АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА ОҚЫТУДЫҢ ИНТЕРАКТИВТІ
ӘДІС-ТӘСІЛДЕРІН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ
Кобланова А.А.,
ағылшын тілі пәні мұғалімі,
Қазақстан, Ақтӛбе
XХІ ғасыр – бҧл ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі,
айналадағы дҥниеге, адамның денсаулығына, кәсіби мәдениеттілігіне мҧқият қарайтын
дәуір. Бҥгінгі білім мазмҧны мҧғалім мен оқушының арасындағы негізгі бастамалардың
барлығы мҧғалім арқылы жҥзеге асырылады.
Ағылшын тілін оқытуда интерактивті әдістемелерді қолдануға ҥлкен мән беріледі.
Бҧл әдістеменің негізі сол, оқытушының оқу процесінің басқарушысы ретінде, барлық
жағдайды ескере отыра, оқушының белгілі бір бағыт бойынша екеуаралық жҧмыстар
істеуі,бір-бірімен ақпараттарымен ауысып, алға қойған мақсатқа жету ҥшін, сабақ
барысының жан-жақты қарастырылғанын ескеру. Интерактивті әдістемелерді
пайдалану оқушының жаңа сабақты неғҧрлым жете тҥсінуіне ҥлкен әсер етеді. Қазіргі
таңда инновациялық әдістемелерді пайдаланудың мақсаты – оқушылардың тілді білуге
деген қҧштарлығына жан-жақты әсер ету, қызығушылығын арттыру.Осындай жаңа
жолдардың біріне ақпараттық оқыту жҥйесіндегі комьютерлік бағдарламалардың
тҥрлері арқылы тіл сабақтарының лексика бӛлімін меңгертуде ақпараттық
технологиялардың алатын орны зор. Интернет арқылы оқушы грамматикалық,
лексикалық, фонетикалық жаттығулар, оқуға және грамматикаға арналған тесттерімен
жҧмыс істей алады.
Ағылышын тілі сабағында 10 «а» класына интерактивті тақтаны қолданамын.
Мақсатым оқушыларды ойландыру, іздендіру, сол арқылы ӛз беттерінше еңбектеніп
оқуға баулу. Осы міндет тҧрғысынан ағылшын тілі сабағында ойларын кемелдендіру,
тілдерін дамыту, сӛздік қорларын молайту.
"THE QUEEN AND THE ROYAL FAMILY" тақырыбын тҥсіндіру барысында
интерактивті тақтаның кӛмегі зор болды. Тақырыпқа байланысты кӛптеген қосымша
ақпараттар интернеттен алынды. Оқушылар сабақтар белсене қатысып отырды.
Оқушылар тапсырманы ӛз дәрежесінде орындап шықты.
A family on the throne is an interesting idea.. It brings down the pride of sovereignty to
the level of petty life.
The Victorian constitutionalist Walter Bagehot
ROYAL FAMILY
72
Мысалы, «Мақалды тап», мақалды екіге бӛліп орналастырып, екінші бӛлігін тақта
бетімен тауып электронды маркамен жылжытып, мақалда қҧрастырып, қазақша
баламасын сҧрадым. Ӛзі қҧрастырған мақалды оқушы есіне сақтап қалады.
Мысалы, A little knowledge is a dangerous thing.
Honesty is the best policy
There is no place like, home
The theme is about " Great Britain "
What is the capital of… ?
Read and match
Modal verb "can"
Match the two halves of these sentences and translate them
Интерактивті қҧрал ретінде интерактивті тақтанықолданудың маңызы зор. Оны
сабақта пайдалану дидактикалық бірнеше мәселелерді шешеді:-пән бойынша базалық
білімді меңгеру;-алған білімді жҥйелеу;-ӛзін-ӛзі бақылау дағдыларын қалыптастыру
- жалпы оқуға деген ынтасын арттыру;
- ӛз бетімен жҧмыс істеуге ҥйрену;
- тҥрлі ақпарат кӛздерімен жҧмыс жҥргізеді;
- пәнаралық байланыс қалыптасады;
- ӛзге оқушылармен топтасып бірге жҧмыс жасау мҥмкіндігі;
- Internet желісін пайдалану;
- шығармашылық бағытта жҧмыс істеуіне мҥмкіндік туады
Қорытындылай келе ағылшын тілі сабағында интерактивті тақтаны қолдану
жолдары әртҥрлі болып келеді.Ол сабақтың тҥріне, сабақтың ӛту әдіс-тәсілдеріне,
1.
Jack can’t be tired.
2.
The boys couldn’t have
crossed the lake in his
boat.
3.
They couldn’t have
spent the whole day at
home.
4.
I could have gone with
you,
5.
Can David have won the
competition?
6.
Can she be so ill-
mannered?
7.
Can he have
refused to
help you?
8.
We could have gone
on hike,
a)
He is very generous and kind-hearted
man.
b)
He has been absolutely idle this weekend.
c)
but it was raining.
d)
It leaks.
e)
The weather was so pleasant and sunny.
f)
but I didn’t want to.
g)
He didn’t train much.
h)
She makes an impression of a very
friendly and polite girl
Scotland
Northern
Ireland
Wales
England
Edinburgh
Belfast
Cardiff
London
Big
Trafalgar
Bloody
White
Buckingham
Westminster
The Houses of
The Tower
of
Palace
Tower
London
Bridge
Ben
Square
Tower
Parliament
73
сабақтың тақырыбына, сабақтың қҧрылымына байланысты. Ағылшын тілі сабағында
интерактивті тақтаны қолдау ӛте тиімді. Мҧғалім аз кҥш жҧмсап, кӛп нәтижеге жете
алады. Жаңа сӛздерді арнайы жазылған дискілерді тақта арқылы оқушылар тыңдап,
қайталап айта алады, сонымен қатар ойындарды ойнауға, сӛз жҧмбақтар, ребустар
шеше алады.
Әрбір оқушы таңдалған тақырып бойынша жаттығулар мен тапсырмаларды
орындап тестілер шешіп, семантикалық карталар және сызбалармен жҧмыс жасауға
дағдыланады.
Мазмҧны қиындау бір ҥлкен тақырыптың бӛліктерін ӛткенде қосымша бейне
хабар және клиптерді кӛрсетуге болады. Интерактивті әдіс арқылы бҥгінгі кҥні білім
беру жҥйесінде қушылардың шығармашылық әрекетін дамытуға, олардың оқу еңбегіне
деген жағымды мотивациясын қалыптастыру ҥшін, тиімді инновациялық шешімнің
бірі. Біз әр технологияны қолдану арқылы белгілі бір жетістікке жете аламыз. Болашақ
ҧрпақты бәсекеге қабілеті жеке тҧлға қалыптастыру - қазіргі заман талабы.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Қазақстан Республикасы білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған
Мемлекеттік бағдарламасы.
2. «Информатика негіздері» журналы. №4, 2008 ж.
3. Полат Е.С. Интернет на уроках иностранного языка. М., ИЯШ, 2001, №2, с.24-
28.
4. Нҧрланбекова Е. «Шетел тілін оқытуда бейнефильмдерді қолдану», Шетел тілі.
5. "Жаңа идеядан жаңа тәжірибеге" атты әдістемелік жинақ. Кембридж
бағдарламасы бойынша біліктілікті арттыру курс материалдарынан. 2013.
ИННОВАЦИОННЫЙ ПОДХОД К ПРЕПОДАВАНИЮ РУССКОГО ЯЗЫКА
И ЛИТЕРАТУРЫ
Кузнецова И.А.,
учитель русского языка и литературы ГУ СШГ №9,
Казахстан, Актобе
Последние два десятилетия многое изменилось в образовании. Думаю, что
сегодня нет такого учителя, который не задумывался бы над вопросами: «Как сделать
урок интересным, ярким? Как увлечь ребят своим предметом? Как создать на уроке
ситуацию успеха для каждого ученика?» Какой современный учитель не мечтает о том,
чтобы ребята на его уроке работали добровольно, творчески; с интересом познавали
предмет на максимальном для каждого уровне успешности, или, по словам
Я.А.Каменского, «спешили в школу, как на игру ведь она и есть игра».
Современная школа переживает сложный период в своем развитии. Изменились
цели общего среднего образования, разрабатываются учебные планы, новые подходы к
отражению содержания учебных дисциплин. В центр внимания работников
образования поставлена результативность обучения, которая связана с разработкой и
внедрением в учебный процесс новых педагогических технологий, способствующих
всестороннему развитию школьников.
Инновационный подход к обучению позволяет так организовать учебный
процесс, что ребѐнку урок и в радость, и приносит пользу, не превращаясь просто в
забаву или игру. И, может быть, именно на таком уроке, как говорил Цицерон,
«зажгутся глаза слушающего о глаза говорящего».
Что же такое «инновационное обучение» и в чѐм его особенности?
Определение «инновация» как педагогический критерий встречается часто и
сводится, как правило, к понятию «новшество», «новизна». Между тем инновация в
точном переводе с латинского языка обозначает не «новое», а «в новое». Именно эту
смысловую нагрузку вложил в термин «инновационное» в конце прошлого века
74
Дж.Боткин. Он и наметил основные черты «дидактического портрета» этого метода,
направленного на развитие способности ученика к самосовершенствованию,
самостоятельному поиску решений, к совместной деятельности в новой ситуации.
Актуальность инновационного обучения состоит в следующем:
- соответствие концепции гуманизации образования;
- преодоление формализма, авторитарного стиля в системе преподавания;
- использование личностно ориентированного обучения;
- поиск условий для раскрытия творческого потенциала ученика;
-
соответствие
социокультурной потребности современного общества
самостоятельной творческой деятельности.
Основными целями инновационного обучения являются:
- развитие интеллектуальных, коммуникативных, лингвистических и творческих
способностей учащихся;
- формирование личностных качеств учащихся;
- выработка умений, влияющих на учебно-познавательную деятельность и
переход на уровень продуктивного творчества;
- развитие различных типов мышления;
- формирование качественных знаний, умений и навыков.
Данными целями определяются и задачи инновационного обучения:
- оптимизация учебно-воспитательного процесса;
- создание обстановки сотрудничества ученика и учителя;
- выработка долговременной положительной мотивации к обучению;
- включение учащихся в креативную деятельность;
- тщательный отбор материала и способов его подачи.
В основе инновационного обучения лежат следующие технологии:
- развивающее обучение;
- проблемное обучение;
- развитие критического мышления;
- дифференцированный подход к обучению;
- создание ситуации успеха на уроке.
Основными принципами инновационного обучения являются:
- креативность (ориентация на творчество);
- усвоение знаний в системе;
- нетрадиционные формы уроков;
- использование наглядности.
На уроках русского языка, литературы и риторики чаще всего использую
технологию развития критического мышления. Отрадно, что в последнее время этой
технологии учителя стали обращаться активнее, потому что она решает следующие
задачи: повышение интереса процессу обучения и активного восприятия учебного
материала, формирования навыков написания текстов различных жанров; развитие
способности к самостоятельной аналитической и оценочной работе с информацией
любой сложности. Критическое мышление – сложный мыслительный процесс, который
начинается с получения информации и заканчивается принятием решения. Этот
процесс интеграции идей и творческого их осмысления на пути создания собственных
концепций. В центре - ученик, перед которым стоит проблема. Решение он ищет сам, а
источники могут быть разными, также как и сами решения.
Задачи учителя:
-
создание
условий,
обеспечивающих
открытые
и
требовательные
взаимоотношения;
- использование в преподавании схемы, которые обеспечивают критическое
мышление и самообразование;
75
- стать размышляющим практиком, что означает продолжение обучения
преподаванию.
Задачи учащихся:
- думать критически;
- брать на себя ответственность за свое образование;
- работать кооперативно с другими.
Урок является средой для мышления. Под интерактивной методологией, которая
охватывает широкий диапазон задач и типов взаимодействия, подразумевается
обучение через участие и взаимодействие, когда обучаемые формируют знания, навыки
и отношение к изучаемому предмету на базе имеющегося и приобретаемого в процессе
обучения. Наше современное общество заинтересовано в людях, которые обладают
критическим мышлением, умеют применять полученные знания для решения разных
проблем, имеют богатый словарный запас. Эти качества заложены в каждом ребенке, и
задача учителя (в особенности учителя – словесника) – раскрыть и целенаправленно
развивать их.
На уроках русской литературы учителю предоставляется прекрасная возможность
научить ребенка критически мыслить. Для этого в данной технологии представлен
широкий спектр самых разнообразных приемов и методов. Одним из наиболее
популярных приемов в ученической среде является синквейн. Примечательно, что
глубина раскрытия темы увеличивается пропорционально возрасту учащихся. Если в 5
классе синквейны получаются еще пока совсем простые, то в 9 – 11 классах учащимся
удается продемонстрировать более глубокую степень осмысления. Очень эффективен
данный прием тогда, когда учителю необходимо проверить степень освоенности
материала художественного произведения.
Также учащимся нравятся «тонкие» и «толстые» вопросы. «Тонкие» вопросы –
вопросы репродуктивного плана, требующие однословного ответа, «толстые» вопросы
– вопросы, требующие размышления, привлечения дополнительных знаний, умения
анализировать. Этот прием положительно влияет на развитие устной монологической
речи.
С недавнего времени стала активно использовать на уроках литературы и
риторики прием «фишбоун». Этот термин впервые ввел в теорию критического
мышления японский ученый. В дословном переводе он обозначает «рыбная кость».
Схема, которая получается при правильном выполнении данного приема, на самом деле
напоминает рыбный скелет. Технология работы со схемой «фишбоун» может
варьироваться.
1. Индивидуальный путь. В этом случае, чтение текста и составление схемы
происходит индивидуально. У всех текст одинаковый. На этапе рефлексии возможен
обмен мнениями, добавления в составленную индивидуально схему, суммирование
информации в единую схему, представленную на доске.
2. Парная или групповая работа. Возможно использование разных текстов по
одной проблеме. В этом случае возможны следующие варианты работы:
а) каждая из групп получает для чтения свой текст; чтение текста происходит
индивидуально, составление схемы – в группах (но на этих схемах оставляется место
для добавления верхних и нижних «отростков»); происходит обмен информации между
группами, в результате чего появляется общая схема «фишбоун»;
б) каждому участнику внутри группы раздается свой текст; чтение происходит
индивидуально; после чтения в группе участники обмениваются информацией, на
основе которой и составляется общая схема «фишбоун»; группы рассказывают о
проделанной работе, дополняя друг друга [4, c. 8].
Особенно эффективно, на мой взгляд, этот прием использовать в процессе
изучения литературного произведения, хотя он применим и на уроках русского языка.
76
Считается, что критическое мышление – это точка опоры для мышления человека,
это естественный способ взаимодействия с идеями и информацией [5, c. 6]. Мы и наши
ученики часто стоим перед проблемой выбора, выбора информации. Необходимо
умение не только овладеть информацией, но и критически ее оценить, осмыслить,
применить. Встречаясь с новой информацией, обучающиеся 5-11 классов должны
уметь рассматривать ее вдумчиво, критически, оценивать новые идеи с различных
точек зрения, делая выводы относительно точности и ценности данной информации.
Методика развития критического мышления включает три этапа или стадии. Это
«Вызов – Осмысление – Рефлексия». Первая стадия – вызов. Ее присутствие на каждом
уроке обязательно. Эта стадия позволяет:
- актуализировать и обобщить имеющиеся у ученика знания по данной теме или
проблеме;
- вызвать устойчивый интерес к изучаемой теме, мотивировать ученика к учебной
деятельности;
- сформулировать вопросы, на которые хотелось бы получить ответы;
- побудить ученика к активной работе на уроке и дома.
Вторая стадия – осмысление. Здесь другие задачи. Эта стадия позволяет ученику:
- получить новую информацию;
- осмыслить ее;
- соотнести с уже имеющимися знаниями;
- искать ответы на вопросы, поставленные в первой части.
Третья стадия – рефлексия. Здесь основным является:
- целостное осмысление, обобщение полученной информации;
- присвоение нового знания, новой информации учеником;
- формирование у каждого из учащихся собственного отношения к изучаемому
материалу.
На стадии рефлексии осуществляется анализ, творческая переработка,
интерпретация изученной информации. Работа ведется индивидуально, в парах или
группах.
Развитию критического мышления способствуют и нетрадиционные уроки,
которые позволяют повысить интерес ученика как к предмету, так и к обучению в
целом. Творчество на таких уроках я вижу не в развлекательности, а в подборе таких
заданий, такого дидактического материала, который своей новизной, необычностью
подачи (путешествие, заседание, конкурс, игра и т. д.), вызывая удивление,
активизирует внимание, мышление ученика. Попадая в необычную ситуацию, ребѐнок
включается в деятельность, сотрудничество с учителем, при этом создается
положительный
эмоциональный
фон,
начинают
активно
функционировать
интеллектуальная и волевая сферы, легче усваиваются знания, быстрее формируются
умения и навыки. Этому способствует создание на нестандартных уроках условий для
мобилизации творческих резервов и учителя, и ученика.
Список литературы:
1. Государственный общеобразовательный стандарт образования Республики
Казахстан. Среднее общее образование. Основные положения. – Астана, 2013.
2. Кулюткин Ю.В. Творческое знание и практическая деятельность учителя. –
Красноярск, 2004.
3. Жинкин Н.И. Язык – речь – творчество (Избранные труды). – М.: Лабиринт,
1988.
4. Щербакова И.А. Использование методов критического мышления в процессе
усвоения новых знаний на уроках русского языка. – М.: Инфо Баллас, 2009.
5. Пушкарский А.Г. Критическое мышление, логика, аргументация. – Вестник
Балтийского федерального университета им. И.Канта, №3, 2005.
77
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА УРОКАХ
РУССКОГО ЯЗЫКА И ЛИТЕРАТУРЫ
Кусаинова Г.А., Жамалова А.А.,
учителя русского языка и литературы КСОШ № 33,
Казахстан, Актобе
В различные сферы человеческой деятельности активно внедряются новейшие
информационные технологии, позволяющие быстрее и качественнее находить,
обрабатывать и усваивать нужную информацию. И время требует иного подхода к
методике преподавания не только дисциплин, связанных непосредственно с
информационными технологиями, но также предметов естественно – научного и
гуманитарного циклов. Создание современной информационной технологии обучения,
в которой компьютер занимает центральное место, так как именно он приводит к
интерактивности обучения. Особеннотью применения информационных технологий на
уроках русского языка и литературы является ориентированность на учащихся,
изучающий как второй язык.
В современном понимании давать качественное образование означает давать для
жизни и творчества в информационном обществе. Качественное образование – это не
только передача глубоких знаний, но и обществом. Увеличение информационного
потока привело образование к тому, что учитель и учащийся не успевают превращать
получаемую информацию в личностные знания.
В результате происходит освоение знаний и развитие способностей, как результат
этих знаний. Вроде все просто, есть изучаемый материал, компьютер, огромное
количество обучающих, развивающих, проверяющих программ и т.п., но учащиеся не
хотят самостоятельно обогащаться знаниями, а учитель не знает, как создать мотив к
деятельности учащихся.
Информационные технологии в образовании являются неотъемлемой частью
современных образовательных систем, реализуемых на всех ступенях и уровнях, и
условием успешного вхождения в мировое образовательное пространство. В настоящее
время действует проект Государственной программы информатизации образования.[3,
178]. И здесь актуальным является вопрос использования в учебной деятельности
школьников и педагогов электронных учебников и программно-методических средств.
Так же ведется разработка программы по созданию и развитию единой
информационно-образовательной среды в Казахстане.
Информационные компьютерные технологии используем для поиска, обработки,
структурирования информации. Формируем информационную культуру школьников,
интенсифицирую учебный процесс. Невозможно заставить человека творить. Человек
сам должен прийти к желанию искать, пробовать и ошибаться. И только тот, кто готов
творить, способен на настоящее творчество, а моя задача заключается в том, чтобы
мотивировать учащихся на это творчество, помочь им делать свои маленькие
открытияСоздание современной информационной технологии обучения, в которой
компьютер занимает центральное место, так как именно он приводит к
интерактивности и индивидуализации обучения. Особенностью применения
информационных технологий на уроках русского языка является ориентированность на
учащихся, изучающих русский язык как второй язык. С целью повышения мотивации к
обучению активно внедряются информационные технологии. Информационные
технологии предполагают использование всего многообразия современных устройств
обработки информации. Для повышения эффективности обучения используется
разнообразные средства обучения:- интерактивная доска;- компьютерная презентация:-
электронные учебники;- ресурсы Интернета. Интерактивная доска имеет широкий
спектр возможностей. Интерактивные доски могут быть использованы при групповой и
фронтальной работе. Они позволяют разнообразить изучение предмета: учитель имеет
78
возможность давать материал лекционно, одновременно используя видео- и
аудиоматериалы, текст, обучающие программы, тренажѐры, Интернет-ресурсы.[2, 12].
Всю информацию, отображенную на интерактивной доске можно сохранить,
распечатать, передать по электронной почте. Интерактивная доска может быть
использована как на протяжении всего урока, так и на его части. Структура урока с
использованием доски должен быть различна. Так же по- разному учитель может
классифицировать материал, используя различные возможности доски: работать с
текстом, с медиаобъектами, перемещать объекты, вносить изменения – все эти
манипуляции будут привлекать внимание учащихся. Презентации являются
мультимедийными информационными объектами, т.е. они наряду с изображением
могут содержать и видео, и звук, что ещѐ более усиливает эмоциональное воздействие
слова. Преимущества данной формы урока в том, что учитель получает возможность
рационально использовать время на уроке, эстетично и качественно представлять
учебный материал. Применение электронных учебников на уроках показало, что
благодаря обратной связи между программой и ребѐнком, ученик сразу получает
оценку, у него есть возможность ещѐ раз вернуться к неверно выполненным заданиям,
проанализировать самостоятельно или обратиться за помощью к учителю,
осуществляющему контроль.
Ресурсы Интернета могут использоваться и на уроках, и во внеучебное время для
достижения образовательных целей. Более того, эти материалы будут полезны
учащимся разных классов. С одной стороны, в сети самостоятельно можно найти
необходимую библиографию по теме, а с другой, необходимые источники не по
заданным учителем ссылкам, а самостоятельно. Компьютер способен снять
психологический дискомфорт (боязнь низкой оценки, насмешки товарищей,
повышенный тон учителя). Компьютер развивает любознательность, уверенность в
собственных силах, самостоятельность. Из пассивного заучивания учение
превращается в активный процесс, и чем больше умственных усилий прилагает ученик,
тем продуктивнее становится его деятельность. Все мыслительные операции учеников
сопровождаются практическими действиями.[1, 7].
Применение компьютера на уроках русского языка имеет и значительный
воспитательный смысл: с раннего возраста развивается умение обращаться с новой
техникой, закладывается культура отношений «человек-машина». Информационные
технологии при обучении русскому языку помогут учащимся овладеть всеми
ключевыми компетенциями школьника (коммуникативной, культуроведческой,
информационной, языковой, иследовательской), что позволит им не только успешно
выдержать выпускные испытания, но и стать востребованными специалистами, занять
достойное место в обществе.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сборник материалов международной научно практической конференции

text:
ҚАЗАҚ-ОРЫС ХАЛЫҚАРАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
КАЗАХСКО-РУССКИЙ МЕЖДУНАРОДНЫЙ УНИВЕРСИТЕТ
ПСИХОЛОГИЯ, ФИЛОЛОГИЯ ЖӘНЕ АУДАРМА КАФЕДРАСЫ
КАФЕДРА ПСИХОЛОГИИ, ФИЛОЛОГИИ И ПЕРЕВОДА
«XXI ҒАСЫРДАҒЫ ҒЫЛЫМ МЕН БІЛІМ:
БОЛАШАҚТАҒЫ ДАМУЫ»
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ-ТӘЖІРИБЕЛІК
КОНФЕРЕНЦИЯНЫҢ МАТЕРИАЛДАР
ЖИНАҒЫ
Ақтӛбе қаласы, ҚОХУ, 2014 ж. 23 қазан
СБОРНИК
МАТЕРИАЛОВ МЕЖДУНАРОДНОЙ НАУЧНО-
ПРАКТИЧЕСКОЙ КОНФЕРЕНЦИИ
«ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА XXI ВЕКА:
ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ»
Актобе, КРМУ, 23 октября 2014 г.
Ақтӛбе - 2014
2
УДК 001(063)
ББК 72
О-23
Утверждено Редакционно-издательским советом
Казахско-Русского Международного университета
Рецензенты:
Искендирова С.К., к.ф.н., доцент, зав. кафедрой основ перевода Актюбинского
Регионального Государственного университета им. К. Жубанова
Емельянова Е.В., к.п.н., доцент кафедры Психологии, филологии и перевода
Казахско-Русского Международного университета
О-23 «Образование и наука XXI века: перспективы развития»: Сб. науч. мат-
лов. Междунар. науч.-прак. конференции, 23 октября 2014 г., Актобе, КРМУ. –Актобе:
2014. 254 с.
ISBN 978-601-7426-68-2
В настоящем сборнике представлены материалы научных докладов участников
Международной научно-практической конференции «Образование и наука XXI века:
перспективы развития».
В сборник вошли более 70 научных статей ученых, молодых исследователей –
студентов, учителей, магистрантов, докторантов PhD, магистров, преподавателей вузов
Казахстана, России и Канады.
Научные направления конференции включают такие аспекты исследований как:
перспективные технологии в образовании; экономика и образование; математика,
информатика; психология, педагогика; общество и право; лингвистика; межкультурная
коммуникация и перевод; культура, социология, политология, философия, история;
охрана труда, экология, безопасность жизнедеятельности человека.
В сборнике представлены материалы наиболее актуальных исследований,
отличающихся научной новизной и значимостью рассматриваемой проблемы.
Материалы сборника рекомендованы для специалистов, научных работников,
преподавателей, учителей, магистрантов и студентов.
УДК 001(063)
ББК 72
ISBN 978-601-7426-68-2
Коллектив авторов, 2014
©
Казахско-Русский Международный университет, 2014
3
СЕКЦИЯ 1
ИНТЕРАКТИВНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ ОБУЧЕНИЯ И
ИННОВАЦИИ В ОБЛАСТИ ОБРАЗОВАНИЯ
ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯНЫ ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ОҚУШЫЛАРДЫҢ
БЕЛСЕНДІЛІГІН АРТТЫРУ
Абдиреева Ж.А.,
№24 линвистикалық мектеп-гимназия,
Қазақстан, Ақтӛбе
Қазіргі ғылым мен техниканың қарыштап дамыған кезінде оқу – білімнің, соның
ішінде болашағымыз – бҥгінгі мектеп оқушысының білімі, тәрбиесі маңызды мәселе.
Еліміздің әлеуметтік – экономикасының дамуына ӛзіндік ҥлесін қоса алатын, ӛзіндік
ой-пікірі бар, жан – жақты дамыған, білімді де білікті тҧлғаны дайындап, тәрбиелеу –
аса қҧрметті қоғамдық міндет. Себебі, ел тҧтқасын жан – жақты білімді ҧрпақ ҧстанған
шақта ғана ӛркениет алға дамымақ. Білім беруді жаңарту – ҥнемі алға қарай ҧмтылу
мен дамыту ҥрдісі, бҧл білім беруде кезеңімен ӛтетін және алынған нәтижелерге сәйкес
тҥзету енгізіліп, талданатын ӛзгерістер. ХХІ ғасыр - озық технологиялар ғасыры.
Сондықтан, білім беру салаларында жаңа технологияларды қолдану заман талабы.
Әсіресе шет тілін ҥйренуде мҧның пайдасы зор. Себебі, тіл ҥйренумен қатар адам бҥкіл
бір ҧлттың мәдениеті мен әлеуетін қатар ҥйренеді. Ал оны толықтай меңгеру ҥшін тек
оқулықпен жҧмыс жасау аздық етеді. Адам кӛру, есту қабілеттері арқылы тіл
қолданушылардың мәдениетін тезірек сезінеді. Яғни, ӛзінің де сол тілді
меңгергендердің қатарына қосылуы жеңілдей тҥседі. Шетел тілін меңгертуде дамыта
оқыту технологиясы – шығармашылық ойлауға, сапалы дамуға, қиялдауға, есте сақтау,
тіл дамытуға бағытталған. Бҧл техниканың ерекшелігі: оқығанын пікір – сайысқа салу,
сабақ қҧрылысының тиімділігі, дидактикалық ойындар, ӛзіндік іс - әрекет
қарқындылығы, сабақта әр оқушыға ӛзін - ӛзі кӛрсетуге мҥмкіндік беретін
педагогикалық жағдай қҧру. Танымдылық қабілеттер әрбір технология барысында
дамиды. Әрбір оқушыны оқытып тәрбиелеу процесінде оның бойында мынадай
қабілетінің қалыптасуына назар аудару: - қоршаған ортаны сезе білу, қҧбылыс
себептерін іздеу;
- ақыл, парасатты игеріп ойлау, сезім қабілеттерін арттыру;
- алдына мақсат қоя білу, оған жетуге ҧмтылу;
- ӛзін - ӛзі талдауды, ӛзін - ӛзі бағалай білуді меңгерту;
- басқа адамдармен қарым – қатынас жасай білу, осы заманға сай
технологияларды (интернет пайдалану, электрондық потша арқылы байланыс жасау)
білу;
- қоршаған ортада ӛз орнын, жеке рӛлін анықтай білу.
Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру ҥшін жаңа технологияны
қолданып, ауқымды жҧмыстар жҥргізілуі тиіс.
Білімді дамыту ҥшін білім берудің ҥйреншікті әдісінен оқыту процесінде
оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын арттыратын білім берудің жаңа
белсенді әдісіне кӛшу керек. Бҧл тапсырманы оқыту процесінде тек жаңа
технологияларды қолдану арқылы жҥзеге асыруға болады. Қазақстан Республикасының
«Білім туралы» заңында (3-бап) белгіленгендей, білім беру жҥйесін ақпараттандыру,
мемлекеттік білім саясатының негізгі қағидаларын жҥзеге асырудың маңызды бір
механизмі болып табылады. Қазіргі кезде жаңа білім жҥйесі интернеттің пайда
болуының арқасында дамығанын барлығы мойындайды. Кӛптеген әдіскерлердің
дайындаған видеофильмдер, электрондық пошта, мультимедиялық презентация,
анимациялық суреттер бар. Бҧлардың барлығы шет тілінде диалог және монолог
4
тҥрінде сӛйлеуді ҥйренуге дағдыландыратын жаттығулар тҥрлері болып табылады.
Бірақ, шет елде болмай-ақ сол елдің тілінде сӛйлеу қабілетіне ие болу оңай емес.
Сондықтан, мҧғалімнің мағызды тапсырмасының бірі шет тілі сабағында жаңа
технологиялардың тҥрлі амалдарын қолдана отырып, сӛйлеудің шын ситуацияларын
қҧру болып табылады. Шет тілі сабақтарында компьютер технологяларын қолдану
сабақты қызықты жолмен ӛткізуге кӛмектеседі. Мысалы, анимациялық суреттер,
видеокӛріністер, презентациялар және т.б. әртҥрлі дыбыстар арқылы кӛрсетіледі.
Нәтижесінде, оқушы ақпаратты оңай әрі тез қабылдайды және оқушының ынтасы мен
қызығушылығы жоғарылайды. Әсіресе бастауыш класс оқушылары материалды игеру
барысында жаңа технологияны қолдансаңыз аса зор қызығушылық танытады. Бала
мәтінге байланысты берілген суретті кітаптан кӛргеннен гӛрі интерактивтік тақтадан
кӛрсе, тақырыптағы жаңа сӛздерді мҧғалімнен кейін қайталағаннан гӛрі аудио-видео
таспадағы дыбыстан соң қайталаса қызығушылығы артып, тіл ҥйренуге деген ынтасы
оянады. Мәтінді жҥргізіп оқу кезінде де кітапқа ҥңілмей тақтадан оқып тҧрса балаға әрі
жеңіл, әрі қызықты болады. Мен ӛз сабақтарымда оқулықпен қатар аудиокассеталар
мен видеожазбаларды, электронды тҥрдегі тапсырмаларды қолданған кезде баланың
сабаққа ерекше ынтамен қатысып, белсенділігі артатынын аңғару қиын емес. Шет
тілінде қатесіз сӛйлеуге дағдылану ҥшін ести отырып ҥйренудің маңызы зор.
Сондықтан, қазіргі таңда шет тілі сабақтарында мультимедиа яғни жаңа ақпараттық
технология кеңінен қолданылады. Мультимедиа- дыбыс және кӛру тҥріндегі ақпараттар
жҥзеге асыратын бағдарламалық ақпараттық қҧралдар жиынтығы. Мультимедиа
жергілікті, аймақтық және әлемдік сеттер бойынша дыбыс, және кӛріністі беру ҥшін
жоспарланған. Жҧмыстығ интерактивті режиміндегі графика, анимация, фото, бейне,
дыбыс, мәтіндер ақпараттық орта қалыптастырады. Бҧны пайдаланушыда сапалы жаңа
мҥмкіндіктер болады. Білім беру жҥйесінде мультимедиа технологиясын қолдану кең
таралуда. Қазақстан Республикасы жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға
міндетті стандартының «шетел тілі» оқу пәніне арналған Жалпы ережесінде «Шетел
тілі» оқу пәнін оқытудың басты мақсаттары Шетел тілін оқытудың басты мақсаты –
оқушыларға шетел тілінде қарым-қытынас жасауды базалық деңгейде игерту. Осыған
сәйкес оқыту мазмҧнына қарапайым коммуникативтік біліктілікті, қажетті жағдайда
ауызша және жазбаша ӛзара мәдени қарым-қатынас процесінде қолдана алу
қабілеттілігі мен дайындығын қвалыптастыруды қамтамасыз ететін тілдік, сӛздік,
әлеуметтік – мәдени білім, білік, дағдылар енеді. Осы мақсатқа сай оқыту міндеттері екі
ҥлкен бағыт бойынша белгіленеді.
Танымдық бағыт бойынша:
- оқушының лингвистикалық дҥниетанымын қалыптастыру;
- тілдің қоғамдық-әлеуметтік мәнін тҥсіндіру;
- мәтін арқылы танымдық қызығушылығын арттыру.
Коммуникативтік, практикалық бағыт бойынша:
- оқушыларға тіл нормаларын меңгерту;
- оқушылардың тілдік сауаттылығын арттыру;
Заман талабына сай технологияны қолдану мҧғалімнің жҧмысын біршма
жеңілдетеді, дегенмен қосымша жауапкершіліктер де жҥктейді. Себебі, мҧнда мҧғалім
кӛбірек уақыт пен міндеттер туындайды. Бірақ, егер мҧғалім бҧл талапты
жауапкершілікпен жҥзеге асырса әр оқушының шет тілін ҥйренуге, сапалы білім алуға
мҥмкіндігі жоғарылайды. Сонымен қатар, бҥгінгі таңда оқушыға жан-жақтан тҥрлі
ақпараттар кӛзі еркін ашылуда. Оқушының соның ішінен ӛзіне ең қажетті әрі
пайдалысын таңдауы ҥшін мҧғалім жолбасшы болу керек-ақ. Ақпараттық
технологияны қолданып, ӛз ісіне жарата білген адам ғана шет тілінде сӛйлеуге, оның
қыр-сырын ҥйренуге жол ашады.
Елбасымыз ӛз халқына Жолдауында «Білім беру реформасы Қазақстанның
бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мҥмкіндік беретін аса маңызды қҧралдарының
5
бірі. Бізге экономикалық және қоғамдық қажеттіліктеріне сай келетін осы заманғы
білім беру жҥйесі қажет», деп атап кӛрсетті.
Белгілі жазушы Марк Твен: «Жақсы болу – қасиетті, ал басқаларды оқыту және
жақсы бола білу – одан да қасиетті» деген болатын. Біздің міндетіміз заман талабына
сай біліммен қаруланған, ӛзге елмен бәсекеге тҥсе алатын ел азаматтарын дайындау
АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫҢ БІЛІМ БЕРУ САЛАСЫН
ДАМЫТУДАҒЫ РОЛІ
Абишева Клара Айткалиевна,
бастауыш класс мұғалімі,
Сазды орта мектебі,
Қазақстан, Ақтӛбе
Қазіргі таңда дәстҥрлі оқыту әдістемесінің заман талабына сай толық білім
беруге,кепілдік
бермейтіндігін
кӛрсетіп
отыр.
Сондықтан
жаңартылған
әдістемелікжҥйенің оқыту процесінде іске асу ҥшін оны технологияландыру қажеттігі
туады. ХХІғасырда әлемдік ӛркениет тӛрінен орын алып, Қазақстанның жан – жақты
дамуыныңбірден – бір жолы білім мен ғылымды әр қырынан меңгеру қажет болып
отырғаны белгілі. Қазіргіоқыту барысында қолданылып жҥрген кӛптеген
технологиялар жекетҧлғаның жетілуіне, оқытудың тиімділігінің негізін қҧруға
бағытталған. Жаңа ақпараттық технологияның негізгі ерекшелігі – бҧл оқушыларға ӛз
бетімен немесе бірлескен тҥрде шығармашылық жҧмыспен шҧғылдануға, ізденуге, ӛз
жҧмысының нәтижесін кӛріп, ӛз ӛзіне сын кӛзбен қарауына және жеткен жетістігінен
ләззат алуға мҥмкіндік береді. Ол ҥшін мҧғалім ӛткізетін сабағының тҥрін дҧрыс
таңдай білуі қажет. Сабақты сәтті ҧйымдастырудағы басты мақсат, оқушының сабаққа
деген қызығушылығын арттырып, бҥгінгі заман талабына сай білім беру.
Сабақтарда ақпараттық технологияларды пайдаланудың тиімділігі:
Оқушының ӛз бетімен жҧмысы;
Аз уақытты кӛп білім алып, уақытты ҥнемдеу;
Білім – білік дағдыларын тест тапсырмалары арқылы тексеру;
Шығармашылық есептер шығару және тҥсіндіру арқылы жҥзеге асыру;
Қажетті ақпаратты жедел тҥрде алу мҥмкіндігі;
Оқушының ой-ӛрісін дҥниетанымын кеңейтуге де ықпалы зор.
Оқытушы сабағында ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы оның
тиімділігін жҥйелі тҥрде кӛрсете біледі. Ақпараттық технологияны пайдалану
оқытудың тиімді әдістерінің бірі деп ойлаймын.
Оқушылардың ойлауы мен тілінің дамуына жағдай жасау, дарынды балаларды
назарда ҧстау сияқты озық идеяларды жҥзеге асыру ҥшін, оқыту әдістемелерінің
жаңаша тҧрғыдан қҧрылуы міндетті болмақ.
Әр оқушының болмысы арқылы дамытушылық, шығармашылық ойлау, ӛз
бетінше шешім қабылдау қабілетінің қалыптасуы тиіс.
Осыған орай оқыту технологиялары жаңартылып, педагогика мамандарының
шығармашылық бастамасына қолдау жасалуда. Жеке тҧлға қалыптастыруда жаңаша
оқытудың әдіс-тәсілдерін іздестіру пәндік білім аймағында игерілетін білімдерімен
анықталады. Мҧғалім қазіргі заман технологияларын игеру мәселесіне кӛбірек кӛңіл
бӛлуі қажет.
Оқыту технологиясы оқу ҥдерісіне педагогикалық-психологиялық іс-әрекеттердің
жҥйелі кешені ретінде пайдаланылады. Ендеше, біз педагогикалық технологияны
оқушыны дамытуға бағытталған оқу-тәрбие жҧмысының бір-бірімен тығыз
байланысқан әдістері мен тҥрлерінің жиынтық жҥйесі деп қарайтын болсақ, онда ол
білім мазмҧнын жетілдіру ісіндегі басты бағыт – оқыту мен тәрбиенің тиімділігін
қамтамасыз ететін біртҧтас ҥдеріс болып табылады.
6
Сондықтан да педагогикалық технологияға бет бҧрыс әлемдік білім кеңістігіне
енген қазақстандық әдіснамалық жҥйені мазмҧны жағынан байытып, бағыты жағынан
жетілдіре тҥседі.
Мҧғалім қауымының педагогикалық технологияны игерудегі шығармашылық
ізденістері, оның кәсіби жетілуінің басты тетігі болып табылады.
Осы технологияны пайдаланудың тиімді тҧстары мынадай:- оқушының пәнге
деген
қызығушылығын
оятады;-танымдық
қабілетін
арттырады;-оқушыны
шығармашылық жҧмысқа баулиды;- оқытушының уақытын ҥнемдейді;- қосымша
мәліметтер береді. Жаңашыл педагогтар оқушылардың кӛкірек кӛзін ашатын зердесіне,
біліміне біліктілік қосатын оқу – әдістемелік технологиялар ҧсынуда. Педагогикалық
технологияны қолдану негізінде келешек ҧрпақтың еркін дамуына, жан – жақты білім
алуына, белсенді, шығармашыл болуына жағдай жасалады. Барлық инновациялық
технологияларды меңгеріп, оны сабаққа бірдей қолдану мҥмкін емес, сондықтан
оқытушы ӛзіне ҧнаған, дҧрыс нәтиже беретін технологияны білім деңгейіне қарай
ӛзгертіп, жаңартып пайдаланатын болса, сабақтың нәтижелігі тиімді болмақ.
Ақпараттық технологияны пайдаланудың артықшылықтары ӛте кӛп. Оқушының
танымдық мҥмкіндігін кеңейте тҥседі. Білімді есте сақтауға жақсы әсер етеді. Оқыту
ҥрдісінде оқушының ӛзіндік қатысуы, оның ойлау қабілетімен оқуға деген ынтасын
арттырады. Оқушы ӛзіне туындаған кейбір мәселелерді компьютер арқылы ӛзі іздеп,
ӛзге сайттар арқылы ой – ӛрісін, білімін әрқашан жетілдіріп отырады.
Сӛзімді қорыта келе жас ҧрпаққа білім беру жолында ақпараттық технологияны
оқу ҥрдісінде оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы ӛте зор.
БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ӚЗІН-ӚЗІ БАҒАЛАУЫН
ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕМЕСІ
Адильшинова З.У.,
педагогика ғылымдарының кандидаты,
Қ. Жұбанов ат. Ақтӛбе Ӛңірлік Мемлекеттік Университеті,
Қазақстан, Ақтӛбе
Файзирахманов М.Р.
Бестамақ орта мектебінің
ӛмір қауіпсіздік негіздері мен арнайы әскери дайындық пәндер мұғалімі,
Қазақстан, Ақтӛбе облысы, Алға ауданы
Педагогикалық міндеттерді нәтижелі шешу ҥшін мҧғалім бастауыш сынып
оқушыларының ӛзін-ӛзі бағалауын қалыптастырушы негізгі факторларды ескеруі тиіс.
Мектеп бағасы оқушылардың ӛзін-ӛзі бағалауының қалыптасуына тікелей ықпалын
тигізеді. Бастауыш сынып оқушылары мҧғалім бағасына оңай бағытталып, ӛз
сыныптастарын ҥздіктер, екпінділер мен ҥлгермеушілер деп бӛліп, әр топқа тән
сапалық ерекшеліктерді атап кӛрсете алады. Ҥздіктер мен оқу жетістігі жоғары
оқушылардың ӛзін-ӛзі бағалауы жоғары, ал ҥлгермеушілер немесе бағасы тӛмен
оқушылардың ӛз мҥмкіндігіне, ӛзіне деген сенімділігі тӛмен болады.
Ӛзін-ӛзі бағалау дағдысы дҧрыс қалыптасқан оқушыға белсенділік, ӛмірге деген
қҧштарлық, адамдармен тез тіл табыса білу, әзілге бейімділік секілді қасиеттер тән.
Мҧндай оқушылардың бойында сынға оң кӛзқарас қалыптасады.
Ӛзін-ӛзі бағалау – кҥрделі әрі кӛп қырлы қҧбылыс. Келтірілген анықтамалардың
әрқайсысы оның жекеленген жақтарын танытады. Бҧл жеке тҧлғаның белсенділігі,
дербестігі танылуымен байланысты қасиеті, мҧнда адам ӛзін-ӛзі бағалау, ӛзі жасайтын
жҧмысты реттеу және жетілдіру бойынша ақыл-ой, әрі тәжірибелік қызмет атқарады,
сәйкес білік-дағдыларды меңгереді. Қалыптасқан ӛзін-ӛзі бағалау ойлаудың дамуына
әсер етеді.
7
Ӛзін-ӛзі бағалау мәнінде адамның ӛз іс-әрекеттерін, мінез-қҧлқын олардың ҧжым
ҧсынған және қоғам қағидалары мен талаптарына сәйкес алдын ала белгілеген
мақсаттарын немесе талаптарын саналы тҥрде бағалау және реттеуді тҥсіну қажет. Ол
ӛз әрекеттерін, және мінез-қҧлқын басқаруға, оларды тҥзеуге, іс-әрекет жоспарының
жҥзеге асырылуын бақылауға, қажетсіз әрекеттерден ӛзін тежеуге мҥмкіндік туғызады.
Ӛзін-ӛзі бақылау оқушылардың оқу әрекеттерінің барлық тҥрлерінің қҧрамдас бӛлігі
болып табылады және оның орындалуының барлық кезеңдерінде жҥзеге асырылады.
Ол әрекеттің сезімдік және қимылдық компоненттерін қҧрайды, оқушыға қойылған
мақсат, белгілінген жоспар, меңгерілген бейне негізінде ӛз іс-әрекеттерін, бҧл іс-
әрекеттердің
нәтижелерін
бақылауға
мҥмкіндік
береді.
Бастауыш
сынып
оқушыларының ӛзін-ӛзі бағалауын қалыптастыру әдістемесін жетілдіру мақсатында
тӛмендегі заңдылықтар сақталуы тиіс:
1. Әр сабақта оқу міндеттеріне сай оқушылардың материалды ӛз бетінше
игеруіне,
ізденіс
жҧмысын
жҥргізуге
және
проблемалық
жағдаяттардың
ҧйымдастырылуына жағдай жасау.
2. Бастауыш сынып оқушыларының даярлық деңгейіне сай оқу материалдарын ӛз
бетінше игеру тапсырмаларын мҥмкіндігінше кҥрделендіру, оқушылардың жас
ерекшеліктеріне сәйкес ӛзіндік зерттеу қызметін жетілдіру, тапсырманы орындауға
жіберілетін уақытты нақтылау, қиындықтарды шеше білуге кӛмектесу.
3. Оқушылардың ӛз бетінше оқу тапсырмаларын орындауы ерекше қадағалануы
шарт: а) ӛзін-ӛзі бағалауы тӛмен оқушылармен жеке жҧмыс жҥргізілуі керек, себебі
кездескен қиындықтар олардың ӛзіне деген сенімсіздігін туғызады; ә) ӛзіндік бағалауы
жоғары оқушыларға назар аудару қажет, себебі ақыл-ой еңбегін қажет етпейтін жеңіл
тапсырмалар оларды моральдық қанағаттануын туғызбайды.
Оқушылардың ӛзін-ӛзі бағалауға бағытталған кейбір жаттығуларды қарастырайық
Балалардың мінезін, тәртібін, ӛзін-ӛзі бағалауын қалыптастыру ҥшін ӛзін ертегі,
мультфильм, кӛркем шығарманың кейіпкерлерімен салыстыру әдісі қолданылады.
«Ертегіден келген досым» әдістемесі.Мақсаты: Бала қандай тҧлғалық қасиеттерді,
әрекеттерді бағалайтындығын және оның таңдау мотивін анықтау.
Оқушыларға арналған ертегілердің кейіпкерлерінің ішінен жолдас таңдау
ҧсынылады және неліктен сол кейіпкерді таңдағанын тҥсіндіру сҧралады. Егер бала
ҧсынылған кейіпкерлердің біреуін де қаламаса, ол ӛзінің сҥйікті кейіпкерін қосуына
болады.
«Хат» әдістемесі. Мақсаты: Баланы не толғандыратынын, не ойлайтынын, нені
қажет ететінін, кімді сенімді жолдас ретінде қабылдайтынын анықтау.
Балаларға ӛзінің сҥйікті ертегі кейіпкеріне хат жазу ҧсынылады, не
толғандыратынын, нені қалайтындығын баяндауға мҥмкіндік туғызылады.
«Үйшік» әдістемесі.Мақсаты: Қиын жағдайда бала кімге немесе неге сене
алатынын анықтау.
Балаларға мына жағдайды кӛз алдына елестету ҧсынылады: «Сен, орманда
адасып, қорқып тҧрмын деп ойла. Бір кезде қалың орманнан кең жарық алаңқайға
шығып кішкентай ҥйді кӛрдің. Айтшы, сен ҥйден кімді кездестіргің келеді? Неліктен?»
«Қонақтар» әдістемесі.Мақсаты: Баланың қандай қасиеттер мен әрекеттерді
бағалайтындығын анықтау.
Мҧғалім балаларға: «Сендер, әрине, кӛп ертегілер, мультфильмдер білесіңдер
және олардың кейіпкерлерін жақсы кӛресіңдер. Солардың ішінен сендер кімді қонаққа
шақырар едіңдер? Неге?»
Берілген диагностикалық әдістемелер ауызша жеке және ҧжымдық әңгімелесу
ретінде, немесе жазбаша тҥрде жҥргізіледі және қорытындысы негізінде «Мен кіммін»
жҧмыс дәптеріне сурет тҥрінде бейнелей алады. Бҧған қосымша балаларға ҧзақ
мерзімге тапсырма – ӛзі туралы «Мен кіммін» кітабын жазуды тапсыруға болады. «Мен
кіммін» кітабын жҥргізу ҥшін тӛмендегі әдістер ҧсынылады:
8
Портретіңізді салыңыз немесе суретіңізді жапсырыңыз. Барлық отбасыңыздың
суретін салып, отбасы мҥшесінің суреттерін жеке-жеке жапсырыңыз. Бір бетті ӛз
мінезіңіздің жақсы және жаман жағын жазуға арнаңыз. Бір бетті тілектерге арнаңыз, ол
ҥшін сӛйлемді жалғастыруға болады: «Мен ӛзіме. тілер едім», «Анама мен тілер едім»,
«Досыма мен тілер едім», «Ӛз еліме мен тілер едім», «Бҥкіл елге мен тілер едім».
Бірнеше беттерді қызықты нәрселерге, сҥйікті ойыншықтарға, т.б. арнауға болады.
Суретін салып, олар туралы жазуға болады. Ӛзіңіздің сҥйікті ертегі кейіпкеріне хат
жазыңыз. Сіздің сҥйікті ойыншығыңыздың атынан әңгіме қҧрап жазыңыз. Бірнеше
бетті оқу немесе демалыс кезіндегі кҥндерді жоспарлап, қортындылауға арнаңыз,
кітапқа сізді нені қызықтыратынның бәрін жазуға болады т.б.
Оқушының мазмҧндық рефлексиясын дамыту мақсатында жҧмыс дәптеріне жеке
орындау ҥшін келесі тапсырмалардың диагностикалық жҥйесі ҧсынылып отыр.
1)Ӛзіндік тҧлғалық қасиеттерін, дағды мен қызығушылықтарын мазмҧнды
бағалау дағдысын анықтауға арналған жеке тапсырмалар.
Адамның жағымды қасиеттерінің қасына - суретін сал, ал жағымсыз қасиеттерінің
қасына - суретін сал. Ӛзіңде бар қасиеттердің астын сыз.
шыдамсыз мейірімді
ҧқыпты кӛңілді
қырсық мінезді қызығушылық танытатын
әдепті тәртіпті
адал сабырлы
сыпайы жалқау
Ойлан, сен қандай адамсың? Ӛзіңді бес сӛзбен сипатта, оларды жаз.
Ӛзіңді жақсы білу ҥшін, сӛйлемдерді аяқта.
Ӛз бойымда ҧнайтыны ...
Ӛз бойымда ҧнамайтыны ...
Сӛйлемді толықтыр.
Менің қолымнан .................. келеді.
Достарыммен бірге ........... аламын.
Ӛзіңнің ҥй жҧмысың туралы сӛйлемдерді жалғастыр.
Мен ...................................... ҧнатамын.
Мен ................ қҧштарлықпен кӛмектесемін.
Маған ...................................... оңай.
Мен ҥшін .............................. қызық.
Мені ..........................ҥшін мақтайды.
Бос уақытта мен .................................. жақсы кӛремін.
«Мен есейіп келемін» тақырыбы бойынша сабақта оқушыларға мынадай сҧраққа
жауап беру ҧсынылады:
1. «Сыныпта басқа оқушылардан сенің айырмашылығың қандай?»
Мҧғалім баланың ӛзін-ӛзі бағалау барысында қандай ӛлшемдер қолдану
қажеттілігін (сырт бейнесі, оқу жетістігі, қызығушылығы мен қабілеттері, тҧлғалық
қасиеттері, ҧлты және т.б.) анықтап кӛрсету қажет.
2. Ӛзін-ӛзі жетілдіру талпынысын анықтауға арналған тапсырмалар.
Адам болу ҥшін ӛз бойыңдағы қандай қасиеттерді тәрбиелегің келеді.?
Сенің болашақ балаларың, жолдастарың сені тҥсініп, сыйлау ҥшін, қандай адам
болғың келеді? Негізгі бес қасиетті жаз.
Есейгенде қандай әлеуметтік рӛл атқаратыныңды жаз.
Орындауға қажетті рӛлдер мен қасиеттерді бір-бірімен жалға:
ар махаббат
адалдық ӛжеттік
9
жауапкершілік жанашырлық т.б.
Ӛзіңнің бойыңда бар қасиеттеріңді толықтырып жаз.
«Сиқырлы орындық», «Жҥректен жҥрекке» ойындары тҧлғалық қасиеттердің
шынайы бағалауын қалыптастыруына және ӛзін-ӛзі тануына ықпалын тигізеді, себебі
ереже бойынша бала ӛз сыныптастарынан тек жағымды, мақтау сӛздерін естиді. Бҧл
әрине баланың ӛзіне деген сенімін, ӛзіндік тҧлғасын қалыптастырып, ӛзін-ӛзі
жетілдіруіне
талпынысын
арттырады.
Бастауыш
сынып
оқушыларының
психологиялық-физиологиялық ерекшеліктеріне орай, баланың білім алу ҥрдісін
кӛрнекі тҥрде кӛрсету, маңызды білім алу нәтижелерінің жалпы «бейнесін» кӛру, оның
алған білімдері мен біліктерін тәжірибеде қолдану қабілеттерін демонстрациялау
мақсатында портфолио технологиясын қолдану тиімді. Бастауыш сынып оқушысы
ӛзінің жас шамалық ерекшеліктеріне орай, бағаның маңыздылығын сезінеді, қайсыбір
іс-әрекет ҥшін қойылған бағаны кӛп жағдайда отбасы мен мектептегі әлеуметтік
қарым-қатынастар жҥйесін анықтайтын ӛз тҧлғасының бағасы ретінде қабылдайды.
Сондықтан, бастауыш мектептегі портфолио дәстҥрлі ҧпайлық бағаны алмастыра және
ӛзін-ӛзі
бағалауды
толықтыра
отырып,
бағаның
психикалық
жарақатын
бейтараптандыруға, баланың мектепке неғҧрлым табысты және жылдам бейімделуіне
мҥмкіндік береді.
Сонымен қатар портфолио:
- оқушылардың жоғары оқу ынтасын қолдауға;
- олардың белсенділігі мен дербестігін мадақтауға, оқу және ӛз бетімен оқу
мҥмкіндіктерін кеңейтуге;
- рефлексивті бағалау іс-әрекетінің дағдыларын дамытуға;
- оқу дағдысын қалыптастыруға – мақсаттар қоюға, ӛзіндік оқу іс-әрекетін
жоспарлау мен ҧйымдастыруға;
- табысты әлеуметтену ҥшін қосалқы мҥмкіндіктер мен алғышарттардың негізін
қалауға мҥмкіндік береді.
- Портфолио қалыптастыру барысында мыналар ескерілуі тиіс:
- ашықтылығы (ақпарат білім беру ҥрдісіне қатысушылардың барлығына дерлік
қолайлы);
- кӛп аспектілі (оқушының білімдерін ғана емес, сондай-ақ оларды практикада
қолдану білігін; оның әлеуметтік тәжірибесін бағалау; оқушының тҧлғалық даму
динамикасын бақылау);
- бағаның мазмҧндылығы (тек сандық кӛрсеткіштер ғана емес, сондай-ақ оқу
ҥрдісі де бағаланады);
- ізгілік бағыты (әрбір оқушының жеке қабілеттерін есепке алу).
Мҧғалімнің негізгі мақсаты – оқушыға білімді меңгерту ғана емес, оның
кӛзқарасын ӛзгерту, оқушының жалпы даму деңгейін ҧғыну.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konfere-v4.html#СЕКЦИЯ_1__ИНТЕРАКТИВНЫЕ_ТЕХНОЛОГИИ_ОБУЧЕНИЯ_И_ИННОВАЦИИ_В_ОБЛАСТИ_ОБРАЗОВАНИЯ__ЖАҢА_ТЕХНОЛОГИЯНЫ_ПАЙДАЛАНА_ОТЫРЫП,_ОҚУШЫЛАРДЫҢ


title: – Primary school head-teacher - Сборник материалов международной научно-практической конференции

text:
19
understanding and more on questioning, collaborating and delving deeper into core issues raised. This
often involves additional resources such as videos, graphics and research to engage students in the
topic.
The development of pedagogical competency in the institutional context of higher education
has multiple dimensions. These include individual, person-specific development along a career path.
Another dimension is the institutional anchoring of pedagogical competence through continuing
education and training programs, assessments, and the development of cultural contexts promoting
quality. The third dimension, not discussed in depth here, involves the laying down of legal and
procedural frameworks regarding teacher aptitude in the relevant statutes governing institutions of
higher education and the regulations covering professorships, post-doctoral programs and doctoral
programs. A fourth dimension is the development of competency-based national standards to which
the universities are bound. Some strategies and approaches are visible among the German universities.
However, in comparison to the developments seen in the neighboring European countries, primarily to
the north and west, German universities have been unable to keep up.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
References
1.
PhD work of article

text:
References
1.
PhD work of article
‘s
translation
«
Болашақ педагогтардың басқарушылық
құзыреттілігін қалыптастыру» D.K Sadirbekova
2.
Article of Nancy Barile, «Award-Winning Teacher»
3.
«Teachers’ Competencies» Kiymet Selvi
4.
www.google.kz
БІЛІМ БЕРУДІ ЖАҢҒЫРТУ – БҮГІНГІ ЗАМАННЫҢ ТАЛАБЫ
Базарбаева Шолпан Жексенқызы
О. Тұрмағанбетұлы атындағы Маңғыстау индустриялды техникалық колледжі
Еліміз егемендік алған алғашқы жылдарынан бастап білім беру ісіне аса мән берілуде.
Бүгінгі ғаламдастыру дәуірінің талабына сай білім беру барысында оқушының жеке тұлғасын
жан-жақты жетілдіруге, олардың танымдық әрекетін дамытумен қатар ғаламдық ой-санасын
қалыптастыруға ерекше назар аударылуда.Әрбір мемлекеттің алдына қойған мақсаты мен
мұраты тарих сахнасынан өзіндік орнын ала отырып, өркениетті елдердің қатарына қосылу
болса, сол экономикасы жақсы дамыған елдердің басты жетістіктері олардың қазба
байлықтарының көптігі немесе жер көлемінің үлкендігінде емес, сондағы байлықты өз орнымен
игере білуінде. Бұл қажеттілікті қанағаттандыру үшін ел ертеңі бүгінгі жас ұрпаққа сапалы
білім мен саналы тәрбие беруге бүкілхалықтық дәрежеде мән беру-қазіргі таңдағы үлкен
мәселе.Ұлы Абайдың «Адам баласын заман өсіреді, кімде-кім жаман болса, оның
замандастарының бәрі кінәлі» деген әйгілі сөзін еске алсақ, қазір құдайға шүкір, еліміз еңсе
көтеріп, әлемдік өркениет пен ұлттық рухани құндылықтарымызға бет бұра бастадық.
Қазіргі заманғы мектепте нақты педагогикалық қызметте іске асыруға болатын орасан зор
педагогикалық тәжірибе жинақталған, бірақ олардың бәрі бірдей қолданыла бермейді, өйткені
көптеген мұғалімдер мен басшыларда ол тәжірибені зерттеу және қолдану қажеттілігі
қалыптаспаған, сол сияқты ол тәжірибелерді талдау мен талдаудың дағдысы мен іскерлігі
жетісе бермейді. Мұғалімдер нақты іс-әрекетінде өзінің, сол сияқты әріптесінің де
педагогикалық тәжірибесіне талдау жасаудың қажеттілігіне мән бермейді. Осы бағытта
мұғалімдердің инновациялық білім прогресіне бет бұруы көзделуде.[1].
Ақпараттық кеңістікті кеңейтіп, әлемдік қоғамдастыққа мүше болу жағдайында білім беру
саласында елдің саяси-экономикалық даму деңгейінің критерийлері ретінде адами ресурстарды
қалыптастырудағы рөлі артып отырған кезеңде білім беру жүйесін жаңа талаптарға
бағдарлаудың маңызы зор болып табылады.
20
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында: «Білім беру жүйесінің басты міндеті
- ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде
жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті
жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологиясы мен инновациялық әдіс-тәсілдерді енгізу, білім
беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу», - деп білім
беру жүйесін одан әрі дамыту міндеттері атап көрсетілген. Аталған міндетттерді жүзеге асыру
үшін оқытудың заманауи технологияларын енгізу арқылы және оларды тиімді пайдалану
секілді мәселелерді анықтап алу, білім беру жүйесіндегі басты ұстаным ретінде әркімнің өзінің
білім алуға деген жеке әлеуетін қоғамда барынша пайдалануға көмектесетін оқыту жүйесін
дамытуды қамтамасыз етуді көздейді.
Қазақстанда білім беруді жаңғырту - бүгінгі заманның талабы. Қазіргі таңда жаңа
технологиялармен оқыту жүйелі түрде жолға қойылып келеді. Оған мамандарды қайта оқыту,
заманауи білім беру, түрлі жаңа технологиялық тәсілдер арқылы оқуға деген қолжетімділікті
арттыру сынды мысалдарды айтуға болады. Еліміздегі білім беру жүйесін жетілдірудің басты
мақсаты - еліміздегі білімнің сапасын және бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылады.
- оқу процесіне заманауи әдістемелер мен технологияларды енгізу;
- «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының тәжірибесін қазақстандық
білім беру жүйесіне тарату;
- педагогикалық кадрлардың кәсіби дайындық деңгейін арттыру;
- педагогикалық базалық білім беру стандарттарын, мектеп мұғалімдері мен колледж, жоғары
оқу орындарының оқытушыларының біліктілігін арттыру талаптарын жаңарту;
- мектепке дейінгі тәрбиенің жаңа сапасына көшу. Қазіргі кезде әлемде мектепке дейінгі тәрбие
мектепке дейінгі білім беруге ауысуда. Балаларды ерте жастан оқытуға көшу жүзеге асуда;
- кадрлар даярлауды экономика қажеттілігіне сәйкес келтіру;
- білім беру саласына әлемнің үздік жетістіктерін енгізу;
- Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесін дамыту
Білім беруді жаңарту оқушылардың білімін ғана емес, оларды қолдану дағдыларын, атап
айтқанда, функционалдық сауаттылығын немесе құзыреттілігін қалыптастырады. Сондықтан
Елбасының тапсырмасы бойынша оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың
ұлттық жоспары әзірленіп, бекітілді. Қазіргі заман талабы - көптілді оқыту және көптілді
меңгерген маман дайындау. Бұл бағыт бойынша да жұмыстар басталып, жүргізілуде. Қазақ тілі
- ұлтымыздың рухы, рухани байлығы. Тіліміздің дамуы, қоғамдағы орнын нығайту және
қалпына келтіру жолында білім саласының жауапкершілігі ерекше [2].
Қоғамның дамуы бүгінгі таңдағы білім беру үдерісінде дамыған елдер стандартына
деген ұмтылысты қажет етеді. Ал әлемдік білім кеңістігіне ену, әрине, бәсекеге қабілеттілік
ұғымымен байланысты. Қажеттілік, қабілет, мүмкіндіктен туындайтын нәтиже даму мен
ұмтылыс арқылы жүзеге асады.
Бүгінгі таңда өскелең ұрпаққа әлемдік ғылыми прогресс деңгейіне сәйкес білім беру,
тәрбиелеу, олардың рухани байлығы мен мәдениетін дамыту, жетілдіру – адамзат қоғамының
маңызды міндеті болып табылады. Осы міндетті жүзеге асыруда білім берудің екі аспектісі
рухани-адамгершілік біліммен қатар интеллектуалды білімді құстың қос қанатындай
оқушыларға білім беру негізінде олардың қабілеттерін дамытуға жағдай жасау өзекті болып
саналады.
Тұлғаның бойындағы барлық интеллектуалды қабілеттерін жан-жақты дамыту үшін оған
әсер ететін факторларды білу керек. Интеллектуалдық қабілетті дамытудың маңызды
факторларының бірі – білім беру жүйесіндегі инновациялық технологиялар.
Жаңа білім ортасы білім берудің жаңа мазмұнынан, оқытудың, тәрбиелеудің, дамытудың
жаңа технологиялары мен теориялық ойлауға қабілетті және өз бетінше жетілуге ұмтылған
шығармашылық зерттеу қызметіне дайын оқушылардың интеллектуалдық қабілеттерін
дамытуға бағытталған оқу-тәрбиелік үдерісін ұйымдастырудың жаңа формаларынан тұрады.
Осы салада басты рөлді тек қана оқу үдерісі емес, сонымен қатар заманауи жабдықтармен
21
жабдықталған білім беру ұйымдарының жүйесі мен ақпараттық-коммуникациялық
құралдардың қолданылуы маңызды.
Біліктілік арттыру - «Өмір бойы білім алу» идеясының негізгі тетігі, тиімді жүйесі.
Адамның өмір бойы білім алуы міндетті түрде институт тамамдап, диплом алу емес, өмір
бойында біліктілік арттыру арқылы өзін-өзі жетілдіріп отыруы, тұлғалық қажеттіліктеріне
сәйкес білім алуы. Бүгінгі күні біліктілік арттыру жүйесінде қашықтықтан біліктілік арттыру
аса өзекті. Себебі бұл маманның негізгі жұмысынан қол үзбей-ақ білімін жетілдіруіне
мүмкіндік береді. Қашықтықтан оқытуды кеңінен алып қарастыратын болсақ, оның негізінде
ХХІ ғасырдың жаңа парадигмасы, басымдығы ретінде танылған Smart education жатыр.
Smart education - бұл ортақ стандарт, келісім мен технология негізінде Интернет
желісіндегі бірлескен білім берушілік әрекетті жүзеге асыру мақсатында құрылған оқу
мекемелері мен профессорлық-оқытушылық құрамының бірлестігі. Яғни бұл контентті бірлесіп
құру және пайдалану, бірлесіп оқыту деген сөз. Сондай-ақ, Smart education, немесе «жетелі
оқыту», - бұл барлық әлемнің контентінің көмегімен еркін кіруге болатын интерактивті білім
ортасындағы икемді оқыту. Smart education ұғымының мәні - білімнің кең көлемді
қолжетімділігі. Өз кезегінде, «жетелі оқытудың» мақсаты - білім беру процесін электронды
ортаға көшіру арқылы оқыту процесін тиімді ету. Мұндай тұрғы оқытушының білімін көшіріп
алып, әрбір адамға қол жетімді етеді. Оқыту әр жерде және үнемі қол жетімді болады. Кітаптық
контенттен белсенді контентке көшу «жетелі электронды оқытуға» көшудің тағы бір жағдайы
болып табылады. Білімді электронды түрде берудің нәтижелілігі артады
Көптеген дамыған елдерде стандарт болып табылатын Smart Education-ның негізгі
идеясы қандай екен? Негізі «Кешегі күні» оқушы үшін жалғыз білім көзі болып мұғалім
табылды, сонымен бірге оқушы өз білімін толықтыру үшін кітапханаға, яғни дәл сол мұғалім
кеңес берген кітапқа жүгінді. «Бүгін» білім тек оқытушы мен оқушыға ғана емес, оқушылар
арасында өзара беріледі. Бұл білімнің жаңа деңгейі болып табылады. Сонымен қатар қазіргі
таңда әр түрлі ақпараттық коммуникациялық технологиялар қолданысқа енгендіктен, оқытушы
оқушыға білім беру үшін әр түрлі мультимедиалық құралдарды қолданады.
Ал «ертеңгі күні» Интернет оқушы үшін ең басты білім көзіне айналады. Оқыту процесі
білім объектілерінің кез келген бағытта оқытушыдан оқушыға, оқушыдан оқытушыға немесе
оқушыдан оқушыға жылжуы болып табылады.
Smart Education оқытушылардың контенттермен алмасуына мүмкіндік беретін
әлеуметтік желілер мен интернет-қоғамдастықтардың дамуын талап етеді.
Web-технологиялар қарқынды түрде дамып келе жатырған қазіргі кезеңде кітапқа
бағытталған дәстүрлі білім беру жүйесіне қарағанда Интернет ресурстарында орналасқан
ақпараттан мол білім аламыз. Ал Smart Education білімді синхронды түрде жеткізеді, яғни
сайтта жарияланған ақпаратты оқу материалына айналдырады.
Smart Education - бүкіл әлемнің оқытушыларының, оқушылардың және олардың
білімдерінің бірігуі, яғни білім беру жүйесінің дамуының жаңа стратегиясы. Олай болса, еліміз
Қазақстанның интеллектуалды дамуының кілті осыда деп ойлаймын.
«Smart» ағылшын тілінен аударғанда «ақылды» деген мағынаны білдіреді. Ал
технологиялық сипатта да осы мағынада жұмсалады. Яғни, ақылды технология, ақылды
техника, пайдалануға ыңғайлы, мейлінше ықшам, көп функциялы құрылғыларды атайды. Ал
педагогикалық үдеріс тұрғысынан қарастыратын болсақ, оқытудың бұл түрі электронды оқыту,
мобильді оқыту, кез келген жерде, кез келген ортада оқыту деген мағынада жұмсалады.
«Smart» жүйесі педагогтар қызметінде ең тиімдісі. Себебі бүгінгі жаһандану заманында
күнділікті келіп жатқан ақпараттар легі ішінен ең қажеттісін сұрыптай алуға, өзіне қолдануға,
нақты орындалатын, шынайысын таңдайды.
ХХІ ғасыр - технологиялар ғасыры. Мобильдік құрылғылар, Интернет желілері өмір сүрудің
қарапайым күнделікті дағдысына айналып, ақпараттық технология адам өмірінің маңызды
бөлшегі болып кірігіп кетті. Сандық қоғам, сандық орта қалыптасты. Дамыған мемлекеттер
технологияларды адам игілігіне пайдалану мүмкіндіктерін мейлінше арттырып жатыр.
Интернет желілері адамның әр түрлі бағытта дамуына мол мүмкіндік береді. Адам үйде
22
отырып- ақ, кәсіпкерлікпен де, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен де, шығармашылықпен де
айналыса алады. Әлеуметтік желілер арқылы адамның өзінің барлық мүмкіндіктерін жүзеге
асыруына жол ашылды. Ақпараттық қоғамда адамның өзіндік ойлауы, әрекетке
шығармашылық тұрғыдан қарап, ыңғайлы жол таба білуі маңызды болып табылады. Соның
нәтижесінде интеллектуалды экономика қалыптасып, технологияның қарқынды дамуына
мүмкіндік туады.
Бұл өзгерістер алдымен, білім саласына тікелей байланысты. Соған орай білім берудің
жаңа философиясы қалыптасып, модернизация қарқынды жүріп келеді. Білім беру саласында
дәстүрлі оқыту электронды оқытуға, электронды оқыту smart оқытуға ауысты. Орта білім
беруде оқушылардың өздігінен дербес білім алуына басымдық берілсе, біліктілік арттыру
жүйесінде қашықтықтан оқыту, корпоративті оқыту кеңінен қанат жайды. Ендігі міндет — сол
алған білімнің адамға қызмет етуіне мүмкіндік беретін smart оқыту ортасын дамыту.
Қазіргі кезде егемен елімізде білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру
кеңістігіне енуге бағыт алуда. Еліміз өркениетті елдер қатарынан орын алып, ұрпағымыз қоғам
қажеттілігіне сай болып жатса – бұл ұстаздар еңбегі. «Мұғалім – мектептің жүрегі» демекші,
оқушыға білім нәрін себуші жүректің қызметі сапалы болса, жемісі де шырынды болмақ.
Қазіргі заман талабына келсек, ұстаз алдында тұрған жүк ауыр десек те болады Әрбір
мұғалімнің алдында тұрған міндет – сабақтың сапасын көтеру, түрін жетілдіру, ақпараттық
технологияларды пайдалану, оқушының өз бетінше ізденуін қалыптастыру, жан-жақты
дамыған, бәсекеге қабілетті, құзыретті жеке тұлға тәрбиелеу. Күнделікті өмір тынысымен бірге
тіршілік етіп, ұрпақ тәрбиелеп отырған ұстаздар үшін заман ағымына қарай оқыту басты
мақсат. Бұрынғы оқушы тек тыңдаушы, орындаушы болса, ал қазіргі оқушы – өздігінен білім
іздейтін және сол алған білімін күнделікті өмірде қолдана алатын жеке тұлға. Сондықтан
мұғалімдердің келер ұрпаққа қоғам талабына сай тәрбие мен білім беруде инновациялық іс-
әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі маңызды мәселелердің бірі болып
табылады. Біз алдымызға оқушылардың қызығушылығын қанағаттандыратын «жаңа тұрпатты»
сабақ қандай болмақ? – деген сұрақты қоямызда және соның аясында үнемі жұмыс жасаймыз.
Сабақ – оқушы мен мұғалім арасындағы білім алуға негізделген үрдіс. Мұғалімді оқушыға тек
қана білім беру ғана емес, сонымен қатар, әрбір оқушының бойында шығармашылық
қабілеттерін дамыту жолдары туралы ізденістер толғандыруы қажет. Сондықтан рольдік
ойындар, талдау, проблемалық мәселелерді шешу жаңа форматты сабақтың негізгі құрамдас
бөлігі болып табылады. Осы мақсатты алға қойып, мұғалім өз тәжірибесіне оқытуды жаңаша
ұйымдастыру, оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру мақсатында әрбір сабақты
түрлендіріп өткізу күнделікті дағды болып қалыптасу керек. Бұл әдістер оқушылардың
шығармашылық қабілеттерін арттырып, өз бетімен жұмыс істеуге, қорытындылар жасауға,
жүйелі білім алуға жетелейді. Білімді дайын қалпында қабылдамай, оны өздігімен
қалыптастырудың тұлғаны дамытатындығы, өздігімен құрастырылған білімнің есте ұзақ
мерзімде сақталатындығы белгілі. Қайталау мен жаттауға негізделген білім (репродуктивтік)
тек есте сақтау дәрежесінде болса, құрастырылған білім (конструктивтік) білім үйренушіден
түсіну, қолдану, талдау, ақпарат негізінде жаңа мазмұн құрастыру және бағалау сияқты
белсенді әрекеттерді талап етеді. Сондықтан, пәндерді жекелей бермей, мазмұны жағынан ұқсас
пәндерді біріктіре беруді тәжірибеге енгізген жөн, нәтижесінде оқушы алып жатқан білімін
қайда қолданатынын ұғынып, оқуға деген ынта-жігері артады. Бүгінгі күні еліміздің білім беру
жүйесіндегі негізгі тұлға педагог болғандықтан, оқытудың жаңа деңгейіне көшуге байланысты
сапалы білім беру міндеті мұғалімге жүктеледі. [3]
Ұсынысым мұғаліммен жұмысты талқылау, талдау және шешімдерді алдын-ала
қарастыру барысында оқушылардың өздерінің оқу процесін жеткілікті деңгейде түсінулеріне,
сонымен қатар білімді бағалау, түсіндіру және тануларына көмек көрсету. Әр сабақта әдістерді
түрлендіру арқылы оқушылардың қызығушылықтарын арттыру. Оқушылардың функционалдық
сауаттылығы туралы алған білімі мен біліктерін өмірде қолдана алуға дағдыландыру. Егер
бізде қоршаған әлемде және табиғатта болып жатқан құбылыстарды түсіну, салыстыру, талдау,
23
жіктеу, жүйелеу, жалпылау білік, дағдыларын меңгерту мақсаттары көзделгенде ғана
оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыруға болады.
Мұғалім сабаққа кіргеннен бастап оқушы назарын өзіне аудара алуы қажет, яғни ол үшін
ұйымдастыру бөліміне аса назар аудару керек.
Ұстаз бола отырып, менде өз тәжірибемде жетістіктерге жету жолдарын іздеструдемін.
Ұлы ағартушы Ахмет Байтұрсыновтың «Ұстаз үздіксіз ізденгенде ғана, шәкірт жанына нұр құя
алады», - деген сөз ізденімпаз, жаңашыл ұстаздарға арналғандай. Сондықтан мен оқытудың
жаңа әдіс – тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыруды және жаңа технологияларды меңгеруді өзіме
талап етемін. Оқушылардың қызығушылықтарын арттыру үшін әр сабақта әдістерді
түрлендіріп қолданамын.
Қорытындылай кететін болсам, Тәуелсіз ел тірегі – білімді ұрпақ десек, жаңа дәуірдің
күн тәртібінде тұрған мәселе – нәтижелі білім беру, білім сапасын арттыру және рухани дүниесі
бай жан – жақты дамыған тұлға тәрбиелеу, оқытудың жаңа технологиясын енгізу, білім беруді
ақпараттандыру. Бүгінгі ақпараттандыру заманында оқушылардың шығармашылық
қабілеттерін дамыту білім берудің ең жоғарғы мақсаттарының бірі болып отыр. Ел басымыз
білім беру мазмазмұнын жаңартудың, «Мәңгілік ел» ұлттық идеясы мен «Рухани жаңғыру –
болашаққа көзқарас» бағыттарының оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуда
тиімді оқу мен оқытудың маңыздылығына баса назар аударды. Функционалды сауатты адам
қоғамның құндылықтарына сәйкес, қоғамдық ахуалдың қалыптасқан мүдделеріне қарай әрекет
етеді. Бүгінгі күнге қажетті мамандықты таңдап дұрыс шешім қабылдап, заманауи ақпараттық
технологиялардың тілін біліп кез келген әлеуметтік ортаға бейімделеді. Осы тұрғыда
функционалды сауатты адамның негізгі белгілерін тұжырымдауға болады: қоғамдық ортада
өмір сүре білетін, тіл табыса білетін, белгілі бір сапалық қасиеттері бар, жалпы негізгі және
пәндік құзіреттіліктерді меңгерген адам болып табылады. Жаратылыстану білімі ерекше және
өзекті маңызға ие, ол оқушылардың бойында табиғат құбылыстары мен заңдылықтары туралы
ұғым қалыптастырады, табиғатты танудың ғылыми әдістерін ашады, оқушылардың табиғат
әлемімен қатар өзгермелі әлемде өз орнын табуларына жағдай жасауға бағытталған және
олардың дүниетанымдық, мәдениетті тану және тәжірибеге бағытталған сипатын,
интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерін, функционалдық сауаттылықтарын дамыту
негізінде сыни ойлау қабілеттерін дамытады, құндылықты және тұлғалық сапалар жүйесін
тәрбиелейді.
Оқушы
тұлғасының
функционалдық
сауаттылығын
қалыптастыру
«Жаратылыстану» білім беру саласы пәндерін оқытудың маңызды компоненті болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konfere-v5.html?page=11#БІЛІМ_БЕРУДІ_ЖАҢҒЫРТУ_–_БҮГІНГІ_ЗАМАННЫҢ_ТАЛАБЫ_Базарбаева_Шолпан_Жексенқызы_О._Тұрмағанбетұлы_атындағы_Маңғыстау_индустриялды_техникалық_колледжі

title:
References
1.
PhD work of article


title: Әдебиеттер - Сборник материалов международной научно-практической конференции

text:
24
маңызы зор. Бұқаралық маман кадрларының жетіспеушілігін еңсеруге мүмкіндік беретін
заманауи қолданбалы біліктілік орталықтары қажет» — деп, бұл оқыту жүйесінің техникалық
салада алар орнынын айқындап берген болатын. Сондай-ақ, колледждерде дуальды оқыту
әдісін енгізу туралы нақты тапсырма да жүктеген. Осыған байланысты елімізде кәсіптік-
техникалық білім беру саласында жаңа жүйе жасалына бастады.
Дуальды жүйенің негізі — болашақ жас маманды оқу орны мен өндірісте қатар оқыту.
Сонымен қатар, түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткішін жоғарылату. Дуальды жүйе
бойынша білім алған колледж түлегі жұмыссыз қалмайды. Өйткені
теория мен тәжірибені
ұштастыру нәтижесінде, студент оқу бағдарламасын жақсы меңгеріп қана қоймай нағыз дайын
маман болып, жұмыс берушілердің сұраныстарына, талаптарына сай кәсіптік-техникалық
кадрлар даярлайтын болады және дуальды оқыту әдісінің тағы бір ерекшелігі — еңбек
нарығына қажетті жас мамандарды даярлауға тек білім мекемелерінің ғана емес, сонымен қатар
жұмыс беруші мекемелердің де жауапкершілігін арттырады.
Дуальды оқыту жүйесі барысында студент, өз мамандығын жетік меңгереді, практикалық
білімін ертерек жетілдіреді, сонымен қатар қоғаммен тез тіл табысуға үйренеді, өз ортасында
беделі жоғары болады және жауапкершілікке тәрбиеленеді. Жұмыс үрдісінде
студент өз
мамандығына жаңаша көзқараспен қарайды және өз мамандығын жаңылмай дұрыс таңдағанын
түсінеді. Осылардан басқа болашақ маман өндірісте жұмыс істей жүріп, жұмыс өтілін жинайды,
қосымша табыс табады және оқу орнын бітіргеннен кейін, жаңа заман талабына сай шарттарға
байланысты яғни, еш қиындықсыз қызметке орналасады. Дуальды оқыту жүйесінің өндірістік
мекемелер үшін тиімділігі қандай?-деген сұраққа тоқталар болсақ: дуалды оқыту жүйесі
өндірістік мекемелер үшін таптырмас мүмкіншілік болып табылады. Себебі, мекемелер өздері
үшін мамандандырылған кадрлар дайындайды, жұмысшылар іздеу үшін және жұмысшылар
таңдауда уақыт үнемдейді және шығынға ұшырамайды. Өндірістегілер жаңа мамандарды
үйретуге, алғашқы бейімдеушілік жұмыстарына да уақыт үнемдейді. Мамандар өндірісте
жұмыс жасағанда кейбір мәселелер туындамас үшін, жұмыс беруші оқу процесінің барлық
уақытын тиімділікпен мұқияттылықпен өткізеді. Оқу орындарымен бірлесе отырып жұмыс
жасау өндірістік мекемелер үшін де өте тиімді, себебі өзіне қажетті кадрларды ерте бастан
дайындап, болашаққа білікті маман дайындайды .
Білім жүйесін жаңғырту аясында дуальды кәсіби білім беруді дамыту, жұмысшы кадрларының
зәрулігін еңсеру үшін қолданбалы мамандықтардың заманауи орталықтарын
құру міндеттері
қойылды. Дуальды жүйенің негізі оқу орны мен өндірісте қатар оқыту болып табылады. Бұл
кәсіптік-техникалық білім берудегі басты проблема – оқу орнындағы теория мен заманауи
өндіріс практикасы арасындағы алшақтықты жоюға мүмкіндік береді. Дуальды оқытуда теория
мен практиканың өзара байланысы принципі жүзеге асырылады, мұның өзі болашақ маманға
кәсіпорында жұмыс істеу кезінде қажетті біліктілікке ие болуға көмектеседі. Мұндай оқыту
өндірістің нақты сұраныстарына барынша жақындатады да, жұмыс берушілер дайын
мамандарға ие болады. Бүгінгі таңда еңбек нарығында жоғары білікті мамандар тапшылығы
орын алуда. Қалыптасқан жағдайдың негізгі себепшісі білім беру үрдісін ұйымдастыру, яғни,
жас маманның бойынан табылуға тиісті тәжірибелік дағды, білім мен тәжірибені
талап ететін
нақты өндірістік жағдайлардан теориялық білім берудің алшақтап кетуі болып табылады.
Қалыптасқан жағдайда теория мен практиканың арасында алшақтықты жою мәселесімен
жұмыс берушіге күресуге тура келеді, себебі білікті мамандармен қамтамасыз ету бұл
жетістікке қол жеткізудің кепілі.
Дуальды оқыту жүйесінің колледж немесе арнаулы оқу орындары үшін де тиімділігі жоғары
екендігін атап өткен жөн. Олар: колледж өндірістік мекемелермен келісім шарт бойынша
іскерлік қарым-қатынас орнатады, колледжді бітірген түлектерге деген қызығушылығы
болады. Өндірістік процесстердегі өзгерістермен оқу орындары оперативті түрде
ақпараттандырылып отырылады, мамандарға деген сұраныстарды (өндірісте қандай мамандар
тапшы) біліп, сондай мамандықтар енгізуге бейімделеді. Оқу мекемесінің тартымдылық беделі
артады, студенттер контингенті жоғарылайды.
25
Жастардың табысты еңбек етуі төмендегі факторлармен тығыз байланысты: біріншіден, бүгін
білім
алу көзі кеңейіп, өз бетімен оқимын деушілерге мол мүмкіндік туып отыр; екіншіден,
білім әлемінде өз жолын тауып, өздігінен білім алуға ұмтылыс жасау; үшіншіден, адамның
өзіндік қы-зығушылығы, түрлі мотивтері болуы; төртіншіден,
жұмыс істейтін орында оның
үнемі даму үстінде болуына жағдай жасалуы.
Техникалық және қызмет көрсету еңбегінің кадрларын даярлау елдің тұрақты экономикалық
дамуын қамтамасыз ететін орта буынды кәсіби мамандар даярлау үшін негіз қалайды. Еліміздің
индустриялық-инновациялық даму міндеттері ауқымының жедел қаркынымен өсуіне
байланысты техникалық және қызмет көрсету еңбегінің кадрларын даярлауда сапалы
ұмтылыстың қажеттілігі туындап отыр. Осыған байланысты елімізде заман талабына сай
білімді, озық технологияларды жетік меңгерген, кәсіби білікті жұмысшы мамандар даярлауда
техникалық және кәсіптік білім беретін оқу орындарында үлкен міндеттер мен талаптар
жүктелеліп отырғаны белгілі.
Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары индустриялық-инновациялық дамытудың
мемлекеттік бағдарламасын іске асыруда ерекше рөл атқарады. Қазіргі
таңда кәсіптік салада
жан-жақты білімді, білікті, бәсекеге қабілетті маман даярлау олардың әлеуметтік, кәсіптік,
өзіндік жұмыс жасай алу қабілеттерін дамытумен белгіленеді.
Дуальды оқыту жүйесі дегеніміз — теорияны өндіріспен ұштастыра оқыту
технологиясы. Ол алғаш Германияда пайда болып, негізі қаланды. Дуальды оқыту жүйесінің
кәсіби мамандар даярлауда тиімділігі мен нәтижелілігі зор екендігі тәжірибеде дәлелденген.
Дуальды оқыту жүйесі қазіргі дүние жүзілік тәжірибеде бар дүние. Оның жарқын
мысалдарының бірі — Германиядағы кәсіптік-техникалық білім берудегі даярлаудың дуалдық
жүйесі. Мұнда оқушылар уақытының үштен екі бөлігінде еңбек ете жүріп өндірістен қол үзбей
оқиды, тек уақытының үшінші бөлігін теориялық оқуға, білімді ұйымдастыруға арнайды.
Дуальды оқыту жүйесінің негізгі мақсаты – техникалық – кәсіптік оқу орындарының
жұмыс беруші жеке сектордағы өндіріс, шаруашылық мекемелерімен
серіктестік ретінде
бірлесе отырып, нарық заманында бәсекелестікке төтеп бере алатын, жаңа инновациялық-
технологиялық бағдарламаларды меңгеруге дайын жұмысшы мамандар даярлау.
Қазіргі кезде әлемде оқытудың дуальды жүйесі-техникалық және кәсіптік мамандар
даярлаудың ең тиімді жолдарының бірі болып табылады. Нақты өндіріс жағдайларына
бейімделген, жұмыс орнында дағды мен білімді тікелей игеруге бағытталған, практикалық
сағаттардың оқыту бағдарламасына барынша үйлесіммен біріктірілетін білікті мамандарды
дайындау қазіргі кезде білім берудің дуалды жүйесі деген атпен белгілі
Достарыңызбен бөлісу:


title: Сборник материалов международной научно-практической конференции - бет 13

text:
26
Жетібай ауылындағы №3,4 жалпы білім беру орта мектептері, Баянды ауылынан № 3 жалпы
білім беру орта мектебі, Батыр ауылынан №10 жалпы білім беру орта мектебі,
Бейнеу
ауданынан Сам жалпы білім беру орта мектебі, «Дене шынықтыру» мамандығы бойынша №23
жалпы білім беру орта мектебі, «Құқықтану» мамандығы бойынша Маңғыстау облысының
Полиция департаментімен келісім шартқа отырды. Бұл кәсіпорындардың жетекші мамандары
әрбір жартыжылдықта өткізілетін аттестацияларға, диплом қорғауға қатысып,
бітіруші
түлектерді жұмысқа шақырады.
Әлемдік тәжірибеге қарағанда, білім берудің дуалды жүйесі мамандардың кәсіби
дайындығын жоғарылатуға ықпал етеді. Еңбек өнімділігі артады, халықтың көшіп – қонуы
азаяды, әлеуметтік шиеленіске жол берілмейді.
Оқу үрдісіне дуалды білім беру жүйесін сәтті енгізу
келесі мәселелерді шешуге
мүмкіншілік береді:
— талапкерлердің кәсіби өзін өзі билеуі;
— оқу мекемесінің тартымдылық беделінің артуы, студенттер контингетінің
жоғарылауы;
— оқушылардың қызығушылығы мен сұранысына қарай бағдарламалар, элективті
(икемді) курстар
бағдарламаларын әзірлеу;
— мамандықты тереңірек ойланып таңдауға, социализация, тапқырлық пен
шығармашылыққа бейімдейтін біліктіліктің дамуы;
— дуалды жүйе бойынша оқытылатын тұлғаның қажетті біліктілік пен еңбек
дағдыларына, кәсіби білімге ие болып еңбек нарығында сұраныс деңгейінің жоғарылуы;
— бітірушілерді
дайындау деңгейінің жоғарылауы;
— бітірушілерді одан әрі жұмысқа орналастыру, жұмыссыздықтың қысқаруы;
— бітірушілердің әлеуметтік бейімделуі;
— білім беру мекемелерінің жобаларды жүзеге асыру кезеңдерінде қосу арқылы
кәсіпорындармен өзара әрекеттесу аясын кеңейту;
— білім беру мекемелерінің бәсекелесуге қабілеттілігін жоғарылату.
Бұл мақсатқа жетудің негізгі сапалы білім беріп, дұрыс жолға бағыттаушы, оның кәсіби
жетілуі үшін қажетті жағдайларды жасаушы – өз пәнін жетік білетін, кәсіби дағдылары,
педагогикалық
дарыны бар, жаңашылдыққа ұмтылатын, өзіне сын көзбен қарай алатын
оқытушылар мен оқу өндірістік шеберлері.
Біздің оқу ордамыз білім беру кеңістігінің әлемдік сахнасына шығуы үшін мамандарды
даярлауда сапаға ерекше мән береді.
Дегенмен білікті де, білімді де білімді инженер педагогтардан құралған ұжым мүшелері алдағы
тапсырмалар мен міндеттерді өз дәрежесінде орындап шығатындығына сенемін.
Дуальды жүйемен оқытудың жетістігі көп.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Сборник материалов международной научно-практической конференции - бет 14

text:
27
6.
Бюджеттік шығын азаяды, себебі оқуға кеткен шығынның
біраз бөлігі өндірісте
болғандықтан оқушы оны күнделікті көріп, игереді.
Жоғарыда аталған мәселелердің барлығы дуальды оқыту технологиясы енгізіліп, жүзеге
асқан кезде қол жеткізетін нәтижелер.
Еліміздегі кәсіби-техникалық білім беру жүйесі ең бірінші
кезекте ұлттық экономиканың
мамандарға деген қазіргі және келешектегі сұранысын барынша өтеуге бағдар ұстауы керек.
Өйткені, экономиканың қарқынды дамуымен кәсіби-техникалық маман иелеріне сұраныс та күн
санап артуда. Соған орай, теориядан гөрі тәжірибеге басымдық берілетін дуальдық жүйені
енгізу халықты жұмыспен қамту проблемасын шешудің бірден-бір тиімді жолы екендігі анық.
Достарыңызбен бөлісу:


text:
Әдебиеттер
1.
Қазақстан Республикасының білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған
бағдарламасы;
2.
Қазақстан республикасының «Білім туралы» Заңы;
3.
«Дуалды оқыту жүйесі: кәсіби біліктілікті арттырудың жаңа мүмкіндігі»;
4.
«ТжКБ жүйесіне халықаралық тәжірибелерге негізделген оқытудың дуалды жүйесін
енгізу перспективасы».
ПУТИ ФОРМИРОВАНИЯ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОГО УЧИТЕЛЯ РУССКОГО
ЯЗЫКА И ЛИТЕРАТУРЫ
Дузбаева Айнур Бекбулатовна
ГККП «Бейнеуский гуманитарно-экономический колледж»
Если учитель имеет только любовь к делу,
он будет хороший учитель. Если учитель
имеет только любовь к ученику, как отец,
мать, — он будет лучше того учителя,
который прочел все книги, но не имеет
любви ни к делу, ни к ученикам.
Если учитель соединяет в себе любовь к
делу и к ученикам, он — совершенный
учитель
.
Лев Николаевич Толстой
Учитель… в одном слове заложено очень много значений: Учитель, педагог, наставник.
Многие студенты поступая в колледж или в среднеспециализированное заведение не понимают
важности выбранной профессии. Ведь учителю русского языка и литературы недостаточно
владение языком и теорией. Педагог всеми манерами, знаниями, умениями должен указывать
студенту правильный путь, а также понимать, что не только воспитывает и учит студента, а
готовит будущего специалиста и коллегу по профессии. Должен знать, что будущее страны в
какой-то мере зависит и от педагогов. Ни один завоеватель , ни один государственный деятель
не может изменить сущность масс … А учитель может совершить больше, нежели завоеватели
и государственные деятели. Учителя могут создать новое воображение и раскрыть скрытые
способности и возможности человечества.
Учитель не только наставник и педагог, а мастер, который как из «пластилина лепит
красивую и ровную фигуру». Красота – это внешний облик выпускника, требующаяся в
современном мире образования, а «ровные фигуры» – это показатель полученных знаний по
специальным дисциплинам и умения использовать 7 модулей по обновленной программе.
Отличительными
чертами
современного
педагога,
являются
постоянное
самосовершенствование, самокритичность, эрудиция и высокая культура труда.
28
Перед современным профессиональным колледжем стоит важнейшая задача –
обеспечить не только усвоение будущим специалистом совокупности профессиональных
знаний, умений и навыков, но и формирование у него умения предложить себя на рынке труда,
способности оптимально, гибко и эффективно решать возникающие проблемы в любой период
времени и в разных ситуациях. Конкурентоспособный специалист рассматривается не только
как продукт производства учебного заведения, но и как личность, обладающая определенными
качествами; принимается во внимание не только высокий уровень результатов его
деятельности, но и способность выстоять и победить в конкурентной борьбе. Сущность понятия
«конкурентоспособность специалиста» требует уточнения содержания таких понятий, как
«конкуренция», «конкурентоспособность», «конкурентоспособная личность». В результате
анализа названных понятий, было установлено, что:
1. конкуренция – это соперничество между производителями товаров и услуг за рынок сбыта,
завоевание определенного сегмента рынка, это состязание за максимальное увеличение
собственных преимуществ в обладании ограниченными благами: конкуренция выступает
движущей силой развития субъектов, участвующих в процессе, и сопровождается их взаимным
развитием, изменением их поведения, деятельности, отношений, установок;
2. конкурентоспособность – это комплексная деятельностная характеристика конкурирующего
субъекта (объекта), выражающаяся в способности отвечать потребностям рынка труда, и
способность выдерживать конкуренцию, противостоять конкурентам. Конкурентоспособность
может проявляться только в конкуренции;
3. конкурентоспособность личности – это интегральная характеристика, представляющая собой
совокупность качеств личности, определяющих ее способность осуществлять определенную
деятельность эффективнее других, выгодно отличающая его от других участников
конкуренции. [1;1]
Основными показателями качества подготовки специалистов в СПО гуманитарного
профиля в настоящее время являются: достаточный профессионализм; творческое мышление и
способность к самообразованию. Подготовка специалиста, конкурентного на рынке труда,
владеющего умениями и знаниями по своей специальности, имеющих практический, пусть и
небольшой, опыт предполагает использование в процессе обучения творческих методов.
Творчество, как известно - это умственная деятельность человека, с помощью особых действий
приводящая к созданию качественно нового объекта материального, практического,
организационного и другого характера. К методам творческой деятельности студентов условно
относятся: самостоятельный перенос усвоенных технических знаний и умений в незнакомую
или совершенно новую ситуацию;
самостоятельное решение проблемы в знакомых обстоятельствах или ситуациях;
умение видеть возможные варианты решения одной и той же проблемной ситуации.
Результативность учебных занятий во многом зависит от степени активизации учебного
процесса в учебном заведении СПО и от того, насколько активно студент вовлечён в
творческую работу. Творчество студентов в процессе обучения поможет поднять их
познавательную активность. Для этого на учебных занятиях значительное внимание
необходимо уделять самостоятельной работе. Учебная деятельность студентов позволяет не
только прочно овладеть содержанием учебного материала, но и привить им интерес к
педагогическому творчеству и инициативе.
А специальные дисциплины как методика русского языка, методика русской литературы,
сопоставительная грамматика в первую очередь должны проходить не в лекционной форме, а
более в практической форме. Например: при прохождении темы «Методика обучения
орфографии как системе единообразных написаний: проверяемых, непрверяемых,
фонетических и других», студенты практически должны освоить методику, то есть используя
эвристический или дедуктивный принципы обучения поймут как осуществляется объяснение
этой темы.
29
Бесконечные лекции по спецдисциплинам без практической части будут без
результатными. А беседа, толкование новой темы будут результативными и материалы
запомнятся студентам на всю жизнь.
Умения, знания и практический опыт студентов будут достаточно прочными, если на
занятиях регулярно организуется самостоятельная работа, с заранее продуманными целями.
Особенности общепрофессиональных дисциплин позволяют организовывать учебную
деятельность, требующую воспринимать, осмысливать ,запоминать, применять и находить
самостоятельные решения. Выполнение самостоятельных работ позволит формировать разные
признаки познавательной самостоятельности. Например, стремление творчески самостоятельно
мыслить, способность находить правильное решение в незнакомой ситуации, поиск
нестандартных путей к решению учебных задач, умение обобщать информацию, доказывать
правильность своих собственных решений или выводов, давать правильную оценку
современной жизни, в том во время прохождении практики. Самостоятельная работа студентов
является одной из форм совместной деятельности студентов и преподавателей. Преподаватель
закладывает определённую программу действий студентов в соответствии с поставленной
дидактической задачей и содержанием учебного материала. А студент, который выполняет
самостоятельную работу, будет смелее владеть приобретёнными знаниями, чаще включается в
поисковую, творческую работу.
Виды самостоятельной студенческой работы в овладении общепрофессиональных дисциплин
могут включать:
выступление с обобщением или анализом учебного или справочного материала;
работа с Интернет-источником;
составление таблиц, графиков, схем для овладения сущности общепрофессиональных
дисциплин;
отбор норм, правил, положений из стандартов;
разбор профессиональных ситуаций, их осмысление;
определение своего отношения к изучаемым событиям;
учебное рецензирование, анализ ответов; подготовка и оформление в электронном
варианте докладов, презентаций, рефератов, конспектов и др.
Как показала практика работы, в большей степени проявление самостоятельности и
творческой активности студентов СПО происходит при выполнении самостоятельных работ на
творческом уровне. Они включают учебные задания, направленные на решение проблемных
направлений, проблемных вопросов или задач. Во время изучений дисциплину «Русская
литература» студенты сталкиваются с разными проблемными темами общества и решая их
находят выходы. В пьесе М.Горького «На дне», затрагиваются социальные, моральные,
духовные, эстетические нравы, проблемы человечество. Говоря об этих проблемах, студенты
самостоятельно находят пути решения проблем. Успех практических занятий в форме решения
проблемных ситуаций напрямую зависит от достаточной подготовки к ним. Планируя изучение
темы учебной дисциплины, отбираются такие уроки, на которых могут создаваться проблемные
ситуации.
Самостоятельная работа над справочными источниками представляет собой изучение
структуры и содержания того или иного правила, характеристики, нормы. В целях развития
знаний, умений и практического опыта необходима постановка таких вопросов, которые
направляли бы студентов не только на понимание или запоминание правил, но и точное знание
стандартного текста, особенно тех, которые применяются на курсовом работе. Например: на
уроках сопоставительной грамматики, изучая тему «Имя прилагательное. Склонение
прилагательных. Степени сравнения прилагательных русского и казахского языков. Переход
прилагательных в существительные», если дать студентам самостоятельно поработать над
темой распределив их по парам или по группам. А после изучения темы дать возможность
объяснить эту же тему, то студенты используют одновременно и ЗУН по «Методике
преподавания русского языка».
30
В зависимости от цели и содержания занятия преподаватель в процессе подготовки к
занятию должен продумать систему заданий для самостоятельной работы студентов, которая
может включать: решение проблемных вопросов, например, в форме «что произойдёт, если...».
используя методы «Фишбоун» или метод «Способного писателя» и другие творческие методы
позволят студентам научиться анализировать, делать выводы, сопоставлять, отстаивать
собственное мнение или заканчивать прочитанные произведения по своему. Включение выпол-
нения самостоятельных работ в учебное занятие позволит развивать познавательную
активность и самостоятельность студентов в процессе овладения знаниями. По дисциплине
«Детская литература и практикум по выразительному чтению» хорошо помогает развиваться
студенту образное чтение или ролевое чтение сказок, рассказов. Например, сказка «Мойдодыр»
К.И. Чуковского позволит студенту понять важность организованности и говоря о главной идей
этого произведения пришли к выводу, что Возвращение дружбы и симпатии, организованный в
тот же час праздник чистоты — справедливая награда герою за исправление. Разные методы по
обновленной программе позволят обучающимся заниматься и самостоятельно, и творческий
развиваться.
Возможные
действия учителя,
направленные
на
развитие
обучающихся
профессионально:
Поощрять за самостоятельные попытки что-то сделать.
Демонстрировать заинтересованность в успехе обучающихся, связанном с
достижением поставленных целей.
Побуждать к постановке трудных, но реалистичных целей.
Побуждать к выражению своей точки зрения, отличной от точки зрения окружающих.
Побуждать к опробованию других способов мышления и поведения.
Включать обучающихся в разные виды деятельности, развивающие у них различные
способности. По дисциплине «Детская литература и практикум по выразительному чтению»
используя разные упражнения для развития голоса, тембра и речи можно вырабатывать
хорошую дикцию. Проводя такие упражнения как «Выразительное хоровое чтение учеников»,
«Чтение в лица», которое обостряет внимание к речи героя, к ее специфике. Чтение в лицах
практикуется на заключительном этапе работы над текстом (чаще всего басни), когда ученики
разобрались в характерах действующих лиц, реплики которых они будут произносить, и
представляют, в каких ситуациях эти слова произносятся.
Создавать, разные формы мотивации, позволяющие включать в мотивированную
деятельность разных учащихся и поддерживать их активность. Мотивируя мы им помогаем
быть увереннее в себе.
Позволять строить картину мира на основе своего понимания и культурных образцов.
Создавать условия для проявления инициативы на основе собственных представлений.
Учить не бояться выражать свое понимание проблемы. Особенно в тех случаях, когда
оно расходится с пониманием большинства.
Учить задавать вопросы и высказывать предложения.
Учить выслушивать и стараться понять мнение других, но соблюдать право не
соглашаться с ним.
Учить понимать других людей, имеющих иные ценности, интересы и способности.
Учить определять свою позицию относительно обсуждаемой проблемы и свою роль в
групповой работе.
Доводить до полного понимания учащимися критериев оценки результатов их работы.
Учить осуществлять самооценку своей деятельности и ее результатов по известным
критериям.
Учить работать в группе, понимая, в чем состоит конечный результат, при выполнении
своей части работы.
Показывать, что лежит в основе эффективной работы группы.
Позволять учащимся брать на себя ответственность за конечный результат.
31
Позволять учащимся находить место в коллективной деятельности сообразно своим
интересам и способностям.
Делиться с учениками своими мыслями, чувствами, ожиданиями относительно
обсуждаемой проблемы, темы или конкретной ситуации их деятельности.
Показывать ученикам, как можно самостоятельно учиться и придумывать что-то новое.
Поддерживать учащихся, когда они делают ошибки, и помогать справляться с ними.
Показывать относительность любого знания и его связь с ценностями, целями и
способами мышления тех, кто их породил.
В последнее время социальное партнерство получает все более широкое распространение в
сфере технического и профессионального образования, которое как в Казахстане, так и в целом
в мировой практике нацелено на подготовку специалистов качественного уровня – творческих и
компетентных личностей, способных к профессионализму, саморазвитию и самореализации.
[2;10].
С 3 курса студенты квалификации «Учитель русского языка и литературы», проходят
производственные практики в городских школах, и это дало им большую возможность
проявить себя как будущего учителя русского языка. Если полученные знания во время занятии
использовать за время прохождений практики и постоянно работать над совершенствованием,
то таким образом мы получим квалифицированного специалиста. Именно, производственная
практика дает возможность подготовить профессионального специалиста, мастера своего дела.
И если в будущем перейдем на дуальное обучение, то наши работы будут результативными и
мы можем предоставить рынку труда действительно конкурентоспособных специалистов.
Если педагог занимается саморазвитием, находится в постоянном поиске тех или иных
методов, технологии, старается быть всегда образцовым наставником, участвуя на разных
конкурсах, олимпиадах и организовывая между студентами разные мероприятия, не только по
перспективному плану колледжа, а … внеаудиторные мероприятия, всячески мотивируя
студентов, упорно работая над каждым студентом, таким образом мы можем обеспечить рынок
труда конкурентоспособными специалистами. Как говорил великий Абай Кунанбаев « Кто
трудится только для себя, уподобляется скоту, набивающему брюхо. Достойный трудится для
человечества». Мы воспитываем не только специалистов, мы закладываем фундамент
будущего поколения. Педагог не должны, а обязаны вкладывать душу для развития
конкурентоспособного, профессионального, компетентного специалиста.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sbornik-materialov-mejdunarodnoj-nauchno-prakticheskoj-konfere-v5.html?page=15#ПУТИ_ФОРМИРОВАНИЯ_КОНКУРЕНТОСПОСОБНОГО_УЧИТЕЛЯ_РУССКОГО_ЯЗЫКА_И_ЛИТЕРАТУРЫ__Дузбаева_Айнур_Бекбулатовна


title: Литература - Сборник материалов международной научно-практической конференции

text:
32
V Республикалық кәсіби шеберлік Чемпионатының ашылу рәсімінде сөйлеген сөзінде
Асхат Аймаганбетов: «Бұл — шын мәнінде еліміз үшін, республикамыз үшін өте маңызды іс-
шара. Еліміздің басшысы білім саласына өте үлкен көңіл бөледі Соның ішінде WorldSkills
қозғалысын дамыту мәселесін де көтерді. WorldSkills құзыреттіліктерін білім бағдарламаларына
енгізу мәселесі — біздің алдымызда тұрған басты мақсат. Біз оны дамытатын боламыз», деді.
Бүгінгі білім мен білік бәсекелес заманында жастардың биіктен көрінуіне күнделікті
ісіміздегі жаңашылыдығымыз бен жан-жақты берген тәрбиеміз арқылы көптеген белестерді
бағындыруға болады.[1]
Осы бағытта Үкімет тарапынан жұмысшы мамандығының мәртебесін көтеруге ерекше
мән беріліп отыр. Болашақта елді индустрияландыруға байланысты жұмысшы
мамандықтарының маңызы арта түседі. Ел экономикасының
негізі білікті мамандардан, өз
ісінің шеберлерінен құралады.
«WorldSkills – Еуропа мен өзге елдерде расталған жастармен жұмыс істеудің әлемдік
ұйымы. Аталмыш қозғалыс үздік әлемдік тәжірибе мен кәсіптік стандарттар арқылы жүзеге
асырылады. Бұл дүниежүзінің 80-ге жуық мемлекеті қатысатын халықаралық қозғалыс.
WorldSkills қозғалысы, сонымен қатар EuroSkills жастарды жұмысшы мамандығын меңгеруге
тартады және әлемдік аренада еліміздің мамандарына алған кәсіптік дағдылары мен
құзіреттіліктерін көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл жоба 1946 жылдан бері әлемнің 78
мемлекетінде өткізіліп келеді. Қазақстан WorldSkills International халықаралық қозғалысына
2014 жылы енді. [2]
Соңғы жылдары үздіксіз оқыту мен жаңа кәсіптерді игеру қажеттілігі көп айтылып жүр.
Бұл жұмыс үрдістерінің технологиялық жаңаруымен байланысты. Осыған байланысты,
жұмыс
берушілермен, шетелдік сарапшылармен бірлесіп құбылмалы еңбек нарығында отандық
кадрлардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін кәсіптік-техникалық
білім беру
бағдарламасын одан әрі жетілдіру бойынша жүйелі жұмыстар жүргізіп отыр. Кәсіпкерлер
палатасы, әлеуметтік серіктестер де тыс қалып жатқан жоқ. Оқу бағдарламалары жаңартылды.
Дуалдық оқыту жүйесі, модульдік оқыту бағдарламалары енгізілді. Модульдер бойынша
студенттерді даярлау кезінде жауапкершілік сезіледі, себебі студенттерге әлемдік
стандарттардың талаптарына сай білім беру қажеттігі туындайды. Бүгінде студенттердің
деңгейі біршама көтеріліп келеді, ал оқуды бітірген соң олар өз ісінің нағыз шебері болады.
WorldSkills Kazakhstan чемпионаты студенттер үшін өз білімдерін тексерудің ең жоғарғы
деңгейі болып табылады. Бұл қозғалыс Қазақстанның кәсіптік-техникалық
білімінің имиджін
көтеруге бағытталған.
Техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің міндеті де-уақытпен ілесе отырып, өз
ісін білетін және жақсы көретін білікті мамандармен қамтамасыз ету болып табылады. Ол үшін
WorldSkills стандарттарын құзыреттіліктер бойынша білім бағдарламаларына енгізу мәселесі -
алда тұрған басты мақсат. Оқу бағдарламасын бітірген кездегі қорытынды сынақ,
емтихандарды осы стандарттар мен ережелерге сәйкес демонстрация түрінде өткізу керек.
Се¬¬бебі, өндірістегі техникалық өз¬геруге байланыс¬ты оқу мазмұны да өз¬геру керек.
Мысалға: «кірпішті қалау құзіреттілігі» бойынша берілген өлшемде арка қалау, қабырғаға
майлау, безендіру жұмыстарын жасау, тақтатаспен қаптау және гипсокартонан корпус
тұрғызып, сылақ жұмыстарын жасау тапсырма ретінде беруге болады. Тапсырма міндетті түрде
модульдардан тұрады.
Әр модульді тиянақты, уақытында аяқтауды үйретуге керек. Уақыт
үнемдеуді осыдан үйренеді. Модульдер CIS автоматтандырылған жүйесінде бағаланады.
Бағалау критерийлері әр құзіреттілікке бөлек жасалады.
Сонымен қатар, сабақ беретін арнайы пән оқытушылары мен оқу-өндірістік
шеберлерінің білім деңгейін көтеріп, серіктес мекемелерден тағылымдамадан уақытылы өтіп
отыруын қадағалау керек.
Құрылыс мамандықтарынан «құрғақ құрылыс және сылақ жұмыстары», «майлау және
безендіру жұмыстары», «тақтатаспен қаптау» және «кірпішті қалау» құзіреттіліктері
чемпионатқа енгізілген. Әр құзіреттілік бойынша қатысушы студентке жетекші тағайындалады.
Жетекшілер дайындықытың іс-шара жоспарларын құрып және колледжішілік чемпионат
33
тапсырмаларын талқылап бекітті. Қатысушы
студенттің сонымен қатар, физикалық,
психологиялық жағдайы да дұрыс болу керек. Себебі, чемпионатқа үш күн уақыт беріледі.
Қатысушы шыдамды, психологиялық дайындықтан өткен болғаны жөн. Арнайы оқу
кабинеттері мен шеберхана жасақталуда. Тәжірибе жұмыстары үшін әлеуметтік серіктес
мекемелер алаңдары мен колледж шеберханаларында өткізіледі. Жалпы, дайындыққа
әлеуметтік серіктестіктердің де ролі зор. Әлеуметтік серіктестер оқу орындары үшін жаңа
мүмкіндіктерге жол ашады: қандай маман және қалай даярлау қажеттігі туралы ақпарат алу;
мамандарды дайындау мазмұнында жұмыс берушілердің талаптарын ескеру; жұмыс
берушілердің талаптарына жауап беретін жаңа оқу бағдарламаларын жасау, WorldSkills
стандарты бойынша дайындау. Сондықтан да білім беру орны мен өндірістің кіріктірілу үдерісі
–білікті мамандарды дайындауға жол ашады. Бұдан шығатын қорытынды: кәсіптік оқу
орындарының әлеуметтік серіктестіктермен белсенді әріптестіктік әрекетін жүзеге асыру
барысында әлемдік стандартқа сай маман даярлау мазмұны мен іс-әрекеттерді ұйымдастыру
мазмұнына елеулі өзгерістер енгізу қажеттілігі туындайды.
Заманауи білім берудің негізгі басымдылықтарының бірі – қос бағытты білім беру жүйесі, яғни
оқу орны мен жұмыс берушінің әлеуметтік серіктестігі болып табылады. Білім беру мен
еңбек нарығы өзара тығыз байланысты: білім беру нарығы білім
мен дағдыны игеру нарығы
болса, еңбек нарығы – осы білімге ие адами ресурстардың нарығы. Әлеуметтік серіктестік
жүйесі осы екеуінің арасындағы қарама-қайшылықтарды шешеді: оқыту мақсаттарын білім
берумен ғана шектемей, білім алушыларды қажетті арнайы және WorldSkills стандартына
сәйкес кәсіби дағдылармен қаруландырады.
Қазіргі таңда, мемлекет жастарымыздың болашығын бағдарлап, жаңашылдықты
меңгертуді мақсат етіп, әлемдік деңгейден қалмай мамандықтардың сан салалы қырларын терең
игертуге мүмкіндік бергені қуантады. «Worldskills» стандарттарын
оқу бағдарламаларына
енгізу - білім сапасын арттырудың бірден бір жолы. Осыған сәйкес төмендегідей ұсыныстар
беруге болады:
Оқу орнының материалдық-техникалық базасын, зертханаларын, шеберханаларын
WorldSkills стандартының инфрақұрылымдық парақтарына сәйкес қазіргі заманғы
технологиялық жабдықтармен жаңарту;
Қорытынды
аттестация,
диплом
жұмыстарын
WorldSkills
стандартының
критерийлеріне сәйкес демонстрациялық емтихандар түрінде өткізу.
Достарыңызбен бөлісу: