title: ЖОСПАР: 1.ҚР МЕМЛЕКЕТІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ (КОНСТИТУЦИЯ БОЙЫНША)

text:
Қазақстан Республикасы - президенттiк басқару нысанындағы бiртұтас мемлекет. Республикада мемлекеттiк билiк бiртұтас, ол Конституция мен заңдар негiзiнде заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына бөлiну, олардың тежемелiк әрi тепе-теңдiк жүйесiн пайдалану арқылы, өзара iс-қимыл жасау принципiне сәйкес жүзеге асырылады.
10-бап КР Конституциясы
1. Қазақстан Республикасының азаматтығы заңға сәйкес алынады және тоқтатылады, ол қандай негiзде алынғанына қарамастан, бiрыңғай және тең болып табылады.
2. Республиканың азаматын ешқандай жағдайда азаматтығынан, өзiнiң азаматтығын өзгерту құқығынан айыруға, сондай-ақ оны Қазақстаннан тыс жерлерге аластауға болмайды.
3. Республика азаматының басқа мемлекеттiң азаматтығында болуы танылмайды.
Ескерту. 10-бапқа түсініктеме берілді - Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 2003.12.01. N 12 қаулысымен. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/10.htm
40-бап КР Конституциясы
1. Қазақстан Республикасының Президентi - мемлекеттiң басшысы, мемлекеттiң iшкi және сыртқы саясатының негiзгi бағыттарын айқындайтын, ел iшiнде және халықаралық қатынастарда Қазақстанның атынан өкiлдiк ететiн ең жоғары лауазымды тұлға. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/40.htm
41-бап КР Конституциясы
1. Қазақстан Республикасының Президентiн конституциялық заңға сәйкес жалпыға бiрдей, тең және төте сайлау құқығы негiзiнде Республиканың кәмелетке толған азаматтары жасырын дауыс беру арқылы бес жыл мерзiмге сайлайды.
2. Республика Президентi болып тумысынан Республика азаматы болып табылатын қырық жасқа толған, мемлекеттiк тiлдi еркiн меңгерген әрi Қазақстанда соңғы он бес жыл бойы тұратын Республика азаматы сайлана алады. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/41.htm
49-бап КР Конституциясы
1. Парламент - Қазақстан Республикасының заң шығару қызметiн жүзеге асыратын Республиканың ең жоғары өкiлдi органы. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/49.htm
50-бап КР Конституциясы
1. Парламент тұрақты негiзде жұмыс iстейтiн екi Палатадан: Сенаттан және Мәжiлiстен тұрады.
2. Сенат конституциялық заңда белгіленген тәртіппен әр облыстан, республикалық маңызы бар қаладан және Қазақстан Республикасының астанасынан екі адамнан өкілдік ететін депутаттардан құралады. Сенатта қоғамның ұлттық-мәдени және өзге де елеулі мүдделерінің білдірілуін қамтамасыз ету қажеттілігі ескеріліп, Сенаттың он бес депутатын Республика Президенті тағайындайды.
3. Мәжіліс конституциялық заңда белгіленген тәртіппен сайланатын жүз жеті депутаттан тұрады.
4. Парламент депутаты бiр мезгiлде екi Палатаға бiрдей мүше бола алмайды. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/50.htm
Сенат депутаттарының өкiлеттiк мерзiмi - алты жыл, Мәжiлiс депутаттарының өкiлеттiк мерзiмi - бес жыл Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/50.htm
51-бап КР Конституциясы
1. Мәжілістің тоқсан сегіз депутатын сайлау жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы жүзеге асырылады. Мәжілістің тоғыз депутатын Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайды. Мәжіліс депутаттарының кезекті сайлауы Парламенттің жұмыс істеп тұрған сайланымы өкілеттігінің мерзімі аяқталардан кемінде екі ай бұрын өткізіледі.
2. Сенат депутаттары жанама сайлау құқығы негiзiнде жасырын дауыс беру жолымен сайланады. Сайланған Сенат депутаттарының жартысы әрбiр үш жыл сайын қайта сайланып отырады. Бұл орайда олардың кезектi сайлауы бұлардың өкiлеттiк мерзiмi аяқталғанға дейiнгi екi айдан кешiктiрiлмей өткізiледi. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/51.htm
4. Қазақстан Республикасының азаматтығында тұратын және оның аумағында соңғы он жылда тұрақты тұрып жатқан адам Парламент депутаты бола алады. Жасы отызға толған, жоғары білімі және кемінде бес жыл жұмыс стажы бар, тиісті облыстың, республикалық маңызы бар қаланың не Республика астанасының аумағында кемінде үш жыл тұрақты тұрып жатқан адам Сенат депутаты бола алады. Жасы жиырма беске толған адам Мәжіліс депутаты бола алады. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/51.htm
64-бап КР Конституциясы
1. Үкiмет Қазақстан Республикасының атқарушы билiгiн жүзеге асырады, атқарушы органдардың жүйесiн басқарады және олардың қызметiне басшылық жасайды.
2. Үкімет алқалы орган болып табылады және өзінің бүкіл қызметінде Республика Президентінің алдында жауапты, ал Конституцияда көзделген жағдайларда Парламент Мәжілісінің және Парламенттің алдында жауапты. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/64.htm
71-бап КР Конституциясы
1. Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесi жетi мүшеден тұрады, олардың өкiлеттiгi алты жылға созылады. Республиканың экс-Президенттерi құқығы бойынша ғұмыр бойы Конституциялық Кеңестiң мүшелерi болып табылады.
2. Конституциялық Кеңестiң Төрағасын Республиканың Президентi тағайындайды және дауыс тең бөлiнген жағдайда оның даусы шешушi болып табылады.
3. Конституциялық Кеңестің екі мүшесін - Республика Президенті, екі-екі мүшеден тиісінше Сенат пен Мәжіліс тағайындайды. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/71.htm
75-бап КР Конституциясы
1. Қазақстан Республикасында сот төрелiгiн тек сот қана жүзеге асырады.
2. Сот билiгi сотта iс жүргiзудiң азаматтық, қылмыстық және заңмен белгiленген өзге де нысандары арқылы жүзеге асырылады. Заңда көзделген жағдайларда қылмыстық сот iсiн жүргiзу алқабилердiң қатысуымен жүзеге асырылады.
3. Заңмен құрылған Республиканың Жоғарғы Соты, Республиканың жергілікті және басқа да соттары Республиканың соттары болып табылады. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/75.htm
85-бап КР Конституциясы
Жергiлiктi мемлекеттiк басқаруды тиiстi аумақтағы iстiң жай-күйiне жауапты жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар жүзеге асырады Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/85.htm
ЖЕРГІЛІКТІ ӨКІЛДІ ОРГАНДАО
86-бап КР Конституциясы
1. Жергiлiктi өкiлдi органдар - мәслихаттар тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстегi халықтың еркiн бiлдiредi және жалпымемлекеттiк мүдделердi ескере отырып, оны iске асыруға қажеттi шараларды белгiлейдi, олардың жүзеге асырылуын бақылайды.
2. Мәслихаттарды жалпыға бiрдей, тең, төте сайлау құқығы негiзiнде жасырын дауыс беру арқылы бес жыл мерзiмге халық сайлайды.
3. Қазақстан Республикасының жиырма жасқа толған азаматы мәслихат депутаты болып сайлана алады. Республика азаматы бiр мәслихаттың ғана депутаты бола алады. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/86.htm
ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРҮШЫ ОРГАНДАР
87-бап КР Конституциясы
1. Жергiлiктi атқарушы органдар Қазақстан Республикасының атқарушы органдарының бiрыңғай жүйесiне кiредi, тиiстi аумақтың мүддесi мен даму қажеттiлiгiн ұштастыра отырып, атқарушы билiктiң жалпы мемлекеттiк саясатын жүргiзудi қамтамасыз етедi. Подробнее: http://kodeksy-kz.com/konstitutsiya/87.htm
Сайлаудың негізгі екі түрі бар
мажоритарлы
пропорционалды.
Мажоритарлы жүйе
сайлау кезінде көпшілік дауысқа ие болған үміткер жеңіске жетеді.
Бұл жүйенің өзі екіге бөлінеді: абсолюттік және салыстырмалы
Мажоритарлы жүйе
Абсолюттік мажоритарлы жүйеде үміткер билік органына сайлану үшін 50 пайыздан астам дауысқа ие болуы шарт болса
Салыстырмалы мажоритарлы сайлау жүйесінде үміткерге өз қарсыластарына қарағанда көбірек дауыс жинаса жеткілікті болады
Қазақстанда абсолютті мажоритарлы жүйе қызмет етеді.
Пропорционалды жүйе
– саяси партияның жинаған дауыстары мен жеңіп алған мандаттары арасында пропорционалдылық принципіне негізделетін сайлау жүйесі.
Өкілді органға үміткерлерді тек партиялар ғана ұсына алады.
Пропорционалды жүйе тек қана заң шығарушы орган депутаттарын сайлаған кезде ғана қолданылады
Пропорционалды жүйе
«Ашық тізімде» сайлаудың әдісіне байланысты бір немесе бірнеше үміткерге дауыс беріледі немесе партиялық тізімдегі үміткерлердің реттік орны анықталады (Финляндия, Бразилия, Нидерланды).
«Жабық тізім» кезінде сайлаушылар тек партиялық тізім бойынша дауыс береді (Еуропарламент, Израиль, ОАР, 2007 жылдан кейін Ресей).
Қазақстан Республикасы Конституциясының 95-бабының, 2-тармағына сәйкес, Парламент Мәжілісі депутаттары партиялық тізім негізінде сайланады, яғни пропорционалды жүйенің ішінде «жабық тізімі» қолданылады.
Аралас сайлау жүйесі
пропорционалды және мажоритарлы сайлау жүйесінің қосындысынан тұратын аралас сайлау жүйесі бар.
аралас сайлау жүйесінде бүкіл мандаттардың тек бір бөлігі партиялық тізіммен, қалған бөлігі жекелеген үміткерлерге дауыс беру арқылы анықталады.
Парламент сайлауы кезінде сайлаушылар жекелеген тұлғаға және партияға екі бөлек дауыс беріп отырды
Қазақстанда аралас сайлау жүйесі алғаш рет 1999 жылы Парламент Мәжілісі сайлауында қолданылды. Сайлаудың нәтижесі бойынша, партия өкілдеріне 77 орыннан 10-ы берілді. Екінші рет сайлаудың бұл жүйесі 2004 жылы қолданылды.
Қазақстан Республикасының «Сайлау туралы» заңына сәйкес, дауыс берудің екі түрі бар: төте және жанама. Төте сайлауда азаматтар республика Президентін, Парламент Мәжілісі мен мәслихат депутаттарын тікелей сайлайды. Жанама сайлау Парламент Сенаты депутаттарын сайлаған іске асады. Азаматтар бірінші мәслихат депуттарын сайлайды, содан соң олар Сенат депутаттарын сайлайды.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-v6.html?page=29#Қазақстанда_абсолютті_мажоритарлы_жүйе_қызмет_етеді.


title: Саясаттың аңықтамалары - Саясаттану

text:
Саясаттану ғылыми ретінде бертіңде қалыптастырылды. 19 ғасырдың екінші жартысыңда
Саясаттың қалыптасуына зор үлесің қосқан Еуропа жәңе АҚШ ойшылары
XX ғасырдың басында саясаттану бөлек академиялық пән ретінде толық бөлініп шықты
1949 ж бастап ЮНЕСКО-ның шешімімең АҚШ-тың, батыс елдерінің жоғары оқу орындарында саясаттану жеке пән ретінде міндетті түрде оқытылады
Саясатты бірнеше қоғамтаңу ғылымдар зерттейді
Олардың арасында философия, әлеуметтану,экономикалық теория,қүқықтану, тарих т.б.
Бәрінің зерттеу объектісі ортақ—қоғамдық, саяси өмір,
Бірақта әрбір қоғамтану ғылымының өзіндік пәні бар.
Бұрынғы Кеңес елінде саясаттануды буржуазиялық ғылым деп шығарғаң. Саяси мәселелері ғылыми коммунизм, тарихи материализм, Коммунистік партия тарихы сияқты коммунистік идеологияға негізделген пәндердін саласында қаралып, зерттеліп жатты. Саясаттануға деген көзқарас 20 ғ.80 жылдардын екінші жартысында өзгерді.
Қазір Қазақстанның барлық жоғары оқу орындарында бұл ғылым жеке пән ретінде оқытылады
1949 жылы ЮНЕСКО-ның басшылығымен құрылған саяси ғылымдардың халықаралық ассоциациясы қалыптастырылды. Бүгінгі таңда АҚШ-тың, батыс елдерінің барлық жоғары оқу орындарында саясаттану жеке пән ретінде барлық факультеттерде міндетті түрде оқытылады, әлемнін ең ірі университеттері оған мамандар дайындайды.


|
Қазақстандағы сайлау жүйесінің ерекшелігі: аралас және пропорционалды жүйелерді салыстырмалы талдау
|
бет | 30/30 | Дата | 25.11.2023 | өлшемі | 473,82 Kb. | | #127767 | түрі | Презентация |
| Байланысты: саясаттану 221Қазақстандағы сайлау жүйесінің ерекшелігі: аралас және пропорционалды жүйелерді салыстырмалы талдау. - Қазақстандағы сайлау жүйесінің ерекшелігі: аралас және пропорционалды жүйелерді салыстырмалы талдау.
Қазақстандағы сайлау жүйелеріне салыстырмалы талдау.
Сайлау жүйесі
Критерийлер
|
Аралас
|
Пропорционалды
(жабық тізім)
|
Сайлаушылар дауыс береді
|
Нақты үміткерге және партияға
|
Партияға
|
Депутаттар жауапты
|
Халық алдында
|
Партия алдында
|
Жекелеген депутат өзін сайлаған адамдарға тікелей есеп береді
|
иә
|
жоқ
|
Бір депутатты сайлау үшін қажетті дауыстың минималды көрсеткіш
|
35-40 мың дауыс
|
642 600 дауыс
|
Мәжіліс құрамын халық анықтайды
|
тікелей
|
Партия арқылы
|
Сайлаушылармен сайланушылардың арасында байланыс
|
күшті
|
әлсіз
|
Партия депутаттық мандатты тағайында аймақтық пропорцияны ескереді
|
иә
|
жоқ
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-v6.html?page=30#_Қазақстандағы_сайлау_жүйелеріне_салыстырмалы_талдау.

title: Қазақстандағы сайлау жүйесінің ерекшелігі: аралас және пропорционалды жүйелерді салыстырмалы талдау


title: Саяси билік - Саясаттану

text:
1. Саяси билік түсінігі, ғылыми анықтамалары және белгілері. 2. Саяси биліктің легитимділігі және билік бөліну принциптері
Билік - қоғамдық қубылыс
Билік мемлекеттен бүрың, алғашқы қаумдық құрылыс кезіңде пайда болды
Биліктің алғашқы түрлері саяси сипаттамаға айланбағаң
Ол рү көсемдерінің беделіне сүйеніп атқарылады
Мемлекеттің пайда болуымен байланысты билік саяси сиппатаманы мүліктенеді
Биліктің табиғаты және мәні туралы зерттеушелердің арасында ортақ пікір жоқ
Себебі билік өте күрделі қоғамдық көрініс
Соған байланысты саяси ғылымдардың арасында ерекше биліктану ғылым зерттенеде- кратология (кратос грек тілінде билік)
Билік анықтамалары
ТЕЛЕОЛОГИАЛЫҚ КОНЦЕПЦИЯ (Б.РАССЕЛ 1872-1970.) – билік мақсатқа жетістік ретінде
ЖҮЙЕЛІСТІК (ПАРСОНС 1902-1975.) - билік жүйенің негізгі қызмет ретінде
БИХЕВИОРИСТІК (Ч.МЕРРИАМ 1874-1953 Г. ЛАССУЭЛЛ 1902-1978, Д.КЕТЛИН 1896-1975) – билік жүріс түрысының ерекше түрі ретінде
ФУНКЦИОНАЛДЫ- ҚҮРЫЛЫСТЫҚ (Г АЛМОНД 1911) - билік басшылар мен бағынушылардың арасындағы ерекше қарым қатнастар
Т.б.-Биологиялық, психологиялық ,әлеуметтік –экономикалық, конфліктік, инструменталдық
БИЛІК –
БІРЕҮДІҢ БІРЕУГЕ ЫҚПАЛ ЖАСАУ, ӨЗДЕРІҢІҢ ЕРІКТЕРІҢ ІСКЕ АСЫРУ РЕТІНДЕ БЕДЕЛ, ДӘСТҮР, ЗОРЛЫҚ ЖӘНЕ БАСҚА ҚҮРАЛДАР ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ КӨРСЕТІП ОТЫРҒАҢ БІР ЕРЕКШЕ ҚАБІЛЕТІ НЕМЕСЕ МУМКІНШІЛІГІ
Биліктің пайда болуының шарттары:
1.Әлеуметтік және адамдардың арасыңдағы теңсіздік 2.Ресурстардың жетіспегендікпең байланысты оларды қайта бөлү қажеттері
3.Ресурстар үшін дамытылып жатқан күрес, конфликттер
4.Адамдардың өздерің өздері басқару мүмкіншіліктері болмау себептерімең
Саяси билік дегеніміз үйымдастырылған әлеуметтік топтардың өзіндік ерік-жігерді іске асырудағы қабілеттіліктерді пайдалана отырып, ортақ мүдделерге жетү мақсатымен басқа топтарға ықпал ету.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-v6.html?page=3#ФУНКЦИОНАЛДЫ-_ҚҮРЫЛЫСТЫҚ_(Г_АЛМОНД_1911)_-_билік_басшылар_мен_бағынушылардың_арасындағы_ерекше_қарым_қатнастар

title: Саяси билік - Саясаттану


title: Саяси биліктің құрылымы - Саясаттану

text:
1Субъект (үстемдік ерікті асырушылар, мемлекет, партиялар,қоғамдық үйымдар,элиталар)
2)ОБЪЕКТ (устемдік ерікке бағынушылар- қоғам, топтар, таптар, жеке адамдар)
3) үстемдікті іске асыруды қамтамасыз ететін құралдар. РЕСУРСТАР
Саяси биліктің құрылымы :
1Субъект (үстемдік ерікті асырушылар, мемлекет, партиялар,қоғамдық үйымдар,элиталар)
2)ОБЪЕКТ (устемдік ерікке бағынушылар- қоғам, топтар, таптар, жеке адамдар)
3) үстемдікті іске асыруды қамтамасыз ететін құралдар. РЕСУРСТАР
Саяси биліктің ерекшеліктері.
АДАМДАРДЫҢ ҮЛКЕН ТОБЫНЫҢ МҮДДЕСІН ҚОРҒАЙДЫ
ҚОҒАМДАҒЫ БАСШЫЛЫҚ КӨБІНЕСЕ СОЛ ТОП ӨКІЛДЕРІНІҢ ҚАТЫСУЫМЕН МЕМЛЕКЕТ, ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ ҰЙЫМДАР МЕН САЯСИ КӨСЕМДЕР АРҚЫЛЫ ЖҮРГІЗІЛЕДІ
. САЯСИ БИЛІКТІҢ АРНАЙЫ БАСҚАРУ ІСІМЕН ШҰҒЫЛДАНАТЫН ЕРЕКШЕ КӘСІБИ ТОПТАРДЫҢ БОЛУЫ.
Саяси биліктің белгілері:
Қоғамдық өмірді реттеушілік монополиялығы;
Қабілеттілік (дееспособность)
Бұқаралықтық (публичность)
Қоғамға және жеке адамға мәжбүрлеу етудің мүмкіндігі;
Үстемдік ықпалының басымдылығы;
Билік басқарушылық аппаратының болуы.
.Легитимдік
Саяси биліктің көріністері
басшылық,
үстемдік,
бағындыру,
бақылау,
ұйымдастыру,
қадағалау.
САЯСИ БИЛІК КӨБІНЕСЕ МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІК АРҚЫЛЫ ЖҮЗЕГЕ АСАДЫ.
МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІК САЯСИ БИЛІКТІҢ БІР ТҮРІ.
Мемлекеттік билігіңің белгілері:
1) Ол белгілі бір территориясында ерекше аппарат арқылы жүргізілетін билік.
2) Мемлекеттік билік өзінің күштеу аппаратына сүйенеді.
3) Мемлекеттік билік монополиялық сипат алады (күш салуға, заң шығарүға)
легитимдік
ЛЕГИТИМДІК
ҚАЗІРГІ ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ ДАМЫҒАН ЕЛДЕРДЕ САЯСИ БИЛИКТІҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫ ОНЫҢ ЛЕГИТИМДІЛІГІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ.
ЛЕГИТИМДІК ДЕГЕН ТҮСІНІКТІ ҒЫЛЫМИ ӘДЕБИЕТКЕ М ВЕБЕР КІРГІЗДІ
ОЛ БИЛІКТІҢ НЕГІЗІ ҮСТЕМДІКТЕ ДЕП ШЫҒАРЫП БИЛІКТІҢ СЕБЕПТЕРІҢ НЕГІЗДЕДІ
БИЛИКТІҢ ЛЕГИТИМДІЛІГІ ДЕП ОНЫҢ ЖАЛҒЫЗ ЗАҢДЫЛЫҚ СИПАТЫҢА СҮЙЕҢБЕЙ, СОНЫМЕН ҚАТАР ХАЛЫҚ БЕРІЛГЕН БИЛІККЕ ӨЗ СЕНІМІН БІЛДІРҮ ЖӘНЕ ӨЗ ЕРКІМЕН ОНЫ ҚАБЫЛДАУ ҚАЖЕТТЕРІҢ АНЫҚТАЙДЫ
.
Легитимдіктің негізінде адамдардың билікті қабылдау, биликке өз еркімең бағынү тәсілдері мен, себептері жатады. Соларға қарай М Вебер үстемдіктің 3 түрің бөліп шығарды:


title: САЯСИ ҮСТЕМДІКТІҢ ТИПТЕРІ (М.ВЕБЕР)

text:
Бұл идеяны қалыптастырушылар Джон Локк, Ш-Л. Монтескье Жан Жак Руссо, және тағы басқада 17-18ғ. ойшылары болып табылады.
Ол саяси биліктің бөлінуін мемлекеттегі биліктің бір қолда болмауымен және оның үш тармағына бөлінуімен түсіндірген: Заң, Атқарушы, Сот билігі.
Себебі билік бір ғана қолда болса, шектелмесе, өзі заң шығарса, жүзеге асырса және оның жүзеге асуын қадағаласа, онда ондай билік тиранияға айналады, ауысады.
Билік бөлү принціпі демократияның,және қуқық мемлекеттің негізі болып саналады
3.Саяси жүйе
Жоспар:
1.Саяси жүйе уғымы және теориялар
2.Саяси жүйенің қүрылымы және қызметтері
3.Саяси жүйенің жіктелуі
Жүйе (система)дегеніміз түсінік– грек тілінең аударғанда бөліктердең қүрастырылған бір түтасты білдіреді
Ал, біртүтастың бөліктерің ішкі жүйе деп атауға болады
Мысалы:
қоғамдық жүйе
САЯСИ ІШКІ ЖҮЙЕ
ӘЛЕУМЕТТІК ІШКІ ЖҮЙЕ
РҮХАНИ ІШКІ ЖҮЙЕ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ІШКІ ЖҮЙЕ
Қоғамның күрделуімең байланысты оны бөліктердең қүрастырылған біртүтастық ретінде зерттеуге тиыс
Сондықтаң, жүйелік әдіс қоғамтану ғылымдардың бір ортақ, маңызды қоғамды зерттеу ғылыми тәсілі деп айтуға болады
Жүйенің түсінік ретінде ғылымға енуі
ХХ ғасыр 20 жылдар – биология К.Л. Фон Берталанфи (1901-1972)
ХХ ғасыр 40 жылдар – әлеуметтанүға Т. Парсонс
ХХ ғасыр 50 жылдар – саясаттану Д. Истон
САЯСИ ЖҮЙЕ ТҮРАЛЫ ТЕОРИЯЛАР
Т. ПАРСОНСТЫҢ ТЕОРИЯСЫ Д. ИСТОННЫҢ ТЕОРИЯСЫ
Г.АЛМОНДТЫҢ ТЕОРИЯСЫ К.ДОЙЧТЫҢ ТЕОРИЯСЫ ӘЛЕУМЕТТК ЖҮЙЕ
ТЕОРИЯЛАР
САЯСИ ЖҮЙЕ
ТЕОРИЯЛАР
ФУНКЦИОНАЛДЫ
ҚҮРЫЛЫМДЫҚ
КИБЕРНЕ-
ИКАЛЫҚ
ҚОҒАМ ӨЗІНДІК
БӨЛІНІКТЕРГЕ БӨЛІНУ (ЖҮЙЕЛЕРГЕ)
САЯСИ ЖҮЙЕ БАСҚАРУ РОЛІҢ АТҚАРУ
САЯСИ ӨМІРДІ
ЖҮЙЕ РЕТІНДЕ
ЗЕРТТЕУ
САЯСИ ЖҮЙЕ
НІҢ БАСҚАРУ
РОЛІ
САЯСИ ӨМІРДІҢ
ШЕКТІЛІГІ
САЯСИ ЖҮЙЕ
ӘР ТҮРЛІ
ТҮРАҚТЫ
ЭЛЕМЕНТТЕРДЕҢ
ҚАЛЫПТАСЫП
ОЗДЕРІНІҢ
ҚЫЗМЕТТЕРІҢ
АТҚАРАДЫ


title: Саяси жүйе ұғымы - Саясаттану

text:
ТАЛАПТАР,
ҚОЛДАУ,
АПАТИЯ
(БЕЙЖАЙЛЫҚ)
ІШКІ ОРТА
ИМПУЛЬСТАРЫ
САЯСИ ШЕШІМДЕР,
ЗАҢДАР
ІС ӘРЕКЕТТЕР
ҚАЙТА БАЙЛАНЫС
САЯСИ ЖҮЙЕ
Политическая система
ИНСТИТУЦИОНА
ЛДЫҚ ІШКІ ЖУЙЕ
КОММУНИКА-
ТИВТІК ІШКІ
ЖУЙЕ
НОРМАТИВТІК
ІШКІ ЖУЙЕ
МӘДЕНИ-
ИДЕОЛОГИЯЛЫҚ
ІШКІ ЖУЙЕ
САЯСИ ЖУЙЕНІҢ ҚҮРЫЛЫМЫ
МЕМЛЕКЕТ,
МЕМЛЕКЕТ-
ТІК ҮЙЫМ-
ДАР,
ПАРТИЯЛАР,
САЯСИ
ҚОҒАМДАР,
САЯСИ
ЕМЕС
ҚОҒАМДАР
ШІРКЕУ
ЗАҢДАР,
САЯСИ
ДӘСТУРЛЕР,
ЕРЕЖЕЛЕР
САЯСИ
КӨЗҒАРАСТАР,
СЕЗІМДЕР,
САЯСИ
САНА,
САЯСИ
МӘДЕНИЕТ,
ИДЕОЛОГИЯ
БИЛІК ЖӘНЕ
САЯСи
ҚАРЫМ-ҚАТНА-
СТАР
АЗАМАТТЫҚ
ҚОҒАМНЫҢ
ДАМУ ДЕНГЕЙІНЕ
БАЙЛАНЫСТЫ
ЖУЙЕНІҢ
ТҮРАҚТЫЛЫҒЫНА
ҚАРАЙ
ДӘСТҮРЛІК
ЖАҢАРТЫЛҒАҢ МОДЕРНИЗИРОВАННЫЕ
КОНСЕРВАТИВТІК
ӨЗГЕРТҮШІЛІК ТРАНСФОРМИРУЮЩИЕСЯ
ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ
АВТОРИТАРЛЫҚ
ТОТАЛИТАРЛЫҚ
ФОРМАЦИЯНЫҢ
ТИПІНЕ ҚАРАЙ
МӘДЕНИЕТТІҢ
ТҮРІҢЕ
ҚАРАЙ
ҚҮЛ ИЕЛЕНҮШІЛІК,
ФЕОДАЛДЫҚ,
КАПИТАЛИСТІК
КОММУНИСТІК
,
АҒЫЛШЫН -АМЕРИКАЛЫҚ
ҚҰРЛЫҚТЫҚ-ЕУРОПАЛЫҚ
ИНДУСТРИЯЛАНДЫРМАҒАҢ
БІРЕҢ САРАҢ ИНДУСТРИАЛДЫҚ
ТОТАЛИТАРЛЫҚ
ЖАБЫҚ
АШЫҚ
Этатистік –мемлекеттің ролің қоғамдық дамудың жоғарғы жетістігі және мақсаты ретінде қарастыратың саяси ілімдердің бір бағыты.
Анархистік- мемлекеттің қажеттілігің терістеу саяси ілімдердің бағыты
МЕМЛЕКЕТ ДЕГЕНІМІЗ ӘРТҮРЛІ ӘЛЕУМЕТТІК ТОПТАРДЫҢ, ЖЕКЕ АДАМДАРДЫҢ МҮДДЕЛЕРІН БИЛІК АРҚЫЛЫ БІРЛЕСТІРІП БІР ОРТАҚ КЕЛІСІМГЕ КЕЛТІРІП ОТЫРҒАҢ ҚОҒАМНЫҢ САЯСИ ИНСТИТУТЫ.
МЕМЛЕКЕТ ЖЕКЕ АУМАҚҚА ОРНАЛАСЫП ҚОҒАМНЫҢ БҮКІЛ МҮШЕЛЕРІҢ ҚАМТИДЫ
Мемлекет деген ұғым бірнеше мағынада қолданылады. Біріншіден: қоғамды басқаратын аппарат,«үкімет» деген ұғымға сай.
Екіншіден: қоғам мүшелерінің ассоциациясы. Мұнда «халық», «ел», «қоғам» сөздеріне сәйкес.
Мемлекеттің пайда болуы туралы әр түрлі анықтамалар бар:


title: Мемлекеттің пайда болуын жанұяның тарамдану себебімең деп түсіндіреді.Мемлекеттік билік әке билігінің жалғасы деп санайды

text:
Күштеу(Зорлық жасау ) теориясы — XIX ғ. қалыптаскан пікір. Өкілдері: Л. Гумплович, К. Каутский, Е. Дюринг т.б.
Мазмұны: күшті рулар, тайпалар өздерімен шектес әлсіз руларды, тайпаларды күштеп, зорлық озбырлық жасап өзіне бағындырып, бақылауды жақсарту үшін мемлекет құрады — деп түсіндіреді.
Географиялық теория.
Негізін салушылар: Ибн Хальдун, А.Гатцель, В.Соловьев, Б.Чичерин.
Мемлекеттің пайда болуы географиялық ортаның өзгешеліктерінен деп түсіндіреді. (мысалы алғашқы мемлекеттер су бар жердерде пайда болды)
Психологиялық теория.(XIX ғ. бұл теорияны уағыздаған: Ч.Тард, Л.И. Петражицкий)
Адамдарға бағыну мен құлшылық ету қажеттігі мәңгі бақи тән болған дегенді айтады.
Коғам мен мемлекет адамдардың табиғи психологиялық даму заңдылық процесінің нәтижесінде пайда болды деп түсіндіреді.
Мемлекет жеке меншік пен таптың пайда болуынан туған дейді. Яғни, экономика жағынан үстем болып тұрған таптың мүддесін қорғап, басқа таптардың қарсылығын басу үшін керек дейді.
Қоғамдық келісім теориясы. Негізін салушылар: Т.Гоббс, Г.Гроций, Ж.Ж.Руссо. Мемлекет тәуелсіз әмірші мен оның қол астындағы адамдардың келісімі арқылы пайда болды.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-v6.html?page=7#Адамдарға_бағыну_мен_құлшылық_ету_қажеттігі_мәңгі_бақи_тән_болған_дегенді_айтады.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-v6.html?page=7#_Негізін_салушылар:_Ибн_Хальдун,_А.Гатцель,_В.Соловьев,_Б.Чичерин.


title: Мемлекеттің белгілері - Саясаттану

text:
4.Зорлық, мәжбүр ету қызметтерің жасауға зандылы монополиясы бар. Қылмыс жасағандарды еркінен айырудан бастап, өлім жазасына дейін кесе алады.
5.Салық салу. Үкімет аппаратын ұстау үшін халыққа салық салады. 6. Мемлекеттің азаматтығын алу қажет.
МЕМЛЕКЕТТІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ
Мемлекеттің ішкі, сыртқы қызметтері болады. Ішкі: Экономикалық салада жоспаршы, үйлестіруші ретінде мәселелерді шешеді. Әлеуметтік өмірді ұйымдастырады. Халықтың әл-ауқатын, өмір деңгейін көтеру, денсаулықты сақтау ісін жақсарту, тұрмыс қажетін өтеуді жетілдірумен айналысады. Заңдылықты қамтамасыз етеді Мәдени-тәрбиелік салада мемлекет халыққа білім беру және оқу-ағарту ісін, ғылымды, әдебиет пен өнерді дамыту жөнінде қамқорлық жасайды.
Сыртқы:
1.Мемлекеттің тұтастығы мен қауіпсіздігін қорғау. Өзін-өзі билеу, егемендігін сақтау,
2.Басқа мемлекеттермең экономикалық, саяси, мәдени қарымқатнастарды дамыту 3.Өз елінің, мемлекетінің ықпалдылығына, тиімділігіне жағдай жасау, 4Интеграциялық процестерді дамыту.
Мемлекеттің түрлері
Мемлекеттің түрі деп оның ішкі құрылысын, ұйымдастырылуын және мемлекеттік биліктің жүзеге асырылу тәсілін айтады.


title: Унитарлық – құрылыста саяси билік бір орталыққа бағынады, мемлекеттің ішінде өз алдына бөлек басқа құрылымға жол бермейді

text:
Монархия деп – мемлекеттің жоғарғы өкімет билігі жеке-дара, бір билеушінің қолында болып, ол әкеден балаға мұра ретінде қалатын түрін айтады.
Монархия абсолюттік, конституциялық болып бөлінеді. Абсолюттік монархия деп жоғарғы өкімет билігі бүтіндей, тұтас, формальді түрде де шектелместен бір адамның қолында тұрған құрылысты айтады. Конституциялық монархияда монархтың билігі белгілі дәрежеде заң шығаратын билік парламентпен шектеледі. Қазір Бельгия, Голландия, Дания, Иордания, Испания, Норвегия, Люксембург, Марокко, Жапонияда сақталған.
Республика деп – мемлекеттік биліктің барлық жоғары органдары белгілі бір уақытқа сайланатын немесе өкілдік мекемелер арқылы қалыптасатын мемлекеттік басқарудың түрін айтады.
Республика президенттік және парламенттік болып бөлінеді.
Федерация – деп белгілі бір саяси тәуелсіздігі бар бірнеше мемлекеттік құрылымдардың бірігіп одақтық жаңа бір мемлекет құруын айтады.
Жалпы мемлекеттік конституция барлық бірігіп отырғаң қүрылымдарға қажет. Барлығы ортақ институттарға бағынады. Бірақта әрқайсының жоғарғы билеу органдары болады. Өздеріне қажет заңдарда шығаруға қүқықтары болуы мүмкің. Мысалы: АҚШ, Германия, Канада,Ресей т.с.с.
Конфедерация – деп өздерінің кейбір амал-әрекеттерін үйлестіріп, белгілі бір мақсаттарды жүзеге асыру үшін бірлескен егеменді елдер одағын айтады. Міндетті ортақ заңдары болмайды. Мысалы: бұрын Швейцарияда, Солтүстік Америка Штатында болған.Қазіргі замандарда осы түрге бірлестірілген еуропа елдерің келтірүге болады
Әр елде парламентті әр түрлі атайды: АҚШ, Филиппинде – конгресс; Польша, Финляндияда – Сейм; Иран, Түркияда – Мәжіліс; Израильде – Кнессет; Швейцарияда – Ригстаг; Францияда – Ұлттық жиналыс дейді.


url: http://emirsaba.org/sayasattanu-v6.html?page=9#Президенттік_республика__Парламенттік_республика__Аралас_республика


title: Саясаттану

text:
Саясаттану
бет 1/30 Дата 25.11.2023 өлшемі 473,82 Kb. #127767 түрі Презентация
Байланысты:
саясаттану 221 САЯСАТТАНУ (1-15 ТАҚЫРЫПТАРЫ) КІРІСПЕ Презентация мемлекеттік жалпыға бірдей білім беру негізінде «Философия және АДМ» кафедрасында дайындалып барлық мамандықтағы студенттерге арналған. Презентацияның авторы: кафедра доценті Даембаева А.Б. Философия және АДМ кафедра отырысында талқыланды Кафедра меңгерушісі Краснобаева Н.Л. № хаттама ж. ТАҚЫРЫПТАРДЫҢ МАЗМУНЫ 1.САЯСАТТАНУ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ОҚУЛЫҚ ПӘН РЕТІНДЕ 2.САЯСИ БИЛІК 3.САЯИ ЖҮЙЕ 4.МЕМЛЕКЕТ 5.ДЕМОКРАТИЯ 6.САЯСИ ПАРТИЯЛАР 7.САЯСИ ТӘРТІП 8.САЯСИ ЭЛИТА ЖӘНЕ ТОПБАСШЫЛЫҚ 9. САЯСИ ИДЕОЛОГИЯЛАР 10.САЯСИ ПРОЦЕСС 11.САЯСАТ ЖӘНЕ ТҰЛҒА 12.САЯСИ МӘДЕНИЕТ 13.ЖАҺАНДЫҚ ПРОБЛЕМАЛАР 14.ӘЛЕМДІК САЯСАТ 15.ҚР САЯСИ ПРОБЛЕМАЛАРЫ 1.Саясаттану ғылым және пән ретінде Жоспар: 1.Саясат-саясаттанудың зерттеу объектісі 3.Саясаттанудың ғылым ретінде қалыптасуы САЯСАТ- ҚОҒАМНЫҢ БІР ЕРЕКШЕ, МАҢЫЗДЫ САЛАСЫ. «Саясат» яғни «Политика» деген сөз – гректің «Politicos- » деген сөзінен мемлекеттік , қоғамдык іс деп аударүға болады Ең алғашқы болып бүл үғымды Аристотель (384 - 322 б. ғ.б.) қоғамтанұға кіргізгең. Оның ойы бойынша саясат қоғамның бір өркениетті түрі болып, адамдардың “біртүтас ілігіне” “бақытты өміріне» жетуіңе жұмыс істейді. Саясаттың сипатты белгілері САЯСАТ МЕМЛЕКЕТТІК ҚОҒАММЕН БАЙЛАНЫСТЫ САЯСИ ӨМІРДІҢ ЕҢ ҢЕГІЗГІ МӘСЕЛЕСІ- БІЛІК ТҰРАЛЫ МӘСЕЛЕ САЯСИ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ СУБЬЕКТІСІ- ӘЛЕУМЕТТІК ТОПТАРҒА КІРГЕН АДАМДАР – ТАПТАР, ҰЛТТАР, КАСТЫЛАР, ЭЛИТАЛАР, ДЕМОГРАФИЯЛЫК ТОПТАР ӨЗДЕРІНІН МҮДЕЛЛЕРІҢ ҚОРҒАЙ ОТЫРЫП, ОЛАР САЯСИ ҰЙЫМДАРЫҢ КАЛЫПТАСТЫРАДЫ (МЕМЛЕКЕТ,ПАРТИЯЛАР, ҚОЗҒАЛЫСТАР, КӘСІПОДАҚТАР) САЯСИ ҰЙЫМДАР ӨЗДЕРІНІҢ ИДЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖҮЙЕДЕРІҢ, САЯСИ ІЛІМДЕРІҢ ҚАЛЫПТАСЫП , ХАЛЫҚТЫҢ САНАСЫНА ЖЕТКІЗҮГЕ ТЫРЫСАДЫ, СӨЙТІП ХАЛЫКҚА ЫҚПАЛЫҢ ЖАСАП, ӨЗДЕРІНІҢ АРТТАРЫНАҢ ЖАЛҒАСТЫРАДЫ , БІЛІК КӨРІСІНЕ ҚАТЫСАДЫ Достарыңызбен бөлісу:


title: Саясаттың институционалды субъектісі Саясаттану, Әлеуметтану Булумбаев О.Р. платонус тесты каз 2 РК.doc. (1) (1)

text:
|
Саясаттың институционалды субъектісі
|
Дата | 08.03.2023 | өлшемі | 141,5 Kb. | | #72579 |
| Байланысты: Саясаттану, Әлеуметтану Булумбаев О.Р. платонус тесты каз 2 РК.doc. (1) (1)
Саясаттың институционалды субъектісі:
Мемлекет.
Демократия.
Ұжым.
Тап.
Қоғам.
1857 жылы АҚШ-тың Колумбия колледжінде «Тарих және саяси ғылым» кафедрасын ашқан профессор:
Ф. Либер.
Дж. Локк.
Дж. Берджесс.
Ф. Аквинский.
Ш. Монтескье.
Демократия тарихында бірінші рет референдум өткізілген мемлекет:
Швейцария.
Ұлыбритания.
АҚШ.
Франция.
Италия.
Антропологиялық бағыт бойынша саясаттың мәні:
Саясат - ол адамдар арасындағы қарым-қатынастың бір түрі.
Саясат - ол әр түрлі әлеуметтік топтар арасындағы бәсекелестік.
Саясат - ол мемлекеттік іс-әрекеттерге қатысу.
Саясат - ол адам құқықтарын қорғауға бағытталған іс әрекет.
Саясат - ол ұжымдық мақсатқа жетудегі іс әрекет.
Биліктің әлеуметтік ресурстарына жатады:
Мәртебені өзгерту.
Ақша.
Әскер.
Халық.
Бұқаралық ақпарат құралдары.
Мемлекеттің пайда болуының патриархалды-патерналистік концепциясының авторы:
Конфуций.
Ж.Ж. Руссо.
Дж. Локк.
Т. Гоббс.
Н. Макиавелли.
«Саяси мәдениет» ұғымын ғылыми айналымға алғаш еңгізген ғалым:
И. Гердер.
В. Парето.
Г. Алмонд.
С. Верба.
Дестют де Траси.
Саяси ғылым тарихында Ж.Ж. Руссоның танымал идеясы:
Халық егемендігі.
Билік легитимділігі.
Адамгершіліксіз саясат.
Зорлықсыз саясат.
Билік бөліну.
Аристотельдің ойы бойынша мемлекеттің басқару түрінің ауысу себебі:
Берілген тендіктің болмауы.
Адамдардың әдет-ғұрыптарының бұзылуы.
Билік үшін күрес.
Халықтың еркі.
Меншіктің болмауы.
Монарх заң және атқару биліктері қолына толық алған басқарудың түрі:
Абсолюттік монархия.
Парламенттік республика.
Президенттік республика.
Жартылай президенттік республика.
Мобилизациялық моделі.
«Полития» басқарудың ең тиімді түрі деп белгілеген ойшыл:
Аристотель.
Т. Гоббс.
Дж. Локк.
Платон.
Демокрит.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде нейтралитет саясатын қолданған мемлекет:
Швейцария.
Германия.
АҚШ.
Улыбритания.
Жапония.
Платонның пікірі бойынша мемлекет түрлерінің ауысу басты себебі:
Адамдар пейілінің бұзылуы.
Олигархия билігінің күшеюі.
Қысымшылық.
Қоғам пікірлерінің ықпалы.
Берілген тендіктің болмауы.
Егемендік тұжырымдамасының авторы, абсолютизмнің идеологы:
Ж. Боден.
Д. Локк.
Т. Гоббс.
Э. Берк.
М. Вебер.
Марксистік ажырату бойынша саяси жүйелердің мына түрлері белгіленеді:
Капиталистік.
Либералдық-демократиялық.
Конфедеративтік.
Популистік.
Англо-американдық.
Саясатты - «мемлекетті басқару өнері» деген мағынада түсіндірген ойшыл:
Аристотель.
Платон.
Әл-Фараби.
Руссо.
Макиавелли.
Билікті институционалдық қарым-қатынастардың ерекше түрі деп түсіндіретін ғылыми концепция:
Коммуникативті.
Реляциондық.
Құрылымдық.
Бихевиористік.
Инструменталдық.
Билік ресурстарының ішінде адамдардың қоғамдағы статустарын өзгертуге арналған құралдардың түрі:
Әлеуметтік.
Экономикалық.
Ақпараттық.
Күш ресурстары.
Демографиялық.
Қазіргі барлық қоғамдарда билік:
Амбиваленттік сипатта болады.
Легитимді сипатта болады.
Одақтық сипатта болады.
Тұрақты сипатта болады.
Демократиялық сипатта болады.
Биліктің толық бөліну тәртібі қандай басқарушылыққа тән:
Президенттік Республикаға.
Теократиялық тәртіпке.
Абсолюттік монархияға.
Тоталитарлық тәртіпке.
Парламенттік Республикаға.
Христиандық саяси бағыттың негізін салушылардың бірі «құдай қаласы - «шіркеу» және адамзат қаласы - «мемлекет» - деп қарастырған ойшыл:
А. Августин.
Дж. Локк.
Т. Гоббс.
Ф. Аквинский.
Ж.Ж. Руссо.
БАҚ билік ресурстарының келесі түріне жатады:
Ақпараттық.
Демократиялық.
Күш қолдану.
Экономикалық.
Әлеуметтік.
Қытайдың отаршылдық басқару жүйесіне талдау жасаған ХІХ ғасырдағы қазақ ойшылы:
Ш. Уалиханов.
А. Құнанбаев.
Ы. Алтынсарин.
Ш. Канаев.
Ш. Құдайбердиев.
«Қазақстан жолы» атты енбектің авторы:
Н. Назарбаев.
М. Жұмабаев.
Л. Гумилев.
А. Байтұрсынов.
Д. Қонаев.
Халықаралық саясаттанушылар ассоциациясының құрылған жылы:
1949.
1857.
1880.
1903.
1961.
Билікті ерікті іске асырудағы әдіс пен құралдар жиынтығы:
Биліктің ресурстары.
Биліктің бөлінуі.
Биліктің қайнар көздері.
Биліктің легитимділігі.
Биліктің нәтижесі.
Қазақстан саяси ойлар тарихында «Бірліккен Түркестан» идеяның авторы:
Мустафа Шоқай.
Абай Қунанбаев.
Ахмет Байтұрсынов.
Мағжан Жұмабаев.
Сакен Сейфулин.
«Бюрократия әр уақытта өзінің ықпалын нығайтуға ұмтылады» деген саясат заңының авторы:
С. Паркинсон.
М. Вебер.
М. Дюверже.
Р. Михельс.
П. Сорокин.
Монархиялық басқаруды «абсолюттік» және «саяси» деп бөлген орта ғасырдағы христиандық ой-ағымның негізін қалаушы:
Ф. Аквинский.
А. Августин.
И. Златоуст.
Т. Гоббс.
Дж. Локк.
«Қайырымды қала тұрғындары туралы» атты енбектің авторы:
Әл-Фараби.
Ж. Баласағұн.
М. Қашғари.
А. Ясауи.
Қорқыт.
«Салыстырмалы саясаттану» атты еңбегінде «тарих - өткен саясат, саясат - бүгінгі тарих» тезисін айтқан және АҚШ-да салыстырмалы саясаттанудың қалыптасуына айтарлықтай үлес қосқан ғалым:
К. Фридрих.
Д. Истон.
М. Вебер.
Б. Муссолини.
Ж.Ж. Руссо.
Қандай да бір ұлттық, этникалық, нәсілдік немесе діни белгілеріне қарай халықты түгелдей немесе жекелеп қырып-жою:
Геноцид.
Гендер.
Глобалистика.
Герменевтика.
Геосаясат.
Салыстырмалы саясаттану пәнінің ерекше субстанция ретінде пайда болу кезеңі:
ХХ ғ. 50 жылдары.
XIX ғ. 20 жылдары.
XIX ғ 50 жылдары.
ХХІ ғ. 30 жылдары.
XVIII ғ. 70 жылдары.
1948 жылы саясаттануды жоғарғы оқу орындарында міндетті пән ретінде оқытуды ұсынған халықаралық ұйым:
ЮНЕСКО.
ЮНИСЕФ.
НАТО.
ТМД.
ОБСЕ.
Адамдардың белгілі бір аумақтың шекарасынан өтіп, ұзақ уақытқа бір жолата қоныс тебу үрдісі:
Миграция.
Нацизм.
Расизм.
Геноцид.
Ксенофобия.
Саясаттанудың жеке академиялық ғылым ретінде қалыптасқан жылы:
1857 жылы АҚШ-та.
1857 жылы Ұлыбританияда.
1857 жылы Германияда.
1857 жылы Ресейде.
1957 жылы Францияда.
Қоғамдық меншікті жақтаған грек ойшылы:
Платон.
Аристотель.
Полибий.
Сократ.
Гераклит.
АҚШ-ғы алғашқы саясаттану кафедрасының ашылған жылы:
1857.
1878.
1903.
1868.
1905.
АҚШ-та саясаттанушылар ассоциациясының құрылған жылы:
1903.
1857.
1880.
1948.
1961.
«Саясат - ол адам құқықтарын қорғауға бағытталған іс-әрекет» деп анықтаған автор:
Дж. Локк.
М. Вебер.
Т. Гоббс.
Платон.
Т. Парсонс.
Әр адам жеке меншікке құқылы деп көрсеткен грек ойшылы:
Аристотель.
Платон.
Полибий.
Сократ.
Демокрит.
ҚР тиісті әкімшілік-аумақтық бөлініс қарамағындағы аймақтың жай-күйіне жауапты жергілікті орган:
Мәслихат.
|
|


title: Саясаттың институционалды субъектісі

text:
Саясаттың институционалды субъектісі: Мемлекет
Демократия
Ұжым
Тап
Қоғам
1857 жылы АҚШ-тың Колумбия колледжінде «Тарих және саяси ғылым» кафедрасын ашқан профессор: Фрэнсис Либер
Джон Локк
Джон Уильям Берджесс
Фома Аквинский
Шарль Луи Монтескье
Демократия тарихында бірінші рет референдум өткізілген мемлекет: Швейцария
Ұлыбритания
АҚШ
Франция
Италия
Антропологиялық бағыт бойынша саясаттың мәні: Саясат – ол адамдар арасындағы қарым-қатынастың бір түрі
Саясат – ол әр түрлі әлеуметтік топтар арасындағы бәсекелестік
Саясат – ол мемлекеттік іс-әрекеттерге қатысу
Саясат – ол адам құқықтарын қорғауға бағытталған іс әрекет
Саясат – ол ұжымдық мақсатқа жетудегі іс әрекет
Биліктің әлеуметтік ресурстарына жатады: Мәртебені өзгерту
Ақша
Әскер
Халық
Бұқаралық ақпарат құралдары
Мемлекеттің пайда болуының патриархалды-патерналистік концепциясының авторы: Конфуций
Жан-Жак Руссо
Джон Локк
Томас Гоббс
Николо Макиавелли
«Саяси мәдениет» ұғымын ғылыми айналымға алғаш еңгізген ғалым: Иоганн Готфрид Гердер
Вильфредо Федерико Дамасо Парето
Габриэль Алмонд
Сидней Верба
Антуан-Луи-Клод Дестют де Траси
Саяси ғылым тарихында Жан-Жак Руссоның танымал идеясы: Халық егемендігі
Билік легитимділігі
Адамгершіліксіз саясат
Зорлықсыз саясат
Билік бөліну


Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау
Мақсаты: Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау" жүргізуді үйрену
Негізгі сұрақтар:"Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау"
Саясаттың негізгі мақсаты:
Саясаттың негізгі мақсаты - қоғамдық өмірдің негізгі салаларын интеграциялау, қоғамның біртұтастығын және тұрақтылығын қамтамасыз ету. Саясат саласында қолданылатын негізгі
Саясаттың негізгі мақсаты:елдердің қоғамдық-саяси даму ерекшеліктерін,қоғамдағы дау-жанжалдар мен дағдарыстарды реттеу жолдарын қарастыру және т.б.Саясаттану үлкен ғылым болғандықтан
Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау
Саясат, ең алдымен, әлеуметтік негізгі түсініктемелер саясаттың кұрамдас бөліктері болып табылады. Оларға: билік, саясат субъектiлерi, саяси ұйым, саяси қатынастар, саяси сана, саяси мәдениет жатады.
1)Билік
Еліміз тәуелсіздігін алып, демократиялық мемлекеттермен терезесі теқ құқықтық мемлекет орнатуға ұмтылыс танытып отырған қазіргі кезеңде — халықтық саяси сауатын көтерудің маңызы орасан зор. Бұл бүгінгі қоғамдық және саяси құрылыстық мәнін біліп, өмірдегі өз орнын анықтауға, өз құқықтары мен бостандықтарын дұрыс түсініп, пайдалануға мүмкіндік береді Саяси ғылымның негіздерін игеру арқылы, әсіресе, қазіргі өтпелі кезеңдегі күрделі қоғамдық саяси жағдайда еркін бағдар ұстап, іс-әрекет жасауға, ішкі және сыртқы саясат құбылыстарын дұрыс ұғынуға, басқа адамдардық құқықтарын қадірлей отырып, өзінің мақсат-мүддесін қорғауға тек жол ашады. Сонымен катар, жалпыхалықтық құндылық игіліктерге негізделген демократиялық, тәртіпті құрметтеуге, ортақ мәселелерді ұжымдасып шешуге үйретеді. Ол адамға саяси кажеттіктерін мемлекет тарапынан іске асырудың жолдары мен әдістерін дұрыс таңдап алуға, демократиялық тәртіптерді қалыптастыруға көмектеседі. Сондықтан бүкіл дүние жүзі мемлекеттері саясаттануды мойындап, жоғары және орта арнаулы оқу орындарында жеке пән ретінде оқытуда. Еліміз егемендігін алған соң біздің Республикамыздық барлық жоғары оку орындары да оны міндетті академиялық пән етіп енгізді. Әйтсе де оқытушылар мен студенттер саясаттанудың қазақ тіліндегі әдебиеттері мен оку құралдарына аса мұқтаж болып отыр.
2)Саясат субъектiлерi
1.Тұлға саясат субъектісі ретінде.
2.Әлеуметтік топтар саясаттың субъектілері мен объектілері ретінде.
3.Ұлт және ұлттық саясат.
Бұл дәрісте саясаттын негізгі субъетілері, олардың ұғымдары мен құрылымдары қарастырылады. Саясат субъектісі ретіңнде жекеліктің қалыптасу ерекшеліктері талданады. Саяси әлеуметтендіру, қазіргі қоғамдардағы өлеуметтік страратталу процестері, олардың саясатқа ықпалы анықталады. Бұл тұжырымдама бойынша билік басқа адамдардың жүріс – тұрысын, өзін өзі ұстауын өзгерту мүмкіндігіне негізделген іс - әрекеттің негізгі түрі. Саясат субьектісінің құрамы іс-әрекеттерінің түрлері, тәсілдері, көздеген мақсат–мүдделері және т.б. Олар қоғамның нақты, тарихи жағдайымен айқындалады. Саясаттың субъектілері. Оған азаматтар, әлеуметтік топтар, ұлттар, қоғамдық саяси ұйымдар, мемлекет, тіпті жалпы қоғам жатады.
3)Саяси ұйым
Саяси ұйым дегеніміз - бұл ерікті негіздегі адамдардың бұқаралық бірлестігі, оның құрылтайшылық және бағдарламалық құжаттарда белгіленген өзіндік мақсаттары бар. Мұндай ұйымдар экономикалық қана емес, саяси мәселелерді де шешу үшін салынуда. Бастысы - мемлекеттік органдардағы өкілдік үшін күреске қатысу. Мысал ретінде кез-келген саяси партияны келтіруге болады.
4)Саяси қатынастар
Саяси қатынастар - саяси билікті пайдалану, оған ие болу және оны қайтадан бөлу төңірегіндегі саясат субъектілерінің өзара қарым-қатынасы. Саяси қатынастар саласы қоғам өмірінің саясилану деңгейіне және саяси-мемлекеттік бақылау ауқымына тәуелді. Саяси қатынастар қоғамның саяси жүйесінің қызметін анықтайды. Саяси қатынастарды келісім, бітімгершілік, ынтымақтастық, қақтығыстық, бәсекелестік деп жіктеуге болады. Саяси қатынастарға саяси дәстүр мен мәдениет, саяси-мемлекеттік институттар және саяси-құқықтық ережелер ықпал етеді.Саяси қатынастар субъeктілepi - жеке индивидтер, топтар, қауымдар мен түтастай қоғам болып табылады. Осыған орай, саяси қатынастар көп деңгейлі, күрделі және өзара тәуелді болып келеді. Жеке-топтық деңгейде олар саяси және әлеуметтік-экономикалық құрылымдағы осы қатынастар субъектілерінің мәртебесі мен рөліне, мүдделері мен құндылықтарына, әлеуметтік-психологиялық қасиеттеріне тәуелді. Саяси қатынастар деңгейі жоғарылаған сайын оған ұлттық саяси мәдениет, қоғамдық-экономикалық жүйе және өркениет ерекшеліктері ықпал етеді.
5)Саяси сана
Саяси сана дегеніміз — саяси субъектілердің (индивидтердің, топтардың, таптардың және т.б.) саясат саласын (саяси құбылыстарды, үдерістерді) ой-сана жүзінде бейнелеуі. Саяси сана, жалпы алғанда, қоғамдық сананың ерекше бір формасы ретінде оның басқа формаларымен (философиялық ілімдермен, адамгершілік тұғырнамалармен, құқықтық теориялармен, эстетикалык көзқарастармен және т.б.) тығыз өзара байланыста болады, олармен өзара әсерлесіп, түрленіп отырады. Саяси санаға, бір жағынан, рационалдық (әр түрлі нормалар, құндылықтар және т.б.) та, екінші жағынан, иррационалдық (эмоциялар, бейсаналық үдерістер және т.б.) та элементтер жиынтығы жатады, яғни ол саяси үдерістерді қабылдаудың, түсіну мен түсіндірмелеудің барлық деңгейлерін камтиды. Солардың негізінде саяси субъектілердің саяси бағдарлары мен мінез-құлқы, олардың мемлекеттік билікке, оның институттарына деген қарым-қатынасы калыптасады.
6)Саяси мәдениет
Саяси мәдениет (ағылш. political culture, ағылш. cultura - тәрбие, білім, даму) - белгілі бір қоғамға немесе әлеуметтік қауымдастыққа тән саяси сана мен іс-әрекеттердің жиынтығы. Яғни, өкімет пен азаматтардың өзара қатынастарына байланысты тарихи қалыптасқан саяси нұсқаулар, қазыналар, адамның өзін-өзі ұстауы жөніндегі жарлық, қаулылар жүйесі. Ол қоғамдағы саяси өмірдің барлық салаларын қамтиды. Оған ең алдымен саяси сананың мәдениеті, адамдардың, топтардың, ұлттардың өзін-өзі мәдени ұстай білуі, осы жүйенің шеңберінде жұмыс істейтін саяси мекемелердің мәдениеті кіреді.
Ежелгі грек, рим ойшылдары
Саясат бұрыннан бері ғалымдарды қызықтырып келе жатқан салалардың бірі. Ежелгі грек, рим ойшылдары саясатқа байланысты өздерінің түрлі ой пікірлерін білдірген. Ежелгі грек философы, математик Платон мемлекетті басқару түрін полития деп көрсетіп, дұрыс және дұрыс емес мемлекет түрлерін атап айтқан болатын. Саясат ғылымы туралы алғаш рет талдау жасаушы Аристотельдің айтуынша, дұрыс мемлекет билеушілері халық мүддесін бірінші орынға қояды, ал дұрыс емес мемлекет билеушілері жеке бастарының қамын ойлайды. Мемлекеттік ең дұрыс формасы полития деп есептеді. Қайта өрлеу дәуірінің өкілі, итальяндық ғалым Николо Макиавелли билеуші арыстандай күшті және түлкідей қу болуы тиіс деп есептеді. Республикалық мемлекетті қолдады.
Саясаттың негізгі функциялары - қоғамдық өмірдің негізгі салаларын интеграциялау, қоғамның біртұтастығын және тұрақтылығын қамтамасыз ету. Саясаттағы бұқаралық көңіл-күй
Саясаткерлер әдетте оның қоғамдағы негізгі функцияларын Ұлттық, макро деңгеймен байланыстырады. Олар саясаттың қоғамға әсер етуінің маңызды бағыттарын сипаттайды. Оларға мыналар жатады:
- күрделі сараланған әлеуметтік жүйе ретінде қоғамның тұтастығын қолдау және нығайту, қоғамдық тәртіпті және ұйымшылдықты қамтамасыз ету;
- бүкіл қоғамның және оның ұжымдық субъектілерінің мақсаттарын әзірлеу, бұқараны ұйымдастыру және оларды жүзеге асыруға ресурстарды жұмылдыру;
- авторитарлық, тапшы құндылықтар мен тауарларды бөлу бәріне міндетті;
- топтық жанжалдардың алдын алу және реттеу;
- күрделі әлеуметтік субъектілерді құру (байланыс функциясы).


title: Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау Орындаған: Адай Жасқайрат

text:
Орындаған: Адай Жасқайрат Бүкіл әлемде, оның ішінде түбегейлі бетбұрыс жасап демократиялық өзгерістерді іске асырып жатқан елімізде, саясаттан тыс тұрған адам жоқ. Сондықтанда кәсіби мамандығына, әлеуметтік мәртебесіне қарамастан, әрбір адамға қажет деп тұжырымдау орынды, өйткені ол қоғамда өмір сүріп отырып, басқа адамдармен және мемлекетпен өзара іс-қимыл жасайды. Саясат туралы білім алу қоғамдағы өзінің алатын орны мен атқаратын рөлін түсінуі, өз қажеттерін басқа адамдармен бірлесе отырып жақсырақ қанағаттандырғысы, оларды мемлекет ауқымында іске асырудың мақсаттары мен құралдарын таңдап алуға ықпал жасағысы келетін әрбір адамның мүдделеріне сай келеді. Ал саясатты түсінбеу және оны әдейі елемеу келеңсіз зардаптарға ұрындырады, адам тіршілігінен шектеп қалуға, ал ең қиын жағдайда оның негіздерін өзіне қатер төнуіне апарып соғады. Дүниежүзілік қауымдастықта және Қазақстанда қалыптасып отырған тарихи жағдай саяси білімдер деңгейіне, әрбір азаматтың белсенді саяси тәжірибиеге араласудың дәрежесіне біздің өміріміздің, біздің ойлау жүйеміздің, саяси іс-әрекетіміздің іс жүзінде байланысты екенін дәлелдейді.
Саясаттану адам және қоғам туралы өзге де ғылымдар сияқты адамның білімін қалыптастыруға, өткенді, қазіргіні, келешекті дұрыс түсініп, орнын анықтауға көмектеседі.
Саясаттану сөзі гректің «политика» және «логос» деген сөздерден шыққан, саясат туралы ғылым деген мағынаны білдіреді. Саясат термині мемлекетпен, өкімет билігі қатынастарымен, адамдар мен қоғамға басшылық ету ғылымдармен байланысты көне заманғы ұғымдарға негізделген.
Дәстүрлі түсінік бойынша саясат дегеніміз, ең алдымен, мемлекеттік және қоғамдық істер, адамдар, әлеуметтік топтар, халықтар мен мен мемлекеттер арасындағы айқын көрінетін және өкімет билігі жөніндегі қатынастармен байланысты қызмет саласын білдіреді. Әлеуметтік сирек ұштасатын құбылыс ретінде оған саяси институттар мен ұйымдардың қызмет атқаруы, саяси нормалар мен дәстүрлері, адамдардың басқару қызметі, олардың әлеуметтік-саяси мүшелері мен қажеттері, саяси идеялары мен көзқарастары жатады.
Саясат — өкімет билігі мен қоғамды басқару тұрғысындағы таптар мен әлеуметтік топтар арасындағы қатынастардың, қызметтің, тәртіптің, бағдарлардың және комуникациялық байланыстардың сан алуан әлемі ретінде түсіндірілетін әмбебап қоғамдық сирек ұшырасатын құбылыс.
Саясаттанудың объектісі – мемлекет, билік, билік қарымқатынастары. Саясаттану пәні қоғамның саяси санасын, оның даму заңдылықтарын, қазіргі саяси өмірді ұйымдастырып, басқаруды, оның құрлысы мен сан-алуан қызметтерін зерттейді. Ол адамзаттың қоғамдағы құқығы, еркіндігі мен міндеттері, жеке адамның саяси-құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге қатынасу тәсілдері, саяси өзгерістердің түрлері, саяси мәдениетті қалыптастыру жолдары, қазіргі заманғы сан түрлі саяси идеалық көзқарастар, саяси сананың дамуы туралы, дүниежүзілік дамудың қозғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол өткендегі және қазіргі саяси жүйелерді, адамдардың санасындағы, көзқарасындағы, мақсат-мүддесіндегі және мінез-құлық, іс-әрекетіндегі саяси өзгерістерді қарастырады. Ал, бір жағынан жиналған деректерді қорытады, екінші жағынан, құбылыстардың өзара ұқсастығы бойынша болашаққа болжам жасайды.
Қорыта айтқанда саясаттану дегеніміз – саясат туралы, саясаттың адам және қоғам қарым-қатынастары туралы жинақталған ғылым. Ол саяси биліктің қалыптасуы мен даму заңдылықтарын, оның жұмыс істеуі мен пайдалануын, түрлері мен әдіс-тәсілдерін зерттейді.


url: http://emirsaba.org/sayasatti-negizgi-tsiniktemelerine-salistirmali-taldau-orindaf.html#Қорыта_айтқанда_саясаттану_дегеніміз_–_саясат_туралы,_саясаттың_адам_және_қоғам_қарым-қатынастары_туралы_жинақталған_ғылым


“Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы
талдау тақырыбына кесте
құрастыру”СӨЖ 3
Мейрамова Жанерке
Билік
Еліміз тәуелсіздігін алып, демократиялық мемлекеттермен
терезесі теқ құқықтық мемлекет орнатуға ұмтылыс танытып
отырған қазіргі кезеңде — халықтық
саяси сауатын көтерудің
маңызы орасан зор. Бұл бүгінгі қоғамдық және саяси
құрылыстық мәнін біліп, өмірдегі өз орнын анықтауға, өз
құқықтары мен бостандықтарын дұрыс түсініп, пайдалануға
мүмкіндік береді Саяси ғылымның
негіздерін игеру арқылы,
әсіресе, қазіргі өтпелі кезеңдегі күрделі қоғамдық саяси
жағдайда еркін бағдар ұстап, іс-әрекет жасауға, ішкі және
сыртқы саясатқұбылыстарын
дұрыс ұғынуға, басқа ад
амдардық құқықтарын қадірлей отырып, өзінің мақсат-
мүддесін қорғауға тек жол ашады.
Саяси ұйым
Саяси ұйым дегеніміз - бұл ерікті негіздегі адамдардың
бұқаралық
бірлестігі, оның құрылтайшылық және
бағдарламалық құжаттарда белгіленген өзіндік мақсаттары
бар.
Саяси қатынаст ар
Саяси сана дегеніміз — саяси субъектілердің (индивидтердің,
топтардың, таптардың және т.б.) саясат саласын (саяси
құбылыстарды, үдерістерді) ой-сана жүзінде бейнелеуі. Саяси
сана,
жалпы алғанда, қоғамдық сананың ерекше бір формасы
ретінде оның басқа формаларымен (философиялық
ілімдермен, адамгершілік тұғырнамалармен, құқықтық
теориялармен, эстетикалык көзқарастармен және т.б.) тығыз
өзара
байланыста болады, олармен өзара әсерлесіп, түрленіп
отырады.
Саясат субъектiл ерi
Бұл дәрісте саясаттын негізгі субъетілері, олардың ұғымдары
мен құрылымдары қарастырылады.
Саясат субъектісі ретіңнде
жекеліктің қалыптасу ерекшеліктері талданады. Саяси
әлеуметтендіру, қазіргі қоғамдардағы өлеуметтік страратталу
процестері, олардың саясатқа ықпалы анықталады
Саяси мәдениет
Саяси мәдениет (ағылш.
political culture, ағылш. cultura -
тәрбие, білім, даму) - белгілі бір қоғамға немесе әлеуметтік
қауымдастыққа тән саяси сана мен іс- әрекеттердің жиынтығы.
Яғни, өкімет пен азаматтардың өзара қатынастарына
байланысты тарихи қалыптасқан саяси нұсқаулар,
қазыналар,


Байланысты: Саясатты негізгі т сініктемелеріне салыстырмалы талдау
Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау.
Саясаттың адам және қоғам өмірінде алатын орны ерекше. Әртүрлі әлеуметтік топтардың өмір сүру жағдайының жақсы немесе нашар болуы, олардың емін еркін бостандықта өмір сүруі секілді жайттардың барлығы мемлекет пен үкіметтің жүргізіп отырған саясатына тығыз байланысты. Мысалға, егер мемлекет басқыншылық саясат жүргізсе, онда халыққа қиын болары сөзсіз. Ал, бейбіт саясат жүргізсе халыққа қолайлы болады.
Саясат бұрыннан бері ғалымдарды қызықтырып келе жатқан салалардың бірі. Ежелгі грек, рим ойшылдары саясатқа байланысты өздерінің түрлі ой пікірлерін білдірген. Ежелгі грек философы, математик Платон мемлекетті басқару түрін полития деп көрсетіп, дұрыс және дұрыс емес мемлекет түрлерін атап айтқан болатын. Саясат ғылымы туралы алғаш рет талдау жасаушы Аристотельдің айтуынша, дұрыс мемлекет билеушілері халық мүддесін бірінші орынға қояды, ал дұрыс емес мемлекет билеушілері жеке бастарының қамын ойлайды. Мемлекеттік ең дұрыс формасы полития деп есептеді. Қайта өрлеу дәуірінің өкілі, итальяндық ғалым Николо Макиавелли билеуші арыстандай күшті және түлкідей қу болуы тиіс деп есептеді. Республикалық мемлекетті қолдады.
Жаңа дәуір ойшылдары Шарль Луи Монтескье, Жан Жак Руссо өз еңбектерінде саяси билік жүргізудің формаларын түсіндіруге тырысты. Француз саясаттанушысы Морис Дюверже Саясат, бір жағынан алып қарағанда әділдікті орнатушы күш, ал екінші жағынан идеялар мен принциптер арасындағы келіспеушілік деп анықтама берді. Орта ғасыр ойшылы, екінші ұстаз атанған Әл Фараби саяси ой пікірлерін «Қайырымды қала тұрғындары», «Азаматтық саясат» секілді еңбектерінде түсіндіруге тырысты. Қайырымды қала тұрғындары еңбегінде білімді, қайырымды басқару халықты бақытқа, жақсылыққа жетелейтінін, ал қайырымсыз, қатал мемлекеттік тәртіпті сынайды. Мінсіз мемлекетті насихаттай отырып, барлығы саясатқа, билеушіге байланысты екендігін айтады. Ал он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысы мен жиырмасыншы ғасырда қазақ қоғамының орасан зор өзгерістерді бастан кешкені белгілі. Қазақ халқында саясат туралы еңбектер жазған қазақтың тұңғыш ғалымы Шоқан Уалиханов болды. Ол өз еңбектерінде отарлық саясаттың зардаптарын, халық дамуы үшін дұрыс саясат жүргізу керектігін батыл түрде айтты. Оның айтуынша халық бақытты болуы үшін, қанауды жою керек, ал қанауды жою үшін билікті жою керек. Әр заман ғалымдары саясат туралы өз пікірлерін білдірген. Кейбірі бірінің пікірін қолдаса, кейбір ғалымдар бірінің пікіріне қарсы шығып та жатты. Алайда осыдан , мемлекеттің дамуы саясаттың дұрыс жүргізілуіне байланысты екендігін көруімізге болады. Сондықтан да ғалымдар саясатты дұрыс насихаттау мақсатында саясатты зерттеп, саясаттану пәнін енгізе бастады. Он тоғызыншы ғасырдан бастап саясатты жеке ғылым ретінде қабылдап келе жатыр.
Саясаттану гректің политология деген сөзінен шыққан. Саясат туралы ілім деген мағынаны білдіреді. Яғни саясаттанудың зерттеу объектісі қоғамның саяси өмірі, саяси шындық. Саясаттанудың түсініктеріне тоқталатын болсақ, біріншіден, саясаттану саясат туралы ғылым.
Екіншіден, мемлекет туралы ғылым,
Үшіншіден, билік туралы ғылым. Бұл түсiніктi Н. Макиавелли негiздеген. Ғалым алғаш рет саясатты адамгершілік принциптерден бөліп қарастырды.
Мемлекеттің өркениетті деңгейге жетуі саясатпен тығыз байланысты болғандықтан, саясаттанудың маңызы зор. Мемлекетіміздің әлемнің дамыған отыз елдері қатарына енуі үшін қай саланың маманы болмасын жан-жақты болуы заман талабы. Ал саясатты білу, түсіну арқылы кез келген адам өзінің білімді, сауатты, толеранттылығын, көзі ашық екенін көрсете алады. Мемлекетімізді дұрыс басқару , экономиканы ұйымдастыру саясатын дұрыс жолға қою арқылы біз алдыңғы елдердің қатарына ене аламыз.


Саясаттың негізгі түсініктемелеріне салыстырмалы талдау
Саясаттың адам және қоғам өмірінде алатын орны ерекше. Әртүрлі әлеуметтік топтардың өмір сүру жағдайының жақсы немесе нашар болуы, олардың емін еркін бостандықта өмір сүруі секілді жайттардың барлығы мемлекет пен үкіметтің жүргізіп отырған саясатына тығыз байланысты. Мысалға, егер мемлекет басқыншылық саясат жүргізсе, онда халыққа қиын болары сөзсіз. Ал, бейбіт саясат жүргізсе халыққа қолайлы болады.
Саясат бұрыннан бері ғалымдарды қызықтырып келе жатқан салалардың бірі. Ежелгі грек, рим ойшылдары саясатқа байланысты өздерінің түрлі ой пікірлерін білдірген. Ежелгі грек философы, математик Платон мемлекетті басқару түрін полития деп көрсетіп, дұрыс және дұрыс емес мемлекет түрлерін атап айтқан болатын. Саясат ғылымы туралы алғаш рет талдау жасаушы Аристотельдің айтуынша, дұрыс мемлекет билеушілері халық мүддесін бірінші орынға қояды, ал дұрыс емес мемлекет билеушілері жеке бастарының қамын ойлайды. Мемлекеттік ең дұрыс формасы полития деп есептеді. Қайта өрлеу дәуірінің өкілі, итальяндық ғалым Николо Макиавелли билеуші арыстандай күшті және түлкідей қу болуы тиіс деп есептеді. Республикалық мемлекетті қолдады.
Жаңа дәуір ойшылдары Шарль Луи Монтескье, Жан Жак Руссо өз еңбектерінде саяси билік жүргізудің формаларын түсіндіруге тырысты. Француз саясаттанушысы Морис Дюверже Саясат, бір жағынан алып қарағанда әділдікті орнатушы күш, ал екінші жағынан идеялар мен принциптер арасындағы келіспеушілік деп анықтама берді. Орта ғасыр ойшылы, екінші ұстаз атанған Әл Фараби саяси ой пікірлерін «Қайырымды қала тұрғындары», «Азаматтық саясат» секілді еңбектерінде түсіндіруге тырысты. Қайырымды қала тұрғындары еңбегінде білімді, қайырымды басқару халықты бақытқа, жақсылыққа жетелейтінін, ал қайырымсыз, қатал мемлекеттік тәртіпті сынайды. Мінсіз мемлекетті насихаттай отырып, барлығы саясатқа, билеушіге байланысты екендігін айтады. Ал он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысы мен жиырмасыншы ғасырда қазақ қоғамының орасан зор өзгерістерді бастан кешкені белгілі. Қазақ халқында саясат туралы еңбектер жазған қазақтың тұңғыш ғалымы Шоқан Уалиханов болды. Ол өз еңбектерінде отарлық саясаттың зардаптарын, халық дамуы үшін дұрыс саясат жүргізу керектігін батыл түрде айтты. Оның айтуынша халық бақытты болуы үшін, қанауды жою керек, ал қанауды жою үшін билікті жою керек. Әр заман ғалымдары саясат туралы өз пікірлерін білдірген. Кейбірі бірінің пікірін қолдаса, кейбір ғалымдар бірінің пікіріне қарсы шығып та жатты. Алайда осыдан , мемлекеттің дамуы саясаттың дұрыс жүргізілуіне байланысты екендігін көруімізге болады. Сондықтан да ғалымдар саясатты дұрыс насихаттау мақсатында саясатты зерттеп, саясаттану пәнін енгізе бастады. Он тоғызыншы ғасырдан бастап саясатты жеке ғылым ретінде қабылдап келе жатыр.
Саясаттану гректің политология деген сөзінен шыққан. Саясат туралы ілім деген мағынаны білдіреді. Яғни саясаттанудың зерттеу объектісі қоғамның саяси өмірі, саяси шындық. Саясаттанудың түсініктеріне тоқталатын болсақ, біріншіден, саясаттану саясат туралы ғылым.
Екіншіден, мемлекет туралы ғылым,
Үшіншіден, билік туралы ғылым. Бұл түсiніктi Н. Макиавелли негiздеген. Ғалым алғаш рет саясатты адамгершілік принциптерден бөліп қарастырды.
Мемлекеттің өркениетті деңгейге жетуі саясатпен тығыз байланысты болғандықтан, саясаттанудың маңызы зор. Мемлекетіміздің әлемнің дамыған отыз елдері қатарына енуі үшін қай саланың маманы болмасын жан-жақты болуы заман талабы. Ал саясатты білу, түсіну арқылы кез келген адам өзінің білімді, сауатты, толеранттылығын, көзі ашық екенін көрсете алады. Мемлекетімізді дұрыс басқару , экономиканы ұйымдастыру саясатын дұрыс жолға қою арқылы біз алдыңғы елдердің қатарына ене аламыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


Саясаттың қоғамның басқа салаларымен өзара әрекеттесуі Саясат деген менің ойымша биліктің бір көрінісі деуге болады . Оны елеп – ескермеуге болмайды , немқұрайлылықпен қарауғада болмайды .Саясаттану негізгі ғылыми түрде : қоғамның саяси саласын, оның даму заңдылықтарын, қазіргі саяси өмірді ұйымдастыруды, басқаруды, оның құрылысы мен жұмыс істеуін зерттейді. Саясаттың күші орасан зор , ол бір мемлекетің , биліктің тұрақты орнап тұруына ықпалын тигізеді жіне саясатсыз болмайды деуге болады . Жалпы үлкендерден естіуім бойынша , саясатпен ойнамау керек дейді . Осы арқылы бұрыннан бері саясаттың қандай күшке ие екендігін түсініп келеміз . Қазіргі таңда саясаттану деген пән арқылы сасатқа деген түсінігіміз көбейеді деп ойлаймын . Жалпы саясат пен қоғамның байланысы өте көп . Мысалы мен оның қоғамның салаларымен байланысын айтсақ . Философиямен , экономикамен , құқықтық ғылымдармен, тарихпен байланысты . Саясаттанудың философиямен байланысы. Ол саясатты философиялық тұрғыдан дәлелдеп , саяси құбылыстар мен процестерді талдауға дүниетанымдық бағдар береді . Яғни , философияның заңдары мен категориялары , тұжырымдары мен дәлелдемелерін пайдалану саясатты дұрыс түйсінуге мүмкіндік жасайды . Ал экономикамен байланысын айтсақ .Ол саяси процестерді экономикалық тұрғыдан дәлелдей отырып, ол процестердің негізінде түрлі әлеуметтік топтардың өз мүдделерін жүзеге асыруы үшін күресетініне көз жеткізеді . Басқаша айтар болсақ , кез-келген саясимүдделердің негізі – адамның материалдық , экономикалық құндылықтар мен артықшылықтар үшін күресінен туындайды . Құқықтық ғылымдармен байланысы. Ол саяси шешімдерді даярлап іске асырудың құқықтық тетіктерін көрсетеді , құқықтық және мемлекеттік нормалар мен институттардың байланысар жерлерін қарастырады . Саясат әрқашанда адамның құқықтарын қамтамасыз ету қажеттілігінен туындайды . Сонымен қатар, құқықтардың сақталуы да , оның жаңа түрлері мен заңнамалық базасының туындатылуы да саясат арқылы жүзеге асырылады . Саясаттанудан басқа , саясаттанумен байланысты пәндерде бар . Мысалы әлеметтану пәні , мәдениеттанутпәніменде байланысы бар деп ойлаймын . Әлеуметтанумен байланысы . Ол әлеуметтік ортаның саяси салаға әсерін зерттейді , адамдардың саяси салаға араласуын қарастырады . Қоғам мүшелерінің әлеуметтік жіктелуі , стратификациялық ерекшеліктері де саясаттың жемісі мен мақсаты .Мәдениеттанумен байланысады. Бұл ретте белгілі бір қоғамды саяси тұрғыдан зерттеу үшін ондағы дәстүрлі мәдениет ерекшеліктерін, өзге өркениеттердің ықпалын, ассимиляциялық және сегрегациялық ерекшеліктерін қарастырмай зерттеу мүмкін емес . Онымен қоса тарихпен де өз байланысы бар . Тарих болса жүйелі , дәйекті түрде оқиғаның болған уақытына байланысты саяси институттар мен идеялардың дамуы туралы деректерді жинап, суреттейді . Түрлі тарихи дамудағы саяси процестер, саяси оқиғалар тек тарих ғылымының қойнауында ғана сақталып қалады . Оны білу арқылы саясатты салыстырмалы түрде зерттей аламыз . Саясаттану нақты , немесе , жаратылыстану ғылымдарымен де байланысты . Жалпы қоғамдық ғылымдарға бұл әдістерді енгізу туралы алғаш рет сөз қозғаған француз ғалымы О.Конт болатын . Мәселен , саясаттану бұл ретте : Математикамен байланысты . Себебі қазіргі кезде сауалнама, контент - анализ әдістерін математикалық есептеулер мен заңдылықтарға сүйене отырып жүргізу керек . Жалпы саясат және саясаттану пәні саясатты ғана емес , саяси қоғамда жүріп жатқан үрдістерді толығымен қамтып отырады . Осыны айта келе саясатқа араласпасаңда , біле жүрген жөн шығар .


title: Саясаттың қоғамның басқа салаларымен өзара әрекеттесуі


url: http://emirsaba.org/sayasatti-ofamni-basa-salalarimen-ozara-erekettesui.html#Жалпы_саясат_пен_қоғамның_байланысы_өте_көп_._Мысалы_мен_оның_қоғамның_салаларымен_байланысын_айтсақ_._Философиямен_,_экономикамен_,_құқықтық_ғылымдармен,_тарихпен


url: http://emirsaba.org/sayasatti-ofamni-basa-salalarimen-ozara-erekettesui.html#Саясаттанудан_басқа_,_саясаттанумен_байланысты_пәндерде_бар_._Мысалы_әлеметтану_пәні_,_мәдениеттанутпәніменде_байланысы_бар_деп_ойлаймын_._Әлеуметтанумен


url: http://emirsaba.org/sayasatti-ofamni-basa-salalarimen-ozara-erekettesui.html#Тарих_болса_жүйелі_,_дәйекті_түрде_оқиғаның_болған_уақытына_байланысты_саяси_институттар_мен_идеялардың_дамуы_туралы_деректерді_жинап,_суреттейді_._Түрлі_тарихи_дамудағы


title: Саясат туралы ғылым?

text:
Саяси билікті жүзеге асыруға жағдай жасайтын, қоғамда тұрақтылық пен тәртіпті қамтамасыз ететін институттар жиынтығы қалай аталады?
Биліктің осы түрі бойынша, билік дегеніміз басқа адамдардың жүріс-тұрысын, өзін-өзі ұстауын өзгерту мүмкіндігіне негізделген іс-әрекеттің ерекше түрі деп айтады. Биліктің осы түрін айтыңыз?
Атқарушы билікке не жатады? Үкімет пен .............
Қазақстандағы басқару түрі?
Саясаттанудағы биліктің көпшілікпен ресми заңды мойындалып, расталған түрін қалай деп атаймыз?


Саяси қауіпсіздік – азаматтардың, әлеуметтік топтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуы және мемлекеттің тұрақтылығы, тұтастығы және қолайлы халықаралық жағдайы қамтамасыз етілетін конституциялық құрылыс негіздерінің
Байланысты: Саяси қауіпсіздік – азаматтардың, әлеуметтік топтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуы және мемлекеттің тұрақтылығы, тұтасты
Саяси қауіпсіздік – азаматтардың, әлеуметтік топтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуы және мемлекеттің тұрақтылығы, тұтастығы және қолайлы халықаралық жағдайы қамтамасыз етілетін конституциялық құрылыс негіздерінің, мемлекеттік органдар жүйесі қызметінің және мемлекеттік басқару тәртібінің нақты және ықтимал қауiп-қатерлерден қорғалуының жай-күйі.
Саяси қауіпсіздік ұғымы мен мазмұны
Қоғамның саяси жүйесінің ішкі және сыртқы қауіптерден қорғалуы. Саяси қауіпсіздік - мемлекетаралық қатынастар жүйесінің шеңберінде тұрақты саяси егемендікті, ұлт мүмкіндіктері мен оның мемлекеттік институттарының мемлекеттік құрылыс мәселелерін дербес шеше алуы және тәуелсіз ішкі және сыртқы саясатты жүргізе алуын қамтамасыз ету. Сонымен бірге, жеке тұлға, қоғам және мемлекет мүдделерінің тепе-теңдігі негізделген саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету.
Ибраимов Қайрат БТЖ-11
Мемлекеттің саяси қауіпсіздігін қамтамасыз ету тетіктері
Тұлғаға (жеке адамға), қоғамға және мемлекетке төнген ішкі және сыртқы қауіп-қатерлерді болдыртпауға, жоюға бағытталған мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерінде қабылданған шаралар жүйесі.
ҚР ұлттық қауіпсіздігі туралы 2012 ж. 6 қаңтардағы заңда көрсетілгендей, Қазақстан Республикасының ұлттық қауiпсiздiгi – адамның және азаматтың, қоғам мен мемлекеттің дамуын қамтамасыз ететін Қазақстан Республикасы ұлттық мүдделерінiң нақты және ықтимал қауiп-қатерлерден қорғалуының жай-күйi.
ҚР Ұлттық қауіпсіздігінің түрлері: қоғамдық, әскери, саяси, экономикалық, ақпараттық, экологиялық қауіпсіздік.
Терроризм мемлекеттің саяси қауіпсіздігінің қауіпі ретінде
Терроризм (лаңкестік) – қорқыту мақсатында террорды, күштеуді әрдайым қолданып отыруға негізделген саясат. «Террор» сөзінің синонимі («террор» латын тілінде қорқыныш, үрей дегенді білдіреді) «күштеу» (насилие), «қорқыту», «үрейін ұшыру», «зорлық-зомбылық жасау» болып табылады. Террористтің кез келген әрекеті (өлтірумен байланысты болмаса да) қашанда күштеумен, мәжбүрлеумен, қауіппен байланысты. Террористтің мақсатқа жетудегі басты құралы – бұл қорқыту, қорқыныш пен өзіне деген сенімсіздік атмосферасын тудыру, адамның зәресін алу.
Қазіргі саясаттануда терроризм саяси экстремизмнің шектен шыққан түрі ретінде қаралады. Терроризм – субъектісі жеке адам, қоғам, мемлекет болып табылатын қоғамдық қауіпсіздікке қарсы жасалған қылмыс.
Терроризмнің түрлері:
Субъектісінің сипатына
Мақсатына, бағыты
кімге қарсы бағытталу
билікке қатысты оппозиционерлердің терроризмі
Ибраимов Қайрат БТЖ-11


title: Саяси билік: іске асырудың мәні мен механизмі

text: Билік - саясаттанудағы негізгі түсініктердің бірі. Оны саяси құрылым саяси қозғалыс және саясаттың өзін түсінудің кілті деуге болады. Билік түсінігінің анықтамасы, оның мәні мен сипаты мемлекет пен саясаттың табиғатын танудың маңызды шарты. Сонымен бірге оның бүкіл қоғамдық қатынастардың ішінен саясатпен саяси қатынастарды бөліп қарастыруға мүмкіндік беретінін айту керек.


title: ) Билік  функциялары мен ресурстары

text:
Зандылық - қолданылып жүрген кұкык нормаларын оның барлық субъектiлерiнiң (мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың, азаматтардың барлык жеке және занды тұлғалардың) катан және бұлжытпай сақтауы.
Заңдылық ұғымы
Жұмыс істеуі тұрғысынан алғанда заңдылық қызмет принципі ретінде, билiктi жузеге асыру әдісі ретінде, қоғамдық-саяси өмірдің режимі ретінде, түрлі құқық қатынастарына қатысушыларға қойылатын талаптар жүйесі ретінде қарастырылуы мүмкін.
Заңдылық ұғымы
Заңдылықтың негiзi зандар болып табылады, ягни заң шығарушы жоғарғы органдар кабылдаған нормативтік-құқықтық актiлер, ең бастысы букiлхалықтық референдумда кабылданған және ең жоғарғы кушi бар негiзгi зан (Конституция) болып табылады.
Заңдылық ұғымы
Сондықтан, зандылыктын ең басты белгiлерiнiң бiрi - нормативтік-құқық жүйесіндегі заңдардың жоғарылығы, бул заңдар және мемлекеттiң өзге де актiлерi Қазақстан Республикасы Конституциясына қайшы келмеуі тиіс.
Заңдылық ұғымы
Зандылықтың жалпы кепiлдiктерi коғамның экономикалык бостандық және ондағы әл -ауқат деңгейі (әлеуметтік-экономикалық кепiлдiктерi), мемлекеттік құрылыстың конституциялық негiздерiнiң мызғымастығы және саяси режим демократизмiнiң деңгейі (қоғамдық-саяси кепiлдiктер); сөз және баспасөз бостандыгын коса алғанда, идеологиялык плюрализм, зайырлы мемлекет шеңберiндегi дiни бостандык (идеологиялык кепiлдiктер).
Билікті заңдастырудың түрлері
1. Әлдебір ұйымның қызметіне, оны заңдастыруға рұқсат беру, әлдебір актіге, әрекетке заңдық күш беру. 2. Құжатқа қойылған қолдың шынайылығын қуаттау. Заңдастыруға, тәртіпке сәйкес, шетелде жазылған немесе шетелдік мемлекетте әрекет етуге арналған құжаттар жатады.


title: ) Билік ұғымы - Саяси билік: іске асырудың мәні мен механизмі

text:
Билік ұғымы туралы түсінік саяттың негізгі мәселесі билік болғандықтан, саясатта билік теориясы үлкен орын алады. Билік саясаттың саяси институттар мен барлық саяси әлемнің мінін түсініп-білуге көмектеседі. Шығыстың көрнекті ойшылы Ибн-Халдун (1332-1406) адамның басқа жан-жануарлардан ерекшелігі - ол билік үшін күреседі деген екен.
Американың әйгілі әлеуметтанушысы Талкотт Парсонс (1902 - 1979) экономпкалық жүйеде ақша қандай орын алса, саяси жүйеде билік те соншалықты орын алады деп тұжырымдаған. Билік туралы мынандай тұжырымдамалар бар:


title: Саяси билік: іске асырудың мәні мен механизмі - бет 3

text:
Сонымен билік деп біреудің екіншілерге әмірін жүргізіп, олардың іс-әрекеті, қызметіне ықпал етуін айтады. Бірақ биліктің толық мағынасы мемлекеттік-саяси салада ғана айқындалады. Сонымен билік дегеніміз не? Қазіргі ғылыми әдебиетте биліктің бес тұжырымдамасы бар:
1.2) Билік тұжырымдамасы
1. Бихевиористік тұжырымдама. Бұл анықтама бойынша билік адамдардың мінез-құлқына әсер ету мүмкіндігіне негізделген айрықша мінез-құлық түрі болып табылады.
1.2) Билік тұжырымдамасы
2. Телеогиялық тұжырымдама. Ол бойынша, билік алға қойған мақсатқа сәйкес белгілі бір нәтижеге жету.


title: ) Билік тұжырымдамасы - Саяси билік: іске асырудың мәні мен механизмі

text:
4. Структуралистік билік тұжырымдамасы бойынша билік:билік жүргізушілер мен бағынушылар арасындағы айрықша бір қатынастың көрінісі ретінде түсіндіріледі. Яғни ол біреулердің екінші біреулерге ықпал жасауы.
1.2) Билік тұжырымдамасы
5. Конфликтілік билік тұжырымдамасы бойынша иеліктерді даулы жағыдайларда бөлісуді үйлестіру құралы ретінде түсіндіріледі.


Билік құрылымы: билік институттары, функциялары мен ресурстары.
1.1) Билік институттары
Саяси институттар - тұрақты құрылымымен, өз ішінде тығыз ықпалдасқан, көп қырлы, қызметінің икемді әрі әсерлілігімен ерекшеленетін, салыстырмалы түрде жоғары ұйымдасқан әлеуметтік және саяси жуйелік құрылымдар.
Саясаттануда саяси институт қоғамдық өмірді басқару, ұйымдастыру, мекемелер, құрылымдарды түсіндіреді.
1.1) Билік институттары
Мемлекет
Әскер
Полиция
Парламентаризм
Үкімет
Сайлау
Азаматтық қоғам
Партиялар
1.1) Билік институттары
Мемлекет — белгілі бір аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың еркін дамуына мүмкіндік беретін, қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқарудың жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі, саяси билік ұйымы.


title: Билік құрылымы: билік институттары, функциялары мен ресурстары


url: http://emirsaba.org/sayasi-bilik-iske-asirudi-meni-men-mehanizmi.html?page=5#Саясаттануда_саяси_институт_қоғамдық_өмірді_басқару,_ұйымдастыру,_мекемелер,_құрылымдарды_түсіндіреді.


title: ) Билік институттары - Саяси билік: іске асырудың мәні мен механизмі

text:
Полиция — қоғамдық тәртіпті сақтау, қылмыспен күресу, мемлекет пәрменін орындату, халық пен мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, қоғамдық және мемлекеттік құрылысты қорғау міндеттері жүктелген мекемелер мен лауазымдардың және әскерилендірілген жасақтардың жиынтық атауы.
1.1) Билік институттары
Парламентаризм - парламенттің өкілетті және заңшығарушы орган ретіндегі басым рөлін мойындайтын, заңшығарушы және атқарушы билік қызметтері толық нақтыланған мемлекеттік билік жүйесі.
1.1) Билік институттары
Үкімет — мемлекеттік биліктің жоғары атқарушы органы. Үкімет түрлі елдерде түрліше аталуы мүмкін: мысалы, министрлер кеңесі, министрлер кабинеті, мемлекеттік кеңес, т.б.
1.1) Билік институттары
Сайлау — сайланбалы мемлекеттік лауазымдарға адам таңдау науқаны. Азаматтардың саясат пен мемлекеттік басқаруға атсалысуының ең көлемді әрі нақты нысаны болып табылады. Демократиялық қоғамда сайлау мынадай міндет атқарады: мемлекеттік жүйенің тиімділігін арттырады; саяси элита мен жетекшілерді іріктейді; үкімет пен басқарушы саяси партияның саясатын бағалайды; мемлекеттің қызметіне қоғамның бақылау жасауына мүмкіндік береді; саяси жанжалдың алдын алады.


text:
Демократиялық қоғамда сайлау мынадай міндет атқарады: мемлекеттік жүйенің тиімділігін арттырады; саяси элита мен жетекшілерді іріктейді; үкімет пен басқарушы саяси партияның саясатын бағалайды; мемлекеттің қызметіне қоғамның бақылау жасауына мүмкіндік береді; саяси жанжалдың алдын алады.
Азаматтық қоғам – саяси үкіметке тәуелсіз жұмыс істейтін және оған ықпал жасауға қабілетті әлеуметтік қатынастар мен институттар жиынтығы; дербес жеке адамдар мен әлеуметтік субъектілер қоғамдастығы.


title: ) Билік функциялары мен ресурстары

text:
Функциясы бойынша - билік басқарушы, бақылап-қадағалаушы,ұйымдастырушылық, басқарушылық, тәртіптік міндеттерді атқарады. Мәселе билiктiң жiктелуiне тiрелген де, осы бағытта, ХХ ғасырдың ірі ойшылы болып саналған емес ғалымы Макс Вебер жасаған биліктің типологиясын басшылыққа аламыз.
1.2) Билік функциялары мен ресурстары
М. Вебер билiктiн жүзеге асырылуының өзiн оның манызды бөлiгi деп бiлген. Ол биліктің кең түрдегi түсiнiгiн "жеке субъектi белгiлi бiр карсылықтардың бар екенiне қарамастан әлеуметтік қатынастардың аясында өз еркiндiгiн жүзеге асыру мүмкіндігі яғни үстемдігі деп есептеген. Онда үстемдiк дегенiмiз "белгiлi бiр топты арнаулы мағынада нұскауларга бағындыру мүмкіндігі".


title: ) Билік  функциялары мен ресурстары

text:
Саяси билік: іске асырудың мәні мен механизмі
) Билік функциялары мен ресурстары
жүктеу/скачать
292,76 Kb.
бет
9/10
Дата
31.12.2021
өлшемі
292,76 Kb.
#22874
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Байланысты:
Соц.ДиасТоқтар — копия
Бұл бет үшін навигация:
1.2) Билік функциялары мен ресурстары
1.2) Билік
функциялары
мен ресурстары
М. Вебер үстемдiктi жiктеудi заңдылық (легитимность) тегi ii бойынша алады да оның үш түрiн айқындайды.
1.2) Билік
функциялары мен ресурстары
1. Ашық, жария, устемдiк. Бул негiзгi кабылданған иемесе күштеп енгiзiлген зандарга сәйкес жүргiзiледi. Бұл турдегi устемдiкте биліктің белгiсi - колданылып журген заң шеңберiнде жүзеге асырылады.
1.2) Билік
функциялары мен ресурстары
2. Дәстурлi устемдiк. Ол калыптасқан дәстүрдiң куаттылыгына деген сенiмге негізделеді.
жүктеу/скачать
292,76 Kb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: Саяси биліктің - Саяси билік орындаған: Еренғазы Е. Е. Дюр201с тексерген

text:
Саяси биліктің ерекшеліктері Саяси биліктің әдіс-құралдары бар. Экономикалық қор. Қандай саяси билік болмасын оған қаржы-қаражат керек. Мысалы:
сайлау науқаны уақытында көп қаржы жұмсалады. Мемлекет тарапынан бөлінген қаражат
жетістпегендіктен шетелдерде үміткерлер жеке бай адамдардың бірлестіктердің көмегіне
сүйенеді. Билеуші аппаратты ұстап тұру үшін көп қаражат керек. Және үкімет басына
келушілер өз реформаларын ала келеді. Мысалы: АҚШ президенттері Ф.Рузвельт
"Жаңа бағыт", Дж. Кеннеди "Жаңа шеп", т.с.с. Экономикалық қорға қоғамдық өндіріс
пен тұтынуға керек басқа да материалдық құндылықтар, құнарлы, шұрайлы жерлер,
пайдалы қазба байлықтары, т.б. жатады.
Әлеуметтік әдіс-құралдар.Үстемдік етіп отырған билік өзін қолдайтын, оның одан әрі өмір
сүруіне мүдделі адамдарды топтастырады. Ондай рөлді ең алды мен оның мәртебелі,
абыройлы, көптеген жеңілдіктерді пайдаланатын қызметкерлері орындайды.
Күш жұмсау құралдары. Олар мемлекетті қорғайды, ішкі тәртіпті сақтайды, саяси билікт
і құлатуға әрекет жасаушыларға мүмкіндік бермейді. Оған әскер, полиция,
қауіпсіздік органдары, сот, прокуратура. т.б. жатады.
Ақпарат құралдары. Радио, теледидар. баспасөз,т.с.с. ақпарат құралдары өз елдеріндегі
жағдайларды ғана емес, дүние жүзінде не болып не қойып жатқанын көріп-біліп отырады.
Шын мәнінде сөз, баспасөз бостандығы берілген, оппозициялық партиялары бар
елдерде ақпарат құралдарының маңызы арта түседі.
Саяси биліктің өзіндік қызметтері болады. Олар: 1. Қоғамның саяси жүйесін қалыптастыру.
2. Оның саяси жүйесін қалыптастыру.
3. Әр түрлі деңгейдегі қоғам мен мемлекеттің істерін басқару.
4. Үкімет органдары, саяси емес процестерге басшылық жасау.
5. Саяси және басқа қатынастарды бақылау.
6. Белгілібір қоғамға сәйкес басқарудың түрін, саяси тәртіпті және
мемлекеттік құрылысты құру.
7. Қоғамдық тәртіп пен тұрақтылықты қолдау.
8. Дау-дамай, шиеленістерді ашып, оларға шек қою және дер кезінде
шешу.
9. Қоғамдық келісімге, мәмілеге келу. т.с.с.
Қоғамда билік өзара тығыз байланыстағы 3 деңгейде ұйымдастырылып,
жұмыс істейді.
Ал демократиялық саяси жүйе ойдағыдай өз ісін атқару
мақсатында, мемлекеттік
билікті заң шығарушы, атқарушы, сот билігі деп үш
тармакқа бөледі. Оның
негізін салушы ағылшын ойшылы Джон Локк(1632 - 1704)
пен француз ғалымы
Ш.Л. Монтескье (1689 - 1753) болды.
Биліктің бейнесін, қоғамдағы рөлін, қызметін және болашағын бағалау үшін оны
жүйелеп, топтастырудың мәні зор. Билік түрлері өзара байланысты бірқатар
белгілермен өзгешеленеді.
Институционалданған (өзінің басқарушы және тәуелді құрылым деңгейі бар
әр түрлі мекемелер түрінде ұйымдасқан, төмен шенділердің жоғары шенділерге
бағынышты болып, араларында билеу-бағыну қатынастары орнаған) және
институционалданбаған (биресми, басқарушы және атқарушы топтар анық, ашық
көрсетілмеген) биліктің түрі.
2. Жұмыс істеу саласына байланысты билік саяси және саяси емес болып бөлінеді.
3. Құқықтық шегіне, құдіретінің мөлшері мен саласына қарай билік мемлекеттік,
ассоциативтік болып, сыртқы саясат қатынастарында, дүниежүзілік ұйымдар мен
одақтардың халықаралық билігі болып жіктеледі.
4. Биліктің субъектісі бойынша парламенттік, үкіметтік, соттық, дербес, ұжымдық,
т.с.с. болып топталады.
5. Қолданылатын әдіс, тәсіліне қарай үстемдік, озбырлық, басқа түрлерді еріксіз
көндіру, сендіру, ерік, бедел, т.с.с. билігі болып бөлінеді.
6. Әлеуметтік түріне қарай феодалдық, буржуазиялық, т.с.с. болып бөлінеді.
Сонымен қатар билікте “объект” , “субъект” деген ұғымдар бар.
“Объект”- өзгертуші, “субъект” – іс-әрекетті жасаушы.


title: Биліктің субъектілері - Саяси билік орындаған: Еренғазы Е. Е. Дюр201с тексерген

text:
Биліктің субъектілері: 1. Мемлекет.
2.Әлеуметтік топ, тап.
3.Әлеуметтік топтар жүйесі.
4.Әлеуметтік топтарға сүйенген шағын адамдар тобы.
Биліктің объектілері:
1. Мемлекет. 6. Әкімшілік.
2.Ел. 7. Ведомстволар.
3.Аймақ. 8. Ұйымдар.
4.Штат. 9. Өндірістер.
5.Республика. 10. Жеке тұлға.
Билік саяси және мемлекеттік болып екіге бөлінеді. Бұл
мәселенің үлкен астары бар. Себебі, бұрынғы кеңестік
дәуірде бұл ұғымдарды теңестіріп, бірыңғайлау саяси жүйенің
барлық құрылымен мемлекеттендірудің тәсілдемелік негізі болды.
Мемлекеттік биліктің заңдылығы оның легитимділігінен білінеді.
Легитимдік (латын тілінде заңдылық, шындық деген мағынаны
білдіреді) дегеніміз- халықтың үстемдік етіп отырған саяси билікті
мойындауы, оның заңдылығы мен шешімдерін растауы.
Демократиялық жағдайда мемлекеттік билік легитимді болуы үшін
мынандай екі шарт қажет.
1.Ол халықтың қалауы бойынша қалыптасуы және көпшіліктің
еркіне қарай орындалуы керек. Яғни, мемлекеттік биліктің
басшысын белгілі бір мезгілге тура немесе жанама түрде халық
сайлауы керек және оның жұмысын бақылап отыруға
мүмкіндік болуы тиіс.
2.Мемлекеттік билік конституциялық қағидаларға сәйкес жүзеге
асырылуы керек.
Немістің көрнекі ғалымы Маркс Вебер билік басына келудегі
легитимдіктің үш үлгісін көрсетті:
Әдет-ғұрыптық легитимдік – халықтың санасына сіңген, әбден
бойлары үйреніп, дұрыс деп тапқан салт-дәстүрлерге сүйенеді.
Мысалы: хан, патша, сұлтан, т.с.с.
2. Харизматикалық легитимдік – ерекше батырлығымен,
адалдығымен немесе басқа үлгі – қабілет-қасиеттерімен көзге
түскен адамды басшы етіп жариялап, соның соңынан ереді.
Мысалы: Мұхаммед пайғамбар, т.с.с.
3. Ақыл-парасаттың, құқықтың легитимдігі – қазіргі саяси құрылым
орнатқан құқықтың ережелерге, тәртіптің ақыл-ойға
сыйымдылығына негізделеді.
Мемлекеттік құқықтың тәртіптің легитимдігінің ең биік дәрежесіне Конституция
жатады. Мысалы: 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда
Қазақстан Республикасының жаңа конституциясы саяси билікке нақтылы
легитимділік берді. Онда Қазақстан Республикасын демократиялық, зайырлы,
құқықтық және әлеуметтік мемлекет деп жариялады. Оның ең қымбат қазынасы –
адам және адамның өмірі құқықтары мен бостандықтары Қазақстан
Республикасы – призиденттік басқару нысанасындағы біртұтас мемлекет.
Мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы-халық. Республикада мемлекеттік билік
біртұтас, ол Конституция мен заңдар негізінде заң шығарушы, атқарушы, сот
тармақтарына бөлінеді, олардың тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін
пайдалану арқылы, өзара іс-қимыл жасау принципіне сәйкес жүзеге асырылады.
Республика президенті мемлекет басшысы, оның ең жоғары лауазымды тұлғасы
болып табылады. Ол - халық пен мемлекеттік билік бірлігінің, Конституцияның
мызғымастығының, адам және азамат құқықтары бостандықтарының рәмізі әрі
кепілі. Парламент - заң шығару қызметін жүзеге асыратын республиканың ең
жоғарғы өкілді органы. Сот билігі азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен
заңды мүдделерін қорғауды жүзеге асыруға арналған. Конституциялық Кеңес
республиканың бүкіл аумағында Қазақстан Республикасының Конституциясы
үстінен қарауды қамтамасыз ететін мемлекеттік орган болып табылады.
Биліктің түрлері
Монархия
Унитарлық
Федерация
Республика
Конфедерация


title: Саяси билік орындаған: Еренғазы Е. Е. Дюр201с тексерген

text:
САЯСИ БИЛІК Орындаған: Еренғазы Е.Е. Дюр201С
Тексерген: Байгондин Ринат Талгатович
Саясаттануда саяси билік теориясы негізгі орын алады. Ол саясатпен тығыз
байланысты және саясаттың, саяси институттар мен барлық саясат әлемінің
мәнін түсініп-білуге мүмкіндік береді. Себебі, саясаттың негізгі мәселесі-билік,
ал мазмұны-билік үшін күрес және билікті жүргізу.
Ағылшынның ең ірі фәлсафашыалрының бірі, қоғамқайреткері болған Бертран
Рассел физикада басты ұғым энергия болса, қоғамдық ғылымдарда негізгі ұғым
билік болып табылады.
Американның әйгілі әлеуметтанушысы Талкотт Парсонс экономикалық жүйеде
ақша қандай орын алса, саяси жүйеде билік те соншалықты орын алады.
Билік жөнінде ғалымдардың айтқан анықтамалары: 1.Теологиялық анықтама билікті белгілі бір мақсатқ, белгілеген нәтижеге, қорытындыға жету мүмкіндігі деп түсіндіреді.
2. Бихевиористік анықтама бойынша билік деп басқа адамдардаң жүріс- тұрысын, өзін-өзі ұстауын өзгерту мүмкіндігіне негізделген іс-әрекеттің түрі.
3. Инструменталистік анықтама билікті белгілі бір құралдарды,
амалдарды пайдалану, қолдану мүмкіндігі деп біледі.
4. Структуралистік анықтама билікті басқарушы мен бағынушының арасындағы қатынастың ерекше түрі.
5. Конфликтілік анықтама билікті дау-жанжал жағдайында игілікті бөлуді реттейтін мүмкіндік, шиеленісті шешудің құралы деп түсіндереді.
"Билік" сөзі әр мағынада қолданылады. Оны ықпал ету
бағытына объектісіне байланысты былай бөлуге болады:
Ата-аналар билігі.
Мемлекеттік билік.
Экономикалық билік.
Саяси билік.
Әлеуметтік билік.
Құқықтық билік.
Әскери билік.
Рухани билік, т.с.с.
Бірақ биліктің толық мағынасы мемлекеттік-саяси салада ғана
айқындалады. Сондықтан саяси билік биліктің ең негізгі түріне
жатады.
Оның өктемдік сипаты
Оның бүкіл қоғамның атынан билік жүргізу
Басқарумен кәсіби айналысатын ерекше тобының болуы
Оның көпшілік адамдардың мүддесін қозғауы
Басқа мекемелерге қарағанда билік органдарының тәуелсіздігі


title: Экономикалық қор - С а я с и б и л І к т ұ р ғ Ұ м б е к а я у л ы м н ұ р т а й қ а л а м қ а с билік ұғымының...

text:
Экономикалық қор. Қандай саяси билік болмасын оған қаржы-қаражат керек. Мысалы: сайлау
науқаны уақытында көп қаржы жұмсалады. Мемлекет тарапынан бөлінген қаражат жетістпегендіктен
шетелдерде үміткерлер жеке бай адамдардың бірлестіктердің көмегіне сүйенеді. Билеуші аппаратты
ұстап тұру үшін көп қаражат керек. Және үкімет басына келушілер өз реформаларын ала келеді.
Мысалы: АҚШ президенттері Ф.Рузвельт "Жаңа бағыт", Дж. Кеннеди "Жаңа шеп", т.с.с. Экономикалық
қорға қоғамдық өндіріс пен тұтынуға керек басқа да материалдық құндылықтар, құнарлы, шұрайлы
жерлер, пайдалы қазба байлықтары, т.б. жатады.
Ә Л Е У М Е Т Т І К Ә Д І С -
Қ Ұ Р А Л Д А Р .
Үстемдік етіп отырған билік өзін қолдайтын, оның одан әрі өмір сүруіне мүдделі
адамдарды топтастырады. Ондай рөлді ең алды мен оның мәртебелі, абыройлы,
көптеген жеңілдіктерді пайдаланатын қызметкерлері орындайды.
Күш жұмсау
құралдары
Олар мемлекетті қорғайды, ішкі
тәртіпті сақтайды, саяси билікті
құлатуға әрекет жасаушыларға
мүмкіндік бермейді. Оған әскер,
полиция, қауіпсіздік органдары,
сот, прокуратура. т.б. жатады.
Ақпараттық қор
Білім мен ғылым мағлұматтарын
алу, оларды тарату бүгінгі күні
алдыңғы қатарлы орынға шығуда.
Ақпарат құралдары
Радио, теледидар. баспасөз,т.с.с. ақпарат
құралдары өз елдеріндегі жағдайларды ғана
емес, дүние жүзінде не болып не қойып
жатқанын көріп-біліп отырады. Шын мәнінде
сөз, баспасөз бостандығы берілген,
оппозициялық партиялары бар елдерде
ақпарат құралдарының маңызы арта түседі.
Телеологиялық
анықтама
Билікті белгілі бір мақсатқа, белгіленген нәтижеге,
қорытындыға жету мүмкіндігі деп түсіндірді.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/s-a-ya-s-i-b-i-l-i-k-t--r-f--m-b-e-k-a-ya-u-l-i-m-n--r-t-a-j-.html?page=2#Ақпараттық_қор_Білім_мен_ғылым_мағлұматтарын_алу,_оларды_тарату_бүгінгі_күні_алдыңғы_қатарлы_орынға_шығуда._Ақпарат_құралдары


title: Бихевиористік - С а я с и б и л І к т ұ р ғ Ұ м б е к а я у л ы м н ұ р т а й қ а л а м қ а с билік ұғымының мәні, тұжырымдамалары

text:
Бихевиористік
анықтама
Бихевиористік анықтама бойынша билік деп басқа адамдардың
жүріс – тұрысын, өзін - өзі ұстауын өзгерту мүмкіндігіне
негізделген іс - әрекетің ерекше түрі.
Инструменталистік
анықтама
Инструменталистік анықтама билікті белгілі бір құралдарды,
амалдарды пайдалану, қолдану мүмкіндігі деп білді.
Структуралистік
анықтама
Структуралистік анықтама билікті басқарушы мен
бағынушының арасындағы қатынастың ерекше түрі деп ұғады.
Б И Л І К Ж Ө Н І Н Д Е Ғ А Л Ы М Д А Р
А Р А С Ы Н Д А Ғ Ы
Ә Р Т Ү Р Л І А Н Ы Қ Т А М А Л А Р
М Е Н Т Ұ Ж Ы Р Ы М Д А М А Л А Р :
Конфликтілік
анықтама
1Конфликтілік анықтама билікті дау – жанжал жағдайында
реттейтін, шиеленісті шешудің құралы деп түсіндірді.
Қоғамның саяси жүйесін қалыптастыру;
01
Оның саяси өмірін ұйымдастыру;
02
Әр түрлі деңгейдегі қоғам мен мемлекеттің
істерін басқару;
03
Өкімет органдары, саяси емес процестерге
басшылық жасау;
04
Б И Л І К Т І Ң Қ Ы З М Е Т Т Е Р І
Ж Ә Н Е Ж І К Т Е Л У І
Саяси және басқа қатынастарды бақылау.
05
Белгілібір қоғамға сәйкес басқарудың түрін,
саяси тәртіпті және мемлекеттік құрылысты
құру.
06
Қоғамдық тәртіп пен тұрақтылықты қолдау.
07
Дау-дамай, шиеленістерді ашып, оларға шек
қою және дер кезінде шешу, қоғамдық
келісімге, мәмілеге келу. т.с.с.
08
Қ О Ғ А М Д А Б И Л І К Ө З А Р А Т Ы Ғ Ы З
Б А Й Л А Н Ы С Т А Ғ Ы 3 Д Е Ң Г Е Й Д Е
Ұ Й Ы М Д А С Т Ы Р Ы Л Ы П , Қ Ы З М Е Т
Е Т Е Д І :
1. Жоғары орталық саяси
институттар, мемлекеттік
мекемелер мен ұйымдар, саяси
партиялар мен қоғамдық
ұйымдарды басқару органдары
кіретін өте ірі деңгей.
2. Орта буынды
аппараттар мен
мекемелерді қамтитын
және аймақтық,
облыстық, аудандық
шенбердегі жергілікті
әкімшілік билік кіретін
орта деңгей.
3. Адамдар, кішігірім топтар,
ұйымдар, одақтар, өндіріс және
басқа ұжымдар арасындағы
қоғамдық қатынастардың негізі,
арқауы болып табылатын, саяси
және қоғамдық өзін-өзі басқару
өрісін құрайтын кіші деңгей.
01
Заң шығарушы билік (парламент) заң шығарумен,
оны бекіту, өзгерту немесе жоюмен айналысады. Ол
заң қабылдайды, салық салуды анықтайды, үкіметті
тағайындайды, бюджетті бекітеді, соғыс ашып және
әскермен қамтамасыз етеді, сауданы реттейді,
сотты ұйымдастырады халықаралық келісім
шарттарды қабылдайды, саясаттың маңызды ішкі
және сыртқы бағытын анықтайды. Конституция
атынан оның жұмысына арнайы органдар бақылау
жасайды.
02
Атқарушы билікке үкімет пен әкімшілік жатады. Оларды заң
шығарушы өкілдік органдар қалыптастырады. Атқарушы
билік заң шығарушы биліктің бақылауында болып, олардың
алдында есеп береді. Оның жұмысы заңға негізделіп, заң
шеңберінде іс істеуі керек. Сырттай қарағанда ол заң
шығарушы билікке тәуелді. Бірақ іс жүзінде ол саяси
жүйенің маңызды бөлігіне айналған және қоғамдық өмірде
зор рөл атқарады. Үкімет саяси шешімдер қабылдайды, ал
әкімшілік ол шешімдерді жүзеге асырады.
03
Сот билігі адамдардың құқығын қорғайды, заң
бұзушылықтан сақтайды, парламент не президент
қабылдаған заңдардың, конституциялы жарғылардың
сәйкестігін анықтайды. Оны халық немесе өкілетті
мекемелер қалыптастырады. Ол заң шығарушы немесе
атқарушы билікке тәуелсіз. Өз жұмысында тек заңды ғана
басшылыққа алады. Егер жоғарғы сот мемлекеттік
органның немесе қызмет адамының шешімін
конституцияға қарсы десе, ол шешім толығымен күшін
жояды. Соттың маңызды принциптеріне жариялылық,
айыпкердің өзін қорғауға және сот үкімін бұздыру туралы
шағым арыз беруге құқығы жатады.
Биліктің бейнесін, қоғамдағы рөлін, қызметін және болашағын бағалау үшін оны жүйелеп,
топтастырудың мәні зор. Билік түрлері өзара байланысты бірқатар белгілермен
өзгешеленеді.
1. Институционалданған (өзінің басқарушы және тәуелді құрылым деңгейі бар әр түрлі
мекемелер түрінде ұйымдасқан, төмен шенділердің жоғары шенділерге бағынышты болып,
араларында билеу-бағыну қатынастары орнаған) және институционалданбаған (биресми,
басқарушы және атқарушы топтар анық, ашық көрсетілмеген) биліктің түрі.
2. Жұмыс істеу саласына байланысты билік саяси және саяси емес болып бөлінеді.
3. Құқықтық шегіне, құдіретінің мөлшері мен саласына қарай билік мемлекеттік,
ассоциативтік болып, сыртқы саясат қатынастарында, дүниежүзілік ұйымдар мен
одақтардың халықаралық билігі болып жіктеледі.
4. Биліктің субъектісі бойынша парламенттік, үкіметтік, соттық, дербес, ұжымдық, т.с.с.
болып топталады.
5. Қолданылатын әдіс, тәсіліне қарай үстемдік, озбырлық, басқа түрлерді еріксіз көндіру,
сендіру, ерік, бедел, т.с.с. билігі болып бөлінеді.
6. Әлеуметтік түріне қарай феодалдық, буржуазиялық, т.с.с. болып бөлінеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/s-a-ya-s-i-b-i-l-i-k-t--r-f--m-b-e-k-a-ya-u-l-i-m-n--r-t-a-j-.html?page=3#А_Р_А_С_Ы_Н_Д_А_Ғ_Ы__Ә_Р_Т_Ү_Р_Л_І_А_Н_Ы_Қ_Т_А_М_А_Л_А_Р_М_Е_Н_Т_Ұ_Ж_Ы_Р_Ы_М_Д_А_М_А_Л_А_Р_:_Конфликтілік_анықтама


url: http://emirsaba.org/s-a-ya-s-i-b-i-l-i-k-t--r-f--m-b-e-k-a-ya-u-l-i-m-n--r-t-a-j-.html?page=3#Инструменталистік_анықтама_Инструменталистік_анықтама_билікті_белгілі_бір_құралдарды,_амалдарды_пайдалану,_қолдану_мүмкіндігі_деп_білді._Структуралистік


Сонымен қатар билікте “объект” , “субъект” деген ұғымдар бар. “Объект”- өзгертуші, “субъект” – іс-әрекетті жасаушы.
Биліктің объектілері:
1. Мемлекет. 6. Әкімшілік.
2.Ел. 7. Ведомстволар.
3.Аймақ. 8. Ұйымдар.
4.Штат. 9. Өндірістер.
5.Республика. 10. Жеке тұлға.
Биліктің субъектілері:
1. Мемлекет.
2.Әлеуметтік топ, тап.
3.Әлеуметтік топтар жүйесі.
4.Әлеуметтік топтарға сүйенген шағын адамдар
тобы.
1. Институционалдық белгілі құқықтардың өзгелердің
сұранымына байланыссыз ықпал жасауы.
2. Субъектінің қызметі мен қоғамдық міндеттерді
орындайтын қызмет әдістері.
3. Қоғамдық пікірлердің даму динамикасына ықпал ету
мүмкіндігі.
4. Әлеуметтік жағдайларға қол жеткізетін басты
критерийлер.
5. Белгілі әлеуметтік жағдайдың иелерін көтермелеу.
Қ О Ғ А М Н Ы Ң Ә Л Е У М Е Т Т І К
С А Л А С Ы Н Д А Ғ Ы Б И Л І К
Б И Л І К Т І Ң Л Е Г И Т И М Д І Л І Г І
Билік саяси және мемлекеттік болып екіге бөлінеді.
Саяси билік таптық, топтық және жеке адамның саясатта
тұжырымдалған өз еркін жүргізу мүмкіндігін білдіреді.
Ал мемлекеттік билікке барлық адамдарға міндетті заңдарды
шығаруға жеке құқығы бар заңдар мен ұйымдарды сақтау үшін
ерекше күштеу аппаратына сүйенетін саяси биліктің түрі жатады.
Мемлекеттік биліктің заңдылығы оның легитимділігінен білінеді.
Легитимдік (латын тілінде заңдылық, шындық деген мағынаны
білдіреді) дегеніміз- халықтың үстемдік етіп отырған саяси билікті
мойындауы, оның заңдылығы мен шешімдерін растауы.
Демократиялық жағдайда мемлекеттік билік легитимді болуы үшін
мынандай екі шарт қажет.
Немістің көрнекі ғалымы Маркс Вебер билік басына келудегі легитимдіктің үш үлгісін көрсетті:
1. Әдет-ғұрыптық легитимдік – халықтың санасына сіңген, әбден бойлары үйреніп, дұрыс деп тапқан салт-дәстүрлерге
сүйенеді. Мысалы: хан, патша, сұлтан, т.с.с.
2. Харизматикалық легитимдік – ерекше батырлығымен, адалдығымен немесе басқа үлгі – қабілет-қасиеттерімен көзге
түскен адамды басшы етіп жариялап, соның соңынан ереді. Мысалы: Мұхаммед пайғамбар, т.с.с.
3. Ақыл-парасаттың, құқықтың легитимдігі – қазіргі саяси құрылым орнатқан құқықтың ережелерге, тәртіптің ақыл-
ойға сыйымдылығына негізделеді.
Мемлекеттік құқықтың тәртіптің легитимдігінің ең биік дәрежесіне Конституция
жатады. Мысалы: 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда Қазақстан
Республикасының жаңа конституциясы саяси билікке нақтылы легитимділік берді.
Онда Қазақстан Республикасын демократиялық, зайырлы, құқықтық және
әлеуметтік мемлекет деп жариялады. Оның ең қымбат қазынасы – адам және
адамның өмірі құқықтары мен бостандықтары Қазақстан Республикасы –
призиденттік басқару нысанасындағы біртұтас мемлекет. Мемлекеттік биліктің
бірден-бір бастауы-халық. Республикада мемлекеттік билік біртұтас, ол Конституция
мен заңдар негізінде заң шығарушы, атқарушы, сот тармақтарына бөлінеді, олардың
тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін пайдалану арқылы, өзара іс-қимыл жасау
принципіне сәйкес жүзеге асырылады. Республика президенті мемлекет басшысы,
оның ең жоғары лауазымды тұлғасы болып табылады. Ол - халық пен мемлекеттік
билік бірлігінің, Конституцияның мызғымастығының, адам және азамат құқықтары
бостандықтарының рәмізі әрі кепілі. Парламент - заң шығару қызметін жүзеге
асыратын республиканың ең жоғарғы өкілді органы. Сот билігі азаматтардың
құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауды жүзеге асыруға
арналған. Конституциялық Кеңес республиканың бүкіл аумағында Қазақстан
Республикасының Конституциясы үстінен қарауды қамтамасыз ететін мемлекеттік
орган болып табылады.
Н А З А Р Л А Р Ы Ң Ы З Ғ А
Р А Х М Е Т ! ! !
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сонымен қатар билікте “объект” , “субъект” деген ұғымдар бар. “Объект”- өзгертуші, “субъект” – іс-әрекетті жасаушы


url: http://emirsaba.org/s-a-ya-s-i-b-i-l-i-k-t--r-f--m-b-e-k-a-ya-u-l-i-m-n--r-t-a-j-.html?page=4#Немістің_көрнекі_ғалымы_Маркс_Вебер_билік_басына_келудегі_легитимдіктің_үш_үлгісін_көрсетті


title: С а я с и б и л І к т ұ р ғ Ұ м б е к а я у л ы м н ұ р т а й қ а л а м қ а с билік ұғымының мәні, тұжырымдамалары

text:
С А Я С И Б И Л І К
Т Ұ Р Ғ Ұ М Б Е К А Я У Л Ы М
Н Ұ Р Т А Й Қ А Л А М Қ А С
Билік ұғымының мәні,
тұжырымдамалары.
01
Саяси биліктің объектісі мен субъектісі,
қорлары, қайнар көздері, деңгейлері.
02
Биліктің легитимділігі.
03
Биліктің функциялары, түрлері
мен бөлінуі.
04
Ж О С П А Р Ы
С А Я С А Т Т Ы Ң Н Е Г І З Г І М Ә С Е Л Е С І Б И Л І К Б О Л Ғ А Н Д Ы Қ Т А Н , С А Я С А Т Т А
Б И Л І К Т Е О Р И Я С Ы Ү Л К Е Н О Р Ы Н А Л А Д Ы . Б И Л І К С А Я С А Т Т Ы Ң С А Я С И
И Н С Т И Т У Т Т А Р М Е Н Б А Р Л Ы Қ С А Я С И Ә Л Е М Н І Ң М І Н І Н Т Ү С І Н І П - Б І Л У Г Е
К Ө М Е К Т Е С Е Д І .
Ш Ы Ғ Ы С Т Ы Ң К Ө Р Н Е К Т І О Й Ш Ы Л Ы И Б Н - Х А Л Д У Н ( 1 3 3 2 - 1 4 0 6 ) А Д А М Н Ы Ң
Б А С Қ А Ж А Н - Ж А Н У А Р Л А Р Д А Н Е Р Е К Ш Е Л І Г І - О Л Б И Л І К Ү Ш І Н К Ү Р Е С Е Д І
Д Е Г Е Н Е К Е Н .
А Ғ Ы Л Ш Ы Н Ф И Л О С О Ф Ы , Қ О Ғ А М Қ А Й Р А Т К Е Р І Б Е Р Т Р А Н Р А С С Е Л Ь ( 1 8 7 2 -
1 9 7 0 ) Ф И З И К А Д А Б А С Т Ы Ұ Ғ Ы М Э Н Е Р Г И Я Б О Л С А , Қ О Ғ А М Д Ы Қ
Ғ Ы Л Ы М Д А Р Д А Н Е Г І З Г І Ұ Ғ Ы М Б И Л І К Б О Л Ы П Т А Б Ы Л А Д Ы Д Е Г Е Н .
А М Е Р И К А Н Ы Ң Ә Й Г І Л І Ә Л Е У М Е Т Т А Н У Ш Ы С Ы Т А Л К О Т Т П А Р С О Н С { 1 9 0 2 -
1 9 7 9 ) Э К О Н О М П К А Л Ы Қ Ж Ү Й Е Д Е А Қ Ш А Қ А Н Д А Й О Р Ы Н А Л С А , С А Я С И
Ж Ү Й Е Д Е Б И Л І К Т Е С О Н Ш А Л Ы Қ Т Ы О Р Ы Н А Л А Д Ы Д Е П Т Ұ Ж Ы Р Ы М Д А Ғ А Н .
Б И Л І К Т У Р А Л Ы М Ы Н А Н Д А Й Т Ұ Ж Ы Р Ы М Д А М А Л А Р Б А Р :
Т Е Л Е О Л О Г И Я Л Ы Қ , Б И Х Е В И О Р И С Т І К , И Н С Т Р У М Е Н Т А Л И С Т І К ,
С Т Р У К Т У Р А Л И С Т І К , К О Н Ф Л И К Т І Л І К .
С О Н Ы М Е Н Б И Л І К Д Е П Б І Р Е У Д І Ң Е К І Н Ш І Л Е Р Г Е Ә М І Р І Н Ж Ү Р Г І З І П ,
О Л А Р Д Ы Ң І С - Ә Р Е К Е Т І , Қ Ы З М Е Т І Н Е Ы Қ П А Л Е Т У І Н А Й Т А Д Ы .
Бірақ биліктің толық мағынасы мемлекеттік-саяси салада ғана
айқындалады. Сондықтан саяси билік биліктің ең негізгі түріне
жатады.
Биліктің басқа түрлерімен салыстырғанда саяси биліктің мынадай
ерекшеліктері бар оның өктемдік сипаты, оның бүкіл қоғамның
атынан билік жүргізуі, басқарумен кәсіби айналысатын адамдардың
мүддесін қорғауы, басқа мекемелерге қарағанда билік
органдарының тәуелсіздігі, қоғам өмірінің жұмыс тәртібін белгілеуде
жеке-дара құқығы, мемлекет шеңберінде ашық күш қолдана алуы,
т.с.с.
Саяси билік бар жерде тенсіздік бар. Мұнла біреулер билеуге
құқықты да, екіншілері оларға бағынуға міндетті. Бұл теңсіздік неден
туады? Саяси биліктің қарамағында теңсіздікті қамтамасыз ететін
әдіс-құралдары бар.
Достарыңызбен бөлісу: |