title: Сабақтың барысы: Сабақ кезеңі/ Уақыты Педагогтің іс-әрекеті

text:
Психологиялық ахуал. 1-тапсырма. «Нақыл сөздің мәнін аш». Мұғалім аналарға қатысты нақыл-сөздер жазылған семантикалық карта таратады.
Оқушылар семантикалық картада жазылған сөздердің мән-мағынасын ашады.
Нақыл-сөздер:
Ана алдында өлім де мойын ұсынады (Г.Мүсірепов).
Мақтасақ-әйелді мақтайық та, құрметтейік те әйелді. Әйел-ана, барлық қиындықты жеңетін сарқылмайтын күш, көзді бұлақ емес пе!
(М.Горький).
3) Перзенттер аналарды гауһардан да артық безендіреді.
(Самуэль Блаттер).
3-тапсырма. Оқушыларға наурыз мейрамының тарихы жайында мәлімет таратылады. Оқушылар мейрам бойынша өз көзқарастарын «инсерт» кестесіне салып білдіреді.
Бүгін әлемнің 31 елінде Халықаралық әйелдер мерекесі тойланады. Мейрам мемлекеттік деңгейде аталып өтетіндіктен ресми демалыс күні болып саналады. Асыға күткен көктемнің келуіне, сұлулық пен нәзіктікке, әйелдердің қоғам өміріндегі рөліне арналған. Тарихтан біраз сыр шертсек, 8 наурызда Нью-Йорк фабрикасында жұмыс істейтін әйелдер жалақыны көтеруді талап етіп митингке шықты, себебі ол кезде әйелдің еңбекақысы мардымсыз болатын. Осы орайда өмір бойы әйелдер құқығы үшін күрескен Клара Цеткинге алғыс айтқан жөн. Соның арқасында бүкіл әлем мерекені атап өтеді. Қазір 8 наурыз саяси сипатын жоғалтып, аналар, қыздар, сүйген жар мен әріптес қыз-келіншектерді ер азаматтар құттықтайтын тамаша мейрамға айналды. Арулар мерекесі Ежелгі Римде де болған екен. Бұл күні күйеулері әйелдеріне гүл және сыйлықтар ұсынып, ал күңдерге заңды демалыс берілетін болыпты. Ресейде патша заманында әйелдер құқығы үшін күрес күні 1918 жылға дейін 23 ақпанда тойланатын. Кеңестік әйелдер 1965 жылға дейін 8 наурыз мерекесін атап өтіп, гүл алмаған екен.


title:
Білемін

Білдім - Сабақтың барысы: Сабақ кезеңі/ Уақыты Педагогтің іс-әрекеті

text:
Сабақтың соңы.
15 минут.
|
4-тапсырма. Батыр аналар жайында семантикалық карталар таратылады. Оқушылар семантикалық карта негізінде сұрақтарға жауап береді.
Бопай ана жайындағы мәліметті мұқият оқып шығыңыз
|
Бопай сұлу. Бопай (туған-өлген жылдары белгісіз) — Кенесары Қасымұлы көтерілісіне белсене қатысушылардың бірі, Кенесарының қарындасы. Көкшетауда дүниеге келген. Қасым төренің Санжар, Есенкелді, Ағатай, Көшек, Кенесары, Наурызбай атты 6 ұлының арасындағы жалғыз қызы. Деректерде Бопы болып та кездеседі. Бопай бойжеткен шағында Әбілқайырдың Сәмеке деген ұлына ұзатылады. Жастайынан сұлулығымен, өжеттігімен көзге түскен. Өзінің күйеуі мен оның туыстары сұлтан Сартеке, Досан Әбілқайырларды көтеріліске қосылуға тартады. Олардан келісім ала алмаған соң, 1837 ж өзінің 6 баласын ертіп, көтерілісшілерге қосылады. Бопай арнайы жасақталған 600 адамнан тұратын қолды бастап, көтерілісшілерді азық-түлікпен, қару-жарақпен, киім-кешекпен қамтамасыз етуде айрықша қажыр-қайрат көрсеткен. Ол сын сағаттарда қол бастап, қару алып, соғысқа да қатысады, тұтқынға да түседі. Соның бәрінде де ерлік-табандылығымен, ақыл-парасатымен танылып отырған.
|
Достарыңызбен бөлісу: |


Сапура (Көктемір батыр) ана туралы мәліметті мұқият оқып шығыңыз
Сапура Мәтенқызы шамамен 1753-1776 жылдар аралығында өмір сүрген. Зерттеуші қаламгер Әнес Сарай 1997 жылы ақпан айында «Қазақстан әйелдері» журналында жарық көрген мақаласында, Сапура 1753 жылы қазіргі Ақтөбе облысының жері – Қобда бойында туды деген деректі алға тартады. Ақтөбе облысы Қобда өзені бойын мекендеген Мәтен батырдың отбасында дүниеге келген. Әйел басымен қол бастауға қымсынғандай, далада жүретін бір құпия тұлға – «Көктемір» туралы аңыз таратады. Барлық іс-қимылды соның атынан жүргізіп, көзге көрінбейтін күрескер келіншек шайқасқа шығады. Алайда, орыс әскерлері оның әйел екендігі туралы ғана емес, тіпті кім екенін білмейді, «Көктемір» деген атын ғана білетін болған. «Көрінбейтін Көктемір батыр» туралы алып-қашпа әңгімелер тараған.
|
Шоқан Уәлихановтың әжесі Айғаным жайындағы мәліметті мұқият оқып шығыңыз
|
Айғаным Ханым (1783 - 1853 жылдары) Қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Сырымбет жайлауында өмір сүрген. Уәли ханның кіші әйелі. Солтүстік Қазақстандағы қоғамдық-саяси өмірге ықпал еткен. Ол өз кезеңінің алдыңғы қатарлы адамы болған, шығыстың бірнеше тілдерін білген. Санкт-Петербургтегі Ресей сыртқы істер министрінің Азия департаментімен хат жазысып, Омбыдағы, Тобыл мен Петропвалдағы шенеуніктермен тығыз байланыс орнатқан.
| Сұрақтар тізбегі:
1. Сапура ана өзі жайлы «көктемір батыр» туралы аңыз таратқан? (Иә).
2. Айғаным Шоқанның анасы болған (Жоқ, әжесі).
3. Бопай ханым Кенесары ханның қарындасы болған? (Иә).
4. Көктемір батыр Мәтен батырдың қызы (Иә).
5.Айғаным ел бастаған басшы болған (Иә).
6.Бопай 600 әскер бастаған (Иә).
Дескриптор.'>Кері байланыс.
«Көңіл-күй аралы» әдісі.
|
Дескриптор.
1. Семантикалық карта бойынша сұрақтарға жауап береді.
2. Жауаптарын дәлелдейді.
Дескриптор.
1. Оқушылар сабаққа кері байланыс жасайды.
2. Өз пікірлерін дәлелдейді.
|
Семантикалық карталар.
|


title: Сапура (Көктемір батыр) ана туралы мәліметті мұқият оқып шығыңыз


url: http://emirsaba.org/sabati-barisi-saba-kezei-uaiti-pedagogti-is-ereketi.html#Сынып_сағатының_мақсаты:__Оқушыларды_отбасылық_құндылықтарға_баулу.__Сабақтың_барысы


title:
Қосымша -2

Бақылаудың бірнеше түрлері бар

text:
Басқа адамдардың жүргізген дайын нәтижелерін қолдану арқылы жүргізіледі.
Ашық
Басқа адамдардың қатысуымен жүзеге асырылады
Жасырын
Жасырын түрде: камера тб құрылғылар арқылы жүзеге асырылады.
Жүйелі
Белгіленген уақыт барысында жүзеге асырылады. Арнайы бақылау күнделіктері жүргізіледі.
Таңдамалы
Белгілі бір критерии арқылы ғана бақылау жүргізіледі.
Қысқа мерзімді
Бірнеше сағат аралығы
Ұзақ мерзімді
Бірнеше күннен, ай, жылдар бойын жүргізілуі мүмкін
Қосымша -3
Сауалнама- нақты адамдар тобына сұрақтар қою арқылы алғашқы ақпаратты жинау әдісі. Зерттеушінің респондентпен анкета арқылы жүзеге асырылатын байланысына негізделген зерттеуін әлеуметтанулық өлшеу тәсілі.
Сауалнама мақсаты - жеке және қоғамдық санадағы құбылыстар немесе қарапайым фактілер, оқиғалар туралы ақпарат алу. Сауалнама ақпараттың дәлдігі мен жүйелігін қамтамасыз етеді. Бұл әдіс экономикалық тұрғыдан да тиімді, яғни оған шығын, уақыт және құрал аз жұмсалады.
Сауалнаманың әртүрлі жолдары бар: қалыпқа түспеген (еркін сұхбат, т.б.) және қалыпты (алдын ала дайындалған сұрақтар көмегімен). Сауалнама өткізу жиілігіне байланысты бір рет және көп рет болып бөлінеді.
Сонымен бірге сауалнама жазбаша және ауызша деп те бөледі. Сауалнама тиімділігі тұрақты сұхбат алушы және сауалнамаға қатысушылардың болуынан тәуелді.
Сұхбат әдісі әлеуметтік психологияны зерттеу әдістерінің бірі. Мұнда зерттеуші (сұхбаттасушы) сыналушымен (респондент) әңгімелеседі, жол-жөнекей оның сөз саптауына, түрлі реакцияларына, ілтипатына зер салып отырады.
Әңгіме белгілі сұрақтың айналасында, зерттеуші көздеген мақсатқа орай, арнаулы жоспар бойынша жүргізіледі. Зерттеуші сыналушының ниетін қас-қабағынан біле алатындай әдісқой тәсілшіл, білгір кісі болуы қажет.
Сөйлеу әдісінде анкета арқылы анықталуы қиын, ұсақ-түйек детальдармен мәселенің түп-төркінін аша түсуге мүмкіндік туады. Осы әдіс арқылы жиналған материалдың объективтілігіне ерекше мән бермейінше болмайды, өйткені зерттеушінің әнгімесіне ықыластанған адам кейде жаңсақ, екі ұшты мәліметтер беріп қоюы да ықтимал. Зерттеудің нақтылы талап-тілегіне орай сұхбат бірнеше түрге бөлінеді. Ол жеке адамдармен (жеке сұхбат), сондай-ақ арнайы ұйымастырылған топтармен де (отбасы әулеті, дос-жарандар тобы т.б ) жүргізіледі. Сұхбаттың стандарттық (алдын ала жасалған нақты бағдарлама бойынша), үлкен тақырыптық төңірегінде құрылған түрлері де бар.
Сұхбат түрлері: ақпараттық, сараптамалық сұхбат, сұрақ -жауап, блиц –сұрақ)
Әңгімелесу—пікір алысу, сұхбаттасу, әлеуметтік ғылымдарда қолданылатын зерттеу әдістерінің бірі.
Әңгімелесу адамның ойы мен тілін дамыту үшін қолданылатын оқыту әдісінің бір түрі. Әңгімелесу кезінде қойған сұрақтарына жауап беру арқылы тақырып бойынша адамның пікірін білу.
Әңгімелесу белгілі жоспар бойынша бақылауға алынған адамның ерекшеліктеріне, білімдеңгейіне қарай күні бұрын әзірленген сұрақтар арқылы жүргізіледі.
Зерттелінушіге күдік тудырмау үшін әңгімелесукөбіне жанама түрде ұйымдастырылып, оның жауабы жазылып алынады, кейін мұқият талданып, тиісті қорытындылар шығарылады.
Бақылау нәтижелері дұрыс шығу үшін түрлі формулалар, кестелер, фотосуреттер, сұлбалар, әсіресе, техника құралдарды (киноға түсіру, магнитофонға жазу, т.б.) кеңінен пайдаланады.
Тапсырма Бүгінгі ауа- райына бақылау жасап, өзіңнің қорытындыңды жаз:
Отбасы мүшелерің үшін өзің, отбасың туралы сауалнама құрастырып, өткізіңіз:


Тақырыбы: Бақылаудың түрлері
Мақсаты: Бақылау түрлерімен танысу.
Сабақтың барысы
Сабақта жоспарланған іс әрекет
Оқушының іс -әрекеті
Ресурстар
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың мақсат, міндеттерімен таныстыру
Қызығушылықты ояту
Өткен тақырыпты қайталау
Постер құрастыру ҒЗ түрлері
Негізгі сөз
түсініктеме
Сауалнама
Эксперимент
Бақылау
Ғылыми зерттеу түрлерін атайды, олардың ерекшеліктеріне тоқталады.
Тақырып бойынша постер құрастырады.
Кесте толтыру арқылы терминдерге түсініктеме береді.
Постер кесте
Жаңа сабақ
БББ стратегиясы
Б-Бақылау дегеніміз не?
Жоспар Бақылаудың түрі мен кезеңдері дегеніміз не?
Бақылау жүргізу әдістері: сауалнама, әңгіме, сұхбат
БК-Ол не үшін жүргізілуі мүмкін?
Тақырып бойынша өз ойларын ортаға салады.
Сабақтың жоспарымен танысады.
Тақырып бойынша не білгісі келетіндігін жобалайды.
Жоспарға сәйкес жаңа тақырыпты меңгереді.
Қосымша -1 Қосымша -2
Қосымша -3
Қорытынды
БББ талдау жасау Б-не білдім?ақпаратыңыз сәйкес келді ме?
БК- нені білдіңіз?
Б- жаңа меңгерген ақпаратыңыз
Үйге тапсырма беру Үй жағдайында бақылау жүргізу
Ата аналарынмен «» тақырыбында сауалнама жүргізу
Тақырып бойынша не білгендігін қорытындылайды.
Қосымша -1 Бақылау - зерттеу не тексеру әдісі. Бақылау арнайы жоспар бойынша жүргізіледі.
Жоспарда бақылаудың мақсаты мен міндеттері, объектісі (сабақ, саяхат, лабораториядағы, шеберханадағы, оқу-тәжірибе учаскесіндегі оқушылардың жұмыстары), жүргізу әдісі мен жолдары дұрыс көрсетілуі тиіс.
Ғылыми негізде шығармашылықпен жасалған жоспар зерттеу жұмысының нәтижелі болуына игі әсер етеді.
Ғылыми бақылау зерттелетін педагогикалық құбылысты дұрыс әрі дәл жазып алуды талап етеді. Сондықтан бақылаудың нәтижесі зерттеушінің іскерлігіне, қабілетіне және сауаттылығына байланысты.
Зерттелетін тақырыптың мақсаты мен мазмұнына қарап, бақылауды жаппай және ішінара жүргізуге болады.
Бақылау материалдары арнайы күнделікке, хаттамаға жазылады. Зерттеуші педагогикалық бақылау материалдарын анкета мәліметтерімен де толықтырады.


title: Сабақтың барысы Сабақта жоспарланған іс әрекет Оқушының іс -әрекеті Ресурстар


Халықтар арасындағы достықты нығайту, осы мақсатта студенттердің достық қарым-қатынастарын қалыптастыруды жалғастыру, Қазақстанның өркендеуіне достық арқылы өз үлестерін қосуға баулу.
Сабақтың барысы:
Сабақтың кезені/ уақыт
Педагогтың әрекеті
Оқушының
әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Бірінші мамыр!
Достықтың ұлы мейрамы
Тоғысар сенде жандардың ізгі ойлары
Татулық пенен бірлікке ынтымақ, адамзат,
Өзіңді сәнмен қошемет етіп тойлайды!
(1 мамырға арналған видео-көрініс) Қайырлы күн қымбатты ұстаздар, студенттер, бүгінгі шараға қатысушылар! 1 мамыр Қазақстан халықтарының бірлігі күніне арналған «Ынтымағы жарасқан туған өлкем – Қазақстан!» - атты тәрбие сағатына қош келдіңіздер! Қазақстан Республикасын мекен еткен 130 дан астам ұлт өкілі күні бүгінге дейін ынтымақтастыққа, бір үйдің баласындай тату-тәтті жарасымды тіршілік кешіп келеді. Жүзі басқа болғаны мен жүрегі бір, тілі басқа болғаны мен тілегі бір, мақсат-мүддесі ортақ, бірлігі мықты, достығы берік ұлттар қазақ елінің салт-дәстүріне, ұлттық құндылықтарына құрметпен қарайды, сондай-ақ қазақ халқының қарапайымдылығы, қонақжайлылығы, бауырмалдылығы үшін ерекше бағалайды, бастысы өздері қоныс тепкен Қазақстан жерінің барлық ұланымен ауыз бірлікте, туыс болуды көздейді. Бүгінгі шараның да мақсаты халықтар арасындағы достықты нығайту, осы мақсатта студенттердің достық қарым-қатынастарын қалыптастыруды жалғастыру, Қазақстанның өркендеуіне достық арқылы өз үлестерін қосуға баулу.
Монолог
«Бір кісі бармақтай құсты ұстап алып торға қамап қояды. Тұтқын құс күні-түні дамыл көрмей «Отан, Отан, Отан ...» деп шырылдай береді. Құстың иесі: «Мұнің да Отаны болғаныма, ал Отаны болса қайда екен?» құсты ұшырып жіберейін де, ұшқан жағына қарап, ғажайып елге апаратын жолды біліп алайын деп» деп ойлайды. Сөйтіп торды ашып, құсты босатып жібереді. Құс ұшып шығып бар болғаны 10 қадам жердегі тастақты тақырдың арасында өскен жалғыз түп тікенге барып қонады. Сөйтсе, әлгі бұтада ұясы бар екен «Демек құстың Отаны – ұя салған жері болды ғой» деп ойлайды жаңағы адам. Шынында да адам түгілі құстарда ұя салып, мекендеген жеріне бауыр басып кетеді екен! Міне, тыңдарман қауым сөзімнің соңын мына бір өлең жолымен қорытындылаймын.
Туған жердей жат елдің болмайтыны ақиқат
Оған көңіл толмайтыны ақиқат.
Алтын торда алтын құс өсірсең де, бұлбұл құс
Өскен бағы болмаса, қонбайтыны ақиқат!
презентация
Сабақтың ортасы
«Сергіту сәті» -Дөңгелене тұрайық
Керегені құрайық
Уық болып иіліп,
Шаңырақ болып киіліп
Достық үйін құрайық
Хормен: Ақпыз, қара, сарымыз,
Ағайынбыз бәріміз.
Ортақ болсын асар тау,
Жеміс толы бақша- бау.
Болсын жер мен су ортақ,
Болсын бізге ну ортақ.
Ақпыз, қара, сарымыз,
Ағайынбыз бәріміз!
«Дәйек сөз» «Ынтымақ бар жерде бақыт бар» деген мақал сөз бар.
Ынтымақ деген таулық, достық,бірілік
Жер бетіндегі халық бір- бірімен дос,туыс, бауыр
Біздің елімізде 1- мамыр ынтымақ, достық,бірілік мерекесі болып тойланады.
Ойларын орта ға салады.
Интербелсенді тақта/ компьютер
Сабақтың соңы
«Туған еліме тілегім» Қазақстан картасының суретін тақтаға іледі.
Балалар алдына гүл, күн, көгершін және шаңырақ суреттерін үлестірмелі түрде тастайды. Өздері таңдаған суретті Қазақстан картасының бетіне жапсырып не себепті сол суретті таңдағанын тілегі арқылы және ризашылықтарын білдіреді.


title: Сабақтың барысы: Сабақтың кезені/ уақыт Педагогтың әрекеті


title: Сабақтың барысы: Сабақтың кезені/ уақыт Педагогтың әрекеті Оқушының әрекеті Ресурстар - бет 2

text:
әр топқа сұрақтар беру талқылау.
1. Сіздер қалай ойлайсыздар өмірдегі басты
адалдық не?
2. Мектепке келудегі мақсаттарың қандай?
Сіздерді не үшін оқытып жатыр?
3. Өмірде қандай жетістіктерге қол
жеткізгіңіз келеді?
4. Дәл қазіргі кезде қандай мақсатты көздер
отырсыз?
Дұрыс айтасыңдар өмірде білімсіз есеюдің,
өсудің қажеті жоқ екенін және де қазіргі
кезде білімімізді жетілдірудің түрлі жолдары
өте көп.
Ол үшін алдымызға мақсат, міндет, оған жету
жолдарын қоюымыз керек.
Бүгінгі сабағымызда келесі ұғымдардың
мағынасын ашу үшін жұмыс жасаймыз.
1. Мақсат
2. Адалдық (түрткі)
3. Әрекет жетістікке жету жолы.
4. Әділдік жолы
Адалдық — адам мінезіндегі бағалы қасиет;
АДАЛДЫҚ - адам бойындағы таза ниет,
бағалы қасиет, адамның сана - сезімі мен ар -
ұжданына қайшы келмейтін әрекеттердің
моральдық - этикалық жиынтығы.
Қазақтың адалдық жайында өзіндік пайым -
түсінігі туралы Ұлы Абай: «Алдау қоспай,
адал еңбегін сатқан, қолы өнерлі қазақтың
Әділет қылышы кескен қол
ауырмас.
Әділ сөздің зілі жоқ, Көп
көзінен өткен істің міні
жоқ.
Әділін айтсаң — әдемі
айтқаның.
Оқушылар жауап
береді
әулиесі сол», - дейді. Адамгершілік ұжымдық
ортада бойына сіңірген тәрбиесіне, біліміне,
адал еңбектенуге байланысты қалыптасып,
адамның жеке басы мен моральдық тұлғасын
сипаттайды.
Жүректен - жүрекке шеңберімен аяқталады.
Оқушылар бір біріне жүрек жарды тілектерін
айтып тақтаға жазады.
Рефлексия: «Сенім ағашы!» (5 мин)
Достарыңызбен бөлісу: |


Педагогтің Т.А.Ә. (болған
жағдайда)
Күні:
01.09.2023
Сынып: 11
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Тәрбие тақырыбы
«Әділетті Қазақстан: сапалы білім, адал ұрпақ» табысты
ұлт»
Құндылық
Ұлттық мүдде
Мақсаттары
Адалдық пен шындықтың адами қарым-қатынастағы мәнін
түсіндіру;
Адалдық,шыншылдық қасиеттерін қалыптастыруға ықпал ету;
Адал,шыншыл болуға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы:
Сабақтың
кезені/
уақыт
Педагогтың әрекеті
Оқушының әрекеті
Ресурстар
Ары таза адал адам мінді өмір сүреді.Оның
ішінде Отанына,отбасына,қоғамға адалдық
адамның өзіне,өзгеге,болашаққа деген
сенімен арттыра түседі.
Адалдық әр адамның өзін де,өзгені де
сыйлауын көрсетеді.
Адалдық бар жерде адам өзіне де,өзгеге де
шындықты айтады,оны айту ауыр болғанда
да ол тартынбайды.Адал болу тек қана өтірік
айтпау емес,шындыққа ешбір қалтықсыз
сену.
Адалдық біздің жан дүниемізден
басталады.Ол адами қарым-қатынастан және
іс-әрекетімізден көрінеді.Адал адамға сенім
артуға болады,оның қандай жағдайда да
күмән келтіруге болмайды.Адалдығы бар
адамның рақымы мол болады.
Адалдық – адам бойындағы асыл
қасиеттердің бірі. Адам бағасының бір
өлшемі де іспетті. "Адалдық” деген сөз
шыншылдық, айнымастық, шын берілгендік
сияқты игі қасиеттерді еске салады. Қазақ
пайымында адам бойында адалдық - пәктік,
ар-ұждан, жан тазалығы тәрізді т.б. асыл
қасиеттердің жиынтығынан тұрады. Көшпелі
“Алдау қоспай, адал еңбегін
сатқан, қолы өнерлі -
қазақтың әулиесі сол”.
Аба
й.
Әділдік-
шыншылдық;турашылдық, а
далдық,
дұрыстық.
Әділдік — ізгіліктің ірге
тасы.
“Кімде-кімнің әділдігі жоқ
болса, оның ұяты да
жоқ”.
Аб
ай.
Әңгімелесу
“Ойланайық,пікірлесейік”атты
айдарынан берілгенсұрақтарға
әңгіме жүргізу.
1.Адал дос дегенді қалай
түсінесіңдер?
қазақтардың адамгершілік, адалдық
қасиеттері тұрғысынан кіршіксіз таза, мәрт
болатындығы туралы шетелдік
саяхатшылардың қолжазбалары мен
күнделіктерінен де кездестіруге болады. Осы
тұста ұлы тұлғалардың осы тақырып
төңірегінде айтқан ой толғамдарын
назарларыңызға ұсынғанды жөн санап
отырмыз.
Адамның өз ұжданы алдында адал, шыншыл
болу – өзіне-өзі қасиетті болуынан, жүріс-
тұрысы ізгі болуынан ғана туады. Әл-Фараби
Шешен кісі сөз бастар, Адал кісі - ел бастар.
Жамбыл Жабаев
Күшіңе сенбе, адал ісіңе сен. Мұхтар Әуезов
Ойың адал болғанмен, орындағаның олақ
болса, ұнатпадың деп өкпелей алмайсың.
Ғабит Мүсірепов
Асыл қасиет – адалдық, асысл міндет –
адалдық. Максим Горький
Адалдық қайда болса, тіршілік сонда. Қаюм
Насыри
Жақын болудың бірінші шарты – адалдық.
Михаил Пришвин
Адалдық танытатын адамға да адал бол.
Плавт Тит Макций
Адал болғың келсе, жаныңда адал достар
болсын. Менандр
Адалдық ұмытылса, ақыл мен ерлік – бос
дыбыс. Вишакхадатта
Сүйіспеншілік пен құрмет адалдыққа әкеледі.
Габриэль Оноре Марсель
Адалдық – өмірден қымбат. Ф. Шиллер
Ғұмыр бойы бақытты болғың келсе – адал
адам бол. Т. Фуллер
Қазақтың нақыл сөздері:
1.
Жаным-арымның садақасы.
2.Адал болу кез келген
адамның қолынан келе
ме?Неліктен?
3.Әділ болу оңай ма?
Мәтінмен
жұмыс. ( Корей ертегісі )
«Адал бала»
“Адал бала” атты
мәтінді интонациялық
кідірістерді ескере отырып
үлкен ықыласпен оқу.
Мәтінді оқушылардың
өздеріне оқыту, мазмұнын
мұқият тыңдауды
ұйымдастыру. Мәтіннің
соңында берілген сұрақтар
оқушылардың ойларын
тұжырымдауға негіз блады.
Мақал-мәтелдер
Адамгершілік болмай,
Әділдік болмас.
Адамның ұяты бетінде ,
Адамгершілігі ниетінде.
Кішіпейілділік - кісінің
көркі.
Әдептілік белгісі – иіліп
сәлем бергені.
Әділ айтқан жеңер.
Әділ айтсаң ағайынға
жақпайсың,
Әзіл айтсаң маңайыңа
жакпайсың.
Әділдікке жығылмайтын
адам жоқ.
Әділдіктен қашпа.
2.
Ашу- дұшпан ақыл- дос, ақылыңа
ақыл қос.
3.
Ала жіпті аттамағанның ары биік.
4.
Адалдық ардың ісі.
5.
Ақылдың алдымен жүр, ақымақтың
артымен жүр.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы: Сабақтың кезені/ уақыт Педагогтың әрекеті Оқушының әрекеті Ресурстар


«Әділетті Қазақстан: сапалы білім, адал ұрпақ» табысты ұлт»
Құндылық
Ұлттық мүдде
Мақсаттары
Оқушыларға адам бойындағы адалдық, адалдық сезімдерін ұғындыру.
Сабақтың барысы:
Сабақтың кезені/ уақыт
Педагогтың әрекеті
Оқушының әрекеті
Ресурстар
«Адалдық»
Адалдық өміріңе керек нәрсе,
Ол да гүлдеп нұрланар көңіл бөлсе.
Халыққа өз пайдасын тигізе алмай,
Адам боп, өзін – өзі меңгермесе.
Әңгімелесу.
• Адал дос дегенді қалай түсінесіңдер?
• Әділ болуға ұмтылу адамға не үшін қажет?
• Адал болу кез келген адамның қолынан келе ме?
• Неліктен?
Видеоролик көрсетіледі
«Адал бала” корей ертегісі
Мәтінді талдау
Ой бөлісейік:
• Бала неліктен алтын, күміс балталардан бас тартты?
• Оларды бірден алса, не болар еді?
• Баланың ісін адал деп айтуға бола ма? Неліктен?
Тренинг
(Оқушылар шеңберге тұрады, мұғалім болатын нәрселерді айтқанда оқушылар қолдарын үш рет
шапалақтайды, ал болмайтын нәрселерді айтқанда қолдарын бір рет шапалақтайды. )
Дәйексөзбен жұмыс
«Адалдық жүрген жерде, адамдық жүреді»
«Алдау – зұлымдық, Алдану - ақымақтық»
«Әділ сөйлеп, адал жүр».
Жағдаяттарды талдау (5 мин 7 слайд)
1 – жағдаят
Ажар мен Алмагүл сабақтан келе жатыр еді. Ажар жарнамадан жаңа фильмнің басталғанын көріп: - Менің қалтамда апам “Самса алып жерсің” деп берген ақша бар. Кеттік, кино көрейік, - деді.
Алмагүл:
- Үйден сұранып шыққан жоқпыз, іздеп қалады ғой - деп, іркіліп қалды.
- Ештеңе етпес, “мектепте болдық”деп айта саламыз.
* Ажардың ұсынысына сен қалай жауап берер едің?
2 - жағдаят
Менің ең жақын досым мектепте бір баламен достасқан, ол күнделікті кешке қарай мені өзімен бірге серуендеп жүруге шақырады. Ол: “Менің анам сенімен бірге жүргенімді білсе қарсы болмайды”, - дейді. Досыма үйінде ата - анасы ұрыспауы үшін мен бірнеше рет телефон арқылы оларға өтірік айттым. Басында мен қиналмастан оларды жасырып жүрдім, ал қазір олар мені пайдаланып жүр, ал мен күнде өтірік айтуды ұнатпайтын болдым. Мен досымнан ажырағым келмейді. Сонда менің не істеуім керек.
* Сендер баланың сұрағына қалай жауап берер едіңдер?
Рефлексия
Сабақтан не түсіндік?
Не ұнады?
Сабақтан қандай әсер алдыңдар?
Адалдық — адам мінезіндегі бағалы қасиет; АДАЛДЫҚ - адам бойындағы таза ниет, бағалы қасиет, адамның сана - сезімі мен ар - ұжданына қайшы келмейтін әрекеттердің моральдық - этикалық жиынтығы.
Қазақтың адалдық жайында өзіндік пайым - түсінігі туралы Ұлы Абай: «Алдау қоспай, адал еңбегін сатқан, қолы өнерлі қазақтың әулиесі сол», - дейді. Адамгершілік ұжымдық ортада бойына сіңірген тәрбиесіне, біліміне, адал еңбектенуге байланысты қалыптасып, адамның жеке басы мен моральдық тұлғасын сипаттайды.
3. Әрекет жетістікке жету жолы.
Сіздердің назарларыңызға келесі видео ролик ұсынылады: «Мен адалдыққа жету үшін....»Талдау:
Өз ойларыңызбен бөліссеңіз бұл бейнебаян сізге қандай әсер қалдырды?
Бұдан қандай қорытынды жасауға болады?
Өз арманына жету үшін не істеуге болады деп ойлайсыздар?
Белгілі педагог Ушинский айтқандай «Өз бетінше жұмыс- жетістікке жеткізудің бірден бір жолы» яғни өз бетімізше ізденіп, арман, мақсаттарыма қол жеткізуіміз керек екен.
Белгілі тұлға Павлов «Мақсатқа ұмтылған, бір мақсаттан соң, екінші мақсат қойып отырған адамның өмірі қызықты өтеді, және әрқашан мақсатына жету үшін талпынып, өмірлік ізденісте болады» деген.
Абай атамыз айтқандай
Сенбе жұртқа тұрсада қанша мақтап,
Әуре етеді ішіне қулық сақтап.
Өзіңе сен, өзіңді алып шығар
Еңбегің мен ақылың екі жақтап. Балалар әрқашан өз еңбектеріңізге сеніңіздер сонда ғана жетістікке жетесіздер!!!
Білімге 3-жол алып барады.
Ойлау, оқу жолы- бұл ең парасатты жол.
Еліктеу, ұқсау жолы- бұл ең оңай жолы.
Басы тасқа тиіп, тағдырдан сабақ алу жолы- бұл ең ащы жол. Оқушылар, Еңбек етіңдер, сонда мақсаттарыңа міндетті түрде жетесіңдер. Жүректен жүрекке (2 мин)
Адалдық — адам мінезіндегі бағалы қасиет; АДАЛДЫҚ - адам бойындағы таза ниет, бағалы қасиет, адамның сана - сезімі мен ар - ұжданына қайшы келмейтін әрекеттердің моральдық - этикалық жиынтығы.
Қазақтың адалдық жайында өзіндік пайым - түсінігі туралы Ұлы Абай: «Алдау қоспай, адал еңбегін сатқан, қолы өнерлі қазақтың әулиесі сол», - дейді. Адамгершілік ұжымдық ортада бойына сіңірген тәрбиесіне, біліміне, адал еңбектенуге байланысты қалыптасып, адамның жеке басы мен моральдық тұлғасын сипаттайды.
Жүректен - жүрекке шеңберімен аяқталады. Оқушылар бір біріне жүрек жарды тілектерін айтып тақтаға жазады.
Рефлексия: «Сенім ағашы!» (5 мин)
1. Сіздер қалай ойлайсыздар өмірдегі басты адалдық не?
2. Мектепке келудегі мақсаттарың қандай? Сіздерді не үшін оқытып жатыр?
3. Өмірде қандай жетістіктерге қол жеткізгіңіз келеді?
4. Дәл қазіргі кезде қандай мақсатты көздер отырсыз?
Дұрыс айтасыңдар өмірде білімсіз есеюдің, өсудің қажеті жоқ екенін және де қазіргі кезде білімімізді жетілдірудің түрлі жолдары өте көп.
Ол үшін алдымызға мақсат, міндет, оған жету жолдарын қоюымыз керек.
Бүгінгі сабағымызда келесі ұғымдардың мағынасын ашу үшін жұмыс жасаймыз.
1. Мақсат
2. Адалдық (түрткі)
3. Әрекет жетістікке жету жолы.
4. Әділдік жолы
1. «Мақсат»
Мақсат – белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
Мақсат түрлері: 1) нақтылы мақсат – іс-әрекеттің тікелей нәтижесі, заттың бейнесі; 2) абстрактілі мақсат — талаптану, яғни жалпыға бірдей игілікті көксеу және соған жету үшін қызмет ету. Мақсат ежелгі гректердің табиғат философиясында әлемдік ақыл-ой заңдылығы жөніндегі ілімге байланысты зерттелді. Олар мақсатты адамдардың іс-әрекетін бейнелейтін ұғым ретінде қарастырылып, өзара күрделі қатынаста болатын бірнеше түрін анықтады. Ал енді сіздердің назарларыңа келесі видео роликті қарауды ұсынамын.
III-тапсырма: Видео «Мақсатыңа жет!»
Талдау:
Өз ойларыңызбен бөліссеңіз бұл бейнебаян сізге қандай әсер қалдырды?
Бұдан қандай қорытынды жасауға болады?


title: Сабақтың барысы: Сабақтың кезені/ уақыт Педагогтың әрекеті Оқушының әрекеті


text:
|
Бүгінгі күнге барлықтарыңызға көтеріңкі көңіл күй және сәттілік тілеймін. Бүгінгі тәрбие сағатын бастамас бұрын сіздермен тренинг өткізіп алайық.
Танысу. «Мен туралы» Мысалы:Оқушы есімін айтып, есімінің бас әрпінен басталатын хоббиін, сүйікті тамағын,түсін,ойынын,жақын адамын айтады. 5-7 минут
ІІ. Негізгі кезең
-Дерек. Адалдық пен жауапкершілік туралы.
Адалдық — адам мінезіндегі бағалы қасиет; жеке тұлғаның сана-сезіміне, ар-ұжданына қайшы келмейтін, халықтың мақсат-мүддесін көздейтін, тарихи шындықпен, прогреспен ұштасып жататын іс-әрекеттер. Әрбір қоғамның адалдық жайында өзіндік пайым-түсінігі бар. Қарапайым халық әрқашан да адалдық қасиеттерін кіршіксіз таза ұстауға ұмтылады. “Алдау қоспай, адал еңбегін сатқан, қолы өнерлі — қазақтың әулиесі сол”, — дейді Абай. Адалдық адамның жеке басы мен моральдық тұлғасын сипаттайды. Ол туа пайда болмайды. Қоғамның дамуына сәйкес әрбір адамның өнегелі тәрбиесіне, оқып білім алуы мен адал еңбектену процесінде қалыптасады. Адалдық жеке тұлғалар мен адамдардың абырой-атағын арттыратын ізгі қасиет.
Видиороликпен жүмыс. https://youtu.be/EuPMpu0yxS8 әр оқушы түсінгенін айтып,қорытынды ой айтады.
Әңгімелесуді мұғалім тақтаға «адалдық, әділдік» сөздерін іліп, олардың өз тұжырымдарын айтып, құндылық мәнін аша түсуден бастайды. Оқушылар әділдік бойынша әр оқушы өзі жазып шығады. Берілген сауалдарға оқушылар өз пікірлерін жеткізеді.
- Оқушылар сонымен біздер адам бойындағы адалдық қасиеттерге тоқталдық. Енді келесі тапсырмаға назар аударайық.
Әңгімелесу.
• Адал дос дегенді қалай түсінесіңдер?
• Әділ болуға ұмтылу адамға не үшін қажет?
• Адал болу кез келген адамның қолынан келе ме?
• Неліктен?
Адалдық — адам мінезіндегі бағалы қасиет; АДАЛДЫҚ - адам бойындағы таза ниет, бағалы қасиет, адамның сана - сезімі мен ар - ұжданына қайшы келмейтін әрекеттердің моральдық - этикалық жиынтығы.
Қазақтың адалдық жайында өзіндік пайым - түсінігі туралы Ұлы Абай: «Алдау қоспай, адал еңбегін сатқан, қолы өнерлі қазақтың әулиесі сол», - дейді. Адамгершілік ұжымдық ортада бойына сіңірген тәрбиесіне, біліміне, адал еңбектенуге байланысты қалыптасып, адамның жеке басы мен моральдық тұлғасын сипаттайды.
|
О қушылардың пікірлері сұралады
- Оқушылар пікір алмасады
- Әр қатарға 1 жағдаят беремін. Оны өз араларында шешіп,қорытындыны келесі қатарға айтады.Солай әр қатар алмаса отырып жағдаят шешеді.
1жағдаят. Қайрат пен Алмас өте жақын дос. Қайрат Алмасқа қалаға барсаң маған үялы телефон алып келуін өтінді.Алмас жақсы деп қомақты қаражатты алды.Бірақ оның ойында басқа ойлар болды.Яғни,досына әйтеуір ескі ұялы телефон алды да,қалған ақшаны өз қалтасына басты. Сен Алмастың орнында болсаң не істер едің?
2жағдаят. Айман еңбек демалысына шығуға дайындалып жүр. Бірақ соңғы уақытта жұмысына салғырт қарап, дұрыс жасамайды.Бұл жағдайды байқаған бастығы оны еңбек демалысына шығармады. Неге? Себебі қандай деп ойлайсың?
3 жағдаят. Ардақ оқуға түсіп,қазірге таңда жатақхана да тұрып жатыр. Бұрыңғыдай ата-анасы жанында емес. Ол сабаққа бармай,жатақханаға кеш келеді.Сен Ардақтың бойынан қандай қасиет байқадың? Сен оның орнында болсаң не істер едің?
|
|


text:
|
Сәлемдесу.
Тақырып ашу.
Интер белсенді тақтаға жұмбақтар шығады,жұмбақтарды табу арқылы бүгінгі сабақтың тақырыбын ашамыз.
Айтары мол ғұлама,
Көп жасасын бұл адам,
Әкесі ол әкеңнің
Білер оны сұраған.
Ол кім? (ата)
Дегенімді жасайтын
Қалған тамағымды асайтын
Ертіп алып жетектеп
«Немерем» – деп атайтын? (әже)
Аппақ шашың күн сайын қылаңдаған,
Зейнет емес бейнеттен арылмаған.
Тәңірімдей табынып өтем мәңгі,
Қариялар өзіңді ел сыйлаған.
Қазіргі кезде біздің мемлекетімізде қарттарға үлкен мән беріп, көңіл аударып, жан- жақты үкімет тарапынан қамқорлық жасалуда. Қазақстанның өсіп- өркендеуіне, еліміздің бейбітшілік тыныш өмір кешуіне өз үлестерін қосқан осы ардақты да аяулы қарттарымыздың арқасы деп есептейміз. Міне, енді қарттар күні саналы ғұмырларын Отан деп, тынымсыз еңбектерімен мемлекетіміздің негізін салуға жол ашқан алдыңғы буын ата- әжелеріміздің төл мерекесі. Олардың өмір жолдары бүгінгі ұрпаққа табылмас қазына.
«Әке қадірі» бейнеролик.Бейнероликті тамашалап,талқылау
Ән: «Ата- әже»
Ән айту барысында балалар қарияларға арнап қолдан ашық хат жасап, табыстайды
Қорытынды.
«Бабаларым, рахмет сендерге!
Балаларым болмасын деп бос кеуде,
Қобызыңмен қосып ән мен тіл бердің,
Өмірге мен мылқау болып енгенде
Бабаларым, рахмет сендерге!»,- деп Мұқағали Мақатаев атамыз айтқандай міне, балалар, біз өзіміздің ата-әжелеріміз алдында қарыздармыз. Ол қарызымызды тек жақсы тәрбие арқылы, адамгершілігі мол, мейірімді болу арқылы ғана, оларды көрген жерде құрметтеп сыйлау арқылы ғана қайтара аламыз.
Қарттарымызды ардақтап өтейік! Оларды сыйлаңдар, қадірлеңдер!
|
Білім алушылар мұғаліммен сәлемдеседі
Жұмбақтың шешуін тауып,шеңбер құрып бірге өлең шумақтарын қайталайды
Бейнероликті тамашалайды
Оқушылар ән шырқайды
Оқушылар ашық хат жасайды
|
https://www.youtube.com/watch?v=9Ihn3UySyAc
https://www.youtube.com/watch?v=33fxi28NdEU
|


url: http://emirsaba.org/sabati-barisi-sabati-kezeni-uait-pedagogti-ereketi-oushini-ere-v4.html#Білім_алушылар_мұғаліммен_сәлемдеседі_Жұмбақтың_шешуін_тауып,шеңбер_құрып_бірге_өлең_шумақтарын_қайталайды__Бейнероликті_тамашалайды


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың барысы: Сабақтың кезені/ уақыт Педагогтың әрекеті

text:
1937-38 жылдары құрбан болған: «Алашшыл» Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, Х. Досмұхамбетов және т.б.; большевизмды Қазақстанда құрылуына ат салысқан халықшыл: С. Сейфуллин, Н.Нұрмақов, І.Жансүгіров, Б. Майлин және т.б., түркшіл Т. Рысқұлов, Н. Төреқұлов, С. Қожанов және т.б. олардың көздерін көріп, тағылымын бойларына сіңірген жаңа «Қазақшыл» азаматтар келді. Қазақ халқының қазіргі руханиятын осы «нағыз қазақшыл» азаматтар құрады, ал, 40-шы жылдардың екінші жартысынан жаппай белең алған Сталиндік репрессияларының үшінші кезеңі тікелей қазақ руханиятына бағытталғаны, тіпті, көзге басылады. Себебі, қазақшылдар саяси тұрғыдан өзге көзқарастарды ұстанбаған, тек қандайда болмасын руханияттың діңін құрайтын тіл, әдебиет және тарих саласында қызмет атқарған азаматтар. Репрессияларға қазақшылдардың тарихи шындықты ашық зерттеп, айтып, дәріптеулері себеп болды. Ал, ол ақиқаттар, қазақ халқының тәуелсіз ел болғандығын, теңдессіз тарихы, әдебиеті және өркениеті бар ұлт екенін көрсетті. «Ұлы державалық мүддені» қорғаған сырты социалистік, кеңестік, ал, ішінден «ұлы державалық шовенизм» үстемдік құрған заманда қазақшылдардың бұл істері қылмысқа парапар еді. Рухани тұрғыдан ең ауыр тиген соққы осы үшінші саяси-қуғын кезеңі болды.
Халқым, елім, жерім, Атамекенім! Бірлігіміз білектің күшіндей еді ғой. Аш – жалаңаш қайда беттеп барамыз? Қара шаңырағым шайқалып, жерімнен қуылып қайдан, кімнен пана іздейміз?
Күнім не болады, заманым не болады, ұрпағымның күні не болады?Қу құдай, жаратқан ием, қолдай көр!Не жаздым бұл өмірде,не жаздым соншама?Найзаның ұшында , қылыштың жүзінде жүріп, ата-бабаларымның қаны төгіліп, қорғаған жері еді ғой!
«Видеоролик: Қанмен жазылған хат»
Интербелсенді тақта/ компьютер
Сабақтың соңы
Халқым, елім, жерім, Атамекенім! Бірлігіміз білектің күшіндей еді ғой. Аш – жалаңаш қайда беттеп барамыз? Қара шаңырағым шайқалып, жерімнен қуылып қайдан, кімнен пана іздейміз?
Күнім не болады, заманым не болады, ұрпағымның күні не болады?Қу құдай, жаратқан ием, қолдай көр!Не жаздым бұл өмірде,не жаздым соншама?Найзаның ұшында , қылыштың жүзінде жүріп, ата-бабаларымның қаны төгіліп, қорғаған жері еді ғой!


title: Тәуелсіздік жылнамасы - Сабақтың барысы: Сабақтың кезені/ уақыт Педагогтың әрекеті

text:
Тәуелсіздік жылнамасы (Оқушылар кезектесіп Тәуелсіздік жылнамаларын баяндап береді)
1991 жыл. 16 желтоқсан.Бұл күн –біздің тәуелсіздігімізді дүниежүзі мойындаған күн.Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы Ата заңы қабылданды.
1992 жыл.Қазақстан Бірікке Ұлттар Ұйымына мүше болды.Маусым айында Тәуелсіз Қазақстан ел рәміздері: Туын, Әнұранын, Елтаңбасын қабылдады.Қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубакіров ғарышқа ұшты.
1993жыл. Тәуелсіз Қазақстанның бірінші Конституциясықабылданды.15 қараша .Тәуелсіз Қазақстанның ұлттық теңгесі айналымға енді.
1994 жыл.Мемлекеттің тұңғыш ордендері мен медальдары дүниеге келді.30 маусым ұшқыш Талғат Мұсабаев аспан көгіне көтерілді.Қазақстан ядролық қаруды таратпау жөніндегі шартқа қосылды.
1995 жыл.30 тамыз.Референдумда ұсынылған жаңа Ата Заң бір ауыздан қабылданды.
1996 жыл.Алматыда Тәуелсіздік монументі ашылды.
1997 жыл.Ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы және қуғын-сүргіндерді еске алу жылы.Білім заңы қабылданды. Тіл туралы заң қабылданды.
1998 жыл.Халық бірлігі мен Ұлттық тарих жылы деп жарияланды.Ел астанасы Ақмолаға көшірілді.
1999 жыл.Ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы жылы.
2000жыл . Мәдениетті қолдау жылы.Шежірелі Түркістанның 1500 жылдығы тойланды.
2001 жыл.Тәуелсіз Қазақстанға 10 жыл. Қазақстандағы Ресей жылы.
2002 жыл.Денсаулық жылы.
2003-2005 жылдар.Ауыл жылдары.
2006жыл.Тәуелсіздікке 15 жыл.Желтоқсанға 20 жыл.7 қаңтарда жаңа әнұран қабылданды.
2007 жыл.Қазақ тілін қолдау жылы.
2008жыл.Халық санағы болды.Астанаға 10 жыл.
2009 жыл.Қазақстанның Украинадағы жылы.
2010 жыл.Астана қаласында Еуропа Қауіпсіздігі мен Ынтымақтастық ұйымының саммиті.
2011 жыл.7 қысқы Азияда олимпиадасы Астана мен Алматы қалаларында болып өтті.
26 сәуір кезектен тыс Президенттік сайлау.Халық қалауы Елбасы Н.Ә.Назарбаев болды.
16 желтоқсан Тәуелсіз Қазақстанға 23 жыл.


text:
Сабақтың басы
|
1929-1938 жж аралығында қазақ зиялыларын қисынынан құлатқан «Құғын- сүргін құрбандары» атты кешімізді ашық деп жариялаймыз. Кешімізді бастамас бұрын «Бір минут үнсіздікпен құрбандарды еске алсақ».
Қайран, қазақ елі... Жас ұрпаққа айта алмаған, жеткізе алмаған, жан дүниеңді дір еткізетін сырға, мұңға толы тарихи парақтары қаншама әлі. Оған куә мына жатқан кең сары дала, заңғар таулар, өзен-көлдер, құм-шөлдер, тарихи ескерткіштер: мазарлар, қираған ежелгі қалалардың орны. Ғасырлар бойы ата-бабамыздың қаны тамған топырақ исі мүңкіп тұр.
Қазақ халқы бұл дүниеде не көрмеді? Сонау “ Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама “ заманынан бастап, қойша қырылған " репрессия " жылдарына дейінгі аралықта халқымыздың осынау кең жаһан далада өмір сүруі, не жойылып кету қаупі тұрған еді.
|
Қазақстандағы тұнғыш репрессия 1928 жылдан басталды. Өйткені 1925 ж. Қазақстан өлкелік партия комитетінін 1 -хатшысы болып келген Ф.И.Голощекин республиканың саяси-экономикалық және әлеуеттік жағдайымен танысқаннан кейін «Қазақстанға Ұлы Қазан революциясының ешқандай ықпалы болмады,сондықтан мұнда «Кіші Қазан» революциясын жасау керек» деген теріс қорытындыға келіп, республикада репрессиялык шаралар жүргізе бастайды . Ол ең алдымен ескі зиялыларға ауыз салады. Солардын ішінде қазақстандық Ә.Бөкейханов, Ж.Ақбаев , Ә.Ермеков т.б. болды.
|
|
презентация
|


text:
Оқушыларға жолда жүру ережесін үйрете отырып олардан алған білімдерін пысықтау.
Сабақтың барысы:
Сабақтың кезені/ уақыт
Педагогтың әрекеті
Оқушының әрекеті
Ресурстар
Ұйымдастыру кезеңі.
Реттеуші деген кім?
Реттеуші алғаш үлкен қалаларда пайда болған, яғни оның негізгі міндетті көшедегі қозғалысты реттеу. Оны реттеу үшін ол жезл деген құралды пайдаланды. Көпшілік оны «ала таяқ» деп те атайды.
Жол белгілері – көлік қозғалысын реттеу және көлік жүргізуші мен жаяу жүрушіге маңайдағы жол жағдайы жөнінде ақпарат беру мақсатында көше мен жол бойына қойылатын арнайы белгілер. Бейнероликке назар саламыз!
Жол белгілерінің бекітілген суреті мен техникалық сипаттамалары «Жол белгілері мен сигналдары туралы» Конвенция (Вена, 1968) мен осы Конвенцияны толықтыратын Еуропа елдері келісімі (Женева, 1971) талаптарына сәйкес жасалады. 1998 жылға дейін Қазақстанда 1987 жылы КСРО-да қабылданған жолда жүру ережелері қолданылды. 1998 жылдан республикада жолда жүрудің жаңа Ережелері қабылданған. Осы ережелерге сай жол белгілері мемлекеттік стандарттар негізінде анықталады. Бұл стандарттар бойынша, жол белгілері 7 топқа бөлінеді:
Ескерту белгілері жолдың қауіпті бөлігінің жақындағанын хабарлайды. Ол айналасы қызыл жолақпен көмкерілген ақ түсті тең қабырғалы үшбұрыш түрінде жасалып, ортасына қауіп түрін айқындайтын шартты белгілер салынады.
Басымдылық белгілері көше қиылыстарын, жолдың жіңішкерген бөлігін, кесіп өту кезектілігін белгілейді.
Жұмбақ жасыру.
1. Жоқ өзінде бас та, ауыз да, құлақ та,
Бақылаған үш көзі бар бірақ та
(Бағдаршам)
Олай болса балардың бағдаршам туралы тыңдайық
Қызыл жарық: Қызыл жарық жанғанда,
Қалт тоқтай қал табанда.
Сары жарық: Сары шамы жағылса,
Сақ абай бол барынша!
Жасыл жарық: Жасыл жарық – жол ашық,
Зымырай бер бел асып.
Практикалық кезең
Үлкен қалаларда не көп, бағдаршамдар көп. Олардың көпшілігі көнеріп, істен шығып қалып жатады. Тіпті кейде көлік қозғалысы шамадан тыс көбейіп кетуі де әбден мүмкін. Ондайда жүріс - тұрысты реттеу үшін бағдаршамдар орнына реттеуші тұрады. Ол ала таяқшаның көмегімен қозғалысты қалыпқа келтіреді. Егер реттеуші түн мезгілінде тұрса, жүргізуші көретіндей яғни таяқшаның ішінде жанып тұратын белгі болады. Егер реттеуші таяғын жоғары қарай көтерсе, бұл дайындалу керектігін ескертеді. Мұндай жағдайда жүруге болмайды.
Реттеуші бізге қарай қарап тұрса немесе арқа жағын беріп тұрса жүруге тыйым салынады.
Реттеуші бүйірімен бұрылып тұрса онда жүруге болады деген сөз, жүруге рұқсат берілген жағдайда реттеушінің екі иығы да саған көрініп тұрады. Егер бағдаршам жұмыс істеп тұрса, реттеуші де тұрса, онда реттеушінің қимылын басшылыққа алу керек.
Тапсырма. 1. Реттеуші деген кім, оның қызметі қандай?
2. Егер реттеуші таяғын жоғары көтерсе не істеу керек?
3. Қандай жағдайда жүргіншінің жүруіне болады?
4. Егер бағдаршам жұмыс істеп тұрса, реттеуші бағыт көрсетіп тұрса, кімге бағыну керек?
Есіңде болсын!
Қорытынды
Біздің қалаларымызда, сол сияқты ауылды жерлердің бәріне ортақ жол қатынасы енгізілген. Бұл ережені оқушылар, үлкендер де барлық жүргіншілер, көлік жүргізушілері бұлжытпай орындалуы керек. Жол заңы дұрыс жүріп, абай болуды талап етеді. Жол тәртібін бұзбаңдар, жол тәртібін бұзғандықтан кейбіреулер машина дөңгелегіне ілініп қаза тауып, кейбіреулері жарақат алады. Жол тәртібін білейік, есен - аман жүрейік!


text:
Оқушылардың отбасы туралы түсініктерін кеңейту.Өз жанұясы туралы әңгімелеуге үйрету. Оқушыларды ұйымшылдыққа, жауапкершілікке, өз ойын жеткізе білуге тәрбиелеу.
Сабақтың барысы:
Сабақтың кезені/ уақыт
Педагогтың әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Құрметті ұстаздар, ата-аналар, өткелі отырған «Отбасым – бақыт мекенім» атты ашық тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер.
-Балалар, біз бүгін керемет бір ғажайып әлем туралы әңгімелесеміз. Қалай ойлайсыздар, ол әлем қандай әлем болуы мүмкін? Қане ойлап көріңдерші. Ол бір өзі кішкентай ғана шағын мемлекет.
Жауап: «Менің жанұям» ,«Отбасы».
-Ол мемлекет қандай болуы мүмкін?
Жауап: Бақытты, тату, өнерлі, үлгілі.
« Жүректен — жүрекке» шеңбері.
Ал, ендеше оқушылар ортаға шығып, шеңберге тұрып өз жанұяларыңның жақсы бір қасиеті жайлы айтып өтіңіздер.
Отбасы — адам баласының түп қазығы, алтын ұясы. Адам баласы шыр етіп дүние есігін ашқаннан бастап сол ортаның ыстық-суығына бейімделіп, ықпалына көніп, осында ер жетеді.
Отбасының екі тірегі — әлпештеген әке мен аялаған ана. Ата-анаға үлкенге қызмет етіп, әкеңнің еңбегін, анаңның ақ сүтін өтеу — біздің борышымыз. Ата — ана — отбасының негізгі діңгегі, бастапқы дәнекері. Бала әкеден ақыл, анадан мейірім алады. Әке туралы айтсақ, әке отбасының асыраушысы, қамқоршысы. Ана — отбасының ұйтқысы, жылуы, шуағы.
презентация
Сабақтың ортасы
Келесі кезеңіміз «Ашық микрофон» деп аталады. Бұл кезеңде оқушылар сіздерге отбасы туралы бірнеше сұрақтар қойылады. Ойларыңызды ашық, еркін айтуларыңыз сұралады.
Сұрақтар: 1. Отбасы дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Отбасының басшысы кім?
3. Отбасы қандай болуы керек?
4. Барлық отбасы бірдей болады деп ойлайсыңдар ма?
5. Сен қандай отбасын армандайсың?
5. Өз отбасыңа көңілің тола ма?
7. Отбасын неліктен жақсы көресіңдер?
Oтбасым — менің жүрегім
Отбасым — менің тірегім
Отбасым – менің Отаным
Тек сен деп соғар жүрегім – дегендей, отбасы болашақ ұрпақ бойына адамзаттық құндылықтарды және ұлттық рухани байлықтарын сіңіретін тәрбие ошағы.
Отбасы – адам үшін ең жақын әлеуметтік орта. Отбасы белгілі дәстүрлердің, жағымды өнегелердің мұралар мен салт-дәстүрлердің сақтаушысы.
Отбасында көрген жақсы-жаман қылықтардың бәрі бала өміріне әсеретеді. Қазақ салтында отбасы тәлімі – ерекше дәстүр. Отан отбасынан басталады, – деген нақыл сөз бекер емес. Адам өзінің ұрпағынан елді сүйсіндірер ұлы істерді тыңдырса деген мақсатты нысана етеді, үміт артады. Сол нитепен жақсылыққа баулиды. Отбасы қоғамның негізгі бөлігі, ұрпақтар тарихи сабақтастығының, мәдениеттің, рухани құндылықтардың қазынасы болып саналады. Өнегелі отбасы арақсында мемлекет те өркендейді, халықтың әл-ауқаты жақсарады.
Кері байланыс: «Тілек ағашы». Ал енді оқушылар алдарыңыздағы түрлі- түсті үй түріндегі стикерлерге отбасыларыңызға тілектеріңді жазып, тілек ағашына жапсыруларыңыз сұралады.


text:
|
І Ұйымдастыру
Шаттық шеңбері:
Гүл өсірсең терлеп,
Мұның аты – еңбек.
Кесте тіксең зерлеп,
Мұның аты – еңбек.
Сабағыңды жөндеп,
Әзірлесең еңбек.
Қиындықтың бәрін,
Еңбек қана жеңбек!
ІІ Әңгімелесу.
“Еңбек”, “Еңбексүйгіштік”деген ұғымдарды қалай түсінесіңдер?
Еңбек адамға не үшін қажет деп ойлайсыңдар?
Қандай адамды еңбекқор дейміз?
Сендердің қазіргі негізгі еңбектерің қандай?
ІІІ «Бейнеролик айдары» Еңбек жайлы түсініктерін кеңейту
IV «Wordwall» әдісі
Жалғасын тап:
Еңбек бейнет емес …(зейнет)
Еңбегінен ел … ( таныр)
Еңбегі аздың өнбегі … ( аз)
Еңбек ер … ( атандырады )
Еңбек ептілікті … ( сүйеді )
Еңбек еткен мұратқа … ( жеткен)
Еңбек адамның екінші… (анасы)
Еңбек ата жер … ( ана)
V Сергіту сәті.
«Дұрыс па, бұрыс па?»
Қойшы балаларды оқытып жүр.
Жүргізуші машина жүргізеді
Аспазшы үй салып жүр.
Дәрігер адамдарды емдейді.
Жазушы хат, газеттер тасып жүр.
Дәрігер етіктігіп отыр.
Мұғалім балаларды емдеп жүр.
Ұшқыш әдемі киім тігеді.
Өрт сөндіруші өртті сөндіреді.
Суретші сахнада ән айтып тұр.
VI Шығармашылық жұмыс
Топтық жұмыс
1 топ: Еңбектуралы 3 мақал-мәтел жазып, мағынасын түсіндіру.
2-топ: «Еңбекқор жәндіктер» туралы жазып, айту.
VII Қорытынды:
Топтастыру. Слайд арқылы «Еңбектің пайдасы» деген сөзге топтастыру жасау. Еңбектің пайдасы – тәрбиелейді, жігерлендіреді, күшбереді, қуантады, бақытты етеді, өмір сүруге үйретеді, үнемшіл болуға үйретеді, ширатады, шынықтырады.
Адамның өмір сүруіне қажеттінің барлығы еңбекпен келеді.
Ән: « Болайықшы осындай!»
|
Білім алушылар мұғаліммен сәлемдеседі, бірге шеңбер құрып, өлең шумақтарын қайталайды
Оқушылар сұрақтарға жауап береді
Бейнероликті тамашалайды
Мақалдардың жалғасын табады
Оқушылар дұрыс болса қол көтереді, бұрыс болса көтермейді.
Оқушылар топтық жұмысты орындайды, әр топ өз жұмысын қорғайды
Оқушылар топтастыру тапсырмасын орындайды
Ән шырқайды
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-barisi-sabati-kezeni-uait-pedagogti-ereketi-v8.html#Білім_алушылар_мұғаліммен_сәлемдеседі,_бірге_шеңбер_құрып,_өлең_шумақтарын_қайталайды_Оқушылар_сұрақтарға_жауап_береді_Бейнероликті_тамашалайды


url: http://emirsaba.org/sabati-barisi-sabati-kezeni-uait-pedagogti-ereketi-v8.html#Мақалдардың_жалғасын_табады_Оқушылар_дұрыс_болса_қол_көтереді,_бұрыс_болса_көтермейді._Оқушылар_топтық_жұмысты_орындайды,_әр_топ_өз_жұмысын_қорғайды


Оқу іс-әрекетінің тақырыбы: «Жүрегімде жақсылық»
Мақсаты:
Білімділік:
ӛзара достық, «жақсылық» ұғымдары ,адамгершілік құндылықтары
жӛнінде түсінік беру.Адам бойындағы құнды қасиеттер туралы түсініктерін
кеңейту.
Дамытушылық:
Ӛзін және айналасын сүюге,жақсы кӛруге деген ниеттерін ояту.
Тәрбиелік:
Қоршаған ортаға жақсылық жасай білуге тәрбиелеу.
Кӛрнекіліктер
: слайд
Әдіс – тәсілі:
сұрақ-жауап, баяндау.
Оқу іс-әрекет түрі: саяхат сабақ
Сабақтың барысы:
Шаттық шеңбері
Біздің топта балалар
Тату-тәтті ойнайды.
Дос кӛңілі әрқашан
Тек жақсылық ойлайды.
-Балалар бүгін біздер «Алтын жүрек» қалашығына саяхатқа шығамыз. Ол елге
бару үшін ӛз жүрегіміздің қандай екенін білейікші.
«Жүректен жүрекке» шеңбері
«Жүрек жылуы» тренинг
Тәрбиеші: -.Қане, оң алақанымызды жүрегіміздің тұсына қойып, лүпілдеп
соққан кішкене жүрегіміздің дүрсіліне бір сәт құлақ түріп кӛрейікші.
- Жүректеріңнің соғысын сезесіңдер ме?
- Біздің жүрегіміз қандай, не деп соғады екен?
- Менің жүрегім қамқоршы
- Менің жүрегім жылы.
- Менің жүрегім қуанышты./Балалардың жауаптары тыңдалады./
Әңгімелеу «Мейірімді балапан» ертегісі
-Балапан нелерді кездестірді?
-Қандай жақсы істерді істеді?
Тыныштық сәті.
Балалар бір сәтке кӛзімізді жұмып, бойымызға сіңірген жақсы қасиеттерді ,
жүрегіміздегі жақсылық алауындағы жылуды
тұла бойымызға таратайық.
Балалар біз бүгін адам бойындағы жақсы қасиеттер жӛнінде әңгімелейміз.
- Балалар «жақсылық» деген сӛзді қалай түсінесіңдер?
Жақсы адам – ол қандай адам?
(балалардың жауаптарын тыңдап, тәрбиеші толықтырады)
Балалар, дұрыс айтасыңдар, яғни адам бойындағы жақсы қасиеттер ол –
үлкендерге кӛрсеткен кӛмегі, кішіге қамқор болуы, ұлы табиғатты аялап,
мәпелеуі, яғни ағаштарды сындырмау, жерге, суға қоқыс заттарды тастамау,
құстар мен жан – жануарларды қамқор етіп ,туған жерге деген сүйіспеншілігі
жақсы адамгершілік қасиеттері арқылы кӛрінеді.
Балалар сендердің бойларыңда осындай қасиеттер бар ма?
(балалардың жауаптарын тыңдайды)
Сендердің жақсы бала екендеріңді сынап,тексеріп, мүмкін бұл сұраққа
ӛздеріңнің іс-әрекеттеріңмен жауап берерсіңдер.
«Жақсылық жасау үшін не істеу керек?»
1 тапсырма
Отбасы мүшелеріне қалай жақсылық жасаймыз?
2 тапсырма
Достарымызға қалай жақсылық жасаймыз?
3 тапсырма
Отанға қалай жақсылық жасаймыз?
4 тапсырма
Табиғатқа қалай жақсылық жасаймыз?
Дидактикалық ойын «Не қажет?»
Шығармашылық жұмыс
/Геометриялық пішіндерден құстарға ұя жасау./
«Иә,жоқ» ойыны
Мен бәріне әрқашан,
Кӛмектесуге дайынмын
Осындай іс болғанда
Мен әрқашан деймін иә-иә-иә!
Үлкендерді сыйлаймыз ба?
Ағаш отырғызамыз ба?
Анамызға кӛмектесеміз бе?
Балаларды ұрамыз ба?
Інімізді киіндіреміз бе?
Мысықты бағамыз ба?
Құсқа жем саламыз ба?
Ауаны ластаймыз ба?
Гүлге су құямыз ба?
Ұяны бұзамыз ба?
Жақсылық жасаймыз ба?
Дәйексӛз
«Жақсылық жасау да – бақыт...»
Сергіту сәті
Мынау – менің жүрегім,
Бәрі осыдан басталады,
Мынау – басым ақылды,
Бәрін осы атқарады.
Мынау – менің оң қолым,
Мынау менің – сол қолым
Барлық істі атқарады.
Мынау - менің оң аяғым,
Мынау - менің сол аяғым
Жақсылыққа апарады.
« Табиғаттың даналық асыл сӛздері»
Әркімге сүйіспеншілік сыйлап,Күндей бол!
Лотос гүліндей бол:Жүрегің әрқашан ашық болсын!
Ағашқа ұқса- Жақсы істер жаса,жасаған ісіңе мақтау күтпе!
Теңіздей бол: - Сенің ойларың таза болсын!
Аққудай бол:Ӛмірден тек жақсысын таңда, жақсыға ғана қара,жақсыны тыңда
және тек жақсылық жаса!
Құмырсқадай бол- Басқалармен бӛлісе біл!
Жақсы болсаң, жердей бол
Бәрін шыдап кӛтерген.
Таза болсаң судай бол
Бәрін жуып, кетірген.
Біреуге жақсылық етсең –
Ол жақсылықты міндет етпе! (М.Әуезов)
Жақсылық жүрген жерде, таршылық болмайды.Осымен біздің саяхатымыз
аяқталды.
-Біз «Алтын жүрек» қалашығында не үйрендік?
Жақсы сӛз – жақсы тілек,
Болайық ізгі ниетті.
Жақсылық ойлап кісіге,
Тілейік үлкен – кішіге
– деп тамаша сӛздермен «Жақсылық жасаған бақыт» -
деп айналаңа жақсы істер жасап, қуантсаң, кӛңілін әрдайым қуанышқа толып,
бақытты боласың.Әрдайым жүрегімізде мейірімділік пен жақсылық болсын.


title: Ана тілің асыл қазынаң! - Сабақтың барысы: Тәуелсіз ел Қазақстан арайлы Бүгін саған әлем түгел қарайды Тәуелсіздік...

text:
Байланысты: Менің Қазақстаным-менің болашағым тәрбие сағаты
Ана тілің асыл қазынаң!
Мақсаты: Оқушыларға мемлекеттік тілдің өркендеп, оянуына, мемлекеттік тілімізді сүюге, мемлекеттік тілді аяққа баспай, мәртебесін биік ұстау жөнінде, әр ұлттың өзіндік ерекшеліктері, салт-дәстүрі, діні, тіл ерекшелігі болатынын түсіндіру. Оқушылардың ой-өрісін, дүниетанымын кеңейту, сөздік қорын молайту, жұрт алдында еркін ауыз екі сөйлеуге баулу.
Түрі: Дәстүрлі
Әдісі: Екі топ арасындағы сайыс
Көрнекілігі: Слайдтар, тақырып бойынша плакаттар
Кіріспе бөлім:
Мұғалім сөзі:
Тіл – әрбір ұлттың заңы сезімнің, ойдың жанды бейнесі. Қазақ халқы – сөзге шешен, ойы ұшқыр, мақалдап сөйлейтін халық. Кез-келген дауды атақты билеріміз бір ауыз сөзбен шеше білген. Осыншама жылдар бойы жеңілмей келе жатқан тіл. Ендеше ана тіліміз қазақ тілінің мерейін көтеру болашақ ұрпақ сіздердің еншілеріңізде. Тәрбие сағатымыз оқушылардың ана тіліне деген құрметін, қазақ тілін меңгеруін байқап, тіліне деген патриоттық сезімін арттыру мақсатында екі топтың жарысы түрінде өтеді. Әр топ 4 оқушыдан құралған. Жарыс алты сайыстан тұрады:
1. Мақал сөздің – мәйегі.
2. Сөз тапқанға қолқа жоқ.
3. Өлең – сөздің патшасы.
4. Сахналық көрініс.
5. Ана тілім – асыл қазынам.
6. Тіл болашағы – жастар қолында.
Жарысқа төрелік ететін әділ қазыны сайлап алу.
Ана тілім, дана тілім бақытым
Қазақ тілін білу менің парызым.
Тілім менің ұмытылмас тірлігім,
Кім біледі тіліміздің тағдырын.
Алаңдатты тіл тағдыры бүгінде.
Сен болмасаң болар ертең күнім не?
Қазақ тілін сүйемін мен жаныммен.
Қазақ болып қалу үшін түбінде.
Қазақ тілім бас иемін мен саған
Тілге деген болу керек кең талғам.
Мемлекеттік тілімізді сыйласақ,
Қазақ тілі біздер үшін жаралған.
Тіліміздің тарихы бар қол жетпес,
Айтсаң оның тарихына сөз жетпес,– демекші Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі өте бай әрі көркем. Ана тілін құрметтеген адам Отанын да сүйеді.
Бірінші сайыс «Мақал сөздің мәйегі» деп аталады. Екі топтан бір оқушыдан шығып мақалдың басын бастаса екінші топтың ойыншысы мақалды аяқтауы тиісті. Мақалдар тақырыбы тіл, сөз қадірі жайлы болмақ.
Екінші сайыста өлең шумағының алғашқы екі жолы беріледі. Екі топ өлеңді аяқтайды.
1. Мен ұйықтарда айтады
Ертегісін, әндерін
.................................
2. Жауды жаңбыр топ-топ
Шелек - шелек көп-көп!
......................................
3. Ана тілді сүйіп өтем,
Барлық тілден биік екен.
..................................
4. Неткен сұлу, неткен көркем
Осы менің туған өлкем!
.........................................
Өлең – сөздің патшасы деп аталатын сайыста әр топтан бір оқушыдан шығып Ана тілі жайында жазылған бір өлеңді мәнерлеп жатқа айтып шығуы тиіс.
Төртінші сайыста әр топ тілдің бүгінгі жағдайын бейнелейтін көрініс көрсетеді.
Бесінші сайыс сұрақ-жауап сайысы. Екі топтың білімі сыналады.
1-топқа:
1. ҚР қашан тәуелсіздік алады? (1991 ж. 16 желтоқсан).
2. Қазақтың тұңғыш ғарышкері кім? (Тоқтар Әубәкіров).
3. Абайдың әжесі? (Зере).
4. Балаларды оқуға шақырған Ы.Алтынсариннің өлеңі қалай басталады? (Кел, балалар, оқылық)
5. Қандай ұлттық тағамдарды білесің? (қазы-қарта, жал-жая, бесбармақ, қымыз, шұбат).
6. Күй атасы кім? (Құрманғазы).
7. Қазақ тілі қай тілдер тобына жатады? (түркі тілдес).
8. Қазақ халқының тұрмыс салтында қандай жырлар кездеседі?
2-топқа:
1. Қазақ тілі алғаш мемлекеттік мәртебесін қай жылы алды? (1989).
2. Абайдың туған жылы? (1845).
4. Ақылды сөзінің түбірі? (ақыл).
5. Қазақ алфавитін жасаған ғалым кім? (А.Байтұрсынов).
6. Ұлттық киімдер қалай аталады? (тақия, бешпент, қамзол, сәукеле, тон, ішік, кимешек т.б.).
7. Беташар қашан айтылады? (келін түскенде).
8. Қазақ халқының салт-дәстүрлерін ата? (шілдехана, бесік той, тұсау кесу, құда түсу, келін түсіру, қыз ұзату т.б.).
Соңғы сайыс сурет сайысы. Әр топ болашақтағы Қазақ тілінің мәртебесі қандай болатыны жайлы суретке қарап әңгімелейді.
Мақал-мәтелдер:
1. Тіл тас жарады, тас жармаса ... (бас жарады).
2. Дәлелсіз сөз ... (желмен тең).
3. Ине көзінен сынады, ... (шешен сөзінен сынады).
4. Піл көтермегенді, ... (тіл көтереді).
5. Сөз тапқанға ... (қолқа жоқ).
6. Жеті жұрттың тілін біл, (Жеті түрлі ілім біл).
7. Шебердің қолы ортақ, ... (шешеннің қолы ортақ).
8. Қаһарлы сөз ... (қамал бұзар).
9. Бас кеспек болса да, ... (тілкеспек жоқ).
10. Айтылған сөз, атылған ... (оқпен тең).
2-топ
1. Бал тамған тілден ... (у тамған).
2. Тауды, тасты жел бұзар, ... (адамзатты сөз бұзар).
3. Жақсы сөз ... (жарым ырыс).
4. Жақсы байқап сөйлер, ... (жаман шайқап сөйлер).
5. Тіл қылыштан ... (өткір).
6. Ана сүті бой өсіреді, ана тілі ... (ой өсіреді).
7. Жыланның уы тісінде, адамның уы ... (тілінді).
8. Көре-көре көсем боларсың, сөйлей-сөйлей ... (шешен боларсың).
9. Тілден артық ... (қазына жоқ).
10. Сүңгі жарасы бітер, ... (тіл жарасы бітпес).
Жарыстың қорытындысы шығарылады. Оқушылар мақтау қағазы мен сыйлықтарға ие болады.


title: Қарты бардың қазынасы бар - Сабақтың барысы: Тәуелсіз ел Қазақстан арайлы Бүгін саған әлем түгел қарайды Тәуелсіздік...

text:
Байланысты: Менің Қазақстаным-менің болашағым тәрбие сағаты
Қарты бардың қазынасы бар Мақсаты: оқушы бойына халқымыздың асыл қасиеттерін сіңіру, үлкенді сыйлау, өз ата – бабасын ұмытпай сақтау үшін және салт – дәстүрден нәр алып өсуіне, инабаттылыққа, жақсы мен жаманды ажырата білуге аталы сөзден ғибрат алуға тәрбиелеу.
Жүргізуші:
Хош келіпсіз ақ жаулықты аналар,
Ақыл кенін арқалаған аталар.
Алдарыңда жауқазындай құлпырған,
Біз алаңсыз балғын шақты балалар
Армысыз ауылымның асылдары
Жайнасын көңілдердің жасыл бағы
Сіздер үшін ән мен күй, өлең мен би
Сіздер үшін мереке шашулары
Қымбатты ақылдың кенін арқалаған айбынды аталар! Ақ жаулықты аналар! Шынайы да ізгі сезімдерді, білімнің алтын діңгегін сыйлаушы ұстаздар қауымы! Барлықтарыңызды қазан айының алғашқы мерекелері қарттар, ұстаздар мерекесі тоғысқан күнімен құттықтаймыз.
Аппақ шашың күн сайын қылаңдаған,
Зейнет емес бейнеттен арылмаған.
Тәңірімдей табынып өтем мәңгі,
Қариялар өзіңді ел сыйлаған.
Ел мүддесін бәрінен биік қоятын, өзінен кейінгі ізіне ерген інілеріне ізеттігін аямайтын, ізінен ерген ұрпағына ұлылығын ұялатып, бір қауымға бас-көз бола білген ауыл қарттарының орны ерекше, олай болса әр халықтың бойында ықылым заманнан бері қалыптасып оны өзгелерден даралап тұратын, тек өзіне ғана тән қасиеттері болады. Біздің халқымыздың сондай ерекшеліктерінің бірі – үлкенді сыйлау, оның сөзіне құлақ асу. Қазақ қарты жасына лайық ауызы дуалы, сөзі берекелі, ісі тыңғылықты ойы терең ақылы телегей теңіз болып келеді. Міне осындай теңеуге лайық қарияларды жылына бір рет келетін 1 қазан Қарттар күнімен құттықтай отырып, «Қарттарын қадірлеген ел ардақты» атты кешімізге хош келдіңіздер.
Кешімізді бастамас бұрын сөз кезегін мектебіміздің директоры Мәмбетов Әлішер ағайға береміз.
Жүргізуші:
Дүниеге келер бір рет
Құрыштан құйған құдірет
Балалар, ол кім?
Әрине қарттарымыз.
Олай болса бүгінгі кешімізді орындауындағы «Туған жер» әнімен ашамыз. Орындайтындар Қаракөз және Теңел
Өн бойың тұнған ақыл, ұлағат
Ешкімге жасамайтын қиянат
Жайлап қана ақылменен түзейсің
Болып қалса ұғына алмай бір сағат
Ауылымыздың ардагері, қарт зейнеткер ұстазымыз Мақсат ағайға сөз береміз.
Жадыраймын жадырайын,
Көңілденіп күлемін.
Жанар ма деп талабым,
Ата ақылын тыңдаймын.
Ән: «Қарттар азайып бара жатыр» орындайтын Бақнұр
Жүргізуші: Халқымыздың тәлім – тәрбиесі ананың ақ сүтімен, әже өнегесімен, аталар ақылымен берісіп, өзіндік қасиетімізді қалыптастыру көзделген. Ендеше «Мен атам мен әжемнің жалғасымын» бөліміне құлақ түрелік.
Тақпақтар:
1-Жансая:
Сән еңкейген нұр жүзінен әл тайып,
Қуат кетіп бара жатыр қартайып.
Отбасында, бала – шаға қасында
Жетпістер мен сексендер жүр қалқайып.
Көңіл жетім болмаған соң сыңары
Жас баладай жаутаңдаған жанары
Қайта – қайта қарағың кеп тұрады
Қағыс естіп қалбақтайды баладай
Мәпелеңдер қарт біткенді аялап
Ниеті ақ, көңілі кең даладай
Кімге болсын қарттың жетер аяңдап.
2-Айбек:
Атам менің әманда
Әдепті жан бол деген
Атам сөзі санамда
Жасы үлкенге жол берем
Алдын орап кісінің
Кесіп өтпе көлденең
Ізетімен кішінің
Сәлемдесіп қол берем.
3-Бекнұр:
Атам менің әманда
кішіпейіл бол деген.
Ата сөзі санамда
Мақтанбауды жөн көрем
Қалдыратын ұлтқа
Жалған сөзге төзбеймін
Жеткізеді мұратқа
Тек шындықты көздеймін.
4-Расул:
Атам менің әманда
Әділетті бол деген.
Ата сөзі санамда
Жүрмін тура жолменен
Ей, тәкаппар дүние
Маған да бір қарашы
Танимысың сен мені
Мен қазақтың баласы.
5-Фариза:
Құттықтаймыз мейрамыңмен аталар!
Әр күлгенің бізге бақыт саналар.
Еңбегіңді еш етпейтін өмірде
Елің жұртың ұл мен қызың бағалар
Ана мейір күн көзімен пара – пар.
Тұла бойға қуат болып таралар
Өміріме шуақ шашып әрқашан
Көп жасаңдар аталар мен аналар!
6-Жадыра:
Ата күні - әже күні әлем күні
Әлемде теберінділер ақылды үні
Әжесіз жан туған жоқ жер бетінде
Ұғып ал бөбектерім сендер мұны
Ата - әже мерекелеріңіз құтты болсын
Жанұяңызға тек қана шаттық толсын
Немерелеріңіздің өнерін тамашалап
Жүздеріңізге көтеріңкі көңіл толсын.
Жүргізуші:
Асқар тауым, ақылгөйім, ғұлама,
Аспанымдай мәңгі жаса, құлама
Ер жетсем де еркелігім қалмайды,
Көз алдымда сен тұрғанда ұлы Ана!
Ата ардақты тұлға «Әкеден ұл тусайшы, ата жолын қусайшы» деп халық ұрпаққа атаның мұрасын жалғастыруды уағыздайды. Ата ұрпағының, қайырымды, мейірімді, ақылды іскер болуын тілеп сол үшін қамқорлық іс - әрекеттерін жерге жеткенше дамыта береді, өнеге көрсетеді, өсиет айтады.
Көркем сөз: М. Мақатаев «Әкеге арнау» орындайтын Қожахмет Малика.
Бүгінгі кешке ауылымыздағы асыл аналарымыздың бірі, қарт ұстазымыз қазір зейнеткер Мұратова Набиға апай келіп отыр. Анамызға рахметімізді айта отырып сөз кезегін берейік.
Тұра – тұршы есейгенде ұл – қызың
Жүре тұршы жалғанғанда үзігің
Маған бақыт неге керек ақ әже – ау
Өзің бірге көре алмасаң қызығың
Анамызға арнап 10 сынып оқушысы Нағыметова Қаракөздің орындауында «Анама хат» әнін қабыл алыңыздар.
Адамдар арасындағы қарым – қатынаста адамгершілік, әдеп, инабат үрдістерінің қаншалықты кең жайылып, терең тамырлануы, ең алдымен олардың жекелеген отбасында өркен жаюына яғни баланың ата – анасын жан – жүрек қалауымен, саналы түрде ардақтап инабат тағылымымен үлкендерге деген қарым – қатынастарында оны мүлтіксіз жүзеге асырылуына байланысты. Қарттарды құрметтейтін олардың алдындағы перзенттік парызын үлкен ынтамен орындамайтын әдептілік кішіпейілділік сергек сезімталдық көрсетпейтін бұл қасиеттер қанына сіңіп, жүрегіне ұяламаған ұрпақтан не опа, не қайыр? Адамның өмірінің мәні мен сұлулығы, адамның келешегіне сенімділігі – баланың ата – анасын ардақ тұтып өзінің перзенттік қарызын бір сәтке де есінен шығармауында. Өз отбасынан жылу таппаған қаншама қарттарымыз қарттар үйлерінде өмірлерін жалғастыруда.
Қарттар үйі – жасы ұлғайып, қараусыз қалған қарттарымызды қамқорлыққа алатын, әлеуметтік қорғау нысандарының бірі болып табылады және ол мемлекеттік мекеме. Қартаю – биологиялық процесс, белгілі бір жасқа жеткеннен кейін организмнің мүмкіншіліктерінің үдемелі төмендеуі.
Қай жерде де ата – анаға қызмет көрсетуге тиістілігіңді ұмыту әсте жарамайды. Қарт адамдардың үйретуге де, ақыл айтуға да моральдік құқы бар. Бұл моральдік құқыны құрметтей білу керек. Кім де кімнің үйінде қартайып отырған әке – шешесі немесе атасы мен әжесі секілді қымбатты «қонағы» болса, ол үйіне олардан артық құдайдың құрметті өкілі келеді деп ойламасын, егер үйдің иесі оларға дұрыс қарап, қамқорлық жасаса қартайған ата – анасы оның отбасының құты болып табылады. Қарт кісіні құт – береке деп танысақ ол ұрпақ көрегендігі. Ұрпағы құрметтеген ата – ана әр кезде де бақытты.
Көрініс: «тоқта балам, атаң келер артыңда»
Көркем сөз: М. Мұқатаев «Реніш» орындайтын 10 сынып оқушысы Сүйеуова Жібек
Той деп бүгін халқым шашу шашады.
Той деп бүгін әлем сырын ашады.
Қарттар күні мейрамына арналған
Бишілер өнерлерін шашады
«Қазақ биі» бір топ бишілер
Егеменді ел болып қалыптастық,
Өркениетке нақты анық бастық.
Туған жердің тұғыры биік бол деп,
Шын жүректен ән – жырды сыйға тарттық.
Ән: «Әкелер» орындайтын Ғарифулла
Нағыз әке ақылгөй де асқар жан
Барлық ұрпақ әкелерден басталған
Ал әкелер өздеріңе арналмақ
Бұл айтатын асқақ ән.
Ән: «Ауылым сенің іргелі» орындайтын Аида
Көкке өрмелеп көңілің
Нұрға толсын өмірің
Бақытты бол жан әке
Ұзақ болсын өмірің
Ән: «Әке туралы жыр» орындайтын Дархан
Арайлы ақ тілекпен
Ән жолдаймын өзіңе
Сағыныш сазы жүрекпен
Сыр арнаймын өзіңе
Ән: «Неге сені сүйдім-ай» орындайтын Дәуірхан
Арманым едің аңсаған
Әке сен бақыт мен саған
Ұрпағым болып жалғадым
Қуаныш әке сен маған
Ән: «Ақерке жайық» орындайтын Нұртуған
Абырой амандығың арта берсін
Бақ дәулет қызығымен қатар берсін.
Ұрпағың жақсы көрген жиі келіп,
Таусылмас дәм-тұзыңды тата берсін.
Тыныштық елімізге бере берсін.
Молшылық жерімізге ене берсін.
Соғыстан ел жұртымыз аман болып
Қызығын бейбіт өмір көре берсін
Қарттарым сіздерге Алла саулық берсін
Денсаулық ауыз-бірлік бола берсін
Тап-таза абыройлы болғаныңды
Қазіргі ел билеген жастар көрсін
деп тілек тілеп бүгінгі кешімізді аяқтаймыз. Зейін қойып тыңдағандарыңызға көп – көп рахмет. Енді сіздерден осы оқушыларымызға бата берулеріңізді сұраймыз.


title: Жол сақшысы - Сабақтың барысы: Тәуелсіз ел Қазақстан арайлы Бүгін саған әлем түгел қарайды Тәуелсіздік тұғыры бұл халқымның

text:
Байланысты: Менің Қазақстаным-менің болашағым тәрбие сағаты
Жол сақшысы . Мақсаты: Оқушыларды жолда дұрыс жүріп-тұруға тәрбиелеу. Қоғамдық мекемелердің күнделікті тұрмыста алатын орны , онда көптеген адам жұмыс істейтінін айтып түсіндіру. Олардың қандай көліктермен жұмысқа баратынын анықтау.
Қалалық және ауылдық жерлерде жолда жүру ережесінің айырмашылығын анықтау. Жол белгілерін ажырата білуге баулу. Жол жүру ережесін сақтауға тәрбиелеу.
Көрнекілік:
Сабақ барысы
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Сынып сағаты.
-Балалар біз бүгін « Жол тәртібін жадыңда ұста » тақырыбында сынып сағаты өткіземіз.
Мұғалім: Жолда жүру ережелеріне арналған сынып сағатымызды Шөмішбай Сариевтің мына өлең жолдарымен бастаймыз.
Арманға алдан күткен асығамыз,
Біз қалай толқын атпай басылармыз.
Жол жүру ережесін жақсы біліп,
Сақтықта тұра алатын жас ұланбыз.
Жалғайтын достастырып бар елменен,
Жолдардан тұрады ғой әлем деген.
Бүгінгі бізге келген қонақтарға,
Алдымен беріледі сәлем деген.
Нұршат: Жол тәртібі кімге керек – бірге ойланып көрелік,
Әрқайсыңның қылығыңа әділ баға берелік.
Ережені жақсы білген ортаға шық, жас ұлан,
Біліміңді сарапқа сал, біз етейік төрелік.
Ленмар: Қызыл көзін ашқанда,
Сынық сүйем баспа алға.
Қуаныш: Сары көзін ашқанда,
Қарап қалма аспанға.
Ербол: Жасыл көзін ашқанда,
Өте бергін жасқанба.
Ескерту белгі:
Өзі қызыл, үшбұрышты ескертуің мен болам,
Хабарлайтын бар қауіпті, оң сапарды жолдаған.
Тыйым салу:
Мен бәріне әрқашанда тыйым салып тұрамын,
Қауіп болса алда тұрған, жібермеймін бір адым.
Түсім қызыл, өзім шеңбер сызық болып бітемін,
Осы жолы үндемеймін, барма тағы сұрағың?
Анықтама: Белгімен көрсетер жылдамдық пен бағытты
Ой, шұңқыр, бұрылыс, қатерді, қауіпті.
Барлығын да анықтап көрсетіп жіберем,
Сондықтан бәрі де мені тез таныпты.
Нұршат: Баратын сапардың қашығын, тұрағын,
Үн-түнсіз жол сілтеп, көрсетіп тұрамын.
Төрт топтан құрылған белгілер туыстай,
Жөн сілтеп тұрамыз у-шусыз ұрыспай.
Мұғалім: Жол белгілерін, міндеттеріңізді жақсы біледі екенсіңдер. Сендерге көп рахмет. Ал енді, балалар, олай болса , қазір жұмбақ шешіп, викториналық сұрақтарға жауап беріп көрелік.
1-жұмбақ: Арқаным бар тым ұзын,
Ала алмайсың бір үзім.
Ақылға салып ойланып,
Тапшы мұны пысығым. ( жол)
2-жұмбақ: Бір тұлпар, су ішпейді, жем жемейді,
Ескеріп ешбір адам емдемейді.
Жүк емес жануарға жүз адам да,
Шылбырын сымға байлап тез жөндейді. (трамвай)
3-жұмбақ: Бұйырмапты бас та, ауыз да, құлақта,
Бақырайған үш көзі бар бірақ та. (бағдаршам)
Викториналық сұрақтар.
1-сұрақ . Жолаушылар дегеніміз кімдер ?
Жауап: Кез-келген көлік түрін пайдаланатын адамдар.
2-сұрақ. Бағдаршам дегеніміз не ?
Жауап: Бағдаршам автомат жүйесіне қосылған үш көзді аспап. Жол қоғалысын реттейді.
3-сұрақ. Велосипедпен неше жастан бастап жолмен жүруге болады ?
Жауап: жол бойына 14 жасқа толған балаларға ғана рұқсат.
4-сұрақ. Жиекжол жоқ жерде қалай жүру керек ?
Жауап: Ауылдық жерлерде жиекжол болмау мүмкін, ондай жағдайда жолдың бір шетімен келе жатқан көлікке қарама-қарсы бағытта жүрген жөн
Көрнекіліктермен жұмыс.
А) жолда жүру ережесінің сақталуы
Ә) көлік түрлері
Б) жол белгілері
Қорытынды. Ән.«Әрқашан күн сөбесін» аяқтау.
Көшеде тек жүрелік,
Өзінше бұл да бір ерлік.
Ата-ана қынжылмасын,
Түсіріп ұнжырғасын.


title: Сабақтың барысы: Тәуелсіз ел Қазақстан арайлы Бүгін саған әлем түгел қарайды Тәуелсіздік тұғыры бұл халқымның

text:
Байланысты: Менің Қазақстаным-менің болашағым тәрбие сағаты
Тәрбие сағаты
Тақырыбы: Менің Қазақстаным-менің болашағым
Мақсаты: Отанды сүюге. Ата Заңымызды қадірлеуге, туған еліне, жеріне деген
сүйіспеншілікке тәрбиелеу. Еліміздің рәміздерін қастерлеуге үйрету
Тәуелсіз, бейбіт ел туралы ұғым. Оқушыларды достыққа,адамгершілікке,
саналылыққа, елінің мұрасын жалғастырушы азамат болуға тәрбиелеу.
Көрнекілігі: Қазақстан туралы слайдтар, суреттер, нақыл сөздер
Сабақтың барысы:
Тәуелсіз ел – Қазақстан арайлы
Бүгін саған әлем түгел қарайды
Тәуелсіздік тұғыры бұл халқымның
Бейбітшілік таңы әр кез арайлы
Бүгінгі тәрбие сағатымыздың тақырыбы
«Менің Қазақстаным – менің болашағым»
Еліміз 1991 жылы 16 желтоқсанда өзінің тәуелсіздігін жариялап, дербес мемлекет болды. Бүгінде Қазақстан елі дүние жүзіндегі көптеген елдермен достық қарым-қатынас орнатқан әлемге танымал елге айналды. Қазақстанның тұңғыш рет өз Ата заңы қабылданды. Тәуелсіздік туы, көк байрағы желбіреп, асқақтаған Әнұраны шырқалуда Қазақстанның жаңа Астанасы күннен күнге жаңарып гүлденуде. Егеменді тәуелсіз Қазақстанды бүкіл әлем таныды.
Қазақстан дейтін менің бар елім
Жатыр алып жарты дүние әлемін
Бұл даланы анам жаспен суарған
Бұл далада атам қолға ту алған
Бұл далада жылап келіп уанғам
Бұл даланы көріп алғаш қуанғам
Бұл далада өскен жанда жоқ арман
Қазақ жері көп шеккен қасіретті
Қазақ жері өнерлі, өсиетті
Египетті билеген Бейбарыстай
Елі текті, киелі, қасиетті.
Азамат бүгін байлыққа тұнған жерім
Азап жүгін ел жауын қуған ері
Әділет пен бірлікке жанын қиып
Әділ өткен билердің туған жері
Қазақ жері – қонақжай төрлер жері
Қазақ елі – қас сақтай ерлер елі
Елі кедей болмаған, жері байтақ
Едігедей, Бабырдай шерлер елі
Мәнге толы қазағымның ғұмыры
Сан асылдың ашылып тұр тұғыры
Кеше ғана керексіз ғып тастаған
Ғажап екен әдеті мен ғұрыбы
Шетсіз, шексіз қиырсыз ұлы дала
Шуақ болып шашылмай жылына ма
Сүй, Отанды
Шынымен сүйіп өт те
Гүл боп қадал, ойына, қырына да
Ел болдың ерік алдың астаналы
Енді кімнен қазағым, жасқанады
Тәуелсіз мемлекеттің шежіресі
Нұрсұлтанның атымен басталады.
Сөзжұмбақ «Отан»
1. Ұлттардың бірлігі, татулығы Достық
2. Елордамыз қай қала Астана
3. Біз қай ұлтпыз? Қазақ
4.Мемлекеттің рәміздеріміздің бірі Әнұран
Көп нүктенің орнына осы сөздерді қойып дауыстап айт.
Отаным, туған жерім, Атамекенім, туған өлкем, туған елім.
Менің - Қазақстан
Қазақстан! Қазақ халқының атамекені, ұлы ордасы, киелі ошағы.
Қыран құсым көк аспанда самғасын
Желбіресін көк байрағым сан ғасыр
Жас ұландар, берік ұста туыңды
Жарқыратып туған елдің таңбасын - дегендей, Қазақстан Республикасының өз рәміздерін мақтаныш етеміз.
Еліміздің рәміздерін атайық.
(Туы, Елтаңбасы, Әнұраны)
1992 жылы ҚР жоғарғы Кеңесінің сессиясында Республикамыздың Туы, Елтаңбасы және Әнұраны қабылданды.
Тудың ашық көгілдір түсі соғыссыз бейбіт ашық аспанымызды білдіреді.
Жобасын жасаған – Шәкен Ниязбеков
Елтаңбаның авторлары – Жандарбек Мәлібекұлы және Шота Уәлиханов. Елтаңбадан елдің тарихы, дәстүрі рухы толық танылуы керек. Сондықтан да Елтаңбаның ортасында шаңырақ тұр. Қазақта шаңырақ биік, керегең кең, босағаң берік болсын деген сөз бар. Осы ұлы тілек негізге алынған.
Республикамыздың Әнұранының сөзін жазған ақын Жұмекен Нәжімеденов және Н.Назарбаев.
Әнін жазған Шәмші Қалдаяқов.
Біздің еліміз
Қазақстан Туымен тұғырлы
Елтаңбасымен еңселі
Әнұранымен айбатты
Еліміздің рәміздері туралы не білесіз?
Әнұраным, жанұраным
Айтар әнім, сөйлер сөзім
Мәңгі бақи шырқалады
Республикам – Әнұраным
Шексіз көк аспанды жамылады
Уақыттың басылған жоқ дауылы әлі
Бірігіп бір жүрекпен шырқай тұғын
Әнұран – Мемлекеттің халық әні
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны
- Еліміздің Туы. Елтаңбасы туралы не айтамыз?
Айнымайды аспаннан. Біздің тудың бояуы,
Оны халық қашанда. Биікке іліп қояды.
Көк аспанда алтын күн. Көк аспанда жас қыран,
Естілгендей біздің үн. Сол ғарыштың астынан.
Туымызға жас туған,
Бір қарамай өтпейміз.
Сол көк тудың астында,
Көгереміз көктейміз.
Қатар шапқан қос тұлпар
Ай астында қазақ үй
Қалықтаған жас сұңқар
Шарықтаған таза күй
Бұл - таңбасы елімнің
Елдігімнің белгісі
Мұнда да бір ерлігім
Мұнда да бар жер күші
Қара –шаңырақ – ел күні. Асқақтатып тұр мұны
Елтаңбасы – елдігім. Елдің тыныш тірлігі
Ән. Елтаңбасы елімнің
Қазақстан – қазақ елі, қашаннан ата-бабамыз қоныс еткен жер. Қазақ жері – ұлан – байтақ. Жер көлемі дүние жүзінде 9 орында тұр. Жерінің кең – байтақ болуына байланысты. Қазақстан жері мөлдір көлдерге сай, қайың мен көктеректі ормандарға, кең алқапты жазық далалы жерлерге бай Қазақстанның жер қойнауынан барлық қазба байлықтар кездеседі.
Ақын – жазушыларымыз
Қандай сұлу, қандай көркем,
Осы менің туған өлкем! – деп тамсана жырлаған.
Әйнегі күн – шатыры аспан
Кең дала, төсі толқыған егін.
Көлдері көкке күмістер шашқан
Қазақстан – Республикам менің!
Айқаста жаудың алқымын сыққан
Ажалға қимай намысты елін
Төлеген, Мәншүк батырлар шыққан
Қазақстан – Республикам менің
Абай туған, Сәкен Туған
Құрметте досттым қазақтың жерін
Қамбаға жылда мол астық құйған
Қазақстан – Республикам менің!
Көгінде күн нұрын төккен
Жерінде гүл жұпар сепкен
Неткен сұлу неткен көркем
Осы менің туған өлкем
Алтын дәнді даласы бар
Ақ күмістей қаласы бар
Неткен сұлу неткен көркем
Осы менің, туған өлкем!
Ер еңбегі шалқып тасқан
Ел еркіндей бақыт тапқан
Неткен сұлу, неткен көркем
Осы менің туған өлкем!
Ән. Отаным Қазақстан!
- Мен. Қазақпын мың өліп, мың тірілген
Жөргегімде таныстым мұң тілімен
Жылағанда жүрегім күн тұтылып
Қуанғанда күлкімнен түн түрілген
Біздің халқымыз қашаннан көрші елдермен жауласпай, бейбіт қатар өмір сүруді жақтаған. Бұл туралы қазақтың атақты биі Қаз дауысты Қазыбек би былай деген.
Біз, қазақ – мал баққан елміз
Ешкімге соқтықпай, жай жатқан елміз
Басымыздан құт-береке қашпасын деп
Жеріміздің шетін жау баспасын деп
Найзамызға үкі таққан елміз
Ешбір дұшпан басынбаған елміз
Басымыздан сөз асырмаған елміз
Желдей еркін, түздей кең, таңдай азат
«Мен қазақпын» деген де қандай ғажап! дегендей біз өз ұлтымызды мақтаныш етеміз.
Мен, қазақпын биікпін, байтақ елмін
Қайта тудым өмірге қайта келдім
Мен мың да бір тірілдім мәңгі өлмеске
Айта бергім келеді, айта бергім.
Біз қазақпыз ел үшін атқа мінген
Жанып жатқан лапылдап отқа түскен
Бойтұмар ғып ар-ождан қазынасын
Ерлеріміз ел намысын сақтап жүрген
Көк байрағын көтеріп
Желбіреткен қазақпыз
Түбі бірге бауырды
Елжіреткен қазақпыз
Бостандықты сағынып
Қолына алған қазақпыз
Жұлдызымыз жарқырап
Жолы болған қазақпыз
Би «Қара жорға»
Туған тілім – тірлігімнің тірегі
Тіл – қай ұлтта, қай елде болса да қастерлі құдыретті. Тіл байлығы – әрбір елдің ұлттық мақтанышы. Егеменді мемлекеттің басты белгілерінің бірі – тіл. Қазақ тілі – атадан балаға мирас болып қалған қасиетті мұра. Демек әр адам ана тілін көзінің қарашығындай сақтауға тиіс.
Қымбат маған анам тілі, бал тілім
Қымбат маған дана тілім, ар тілім
Ақ сүтімен бірге сеңген бойыма
Ана тілім ардақ тұтар алтыным.
Ана тілін жырлап өткен талайлар
Жырлап өткен Ыбырай мен абайлар
Қасиетті менің ана тілімде
Өшпес мәңгі алаулаған арай бар.
Ана тілім бәрін сөйлер шежірем
Тілсіз нені білдіре алам не білем
Тілім барда ғана мынау ғаламның
Кілтін табар саналысы сезінем
Өлең жырмен арайланса таң күліп
Ардақтымды жырлап өтем мәңгілік
Мағжан, Қасым, Мұқағали жырларын
Жалғастырып жаза берем мәңгілік
Ән «Айналдым ана тілімнен»
Өткен тарихымыздан аздаған түсінік
ХV ғасырда қуатты Қазақ хандығын құрдық Алайда Қазақ елі бейбіт тыныш өмір сүре алмады. Ұлан –байтақ елімізге жан-жақтан көз тігіп, ойран салушылар көбейді. Қаннен қаперсіз жатқан елімізге жоңғар қалмақтары тұтқиылдан шабуыл жасап қалың жұртты қан жылатты. Жұрт қасиетті Қара тауға бас сауғалады. Қаратаудың баурайында қалың қазақ бас қосты. Оларды Төле би бірлікке шақырады.
Көрініс Үш бидің даналығы.
Жерімді гүлдендірген аңыз өлкен
Данышпан даналары аңыз еткен
Үш жүздің басын қосып біріктірген
Төле би, Әйтеке мен Қазыбектер
Қазақ биі (Әмірбекова Ақерке)
Отанымыздың жүрегі
Тәуелсіздік тірегі
Жеріміздің кіндігі
Халқымыздың бірлігі – Астана
Қазақстанның жаңа бейнесі, жарқын келбеті
Астана – 1997 жылы 10 желтоқсанда Тәуелсіз еліміздің астанасы болып бекітілді. Бүгінгі Астана – азат елдің бас қаласы.
Астана кеше ғана басқа қала
Айналды бәйтеректі Астанаға
Астана туралы өлең шумақтары
Осынау елде бақ табам.
Осынау елде шат балам
Мерейін елдің артырған
Астанам – менің Астанам
Байтақ дала – жерім менің
Арта берсін кенің сенің
Көк байрағың желбіресін
Егеменді елім менің
Ән «Бала тілегі» (Әбдіхалықова Лиза)
Біздің Қазақстан Республикасы жылдан-жылға, күннен – күнге өркендеп өсіп, кеңейіп, гүлденіп келеді. Біз өзіміздің Көк байрағымызды мақтанышпен жоғары көтеріп, өз Елтаңбамыз бен Әнұранымызды қастерлей отырып күн сәулелі аспанымызда әрқашан Тәуелсіздік пен ерліктің үлгісі дала қыраны шарықтай берсін демекпіз.
Жаса Қазақстаным,
Жаса, менің ұлы елім!
Көрініс
Астана кеше ғана басқа қала
Айналды бәйтеректі Астанаға
Астана қаласы – Біздің Отанымыздың жүрегі:
Жаса Қазақстан,
Жаса, менің ұлы елім!
Жаса Қазақстан, жаса менің қазағым
Артта қалды қиындық пен азабың
Жаса Қазақстан, жаса менің ұлы елім
Атқан таңдай ашық болсын ажарың
Жаса Қазақстан, алаш жұртым ардағым
Алтын бесік байтақ дала – арманым
Жаса Қазақстан, атамекен тұрағым
Көк аспанда желбіресін байрағың
Жарқын көңіл, жайсаң елім қазағым
Өз ұраның айтылсын өз әнің
Ана тілдің айбыны асқақтап
Болсын таза дін
Батыр ұлың ел көшіп бастаған
Жасымасын жас ұрпақ, жаса балаң
Ашық аспан астында
Мәртебең ассын басқадан
Байтақ дала – жерім менің
Арта берсін жерің сенің
Көк байрағың желбіресін
Егеменді елім менің
Ән «Атамекен»
Міне, балалар бүгін өздерінді Тәуелсіз еліміздің болашағы екендіктерінді көрсете білдіндер. Халқымыздың бүгінгі уақытқа дейінгі жеткен жетістіктері өздеріңе аманат. Еліміздің еркіндігін сақтар мықты ұрпақ, мықты азамат болатындарына сеніміміз мол. Жолдарың ашық, жарқын болсын, Тәуелсіз елдің азаматтары!


Байланыс жолының түрлері. Ақпараттардың таралу ортасы.
Берілетін ақпараттық сигналдарды, аппаратуралардың берілетін мәліметі және аралық аппаратуралар, жалпы жағдайда физикалық ортада байланыс жолы құрылады. (сурет4.1) Байланыс жолы (Line) терминінің синонимі каналдар байланысы термині болып табылады.(channel).
Физикалық ортадағы мәліметтердің берілуі
Берілген мәліметтер басқа желіде
Аппаратурасы (АПД)
Немесе DCE
DCE (АПД) DTE (ООД)
Құрал-жабдық аралығындағы байланыс жолы
Сурет 4.1 Байланыс жолы құрамы.
Физикалық ортада таралатын мәліметтер (medium) өзін кабельдерде көрсетуі мүмкін, сонымен қатар сымдардың жинақтылығы, оқшауланған және қорғалатын қабығы, жалғанған разьемдармен, сондай-ақ жер қабығы атмосферасы немесе космостық кеңістік, ақпараттық сигналдар тарататындар арқылы беріледі. Ағымдағы телекоммуникациялық жүйеде ақпарат электрлық тоқтың көмегімен немесе күш салумен беріледі, радиосигналдар немесе түстік сигналдар бұлардың бәрі физикалық процесте өздерін тербелген, шайқалған электромагниттік өрісте бөлектенген жиілікте және табиғатта көрсетеді
Тәуелді ортада берілетін мәліметтер байланыс жолы мынандай болып бөлінеді. (Сурет 4.2).
Сымдық (Ауадағы)
Кабельдық (мыстық және талшықты -оптикалық).
Жер қабығындағы радиоканалдар және спутникалық байланыс.
Сымдық (шардық)
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Талшықты -оптикалық - Сабақтың барысы

text:
Талшықты -оптикалық жарық жетек
Жерқабындағы радиоканалдар және спутникалық байланыс
Орамдалған жұп
коаксиал
Сурет 4.2 Байланыс түрлері.
Сымдық (ауалық) байланыс құралы өзін қандай да бір сымда оқшауланған немесе экрандық деп танылады, бағаналы аралық жалғасқан және ауада қалықтаған. Телеграфтық сигнал немесе телефонмен мұндай байланыс жолы дәстүрде беріледі, бірақ басқа мүмкіндіктермен ажыратыларда бұл сызықтар пайдаланылады және компьютерлік мәліметтер таралымдар үшін керек. Тежелетін сапада және бөгеттен қорғанушылық бұл жолдар көп жақсыларды қалауынша қояды. Бүгінде сымдық байланыс жолы кабельдермен тез ығыстырылады.
Кабельдық жолдар толық күрделі конструкциясын керек етеді. Кабель сымдардан тұрады, таусылған бірнеше оқшауланған қабаттар: электромагниттік, электрлық, механикалық, және сондай-ақ климаттық та мбар болуы мүмкін. Бұдан басқа кабель жабдықталған разьемдармен мүмкін болады, тез орындалатын оған жалғанған ерекше жабдықты қажет етеді.
Компьютерлік желінің (телекоммуникациялық) 3 негізгі түрі кабельде қолданылады: екі мыстық сым негізгі кабельде жалғанған, коаксальдық кабельдер мыстық ортада, сондай-ақ талшықты – оптикалық кабельдер де бар болады. (кабельдық бірінші екі түрі сол сияқты мыстық кабель деп аталады).
Шарттардан тәуелді және эксплутация кабельі ішкі кабельде бөлінеді (кабельдің шекарасы) және сыртқы кабельдерде бөлінеді, сонымен қатар өзінің кезегінде жерқабығында бөлінетін, сымдық жәнеауалық сымдар кабельі.
Жалғанған сымдық жұптар оралған жұптар деп аталады. (twested pair) Жалғанған сымдар сыртқы әсерді түсіреді және өзара керекті сигналдарға, кабельдерге беріледі.
Жауап берілмеген қабылданған ішкі аралаықтағы кейде пайдаланылатын симметриялық кабельдер бөлектенген әсерлі жұп оларды «лапша» деп атайды. Негізгі ерекшелік конструкция кабельінде сызбанұсқа түрінде көрсетілген 4.3.
Полихлорвандық қабықша Полихлорвандық қабықша Медтық сым
Медтық сым
Оқшаулау Экран Оқшаулау
Экрандық емес оралған жұптар Экрандық емес оралған жұптар
пластикалық жабын оқшаулау Сыртқы қорғаныс қабықшасы
өзекше
ішкі өткізгіш
шынылы қабықша
Экран/ ішкі өткізгіш
Коаксальдық кабель Талшықты-оптикалық кабель
Сурет 4.3 Кабельдердің құрылымы.
Негіз кабельдер өрілген жұпта симметриялық кабельдер деп аталады, олар екі бірдей конструктивтік оралатын сымдардан тұрады. Симметриялық кабель негізінде экрандық сияқты болуы мүмкін, экрандық өрілген жұптар (Shielded twisted pair, stp) және экрандық емес –негізінде экрандық емес өрілген жұптар (Unshielded twisted Pair, UTP).
Электрлық оқшауланған жиі өткізіліп ажыратылуы керек, сондай-ақ электромагниттік оқшауланған қандай да бір кабельді керек етеді. Бірінші жіберілмеген диэлектрлық слойдта тұратындар- қағаздар мен полимерия , мысалы, поливенхлорида немесе полистирола. Екінші кезде электромагниттік оқшауланған басқасы тұратындықтан бөгет болады, сондай-ақ ішкі электромагниттік экранға өткізілген мыстық бәрінен бұрын бәрінен сапалы түрде қолджанады. Симметриялық кабель бірнеше өрілген жұптан тұрады. Осы уақытта кабельдің жүйелердің мекемесі көбіне өрілген жұпта құрылады.
Сонымен қатар жиі өрілген жұпта категория 5 қолданылуы америкалық ұлттық жадайдайының класификациясы осындай кабельдер үшін беріледі.
Коаксальдық кабель (coaxial) - симметриялық емес жұптар жолсерігінен тұрады. Әрбір жұптар өздерінің ішкі мыстық тұрғылығын ұсынады және сипаттық ортасын талдайды, мыстық труба немесе ыстық болуы мүмкін, бөліктенген ішкі тұрғылықты диэлектрлық оқшауланған. Сыртқы тұрғылығы екі роль орындайды одан ақпараттық сигнал беріледі, сондай-ақ ол экран болып табылады, қорғалатын ішкі тұрғылығы сыртқы электромагниттік өрісте. Коаксальдық кабельдер бірнеше түрлерде танылады, қолдану ауданы және ажыратылатын сипаттама желілік компьютерлік желі үшін, ауқымды телекоммуникациялық желі үшін, кабельдік теледидар үшін т.с.с.
Толқынды оптикалық кабель (optical fiber)-жіңішке (5-60микрон) иілгіш шынылы толқын (толқындық түстер), таралатын түстік сигналдар. Бұл сапалы кабельдер түрі –ол берілетін мәліметтерді қамтамасыздандыратын өте ұзын жылдамдық (10 гбит/с және жоғары) және дұрыс басқа түрлер берілетін ортада сыртқы мәліметтер ақауын қорғауды қамтамасыздандырады (ерекше таралатын түс осындай оңай экрандық сигналдарда қамтылады).
Әрбір түстер - орталық жолсерік түстерінен тұрады – шынылық толқын және шынылық қабықша, аз көрсетілетінін ие болуы, өзектерден гөрі солай болады. Таралатын өзектермен жабылған қабыршықты қайтару, оның бөлшегінен оның бөлшегінен шықпай тұрып түстенеді.
Тәуелді таралған көрсетілетін сындырылған диаметр көлемінен бөлшектер ажыратылады.
Көпүйлесімділік толқыны, өзгертіліп көрсетілген сындырылған (сурет4.4а).
Көрсетілген сынуды көпүйлесімді толқында өзгертіліп жүзуі.(сурет4.4 б).
бірүйлесімділік толқын (сурет4.4 в).
40-100мкм
өзекше
өзекше
жабын
40+100 мкм
5+15 мкм
Сурет.4.4 Оптикалық кабельдердің түрлері.
«Сәнүрдіс» (Мода) түсінігі түстер жарығылық ішкі өзекті кабельдерде таралатын режимі. Біртүрлілік кабельде (Single Mode Fiber , SMF) орталық жолсерік өте аз диаметрде қолданылады, ұзарған толқын түсі 5тен 10мкм дейін. Бұл арқылы практикалық барлық жарық түс оптикалық осьтердің түстерінде таралады, яғни сыртқы жолсеріктен бөлінбей жатып.
Дайындалған жоғары жіңішке толқын сапасы үшін бір сәнүртіс кабель күрделі технологиялық процесте, бір сәнүртіс кабель қымбат не істейді. Бұдан басқа толқынды осындай кішкентай диаметр күрделі түсті шоқтарды жіберуде беріледі, бұл үшін энергияның белгілі бір бөлігін жоғалтпау керек.
Сәнүртіс кабельдер (Multi, Mode Fiber,MMF) -ішкі өзектерді үлкен кеңірегінде қолдану, оңай жасалатын технологиялық .
Стандартта анықталатын қолданылатын екі сәнүртіс кабельдер: 62,5/125 мкм және 50/125 мкм, қайда 62,5 мкм немесе 50 мкм – диаметр орталық жолсерік, ал 125 мкм диаметр сыртқы жолсерік.
Көпсәнүртіс кабельдер ішкі жолсерікке біруақытта бірнеше түстілік сәулелерді анықтайды, бұл сыртқы жолсерік әртүрлі бұрыштарда бөлінеді. Бұрыш бөлігі жарығы сәнүртіс жарығы деп аталады.
Көпсәнүртіс кабельдер қалықтанған түрленген каэффициентте сынған режим таралатын әрбір түрлі күрделі сипаттаманы ерек етеді. Сәуленің әртүрлі интерфернрциалдық түрі берілген сигналдарда сапалы нашарлатады, берілетін импульстарда көпсәнүртіс оптикалық толқынды өткізеді. Көпсәнүртіс кабельдің бірінші дайындығы, сол үшін олар арзан көпсәнүртіс бірақ және олардың сипаттамасы бар болудан төмен, бірсәнүртістен гөрі. Нәтижесінде көпсәнүртіс кабель керекті үшін берілген мәліметтер үлкен емес аралықта қолданылады (300 ден 2000 м дейін) жылдамдық 1 гбит/с, ал бірсәнүртіс берілу үшін мәліметтер жоғары ұзын жылдамдықта бірнеше ондық гигабит секундына (технологияда пайдаланылатын DWDM-бірнеше секундына терабит), оған дейін бірнеше ондық және жүздік аралық .(ұзағырақ байланыс).
Тоқ көзі сапасында нұр шашу толқынды-оптикалық кабельде қолданылады:
түстік диод, немесе түстік нұр диод. (Light Emmited Piode, Led);
жолсеріктік лазер және лазерлік диод.
Бірсәнүртіс кабельдер үшін тек лазерлік диод қолданылады, бұл аз диаметрде оптикалық толқындық түсті ағымдайды, түстік диод құрайды, толқынды үлкен қолданыспен жіберу мүмкін емес-ол диаграммалық жолдаманы нұрдан бөлек керек етпейді, сол уақытта ол лазерлік диод сияқты болып көрінеді. Бұл үшін арзан түстік диод жарықтандырғыштарды тек көпсәнүртіс кабельде қолданылады.
Толқынды-оптикалық кабельдер керемет сипаттамаларды бүкіл түрлерде қолданылады: электромагниттік, механикалық (жақсы майысатын) кейде олардың бірқалыпты жетпейтіндері бар-күрделі толқынмен сыбайлас разьемдармен және өзіне керектілерін кабельдерде өсіру (ұзындықтарын көбейту).
Арттырылып тұратын кабельдер өрілген жұпта біраз кабельдермен толқынды – оптикалықта өзі тұрады, бірде жүргізілген монтаждық жұмыс айналатын біраз көбірек еңбек сіңіретін операциясы үшін және жоғары тұратын монтаждық жабдықтауды қолдануда керек етеді. Сондықтан, байланысқан толқын разьемдары жүргізілетін жоғарғы нақтылық кесіндіні толқындағы жазықтықты қатаң перпендикулярлық осьте толқынды, сондай-ақ біткен байланыс жолын күрделі операцияда желімдейді, шағымданбағанда, бұл өрілген жұптармен бөлінеді. Жол және кабельдер сапалы емес байланыста жіберілген толқынды оптикалықта тез тарылтады.
Жерқабығындағы радиоканалдар және спутникалық байланыс радиотолқын қабылдауымен және жіберулердің көмегімен анықталынады. Радиоканалдың түрлері даралығымен ерекшеленеді, жиілік диапазондарымен пайдаланғандығымен ажыратылады және алыстағы каналдар сияқты.
Қысқа диапазондар орташа және ұзын толқын (КВ,СВ және ДВ), сондай-ақ диапазондардың амплитудалық модуляциясы деп аталатындары (Amplitude Modulation, AM) түрлері бойынша қолданыста ішіндегі модуляция сигналы әдісі, алыстағы байланыстарды қамтамасыз етеді бірақ бұл үшін ұзын емес жылдамдықта бағдарламалар мәліметі бар. Көптеген жылдамдықтағылар каналдар болып табылады, сәулелік қысқа толқын жұмысында (УКВ), (Freguency Modulation, FM) сондай-ақ жоғары жиілік диапазондары (CBЧ немесе microwaves). Диапазондарда СВЧ (жоғары 4 ГГЦ) сигналдары иондық сфераның жерінде енді бөлінбейді, және тұратынбайланыс қолма-қол тікелей көрсетілетін хабарлағыш арасында керек етеді. Бұл үшін мұндай жиіліктер немесе спутникалық каналдарда қолданылады, немесе радиорелелік жүйе каналында бұл тауысылған шарттардағы сияқты болады.
Компьютерлік желіде бүгін пактикалық барлығы жазба түрінде физикалық ортада бағдарланған мәліметті қолданылады, бірақ көптеген сатыларда толқынды-оптикалық кабельдер болып табылады. Оларда бүгін күрделі шекаралық магистралдар құрылады және қалалық желілерде, сонда және жоғарғы жылдамдықтағы байланыс жолы ауқымды желіде құылады. Популярлық ортада сондай-ақ өрілген жұп болып табылады, сапалы тұратындығы өте жақсы қарым - қатынастарда сипатталады, сондай-ақ жай монтаждарда да сипатталады. Спутникалық каналдар және радижолдары бәрінен бұрын бір жағдайда пайдаланылады, мысалы, кабельдік байланыс жолында қолдануға болмайды. Халқы аз тұратын орындарда жүргізілген каналдар немесе байланыс үшін мобильдік телефондар желісі , ал мобильдік компьютерлердің желісі желі радио - Enternet айшықталынады, аз пайдаланылатын аса жақсыларды атаймыз. Мобильдік желіде жаңа , үшінші сатылары біруақытта бағдар, дауысты қарастырады және компьютерлік мәліметтер, бұлар үшін әрбір түр графика керекті біртүрлі деп есептелінеді.
Аппаратура бағдарлама мәліметі немесе АПД (Data Circuet terminating equipment, DCE) пьютерлік желіде сыбайласқан компьютерлер немесе ауқымды желілер байланыс жолында қолданылады және солай болып табылады, бұндай жағдайда шекаралық жабдықтаулар керек болады.
Дәстүрлі аппаратура бағдарлама мәліметі байланыс жолы құрамын қосады. Мысалменен, DCE терминалдық адаптерлер желісі модемі болып табылады.
ISDN цифрлық мысалдармен қосылып тұруы. Негізінде DCE физикалық жағдайда жұмыс істейді, физикалық ортадағы ақпараттардың бағдарламаларына жауап бере тұрып және қабылданған олардағы керекті сигналдар формасы және қуаттылығы.
Байланыс жолындағы аппараттардың қолданылуы, өндірілетін мәліметтер үшін бағдарламалар байланысы жолымен және аппаратурадағы бағдарламалар мәліметі тікелей қосылады, жалғасып жабдықтар мәліметі жалпылауда негізделеді. Деп аталады немесе OOD (DATA TERMINAL EQYIPMENT, DTE ). Мысалдармен ДТЕ компьютерлерде қызмет етуі мүмкін, өзгертілмей жүретіндер немесе коммутаторлар. Бұл аппаратуралар байланыс жолы құрамына қосылмайды. Жабдықталып, бөлінген кластар DCE және DTE ауқымды желіде бітетін жағдай болып табылады. Мысалы, адаптер ауқымды желіде мүмкін орындайды компьютерлерде тәуелділігі, DТE сияқты, сонда және құрамды бөлігінде каналдар байланысы DCE сияқты. Жергілікті желіде бұл бөлінген көп нақтылықты болады, бұл кезде құрылатын DCE жай жергілікті желісімен араласады, ол құрылғанда DCE-енді жоқ.
Аралық аппаратура негізінде байланыс жолында үлкен қарсылықты пайдаланылады. Ол екі негізгі тапсырмаларды шешеді:
жарықтанған сапа сигналы,
екі абаненттік желі арасындағы құрылған күнделікті құралды каналдар.
Ауқымды желілерде аралық аппаратураларда қолданылмауы мүмкін, егер қарсылық физикалық ортада - кабельдерде немесе радиоэфирде –бір түстік адаптерді қабылдайтын сигналдар тікелей басқа желідегі адаптерлік аралық жағдайда рұқсат етіледі. Қарсылық жағдайда құрылған түрлерде қайталанылатын және консентраторлықта қолданылады.
Жергілікті желілерде сапалы бағдарламалар сигналдары жүз және мың километрде аралығын қамтамасыз етеді. Бұл күшейткішсіз көтерілетін сигналдар қуаттылығы және қалпына келтіретін, анықталатын аралық кезінде қояды, шекаралық байланыс жолы мүмкін емес боп құрылады. Жергілікті желіде сондай-ақ арнайы және аралық аппаратурада басқалай -мультиплексоры, димелтиплексоры және коммутаторлар. Бұл аппаратура екінші көрсетілген тапсырманы шешеді, екі абоненттік желі құрам каналы қиылған физикалық ортада құрылады - күшейткіш кабельдерде. Бірнеше бұндай қосылған, каналдарда – бөлек шығарымда басқарады (көрсетілмеген суретте) беріліп құрылған абаненттерде қосылмайды. Ал керекті жаңа жаңа кез келген тұрақты байланыстар арасында қандай да бір екі ақырғы желі байланысы, тұратын, мысалы, екі қалада, онда мультиплексоры , коммутаторы және демультиплексоры көңіл түсу операторлар каналында жауаптылықты қажет етеді.
Аралық аппаратура каналы байланысы қолданылу үшін қолайлы, ол басқаларға білінбейді, және өзінің жұмыы ескеріледі. Ол үшін тек сапалы толық, керекті канал керек, әсерлі жылдамдықта және қалыпты алып беру дискретінің мәліметі.
Негізінде қолданымдардың аралық аппаратурасы күрделі желіде сипатталады. Бұл желі біріншілік желісі деп аталады, өз өзінен ол ешқандай жоғары дәрежелі қызметті керек етпейді (мыс, файлдық немесе дауыстық берілуі), сондай-ақ компьютерлердің құрылуы үшін негізгі қызметі телефондық немесе сол желіде кейде оны төлеп алынатын деп аталады, немесе екінші желілерде. Түрлерден тәуелді аралық аппаратуралардың бәрі байланыс жолын аналогтық және цифрлық болып екіге бөледі. Аналықтық жолда аралық аппаратурада күшейтілген үшін берілген аналогтық сигналдарда сигналдармен, керек етілмейтін диапазон белгілері керек етіледі.
Бұндай байланыс жолы дәстүрлі қолданған телефондық желі желі үшін байланысқан АТС аралығында. Жоғары жылдамдық каналдары құрылу үшін аналогтық абоненттік каналдар аз жылдамдықта бірнешелерін мультиплексорлайды.
Мультиплексорлар толқын аналогының кірісінде жай қолданылады (Freqtncy Divivsion Multiplexing, FDM)7
Цифрлық байланыс жолдарында берілетін сигналдар таусылатын санда құрылады. Ереже сияқты қарапайым сигнал, сигнал берілетін аппаратура жұмысы бір тактіде беріледі, 2, 3 немесе 4 құрылымды керек етеді, сондай-ақ байланыс жолы импульсында беріледі немесе тік төртбұрыш формасының потенциалдарымен беріледі. Бұндай сигналдар көмегімен компьютерлердің мәліметтері беріледі, онда және бейнесі (толық түрде жаңағы ақпараттық компьютерлерде, телефондармен және телевизорлық желіде барлық бірінші желіде мүмкін болады) беріледі. Цифрлық каналдарға байланысты арнайы аралық регенераторлық аппаратуралар қолданылады, импульстық форманы жақсартады.
Сондай-ақ олардың периодтарымен жүрерде қалпына келтіреді. Аралық аппаратура мультиплексоры және коммутациялық бірінші желілік жұмысы принциптік уақытта каналдарды мультиплексорлайды. (TIME DIVISION MULTIPLEXING, TDM), бірнеше аз жылдамдықта каналдар анықталған үлесті уақыттарында анықталып, ажыратыларда (тайм-слот, немесе квант) жоғары жылдамдық каналы.
Қазіргі уақытта аналогтық каналдар біріншілік желіде жаңа түрде қолданыла бастады, қолданған әдіс мультиплексорлық ұзындығымен толқыны. (WAVELINGTH DIVISION MULTIPLEXING, WDM). Біріншілік желіде WDM әрбір канал өзінің ақпараттарын түстік толқында анықталған ұзындықта беріледі. (және жауапты жиілік). Бұндай канал сондай-ақ спектрлық каналдар деп аталады, сонымен қатар олармен анықталған спектрда түстік жарықтанғыш қолданылады. Аппаратура берілетін дискреттік компьютерлік мәліметтердің аналогтық байланыс сызығысен осындай белгілер аппаратуралар анықталынады, цифрлық сызықта жұмыс үшін қамтылған.
Аналогтық байланыс жолы қамтылған үшін берілген сигналдар формалары және ешқандай керектікті жарияламайтын және нолдік аппаратураның берілетін мәліметі. (бұл әділдік үшін желілер FDM WDM (DWDM) цифрлық барлық берілетін сызықтағы импульстардың стандарттық параметрлері. Басқадай сөздермен цифрлық байланыс жолы протоколы физикалық жағдайда анықталынады, аналогтық сызықтық жоқ(желі және бұндағы ереже ескерілген) кейбір желілер DWDM берілген ақпарат үшін спекрлық каналдар цифрлық анықталған түрдегіні керек етеді.
Бақылау сұрақтары:
Байланыс жолдарының үлгілері
Байланыс жолдарының аспабы
Қателердің стандарттары
Ресурстар:
«Желілік технология» оқу – әдістемелік кешен 47 – 49 беттер.
https://ppt-online.org/575048
http://www.myshared.ru/slide/1127182/
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы

text:
Тақырыбы: Байланыс жолдардың үлгілері және аспабы. Қателердің стандарттары.
Жоспары: Байланыс жолдарының үлгілері
Байланыс жолдарының аспабы
Қателердің стандарттары
Сабақтың барысы:
1.Байланыс жолы. Желіні құрарда байланыс жолы құрылады, бөлектенген физикалық ортада қолданылатындар: телефондық және телеграфтық сымдарда, ауада асып қою, мыстық коаксальдық кабельдер, мыстық оралған жұптар, толқынды оптикалық кабельдер, радиобағдарламалар. Таңдалғанда соны немесе сондағы байланыс жолының түрін әртүрлі нысанда алдымен барлық солардың техникалық сипаттамаларын сипаттайды, тұрғылығын, сонымен қатар жай монтаждарды. Бүгінде талшықты–оптикалық кабельдер көптеген перспективалары болып табылады. Онда күрделі магистралдық шекарасы құрылған және қалалық желі, сонымен қатар және жоғары жылдамдықта байланыс жолының жергілікті желісі. Сапасында тұратынындарды жақсы қарым-қатынаста сипатталғандарды, негізгі ортада оралған жұптар деп атайды.


title: Сабақтың барысы - Сабақтың барысы

text:
Сабақтың барысы:
Мұғалім сөзі: «Мемлекеттік рәміздер –еліміздің егемендігі мен тәуелсіздігін паш ететін нышандар. Бұл рәміздер біздің мемлектіміздің өткені, бүгіні мен болашағы арасындағы сабақтастықтың жарқын бейнесі.
Мемлекеттік рәміздер - халқымыздың рухын, ұлттық салт-санасын, қаһармандығы мен даналығын, болашаққа үмітін, арман-тілегін жеткізетін ерекше құнды белгілер. Желбіреген аспан түстес байрағымыз халқымыздың арманын асқақтатып, қыран бүркіттей елімізді аспан әлемінде қалықтап тұр.
Қазақстан – тәуелсіз мемлекет. Әрбір мемлекеттің мемлекет екендігін білдіретін өздерінің Гимні, туы, елтаңбасы болады. Біз қазір тұрып ән тыңдайық. Ол - Республикамыздың Гимні, Гимнді салтанатты жағдайларда орындайды, оны орындаған кезде міндетті түрде орнымыздан тұрып, оң қолымызды жүректің тұсына қоямыз.(Гимн тыңдалады.)
Оқушылар «Жұлдыздар» және «Алғырлар» болып екі топқа бөлінеді.
«Рәміздер – елдігімнің реңі, теңдігімнің тірегі» атты викторинаның шарттары: ойын 20 сұрақтан тұрады. Әрбір дұрыс жауап берген топқа 1 ұпай беріледі. Қане осы сұрақтарға дұрыс, белсене жауап бере отырып, ұпай санын көптеу алуға тырысайық!
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Викторина    сұрақтары - Сабақтың барысы

text:
Викторина сұрақтары:
1. Қазақстан Республикасының рәміздері қай жылы қабылданды? (1992жылы 4 мауысым)
2. Қазақстан Республикасының рәміздеріне нелер жатады?
(Гимн, Ту, Елтаңба).
3. Гимннің сөзін кімдер жазған?
(Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Назарбаев).
4.Гимннің әнін кім жазған?
( Шәмші Қалдаяқов).
5. Қазақстан Республикасының Гимні неше рет ауысты.
(Екі рет)
6.Тудың авторы кім?
( Шәкен Ниязбеков).
7.Ту қандай түсті?
(көгілдір және сары).
8. Мемлекеттік Туда не бейнеленген?
(Мемлекеттік Туда қыран, күн, өрнек бейнеленген)
9.Елтаңбаның авторы кім?
( Шота-Аман Уәлиханов пен Жандарбек Мәлібеков).
10. Мемлекеттік Елтаңбада не бейнеленген?
(Мемлекеттік Елтаңбада шаңырақ, қос пырақ, жұлдыз, «Қазақстан» жазуы бейнеленген)
11. Рәміз сөзі қалай аударылады?
(Символ, символика)
12. Ата Заң сөзінің аудармасы қалай?
(конституция)
13. Қазақстан қандай мемлекет?
(Егеменді,тәуелсіз мемлекет)
14. Ту сөзіне синонимдерді ата?
(жалау, байрақ)
15. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі қай тіл ?
(қазақ тілі)
16. Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті кім ?
( Нұрсұлтан Назарбаев)
17. Мемлекеттік Тудың көк түсі нені білдіреді?
(бейбітшілік пен тыныштықты)
18.Мемлекеттік Елтаңбада бейнеленген шаңырақ нені білдіреді?
(ортақ үй, халықтың біртұтастығы)
19. Ата Заң қай жылы, қай айда қабылданды?
(1995жылы, 30-шы тамыз)
20. Тәуелсіздікті қай жылы, қай айда алдық?
(1991жылы,16-шы желтоқсанда)
Осымен викториналық сұрақтар аяқталды. Әділ-қазылар алқасы ұнай сандарын есептегенше, Қазақстан, Қазақстан Республикасының рәміздеріне байланысты сөзжұмбақты шешейік.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Қ - Сабақтың барысы

text:
Сабақтың барысы
Рәміздер – елдігімнің реңі, теңдігімнің тірегі .
1.Ұлт 2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәмізі. 3.Көктем мерекесі(ай аты). 4.Қазақтың ұлы ақыны. 5.Қазақстанды орналасқан ғарышайлағы (космодром) 6.Нұр-Сұлтан қаласының ескі атауы. 7. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәмізі. 8.Қазақстандағы теңіз. 9. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәмізі. Енді оқушылардың Рәміздер туралы тайындап келге өлеңдерін тындайық. Сәнді айшығы, бедері, Рәміздер – ел беделі! Бойға таққан тұмардай, Қастерлеймін мен оны! Бұл таңбасы елімнің Елдігімнің белгісі, Мұнда да бар ерлігім, мұндада бар жер күші. Айнымайды аспаннан Біздің тудың бояуы. Оны халық қашан да Биікке іліп қояды. Сәнді айшығы, бедері, Рәміздер – ел беделі! Бойға таққан тұмардай, Қастерлеймін мен оны! Әділ-қазы алқасына сөз беріледі, екі топ марапатталынады. Қорытынды: Мемлекеттік рәміздерді қадірлеу тәуелсіз Қазақстанның әрбір азаматының қасиетті борышы. Мемлекеттік рәміздерді құрметтеу – елді, халықты, тарихты, әдет- ғұрыпты, салт- дәстүрді қастерлеу болып табылады. Осымен бүгінгі «Рәміздер – елдігімнің реңі, теңдігімнің тірегі» атты викторина аяқталды, қош сау болыңыздар! жүктеу/скачать 23,67 Kb. Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы

text:
Тақырыбы: «Рәміздер – елдігімнің реңі, теңдігімнің тірегі» атты викториналық ойыны.
Мақсаты:
- Оқушыларға Қазақстан Республикасының рәміздері туралы мағлұмат беру. Елін, жерін, тілін, қазақ елінің рәміздерін құрметтеуге тәрбиелеу.
- Қазақстан Республикасының рәміздері жайында берілген мағлұматтар бойынша оқушыларды қазақ тілінде еркін сөйлеп, ойын дұрыс жеткізе білуге, викториналық ойындар арқылы ойлау, қабылдау қабілеттерін дамыту.
Көрнекілік құрал–жабдықтар: Қазақстан Республикасының рәміздері: Ту, Елтаңба, Гимн суретттері, презентация.
Достарыңызбен бөлісу: |