text:
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
174
Мой необычный сверстник
Я родилась в солнечном городе Алматы, где и сейчас живу.
При рождении у меня обнаружили врожденный порок сердца,
кроме того артрогрипоз и парапарез верхних конечностей.
Когда установили такой диагноз, некоторые родственники сове-
товали моим родителям отдать меня в детский дом. Но родители
настояли на своем и сейчас об этом не жалеют.
Да, есть у меня инвалидность, и я понимаю, что нужно мне жить
и учиться, трудиться, радоваться жизни, добиваться цели в жизни.
И в этом мне помогает моя двоюродная сестра, моя сверстница
Таипова Гульзара. Мы друг о друге мы знаем практически все. Я
называю ее необычной, потому что на нее всегда можно положить-
ся: она моя опора, моя поддержка. Она искренне любит меня. Для
меня этот период, период взросления, дается очень трудно и мо-
рально, и духовно, и физически. Но, несмотря на это, я иду в этот
мир с определенным багажом знаний и навыков. Учусь хорошо,
участвую во всех проводимых мероприятиях в школе: пою, танцую,
инсценирую. Люблю спортивные игры, занимаюсь плаванием. В
свободное время занимаюсь бисероплетением, батиком, коврот-
качеством, шью. Люблю общаться со сверстниками через интернет.
Я хочу оставить после себя след в жизни и достигнуть цели.
Сочинения детей из школ-интернатов
Мукай Балауса
15 лет, 9 класс
г. Алматы
КГУ «Специальная (коррекционная)
школа – интернат № 2 для детей
с нарушением опорно – двигательного аппарата»
Мой необычный сверстник
Я из тех, о ком тактично говорят – «с ограниченными возможно-
стями здоровья». Из–за двигательных нарушений в данное время я
обучаюсь на дому: учителя приходят ко мне домой.
Но этот рассказ не обо мне – я хочу рассказать вам о своей подру-
ге по имени Жанерке. Ей 15 лет, она учится в 9 классе школы – интер-
ната №2. Мы с ней дружим с детства. Жанерке по характеру очень
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
175
добрая, спокойная, отзывчивая и веселая. Она любит заниматься
бисероплетением, рисовать, петь и танцевать. Мы с ней часто про-
водили время вместе: читали интересные книги, разговаривали и
плели из бисера разные изделия. Она принимает активное участие
во всех мероприятиях: олимпиадах, викторинах, вечерах поэзии,
на выставках творчества. Она учится хорошо и с удовольствием по-
могает другим. Жанерке любит читать книги зарубежных писателей
и слушать классическую музыку. Она виртуозно играет на домбре
казахские кюи, занимается теннисом. Жанерке мечтает стать про-
граммистом. Для этого она усердно занимается, чтобы получить эту
профессию.
Наш класс очень дружный. В нем пять учеников. И все поддер-
живают друг друга. Акжан очень старательная. У Юли сильно разви-
то чувство юмора, она любит заниматься спортом. Берик – скрупу-
лезный и начитанный. Как видите, каждый ученик в нашем классе
индивидуум и разносторонняя личность. Во всех наших достижени-
ях, успехах мы благодарим своих любимых учителей. Они вдохнов-
ляют нас на достижение того, что кажется невозможным.
В нашем интернате люди создают вокруг себя ауру добра и ми-
лосердия. Они обладают колоссальной энергией позитива и любви
к миру.
Я желаю своей подруге Жанерке удачи во всех ее начинаниях, и
добиться цели.
Оразбаев Жанибек
15 лет, 8 класс
г. Алматы
КГУ «Специальная (коррекционная)
школа – интернат № 2 для детей с нару-
шением опорно–двигательного аппарата»
Моя необычная сестра
Жизнь всегда прекрасна, особенно тогда, когда рядом находится
твоя любимая сестра. Зовут мою сестру Даная, она учится в обычной
школе в Талдыкоргане. Даная очень симпатичная, веселая, умная,
жизнерадостная девочка. С ней мне очень легко в общении, у нее
можно научиться многому. Одно ее теплое слово, ласковый и неж-
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
176
ный взгляд поддерживают меня в трудную минуту. Она умеет рас-
сказывать разные истории и таким образом подбадривает меня.
Вы, наверное, думаете, кто это так рассказывает о своей необыч-
ной сестре? Я – Оразбаев Жанибек. Учусь в восьмом классе спецш-
колы – интерната № 2 . Учусь наравне с другими ребятами, которые
имеют такие же ограничения в здоровье, как и я. И в школе, и дома
меня окружают мои любимые родители, учителя и мои близкие дру-
зья, одноклассники. Но Даная среди них – самая близкая, безмерно
терпеливая. Когда она приезжает к нам в гости, мы дома устраива-
ем настоящий праздник. Инициатором праздника становлюсь я, а
Даная затейником – организатором интересных игр. Я очень люблю
свою сестру, и мне хочется, чтобы она всегда была рядом. У нее
большое сердце, на нее можно положиться.
Спасибо за то, что она есть.
Джалаев Руслан
12 лет, 5 класс
г.Караганда
КГУ «Карагандинская областная
школа-интернат для детей с нарушениями
опорно-двигательного аппарата»
Невозможное – возможно
Самая великая сила человеческого духа
не в избежании неудач, а в умении подняться
после каждого падения.
Р.Эмерсон
Я инвалид – я не могу ходить. Заболел я по вине врачей, мне не-
правильно сделали прививку. Но я стараюсь перенести заболевание
достойно. Ежедневно занимаюсь лечебной зарядкой. В начале за-
болевания, когда мне было полтора года, я не мог даже самостоя-
тельно сидеть и держать ложку. Только к 5 годам я научился ползать.
До сих пор мои родители напоминают, что, несмотря на незаживаю-
щую рану на подбородке от падений, я продолжал тренироваться,
потому что мне очень хотелось передвигаться самостоятельно. Бла-
годаря ежедневным систематическим занятиям окрепли и мышцы
на руках – я уже мог писать не только фломастером, но и ручкой.
Бывает, с острой завистью смотрю на обычных людей, здоровых,
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
177
ходячих, и с горечью замечаю: многие из них пьяницы, бездельни-
ки…
И становится обидно: на что они, совершенно здоровые люди,
бесцельно тратят свою жизнь. А мне приходится прилагать огром-
ные усилия, чтобы добиться того, что им было дано от рождения.
Инвалид не тот, у кого нет руки или ноги. Инвалид тот, кто ноет, гля-
дя на свою рану (физическую или душевную), ждет, что сейчас его,
как пострадавшего, начнут жалеть.
Я понимаю, что образование является главным для достижения
целей. Из-за заболевания я занимаюсь дома. Всегда с большой бла-
годарностью буду относиться к учителям, которые помогают мне
покорить мир знаний. За три года уже прошел программу всей на-
чальной школы. И сейчас по некоторым предметам я обучаюсь по
программе 6 класса.
Недавно мне довелось прочитать несколько произведений, о ко-
торых хочу рассказать.
Я открыл для себя героя Великой Отечественной войны бла-
годаря замечательной книге Б.Полевого «Повесть о настоя-
щем человеке». Эта книга захватила мое воображение, при-
влекая острой и необычной ситуацией, мужеством и упорством
летчика Маресьева, потерявшего обе ноги, жизнь которого ста-
ла легендой. Прочитав это произведение, я понял, что настоя-
щий человек – это тот, кто умеет преодолевать трудности. Ни-
когда не надо сдаваться. Я понял, что нужно стремиться жить.
Не перестаю восхищаться повестью В.Титова «Всем смертям на-
зло…». Главный герой, казалось бы, в безнадежной темноте смог
найти свет… Владислав Титов для меня стал тем человеком, кото-
рый показал, что можно добиться всего, чего только можно желать,
главное – упорство, главное – борьба… Борьба с собой и теми обсто-
ятельствами, которые мешают мне жить счастливо.
Он был для подвигов рожден
И их свершил, презревши страх;
Ценою рук спас шахту он
И книгу написал карандашом в зубах.
Эти книги воодушевляют меня и помогают не отчаиваться. Если
один человек смог достигнуть невозможного, значит, сможет и дру-
гой. Каждому человеку дается возможность, чтобы изменить жизнь,
нужно лишь только приложить усилия и не сдаваться.
Мой папа для меня является примером, он – военный лет-
чик. Я хочу воспитать в себе такие качества, как упорство и сила
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
178
духа, которыми папа владеет в совершенстве. Только его близкие
знают, каких усилий ему это стоило, сколько времени он проводил в
библиотеках и за учебниками.
Я сделал для себя вывод: успех не приходит просто так, необхо-
димо приложить усилия, четко поставить перед собой цель и верить
в свои силы. Необходимо преодолеть страх и лень.
В моей жизни всегда встречаются люди, воодушевляющие меня.
Недавно я понял, что невозможного нет. Я участвовал в конкурсе
чтецов. Если бы еще несколько месяцев назад мне сказали, что я
буду выступать перед большим количеством людей, не поверил бы.
Я знаю, что необходимо заниматься ежедневно без выходных,
каникул и праздников. А как хочется играть и отдыхать, как другие
дети! Расслабишься на несколько дней, и результата тренировок
целого месяца нет. У меня не всегда получается упорно идти впе-
ред, иногда лень берет верх, и я могу весь день читать интересную
книгу. Но я стараюсь развивать в себе волю, представлять не труд-
ности в пути, а чудесный результат работы. Для меня важно, чтобы
меня окружали люди, верящие в меня. И хоть не всегда приятна
горькая правда, но советы людей, которым я не безразличен, помо-
гают мне бороться с болезнью.
Медведева Анна
16 лет, 8 класс
г.Караганда
КГУ «Карагандинская областная
школа-интернат для детей с нарушениями
опорно-двигательного аппарата»
Мой необычный сверстник
Никто не знает, как может повернуться судьба и чего от нее ждать
– счастья или беды. Не знала этого и Настя Огнева. В 5 лет в резуль-
тате несчастного случая ей ампутировали правую ногу, она стала
инвалидом, но любовь к жизни сделала ее настойчивой. Настя сми-
рилась с тем, что нельзя изменить, научилась с этим жить, причем
жить интересно. Конечно, ей необходимо было время: нельзя вче-
ра потерять ноги, а на следующий день начать полноценно жить. У
Насти был страшный путь: годы страданий, десятки операций. Кра-
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
179
сивая девочка, позитивная, добрая, преодолела лень, продолжает
себя все время воспитывать, преодолевать трудности.
Настя – открытый светлый человек. Беды ее не сломили. Она не
сдалась. Полностью сумела разработать руки, встала на ноги, но
нормальная ходьба с протезом осталась недоступна. Настя твердо
решила: «Жизнь продолжается!». Несмотря на свой недуг, занима-
ется плаванием. Она не отчаивается, не теряет веру в свои силы и
радость к жизни. Всецело отдает себя тренировкам, изнурительно
работает над собой ради минуты радости – победы!
Порой трудно приходится в жизни. Но спорт как нельзя лучше по-
могает почувствовать себя здоровым и духовно, и физически. Эта
поистине стойкая девочка победила не только свой недуг, но ре-
гулярно выступает на различных республиканских соревнованиях
среди людей с ограниченными возможностями, занимает призо-
вые места и побеждает. Она настолько преуспела в плавании, что
приняла участие во вторых Азиатских юношеских паралимпийских
играх 2013 года в г. Куала-Лумпур (Малайзия). Смелость и мужество,
которыми обладает Настя, достойны самых высших похвал. Не каж-
дый здоровый человек сможет добиться признания в жизни, как это
делает необычная сильная девочка Настя Огнева.
Наверное, такое отношение к жизни, к неизбежным трудностям
важнее самых громких спортивных побед и рекордов.
Посашков Дмитрий
16 лет, 9 класс
г.Караганда
КГУ «Карагандинская областная
школа-интернат для детей с нарушениями
опорно-двигательного аппарата»
Мой необычный сверстник
Так получилось, что я родился нездоровым ребенком. С самого
рождения за мою жизнь боролись врачи и родные. Я еще с детства
для себя решил, что мне надо быть сильным, волевым человеком,
потому что наряду с определением своего места в обществе, вы-
бором будущей профессии, всеми теми проблемами, которые ожи-
дают моих сверстников, я должен справиться еще с одной, самой
главной – победить болезнь. И пусть каждый год мне приходится
проводить время в клиниках на операциях, проходить через боль
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
180
и страдания, я знаю, что справлюсь. И уже есть небольшие успехи
– я могу самостоятельно передвигаться, заниматься плаванием, и
самое главное – я хочу успеть многого добиться в жизни.
А помогают мне справиться с моими проблемами авторы заме-
чательных произведений о мужественных людях.
Прочитав книгу Б.Полевого «Повесть о настоящем человеке», я
точно знаю, что воля раскрывает внутренние силы человека. Мне
очень обидно, когда ты борешься за здоровье, за жизнь, а люди,
которые это имеют, не ценят этого, бессмысленно «прожигают»
жизнь, губят свое здоровье. Порою мне кажется, что если бы им
пришлось испытать хотя бы десятую часть того, что переживаем
мы, воспитанники школы, то они в корне изменили бы свое отноше-
ние к жизни, к себе.
Работая над сочинением, я не мог не вспомнить о замечатель-
ном произведении Владислава Титова «Всем смертям назло». Вос-
хищаюсь мужественным поступком героя Сергея Петрова и его жи-
вым прототипом – автором, который, спасая товарищей, кинулся к
трансформаторному щитку и принял на себя удар в несколько ты-
сяч вольт. Восхищаюсь мужеством и волей шахтера, который вос-
питал свой характер, самоутвердился и определил для себя жиз-
ненные цели.
Он утвердил меня в мысли, что это огромное счастье – служить
людям, помог миновать трудный период жизни, перешагнуть ду-
шевный кризис и научил не растрачивать нервы и энергию попусту,
победить жалость к самому себе. Я понял, что жить полноценной,
активной, интересной жизнью может не только здоровый человек.
Мы тоже стремимся лучше узнать себя и окружающий мир в
процессе общения, путешествий, занятий спортом, увлекательно-
го творчества. Стоит только побывать в наших школьных музеях: в
музее истории школы, спорта, музее «Память», имени Муташа Су-
лейменова, и гордость за моих сверстников, воспитанников НОДа,
переполняет мое сердце, потому что уж я-то знаю, как завоевыва-
лись награды, я знаю цену всех побед, а некоторые были выиграны
даже у здоровых сверстников.
Как хочется быть успешным человеком, который добивается по-
ставленных целей! Я понимаю, что успех в жизни – это определен-
ные достижения, основанные на умении трудиться, планировать
свои действия, развивать свои способности, проявлять жизненную
активность, позитивно воспринимать жизнь, верить в себя.
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
181
Внеконкурсные сочинения
Андрей Косолап
10 лет, 4 класс
Актюбинская обл.
Мартукская средняя школа № 1
Мой необычный сверстник
Я хочу рассказать о своем друге- сверстнике – Масьянове Анато-
лие. С первого взгляда невозможно заметить, что у Толика пробле-
мы со здоровьем. Он такой же подвижный, энергичный и веселый,
как все дети, самая большая проблема его – это плохое зрение. У
Толика родовая травма, вследствие чего он видит только 1% прямо-
го зрения, он не видит, что находится по бокам, снизу и сверху.
Из-за болезни он не может ходить в школу как все здоровые
дети, с ним занимаются учителя на дому. Несмотря на такие откло-
нения, он учится хорошо, устные предметы ему даются лучше, чем
письменные. Особенно ему нравится, когда учителя занимаются с
ним по специальной программе на компьютере.
К нему приходит социальный работник, которую он ждет с не-
терпением, вместе они рисуют, играют в игры, делают поделки. Ле-
том Толик катается на велосипеде только возле своего дома, играет
в прятки, в футбол, в разные игры с детьми. Зимой катается на конь-
ках, лыжах, санках.
На конкурсах, проводимых для детей с ограниченными воз-
можностями, он принимает активное участие: рассказывает стихот-
ворения, играет в сценках, соревнуется в конкурсах. Помимо этого
он помогает маме по дому: кормит попугая, выгуливает домашнюю
собаку, помогает поливать цветы, моет посуду, ходит в магазин за
продуктами.
Я думаю, что таких детей на каждом шагу подстерегает опасность,
но у него есть сила воли, терпение, упорство, стремление к полно-
ценной жизни. Он напоминает мне героя повести Б.Н. Полевого
«Повесть о настоящем человеке» Алексея Маресьева. Так и Анато-
лий – благодаря своему упорству и силе воли добивается успехов.
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
182
Мне приятно, что у меня есть такой друг, который, несмо-
тря на болезнь, стремится не отличаться от своих сверстников,
добиваться своей цели, преодолевая трудности на своем пути.
Я считаю, что таким детям нужна дружба, товарищеская под-
держка и понимание.
Кенжибаев Тимур
4 класс
Западно-Казахстанская обл., с.Федоровка
Федоровская общеобразовательная школа
Мой необычный сверстник
Детство – счастливая пора. Но среди нас есть люди, которые не
могут жить так, как живем мы. В этом я убедился, когда посещал
школу коррекции и развития. Туда я попал в 6 лет потому, что, как
и многие дети моего возраста, я не выговаривал злосчастную букву
«Р». Это всегда вызывало среди окружающих улыбку, а среди свер-
стников даже смех.
После обычных уроков я спешил на занятия к логопеду. Эти за-
нятия всегда проводились очень интересно, затем можно было пои-
грать на тренажерах либо на компьютере. Среди детей, посещавших
школу коррекции, были и такие, у которых ограничения не только в
развитии речи. У некоторых было нарушение физического, у некото-
рых умственного здоровья – это были дети-инвалиды.
Часто обычные дети ими пренебрегают, и это ведет к их изоля-
ции от общества. А ведь многие из них очень талантливы, иногда
эти таланты даже удивляют: они поют, рисуют, пишут стихи, игра-
ют на музыкальных инструментах и даже занимаются спортом. В
общем, делают то, что обычные дети считают бесполезной тратой
времени.
Так получилось, что одна из девочек, посещавших коррекцион-
ку, жила в соседнем доме. Она была инвалидом детства – в свои 8
лет она не умела нормально разговаривать, очень пугалась посто-
ронних, часто плакала, а иногда у нее начиналась истерика. На вид
такая милая, всегда опрятная, но в поведении были какие-то стран-
ности. Так как я был младше ее, я вначале сторонился, дразнил и
убегал играть с другими детьми на улицу. Потом мама объяснила,
что Айсана – необычный ребенок и что не нужно избегать и оби-
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
183
жать таких детей, а наоборот, нужно защищать и покровительство-
вать им. Постепенно, я привык к ней и ее особенностям. Она ждала
меня после школы, мы могли часами с ней играть, и я даже стал
понимать её невнятную речь.
В коррекционной школе я научился не только правильно раз-
говаривать, но и понимать больных детей. Они, несмотря на мой
маленький возраст, говорили о своих обидах и просили «побить»
обидчика. Так я стал лидером среди них. За тех, кто не умел раз-
говаривать, я читал стихи и пел песни, у кого не слушались руки и
ноги, я подавал игрушки и помогал одеваться и раздеваться. А они
в благодарность дарили мне свою доброту. Я понял, что это такие
же дети, как и мы, только самые ранимые, самые чувствительные,
самые внимательные и самые доброжелательные, самые верные и
преданные друзья.
Мне очень хочется, чтобы все люди были здоровы и счастли-
вы. Чтобы больных детей было как можно меньше, а дети с огра-
ниченными возможностями поверили в себя и стали счастливее.
Пусть все будут добрыми и внимательными друг к другу и к окружа-
ющим их людям.
Кояшев Анвар
4 класс
Западно-Казахстанская обл., г.Уральск
КРО СОШ № 16
Мой необычный сверстник
Для сведения: Анвар любит читать книги, ходит в школьную
библиотеку и еще у него хорошая память на даты из книг. Он
инвалид, его диагноз: резидуальное органическое состояние ЦНС,
задержка психического развития церебрально-органического ге-
неза, нерезко выраженное общее недоразвитие речи, гипотала-
мический синдром, астеновегетативный синдром, плоскостопие.
В своем сочинении я хочу рассказать о своем друге Кудинове
Максиме. Он очень хороший друг. Мы живем с ним по соседству.
Подружились мы с Максимом в детском саду, когда нам было по
четыре года. А сейчас мы с ним учимся в четвертом классе средней
общеобразовательной школы № 16.
Максим приглашает меня на свои дни рождения, и я с удоволь-
ствием на них к нему хожу. Максим очень добрый, симпатичный па-
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
184
рень. Человека с таким характером надо еще поискать. Он всегда
готов прийти на помощь, что бы ни случилось.
За все время дружбы мы с Максимом ни разу не обиделись друг
на друга. У нас с ним много общих друзей. Если у кого-то из нас воз-
никла проблема, мы сразу же стараемся помочь друг другу. Напри-
мер, я Максиму помогаю на уроке казахского языка, когда он пишет
словарный диктант. Мне с Максимом всегда интересно. Мы с ним
гуляем, играем в футбол и смотрим мультфильмы.
Друг – это тот, кто никогда не предает и всегда приходит на по-
мощь, когда ты в беде.
Редакторы:
В.М.Айгараева
Н.М.Муканова
Технический
редактор:
И.Г.Смирнова
Дизайн
обложки
Р.Р.Шарипов
Ответственный за выпуск
С.К.Раева
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
185
Достарыңызбен бөлісу: |


title: МЕНІҢ   ЕРЕКШЕ   ҚҰРБЫМ - Сборник детских сочинений. Алматы: оф «Балбұлақ-Родник», 2014. 195 с. «Менің ерекше құрбым»

text:
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
12
достығымыз нығая түсті. Барлығы бізге тамсанатын. Біздер үй тап-
сырмасын бірге орындайтынбыз. Мектепке барарда бір-біріміздің
үйімізге соғатынбыз, мектепке бірге кіріп, бірге шығатынбыз. Бос
уақытымызды бірге өткізетінбіз.Осылай күндер өте берді. Бірде
таңғы ас үстінде ата-анамнан Сабиналардың көшіп кеткенін естідім.
Бұл кезде не істерімді білмедім. Онымен 2 жыл бірге жүріп бауыр
басып қалған болатынмын. Неге көшті екен деп іштей қынжылдым,
қиналдым. Сабинасыз жалғызсырап қалғандай болдым. Ол кезде
4-сынып оқып жүрген едім, өмірге шынайы қарағанды ұнататынмын.
Олсыз күндерім қызықсыз өтті. Көп күндер бойы үйрене алмай
жүрдім. Ол кезде телефон арқылы да,хат арқылы да байланысқан
жоқпыз. Сөйтіп достығымыз үзілді. Жылдар өткеннен кейін оны
ұмыта бастадым. Онымен бірге өткізген күндерім өмірімде әсем
естелік болып қалып қойды. Жылдар өтті... Мен Сабинаны ұмытып
кеттім.Өмірімде достарым көп,бірақ Сабинадай досты кездестірген
жоқпын. Бір күні дүкеннен келе жатсам,бір үйге бір қызды мүгедектер
арбасынан түсіріп үйге сүйемелдеп кіргізіп жатқанын көрдім. Ол кез-
де мен 6-сыныпта оқитынмын.Ол қызды көргенде жүрегім мұңға
толып, мұңайып қалдым. Қыздың өзіммен шамалас екенін білдім.
Сол кезде өмір тауқыметіне ұшыраған сол қызды аяп кеттім.Дүкен
алдында біраз ойланып қалыппын. Үйге келген кезде ата-анамнан
Сабинаның ауылға келгенін естіп, қуанышым қойныма сыймай
кетті. Оның қай үйге көшіп келгенін естігенімде, қуанышым су сеп-
кендей басылып қалды. Ойыма күдік ұялады. Манағы мен көрген
қыз Сабина болмаса екен деп тілеумен болдым. Ақыры шыдай ал-
май сол үйге бет алдым.Үйге келіп өзімді таныстырдым. Бір кездегі
Сабинаның құрбысы екенімді айттым. Анасы мені бірден таныды.
Мені айналып, толғанып үйге кіргізді. Мен Сабинаны араға көп жыл-
дар салып көрген кезде қатты қиналып кеттім. Және сондай мүсәпір
халде көрем деп ойламаған едім.Одан кішкене кезімде айырылып
қалғандағы бар қайғым қайтып келгендей болды.Бір-бірімізге үнсіз
қарап тұрдық. Ақыры мен шыдамай оны құшақтай алдым. Екеумізде
жылап алдық. Мен сол кезде оның жанарынан тағдырына деген
наразылығын байқадым. Өмірдің ащы дәмін жастайынан тартқан
оны аяп кеттім. Сол күннен бастап екеуміздің достығымыз үзілген
жерінен жолын қайта жалғады. Мен барымша оны алаңдатуға, са-
наулы сағаттар болса да оның қиындығын ұмыттырғым келді. Ата-
анасынан бұның қалай болғанын сұрағанымда әкесі:
- Қызымның қалада білім алғанын қалап, екеулеріңнің
достықтарыңды үзіп, қызымның қалам деген жылауына қарамастан
алып кеттім. Қалада 9 қабаттық үйдің 3-ші қабатынан пәтер сатып
алдым. Бір күні қызым кір жайып жүріп, балконнан құлап кетті. Ана-
сы екеуміз оның тірі қалғанына қатты қуандық, бірақ қызымның 2
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
13
аяғынан жан кетіп қалды, - деді мұң басқан жүзімен.
Мен мұны естіп әттең ол қалаға көшпегенде деп ойладым.
Бәлкім бәрі жақсы болар ма еді деп ойладым. Көз алдыма маши-
надан секіріп түскен, үстіндегі ақ көйлегі желпілдеп тұрған сары қыз
елестеді. Анасы оның аяғын емдетуге ақшаның жоқтығын айтты.
Бірақ емдеуге болатының естігенде ұміт ұялады. Сабина сияқты
кемтар қыздар өте көп. Менің көргенім бір қыздың жан айқайы. Ал
Қазақстанда бұлар қаншама.ата-анасы Сабинаны емдетуге ауқатты
адамдардан көмек сұрады. 5 айдан кейін оған ақша жиналды. Ата-
анасы оны шет елге алып кетті. Мен оның тілеуін алладан сұраумен
жүрдім. 6-сынып бітірген жаз айында Сабинаның аяғы жазылғанын
естідім. Қатты қуандым. Бірақ ата-анамнан Сабинаның сол жақта
қалатынын естідім. Қатты мұңайдым. Мұңымды қуанышым жеңді.
Мен үшін екеуміздің достығымыз өте бағалы. Онымен өткен
күндерім мен үшін өмірімнің ескермес ескерткіші болып қала бер-
мек.
ІІ орын
Қалиханова Айсара
6 а – сынып,
Батыс Қазақстан облысы,
Зеленов ауданы,
Зеленов жалпы білім беретін мектеп
Менің ерекше құрбым
(Бұл шығарманы жазып жүрген
күнделігіме сүйене отырып жаздым)
Әрбір ана өзінің баласының дені сау болғанын қалайды.
Айналамызда біздің көмегімізге зәру адамдар көп. Солардың бірі
менің ең жақын құрбым – Ажар. Ажар - сұлу, ерекше ақылды қыз.
Мен Ажарды жақсы көрем, түсінуге тырысамын. Ажардың өмірге
деген ұмтылысын көріп, оған қол ұшымды бергім келеді. Менің
достарым көп, бірақ Ажарды ерекше жақсы көремін. Онымен
әңгімелесіп, сыр бөлісемін. Ата – анасы да Ажардың ер жетіп, үлкен
қыз болып, жазылып кетуін тілейді. Туған – туысқандары, достары,
ауыл адамдары да қолынан келгенінше көмектесуде, бірақ та бұл
жеткіліксіз деп ойлаймын. Өйткені Ажардан бөлек Қазақстанда да
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
14
талай ауру балалар көп. Ауру балаларын емдеуге ата – аналарының
жағдайлары жоқ. Ал біздің елде ондай науқастарға арналған ем-
ханалар да аз. Сондықтан шет елдерге шығып емдеуге тура келеді.
Ал кейбір ата – аналар балаларын тастап кетіп жатады. Содан кейін
олардың халі не болмақ? Бірақ қазір барлығы да өзгеріп келе жа-
тыр. Қазақстанда жаңа сауықтыру орталықтары көптеп ашылуда.
Қазақстан дәрігерлері шетелден білім алып келіп, балаларды ем-
деуге өз үлестерін қосып жатыр. Бұған мемлекеттен үлкен қаржы
жұмсалуда. Бұның барлығы болашақ ұрпақтың денсаулығы үшін
деп ойлаймын.
Егер де мен сиқыршы болсам, осы әлемдегі барлық ауруларды
емдеп жазар едім. Сөйтіп, әлемде ауру адам қалмас еді. Ажардың
күлкісін көрсем, басқа арман жоқ , - дейді ата – анасы.
Бәріміз бірігіп Ажарға көмек бере аламыз. Мен бос уақытымда
үнемі досымның қасында болуға тырысамын. Екеуміз бірігіп кітаптар
оқимыз. Түрлі ойындар ойнаймыз. Кейде ол оқыған кітаптарынан
алған әсерлерін айтып отырады. Ол сондағы кейіпкерлер болғысы
келеді.
Егер де мен жазылып кетсем, осы ертегілерді кітапханаға барып
өзім оқитын едім, дейді.
Мен оның көңілін көтеріп, жұбатып: - Әлі – ақ жазылып кетесің? –
деп айтып қоямын. Ажардан асқан адам жоқ! Ол өзін – өзі жұбатады,
қайғырмайды. Далаға шығып жүгіріп, секіріп, күліп ойнағысы
келеді.
Өзімен құрдас балалармен мектепке барып, ойнап, дос болғысы
келеді. Мен қыс түскенде, Ажарға қарды әкеліп көрсетемін.
Ол табиғаттағы болып жатқан құбылыстарды зерттейтін ғалым
боламын, - дейді. Әр нәрсеге қызыға қарайды, тамсана қарайды.
Кейде мен оған қарап отырып, біз жүре де, қозғалып, ойнай
де аламыз. Бұдан асқан бақыт бар ма? Осыған да қуануымыз ке-
рек деп ойлаймын. Мен жақсы оқып, өскенде дәрігер болып, Ажар-
ды емдеп жазғым келеді. Ажар қазір Республикалық балаларды
сауықтыру орталығында емделіп жатыр. Мен оны сағындым. Енді
ауылға жазылып, қуанып қайтуын тілеймін. Республикалық бала-
ларды сауықтыру орталығында қазір көп бала емделуде. Мұндай
орталықтардың осындай ерекше балалар үшін маңызы зор. Бұл ем-
хана көптеген ата-аналардың үміт отын жағып отыр.
Ажарға 2010 жылы -та жасалды. 2012 жылы тағы бір ота
жасалды.Ол үш жылдан бері Астанада емделуде. Ажар жақында
ауылға қайтады. Мен оған көп сыйлықтар дайындап қойдым.
Ажар келгенде қуанып келетініне сенімдімін. Ажардың мінезі
– ашық. Ол Астанадан көп досты кездестіргеніне сенімдімін.Енді
қайтадан оралғанда жүріп кетуін тілеймін. Аяғынан тұрып кетсе ең
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
15
алдымен маған жүгіріп келетін шығар. Барлығымыз да қуанар едік.
Ажар өте өнерлі қыз ғой. Әрқашан қыста маған жылы шұлық тоқып
беретін. Мен онымен сыр бөлісетін едім. Аяғынан тұрып кетсе бірге
би билеп, ойындар ойнайтын едік. Сондай тамаша қыз. Тек жүре ал-
майды.
Міне бүгін хабарласып бір аптадан кейін келетінін айтты.
Көптен хабарласпаған еді қатты қуанып кеттім. Уайымдап та тұрған
сияқтымын. Асыға күтіп жүрмін. Үш жыл көрмеген досын кім
сағынбас? Күнге күн қосып, тосып жүрмін. Міне, осы шығарманы
жазып жүрмін. Өзімнің сезімдерім, армандарым туралы жаздым.Ол
бұл шығарманы бір сөзін қалдырмай оқып шығатынына сенімдімін.
Келетін күні де жетті. Не ойларымды, оған деген сағынышымды
қалай жеткізетінімді білмей тұрмын. Машинаның дауысы естілді.
Мен далаға шықтым. Машинадан алдымен Ажардың анасы шықты.
Содан соң әкесі Ажарды көтеріп машинадан шығарды.Мен не
істерімді білмей қатып қалған адамша тұрып қалдым. Оның отадан
соң жүріп кететініне сондай сенімді болып ем. Менің көңіл- күйім
түсіп кетті. Бірақ Ажарды көргеніме қуандым. Ажар ұйықтап жатты.
Әкесі оны көтеріп біздің үйге кіргізді. Біз шайға отырдық. Шай үстінде
Ажардың ата-анасы дәрігерлердің соңғы отадан кейін енді Ажардың
жүруіне мүмкіндік жоқтығын айтты. Мен қатты қайғырдым. Өмірдің
сондай қатал екенін түсіндім. Ажар тіпті мені көргісі келмеді. Ол
үшін барлығы біткен еді. Ажардың өмірге деген көзқарасы өзгерді.
Мен түгіл ата-анасын да,туған туысқандарын да тыңдамады.
Уақыт өте келе ол менімен сөйлесе бастады. Тағы да жан сы-
рын ақтаратын болды. Мен оған көмектескім келеді. Қайтадан
Ажардың жүрегі жібіп келе жатқандай. Ажардың ата-анасы менің
оған көмектесуімді сұрады. Олар Ажарды қайтадан емханаға баруға
көндірші деді.Мен Ажардың бұндай күйін көре алмай келістім.
Ақыры Ажармен сөйлесіп, оны көндірдім. Алғашында келіспеген
жоқ болатын. Мен оған үміт бар екенін айтып, тағы байқап көруін
сұрадым.
Олар 2013 жылдың 15 маусымында тағы да Астанаға кетті де
тамыздың соңында оралды. Жаттығулар жасау керектігін айтып-
ты. Ата-анасы Ажарға жаттығуға арналған құрал сатып алыпты.
Ажардың да көңілі көтеріңкі. Жазды Ажарсыз өткіздім ғой оны
сағынып қалдым. Мен мектепке баруға дайындалдым. Ажар да
менімен мектепке барғысы келді. Ол да алтыншы сыныпқа барады.
Оған сабақты үйден оқытады.Енді Ажарға көп көңіл бөле алмайтын
болдым. Бірінші қыркүйек күні сабақ басталды. Мектепті сағынып
қалыппын. Достарымды көріп қуанып кеттім.
Сабақ біткен соң күнде Ажарға барып тұрамын. Оған жаттығуларды
жасауға көмектесемін. Ажар жайлап аяғынан тұрып келе жатыр.
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
16
Аяқтарын қозғалта алады. Әне-міне дегенше жүріп кетуі де мүмкін.
Ол бір күні аяғынан тұруға ұмтылып, құлап қалыпты. Аяғын ауыр-
тып алыпты. Мен мектептен шыға Ажарға қарай жүгірдім. Ажардың
аяғы ісіп кетіпті. Ауылдағы ауруханада бас дәрігер жоқ екен. Анасы
аяғын таңып беріпті.
Ажар сол жағдайдан кейін қорқып қалған болуы керек.
Жаттығуларды жасауға батылы жетпейді. Мен қолынан ұстаймын
десем де келіспеді. Сөйтіп көп күн жаттығуларын жасамай жүрді.
Аяғы жазылған соң, мен оны қайта жаттығу жасауға көндірдім. Енді
жаттығуларын жасап жүр. Бәріміз де қуаныштымыз. Осылай бір ай
өтті. Бізде бірінші тоқсан аяқталды. Демалысқа шықтық.
Ажардың ата-анасы хабарласты. Олар Ажардың мені көргісі
келетінін айтты. Мен Ажардың үйіне шауып келдім. Алдымнан Ажар
шықты. Өз көзіме өзім сене алар емеспін? Қуанышымда шек жоқ!
Тіпті, жылап та жібердім. Қуаныштың жасы шығар. Ажар да қатты
қуанып тұр. Мені жұбатуда. Ата-анасы маған алғыстарын айтып жат-
ты. Осы күн менің мәңгі жадымда қалды. Мен осыдан кейін өмірде
барлығы да болады, тек үміт үзбеу керек деп ой түйдім. Ажар- менің
ерекше құрбым.
ІІІ орын
Зұлқарнаева Гүлбарам
12 жас, 7 сынып БҚО, Жәнібек ауд.,
Қамысты ауылы , ЖББОМ
Менің ерекше құрбым
Дос... Осы үш-ақ, дыбыстан тұратын сөздің астарында терең
мағына жатыр.
Дос – бір ауыз сөз айтпастан сені түсінетін, қиын – қыстау кезеңде
қолдау көрсетіп, қуанышыңды бөлісетін, сен үшін қуанатын жан.
Адам басқаның өзіне деген жақындық, жақсы байланысын
байқаса, онда өзі үшін ең құнды деп саналатын құндылықтарды
және адамдар арасындағы қатынастарға (сенімділік, адалдық,
құрмет, түсінушілік т.б.) деген ол адамның көзқарасын, қатынасын
анықтау қажет, сол арқылы жанына жақын адамды анықтап алуға
болады. Осылай адамдар арасындағы жүрек қалауымен, жан
үйлесімдігімен достық байланыстар құрылады. Достық қарым –
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
17
қатынас неғұрлым мықты болса, достар да соғұрлым бірін – бірі
біліп, өмірдің ащы – тұщысын бірге бастарынан өткереді. Өмірдің
небір «сыйларында» дос – сенің арқа сүйер қорғаның, қорғаушың,
қолдаушың, ақылшың, жанашырың, кеңесшің әрі сенімді адамың.
Осындай сәттерде жақын досыңның қасыңнан табылуы – ғажайып
сезім ғана емес, алланың берген сыйы ғой дер едім.
Достықпен адам өмір бойы байланысты. Достасқан адамды
құрметтеп, оның пікірімен санасып, жеке тұлға ретінде бағалап,
мінез – құлқының жағымды сапаларын көріп, мойындап, көмектесу
керек.
Достық – жолдастықтың жоғары сатысы.
Нағыз доссыз адам өмірі толық болмайды да. «Нағыз, үлкен
достықта адамдардың өмірлік ұстанымдары, бағыттары, мұраттары
да бір бола бастайды» - дегендей, біздің Айна екеуіміздің
достығымызға ешкімнің достығы тең келмейді деп айта аламын. Біз
бір ауылда, бір көшенің бойында арасында төрт үй салып көршілес
тұрамыз. Кішірек кезімізде балабақшаға бірге барып, бірінші
сыныпқа қабылданғанда да бір сыныпқа алындық. Тіпті аналары-
мыз біздерді бір – бірімізден қалдырмай бірдей киім алып беретін.
Бір жолы әкем қаладан келгенде екеуімізге екі қуыршақ әкелген еді.
Бірақ әлгі қуыршақтардың көйлектерінің түсі әр түрлі болып, менің
шыршық шығарғаным әлі есімде. Содан бері олар не алса да бірдей
етіп бір түсінен алатын болды.
Өсе келе кейде кейбір достардың арасында қателіктер болаты-
нын да байқап жүреміз. Ондай жағдайда шын достар бір – бірін
кешіре білу керек. Сенім достықты берік етіп, күшейтеді.
Оқу жылы аяқталып, сыныптан – сыныпқа көшу емтихандарымыз
біткен соң бәріміз жылдағыдай қалада, аудан орталығында тұратын
тумаларымызға қыдырдық... Көзді ашып – жұмғанша жаздың орта-
сы боп қалды. Бір күні қарсы көшеде бос тұрған бір үйге басқа ауыл-
дан бір отбасы көшіп келді. Қазақтың салты бойынша жаңағы көшіп
келген үйге ауыл адамдары кіріп – шығып жатты, содан кейін олар-
ды жағдайы келген көрші – қолаңдар ауыл адамдарымен қосып
шақырып, қонақ ете бастады. Естуімізше, үй иелері үлкен адамдар
екен. Қолдарында кішкентай немере қыздары бар.
Жаз болғасын кішкентай ауылымыздың барлық біз шамалас бала-
лары бірігіп, ауыл сыртында ойнайтынбыз. Кейде қызып кетіп, көше
– көшенің балалары жақтасып жарысамыз. Бірақ байқауымызша
жаңадан көшіп келген үйдегі қыздың ойынға тіпті зауқы жоқ. Ойынға
да шықпайды. Ұяла ма, әйтеуір көбіне үйде. Балалармен қосылып
ойнағанын да көрмейміз. Тек кештетіп шарбағының ішінде жүргенін
байқаймыз.
Бізге қарама-қарсы тұратын сол бір қараша үйдің жайы, әсіресе
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
18
кішкентай қыздың өмірі бізді қатты алаңдатты. Сөйтсек, жаңадан
көшіп келген атай мен әжейдің, жас шамасы бізден кішірек Жұлдыз
есімді немересі бір аяғының кемістігінен еркін жүре алмайды екен.
Досым Айна екеуіміз мүлдем таныс емес ауылға көшіп келген,
ешкіммен де ойнамайтын, әрі өзінің не үлкен не кіші бауыры жоқ
Жұлдызды аядық. Танысып қатарымызға қоссақ, көңілі бөлінер деп,
үлкендерше қонаққа шақырмасақ та, ауылға келгесін араласқымыз
келді.
Айна екеуіміз ақылдасып, қасымызға басқа да көрші құрбыларды
жинап, дұрыстап танысайық деп, Жұлдыздың үйіне бардық. Әжесі
екеуі үйдің көлеңкесінде қып - қызыл етіп қайнатылған құрттарды
қысып, кептіріп жатыр екен. Сондай әдемі – ақ. Жұлдыздың
кішкентай алақанынан шыққан құрттардың бәрі біп – бірдей. Үй
шаруасына төселгендігі, ұқыптылығы, еңбекқорлығы байқалады.
Әжесі бәрімізбен қалбалаңдаса амандасып, бәріміздің қолымызға
жаңа жасалған томпақ құрттарды бірнешеуден ұстатты. Рахметімізді
жаудырып, ыңғайлана қастарына отырдық. Бәріміз ащырқанып
құртты жеп отырмыз. Жұлдыз болса, анда – санда бізге ұяла қарап,
жымиып қояды. Біз Жұлдызбен дос болғымыз келетінін білдірдік,
ойынға шығып бізбен бірге емін – еркін араласып кетуді өтіндік. Бір
кезде әжей, жаулығының ұшымен көз жасын сүртіп жатып:
- Әй, қарақтарым –ау, қызымның әке – шешесі қазір тірі болса,
осы демалыста Жұлдыздарын емдетер ме, еді. Жазғы демалысты
пайдаланып, дәрігерге қарататын армандары бар еді. Тағдырға не
шара...
«Жығылғанға жұдырық» - демекші, бір жағынан ата – анасы-
нан айырылып, бір жағынан мына басының ісігіне ол аз деген-
дей, аяғының ақсаңдауы да қосылды. Әжей терең күрсініп алып,
әңгіменің төркінін бастады.
Екі жыл бұрын қызымның басында оймақтай бір томпақ пай-
да болды. Үлкейген де жоқ, ауырады деп, Жұлдыз да мазаланған
жоқ. Дәрігерге қаратқанымызда, оның ешқандай залалы болмай-
ды. Бара – бара кетеді деп үміттендірді. Бір жылдан соң басының
жиі ауыратыны байқалды. Әкесі мен шешесі ол ауырғанда асты –
үстіне түсетін. Қысқы демалыс кезінде аудандық ауруханаға барып
қаралып, ем – домын алып жүрді. Көктемгі демалыста тексеріске
барғанда екінші емін алып, жазда ота жасауға облысқа жіберуі
мүмкін деп, дайындалып жүрген еді. Көктемнің ауа райын білесіз,
бір де су, бір де қары аралас жаңбыр, батпандай балшық, осындай
кезде ауыл арасында жолдың нашарлығынан қатынау тіпті қиынға
соғады. Бір күні сабақ басталмас бұрын аудан орталығына тамақ,
көр – жер алуға Жұлдызды ертіп барып – қайтып келе жатқанда
жол апатына ұшырап, ата – анасы ауруханаға жеткеннен кейін көз
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
19
жұмды. Жұлдыздың аяғы сынып, ауруханаға түсті. Әйтеуір емделіп,
шықты ғой. Бірақ қазір аяғын сылтып басады. Жаз болса өтіп бара-
ды, сабақ болып қалды. Емдету керек. Жүріп – тұру бізге қиын, мына
қыздың болашағына алаңдаймын - деп, үлкен үмітпен баршамызға
қарағандай болды. Жұлдызбен бірінші кездесу осылай болды.
Біз сөйтіп, жиі – жиі барып тұрдық. Бастапқы уақытта ол өзі ту-
ралы көп айта қойған жоқ. Тек біздің сұрағымызға жай ғана жауап
беріп отырды. Ол – өте еңбекқор, мейірімді, ұялшақтау болатын.
Оның үстелінен өз қолымен жасаған қолөнер бұйымдарын көріп,
таңқалдық. Басқа балалар сияқты он екі мүшесі сау бола тұрып,
жалқауланып жатып алу деген Жұлдыздың бойына жат қылық.
Біреуге көмек керек болса көмегін аямайды, қолында бар болса
береді. Ойынға шақырсақ, біздер сияқты ойынға шыға қоймайды.
Аяғының кемістігінен ұялатын сияқты. Бірақ үйде әжесі мен
атасының үлкен қамқоры.
Бүгін, тамыздың бесі. Айнаның туған күні болатын. Сол көшедегі
құрбылар барлығымыз Айнаның туған күніне жиналатын болдық.
Жұлдыз да келді. Тәттісі мол дайындалған дастархан басында абыр
– сабырмыз. Кезектесіп жылы – жылы лебіздерімізді білдірдік. Ажар
болса, жұмбақ жасырды, Асыл тақпақ оқыды. Кезек Жұлдызға келді.
Бәріміз тына тыңдадық. Жасы біздерден сәл кіші болса да әп – әдемі
тілегін білдірді. Мен де Айнаның туған күні құрметіне «Бала тілегі»
әнін орындап берейін,- деді. Дауысы қандай десеңізші! Бәріміз ұйып
тыңдадық. Тағы айтшы, тағы, тағы бір ән!- деп жамырай сұрадық.
Осы жолы ұялмай, бұрыннан таныс достарша еркін отырды. Тағы
екі ән орындады. Ол болашақта музыка пәнінің мұғалімі болғысы
келеді.
ІІІ орын
Киікбаева Әсем
12 жас, 7 сынып,
Ақтөбе қ., №32 мектеп-гимназиясы
Менің ерекше құрбым
Алаңсыз өтіп жатқан балалық бал дәуренімнің қадірін мен бір
күнде-ақ түсінгендеймін. Оған себеп болған құрбым Айгүл еді.Айгүл
жастайынан тағдыр тауқыметін көріп зардап шеккен жандардың
бірі. Мен кейбір кезде құрбыма қарап, таң-тамаша боламын. Мен
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
20
оны қайсар қыз деп ойлаймын. Оның ата-анасы болмаса да, төрт
аяқты арбада отырса да,тағдырға мойынсұнған емес.
Айналамызға көз салып көрейікші. Екі аяғы, екі қолы болса
да, кейбір адамдар ананы-мынаны сылтауратып жұмыс істегісі
келмейді. Ішімдікке салынып, өмірдің бар қызығынан құр қалады.
Ал Айгүл болса, арбаға таңылып отырсада, бір затты ермек қылып,
оны аяқтамайынша, басқа нәрсені бастамайтын. Менің Айгүлмен
танысқаныма көп уақыт бола қалған жоқ, бірақ сол аз уақыттың
ішінде мен оның жан-дүниесін түсіне білдім.
Мүгедектер күніне байланысты «Жайсаң» мүгедек балалар
үйіне мектебіміздің атынан концерт қоюға бардық. Балалар бізді
қуанышпен қарсы алды.Мен жүргізуші болдым, әрі өлең айттым.
Ән айтқанда ерекше толқыдым. Өлең айтып тұрған кезде Айгүл
бірден көзіме түсті. Менің өлеңімді тыңдап, көзіне жас алып отыр
екен. Концерт біткен соң Айгүлдің қасына бардым. Екеуміз аз
уақыттың ішінде танысып алдық.
Оның басынан кешкен оқиғасы мені қатты ойландырды. Аяғы
жол апатына түскеннен кейін жүрмей қалыпты. Ата-анасы мүгедек
балалар үйіне Айгүлді өз қолдарымен тапсырса да, ол ата-анасы-
на кінә артпайды. «Барлық кінә өзімде,- дейді,- -Өзім жол ережесін
дұрыс ұстанғанымда мына отырған арбаға таңылмайтын едім. Сау
аяғыммен мектепке барып, сабағымды беске оқып, ата-анамның
мақтанышы болар ма едім», - деп көзіне жас алды. Мен одан әрі
Айгүлдің өмірі жайлы сұрай алмадым, өйткені одан әрі сөйлей ал-
мады. Айгүлдің өмірі жүрегіме қатты батты. Өзімді-өзім қолға ал-
дым, оның алдында көзіме жас алмауға тырыстым. Себебі біздің
мақсатымыз мүгедектер үйіндегі балалардың бір сәт болсын көңілін
көтеру болатын. Айгүлдің ішкі жан-дүниесі,ниеті таза, пәк екенін
бірден түсіндім.
Бізге берілген уақыт шектеулі еді. Автобус келген соң,
кетуімізге тура келді. Кетер кезімде Айгүл күтуімді өтініп,
бөлмесінен өз қолымен жасалған құмыраны алып маған сыйлады.
Айгүл менен бір ғана нәрсе өтінді. Ол мүгедектер үйінің
номерін алып, хабарласып тұруымды қалады. Құрбымның
сөзін қалай жерге тастайын. Сөйтіп Айгүлмен хабарласу мен
үшін дағдыға айналды. Анама Айгүлге барып, сыйлық ретінде
ұялы телефон сыйлауымызды өтіндім. Анам қуана-қуана
келісті. Демалыс күні анаммен бірге Айгүлмен жолығуға бар-
дым. Ол қатты қуанды. Ұзақ сөйлесіп, сағынышымызды бастық.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІІ орын - Сборник детских сочинений. Алматы: оф «Балбұлақ-Родник», 2014. 195 с. «Менің ерекше құрбым»

text:
ІІІ орын
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
21
Бір күні теледидар қарап отырып, кемтар балаларға қолдау
көрсету, дарындылығын ұштау, денсаулықтарына мемлекет тара-
пынан көмек ету мақсатында «Біз - бәріміз біргеміз!» тақырыбында
әр түрлі аталым бойынша байқау өткізілетінін естіп, жүгіріп Айнаға
осы хабарды жеткізіп, екеуміз Жұлдыздың үйіне бардық. Ол да ата
– әжесімен осы хабарды естіп, не істесем екен деп, ойланып отыр
екен...
Ертеңгі күні «Мектепке жол» акциясы барысында ауылдағы
балалардың келіп – кеткендерін тіркеу, мектепке даярлықтарын
бақылау үшін біздің сынып жетекшіміз Жанар апай мен мектептің
әлеуметтік педагогі Мержан ағай келді. Біз Жанар апай мен Мержан
ағайға Жұлдыздың қабілетін айтып тауыса алмадық. Кешегі теле-
дидардан естігенімізді айта бергенде, олар да сол туралы кейбір
мәселені шешуге, ақылдасуға келгендерін қуанышпен білдірді. Ағай
мен апай Жұлдыздардың үйінде екі сағаттай отырды. Біздер олар
кеткесін барлық мән – жайды Жұлдыздан естідік. Ата – анасыз жетім
қалған Жұлдызға қолдау көрсету мақсатында мектеп ұстаздары мен
ауыл әкімшілігі және демеуші бола алатын кәсіпкерлер Жұлдыздың
басындағы ісігіне ота жасауына қаражат жинап жатқан көрінеді.
Күн артынан күндер өтіп жатты. Барлығымыз Жұлдызды күтіп
жүрдік. «Оған ота жасалыпты. Аяғының ақсауына да жақсы ем алған
көрінеді. Сабақ басталғанша, денсаулығын жақсартуға жәрдем ет-
кен барша адамдарға мың ризамын»- деп атасы мен әжесі қуанып
отырды.
Бүгін Жұлдыздардың үйінде қуаныш. Барлығы Жұлдыздың
жағдайын сұрасып кіріп – шығып жатыр. Біз барлығымыз жиналып,
аз ғана сыйлық алып Жұлдызға келдік. Оның қуанышында шек жоқ.
Бұрынғыдай көп ақсамайды. Көңіл – күйі ширақ. Ауылымыздың
мектебіне баруға асық. Жаңа оқу жылын құлшыныспен, тың
жігермен бастауға асығып жүр. Барлығымызға шексіз алғыс білдіре
отырып, енді қыркүйек айында болатын байқауға қуана – қуана
қатысатынын айтты.
Бәрі үйлеріне тараған сәтте Жұлдыз бізге болған оқиғалары ту-
ралы бәрін айтып берді. Оның қуанышы ұзақ болса екен, келесі сай-
ыстан да жүлделі орын алсын деген игі тілекпен біз үйге тарастық.
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
22
Есболғанова Қарлығаш
7сынып,Тараз қаласы
№38 орта мектеп
Менің ерекше құрбым
Менің құрбым Әдемі
Тербетеді әлемді.
Қандай жерде жүрсе де
Әрқашан да әдепті.
Жоқ анасы, әкесі
Еркелетіп сүйетін.
Жоқ ағасы, әпкесі
«Сіңілім» деп жүретін.
Бір күні болды оқиға
Жүректі ауырта беретін.
Сол күні менің құрбымның
Аяғы кем болып қалатын.
Уақыт өтіп ес жиды
Ақылы да кеңейді.
Енді ондай болмаймын деп
Бізге сөзін жеткізді.
Ұмыттырдық деп жүрсек
Ол ішінен қиналды,
Түсінбей біз қарасақ
«Бәрі жақсы» деп қайтарды.
Бір күні келді кісілер
Жасанды мүше жасайтын.
Шетелден келіп өздері
Орындады мүгедек арманын.
Алып бердік керегін
Көзі оның жайнады.
Қол-аяғы сап-сау боп,
Шыр айналды ауланы.
Сол жерде табылып анасы
Құшақтады баласын.
Жаным, күнім, айым деп
Еркелетті баласын.
Аз уақытқа келіпті
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
23
Кетерін білмей жүріпті.
Екеуімізге де жақсы деп
Шетелге билет алыпты.
Әдеміні алғанда
Мен анама жүгірдім.
Жете салып мен оған
Жіберме деп өтіндім.
Ол кісі бізге көнбеді
Сонда да бізге кел деді.
Қарсы аламыз шаттана
Келген кезде сіздерді.
Әдемі екеуміз қосылып
Өлең айттық жайқала.
Гүл таратып бәріне
Рахмет дедік шаттана.
Мінеки, біздің әңгімеміз былай басталады. Біз Әдемі екеуміз
кішкентай кезімізден доспыз. Мен сіздерге онымен қалай
танысқанымды айтайын. Біз бір-бірімізбен алғашында бала-
лар үйінде таныстық. Сіздер мені: «Балалар үйінде не үшін жүр»
– деп ойлайтын боларсыздар, мен ол жаққа анаммен бірге еріп
барғанмын. Ал анам болса балалар үйінде тәрбиеші қызметін
атқарады. Мені анам кішкентай кезімде кімге тастарын білмей,
амалсыз өзімен бірге жұмысына алып кететін. Оның тобындағы
балалар өте ұйымшыл екен. Біреуі үйдің суретін салса, екіншісі
сол үйді құрастырмақшы, ал қасындағы бала болса оған керек
құрастырғышты тауып, беріп тұрады. Бәрінен де оларға сурет салып
отырған қыз ерекше көрінетін. Оның бір қолы, екі аяғы бүтін емес
екен. Бірақ соған қарамастан көңілденіп сурет салып отырған бо-
латын. Мен қасына барып бірден қарындаштарын ұштап, өшіргішін
дайындап бердім. Ол маған ұзақ қарап тұрды да:«Сәлем» деп
күлімдеді. Біз өзіміз туралы қызық әңгімелер айтып,жақсы арала-
сып кеттік. Біздің достығымыз міне осы күндерден басталды. Одан
кейін анам мені жиі апаратын болды. Ал мен онда бармай қалған
кезімде әр түрлі қызықты ойындарды іздеп, келесі күні сол ойын-
дарды барлық балалармен ойнап жүрдік.
Әдемі үшін анам екеуміз ақша жинайтын құты арнадық, соған
теңге салып жүрдік. Оған анамның қызметтес басқа тәрбиешілері
де, сол жақтың басқа жанашыр жұмысшылары да келіп салып кетіп
жүрді.
Әдемі өзін ешқашан жалғызбын деп ойламады. Біз де оны
ренжітпеуге, көңіліне дақ түсірмеуге тырыстық. Бірақ та оған
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
24
мейрімсіз, жаман балалар мазақтап, көңіліне тиетін сөздер айтқанда
бізге көрсетпей түнде жылап алатын. Одан кейін бір-екі жыл да зу
етіп өте шықты. Әдемі екеуміз тіпті апалы-сіңілідей болып кеттік. Біз
кейде сабақтарымызды да бір-бірімізге орындап беріп жүрдік. Кей-
де дәптерімізді ауыстырып алып бір күндері әпкелерімізден ұрыс
естіген кездеріміз де болды. Анам сол күндердің бір күні маған
Әдемінің аяқ-қолына не болғанын басынан аяғына дейін түсіндіріп
берді. Мен дәл сол кезде Әдеміні аяп кеттім, жасымды да бір сығып
алдым. Оның оқиғасы міне, оқып көріңіздер.
Ол кішкентай кезінде яғни екі-үш жас арлығында бір жол апаты-
на тап болады. Оның тек әжесі ғана болды, ал әке-шешесінің қайда
екендігі белгісіз. Сөйтіп Әдемі кішкентай кезінен тек қана әжесінің
тәрбиесін көрген. Бір күні олар қыдырып орталық паркіне барады.
Әбден көңілденіп үйлеріне қайтып бара жатады, бірақ олардың ауы-
лына баратын автобустар басқа аялдамадан жүреді екен. Сондықтан
олар үлкен жолдан өтуге тиісті болды. Жолдан өтіп бара жатқанда
қатты жүріп келе жатқан көлік зу етіп бір сәтте қағып кетеді. Олар
Әдемінің екі аяғын басып кетіпті. Әжесі қасына жақындап Әдеміні
құшақтап жылап «көмектесіңдерші» - деп айналадағы адамдардан
өтінеді. Дәл сол кезде жедел жәрдем көлігі де келіп жетеді. Ауру-
ханада дәрігерлер Әдемінің аяқтарын сақтай алмайтынын айтады,
оған әжесінің жүрегі шыдамай дүние салады. Бұл жақта олардың
көршілері болған бір кісі бар екен, ол жаңағы әжейді танып қатты
күрсініп қоя береді. Оның аты - Раушан екен. Әдемінің сырты-
нан қарап тұрып аяп кетеді. Бір-екі күн ойланып жүріп, бір шешім
қабылдайды. Ол қолына телефонын ала салып қызымен хабарласты,
себебі оның қызы Әдемінің анасымен жақсы араласады екен. Оның
анасы сол кезде шетелде жұмыс істеп жүріпті. Сол хабарды жеткізу
үшін ол кісі қызынан Әдемінің анасының нөмірін сұрап алады. Оның
анасы болса ол нөмірін басқа нөмірмен ауыстырып алыпты. Жаңағы
кісі төрт-бес жыл бойы мекен-жайын да, қол телефонын да таппай
іздеп жүреді. Жаңағы кісі оның электронды поштасын тауып, мән-
жайды жазып жібереді. Анасы келем дегенше аурухана басшылығы
Әдеміні балалар үйіне жібереді. Міне, сол кезде біз де танысып
алдық. Біз барлығымыз жинап біткен ақшаны алып шетелдегі жасан-
ды мүшелерді жасайтындарға тапсырыс бердік. Олар бізге Әдемінің
қол-аяғының өлшемдерін алуға бір-екі адам жібереді. Олардың
біреуі Әдеміні көргенде сәл кідіріп қарап қалады. Ал Әдемі болса:
«маған бұл кісі менің анашыма қатты ұқсап кетті» деп сыбырлады.
Дәл сол кезде әлгі Раушан әпке Әдемінің денсаулығын білмекші бо-
лып келіп қалады. Есік алдында тұрған кісіні Раушан әпке алыстан
көріп, өз көзіне өзі сенбей таң қалып қалады. Жете сала аты-жөнін
сұрап, оның отбасы жайлы мәлімет алады. Сонан кейін Әдеміге ертіп
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
25
барып екеуінің қолдарын ұстаттырып «Бұл кісі- сенің анаң, ал мына
қыз -сіздің туған қызыңыз! » деп екі езуі екі құлағына жетеді. Әдемі
жүрегі тартты ма білмеймін, бірақ жақсы танымаса да құшақтай
қалады. Сонымен, оның шетелдегі анасы осылайша қызының қайда
екенін, оларға не болғанын біледі. Ол кісі қазақша шала, ал шетел-
ше таза сөйлейді екен. Оның жұмысы шетелде болғандықтан, бұл
жақта ұзақ қала алмады. Ол осы жағдайдан кейін не істерін білмей,
басы қатып жүрді. Сонымен ол кісі Әдеміге де, өзіне де дұрыс бола-
ды деп шешіп, оны өзімен бірге сонда алып кетпекші болады. Маған
ол шешім ұнамады. Бірақ Әдемінің анасы бізге:
- Мен қызымды енді ғана тауып тұрмын, енді оны тастап ешқайда
бара алмаймын. Одан да сіздер біз жаққа келіп кетсеңіздерші.
Демалысқа шыққанда біз де келіп қалармыз. –деп бізді көндірді.
Мен оны қатты сағындым, Әдеміге суреттерді де, хаттарды да,
естелік сыйлықтарын да жіберіп тұрдық,сонда да мен онсыз
жалғызсырап жүрдім, оның орны ерекше болды. Бірақ уақыт өте
келе барлығы жақсы болып кетті.
Осындай мүгедек балалар біздің елде көп. Бірақ олардың бірі
арманына қол жеткізіп жатса, ал басқалары қиналып жүр. Мүгедек
адамдардың ең бақыттысы- Әдемі деп ойлаймын. Себебі оның
көптеген жанашыр достары, анасы бар және де еркін жүруге
мүмкіндігі бар. Ал сонда жағдайы жоқ мүгедектердің жайы не
болмақ? Бұл сұраққа теледидардан көрсетіліп жүрген «Жан жылуы»
бағдарламасының жауаптары өте-өте көп. Біздің ел ұйымшыл, жа-
нашыр, ақ көңілміз десе де оны іспен көрсете алмай жүр. Сондықтан
мүгедектер үйіне біздің елдің жанашыр халқы көмектерін беріп,
балалардың көңілдерін көтеріп тұрса деймін.
ЫНТАЛАНДЫРУ - 5-8 СЫНЫПТАР
(Шығармалардан үзінді)
Аймұратова Мадина
12 жас, 6б сынып,
БҚО, Сырым ауданы, Жымпиты ауылы,
ЖББ Қ.Мырзалиев атындағы мектеп
Менің ерекше құрбым
Достық - өмір үшін ең қажетті нәрсе, доссыз өмірдің мәні
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
26
болмайды. «Досы жоқ адам-тұзы жоқ тағам» деген мақал бе-
кер айтылмаған. Достық екі адамның бір-біріне деген адалдығы,
жанашырлығы, татулығы. Достар бір-біріне қамқор болып, тек
қана жақсылық жасауға тырысады. Кейде болмашы нәрсеге бола
ұнжырғамыз түсіп, өмірге ренжіп жатамыз. Алайда осы өмірге он
екі мүшең түгел болып келудің өзі бақыт екенін мүмкіндігі шектеулі
жандарды көргенде барып түсінеміз. Мейірімділік өзгелерге қамқор
болу дегенді білдіреді.
Менің ерекше досымның бірі ол Арман. Досым ақкөңіл, қашанда
ақжарқын, өмірге өте құштар жақсы бала. Тек әттеген-ай, дене
бітімінің аздаған кемістігі болмаса, бәріде керемет. Мүмкіндігінің
шектеулігіне қарамастан, бізбен бірдей жүріп, түрлі қоғамдық
шараларға, спорттық жарыстарға белсене атсалысып, ата-анасының
еңбегін ақтауға тырысып жүр. Сабақ үлгерімі де өте жақсы, әзілді
де жақсы көреді. Сол әзілқойлығымен бізді үнемі күлдіріп жүреді.
Досым әзіл жағынан мектеп аралық КВН-ға қатысып бас жүлдені
иеленді, ол аз десеңіз дойбы, шахмат үйірмелеріне қатысып
облыстық, аудан аралық жүлделерге ие болып, сыныбымыздың
мақтанышына айналды. Республикалық «Жұлдыз-ай» бала-
лар шығармашылық тапқырлығымен, шешендігімен танылып
«Шешен жігіт» номинациясы бойынша марапатталды. Алғашқы
республикалық «Бәріміз бірдейміз - кемсітуді білмейміз» жобасына
қатынасып жеңіске деген жігер танытты.
Анатолий Райымбек Қайратұлы
14 жас, 8 сынып,
БКО, Сырым ауданы,
Жалпы білім беретін Бұлдырты орта мектебі
Менің ерекше кұрбым
Сатыбалды екеуіміздің таныстығымыз мектеп табалдырығын
аттамай тұрып басталды. Әр жұманың бір күндері әлеуметтік
қызметкерлер мүмкіндігі шектеулі балаларды жинағанда, мен-
де бірге барып ойнап жүретінмін. Содан бір күні апай Бұлдырты
ауылдық кітапханасына бізді апарып, кітаптармен таныстырып, со-
дан кейін «Балалар шаһарына» алып кіргізді, сонда үстел үстінде
құрулы тұрған шахмат тұр екен. Негізінен Сатыбалды шахмат ой-
науды жақсы көретін, сол кезде менде шахмат ойнауды білетінмін.
Содан кейін екеуміз шахмат ойнап, бір-бірімзді танып, әлі күнге
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
27
дейін араласып келеміз. Сатыбалды біздің мектептен кеткенге дейін
кітапханаға барып шахмат ойнайық деп әзілдеп айтатын. Өзім ой-
лаймын, Сатыбалды екеуімізді достастырған - шахмат.
2005 жылы мектеп табалдырығын аттап даярлық топқа бар-
дым, одан 1-ші сыныпты, 2-ші сыныпты бітіріп, 3-ші сыныпқа аяқ
басқанда Сатыбалды біздің сыныпқа келді. Сатыбалды ең алғаш кел-
генде көп ешкіммен араласпайтын, тұйық көп сөйлемейтін болды.
Бұрыннан мені танитын, менімен көбіне ішіндегісін маған ақтарып,
сұрақтарын қарша борататын. Соңынан бір-екі жыл өткеннен кейін
ашылып, «жуастан жуан шығады» демекші, сыныптағы балалармен
ойнап әңгімелесетін болды. Мен, сонда сыныптағы балалар Саты-
балдыны мүгедек деп бөлмей, бірге араласқанға өте қуандым.
Қазекенова Жансая
12 жаста, 7 сынып
БҚО Бөрлі ауданы, Аралтал ауылы
Жалпы білім беретін мектеп
Менің ерекше құрбым
Менің Аружан есімді құрбым бар. Өзі бауырмал, қос бұрымды,
сондай сүйкімді –ақ қыз. Бірақ, тағдыр құрбыма мынау жарық
дүниені көруді жазбай қойған. Ол үш жасынан бастап көзі көрмейтін
болып қалған.
Онымен ең алғаш танысқаным әлі көз алдымда. «Сәлем,
мен Жансаямын» дегенде дауысы дірілдеп «Аружан» деген үні
құлағымнан кетпейді.
Аружан екеуміз сол күннен бастап жақын достар болып кеттік. Оны
ата-анасы емдетуге бар мүмкіндіктерін салуда. Ол мектепке бара
алмайды. Үйінде арнайы құрал-жабдықтармен оқып үйренеді. Мен
Аружанға қолым қалт етсе барып тұруға уәде еткенмін. Сол уәдемді
орындауға тырысып бағамын. Ол көп нәрсені керек етеді. Мысалы,
біріншіден адал достықты, өзіне көп көңіл бөліп, әңгімелескенді,
бірге таза ауада жүргенді жақсы көреді. Мен Аружанға барған
сайын, оның жанын түсінгендей болам. Оған құрбыларым туралы,
мектептегі қызықты жайлар туралы әңгімелеп айтып отырам.
Аружан менің келген дауысымды естісе жылап жіберетін.
Әрине, қуанғаннан шығар деп ойлаймын. Мен оған қалай қиын
екенін түсінемін. Оған көмектескім келіп тұрады. Арамызда нағыз
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
28
шынайы достық бар. Өз сіңлімдей көріп шашын тарап, киімдерін
киіндіріп, көмектесіп отырамын. Бұның әрине, еш қиындығы жоқ,
керісінше достық парыз деп түсінемін. Арамыздағы кейбір құрбы
қыздардың оның сыртынан түрлі сөздер айтып жүретінін естимін.
Оларға Аружанның жан дүниесін түсініңдер, кемсітпей, қайта оны
түсініңдер деп айтқым келеді. Мәдениет үйіндегі болып жататын
түрлі шараларға, концерттерге апарып, оның көңілін көтеруге тыры-
самын. Аружан мені басынан «апатай» деп атап кетті. Аружанның
өмірге деген құштарлығы, жарықты көрсем, түстерді ажырат-
сам деген сезімі өте керемет. Ол қолымен сипап, ермексаздан
әртүрлі ойыншықтар, гүлдер жасайды. Өлеңдер, өтірік өлеңдер
құрастырғанды ұнатады. Ол көптеген қиындықтарды көріп келеді,
ендігі жерде оларды жеңгісі келеді. Қайсар мінезімен алдына
мақсат қойып: «Мен қалай да көрем! Бәрі керемет болады, мек-
тепке барам, арнайы білім алам» деп армандайды. Мен де оған:
«Ешқашанда мойыма, басыңды тік ұста» деп қанаттандырып оты-
рамын.
Қадырбеков Нұрбек
12 жас, 7 сынып,
БҚО Теректі ауданы,
Алтынсарин атындағы ЖОББМ
Өмір-күрес. Өмірдің ағымына ілесіп, асау толқындарына бой
бермей, өмірге деген құштарлықпен күн кешіп жүрген құрбы-
құрдастарымды көргенде ерекше күй кешемін. Сондай қайсар
,шыдамды, қиындыққа мойымайтын ерекше құрбыларымның
бірі- Бақытжанова Аяжан. Жастайынан қабілеті шектеулі болса да
мен оның бір сәт болса да мұңайып жүргенін көрген емеспін. Иә,ол
мектеп партасында отырып өзінің тең құрбыларымен білім алған
жоқ, өз қатарластарымен сыр шертісіп, көңіл сырын да ақтара алған
жоқ. Бойы да,ойы да бес жасар сәбидей көрінетін Аяжанның өмірге
деген көзқарасы әлдеқайда биік. Сонымен қатар оның жүрегі кең,
пейлі таза.
Магилан Наргиза
6 сынып,11жас,
Алматы обл.,Қарасай ауд., Абай ауылы
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
29
М. Ғабдуллин атындағы орта мектеп
Менің ерекше құрбым
Қожалы менің ерекше досым. Әңгіменің қалай болғанын басы-
нан аяғына дейін айтып берейін.
Қожалы осы ауылда тұрмысы нашар отбасында дүниеге келді.
Әкесі мен шешесі І - топтағы мүгедектер еді. Екеуінің де ақыл-есі
сәл кемістеу болатын. Әкесі ай сайын зейнетақысын алған күні
ішімдікпен дос болып қалатын. Бір–екі күн үйге келмей қалатын
уақыттары да болатын. Қожалы басқа балалар секілді мектептің
бірінші сыныбына қабылданып әріп жазып, оқу оқып жүрген кезі
еді. Кенет әкесінің қайтыс болғанын естиді. Балалық қой, жылап
еңіреген жоқ. Ойын баласы көшеде достарымен ойнады. Үлкендер
оны ертіп бейіт басына әкесін жерлеуге апарады. Ел қатарлы барып
қайтып келеді. Әкесінің жетісін берген күні туыстарының бәрі кетіп,
анасы екеуі қалады.
Уақыт зымырап өтті. Жыл артынан жыл қуалап Қожалы есейіп,
бесінші сыныпты бітірген жазда болмайтын бір нәрсе үшін, көшедегі
балалармен төбелесіп қалады. Сол бір топ баланың ішінен ең
бұзығы Арман оның әкесінің жоқтығын айтып, ең жаманы баланың
кемістігін айтады. Қожалы туылғаннан кемтар болып, жүргенде
сол аяғын сүйреп басатын. Өзі осы жүрісін есі кіргелі бері ұят көріп,
көшеге де көп шықпайтын. Ал, енді міне бұзықтар ашылмай тұрған
жараның ауызын ашты. Біз қыздар алысырақ ойнап жатқан едік.
Қатты төбелесті көріп, біз де жүгіріп жетіп келдік. Араға қыздар,
ұлдар түсіп әйтеуір екеуін тоқтаттық. Мән жайдың ақ-қарасын білу
үшін Қожалыдан сұрастырдық. Ол қырсығып, айтпай көзіне жас
алып, үйіне жүгіріп кетті. Басқа балалардан мән-жайды біліп, ашуы-
ма ерік бере алмай, Арманға ұрсып жібердім:
- Сен әке-шешеңнің қасында, еш қиындық көрмей өмір сүріп
жүрсің. Неге Қожалыға әкесінің жоқтығын айтасың? Сен айтпасаңда
ол білмейді деп пе едің? Кемтар болса ол алланың салғаны ғой. Ол
әдейі мүгедек болайын деп болған жоқ. Айналадағы адамдар осын-
шама қатыгез болып кеткен бе? Неге өзіміздің қара басымыздан
басқа еш нәрсе ойламаймыз? Ол да біз сияқты бала. Оның да ел
қатарлы өмір сүргісі келеді. Бізбен оның құқығы бірдей. Ондай бол-
майды достар! Біз бір-бірімізге демеу болып дос болып мына бес
күндік дүниеде сыйласып жүрмейміз бе? – деп ренжідім.
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
30
Мошанова Әсем
8-сынып оқушысы,
Өскемен қаласындағы
№16 орта мектеп
Менің ерекше құрбым
Айналамызға зер салсақ бізді қоршаған ортада апат салдары-
нан, оқыс оқиғалар мен туа біткен аурулардан зардап шеккен жан-
дар қаншама. Жас болсын, кәрі болсын осы ауруларды бойына
қондырып алған пенделер біздің қоғамымызда бар.Солардың бірі
менің құрбым - Камила. Біз екеуміз тоғыз жасымыздан бастап до-
спыз. Камила он екі жасында жол апатына түсті. Содан бері оның
аяғы жүруін тоқтатып, көк арбаға таңылып қалды. Ол ақкөңіл,
адал, ақылды, адамгершілігі мол болғанына қарамастан, кейде
оңаша әңгімелесіп отырғанда дәрі - дәрмектерден шаршап, қажып
кеткенін айтып, алдына ыстық көз жасын тамызып та алады. Міне,
содан бері қанша жылдар өтсе де оның ауруына ем табылмай келеді.
Баласының жазылуы үшін барлық емханалардың табалдырығын
тоздырып, сенімін ақтай алмағанына күйінеді. Бірақ мен оның бұл
кемшілігін өзіне көп сездірткім келмейді. Оған жұбату сөздер айтып
оның көңілін бір көтеремін деп жүрген Дариға шешейге тіпті жаны-
мыз ашиды. Екі жыл бойы жалғыз қарлығашының дертімен арпа-
лысып келе жатқан ата – анасының қайсарлығына да таң қаламыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Нұржанова Жанеля - Сборник детских сочинений. Алматы: оф «Балбұлақ-Родник», 2014. 195 с. «Менің ерекше құрбым»

text:
Нұржанова Жанеля
6 «ә» сынып оқушысы
Батыс Қазақстан облысы,
Ақсай қ. №1 ЖББОМ
Оның аты – Жәмилия. Мен оны жанымдағы өзге құрбыларымнан
ерекше жақын тұтамын. Көз жанарының көрмеуіне қарамастан
өмірге деген құштарлығы жоғары. Әркез көңілді, бал жүзінен күлкі
кетпейді. Жүрегімен салған әнін шырқаған сәтте кең тынысты да-
уысына таң қаласың. Әнге деген сүйіспеншілігі шексіз. Мұңайған
сәтінде «болашағымнан зор үміт күтемін, ертең-ақ басқа адамдар
сияқты мен де жарық дүниені емін-еркін көретін боламын, көз жа-
нарым қалпына келетініне сенемін» деп өзін жұбатады. Сол сәтте
өзімнің кей сәттегі болмашы нәрсеге өкпелеп, қиналатын кездерім
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
31
есіме түсіп, ұяламын. Өмірге деген құштарлығы зор құрбымның
ерекшелігіне таң қалып, «осындай құрбым бар мен қандай
бақыттымын» деп айналамдағы адамдарға жар салғым келеді.
Ата-анасының, ұстаздарының, достарының, жақын адамдарының
кейбір сөздерін көтере алмай, өмірден түңіле салатын замандаста-
рыма өмірлік түсінігі айрықша құрбымды үлгі еткім келеді.
Арманы мен мақсатын жүзеге асырудағы мүмкіндігінің
шектеулігіне қарамастан алдағы өмірінен тек жақсылық күтетін,
жабырқау жанының жарасын «үміт» атты сиқырымен өзі емдеп жа-
затын Жәмилияның бұл ісін үлкен ерлік деп білемін.
Таубаева Көңілжай
13 жас, 8 сынып. Ақтөбе обл.
Байғанин ауданы
Жарқамыс орта мектебі
Оның әрбір әңгімесі-тұнған хикая.Оны үнемі тыңдап, сырымды
бөлісіп, ісім- мен көрсете алмасам да,сөзіммен демеу болып отыра-
мын. Ол өз армандарымыз орта жолда қалып қойғанына налыйды.
Өйткені ол журналист болғысы келетін.
Ендігі өмірде жаны жомарт жандар мен білікті мамандар кезігіп
Әсемді толықемдеп жазса. Біздің қолымыздан келетіні әрине- тек
бір Аллаға сыйынып, жақсылық күту ғана.
Төлеубаева Салтанат
13 жас, 7- сынып ,
№ 2 негізгі мектеп.
Ақмола облысы, Ерейментау ауданы
Еліміздегі ең бір күрделі мәселелердің бірі - жетім балалар мен
мүмкіндігі шектеулі балалардың тағдыры. Әрбір сәби бақытты,
денесі сау, анасының мейірімді алақаны мен асқар таудай қорғаны
екенін сезініп өссе, ол бойына барлық асыл қасиетті жинаған пара-
сатты азамат болып өседі.
Менің айтайын дегенім өзім оқитын мектебімде тәлім-тәрбие
алып, биыл қолына аттестат алған Ботбаев Сағымбайдың тағдыры.
Осындай балғын балалық шақта, кенеттен 4 - сынып оқып жүргенде
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
32
аяғының қатты ауыратынын сезген 9 жасар Сағымбай анасына
қатты қиналатынын айтқан болатын. Содан бері бірнеше жыл өтіп,
тағдыр оны қара арбаға таңған болатын. Мектептің мұғалімдері
Сағымбайға үйде сабақ бере бастады. Анасы оны бірнеше жерге
апарып емдеткенмен, еш нәтиже шықпаған соң өмірдің тағдырына
көнді. Анасы Гүлбаршын апай: «Сағымбай кішкентай кезінде ерке
де болған жоқ, сурет салып, ән айтуды жақсы көретін. Балаларға
көмектескісі келіп, далада доп қуалап жүрген балаларға қызыға да,
қызғана да қарайтын. Әттең не керек, тағдыр тауқыметін көп көрсек
те, өз аяғымен жүре алмаса да осыған шүкіршілік етіп отырмын.
Қазір есейді, биыл 11 - сыныпты аяқтады. Жұмыс істеп жүр. Газет
ұжымдарына айтатын аналық алғысым шексіз» дейді қуаныш пен
аяныштың жасын сүртіп жатып.
9-10 СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ЖҮЛДЕЛІ
ШЫҒАРМАЛАРЫ
І орын
Исатаева Ләззат
15 жаста, 10 сынып,
Алматы облысы,Талдықорған қ.
Көктал шағын ауданы.
Есжан Берліқожаұлы атындағы
№11 орта мектеп
Менің ерекше құрбым
Тылсым тыныштық... Айнала күңгірт жамылған. Каринаның қос
жанары төбеге қадалған. Міне, тағы да бір жабырқау өмірінің таңы
қылаң берді. Ауызғы үйдің есігі ашылып, апасының баяу қимылдап,
төсектен тұрып бара жатқан күнделікті қимылы естілді. Одан әрі,
отбасы мүшелерінің кезекпен-кезек күнделікті тыныс-тіршілігі ба-
сталып та кетті. Бірі тұрып, таңғы ас жабдығына кіріссе, өзгелерінің
дауыстары жуынатын бөлмеден шығып жатты. Осындай қарбалас,
күйбең тіршілік Каринаның көз алдында өтіп жатыр. Бұл оның он
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
33
жетінші көктемі еді... Осы уақыт аралығындағы тыныс - тіршілігі,
өмірі, осы аядай бөлмедегі төсекте өтіп келеді. Оның әрбір күні жат-
танды сарында өтуде.
Әттең дүние- ай, недеген қатал едің! Жас қыздың көз жанары
күні бойы терезеге телмірумен өтеді. Онда да бір сарынды бояудағы
сурет. Міне, сол көше, сол үйлер, тек оқта- текте әрі - бері сабылған
жаяу жүргіншілер ғана оның көңілін аулай алады. Соңғы кездері
Карина өзіне бір ермек тауып алды. Сол өтіп жатқан адамдарға
қарап, оның қандай кәсіп иесі екендігін, мүмкіндігінше қайда бара
жатқандығын, ой елегінен өткізіп, сипаттама беруді әдетке ай-
налдырды. Тіпті кейде, іштей түйсігі мен санасы арпалысатынды
шығарды. Ішіне екі жан кіріп алғандай. Оларға «ақ жаным» және
«қара жаным» деген аттарды қойып та алған. Кейде оңашада ба-
сына түскен тауқыметіне налып, ботадай мөлдіреген, тұңғиыққа
толы көздеріндегі ашшы жасына, ерік береді. Тумысынан сұлу
жаратылған келбетіне, қолаң шашы көрік беріп тұрады. Аққудың
көгілдіріндей жаратылған бейнесі, сәл жабырқау кезінде мұңайып
тұрған аққайыңды елестетеді.Кей сәттерде босаңсыған, жабырқау
көңілін білдірмеуге тырысады, өйткені аяулы әжесін аяйды,
сондықтан өзін бір сәтке тоқтатады. Өйткені көз алдында, көкірегі
қарс айрылған кейуана, күйбеңдеп, бәйек болып, әрқашан жанынан
табылады. Жатса- тұрса дұғасында немересінің сауығып кетуін мың
мәрте алласынан сұрайды.
Кенеттен есік сықыр етіп ашылып, анасы күлімсіреп келе жат-
ты. Күнделікті қызының тіршілік күйбеңін атқарып: «Жарығым,
күнің жақсы өтсін!»,- деп, маңдайынан бір иіскеп, көзіндегі тұнып
тұрған жасын іркіп, шығып кетті. Анасының артынан көз салған Ка-
рина қасірет пен қайғыдан қиналып бара жатқан анасын аяп,іштей
тағдырына налыды.Ол тағы да терезеге телміріп, өзінің мұңдас
досы – терең ойға шомып кетті. Сол сәтте түнде көрген түсі есіне
түсіп кетті, сол бұрынғыша көк аспан жүзінде қалықтап ұшып жүр
екен. Айнала жым – жырт ... Қалықтаған бұлттарды құшағына алып,
ұшып келеді. Кең дүние әлемі оған есігін айқара ашқандай. Алы-
стан мұнартқан кәрі таулар, жапсарлай жатқан тау сілемдері, ну
орман да, мүлгіген тыныштықта жатқандай. Сылдырап аққан Ла-
басы тауының мөлдір бұлақтары, сылқ – сылқ күліп ағып жатыр.
Жап – жасыл жер беті кілемдей құлпырады. Міне, қызыл – жасыл
көбелектер бір – бірін қуалай гүлдерге қонып, мені көрдің бе де-
гендей күн нұрына шомылуда. Бал жинаған аралар да күнделікті
қарбалас тіршілігіне кіріскен. Әр талдың бұтағында сайраған құстар,
ескен қоңыр салқын самал жел бетін сыйпай өтті. Жәндік атаулы да
өз тіршілік қамына кіріскен. Осылардың барлығы тылсым табиғат
келбетін суреттейді. Қанатын кең құлаштап, еркін тыныс алып, өзін
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
34
бостандықта, еркіндікте, жеңіл, әрі бақытты сезінгендей болды. Селт
етіп оянған сәтінде, өзінің құс болып жаралмағанына өкінгендей
болды. Жаңа ғана көрген ғажайып түсі көз алдында ғайып болды.
Әйтсе де Карина өзінің тіршілік иесі екендігін естен шығармайды.
Себебі оның бойында құстар сезбейтін: бауырмалдық, адамгершілік,
жақынына деген сүйіспеншілік, осынау тылсым дүниенің тынысын
ұғу, имандылық - осының барлығы тек тіршілік иесі адамзатқа ғана
тиесілі екендігін, жанына медеу қылады. «Апырай, түсімде осылай-
ша неге жиі көк жүзінде ұшып жүреді екенмін», - деген ой оны тағы
да мазалады.
Каринаның тағдыры қаншалықты қатал болғанымен, өмірге де-
ген құштарлығы ұшқыр, арманы асқақ. Осы құштарлық оны биікке
жетелейді. Ол өмірді қатты сүйеді. Әрбір сәті ешбір қозғалыссыз
өтіп жатқанымен, ол үшін күнделікті айналасында болып жатқан
жағдайлар, оқиғалар, жаңалықтар оның өмірге деген құштарлығын
оятуға аз да болсын өз септігін тигізеді. Тіпті отбасы кей кезде оны-
мен санасып, күнделікті күйбең тіршіліктің шешімдерімен бөліседі.
Мана анасы үлкен әпкесінің жақында университетте жауапты
сынағы өтетінін, оған күн демей, түн демей дайындалып жатқанын,
ендігі қалай тапсыратындығын айтып кетті. Карина болса, анасын
жұбатуға тырысып: «Апатай, әпкем жақсы дайындалып жүр, кейбір
сұрақтарын мен тексеріп, көмектескенмін»,- деді. Оған анасы
ризашылығын білдіріп, көзінің айналасындағы әжімдері жайылып,
жүзіне мейірім үйірілді.Жас қыздың көңіліне медеу ұялататын тағы
бір жай, оған келетін ұстаздары. Оларды кесте бойынша асыға күтіп
отырады. Апайларының берген білімдерін мұқият тыңдап, әрқашан
тиянақты жауап беріп, көп және тереңірек білуге талпынады.Тіпті кей
кездері саясатқа да көңіл бөліп, өмірде болып жатқан өзгерістерге
де тоқталып, өзінің өмірден қалыспай келе жатқанын танытады.
Кейде сөздерінің толық және анық дыбысталмағанына қарамастан,
қоғамның тыныс – тіршілігі, еліміздің жеткен жетістіктерін де қызу
талқылап, өз ойын еркін әрі ашық жеткізе алуға тырысады.
«Есейген сайын адамның білуге құштарлығы артып, таным
көкжиегі кеңейе түседі. Көкірегін кернеген асыл армандарын іске
асыру үшін адам үнемі ізденіс үстінде болады», - деп Мұқағали
Мақатаев айтқандай Каринаның да асқақ арманы бар. Ең алдымен
аяғы жүріп, қолы дұрыс қимылға келіп, сөзі түзеліп, ел қатарына
қосылу. Ол үшін табандылық, қажыр – қайрат пен қайсарлық қажет-
ақ. Әрине, ол өз күш – қуатына сенімді адамның, қолынан барлығы
келетініне сенеді. Кейде оның сана – сезімі арпалысып, қандай
шешім қабылдарын білмей адасқандай болады. Сондай сәттерде
өзінің жақындарының ақыл – кеңесін тыңдайды, бірақ кей кезде
ішкі түйсігі басқаны қалап тұрғандай болады. Осы кездерде оның
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
35
мұңайған аққұба жүзінде мыңдаған сұрақтар тұрады. Кейде ол:
«Шірікін, шынайы бақытты адам деп, кімді айтуға болады? Дені
сау адам ба, жаны сау адам ба, әлде жер бетін өз аяғымен басып
жүргендер ме?», - деп те ойлайды. Кеудесіндегі жұдырықтай жүрегі
осыған тынбай жауап іздейді. Осындайда ойы табиғат көрінісіне
жиі ауып кетеді, оның себебі көркем әдебиетті жанындай сүйіп
оқитындығында: жаңбырдан соңғы Көкталдың жусан иісі, жүректей
болып желбіреген қызғалдақтары, алыстан мұнартқан Лабасы тауы,
оған жыландай өрмелеген жалғызаяқ жолы, шыныдай мөлдір ау-
асы көз алдынан тізбектей өтіп жатады. Осы кезде әдемі ойын
бөлген, жұмыстан оралған әкесінің дауысы еді. Карина ой жетегінде
отырып, кештің қалай батып кеткенін де байқамай қалыпты. Ауызғы
үйден әкесінің: «Каришогымның күні қалай өтті екен?», - деген да-
уысы елең еткізді. Сол сәтте- ақ, Каринаның жүзінде әкесіне деген
ыстық ықыласы жүзіне қуаныш ұялатты. Әкесі Каринаның бөлмесіне
кіріп, жанына отырды. Қызының жағдайын сұрап,оны қуанту үшін,
алған сыйлығы – кітапты, ақырын ғана шығарып, қолына ұстатты.
Карина әкесіне шексіз ризашылығын білдірді.
-
Каришок, бұл кітапты да өз кітапханаңа қабылда, қаланы ар-
найы аралап, жүріп таптым,- деді әкесі.
-
Әрине, әкешім, бұл кітап та, менің кітапханамның төрінен өз
орнын алады, - деді Карина.
«Жақсы, жарығым», - деп күлімсіреген әкесі ақырын орнынан
тұрып, ауызғы үйге беттеді. Сол арада үлкен қызығушылықпен Кари-
на Шоқан Уәлихановтың «Таңдамалы шығармаларына» көз жүгіртті.
Тағы да терең, тұңғиық әлемге бойлап, бар тауқыметін, қасіретін
ұмытып, бүкіл сана –сезімі кітап мазмұнына шомылды. Ол тағы да
көңілінің осы әлемде жалғыз екендігін ұмытып, шаршаған көңіліне
медеу тапқандай, жаны рахаттанып, әр сөзді мұқият оқи бастады.
Басын сәл көтеріп, мұңдас досы - терезеге қарады. Үйлердің шамда-
ры жанып, қарбалас өмірге араласқан пенделерді көріп, тағы да бір
күнінің өткенін, ол іштей өмірдің осылайша тоқтаусыз өте беретін
үлкен керуен екенін пайымдады.
Әрине, ол өмір жайында ойланбайтын, толғанбайтын пенденің
жоқ екендігін, әркімнің өмірді өзінше бағалайтындығын сезінеді.
Әйтседе Каринаның өмірге деген көзқарасы өзгеше, сау адамның
өмірі күрес пен тартысқа толы болса, оның өмірі өз шеңберіндегі
тартысқа толы. Себебі өмір қызық пен рахатқа, қуаныш пен қайғыға,
азап пен қасіретке толы – үлкен мектеп. Одан алар тәлім – тәрбие ба-
стауы: отбасы, жақындарың, қоршаған орта. Соңғы кезде ұғынғаны,
өмір ешкімге де аяушылық танытпайды, себебі кез – келген тосын
сыйларға толы болады. Осындайда Каринаның көңіліне медеу бо-
латын жай, оны қоршаған жанашыр жақындары. Кейде «Жан жы-
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
36
луы» бағдарламасынан өзі сияқты дертке шалдыққан балалардың,
ата – ана мейрімінен тысқары қалғанын көріп, жаны түршігеді. Осы-
нау жарық дүние есігін жарымжан болып ашып, одан да сорақысы,
сол әлемде жалғыз қалуы, неткен қасірет десеңші!
Карина ой жетегінде, түпсіз тұңғиық теңіздің ескегін баяу тербетіп,
тыныштық әлеміне қалқып бара жатты. Міне, ол бұлтқа айналып тау
сілемін бауырлай ұшып келеді. Аспан әлемінде сан мың жұлдыздар,
жарқыраған ай сәулесі оған тұңғиық әлеміне жол сілтегендей.
Құсжолы арқандай болып, Жетісу көгіне жайғасқан, қаратұңғиық
мұнартып, оны әлдилейді. Терең ұйқыға кеткен Каринаның көрпесін
қымтаған әжесі шамды сөндіріп, ақырын шығып кетті. Тылсым
дүниеге бойлаған Карина, еш алаңсыз бейқам ұйқыға кетті.Оны
қызық пен қиыншылыққа толы өмірі алда күтіп тұр...
ІІ орын
Ғилымханов Мәрлен
15 жас, 10 сынып,
БҚО. Жаңақала ауданы,
№2 Жаңақала ЖББОМ
Менің ерекше құрбым
Бұл өмірде тағдырдың тәлкегіне ұшырап, айықпас дертке
шалдыққан жандар көп-ақ. Әр пенде маңдайына не жазылады,
соны көреді ғой. Кей пенде туғанынан кеміс боп тууы мүмкін. «Қате
аяқ астында» демекші, кейбір жандар жол апатынан зардап шегіп,
өкініш өртіне оранып жатады. Алайда, өкінгеннен не пайда? Болары
болып, бояуы сіңгеннен кейін қолдан келер шара бар ма? Әттең деп,
тізеңді соғып қала бересің. Мұқағали ағамыз айтқандай,
«Қайтер едің өмірге келмегенде,
Көнесің де...
Қайтесің көнбегенде?
Көресің де...
Қайтесің көрмегенде?
Көлден тамшы бұйырмас шөлдегенде.»
Құдайға жаныңның аман қалғанына алғыс айтып, өз халіңнің
ауыр екендігін түсініп, көз жасты сығып отырғанда, жаныңда жа-
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
37
нашыр досың болғаны қандай жақсы. Біздің айналамызда сол
жағдайларға тап болған пенделер аз емес. Ал оларға көмек қолын
созып, жылағанда жұбаныш болар достары саусақпен санарлық де-
сем, артық айтпасам, кем айтқаным болмас. Кейбіреулер сондай
жандарды өзінен төмен санайды. Қазіргі таңда сол ойдың жетегінде
жүрген адамдар күн санап көбеюде. Ол жандардың көретін көзі,
еститін құлағы болмаса да, сезетін жүрегі бар. Ал оларды жер
бетінде ауру- сырқаусыз жүрмін деп өзінен төмен санау ақыл -
ойдың таяздығы. Тәні сұлу емес деп, жан сұлулығын ұғынуға тыры-
спайтын пенделердің көп екендігіне таңым бар.
Өз басым сол жандарға жаным ашып та, басына түскен қайғы
- қасіретті көтеріп жүрген төзімділігіне де қызыға қараймын. Бірге
отырып сыр шерткенде көзіңе қат-қат болған жастың қалай кеп
тығылғанын байқамай да қаласың. Менің өмірімде өз басым-
да белгілі бір дерті бар адамның кездескені аз болғанмен, көрісіп
әңгіме - дүкен құрған кездерім көп болды. Ылғи да мен олармен
жақынырақ болсам деген ойда болам. Құрбы- құрдастарым көп-ау.
Бірақ, шерменге батып, мұң шағып, бірге жылайтын құрбым некен
- саяқ... Кей-кездерде көз жасты жасырып қалуға болатын сәттер
болады. Алайда, қарсы алдыңда бар сырын ағытып, бар қайғысын
төгіп отырған аяқ - қолы кем жанды көргенде жанардағы жасты жа-
сырып қалу мүмкін емес. Осы тақырып төңірегінде ой толғағанда,
бала күнімдегі бір оқиға есімнен кетпей қойды. Кішірек күнімде
Мержан есімді көрші баламен бірге ойнайтынмын. Тіпті, ол менің
қасыма қонып та қалатын, бір үйдің баласындай едік. Құрбымның
түнде ауырып қалатынын анама оның әжесі айтып кететінін кейін
білдім ғой. Мен мектепке баратын жылы ол денсаулығында ақауы
болғандықтан мектеп табалдырығын да аттай алмапты. Қандай
қиын десеңізші! Өзі құралпы құрбыларымен бірге бір партада отыра
алмау, тақтаға шығып сабақ айтып, бормен шимайлап жаза алмау...
тағысын тағы мектеп қабырғасындағы қызықтарды көре алмады-ау
деп ойласам, осы күні өзегім өртенеді. Біз қыздардың бұрымын тар-
тып ойнап жүргенде ол біздің сыртымыздан тамсанып қарап тұрады
екен ғой, өйткені оның үйі мектептің дәл қасында. Ол дүние есігін
ашқаннан бір аяқ, бір қолы жұмыс жасамай қалған екен. Тіпті анық
сөйлей де алмайды. «Бала кезінен мүгедек» деп жазылған қағазды
көргеннен кейін ғана оның жағдайын түсіндім. Сырттай қарағанда
оны дені сау адамға ұқсатасың. Бір жаныма бататыны қыздардың
оны менсінбейтіні еді... Ол мұндай тағдырды сұрап алған жоқ қой,
алланың жазғаны сол болар. Әттең! Қолымнан келсе, сондай бір
құдіретке ие болсам, оны емдеп алар едім. Әттең, қолымнан ештеңе
келмейтіні жаныма мұң ұялатады. Неге ғана солай болды екен деп
іштей налисың. Мен оған әрқашан көмек қолын создым. Ол мектеп-
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
38
ке бармаса да, мұғалімдер оны үйден оқытатын. Оның арманы көп
еді, маған әңгімелеп айтып отыратын...
Қол- аяғы кем болғанмен, ол да Алланың сыйлаған сыйы- өмірдің
ауыры мен жеңілін дәл аяқ- қолы сау адамдардай көріп келеді.
Қолынан келгенінше үй шаруасына көмектеседі. Мен сол жанды
ерекше құрбым деп білем...
Сол құрбымды түсінетін жандар жоқтың қасы. Әркім өз қара
басының пайдасы үшін жүргендей. Біздің заман-өзгеге мойын
бұрмай асқақтап, көкірек қаққан заман ғой. Сол заманды жасап
жүрген өзіміз. Заман адамды өзгертті дегеннен гөрі, адам заманды
өзгертті деген дұрыс-ақ. Менің құрбым сияқты тағдыр тәлкегіне
ұшырап жүрген жандар қаншама!
Таудан биік секілденіп талғамың,
Ардан биік секілденіп арманың.
Пенделікпен ұмытасың тәубеңді,
Сынағына шыдай алмай Алланың.
Адам баласына ең алдымен қанағат керек,- деп талай данамыз
да айтып кеткен. Алайда, барына қанағат айтып жүрген жандар
көп емес. Алланың берген сыйына шыдау үшін адамға үлкен төзім
керек-ау деп ойлаймын.
Ай мен күнге өптіргің кеп шекеңді,
Көрмедім деп өкпелейсің шетелді.
Тәубеңе кел, шетел түгіл зағиптар,
Көре алмайды өзі туған мекенді.
Иә, өзінің туған жерінің қара топырағын көре алмай жүргендер
барын естігенде, етегің жасқа толмағанда қайтсін. «Қайтер едік
өмірге келмегенде...» деп зағип жандардан құралған «Сәт» триосы
ән салғанда жүрегің езіледі.
Қошеметті көрмесеңіз несі бар,
Бар жағдайды ақиқатпен шешіп ал.
Жылы сөзді естімеген кезіңде,
Керең болып туғандарды есіңе ал.
Иә, ондай жандар жанары жаутаңдап сенен көзін алмайтынын
қайтерсің? «Айналайын» деген жылы сөзді күніне бірнеше мәрте
естіп жатамыз, алғысқа бөленіп, мақтау сөздердің куәсі де боламыз.
Естімейтін адамдарға кейбіреулер назар да салмайды ғой. Осындай
жайларды көріп жүргенде не істеріңді де білмейді екенсің.
Тәубеңе кел пенде болсаң есі бар,
Сабырсыздар қадірсіз боп тосылар.
Дүниеге қолың жетпей қалғанда,
Қос қолы жоқ пенделерді есіңе ал.
Олар дүние түгілі өз тағамын да сүйсіне жей алмайды емес пе?
Қазіргі кезде болған үстіне бола берсін дейтін қанағатсыз адамдар
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
39
бір нәрсеге ақшасы жетпей қалса, жақын адамынан айырылғандай
күйзеліп кетеді. Анау тұрған зәулім үйдің кілтін ұстай алмадым деп
сан соғатындар бар. Бұл бекершілік.
Бақыт мәңгі тұрсын десең басыңда,
Қанағат қыл, ашуланба, тасынба.
Көлігім жоқ деп ренжуің бекерлік,
Аяғы жоқ адамдардың қасында.
Олар көлік мінген құрбыларына қызыға да, қызғана қарайтыны
айтпаса да түсінікті. Айналаға көз салар болсақ, көретініміз бір-
бір шетел көлігін мініп алған жандар. Солар көлігі бұзылып
қалған жағдайда таяқ тастам жерге баруға ерініп, өзін бір жолы
болмағыш адамдай сезінеді. Қанша жан сол көлікке мінбедім деп
күндіз күлкіден, түнде ұйқыдан айырылды. Менің құрбымның да
арманының бірі - көлік жүргізу. Мүмкін болса өзім-ақ көмектесер
едім, әттең қолымнан келмейтіні өзегімді өртейді. Кей сәттерде
туған жердің топырағын өз аяғыңмен басқанға не жетеді деп бәріне
шүкіршілік етемін.
Топ алдында төрге озғың кеп төтеден,
Тым болмаса айтпадым деп екі өлең.
Ақын болып тумадым деп налисың,
Мылқау болып туғаныңда нетер ең?!
Осындайда әжемнің «екі көзім жайнап, тілім сайрап
отырмын» деген сөзін еріксіз еске аламын. Өйткені ол кезде төсек
тартып жатқан әжем аурудың қадірін түсініп айтқан екен ғой.
Жігіт үшін ұнатқан қызбен кездесіп, тілдесу бір бақыт емес пе?
Ал, мылқау боп туғандар ұнатқан қызымен кездесіп сөйлеспек түгілі,
көрісіп қалғанда «сәлем» деп те айта алмай, жанарымен жәутеңдеп
қарағаннан басқа не істей алады десеңші?
Құлақ түріп әркім айтқан пікірге,
Бей-берекет бой ұрасың күпірге,
Тау мен тасқа соға бермей басыңды,
Аман - есен жүргеніңе шүкір де!
Алладан аспандағы айды сұрамай, амандығыңның өзіне тәубе
айт!
Әрқашан жаны жаралы жандарға көмек қолын созайық, олар-
ды мейірім құшағына бөлейік, қамқорлығымызды аямайық дегім
келеді. «Аялы алақан, «Жан жылуы», «Балаларға өмір сыйла»
бағдарламалары арқылы оларға жан жылуын төгейік!
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
Тағдыр

МЕНІҢ   ЕРЕКШЕ   ҚҰРБЫМ

text:
Тағдыр
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
40
Менің досым да, дұшпаным да –
Тауқымет: әзірге екеуміз арбасумен келеміз.
Б. Қаби қызы
Азабын тартып тағдырдың бұлғақ- бұралаң,
Қайғының дәмін татты екен көптеу кім одан?!
Зағип жандардың мұң менен зарын бұл күнде,
Мың адам түгіл түсіне алмайды бір адам.
Тағдырлар үшін бола ма тағдыр кінәлі,
Кім білсін кімнің өмірге қалай туарын?!
Қос қолы кем боп туылған жандар білді ме,
Қасірет шегіп жанарын жаспен жуарын.
Күл болып кетіп ойлаған асқақ армандар,
Фәниде талай зарлап бір жалғыз қалған бар.
Мойымай жүрсін күн менен түнде түңілмей,
Қос аяғынан бірдей айырылып қалғандар...
Өмірдің мынау сынағы қашан өтелмек,
Жұбанып жүрміз бір күні өтер, бітер деп.
...Армандауменен жаралған адам аңсауға,
Армансыз болып өмірден мәңгі кетер ме ед?!
Тұнық сыр төгіп жалғасқан талай түндермен,
Сол жандар шерін сезініп, татып кім көрген?!
Әр түрлі болып жаралса да адам өмірде,
Көппенен бірге жүруі керек бір жолмен...
Құрбыдай санап кімге де болсын барар ем,
Осыны қалап тұр- ау бұл байтақ дала кең.
Орнаса егер пенде біткеннің теңдігі,
Сәулелерді кеп оранар еді бар әлем...
ІІ орын
Ақышева Ақсұлу
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
41
14 жас, 9 сынып, БҚО
Жәнібек ауданы,
Е. Ниетқалиев атындағы, ЖББОМ
Менің ерекше құрбым
Менің айтқалы отырған құрбым ерекше деп айтуға лайықты.
Мен оны мүгедек болған соң ерекше деп тұрғам жоқ, әрине. Оның
нұрлы жүзі, жайсаң мінезі, өмірге ғашық көзбен қараған қап-қара
көзі өте ерекше. Онымен танысқаныма көп те болған жоқ. Небәрі
екі ай болды. Оның бауырмалдығы мен қайсарлығы, жалпы тамаша
мінезімен өзіне тартқан соң ба, білмеймін, онымен бірден дос бо-
лып кеттік. Мәлика киіктің лағындай сүйкімді, дөңгелек көздерінен
әркез от ойнап тұратын. Қуанса, әрбір кірпіктері қуаныштан
дірілдейтін. Сондай–ақ бар бейнесінен шынайылық байқалатын.
Жағдай былай басталды. Біз, анам, әкем, ағам, інім бәріміз
Қамысты ауылына көшіп келдік. Мен үйді реттеуге анама көмектесіп
әуремін. Біраз күн абыр–сабыр болып, ақыры балалармен танысып,
білісуге мүмкіндік алдым. Көптеген достар таптым. Айсұлтан, Дана,
Әйгерім, Тимур, Зарина - бәрі де ақкөңіл, тамаша балалар екен.
Біз бір күні серуен құрып, топтасып волейбол ойнауға кірісіп кеттік.
Ойынның қызығына берілгенім соншалықты, шетте біздің ойыны-
мызды қызыға қарап тұрған қыз баланы байқамай да қалыппын.
Кенет, оны көзім шолып қалды. Біздерге үздіге қарап тұрған, отты
жанары бар әдемі қыз мүгедектер арбасында отыр.
А, сондықтан екен ғой, бізге мұнша қызығушылықпен қарап
тұрғаны. Жанына баруға бата алмадым. Жанына барып не айтаты-
нымды да ойлай алмадым. Осыдан кейін, берекем қашып, ойнауға
зауқым соқпады. Бірден үйге жүгірдім. Үй ауласында жүрген анама
келіп әлгі қыз туралы айттым.
- Күнім – ау, сен мына көрші Балжан апайдың немересі Мәликаны
айтып тұрмысың? Міне, оның үйі. Енді екеуің көрші боп, достасып
кетесіңдер, - деп анам мені біраз сендірді. Мәликадай тағдырдың
қатал сынына ұшыраған қызға демеу болып, дем беріп, арқа сүйер
жан құрбысына айналсам, оған тигізген үлкен шарапатым осы бол-
май ма деп ойладым. Ертеңгісін Мәликаның үйіне бардым. Сәлем
бере кіріп келдім. Үй іші жұпыныдай көрінді, әрі біраз шаң – тозаң
басып қалыпты. «Е, Балжан әжей болса жас емес, оның үй шаруа-
сымен айналысатын шамасы да жоқ шығар, ал Мәликаның түрі мы-
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
42
нау» деп іштей күрсініп қойдым. Төрде отырған ақжаулықты әжейді
көрдім.
– Сәлеметсіз бе, әже! Мен жаңадан көшіп келген көршілеріңіз бо-
лам. Атым – Ақсұлу.
– Амансың ба, құлыным, төрлете ғой, - деген жанға жайлы,
жүрекке жылы сөз естіген соң жүрегім бірден жібіп сала берді.
Балжан әже шеткі бұрышта ұйықтап жатқан қызды нұсқады.
Сұрамасам да, Балжан әжей өзі сөйлеп кетті.
– Басынан не сор, не қайғы арылмаған менің бейкүнә немерем
ғой. Өзі – мүгедек. Оның осы халі мені қатты күйіндіреді.
– Ал оған не болды? – деп таңдана сұрадым мен.
– Қызым әкесі Мұрат пен шешесі Әсия үшеуі кездейсоқ жол апа-
тына ұшырады. Ұлым мен келінімнен айырылып қалдым. Ал не-
мерем болса әке – шешесіз жетім қалды. Ол аздай осы жол апаты
салдарынан аяғы сал болып қалды. Мәликам ол кезде он жаста еді.
Одан бері үш жыл өтті. Немеремді анда апарып, мында апарып ем-
деткенмен, ем болмады. Бақсы-балгерге де қараттым, шипа табыл-
мады, қызым үшін бәрін жасадым, қайтейін енді. Енді не де болса
көнуге даярмын, тек осы немеремнің бағы ашылса болғаны, - деп
әжей еңкілдеп жылап қоя берді.Өзім түгіл, өзгенің әрбір күйінішіне
қайғыратын мен де жасқа еріксіз ырық бердім.
Енді – енді есімізді жия бергенде, бейкүнә періштедей ұйықтап
жатқан Мәлика да оянды.
Мен бірден:– Сәлем, Мәлика. Мен – Ақсұлумын. Осы ауылға
жаңадан көшіп келдім. Сіздердің көршілеріңізбін, - деп өзімді таны-
стыра кеттім.
Бағанадан бері жүзіне қарап, өмірден түңілген, ұяң, момын
қызды елестетіп отырған мен кенет ол ойымнан айни бастадым.
– Сәлем, Ақсұлу. Мен кеше сенің волейбол ойнағыныңды көріп
таңдандым. Тамаша ойнайсың. Көшіп келгенің қандай жақсы бол-
ды. Өзің сұлу, әрі елгезек қыз екенсің, - деп Мәликаның жүзінен нұр
ойнап шыға келді.
Мен біраз әңгімелесіп отырған соң, «ертең
келермін» деп, үйге қайтуға жиналдым.
Қызым, тоқта, тоқта, – деген Балжан әжейдің дауысы мені
тоқтатты. Аулаға шыққан соң, маған қарай келе жатыр екен.
– Шынар, қызым. Айыпқа бұйыра көрме. Мәликаның көзінше
айта алмадым. Мәлика немерем, күндіз – түні жалғыз, жанына серік
құрбы іздейді. Ешкім де оны елеп, мән берген емес. Қызым, сенің
жаның жұмсақ қыз екеніңді байқадым. «Не де болса, Мәликаммен
дос болып, қасында жүрші» деген өтініш айтпақшы едім.
– Балжан әже, қамықпаңыз. Сіздің үлкендігіңізді сыйлап
кішірейгенім емес, мен өзім шын ниетіммен Мәликамен дос
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
43
болғым келеді. Оның жанын аз да болса емдей алсам, бұл мен
үшін таусылмас бір үлкен бақыт болар еді, - деп шын пейілімді
білдірдім. Үйге барған соң, ойымнан Мәлика шықпады. Тағдырдың
қатал сыны–ай, – дедім, өмірге ғашық көзбен қараған бір пендеңді
неге мұнша тәлкекке түсірдің. Осы ойлар маған маза таптырмады.
Мәликаның жастай тартқан азабы, аянышты тағдыры, жас қыздың
жоғалған болашағы бәрі, бәрі мені қатты толғандырды. Келесі күні
Мәликаның үйіне тағы бардым.
– Сәлем, Ақсұлу. Қалың қалай? Қош келдің? Сені көргеніме
қуаныштымын.Мәлика сөзін айтып тауыса алмай жатыр. Менің
келгеніме қуанышты екені ажарынан, даусынан анық білінеді.
– Жақсымын, өзің ше?
– Өте жақсы. Сені көріп көңілім көтеріліп қалды.
– Балжан әже қайда?
– Әжем дүкенге кетті, сәлден соң келеді. Әжем мәнті жасамақшы.
Түскі асқа біздің үйде қал. Әжемнің мәнтісін жесең, таңдай
қақтырады. Сөйтіп, мен түскі асымды Мәликаның үйінен іштім. Сөзі
шындық боп шықты. Балжан әжейдің жасаған әр асының дәмі тіл
үйіреді екен. Алғысымды айтып, Мәликамен қоштасып кеттім.
Мен мүгедек болғанына налып, өмірден түңіліп, тағдырына
үнемі арыз айтып, күндіз–түні көз жасы құрғамайтын адамдарды
көрдім. Бірақ, мен Мәликаның көзінен қиындықпен қанша болса
да арпалысуға дайын, өмірден үміт үзіп кетпеген, өмірге құштар
қайсарлық сезімін байқадым.Таң ата анамнан ақша сұрап Мәликаға
сыйлық алып, оның көңілін көтермекші болдым. Дүкендерді аралап
бір қызғылт түсті сағат сатып алдым. Ол қуанатын болды ғой.
Түстен кейін, Мәликаның үйіне келдім.
– Ай, Ақсұлу, келгенің қандай жақсы болды. Ішім пысып, зерігіп
отыр едім, – деді Мәлика.
– Мәлика қарашы! Мен саған сыйлық алдым, - деп сағатты
көрсеттім.
– Мәссаған, көп – көп рахмет. Ақсұлу, әдемісін – ай деп жүрегі жа-
рыла қуанды. Мен де қуандым. Бірақ кейін көңілі жабырқау тартып
сала берді.
– Не болды? Әлде ұнамады ма, - деп қобалжи сұрадым.
– Жоқ ә, ұнағанда қандай. Бірақ маған сағаттың қажеті қанша
деп ойлап отырмын. Әрбір өткен күнім ғасырдан да ұзақ боп
көрінеді. Мен үшін ешқашан уақыт өтпейді. Жүре алмаған қандай
зор бақытсыздық! – деп бір қатты күрсінді.
Мәликаның жүрегіне жара салдым – ау, – деп жаным қиналды.
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
44
– Кешірші, құрбым! Сені уайымға салатынын білсем сағат сатып
алмас едім, – дедім.
– Жоқ ә, жай көңілім босады, сен қамықпа, сағатыңды шынымен
де ұнаттым.
Мен үшін бұл сөз, менің көңілімді қалдырмау үшін айтылған сыл-
таудай көрінді. Кенет, Мәликаның көңілін басқаға аударғым келді.
– Мәлика, сен білесің бе? Мәлика деген есім нендей мағынаны
білдіретін.
– Жоқ, әйтеуір бұл есімді әкем қойыпты.
– Мәлика – араб тілінен аударғанда «патшайым, билеуші әйел,
ханшайым» деген мағына береді.
– Рас па? Сен оны қайдан білесің?Бір кітаптан оқыдым. Атың тура
саған лайықты қойылған ат екен. Мәлика сәл жымиып қойды.
– Ақыры, Мәликамен біраз әңгімелесіп үйге қайттым.
– Апа, Мәликаны білесің ғой. Өте–өте–өте жақсы қыз.
– Иә, қызым. Менің пайымдауымша, Мәлика – өмірдің сынына
шыдай алмайтын адамдардан мүлдем өзге, бойында қуаты мол
ерекше қыз. Бірақ, амал нешік? Тағдырдың ісіне шара бар ма?
Жазмыштан озмыш жоқ деген, - деп анам да сөзімді қостап, біраз
күрсініп алды.
Осы кезден бастап Мәлика менің жақын құрбыма айналды.
Мұңымыз да, сырымыз да бір, арамыздан қыл өтпейтін тату құрбы
болып кеттік. Мені оның қайсарлығымен қоса ақжарқындығы,
бауырмалдығы, ақкөңілдігі өте қатты қызықтырды. Оның көзіне
қараған сайын жарқ етердей бір үміт сәулесін көрем. Өзгелердей
емес, тым ерекше туған ба деп те ойлайтынмын. Оның оқу–білімге
деген ынтасында шек жоқ. Бірақ оған мүгедектігінің кедергі бола-
тынына қатты өкіндім. Мәлика сондай – ақ әзілқой еді. Маржан-
дай тізілген майда тістерін жылтыратып күлгенде күлкісінен пәктік
пен шынайылық байқайтынмын. Оның өмірге деген көзқарасы
басқалардан бөлек, көңілінде қаншама орны өшпес ауыр дерт жат-
са да, оны көтеруге әркез дайын. Бірақ сіз Мәликаның жаны ау-
ырмайтын, ешкімге сыр білдірмейтін қыз деп ойламаңыздар. Ол
соңғы апта ішінде маған ішкі шерін тарқата баяндайтын. Мүгедек
болғанына қапаланғанымен, сырт көзге білдіргісі келмейді екен.
Оның айтқан тоқсан қайғысын мен ерінбей тыңдайтынмын. Ана-
сын, әкесін сағынатынын айтқанда екеуміз қосыла жылайтынбыз.
Мәлика тек мұң шертумен тоқталмайтын. Екеуіміздің болашақ жай-
лы талай–талай арманымыз, отбасы, мамандық, өмір жайлы арман-
қиялдарымыз бір – бірімен ұштасып жататын.Мен өскенде әнші
болғым келетінін айтатынмын. Ата – анам да маған сенен жақсы
әнші шығады дейтін. Мәлика кейде маған ән айтып берші деп те
қолқа салады. Әнді терең сезініп, түсініп, сүйсіне тыңдайтын.
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
45
- Шынар білесің бе, сен нағыз өнер үшін, ән үшін туылған
жансың,– деп мақтағанда көңілім өсіп, бір марқайып қалатынмын.
Мәлика сөз шебері болатын. Кез – келген кісінің көңілін тез таба
қоятын.
Мен одан болашақ мамандығы жайлы сұрағанда, ол: «дәрігер»,
– деп жауап берді. Адамдарды емдеп, мен сияқты талай–талай
көмекке зәру жандарға көмектесер едім деп қиялдап бастап, кейін,
«мен сияқты кембағал жаннан қандай дәрігер шығады дейсің», -деп
өзіне тоқтау салады. Мен сол кезде: «Жоқ, Мәлика. Олай деме».
Сен - өте ақылдысың, сұлусың, өнерлісің. Алға қойған мақсатқа
жету үшін талпыну қажет. Өмірде егер адам баласы қаласа, барлық
нәрсеге қол жеткізу әбден мүмкін. Тек қамығып, тұнжырап, өмірден
түңіле көрме. Ертең ғажап болып, армандарың орындалып жатса,
маған «сен айтып едің ғой дейтін боласың» деп оны ғажайыптың
болатынына сендіретінмін. Бір күні газет – журнал ақтарып отырып
мынандай жарнамаға көзім түсті. «Мүгедек жандарға Германияда
үлкен мүмкіндік бар». Германияда осындай сал науқастарды ем-
деу үшін ашылған клиника бар көрінеді. Онда білікті, тәжірибелі
дәрігерлер жұмыс істейді. Тіпті «үміт жоқ» дегендер де емделіп
шыққан көрінеді.Осыны оқи отырып, Балжан әже мен Мәликаның
үйіне жүгірдім.
– Әже, Мәликаның аяққа тұрып кетуіне зор мүмкіндік бар
көрінеді, - деп бәрін бастан аяқ баяндап бердім.
– Қой, Ақсұлужан. Біз талай жерден ем іздеп табан тоздырдық.
Одан қайыр болмағанда, бұдан не қайыр, - деді Балжан әже.
– Жоқ, әже. Бәрі Мәликаның болашағы үшін. Ол емделіп шығуға
тиіс. Өтініп сұраймын, бұл мүмкіндікті жіберіп алмаңызшы, - деп
біраз жалындым.
Келесі күні Мәликадан қуанышты хабар алдым. Әжесі екеуі
Германияға ем іздеп бармақшы көрінеді. Қуанғанымнан Мәликаны
құшақтап алдым.
– Ай, құрбым – ай! Сен үшін қандай қуанышты екенімді білесің
ғой, шіркін, - деп шаттығымды жасыра алмай айғайлап жібердім.
Біраз уақыт өткен соң Мәликалар да Германияға жол жүріп кетті. Сол
күннен бастап Мәлика екеуіміз күнде телефонмен сөйлесіп тұратын
болдық.Бір күні қоңырауға жауап бергенде қуанышты құрбымның
дауысын естідім.
– Ақсұлу, білесің бе? Мен аяққа тұратын секілдімін. Аяғымды
сезе бастадым. Дәрігерлер құлан таза айығуыңызға зор мүмкіндік
бар деп айтты. Мен Мәликадан да бетер қуандым.
– Айттым ғой, айтып едім ғой, құрбым, мен саған айтып едім ғой,
- деп күліп жібердім.– Иә, айтқансың, айтқанда қандай, – телефон-
нан Мәликаның сыңғыр күлкісі естілді.
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
46
– Мен саған үмітіңді үзбе дедім ғой, өмірде ащымен қатар тәтті де
болады, қиынмен қатар оңай да болады, күйінішпен қатар сүйініш
те болады, қайғымен қатар қуаныш та болады. Өмірде қиындықты
жеңе білген жандар ғана жеңіске жете алады. Сен – сол өр рухты,
жеңімпаз жандардың бірісің, Мәлика, - деп оған сөзбен дем беріп
қойдым.
Міне, сол күннен бастап Мәликаның аяққа тұрып, толық жазы-
лып, ауылға келіп, мені қуантатын күнін асыға күтудемін.
ІІІ орын
Әділова Тоғжан
15 жас, 10 сынып оқушысы,
Тараз қаласы
Бауыржан Момышұлы атындағы
№45 қазақ классикалық гимназиясы
Менің ерекше құрбым
Көңілім түсіп,жайсыз күй кешкенде әсем дауысымен сүйікті
әнімді салып, жүзіме күлкі, жүрегіме қуаныш сыйлайды. Кейбір
кездері онымен кітапханаға барамыз. Кітап - рухани азық. Жаксы
кітап оқыған сайын, бойына асыл тастарды жиғандай боласың. Жан
дүниедегі байлық – ойда мәңгі қалады, тозбайтын мұра іспеттес,
өмірлік серік.
Мерзімі шексіздікке ұласқан күйбең тіршіліктен қолы босаған
сәтте өсек пен өтірікті шетке ығыстырып, кітап оқуға зерделенген
адам қараңғылық есігін әлдеқашан құлыптап қойғандай. Мұндай
адамдар Күн сәулесіне еркелеп, жарықтың шапағатына бөленгендей
көрінеді маған.
Кітап оқу ойым мен санамды қазақ әліпбиіне бағындырған
сәттен бастап сүйікті ісіме айналды. «Білгенім бір тоғыз, білмегенім
тоқсан тоғыз» деген сөз айтар ойыма нұсқау, мазмұнын түсініп, сы-
рын ашпаған кітаптарымның санын есептеп болмаспын. Бұрындары
үлкен кітапханам болса екен деуші едім, себебі ойыма қанат, бой-
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
47
ыма күш беретін ол - кітап. Әдеби шығармаларды оқи отырып, жас
қиялым мен сезімімді ұштастырамын. Басты кейіпкер қандай күй
кешсе, мен де сондай халге түсемін, оны ойландырған өзекті ой
мені де толғандырады. Әдеби шығармаларды оқудың рахаты осы
емес пе?
Жақында Сайын Мұратбековтың «Жусан иісі» шығармасын
оқыдым. Жазушының ой талқысына салған басты өзегі - аса
салмақты, жасына қарамастан тілі орамды, ой - өрісі кең, дарынды
бала Аянның тағдыры. «Ағасы бардың жағасы бар» дейді, Аянның
тас қамалдай қорғаны, мейірбан ағасы жалыны қызыл соғысқа От-
ан-Ана үшін аттанған. Осынау қиын заманда көненің көзін көрген
кәрі әжесімен ағайын-туыс жағалап, өзге ауылға жетеді. Жаңадан
келген Аянға жолдас болуды құмартқан балалар көп, әйтсе де,
Аян ешкімді алаламайтын, ойын қызығына бірге бөленетін. Аян
оқыстан аяғын жарақаттап, әлгі қызықтың бәрін ұмытып, ойын ба-
лаларына алыстан көз жіберетін. Көп ұзамай асыл әжесі фәнимен
қош айтысады, сонда Аян мұңайған көңілмен біраз ауыр ойға түсіп,
сосын достарын ертіп, түнгі салқын самалмен ертегісін бастады.
Бірде қайғыға батырып, бірде шаттыққа бастайтын Аянның сөз
шеберлігіне бар балалар тәнті болатын, «тағы айтсаңшы» деп жа-
лынып, ертегілерінен мүлдем жалықпайтын. Кейін ауылға қаралы
қағаз келді, Аянның алтын тірегі, асқар тауы ағасы соғыста қаза тап-
ты. Баланың жүрегі тағдырдың тәлкегін көп сезінді, біраз уақыт өтіп,
ол балалар үйіне кетті.
Автор Аянның жүрегінде күшті салмақ тұрғанын, денсаулығында
кінәрат барын біле тұра, оның болашағынан зор үміт күтті, ондай
рухты баланың шыңы биік белестерді әлі-ақ бағындыратынына
күмәнданбады.
Ғұмыры қысқа жалғанда тосын жағдаяттар мен күтпеген
оқиғалар жиі болады. Мұны бәз біреулер Алланың сыны дер,
өзгелері жолы болмады не сәті түспеді деп құр сөзге көшеді. Абай
айтпақшы, адам туғанда есті болмайды, тек өмірді көргеннен кейін
тылсым дүние сырын таниды.Өмір сан алуан кедергімен жалғасқан
ұзын баспалдақтардан тұрады, біреу сүрінбей шыңға жетсе, екіншісі
жығылғаннан қозғалмай , еш әрекетке көшпей орнында қалады.
Демек,жақсы өмір сүру үшін бойда асыл рух, көзде лаулап жанған
от болуы керек.
Қалыптасқан көзқарасыма өзгеше сарын берген, терең ойға
түсуге себепкер болған бір жан бар. Ол - Жұлдыз.
Өткен күзде мектеп жүрегі - ұстаздар мерекесіне орай концерт
өткізілді. Екінші анамыздай болған сынып жетекшімізбен арнайы
концертті тамашалауға мектептен бірнеше оқушы бардық. Паһ,
шіркін! Өнердің құдіреті-ай! Биші қыздар бұралып, нәзіктікпен халық
МЕНІҢ ЕРЕКШЕ ҚҰРБЫМ
48
биін нақышына келтірді, енді бірде жеткіншек қолына домбыра-
сын алып, Құрманғазының күйін орындады. Өзге жастар ұстаздың
жұмсақ та қатты, қатал да нәзік болмысын бейнелейтін қойылым
сахналап, зеріккен көңіліміз тамаша әсер алып, демалып қалдық.
Кенеттен қара көзілдірік таққан талдырмаш бітімді, бұрымы ұзын
қызға бар назарым ауды. Концерт ұйымдастырушысы әлгі қызды
киелі сахнаға шығарып, қолына микрофон ұсынды. Сазды әуен
естілді, қыз ән салды. Оның бұлбұлдай тамылжыған әдемі дауы-
сы жүрегіме бірден жол тауып, құлағымда сазы қалды. Сахнадағы
болмысының өзі оның ерекшелігін, өзгеге ұқсамайтындығын тайға
таңба басқандай етіп көрсетті. «Барша жұртты өнеріне бас игізердей
ұлы дарын екен» деген сөздер санамда қайта-қайта жаңғырды.
Бойымды әлдеқандай сезім билеп, тіпті өзімді осындай әнші деп
көзге елестеттім. Үш минутқа созылған әсем ән мен нәзік дауыс
тылсым күшпен мені жаңа әлемге жетелегендей көрінді. Ән біткен
соң, дарынды қыз жүргізушінің жәрдемімен сахнадан түсіп, бөлмеге
кіріп кетті. Концерт біткен сәтте, қос жанарым әлгі қызды іздеумен
болды,таныс емес болғанымен, жүрегім оны жақын тартты. Сыртқа
жол тартып, кешкі самалдан ләззат алып тұрғанда, сабырлы
қалыппен орындықта отырған әнші қызды көзім шалды. Жерден
жеті қоян тапқандай қуанып, жанына бардым. «Өнеріңе тәнті бол-
дым. Керемет дауысқа ие екенсің. Есімің кім?» деп сұрадым. Қыз
сәл жымиып, «Есімім - Жұлдыз» деді.
Жұлдызға бірден үйренісіп кеттім, жақын құрбыма айналды.
барып, ақиық ақын Мұқағали мен Мұхтар Әуезовтың мазмұнды
шығармаларын оқып беремін, сонда мені бар ықыласымен
тыңдайды. Дүкендерді бірге аралаймыз, менің талғамыма сенеді.
Өзі - қой аузына шөп алмастай момын, болған жайлардың тек жақсы
тұстарын айтады, қандай болсын шешім шығарғанда тапқырлық
танытады, естіп-білгенін ой талқысына салады. Кей адамдар оны
түсінбей, қос жанарының жарық дүниені көрмейтіндігін бетіне ба-
сып, шамына тиеді, әйтсе де Жұлдыздың оларға ренжіп, ғайбат
сөзге бой алдырғанын байқамадым.
Жүректе үмітті сеземін
Көргенде ерекше құрбымды.
Биігіне өнеріңнің сенемін
Елестеткен сайраған бұлбұлды.
Мен Жұлдызды мақтан тұтамын. Болмысындағы өжеттік пен
қайсарлық оны биікке жетелейді, әсем даусымен барша жұртты ау-
зына қаратқан дүлдүл боларына күмәнім жоқ.
МОЙ НЕОБ
Ы
ЧНЫЙ СВЕР
С
ТНИК
49
ІІІ орын
Ибатуллиева Гүлнұр
15-жас, 10 "а"-сынып
БҚО, Зачеганск кенті,
№30 ЖОББМ
Менің ерекше құрбым...
Өкінбе, өкпелеме бүгініңе,
Өмір, өмір,
Болмайды түңілуге.
Мәңгі сені жазбаған сүрінуге,
Қайта тұрып, қақың бар жүгіруге.
М.Мақатаев
Адам шіркіннің басына не түспейді дерсің? Қуаныш та, қайғы
да, күйініш те, сүйініш те бар. Бұның барлығы бір тағдырдың басы-
на тоғысқандай. Әр пенде сол тағдырдың талқысына түседі. Бұны
көтере білетін, басына түскен ауыртпашылықтарға шыдай білетін
адам өмірдің шыңына жетер, ал нардың ауыр жүкке малшынған сыл-
быр күйі секілді басындағы ауыртпашылықтарға төзімі таусылған
пенде сол жолда өзін-өзі тәрк етер. Алла тағала қашанда жердегі
пендесін бөліп жармайды, тіпті мүгедек болса да. Тек жақсы жан-
дарды сынау үшін, сол жандарға бар ауыртпашылықтарды үйіп-төгіп
береді екен. Бұның барлығынан сүрінбей өткен бақытты болады
деседі. Мүгедек жандардың, демек, бәрі жақсы. Әр адам өмірге өз
несібесімен келері хақ.Мүгедек жандардың арманы – адам қатарына
қосылу, басқалар сияқты өмір сүру. Ұлы жаңалықты ашу олардың
да қолынан келеді. Олардың өмірге деген көзқарастары ерекше
талпыныстан құралады. Менің сондай құрбым бар. Оның есімі –
Махаббат. Ол өнер-білімге құштар ақынжанды қыз.Бірақ сөйлеген
кезінде тұтығып қалады. Ал ол сөйлеген кезде, тосыннан келген
жандардың оған тесіле қарағаны - жанын ауыртады. Өз ортасын-
|