліп алып, «Бұл
мен» әдісі арқылы қолайнаға қарап
дыбыстау арқылы ауыз қуысындағы
өзгеріске назар аударту. Осы сөздерді
қатыстырып сөйлем құрату.
Оқу жетістіктерін бағалау:
Оқушыларға өздерінің жақсы көретін
ойыншықтарын немесе сүйікті жерлерінің
суреттерін, фотоларын алып келуді
тапсырыңыз.
Фото, сурет әкелген оқушылар коллаж
немесе суретті кітап құрастырады.
Алдында қойылған сұрақтарды қайта
қарап шығыңыз. Мағыналы сұрақтарды
жазып алып, постер ретінде қабырғаға
іліңіз. Сұрау есімдіктерін пайдаланыңыз.
Мысалы: кім? не? неге? қашан?
Мағыналы/қызықты сұрақтар қойған және
сұрақтарға
нақты
жауап
берген
оқушыларды, сонымен қатар көбірек
қолдауды қажет ететін оқушыларды
бақылап,
аты-жөндерін
белгілеп
отырыңыз.
Дыбысты дыбыстату арқылы оқушыларға
дыбыстау кезінде ауыз қуысындағы
өзгеріс пен кедергілер туралы айтуларына
және дыбыстың дауыссыз соның ішінде
үнді дауыссыз екеніне оқушылардың
өздерінің көздерін жеткізіп айтуларына
мүмкіндік беріңіз.
Балаларға арналған
ойындар:
www.playhead.net/kz/ga
mes/for_boys/
4-
нұсқа
Маусым
2016.
13
нормаларға
сәйкес дұрыс
айту
3.8
Каллиграфиял
ық
нормаларды
сақтау
түсіну және
сөздегі буын
санын анықтау
1.3.8.1 жазу
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
әріп
элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазу
тақырыпқа сай, орынды сұрақтар
қоюын;
оқушылардың қарапайым сөздерді
қатыстырып сөйлем құруын;
қарапайым сұрақтарға жауап беруін.
бағалаңыз
2.1 Оқу
түрлерін
қолдану
1.8 Берілген
тақырыпқа
әңгіме құрап
айту
1.9 Сөздерді,
дыбыстарды
орфоэпиялық
нормаларға
сәйкес дұрыс
айту
3.8
1.2.1.1
сөз/сөйлем
сызбасын оқу
1.1.8.1 берілген
сюжетті сурет
бойынша шағын
әңгіме құрап
айту
1.1.9.2
дыбыстардың
мағына
ажыратушылық
қызметін түсіну
1.3.8.1 жазу
Мен ақынмын
(МК)
Оқушылармен біріге отырып
сыныптағы заттар туралы қарапайым
өлең
жазудың
(ауызша)
үлгісін
көрсетіңіз. Сөздер мен сөз тіркестерін,
суреттерді, символдар мен белгілерді,
сызбаларды
іріктеп
алып,
оларды
қарапайым шумақтар немесе тақпақтар
жазу үшін қолданыңыздар.
(Т,Ө) Оқушылар өздеріне ұнайтын
затты, өздерінің идеяларын суреттердің,
сызбалардың
және
белгілердің
көмегімен жеткізеді. Жаза білетін
оқушыларға сөздер мен сөйлемдерді
жазуды тапсыруға болады.
(Ұ,К) Оқушылар өз бетімен сызбалар
мен суреттерді, белгілерді қолданып,
Қарапайым өлеңнің жазылу үлгісін
көрсеткенде алдынғы сабақта оқыған
өлеңдердің құрылымын жүйе ретінде
пайдаланыңыз.
Оқушылардың топпен немесе өз бетінше
жұмыс жасауын таңдаңыз. Оқушыларға
өз бетінше, мұғалімнің көмегімен және
топта
жұмыс
істеу
мүмкіндігін
қамтамасыз
ете
отырып,
берілген
тапсырманы бірнеше рет қайталатыңыз.
Оқушыларға әртүрлі қағаз, қарындаш
және түрлі- түсті борлар беріңіз. Сөздерді
белгілеу үшін сызбаны пайдаланыңыз,
дыбыс
пен
әріптің
арасындағы
байланысты ескеріңіз. Оқушылардың
сөздік қорын және сөз, сөйлем сызбасын
www.balalaralemi.kz/
http://www.balakai.kz/
http://erketai.kz/
4-
нұсқа
Маусым
2016.
14
Каллиграфиял
ық
нормаларды
сақтау
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
әріп
элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазу
топтық өлең құрастырады. Олардың
құрастырған
өлеңдерін
оқушыларға
оқыңыз. Олар бір-бірінің сөздерін
ажырата ала ма\өлең мағынасын түсіне
ала ма? Олар аяқталған өлең туралы не
ойлайды? Өлеңнің қай тұстары ұнайды?
(Ұ,Т)
«Бағытталған
жазу»
әдісін
қолдануыңызға болады . Оқушылардың
өз бетімен жазған тіркестерін топтық
өлең жазу үшін біріктіріңіз. Өлеңдерді
сыныпта қайталатыңыз. Олар бір-бірінің
заттарын тани ала ма? Жазылған
өлеңдер туралы не ойлайды? Қай
бөлімдері ұнады?
Оқушылардың мүмкіндіктерін ескеріп
құрастырған өлеңдерін аудиожазбаға
жазып алуыңызға болады.
жазу дағдыларын ары қарай дамыту
процесі барысында тіл дамытуға аса мән
беріңіз.
1.2 Мәтіннің
тақырыбы
мен негізгі
ойын анықтау
2.1 Оқу
түрлерін
қолдану
1.8 Берілген
1.1.2.1
мұғалімнің
көмегімен
мәтінде кім (не)
туралы
айтылғанын
анықтау
1.2.1.1
сөз/сөйлем
сызбасын оқу.
1.1.8.1 берілген
Баспана түрлері
(МК) Сыныпқа үйдің түрлері туралы әр
түрлі мәтіндерді дауыстап оқып беріңіз.
Әртүрлі
тақырыптағы
кітаптың
құрылымын
көрсетіңіз.
Қажетті
ақпаратты табу үшін кітаптың мазмұны
жазылған бетін қалай қолдану керектігін
көрсетіңіз. Әрбір беттегі ақпаратты,
тақырыптарды, суреттердің атауларын
таптырыңыз,
сызбасын
қалай
оқу
керектігінің
үлгісін
көрсетіңіз;
дыбыстық-буындық
құрамын
анықтатыңыз. Осыны әр сабақ сайын
жаңа
ақпаратты
көрсете
отырып
Кітап таңдау барысында тақырыпқа сай
мазмұны
жазылған
бетті,
суреттер,
диаграммалар болуын ескеріңіз.
Есік, терезе, шатыр, бақша, аула, еден,
қабырға, бұрыш, төбе, т.б. секілді
қарапайым сөздерді суреттерімен алуға
болады. Оқушыларды оқу қабілеттеріне
байланысты топқа, жұпқа біріктіріп,
жұмысты ұйымдастырыңыз.
Оқи алатын оқушылар болған жағдайда
бірнеше
әріптен
тұратын
бейтаныс
http://bilimkozy.idhost.k
z/
4-
нұсқа
Маусым
2016.
15
тақырыпқа
әңгіме құрап
айту
1.9 Сөздерді,
дыбыстарды
орфоэпиялық
нормаларға
сәйкес дұрыс
айту
3.8
Каллиграфиял
ық,
графикалық
нормаларды
сақтау
сюжетті сурет
бойынша шағын
әңгіме құрап
айту
1.1.9.3 сөздің
буыннан
тұратынын
түсіну және
сөздегі буын
санын анықтау
1.3.8.1 жазу
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
әріп
элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазу
қайталаңыз.
(Ж,Т)
Баспана
түрлері
туралы
суреттерді оқушыларға таратып беріңіз.
Оқи алатын оушыларға сөздерді бірге
дауыстап оқытыңыз және суреттегі
бейнеге
сай
сөздерді
тауып
орналастырынуын тапсырыңыз.
(Ө,Қ)
Суреттің
атауы
жазылған
карточкаларды көрсетіңіз. Арасында
суретті
жазуы
жазылмаған
карточкаларды
қалдырыңыз.
Оқушылардың
карточкаларды
суреттермен
және
символдармен
толықтыруын сұраңыз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
қарапайым сөздерді, символдарды,
сызбаларды түсіну;
сюжетті сурет бойыншашағын әңгіме
құруын бағалаңыз.
сөздерді оқуға ынталандырыңыз.
Келесі сабақтарда оқушылар өз үйлерін
сипаттайды.
Даярлық
жұмыстарын
жүргізіңіз. Ол үшін оқушылар сюжетті
суреттер
бойынша
сөйлемдер
құрастырады.
Оқушыларға
сөйлемді
тыңдап, естіген сөйлемдерінің сызбасын
дәптерге жазуды тапсырыңыз. Оқушылар
сөйлемдердің сызбасын жасаудан суреті
және символдары бар карта-сызба жасауға
көшеді. Үлгі/сызба бойынша сөйлем
құрауға
дайындық
жүргізу
жаттығуларынан кейін 3-4 сөйлемнен
тұратын
байланыстырылған
әңгіме
құрастыруға көшеді.
1.6
Тыңдаушыны
ң назарын
аудару
1.1.6.1 сөйлеу
барысында
сипаттау/салыст
ыру сөздерін,
вербалды емес
қарым-қатынас
құралдарын (ым-
ишара, қимыл),
дауыс ырғағын,
мәнерін,
қарқынын, сөз
Өз үйімді сипаттаймын
Оқушыларға үйлерінің фотоларын әкелуді
немесе суретін салып келуді тапсырыңыз.
Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын
талқылаған кезде баланың намысына
тиетін айырмашылықтарды талқылаудан
сақ болыңыз.
Алдыңғы сабақта пайдаланған сұрақтарды
көрсетіңіз. Сыныптағы әрбір оқушыны
кем
дегенде
бір
сұрақ
қоюға
талпындырыңыз. Әртүрлі баспананың
(адамдардың, жануарлардың, құстардың,
(Ұ) Оқушылар үйлерінің фотоларын
немесе салынған суреттерін сыныпта
көрсетеді және ұқсастықтары мен
айырмашылықтарын
табады.
Оқушыларды алдыңғы сабақта берілген
сөздерді қолдана отырып сөйлем құрауға
ынталандырыңыз.
(Т) Оқушылардың өз үйлерін бір-біріне
сипаттату үшін топқа біріктіріңіз.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
16
3.4
Оқыған/тыңда
ған
материалдың
мазмұнын
жазу
1.9 Сөздерді,
дыбыстарды
орфоэпиялық
нормаларға
сәйкес дұрыс
айту
3.8
Каллиграфиял
арасындағы
кідірісті
қолдану)
1.3.4.1 мұғалім
көмегімен
оқыған/тыңдаған
мәтіндердегі
ақпаратты сурет,
сызба, белгілер
қолданып
жеткізу
1.1.9.1 сөздегі
дыбыс түрлерін
(дауысты,
дауыссыз, жуан
және жіңішке
дауыстылар)
ажырату және
дұрыс дыбыстау
1.1.9.3 сөздің
буыннан
тұратынын
түсіну және
сөздегі буын
санын анықтау
1.3.8.1 жазу
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
Олардың сүйікті заттары туралы бір-
біріне сұрақ қоятынын ескертіңіз.
Сүйікті заттарының сипаттамаларын
жетілдіре түсу үшін топтарын ауыстырта
отырып, оқушыларға осы жаттығуды
бірнеше рет орындатыңыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Сауат ашу» пәні бойынша оқу жоспары - бет 3

text:
(Ө,Қ) Диктофон немесе бейнекамераны
пайдаланып
мұғалім
оқушылардың
үйлерін сипаттау сәтінің соңғы нұсқасын
жазып алады.
Тапсырманы күрделендіру: оқушылар
сипаттау барысында тіл байлығын
көрсете отырып үйлерінің сипаттамасын
толық айтып бере алады.
Оқушыларға қолдау көрсету үшін сөз
(дыбыстық құрамын) сызбасын жазуда
көмек көрсетіңіз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
өз үйін сипаттау;
салыстыру;
сөздерді буынға бөлу және сызбасын
салу қабілетін бағалаңыз.
жәндіктердің т.б.) сипаттау барысында
оқушыларды болжай білуге жетелеңіз.
Осы әдісті керісінше ұйымдастыруға
болады. (Мысалы: тақырып беріп оның
мазмұнын болжау). Мағыналы, көркем
сөздер
қолданған
оқушыларды
мадақтаңыз.
Мұғалімдер құрылғыларды сабақта
қолданбас
бұрын
оқушылардың
техникамен
(диктофон
немесе
бейнекамерамен) жұмыс істей білетініне
көз жеткізу керек. Сонымен қатар сіз
жекелеген
оқушылардың
сипаттау
барысын құрылғыға жазып жатқанда өзге
оқушылардың
тапсырма
орындауын
бақылап отырыңыз, осы жерде өзге
мұғалімдердің көмегі қажет болуы мүмкін
(сабақ үстіндегі іс-әрекетті зерттеу).
Оқушылар өздерінің жауаптарын сөздер
сызбасын,
белгілер
мен
суреттерді
қолдана отырып, дәптерлеріне қалай
жазулары керектігін үлгіге түсіріңіз. Сол
сияқты қандай да символдың немесе
белгінің нені білдіретіндігін түсіндіру
жұмыстары жүргізіледі.
Оқушылармен бірлесіп әңгіме айтудың
(3-4 сөйлемнен тұратын) суретті-кескінді
сызбасын жасаңыз. Әңгіме құрастыруға
үйретудің келесі кезеңінде тек дайын
сызбалар ғана емес, сабақ барысында
оқушылардың өздері жасаған сызбаларды
қолдану бойынша жұмыстар жүргізіледі.
Олар әңгімелеп берудің бірізділігін өздері
анықтайды, қандай да бір затты, заттың
4-
нұсқа
Маусым
2016.
17
ық,
графикалық
нормаларды
сақтау
әріп
элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазу
белгісін, іс-әрекетін белгілеу тәсілдерін
өздері
таңдап,
ұсынады.
Мұндай
жұмыстар ұжыммен немесе топпен
жүргізіледі. Сөйтіп символдар, белгілер
,
суреттер және сызбалардың көмегімен
әңгіме құрастыру және жазу қабілеттері
дамиды. Әңгіме құрастыру және жазу
барысында оқушылар өз сызбаларын
сызып, шығармашылықтарын көрсете
алады.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
18
«Сауат ашу» пәні. 1-сынып
2-бөлім: Менің мектебім
Осыған дейін меңгерілген білім
2-бөлім және 1-бөлімде игерілген білім мен дағдыларға негізделеді. Оқушылар мектептің бір күнін сипаттау үшін және айтып беру үшін мектеп
туралы әңгімелермен, балаларға арналған өлеңдермен және сөздермен таныс болуы керек.
Мәнмәтін
Бұл бөлім оқушыларға мектеп және мектеп өмірі туралы ойлануға мүмкіндік береді. Бөлім қоғамдық-гуманитарлық пәндермен байланысы бар
(Дүниетану, Жаратылыстану). Осы бөлімнің өн бойында оқушыларға жаңа дыбыстар мен әріптерді таныстыру бойынша жұмыстар жүргізіледі,
әріптер мен олардың қосылыстарын жазуға, буындап оқуға, жиі кездесетін сөздерді тұтас оқуға талпынады. Мұғалімдер тапсырмаларға қатысты
әңгімелер, өлеңдер немесе санамақтар қолдануы керек және оқыту ісінің әр алуан түрлері арқылы оқушылардың үйренуіне мүмкіндік беруі керек.
Қысқаша шолу
Бұл бөлімде «Әліппе кезеңі» басталады. Бұл бөлім «Менің мектебім» тақырыбында өрбиді және оқушылармен мектептегі оқу жылының басы,
мектеп өмірі туралы әңгіме жүргізіледі. Өздері шағын бейкөркем мәтіндер мен диалогтер құрастырып үйренгенше бір-бірімен сөйлесуге, бір-бірін
тыңдауға мүмкіндік берілуі керек. Бұл бөлімде мектепке қатысты сөздік қорын бекіту үшін мектеп ауласына серуенге шығу ұйымдастыруға болады.
Оқу
бағдарлама
сына
сілтеме
Оқу
мақсаттары
Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері
Мұғалімге арналған ескертпелер
(оқыту әдістемесі бойынша)
Оқыту ресурстары
Әліппе кезеңінде назар аударыңыз:
1) өтілген дыбыстарды сөз құрамында
жаырату;
2) әліппе әріптерінен (кеспе) сөз құрау,
оқу және жазу;
3) сөзді буындап және 1-2 буынды
сөздерді тұтас оқу;
4) қарапайым мәтін мазмұнын мұғалімнің
сұрағы бойынша айта білу;
5) қысқа өлеңдерді жатқа айта алу;
6) көлемі шағын мәтіндерді түсініп оқу;
Бұл бөлімде «Әліппе кезеңі» бойынша а,
н, л, р, о, т, у, ш, с дыбыстары мен
әріптерімен
таныстыруды
бастауға
болады.
Дыбыс пен әріпті оқыту туралы
нұсқаулық
4-
нұсқа
Маусым
2016.
19
7) бас әріп пен кіші әріптің жазылуын,
әріптерді бір-бірімен байланыстырып
жазу.
8) айтылуы мен жазылуы бірдей сөздерді
жазу;
9) жазған сөздерін үлгі бойынша тексеру.
Сабақ барысында
2.9 Дыбыс пен әріпті тану және
ажырату
2.1 Оқу түрлерін қолдану
3.11 Пунктуациялық нормаларды сақтау
3.12 Каллиграфиялық нормаларды сақтау
бөлімшелері оқу мақсаттарын жүйелі
қолдануды ұсынамыз.
Оқушыларға сөзді буынға, буынды
дыбысқа
ажырату
және
керісінше,
дыбыстардан буын, буыннан сөз, сөзді
қатыстырып
сөйлем
құрастыру
тапсырмаларын жиі орындату қажет.
Сөйлем құрату барысында сызбалар мен
суреттерді
кеңінен
қолдану,
оқушылардың қызығушылығын оятады.
Оқушыларды
талдау-жинақтауға
жаттықтыру үшін:
1. Кез-келген дыбысты сөз ішінен бөліп
алуға және сөз құрамында айтылуына
жақындата отырып бөліп айтқызу;
Сөз құрамындағы үйретілуге тиісті
дыбысы бар буын анық естілетіндей,
дыбыстың өзін ерекше созып айтқызу.
Мысалы, «р» дыбысын «ора» сөзіндегі
«о-ра» буындары «о-орра» делініп, «р»
дыбысы ерекшеленіп, біраз созыңқы
айтылады.
2.
Дыбыс
артикуляциясын
қою,
оқушыларға
сөз
құрамындағы
үйретілуге тиісті дыбыстың айтылу
процесімен таныстыру. Мысалы, мұғалім
оқушыларға «с» дыбысын айтуда
қарапайым айнаға қарап дыбыстатады,
дыбысты айтуда тілдің қандай жағдайда
болатынын бақылайды.
Артикуляциялық тәсілмен тек еріндік
және тіс пен тіл қатысы арқылы шығатын
4-
нұсқа
Маусым
2016.
20
дыбыстарды үйрету тиімді болады.
Оқушыларға ш, ж, к, ғ, г, й, и, щ, ц
дыбыстары артикуляциясын аңғару қиын
болады. Сондықтан мұғалім дыбысты
оқытуды бастар алдын қалай үйрету
тәсілін жан-жақты ойластыруы тиіс.
Қосымша артикуляциялық жаттығу әрі
жүргізіп тұтас оқуға жаттығу ретінде
қосымша
тапсырмаларды
қолдануға
болады. Мысалы,
Аң, - аң, -аң, шаң,
Шаң, шаң, шаң, маң.
Маң, маң, маң, паң
Паң, паң, паң, таң
Таң, таң, таң, қайырлы таң!
3. Сөз соңындағы немесе басындағы
дыбысты түсіріп айтып, оқушыларға
тапқызу. Бұл жерде түрлі суреттерді
қолдануға болады. Сөз құрамындағы
дыбыстарды жинақтау арқылы қандай
дыбысты қосу керектігін саналы түсінеді.
Дыбыстың сөздің басында, ортасында,
аяғында келетінін сөздерді талдау және
жинақтауды қатар үйретуге болады.
Мысалы, «ш» дыбысын өту барысында
бұл дыбысты оқушыларға айтқызып,
таныстырғаннан қейін шана, шаш, арша
сияқты сөздерді өз бетінше айтқызып,
буынға, дыбысқа талданады; «ш» ды-
бысының орны анықталады (қай буында,
нешінші
буында);
қайта
жинақтау
барысында «ш» дыбысының сөздегі
орнына көңіл бөлінеді. Оқушылар
құрамында «ш» дыбысы бар сөздерді
ойлап табады.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
21
4.
Айтылуына
қарай
дыбыстарды,
жазылуына қарай әріптерді салыстыру.
Мысалы, жон-жөн, тор-төр, ор-өр
сияқты сөздер арқылы «о» дыбысы мен
«ө» дыбысының дыбысталу ерекшелігі
аңғартылады.
Сонымен
қатар
жазылуындағы
ұқсастықтар
мен
айырмашылықтарына назар аударылады.
Осылайша, қ-к, с-з, ғ-г, а-ә, ы-і
дыбыстары да жұпталып, салыстырып
сөздерді
талдау-жинақтау
арқылы
үйретуге болады.
5. Буын немесе сөзді есте сақтау арқылы
оқу. Оқушылар сөз құрамын дыбыстық-
буындық талдағаннан кейін, жинақтап,
кеспе әліппеден құрастырады. «Қандай
сөз құрастырдық?» — деген сияқты
сұрақтар арқылы сөзді тұтас айттырады,
оқылуын есте сақтайды. Өйткені кеспе
әліппеден құрастырған сөзін, қайта
оқығанда оқушы бірден оқып бере алады.
6. Дыбыс алмастырып оқу. Мысалы,
оқушылар талдау-жинақтау арқылы сөзді
құрастырып оқыған соң, енді сөз
құрамындағы бір әрпінің орнына басқа
әрпін қойып оқыту. Дауысты және
дауыссыз
дыбыстардың
орнын
ауыстыруға болады.
Мысалы,
Тас, тас, тас, тыс
4-
нұсқа
Маусым
2016.
22
Тыс, тыс, тыс, тіс
Тіс, тіс, тіс, түс
Түс, түс, түс, тұс
Тұс, тұс, тұс, тос
Тос, тос, тос, төс
Төс, төс, төс, тес
Тес, тес, тес, тез
Тез, тез, тез оқы.
Буындап оқуды, әріптен буын, буыннан
сөз құрап оқуды үйрету. Оқушылардың
қызығушылығын,
жас
ерекшелігін
ескеріп үнемі жұмысты түрлендіріп отыру
керек. Белсенді оқыту әдіс-тәсілдерін
қолданумен
қатар
«Сөйлеу
қабырғаларына» оқушыларға көмекші
болатын тақырыпқа сәйкес суреттер мен
көрнекіліктерді қолдануды ұмытпаңыз.
Бөлім бойы күнделікті:
артикуляциялық жаттығулар;
ұйқастар,
өлеңдер, санамақтар,
жаңылтпаштар,
жұмбақтарды
айтып тіл ұстарту;
сұраққа толық сөйлеммен жауап
беру;
«сөйлем - сөз – буын – дыбыс»
ажырата білу және графикалық
4-
нұсқа
Маусым
2016.
23
сызбасын оқу, сызба бойынша
буын/сөз/сөйлем құрастыру;
сөз құрамында дыбыстың орнын
анықтау,
сәйкес
әріпті
есте
сақтауға көңіл бөлінеді.
Осы
кезеңде
әріптер
әлі
толық
өтпегендіктен, әңгіме құрастыру және
жазу бойынша жүргізілетін жұмыстардың
бірізділігі мынадай болады.
Әңгімені жазар алдында сюжетті сурет
бойынша ауызша әңгіме құрастыру
бойынша даярлық жұмыстарын жүргізіңіз.
Мұғалім оқушыларға сөйлемді тыңдап,
естіген сөйлемдерінің сызбасын дәптерге
жазуды
тапсырады.
Оқушылар
сөйлемдердің сызбасын жасаудан суреті
және символдары бар карта-сызба жасауға
көшеді. Сол сияқты қандай да символдың
немесе белгінің нені білдіретіндігін
түсіндіру
жұмыстары
жүргізіледі.
Үлгі/сызба бойынша сөйлем құрауға
дайындық жүргізу жаттығуларынан кейін
4-5
сөйлемнен
тұратын
(баяндап
әңгімелеудің суретті-кескінді сызбасын
жасау)
байланыстырылған
әңгіме
құрастыруға көшеді. Әңгіме құрастыруға
үйретудің келесі кезеңінде тек дайын
сызбалар ғана емес, сабақ барысында
оқушылардың өздері жасаған сызбаларды
қолдану
бойынша
жұмыстар
жалғастырылады. Олар әңгімелеп берудің
бірізділігін өздері анықтайды, қандай да
бір затты, заттың белгісін, іс-әрекетін
белгілеу
тәсілдерін
өздері
таңдап,
4-
нұсқа
Маусым
2016.
24
ұсынады. Мұндай жұмыстар ұжыммен
немесе
топпен
жүргізіледі.
Сөйтіп
символдар, белгілер, суреттер және
сызбалардың көмегімен әңгіме құрастыру
және жазу қабілеттері дамиды. Әңгіме
құрастыру
және
жазу
барысында
оқушылар
өз
сызбаларын
сызып,
шығармашылықтарын көрсете алады.
1.1
Тыңдалған
материалды
ң мазмұнын
түсіну
2.5 Мәтін
бойынша
сұрақ қоя
білу және
жауап бере
білу
1.3
Тыңдалған
материалды
мазмұнында
у
2.9 Дыбыс
пен әріпті
1.1.1.1 тыңдау
барысында тілдік
бірліктерді
(сөйлеу, сөз,
сөйлем, мәтін)
ажырату,
тыңдалған
мәтіннің
мазмұнын түсіну
1.2.5.1 мәтін
иллюстрациясы
бойынша
сұрақтар қоя білу
немесе оқығаны
бойынша
қойылған
сұраққа жауап
беру (мұғалім
көмегімен)
1.1.3.1
мұғалімнің
көмегімен
оқиғаның ретін
сақтай отырып
баяндау
Менің мектебім (топсеруен)
(МК) Мұғалім суретті, сызбаны және
символды пайдалана отырып, мектептегі
түрлі орындарға қалай баруға болатынын
көрсетеді, түсіндіреді, сипаттайды. Өз
әңгімелеріңізге неғұрлым қызық сәттерді
көбірек қосып айтыңыз. Мысалы: жолда
кездесетін заттарды сипаттаңыз.
(Қ)
Оқу
жетістіктерін
бағлау:
Оқушылардың сізді тыңдағанын және
түсінгенін тексеру үшін өзіңіз айтып
берген бағыт бойынша сұрақтар қойыңыз.
Сіз берген ақпараттың бір-екі сәтін есте
сақтағанын бағалаңыз.
Әртүрлі бағыттарды пайдалана отырып,
осы жаттығуды бірнеше рет орындатыңыз.
(Ө) Оқушыларға өздері есінде сақтай
алған қызықты элементтерді көбірек
қосып мектептің суретін салғызыңыз.
(Ж)
Мектепке
баратын
жолдардың
сызбасын жұптағы өз серіктеріне суреттеп
беруді тапсырыңыз. Оқушылар өз бағыты
Бұл бөлімде мұғалімдер осы тақырыпқа
сай әңгімелер, өлеңдер немесе санамақтар
айтуы қажет.
Өлеңдер, тақпақтар немесе санамақтарды
бірнеше рет қайталау арқылы оқушыларға
қосылып хормен айтуға мүмкіндік беруді
ескеріңіз.
Мектеп ішіндегі жолыңызға арналған
шағын карта дайындаңыз. Өзіңіз жүріп
өтетін негізгі жолдың суретін салыңыз.
Мысалы: басқа сынып бөлмелері, есіктер,
терезелер.
Жол сызбаңыз туралы айтқан кезде, ретті
білдіретін сөздерді: бірінші, сонан соң,
келесі және бағытты нұсқайтын сөздерді
қолданыңыз
(оңға,
солға,
алдында,
артында ортасында т.б.)
Оқушылардың
дауыстап
сенімді
сөйлеуіне
байланысты
бағалау
тапсырмасын бүкіл сыныппен немесе
топпен жүргізуді шешіңіз.
Сұрақтар:
http://www.mes-
english.com/flashcards/fa
mily.php
http://bilimdiler.kz/
күн тәртібі
4-
нұсқа
Маусым
2016.
25
тану және
ажырату
1.2.9.1 әріпті
тану, ажырату
және оны
дыбыспен
сәйкестендіру
туралы айтуға әбден дайын болған кезде
серіктестерін (мұғалімнің белгі беруі
бойынша)
алмастырады
және
жаңа
серіктесіне өзінің жүру бағыты туралы
айтып береді. Оқушының өзіне деген
сенімділігін арттыру үшін өз бетімен
жұмыс істеуге көбірек мүмкіндік беріңіз.
Мен бірінші қай жерге жетемін? Кітап
сөресіне ме? Есікке ме?
xxx сынып бөлмесінен кейін қайда
барамын?
Кімнің есінде қалды, қай бағытқа
бұрыламын?
-
деген
мазмұнда
құрылуы тиіс.
Оқушыларға үлкен қағаз парақтарын,
қарындаштар және түрлі-түсті қаламдар
беріңіз.
Оқушыларды
мектептің
айналасына немесе ауласына алып шығуға
болады. Оқушылар сыныптан шыққаннан
бастап жүрген жолдарын (сызба, белгі,
символдар арқылы, оң жақта, сол жақта
кездеметін нысандарды нақтылау) жазып
отырады. Мүмкіндігінше түрлі жолдармен
жүріңіз.
Сыныпты жұпқа бөлгенде достық қарым-
қатынасты, сыйластықты орнатуға көңіл
бөліңіз, өйткені оқушылар бір-бірімен
әңгімелескен кезде өздерін еркін сезіну
керек. Мүмкіндік болса, оқушылардың
бір-бірімен
дұрыс
қарым-қатынас
жасауына қолдау көрсету үшін пән
мұғалімдерін серуенге қатыстырыңыз.
Мысалы, оқушылар өзара: «Мен киім
шешетін орыннан сыныпқа қалай өте
аламын?» - сияқты сұрақтар қоя алады.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
26
2.9 Дыбыс
пен әріпті
тану және
ажырату
3.8
Каллиграфи
ялық
нормаларды
сақтау
1.9 Сөздерді,
дыбыстарды
орфоэпиялы
қ
нормаларға
сәйкес
дұрыс айту
1.2.9.1 әріпті
тану, ажырату
және оны
дыбыспен
сәйкестендіру
1.3.8.1 жазу
жолын,
жоларалық
кеңістікті,
жолдың жоғарғы
және төменгі
сызығын сақтап,
әріп
элементтерін
каллиграфиялық
талаптарға сай
жазуу
1.1.9.3 сөздің
буыннан
тұратынын
түсіну және
сөздегі буын
санын анықтау
Дыбыс пен әріпті оқыту
(МК, Ұ) Суреттер бойынша жұмыс
ұйымдастырыңыз. Сөз құрамында А
дыбысының орнын анықтау, дыбыстық
буындық талдау жасау. «А» әрпінің баспа
және жазба түрімен таныстыру. «А» бас
әрпіне не ұқсайды? Әріпті таяқшадан
өздері құрастырады және оқиды.
(МК)
Аллитерацияны
пайдаланыңыз.
Мысалы, Анар алма алды. Сөйлемнің
ерекшелігін, а әрпінің сөз құрамындағы
орнын
графикалық
сызбасында
анықтатыңыз.
(Т,Ө) А әрпінің баспа түрін түрлі
ресурстарды пайдаланып жазу.
(МК) Мұғалім көзін жұмып бір минуттың
ішінде пернетақтада әріптерді кездейсоқ
тереді. Оқушылар интерактивті тақтада
бақылап отырады. Құжатты шығарып, әр
оқушыға таратады. Олар аталған әріпті
тауып,
санын
анықтайды.
Келесі
сабақтарда буын (сөз) таптыруға болады.
(Т) А дыбысынан басталатын сөздерді
қатыстырып сөйлемдер құру.
Оқушылардың::
сөз ішінен қажетті әріпті табуын;
сөзді
қатыстырып
сөйлем
құру
дағдысын бағалаңыз
Сынып оқушылары мектепке дейінгі
дайындықта болып, әліппеге дейінгі
кезеңнің міндеттерін жақсы орындап
отырған
жағдайда
Әліппе
кезеңін
бастауыңызға
болады.
Сынып
оқушыларының жеке қабілетін ескеріңіз.
«Дыбыс пен әріпті таныстыру» үлгісін
Әліппе кезеңінде басшылыққа алуыңызға
болады.
Осы бөлімді оқу үшін әріптің баспа/жазба
үлгілері жазылған көлемді карточкалар
дайындау қажет.
Жазу сабақтарында төмендегі жұмыстар
жүргізіледі:
Жазуға дайындық: (оқушылардың
дұрыс
отыруы,
қаламдарын
дұрыс
ұстауы,
дәптерлерінің
партада дұрыс қойылуы).
Жаңа әріптің элементтері жеке
көрсетіледі, мұғалім оны тақтаға
жазып
тұрады,
оқушылар
дәптерлеріне жазады.
Мұғалім жаңа әріпті тақтаға
жазады; оқушылар осы әріптен
басталатын сөздер ойлап табады,
сонан
соң
олар
әріпті
дәптерлеріне жазып алады.
Әліппенің
алғашқы
кезеңдеріндегі
сабақтар
осындай
жүйеде
ұйымдастырылады. Ал әліппенің екінші,
үшінші
кезеңдерінде
жаңадан
үйретілетін әріпті меңгерту жұмысы
көбірек жүргізіледі. Мұнда өтілген
әріптерді қайталау, бірнеше буыннан
erketai.kz/ana-jane-
bala/bala...
Қазақ әліпбиімен
танысу
http://kaztube.kz/ru/video
/121666
www.balakai.kz
4-
нұсқа
Маусым
2016.
27
құрастырылған сөздерді оқу, кеспе
әліппеден сөз құрастыру және оларды
оқу жұмыстары басым болып отырады.
Сонымен қатар әріптері, буындары
ұқсас жұп сөздер мен буындарды
салыстырып оқу, жазу жұмыстары да
жүргізіледі.
Оқушыларға
үнемі
сөзді
буынға,
буынды
дыбысқа
ажырату
және
керісінше, дыбыстардан буын, буыннан
сөз құрастыру үдерісін орындату қажет.
1.5 Түрлі
жағдаяттард
а тілдік
нормаларды
дұрыс
қолдану
1.6
Тыңдаушын
ың назарын
аудару
1.3
Тыңдалған
материалды
мазмұндау
1.1.5.1 түрлі
жағдаяттарда
этикет сөздерін
қолдану
1.1.6.1 сөйлеу
барысында
сипаттау/салыст
ыру сөздерін,
вербалды емес
қарым-қатынас
құралдарын (ым-
ишара, қимыл),
дауыс ырғағын,
мәнерін,
қарқынын, сөз
арасындағы
кідірісті қолдану)
1.1.3.1
мұғалімнің
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sauat-ashu-peni-bojinsha-ou-jospari.html?page=3#«Сауат_ашу»_пәні._1-сынып__2-бөлім:_Менің_мектебім__Осыған_дейін_меңгерілген_білім


title: Мектептің экскурсия жетекшісімін

text:
Мектептің экскурсия жетекшісімін
(Ұ) Мектеп ішінде жүретін жолдарды
оқып
үйрену
үшін
сахналауды
қолданыңыз.
Оқушылармен
бірге
күнделікті іс-қимылды пантомима арқылы
көрсетіңіз. Сыныптан жолдың әрбір
кезеңінде не істеуге болатыны туралы
ұсыныстарын білдіруді сұраңыз. Жаңа
сөздермен
таныстырып,
қажетті
терминдерді жазып қойыңыз.
«Роботтар»
ойынын
ойнатыңыз:
Оқушылар қиялдағы мектепте жүру үшін
«робот-оқушы» бағыт көрсетеді. «Робот-
оқушы» мектептің бір бөлігінен екінші
бөлігіне
баратын
етіп
тапсырманы
күрделендіріңіз.
Балама тапсырма ретінде, көріністің
шағын бөлігін қағаз бетіне ойыншық
фигуралар мен суреттер арқылы көрсетуге
болады.
Жаңа дыбыс және әріппен таныстыру
жұмыстарын жалғастыра беріңіз, бұл
жұмыс жүйелі түрде жүргізілуі керек.
Ашық, кең жерде (сыртта немесе
мектептің дәлізінде), қиялдағы мектепті
және айналасын, олардың ерекшеліктерін
көрсету үшін көмекші заттар дайындаңыз
(Мысалы: қораптар немесе кілемшелер).
Мектептің айналасындағы дәлізді көрсету
үшін арқан немесе жіп кесінділерін
пайдаланыңыз. Оқушыларды қиялдағы
«сынып» айналасына жинап, күнделікті
орындайтын іс-әрекетіңізді пантомима
арқылы көрсетіңіз. (Мысалы: пальтоны
ілгенін,
сөмкені
қолға
ұстауын,
директордың кіргенін, жүргенін, кейбір
сынып бөлмелеріне бас сұғуын, жолда
достармен амандасуын.) Мектеп ережесі
туралы әңгімелесіңіз.
Сұрақтар қойыңыз. (Мысалы: Біз қай
4-
нұсқа
Маусым
2016.
28
көмегімен
оқиғаның ретін
сақтай отырып
баяндау
(Т) Оқушыларға робот болып жұпта
ойнауға мүмкіндік беріңіз, көбірек егжей-
тегжейлі нұсқау беріңіз және тақырыпқа
лайықты сөздерді пайдаланыңыз.
жерде тыныш жүруіміз керек? Қай жерде
жүгіруге және секіруге болады? т.б)
Жаңа сөздер:
дәліз, киім ілетін орын, бұрыш, асхана,
кітапхана, баспалдақ, мұражай,т.б.
Бағыттар, солға, оңға, алға, артқа
Оқушыларды жаңа сөздермен (сөздің
астында осы заттардың немесе қозғалыс
бағытының белгісі немесе символы болуы
керек) таныстырып, осы сөздерді сөйлеу
барысында қолдануға ынталандарыңыз.
Топта/жұпта әр түрлі қабілетті
оқушыларды топтастырыңыз. Өйткені
сөздік қоры мол, ойлау қабілеті жақсы
дамыған оқушылар қабілеті төмен
оқушыларға қолдау көрсете алады.
3.5 Мәтінді
1.3.5.1
Мектепке бару бағытын құрастыру
4-
нұсқа
Маусым
2016.
29
түрлі
формада
құрастыру
2.1 Оқу
түрлерін
қолдану
тақырыпқа
байланысты
керекті сөздер,
сызбалар,
суреттер,
белгілер қолдана
отырып, жай
сөйлемдер/мәтін
құрастыру және
жазу
1.2.1.2 Оқудың
түрлерін
(буындап оқу,
жиі кездесетін
сөздерді тұтас
оқу, түсініп оқу)
қолдану
(К). Мектепке баратын жол бойындағы
нысандарды
сөздермен
және
сөз
тіркесімен белгілеп жазу үшін мұғалімнің
сызба/суреті бойынша «Бірлесіп жазу»
әдісін
қолданыңыз.
(Жол
бағытын
сипаттау
үшін
сөздер,
символдар,
белгілер,
сызбалар,
сөз/сөйлемдер
сызбаларын қолдануға болады).
Жаза алатын оқушылар үшін әр сөзді
буынға бөліп айтып беріңіз (сөзді әр
дыбысы анық естілетіндей етіп айтыңыз),
әр сөздегі дыбысты анықтап, оларды
әріппен белгілетіңіз. Осылайша алдыңғы
сабақта меңгерген дағдыларына (бағалау
арқылы анықталған) сүйене отырып,
бірнеше
күн
бойы
тапсырманы
қайталаңыз.
(Ө,
Қ)
Оқушыларға
карточкадағы
суреттерге сай сөздер мен сөз тіркестерін
жазуды тапсырыңыз.
Дыбыстарды сәйкес әріптермен таңбалау
үшін
«Бағытталған
жазу»
әдісін
қолданыңыз.
сынып оқушыларының деңгейіне
байланысты күрделірек тапсырма
беруіңізге болады, мысалы, сөз
тіркестері мен сөйлемдер (сурет,
сызбамен толықтырып)
жазғызыңыз.
Оқу жетістіктерін бағалау:
өтілген әріптерді тануы және дұрыс
«Бірлесіп жазу» -сыныпта жазылымды
үйретудің ең тиімді әдісі. Мұғалім
сыныпқа жазылымның үлгісін көрсетеді.
Бұл транскрипциялық (оң немесе сол
деген бағытты көрсету түрінде) немесе
композициялық (мағыналы сөздер немесе
қызықты сөйлем құрылымдары) болуы
мүмкін.
4-
нұсқа
Маусым
2016.
30
таңбалап жазуын;
буын, сөзді оқу қабілетін;
кейбір дыбыстарды сөздің басында,
ортасында, соңында дұрыс
анықтауын,сөзді жазуын;
бағытты көрсету үшін қажет сөздерді
пайдаланып, ауызша сөз тіркестерін
құру қабілетін бағалаңыз.
2.6 Мәтіннің
түрлері мен
жанрын,
стилін
анықтау
2. 2 Мәтінді
түсіну
1.2.6.1*
мұғалімнің
көмегімен
ерекшелігіне
қарай мәтін
жанрын (өлең,
әңгіме, ертегі)
ажырату
1.2.2.1 мәтінде
автордың кім
(не) туралы
айтқысы келгенін
Мектеп туралы шығармалар оқу
(МК) Оқушыларға оқу жылының басы
және мектепке бару туралы бірнеше қысқа
әңгіме/өлең оқыңыз. Сөздерді оқу
белгілерді, символар мен сызбаларды
қалай қолдану керектігін көрсетіңіз.
Жұмыстың осы түріне өзіңізге көмекші
ретінде сөздерді оқи алатын оқушыларды
тартыңыз.
(Ұ) Әрбір әңгіме/өлеңнің кейіпкерін,
оқиғасын және мазмұнын талқылаңыздар.
Оқушыларға өздерінің мектепке алғаш
«Мектеп туралы әңгімелер» бұрышын
жасаңыз. Бұл жерде көптеген суретті
мәтіндер мен бейкөркем мәтіндер болуы
керек. Кейбір мәтіндерде кейіпкерлер
жан-жануарлар
болса,
кейбірінде
оқушылар болуы мүмкін. Ыңғайлы
орындықтар мен жастықшалары бар
жайлы
кітап
оқу
бұрышын
ұйымдастырыңыз. Оқушыларға үзіліс
кезінде сол жерден кітап алып оқуына
рұқсат етіңіз. «Бүгінгі кітап» рубрикасын
4-
нұсқа
Маусым
2016.
31
2.5 Мәтін
бойынша
сұрақ қоя
білу және
жауап бере
білу
1.7
Тыңдалған
материал
бойынша өз
пікірін айту
түсіну
1.2.5.1 мәтін
иллюстрациясы
бойынша
сұрақтар қоя білу
немесе оқығаны
бойынша
қойылған
сұраққа жауап
беру
1.1.7.1 тыңдалған
мәтінге өз
көзқарасын жай
сөйлеммен
білдіру (ұнайды/
ұнамайды)Тыңда
лған мәтінге өз
көзқарасын жай
сөйлеммен
білдіру (ұнайды/
ұнамайды)
келгендегі сезімдері мен кейіпкерлердің
сезімдерін салыстыртыңыз.
(Т) « Бағытталған оқу» әдісін қолданып,
әңгіме/өлеңдерді топта бірігіп оқытыңыз.
кітапқа кіріспе
тексеру стратегиясы
өз бетінше оқу
мәтінге қайтып оралу және сұрақтарға
жауап беру.
ұйымдастыруға болады. Оқушылар күні
бойы кітапты қарап, оқулары керек, оқу
күнінің соңына қарай 7-10 минут аясында
кітапты тақылау ұйымдастырыңыз.
Әр әңгімені оқып болғаннан кейін, оның
қай жерде болғанын, оған кім қатысқанын
және
не
болғанын
анықтатыңыз.
Балаларға «кейіпкер», «мазмұн», «оқиға»
сөздерін таныстырыңыз. Оқушыларды
мәтіннің суреттері мен атаулары арқылы
кейіпкерлерді табуға жұмылдырыңыз
және олардың іс–әрекетін талқылаңыз.
Оқушылардан оқу жылының басында әр
кейіпкердің қандай көңіл-күйде болғанын
сұрап, талқылатыңыз. Мысалы: олар оқу
жылының басын асыға күтті
ме? Олар
қобалжыды ма? Не үшін қобалжыды?
Мектепке ең алғаш келгенде сен қандай
сезімде болдың? Мектепке келген ең
алғашқы күннен есіңде не қалды? Сенің
сол сәттегі сезімің берілген әңгімедегі
оқиғаға ұқсай ма?
Оқушыларға
оқиғаның
детальдарын
көбірек
табу
үшін
иллюстрациялар
қолдана отырып, сипаттау сөздерді, сөз
тіркестерін қайта оқуды тапсырыңыз.
Оқиғада ненің таныс немесе бейтаныс
екендігі туралы сөз қозғаңыз. Мысалы:
бұл біздің мектепке ұқсай ма? Кешегі
мектеп туралы оқыған әңгімеге ұқсай ма?
Оқушыларды
оқу
қабілеттері
мен
дыбысты тану деңгейлеріне қарай топқа
біріктіріңіз. Енді оқып үйреніп келе
http://www.teachfind.co
m/teachers-tv/guided-
reading-fiction-and-non-
fiction
4-
нұсқа
Маусым
2016.
32
жатқан оқушылар үшін күрделі кітапты
пайдаланбаңыз.
Алдыңғы
сабақтарда
пайдаланған сұрақтар мен көмекші
сөздерді
пайдаланыңыз
(алдыңғы
нұсқаулықты қараңыз).
«Бағытталған оқу» әдісі келесі ретпен
жүзеге асады:
1.
Кітапқа кіріспе (Бұл кітап не туралы
деп ойлайсың? Осы кітап туралы
хабарыңыз бар ма? және т.б.).
2.
Тексеру стратегиясы (топқа дыбысты
тану, таба білу, дұрыс қосып оқуды
үйретіңіз немесе қайталатыңыз).
3.
Өз бетінше оқу (мұғалім жекелеген
оқушыны тыңдап жатқан кезде өзге
оқушылар мұғалімнің нұсқауымен
кітапты өз бетінше оқиды немесе
суреттеріне қарай береді).
4.
Мәтінге қайтып оралу және сұрақтарға
жауап беру (Кітапты, суретті топ
болып талқылау. Олар нені түсінді?).
Назар аударыңыз:
Оқылым дағдысын қалыптастыру үш
кезеңнен тұрады:
1-кезең: мәтіннің түрімен танысу және оқу
(оқушылар көптеген мәтін түрлерін оқып
үйренеді, оның ішінде фильм мәтіндері де
бар)
2-кезең: жазу үшін идеялар жинақтау
(драма, рөлдік ойын, өнер, сұрақ қою
және жауап беру, болжау)
4-
нұсқа
Маусым
2016.
33
3-кезең: жоспарлау, оқу және өңдеу.
(«Бірлесіп жазу» әдісі арқылы (екінші
бөлімді қараңыз) ойды жинақтау процесін
түсіндіру және оқуды, оқушылардың
ойларын жүйелеуді көрсету. «Бағытталған
жазу» әдісі арқылы топта жоспарлау,
жобалау, өңдеу және оқу).
Жазылым дағдысы осы ретпен үйретілуі
керек. Оқылым тапсырмалары осы
процесті қамтуы керек.
Мұғалім сабақты жүргізеді және
жекелеген оқушыларды тыңдап та
үлгереді.
Бағытталған оқу әдісі:
сөздерді тану дағдысын
қалыптастыруды;
әріптерді дыбыстау, қалай
оқылатынын меңгеруді;
жаңа сөздерді оқу және таныс сөздерді
меңгеруде дыбыстық білім мен
дағдыларды қолдануды;
оқиғаны анықтау, болашақта не
болатыны туралы болжауды қамтиды.
1.1
Тыңдалған
материалды
ң мазмұнын
түсіну
1.3
1.1.1.1 тыңдау
барысында тілдік
бірліктерді
(сөйлеу, сөз,
сөйлем, мәтін)
ажырату,
тыңдалған
мәтіннің
Мен - оқушымын (мектеп туралы
әңгімелерді мазмұндау)
(Т) Мұғалім немесе оқи алатын оқушылар
оқыған әңгімедегі оқиғалардың ретін
талқылаңыз. Оқушыларға кітаптағы
иллюстрацияларды ретпен орналастыруды
сұраңыз. «Ретін қалай анықтадың?» -
Оқушыларға
әңгімедегі
басты
оқиғалардың ретін анықтауға көмек беру
үшін
сұрақтар
қойыңыз.
Мысалы,
Басында не болды? Содан кейін ше?
4-
нұсқа
Маусым
2016.
34
Тыңдалған
материалды
мазмұндау
3.3 Жоспар
құру
мазмұнын түсіну
1.1.3.1
мұғалімнің
көмегімен
оқиғаның ретін
сақтай отырып
баяндау
1.3.3.1 Мұғалім
көмегімен
мәтінге суреттер,
сызбалар арқылы
жоспар құрып,
оған ат
(тақырып) қою
деген сұрақ қойыңыз?
(Т/Ж, Қ) Мектептегі оқиғаларды көрініс
ретінде қойған кезде оқушыларға көмек
ретінде суреттер, қуыршақтар немесе
ойыншықтар
беріңіз.
Оларға
басты
оқиғаларды
ретпен
қоюға
пайдалы
болатын
сөз
тіркестерін
ұсыныңыз
(Мысалы: оқиғаның басы немесе шағын
диалог).
Оқу жетістіктерін бағалау:
басты оқиғалардың ретін еске түсіре
отырып, әңгіменің мазмұнын айтып
беруін.
Соңында не болды? т.б.
Оқушылардан мәтіндегі оқиғаларды
безендіруді сұраңыз.
Оқушыларды оқу қабілетіне байланысты
топқа немесе жұпқа біріктіріңіз,
әңгімелерді (күрделілігі бойынша)
таратыңыз.
Қажет болған жағдайда және
мүмкіндігінше әңгіменің егжей-тегжейін
еске түсіру үшін: мысалы, «бір күні»,
«кенет», «келесі күні» сөздерін қолдану
кезінде басқа мұғалімдер мен ересектерді
көмекке шақырыңыз.
Оқу қабілеттеріне сәйкес таныс сөздері
бар
мәтінді
оқуға
тапсырыңыз.
Қуыршақтар мен ойыншықтарды сынып
бөлмесінде оқушыларға қолы жететін
жерге қойыңыз, сонда оқушылар кез
келген уақытта оларды алып, оқиғаны
мазмұндауға дайындала алады.
3.4
Оқыған/тың
даған
материалдар
дың
мазмұнын
жазу
1.9 Сөздерді,
дыбыстарды
орфоэпиялы
1.3.4.1
мұғалім
көмегімен
оқыған/тыңдаған
мәтіндердегі
ақпаратты сурет,
сызба, белгілер
қолданып
жеткізу
1.1.9.1 сөздегі
дыбыс түрлерін
Мен - оқушымын (мектеп туралы
әңгіме жазу)
(К) « Бірлесіп жазу» әдісін қолдану
арқылы
таныс
әңгіменің
қысқаша
мазмұнын үш сөйлемді қолданып жазу
үлгісін көрсетіңіз. Әңгіме жазу кезінде
сызбалар, символдары мен белгілері бар
карта-сызбалар қолданылады.
(Т) Оқушыларды топқа біріктіріңіз.
1-топ: Оқушылар өздері оқыған оқиғаның
ретін білдіретін үш немесе одан да көп
«Бірлесіп жазу» әдісінің кезеңдері:
1.
Мұғалімнің
көрсетуі:
мұғалім
оқушылардағы
жетілдіруді
қажет
ететін жазылым дағдысына көңіл
бөледі. Мұғалім осы кезде жазушының
ойында не болып жатқанын дауыстап
айта
отырып,
оқушыларға
сөз
тіркесі/сөйлемді дұрыс құру үлгісін
көрсетеді.
Сөйлемнің
түсінікті
4-
нұсқа
Маусым
2016.
35
қ
нормаларға
сәйкес
дұрыс айту
(дауысты,
дауыссыз, жуан
және жіңішке
дауыстылар)
ажырату және
дұрыс дыбыстау
1.1.9.2
дыбыстардың
мағына
ажыратушылық
қызметін түсіну
сурет салады. Сол суретті әңгіменің
жоспары ретінде қолдана отырып, олар
мұғаліммен
бірге
бірнеше
буын
құрастырып жазулары керек.
2-топ:
оқушылардың сөздерді дұрыс
жазуына көмектесу үшін « Бірлесіп жазу»
әдісін қолданыңыз.
3-топ:
жай сөйлемдер жазғызып,
тапсырманы күрделендіріңіз.
(Ө, Қ) Оқу жетістіктерін бағалау:
оқушыларға алдыңғы сабақта алған
білімдерін қолдану арқылы өздігінен
әңгіме құрастыруға мүмкіндік беріңіз:
оқушылардың сөздердегі өздеріне
таныс әріптерді дұрыс жазуын;
әңгімедегі басты оқиғаларды
баяндау үшін ауызша сөйлемдер
құру, тірек сызбалар мен суреттерді
қолдануын бағалаңыз
болуына назар аудартады. Тақтаға сөз
тіркесі/сөйлемді жазады.
2.
Мұғалім
«хатшы»:
оқушылардың
келесі
сөйлем
туралы
ойларын
тыңдайды, мағыналы сөйлем немесе
сөз
тіркестерін
дұрыс
құру
дағдыларын бекітеді. Оқушылар
көмегімен сөз тіркесі/сөйлем құрып,
тақтаға жазады.
3.
Қолдау көрсету арқылы жазу: мұғалім
оқушылардан келесі сөйлем не туралы
болатынын ойланып, өз бетімен
немесе жұпта планшетке сөз, сөз
тіркесі
немесе
сөйлем
жазуын
сұрайды.
Жазған
сөз
тіркесі/сөйлемдерін жоғары көтеріп,
мұғалімге көрсетеді. Бұл мұғалімді
құнды
бағалау
ақпаратымен
қамтамасыз етеді. Оқушылардың өз
бетімен
жазылым
тапсырмасын
орындауға
қаншалықты
дайын
екендігін тексереді.
Жазылым
үлгісіне
назар
аударып,
дыбыстар мен әріптерді байланыстыру
үшін алдыңғы сабақтағы дыбыстық
білімдерді
пайдаланады.
Өз
жол
маршрутыңыздың
басынан
бастаңыз.
Сахналауда қолданған сөздер мен сөз
тіркестерін пайдаланыңыз. Жол туралы
сөздер/сөз тіркестерін құрастыру үшін бос
карточкаларды
пайдаланып
сәйкес
суреттерге
дұрыс
ретпен
бекітіңіз.
Мысалы: бірінші есіктен кіреміз. Сырт
киімді киім ілгішке қоямыз. Сыныпқа
4-
нұсқа
Маусым
2016.
36
кіреміз. Достарымызбен амандасамыз.
Мінез-құлық мәдениеті мен әдептілік
туралы әңгімелесіңіз.
Жазылым үлгісін таңдаңыз. Дыбыстар
мен әріптерді бүгінгі және алдыңғы
сабақтағы фонетикалық білімдерімен
байланыстырыңыз.
Әрбір сөйлемді сызба және суреттер,
шартты белгілер арқылы жазбас бұрын бір
рет дауыстап айтып, жазып болған соң
қайтадан дауыстап оқыңыз.
Оқушылардың есіне сөйлем туралы
ережені салыңыз және сөйлем қай сөзден
басталып, қай сөзден
аяқталатынын сұраңыз. 2
4-
нұсқа
Маусым
2016.
37
«Сауат ашу» пәні. 1-сынып
3-бөлім: «Менің отбасым және достарым»
Осыған дейін меңгерілген білім
Бұл бөлімде 1-тоқсанда алған білімдеріне сүйенеді. Оқушылар кейбір әңгімелерді, әр алуан мәтіннен ақпарат алуға болатынын білуі керек, сол
сияқты тұтас сөздерді, жиі кездесетін сөздерді, үш буынды сөздерді буынға бөліп оқи білуі керек.
Мәнмәтін
Бұл бөлімде оқушылар отбасы және достық туралы тақырып қарастырылады. Бұл бөлімді оқыту барысында оқушылар жаңа дыбыстар және жаңа
әріптермен танысулары керек, бейтаныс және күрделі сөздерді буынға бөліп оқу дағдыларын дамытыңыз. Мұғалімдер тапсырмаларға қатысты
әңгімелер, өлеңдер немесе санамақтар іріктеп алып, оқушыларды жұмыстың осы түріне тартуы керек. Сөйтіп, сыныпта отбасы туралы кітап
көрмесі ұйымдастырылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sauat-ashu-peni-bojinsha-ou-jospari.html?page=4#«Сауат_ашу»_пәні._1-сынып__3-бөлім:_«Менің_отбасым_және_достарым»__Осыған_дейін_меңгерілген_білім

title: Мектептің экскурсия жетекшісімін