title: Сабақтың тақырыбы Дифференциалдық теңдеулерді Пикара әдісімен, Эйлер әдісімен шешу. Педагог

text:
Онлайн сабақтың жоспары (синхронды оқыту)№
Сабақтың тақырыбы
|
Дифференциалдық теңдеулерді Пикара әдісімен, Эйлер әдісімен шешу.
|
Педагог
|
Жакупова Ұ.Т.
|
Курс
|
III курс
|
Пән
|
Сандық әдіс
|
Тобы
|
КББ18-9
|
|
|
|
|
|
Сабақтың өткізілетін күні
|
07.11.20
|
|
|
|
|
|
Сабақтың түрі
|
Онлайн сабақ
|
Сабақтың мақсаты
|
Дифференциалдық теңдеулерді Пикара әдісімен, Эйлер әдісімен шешу мен таныстыру
|
Оқу - әдістемелік құралдар, әдебиеттер
|
«Сандық әдістер» әдістемелік кешен 2012ж
Ә.М.Бабалиев, Д.Б.Әлібиев «Сандық әдістер» 2010ж
|
Техникалық құралдар, материалдар
|
АҚТ,ZOOM.WHATSAAP
|
Сабақ барысы
|
Сабақ кезеңдері
|
|
1 Ұйымдастыру кезеңі:
|
-Студенттерге платонус платформасы арқылы тапсырма жүктеу.
- Whatsapp желісі арқылы кері байланыс орнатып,сабақ барысын түсіндіру
|
2. Жаңа материалды түсіндіруге дайындық кезеңі
Практикалық /зертханалық жұмысқа дайындық кезеңі
(жаңа тақырыпты болжау)
|
Ватсап желісінде тақырыпқа қысқаша түсінік.
Дифференциалдық теңдеулерді Пикара әдісімен, Эйлер әдісімен шешу.
|
3. Үй тапсырмасы туралы ақпараттандыру кезеңі
|
6. 7. 8.
9. 10.
|
Бөлім меңгерушісі : Унеров Б.
Педагог: Жакупова Ұ.
Дифференциалдық теңдеулерді Пикара әдісімен, Эйлер әдісімен шешу.
Қарапайым дифференциалдық теңдеулер үшін қойылған шектік есепті шешудің жалпы 2 әдісі бар:
Дифференциалдық теңдеудің ақырлы – айырымдық немесе шектік – айырымдық түрін қолдану – сандық әдіс.
Шектік есепті бірнеше Коши есебін шешуге келтіру аналитикалық әдіс.
1. Ақырлы – айырымдық әдіс.
Бұл әдістің негізгі идеясы - шектік есепті шешуді алгебралық теңдеулер жүйесін шешуге келтіру.
Берілген аралықты бірнеше бөлікке бөлу арқылы бірдей қашықтықта орналасқан түйіндер жүйесін құрамыз: x0=a, xn=b, xi=x0+ih (i=1,2,…,n-1), қадамы h=b-a/n және pi=p(xi), qi=q(xi), fi=f(xi) болсын.
xi түйіндерінде ізделінді функцияның жуық мәнін y(x) және y /(x) ,y //(x) туындыларын сәйкесінше yi ,yi/ ,yi // деп белгілейік. Құрылған түйіндер жүйесінің әрбір ішкі түйінінде yi/(xi), yi//(xi) туындыларын сәйкес ақырлы – айырымдық қатынастарымен алмастырамыз:
(5)
Шекаралық шарттар үшін: (5!)
қатынастарын қолданылады.
2. Қуалау әдісі.
(3)-(4)-шектік есептерді ақырлы-айырымдық қатынастармен алмастырған соң алынған есепті келесі түрде қарастырайық:
Мұндағы
mi=-2+hpi , ki=1-hpi+h2qi (i=0,1,2,…,n-2) (16)
Сонда жүйе мынадай түрге келеді:
Yi+1=ci (di-yi+2) (i=0,1,2,…,n-2) (17)
сi,di сандары i=0 болғанда
(18) i=1,2,…,n-2 болғанда біртіндеп ci=1/(mi-kici-1) di=fih2-kici-1di-1 (19)
формулалармен есептеледі.
Есептеу этаптары:
Тура жол. (16)-формуламен mi,ki мәндерін табамыз. Сосын (18)-формуламен c0, d0 –дарды және (19)-формуламен i=1,2,…,n-2 үшін біртіндеп ci, di мәндерін табамыз.
Кері жол. (17)-формуламен i=n-2 болғанда және (3)-(4)-теңдеулер жүйесінің соңғы теңдеуінен
Yn-1=cn-2(dn-2-yn)
екенін анықтаймыз. Бұл жүйені yn бойынша шешеміз:
(20)
Алдын ала табылған cn-2, dn-2 мәндерін қолданып yn мәнін табамыз. Сосын біртіндеп (i=n-1,…,1) үшін (17)- формуланы қолданып yi мәндерін есептейміз:
(21)
Сосын y0 мәнін (3)-(4)-теңдеулердің ең соңғысының алдындағы теңдеуінен табамыз:
(22)
Сонымен, барлық есептеулер екі рет қуаланып шығады. Тура жолда i индексінің өсу ретімен көмекші ci, di сандары алынады. Бұл арада c0, d0 сандарын есептеу үшін интегралдау аралығының сол жақ шетіндегі шекаралық шарт қолданылады. Сосын кері жолдың алғашқы қадамында есептелген cn-2, dn-2 сандарының интегралдау аралығының оң жақ шетіндегі шекаралық шартпен үйлестірілуін қадағалайды. Осыдан барып I индексінің кему ретінмен біртіндеп yi ізделінді мәндер есептеледі.
Эйлер әдісі
Коши есебін шешудің бұл әдісі бірінші ретті дифференциалдық теңдеуді интегралдауға мүмкіндік береді. Бұл әдістің дәлдігі төмен. Сондықтан практикада көп қолданылмайды. Бірақ бұл әдістің негізінде басқа тиімді, бірақ күрделі әдістерді меңгеру жеңілдейді. (6.1)-(6.2) Коши есебі берілсін.
Геометриялық мағынасы: һ қадам таңдап алып берілген аралықта бірдей қадаммен нүктелер жиынын құраймыз:
M0(x0,y0) нүктесінен өтетін ізделінді y=y(x) интегралдық қисықты төбелері Mi (xi,yi) (i=0,1,2,…) болатын Эйлер сынықтарымен M0M1M2… алмастырылады:
(6.5)
Әрбір MiMi+1 сынықтары бағыты Mi нүктелерінен өтетін (6.1)-теңдеумен берілген интегралдық қисықтың бағытымен беттеседі.
Сонда есептеу формуласы келесі түрде жазылады:
Yi+1=yi+yi, (6.6) yi=hf(xi,yi) (i=0,1,2,…)
Әдіс теңдеулер жүйесіне де қолданылады. Ол 2-мысалмен келтірілген.
1-Мысал:
Эйлер әдісін қолданып [0,1] аралығында h=0,2 қадаммен теңдеуін және
у(0)=1 бастапқы шартты қанағаттандыратын мәндер кестесін құру керек болсын.
xi=x0+ih (i=0,1,2,…). (6.4)
Есептеу нәтижелері 1-кестеде келтірілген. Кестенің толтырылуы:
Бірінші жолға i=0 болғанда бастапқы мәндер жазылады: x0=0; y0=1,0000. Үтірден кейін мәнді цифрларды жоғалтпау үшін 4 орын сақтап отырайық. Осы мәндер және (6)- формула бойынша f(x0,y0)=1, сосын , у1=1+0,2=1,2 мәндері есептеледі.
Екінші жолға i=1 болғанда x1=0.2, y1=1.2000 мәндері жазылады. Осы мәндерді қолданып f(x1,y1)=0.8667 мәні, мәні есептеледі. Сосын мәнін анықтауға болады. Дәл осылайша i=2,3,4,5 болғандағы есептеулерді анықтауға болады.
Кестенің ең соңғы бағанында салыстыру үшін теңдеудің дәл шешімінің мәндері келтірілген. Кестеден абсолютті қателіктің мәні е=0,0917, салыстырмалы қателігінің 5% екендігі көрінеді. 1-кесте . теңдеуін есептеу алгоритмі.
I
|
xi
|
yi
|
-ді есептеу
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0
1
2
3
4
5
|
0
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
|
1,0000
1,2000
1,3733
1,5294
1,6786
1,8237
|
0
0,3333
0,5928
0,7846
0,9532
|
1,0000
0,8667
0,7805
0,7458
0,7254
|
0,2000
0,1733
0,1561
0,1492
0,1451
|
1,0000
1,1832
1,3416
1,4832
1,6124
1,7320
|
https://youtu.be/nyBbhDteb_g
Достарыңызбен бөлісу: |


Дескриптор:
1. Әр оқушы өз ойымен бөліседі.
2. Өзгенің пікірін толықтырады.
Жалпы- 3 балл.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
1.Оқулықты оқып танысып шығады.
2.Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Тақырыпқа байланысты интернет көздерін пайдаланып есептерді шығару мүшелерімен танысады.
|
Слайд
ДК экраны
|
|
1- тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1-тапсырма
К естені толтырады.
|
Дескриптор:
1.Кестені толтырады.
2.Жауабын анықтайды.
Жалпы - 4 балл.
|
ДК экраны
11-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
Слайд.
|
|
2- тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
2-тапсырма
Дифференциалдық теңдеудің жалпы шешімін табады.
1)у'=у
2)у'=2х-3
3)у'=2х×у
|
Дескриптор:
1.Есеп мазмұнын түсінеді.
2.Дифференциалдық теңдеудің жауабын табады.
3.Жауабын анықтайды.
Жалпы - 3 балл
|
ДК экраны
11-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
Слайд.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар».
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title:
Дескриптор:
1. Әр оқушы өз ойымен бөліседі.
2. Өзгенің пікірін толықтырады.
Жалпы- 3 балл


title: Сабақтың тақырыбы: Дифференциалдық теңдеулер туралы жалпы мағлұмат Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты 27.03 11-сынып

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
|
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:
1.Оқушылар- мен амандасу, түгендеу.
2.Ынтымақ-тастық атмосферасын қалыптастыру
1.Мұғалім оқушыларды түгендейді.
2.Амандасадыжәне тілектерін білдіреді.
|
1.Оқушылар мұғалім- мен амандасады.
2. Сабаққа дайындалады.
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
|
Оқушылардың белсенділігі үшін «Жарайсың!», «Керемет!» деген сақтау сөздерімен бағалайды.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
Кітап, дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима қағаздар топтамасы
ДК экраны
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі.
Сұрақтар:
1.Дифференциалды теңдеу дегеніміз не?
2.Дифференциалды теңдеудің шешу жолы қандай?
3.Дифференциалды теңдеуге мысал келтіріңдер.
|
1. Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
|
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|


title: Сабақтың тақырыбы: Дифференциалдық теңдеулер туралы жалпы мағлұмат Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты


title: Сабақтың тақырыбы: Дигибридті будандастыру Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақ кезеңі/ Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
10 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.
«Хабарлама» әдісі
|
Тақтаға кез-келген әріптер жазылады.Оқушылар сол әріптерден басталатын сөздерді қолдана отырып, досына хабарлама жазады.
|
|
|
Өткен білімді еске түсіру.
«Сөзжұмбақ» әдісі
|
Оқушылар берілген сөзжұмбақты шеше отырып, өткен тақырыпты қайталайды және жаңа сабақтың тақырыбын анықтайды
|
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Сөздұмбақ шешу
|
1.Сұрақтарға жауап береді.
|
1
|
|
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
30 мин.
|
Топқа бөлу
QazMath платформасы арқылы
1-топ Генотип
2-топ Фенотип
Қысқаша сабақ түсіндіремін
Тапсырма 1
Тапсырма 2.
Сәйкестендіру әдісі
Оқушыларға аталық, аналық будан және олардың гаметалары жазылған кесте және оны сәйкестендіретін құрал беремін.
Тапсырма 3.
«Иә немесе жоқ» әдісі арқылы берілген анықтамалардың дұрыс бұрыстығын анықтайды.
Тапсырма 4.
«Кездейсоқ дөңгелек»
Организмде түшкіру процесі қалай жүреді?
Жүйке жүйесінің тыныс алуға қандай қатысы бар?
Не үшін қыста мұрын арқылы тыныс алу қажет?
Ағза қай кезде тыныс шығару керек екенін қалай түсінеді?
Тыныс алу жиілігі мен тереңдігі неге байланысты?
Адамның дұрыс тыныс алуын қамтамасыз ететін ереже құрастырыңдар
|
Тапсырма 1.
Оқушылар берілген сурет бойынша адамның тыныс алу мүшелерінің атауын анықтап оларды 3тілде жазады.
Тапсырма 2.
Оқушылар мен берген құралмен кестені топпен сәйкестендіреді
Тапсырма 3.
Берілген анықтамаларға иә немесе жоқ деп жауап жазып, жұптасып, бір-бірін тексереді
Оқушылар берілген сұраққа топпен, ойлана отырып,жауап береді.
|
Тапсырма 1.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Адамның тыныс алу мүшелерін анықтау
|
Тыныс алу мүшелерінің атауын дұрыс жазады және айтады.
Терминдерді 3 тілде жазады және айтады
|
1
2
|
Тапсырма 2.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Берілген кестені сәйкестендіру
|
Аталық,аналық будандарды гаметаларымен дұрыс сәйкестендіреді
|
2
|
Тапсырма 3.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
|
Берілген анықтаманың дұрыс бұрыстығын анықтайды
|
1
|
Тапсырма 4.
|
https://qazmath.net/quraldar/topka-bolu/
https://loneti.ru/draw
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
5 мин.
|
«Білім сандығы» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушыларға стикер таратып береді.
|
|
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Сабақтың тақырыбы: Дигибридті будандастыру Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты Дигибридті будандастыру қмж 9сынып

text:
Сабақтың басы
10 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.
Топқа бөлу
1-топ Генотип
2-топ Фенотип
«Хабарлама» әдісі
|
Қыс,көктем және жаз, күз айларында дүниеге келген оқушылар бір топқа жиналады.және сол карточканың артында көрсетілген елдің сәлемдесу салты бойынша сәлемдеседі
Тақтаға кез-келген әріптер жазылады.Оқушылар сол әріптерден басталатын сөздерді қолдана отырып, досына хабарлама жазады.
|
|
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
30 мин.
|
Қысқаша сабақ түсіндіремін
Тапсырма 1
«Ақиқат/жалған» әдісі
Оқушыларға сөздері жасырылған қағаздарды таратып беремін.
Тапсырма 2.
Сәйкестендіру әдісі
Оқушыларға аталық, аналық будан және олардың гаметалары жазылған кесте және оны сәйкестендіретін құрал беремін.
Тапсырма 3.
«Кім жылдам» әдісі
Екі топ мүшелеріне есеп беремін.
Алғашқы болып орындаған 3 оқушыға жеңілдік купоны беріледі
Тапсырма 4.
«Қырағы көз» әдісі
|
Тапсырма 1.
Оқушылар қағазға жарық түсіру арқылы сөздерді тауып, оларды құрастырып ақиқат жалған екендігін анықтайды.
Тапсырма 2.
Оқушылар мен берген құралмен кестені топпен сәйкестендіреді
Тапсырма 3.
Оқушылар берілген есептерді жылдам әрі дұрыс шығарады
Тапсырма 4
Оқушылар адасқан әріптердің ішінен жаңа терминдерді тауап, қысқаша анықтама береді
|
Тапсырма 1.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Берілген анықтаманың дұрыс бұрыстығын анықтау
|
1.Жасырын сөздерді құрастырады
2.Дұрыс бұрыстығын анықтайды
|
1
2
|
Тапсырма 2.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Берілген кестені сәйкестендіру
|
Аталық,аналық будандарды гаметаларымен дұрыс сәйкестендіреді
|
2
|
Тапсырма 3.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Есеп шығару
|
Берілген есептерді дұрыс шығарады
|
3
|
Тапсырма 4.
Бағалау критерийі
|
Дескриптор
|
Балл
|
Терминге анықтама
|
Терминдердеі тауып анықтама береді
|
1
|
|
https://loneti.ru/draw
1-топ
https://wordwall.net/ru/resource/63966988
2-топ
https://wordwall.net/ru/resource/63967415
https://wordwall.net/ru/resource/63965528
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--digibridti-budandastiru-ou-masattari.html?page=2#2_топ_1.аллель_деген_не_2.Дигомозигота_,_рецессивті_дигомозигота_дегеніміз_не,_таңбалануындағы_ерекшеліктері_қандай_3_топ

title: Тақырыпқа байланысты видео көрсету

text:
«Желпуіш әдісі» арқылы оқушылар топқа сұрақтар қояды,топтар сұраққа жауап береді. /оқулықпен жұмыс/:
1топ а/ қандай қарама – қарсы белгілер алынған?
ә/ Мендельдің қай заңы?
2 топ 1.аллель деген не?
2.Дигомозигота , рецессивті дигомозигота дегеніміз не, таңбалануындағы ерекшеліктері қандай?
3 топ 1.Ғ2 ұрпағында белгілер фенотип бойынша ажырауы қаншаға тең?
2.генотип бойынша ше?
Тамаша, жарайсыздар.Топ басшылары оқушыларды бағалап отырыңыздар
Сабақтың мақсаты: Дигидридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару; Критериі: Генетикалық таңбалар мен ұғымдарды меңгереді;
Дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдейді;
Генетикалық есептер шығарады
Оқушыларды топқа QR – код арқылы бөлу. І топ – моногибридті
ІІ топ – дигидридті
ІІІ топ - полигибридті
Жарайсыңдар,бейнероликтен түсінген білімдеріңізді, оқулықпен толықтырдыңыздар
Дескиптор арқылы өз өзімізді бағалап отырамыз.
Жаңа сабақ дескрипторы:
1.Мендельдің ІІ заңын біледі, белгілерді ажыратады– 1б
Топтық жұмыс
5 мин
1 топқа
Егер адамның бұйра шашы тік шашынан ,қара түсі ашық түсінен басым.Әкесі дигетерезиготалы қара, бұйра шашты, рецессивті дигомозиготалы.Келесі ұрпақ қандай болуы ықтимал?
Топ басшылары оқушыларды дескриптор арқылы бағалаңыздар.
Топ мүшелері бір біріңізді
Белгі
Қара түс – А/АА,Аа/
Ашық – аа,
Бұйра – В /Вв,ВВ/,
Тік – вв
АаВв * аавв
ав
АВ
АаВв
Ав
Аавв
аВ
ааВв
ав
аавв
Дескриптор
1.Есептің шығарылу жолын біледі,генетикалық есептерді шығарады – 2 б


title: Тақырыпқа байланысты видео көрсету


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--digibridti-budandastiru-ou-masattari.html?page=2#Дигидридті_будандастырудың_цитологиялық_негіздерін_дәлелдеу_және_есептер_шығару;_Критериі

title: Тақырыпқа байланысты видео көрсету


title: «Екі жұлдыз, бір тілек» - Сабақтың тақырыбы : Дигибридті будандастыру Оқу мақсаттары

text:
2 топқа Тауықта қара түсі қоңыр түстен, айдарлы болуы айдарының болмауынан басымырақ.Қоңыр айдарлы қораз, айдары жоқ қара тауықпен шағылыстырылады. Ғ1 50⁒ қара айдарлы, 50⁒ қоңыр айдарсыз.Ата ана генотипі қандай?
Белгі
Қара түс - А /АА,Аа/,
Қоңыр түс – аа
Айдарлы – В /ВВ,Вв/
Айдарсыз – вв
Аавв* ааВв
Ав*аВ қара айдарлы;
ав* ав қоңыр айдарсыз.
3 топқа Шығу тегі белгісіз сары бұдыр бұршақ егілді.Осы даралардың өздігінен тозаңдануынан қандай ұрпақ алуға болады.мүмкін болатын нұсқалардың барлығын болжа, генотипін белгіле
Белгі
Сары – А /Аа,АА/
Жасыл – аа
Тегіс – В /ВВ,Вв/
Бұдыр – вв
а/ААвв*ААвв
ААвв 100 сары бұдыр
б/ Аавв* Аавв
Ав*Ав сары бұдыр
Ав*ав жасыл бұдыр
Жұптық жұмыс:
3 мин
Белгісі
1 сары тегіс бұршақ өсімдігінің генотипі – ААВВ,АаВв.ААВв,АаВВ
2.Сары бұдыр бұршақ өсімдігінің генотипі– ААвв,Аавв
3.Жасыл тегіс бұршақ өсімдігінің генотипі – ааВВ,ааВв,
4.Жасыл бұдыр бұршақ өсімдігінің генотипі – аавв
5.Дигетерезиготалы генотипті тап – АаВв
6.рецессивті дигомозиготаны тап – аавв
7.хромосоманың бір ұшындағы аллельді гендердің генотипін тап – АА
8.екі жұп қарама – қарсы белгілер бойынша доминантты генотипті анықта ААВВ


title:
топқа ДНК құрылысын модельдеу /түрлі түсті қағаз/
2 топқа

text:
Ситуациялық сұрақтар.
Жеке жұмыс
Бағалау кезеңі
Үйге тапсырма
|
7 мин
5 мин
2 мин
|
1 ұяшық -
2 ұяшық
3 ұяшық
4 ұяшық
Мұғалім сабаққа қатысқан оқушыларды өз тарапынан бағалайды
§35, оқулықтағы 166 беттегі 5-8 есептерді шығару
|
Хромосомалар жиынтығында бір хромосоманың жетіспеушілігі
Түстерді ажырата алмайтын ауру
Мутациялық аурулар
Агглютинация қан топтарының бір біріне сәйкес келмей, эритроциттердің жабысып желімденуі
Оқушылар өзін өзі дескриптор арқылы бағалау парағына түсіреді
|
Дескриптор:
1.Хромосомалық аурулардың түрін ажыратып,анықтама береді – 2 б
2.Агглютинация терминіне анықтама береді,өмірмен байланыстырады – 2б
3.Мутациялық ауруларға әсер ететін факторларды анықтайды-2б
4.Тұқым қуалау белгілерінің ұрпағында көрініс беруін сипаттайды – 2б
«Шапалақ, қолпаштау» әдісі арқылы бірін бірі бағалайды
|


title: Сабақтың тақырыбы : Дигибридті будандастыру Оқу мақсаттары

text:
Кезеңдері
|
Уақыты
|
Мұғалімнің іс әрекеті
|
Оқушы іс әрекеті
|
Бағалау
|
Ұйымдастыру
|
3 мин
|
Оқушылармен амандасу, психологиялық ахуалды қалыптастыру.Оқушыларға дескриптор таратылады.
|
Оқушылар өзін – өзі бағалау
|
|
Үй тапсырамасы
|
5 мин
|
«Кахут әдісі » арқылы тест жұмысын алу .
1.Генетика ғылымы нені зерттейді?
А) сұрыптау мен будандастыруды;
Ә) тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті;
Б) адамның шығу тегі мен тарихын;
В) клетка құрамы мен құрылысын.
2. Организмдердің жаңа белгілер мен қасиеттерге ие болуы:
А) өзгергіштік;
Ә) тұқым қуалаушылық;
Б) будандастыру;
В) сұрыптау.
3. Будандастыру нәтижесінде Ғ1 - де көрінбей қалған белгі:
А) доминантты:
Ә) рецессивті;
Б) аллельді;
В) гомологты.
4. Будандастыру нәтижесінде Ғ1 - де белгілердің фенотип бойынша ажырауы:
А) 2:2;
Ә) 2:1 ;
Б) 9:3:3:1 ;
В) 1:2:1.
5. Будандастыру нәтижесінде Ғ1 - де белгілердің генотип бойынша ажырауы:
А) 1:1:1;
Ә) 2:1 ;
Б) 9:3:3:1 ;
В) 1:2:1.
6. Гомологтты хромосомалардың үлескілерінде орналасқан гендердің бір түрлі күйі:
А) аллельді;
Ә) доминантты;
Б) рецессивті;
В) рекомбинантты.
7. Аллельді гендердің екі түрлі болуы (Аа):
А) гомозиготалы;
Ә) гетерозиготалы;
Б) гомогаметалы;
В) гетерогаметалы.
8. Организмнің сыртқы белгілерінің жиынтығы:
А) генотип;
Ә) фенотип;
Б) аллельді;
В) гомологті.
9.организмнің ішкі белгілерінің жиынтығы:
А) генотип;
Ә) фенотип;
Б) аллельді;
В) гомологті
10. Бір жұп белгілері бойынша шағылыстыру:
А) полигибридті;
Ә) дигибридті;
Б) моногибридті.
11. Будандастыру нәтижесінде бірінші ұрпақта бір белгінің көрініс беруі:
А) доминантты;
Ә) рецессивті;
Б) аллельді;
В) гомологті.
|
Мұғалім оқушыларды «Жарайсыңдар, тамаша » мадақтау.
|
Дескриптор :
1.Моногибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдейді – 1 б
|
Жаңа сабақ
Сабақтың мақсатымен сабаққа қойлатын китерийлер
|
2 мин
|
«Суреттер сөйлейді»
Асбұршақ өсімдігінің қарама қарсы екі белгісі арқылы будандастыру.Кестеде Мендельдің ІІ заңы дигидридті будандастыруға мысал көрсетілген.
Бас бармақ әдісімен бағалау
|


Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Дихотомиялық анықтаманы түсіндіреді..
|
Видеоролик
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1.Өсімдікткр мен жануарларды анықтау нұсқауын құрайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Жаттығуларды орындайды.
|
ДК экраны
7-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 2-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1.Оқулықта берілген «Өсімдікті анықтау тәртібі» бойынша анықтайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
Тапсырмаларды орындайды.
|
ДК экраны
7-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: «Аяқталмаған сөйлем» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Дихотомиялық әдіс. Дихотомиялық кілттерді қолдану Бөлім

text:
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
- сабақтан соң маған........келді
- бүгін маған..........сәті түсті.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- менің түсінгенім.....
- енді мен......аламын.
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Сабақтың тақырыбы: Дихотомиялық әдіс. Дихотомиялық кілттерді қолдану Бөлім

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Топ ережесін еске түсіру.
Топтастыру.
|
Оқушыларды топтарға біріктіруді ұйымдастыру:
Фигуралар көмегімен оқушыларды 3 топқа біріктіру.
I – Үшбұрыштар тобы
II – Дөңгелектер тобы
III – Төртбұрыштар тобы
|
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|
Фигуралар салынған конверт
|


title: Сабақтың тақырыбы: Дина күй шертеді

text:
Үй тапсырмасын тексерейік! «Сиқырлы сақина» ойыны Болжайық! КҮЙШІ
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың тақырыбы:
Дина күй шертеді
Сабақтың мақсаты: - тыңдаған мәтіннің мазмұнын түсіну; - берілген тірек сөздер негізінде сөйлеу; - тақырып бойынша сөйлемдер құру; - жіктік жалғауын дұрыс қолдану.
Жаңа сөздер: Атақты-знаменитый, известный
Ұлы-великий
Дарынды-одарённый
Күйші-кюйши (музыкант)
Күй шерту-играть кюй
Ұстаз-учитель,педагог,наставник
Сөздік қоржын ДАРЫНДЫ
Сөздік қоржын АТАҚТЫ
Сөздік қоржын ҰСТАЗ
Жазылады Айтылады күйші [күйшү] Дұрыс айт!!! Тыңдалым!!! Тірек сөздер: атақты күйші,
күй өнері, үйрену, домбырашы қыз, кішкентай қыз, іздеп келді, сүйсіну, бата беру.
Оқылым
Мәтін мазмұнымен танысып, сұрақтар құрастыр.
Дина Нұрпейісова – қазақтың атақты күйшісі. Ол 8 жасынан бастап күй өнерін үйрене бастаған. Ауылдастары оны «домбырашы қыз» деп атаған. Кішкентай қыздың даңқын естіген Құрманғазы оны арнайы іздеп келген. Ол Динаның домбыра тартысына сүйсініп, батасын берген.
Сұрақтар:
Мәтінде кім туралы айтылған?
Дина неше жасынан бастап күй тартып үйренген?
Ауылдастары оны қалай атаған?
Оны кім арнайы іздеп келген?
Атақты күйші Динаны не үшін іздеп келген?
СЕРГІТУ СӘТІ
“Атомдар мен молекулалар” ойыны
Грамматикалық қоржын
Мен күйші + мін
Сіз күйші + сіз
Сен күйші + сің
Ол күйші
Жазылым
Берілген сөздерді пайдалана отырып, сөйлемдер құрастыр.
Дина
домбыра ...
күй ...
атақты ...
Құрманғазыдан күй ...
ұстазының жолын ...
Тірек сөздер: жалғастырды, үйренеді, тартады, шертеді, күйші болды.
Дұрыс-дұрыс емес
1
Дина –қазақтың атақты күйшісі.
Дұрыс
Дұрыс емес
2
Дина домбыраны тоғыз жасында үйрен жасында үйренеді.
3
Дина Құрманғазыны іздеп келді.
4
Дина Құрманғазыдан күй шертуді үйренеді
5
Құрманғазы-Диананың ұстазы.
Жазылым
«Ол кім?», «Ол не істеді?» деген сұрақтарға жауап беріп, сызбаны толтыр.
ДИНА ҚҰРМАНҒАЗЫ Тарт күйіңді, домбыра! Төгіл, төгіл, тәтті күй! Тау суындай сылдыра Желпін, желпін, жел соқтыр! Рефлексия Бүгінгі сабақтағы көңіл күйіңді қай суретке теңейсің? Неліктен?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-dina-kj-shertedi.html#Сабақтың_мақсаты:_-_тыңдаған_мәтіннің_мазмұнын_түсіну;_-_берілген_тірек_сөздер_негізінде_сөйлеу;_-_тақырып_бойынша_сөйлемдер_құру;_-_жіктік_жалғауын_дұрыс_қолдану.

title: Сабақтың тақырыбы: Дина күй шертеді


Салаттар 1. «Физикалық ералаш».
2. «Физикалық қуғын»
3. «Физикалық винегрет».
Сусындар 1. Физикалық коктейль
2. Шай
3. Айран
Бірінші тағам 1. Физкалық кеспе.
2. Тұшпара.
3. Манты
Екінші тағам 1. Физкалық палау
2. Лагман
3. Котлет
1. Физикалық ералаш 1. Шәйнекте шикі су, екінші шәйнекте қайнатылған су. Екеуінің де температурасы бірдей. Қыздыру бірдей болғанда қай шәйнектегі су тез қайнайды?
Ж: 2 шайнек
2. Қалайша жұмыртқа 3 метрге ұшып жарылмауы мүмкін?
Ж: Жұмыртқаны 4 метрге лақтырса онда алғашқы 3 метрде жарылмайды.
3. Массасы 8000г дене 0,5 м/ үдеу алғандағы әсер ету күші?
2. Физикалық қуғын. 1. Аса қажет өмірге халық үшін,
Пайдаланам күн сайын жарық үшін.
(электр тогы)
2. Күндіз қасыңнан қалмайды,
Бірақ
Ешкім ұстап алмайды.
Қорқақ па?
Қараңғыға бармайды.
(көлеңке)
3. Массасы 60кг жүргізуші 200 см/ үдеумен қозғалған автокөлік орындығының арқасына түсіретін күші?
(120 Н)
3. «Физикалық винегрет». 1. Бір жұмыртқаны пісіру үшін 4 мин уақыт керек. 4 жұмыртқаны пісіру үшін неше мин уақыт керек?
Ж: 4 мин
2. Бар жоғын білмейсің,
Онсыз өмір сүрмейсің.
(ауа - диэлектрик)
3. Массасы 200г дене 1,5м/ үдеумен қозғалуы үшін оған қандай күш түсіру қажет?
(0,3 Н)
Бірінші тағам 1. Физикалық кеспе. Динамика сөзінен физикаға қатысты сөздер құрастыру.
Д-
и-
н-
а-
м-
и-
к-
а-
2. Тұшпара. 1. Ньютонның 1682 жылы бүкіл әлемдік тартылыс заңының ашуына себеп болған не? Жауабы: алма
2. Гравитациялық тұрақтының шамасын 1798 жылы кім ашты?(Генри Кавендиш)
3. Манты. 1 Ауырлық күші-
2 Үйкеліс күші-
3 Тіректің реакция күші-
4 Дененің салмағы-
5 Тартылыс күші-
6 Масса-
7 Үдеу-
8 Гравитациялық тұрақты-
9 Тығыздық -


title:
Салаттар
1. «Физикалық ералаш».
2. «Физикалық қуғын»
3. «Физикалық винегрет».
Сусындар


title: Екінші тағам - Сабақтың тақырыбы: Динамика негіздері жиынтық сабақ. Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Екінші тағам
1. Физкалық палау
1. Зат күйлері. Қатты денелердің молекулаларының орналасу тәртібін іс-қимыл арқылы көрсетіңдер. (сұйық, газ)
2. Лағман
3 динамометр берілген.Динамометрлер арқылы жіптің керілу күшін анықтаңдар.
3. Котлет
1. Тең әрекетті күшті қимыл қозғалыс арқылы сипаттау.
Тапсырма1:
1. Бір түзудің бойымен бір бағытқа бағытталған күшті
F = F ₁+F ₂.
2. Бiр түзудiң бойымен қарама - қарсы жаққа бағытталған күшті
F = F ₁ - F ₂.
Сусындар
1. Физикалық коктейль
1. Алтын теңге кетеді,
Күміс теңге келеді?
(Күн мен ай, табиғи жарық)
2. Үйкеліс күші дегеніміз не?
Жауабы: Бір дененің екінші бір денің үстімен қозғалғанда пайда болатын күшті – үйкеліс күші деп атаймыз.
3. Генри Кавендиш
2.Шай
1 Тартылыс күшінің анықтамасы, формуласы, өлшем бірлігі?
2. Табаныма байладым
Қос аяқпен айдадым.
(Шаңғы – сырғанау, үйкеліс күші)
3. Исакк Ньютон
3. Айран
1.Үйкеліс күшінің қандай түрлерін білесіңдер?
Түрлері: домалау; сырғанау, тыныштық үйкелісі
2. Отқа жанбас, суға батпас.
(Мұз – заттың қатты күйі)
3.Гук
«Карта» ойыны
Дене жоғары, төмен қозғалған P=m(g+a) ,H
кездегі дененің салмағының P=m(g-a) ,H
формуласы, өлшем бірлігі?
Дененің салмағы деген не? Дененің жерге тартылу барысында
оның тіреуге немесе аспаға әрекет
ету күші
3.Ньютонның бірінші заңы? Егер денеге басқа денелер әрекет
етпесе немесе олардың әрекеті
теңгерілген болса,онда дене не
тыныштықтағы күйін,не
түзусызықты бірқалыпты
қозғалысын сақтайды
4.Ньютонның екінші заңы Дененің алатын үдеуі оған әрекет
ететін күштердің теңәрекетті күшіне
тура пропорционал,ал дененің
массасына кері пропорционал
5.Ньютонның үшінші заңы Денелер бір-бірімен модульдері тең
ал бағыттары қарама-қарсы
күштермен әрекеттеседі
6.Масса деген не? Дененің инерттілік және
гравитациялық қасиеттерін сандық
тұрғыдан сипаттайтын физикалық шама
7.Инерция деген не? Егер денеге басқа денелер әрекет
етпесе немесе олардың әрекеті
теңгерілген болса,онда дене не
тыныштықтағы күйін,не
түзусызықты бірқалыпты
қозғалысын сақтайды
8.Бүкіләлемдік тартылыс заңы. Екі дене бір-бірінен массаларының
көбейтіндісіне тура пропорционал,
ал арақашықтықтарының квадратына
кері пропорционал күшпен тартылады
9.Ауырлық күші деген не? Денеге әрекет ететін ауырлық күші
дененің массасымен еркін түсу
үдеуінің көбейтіндісіне тең
10.Салмақсыздық деген не? Дененің тірекке немесе аспаға
нормаль қысым күшін түсірмейтін
күйін айтады
11.Динамиканың негізгі теңдеуі. +. +…+ =ma
12.Механиканың негізгі есебі. Қозғалыстағы дененің кез келген
уақыт мезетіндегі орнын анықтау
болып табылады
13.Асқын салмақ деген не? Тіректің немесе аспаның үдемелі
қозғалысынан туындайтын дене
салмағының артуын асқын салмақ
дейді
Есептер
1.Күш әрекетәнен массасы 1кг дене 10м/ үдеу алады.Осы күш массасы 0,5 кг денеге қандай үдеу береді?
2.Массалары =100г және =50г болатын екі нүктелік дене бір-бірнен r=20м аралықта орналасқан.Олардың арасындағы өзара тарылыс күшін анықтаңдар.
1.20Н күш әрекет еткенде дене 0,4м/ үдеумен қозғалады.Ал 50Н күш әрекет еткен кезде ол қандай үдеу алады?
2.Массалары =200г және =100г болатын екі нүктелік дене бір-бірнен r=40м аралықта орналасқан.Олардың арасындағы өзара тарылыс күшін анықтаңдар.
1.60Н күш денеге 0,8м/ үдеу береді.Қандай күш осы денеге 2м/ үдеу бере алады?
2.Массалары =400г және =200г болатын екі нүктелік дене бір-бірнен r=80м аралықта орналасқан.Олардың арасындағы өзара тарылыс күшін анықтаңдар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Динамика негіздері жиынтық сабақ. Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақ кезеңі/
Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
10 мин.
3 мин.
«Ой қозғау әдісі»
|
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сабаққа дайындығын бақылау.
– жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру
– топтарға бөлу.
“Конверт әдісі”бойынша оқушыларды топқа бөлу
1-топ: 1-топ
2-топ: 2-топ
3-топ: 3-топ
1. «Сәйкестендіру» әдісі бойынша өткен тақырыптарды еске түсіру
|
1-топ,2-топ,3-топ сөздерін бір-бірлеп конверттен суырады, кімге қандай сөздер келеді сол бойынша топқа бөлінеді.
Берілген тапсырманы орындайды.
|
Дескриптор
Динамика бөліміндегі формулаларды біледі;
Жалпы балл-2
|
Презентация
Тапсырмалар жазылған қағаздар
|
Сабақтың ортасы
15 мин.
«Физикалық кафе» әдісі
3 мин.
«Карта» әдісі
10 мин.
|
2. «Физикалық кафе» әдісі бойынша динамика бөлімін толық қайталап, есептер шығартады.
«Карта» әдісі арқылы оқушылар динамика бөлімі бойынша теорияны еске түсіру.
Есептер береді
|
Менюден тапсырмаларды таңдап орындайды.
Карталар арқылы сұрақтарды дұрыс жауабымен басады.
Есептер шығарады
|
Дескриптор
Тапсырманы орындайды
Жалпы балл-3
Дескриптор
Сұрақтарға жауап береді
Жалпы балл-2
Дескриптор
Есеп шығарады
Жалпы балл-3
|
Меню
Тапсырмалар жазылған қағаздар
Сұрақтар мен теория жазылған карталар
Есептер жазылған қағаздар
|
Сабақтың соңы
Рефлексия
4 мин.
Бағалау
Үй тапсырмасы
|
+Плюс
Сабақта қызық болған, пайдалы нәрселер жазылады
– Минус
Сабақта сәтсіз шыққан ,пайдасы жоқ не шамалы болды деген нәрселер жазылады
?- Қызықты- «Не білгім келеді? Не «Бұл мен үшін қызық болама деген сұрақтарға жауап келтіру.
Әр тапсырманың бағалау критериилері бойынша 10 баллдық жүйемен бағалау
Оқулық 103-беттегі тапсырма
|
Стикерге өз ойларын жазады
|
Жалпы тапсырмалар бойынша 10 балл
|
Стикер
|


title: Сабақтың тақырыбы Дина Нұрпейісованың шығармашылығы Дина Нурпейісова «Тойбастар»

text:
2.1.3.2-оқушыға аспапты дұрыс меңгертіп, аспапта ойнау шеберлігін арттыру.
3.2.1.4 Күйді талдай отырып, нақышына келтіре орындап, түсініп тарту. Динаның күйлері арқылы ұлттық сезімін оятып, адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеу, елін, жерін сүюге, Отан алдындағы өз парызын айқын сезіне білетін ұрпақ тәрбиелеу.
Сабақтың мақсаты
Оқушыға аспапты дұрыс меңгертіп, аспапта ойнау шеберлігін арттыру. Күйді талдай отырып, нақышына келтіре орындап, түсініп тарту. Динаның күйлері арқылы ұлттық сезімін оятып, адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеу, елін, жерін сүюге, Отан алдындағы өз парызын айқын сезіне білетін ұрпақ тәрбиелеу.
Сабақтың барысы:
Сабақтың кезеңі/уақыты
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Басы (5 мин)
Оқушымен амандасып, сабаққа кіргізу. Аспаптың құлақ күйін келтіріп, оқушыға беріп, дұрыс отырғызу а) Соль мажор гаммасы б) И. С. Бах «Менуэт» с) Халық күйі «Тепең көк» орындап беруін сұраймын.
Күйді нақышына келтіре орындайды Берілген сұрақтарға жауап береді. Күйдің шығу тарихын айтады. Орындайды. Өзін-өзі тексеру Ден қойып тыңдайды, орындайды. Бекіту сұрақтарына жауап береді
Дескриптор:
-сұрақтарға жауап береді;
-күйдің шығу тарихын айтады.
Дескриптор:
-өзін-өзі тексереді:
-ден қойып тыңдайды.
Дина Нұрпейісова жайлы суреттер
Күйдің шығу тарихы
Соңы (5мин)
Рефлексия «Жүйрік пойыз» әдісі Вагонға күйдің шығу тарихына байланысты сұрақтарды толықтырады.
Үйге тапсырма: 53-бет,Дина Нұрпейісованың өмір жолымен танысу,күйді жаттап келу.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-dina-nrpejisovani-shifarmashilifi-dina-nurpejis.html#Дина_Нұрпейісованың_шығармашылығы_Дина_Нурпейісова_«Тойбастар»__Оқу_бағдарламасына_сәйкес_оқыту_мақсаттары


title: Сабақтың тақырыбы: Дина Нурпейісова «Тойбастар» Сабақтың мақсаты

text:
Сабақтың мақсаты
|
Оқушыға аспапты дұрыс меңгертіп, аспапта ойнау шеберлігін арттыру. Күйді талдай отырып, нақышына келтіре орындап, түсініп тарту. Динаның күйлері арқылы ұлттық сезімін оятып, адамгершілікке, ізгілікке тәрбиелеу, елін, жерін сүюге, Отан алдындағы өз парызын айқын сезіне білетін ұрпақ тәрбиелеу.
|
Ұйымдастыру
(3 мин.)
Өткен білімді еске түсіру
(15 мин.)
Негізгі бөлім
(25 мин.)
Бекіту
(2 мин.)
Кері байланыс.
|
Оқушымен амандасып, сабаққа кіргізу.
Аспаптың құлақ күйін келтіріп, оқушыға беріп, дұрыс отырғызу
а) Соль мажор гаммасы
б) И. С. Бах «Менуэт»
с) Халық күйі «Тепең көк»
орындап беруін сұраймын.
Сергіту сәті «Альтерация»
Д.Нурпейісова «Тойбастар» күйі.
Д.Нүрпейісова кім?
Қандай күйлері бар?
«Той бастар» күйінің шығу тарихын сұраймын.
Күйді жай екпінде нотадан оқып орындап беруін сұраймын.
Күйді оқушымен қосылып талдау, динамикасымен, дыбыс тазалығымен жұмыс жүргізіп,түсінбеген жері(такттері) болса қайталап көрсетіп отыру.
«Сұрақтар ілгегі» әдісі арқылы сабақты бекіту:
1.Күй неше бөлімнен тұрады?
2.Күйдің өлшемі, кілттік белгісі қандай?
3.Динаның ұстазы кім?
|
Сәлемдеседі
Әр түрлі штрихтарда ойнайды.
Күйсандықпен қосылып санап тартады.
Күйді нақышына келтіре орындайды
Берілген сұрақтарға жауап береді.
Күйдің шығу тарихын айтады.
Орындайды.
Өзін-өзі тексеру
Ден қойып тыңдайды, орындайды.
Бекіту сұрақтарына жауап береді.
|
Өзін-өзі бағалау
«Бас бармақ»
мадақтау
|
Күйші суреті, аспаптар, ноталар,
Альтерация белгілері
Букросинг (кітаптар,
Ноталар «Сөйлейтін қалам», буклет т.б.)
|


title: І.Ұйымдастыру кезеңі - Сабақтың тақырыбы: Дінаралық қақтығыстар: шығу себебі мен салары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
|
«Шаттық шеңбері»
Оқушылар шеңберге тұрады, бәрінің арқасына А4 форматты қағаз жапсырылады. Бәрі оңға бұрылады, арқасын беріп тұрған оқушының парағына өзінің тілегін сурет арқылы білдіреді.
|
Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
|
Өткен білімді еске түсіру
|
«Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
|
Бір-біріне сұрақтар қояды. Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Осы тапсырманы орындау арқылы оқушылардың айтылым дағдысы қалыптасады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Тақта
|
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
1-тапсырма:
Жұптық жұмыс
Оқулықтағы
берілген жаттығуларды орындатады.
|
Сыныптасымен жұптасып, сабақтас құрмалас сөйлемдерді пайдаланып, диалог құрайды.
|
Дескриптор:
Жалпы – 4 балл.
- Ойын айтады
-Сипаттайды
Бас бармақ әдісін қолданып кері байланыс жасайды.
|
9-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
Тақта
|
|
|


title:
-тапсырма:
Қолдану
«Венн диаграммасы»

Бейбітшілік

text:
3-тапсырма:
Қолдану
«Венн диаграммасы»
|
Бейбітшілік
Соғыс
|
Дескриптор: Жалпы - 4 балл.
- Диаграммамен жұмыс жасайды
-Ұқсастықтарын айтады
-Айырмашылығын түсіндіреді
-Тақырыпты талдайды
|
9-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
|
Бекіту
|
Тапсырма:
Оқулықта берілген айдарындағы тапсырмаларды орындатады, бақылайды.
Тапсырма
Жеке жұмыс
Тапсырма
Жеке жұмыс
4- тапсырма
Жеке жұмыс
5- тапсырма
Жеке жұмыс
12- тапсырма
Ойтаразы
|
Жазылым
Әлемдік қақтығыстар туралы мәлімет жинайды. Негізгі ақпаратты сызба түрінде жүйелеп жазады.
Айтылым
Сұрақтарға жауап беріп, ой бөліседі. Тақырып туралы «SWOT» талдау арқылы айтып береді.
Жазылым Айтылым
Мәтіндегі тірек сөздердің глоссарйиін түзіп жазады.
Тақырып бойынша 7 сұрақ жазады.
Жазылым
Берілген сөздерді пайдаланып, сөйлем құрайды.
Айтылым
«Ашық микрофон» тәсілі арқылы бүгінгі тақырып бойынша бір- біріне сұрақ қояды.
Айтылым
«Плюс-Минус- Қызығамын» кестесін толтырады.
|
Дескриптор: Жалпы – 3 балл.
- Пікірін айтады
Дескриптор
3 балл
-Реттеп жазады
Дескриптор
3 балл
-Сипаттайды
-Түсініктеме береді
|
9-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
|
Кері байланыс
7 мин.
|
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім оқушылардың рефлексиясын тыңдайды.
Үй тапсырмасы
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді.
6- тапсырма
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды.
|
|
Қазақстан Республикасы Оқу –ағарту министрлігі
№29 орта мектеп-лицейі
Қысқамерзімді жоспар
Бөлім:
|
8-бөлім Әлемдегі қақтығыстар және бейбітшілік.Синтаксис
|
Педагогтің аты-жөні:
|
Нурбекова М.Н.
|
Күні:
|
04. 04.2023ж.
|
Сыныбы: 9 Ә
|
Қатысушылар саны: 22 Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Дінаралық қақтығыстар:шығу себебі мен салары
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
|
9.1.2.1 қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (мақала, интервью) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдау
9.2.7.1 ғаламтор, энциклопедия, газет-журналдар, оқулықтар, ғылыми еңбектерден алынған деректерді дәлел ретінде қолдану, авторына сілтеме жасау
|
Сабақтың мақсаты:
|
Ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндердің (мақала) құрылымы мен рәсімделуін біледі, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдай алады;
ғылыми және публицистикалық стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, шағын мақала жаза алады;
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Дінаралық қақтығыстар: шығу себебі мен салары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақ кезеңі/Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Өзін- өзі тексеру
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
|
Бір-біріне бүгінгі күнге жақсы тілектер айтады.
|
Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері
|
Өткен білімді еске түсіру
|
«Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
|
Бір-біріне сұрақтар қояды. Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Осы тапсырманы орындау арқылы оқушылардың айтылым дағдысы қалыптасады.
|
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Тақта
|
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
1-тапсырма:
Жұптық жұмыс
Оқулықтағы
берілген жаттығуларды орындатады.
|
Сыныптасымен жұптасып, сабақтас құрмалас сөйлемдерді пайдаланып, диалог құрайды.
|
Дескриптор:
Жалпы – 4 балл.
- Ойын айтады
-Сипаттайды
Бас бармақ әдісін қолданып кері байланыс жасайды.
|
9-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
Тақта
|
|
3-тапсырма:
Викториналық сұрақтар қоямын.
|
Сұрақтарға жауап береді.
|
Дескриптор: Жалпы - 4 балл.
- Сұрақтарға жауап береді
|
9-сынып оқулығы, жұмыс дәптері
|
Бекіту
|
Тапсырма:
Оқулықта берілген айдарындағы тапсырмаларды орындатады, бақылайды.
Тапсырма
Жеке жұмыс
Тапсырма
Жеке жұмыс
4- тапсырма
Жеке жұмыс
5- тапсырма
Жеке жұмыс
12- тапсырма
Ойтаразы
|
Жазылым
Әлемдік қақтығыстар туралы мәлімет жинайды. Негізгі ақпаратты сызба түрінде жүйелеп жазады.
Айтылым
Сұрақтарға жауап беріп, ой бөліседі. Тақырып туралы «SWOT» талдау арқылы айтып береді.
Жазылым Айтылым
Мәтіндегі тірек сөздердің глоссарйиін түзіп жазады.
Тақырып бойынша 7 сұрақ жазады.
Жазылым
Берілген сөздерді пайдаланып, сөйлем құрайды.
Айтылым
«Ашық микрофон» тәсілі арқылы бүгінгі тақырып бойынша бір- біріне сұрақ қояды.
|


title:
Айтылым
«Плюс-Минус- Қызығамын» кестесін толтырады.

Дескриптор: Жалпы – 3 балл

text:
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды.
Қазақстан Республикасы Оқу –ағарту министрлігі
№29 орта мектеп-лицейі
Қысқамерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы: Ф. Оңғарсынова шығармаларының көркемдік ерекшеліктері
№5-сабақ.
Бөлім:
Адам жанының құпиясы бөлімі
Педагогтің аты-жөні:
Нурбекова М.Н.
Күні:
03.04.2023ж.
Сыныбы:9 А
Қатысушылар саны: 23 Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Ф. Оңғарсынова шығармаларының көркемдік ерекшеліктері
9.2.3.1 шығармадағы әдеби тілді құбылту мен айшықтаудың (троп пен фигура) түрлерін талдай отырып, автор стиліне баға беру;
Сабақтың мақсаты:
автор идеясына сүйене отырып, шығармашылық жұмыс жазуды үйренеді
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.


text:
Сабақ кезеңі/Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
|
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
|
Ф. Оңғарсынованың қандай поэмасы бар?
Ақын қай жазушылар өлең арнаған?
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
№1-тапсырма:
Берілген «Өлең мен сені аялап өтем» өлеңіндем кім туралы айтылады
|
Тапсырманы орындайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
- сұраққа жауап береді
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері, ДК, т.б..
|
«Түртіп алу» әдісі.
|
№3-тапсырма:
Өлеңдегі басты кейіпкерлерге мінездеме береді
|
Берілген мәліметтер бойынша мінездеме береді..
|
Дескриптор: Жалпы - 4 балл.
-басты кейіпкерлерге мінездеме береді.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері, ДК, т.б..
|
Берілген
|
№5-тапсырма:
Өлеңнің жанрлық ерекшелігіне байланысты жазбаша талдау жасаңдар.
|
Берілген тапсырманы орындайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
Поманың жанрлық ерекшелігіне байланысты жазбаша талдау жасайды.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері, ДК, т.б..
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды.
|
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқытутуралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақкезінде, сыныпнемесежекелегеноқушылардыңжетістіктері/қиыншылықтарытуралы мен неніанықтадым? Келесісабақтарда неге назараударукерек?
1:
2:
|


title: Бөлім: Ғарышқа саяхат - Сабақтың тақырыбы: Дінаралық қақтығыстар: шығу себебі мен салары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Сабақтың ортасы
(6-37 минут)
|
1.Сөздікпен жұмыс.
Жаңа сөздермен таныстырады, оқушыларға қайталатады:
Ойқозғау
Жаңа сөз үйренейік
Сөйлесейік
1- тапсырма
Жазайық
2-тапсырма
Сергіту сәті
Оқып және жауап берейік
3– тапсырма.
Жазайық
ЕББҚ. (Зейін тапшылығы және гипербелсенділік синдромы (ЗТГС) Тапсырма сөйлемді толықтырып жазуға анық, нақты түсінділіп беріледі. Мұғалім тарпынан қолдау көрсетіледі,
Айтылым
Жеке қажеттілігі: төмен деңгейлі оқушыға жұптық саралау жүргізіледі. Жоғары деңгейлі оқушымен жұптастырып, спикер рөлі беріледі
Жазылым Айтылым
Толықтырып жаз.
|
Тыңдалым,айтылым.
Жаңа сөздерді жазады, сөз тіркестерін, сөйлем құрастырады.
сөз аударма сөз тіркесі, сөйлем
Әлем –мир
Ғарышкемесі- касмический корабль
Ғарышайлағы- космодром
Ғарышкер -космонавт
Ғарыш –космос
Ұшқыш- летчик
Айтылым Рөлге бөліп оқы.
Айтайық
Оқиық
Сөйлемді толықтырып жаз.
Сергіту сәтін орындайды.
"Сыныпта кім бар?" ойыны. Мақсаты: Оқушылардың шапшаң, жылдам қозғалып, есту қабілеттерін, бірін - бірі сезу қабілетерін дамыту. Жүргізілуі: Сыныпта 2 оқушы бар деп айтылған 2 оқушы ғана орынынан тұрады. Егерде сыныпта ешкім жоқ деп айтсам, оқушылар парта астына кіреді.
Айтайық
Айтылым
Біз ......................... сабағында есеп шығарамыз. Біз .................... сабағында ағылшынша сөйлейміз. Біз ......................... сабағында қазақша сөйлейміз. Біз .......................... сабағында жаттығу жасаймыз, жүгіреміз, секіреміз, ойнаймыз.
|
Дескриптор:
-Сөйлемді толықтырып жазады.
2 балл
Өзара бағалау: «Тамаша», «Жақсы», «Ойлан»
Дескриптор
3 балл
-Сұрақтарға жауап береді
Смайликтер
Дескриптор
3 балл
-Сөйлем құрайды
|
Оқулық
сөздік
слайд
Оқу құралдарының суреті
Интербелсенді тақта
Слайд
Оқулық
АКТ
Оқулық
слайд
Жеке жұмысқа арналған тапсырмалар
|


title: Сабақтың тақырыбы: Дінаралық қақтығыстар: шығу себебі мен салары Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
9.1.2.1 қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (мақала, интервью) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдау
9.2.7.1 ғаламтор, энциклопедия, газет-журналдар, оқулықтар, ғылыми еңбектерден алынған деректерді дәлел ретінде қолдану, авторына сілтеме жасау
Сабақтың мақсаты:
Ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндердің (мақала) құрылымы мен рәсімделуін біледі, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдай алады;
ғылыми және публицистикалық стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, шағын мақала жаза алады;


title: Рефлексия - Сабақтың тақырыбы: «Діннен адастырар теріс ағым»

text:
Рефлексия: Кері байланыс: «Стикерлер»
Оқушылар стикерлерге жеке ойларын жазады:
Мен нені үйрендім?
Маған не қызықты болды?
Маған не түсініксіз болып көрінді?
Менің келесі сабақта нені білгім келеді?
Қорытынды:
Бүгінгі бас қосуымыздың, яғни дөңгелек үстелді өткізудегі мақсатымыз, бүгінгі жастар, ертеңгі қазақ елінің болашағы сіздерді қазіргі сәттегі еліміздегі әртүрлі секталардан сақтану қажеттігі жайында мағлұматтар беру болатын. Сіздерді бүгінгі дөңгелек үстелімізден көптеген мағлұматтар алды деп ойлаймын. Ендеше, Ислам дініміздің іргесі берік болсын, басқа діни ағымдардан сақ болайық!
Үй тапсырмасы
2 мин.
«Жат ағымдардан аулақ болайық» тақырыбы бойынша шағын әңгіме жазу.
Аты-жөні: Сынып: 9 «В» Дүниежүзі тарихы «ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әлемдік экономиканың дамуы» бөлімі бойыншажиынтықбағалау
Тақырыптар
Неліктен XX ғасырдың екінші жартысында «әл-ауқатты мемлекеттер» экономикалық дағдарысқа ұшырады? XX ғасырдың 60-70- жылдарында КСРО қандай экономикалық қиыншылықтарға тап болды?
Оқумақсаты
9.4.1.1 XX ғасырдың 70-жылдарындағы жұмыссыздықтың себеп-салдарын талдау
9.4.1.4 себеп-салдарлық байланыстарды талдау арқылы социалистік шаруашылық жүйесінің дамуындағы қарама-қайшылықтарды анықтау


title: Бағалау критерийі - Сабақтың тақырыбы: «Діннен адастырар теріс ағым»

text:
|
|
бет | 3/3 | Дата | 02.12.2023 | өлшемі | 38,34 Kb. | | #132805 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Діннен адастырар теріс ағымБағалау критерийі
|
Білім алушы. - XX ғасырдың 70-жылдарындағы жұмыссыздықтың себеп-салдарына талдау жасайды
Себеп-салдарлық байланыстарды талдау арқылы социалисті шаруашылық жүйесінің дамуындағы қарама-қайшылықтарды анықтайды
|
Ойлау дағдылары-ның деңгейі
|
Жоғары деңгей дағдылары
Қолдану
|
Орындау уақыты
|
Минут
|
Тапсырма. 1. XX ғасырдың екінші жартысында «әл-ауқатты мемлекеттер» экономикалық дағдарысқа ұшырауының себеп-салдарларын жазыңыз.
Себептері
|
Салдарлары
|
1.
|
1.
|
2.
|
2.
|
3.
|
3.
|
2. XX ғасырдың 60-70- жылдарындағы КСРО-ның экономика,саяси, әлеуметтік, технологиялық дамуына талдау жасаңыз.
1. Экономикалық: 1. _____________________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________________________ 2._____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
2. Саяси: 1._______________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________2._____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
3. Әлеуметтік: 1.__________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________2._____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
4. Технологиялық: 1._______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________2._____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: «Діннен адастырар теріс ағым»

text:
Дәстүрлі діндердің құндылықтары мен қасиетін түсіндіру және діни сенімдерді насихаттау, теріс пиғылды діни ағымдар бойынша діни терроризм мен эктремизмнің алдын алу.
Жастар санасына және қоғамға ірткі салатын дәстүрлі емес, теріс пиғылдағы, деструктивтік діни ағымдардан сақтанудың жолдарын оқушылар санасына ұғындыру.
Пәнаралық байланыс:
Көрнекілігі:
Нақыл сөздер
Слайд, видео
Сабақ барысы
Сабақтың жоспарланған кезеңдері
Мұғалім әрекеті
Ресурстар
Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі.
5 мин
Сабақ барысы:
Ұйымдастыру.
Сәлемдесу. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Сабақтын ортасы
20 минут
Бала өмірге келген соң, періште, пәк жасына дейін ата-анасының мейіріміне бөленіп өседі. Қыздың бой жетуіне, ұлдың азамат болуына көңіл бөлінеді. Табиғаттарына тән кәсіпті, мамандықты үйренуіне, игеруіне көмектеседі, өмірдің қиындығын білуге баулиды. Қыздың жанұя құруына, ұлдың ата-анасына, іні-қарындасына, туыстарына, еліне, халқына қамқоршы болуға баулып, тәрбиелейді. Халық «Баланы бастан» деп бекер айтпаған, әр түрлі отырыстарда, бас қосуларда сіңірген еңбегін, мінез-құлқын өнеге етіп отырған. Әңгіме, сөздерінің арасында жаманнан жирендіріп, жақсыға жақындатып отырған.
Дін - аса нәзік. Сондықтан оған барынша байыппен қарап, салмақты да, салауатты, бір-бірінен алыстататын емес, керісінше жақындататын өзара түсіністік пен құрмет тұту сезімінде болуға үндейді. Барлық уақытта баршамыздан осыны талап етеді.
Халық діни нанымдарына қарай да жіктеледі, бұл халықтың діни құрамы деп аталады. Оны анықтауда Жер шары халқының барлығы бірдей қамтылмайды, өйткені адамзаттың, шамамен 25-30 пайызының діни ұстанымы жоқ.
Дүние жүзіндегі діндердің таралуы жайлы мына мәліметтерге сүйенсек, христиан дінінен соң келе жатқан ислам діні екенін көреміз . Яғни бүгінгі әңгімеміздің негізгі тақырыбы осы ислам дінінің төңірегінде болмақ.
Ислам салыстырмалы түрде жаңа дін болса да, барлық дерлік дүние бөлігіне таралған:д.ж. 120 елінде мұсылман мешіттері мен қауымдастықтары бар.
Ғылым мен технология даудың шырқау шегіне шыққанына және адамзат бірін-бірі оңайлықпен тани алатын мүмкіншіліктерге ие болғанына қарамастан, соңғы жылдары діни экстремизм мен терроризм тақырыптары бұқаралық ақпарат құралдарында жиі орын алуда.
Нағыз экстремистік топтардың тауқыметін батыс елдер көруде. Соңғы жылдары Еуропа елдерінде саңырау құлақша қаптап кеткен ұйымдар мен секталардың салдарынан мыңдаған адамдар аянышты халде қаза тапты.
Діни сенім – имандылық дегеніміз сүйіспеншілік, мейірімділік, бейбітшілік, ал терроризм мен экстремизмнің мақсаты бұған мүлде қайшы, қантөгіс, қатыгездік, адамдар үшін қайғы-қасірет.
Құдайға шүкір, егемендік алғалы кем-кетігіміз толтырылып, ел ертеңі жастарға жан-жақты, діни, тілін танытып, саналарын оятар мақсатпен білім беру бірінші кезекке қойылды. Әсіресе, имандылыққа баулып, әдептілікке, инабаттылыққа, жалпы адамгершілік қасиеттерге баулитын іс- шаралар көптеп ұйымдастырылуда. Міне, осындай күндерге жеткеніміздің өзі жұбаныш.
Дәстүрлі дін мен дәстүрлі емес дінді қалай ажыратуға болады?
Әрбір діннің шығу тарихы мен негізгі діни ұғымдарының дамуы туралы мағлұматтарды анықтап, білгеннің өзінде діни уағыздарды тыңдау барысында «діни қауіпсіздік» мақсатында төмендегі ережелерді қатаң ұстанып, ақиқат сенім мен ақиқат діни жолды біз ғана білеміз дейтін «әулиелерге» сенім арпағаныңыз абзал.
Ереже:
1. Көшеде кетіп бара жатқаныңызда, бейтаныс адаммен діни тақырыпта әңгімелесуден бас тартқаныңыз дұрыс.
2. Егер әңгіме басталып кетсе, аты – жөнін сұрап, танысыңыз. «Біз – Христостың Шіркеуіміз» деген жауапты қабылдамаңыз.
3. Есіңізде болсын, көп жағдайда дәстүрлі емес діни миссиялар бүркемеленушіліктермен сипатталады. Мысылы, Сізді ағылшын тілінен тегін курстарға шақырып – Киелі Кітапты оқып, сол бойынша өмір сүруді насихаттайды. Мұндай әдістердің «экологиялық форум», «сырласу мектептері» және бүркеме ат жамылған т.б түрлері бар.
4. Сізге керемет мақтау, мадақтау сөздерді айтып, Сізді өздеріне, қауымына «байлап алу» тактикасын қолданады. Кейбір деструктивті діни ұйымдарда жаңадан танысқан адамдарға «махаббатпен жаулап алу» терминін қолданады. «Сіз ерекше дана адам екенсіз!», «Сіз өте жақсы киінеді екенсіз!», «Сіздің талғамыңызға біз бас иеміз!» т.б.
5. Белгілі бір діни бірлестіктің ғибадатына бармас бұрын, ата – аналарыңызбен, туған – туыстарыңызбен, Сіз үшін аса құрметті кісілермен ақылдасқаныңыз абзал.


title: Сабақтың тақырыбы Дискретті кездейсоқ шамалардың сандық сипаттамалары. Математикалық күтімі

text:
Дискретті кездейсоқ шамалардың сандық сипаттамалары.
Математикалық күтімі.
Оқу мақсаты
10.3.2.13 - дискретті кездейсоқ шаманың математикалық күтімін есептеу
Сабақ мақсаты
Білім алушы дискреттік кездейсоқ шаманың математикалық күтімі ұғымын және оның қасиеттерін білді және математикалық күтімін есептей алады
Бағалау критерийлері
Білім алушы:
- дискретті кездейсоқ шаманың математикалық күтімі ұғымын біледі;
- дискретті кездейсоқ шаманың математикалық күтімінің қасиеттерін біледі;
- есептер шығаруда дискретті кездейсоқ шаманың математикалық күтімінің қасиеттерін қолданады;
- дискретті кездейсоқ шаманың математикалық күтімін есептейді.
Құндылықтарды дарыту
Құзыреттілік, белсенді азаматтық позиция
(жұптық жұмыс кезінде Білім алушылар өз пікірін дәлелдейді, гипотеза құрады және оны дәлелдейді)
1. Үй тапсырмасын тексеру.
2. Өткен сабақты қайталау
Мұғалім Білім алушыларды топтарға олардың қалаулары бойынша біріктіріп, келесі тапсырманы орындауды ұсынады.
Тапсырма: Әрбір екі оқ атушының бір рет атқандағы ұпай санының үлестірім заңы келесі түрінде берілсін:
x
8
9
10
p
0,4
0,1
0,5
x
8
9
10
p
0,1
0,6
0,3
Қайсы оқ атушының нысанаға тигізудегі ұпай саны көбірек?
Тапсырманы орындағаннан кейін кейбір Білім алушылар өз шешімдерін түсіндіреді.
3. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын бірлесіп анықтау
Білім алушылар сабақтың тақырыбы мен мақсатын өз бетінше анықтайды, қажет болған жағдайда мұғалім көмек береді.
Сабақтың ортасы
11-25 мин
26-35 мин
4. Өтілген тақырыпты бекіту
ultragenerator.com/splitgroups/ сайтын қолданып, Білім алушыларды жұпқа бөлеміз. Білім алушылар жұпта жұмыс істейді. Мұғалім жұптардың жұмыс барысын қадағалайды, қажет болған жағдайда көмек береді.
A. Білім алушылар алғашқы бес есепті жұпта шешеді. Тапсырмаларды шешкеннен кейін Білім алушылар оны постерлерге шығарады және сыныптастарда туындаған барлық сұрақтарға толық жауап бере отырып, барлық сыныпқа таныстырады.
1. Лотерея билетін сатып алған кезде 1.000 теңге ұтып алу ықтималдығы 0,01, 100.000 теңге ұтып алу ықтималдығы 0,001, ал 1.000.000 ұтып алу ықтималдығы 0,0001 құрайды. Осындай сатылымдағы бір лотерея билетінің құнын анықтаңыз.
Шешімі: Кездейсоқ шаманың үлестірім заңын анықтайық:
х
0
1.000
100.000
1.000.000
р
0,9889
0,01
0,001
0,0001
Алынған кестені пайдалана отырып, математикалық күтімді есептейік:
теңге.
2. Тәуелсіз кездейсоқ шамалардың үлестірім заңдары келесі түрде берілсін:
X
1
2
Y
0,5
1
р
0,2
0,8
р
0,3
0,7
XY кездейсоқ шамалардың математикалық күтімін табыңыз:
Шешімі: алдымен осы шамалардың әрқайсысының математикалық күтімін табамыз. , . X және Y кездейсоқ шамалары тәуелсіз, сондықтан .
3. Ойын сүйегінде түскен ұпай санының кездейсоқ шамасының математикалық күтімін есептеңіз. Алынған нәтиженің ықтималдық мәнінің мағынасын түсіндіріңіз.
Шешімі: ұпай.
Егер ойын сүйегін бірнеше рет лақтырсаңыз, онда түскен ұпайлардың орташа мәні 3,5-ке жақын болады.
4. Х мырза еуропалық рулетканы келесі жүйе бойынша ойнайды, яғни үнемі "қызылға"100 теңге қояды. Оның ұтысының кездейсоқ шамасының үлестірім заңын құрыңыз. Ұтыстың математикалық күтімін есептеңіз. Ойыншы орташа есеппен әр қойылған 100 теңгенің қаншасынан ұтылады?
Ақпарат: Еуропалық рулетка 18 қызыл, 18 қара және 1 жасыл сектордан тұрады. "Қызыл" түскен жағдайда ойыншыға ставкасы екі еселеніп төленеді, басқа жағдайда ол казино кірісіне кетеді.
Шешімі: Ойыншы ұтысының үлестірім заңы келесі түрде аламыз:
X
–100
100
р
Математикалық күтімін есептейік .
Осылайша, ойыншы орташа есеппен әр қойылған 100 теңгенің 2,7 теңгесінен ұтылады.
5. Х кездейсоқ шаманың үлестірім заңы келесі түрде берілген:
x
–1
0
5
p
0,3
0,2
0,1
0,4
Егер белгілі болса, онда табыңыз және тексеруді орындаңыз.
Шешімі: , бұдан шығады, теңдеуді шешіп, аламыз. Тексеруді орындаймыз:
=
.
. Келесі тапсырмаларды орындау үшін Білім алушылар БиС технологиясының элементтерін қолдана отырып жұмыс істейді, бұл технологияның авторы педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор Ф. Я. Вассерман.
Жаңа материалды меңгергендіктен, Білім алушылар бекіту процесіне өтеді, олар тапсырмалардың жеңілінен күрделілік деңгейіне сай орындауға кіріседі. Әр тапсырманы орындағаннан кейін Білім алушыларға "Қалам қолда – бұл қателік" командасы айтылады, сол кезде Білім алушылар дәптерлермен алмасады.
Мұғалім еш түсіндірместен тақтаға әрбір тапсырманың дұрыс жауаптарын жазады, әр Білім алушы осы уақытта көршісінің дәптерін тексеріп, қарындашпен белгі жасайды. Тақтада отырған орының сызбасы сызылады, мысалы:
Оған мұғалім тапсырмаларының нәтижелерін "+" немесе "- " белгілері арқылы бағалайды. Әр Білім алушы тапсырманың ең кем дегенде 63% орындау қажет.
Тапсырмалар:
1. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген , мұнда х = 1, 2, 3.
Табыңыз: a) моданы, b) медиананы, c) X кездейсоқ шаманың математикалық күтімін.
Жауабы: a) 3, b) 3, c) 2,5.
2. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген: , мұнда х = 0, 1, 2, 3.
a)Табыңыз: х = 0, 1, 2, 3 үшін және оларды кесте түрінде жазыңыз.
b) Х кездейсоқ шаманың математикалық күтімін табыңыз.
Жауабы: a)
x
0
1
2
3
0,216
0,432
0,288
0,064
b) 1,2.
3. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген
x
2
3
4
5
6
0,3
0,3
0,2
0,1
0,1
Х кездейсоқ шаманың математикалық күтімін табыңыз.
Жауабы: 3,4.
4. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген
x
1
2
3
4
0,4
0,3
0,2
0,1
Табыңыз: a) , b) , c) , d) .
Жауабы: a) 2, b) 5, c) 3, d) 9.
5. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген
x
1
2
3
4
0,2
a
0,3
b
Егер осы шаманың математикалық күтімі 2,8 тең болса, онда a және b мәндерін табыңыз.
Жауабы: a = 0,15, b = 0,35.
6. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген
х = 0, 1, 2, 3, …, 8.
Табыңыз:
a) а мәнін, b) X кездейсоқ шаманың математикалық күтімін.
Жауабы: a) , b) 4.
7. Монета төрт рет лақтырылады. X – монетаның сан жақ түсу саны.
a) X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімін кесте түрінде жазыңыз.
b) Осы шаманың математикалық күтімін табыңыз.
Жауабы: a)
x
0
1
2
3
4
b) 2.
8. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірімі келесі түрде берілген
x
1
2
3
4
5
а
Табыңыз a) a,
b) i. M(X), ii. M(2X), iii. M(X – 1).
Жауабы: a) , b) i. , ii. , iii. .
9. Х кездейсоқ шаманың математикалық күтімі 6 тең. Y = 2X + 5 кездейсоқ шаманың математикалық күтімін табыңыз.
Жауабы: 17.
10. Х кездейсоқ шаманың математикалық күтімі 5-ке тең. Y кездейсоқ шаманың математикалық күтімін табыңыз, егер
a) Y = 2X + 3, b) Y = –2X + 3,c) .
Жауабы: a) 13, b) –7, c) 0.
11. Х – кездейсоқ шама. Y = 2X + 3 өрнегін және a) , b) .
1. Бірнеше ойын сүйегін лақтырады. Егер түскен ұпай сандар тең болса, онда олардың жалпы мәні М болып қабылданады.
a) М шамасының ықтималдығының үлестірілім заңын кесте түрінде жазыңыз.
b) Табыңыз i. моданы, ii. медиананы, iii. математикалық күтімді.
Жауабы: a)
M
1
2
3
4
5
6
P(Mi)
b) i. 6, ii. 5, iii. 4,47.
2. X кездейсоқ шамасының ықтималдық үлестірім заңы мынадай түрде берілген:
x
5
6
7
8
0,2
k
0,4
0,1
Табыңыз: a) k мәнін, b) Х шамасының математикалық күтімін.
Жауабы: a) 0,3, b) 6,4.
3. Қорапта 10 жаңғақтың екеуі ащы, ал қалғандары ащы емес. Жанат ауыстырусыз кездейсоқ үш жаңғақты таңдайды. X кездейсоқ шамасы Жанат таңдаған ащы жаңғақтар саны.
а) X шамасының ықтималдық үлестірім заңын кесте түрінде жазыңыз.
b. Х кездейсоқ шаманың математикалық күтімін табыңыз.
Жауабы: a)
x
0
1
2
b) 0,6.
4. X кездейсоқ шаманың ықтималдық үлестірім заңы келесі түрде берілген:
x
–1
0
1
2
0,1
a
0,3
b
a және b мәндерін табыңыз, егер осы шаманың математикалық күтімі 0.9 тең.
Жауабы: a = 0,25, b = 0,35.
5. a) Е(Х) математикалық күтімінің қасиеттерін пайдалана отырып,
Е(aХ + b) = aЕ(Х) + b екенін дәлелдеңіз.
b) X шамасының математикалық күтімі 3-ке тең. Y шамасын математикалық күтімін табыңыз:
i. Y = 3X + 4, ii. Y = –2X + 1, iii. .
Жауабы: i. 13, ii. –5, iii. .
Саралау – Білім алушыларға көбірек қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары Білім алушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?
Бағалау – Білім алушылардың материалды меңгеру деңгейін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
Денсаулық және қауіпсіздікті сақтау ережесі
Өткен тақырып бойынша жеке жұмыс, өзара тексеру, топтағы жұмыс.
Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Білім алушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме? Жеткізбесе, неліктен? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма? Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген Білім алушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?


title:
Жоспар

Жоспарланған уақыт

text:
Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Басталуы
0-5 мин
Психологиялық ахуал: 1. «Сұрақты қағып ал» тренингі бойынша өткен лиро-эпостық жырлар туралы оқушылардың алған білімдері тексеріледі. Оқушылар түрткі немесе жоғары деңгейлі сұрақтар қою арқылы білім деңгейлерін көрсетеді.
2. Оқушылар берілген фигураларды (төртбұрыш, үшбұрыш, шеңбер, ромб) таңдап алу арқылы топтарға бөлінеді.
Оқушылардан үй тапсырмасын тест сұрақтарына жауап жазу арқылы тексеру.
Үй жұмысын қорытындылау үшін берілетін сұрақтар.
Доп
Фигуралар
Ортасы
6-7 минут
СТО
АКТ
ОЖЕСО
8-18 минут
ОмОЖТ
ОүБжОБ
ОЖЕСО
ОБжК
19-30 минут
СТО
ОүБжОБ
ТжДБО
ОБжК
ОЖЕСО
31-34 минут
СТО
ОЖЕСО
ТжДБО
35-39 минут
СТО
ОүБжОБ
ТжДБО
ОЖЕСО
Білу: 1. Қызығушылықтарын ояту. «Оқушылар назарына Қожа Ахмет Йассауи туралы видеоролигін ұсынады
«Мозайка» әдісі бойынша топ мүшелері өзге топтарға бөлініп барып, оқыған өз тақырыпшаларын түсіндіреді, үй топтарына қайтып оралып, түсінгендерін топта айтады.
Ахмет Иасауидің өмірінен мәлімет, «Даналық кітабы» жайлы мәлімет беру.
«Даналық кітабынан» келтірілген үзінділерден өз өмірлеріңе пайдалы нәрсені таптыңдар ма? «Конверт-сұрақ» әдісі арқылы жаңа сабағымның негізгі идеясын ашамын.


title: Кубизм әдісі - Сабақтың тақырыбы Диуани хикмет Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

text:
Кубизмәдісі негізіндетапсырмалар: 1-топ:зерттеу«Зерттеу –зерделеукілті» Тапсырма:Ақынөміріменшығармашылықжолытуралыізденіп,мәліметбереді Қожа Ахмет Йасауи - - ақын, ойшыл, ұстаз, түркі жұртына имандылық нұрын шашқан діни ағартушы, сопылардың пірі (ұстазы).
Йасауи Сайрам қаласында туып, Йасыда (Түркістан) тұрған, сондықтан әлемге Йасауи деген атпен танымал. Йасауидің әкесі - - Шайхы Ибраһим сопылық жолды ұстаған діндар адам болыпты. Ахметтің анасы Қарашаш пен әкесі Ибраһимнің мазары - - Сайрамда. Ұстазы -Арыстанбаб (Арыстан баба) пен Йасауи жөнінде ел арасында көптеген аңыздар тараған. Онда: Мұхаммед пайғамбар Арыстанбабқа бір түйір кұрма беріп, оны Қожа Ахметке табыс етуін сұраған. Арыстанбаб сол құрманы ұртында 600 жыл сақтап жүріпті.
Йасауи Арыстанбаб ұстазына деген зор құрметін өзінің "Хикметтер" ("Диуани хикмет") кітабында баяндайды.
Диуан" - жинақ, "хикмет" - Алланың ақ жолы деген ұғымды білдіреді. Йасауидің жүзгежуық хикметтері бар. Кітапта бес жасынан дін жолына түскенін, жеті жасында Арыстанбабты іздеп тапқанын айтады. Өз өмірінің әрбір жылын санамалап, Алланы тану жолдарын баяндап береді. Аузымен "Аллалаған", бірақ көңілі таза емес пенделерден жоғары болғанын медет етеді. Иманды болуға үндейді, адалдық жолын үлгі етеді, ізгілікке шақырады.
Ахмет Йасауидің 90 мың шәкірті болған. Олар ұстазының сопылық ілімін Орта Азия, Анадолы -- Түркияға дейін таратып алып кеткен.
Йасауи 63 жасқа келгеннен кейін, Мұхаммед пайғамбардың жасынан артық өмір сүруді қажетсінбей, жер астына - - қылуетке түсіп отырады. Бар уақытын діни кітаптар оқуга, шығарма жазуға арнайды. Ол дүние, байлық жинамаған, адамдарды азғындықтан сақтау жолына қызмет еткен, жаны таза адам болған.
Қылуетте өмір кешіп, бабамыздың мәңгі өшпес асыл мұрасы - «Диуани хикмет» («Даналық кітабы») қыпшақ диалектілерімен көне түркі тілінде жазылған. Яғни, Ахмет Йасауи сопылық-философиялық дүниетанымдарын өзінің «Даналық кітабы» еңбегінде баян етеді. Түп нұсқасы сақталмаған.
Бізге жеткені ХҮ-ХҮІ ғасырлардағы көшірмесі ғана.
Диуан-жинақ, хикмет-алланың құдірет күші, яғни «алланың ақ жолын баяндайтын кітап» деген мағынаны білдіреді.
А.Иассауидің біздің заманға жеткен көлемді шығармасы 149 хикметтен тұратын « Диуани хикмет »/ Даналық кітабы / кітабы .Бұл кітап түрік тілінде араб әліпбиімен жазылған . Еңбек кішіпейілдікке , адалдыққа , имандылыққа шақырады . 1878 жылы алғаш жеке кітап болып басылып шықты . Содан кейін Ыстамбұл , Қазан , Ташкент қалаларында бірнеше рет басылды . Соның бірі 1901 жылы Қазанда Тыныштықұлының қазақтарға арнап шығарған нұсқасы болатын. Иассуидің бұдан басқа «Көңіл айнасы»,
«Пақырнама»деген еңбектері бар .


title: -топ: талдау - Сабақтың тақырыбы Диуани хикмет Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

text:
2-топ:талдау«Талдау-табыскілті» Хикметтердіңтақырыбыменнегізгіойын,поэтикалықтілінеталдау Құл Қожа Ахмет, әрбір сөзің дертке дәрмен, Тәліптерге (шәкірттерге) баян етсем қалмас арман.
Төрт мың төрт жүз хикмет айт хақ пәрменімен, Пәрмен болса өлгенше жырласам мен, деп, даналық сөздерінің 4 мың400жол екендігін ескерткен.Абай айтқан асыл сөз бар: «Мұны жазған білген құл, атын білме, сөзін біл». Ұлықтекті ұлы Өситенамасындай «Диуани хикмет» турасында түркістандық ғұлама:Ескерткіш қалдырдым мен ежеттіге,Қастерлеп, аруағымнан медет тіле,- депті. Яғни, бізге бағыштаған аманатындай.
Сөздік жұмыс
Зікір-бұлқұдайдымадақтапайтылатын өлеңдер. Тақуа-діндар,діншіл. Ақырет- о,дүние,машхар Тамұқ-діни ұғымбойынша,күнәһар адамға о дүниедеазап көрсететінжер,тозақ. Нақақ-бостан-бос, жазықсыз. Ахмет Иассауи ////Абай Құнанбайұлы 1.Алланың ақ жолын мойындамаудан сақтан
Менмен тәкәппар болма .
Дүние- мүлік үшін арыңды сатпа .
Арамдықтан аулақ бол .
Еріншек болма .
4-топ:байланыстыр «Бүгінжәнекеше.Ойыңдыортаға сал»Н.Назарбаев«Руханижаңғыру»бағдарламасыменбайланыстыруМұғалімніңқорытындысөзі: Демек, Иманды адам күн секілді. Күн бойынан жылу мен жарық бөліп, жер бетін нұрландырып, жан бітіреді. Кемеңгер бабамыз өз заманының шындығымен қоса, өз өмірінің бүкіл болмысын, ғұмырлық тәжірибесін, ізденістері мен құлшыныстарын, Алланың ақ жолын, Ақиқат жолын табу мен тану үшін не істеу керек екендігін өлеңдік өрнекпен, ғұламалық тереңдікпен, шын мұсылмандық ұғыммен айтып отырған.
Интербелсенді тақта, «Гәкку» әні
Флипчарт, маркер, қарындаш, қалам, скотч, қайшы, т.б.
Сөздер мен сөз тіркестері
Аяқталуы
40-45 минут
ОүБжОБ
СТО
ОЖЕСО
ОБжК
1-топ:«Имандылық -адам бойындағы ең үлкен қасиет» тақырыбына эссе жазу;
-топ:ақынға хат жазу;
-топ: замандастарына хат жазу;
-топ:жарнама ( Йассауи шығармаларын насихаттау)
Дескриптор бойынша бағалау


title: Зерттеу тобының - Сабақтың тақырыбы Диуани хикмет Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

text:
Зерттеу тобының бағалау дескрипторы:
-нақты ақпарат келтіруі-2 балл
-қосымша ақпарат немесе АКТ пайдалану-2 балл
Талдау тобының бағалау дескрипторы:
-тақырып пен негізгі ойды ашуы-2 балл поэтикалық тіліне талдау-2 балл
Салыстыру тобының бағалау дескрипторы:
-ұқсастық пен айырмашылығын анықтауы-2 балл
-өлең жолдарынан дәлел келтіруі-2 балл
Байланыстырушылардың тобының бағалау дескрипторы:
-екі заманды байланыстыра суреттеуі-2 балл
-өзіндік нақты ойын жеткізуі-2 балл
Рефлексия:
«Еркін микрофон» әдісі арқылы сабақ тақырыбы бойынша бір-біріне сұрақ қойып, жауап береді
2. «Екі жұлдыз, бір ұсыныс»
Стикерлер таратылып, сабақтағы жеткен екі жетістікті және бір ұсынысты жазу тапсырылады.
|
Стикерлер
|
Х и к м еттер
Даналардың айтқаны келер болды,
Қияметтің қияпаты төнер болды,
Ақымақтар айқаймен жеңер болды,
Бұл не деген замана болды достар.
Халайықтан мейірім мен рақым кетті, Момынға телі-тентек зақым етті,
Тал түсте талапайда ақыл кетті,
Бұл не деген замана болды достар.
Үлкен-кіші адамнан ибалық әдет кетті,
Қыз-бозбала жастардан әдеп кетті,
Мінез-құлықты бұзатын әлек жетті,
Бұл не деген замана болды достар.
Мұсылманды мұсылман түтіп жейді,
Бірін-бірі ұқпайды, түсінбейді,
Мұриттер пірге көз қырын түсірмейді,
Бұл не деген замана болды, достар.
Жамағаттың жақсыға құрметі жоқ,
Кішілердің үлкенге ізеті жоқ,
Патшаларға әділдік міндеті жоқ,
Бұл не деген замана болды, достар.
Дәруіштер дұғасының шипасы жоқ,
Тым болмаса үстінде лыпасы жоқ,
Құнарсыз қу тақырдай бұтасы жоқ.
Бұл не деген замана болды, достар.
Азған заман ғалымы залым болар, Қошаметшіл қулықпен мәлім болар,
Анығын айтқан адалдар жазым болар,
Бұл не деген замана болды, достар.
Айтылған сөз, уәденің байламы жоқ, Жалғандыққа шындықтың қайраны жоқ, Шындықты айтып осылай шырқыраған
Құл Қожа Ахмет сөзінің жалғаны жоқ.
2. Қысыр сөзді айтпа маған дән-нәрі жоқ, Ғашықтығың бекер ғой көз қаны жоқ,
Жан бермеген махаббаттың байламы жоқ,
Қысқа өмірін ұзартар жалғауы жоқ.
Құштарлықтың бейнетін көрмес болсаң,
Қорлық тартып, сұм нәпсіңді жеңбес болсаң,
Алла басқа салғанда көнбес болсаң,
Олла-білла, сенде ышқының айғағы жоқ.
|
Зікір айтып, зар еңіреп- еміренбесең,
Иіп үш жүз алпыс тамырың, тебіренбесең,
Төрт жүз қырық төрт сүйегің сөгілерде сен Қиналмасаң, құр сөзіңнің салмағы жоқ.
Нәпсің тыйып, көңілің тойса қанағатқа,
Саған разы болар бүкіл жамағат та.
Жақсыларға қызмет қып, ие бол адал атқа, Машһарда ондай ғашықтың арманы жоқ.
Рақат емес, бейнеттен қашпағандар,
Таң сәріден жанын қинап қасқаярлар,
Ит дүниені қызықтырмай тастағандар-
Шын ғашықтар деп айтсам, жалғаны жоқ.
Безбүйріктер қайтсін іште дертің барын,
Ұқпайды олар ышқылықтың төркін, мәнін, Сатылмасын суайтқа көркің, бағың,
Бейхабардың оны ұғар саңлауы жоқ.
Ынтазар боп отқа түстің, күйіп-жандың,
Шам айналған көбелектей жүріп те алдың,
Дертің де ауыр, қайғың да ауыр, естен тандың, Қасіретіңнің тола қояр аңғары жоқ.
Қиын жолда қиылып басың кетер,
Бұл жайында айта берсең болар бекер,
Жөнің бар ғой пірге адал қызмет етер, Қызметіңнің еленбей қалғаны жоқ.
Ғашық емес құштарына жан бермесе,
Дихан емес кетпен шауып нан бермесе,
Ақыретті ойлап әуелден қам жемесе,
Құзырынан Құдіреттің алмағы жоқ.
Ей, бейхабар, ғашықтардан жөн сұрама,
Дару тілеп, дәрі-дәрмек, ем сұрама,
Ғашық болсаң, тақуалардан кем шыдама, Екеуінің де дауа іздеп, таңдауы жоқ.
Тақуа болма, тентек болма, ғашық болғын,
Бейнет шегіп, бүкпесі жоқ ашық болғын.
Нәпсің тыйып, күнәдән қашық болғын,
Ышқы жоқтың иман іздер бағдары жоқ.
*Басқа түссе, құштарлық қайғы болар,
Алла алдында тәубасы зайғы болар.
Есіл дерті Мәжнүнге ауған Ләйлі болар,
Құдай ақы, бұл сөздің еш жалғаны жоқ.
Құл Қожа Ахмет, көп ойланып жөнге келгін, Бұрынғылар айтқан сөзге көңіл бөлгін,
Алланың ақ жолын тұтып, жаның бергін,
Бұдан өзге жүрер жолдың қайраны жоқ.
|
Эпитет
|
Теңеу
|
Метонимия
|
Қайталау
|
Қысыр сөз Қысқа өмір Құр сөз
|
Шам айналған көбелектей
|
Ит дүние
|
Болар, жоқ, болсаң (эпифора)
|
Мәнерлеп оқу.3. Дүние-мүлікке құмартып, жаһан малын жиғандар, Құзғын жемін жегендер арамға әбден батпақшы.
Молла, муфти болғансып, жалған дұға қылғандар, Ақты қара дегендер тамұққа барып жатпақшы.
Қазы, имам атымен қол қойса нақақ жалаға, Сол үкімнің салмағы өздерін басып қалмақшы. Арам жеген әкімдер, құныққандар параға,
Өз бармағын тістелеп, өкініш отқа жанбақшы. Таңдап Алтын таққа мінгендер жер мен жер боп жатар-ды
тәтті жегендер, атлас-қамқа кигендер,
Бүркіт аңшылығының суреттері
Әңгімелер / Мақалалар
admin
16.01.2018
0
0
5782
(Басылмаған романнан)
Аңшы өмірінде кімді болсын қызықтырып, қолға түспейтін ерекше жері — алаңсыз бостандығы. Өзге дүниенің ащы-тұщысын түгел ұмыттыратын жанды қызуы — аңшының әңгімесі, құсы, тілегі мен қуанышы, томағалы батыры, қыран серігі болады. Анда-санда алмағаны қажытпайды. Өйткені алдыңғы күн қызыл түлкінің құйрығын бұлаңдатып, алдыңнан көрсетіп тұрғандай болады.
Бір тасты қағып шығып, екіншіден томаға тартқанда жылпос қағушының алдындағы қорымға томағасы алынған жалаң бас қыран белсеніп, кірпік қақпай қалады. Жымдай қатқан жартастың жарық-жарығына от көзімен шаншылады. Сол кезде аңшы да қиялмен еріксіз алдын ала шауып: «Қазір ана жарықтан шығады, болмаса анау алаңнан, қағушының алдынан, бұлаңдап жөнеледі», — деп, аш қыранмен бірге еріксіз жалақтайды. Ұзақ күнді сол сияқты жанды үмітпен өткізіп, үйге келгенде бел шешіп жайланғаны, ас ішіп тыныққаны, алдыңғы күнге үміт артып, өткен күнгі көргенді айтып, ақын тіліндей шешен тілмен әңгіме қылғаны — қызуы мол толық өмір екеніне дау жоқ. Онымен салыстырғанда әншейін жүрген өмір шала-жансар, оты жоқ, гүлі жоқ сұр өмір сияқтанады.
Аңшылықтың үміт қуанышы көп. Ыстық оттай қызулы минуты көп, мағыналы өмір. Аңшылықта кісіні ақын күйіне жеткізетін сезім күйі көп. Бұл салқындап кеткен кәрі ақылдың өмірі емес, сүйген ғашығыңды сағынып келіп, күліп-ойнап өткізген күндіз: түніндей ыстық сезім өмірі. Өйткені бір минуттің ішінде қуантатын да, жүдететін де күйлер кешеді. Соның бәрін айтып жүргендіктен аңшының тілі шешен, қиялы жүйрік. Бүркіттің ұшқанына, түлкінің құтылмақ болған айласына, құсшының ебіне арналған талай шешен сөздері бар. Аңшылық өмірінен ілгері-соңғыдан қалған талай қызықты, жанды, сұлу әңгімелері бар. Тауда жүрген аңшыда амалсыздан екі түрлі мінез болады. Бұлар ішкі сезімінде құбылу көп болғандықтан сахнаның артистеріне ұқсайды. Көргенінің бәрін не шапшаң сөйлеп қуанып, не күйініп жіберетін күйгелектік, сөйлегіштік, қызулық болады. Бұндай аңшы азын-аулақ өтіріктен де аман болмайды. Бұл болмаса екінші бір түрлі аңшыда көргені тіпті көп болып, бәрін әңгіме қыла беруді лайықсыз көрген, сезімінің бәрін ішіне жиған, қуаныш-күйінішін сыртына шығармайтын тастай салқын сабырлылық болады.
Аңшылықтың қызығы мен өкініші сияқты жанды өмірінен басқа биік шың таудың азын-аулақ қар басқан салқын пішінін көріп жүргеннің өзіне де көңіл сезімі әлденеше өзгеріске түспей отыра алмайды.
Қарлы таудың ішінде кейде кездесетін қара бұжыр қой таспен меңіреуленіп, мәңгілік тыныштыққа қатқан құз-қиялар көңіл күйін көп тербетеді. Бұлар кей жерде үлкен-үлкен теңдерше сүйеніскен, әлдеқашаңғы алыптың қолымен қаланып қалған сияқты. Кей жерде ұзатылатын қыздың үйіне жиылған сандықтай қатарланып қойылған. Кейбір уақытта ұзақ жылдардың жел-боранымен тозған қатпарлы тастар кәрі молданың ескі құранының шетіндей жемтірленген. Кейде тіксиген қара жартас пен кеуделі биік таулар қара қошқыл пішінімен ақшыл тартқан сам жақта, кеш мезгілінде қатал, суық тағдырды еске түсіреді. Кей күні түс мезгілінде жарқыраған ашық күнде тау басына шықсаң, ысқырып соғып тұрған жел даусын есітесің. Бұл кейде жынданғандай ұйытқып соғып, кейде биіктің басына қарай төсін төсеп, екпіндеп түзу өсіп, қысты күнгі тау ішінің ұзақ жарындай жүректі жүз толқынтып, шаншады.
Тау басында, бүркітшінің қолында, томағасы тартылған қыран етектегі жарық тас жырық қорымға тығылып жүрген түлкінің түйіліп тұрған қараңғы тағдырындай көрінеді.
Осы сияқты Сыздық көрген жалпы суреттің ішінде ерекше көрікті болып, есінде қалғаны да бар еді.
Бір күні бес-алты аңшы тау ішіндегі ауылдан атқа мінді. Ерте шыққан бүркітшілер тас-тастың басына тарап, ұрымтал тұрғыларды алып, қағушыларды етекке жіберіп, қашатын түлкіні тосын отырды. Жаңа көтерілген күн сәулесінің астында тұрған қызыл жартас. Бір жағы көлеңкеленіп, әжімді кәрі жүзімен аңшылардың қарсы алдында тұр. Бөлек-бөлек жарығымен түлкі жатарлық қорымы көп тас. Қатпарлы кәрі пішінімен қалың сырлы сияқтанады. Жартас мұңлы. Кәрі көңілдің қайғылы түріндей жүдеу — қайғылы. Күндер, жылдар тоздырған беттері терең әжімді. Дүние қатқан, жым-жырт. Өңкиген тік жартас. Таңертеңгі кезде-ақ қардың үстіне түскен қаралы көлеңкесін көріп, айнадан жүзін көрген дәудей, кәрі алыптай үңіліп, түксиіп қарап тұр. Етекте жатқан қазандай жұмыр тастар салақ қолмен тәртіпсіз үйілген теңдей болып, бірінің үстіне бірі үйіліп жатыр. Кәрі аңшы Ақшегірдің томағасын тартып, үндемей тасқа түйіліп отыр еді. Бір мезгілде алыстағы қағушының айғайы естілді. Ақшегір елең етіп, барлық үлкен денесі екі ғана отты шегір көз болғандай болып, қызыл тасқа шаншылып, қадалып қалды. Артынан аз уақытта аңшының қолынан атып жөнелді. Сол кезде қызыл тастың аңшыларға қараған қарсы бетінен бір жарықтан түлкі етекке қарай шұбатыла берді. Ақшегір аңшылардан бұрын қабат тастың арасынан қылп еткен жонын көрген екен. Денесі ыстық оттай қайнаған шыдамсыз қыран жан отындай жарқ етіп, аспанға шықты. Етекке түсе алмай асығып, қарбаласып қалған түлкі ежелгі кекті жауын кең жерге шығып тоса алмай, қызыл тастың қия бетіне құйрығын шаншып, керіп тұрып қалды. Майданға шығып, қызықтырып тұрған жемін көрген қыран айналып, аспандап, көтеріле берді. Аспандаған сайын жынын шақырған қара баксының қабағындай төңкеріліп, қайта-қайта түйіліп, көтеріліп, күші мен ызасын жиып жүрді. Аяғында желге қарсы қасқарып, төсін төсеп, бір екпінден көтеріліп алып, бетін бұра сала түлкігe қарап шаншылып жөнелді. Құсының бар әдісін, бар ерке мінезін жаттап алған кәрі аңшы қасындағы Сыздыққа: «Боздады енді, қолыңда өледі. Бұйырса істікке шанышқандай қылып-ақ алар. Шап!» — деді. Атын ойға тастап жаяу отырған Сыздық биік тастың басынан құлай жүгірді.
Бұл кезде биіктен тасқабақтай түйіліп аққан Ақшегір қия бетте сідігін атып, қаржыңдап тұрған ақ шуланға тас жағынан келіп, сарт етіп түсіп, есін жиғанша екпінімен етекке қарай қағып алып жөнелді. Аңшылар: «А құдайлап», — бірінің артынан бірі жығылып, бір тас, бір омбының арасында малтығып келе жатқанда Ақшегір түлкіні жазықтағы қалың қардың үстіне әкеп салып, аямай бүктеп, мықтап басып алып еді. Қан майданның еркесі ақ мартулы қыранның ашулы көзінде жай отындай от ойнайды. Ертегінің жез тырнағындай сатырлаған көк болат тұяқтары түлкінің өкпесінен жанын суырып алуға асығып, кезек-кезек сығымдап қысады. Қалың қардың үстінде алыса алмай қалған түлкі салмағынан жаншылып, қайрат қылмай бос жатыр екен.
Аңшылар келіп, түлкінің сирағынан ұстап, белін сындырып, құсқа өлтіртіп, аздан соң аңырып алды. Бұлар түлкіні Ақшегірдің тұяғынан босатып алған кезде мұнда болып жатқан уақиғадан хабарсыз жүрген қағушылар келді. Қағушылар қызықтан кешігіп қалғанына өкініп, бұларды көре салып, атын бұрын байлап келіп, жанталасып: «Қалай алды, қалай түсті?» — десіп, сұрасып жатты. Қыранның майданын көрген бүркітшілер де бір-ақ түрлі уақиғаны көрсе де неше түрлі қылып жан-жақтан айтысып еді.
Қыранның түлкіні көргенде аспандап шығып, қағынып келіп түскені: бір аңшыға биіктен сорғалағандай көрініпті, екіншісіне шаншылғандай, тағы біріне боздағандай, кейбіреулеріне ағылып еңірегендей көрініпті.
Мұхтар.
Бүркіт аңшылығының суреттері[өңдеу | кодын өңдеу]
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өтуІздеуге өту
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Бүркіт аңшылығының суреттері - Сабақтың тақырыбы Диуани хикмет Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

text:
Бүркіт аңшылығының суреттері — Мұхтар Әуезовтың әңгімесі. Алғаш рет 1925 жылы «Таң» журналының үшінші нөмірінде (Басылмаған романнан) деп, қосымша атаумен жарық көреді. Кейін 12 томдық (1967) және 20 томдық (1979) шығармалар жинақтарының бірінші томдарында жарияланады.
Бұл шағын әңгімені Әуезов Семейде, ленинградтық оқудан соң жазғы демалысында, «Таң» журналында техникалық редактор қызметін атқарған тұста жазады. Осы және «Қанды түн», «Қаралы сұлу», «Қайғылы жетім», «Қазақ қызы», «Ескілік көлеңкесі» атты әңгімелері журналда «Мұхтар» деген бүркеншік атпен басылды.[1] «Аңшылықтың үміт қуанышы көп. Ыстық оттай қызулы минуты көп, мағыналы өмір. Аңшылықта кісіні ақын күйіне жеткізетін сезім күйі көп. Бұл салқындап кеткен кәрі ақылдың өмірі емес, сүйген ғашығыңды сағынып келіп, күліп-ойнап өткізген күндіз: түніндей ыстық сезім өмірі. Өйткені бір минуттің ішінде қуантатын да, жүдететін де күйлер кешеді. Соның бәрін айтып жүргендіктен аңшының тілі шешен, қиялы жүйрік. Бүркіттің ұшқанына, түлкінің құтылмақ болған айласына, құсшының ебіне арналған талай шешен сөздері бар. Аңшылық өмірінен ілгері-соңғыдан қалған талай қызықты, жанды, сұлу әңгімелері бар. Тауда жүрген аңшыда амалсыздан екі түрлі мінез болады. Бұлар ішкі сезімінде құбылу көп болғандықтан сахнаның артистеріне ұқсайды. Көргенінің бәрін не шапшаң сөйлеп қуанып, не күйініп жіберетін күйгелектік, сөйлегіштік, қызулық болады. Бұндай аңшы азын-аулақ өтіріктен де аман болмайды. Бұл болмаса екінші бір түрлі аңшыда көргені тіпті көп болып, бәрін әңгіме қыла беруді лайықсыз көрген, сезімінің бәрін ішіне жиған, қуаныш-күйінішін сыртына шығармайтын тастай салқын сабырлылық болады.»
Осы сияқты жалпы сипаттаудан басталған әңгімеде бір топ аңшының арасында жүрген құсбегі Сыздықтың тас жырық қорымға тығылған түлкіге өз бүркітін Ақшегірді салғаны баяндалып көрсетіледі.
Жазушы бүркіттің ұшқанына, түлкінің құтылмақ болған айласына, құсшының ебіне арналған талай тамаша көріністер жасаған. Қыранның түлкіні көргенде аспандап шығып, қағынып келіп түскені бір аңшыға биіктен сорғалағандай көрініпті, екіншісіне шаншылғандай, тағы біріне боздағандай, кейбіреулеріне ағылып еңірегендей көрініпті деп суреттейді.[2] Дереккөздер[өңдеу | кодын өңдеу]
↑ Н.Санақбекқызы. Мұхтар Әуезов және Семейдегі жылдар — «Ана тілі», 29.09.2016
↑ А.А.Ақажанова. М.Әуезов — халықтық спорт ойындарының жанашыры
8 сынып
Сабақтың тақырыбы; Мұхтар Әуезов « Татьянаның қырдағы әні»
Сабақтың мақсаты;
1.Жазушының әлемдік мәдениетке қосқан үлесі, өмірі туралы оқушылардың білімдерін жүйелеу. «Абай жолы» роман –эпопеясынан алынған үзінді мазмұнын меңгерту.
2.Оқушыларды өзіндікитұжырым-пікір жасауға дағдырландыру.
3.Шәкіртерге рухани-эстетикалық тәрбие беруге ықпал ету.
Сабақтың көрнекілігі, автор портреті,слайдтар,тірек сызбалар.
Сабақтың барысы;
І. Ұйымдастыру кезені;
-Амандасу
-Түгендеу
-Кезекшімен сұхбат.
ІІ. Сабақтың мақсат-міндеттерін түсіндіру.
ІІІ. Жаңа сабақ;
1. Тақтада берілген нақыл сөздермен жұмыс;


Әуезов Қазақстан үшін екінші Абай, біз үшін Шығыстың Шолоховы еді.
( Н.Погодин)
Мұхтар Әуезов – сарқылмайтын, бітпейтін,жасарып,жаңғыратын, өмірдің өзіндей,жапырағы мәңгі жап-жасыл, жалғаса беретін құбылыс. (Р.Нұрғалиев)
Бір кезде орыс мәдениетінің өсіп-өркендеуіне Пушкин әсері қандай болса,бүгінгі Орта Азиялық көркем ойдың, іргелес халықтың күллі рухына, өмірінің қалыптасуына Әуезов әсері сондай болды. (Ш.Айтматов)
2. Оқулықпен жұмыс;
М.Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы туралы; Мұхтар Әуезов
1.Мұхтар Әуезов қай жерде,қай жылы дүниеге келді?
2. Мұхтар Әуезов кім?
3. Мұхтар Әуезовты кім тәрбиеледі?
4.Алғашқы ұстазы кім?
5. Мұхтар Әуезов 1908 жылы қайда оқиды?
6. Мұхтар Әуезовтың алғашқы шығармасы қандай?
7. Ұстардар Мұхтар туралы қалай айтады?
8. 1915 жылы қайда оқиды?
9. Ресейдегі саяси төңкерістер Мұхтар Әуезовтың өміріне қандай өзгерістер әкеледі?
10. 1919 жылы қандай жұмысқа орналысады?
11. 1921 жылы жазушының қандай әңгімесі жарияланды?
12. 1922 жылы алған білімі қандай, әрі не істейді?
13. 1923 жылы қандай оқуға ауысады?
14. Қай жылы,қай университеттің аспирантурасына қабылданды?
15. Мұхтар Әуезов қашан тұтқынға алынды?
16. 1936 жылы неге қатысты?
17. «Абай» романы қай жылдары жазды?
18. «Абай жолы» роман эпопеясы неше жыл жазылды?
2 «. Абай жолы» роман эпопеясынан алынған үзіндіні оқу, тапсырмалар орындау;
-мәтінді бірнеше мағыналық бөліктерге бөлу;
-әр бөлікке атау беру;
-әр бөліктің негізгі ойын білдіретін сөйлемдерді табу;
-кейіпкерлерді сипаттайтын сөз, сөз тіркесі, сөйлемдерді анықтау;
-мәтіндегі барлық кейіпкерледі атап беру;
-мәтіндегі оқиға орын алған жерлерді атау;
-мәтінді аяқтаудың нұсқасын ұсыну.
3. Татьяна әнін үнтаспадан тыңдау
ІҮ. Сабақты бекіту;
Ү. Сабақты қортытындылау;
1. Татьяна әні қазақ даласына қалай тараған?
2. Абайдың өнерпаз шәкірттері туралы не білесің?
ҮІ. Оқушылар білімін бағалау
ҮІІ. Үй тапсырмасы;
«Татьяна хатын» түпнұсқамен салыстырып оқу.
Абайдың өнерпаз шәкірттері туралы баяндама әзірлеу
ҮІІІ. Рефлексия кезіңі;
Білетінмін
Білдім
Білгім келеді


title: Сабақтың тақырыбы Диуани хикмет Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

text:
САБАҚ:
|
Мектеп: Пайдаланушы аты
erkebait
Уақытша құпиясөз
9229821219
|
Күні:
|
Мұғалімнің есімі:
|
СЫНЫП:8
|
Қатысқандар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Диуани хикмет
|
Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)
|
көркем шығарманың тілі (А/И3);
шығармадағы көркемдегіш құралдардың (символ, синекдоха, қайталау түрлері: эпифора, анафора, аллитерация, ассонанс, риторикалық сұрақ) қолданысына талдау жасау (8.А/И3).
|
Негізгі мақсаты
|
Қожа Ахмет Иасауи туралы түсінік бере отырып, «Диуани хикмет» кітабындағы негізгі ойды анықтау.
|
Сабақ мақсаттары
|
Барлық оқушылар:
* «Диуани хикмет» кітабындағы негізгі ойды түсіну арқылы, Ахмет Иасауиді тарихи тұлға , ақын ретінде таниды.
Оқушылардың басым бөлігі:
* «Даналық кітабындағы» хикметтерінің мазмұны мен мағынасын аша отырып, болашақ ұрпаққа айтар насихатын ұғынады.
Кейбір оқушылар:
* Иасауидің өмірлік мақсат-мұратын танып, имандылық туралы ойларын қазіргі заманғы тәрбиемен ұштастыра біледі. Діни ұғымдардың мағынасын ұғынады.
|
Бағалау критерийі
|
Ахмет Иассауидің өмірі мен шығармашылығын, ислам дініне сіңірген еңбегін, хикметтерінің мазмұнын зертеу арқылы түсінеді;
Шығармашылық қабілеттері артады; шығарма бойынша білімдерін жинақтайды;
тақырыпқа байланысты түйінді сөйлем жаза алады;топпен ынтымақтастықта жұмыс жасап үйренеді.
Әр оқушының өзіндік ой-қиялына ерік бере отырып, оқушыларды шығармашылықпен жұмыс істеуіне жағдай жасау
|
Тілдік мақсат
|
Оқушылар:
|
Тиісті термин сөздерді ойын жеткізу барысында ұтымды қолдана алады, диалогқа түсу, кері байланыс жасау арқылы пікір алмасып, өз ойын дәлелді жеткізе алады
|
Негізгі сөздер мен тіркестер:
|
Композиция, образдар (кейіпкерлер) жүйесі, тақырып, идея, теңеу, эпитет, метафора, ұлттық өрнек, салт-дәстүр, көне мұра, әке батасы, қайғылы тағдыр, сұлулық нышаны, қатал заман құрбаны, салт-дәстүрлер көрінісі, жасампаз жыр, махаббат, сүйіспеншілік, әмеңгерлік, т.б.
|
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
|
Талқылауға арналған тармақтар:
|
Бұл қандай жырау? Қандай хикметтін білдіңдер??
|
Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?
|
Бүгінгі таңда Ахмет Ясауй не ойлар бар ?
|
Жазылым бойынша ұсыныстар:
|
Әке батасы өмір ағымында балаға дұрыс жол сілтейді.
Қатал заман құрбаны болған жастарымыз өмірде қосыла алмады.
|
Алдыңғы оқу
|
Талдай алу, сұрыптау, тұжырымдау, өз ойын дәлелдеу, түйінді ой тастау дағдылары
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-diuani-hikmet-saba-negizdelgen-ou-masati-masatt.html#Оқушылардың_басым_бөлігі_:_*_«Даналық_кітабындағы»_хикметтерінің_мазмұны_мен_мағынасын_аша_отырып,_болашақ_ұрпаққа_айтар_насихатын_ұғынады._Кейбір_оқушылар


title: ІІ. Негізгі бөлім - Сабақтың тақырыбы: Дүкенбай Досжан «Жібек жолы» (үзінді) Оқу мақсаты

text:
ІІ. Негізгі бөлім А) Мәтінмен жұмыс. Тыңдалым. Оқылым.
ІІІ. Қорытынды бөлім
Дүкенбай Досжан (1942 жылы 9 қыркүйекте Жаңақорған ауданы Қызылорда облысы — 15 қыркүйек 2013, Астана) — жазушы, Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1996). Парасат және Құрмет ордендерінің иегері.
Шығармалары: «Отырар» (1965)
«Фараби» (1965)
«Жібек жолы» (1973) хикаяттары мен романдарына тарихи оқиғалар арқау болған.
Мәтінді түсініп оқыңыз «Жәдігер» деген –тастан салынған ымырат, «дің үй» деген-түрі киіз үй тәрізді күмбездеп салынған мекен, бұл екі құбылыс та шаһардың орталық көшесінде көп кездесетін.
Үй тас пен кешендерді көбіне диқандар мекендейді. Қаланың шеткі көшелерінде тасболат тамдар көп ұшырасады, тасболат тамдар киіз үй секілді дөңгелек емес, төрт бұрышты не қоржынды етіп салынған. Үйлерінің қабырғасы әрқилы әсем қыштан қаланған, оларға тән тұрақты құбылыс-есіктерінің біркелкі түстікке қарап тұруы еді. Тасболат тамдарды ұсталар, қолөнершілер, тоқымашылар жайлайды.
1-тапсырма. Мәтін мазмұны бойынша сөздерді тіркестіріп жазыңыз


Дескриптор. Білім алушы
мәтін бойынша сөз тіркестерді тіркестіріп жазады.
Өзіңді тексер!
Тасболат там, әсем қыштан қаланған, орталық көше, төрт бұрышты, ұсталар жайлайды.
2-тапсырма. Мәтін бойынша кестені толықтырыңыз
Мәтіннің тақырыбы
Негізгі ойы
Өткен шақ
Тірек сөздер
Дескриптор. Білім алушы
мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтайды;
тірек сөздерді анықтайды;
мәтіннен өткен шақ тұлғасында тұрған сөйлемдерді көшіріп жазады.
Өзіңді тексер!
Үйлердің түрлері туралы
Үй, тас, тасболат, там, киіз үй
Ұсталар, қолөнершілер, тоқымашылар, диқандар тұрған баспана жайлы айтылады.
Кездесетін, салынған
3-тапсырма. Берілген етістіктерді жедел өткен шақ, нақ осы шақ, ауыспалы келер шаққа қойып, сөйлемдер құраңыз.
Етістіктер: салтанат құру, байлыққа белшеден бату, дамылдау, ұшырасу
Етістік
|
Жедел өткен шақ
|
Нақ осы шақ
|
Ауыспалы келер шақ
|
Салтанат құру
|
|
|
|
Байлыққа белшеден бату
|
|
|
|
Дамылдау
|
|
|
|
Ұшырасу
|
|
|
|
Дескриптор. Білім алушы
жедел өткен шақ, нақ осы шақ, ауыспалы келер шақ тұлғаларын біледі;
жазбаша жұмыста қолданады.
Өзіңді тексер!
Етістік
|
Жедел өткен шақ
|
Нақ осы шақ
|
Ауыспалы келер шақ
|
Салтанат құру
|
Салтанат құрды
|
Салтанат құрып жатыр
|
Салтанат құрады
|
Байлыққа белшеден бату
|
Байлыққа белшеден батты
|
Байлыққа белшеден батып жатыр
|
Байлыққа белшеден батады
|
Дамылдау
|
Дамылдады
|
Дамылдап жатыр
|
Дамылдайды
|
Ұшырасу
|
Ұшырасты
|
Ұшырасып жүр
|
Ұшырасады
|
«Ұлы Жібек жолы» арқылы саудагерлердің саудасы жақсы жүріп, байлыққа белшесінен батты.
Керуендер қалаға тоқтап, там үйлерде дамылдады.
Қалада тасболат тамдар да ұшырасады.
орта көлемді шығарманың мазмұнын түсінді;
тақырыбы мен негізгі ойын, тірек сөздерді анықтады;
етістік шақтарын дұрыс ажыратты;
етістіктің шақтарын дұрыс қолданып, сөйлемдер құрды.
|
Сөйлемдерді дұрыс құрастыру кезінде сөздердің орын тәртібінің дұрыс қолданылуын қадағалау
|
Слайд №5
Слайд №6
Слайд №7,8
Слайд №9,10
Слайд № 11,12
Слайд №13
|