url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konfere-v4.html#ISBN_978-601-7426-68-2__В_настоящем_сборнике_представлены_материалы_научных_докладов_участников_Международной_научно-практической_конференции_«

title: Сборник материалов международной научно практической конференции

text:
ҚАЗАҚ-ОРЫС ХАЛЫҚАРАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
КАЗАХСКО-РУССКИЙ МЕЖДУНАРОДНЫЙ УНИВЕРСИТЕТ
ПСИХОЛОГИЯ, ФИЛОЛОГИЯ ЖӘНЕ АУДАРМА КАФЕДРАСЫ
КАФЕДРА ПСИХОЛОГИИ, ФИЛОЛОГИИ И ПЕРЕВОДА
«XXI ҒАСЫРДАҒЫ ҒЫЛЫМ МЕН БІЛІМ:
БОЛАШАҚТАҒЫ ДАМУЫ»
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ-ТӘЖІРИБЕЛІК
КОНФЕРЕНЦИЯНЫҢ МАТЕРИАЛДАР
ЖИНАҒЫ
Ақтӛбе қаласы, ҚОХУ, 2014 ж. 23 қазан
СБОРНИК
МАТЕРИАЛОВ МЕЖДУНАРОДНОЙ НАУЧНО-
ПРАКТИЧЕСКОЙ КОНФЕРЕНЦИИ
«ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА XXI ВЕКА:
ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ»
Актобе, КРМУ, 23 октября 2014 г.
Ақтӛбе - 2014
2
УДК 001(063)
ББК 72
О-23
Утверждено Редакционно-издательским советом
Казахско-Русского Международного университета
Рецензенты:
Искендирова С.К., к.ф.н., доцент, зав. кафедрой основ перевода Актюбинского
Регионального Государственного университета им. К. Жубанова
Емельянова Е.В., к.п.н., доцент кафедры Психологии, филологии и перевода
Казахско-Русского Международного университета
О-23 «Образование и наука XXI века: перспективы развития»: Сб. науч. мат-
лов. Междунар. науч.-прак. конференции, 23 октября 2014 г., Актобе, КРМУ. –Актобе:
2014. 254 с.
ISBN 978-601-7426-68-2
В настоящем сборнике представлены материалы научных докладов участников
Международной научно-практической конференции «Образование и наука XXI века:
перспективы развития».
В сборник вошли более 70 научных статей ученых, молодых исследователей –
студентов, учителей, магистрантов, докторантов PhD, магистров, преподавателей вузов
Казахстана, России и Канады.
Научные направления конференции включают такие аспекты исследований как:
перспективные технологии в образовании; экономика и образование; математика,
информатика; психология, педагогика; общество и право; лингвистика; межкультурная
коммуникация и перевод; культура, социология, политология, философия, история;
охрана труда, экология, безопасность жизнедеятельности человека.
В сборнике представлены материалы наиболее актуальных исследований,
отличающихся научной новизной и значимостью рассматриваемой проблемы.
Материалы сборника рекомендованы для специалистов, научных работников,
преподавателей, учителей, магистрантов и студентов.
УДК 001(063)
ББК 72
ISBN 978-601-7426-68-2
Коллектив авторов, 2014
©
Казахско-Русский Международный университет, 2014
3
СЕКЦИЯ 1
ИНТЕРАКТИВНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ ОБУЧЕНИЯ И
ИННОВАЦИИ В ОБЛАСТИ ОБРАЗОВАНИЯ
ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯНЫ ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ОҚУШЫЛАРДЫҢ
БЕЛСЕНДІЛІГІН АРТТЫРУ
Абдиреева Ж.А.,
№24 линвистикалық мектеп-гимназия,
Қазақстан, Ақтӛбе
Қазіргі ғылым мен техниканың қарыштап дамыған кезінде оқу – білімнің, соның
ішінде болашағымыз – бҥгінгі мектеп оқушысының білімі, тәрбиесі маңызды мәселе.
Еліміздің әлеуметтік – экономикасының дамуына ӛзіндік ҥлесін қоса алатын, ӛзіндік
ой-пікірі бар, жан – жақты дамыған, білімді де білікті тҧлғаны дайындап, тәрбиелеу –
аса қҧрметті қоғамдық міндет. Себебі, ел тҧтқасын жан – жақты білімді ҧрпақ ҧстанған
шақта ғана ӛркениет алға дамымақ. Білім беруді жаңарту – ҥнемі алға қарай ҧмтылу
мен дамыту ҥрдісі, бҧл білім беруде кезеңімен ӛтетін және алынған нәтижелерге сәйкес
тҥзету енгізіліп, талданатын ӛзгерістер. ХХІ ғасыр - озық технологиялар ғасыры.
Сондықтан, білім беру салаларында жаңа технологияларды қолдану заман талабы.
Әсіресе шет тілін ҥйренуде мҧның пайдасы зор. Себебі, тіл ҥйренумен қатар адам бҥкіл
бір ҧлттың мәдениеті мен әлеуетін қатар ҥйренеді. Ал оны толықтай меңгеру ҥшін тек
оқулықпен жҧмыс жасау аздық етеді. Адам кӛру, есту қабілеттері арқылы тіл
қолданушылардың мәдениетін тезірек сезінеді. Яғни, ӛзінің де сол тілді
меңгергендердің қатарына қосылуы жеңілдей тҥседі. Шетел тілін меңгертуде дамыта
оқыту технологиясы – шығармашылық ойлауға, сапалы дамуға, қиялдауға, есте сақтау,
тіл дамытуға бағытталған. Бҧл техниканың ерекшелігі: оқығанын пікір – сайысқа салу,
сабақ қҧрылысының тиімділігі, дидактикалық ойындар, ӛзіндік іс - әрекет
қарқындылығы, сабақта әр оқушыға ӛзін - ӛзі кӛрсетуге мҥмкіндік беретін
педагогикалық жағдай қҧру. Танымдылық қабілеттер әрбір технология барысында
дамиды. Әрбір оқушыны оқытып тәрбиелеу процесінде оның бойында мынадай
қабілетінің қалыптасуына назар аудару: - қоршаған ортаны сезе білу, қҧбылыс
себептерін іздеу;
- ақыл, парасатты игеріп ойлау, сезім қабілеттерін арттыру;
- алдына мақсат қоя білу, оған жетуге ҧмтылу;
- ӛзін - ӛзі талдауды, ӛзін - ӛзі бағалай білуді меңгерту;
- басқа адамдармен қарым – қатынас жасай білу, осы заманға сай
технологияларды (интернет пайдалану, электрондық потша арқылы байланыс жасау)
білу;
- қоршаған ортада ӛз орнын, жеке рӛлін анықтай білу.
Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру ҥшін жаңа технологияны
қолданып, ауқымды жҧмыстар жҥргізілуі тиіс.
Білімді дамыту ҥшін білім берудің ҥйреншікті әдісінен оқыту процесінде
оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын арттыратын білім берудің жаңа
белсенді әдісіне кӛшу керек. Бҧл тапсырманы оқыту процесінде тек жаңа
технологияларды қолдану арқылы жҥзеге асыруға болады. Қазақстан Республикасының
«Білім туралы» заңында (3-бап) белгіленгендей, білім беру жҥйесін ақпараттандыру,
мемлекеттік білім саясатының негізгі қағидаларын жҥзеге асырудың маңызды бір
механизмі болып табылады. Қазіргі кезде жаңа білім жҥйесі интернеттің пайда
болуының арқасында дамығанын барлығы мойындайды. Кӛптеген әдіскерлердің
дайындаған видеофильмдер, электрондық пошта, мультимедиялық презентация,
анимациялық суреттер бар. Бҧлардың барлығы шет тілінде диалог және монолог
4
тҥрінде сӛйлеуді ҥйренуге дағдыландыратын жаттығулар тҥрлері болып табылады.
Бірақ, шет елде болмай-ақ сол елдің тілінде сӛйлеу қабілетіне ие болу оңай емес.
Сондықтан, мҧғалімнің мағызды тапсырмасының бірі шет тілі сабағында жаңа
технологиялардың тҥрлі амалдарын қолдана отырып, сӛйлеудің шын ситуацияларын
қҧру болып табылады. Шет тілі сабақтарында компьютер технологяларын қолдану
сабақты қызықты жолмен ӛткізуге кӛмектеседі. Мысалы, анимациялық суреттер,
видеокӛріністер, презентациялар және т.б. әртҥрлі дыбыстар арқылы кӛрсетіледі.
Нәтижесінде, оқушы ақпаратты оңай әрі тез қабылдайды және оқушының ынтасы мен
қызығушылығы жоғарылайды. Әсіресе бастауыш класс оқушылары материалды игеру
барысында жаңа технологияны қолдансаңыз аса зор қызығушылық танытады. Бала
мәтінге байланысты берілген суретті кітаптан кӛргеннен гӛрі интерактивтік тақтадан
кӛрсе, тақырыптағы жаңа сӛздерді мҧғалімнен кейін қайталағаннан гӛрі аудио-видео
таспадағы дыбыстан соң қайталаса қызығушылығы артып, тіл ҥйренуге деген ынтасы
оянады. Мәтінді жҥргізіп оқу кезінде де кітапқа ҥңілмей тақтадан оқып тҧрса балаға әрі
жеңіл, әрі қызықты болады. Мен ӛз сабақтарымда оқулықпен қатар аудиокассеталар
мен видеожазбаларды, электронды тҥрдегі тапсырмаларды қолданған кезде баланың
сабаққа ерекше ынтамен қатысып, белсенділігі артатынын аңғару қиын емес. Шет
тілінде қатесіз сӛйлеуге дағдылану ҥшін ести отырып ҥйренудің маңызы зор.
Сондықтан, қазіргі таңда шет тілі сабақтарында мультимедиа яғни жаңа ақпараттық
технология кеңінен қолданылады. Мультимедиа- дыбыс және кӛру тҥріндегі ақпараттар
жҥзеге асыратын бағдарламалық ақпараттық қҧралдар жиынтығы. Мультимедиа
жергілікті, аймақтық және әлемдік сеттер бойынша дыбыс, және кӛріністі беру ҥшін
жоспарланған. Жҧмыстығ интерактивті режиміндегі графика, анимация, фото, бейне,
дыбыс, мәтіндер ақпараттық орта қалыптастырады. Бҧны пайдаланушыда сапалы жаңа
мҥмкіндіктер болады. Білім беру жҥйесінде мультимедиа технологиясын қолдану кең
таралуда. Қазақстан Республикасы жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға
міндетті стандартының «шетел тілі» оқу пәніне арналған Жалпы ережесінде «Шетел
тілі» оқу пәнін оқытудың басты мақсаттары Шетел тілін оқытудың басты мақсаты –
оқушыларға шетел тілінде қарым-қытынас жасауды базалық деңгейде игерту. Осыған
сәйкес оқыту мазмҧнына қарапайым коммуникативтік біліктілікті, қажетті жағдайда
ауызша және жазбаша ӛзара мәдени қарым-қатынас процесінде қолдана алу
қабілеттілігі мен дайындығын қвалыптастыруды қамтамасыз ететін тілдік, сӛздік,
әлеуметтік – мәдени білім, білік, дағдылар енеді. Осы мақсатқа сай оқыту міндеттері екі
ҥлкен бағыт бойынша белгіленеді.
Танымдық бағыт бойынша:
- оқушының лингвистикалық дҥниетанымын қалыптастыру;
- тілдің қоғамдық-әлеуметтік мәнін тҥсіндіру;
- мәтін арқылы танымдық қызығушылығын арттыру.
Коммуникативтік, практикалық бағыт бойынша:
- оқушыларға тіл нормаларын меңгерту;
- оқушылардың тілдік сауаттылығын арттыру;
Заман талабына сай технологияны қолдану мҧғалімнің жҧмысын біршма
жеңілдетеді, дегенмен қосымша жауапкершіліктер де жҥктейді. Себебі, мҧнда мҧғалім
кӛбірек уақыт пен міндеттер туындайды. Бірақ, егер мҧғалім бҧл талапты
жауапкершілікпен жҥзеге асырса әр оқушының шет тілін ҥйренуге, сапалы білім алуға
мҥмкіндігі жоғарылайды. Сонымен қатар, бҥгінгі таңда оқушыға жан-жақтан тҥрлі
ақпараттар кӛзі еркін ашылуда. Оқушының соның ішінен ӛзіне ең қажетті әрі
пайдалысын таңдауы ҥшін мҧғалім жолбасшы болу керек-ақ. Ақпараттық
технологияны қолданып, ӛз ісіне жарата білген адам ғана шет тілінде сӛйлеуге, оның
қыр-сырын ҥйренуге жол ашады.
Елбасымыз ӛз халқына Жолдауында «Білім беру реформасы Қазақстанның
бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мҥмкіндік беретін аса маңызды қҧралдарының
5
бірі. Бізге экономикалық және қоғамдық қажеттіліктеріне сай келетін осы заманғы
білім беру жҥйесі қажет», деп атап кӛрсетті.
Белгілі жазушы Марк Твен: «Жақсы болу – қасиетті, ал басқаларды оқыту және
жақсы бола білу – одан да қасиетті» деген болатын. Біздің міндетіміз заман талабына
сай біліммен қаруланған, ӛзге елмен бәсекеге тҥсе алатын ел азаматтарын дайындау
АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫҢ БІЛІМ БЕРУ САЛАСЫН
ДАМЫТУДАҒЫ РОЛІ
Абишева Клара Айткалиевна,
бастауыш класс мұғалімі,
Сазды орта мектебі,
Қазақстан, Ақтӛбе
Қазіргі таңда дәстҥрлі оқыту әдістемесінің заман талабына сай толық білім
беруге,кепілдік
бермейтіндігін
кӛрсетіп
отыр.
Сондықтан
жаңартылған
әдістемелікжҥйенің оқыту процесінде іске асу ҥшін оны технологияландыру қажеттігі
туады. ХХІғасырда әлемдік ӛркениет тӛрінен орын алып, Қазақстанның жан – жақты
дамуыныңбірден – бір жолы білім мен ғылымды әр қырынан меңгеру қажет болып
отырғаны белгілі. Қазіргіоқыту барысында қолданылып жҥрген кӛптеген
технологиялар жекетҧлғаның жетілуіне, оқытудың тиімділігінің негізін қҧруға
бағытталған. Жаңа ақпараттық технологияның негізгі ерекшелігі – бҧл оқушыларға ӛз
бетімен немесе бірлескен тҥрде шығармашылық жҧмыспен шҧғылдануға, ізденуге, ӛз
жҧмысының нәтижесін кӛріп, ӛз ӛзіне сын кӛзбен қарауына және жеткен жетістігінен
ләззат алуға мҥмкіндік береді. Ол ҥшін мҧғалім ӛткізетін сабағының тҥрін дҧрыс
таңдай білуі қажет. Сабақты сәтті ҧйымдастырудағы басты мақсат, оқушының сабаққа
деген қызығушылығын арттырып, бҥгінгі заман талабына сай білім беру.
Сабақтарда ақпараттық технологияларды пайдаланудың тиімділігі:
Оқушының ӛз бетімен жҧмысы;
Аз уақытты кӛп білім алып, уақытты ҥнемдеу;
Білім – білік дағдыларын тест тапсырмалары арқылы тексеру;
Шығармашылық есептер шығару және тҥсіндіру арқылы жҥзеге асыру;
Қажетті ақпаратты жедел тҥрде алу мҥмкіндігі;
Оқушының ой-ӛрісін дҥниетанымын кеңейтуге де ықпалы зор.
Оқытушы сабағында ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы оның
тиімділігін жҥйелі тҥрде кӛрсете біледі. Ақпараттық технологияны пайдалану
оқытудың тиімді әдістерінің бірі деп ойлаймын.
Оқушылардың ойлауы мен тілінің дамуына жағдай жасау, дарынды балаларды
назарда ҧстау сияқты озық идеяларды жҥзеге асыру ҥшін, оқыту әдістемелерінің
жаңаша тҧрғыдан қҧрылуы міндетті болмақ.
Әр оқушының болмысы арқылы дамытушылық, шығармашылық ойлау, ӛз
бетінше шешім қабылдау қабілетінің қалыптасуы тиіс.
Осыған орай оқыту технологиялары жаңартылып, педагогика мамандарының
шығармашылық бастамасына қолдау жасалуда. Жеке тҧлға қалыптастыруда жаңаша
оқытудың әдіс-тәсілдерін іздестіру пәндік білім аймағында игерілетін білімдерімен
анықталады. Мҧғалім қазіргі заман технологияларын игеру мәселесіне кӛбірек кӛңіл
бӛлуі қажет.
Оқыту технологиясы оқу ҥдерісіне педагогикалық-психологиялық іс-әрекеттердің
жҥйелі кешені ретінде пайдаланылады. Ендеше, біз педагогикалық технологияны
оқушыны дамытуға бағытталған оқу-тәрбие жҧмысының бір-бірімен тығыз
байланысқан әдістері мен тҥрлерінің жиынтық жҥйесі деп қарайтын болсақ, онда ол
білім мазмҧнын жетілдіру ісіндегі басты бағыт – оқыту мен тәрбиенің тиімділігін
қамтамасыз ететін біртҧтас ҥдеріс болып табылады.
6
Сондықтан да педагогикалық технологияға бет бҧрыс әлемдік білім кеңістігіне
енген қазақстандық әдіснамалық жҥйені мазмҧны жағынан байытып, бағыты жағынан
жетілдіре тҥседі.
Мҧғалім қауымының педагогикалық технологияны игерудегі шығармашылық
ізденістері, оның кәсіби жетілуінің басты тетігі болып табылады.
Осы технологияны пайдаланудың тиімді тҧстары мынадай:- оқушының пәнге
деген
қызығушылығын
оятады;-танымдық
қабілетін
арттырады;-оқушыны
шығармашылық жҧмысқа баулиды;- оқытушының уақытын ҥнемдейді;- қосымша
мәліметтер береді. Жаңашыл педагогтар оқушылардың кӛкірек кӛзін ашатын зердесіне,
біліміне біліктілік қосатын оқу – әдістемелік технологиялар ҧсынуда. Педагогикалық
технологияны қолдану негізінде келешек ҧрпақтың еркін дамуына, жан – жақты білім
алуына, белсенді, шығармашыл болуына жағдай жасалады. Барлық инновациялық
технологияларды меңгеріп, оны сабаққа бірдей қолдану мҥмкін емес, сондықтан
оқытушы ӛзіне ҧнаған, дҧрыс нәтиже беретін технологияны білім деңгейіне қарай
ӛзгертіп, жаңартып пайдаланатын болса, сабақтың нәтижелігі тиімді болмақ.
Ақпараттық технологияны пайдаланудың артықшылықтары ӛте кӛп. Оқушының
танымдық мҥмкіндігін кеңейте тҥседі. Білімді есте сақтауға жақсы әсер етеді. Оқыту
ҥрдісінде оқушының ӛзіндік қатысуы, оның ойлау қабілетімен оқуға деген ынтасын
арттырады. Оқушы ӛзіне туындаған кейбір мәселелерді компьютер арқылы ӛзі іздеп,
ӛзге сайттар арқылы ой – ӛрісін, білімін әрқашан жетілдіріп отырады.
Сӛзімді қорыта келе жас ҧрпаққа білім беру жолында ақпараттық технологияны
оқу ҥрдісінде оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы ӛте зор.
БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ӚЗІН-ӚЗІ БАҒАЛАУЫН
ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕМЕСІ
Адильшинова З.У.,
педагогика ғылымдарының кандидаты,
Қ. Жұбанов ат. Ақтӛбе Ӛңірлік Мемлекеттік Университеті,
Қазақстан, Ақтӛбе
Файзирахманов М.Р.
Бестамақ орта мектебінің
ӛмір қауіпсіздік негіздері мен арнайы әскери дайындық пәндер мұғалімі,
Қазақстан, Ақтӛбе облысы, Алға ауданы
Педагогикалық міндеттерді нәтижелі шешу ҥшін мҧғалім бастауыш сынып
оқушыларының ӛзін-ӛзі бағалауын қалыптастырушы негізгі факторларды ескеруі тиіс.
Мектеп бағасы оқушылардың ӛзін-ӛзі бағалауының қалыптасуына тікелей ықпалын
тигізеді. Бастауыш сынып оқушылары мҧғалім бағасына оңай бағытталып, ӛз
сыныптастарын ҥздіктер, екпінділер мен ҥлгермеушілер деп бӛліп, әр топқа тән
сапалық ерекшеліктерді атап кӛрсете алады. Ҥздіктер мен оқу жетістігі жоғары
оқушылардың ӛзін-ӛзі бағалауы жоғары, ал ҥлгермеушілер немесе бағасы тӛмен
оқушылардың ӛз мҥмкіндігіне, ӛзіне деген сенімділігі тӛмен болады.
Ӛзін-ӛзі бағалау дағдысы дҧрыс қалыптасқан оқушыға белсенділік, ӛмірге деген
қҧштарлық, адамдармен тез тіл табыса білу, әзілге бейімділік секілді қасиеттер тән.
Мҧндай оқушылардың бойында сынға оң кӛзқарас қалыптасады.
Ӛзін-ӛзі бағалау – кҥрделі әрі кӛп қырлы қҧбылыс. Келтірілген анықтамалардың
әрқайсысы оның жекеленген жақтарын танытады. Бҧл жеке тҧлғаның белсенділігі,
дербестігі танылуымен байланысты қасиеті, мҧнда адам ӛзін-ӛзі бағалау, ӛзі жасайтын
жҧмысты реттеу және жетілдіру бойынша ақыл-ой, әрі тәжірибелік қызмет атқарады,
сәйкес білік-дағдыларды меңгереді. Қалыптасқан ӛзін-ӛзі бағалау ойлаудың дамуына
әсер етеді.
7
Ӛзін-ӛзі бағалау мәнінде адамның ӛз іс-әрекеттерін, мінез-қҧлқын олардың ҧжым
ҧсынған және қоғам қағидалары мен талаптарына сәйкес алдын ала белгілеген
мақсаттарын немесе талаптарын саналы тҥрде бағалау және реттеуді тҥсіну қажет. Ол
ӛз әрекеттерін, және мінез-қҧлқын басқаруға, оларды тҥзеуге, іс-әрекет жоспарының
жҥзеге асырылуын бақылауға, қажетсіз әрекеттерден ӛзін тежеуге мҥмкіндік туғызады.
Ӛзін-ӛзі бақылау оқушылардың оқу әрекеттерінің барлық тҥрлерінің қҧрамдас бӛлігі
болып табылады және оның орындалуының барлық кезеңдерінде жҥзеге асырылады.
Ол әрекеттің сезімдік және қимылдық компоненттерін қҧрайды, оқушыға қойылған
мақсат, белгілінген жоспар, меңгерілген бейне негізінде ӛз іс-әрекеттерін, бҧл іс-
әрекеттердің
нәтижелерін
бақылауға
мҥмкіндік
береді.
Бастауыш
сынып
оқушыларының ӛзін-ӛзі бағалауын қалыптастыру әдістемесін жетілдіру мақсатында
тӛмендегі заңдылықтар сақталуы тиіс:
1. Әр сабақта оқу міндеттеріне сай оқушылардың материалды ӛз бетінше
игеруіне,
ізденіс
жҧмысын
жҥргізуге
және
проблемалық
жағдаяттардың
ҧйымдастырылуына жағдай жасау.
2. Бастауыш сынып оқушыларының даярлық деңгейіне сай оқу материалдарын ӛз
бетінше игеру тапсырмаларын мҥмкіндігінше кҥрделендіру, оқушылардың жас
ерекшеліктеріне сәйкес ӛзіндік зерттеу қызметін жетілдіру, тапсырманы орындауға
жіберілетін уақытты нақтылау, қиындықтарды шеше білуге кӛмектесу.
3. Оқушылардың ӛз бетінше оқу тапсырмаларын орындауы ерекше қадағалануы
шарт: а) ӛзін-ӛзі бағалауы тӛмен оқушылармен жеке жҧмыс жҥргізілуі керек, себебі
кездескен қиындықтар олардың ӛзіне деген сенімсіздігін туғызады; ә) ӛзіндік бағалауы
жоғары оқушыларға назар аудару қажет, себебі ақыл-ой еңбегін қажет етпейтін жеңіл
тапсырмалар оларды моральдық қанағаттануын туғызбайды.
Оқушылардың ӛзін-ӛзі бағалауға бағытталған кейбір жаттығуларды қарастырайық
Балалардың мінезін, тәртібін, ӛзін-ӛзі бағалауын қалыптастыру ҥшін ӛзін ертегі,
мультфильм, кӛркем шығарманың кейіпкерлерімен салыстыру әдісі қолданылады.
«Ертегіден келген досым» әдістемесі.Мақсаты: Бала қандай тҧлғалық қасиеттерді,
әрекеттерді бағалайтындығын және оның таңдау мотивін анықтау.
Оқушыларға арналған ертегілердің кейіпкерлерінің ішінен жолдас таңдау
ҧсынылады және неліктен сол кейіпкерді таңдағанын тҥсіндіру сҧралады. Егер бала
ҧсынылған кейіпкерлердің біреуін де қаламаса, ол ӛзінің сҥйікті кейіпкерін қосуына
болады.
«Хат» әдістемесі. Мақсаты: Баланы не толғандыратынын, не ойлайтынын, нені
қажет ететінін, кімді сенімді жолдас ретінде қабылдайтынын анықтау.
Балаларға ӛзінің сҥйікті ертегі кейіпкеріне хат жазу ҧсынылады, не
толғандыратынын, нені қалайтындығын баяндауға мҥмкіндік туғызылады.
«Үйшік» әдістемесі.Мақсаты: Қиын жағдайда бала кімге немесе неге сене
алатынын анықтау.
Балаларға мына жағдайды кӛз алдына елестету ҧсынылады: «Сен, орманда
адасып, қорқып тҧрмын деп ойла. Бір кезде қалың орманнан кең жарық алаңқайға
шығып кішкентай ҥйді кӛрдің. Айтшы, сен ҥйден кімді кездестіргің келеді? Неліктен?»
«Қонақтар» әдістемесі.Мақсаты: Баланың қандай қасиеттер мен әрекеттерді
бағалайтындығын анықтау.
Мҧғалім балаларға: «Сендер, әрине, кӛп ертегілер, мультфильмдер білесіңдер
және олардың кейіпкерлерін жақсы кӛресіңдер. Солардың ішінен сендер кімді қонаққа
шақырар едіңдер? Неге?»
Берілген диагностикалық әдістемелер ауызша жеке және ҧжымдық әңгімелесу
ретінде, немесе жазбаша тҥрде жҥргізіледі және қорытындысы негізінде «Мен кіммін»
жҧмыс дәптеріне сурет тҥрінде бейнелей алады. Бҧған қосымша балаларға ҧзақ
мерзімге тапсырма – ӛзі туралы «Мен кіммін» кітабын жазуды тапсыруға болады. «Мен
кіммін» кітабын жҥргізу ҥшін тӛмендегі әдістер ҧсынылады:
8
Портретіңізді салыңыз немесе суретіңізді жапсырыңыз. Барлық отбасыңыздың
суретін салып, отбасы мҥшесінің суреттерін жеке-жеке жапсырыңыз. Бір бетті ӛз
мінезіңіздің жақсы және жаман жағын жазуға арнаңыз. Бір бетті тілектерге арнаңыз, ол
ҥшін сӛйлемді жалғастыруға болады: «Мен ӛзіме. тілер едім», «Анама мен тілер едім»,
«Досыма мен тілер едім», «Ӛз еліме мен тілер едім», «Бҥкіл елге мен тілер едім».
Бірнеше беттерді қызықты нәрселерге, сҥйікті ойыншықтарға, т.б. арнауға болады.
Суретін салып, олар туралы жазуға болады. Ӛзіңіздің сҥйікті ертегі кейіпкеріне хат
жазыңыз. Сіздің сҥйікті ойыншығыңыздың атынан әңгіме қҧрап жазыңыз. Бірнеше
бетті оқу немесе демалыс кезіндегі кҥндерді жоспарлап, қортындылауға арнаңыз,
кітапқа сізді нені қызықтыратынның бәрін жазуға болады т.б.
Оқушының мазмҧндық рефлексиясын дамыту мақсатында жҧмыс дәптеріне жеке
орындау ҥшін келесі тапсырмалардың диагностикалық жҥйесі ҧсынылып отыр.
1)Ӛзіндік тҧлғалық қасиеттерін, дағды мен қызығушылықтарын мазмҧнды
бағалау дағдысын анықтауға арналған жеке тапсырмалар.
Адамның жағымды қасиеттерінің қасына - суретін сал, ал жағымсыз қасиеттерінің
қасына - суретін сал. Ӛзіңде бар қасиеттердің астын сыз.
шыдамсыз мейірімді
ҧқыпты кӛңілді
қырсық мінезді қызығушылық танытатын
әдепті тәртіпті
адал сабырлы
сыпайы жалқау
Ойлан, сен қандай адамсың? Ӛзіңді бес сӛзбен сипатта, оларды жаз.
Ӛзіңді жақсы білу ҥшін, сӛйлемдерді аяқта.
Ӛз бойымда ҧнайтыны ...
Ӛз бойымда ҧнамайтыны ...
Сӛйлемді толықтыр.
Менің қолымнан .................. келеді.
Достарыммен бірге ........... аламын.
Ӛзіңнің ҥй жҧмысың туралы сӛйлемдерді жалғастыр.
Мен ...................................... ҧнатамын.
Мен ................ қҧштарлықпен кӛмектесемін.
Маған ...................................... оңай.
Мен ҥшін .............................. қызық.
Мені ..........................ҥшін мақтайды.
Бос уақытта мен .................................. жақсы кӛремін.
«Мен есейіп келемін» тақырыбы бойынша сабақта оқушыларға мынадай сҧраққа
жауап беру ҧсынылады:
1. «Сыныпта басқа оқушылардан сенің айырмашылығың қандай?»
Мҧғалім баланың ӛзін-ӛзі бағалау барысында қандай ӛлшемдер қолдану
қажеттілігін (сырт бейнесі, оқу жетістігі, қызығушылығы мен қабілеттері, тҧлғалық
қасиеттері, ҧлты және т.б.) анықтап кӛрсету қажет.
2. Ӛзін-ӛзі жетілдіру талпынысын анықтауға арналған тапсырмалар.
Адам болу ҥшін ӛз бойыңдағы қандай қасиеттерді тәрбиелегің келеді.?
Сенің болашақ балаларың, жолдастарың сені тҥсініп, сыйлау ҥшін, қандай адам
болғың келеді? Негізгі бес қасиетті жаз.
Есейгенде қандай әлеуметтік рӛл атқаратыныңды жаз.
Орындауға қажетті рӛлдер мен қасиеттерді бір-бірімен жалға:
ар махаббат
адалдық ӛжеттік
9
жауапкершілік жанашырлық т.б.
Ӛзіңнің бойыңда бар қасиеттеріңді толықтырып жаз.
«Сиқырлы орындық», «Жҥректен жҥрекке» ойындары тҧлғалық қасиеттердің
шынайы бағалауын қалыптастыруына және ӛзін-ӛзі тануына ықпалын тигізеді, себебі
ереже бойынша бала ӛз сыныптастарынан тек жағымды, мақтау сӛздерін естиді. Бҧл
әрине баланың ӛзіне деген сенімін, ӛзіндік тҧлғасын қалыптастырып, ӛзін-ӛзі
жетілдіруіне
талпынысын
арттырады.
Бастауыш
сынып
оқушыларының
психологиялық-физиологиялық ерекшеліктеріне орай, баланың білім алу ҥрдісін
кӛрнекі тҥрде кӛрсету, маңызды білім алу нәтижелерінің жалпы «бейнесін» кӛру, оның
алған білімдері мен біліктерін тәжірибеде қолдану қабілеттерін демонстрациялау
мақсатында портфолио технологиясын қолдану тиімді. Бастауыш сынып оқушысы
ӛзінің жас шамалық ерекшеліктеріне орай, бағаның маңыздылығын сезінеді, қайсыбір
іс-әрекет ҥшін қойылған бағаны кӛп жағдайда отбасы мен мектептегі әлеуметтік
қарым-қатынастар жҥйесін анықтайтын ӛз тҧлғасының бағасы ретінде қабылдайды.
Сондықтан, бастауыш мектептегі портфолио дәстҥрлі ҧпайлық бағаны алмастыра және
ӛзін-ӛзі
бағалауды
толықтыра
отырып,
бағаның
психикалық
жарақатын
бейтараптандыруға, баланың мектепке неғҧрлым табысты және жылдам бейімделуіне
мҥмкіндік береді.
Сонымен қатар портфолио:
- оқушылардың жоғары оқу ынтасын қолдауға;
- олардың белсенділігі мен дербестігін мадақтауға, оқу және ӛз бетімен оқу
мҥмкіндіктерін кеңейтуге;
- рефлексивті бағалау іс-әрекетінің дағдыларын дамытуға;
- оқу дағдысын қалыптастыруға – мақсаттар қоюға, ӛзіндік оқу іс-әрекетін
жоспарлау мен ҧйымдастыруға;
- табысты әлеуметтену ҥшін қосалқы мҥмкіндіктер мен алғышарттардың негізін
қалауға мҥмкіндік береді.
- Портфолио қалыптастыру барысында мыналар ескерілуі тиіс:
- ашықтылығы (ақпарат білім беру ҥрдісіне қатысушылардың барлығына дерлік
қолайлы);
- кӛп аспектілі (оқушының білімдерін ғана емес, сондай-ақ оларды практикада
қолдану білігін; оның әлеуметтік тәжірибесін бағалау; оқушының тҧлғалық даму
динамикасын бақылау);
- бағаның мазмҧндылығы (тек сандық кӛрсеткіштер ғана емес, сондай-ақ оқу
ҥрдісі де бағаланады);
- ізгілік бағыты (әрбір оқушының жеке қабілеттерін есепке алу).
Мҧғалімнің негізгі мақсаты – оқушыға білімді меңгерту ғана емес, оның
кӛзқарасын ӛзгерту, оқушының жалпы даму деңгейін ҧғыну.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Список литературы - Сборник материалов международной научно практической конференции

text:
Список литературы:
1.
Баскаков В.Ю., Бахтеров В.Е., Резниченко И.Л. Некоторые проблемы
использования компьютера в обучении русскому языку.//Русский язык в школе.
1988.№2
2.
Гершунский, Б.С. компьютеризация в сфере образования. Проблемы и
перспективы [Текст] / Б.С. Гершунский. М.: Педагогика, 1987.
3.
Роберт, И.В., Самойленко, П.И. Информационные технологии в науке и
образовании/ И.В. Роберт, П.И. Самойленко [Текст]. М., 1998.
79
ИНТЕРАКТИВНЫЕ МЕТОДЫ ОБУЧЕНИЯ НА УРОКАХ РУССКОГО
ЯЗЫКА И ЛИТЕРАТУРЫ
Мамытова Г.И.,
учитель КСОШ №33,
Казахстан, Актобе
Решение задачи повышения качества образования является велением времени в
условиях модернизации содержания и структуры образовательного процесса и требует
поиска новых подходов к совершенствованию методов и форм обучения. Важнейший
из таких подходов состоит в реализации принципа активности, который наиболее
успешно реализуется через интерактивные методы обучения.
Когда–то в древности греческий философ Платон основал школу в роще бога
Академа. Так возникла первая Академия, но обучение в ней менее всего походило на
изнурительный труд. Ученики Платона постигали премудрость на прогулках в роще
или во время многочасовых бесед, напоминавших философские диспуты.
А может быть правы были древние мудрецы, воспитывая свою смену именно так:
в свободном общении?
В этом меня окончательно убедила мысль Б. Шоу, который сказал: «Если у меня
есть яблоко и у тебя есть яблоко, и мы ими обменяемся, у нас так и останется по
яблоку. Если у тебя есть идея и у меня есть идея, то, обменявшись ими, мы будем иметь
уже по две идеи».
Общение не только удваивает информацию, но и позволяет ее осознать,
осмыслить и усвоить.
Организация обучения таким образом, чтобы обучающиеся могли свободно
общаться, совместно действовать, самостоятельно добывать знания, значительно
повышает эффективность и качество обучения.
Наилучшим образом эту задачу позволяет решать использование интерактивных
методов обучения.
Слово интерактив пришло к нам из английского языка. Интер – взаимный, акт –
действовать. Следовательно – интерактивное обучение, это диалоговое обучение,
обучение, погруженное в общение, в ходе которого осуществляется взаимодействие
студентов между собой и студентов с преподавателем.
Основы методики организации интерактивного обучения включают следующие
положения:
- поиск проблемной формулировки темы урока;
- организация учебного процесса, располагающего к диалогу;
- мотивационная готовность обучающихся и педагога к совместным усилиям в
процессе познания;
- создание специальных ситуаций, побуждающих школьников к интеграции
усилий для решения поставленной задачи;
- выработка и принятие правил учебного сотрудничества;
- использование «поддерживающих» приемов общения: доброжелательных
интонаций, умения задавать конструктивные вопросы;
- оптимизация системы оценки процесса и результата совместной деятельности;
- развитие общегрупповых и межличностных навыков анализа и самоанализа
На уроках русского языка и литературы я стараюсь создать условия для того,
чтобы учить ребят не только самим добывать знания, но и закреплять полученные
знания, обучая других. По словам К.Д. Ушинского, «мысль никогда не уляжется в
голове ученика так прочно и не станет такой его полной собственностью, как тогда,
когда он сам ее выразит».
80
Доказано, что по сравнению с работой по схеме преподаватель – ученик
групповое сотрудничество, отвечающее схеме ученик –ученик повышает
эффективность обучения более чем на 40 %.
Каждый ученик, работая в группе, должен соблюдать следующие правила:
- слушать и слышать друг друга;
- не перебивать, говорить по очереди;
- не обижать и не обижаться;
- активно участвовать в обсуждении проблемы;
- соблюдать регламент.
Интерактивное обучение позволяет решить следующие задачи:
- развивать у школьников самостоятельность и способность самоорганизации;
- сформировать умение вести диалог, использовать и находить компромиссы;
- развивать толерантность;
- способствовать дальнейшей социализации студентов.
Применяя интерактивное обучение, педагог может использовать огромное
разнообразие форм работы: работа вразличного рода группах, парах, триадах, деловые
и ролевые игры, моделирование, мозговой штурм и т.д.
Такие формы позволяют школьникам активно включиться в обсуждение
проблемы, дают возможность перенести знания из учебной ситуации в реальную,
способствуют быстрому усвоению изучаемого материала и достижению более
высокого качества обученности.
В работах ученых и учителей-методистов, таких как Лернер, Окунев, Алексюк,
Левина, Коротаева, предлагается три подхода к распределению по группам в
зависимости от целей и задач урока:
- по желанию педагога;
- по желанию обучающихся;
- по воле случая.
В каждом подходе есть свои плюсы и минусы. Если обучающиеся объединяются в
группы по желанию, учитываются, прежде всего, интересы сшкольников, что является
положительным моментом. Однако минус в том, что чаще всего при таком подходе
формируются группы не равные по силам, поэтому результаты совместной
деятельности могут значительно различаться между группами. Кроме того, есть
опасность, что внутри группы сложится такая атмосфера, когда интерес к общению
вытеснит необходимость решения учебной задачи. На обобщающих, обзорных уроках,
уроках развития речи группы формируются с учѐтом интересов и способностей ребят.
Это группы поэтов, художников, музыкантов. Каждая группа получает определѐнное
задание по теме урока: «поэты» подбирают или сочиняют стихи, «музыканты»
исполняют музыкальные произведения, «художники» готовят выставку известных
репродукций и своих рисунков. Например, на уроке по теме «Творчество
И.С.Тургенева» многие ребята сумели раскрыть свои способности.
При изучении нового материала или при обобщающем повторении с целью
повышения продуктивности урока целесообразно использовать второй подход деления
на группы - по желанию педагога. Например, при изучении темы «Правописание
служебных частей речи» группы формируются так, что в каждую из них входят и
сильные и слабые ученики. Капитан и штурман это сильные обучающиеся, два других
– матросы. Сначала все слушают сообщение капитана, затем штурмана, потом каждый
из матросов прорабатывает свой вопрос либо с капитаном, либо со штурманом.
Преимущество такой работы в том, что каждый проговаривает ответ несколько раз,
будучи и обучаемым, и обучающим, каждая группа работает в своѐм темпе. Штурман
оценивает знания членов своего экипажа и ведет лист учета знаний по теме.
На вводных уроках или уроках обобщения разбиваю материал на фрагменты,
логические или смысловые блоки. Группа изучает свой блок, но каждый член группы
81
работает над своим заданием, ребята, изучающие один и тот же вопрос, но
находящиеся в разных группах встречаются и обмениваются информацией как
эксперты по данному вопросу. Затем возвращаются в свои группы и обучают других
тому, что узнали сами. Все члены группы внимательно выслушивают друг друга и
ведут записи в тетради. От того, как подготовится каждый, зависит не только его
оценка, но и оценка всей группы. Педагог выступает в роли консультанта, «скорой
помощи», он организует и координирует работу.
Очень нравятся школьникам уроки в форме ролевой игры. Ребята выступают в
роли архивариусов, лингвистов, историков, дешифровщиков. Здесь они не только
показывают, насколько усвоили материал, но и учатся высказывать свою точку зрения,
защищать и отстаивать своѐ мнение. Внутри группы идѐт активное взаимодействие,
каждый вносит свой посильный вклад. Это развивает познавательную активность и
помогает обучающимся раскрыться, проявить себя с неожиданной стороны, чего им так
не хватает на традиционных уроках.
В интерактивном режиме я провожу уроки – путешествия, где существует
система поощрений, когда ученик может получить за урок две оценки и быть
освобожденным от домашнего задания.
Интересно проходят такие уроки как урок - конкурс шпаргалок, где
отрабатываются навыки составления конспектов. Хорошие результаты даѐт
использование на уроке работы в парах. Она эффективна при организации
взаимопроверки, при работе над усвоением терминов, отработке орфограмм, при
различных видах работы с текстом, составлении плана, решении проблемных задач и
т.д. Форм организации работы в парах очень много: это и «динамические пары», и
«пазлы», и «хоровод - мозаика», и «1 – 2 – все», и т. д.
Стеснительные, неуверенные в себе школьники, которые часто не решаются
высказать свое мнение вслух при всей группе, раскрываются, работая в парах,
становятся активнее и увереннее.
Например, каждой паре дается две карточки с одним и тем же текстом, но в нем
пропущены разные орфограммы и пунктограммы. Сначала каждый школьник работает
со своей карточкой, выполняя задание, затем обучающиеся обмениваются карточками и
проверяют тексты, так, чтобы не осталось ошибок. Такая работа позволяет развивать
внимание, орфографическую и пунктуационную зоркость, обеспечивает качественную
проверку.
Интерактивное обучение обязательно предполагает этап рефлексии, когда
перечисляют выполнявшиеся в группе действия, оценивают работу группы, свой вклад,
предлагают, что в следующий раз можно изменить в этой работе, а что сохранить.
Таким образом, использование интерактивных форм работы позволяет получить
более высокие результаты обучения, но главное, оно развивает коммуникативные
навыки, помогает установлению эмоциональных контактов между обучающимися, учит
их работать в группе, прислушиваться к мнению своих одноклассников, уметь
цивилизованно вести диалог. Использование интерактивных форм в процессе урока,
как показывает практика, снимает нервную нагрузку школьников, дает возможность
менять вид их деятельности и просто делает учебную работу интересной,
нетрадиционной.
Современный урок русского языка и литературы, на мой взгляд, должен
обеспечивать свободу общения и радость творчества, чтобы искорки интереса не
пропали в глазах учеников! Пусть у нас поменьше будет уроков - борьбы и побольше
уроков – улыбок, радостных, добрых и интересных!
Список литературы:
1. Арсирий А.Т. Занимательные материалы по русскому языку. М.: Просвещение,
1995.
82
2. Ашукин Н.С., Ашукина М.Г. Крылатые слова. М.: Художественная литература,
1987.
3. Васильева Ф.И, Лихошерст Н.В. Почему мы говорим «Да!» интерактивным
методам? Учебно-методическое пособие. Чебоксары, 2006.
4. Зобернюс О.П. Парная и групповая работа на уроках русского языка. //Русский
язык в школе// 2008, № 7.
5. Коротаева Е.В. Психодидактика интерактивного обучения. //Русский язык в
школе// 2008, № 8.
6. Севостьянова Т.И. Клуб знатоков: фонетический турнир. //Русский язык в
школе// 2005, № 3.
ВЛИЯНИЕ МУЗЫКИ И ПЕСЕННОГО МАТЕРИАЛА НА ИЗУЧЕНИЕ
ИНОСТРАННОГО ЯЗЫКА
Мануйлов М.М.,
студент 2 курса специальности «Переводческое дело»,
научный руководитель:
Сейтжанова К.Н.
старший преподаватель кафедры Психологии, филологии и перевода
Казахско-русского международного университета
Казахстан, Актобе
К категории средств обучения, которые больше всего могут приблизить
учащегося к естественной культурологической среде, относятся аутентичные
материалы: подлинные литературные, изобразительные, музыкальные произведения,
предметы реальной действительности (одежда, мебель, посуда и т.д.) и их
иллюстративное изображение. Нередко в этот перечень попадают одноразовые
повседневные материалы, такие как афиши, объявления, театральные и другие
программки, анкеты - опросники, билеты проездные и входные, вывески, этикетки,
меню и счета, карты, схемы, планы, рекламные проспекты по туризму, отдыху,
покупкам, найму на работу и т.д., которые поступают в распоряжение учителя
(неофициально - путем личных контактов с носителем языка, переписки, а также
благодаря туризму). Они тоже аутентичны, а по своей доступной обиходности весьма
значимы для создания иллюзии приобщения к чужой среде обитания и языка. Можно
выделить перечисленные выше сугубо утилитарные материалы в самостоятельную
группу прагматических материалов. Специфичность этих средств заключается в том,
что они обеспечивают общение с «живыми», реальными предметами, стимулируют
почти подлинную коммуникацию: учащиеся как бы проживают все события, играют
определенные роли, решают проблемы (покупок, экскурсий, выбора учебного центра и
профессии, заполнения анкет, выбора меню, посещения зрелищных мероприятий, и
т.д.), удовлетворяют свои познавательные интересы [9].
Ученые выяснили, что музыкальный слух, внимание тесно связано с развитием
артикуляционного аппарата. Разучивание и исполнение коротких, несложных по
мелодичному рисунку, но с четким ритмом, с частыми повторами песен помогают
быстрее и надолго запомнить артикуляцию, ударения, произношение звуков и слов.
Благодаря использованию музыки и ритма психологический климат класса значительно
улучшается, исчезает напряжение, повышается эмоциональный тонус у учеников,
поддерживается интерес к предмету. Даже учащиеся, которые не проявляли высоких
достижений, чувствуют себя более уверенно и комфортно. Целой плеядой психологов -
ученых доказано, что эмоции, которые стимулируют познавательные процессы
человека, являются важнейшим условием, которое обеспечивает эффективность
процесса обучения и воспитания [4].
83
Ученые выяснили, что музыка способствует изучению иностранных языков,
улучшает память, активизирует мозг и оказывает другие виды положительного
воздействия на человека [3].
С помощью музыкального материала мы можем легко создать психологически
комфортную обстановку на уроках английского языка. Влияние музыки на психические
процессы человеческого организма хорошо известно, изучено психологами, медиками,
педагогами и широко используется в процессе обучения не только иностранным
языкам. Для создания психологически комфортной, творческой атмосферы на уроке
привлекается музыкальный и песенный материал [5].
Почему песня помогает учить язык быстро и легко? Ученые определили, что
человеческий мозг имеет разные области для восприятия речи и музыки. Музыкальный
центр мозга находится в левом, творческом полушарии, и потому работает быстрее и
запоминает лучше, чем речевой центр, находящийся в правом. Поэтому песни,
объединяя работу обоих полушарий, запоминаются лучше стихотворений, а алфавит
легче пропеть, чем произнести. Музыка способствует многократному повтору, а
именно повтор требуется для эффективного запоминания [10].
Если вы не просто слушаете музыку, а именно вслушиваетесь в текст каждой
песни и пытаетесь понять смысл — это отличная привычка, способная привести вас к
нужному результату. Конечно, услышать каждое слово не так просто, но всегда можно
прибегнуть к текстам песен, которые иногда публикуются в буклетах, приложенных к
альбомам, или же их также можно буквально в два щелчка найти в интернете [7].
Песни гораздо лучше откладываются в нашей памяти, чем простая речь, а музыка
является одним из наиболее эффективных способов воздействия на эмоции человека.
Доказано, что музыка оказывает воздействие на правое полушарие головного мозга, а
речь (т.е. текст песен) на левое. Почему слова в песне запоминаются легче? Во-первых,
наш мозг так устроен, что отдельные несвязанные слова запоминаются с трудом. Ему
нужна картинка, ассоциация. В песне обычно есть определенный сюжет, эмоционально
окрашенный с помощью музыки и голоса. Это первая причина – слова связаны в
общую картинку, ассоциацию в нашем воображении. Во-вторых, мы запоминаем, то,
что нам нравится и вызывает положительные эмоции [2].
Песни можно использовать при изучении английского языка по-разному:
1) Если песня содержит несложные лексико-грамматические конструкции и легко
запоминающуюся мелодию, то ее можно просто неоднократно напевать, а слова и
выражения запомнятся сами собой. Для этих целей подходят старые песни, ставшие
уже классикой. В них вы услышите речь более чистую по звучанию и более
правильную со стороны грамматики;
2) Песни можно использовать для отработки навыков аудирования. Чаще всего к
ним даются упражнения на вставку пропущенных слов и выражений, на расстановку
строчек в нужном порядке;
3) Песенный материал является прекрасным подспорьем для работы над лексикой
и грамматикой, а также для последующего обсуждения содержания (если вы изучаете
язык в группе) [11].
Прежде всего, песни помогают в формировании фонетических навыков, а именно:
развитии фонетического слуха, овладении техникой воспроизведения английских
звуков и формировании необходимой артикуляции, что очень важно в освоении
иностранного языка, особенно на начальных этапах изучения. Также, прослушивание и
повторение английских песен, помогает выработке правильно поставленной интонации,
ведь именно песни часто изобилуют чередующейся восклицательной и утвердительной
интонацией, что влияет на лучшее понимание логики построения английских
предложений и правильное их воспроизводство. Еще одна обучающая функция песен
на английском языке – расширение лексического запаса обучающегося. Дети гораздо
быстрее запоминают слова, целые предложения, и что самое важное, корректно
84
воспроизводят их, если они сопровождаются музыкой. Изучение английских песен
прекрасно развивает устную речь, снимает речевые зажимы и комплексы, когда
ребенок боится воспроизводить иностранную речь, потому что не уверен в
правильности своего произношения [12].
На песенном материале учащиеся могут овладевать грамматическими языковыми
структурами на бессознательном уровне, не прилагая усилий в традиционном
понимании, т. е. не стремясь к заучиванию лексических оборотов ради самих оборотов,
а стараясь конструировать их по данной модели в конкретных речевых ситуациях.
Такого рода приобретение активного языкового и речевого материала будет
способствовать формированию и последующему совершенствованию практических
разговорных навыков [6].
Музыку можно не просто слушать и наслаждаться ею. С помощью музыки можно
существенно повышать эффективность умственного труда, развивать свой интеллект. И
речь идет не только о том, что человек, понимающий сложные музыкальные формы,
обладает более высоким интеллектуальным уровнем, а о том, что музыка может
непосредственно воздействовать на мозг таким образом, что у человека улучшается
внимание, повышается концентрация, развивается память. Причем процессы эти
закрепляются и носят долговременный характер [13].
Проведенные исследования учеными Эдинбургского университета Хэриот-Уотт,
курированные профессором и главой кафедры прикладной психологии Андрианом
Нортом, доказали связь характера и интеллекта слушателя с музыкальными
предпочтениями. В процессе исследования были задействованы 36000 граждан с
разных стран мира, которые прошли классические тесты IQ. Основной целью ученых
было доказать, что слушать тяжелую музыку очень опасно для ЦНС и в целом
комплексного развития человека. По данным результата исследования, ученые
определили, что слушатели тяжелого рока имеют внушительные сходства с
любителями классики. Они показали наивысший уровень интеллекта. И не стоит
прислушиваться к старикам, считая, что любители рока – это депрессивные и склонные
к суициду падшие, темные люди. Ученые из университета призывают к тому, что пора
мыслить здраво и осознать, что любители рок-музыки – творчески довершенные и
тонкие натуры. Они совершенно безобидны и полезны для общества [14].
Некоторые результаты исследования стали для ученых неожиданными: «Один из
фактов, который нас удивил больше всего, тот, что люди, любящие классическую
музыку и хэви-метал, очень похожи. И те, и другие — личности творческие и
непринужденные, но не очень общительные», — говорит один из профессоров. «В
обществе бытует стереотип поклонника тяжелого рока как человека, находящегося в
глубокой депрессии со склонностью к суициду, принято считать, что рокеры —
опасные элементы общества. На самом деле, они безобидны, и даже полезны для
социума в целом. Это очень тонкие натуры», — добавляет ученый [15].
Яков Хананашвили: Мы рассчитали четыре параметра: точность выполнения
задания, умственную продуктивность, объем зрительной информации и устойчивость
внимания. Оказалось, что устойчивость внимания после минорной музыки снизилась
на 19,5 процента, точность выполнения задания и умственная продуктивность упали
более чем на четыре процента. Не произошло только изменения объема зрительной
информации. Зато "радостный" Бетховен поднял показатели почти на пять процентов, а
умственную продуктивность - на семь. Не изменилась лишь устойчивость внимания.
Так что если ситуация требует максимального интеллектуального сосредоточения,
слушайте произведения, написанные в ладе до мажор. Причем только классику [16].
Что мы имеем в итоге? Если вам кажется, что вы можете изменить свой интеллект
при помощи музыки, вы правы! Если долго прослушивать музыку одного из
направлений, то твое тело становится вибрацией этой музыки. Так что человек,
слушающий в обычных условиях классику, но слушающий рэп, RnB, и другие
85
популярные течения этого направления, имеет все шансы ухудшить свою
концентрацию и память, потерять часть своего IQ, а так же начать желать весьма
низменных целей. В то же время, человек слушающий рэп в раной мере может начать
слушать классику, и, постоянно, путь она и не нравится ему, его организм, его
жидкость, привыкнет к этим вибрациям, и сама начнет настраивать мозг человека на
определенную деятельность. Рок же, если слушать его постоянно, способен сделать из
вас крайне нервного человека, если говорить в открытую. Но у него великолепная
особенность — в моменты гнева, жизненной печали, или скорби, рок способен утолить
эту жажду и успокоить вашу душу [17].
Достарыңызбен бөлісу: |


text:
Список литературы:
1. А теперь о влиянии музыкальных способностей на изучение иностранных
языков [электронный ресурс] / Режим доступа: http://www.primavista.ru/rus/articles/a-
teper-o-vliyanii-muzykalnyh-sposobnostej-na-izuchenie-inostrannyh-yazykov
2. Использование песен при изучении английского языка [электронный ресурс] /
Режим
доступа:
http://nsportal.ru/shkola/inostrannye-yazyki/angliiskiy-yazyk/library
/2014/06/05/ispolzovanie-pesen-pri-izuchenii (5 июня 2014 г.)
3. Музыка помогает изучению иностранных языков [электронный ресурс] / Режим
доступа: http://englishteacher.kiev.ua/muzyka-inostranny-yazyk/
4. Музыка – это эффективное средство изучения иностранного языка
[электронный ресурс] / Режим доступа: http://www.allwomens.ru/obschestvo/obrazovanie/
muzyka-yeto-yeffektivnoe-sredstvo-izucheniya.html (15 февраля 2010 г.)
5. Особенности использования музыки на уроках английского языка в начальной
школе [электронный ресурс] / Режим доступа: http://festival.1september.ru/articles/
606068/
6. Песни на уроках английского языка [электронный ресурс] / Режим доступа:
http://englishgu.ru/pesni-na-urokah-angliyskogo-yazyika/ (16 июня 2014 г.)
7. Преимущества изучения английского по текстам песен [электронный ресурс] /
Режим доступа: http://english-bird.ru/english-through-lyrics/ (9 августа 2014 г.)
8. Роль музыки и песен в изучении английского языка [электронный ресурс] /
Режим доступа: http://www.english-easy.info/articles/ar183.php#axzz3K4U98tVC
9. Роль аутентичных материалов в развитии познавательной активности учащихся
в процессе обучения иностранному языку [электронный ресурс] / Режим доступа:
http://nsportal.ru/shkola/inostrannye-yazyki/angliiskiy-yazyk/library/2012/11/04/rol-
autentichnykh-materialov-v (4 ноября 2012 г.)
10. Роль песен в изучении английского языка [электронный ресурс] / Режим
доступа: http://nsportal.ru/shkola/inostrannye-yazyki/angliiskiy-yazyk/library/2012/11/15/rol
-pesen-v-izuchenii-angliyskogo (15 ноября 2012 г.)
11. Учим английский с песней [электронный ресурс] / Режим доступа:
http://www.english-study-cafe.ru/index.php/students/songs
12. Функции английских обучающих песен [электронный ресурс] / Режим
доступа: http://www.28travel.com/angliyskie-obuchaushie-pesni/ (7 августа 2014 г.)
13. Музыка и интеллект [электронный ресурс] / Режим доступа:
http://www.english-globe.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=1780&Itemid=
118
14. Связь музыкальных предпочтений с интеллектом [электронный ресурс] /
Режим доступа: http://www.muz-flame.ru/svyaz-muzyikalnyih-predpochteniy-s-intellektom/
15. Музыка и интеллект [электронный ресурс] / Режим доступа:
http://www.berdof.com/muzyka-i-intellekt/ (14 декабря 2011 г.)
16. Физиологи выяснили, как музыка влияет на интеллект [электронный ресурс] /
Режим доступа: http://www.rg.ru/2014/02/11/reg-ufo/musika.html (11 февраля 2014 г.)
17. Интеллект зависит от музыки? [электронный ресурс] / Режим доступа:
http://mind-gu.ru/uncategorized/music_and_intelligense/ (17 июня 2013 г.).
86
ДАМЫТА ОҚЫТУ ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІ
Марданова Б.А.
№24 лингвистикалық мектеп- гимназия бастауыш класс мұғалімі,
Қазақстан, Ақтӛбе
ХХІ ғасыр – ғылым мен техниканың дамыған кезеңі. Заман талабына сай қазіргі
білім жҥйесіндегі игі ӛзгерістер мен жаңалықтар соның нәтижесі. Бҥгінгі білім беру
ҥрдісінде жаңа ақпараттық технологияны пайдалану және оны мақсатты тҥрде жҥзеге
асыру – ақпараттық қоғам дәуірінің негізгі кӛзі.
Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңында: «Білім беру жҥйесінің басты
міндеті- ҧлттық және жалпы адамзаттық қҧндылықтар, ғылым мен практика
жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған
білім алу ҥшін қажетті жағдайлар жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім
беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» -
деп білім беру жҥйесін одан әрі дамыту міндеттерін кӛздейді. Бҧл міндеттерді шешу
ҥшін, әрбір білім беру мекемедегі ҧжымының, әрбір мҧғалімнің кҥнделікті ізденісі
арқылы, барлық жаңалықтар мен қайта қҧру, ӛзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа
практикаға, жаңа қарым-қатынасқа ӛту қажеттігі туындайды. Осы жайттарды ескере
отырып қазіргідей жаһандану дәуірінде сабақ ҥдерісінде жаңа инновациялық
технологияларды қолдана отырып сабақ ӛткізу оқушылардың пәнге деген
қызығушылығын арттырады. Қазіргі таңда ҥздіксіз білім беру жҥйесінде білім беруді
дамыту, дҥниежҥзілік білім беру кеңістігіне кіру мақсатында елімізде білім берудің
жаңа жҥйесі қҧрылып жатыр. Білім беруді дамыту негізінде жалпы оқыту ҥрдісіне
жҥктеліп отырған жаңаша талап, міндеттер жоғарғы оқу орны оқытушыларына да
қойылуда. Сондықтан оқытушы іс-әрекетін жаңа талап тҧрғысынан ҧйымдастыру –
бҥгінгі кҥннің ӛзекті мәселесі.Оқушылардың танымдық қызметін белсендірудің білім
сапасын арттыруда маңызы ӛте зор. Мен осы мақсатқа жету ҥшін ӛз сабақтарымда
топқа бӛліп оқыту әдісін қолданамын. Іс жҥзінде кӛріп жҥргеніміздей, дәстҥрлі оқу
жағдайында оқушылар бір-бірінен кӛмекті ӛте сирек сҧрайды. Ал топтық жҧмыс
кезінде мәселе басқаша. Топтық және ҧжымдық жҧмыстың ҧтымдылығы сол,
біріншіден, сабақ ҥстінде тақырып бойынша барлық оқушының білімін тексеруге
мҥмкіндік туса, екіншіден, топтаса, бір-біріне кӛмектесе жҧмыс жҥргізуге
дағдыланады. Ҥшіншіден, бірінің білмегенін екіншісі толықтырып кӛпшіл болуға
тәрбиеленеді. Тӛртіншіден сабақтың әрбір минуты тиімді пайдалану нәтижесінде ҥй
тапсырмасын орындауға аз уақыт жҧмсалатын болады.
- Жаңа технология - оқушының шығармашылық ойлауын дамытудың ең тиімді
факторы.
- Шеберлігін жетілдіріп, ізденіс ҥстінде жҥруге жол ашады, дағдыландырады.
- Ӛзіндік пікір қалыптастыруға кӛмектеседі.
Жаңа технологиялар ішінді дамыта оқыту технологиясын ерекше атап ӛтуге
болды. Дамыта оқытудың теориясы ӛз бастауын И.Г. Пенталоцци, А. Дистервег,
К.Д.Ушанский, Ы. Алтынсарин еңбектерінен алады. Ал дамыта оқыту процесінің
ғылыми негіздемесі Л.С.Выготский есімімен байланысты қалыптасты.
Ол дамуды оқытумен тең, керісінше оқу мен даму екі бӛлек процесс деген
кӛзқарастарды қатты сынға алды. Ең алғаш рет бала дамуының тӛмендегідей екі
аймағы болатындығы жайлы теория ҧсынды.
1. Бала дамуының жақын аймағы – баланың тек ҥлкендердің кӛмегі арқылы
атқара алатын істері.
2. Бала дамуының қол жеткен аймағы – баланың ҥлкендердің кӛмегінсіз істей
алатын істері.
87
Баланың дамуы бірінші аймақты меңгеру арқылы жҥзеге асады. Дамудың қол
жеткен аймағы жақын аймақпен ӛзара қызметтесе отырып, оны игерген кезде дамуға
ӛріс ашылады.
Тҧтас алғанда барлық авторлардың даму туралы ойлары оқыту барысында
баланың психикасының жаңа сапалық деңгейге кӛтерілуі дегенге келіп саяды және
оның басты шарты ретінде әрекет алынады.
Мектеп оқушыларының танымдық қызығушылығын дамытудың негізгі факторы
олардың білімі мен дағдыларының дәрежесі ғана емес, сонымен бірге, баланың
маңызды психикалық қызметтерін, ақыл-ой жҧмысының тәсілдерін қалыптастыруға
мҥмкіндік беретін оқу процесін жолға қою керектігі саналады. Оқушының
шығармашылық қабілеті де оның ойлау мен практикалық әрекеттері арқылы ғана
дамиды. Ойлауға ҥйрететін сабақтарды дамыта оқыту сабақтары деп білеміз.
Дамыта оқытуды ҧйымдастыру, балаға ақыл-ой әрекетін меңгеруге жағдай жасау
деп қарастыру керек. Дамыта оқыту сабақтағы ерекше ахуал, мҧғалім мен оқушы
арасындағы ерекше қарым-қатынас. Мҧғалім бҧл жағдайда дайын білімді тҥсіндіріп
қоюшы, бағалаушы емес, танымдық іс-әрекетті ҧйымдастыратын ҧжымдық істердің
ҧйытқысы. Тек осындай оқыту ғана баланың интеллектісінің кӛзін ашып,
шығармашылығын дамытады.
Дамыта оқытуда баланың ізденушілік – ойлау әрекетін ҧйымдастыру басты
назарда ҧсталады. Ол ҥшін бала ӛзінің бҧған дейінгі білетін амалдарының, тәсілдерінің
жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз екенін сезетіндей жағдайға тҥсуі керек. Содан барып
оның білім алуға деген ынта - ықыласы артады, білім алуға әрекеттенеді.
Негізінде, дамыта оқыту-нақты ӛмірде және сол ӛмірдегі табиғи дамудың
заңдарын танып, соған сҥйеніп ҧйымдастырылатын оқу танымдық ҥдерісті білдіреді.
Дамыта оқытудың мақсаттары:
Оқушы субъекті, яғни, ол ӛзін-ӛзі дамыта алады, жетілдіреді, тәрбиелей алады,
мҧғаліммен оқушының арасында «субъектаралық» қатынас болуы керек.
Баланың қабілетін, дарынын дамытуға ықпал жасайды.
Білім дайын кҥйінде ҧсынылмайды, бала-тыңдаушы, мҧғалім-информатор емес,
керісінше бала –зерттеуші, ізденуші, жаңалық ашушы мҧғалім іс-әрекетін
ҧйымдастырушы, бағыт беруші.
Дамыта оқытудағы негізгі мақсат- білім мазмҧнын жаттандылықпен ҥйрету болып
табылмайды, білім мазмҧнын оқушы ӛз бетімен жасалатын кӛптеген ақыл-ой
әрекеттерін орындау арқылы меңгерту және оқушыларды теориялық топтастырылған
ҧғым жасауға ҥйрету, яғни бастауыш сынып оқушыларының теориялық ойлауы мен
тілін дамыту.Дамыта оқытуда мҧғалімнің басты міндетіне жататындар:- оқу
материалдарын оқушыға дайын кҥйінде кӛрсету емес, оқушымен бірлесіп, жалпы іс -
әрекетті ҧйымдастыра отырып, алға қойған міндеттерді тҥсіндіру, оларды шешудің
тәсілдерін, жолдарын іздестіру арқылы ӛз іс - тәжірибесінде қалай қолданатынына
кӛңіл бӛлу;- оқу әрекетін қалыптастыру, айналадағы дҥниемен белсенді әрекеттестік,
этикалық, эстетикалық қарым - қатынасқа дайындау, дара тҧлғалық адамгершілік
нормаларын меңгерту;- оқу барысында баланың бойындағы дамытуды қалыптастыруды
дағдыға айналдыру;- оқу мен тілдің арасындағы байланыстылыққа аса кӛңіл бӛлу.-
сӛздік қоры мен тілдің арасындағы байланыстылыққа аса кӛңіл бӛлу;- оқушының
сезіміне әсер етіп, логикалық ойын дамыту;- жалпы оқушының жан дҥниесін дамыту.
Мен ӛз сабақтарымда дамыта оқыту технологиясы бойынша жоспарлап
жҥргіземін. Оқушылар Венн диаграммасын, мінездеме беру, жҧптық,топқа,тірек сызба
және тест,инсерт әдістерін жақсы меңгерді.
Ойнай отырып ойлау дағдылары, сӛйлеу мәдениеті, ӛзіне таныс емес сӛздердің
мағынасын ашады. «Фермерлер» ойынын бала шаршаған сәтте, балаларды сапқа
тҧрғызып әр баланың жауырыны саған қарап тҧрған сенің сатып алған жеке меншік
жерің деп ойлаймыз. Сендер фермерсіңдер. Осы жерді кҥтіп, баптаймыз деп сергіту
88
жаттығуын жасай отырып баланы еңбекке баулимыз, ҥлкендердің еңбегін қҧрметтеуге,
мамандық таңдауға және бір – біріне жақсылығы ҥшін алғыс айтуға тәрбиелейміз. Мен
бастауыш класта еңбек етіп келемін. Білім кілті бастауышта тіл дамуы, тәрбие, білімге
деген қҧштарлықтың оянуы да осы бастауыш сыныптарында 1 - 2 кластарда ойын
арқылы тәрбиелеу. Оқыту балаға да оқытушығы да жеңіл рольдерге бӛліп ойнау.
«Алақан жылуы», «Денсаулық сақтау» хирург ойындарын баланың шамасына қарай
ойнатамын.
Қорыта келгенде, дамыта оқыту технологиясы оқушы қҧзыреттілігін дамытуда
аса маңызы бар технология.
Ӛз тәжірибем бойынша білім сапасын арттыру жолдарын қарастыратын болсам,
әліппеге дейінгі кезеңнен бастап тҥрлі дидактикалық дамытпалы ойындар,
шығармашылық тапсырмалар колдандым. Атап айтсам, «Әріптерді сӛйлет» ойнында
әріптерден сӛз қҧрау тапсырылады. «Адасқан сӛздер» дидактикалық ойнында
оқушылар орны ауысқан сӛздерден сӛйлем қҧрайды. «Не артық?» ойны барысында
ерекшеленіп тҧрған әріпті атау тапсырылады. Сондай - ақ, сӛздік диктант жазғанда
жҧмбақтар жасырып, шешулерін жазғыздым. Сауаттылығын арттырумен бірге ой
ӛрісін дамыту кӛзделіп отыр. «Жасырын дыбыс» деген ойын барысында жаңылтпаштан
жиі қайталанған дыбысты табу тапсырылады. Білімді тиянақтау кезеңінде кесте
бойынша сҧрақтың дҧрыс жауабын табу сәйкес номерін жазу керек деп тапсырылады.
Сӛзжҧмбақ шешу, сӛзжҧмбақ қҧрастыру, ребус шешу, қҧрастыру. Логогрифтер,
шарада, метаграммалар, филворд, т.б.
Математика сабағында логикалық есептер, шығармашылық тапсырмалар
қолданамын. Сонымен қатар оқушылар математикада басқатырғалар, ребустар,
лабиринттер, сиқырлы шаршылар шешеді. Дҥниетану сабағында семантикалық
картамен жҧмысты кеңінен пайдалануға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Асқарбаев А., Жазыбаев М., Рахметова. С. Бастауыш оқудың тиімділігін
арттыру: Алматы-1975, 6-47 бет.
2. Айдосова З. Дамыта оқыту технологиясының мәселелері (қазақ тілі мен
әдебиеті).- 2004.- 93-7 бет.
3. Бастауыш мектеп методикасы. Алматы.- 1987, 6-12 бет.
4. Жҧмабаева Ә.Е. Бастауыш мектептегі сауат ашу кезеңінде ҥргізілетін тіл
дамыту жҧмытарының әдістемесі.- Алматы.- 1994.- 3-9 бет.
5. Молдатаева М. Тілді дамыта оқыту: Бастауыш мектеп:- 2000, №3-4-9 бет.
6. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. Алматы: Ана тілі.- 1995.- №5.- 54-
59 бет.
АҒЫЛШЫН ТІЛІ ПӘНІНІҢ БІЛІМ САПАСЫН АРТТЫРУДАҒЫ
АҚПАРАТТЫҚ-КОММУНИКАТИВТІК ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ РӚЛІ
Махамбеталиева Б.У.,
ағылшын пәнінің мұғалімі,
Сазды орта мектебі,
Қазақстан, Ақтӛбе
Еліміз ӛз тәуелсіздігіне қол жеткізіп, саяси - әлеуметтік және экономикалық
дамудың жаңа кезеңінде қадам басқан уақытта терең білім, сауатты ҧрпақ тәрбиелеу –
негізгі міндеттердің бірі етіп белгіледі. Қазіргі замандағы мектептерде уақыт талабына
сай оқытудың жаңа әдістерін, ғылыми тілмен айтқанда, инновациялық
технологияларды қолдану басты назарда болып отыр. Осы жаңа инновациялық
технологияларды қолдану арқылы оқушылардың шығармашылық қабілеттері мен тілге
деген қызығушылықтарын арттырып, білім сапасын кӛтеруде.
89
Ақпараттық технологияларды ағылшын тілін оқыту ҥдерісінде пайдалану
оқушылардың жан-жақты білім алуына жол ашып, мемлекетіміздің ҥш тҧғырлы тіл
саясатына сай жақсы, жан-жақты дамыған оқушы иесі ретінде танылуларына негіз бола
алады.
Ақпараттық білім беру технологияларын оқыту ҥдерісінде тиімді пайдалану, ӛз
кезегінде, ағылшын тілін оқытудың қарқынын арттыруға бейнелік және теориялық
ойлауын дамытуға, оқушылардың ақпараттық қоғамның жағдайларына бейімделуіне
ықпал етеді. Ақпараттық технологияларды қолданудың негізгі бағыттары электронды
оқулықтар мен интернет технологиясын пайдалану болып табылады, сонымен қатар
дҥниежҥзілік интернет желісі оқушылардың білім ӛрісін кеңейтуге ықпал етеді.
Сонымен қатар, қазіргі оқыту қҧралдары: компьютерлер, телекоммуникациялық
байланыс қҧралдары, қажетті интерактивті бағдарламалық және әдістемелік жабдықтар
әр тҥрлі оқыту ҥдерісін қамтамасыз ете отырып, оқушылардың ӛздігінен білім алуын
ҧйымдастыруда, ӛзіндік жҧмыстарды орындауда әдістемелік қҧрал ретінде де маңызды.
Ағылшын тілін оқытуда ақпараттық технологияларды қолдану білім беру
коммуникациясының интерактивті сипатын арттыра тҥседі. Ғалымдар А.А. Андреев,
В.И. Солдаткин, В.П. Кашицин ағылшын тілін оқытуда ақпараттандыру ҥдерісінің
ықпалын жан-жақты сипаттай отырып, әсіресе, білім мен ҧғымды ҧсыну, меңгеру
әдістерінің ӛзгеретіндігін, мҧғалімдер мен оқушылардың ӛзара әрекетінің жолдары
туралы айтады. Осы орайда оқытудың тиімділігін арттыруды ҧсынады. Ағылшын тілін
оқыту ҥдерісінде ақпараттық технологиялардың, әсіресе қарым-қатынас ортасын,
жалпы тақырып шеңберінде әріптестердің интерактивті ӛзара әрекет ортасын қҧрудағы
маңызы ерекше. Ақпараттық білім беру технологиялары ӛз кезегінде қарым-қатынас
тәжірибесін игеруде, оқушылардың лингвомәдениеттік қҧзырлылықтарын қамтамасыз
етуде маңызды. Ғалым М. Ушакова ағылшын тілін оқыту әдістемесін зерттей отырып,
компьютерлік телекоммуникациялар ағылшын тілінде тірі, шынайы қарым-
қатынастарды ҧйымдастыруға мҥмкіндік беретінін айтады. Бҧл телекоммуникацияның
дидактикалық қасиеті шынайы тілдік орта қҧру ҥшін керемет мҥмкіндіктер туғызады.
Қазіргі кезде жаңа білім жҥйесі интернеттің пайда болуының арқасында
дамығанын барлығы мойындайды. Кӛптеген әдіскерлер видеофильм, электрондық
пошта (e-mail), мультимедиялық презентация, анимациялық суреттер және т.б.
кӛмегімен шетел тілінде монолог және диалог тҥрінде сӛйлеу қабілетін
қалыптастыратын жаттығуларды қҧрастырумен айналысып жатыр. Ал шетелде болмай-
ақ, сол елдің тілінде сӛйлей алу қабілетіне ие болу оңай емес. Сондықтан, мҧғалімнің
маңызды тапсырмасының бірі шет тілі сабағында жаңа технологиялардың тҥрлі
амалдарын қолдана отырып, сӛйлеудің шын ситуацияларын қҧру болып табылады. Шет
тілін ҥйрету процессінде компьютер технологияларын қолдану сабақты қызықты
жолмен ӛткізуге кӛмектеседі. Мысалы, анимациялық суреттер, видео-кӛріністер,
презентациялар және т.б. әртҥрлі дыбыстар арқылы кӛрсетіледі. Компьютер
мониторындағы кӛріністер оқушының іс-қимылының арқасында ӛзгеріп отырады. Бҧл
динамикалық және оқушының бар ойын ӛзіне бағыттайды, сонымен қатар, оқу
процессінде оқушының белсенділігі оянады. Нәтижесінде, оқушы ақпаратты оңай әрі
тез қабылдайды және оқушының ынтасы мен қызығушылығы жоғарылайды.
Орта бiлiм беру жҥйесiн ақпараттандырудың мемлекеттiк бағдарламасының
негiзгi бағыттарының бiрi – оқыту процесiн ақпараттандыру. Дәстҥрлi оқу
қҧралдарынан басқа тыңдаушыға мына типтегi материалдар ҧсынылады:
компьютерлiк ҥйрету бағдарламалары
электрондық оқу қҧралдары
компьютерлiк тестiлеу жҥйесi мен бiлiмдi бақылау
электрондық анықтамалар мен энциклопедиялар
аудио және видеоматериалдар
Интернет желiсiндегi ақпараттық материалдар
90
Аталған қҧралдар оқу материалдарын жеделдетiп меңгеруге және оқытудың
сапасын арттыруға игi әсерiн тигiзедi.
Шет тілі - қазіргі заманның талабына сай, қоғамның әлеуметтік-экономикалық,
ғылыми-техникалық және мәдениет дамуының қайнар кӛзі. Қазір шет тілін оқыту
әдістемесінің деңгейі жоғары. Тілді оқытуда интерактивтік тәсіл, ойындар, екеуаралық
пікірталастар, сонымен бірге ақпараттық технология, интернет, компьютер
қолданылуда.
Оқытудың ақпараттық технологиясы – бҧл ақпаратпен жҧмыс жасау ҥшін арнайы
тәсілдер, педагогикалық технологиялар, бағдарламалық және техникалық қҧралдар
(кино,аудио және видеоқҧралдар, компьютерлер, телекоммуникациялық желілер).
Мысалы: оқушылар, студенттер, оқытушылар интернет талаптарында берілетін
қҧжаттардағы тапсырмалар мен жаттығуларды орындай алады, ҥйреніп жҥрген тілінде
электронды почта(@mail), бейне-конференция, анықтама каталогтар, жҥйеде
сӛйлесу(chat), виртуалды қатынас клубтары – конференцияларға қатыса алады.
Сонымен бірге белгілі бір уақытта мәтіндік хабарламалар мен алмасуға, радио
бағдарламаларды тыңдауға, бейнероликтер кӛруге, яғни ақпараттың кез келген тҥрін
қолдануына толықтай мҥмкіндіктері бар. Ақпаратты қандай да арақашықтыққа тез
арада жеткізу, алыстағы ақпарат кӛздерін пайдалану мҥмкіндігі интеративтік іздеу
жҥйелері мен ӛз бетімен іздеу, сондай-ақ алынған материалдарды тҥрлі тіл
тасушыларға ауыстырып салу мен т.б сол сияқты интернет артықшылық кӛздері
пайдаланылады. Ағылшын тілін оқытуда жаңа технологияларды, техникалық
қҧралдарды сабақта жан-жақты қолдану, оқытушының кӛптеген қиындаған
қызметтерін жеңілдетіп, осы іскерліктің ҧстанымды жаңа тәсілдерінің пайда болуына
мҥмкіндік туғызады. Осындай жаңа жолдардың біріне ақпараттық оқыту жҥйесіндегі
компьютерлік бағдарламалардың тҥрлері арқылы тіл сабақтарының лексика бӛлімін
меңгертуде ақпараттық технологиялардың алатын орны зор. Интернет арқылы оқушы
грамматикалық, лексикалық, фонетикалық жаттығулар, оқуға және грамматикаға
арналған тесттерімен жҧмыс істей алады. Компьютердің білім беру қҧралы ретінде кең
таралуының негізгі алғы шарттарын ғалымдар тӛмендегідей саралайды:
1. Компьютер шексіз ақпарат әлемінде енуге және ақпаратты жҥйелі тҥрде талдап,
сараптауға мҥмкіндік береді. Ақпаратты алудағы жоғары жылдамдық адамның
ақпараттық мәдениетінің ҥнемі ӛсуіне жағдай жасайды.
2. Компьютер адамның зерттеу-танымдық әрекетінің әмбебап қҧралы ретінде
ерекшелінеді.
3. Ӛзге қҧралдардан компьютердің ерекшелігі – оның қатысымдық қҧрал бола
білуі. Яғни, білімгер, ол арқылы қатысымның барлық тҥрлерін жҥзеге асыра алады. Бҧл
– мәтіндерді оқу, сҧхбат жасау, жазу, тыңдау әрекеттері. Тіл ҥйренуде бҧл
мҥмкіншіліктер ең маңызды болмақ.
4. Қҧрал білімгерлерге ӛз әрекеттерінің нәтижесін айқын кӛрсете алады. Білім
алуда дҧрыс шешім жасай білуге деген оқушылардың ӛзіндік тәсілін, стратегиясын
қалыптастырады.
5. Компьютердің кӛмегімен жаттығулардың кешенді тҥрлерін аз уақытта орындау
мҥмкіншілігі туындайды. Ақпараттық технологияны шетел тілі сабақтарында
пайдалану нәтижесінде тӛмендегідей жетістіктерге қол жеткіземіз.
Сӛзжҧмбақ, кестелерді қҧру ҥшін дербес компьютерді қолдану арқылы
грамматикалық және лексикалық оқу материалдары ӛндеу.
Ағылшын тіліндегі сӛздерді сауатты жазумен кӛркемдеп безендіруді уйретеді.
Дербес компьютерді пайдалану арқылы оқушылардың ӛзіндік және жҧмыс
жасауды игерумен білім алуды кеңейту.
Интернет желісін пайдалану арқылы оқушылар электрондық пошта арқылы
оқушылар хат-хабарлама алмасу,ӛзінің ойын еркін жеткізу.
91
Компьютерлік оқыту бағдарламаларының қай қайсы болмасын ӛз мазмҧнынан
грамматикалық қҧрылымның жҧмыстарын қамтиды.
Білім беру жҥйесіндегі ақпараттық технологияның мҥмкіндіктері: Әрбір адамға
білім алудың ӛзіне тиімді жолын таңдауға мҥмкіндік беретін білім берудің ашық
жҥйесін орнықтыруға;
Білім алудың техникасын тҥбірімен ӛзгертуге;
Оқыту ҥрдісінде оқушылардың танымдық іс-әрекетін тиімді ҧйымдастыру;
Электрондық білім беру пайдалану арқылы даралап оқытуға.
Ақпараттық коммуникациялық технологияларды пайдаланудың тиімділігі;
Мультимедиялық мҥмкіндіктерді қолдау (музыкалық немесе дикторлық
дайындау, анимация бейне-клиптер, слайд-шоу).
Жҥйенің басқару қҧрылымы-оқытушы ӛз ойын, кӛзқарасы, ӛз кезегіндегі
материалдық ҧсынылымын, әр тҥрлі аудиторияға бір ғана оқу мәліметтерін ҧсынуға
мҥмкіндік алады.
Білімді бақылау арқылы нәтиже алу, бағалау.
Қазақстан Республикасының мемлекет аралық тілі- ағылшын тілін жаңа
технологиялар арқылы оқыту ісі кҥннен- кҥнге ӛзекті болып келеді. Тілді ақпараттық –
коммуникативтік технология арқылы оқыту тіл ҥйренушінің ӛз бетімен тіл ҥйрену
қабілеттерін жетілдіруіне игі ықпал ететін тиімді жҥйе болып табылады. Сонымен
қатар оқушылар интелектуалдық, шығармашылық және коммуникативтік істерін
дамыта алады, оқушының оқу белсенділігі артады, сабақтың негізгі кезендерінің
бәрінде оқушыларға шығармашылық жҧмысты ҧсынуға болады ХХІ ғасыр – бҧл
ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі, айналадағы дҥниеге, адамның
денсаулығына, кәсіби мәдениеттілігіне мҧқият қарайтын дәуір Қазіргі заман талабына
сай
адамдардың
мәлімет
алмасуына,
қарым
қатынасына
ақпараттық
–
коммуникациялық технологиялардың кеңінен қолданысқа еніп, жылдам дамып келе
жатқан кезеңінде ақпараттық қоғамды қалыптастыру қажетті шартқа айналып отыр.
Осы орайда келешек қоғамымыздың мҥшелері – жастардың бойында ақпараттық
мәдениетті қалыптастыру қоғамның алдында тҧрған ең басты міндет. Қазіргі уақытта
арнайы бағыттағы ақпараттық коммуникативті технолгияның қҧралдарын қҧру
ҥрдісінде кӛптеген білім беру бағыттары мен оқу пәндері бойынша мультимедиялық
энциклопедиялар жасалған. Оқытудың жаңа әдістерін пайдалана отырып, оқу ҥрдісін
ҧйымдастыру мҥмкіндігін беретін ойындық ситуациялық тренажерлар және
мультимедиалық оқыту жҥйелері қҧрастырылған.
ХХI ғасырды қоғамдық ақпараттандыру ғасыры деп жай атамаған. Компьютер -
адам іс-әрекетінің барлық салаларында қолданылады. Дҥниежҥзілік қоғамдастықта
қоғамдық ӛмірдің барлық саласын глобальді ақпараттандыру процессі дамытылуда.
Экономикалық жағдай, адам ӛмірінің сапасы, ҧлттық қауіпсіздік және мемлекеттің
дҥниежҥзілік қоғамдастықтағы рӛлі ақпараттық-технологиялық дамудың және оның
даму қарқынының даму дәрежесіне байланысты. Барлық экономикалық дамыған
елдерде және кӛптеген дамушы елдерде білім беру жҥйесін ақпараттандырудың
қарқынды процессі жҥріп жатыр. Жалпы білімді жоғарылату жолдары жасалып жатыр
және оқыту процессіне жаңа ақпараттық технологияларды енгізуге кӛп қаражат
бӛлінуде.
Оқушыларға ақпараттық білім бере отырып, олардың қазіргі ақпараттық
технологияларды ӛз қажеттіліктеріне пайдалана алуға қатысты біліктілік, дағдылық,
ақпараттық сауаттылықтарын қалыптастырудың маңызы зор. Білім беру саясатының
ӛзекті мәселелері-кәсіптік даярлаудың сапасын жақсарту, оқытудың әдістері мен
ҧйымдастыру тҥрлерін ӛзгерту, педагогикалық ғылымдарды ҧйымдастыруды жетілдіру,
алдыңғы қатарлы оқу тәжірибелерінің озық ҥлгілерін қолдану, әрбір қоғам мҥшесінің
ақпараттық мәдениеттілігі мен сауаттылығын арттыру аса маңызды. Ақпараттық
технологияларды қолдану оқушылардың ағылшын тілін ҥйренудегі оңтайлы
92
дағдыларды қалыптастыруға (іздену, қажетті ақпараттарды жинастыру және талдай
білу, ақпарат кӛздерін ҥйлесімді пайдалану) мҥмкіндіктерін береді, сонымен қатар
оқушылардың танымдық дағдыларын дамытуға (ӛз білімін ӛз бетінше қҧра білу
дағдылары, ақпараттық кеңістікте бағдарлана білу дағдылары) оң ықпалын тигізері аны
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konfere-v4.html?page=11#АҒЫЛШЫН_ТІЛІ_ПӘНІНІҢ_БІЛІМ_САПАСЫН_АРТТЫРУДАҒЫ_АҚПАРАТТЫҚ-КОММУНИКАТИВТІК_ТЕХНОЛОГИЯСЫНЫҢ_РӚЛІ__Махамбеталиева_Б.У.


ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҚАЗІРГІ БІЛІМ БЕРУ ЖҤЙЕСІНДЕГІ АҚПАРАТТЫҚ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Махат Ә.К.,
Педагогика ғылымдарының магистрі,
бастауыш класс мұғалімі,
№24 лингвистикалық мектеп-гимназия,
Қазақстан, Ақтӛбе
Жоғары білім беру жҥйесінде әлемдік білім кеңістігіне кіру ҥшін іргелі
реформалар жҥргізілуде. Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
білім беру нормаларын мақҧлдаған Лиссабон конвенциясын, жоғары білім саласы мен
кҧрылымындағы бірізділікке қатысты Сорбон декларациясын қолдап, белсенді
араласуға талпыныс жасап жатқаны мәлім. Сонымен бірге еліміздің Болон ҥдерісіне
қосылуы білім беру жҥйесіне тың ӛзгерістер енгізіп, оқыту процесінде жаңа ақпараттық
технологияны қолдану қажеттігі туындады.
Қазақстанның жалпы білім беру жҥйесінде жалпыға бірдей және дәстҥрлі білім
беру формасының оқытудың жеке, ӛзін-ӛзі жетілдіру мен ӛзін-ӛзі оқыту қатынасына
кӛшкендігі байқалады. Зерттеулер кӛрсеткендей, қазіргі білім беру жҥйесінің ӛзін-ӛзі
дамытуға бағытталған оқыту формасына ауысуы келесі жағдайларға байланысты:
- Ақпараттың электрондық қайнар кӛзінің жедел дамуы, оқыту процесінде
Интернет желісінің кең қолданылуы.
- Ҥздіксіз, ӛзбетілік оқыту формасының қажеттігі, қазіргі оқыту тҥрінің бастысы –
ӛзін-ӛзі жетілдіру болып табылады.
- Жалпы және арнайы білім беру жҥйесінің дамуына байланысты қосымша білім
беру жҥйесінің нығаюына әкеліп соғады: уақытымен қызметкерлердің біліктілігін
арттыру, қайта даярлау жҧмыстары.
- Білім беруді компьютерлендіру – оқыту процесіне компьютерлердің кең
ауқымда ендіру.
- Білім беру жҥйесінде оқыту ерекшеліктерін сараптай отырып, инновацияға терең
және сын кӛзбен назар аударуға мҥмкіндік береді, әсіресе, ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды қолдана отырып, онжылдық аясында жақсы
деңгейде қалыптасқан оқыту технологиясының маңызын жоғалтпау, оқушылардың
мотивациялық ортасын және ӛзіндік жҧмыстарын басқару, оқыту процесінің әрқилы
тараптарын жҥзеге асыруға мҥмкіндік береді. Бҧл ҥшін ӛзіндік жинақталған тәжірибе
мен педагогикалық жетістіктерін басқарып, студенттерді оқыту мен тәрбиелеуде
педагогикалық
шеберлікті
дамытудың
тиімді
жолдарын
қарастыру
шарт
(Н.И.Росколодько, 2012). -Қазіргі таңдағы оқыту жҥйесі әр білім алушы мен
оқытушының ӛзара байланысқан кәсіби жҧмысты талап етеді. Жаңа заманның ӛзіндік
ерекшелігі – қоғамның дамуы, білім кеңістігінің кең ауқымда кӛрініс табуы, ғылыми
кӛзқарастардың қалыптасуында. -1970 жылдан бастап әлем елдерінде ақпараттық және
коммуникативтік технологияларды тенденциясын қарқынды пайдалану байқалады. -
1978 жылы Францияда француз әлеуметтік ортасына арналған жаңа ақпараттық
технологиялардың ықпалы турасында баяндама жасалды. Оның басты ерекшелігі –
жаңа
ақпараттық
технологияны,
«телематиканы»
(компьютер
мен
телекоммуникацияның бірлігін анықтайтын термин) ендіру процесінің әлеуметтік-
экономикалық, саяси, мәдени жағын тҥсінуге талпынысында, бҧл процестің
93
мемлекеттің ролін және орнын анықтаудағы ақпараттандырудың бірегей кӛрінісін
ҧсыну болып табылады.
- Ақпараттық мәдениетті меңгеру сауаттылықтың жоғары деңгейлігін кӛрсетеді,
білімді қалыптастырудың мықты іргетасын жасай алады, жылдам ӛзгеретін әлемге
бейімделу қабілетін дамыту қҧралы мен әдістерін береді, іс-әрекеттің кез келген
саласын ойдағыдай меңгеруіне мҥмкіндік береді. Сӛз жоқ, қазірде әр адамға
компьютерлік сауаттылық пен дербес компьютерді пайдалана алу тәжірибесі ӛте қажет.
- Қазіргі заманғы әдебиеттерде тестілеу – оқыту процесінде оқушыныңң алған
білімін аралық және қорытынды бақылау барысында ақпараттық технологияны
пайдалана отырып тексеруді іске асыратын модельдердің бірі болып табылады.
- Компьютерлік тестілеу тексеру мен бақылау жҧмыстарын жеке мҥмкіндіктеріне
байланысты сҧрақтар мен тапсырмалар іріктеуге мҥмкіндік береді. Оқушы жҧмысын
ҧйымдастырудың бҧл формасының басты қҧндылығы – нәтижелердің тез және
автоматты тексерілуінде.
- Қоғамның ӛркендеуі білімі мен ғылымының дамуымен анықталады. Сондықтан,
біздің ойымызша, білім жҥйесін қҧру, қоғамды мына кҥнде дамып отырған әлемге
дайындау – бҥгінгі кҥннің ең негізгі және ӛзекті мәселесі.
-
Жалпы ақпарат ҧғымы, пәні туралы сараптау жасасақ, қоғамды
информатикаландыру процесі адамзат цивилизациясындағы XX ғасырдың 50
жылдарынан басталған, қайтсе де болмай қоймайтын кезең болды.
- Қоғамды ақпараттандыру деп – ӛндірістің жалпыға ортақ әлеуметтік процесі мен
ақпаратты экономиканы нығаюын қамтамасыз ететін, еліміздің ғылыми-техникалық
прогресін, қоғамды демократияландыру мен интеллектендіру ҥрдістерін жеделдететін
қоғамды байлық ретінде жаппай пайдалану.
- Қазақстан Республикасы ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі –
қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне енді. Қоғамды ақпараттандыру –
экономиканың, ғылымның, мәдениеттің дамуының негізгі шарттарының бірі. Осы
мәселені шешудегі басты рӛл жоғары мектепке жҥктеледі.
- Жаңа коммуникациялық технологияларды пайдаланудың басты мақсаты –
оқушылардыңң оқу материалдарының практикалық жағынан тиімді ҧсынылуына
мҥмкіндік беру. Бҧл мақсаттарға жету жолында электрондық оқулықтар, тексеру
программалары, оқыту программалары сияқты программалық ӛнімдер қызмет етеді.
Білім саласында компьютер оқушы ҥшін оқу қҧралы, ал оқытушы ҥшін жҧмысшы
болып табылады. Оның қолданылуы нәтижелі болу ҥшін бағдарламалық қҧралдар
толық тҥрде оқытушының және оқушың алдына қойған мақсатына жетуін және шығару
жолдарын қамтамасыз ету керек. Осы орайда электрондық оқулықты негізгі
педагогикалық функцияларын орындайтын оқыту қҧралдарына жатқызуға болады
(Сурет 1).
Білім беру жҥйесінде білімдік және ақпараттық технологияларды іс жҥзінде
ҥйлестіре қолдануда кемшіліктер де кездеседі. Оның ҥстіне ақпараттық технологияның
тез жаңаруы мәселені қиындата тҥседі. Жағдайды жақсарту ҥшін білім беру
технологиялары мен ақпараттық қарым-қатынастық технологияларды кіріктіру қажет,
сонда педагог ӛзі білетін, жақсы меңгерген, бейімделген техникалық қҧралдарды
сабаққа тиімді қолданады.
Білім беруді ақпараттандыру – жаңа технологияны пайдалану арқылы дамыта
оқыту, дара тҧлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын жҥзеге асырады. «Қазіргі заманда
жастарға ақпараттық технологиямен байланысты әлемдік стандартқа сай мҥдделі жаңа
білім беру ӛте қажет» деп, Елбасы атап кӛрсеткендей жас ҧрпаққа білім беру жолында
ақпараттық технологияны яғни компьютерді оқу ҥрдісінде оңтайландыру мен
тиімділігін арттырудың маңызы зор.
Электронды оқулықтардың, дәстҥрлі қағаз кітаптардан айырмашылығы «жанды»
болып келеді және педагогика ғылымдарыны негізін салушы Ян Амос Каменский
94
Сурет 1. Педагогикадағы оқыту қҧралдарының орны.
тҧжырымдаған: «Барлық мҥмкін деген нәрселерді қабылдауды сезіммен жҥзеге асыру
керек, атап айтқанда: қабылдау ҥшін кӛруді, кӛзбен; естуді есту қабілетімен; иістерді
иіс тҥйсігімен; дәмге тиістіні дәммен; тҥйсікке қатыстыны тҥйсіну жолымен. Егер
қандайда болмасын затты бірнеше сезіммен қабылдау керек болса, бірнеше сезімді
салу» дидактиканың алтын ережелеріне сәйкес келеді.
Ақпаратты басқару компьютерлерді қолданудың негізгі саласы болып табылады
және де, болашақта ҥлкен роль атқарады.
Ақпараттық мәдениетті, сауатты адам-ақпараттың қажет кезін сезіну, оны тауып
алуға, бағалауға және тиімді қолдануға қабілетті, ақпарат сақталатын дәстҥрлі және
автоматтандырылған қҧралдарын пайдалана білуі керек.
Қазақстанда ақпараттандыру процесі 1990 жылдардан басталады. Бҧл кезең
ішінде республикамызда компьютерлік техника саны артып, біршама мемлекеттік
органдарда, қоғамдық ҧйымдарда, кәсіпорындар мен ғылым, білім мекемелерінде
жҧмыс процесі автоматтандырыла бастады. 1996 жылдан бастап елімізде Интернет
жҥйесі жҧмыс жасай бастады.
Қоғамдағы саяси, әлеуметтік, экономикалық процестер ақпарат ғасырының жаңа
талап-тілегіне тез бейімделуде. Бір-бірімен тығыз байланыстағы әртҥрлі қоғамдық
процестер орын алуда.
Ақпараттық сауатты адам оның қажет кезін сезіну, тауып алу, бағалау, тиімді
қолдануға қабілетті, ақпарат сақталатын дәстҥрлі және автоматтандырылған
қҧралдарын пайдалана біледі.
Адамзаттың қолы жеткен ең ҥлкен табыстарының бірі – осы ақпарат. Бірақ оны
шектен тыс ашық қолдана берсе, жастар санасын улайтын да нәрсеге айналып кетуі
мҥмкін. Бҧл ақпараттың пассивті тҥрде пайдаланатын бӛлігінің артуына байланысты
болып отыр. Интернеттің кең таралуына орай ақпарат таратудың бақылауға кӛнбейтін
кері процесінің кҥннен-кҥнге артып бара жатқаны байқалады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Колер Ю. Обеспечение качества, аккредитаций и признание квалификаций как
контрольные механизмы Европейского пространства высшего образования / Высшее
образование в Европе. – М., 2003. - №3.
2. Андреев А.А., Рубин Ю.Б., Титарев Л.Г. Кафедра в системе открытого
образования //Образование в информационную эпоху: Матер. конф. - М.: МЭСИ, 2001.
- С. 90-100.
Педагогиканың негізгі функциялары
Білім беру
Тәрбиелеу
Дамыту
Оқытудың
жаңа
технологиялары
Компьютер
Интернет
Коммуникация
Электрондық оқулық
95
3. Ясинский В.Б. «Дистанционное образование — состояние, технологии и
перспективы». Научные труды / Карагандинский государственный технический
университет. Вып. 4. Караганда, 1999.
4. Бидабеков Е.Ы., Гриншкун В.В. Создание и исаользование образовательных
электронных изданий и ресурсов. - Алматы, «Білім», 2006.
5. Ҧлттық ақпараттандыру орталығы: http://www.nci.kz/content/elektrondyk-okytu
КОММУНИКАТИВНЫЕ МЕТОДЫ НА СОВРЕМЕННОМ УРОКЕ
АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА
Махатова Н.С.,
учитель английского языка ОСШ №25,
Казахстан, Актобе
В условияхрасширения информационного пространства и вхождения в мировое
сообщество, возросшей ролью образования в формировании человеческих ресурсов,
как критериев уровня социально-экономического развития страны, важно
ориентировать систему образования к новым требованиям. Следовательно, возросла
потребность в использовании новых технологий и методов для организации
современного урока. [1, с.6]
Современный социальный заказ школы: подготовить выпускника, способного
жить в современном обществе. Что это за выпускник? Человек, знающий ПК, языки,
способный обучаться самостоятельно и все полученное применять в жизни- человек,
обладающий функциональной грамотностью. В соответствии с Национальным планом
действий по развитию функциональной грамотности школьников на 2011-2016 годы в
рамках ВОУД 2015 года такжебудет оцениваться функциональная грамотность
учащихся. Под функциональной грамотностью понимается «способность использовать
ЗУН, приобретенные в школе для решения широкого диапазона жизненных задач в
различных сферах человеческой деятельности, а также в межличностном общении и
социальных отношениях». [1, с.9]
Сегодня образование признано одним из важнейших приоритетов долгосрочной
Стратегии «Казахстан – 2050». Президентом Республики Казахстан Н.А. Назарбаевым
была поставлена задача о вхождении республики в число 30-ти наиболее
конкурентоспособных стран мира. В достижении данной задачи немаловажную роль
играет совершенствование системы образования.
Функциональная грамотность как результат обучения формируется посредством
каждого школьного предмета. Инструментарием развития функциональной
грамотности школьников, а также проверки их сформированности являются задания
творческого характера (задания исследовательского, занимательного характера,
задания с экономическим, историческим содержанием, практикоориентированные
задания и др.). [1]
Следовательно, к методическим задачам школы можно отнести:
- научение критическому мышлению,
- навыкам самостоятельной работы с учебным материалом,
- навыкам работы в команде,
- умение сформулировать задачу и самостоятельно ее решить,
- навыкам самоконтроля,
- умение работать на персональном компьютере.
Таким образом, в содержание учебного предмета ―английский язык‖ следует
внести существенные новации и изменения:
- придать личностный смысл,
- деятельный характер,
- практическую направленность,
96
- сконцентрировать внимание на вопросах речевого развития. [2, с. 43]
Какие формы проведения занятий следует выбрать учителю, чтобы решать
поставленные перед ним непростые задачи? Конечно, активные! Таким образом,
активные формы работы на уроке помогают реализовать очень важные принципы:
- ученик изучает язык и овладевает им, общаясь на нем,
- в центре внимания – личность обучаемого,
- овладение языком осуществляется в ходе творческой деятельности,
- стимулируется познавательная активность путем решения развивающих задач,
- фокус урока - проблема.
Наиболее актуальной формой обучения, на мой взгляд, является групповая.
Именно эта форма помогает учителю реализовывать важные принципы обучения,
развивать познавательную деятельность учащихся. Именно благодаря этой форме на
уроке осуществляется групповое взаимодействие, направленное на решение учебной
задачи, в которое каждый вносит свой вклад, стимулирует активность каждого ученика,
активизирует его лидерские способности, прививает умение работать в команде, что
является неотъемлемым фактором проживания в социуме мирового масштаба. [3, с.
105]
Групповая форма дает учителю возможность эффективно использовать
разнообразие современных приемов и методов. Как известно, казахстанское
образование ориентировано на раннее овладение школьниками англйским языком.
Следовательно,
необходимость
применения
инсценирования
(вид
игровой
деятельности на уроках); ролевой игры; музыки, стихов, песен, рифмовок,
скороговорок (что является эффективнейшим средством мотивации и сильнейшим
психологическим побудителем к изучению английского языка для младшего
школьника) предполагает организацию игры через групповое сотрудничество на уроке.
Игра - средство активации лексического и грамматического материала, развитие
навыков и умений всех видов деятельности. Игра – это: индивидуальная деятельность;
обучение и воспитание в коллективе и через коллектив; познание в сфере
страноведения и языка; непосредственное запоминание речевого материала.
В данной работе мне хотелось бы представить фрагмент урока "The ABC", с
использованием игры, при окончании изучения английского алфавита. Цель данного
урока - проверить знания, умения, навыки по теме "Английский алфавит", а задачами
являются проверить:
- умения называть буквы;
- умение называть звуки;
- знания порядка букв в алфавите;
- знание лексики на некоторые буквы алфавита;
- навыки составления ранее изученных слов из определенного количества букв;
- умение вставлять пропущенные буквы, при наличие соседних, так, чтобы
получались значимые части речи;
- навыки написания букв английского алфавита;
- распознавание строчных и заглавных букв, гласных и согласных.
Как сопутствующие задачи можно отметить:
- развитие умения устного общения,
- развитие умений учебного сотрудничества при выполнении коллективных
заданий,
- стимулирование интереса учащихся к изучению английского языка. [2]
Игра построена на разбиение класса на две команды, которые в дальнейшем
выполняют ряд заданий состязательного характера:
1. Перебрасывая мяч, учащиеся называют буквы алфавита.
2. «Получите телеграмму» в быстром темпе передаю по буквам текст
97
3. «Таинственное письмо» зашифрованный текст, где каждая буква соответствует
определенной цифре.
4. «Чайнворд», каждая последняя буква слова является первой буквой
следующего.
5. «Кроссворд», пишу по вертикали сложное слово, по горизонтали ребята
должны отгадать или подобрать слова и др.
Данные игры также обучает групповым видам работы, умение работать в
команде. В основу игр положены задания на проверку знаний учащихся алфавита,
написания, произношения букв и звуков, отличие гласных и согласных, распознавании
слов в ряде букв, то есть практическое использование букв при написании слов и их
произношении. Данные задания соответствуют возрасту, знаниям и интересам
учащихся.
Учащиеся проявляют большую активность и заинтересованность в ходе
проведения игры, энергичны и довольны, получают позитивный настрой, так же как и
учитель. Кроме того, можно отметить, что интерес к иностранному языку становится
еще выше. Дидактической задачей данного этапа урока усвоение данного материла, а
также готовность учащихся к дальнейшему изучению английского языка.
Таким образом, четкость сформулированности, конкретность и достаточная
результативность цели и задач данных уроков позволяет добиться высокой степени их
реализации. Фрагменты уроков с использованием игровой деятельности на основе
групповой работы представляет собой систему высокого уровня целостности, так как
все этапы логичны и связаны между собой. [4, с. 217]
Союз игровой деятельности и групповой работы можно применять не только на
основном этапе урока. Можно вводить игровые элементы и при проверки домашнего
задания, и на начальных этапах урока - это поможет вовлечь всех учащихся в работу, а
также разнообразить ход урока.
Еще одним важным требованием при проведении современного урока
английского языка является использование учебной компьютерной игры, способствует
этому разнообразный выбор современных УМК (Н-р: Challenges, FlyHigh). В условиях
информатизации современного общества учителя-предметникидолжныобладатьИКТ-
компетенциями, использовать дополнительныересурсы, в том числе интернет и
формировать у школьников умения находить, обрабатывать информацию по предмету.
Так же, создание электронного проекта в творческих группах максимально
активизирует познавательную деятельность детей.
Согласно требованиям к уровню знаний по иностранным языкам выпускников
средней школы, их речь должна характеризоваться связностью, логичностью,
обоснованностью. Во время беседы, которая предполагает возникновение различных
ситуаций, ученик должен продемонстрировать достаточно высокое умение общения по
затрагиваемым вопросам с учетом определенных знаний в области социальных и
культурных особенностей стран и народов изучаемого языка. Высокое умение
высказываться достигается в основном лишь посредством группового взаимодействия.
В связи с этим, такая форма обучения эффективно влияет наразвитиенавыков у
детейприменятьзнания
в
разнообразныхучебных
и
жизненныхситуациях,
межличностном общении и социальных отношениях.
Очень важно, чтобы учитель помнил всегда, что активизация познавательной
деятельности учащихся - необходимое условие успешности обучения, так как без
интереса к пополнению недостающих знаний, без воображения и эмоций немыслима
творческая деятельность ученика. Возможно все это с помощью многих методических
и дидактических путей, но наиболее эффективный и продуктивный – групповое
сотрудничество.
98
Список литературы:
1. Инструктивно-методическое письмо. Об особенностях преподавания основ
наук
в
общеобразовательных
организациях
(в
том
числе,
реализующихинклюзивноеобразование)Республики Казахстан в 2014-2015 учебном
году Инструктивно-методическое письмо/– Астана: Национальная академия
образования им. И. Алтынсарина, 2014. – 181 с.
2. Селевко, Г.К. Современные образовательные технологии/ Г.К. Селевко -М.:
Народное образование, 1998. - 345с.
3. Маслыко, Е.А. Настольная книга преподавателя иностранного языка/ Е.А.
Маслыко – Минск: Вышэйшая школа, 1996. - 437 с.
4. Пассов, Е.И. Коммуникативный метод обучения иноязычному говорению/ Е.И.
Пассов – М.: Просвещение, 1991. - 352 с.
ЭЛЕКТРОНДЫҚ ОҚУЛЫҚТЫ ОҚУ ҤРДІСІНДЕ ПАЙДАЛАНУ
ТИІМДІЛІГІ МЕН МҤМКІНШІЛІГІ
Мектепова Жайнагул Ермековна,
музыка пәні мұғалімі,
№50 орта мектеп,
Қазақстан, Ақтӛбе
«Білім туралы» заңда білім беру жҥйесінің басты міндеті «Ҧлттық және жалпы
адамзаттық қҧндылықтар, ғылым мен тәжірибе жетістіктері негізінде жеке адамды
қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу ҥшін
жағдайлар жасау» делінген. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті
білім беру стандартында оқу бітіруші тҥлектердің біліміне қойылатын талаптардың
ішінде былай делінген:
- ӛз еңбегін ғылыми негізде ҧйымдастыра білу, кәсіптік қызмет саласында қажет
ақпаратты жинау, сақтау мен сҧрыптаудың компьютерлік әдістерін меңгеру;
- ӛзінің кәсіптік қызметінің тҥрі мен сипатының ӛзгеруіне пәнаралық
жобаларымен жҧмыс істеуге әдістік және психологиялық жағынан дайын болу.
Қазіргі кезеңдерде негізгі мәселелердің бірі – оқыту процесінде білім, тәрбие
берудің пәрменділігін, білімнің тәрбиелік, тәрбиенің білімдік мәнін жоғары дәрежеге
жеткізу болып табылады. Білім берудің кез келген саласында «Электрондық
оқулықтарды» пайдалану оқушылардың танымдық белсенділіктерін арттырып қана
қоймай, логикалық ойлау жҥйесін қалыптастыруға шығармашылықпен еңбек етуіне
жағдай жасайды. Әлі де білім беру саласында тек мҧғалімнің айтқандарын немесе
оқулықты пайдалану қазіргі заман талабын қанағаттандырмайды. Сондықтан қазіргі
ақпараттандыру қоғамында электрондық оқулықтарды пайдаланбай алға жылжу
мҥмкін емес.Оқушы ӛзін қоршаған ортаны барлық сезім мҥшелері арқылы танып,
біледі, алайда олардың қабылдауы әртҥрлі. Ақпаттарды қабылдаудың негізгі арналары:
есіту, кӛру және сезу болып табылады. Ӛзін қоршаған ортадан қабылдайтын
мәліметтердің 90 пайызын кӛру жҥйесі арқылы, 9 пайызын есту жҥйесі арқылы, тек 1
пайызын сезім мҥшелерінің кӛмегімен қабылдайды. Кӛру жҥйесі – есте сақтаудың
тҥрлері ішінде жетік, ҥздік дамығаны. Педагог – психологтардың зерттеулері бойынша
берілетін білім оқушының ішкі мҧқтаждығымен сәйкес келмесе, онда оқу процесінде
қиындық туындайды.
Қазіргі кезде оқу орындарында жас ҧрпақ тәрбиесі, оның жеке тҧлғасының
жаңаша қалыптасуы, әлеуметтік дҥниеге кӛзқарасы, жалпы болмысы, ең алдымен
мҧғалімге байланысты. Қазіргі заман мҧғалімінен ӛз пәнінің терең білгірі болуымен
қатар, тарихи танымдық, педагогикалық – психологиялық, саяси экономикалық,
білімділік және ақпараттық сауаттылық талап етілуде. Ол заман талабына сай білім
беруде жаңалыққа жаны қҧмар, шығармашылықпен жҧмыс істеп, оқу-тәрбие ісіне еніп,
99
оқытудың жаңа технологиясын шебер меңгерген жан болғанда ғана, білігі мен білімі
жоғары жетекші тҧлға ретінде ҧлағатты саналады.
Оқушы білімінің сапалы болуы бір жағынан мҧғалімнің сабақ беру шеберлігі мен
жаңа технологияны тиімді пайдалана білуіне байланысты болса, екінші жағынан оқу
орнында техникалық материалдық базасының жабдықталуы да әсер етеді. Оқушының
мектепте алған білімді тек игеріп қана қоюы жеткіліксіз, оны жетік меңгеру арқылы
болашақ ӛмірінде ӛз қажеттілігіне жарата білуі керек. Соңғы кездері оқу орындар
сабаққа қажетті электрондық оқулықтармен, интерактивті тақтамен және
мультимедиялық кабинеттермен жабдықталды.
Бҥгінгі кҥннің басты ерекшелігі оқу процесінде жетілдіру жолында ең озық
әдістемелер іздестіріліп, оқу орындары әртҥрлі оқу бағдарламамен жҧмыс істеуде.
Солардың ішінде оқушы ҥшін электрондық оқулықты пайдалану арқылы: оқу
материалдары туралы оқушыларға дәл және толық ақпарат беру арқылы оқыту сапасын
арттырады. Оқытудың кӛрнектілігін арттырып, оқу материалын саналы игеруге
жеткізеді;
- абстрактылы оқу материалдарын нақтылыққа жеткізіп, оқытудың тиімділігін
жетілдіреді;
- оқу материалының маңызын арттырып, уақыттан ҧтып, есте сақтау қабілеттерін
жетілдіруге қол жеткізеді. Есте сақтаудың әсер алу, қайталау ассоциация арқылы оқу
материалдарын терең игеруге жеткізеді;
- мҧғалім мен оқушы еңбектерін жеңілдетіп, пікір алысып, байланыстарын
арттырады.
Қазіргі таңда дайындалған электрондық оқулықтарда мынадай жағдайларды
ескеру керек:
- белгілі бір пәнге байланысты дайындалған электрондық оқулықтың сол пәннің
типтік бағдарламасына сәйкес болуын, тақырыпқа қатысты нақты әрі қысқа берілуін
ескеру керек;
- электрондық оқулықтар оқытылатын тараулар мен тақырыптарға қатысты дәріс
конспектісін қамтитын негізгі материалдар;
- зертханалық және тәжірибелік тапсырмаларды орындауға арналған қосымша
материалдар;
- материалға қатысты анықтама, библиографиядан тҧратын кӛмекші материалдар;
- аралық және қорытынды бақылау сҧрақтарынан тҧратын тест;
- материалды дайындауда пайдаланылған әдебиеттер тізімдері қамтылуы.
Электрондық оқулықты қолдана отырып оқушылар тӛмендегідей жҧмыс жасауға
мҥмкіншілігі болады:
- Ӛтілетін материалдарды дҧрыс әрі жеңіл тҥрде тҥсінуге;
- Оқушының ӛздігімен дайындалып, жҧмыстың барлық кезеңдерінде ӛзін – ӛзі
тексеруге;
- Жҧмысты тиянақты тҥрде орындап, мҧғалімге файл тҥрінде тапсыруға;
- Тҥсінбеген тақырыптарды шексіз қайталауға;
- Оқулықты сабақтарда қолданып, оқушының ӛз деңгейінде тапсырмаларды
таңдауға;
- Қажетті материалдарды жылдам іздеп табуға мҥмкіндік туғызады.
Ақпараттық технологиялардың мҥмкіндері пайдаланып жасалынған электрондық
баспа оқулығын пайдалану арқылы мҧғалімдер мен оқушылардың ӛздігінен жҧмыс
жасай алады. Әсіресе аталған электрондық оқулықты пайдалану оқушылардың сабаққа
деген ынтасын жоғарылатып, ӛздігінен мҧғалімнің нҧсқауынсыз тақырыптарды
игеруіне және зертханалық жҧмыстарға алдын ала дайындалуларына мҥмкіндік
туғызады. Электрондық оқулықты қолдану барысында графикалық безендірулер және
сҧқбат терезесі тҥрінде пайдаланушы интерфейсі оқушыларды бҧл кітап пайдалануға
деген қызығушылығын арттырады.
100
Электрондық оқулықты қолдану саласы ӛте кең: электрондық – оқыту жҥйесі
қашықтан оқыту ҥшін, ӛздігімен ізденіс барысында, жалпы білімге деген талпыныс бар
оқушыларға ӛте тиімді. Қазіргі заман талабына сай мҥмкіндігін кӛп дербес
компьютерлерді ӛңдей отырып, тарау бойынша оқушылардың дағдыларды
қалыптастыру, білім бақылау жҧмыстарын бағалауға мҥмкіндік береді. Осы арқылы
компьютерлік технологияның дамуының тереңдетілуі білім сапасын жоғарылата
отырып, мҧғалімніңжҧмысын жеңілдете тҥседі.
Мен ӛз сабағымда электрондық оқулықтарды пайдаланып ӛтемін. Бҧның тиімді
жағы кӛп: сабаққа қажетті материалдар, кестелер мен сызбалар, анимациялық
кӛріністер, оқушыларды машықтандыру (практикалық және тәжірибелік) фильмдері,
анықтама сӛздік, оқушы білімін бекітетін дидактикалық материалдар бар. Әр тараудағы
тест сҧрақтары, әр тапсырманың ӛзіндік жҧмыстары оқушы білімін бақылауда және
оқушының ӛз бетінше ізденісін туғызуда кӛмегі зор.
Бастауыш сыныптарда компьютерді пайдаланып сабақ ӛткізу кезінде бала ҥшін
сол тақырыптың қызықты ӛмірмен ҧштасып жатуы, яғни баланың ӛміріне қажет
тақырыптың таңдап алынуы. Міндеті- нақты, уақыты- шектеулі. Ал мақсаты-
оқушының пәнді ӛз бетімен оқып ҥйрену, кең кӛлемдегі ақпаратқа бағдар жасай білу
және оны талдай алуға бейімделу болып табылады. Мысалы, 1 сыныпта «Қазақтың
ҧлттық музыкалық аспаптар» деп аталатын тақырыпты алсақ, халық кҥйі аталып кеткен
«Ақсақ қҧлан» аңыз- ертегісін тыңдай отырып, кҥй мазмҧнын бейнеэкраннан кӛре
отырып, балалар аңыз кҥй, оның авторы, домбыра аспабының шығу тарихы, аспаптың
дыбысталуы, ерекшеліктері туралы баяндай алады. Сабақта компьютерді пайдалану
арқылы кҥй әуенінің желісімен сурет салдыруға, тҥрлі шығармашылық тапсырмалар
орындатамыз.
Электрондық оқулықты пайдалану арқылы:
- сабақта техникалық қҧралдарды, дидактикалық материалдарды қолдану
тиімділігі;
- мҧғалімнің ақпараттық – коммуникациялық технологияны меңгеруі;
- оқушының пәнге қызығушылығы;
- алынған білім, дағды деңгейі;
- білімнің тереңдігі;
- тексеру тҥрлері, бағалау;
- практикалық дағдыларды игеру мҥмкіндігі артады.
Қорыта келгенде электрондық оқулықты қолдану барысында оқушылардың
сабаққа деген қызығушылығының кҥрт артқандығы байқалады. Мҧғалімдер де ӛздеріне
қажетті әдістемелік, дидактикалық кӛмекші қҧралдарды молынан ала алады. Заман
талабына сай жас ҧрпаққа сапалы білім беруде электрондық оқулықтарды сабаққа
пайдалану – оқытудың жаңа технологиясының бір тҥрі ретінде қарастыруға болады.
Сонымен қатар электрондық материалдарды сабақта пайдалану кезінде оқушылар
бҧрын алған білімдерін кеңейтіп, ӛз бетімен практикалық тапсырмалар орындайды.
әрбір оқушы таңдалған тақырып бойынша қажетті материалдармен танысып, кестелер
және сызбалармен жҧмыс жасауға дағдыланады. Электрондық оқулық арқылы тҥрлі
суреттер, бейне кӛріністер, дыбыс пен музыка тыңдатып кӛрсетуге болады. Бҧл, әрине
мҧғалімнің тақтаға бормен жазып тҥсіндіргенінен әлдеқайда тиімді, әрі тҥсінікті.
Меңгерілуі қиын тақырыптарды компьютердің кӛмегімен тҥсіндірсе жаңа тақырыпқа
деген оқушының қҧштарлығы оянады деп ойлаймын.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҚАЗІРГІ БІЛІМ БЕРУ ЖҤЙЕСІНДЕГІ АҚПАРАТТЫҚ


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konfere-v4.html?page=12#ЭЛЕКТРОНДЫҚ_ОҚУЛЫҚТЫ_ОҚУ_ҤРДІСІНДЕ_ПАЙДАЛАНУ_ТИІМДІЛІГІ_МЕН_МҤМКІНШІЛІГІ__Мектепова_Жайнагул_Ермековна