title: Вакциналаудан кім өтуі тиіс? - Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары: тұмау, өкпе туберкулезі- ауа арқылы...

text:
Вакциналаудан кім өтуі тиіс?
Вирустан қорғалғысы келетін кез келген адам.
Бұл вакциналау әсіресе 65 жастан асқан адамдар үшін ұсынылады. Алайда, жасынан қарамастан, созылмалы ауыр сырқаттары, әсіресе жүрек-қан тамырлары, өкпе, бронхылар немесе сусамыр (диабеттілік) бұзылулары бар кез- келген адамдарға да ұсынылады.
Кеңселік ортада барлық персоналға тұмаумен ауру қаупі төнуі мүмкін.
Вакциналаудан кім өтпеу тиіс?
Жұмыртқаға аса сезгіштігі бар тұлғалар, қатты безгек ауруларынан зардап шегетін тұлғалар және жүкті әйелдер.
Егер сіз қандай да бір медициналық препараттар қабылдап жүрсеңіз немесе сізде бұрынырақ тұмауға қарсы вакциналауға реакция болған жағдайда өз дәрігеріңізден кеңес алыңыз. Егер сіз вакциналаудан 17 мамыр күні өткіңіз келсе, бұл туралы кадрлар бөлімінің қызметкері Фиона Мак Свиниге, жұма 17 мамыр күні хабарлаңыз. Күні мен уақыты медбике жұмысының кестесіне, қатысушылар саны мен персоналдың көпшілігі үшін қолайлы уақытқа сәйкес белгіленетін болады. Егер сіз вакциналауды осы қысқы кезең үшін өткіңіз келсе, бірақ белгіленген уақытта келе алмасаңыз, бұл туралы Фионаға хабарлауыңызды өтінеміз. Егер жеткілікті қатысушылар саны болса, қосымша емшара тағайындалуы мүмкін болады.
Қосымша ақпарат алу үшін Фионамен 5577 ішкі нөмір арқылы байланысыңыз.
Фиона Мак Свини, ACOL компаниясындағы кадрлар бөлімінің қызметкері, ACOL компаниясының персоналы үшін ақпараттық бюллетень дайындады. Осыдан кейін көрсетілген сұрақтарға жауап беру үшін ақпараттық бюллетеньге қараңыз.
№1 сұрақ
ACOL тұмауға қарсы вакциналау бағдарламасының ерекшелігін келесілердің қайсысы сипаттайды?
A. Дене шынықтырумен айналысу жаттығулары бүкіл қысқы кезең бойы өткізілетін болады.
B. Вакциналау жұмыс уақытында өткізілетін болады.
C. Қатысушыларға аздаған бонус ұсынылатын болады.
D. Вакциналауды дәрігер жүргізеді.
№2 сұрақ
Біз бұл бөлімнің мазмұны туралы жазбаша айта аламыз (оның ішінде не бар).
Біз оның стилі туралы айта аламыз (оны ұсыну әдісі).
Фиона осы ақпараттық бюллетеньннің стилі ыңғайлы әрі рухтандырғыш болғандығын қалайды. Ол табысқа жетті деп ойлайсыз ба?
Өз жауабыңызды сызба, суреттер немесе басқа да графиканы толық сипаттай отырып, түсіндіріңіз.................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
№3 сұрақ
Осы ақпараттық бюллетеньде сіз өзіңізді тұмау вирусынан қорғағыңыз келсе, тұмаудың вакцинациясы төмендегідей екендігі көрсетілген
A. физикалық жаттығулар мен сау тамақтануға қарағанда тиімді, бірақ қауіпті.
B. жақсы идея болып табылады, бірақ физикалық жаттығулар мен сау тамақтануды алмастыра алмайды.
C. физикалық жаттығулар мен сау тамақтану сияқты тиімді және проблемалары аз.
D. егер сіз көп физикалық жаттығулар орындасаңыз және сау тамақтансаңыз өткізілмеуі тиіс.
№4 сұрақ
Ақпараттық бюллетень бөлігінде былай деп айтылған:
ВАКЦИНАЛАУДАН КІМ ӨТУІ ТИІС ?
Вирустан қорғалғысы келетін кез келген адам.
Фиона ақпараттық бюллетеньді құрастырғаннан кейін әріптесі оған «Вирустан қорғалғысы келетін кез келген адам» деген сөйлемді оның сызып тастауы керек, өйткені ол адамды жаңылыстырады дегенді айтты.
Сіз осы сөздердің адамды жаңылыстарады және олар алынып тасталуы тиіс дегенмен келісесіз бе?
Өз жауабыңызды түсіндіріңіз ...................................................................................................
........................................................................................................................................................
№5 сұрақ
Ақпараттық бюллетеньге сәйкес Фионамен персоналдан кім байланысуы керек?
A. Вакциналаудан өткісі келмеген қоймада істейтін Стив, өйткені ол өзінің табиғи иммунитетіне сенетін болар.
B. Вакциналау бағдарламасы міндетті болып табыла ма екендігін білгісі келетін сату бөліміндегі Джулия.
C. Осы қыста вакциналаудан өткісі келетін, бірақ екі айдан кейін бала тууы тиіс пошталық бөлімшедегі Эллис.
D. Вакциналаудан өткісі келетін, бірақ 17 мамырда демалыста болатын бухгалтериядағы Майкл.
Топ мүшелері piza тапсырмалармен жұмыс істеп болған соң, сабақты толықтыра отырып, қорытынды жасаймыз. (5 минөт )
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Бағалау - Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары: тұмау, өкпе туберкулезі- ауа арқылы берілетін аурулар

text:
|
|
бет | 6/6 | Дата | 03.02.2022 | өлшемі | 3,6 Mb. | | #24810 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: d0b8-d0bfd0b8d0b7d0b0Бағалау : топ мүшелері өз-өздерін және көшбасшы топ мүшелерінің әрбіреуін жеке бағалайды (берілген кесте арқылы)
Тыңдаушы
|
Менің бағалауым
1-3
|
Бақылаушының бағалауы
|
Топ ішінде өз міндетін сапалы , әрі уақытында орындады
|
|
|
Топта берілген тапсырмаларға сай жұмыс істеді
|
|
|
Басұа тыңдаушыларға көмектесіп, стимул беріп отырды
|
|
|
Өзгелерді мұқият тыңдап отырды
|
|
|
Дәлелді , құнды идеялар ұсынды
|
|
|
Талқылау жүргізді(сыпайы қарсылық білдіріп, келіспейтін жағдайда ортақ бір келісімге келуге көмектесті)
|
|
|
Комментарийлер бріп отырды, өзгелердің беріп жатқан ақпараттарына өз пікірін қосып отырды
|
|
|
барлығы
|
|
|
Үйге тапсырма :БАҚ пен қосымша әдебиеттерден тыныс алу мүшелерінің аурулары туралы материалдар жинақтап, реферат жазу
Кері байланыс: «Бағалау терезесі» Оқушылар өз стикерлеріне келесі сабаққа ұсыныс пікірлер, талап-тілектер жазады.
Бағалау терезесі
Маған бәрі де түсінікті Сұрақтар пайда болады
Мен есте сақтадым Түсінбедім
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


|
Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары: тұмау, өкпе туберкулезі- ауа арқылы берілетін аурулар
|
бет | 1/6 | Дата | 03.02.2022 | өлшемі | 3,6 Mb. | | #24810 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: d0b8-d0bfd0b8d0b7d0b0
Биология 8-сынып
Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары: тұмау, өкпе туберкулезі- ауа арқылы берілетін аурулар.
Сабақтың мақсаты: оқушыларға тыныс алу мүшелерінің қызметінің бұзылуы,тыныс алу мүшелерің әртүрлі аурулары, олардың пайда болу себебі мен оларды емдеу шаралары туралы білім беру
Сабақтың міндеттері:
- тыныс алу мүшелерінің ауруларымен танысу;
- оқушылардың білімді өздігінен меңгеру, оқулықпен жұмыс істеу, өздігінен талдау қабілеттерін дамыту.
Сабақ типі: Жаңа тақырыпты меңгерту
Сабақ түрі: Жаңа сабақ
Сабақтың әдіс-тәсілдері, стратегиялары: СТО әдісі, «Миға шабуыл»
Құрал-жабдықтар: 8-сынып оқулығы, жұмыс дәптері, стикерлер, түрлі-түсті қаламдар, интерактивті тақта, слайдтар, плакаттар, тыныс алу жүйесінің мүшелер макеті , секундомер, дидактилық тапсырмалар,
Күтілетін нәтиже : оқушылар тыныс алу мүшелерінің көптеген аурулары ,олардың себебі, таралу жолы туралы біледі және жеке бас гигиенасын оқып-үйренеді.
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары: тұмау, өкпе туберкулезі- ауа арқылы берілетін аурулар


title: Тест тапсырмалары (3мин) - Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары тұмау, өкпе туберкулезі-ауа арқылы...

text:
2.Тест тапсырмалары (3мин) 1. Төмендегі берілген мүшелердің қайсысында оттегі сіңіріледі?
А) Өкпеде В) өкпе көпіршіктерінде с) кеңсірікте д) бронхыда е) кеңірдекте
2. Адам өкпесіндегі көпіршіктердің атқаратын қызметі қандай?
А) кеңеюі арқылы газалмасуды жүзеге асырады
в) тыныс алу қозғалысын қамтамасыз етеді.
С) Ауаның еркін жүруін қамтамасыз етеді
Д) ауаны шаң тозаңнан тазартып жылытады
Е)өкпенің серпімділігін қамтамасыз етеді
3. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз:
а) демді ішке алғандағы кірген ауаның көп мөлшері
в) демді сыртқа алғандағы кірген ауаның көп мөлшері
с) дем шығарғаннан соң өкпеде қалып қойған ауаның мөлшері
д) кеңірдек пен бронхыдағы ауа мөлшері
е) терең дем алып, дем шығарған кездегі ауа мөлшері
4. Оттегі қайда жұмсалады?
А) синтезге в) жасушаның қоректенуіне с) қозғалысқа д) тотықтыруға е) көбеюге
5. Дыбысты сөз шығу үшін не қатысады?
А) дыбыс сіңірі, көмей үсті, дыбыс саңылауы
В) дыбыс сіңірі, кеңірдек, дыбыс саңылауы
С) көмей үсті, көмей, жұтқыншақ, кеңірдек
Д) дыбыс сіңірі, дыбыс саңылауы, өкпе
Е) жауап жоқ
6. Өкпе сыртынан немен қапталған?
А) өкпе плеврасымен в) қабырғааралық плеврасымен с) кірпікшелі эпителий д) безді эпителий е) бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы
7. Тыныс алу қозғалысына қатысатын бұлшықет
А) көкет (диафрагма) В) иық бұлшықеті, с) арқа бұлшықеті,
д) құрсақ бұлшықеті е) үлкен кеуде бұлшықеті
8.Егер адам есінен танып қалған жағдайда не істеу керек
А) Жедел жасанды тыныс алдырып, жүрекке массаж жасау қажет
В) екпетінен жатқызу керек с) шалқасынан жатқызып, дәрігерді күту
д) жедел жәржем шақыру е) айғайлап көмекке шақыру
9. Ауа кеңірдектен өтеді: а) өкпе в) көмекей с) ауатамырға д) өкпе көпіршігіне е) плевралық қуысқа
10. Ер адамда көмекейдің орташа ұзындығы а) 54 мм в) 44 мм с) 40 мм д) 34 мм е) 50 мм
Жауаптары : 1 нұсқа 1 в,2 а,3 д,4 д,5 а,6 а,7 д,8 а,9 с,10 в


III. Жаңа сабақ түсіндіру. (слайдпен) (9мин) Өкпені жарақаттайтын ауру – туберкулез. Туберкулез (латынша «tuberculum» - төмпешік) – микроскоппен ғана көрінетін туберкулез таяқшасы микробы қоздыратын жұқпалы ауру. Туберкулез таяқшасы адам ағзасында өте тез көбейеді. Ағзадан тыс жерде көбеймейді, бірақ қараңғы, ылғалды, жылы жерде ұзақ сақталады. Даладағы шаңның ішінде 3-14 күнге дейін тіршілік етеді. Туберкулез ауруы ұлпаларды жансыздандырады. Өкпе қатайып беріштенеді. Ауырған адам терлегіш, әлсіз, дене қызуы 37-37,7 градусқа дейін көтеріңкі болады. Тамаққа тәбеті тартпайды, жөтеледі, ұйықтағанда терлей береді, қаны азайып, жүдейді, қан түкіреді.
Күтіну шаралары: витаминді, қуатты тамақ ішу; бойды таза ұстау; таза ауада көп серундеу; дәрігер белгілеген дәрілерді уақытында ішу.
Мұрын қуысының сілемейлі қабықшасының қабынуын тұмау деп атайды. Тұмау – бүкіл ағзаны әлсірететін өте кең тараған қауіпті жұқпалы ауру. Асқынғанда басқа аурулардың тууына себепші болады. Аурудың дене қызуы көтеріледі, түшкіреді, жөтеледі, тамақтың иісін, дәмін сезбейді. Иіс, дәм сезу мүшелеріне қатты әсер етеді. Мұрын қуысындағы капилляр қантамырларының қабырғалары кеңейіп, кілегейлі қабықшадан сұйық заттар көп бөлінеді. Тұмаумен ауырғанда гигиенаны сақтау керек: а) ыдыс-аяқ, төсек-орынды бөлектеу; ә) бөлмені ауық-ауық тазалау; б) желдеткішті ашып, таза ауа кіргізу; в) жатып демалу және т.б.; г) терең тыныс алу; д) спорт, дене шынықтыру, дене еңбегімен шұғылдану.Ұзаққа созылатын тұмау сырқатты әртүрлі әсерден де (мысалы, даладағы шаң, түтін, улы заттар, бұлт және ауарайының түрлі құбылыстары) болады. Сонымен қатар, тұмауға зат алмасудың дұрыс болмауы мен дәрумендердің жетіспеуі де себеп болады.Тынысалу мүшелерінің ауруларына туберкулез бен тұмаудан басқа ауа тамырларының, өкпенің қабынып, тыныс демікпесі, мұрын қойнаулары, жұтқыншақ, көмекей аурулары (синусит, тонзиллит, фарингит) жатады. Бұл аурулармен ауырған адмдар тез арада дәрігерге көрініп, тек дәрігер емдеуі тиіс.Мұрын арқылы демалудың маңызы ерекше. Оның себебі мұрын қуысындағы толып жатқан иірімдер болады. Олар ауаны жылытады және ауадағы микробтарды ұстап қалады. Суық күндері суық тиіп аурудан сақтайды. Ауызбен тыныс алғанда суық ауадан тістьің кіреукесі бұзылады. Сондықтан мұрынмен тынысалу тісті бұзылудан, түрлі тынысалу мүшелерінің ауруларынан қорғайды.
Темекі шегудің тыныс мүшелеріне зияны. Темекі түтінінде адам ағзасына зиянды 200-ден астам улы заттар болады. Ең басты темекінің түтінінде өте улы зат – никотин бар. Бұл заттар сілекейде еріп, асқазанға түседі де, оның кілегейлі қабығын жарақаттайды. Темекі түтіні тыныс жолының кілегейлі қабығын қабындырады, сөйтіп, қорғаныш қасиеті нашарлаған сілемейлі қабықша арқылы ауру туғызатын микробтар енеді. Сондықтан темекі шегетін адамдар көбінесе суық тиіп, тағы басқа ауруларға тез шалдығады. Темекіні күніне жиырмасын тартқан адам 90 милиграмм шамасында никотин жұтады. Темекі түтінінде болатын күйе (сажа) мен қара май (деготь) ұсақ бронхиолалар мен өкпе көпіршіктерін бітеп тастайды. Өкпе ағзаны оттекпен толық қамтамасыз ете алмай газ алмасу бұзылады, қан тамырлары тарылады. Бұл ауатамыр ауруына өкпе, пәле (рак) ауруларына шалдықтырады. Өкпедегі пәле (рак) ауруымен ауырғандардың 97% - і темекі шегетіндер. Бұған себеп – тыныс мүшелерінде темекіні ұзақ шеккенде көпке дейін жазылмайтын жараның пайда болуы. Неғұрлым адам өте ерте – бала кезінен темекі шегумен айналысса, соғұрлым рак ауруына жиі шалдығатыны ақиқат. Және темекі шеккендердің өмірі қысқа болады. Темекінің түтініндегі радиоактивті заттар ағзаға жиналады. Күніне бір қорап темекі тартқан адам мөлшерден артық 3,5 сәулеленуге ұшырайды. Сонымен қоса, орталық жүйке жүйесін зақымдайды. Көп мөлшерде болса, адам үшін өте қауіпті, өліп кетуі де мүмкін. Темекі, әсіресе жас ағзаны тез уландырады. Жас достар! Темекіге әуестенбеңдер!


ІV. Бекіту
1.Оқулықпен жұмыс ФАКТ немесе ПІКІР (8мин)
1-топ : Сасық тұмау , гайморит «полип, кеңсірік аурулары, бронхы аурулары,оның белгілері мен сақтану жолдары туралы айтады
2-топ : Темікінің тыныс алу мүшелеріне зияны ,оның әсері туралы айтады
3-топ : Өкпенің аурулары: (плеврит, өкпе рагы ,туберкулез аурулары, олардың таралу жолдары мен сақтану жолы туралы дайындалып, интернеттен туберкулез туралы емдеу әдістері туралы айтады
2.Оқушыларға суреттер мен мәтіндер беріледі.(7мин)
1 топ. Берілген аурудың атауын. Пайда болу себептерін. Аурудың жұғуы жолдары. 2-топ. Ауру белгілері. Емделу жолдары. Алдын алу шаралары.3-топ кері байланысқа шығады.
3.«Бес жол өлең» стратегиясы бойынша. (5мин)
V. Бағалау.(1мин.)
VI. Үйге тапсырма: (1мин.)
БАҚ пен қосымша әдебиеттерден тыныс алу мүшелерінің аурулары туралы материалдар жинақтап, реферат жазу. «Біліміңді сына»
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
ІV. Бекіту
1.Оқулықпен жұмыс ФАКТ немесе ПІКІР (8мин)


Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары тұмау, өкпе туберкулезі-ауа арқылы берілетін аурулар. Кох таяқшасы-туберкулездің қоздырушысы. Өкпе рагы. Тыныс алу гигенасы. Жасанды тыныс алдыру.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Тыныс алу мүшелерінің аурулары және олардың белгілері мен сақтандыру шаралары туралы түсінік беру. Тынысалу гигиенасы және жасанды тыныс алдыру техникаларымен таныстыру
Дамытушылық: Оқушылардың алған білімдерін тиянақтап, өз беттерімен жұмыс жасауға дағдыландыру, пәнге деген қызығушылықтарын арттырып, ойлау қабілеттерін дамыту
Тәрбиелілік: Денсаулығын сақтауда жинақылыққа, зейінділікке үйрету. Санитарлық-гигиеналық талаптарға,денесін жетілдіруге, салауатты өмір сүруге тәрбиелеу.
Сабақ түрі: Аралас сабақ
Сабақ әдісі: Сұрақ – жауап, түсіндіру, баяндау, кері байланыс, топпен жұмыс,тест тапсырмалары.
Көрнекілік: «Тыныс алу мүшелер жүйесі» кестесі,интерактивті тақта,слайд, видеоролик, үлестірме қағаздар.
Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, медицина, бейнелеу, салауаттану.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру.(3 мин)
- Сәлеметсіздерме, оқушылар. Бүгін сыныпта кезекші кім? Сабақта жоқ оқушыларды айта қойыңыз. Отырыңыздар! (оқушылар мұғаліммен амандасады.)
Үй тапсырмасын сұрамас бұрын видеоролик көрсетемін
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.(8 мин.)
1.Оқушыларға сұрақ (слайдпен)
1. Өкпе дененің қай жерінде орналасқан?
2. Сол жақ өкпе мен оң жақ өкпенің қандай айырмашылығы бар?
3. Плевра дегеніміз не? Ол қайда болады?
4. Тыныс алғанда қандай бұлшықеттер қатысады?
5. Тынысалу қозғалыстары дегеніміз не? Кеуде қуысы мен өкпенің көлемі қай кезде кеңейіп, қай кезде тарылады? Себебін түсіндіріңіздер?
6. Өкпедегі газ алмасу мен ұлпадағы газ алмасудың айырмашылығын салыстырыңдар.
8. Тыныс алу мен тыныс шығарғандағы болатын өзгерістер қандай?
9. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз не?
10.Тынысалудың реттелуі
11. Жасанды тыныс алдыру жолдары
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Тыныс алу мүшелерінің аурулары тұмау, өкпе туберкулезі-ауа арқылы берілетін аурулар. Кох таяқшасы-туберкулездің қоздырушысы. Өкпе рагы. Тыныс алу гигенасы. Жасанды тыныс алдыру. Сабақтың мақсаты


title: Саралаудың «Тапсырма» - Сабақтың тақырыбы Тыныс алу құпиялары Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Саралаудың «Тапсырма» тәсілі жүзеге асады.
Кейбір оқушыға:
- Тыныс алу мүшелерін шынықтыру жолдарын қарастыр.
Сергіту сәтінде «Ертегілер» әніне билейді.
(Т, Д) 2-тапсырмада «Бақылау» әдісімен жүзеге асырылады.
А) Зертте.
-Терең тыныс шығарудың көлемі қандай болады? Қорытынды жаса.
Ә) Ойлан.
-Біз неліктен түшкіреміз, жөтелеміз?
|
- Сөздікті жаттайды.
- Тыныс алу және шығару кезінде көкетте болатын өзгерісті түсіндіреді.
- Диаграмманы сипаттайды.
Билеп сергиді.
Тәжірибені бақылайды. Сұрақтарға жауап іздеп, жауап береді.
|
Дескриптор:
- Тыныс алу және шығару кезінде көкетте болатын өзгерісті түсіндіреді-2балл.
- Диаграмманы сипаттайды-2балл.
Дескриптор:
- Терең тыныс шығарудың көлемін анықтайды-1балл.
-Адамның түшкіру, жөтелу себебін анықтайды-1балл.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tinis-alu-piyalari-ou-bafdarlamasina-sejkes-oit.html?page=2#Дескриптор:_-_Тыныс_алу_және_шығару_кезінде_көкетте_болатын_өзгерісті_түсіндіреді-2балл._-_Диаграмманы_сипаттайды-2балл.___Дескриптор


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tinis-alu-piyalari-ou-bafdarlamasina-sejkes-oit.html?page=2#Қазақстан_Республикасының_Білім_және_ғылым_министрлігі_«-------------------------_орта_мектебі»_КММ_Қысқа_мерзімді_жоспар


title: Өкпені шынықтыру - Сабақтың тақырыбы Тыныс алу құпиялары Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Ұйымдастыру,
өзін –
өзі тексеру
Өткен білімді еске түсіру
8 мин
|
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру ширату жаттығуларымен өтеді.
Өткен тақырыпқа шолу «Серпілген сауалдар» әдісімен өтеді:
- Өткен сабақта қандай тақырыпты өттік?
- Тыныс алуға нелер көмектеседі?
- Тыныс алу және шығару кезінде көкетте болатын өзгерісті айтып бер.
- Терең тыныс алу мен қалыпты тыныс алуды қалай ажыратамыз?
-Тыныс алу мүшелерін ата.
- Тыныс алғандағы ауаның жүріп өтетін жолдарын айт.
-Ағзада ауа қандай жолдардан өтеді?
Жаңа тақырыпты ашу «Миға шабуыл» әдісімен өтеді:
Суретке қарап, не болып жатқанын әңгімелеңдер.
-Қандай жарыс?
- Ол не үшін қажет?
-Жүгірудің алдында не істеу қажет?
- Дене шынықтыру жаттығуларын жасағанда қандай тыныс алу ережелерін сақтау керек?
-Неліктен кеудені кең жазғанда терең тыныс алу керек?
- Олай болса, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы не туралы болады деп ойлайсыңдар?
Сабақ мақсаты жария етіледі.
|
Ширату жаттығуларын орындайды.
Шеңберге тұрып, доп алады, өткен тақырыпқа қатысты сұрақтарға жауап береді. Тақырыпты шығарады.
|
Дескриптор:
- Тыныс алу жайлы сұраққа жауап береді-2балл.
|
Доп
|


title: (Ұ) 1- тапсырма - Сабақтың тақырыбы Тыныс алу құпиялары Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
(Ұ) 1- тапсырма «Еркін әңгіме» әдісімен орындалады. Дәптермен жұмыс болады.
А) Сөздік жұмысы.
Тыныс алу жиілігі
Ә) Сұрақ-жауап:
Ағзамызға аздаған күш түсірсек, қалай тыныс аламыз?
-Ал көбірек күш түсірсек ше?
-Тыныс алу жиілігіне не әсер ететіні туралы болжам жасаңдар.
Б) Мәтінмен жұмыс.
Саралаудың «Тапсырма» тәсілі жүзеге асады.
Кейбір оқушыға:
-Тақырып бойынша сұрақтар құрастырып, жауап бер.
Сергіту сәтінде «Жаяу» әніне билейді
(Т, Д) 2-тапсырмада «Серпілген сауалдар» әдісімен жүзеге асырылады.
А) Суретпен жұмыс.
Тыныс алу жиілігін қалай есептеуге болады? Алақандарыңды кеуде тұсына қойып, 1 минут ішінде неше рет тыныс алғандарыңды санаңдар.
Ә) Зертте.
Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірілген күшке байланысты болама?
-Сөздікті жаттайды.
-Сұрақтарға жауап береді.
Әнге қосылып, билейді.
-Зерттеу жұмысын жоспарлайды. Суретпен жұмыс жасайды.
- Адамның тыныс алу жиілігін зерттейді..
|
Дескриптор:
- Ағзаға аздаған күш түсіргендегі тыныс алуды сипаттайды -1балл.
- Ағзаға көптеген күш түсіргендегі тыныс алуды сипаттайды -1балл.
-Тыныс алу жиілігіне әсер ететін жағдайды анықтайды-2балл.
Дескриптор:
- Адамның тыныс алу жиілігін есептейді-2балл.
- Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірілген күшке байланысты екендігін анықтайды-2балл.
|
Оқулық
Оқулық
|
Кері байланыс
5 мин
|
Кері байланысты «Шеринг» әдісі арқылы береді. Оқушылар шеңберге тұрып бүгінгі тақырыптан алған білімі туралы талдайды.
Мұғалім оқушылар жауабын талдап, өз қалыптастырушы бағасын қояды.
Оқу тапсырмасы: Мәтінді түсініп оқу.
|
Түсінгені туралы ой қорытады. Тапсырманы жазып алады.
|
ҚБ қойылады.
|
|
Бұл ҚМЖ-ны өзгелерге таратуға болмайды, авторлық құқықты сақтаңыз. Егер осындай дайын ҚМЖ немесе БЖБ, ТЖБ алғыңыз келсе, +77764531215 нөміріне ватсапқа жазыңыз.
2-тоқсанға 5 пәннен БЖБ, ТЖБ 2 нұсқада алуға болады.
Оның ішінде:
математикадан 3 бжб,1 тжб
қазақ тілінен 2 бжб, 1 тжб
әдебиеттен 2 бжб, 1 тжб
дүниетанудан 1 бжб
жаратылыстанудан 1 бжб, 1 тжб болады.
БЖБ-лардың мақсаты, дескрипторымен балл қою кестесі, рубрикасы болады.
ТЖБ-лардың тапсырма сипаттамасы, дескрипторымен балл қою кестесі болады.
БЖБ, ТЖБ-лар биылғы курста берілген жаңа шаблонда жасалады және ЖБ алатын уақытқа қарай почталарыңызға жіберіледі.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы Тыныс алу құпиялары Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

text:
Ұйымдастыру,
өзін –
өзі тексеру
Өткен білімді еске түсіру
8 мин
|
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру ширату жаттығуларымен өтеді.
Созылып оңға бір,
Созылып солға бір.
Иіліп алдыға,
Шалқаям артқа бір.
Отырсаң ұзақтау,
Жаттығу қажет бір.
Өткен тақырыпқа шолу, жаңа тақырыпты ашу «Пазл» және «Миға шабуыл» әдісімен өтеді:
Мозаиканы жинап, сұрақтарға жауап беріңдер.
-Тыныс алу мүшелерін қандай мүшелер құрайды?
-Ағзада ауа қандай жолдардан өтеді?
- Олай болса, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы не туралы болады деп ойлайсыңдар?
Сабақ мақсаты жария етіледі.
|
Ширату жаттығуларын орындайды.
Мозаиканы жинайды.
Сұраққа жауап береді. Тақырыпты шығарады.
|
Дескриптор:
- Тыныс алу мазмұндайды-1балл.
Сұраққа жауап береді-1балл.
|
|


title: Сабақтың тақырыбы : Тірек қимыл жүйесі. Жүйке жүйесі. Грамматиканы қайталау. Сөздің тура және ауыспалы мағынасы

text:
Кәсіптік қазақ тілі Сабақтың тақырыбы: Тірек қимыл жүйесі. Жүйке жүйесі. Грамматиканы қайталау. Сөздің тура және ауыспалы мағынасы.
Ой толғау. 1.Адам қаңқасы туралы 2.Түтік тәрізді сүйектер мен жалпақ сүйектерге қандай сүйектер жатады.
Сабақтың барысы.
1 тапсырма. Мәтінді оқу, мазмұндау. Тірек қимыл жүйесіне сүйек пен бұлшық ет жатады. Сүйектер буын және шеміршек арқылы бір-бірімен байланысып, адам қаңқасын құрайды. Олар дененің тірек қызметін құрайды. Ол дененің тірек қызметін атқарады. Қаңқа сүйектеріне бұлшық еттер бекиді. Бұл – тірек қимыл жүйесінің белсенді бөлігі. Дене қозғалысы қаңқа бұлшық еттерінің жиырылуы есебінен жүзеге асады.
Тірек қызметінен басқа қаңқа сүйектері ішкі мүшелерді механикалық зақымданудан қорғайды. Мысалы, ми бір-бірімен берік байланысқан бас сүйектері арқылы қозғалады. Кеуде қуысының сүйектері жүрек пен өкпені қорғайды.
Сөздік тірек қимыл жүйесі-опорно двигательная система
шеміршек-хрящ
тірек-опора
бұлшық еттерінің жиырылуы есебінен – за счет сокращения мышц
механикалық зақымдану-механические повреждения
2-тапсырма. Мәтін бойынша сұрақ қойып, жауап беріңіздер.
3-тапсырма.Сөйлемдерді бастаңыз. 1. ... бұлшық еттер бекиді.
2. ... жиырылуы есебінен жүзеге асады.
3. ...-бірімен байланысып, адам қаңқасын құрайды.
4. ... ішкі мүшелерді механикалық зақымданудан қорғайды.
4 тапсырма. «Ия-жоқ»
сөйлем
ия
жоқ
Қаңқа мен бұлшық ет ас қорыту жүйесін құрайды.
Қаңқа - дененің тірегі, ал бұлшық ет қимыл – қозғалысты қамтамассыз етеді.
Адамның қаңқасында 600-дай сүйек бар.
Ұзын сүйектерге бас сүйектері жатады.
Жалпақ сүйектерге жауырын, бас сүйек, қабырға, төс, жамбас сүйектері жатады.


5 тапсырма. «Ел» сөзін жекеше, көпше түрде тәуелде
6 тапсырма. Денсаулыққа зиянды әдеттердің тізімін жасаңыздар.
Мысалы:
1. Уақытында тамақтанбау
2.Үнемі компьютердің алдында отыру.
3.
7 тапсырма. Орфографиялық сөздіктен мамандығыңызға байланысты щ, ф, в, х әріптері бар сөздерді теріп жазып, олардың емлесін есте сақтаңыздар.
8 –жаттығу Тиісті жалғауларды жалғаңыз.
Мен мұғалім... , сен дәрігер..., сіз озат студент..., ол жақсы әріптес..., біз
еңбекқор құрылысшылар..., сендер тәжірибелі спортшы..., сіздер білікті
маман..., олар атақты ғалымдар... .
Тура және ауыспалы сөздің мағыналары
(Прямое и переносное значения слов)
Сөздің бастапқы (негізгі) білдіретін тура ұғымы — оның тура мағынасы болып есептеледі. (Прямое значение — это первоначальное значение слова, которое является основным наименованием определенного предмета, признака или действия)
тура мағынасы ауысып, келтірінді басқа мағынаға айналады. Сондықтан сөздің мұндай мағынасын ауыспалы (келтірінді) мағына дейді. (Переносное значение — это вторичный подтекст, возникший на основе прямого. По смыслу связано с прямым и мотивировано им)
Сөз мағынасы өзгеріп, дамып, кеңейіп отыратын өте күрделі құбылыс. Сөздің тура және ауыспалы мағынасы болады.
Сөздің затты немесе құбылысты атап білдіретін мағынасы тура мағынасы деп аталады.
Тура мағына әр заттың өзіне ғана тән жеке мағынасы болып табылады.
Мысалы, аспан, жер, жел, орман, бұлт дегендер заттарды атаса,
биік, жылы, жақсы дегендер сапаны, ал бару, салу, оқу дегендер қимылды атайды.
Сөздің ауыспалы мағынасы бір заттың негізгі атауыш мағы-
насын екінші бір затқа атау етіп ауыстырып, қолданудан барып
туады. Мысалы, Сен менің оң қолымсың (ты моя правая рука) – мой
помощник, қолы жеңіл (легкая рука) – удачное начало.
2-тапсырма. Берілген тіркестерді тура және ауыспалы мағы-
насына қарай бөліп жазыңыз.
Алтын сағат, алтын ғасыр, алтын астық.
Терең көл, терең білім, терең құдық, терең су, терең сезім.
Тәтті ұйқы, тәтті қиял, тәтті алма.
Ашық аспан, ашық әңгіме, ашық мінез.
Иненің көзі, байлықтың көзі, адамның көзі.
Өткір ой, өткір мінез, өткір көз, өткір пышақ.
Алыс арман, алыс туыс, алыс жер.
Ауыр мінез, ауыр тас, ауыр сөз.
3-тапсырма. Мақал-мәтелдерді аяқтаңыз, қандай мағынада қолданылғанын табыңыз.
1. Отан оттан да .....
2. Піл көтермегенді, ..... көтереді.
3. Көп сөз – ... , аз сөз –..... .
4. Тіл пышақтан да ..... .
5. От шаласынан, сөз шаласы.......
6. ...... тасты да уатады.
Керекті сөздер:
жаман, ыстық, алтын, уақыт, тіл, көмір, өткір.
4-тапсырма.
Берілген сөз тіркестерінің қайсысы тура мағынада, қайсысы ауыспалы мағы нада тұрғанын анықтап, екі бағанға бөліп жазыңыз
Айырмамыз, оның оң қолы қылыш ұстаған, бос емес. Ал менің оң қолым бос.
Ол Оспан батырдың оң қолы болған.
Дәрігерді адам жанының арашасы десек, медбике – оның оң қолы.
Соғыс кезінде оң қолы мен оң аяғынан жеңіл жараланып, бірнеше медальдармен марапатталған.
Осы жекпе-жекте Бекзаттың оң қолы ісіп, бармақ сүйегі шығып кеткен.
Енді дәрігерлер оның оң қолына алаңдап отыр.
Оң қолы саналған Олжастың қателескен кезі аз болған жоқ.
Достарыңызбен бөлісу: |


5 тапсырма. Көп нүктенің орнына қажетті сөздерді қойын оқыңдар.
Ешкімге Кісіні өлімге .. ұшырататын.. дәрі бермеймін, әрі оны . жасау.. тәсілін көрсетпеймін; тап осылай .. әйелге. түсік түсіретін ұсынбаймын. Өмірде де, .. өнерде. де таза, әрі .. азат . боламын. Тас . ауруларымен.. сырқаттанғандардың денесін... ешқашан кеспеймін, мұны осы іспен . айналысатын.. кісілерге тапсырамын. Қай үйге үйге кірсем де аурудың . қамын.. ойлаймын, әдейі . қастандық.. пен қиянат... жасаудан, әсіресе әйелдер... мен еркектер ... азат адамдар мен . құлдар.. арасындағы махаббаттан аулақпын.
Керекті сөздер: Кісіні, жасау, , қамын, өнерде, ауруларымен, денесін, үйге, қиянат, азат, ұшырататын, пессарий, адал, айналысатын, қастандық, әйелдер, құлдар.
Мәтінді оқып, орыс тіліне аударыңыз.
Жүйке жүйесі
Ағзалар тіршілігіндегі барлық әрекеттерді жүйке жүйесі басқарады. Жүйке жүйесінің маңызы мынандай:
Жүйке жүйесі денедегі мүшелердің жұмысын реттейді.регулирует работу организма Мысалы: жүрек пен бұлшық еттің жиырылуы, сүйектердің қозғалысқа келуі, тер, сілекей, сүт, асқазан сөлінің \желудочного сока\бөлінуі және т.б. Жүйке жүйесі орталық және шеткі \периферическую\ болып екіге бөлінеді. Орталық бөлім ми мен жұлыннан \головного и костного\ тұрады. Шеткі бөлімге жүйкелер мен жүйке \нервы и нервные узлы\ түйіндері жатады. Жүйкелер адам денесінің барлық жерінде таралған, олар мүшелерді ми және жұлынмен байланыстырады. Жұлын омыртқа жотасының өзегіне орналасады, оның диаметрі -1см, ұзындығы -42-45 см, ал салмағы -38-48 г. Жоғарғы шеті сопақша мимен жалғасады, төменгі шеті екінші арқа омыртқаға дейін созылып жатады. Жұлынның дәл ортасында іші жұлын сұйықтығына толы жұлын өзегі бар. Жұлын екі түрлі қызмет атқарады: рефлекстік және өткізгіштік. Жұлынның қызметін ми реттеп отырады. Жұлын зақымдалғанда рефлекстік және өткізгіштік қызметі жойылып кетеді. Ми бас сүйек қуысына орналасады. Оның орташа салмағы - 1300-1400г. Адамның миы 20 жасқа дейін өседі. Ми бес бөліктен тұрады: үлкен ми сыңарлары, аралық ми, ортаңғы ми, мишық, сопақша ми. Бұлардың атқаратын қызметі әртүрлі болғанымен, бір бірімен тығыз байланысты.
Все действия в жизни организмов контролируются нервной системой. Значение нервной системы заключается в:
Нервная система регулирует работу органов в организме. Например: сокращение сердца и мышц, движение костей, выделение пота, слюны, молока, желудочного сока и т.д. нервная система делится на центральную и периферическую. Центральный отдел состоит из головного и спинного мозга. Периферический отдел включает нервы и нервные узлы. Нервы разбросаны по всему телу человека, они соединяют органы с головным и спинным мозгом. Спинной мозг располагается на стержне позвоночного столба, его диаметр-1см, длина-42-45 см, а вес-38-48 г. Верхний край соединяется с овальным мозгом, Нижний - со вторым поясничным позвонком. В самом центре спинного мозга находится спинномозговое ядро, наполненное спинномозговой жидкостью. Спинной мозг выполняет две разные функции: рефлекторную и проводящую. Деятельность спинного мозга регулируется мозгом. При поражении спинного мозга рефлекторная и проводящая функции исчезают. Головной мозг располагается в полости черепа. Его средний вес составляет 1300-1400г.мозг человека растет до 20 лет. Мозг состоит из пяти частей: большой мозг, промежуточный мозг, средний мозг, мозжечок, овальный мозг. Их функции, хотя и различны, но тесно связаны между собой.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сөздікпен жұмыс - Сабақтың тақырыбы : Тірек қимыл жүйесі. Жүйке жүйесі. Грамматиканы қайталау. Сөздің тура және ауыспалы мағынасы

text:
1.Сөздікпен жұмыс
Жұлын- спинной мозг
мишық-мозжечок
Өткізгіштік қызмет- проводниковая функция
Жүйке түйіндері- нервные узлы
2.Мына сұрақтарға жазбаша жауап беріңіз.
Ағзалар тіршілігіндегі барлық әрекеттерді не басқарады?
Жүйке жүйесінің маңызы қандай?
Жүйке жүйесі қалай бөлінеді?
Жұлынға сипаттама беріңіз,қызметін анықтаңыз?
Ми қайда орналасқан және неше бөліктен тұрады?
1-тапсырма. Берілген сөздерді буынға бөліп, буын түрлерін анықтап, сөз құрамындағы дауысты дыбыстардың астын бір сызықпен, дауыссыз дыбыстардың астын екі сызықпен сызыңыздар.
Жүрек, жұлын, бұлшық ет, сүйек, тері, сілекей, асқазан сөлі.
Ж ү –р е к
2-тапсырма. Мәтінді оқып, түсінгендеріңізді мазмұндаңыздар.
3-тапсырма. Мәтін бойынша жұптасып диалог құраңыздар.
4-тапсырма. Берілген сөйлемдерді толықтырыңыздар.
Жұлын омыртқа жотасының өзегіне орналасады,оның диаметрі ... , ұзындығы ... , ал салмағы ... г.
Ми бас сүйек қуысына орналасады. Оның орташа салмағы .... . Адамның миы ... жасқа дейін өседі. Ми ... бөліктен тұрады.
Сөздік диктант
тірек қимыл, жүйе, шеміршек, бұлшық ет, жиырылу, зақымдану, жұлын,
мишық, қызмет, жүйке түйіні, жүрек қызметі, сілекей, шырышты қабық, омыртқа.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi--tirek-imil-jjesi-jjke-jjesi-grammatikani-ajtal.html#Ой_толғау._1.Адам_қаңқасы_туралы_2.Түтік_тәрізді_сүйектер_мен_жалпақ_сүйектерге_қандай_сүйектер_жатады.___Сабақтың_барысы.


title: Қалыптастырушы бағалау - Сабақтың тақырыбы: Тірек қимыл жүйесінің маңызы мен қызметі. Қайталау сабақ Бөлім: 3В

text:
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Автобус билеттері арқылы ынталандыру.
Сабақтың ортасы
5 мин.
|
Операция- танымдылық немесе шығармашылық кезеңдегі тапсырманы орындатады
|
1.Адам қаңқасының бөлімдерін талдайды. Қаңқа бөлімдері бойынша сүйек түрлерін сызба түрінде бейнелеңдер.
2. Тірек-қимыл жүйесі мен олардың қызметі арасында қандай байланыс бар екенін анықтайды. Қозғалмалы және қозғалмайтын, жартылай қозғалатын қандай сүйектерді білесіңдер?
Дескриптор:
1.Сызбаны сызады,талдайды
2.Тапсырмаларға жауап береді.
|
|
ДК экраны
8-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
“Қара жорға биі” ойыны /топтық жұмыс/ 10 мин
|
Сүйектердің макроскопиялық құрылысы?
Сүйектердің микроскопиялық құрылысы?
Сүйектердің химиялық құрамы?
|
Дескриптор:
1.Сүйектердің құрамын ажыратады.
2. Топтық жұмыс арқылы өзара қарым-қатынасын арттырады
|
|
Мағынаны ашу.
10 мин.
|
«Тоқыма» әдісі арқылы оқушыларға тақырыптың өзектілігін түсіндіру.
|
Оқушылар жұптаса отырып, қағазда берілген сұрақтарға жауап береді, сәйкестестігін табады.
|
Дескриптор: Жалпы 3- балл
Тірек қимыл жүйесін сипаттайды.
|
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
5 мин.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tirek-imil-jjesini-maizi-men-izmeti-ajtalau-sab.html?page=2#Сүйектердің_макроскопиялық_құрылысы___Сүйектердің_микроскопиялық_құрылысы___Сүйектердің_химиялық_құрамы


title: «Чемодандық көңіл-күй» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Тірек қимыл жүйесінің маңызы мен қызметі. Қайталау сабақ Бөлім: 3В

text:
«Чемодандық көңіл-күй» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Білемін», «Білгім келеді», «Менің сұрағым бар» әдісі арқылы бағалайды. Яғни Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|


title: Сабақтың тақырыбы: Тірек қимыл жүйесінің маңызы мен қызметі. Қайталау сабақ Бөлім: 3В қмж ашық сабақ

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
5 мин
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
Сабаққа оқушы зейінін аударуға үш қадам «Ғалымдар..Сандар..Ғылымдар»
Оқушыларды 3 топқа бөлу.
|
Тақырыпты бекіту
10 мин.
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыптарды еске түсіру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі.
Сиқырлы портфель /топтық жұмыс / арқылы оқушылар өз топтарын қорғайды.
Оқушыларсуретке қарап өз топтарын қорғап шығады, сүйектердің құрылысын және атауларын айтады.
|
1. Сүйектің қызыл кемігінің биологиялық маңызы қандай?
2. Баланың сүйегінің ересек адам сүйегінен қандай айырмашылығы бар?
3. Сүйек қандай ұлпаға жатады?
|
Дискриптор: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамытады. Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Дескриптор: оқушылар суретке қарап өз топтарын қорғап шығады;
Сүйектердің құрылысын және атауларын айтады
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Тірек қимыл жүйесінің маңызы мен қызметі. Қайталау сабақ Бөлім: 3В


title: Сабақтың тақырыбы Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер

text:
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 9.2C Координация және реттелу, биофизика
|
Мектеп: С.Ерубаев атындағы №7 мектеп-интернаты
|
Күні:5.12.2019ж
|
Мұғалімнің аты-жөні: Нұрпеис Н.
|
Сынып: 9 «А»
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер.
|
Осы сабақ арқылы жүзеге асырылатын оқу мақсаттары
|
9.4.4.1 тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді зерттеу
|
Сабақтың мақсаттары
|
Тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді зерттеу
|
Бағалау критерийлері
|
•Ағза үшін электр үдерістерінің маңызын талдайды;
•Электр үдерістерінің пайда болу түрін атап шығады;
•Электрді өндіретін мүшелердің орнын көрсетеді.
•Жүйке және бұлшықет ұлпаларындаға электр үдерістерінің ұқсастықтарын мен айырмашылықтарын көрсетеді.
|
Тілдік мақсаттар
|
Оқушылар:
Ағза үшін электр үрдістерінің мәнін талдайды;
Пәнге қатысты лексика мен терминология:
нейрон,
меоцит,
жүйке импульсі
Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:
Жүйке және бұлшықет ұлпаларындағы электр үрдістерінің ұқсастығы мен айырмашылықтары....
|
Құндылықтарды дарыту
|
Құрмет: оқушылар сабақ кезінде өзіне және басқаларға кедергі келтірмейді, басқалардың пікірін соңына дейін тыңдайды. . Мұғалім әр оқушының пікірін тыңдай отырып, кері байланыс береді.
Академиялық адалдық: өзара бағалауда және өзін-өзі бағалаудағы адалдық.
Өмір бойы оқыту: оқушының деңгейіне сәйкес тапсырмаларды өз бетінше орындау стратегиясын жоспарлайды. Орындалған тапсырмалар бойынша өзіндік рефлексия орындайды.
Ынтымақтастық: әркімнің ойының құнды қағидатын сақтау; өзара оқыту ортасын құру.
Патриоттық және азаматтық ұстаным: қоршаған ортаға ұқыпты қарауға тәрбиелеу.
|
Пәнаралық байланыс
|
Тірі ағзалардағы электр процестерін зерттеу кезінде физикамен пәнаралық интеграция
|
Алдыңғы білім
|
Жүйке жүйесінің типтері, жүйке жүйесінің қызметтері және оның құрылымдық компоненттері-7 сынып
|
Сабақ барысы
|
Сабақ қезеңдері
|
Жоспарланған іс-әрекеттер
|
Оқыту көздері мен ресурстар
|
Сабақтың басы
|
|
І.Ой шақыру
Оқушыларға «Электрлік жыланбалық» бейнежазбасын көрсет. және талдау
Бейнежазбаны талдау арқылы сабақтың тақырыбын, мақсатын және бағалау критерийлерін қалыптастыру.
|
Электрлік жыланбалық:
https://twig-bilim.kz/film/electric-eels-5825/
|
Сабақтың ортасы
|
|
ІІ. Мұғалім түсіндірмесі.(қысқаша)
ІІІ. Топтық жұмыс. «Галереяға саяхат»
Постер жасау.
1-топ Тұтасқанат (скат)
2- топ Жыланбалық
3 -топ Жайын
Оқушыларға ресурстар беріледі. Оқушыларды электр түзетін жануарлар түрлерімен және олар оны не үшін қолданатыны туралы таныстыратын ресурстар, веб-сайттар немесе бейнебаяндар сияқты тиісті қолжетімді ресурстарды қолданылады.
Ақпарат алмасу
Кестені толтыру
Жануар атауы
|
Мүше/
жасушалар
|
Пайда
болу
түрі
|
Ағза үшін электр үдерістерінің маңыздылығы
|
|
|
|
|
Дескрипторлар
1.Ағза үшін электр үдерістерінің маңызын түсіндіреді
2. Электр үдерістерінің пайда болу түрін атап шығады
3.Электрді өндіретін және оны пайдалануға қабілетті жануарларды атайды.
Бағалау критерийлері:
•Ағза үшін электр үдерістерінің маңызын талдайды;
•Электр үдерістерінің пайда болу түрін атап шығады;
•Электрді өндіретін мүшелердің орнын көрсетеді.
ІІІ. Өзара бағалау
Бағалау: "Екі жұлдыз бір тілек»
ІV. Жұптық жұмыс
1.Ресурсты пайдалана отырып, жүйке және бұлшықет ұлпаларындағы электр үрдістерінің ұқсастығы мен айырмашылығын зерттеу
2.Өзара ақпарат алмасу
3.Бірін-бірі бағалау
Дескрипторлар
Жүйке және бұлшықет ұлпаларындағы электр процесстерінің ұқсастығы мен айырмашылықтарын атайды.
Бағалау критерийлері:
1.Электр үрдістерінің ұқсастығын көрсетеді;
2.Электр үрдістерінің айырмашылықтарын көрсетеді
|
Таныстырылым
12-28 беттер
Таныстырылым
4-8беттер
Қосымша1
Қосымша2
Таныстырылым
9-11беттер
Қосымша2
|
Сабақтың соңы
|
37-40 мин
|
Кері байланыс
Сабақта алған сіз үшін ең маңызды ақпарат?
Сабақ кезінде қиындық тудырған мәселе?
Тағы нені көбірек білгіңіз келеді?
Оқушылар стикерлерде өз ойларын жазады, талдайды, өз мүмкіндіктерін түсінеді, өздері таңдау жасайды, өз қызметіндегі белсенділік пен жауапкершілік шараларын анықтайды.
|
\
|
Қосымша ақпарат
|
Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?
|
Топтық және жұптағы зерттеу жұмыстарын жүргізуде ерекшеліктер көрінеді, кейбір оқушыларға мұғалім көмегі қажет болады.
|
Бағалау – оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?
|
Сұрақ жауаптар, түсіндірмелер, тапсырмалар барысында, өзара бағалау, бірін-бірі бағалау, кері байланыс, зерттеу жұмыстары арқылы жүзеге асырылады
|
Денсаулықты сақтау және қауіпсіздік ережелері
|
Сабақ барысында биология кабинетіндегі қауіпсіздік ережелерін сақтау.
Жеке басының қауіпсіздігін қамтамасыз ету ескертіледі, мысалы, сумкаларын тиісті орынға қою, жеке заттарын ретті орналастыру, қабинеттегі қозғалыс кезінде қауіпсіздікті сақтау т.б.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardafi-elektrlik-derister-elektrorece.html#Дифференциалды_оқыту_–_Көбірек_қолдау_көрсету_үшін_не_істейсіз_Қабілеті_жоғары_оқушыларға_қандай_міндеттер_қоюды_жоспарлайсыз


title: Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер. Сабақтың мақсаты

text:
Сабақтың тақырыбы:Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер. Сабақтың мақсаты: 9.4.4.1- тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді зерттеу
Топтық жұмыс «Жариялау» әдісі.
1 топ.Тапсырма
Электірлік мүшелердің құрылысы мен қызметің ерекшелігін айтыңдар.
2 топ. Тапсырма.
Электірлік мүшелердің қозғыштығын тіршілік ортасы эволюция арасындағы байланысты анықтаңдар.
Жеке жұмыс Тапсырма №2 Төмендегі қажетті сөздерді пайдаланып, сөйлемді толықтырыңыз. Электрлік мүшелер эволюцияда үнемі су ортасында тіршілік еткен ................... ең жақсы дамыған. Эволюция барысында ............. электр тұрғысынан ең белсенді қозғыш ұлпалардан түзілді. .......................-қоршаған ортадан электр сигналдарын сезуге қабілетті жануарлардағы сезімтал түзілімдер. Құрылысы және пайда болу бойынша электрорецепторлар ........... сызығына ұқсайды. Керекті сөздер: электрлік мүшелер, омыртқалы жануарлар, электрорецепторлар, бүйір.
Жауабы Электрлік мүшелер эволюцияда үнемі су ортасында тіршілік еткен омыртқалы жануарлар ең жақсы дамыған. Эволюция барысында электрлік мүшелер электр тұрғысынан ең белсенді қозғыш ұлпалардан түзілді. Электрорецепторлар-қоршаған ортадан электр сигналдарын сезуге қабілетті жануарлардағы сезімтал түзілімдер. Құрылысы және пайда болу бойынша электрорецепторлар бүйір сызығына ұқсайды.
Жұптық жұмыс Тапсырма №3. Зерттеуге алған жануардың атын және биоэлектрлік мүшесінің қуатын анықтау
Жауабы:
Тірі ағзадағы электрлік үрдестер
Тірі ағзадағы электрлік үрдестер
Жануар патшалығының өкілдері едәуір белсенді көп энергия жұмсайды. Белсенді қозғалысқа механикалық энергия қажет, ол өз кезегінде химиялық энергиядан түзілген.Тірі ағзаларға белгілі бір белсендік тән. Эукариотты жасушаларда электрлік зарядталған жасушалар болады.
Адам ағзасындағы электрік белсенділікті зерттеу әдістеріне электроэнцефалограмма мен электрокардиограмма жатады.
Электрі мүше деп аталатын биоэлектрлік орган, тірі ағзаның электр энергиясын өндiру және пайдалану үшін мамандандырылған ұлпалар жүйесі.
Электрорецепторлар-қоршаған ортадан электр сигналдарын сезуге қабілетті жануарлардағы сезімтал түзілімдер.
Электрлі балықтарда, электрлі жайын мен жұлдызсанаушыдан басқаларында, бүйір сызығының сезгіш органдарына жататын арнаулы рецепторлары болады. Электрлі балықтарда, электрлі жайын мен жұлдызсанаушыдан басқаларында, бүйір сызығының сезгіш органдарына жататын арнаулы рецепторлары болады. Электрлі балықтарда, электрлі жайын мен жұлдызсанаушыдан басқаларында, бүйір сызығының сезгіш органдарына жататын арнаулы рецепторлары болады.
Балықтарда биоэлектрлік кеністігін сезіну.
Балықтарда арнайы сезім мүшесі – «бүйір сызығы » қалыптасқан.
Жүзіп жүрген «құрбаны» қозғалған кезде оның қозғалысынан тарайтын толқын қозғалысы бүйір сызық рецепторлары арқылы тіркеледі. Бүйір сызық омыртқа бойында орналасқан терідегі ойыс болып табылады. Онда қоршаған су қысымының өзгеруіне әсер көрсететін барорецепторлар болады.
Балықтардың электрлі органдары Күшті жеткілікті тоқ өндіру үшін жасушалар электр бағаналарда жиналады. Бағандағы жасуша пластинкалар мүшелері әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, скаттардың бір мүшесінде (олардың мүшелері жұп) шамамен 500 баған орналасқан. Олардың әрқайсысында тағы да 400жасуша-пластинкадан болады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardafi-elektrlik-derister-elektrorece-v2.html#_Жұптық_жұмыс_Тапсырма_№3._Зерттеуге_алған_жануардың_атын_және_биоэлектрлік_мүшесінің_қуатын_анықтау


title: Қалыптастырушы бағалау - Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың алуантүрлілігі №6-сабақ. Бөлім

text:
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
30 мин.
|
1-тапсырма.
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді.
Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|
1. Алғашқы жіктеуді жұмыстарымен кім айналысқан?
2. Ғалымдар барлық организмді қандай патшалықтарға біріктірді?
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
- Тапсырманы сипаттап түсіндіреді.
- Айырмалықтарын айтып береді.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
|
|
2-тапсырма.
Оқулықта берілген тапсырмаларды орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. Организмдерді не үшін жіктейді?
2. «Жанды табиғат патшалығы. Па шалыққа тән сипаттамалар» тақырыбына Венн диаграммасын толтырады.
Дескриптор: Жалпы - 4 балл.
- Венн диаграммасын толтырады.
|
ДК
|
|
3-тапсырма.
Оқулықта берілген тапсырмаларды орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
1. «Төртіншісі артық» ойыны.
1) Шыбынқырғыш, түлкішек,
қа йың саңырауқұлақ, ақ саңырауқұ лақ.
2) Қасқыр, бұғы, арыстан, жолбарыс.
3) Мысық, барыс, ит, сиыр.
4) Кит, піл, керік, құмырсқа.
2. Ғаламторды пайдаланып, бактерияның неліктен «дәрі-дәрмек жасаушы», «аспаз», «диқанға көмекші» бола алатынын анықтайды. Сынып алдында баяндайды.
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Дескриптор: Жалпы - 3 балл - Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың алуантүрлілігі №6-сабақ. Бөлім

text:
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
- бүгін сабақта қуантқаны.....
- мен өзімді.....үшін мақтар едім.
- маған ерекше ұнағаны.....
- сабақтан соң маған........келді
- бүгін маған..........сәті түсті.
- қызықты болғаны.....
- ......қиындық тудырды.
- менің түсінгенім.....
- енді мен......аламын.
|
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-aluantrliligi-6-saba-bolim.html?page=3#«Аяқталмаған_сөйлем»_әдісі._Мұғалім_сабақты_қорытындылау_мақсатында_оқушылардың_сабаққа_деген_көзқарасын,_рефлексиясын_тыңдайды.__Мақсаты


title: Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың алуантүрлілігі №6-сабақ. Бөлім

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
8 мин.
|
Ұйымдастыру кезеңі:
(Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды. Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1. Барлық тірі организмге тән қандай ортақ белгілер бар?
2. Қандай организм түрлерін білесің?
Осы тапсырманы орындау арқылы оқушылардың айтылым дағдысы қалыптасады
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
|


title: Құндылықтарға баулу - Сабақтың тақырыбы Тірі ағзалардың алуан түрлілігі

text:
Ұйымдастыру кезеңі. Психологиялық ахуал. "Ыстық лебіз" Оқушылар бір -біріне жылы лебіздерін білдіреді. Көңіл күйін сабаққа аудару. Үй тапсырмасы: «Қарлы кесек» әдісі бойынша өткен тақырыпты еске түсіреді. Ақ қағазға сұрақтар жазып қар сияқты келесіге оқушыға лақтырып, тосып алған оқушы сұраққа жауап береді.
Оқушылардың дұрыс жауаптарын мадақтау.
«Қызығушылықты ояту» әдісі арқылы экранға жануарлардың суретін шығарып, суық жерге, шөлді, таулы аймаққа, судағы, ормандағы жануарлар деп ажырату.
ҚБ.Топтар бірін-бірі дескриптор арқылы бағалайды.
Сыныптағы оқушыларды «Саңырауқұлақтар» , «Өсімдіктер», «Жануарлар» суреттер бойынша топқа бөлу.


title: Суық жерге, шөлді, таулы аймаққа, судағы, ормандағы жануарлар

text:
Видеомен танысып, негізгі идеясын айтып бере алады.
Уақытты тиімді пайдалана алды.
Бекіту тапсырмалары: Топтық жұмыс (3 минут): Өсімдіктер тобы: «Пазл» әдісі Жануарлар тобы: «Фишбоун» әдісі Саңырауқлақтар тобы: «Блум түймедағы» Бактериялар тобы: «Постер қорғау» Дискриптор:-1-5 балл аралығы ҚБ. Өзін-өзі дескриптор арқылы бағалайды.
(Ж)2 тапсырма. "Терминдерге анықтама бер"(Дәптермен жұмыс) Интерактивті тақта арқылы көрсетіледі.
Сергіту сәті. "Кім жылдам" Вирус дегенде оқушылар-«УУУУУ» деп дыбыстайды.
Бактерия – «ААААА» деп дыбыстайды.
Саңырауқұлақ – қолды жоғары шеңбер етіп көтереді.
Өсімдік – қолды жоғары аша етіп көрсетеді.
Жануар – орнында айналады.


title: (Жж)3-Тапсырма - Сабақтың тақырыбы Тірі ағзалардың алуан түрлілігі

text:
(Жж)3-Тапсырма
А)
Жоғарыдағы біржасушалы ағзаларды шеңбермен қоршаңыз. Қоршаған ағзаңыздың қоршалмаған ағзадан айырмашылығын айтыңыз.
Дескриптор:
Біржасушалыларды ажырата алады;
Біржасушалылардың көпжасушалылардан айырмашылығын біледі.
В)Төмендегі суреттерді салыстырып, тірі ағзалардың маңызы туралы эссе жазыңыз(3-4 сөйлемдік эссе).
Дескриптор:
Біржасушалылар мен көпжасушалыларды салыстыра алады.
Тірі ағзалардың маңызын жаза алады.
ҚБ:Жұптар өзара ауысып дескрипторға сүйеніп бағалайды, бағалау кестесін толтырады
1-дескриптор
|
2-дескриптор
|
|
|
|
Келісемін
|
|
|
Толықтыру қажет
|
|
Оқулық, интерактивті тақта,бейнефильм
Интерактивті тақта
Жұлдызшалар
суреттер
Бағалау парағы
|


title: «Толық, толық емес, себебі...»

text:
«Карусель» әдісі
Нұсқаулық: оқушылардың жұмысқа тек белсенді өзінің таңдауымен ғана емес, әртүрлі серіктерімен бір мезгілде араласуына мүмкіндік береді
және суреттер бойынша топтарға бөлінеді.Бірінші топқа тірек-сызба,екінші,үшінші топқа топтастыру тапсырмалары беріледі.Бұл тапсырмалар оқушыларды жаңа тақырыпты меңгеруге,түсінуге ықпал жасайды.
Сергіту сәті "Кім жылдам" Нұсқаулық: оқушылардың бойын бір сергітіп алу және сабаққа қызықтыра түсу мақсатында ұйымдастырады.
Барлық оқушыларға білу,түсіну мақсатында сызбанұсқаны толтыру тапсырмасы беріледі.
Интерактивті тақта арқылы "Терминдерге анықтама бер" тапсырмасын орындайды.Жұптық тапсырмада оқушылар суреттегі ағзаларды ажыратады, айырмашылығын салыстыра отырып, маңызын біледі.
Мақсаты – оқушыларды тыңдауға, диалог жүргізуге, өз пікірін айтуға, дәлелдеуге, басқаның пікірімен санасуға мүмкіндік береді.
|
1.Топтық жұмыс,жұптық,жеке жұмыстар арқылы оқушылардың бірлескен әрекетін бақылау жетістіктерін айқындау.
2.Әр оқушының оқу мақсатына жеткендігін анықтау үшін бағалау критерийлері мен дескрипторлар қолдану.
3. "Сандар арқылы" бағалау:
Оқушылар бірін-бірі сандар арқылы бағалайды, бағаны бағалау парағына қояды
4.Кері байланыс (жазбаша)"Бес саусақ"
5.Рефлексия "Табыс сатысы" арқылы өз іс-әрекеттерін бағалауға итермелеймін. (ауызша)
|
Биология.
Сергіту жаттығулары.
Интерактивті тақта.
Қоршаған ортаға қамқорлық.
|


title: Сабақ бойынша рефлексия - Сабақтың тақырыбы Тірі ағзалардың алуан түрлілігі

text:
- Бүгін оқушылар не білді?
- Сыныптағы ахуал қандай болды?
- Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?
- Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?
- Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?
Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.
Жалпы бағалау Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)? 1:
2:
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)? 1:
2:
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?


title: Сабақтың тақырыбы Тірі ағзалардың алуан түрлілігі

text:
тірі ағзалардың негізгі ерекшеліктерін ауызша тұжырымдайды
тірі ағзаларды бес дүниеге олардың ерекшеліктері бойынша жіктейді, жазбалар және қорытынды жазады
ағзалардың ерекшелік белгілерін атайды және олардың белгілі бір дүниеге жататындығын анықтайды
Негізгі сөздер мен тіркестер: Жіктеу, дүние, бактериялар,протисталар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер, жануарлар, омыртқасыздар, омыртқалылар,біржасушалылар,көпжасушалылар.
Сыныптағы диалог/ жазылым үшін, пайдалы тілдік бірліктер:
Бұл ағза өсімдікке немесе протистаға жатуы мүмкін …?
Ол қозғалама/ қоректене ала ма/ омыртқа жотасы бар ма…?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-aluan-trliligi.html#Қысқа_мерзімді_жоспардың_тарауы:_Экология_және_тұрақты_даму__Мектеп:_МДШО_№45_мектеп-гимназиясы


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-aluan-trliligi.html#Оқушылардың_басым_бөлігі:__Көпжасушалы_және_біржасушалы_ағзаларды_сипаттап,_ажырата_алады.__Кейбір_оқушылар


title: Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың қасиеті Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты

text:
Білім беру ұйымының атауы
|
Маңғыстау облысының білім басқармасының Маңғыстау ауданы бойынша білім бөлімінің «Е.Айшуақұлы атындағы жалпы білім беретін мектеп»
|
Пәні:
|
Жаратылыстану
|
Бөлім:
|
Тірі және өлі табиғаттағы үдерістер
|
Педагогтің аты-жөні:
|
Қалижан Ақерке
|
Күні:
|
01.02.2022 ж.
|
Сынып: 5 А
|
Қатысушылар саны: 16
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Тірі ағзалардың қасиеті
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
|
5.4.2.1.- тірі ағзалардың ортақ қасиеттерін сипаттау
|
Сабақтың мақсаты
|
Барлық оқушы:
Тірі ағзалардың қасиеттері мен белгілері туралы біледі
Басым бөлігі:
Өсімдіктер мен жануарларды бір-бірінен ажырата алады
Кейбір оқушы:
Тірі ағзалардың мекен ету ортасы мен оларға тән қасиеттерді талдай алады
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі//уақыты
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Ұйымдастыру
Өткен білімді еске түсіру
7 минут
|
Ұйымдастыру сәті
Амандасу, түгендеу
Үй жұмысын тексеру
Google Форма платформасы арқылы оқушылардың білімін тексеру
|
Амандасу
|
Дескриптор:
Әр дұрыс жауапқа – 1 балл
Барлығы-7 балл
|
Оқулық,
интертақта,ұялы телефон
|
Жаңа білім
6 минут
6 минут
10 минут
Сергіту сәті
3 минут
Бекіту
3 минут
Кері байланыс
3 минут
|
(Дәптерге күннің жадын, тақырыпты жазу)
Бейнеролик арқылы оқушыларға жаңа тақырып туралы мәліметтерді таныстыру.
1-тапсырма. Word wall программасы арқылы тірі ағзаға тән қасиеттерді іздеп табыңыз.
2-тапсырма. Топтық жұмыс.
1-топ Өсімдіктер
2-топ Жануарлар
Адамға тән қасиеттерді қайталайық
-Тыныс алу
-Қозғалу
-Қоректену
-Өсу
3-тапсырма. Жұптық жұмыс.Кестені толтырыңыз.
Тірі ағзалар
|
Қасиет-тері
|
Мекен ету ортасы
|
1.Құрбақа
2.Алоэ
3.Амеба
4.Балдыр
5.Түйе
|
|
|
Қорытынды
Оқушылар өз ойларымен жауап береді
Тірі ағзалардың қасиеттерінің қандай маңызы бар
Тақтадағы сөйлемді аяқта....
-Мен мынаны білдім...
-Маған қызық болғаны...
-Маған қиын болды...
-Мен мынаған таң қалдым...
|
Оқушылар телефон арқылы тапсырманы орындайды.
Оқушылар топқа бөліну арқылы тапсырмалар орындайды
Оқушылар жаныңдағы баламен жұптасып тапсырма орындайд
|
Дескриптор:_Тірі_ағзалардың_қасиеттері_мен_белгілерін_таба_алады._Әр_дұрыс_жауапқа-1_балл_Барлығы_8_балл___Дескриптор'>Дескриптор:
Тірі ағзалардың қасиеттері мен белгілерін таба алады. Әр дұрыс жауапқа-1 балл
Барлығы 8 балл
Дескриптор: 1.Өсімдіктер мен жануарларды қасиеттеріне қарай ажырата алады -
1 балл
2.Ортақ қасиетін таба алады - 1 балл
Барлығы 2 балл
Дескриптор:
1.Ағзалардың тіршілік ету ортасын біледі-
5 балл
2.Оларға тән қасиетті айта алады-5 балл
Барлығы 10 балл
Барлығы -27балл
23-27 балл
85-100%
18-22 балл 65-84%
11-17 балл 40-64%
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-asieti-ou-bafdarlamasina-sejkes.html#Дескриптор:_1.Ағзалардың_тіршілік_ету_ортасын_біледі-_5_балл_2.Оларға_тән_қасиетті_айта_алады-5_балл_Барлығы_10_балл_Барлығы_-27балл


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-asieti-ou-bafdarlamasina-sejkes.html#Дескриптор:_Тірі_ағзалардың_қасиеттері_мен_белгілерін_таба_алады._Әр_дұрыс_жауапқа-1_балл_Барлығы_8_балл___Дескриптор


title: «Еркін микрофон» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың қасиеттері Тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлері

text:
Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың қасиеттері Тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлері
1 2 Байланысты:5 КМЖ 2501
Лупа туралы алғашқы мәліметтер б.з.д. 444 жылы пайда болды. Захарий Янсен (1590 ж.) – нидерландық оптика маманы, бір трубканың ішіне екі дөңесті линза орналастырды, алғашқы микроскоп жасап, күрделі микроскоптар жасауға негіз салды. Галилео Галилей (1610 ж.) – микроскопты линзаларды қорғасын трубкасымен қосу арқылы құрастырды. микроскоп Роберт Гук Антонио ван Левенгук Антонио ван Левенгук — нидерландық табиғат зерттеуші, 150–300 есе ұлғайтатын линзаларды құрастырумен әйгілі болды. Ол – организмнің жасушаларын көре алған алғашқы адам. Антонио ван Левенгук – нидерландық табиғат зерттеушісі, 150–300 есе ұлғайтатын линзамен қарапайым микроскоп құрас тырды. Роберт Гук жетілдірілген микроскоп және оған жарық беретін қондырғы құрас тырды. Эрнест Руска 1931 ж. алғашқы электронды микроскопты жетілдірді. Қазіргі кезде жақсы оптикалық микроскоптар 3500 есе ұлғайтады. Ал өте күш ті ультрамикроскоптар одан да көбірек ұл ғайтады. Микроскоп қазір «ғалымның көзіне» айналып кетті. Оны ғылымның кез келген саласы пайдаланады. Себебі ол заттың құрылысын көрсетеді, оның құпия сын ашады. Затты 20 мың есе және одан да көбірек ұлғайтуға ғалымдар электронды микроскопты құрастырғаннан кейін қол жеткізді. Электронды микроскопта әйнекті линзалар электрмагниттік линзамен, ал сәулелер электрондар легімен ауыс тырылды. Микроскопты жұмысқа дайындау Жаднама 1. Микроскопты штативпен үстелдің шетінен 5–10 см өзіңе қаратып қой. Микроскопты жұмыстық күйге келтір. Штативтің жоғары жағын 45 градусқа еңкейтіп қой. Зат қоятын үстелдің тесігіне айна арқылы жарық түсір. 2. Дайындаған препаратты зат үстеліне қой және төсеніш шыныны қыстырғышпен бекіт. 3. Объективтің төменгі жағы препараттан 1–2 мм болатындай етіп бұрандамен тубусты түсір. 4. Бір көзіңмен окулярға қара, екінші көзіңді жұмба, сығырайтпа. Окулярға қарап тұрып, зерттейтін нысан анық көрінгенше, бұранда арқылы тубусты ақырын көтер. 5. Линзаны сырып алмай, объективті жайлап ауыстыр. Зерттейтін нысанды анық көру үшін бұранданы пайдалан. 6. Жұмыс біткеннен кейін бұранда арқылы тубусты көтер. Зат үстелінің тесігіне ең кіші ұлғайтушы объективтің бағытталғанын тексер. Препаратты зат үстелінен ал. Микроскопты жұмыссыздық күйге келтір. жүктеу/скачать 384,34 Kb. Достарыңызбен бөлісу: 1 2 |


title: Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың қасиеттері Тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлері

text:
Сабақ кезеңі/Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
7 мин.
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:
Оқушылармен амандасу, түгендеу.
Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
|
Бүгінгі сабақтың тақырыбын және мақсатын анықтау үшін оқушыларға ұлғайтқыш құрылғыларды ұсыну:Бул қандай құрылғылар ?Оларды не үшін пайдаланады?
Сабақ тақырыбы мен мақсатын жариялау
|
әр оқушы суреттер жайлы өз ойын айтады,талқылау жасайды
1 балл
|
Қалыптастырушы бағалау: Сабақ бойында оқушылар
өзара бірін- бірі бағалайды және кері байланыс беремін.
Жарайсыңдар, өте жақсы! Смайликтер арқылы
|
Жаратылыстану 5 сынып
5 жаратылыстану.pdf
Жұмыс дәптерлері
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
33 мин.
|
Тапсырма № 1
Лупа мен микроскоптың ашылу тарихына еңбек сіңірген ғалымдар туралы әңгімелеңіз
|
оқулық пен қосымша материалдарды пайдаланады
Дескриптор: Лупа мен микроскоптың ашылу тарихын түсіндіреді
|
Бағалау критерийі:
Микроскоп тарихын түсінеді
3 балл
|
5 жаратылыстану.pdf
|
2 тапсырма Жұптық жұмыс
Суретті пайдаланып, микроскоптың бөлшектерімен таныс. Мектептегі микроскоптың суретте берілген бөлшектерін тап.
|
Дескриптор:
Микроскоп бөлшектерін тауып көрсетеді
|
Бағалау
Микроскоп құрылысын анықтайды
3балл
|
5 жаратылыстану.pdf
|
|
3 тапсырма
Микроскоптың қызметі туралы қорытынды жаса.
Микроскоп бөлшегі Не үшін керек?
1
2
3
4
5
6
|
Дескриптор:
Микроскоп қызметі қорытындылайды
|
Бағалау критерийі:
Микроскоп қызметін сипаттайды
3 балл
|
5 жаратылыстану.pdf
|
Микроскопты жұмысқа дайындау Жаднама
1. Микроскопты штативпен үстелдің шетінен 5–10 см өзіңе қаратып қой. Микроскопты жұмыстық күйге келтір. Штативтің жоғары жағын 45 градусқа еңкейтіп қой. Зат қоятын үстелдің тесігіне айна арқылы жарық түсір.
2. Дайындаған препаратты зат үстеліне қой және төсеніш шыныны қыстырғышпен бекіт.
3. Объективтің төменгі жағы препараттан 1–2 мм болатындай етіп бұрандамен тубусты түсір.
4. Бір көзіңмен окулярға қара, екінші көзіңді жұмба, сығырайтпа. Окулярға қарап тұрып, зерттейтін нысан анық көрінгенше, бұранда арқылы тубусты ақырын көтер.
5. Линзаны сырып алмай, объективті жайлап ауыстыр. Зерттейтін нысанды анық көру үшін бұранданы пайдалан.
6. Жұмыс біткеннен кейін бұранда арқылы тубусты көтер. Зат үстелінің тесігіне ең кіші ұлғайтушы объективтің бағытталғанын тексер. Препаратты зат үстелінен ал. Микроскопты жұмыссыздық күйге келтір.
|
Дескриптор:
Микроскопты қолдану жадынамасын микроскопты пайдаланып түсіндіреді
|
Бағалау критерийі:
Микроскоппен жұмыс істеу ережелерін біледі қолдана алады 3 б
|
|
Мұғалім
ЕБҚЕО сабақ барысында сыныппен бірге топтық,жұптық тапсырмалар орындауға қатысуын қадағалап, белсенділігі бойынша бағаланып отырады
|
Дескриптор:
Микроскоптың бөліктерін атайды
|
Бағалау критерийі:
Микроскоптың бөліктерін біледі
|
|
Сабақтың соңы
5 мин.
|
|


title:
Дескриптор:

Мәтінді оқиды

Өз ойларын айтады

 Қалыптастырушы бағалау

text:
Дескриптор - тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлерінің атауын
жазады;
- тірі ағзалардың құрылымдық деңгейлерін сипаттайды.
Қалыптастырушы бағалау: «ҚҚҚ» Тапсырма №3 Аяқталмаған сөйлемдер: Жер ғаламшарындағы барлық тірі организмдер мен олардың тіршілік ететін жалпы табиғи орта жағдайларының жиынтығы …. деңгейді құрайды.
Өзіне тән табиғи орта жағдайында, бір түрге жататын белгілі бір аймақта таралған даралардың жиынтығы …. құрайды.
…. деңгейде оның құрамындағы жеке органоидтердің өзіне тән құрылысы болады және олар жасушада белгілі бір кызмет атқарады.
. . . деңгей – тіршілікке тән ең қарапайым деңгей.
Көп жасушалы ағзаларда шығу тегі, құрылысы және атқаратын кызметі біркелкі ұлпалар жиналып, ….. деңгейді құрайды.
.... деңгей — тек көп жасушалы организмдерге тән қасиет.


title: Дескриптор - Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың ұйымдасу деңгейі

text:
Оқушы-лар мәтінді оқиды, өз ойларын айтады және топта талқы-лайды.
Жара-тылыстану оқулығы
Алматы кітап баспасы
2017 жыл
Қалып-тастырушы бағалау-ға арнал-ған тапсыр-малар жинағы
5-сынып
Сабақтың соңы
Рефлекция: «Бір сөзбен»
Оқушылар өздеріне берілген он екі сөздің ішінен, бүгінгі сабақтағы өздерінің көңіл-күйлерін сипаттайтын үш сөзді таңдап алып, не үшін таңдағанын түсіндіреді.


title: Сабақтың тақырыбы: Тірі ағзалардың ұйымдасу деңгейі

text:
Барлық оқушылар : тірі ағзалардың ұйымдасу деңгейлерін сипаттайды.
Оқушылардың басым бөлігі: тірі ағзалардың ұйымдасу деңгейін салыстырады.
Кейбір оқушылар: Тірі ағзалардың ұйымдасу деңгейлерін анықтайды
- Оқушылармен амандасу
- Оқушыларды түгендеу
зейінді шоғырландыруға арналған жаттығу:
тренинг «Көршімнің портреті»
Табиғаттағы айналымдарға байланысты 3 топқа бөлінеді
1топ. Су айналымы 2топ. Ауа айналымы 3топ. Зат айналымы
Заттар-дың қасиеті-не қатысты әр түрлі суреттер
Сабақтың ортасы
Тапсырма №1 : Мәтінмен жұмыс «Ой шақыру» әдісі.
Жер бетіндегі үлкен тіршілік топтарын бір патшалыққа біріктірген.
Төрт жанды табиғат патшалығы бар: Бактериалар
Саңырауқұлақтар
Жануарлар
Өсімдіктер
Жер ғаламшарында жанды табиғат күрделі құрылған. Олар біртұтас, бір-бірімен байланысты бөліктерден - жасушалар, организмдер, түр, табиғи қауымдастықтар, экожүйелерден тұрады.
Барлық тірі организм – жасушадан тұрады.
Жасуша – жеке организм де, көпжасушалы өсімдік немесе жануар организмі де бола алады.
Жасуша – тіршіліктің ең кіші бірлігі. Олар тыныс алады, қоректенеді, өседі, көбейеді.
Организм – жеке өмір сүре алатын, тұтас, өзін-өзі реттейтін жүйе.
Түр – бұл құрылысы, өмір сүруі ұқсас, шағылысу арқылы өсімтал ұрпақ әкелетін және белгілі бір жерді мекендейтін тіршілік жиынтығы.
Популяция – белгілі бір жерлерде ұзақ уақыт мекендейтін бір түрдің жиынтығы.
Бір жерде бірлесіп мекендейтін және бір-бірімен тығыз байланыста болатын өсімдік, жануарлар, саңырауқұлақтар, микроорганизмдер қауымдастығын - биоценоз деп атайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-jimdasu-degeji.html#Осы_сабақта_қол_жеткізілетін_оқу_мақсаттары_(оқу_бағдарламасына_сәйкес):__5.4.2.2


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-afzalardi-jimdasu-degeji.html#Сабақтың_жоспарланған_кезеңдері__Мұғалімнің_іс-әрекеті__Оқушының_іс-әрекеті


Сабаққа өзіндік талдау
Пән: Биология
Сынып: 7
Сабақтың өту күні: 22.12.2022
Мұғалім: Асылханқызы А.
Сабақтың тақырыбы: Тірі организмдердегі тыныс алу жолдары
Сабақтың мақсаты: Тірі ағзалардағы тыныс алу маңызын сипаттайды және анаэробты және аэробты тыныс алу типтерін ажыратады
Сабақтың міндеттері:
Адамның тыныс алу мүшелерінің құрылыс ерекшеліктерін танып біледі.
Адамның тыныс алу мүшелерінің құрылысындағы ерекшеліктерді сипаттайды.
Тыныс алу мүшелерінің құрылысындағы ерекшеліктерді сипаттап, ажырата алады.
Сабақ басталысы оқушылармен амандасып, түгендеп психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жақсы сөз жарым ырыс…» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айтты. Үй тапсырмасын оқушылар Wordwall платформасы арқылы орындады. Оқушылар өзара бірігіп алдында жатқан пазлды құрау арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашылды. Оқушыларға жаңа сабақ презентация арқылы түсіндірілді, қосымша видеоматериал көрсетілді. Тақырыпты қорытындылау кезеңінде оқушылар сәйкестендіру тапсырмасын дәптерге оорындады. Тапсырамын орындап болғаннан кейін сергіту сәті «Кубик Рубик» әдісі арқылы өтті. Оқушылар бір-біріне көңіл күй сыйлады. Бекіту кезеңінде оқушыларға Wordwall платфорамасында тест тапсырмаларын орындатылды. Үйге тапсырма қосымша деректерді пайдаланып, ағзаның дұрыс тыныс алуын қамтамасыз ететін ережелер құрастыру. Оқушыларды «Баскетбол» әдісі арқылы бағаладым. Сабақ барысында белсене қатысқан оқушыларға әр тапсырма бойынша 2 балл беріліп отырды. «Еркін микрофон» әдісі арқылы қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдадым. Сабақ барысында дескрипторларға сүйеніп барлық тапсырмалар орындалды. Сабақ мақсатымен оқу мақсаты толықтай орындалды. Сабағымның мақсатына жеттім.
Биология пәнінің мұғалімі: Асылханқызы А.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың тақырыбы: Тірі организмдердегі тыныс алу жолдары Сабақтың мақсаты


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tiri-organizmder-shin-sudi-maizi-ou-masati.html#1._Тiрi_организм_құрылысының_ең_кiшi_бiрлiгi_не_2._Ұлпа_дегенiмiз_не_3._Мүше_деген_не_4._Өсiмдiк_организмi_қандай_мүшелерден_тұрады

title: Сабақтың тақырыбы: Тірі организмдер үшін судың маңызы Оқу мақсаты

text:
Ұйымдастыру кезеңі
(5 мин)
Өткен білімді еске түсіру
(5 мин)
Жаңа білім
(10 мин)
(15 мин)
Бекіту
Кері байланыс
Үй тапсырмасы
|
1.Оқушылармен сәлемдесіп,сабаққа қатысуын түгелдеймін.
2.Оқушыларды ұялы телефон бағдарламалары арқылы 3 топқа бөлемін.
Оқушыларға ішінде сұрақтары бар шарлар беріледі.Сұрақтар артындағы жасырын сөздер арқылы жаңа сабақ тақырыбын анықтайды.
1. Тiрi организм құрылысының ең кiшi бiрлiгi не?
2. Ұлпа дегенiмiз не?
3. Мүше деген не?
4. Өсiмдiк организмi қандай мүшелерден тұрады?
5. Жануарларда қандай ұлпалар болады?
Сабақ тақырыпты қалыптастыру.
Жаңа тақырыпты презентация арқылы түсінік беру немесе лекция өту.
Бейнекөріністерді көрсету.
Топтық жұмыс
1-топ . 1) Судың рөлі
2-топ . 2) Судың еріткіш ретінде
3-топ . 3) Судың мекен ету ортасы
Әр жұп оқушыларына келесі қасиеттерін түсіндіру үшін тапсырмалар бөлініп берілді.
«Алтын қақпа» әдісі арқылы бүгінгі сабақты бекітеміз.
1-қақпа Медузаның денесі неше пайызы су?
2-қақпа Су өсімдіктерге ең алдымен не арқылы әсер етеді?
3-қақпа Ең жақсы еріткіш?
Сабақтың оқу мақсатына қайта оралу және оқушылардың оқу мақсатын қаншалықты түсінгендіктеріне
Стикерлер арқылы кері байланыс аламын.
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Бұл сабақтан мен келесі сабағыма әсер ететін, сынып туралы немесе оқушылар жайында нені білдім?
§ 15
|
Оқушылар алдыңғы сабақта алған білімдерін еске түсіреді
Оқушылар сабақ барысында мұғалімнің берген сұрақтарына жауап беріп,отырады.
Әр топ постерлерін қорғайды. Оқушылар сұрақтардың жауабын дәптерлеріне жазады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беру арқылы білім кілтіне ие болады.
|
Оқушыларға бағалау парағы беріледі.
Смайликтер арқылы бағалау жүргізіледі
|
Презентация
Сұрақтар жасылған шарлар
Презентация
презентация
https://youtu.be/LgUcKAH5MT0
дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима қағаздар топтамасы
Стрикерлер.Қызыл,сары,жасыл қима қағаздар
Презентация
Қызыл,сары,жасыл қима қағаздар
|


Сергіту сәті: «Сиқылы сандық» әдісі арқылы
|
Оқушылар берілген зертханалық құралдармен тапсырманы орындайды.
Оқушыларға әріптер беріледі , атауын айтады.
|
Дескриптор:
- электр тізбегінің шартты белгілерін біледі. 1балл
- ток күшінің кернеуге тәуелділігін анықтайды.1балл
- ток күшінің кердергіге тәуелділігін анықтайды.1балл
-Ток күшінің кернеуге және кердергіге тәуелділік графигін сызады.1балл
Дескриптор:
-есептің шартын жазады. 1балл
-ХБЖ –не келтіреді.1балл
- Ом заңын, Ток күшінің, кедергінің , формуласын қолданады.1балл
- формуланы түрлендіріп, есептің мәнін таба алады.1балл
|
Сабақ
тың соңы
5 минут
Үй тапсырмасы
|
Рефлекция.СМС арқылы Оқушылар бүгінгі сабақ туралы өз пікірлерін СМСке жазып, телефонға іледі.
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
§24 оқу 5,2жаттығу
|
|
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
|
Стикерлер
|


title: Сабақтыңтақырыбы Тiзбек бөлiгi үшiн Ом заңы Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

text:
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:
Тұрақты электр тогы
|
Мектеп : Достық «мектеп-бөбекжай-балабақша» кешені
|
Күні:26.01.2022ж
|
Мұғалімнің аты-жөні: Изгалиева Нурслу Исмагуловна
|
Сынып:8
|
Қатысқандар саны:
|
Қатыспаған оқушы саны:
|
Сабақтыңтақырыбы
|
Тiзбек бөлiгi үшiн Ом заңы
|
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу
мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)
|
8.4.2.6 – тізбек бөлігі үшін Ом заңын есептер шығаруда қолдану;
|
Сабақтың мақсаты
|
1.Кедергі, кернеу және ток күшінің байланысын біледі.
2.Тізбек бөлігі үшін Ом заңын графиктік және сандық есептерде қолданады.
3.Ом заңын, Ток күшінің, кедергінің формуласын есеп шығаруда қолданады
|
Сабақ барысы
|
Сабақтыңкезеңі/ уақыт
|
Педагогтіңәрекеті
|
Оқушыныңәрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
5 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Топқа бөлу. Стикер арқылы
Үй тапсырмасын тексеру
«Қарлы кесек» әдісі арқылы Оқушылардың шапшаңдығын және теориялық материалды меңгеру деңгейін тексеру үшін ауызша оқушылар бір-біріне сұрақтар беріледі.
Ой қозғау. Амперметр нені өлшейтін құрал? Вольтметр нені өлшейтін құрал?
Реостат нені өлшейтін құрал?
|
Оқушылар үй тапсырмасын бір –біріне сұрақтар қою арқылы жауап береді.
Оқушылар
Берілген зертханалық құралдардың атауын, қолданылуын айтады және сабақ тақырыбын ашады.
|
Ынталандыру
Дескриптор:
- Ток күшінің формуласын, өлшем бірлігін, өлшеу құралын біледі. 1балл
- Кернеу анықтамасын, формуласын, өлшем бірлігін, өлшеу құралын біледі.
1 балл
|
Оқулық
Слайд
Таратпа материал
Оқулық слайд
дәптер
|
Сабақ
тың ортасы
35 минут
|
Жаңа сабақты түсіну
Бейне ролик көрсету.
1-тапсырма Топтық жұмыс «Ұшқыр ойдан – ұтымды жауап» әдісі
Ток күшінің кернеуге және кедергіге тәуелділігін анықта.
2-тапсырма «Есептеу-білімді еселеу» әдісі арқылы оқушыларға деңгейлік есептер беріледі.
А-деңгейі
1. Өткізгіштің ұштарындағы кернеу 6В, кедергісі 3 Ом. Өткізгіштің ток күші қандай?
2.Электр үтігі 220 В желіге қосылған. Үтіктің қыздыру элементінің кедергісі 50 Ом болса, ондағы ток күші қандай?
В-деңгей
1. Кернеуі 12В тоқ көзіне қосылған электр шамы арқылы 2А ток өтеді. Кедергісі қандай?
2. Кедергісі 30 Ом өткізігіштің ток күші 0,6 А, ұштарындағы кернеуін анықтаңыздар.
С-деңгейі
1.Кернеуге 120В, 5А ток күшіне есептелген электр жылытқышының спиралін қимасы 0,3мм2 болатын манганин өткізгішінен жасаған. Осы өткізгіштің ұзындығын тап.
2. Суретте үш өткізгіш үшін ток күшінің кернеуге тәуелділік графигі берілген. Әрқайсының кедергісін анықта.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tizbek-boligi-shin-om-zai-otkizgishti-elektr-ke.html#1)_Темірден_жасалған_өткізгішті_қосамыз:__Бұл_кезде_тізбектегі_ток_күші_3_А_ге_теӊ_болды._2)_Мыстан_жасалған_өткізгішті_қосамыз

title: Сабақтың тақырыбы: Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Өткiзгiштiң электр кедергiсi, өткiзгiштiң меншiктi кедергiсi, реостат

text:
Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Өткiзгiштiң электр кедергiсi, өткiзгiштiң меншiктi кедергiсi, реостат
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:
8.4.2.7– кедергінің физикалық мағынасын, оның өлшем бірлігін түсіндіру;
8.4.2.8 – есеп шығарғанда өткiзгiштiң меншiктi кедергiсiнің формуласын қолдану
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар істей алады: Өткізгіштің кедергісі жайлы мағлұмат алады, оның өлшем бірлігін түсіндіреді
Көптеген оқушылар істей алады: Өткізгіштің меншiктi кедергісінің формуласын есептер шығаруда қолданады
Кейбір оқушылар істей алады: Формуланы түрлендіре алады, деңгейлік тапсырмаларды орындайды
Құндылықтарға баулу
Шығармашылық және сын тұрғысынан ойлау, қарым қатынас жасау, көзқарастарына құрметпен қарау .Оқушылар өз бетімен жұмыс жасау,іздену қабілеттерін арттыру.
Мәңгілік ел идеясын дамытуға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі//уақыты
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Ұйымдастыру
Өзін-өзі тексеру
Өткен білімді еске түсіру
Сабақтың басы
10 минут
Жаңа білім
10минут
Бекіту
15 минут
Кері байланыс
Сабақтың соңы.
10 мин
Бағалау
Үй тапсырмасы
Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Үй тапсырмасын сұрау кезеңі
«Мінсіз шеңбер» әдісі Электр тогы дегеніміз не?
Қандай құрылғыларды ток көздері деп атайды?
ЭҚК дегеніміз не?
Ток күші деп нені айтады?
Электр кернеуі деп нені айтады?
Кернеуді қандай құрылғымен өлшейді?
Ой қозғау. Кедергінің физикалық мағынасы қандай?Оқушылар жұпта талқылайды, ал мұғалім оладың назарын бүгінгі сабақтың мақсатына қарай аударады.
I.Оқушылар зерттеушілік дағдысын дамыту үшін жұпта тәжірибе жасайды.Ток көзі, амперметр, кілт, шамнан тұратын тізбекке әр түрлі материалдардан жасалған өткізгіштерді жалғаймыз.
1) Темірден жасалған өткізгішті қосамыз:
Бұл кезде тізбектегі ток күші 3 А ге теӊ болды.
2) Мыстан жасалған өткізгішті қосамыз:
Бұл кезде тізбектегі ток күші 1 А ге теӊ болды.
3) Никельден жасалған өткізгішті қосамыз:
Бұл кезде тізбектегі ток күші 0,5 А болды.
Бұл тәжірибе бойынша, тізбектегі кернеу тұрақты болған кезінде ток күші тізбекке қосылған өткізгіштіӊ қандай материалдан жасалғанына тәуелді екендігіне көз жеткіздік.
Оқушыларға сұрақ қойылады: Қайсы өткізгіштіӊ токқа көп кедергі жасады?
Жеке жұмыс (I) «Кім жылдам» әдісі
Жеке жұмыс (I) Есептер шығару
Ұзындығы 50 м, кедергісі 0,5 Ом болатын мыс өткізгіштің көлденең қимасының ауданы неге тең?
Көлденең қимасының ауданы 0,5 мм2 болатын никелин никелин өткізгішінен жасалған реостаттың кедергісі 21 Ом болатын болса, оның ұзындығы неге тең?
Ұзындығы 5 км, көлденең қимасының ауданы 0,85 мм2 мыс өткізгішінің кедергісі неге тең?
Суретте үш түрлі өткізгіштегі ток күшінің кернеуге тәуелді графиктері берілген. Әр өткізгіштің кедергісін тап.
Ұзындығы 2 м, көлденең қимасының ауданы 0,3 мм2 болатын қорғасын өткізгіштегі ток күші 2 А-ге тең болу үшін оған қандай мөлшердегі кернеу түсіру керек?
Ұзындығы 400 м, ұштарындағы кернеуі 5 В, ток күші 0,05 А болатын мыс өткізгіштің көлденең қимасының ауданы қандай шамаға ие болуы керек?


title: III. Сабақты бекіту - Сабақтың тақырыбы: Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Өткiзгiштiң электр кедергiсi, өткiзгiштiң меншiктi...

text:
III. Сабақты бекіту. Оқушылар қолдану дағдысын дамыту үшін кедергі мен меншікті кедергі формуласын қолданып есептер шығарады
1.Ұзындығы 8 м никелин сымының көлденең қимасының ауданы 0,08 мм2. Егер сымның ұштарындағы кернеу 120 В болса, сым арқылы қандай ток күші өтер еді? .
Жауабы: 3 А
2.Көлденең қимасының ауданы 1 мм2 никелин сымы арқылы 2,25 А ток өтеді және өткізгіштің ұштарындағы кернеу 45 В, сымның ұзындығы неге тең? . Жауабы: 50 м
Жауабы: 1,5 В
Рефлексия: Мұғалім тапсырманың орындалу деңгейін талқылай отырып, сабақ мақсатына оралады. Келесі сабақты жоспарлау үшін оқушыларға сұрақтар қойылады:
- нені білдім, нені үйрендім
- нені толық түсінбедім
- немен жұмысты жалғастыру қажет.
Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау
Физика және астрономия. 8-сынып.
§38. 18 –жаттығу, 1,2-есеп
Оқушылар өткен тақырып сұрақтарына жауап беру арқылы есіне түсіреді
|
Бағалау критерийлері
-Өткізгіштің кедергісі жайлы мағлұмат алады, оның өлшем бірлігін түсіндіреді
-Өткізгіштің меншiктi кедергісінің формуласын есептер шығаруда қолданады
-Формуланы түрлендіре алады, деңгейлік тапсырмаларды орындайды
Дескриптор:
-Ток көзіне өмірден мысал келтіреді.
-Формулаларды түрлендіреді, қорытады.
Дескриптор:
-Өткізгіш кедергісі оның жасалған материалына, ауданына, ұзындығына тәуелді екенін анықтайды.
-Өткізгіш жасалған материалдың тегіне қарай, кернеуі мен ток күші өзгереді.
Жалпы балл-5
Дескриптор:
-Кедергініӊ физикалық мағынасын біледі;
-Кедергініӊ өлшем бірлігін біледі;
-Өткізгіштіӊ кедергісін анықтайды;
Жалпы балл-2
Дескриптор:
-Ом заңын біледі;
-меншікті кедергі формуласын біледі;
-ток күшін анықтайды;
-сымның ұзындығын анықтайды;
-кернеудің мәнін анықтайды.
Жалпы балл-3
Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл
|
ДК экран
Слайд
ДК экран
Слайд
Ток көзі, амперметр, вольтметр, кілт, шам, әр түрлі материалдан жасалған өткізгіш сымдар.
Оқулық дәптер
Үлестірме қағаздар
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tizbek-boligi-shin-om-zai-otkizgishti-elektr-ke.html?page=2#Дескриптор:_-Ток_көзіне_өмірден_мысал_келтіреді._-Формулаларды_түрлендіреді,_қорытады.___Дескриптор


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-tizbek-boligi-shin-om-zai-otkizgishti-elektr-ke.html?page=2#Жауабы:_3_А_2.Көлденең_қимасының_ауданы_1_мм_2_никелин_сымы_арқылы_2,25_А_ток_өтеді_және_өткізгіштің_ұштарындағы_кернеу_45_В,_сымның_ұзындығы_неге_тең_._Жауабы


title: Осыған дейін өтілген материалмен жұмыс

text:
Осыған дейін өтілген материалмен жұмыс. Оқулықтағы 5-тапсырманы орындауды ұсынады. Математикалық ребусты шешеді. Шаршыға сандардың орналасу заңдылығын анықтайды. Үшінші бағандағы сандардың қосындысын табайық (1+4+3=8). Осыдан баған, қатар, диагональ бойынша сандардың қосындысы 8-ге тең деген қорытынды жасайды.
Екінші бағандағы сандардың қосындысы 8-ге тең болуы үшін бірінші қатардағы екінші ұяшыққа 4 cанын қоямыз. Екінші қатардағы сандардың қосындысы 8-ге тең болуы үшін осы қатардағы бірінші ұяшыққа 4 cанын қоямыз. Үшінші қатардағы сандардың қосындысы 8-ге тең болуы үшін осы қатардағы бірінші ұяшыққа 3 cанын қоямыз.
Математикалық ребусты шешеді.
Оқулық, дәптер.
Рефлексия 32-35
«Түсті карточкалар» әдісі. Оқушыларда екі карточка: көк және қызыл. Мұғалім сабақ басында және аяғында қалаған карточкасын көрсетуді сұрайды, бұдан оқушының көңіл күйінің өзгерген, өзгермегенін білуге болады.
Сабақтың соңында оқушылар қалаған карточканы көрсетеді.


title: Геометриялық фигураларды өлшеу / Саябақ

text:
1.3.1.3 геометриялық фигуралардың (үшбұрыш, шаршы, тіктөртбұрыш) қабырғаларын өлшеу
және салыстыру
1.1.3.1** ұзындық/масса/көлем (сыйымдылық)/уақыт шамаларын ажырату, оларды өлшеу үшін өлшемдер мен құралдарды таңдау, өлшемдер жүргізу;
1.1.3.2** өлшем бірліктерді (ұзындық (см, дм)/масса(кг)/көлем (сыйымдылық) (л) / уақыт (сағ) қолданып өлшеу;
1.1.3.3** ұзындық (см, дм)/ масса (кг)/көлем (сыйымдылық) (л)/ уақыт (сағ) салыстыру және шамалар мәндерімен қосу мен азайту амалдар орындау;
Ынталандыру.
Мұғалім «Аттракциондар саябағында демалу» тақырыбында диалог жасайды.
Оқулық.
4-6
Өзектендіру. Оқулықтағы №1-тапсырманы орындалады. Біздің қалада аттракциондар саябағы бар. Сырым саябаққа барып келді. Ол аппликация жасады. Сырым қандай геометриялық фигураларды пайдаланды?
Сен қандай фигураларды көріп тұрсың? (үшбұрыш, тіктөртбұрыш, шаршы)
Фигуралардың қабырғаларының ұзындықтарын өлшейді. Тіктөртбұрыштың қабырғаларының ұзындықтарын салыстыр.
Кесіндіні қалай дұрыс өлшейтінін еске түсіру қажет.
Геометриялық фигураларды атайды. Кесіндіні өлшеу алгоритмін айтады.


title: Мақсат қою (мәселелік жағдаят) - Сабақтың тақырыбы: Тізбектер / Табиғаттағы тізбек Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Мақсат қою (мәселелік жағдаят).
Оқулықтағы №2 тапсырма. Түрлі түсті жолақтар берілген. Олардың ұзындықтарын өлше. Жолақтардың ұзындығының қосындысын тап.
Қандай ұзындықтағы жолақ қалды? Есепте.
60см-20см=40 см
1-ші және 2-тапсырмалар топта тексеріледі.
Егер оқушылар қате жіберсе, қателерді түзету мақсаты қойылады және келесі кезеңде түзету жүргізіледі.
|
Жолақтардың ұзындықтарын өлшейді.
|
|
|
Мағынаны тану
10-20
|
Өзіндік жұмыс.
Оқулықтан 3-тапсырманы өз бетімен орындайды. Түрлі түсті кесінділер берілген.
Олардың ұзындықтарын өлшеп, ұзындығын салыстырады.
|
Кесінділердің ұзындықтарын өлшейді және салыстырады.
|
Оқушылар тапсырманы орындау деңгейіне байланысты «Отшашу» әдісі арқылы өзін-өзі бағалайды.
|
Оқулық, дәптер.
|
20-25
|
Қиындықтарды түзету.
Мұғалім тапсырмалардың орындалуының дұрыстығын тексереді.
– Кімде қиындықтар туындады?
– Сендер қай жерде қателік жібердіңдер?
– Жіберілген қателіктің себебі неде?
– Өз жұмыстарында қателік болмағандар, өздеріңнің іс-әрекеттеріңнің мақсатын тұжырымдаңдар.
(Қосымша тапсырмалар орындау).
– Қателік байқағандардың жұмысындағы ары қарайғы мақсаты қандай?
(Қателіктерді түзету).
– Қателіктерді түзету алгоритмін қолданамыз. Оқулықтағы №4 тапсырманы орындайды.
Егер екі жолақтың ұзындығын қоссақ, қандай
ұзындық шығады?
|
Қатемен жұмыс жасайды.
1 дм + 5 дм = 6 дм
5 дм + 2 дм = 7 дм
2 дм + 1 дм = 3 дм
9 дм + 1 дм = 10 дм
|
|
|
25-32
|
|


title: Осыған дейін өтілген материалмен жұмыс

text:
Осыған дейін өтілген материалмен жұмыс. Оқулықтан 5-тапсырманы зерттеушілік тапсырманы орындауды ұсынады.
6 айырмашылықты табады.
Суреттердегі
6 айырмашылықты табады.
Оқушылардың жұмысы смайл беру арқылы бағаланады
Рефлексия 32-35
«Алмаағашы» әдісі. Оқушыларға сабақ басында екі түсті “алма” беріледі. Сабақ соңында оны Алмаағашына ілу керек. Жасыл түсті алма – мен бүгін бәрін жақсы орындадым деп ойлаймын: менің көңіл күйім көтеріңкі. Қызыл түсті алма – мен тапсырманы орындай алмадым, көңіл күйім жоқ.
Сабақтың соңында оқушылар қалаған түсті алманы ағашқа іледі


title: Сабақтың тақырыбы: Тізбектер / Табиғаттағы тізбек Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Қызығушылықты ояту
0-3
| Ынталандыру
Жылдың қай мезгілін ұнатасың?
Қазір қай мезгіл?
|
Оқушылар өздері ұнататын жыл мезгілі туралы айтып береді.
|
|
|
4-6
|
Өзектендіру.
Мұғалім жыл мезгілдері жайлы жұмбақ жасырады.
Бұлтты айдап желдеткен,
Нөсерлетіп селдеткен.
Жаңбырлатып ойнайтын
Қай мезгіл деп ойлайсың? (Көктем)
Қойның толы жеміске,
Көк майсалы еңісте.
Көбелек қуып ойнайтын
Қай мезгіл деп ойлайсың? (Жаз)
Шанамен зырғып желдетіп,
Шаңғы, коньки тебетін.
Аққала жасап ойнайтын
Қай мезгіл деп ойлайсың? (Қыс)
Жиын-терін болатын,
Қамбаға астық толатын.
«Қызыл қырман» ойнайтын,
Қай мезгіл деп ойлайсың? (Күз)
|
Жыл мезгілдері туралы жұмбақтарды шешеді.
|
Оқушылардың жұмысы «Шапалақтау» әдісі бойынша бағаланады.
|
Жұмбақтар
|
7-10
|
Мақсат қою (мәселелік жағдаят).
Оқулықтағы №1-тапсырма орындалады.
Жыл мезгілдері мен олардың белгілерін атайды.
Суреттен қарап, жыл мезгілдерінің ретін түсіндіреді.
Суретке қарап ретін дұрыстап ата: түн, күндіз, таңертең, кеш. Мұғалім тәуліктегі мезгілдерге тоқталады.
|
Жыл мезгілдері мен олардың белгілерін атайды.
Суреттен қарап, жыл мезгілдерінің ретін түсіндіреді.
|
|
Оқулық, дәптер.
|
Мағынаны тану
10-15
|
Жаңаны ашу.
Оқулықтағы 2-тапсырманы өз бетімен орындайды. Бөлшектердің орналасу заңдылығын анықтайды, оны жалғастырады. Мұғалім оқушыларға фигуралар, текшелер, санау таяқшаларымен өзінің тізбегін құрастыруды ұсынады.
|
Бірінші қатардағы бөлшектер орналасу заңдылығы: көк, қызыл, сары, көк, қызыл, сары т.с.с.
Екінші қатардағы бөлшектер орналасу заңдылығы: көк, екі қызыл, көк, екі қызыл, т.с.с.
|
|
Оқулық, дәптер.
|
15-20
|
Жаңаны қолдану
«Бірлесіп оқу» тәсілі. Оқулықтағы 3-тапсырманы топпен орындауды ұсынады. Фигураларды қандай тізбектілікпен орналасқанын түсіндір. Ол үшін алғашқы бес шырша бөліктерінің түстеріне мұқият қарап, қорытынды жасайды. Бірінші шыршаға қарағанда екінші шыршада қызғылт сары түс пен жасыл түске боялған бөліктердің орындары ауысқанын байқайды. Тура осылай үшінші және төртінші шыршада қызғылт сары түс пен қызыл түске боялған бөліктердің орындары ауысқанын байқайды. Осыдан бесінші және алтыншы шырша жасыл түс пен қызыл түске боялған бөліктердің орындары ауысқанын байқайды Дәптеріңе орындайды.
|
Фигураларды қандай тізбектілікпен орналасқанын түсіндіреді.
|
Оқушылардың жұмысы смайл беру арқылы бағаланады
|
Оқулық, дәптер. «Бірлесіп
оқу»
тәсілі.
|
20-25
|
Оқып-үйренгенді меңгергенін тексеру
Оқулықтағы 4-тапсырманы орындауды ұсынады.
Фигуралардың қалай орналасқанын түсіндір. Соңғы кестені қалай толтыру керек?
Алғашқы үш кестедегі фигуралардың орналасу заңдылықтарын анықтай отырып, төртінші кестедегі фигуралар орналасуын көрсетеді.
|
Фигураларды қандай ретпен орналастырғанын түсіндіреді
|
«Жетістік баспалдағымен» өзін-өзі бағалау
|
Оқулық, дәптер.
|
25-32
|
|


title: Сабақтың тақырыбы: Тізімдер

text:
Тізім мазмұны жеке жолдардан тұрады. Әрбір жол бір реттік тегпен белгіленеді
(List Item – тізім элементі), мысалы:
Тізім жолының мазмұны.
. . .
- МАРКЕРЛЕНГЕНТІЗІМ
UL қысқартуы аталған элементтің басқа атауынан туындайды: Unordered List – реттелмеген тізім.
Үндеу бойынша маркерлер кішкентай қара дөңгелектер түрінде беріледі. Маркерлердің басқа түрлерін type атрибутының көмегімен орнатуға болады. Ол келесі мәндерге ие болуы мүмкін:
тегтерінің арасында орналасқан мәтінді барузер термин ретінде қабылдайды. Ал,
тегінен кейін жүретін мәтін термин анықтамасы болып саналып, беттің сол жақ абзацынан шегініспен бейнеленеді.
Тапсырма-3.
элементін қолданып, анықтау тізімін құрыңыз.
Файлды веб53.html атауымен өз бумаңызда сақтаңыз. Файлды кез келген браузермен ашыңыз, сонда сізде келесі 1.5.3-суретіндегідей шығуы керек:
Сурет-1.5.3.
Ішкі тізімдерде тізімдерді бірінің ішіне бірін кірістіріп жазуға болады. Тапсырма-4. Тізімдерді құру элементтерін қолданып, ішкі тізімді құрыңыз.
Файлды веб54.html атауымен өз бумаңызда сақтаңыз. Файлды кез келген браузермен ашыңыз, сонда сізде келесі 1.5.4-суретіндегідей шығуы керек:
Сурет-1.5.4.
ТАПСЫРМА
«АС МӘЗІРІ» жобасы. Қарастырылған тегтер мен атрибуттарды қолданып, келесі суреттегідей бір күннің ас мәзірін құрыңыз. Құжатты өз бетіңізше безендіріңіз.
Бақылау сұрақтары:
Тізім деген не?
Тізімдердің қандай түрлері бар?
Нөмірлеудің түрлерін қай атрибут арқылы беруге болады?


title: Сұрыптау - Сабақтың тақырыбы: Түйнекжемістілер мен тамыржемістілерді өңдеу және турау тәсілдері

text:
құм қалдықтарынан тазарту әрекеті (слайд 9 ).
Көкөністі тазарту дегеніміз-олардан қоректік (астық) бағалылығы төмен бөліктерін қолмен немесе көкөніс тазалағыш машиналар көмегімен тазалау. (слайд 10 )
Көкөністі турау- көкөністерді біркелкі жылу мен өңдеуден өткізуге көмектеседі және оларға әсемдік сыртқы көрініс беріп, дәмін жақсартады (слайд 11, 12 )
Түйнекжемісті көкөністерді өңдеу. Түйнекжемісті көкөністерге –картоп, топинамбур, батат жатады.
Картоп түйнегі крахмалға бай, оның құрамында белок, қант, минералдық заттар, витамин С және В тобы болады. Сондықтан оны тамақтану кәсіпорында көптен өңдейді.
Тазартылған картоп түйнегін тұтас немесе алдын-ала туралған күйінде жылулық өңдеуге пайдаланады.
Картопты жай немесе күрделі формада турайды. (слайд 13 )
Жай формалары: Сабанша
Томарша
Дөңгелекшелер
Тілімшелер
Бөлікшелер
Текшешелер
Қолмен турау – көп еңбекті қажет ететін процесс. Сондықтан оны жеңілдету үшін кең көлемде арнайы құралдар және турағыш машиналар қолданылады (суретте көрсету).
Күрделі формалары: Кеспекшелер
Бұл кезде картопты қолмен турап, жан –жағын айналдыра егеу тәсілі қолданылады. Күрделі формаларды алу үшін арнайы құралдар қолдануға болады. (суретте көрсету).
Сабанша. Майы көп пісіргіде қуыру үшін пайдаланады.
Шикі ірі картопты жұқалап, жалпақтап кесіп, бірінің үстіне бірін қойып, ұзындығы 4-5 см, қиындысы 0,2 х 0,2 см етіп көлденең ұсақтап турайды.
Томаршалар. Оларды қуыруға, борщ (флоттық және сібірліктен басқа) дайындауға, қышқылтым сорпа, жұмыр кеспе бұйымынан жасалған сорпа және басқа тағамдар дайындауға пайдаланады.
Шикі картопты қалындығы 0,7-1 см етіп жалпақтап кеседі де ұзындығы 3-4 см томаршаларға турайды.
Текшешелер. Ірі текшеше түрінде туралған шикі картопты бұқтыруға және сорпа дайындауға, орташаларын «Сүттегі картоп» тағамын дайындауға және бұқтыруға, ұсақ текшешелерден пісірілген картопты турап, салқын тағам, гарнирін және салат дайындауға пайдаланады.
Картопты алдымен жалпақтап кеседі содан соң томаршаға турап, текшешелерге бөлшектейді. Неге арналуына қарай текшешелерді –ірі -2-2,5: орташа - 1-1,5: ұсақ-0,3-0,5 см қиындысы бар текшешелерге бөліп турайды.
Бөлікшелер. Қышқыл сорпа, турам ет (рагу), пештің қақпақты ыстық қуысында (духовкада) пісірілген сиыр етін дайындауға, майлы көп пісіргіде қуыруға пайдаланады.
Ірі емес шикі картопты екіге бөліп, радиусы бойынша бөлікшелерге кеседі.
Тілімшелер. Тілімшелерді салат және винегреттер дайындауға пайдаланады.
Ұсақ немесе орташа мөлшердегі, пісірілген картопты ұзына бойына екіге бөледі, кейін тағыда екіге бөліп, қалыңдығы 1-2 мм түйнектерді ұзына бойымен томаршаларға турайды және тілімшелерге көлденең ұсақтап кеседі.


title: Кеспектер - Сабақтың тақырыбы: Түйнекжемістілер мен тамыржемістілерді өңдеу және турау тәсілдері

text:
Кеспектер. Суда пісіріп, гарнир үшін пайдаланады.
Орташа мөлшердегі картопты қарама қарсы екі жағынан кесіп, жонады да кеспек пішінін береді.
Дөңгелекше. Жұқа дөңгелекшелеріді қуыруға, ал піскенін балық, ет орамасын дайындауға ысытып қақтыруға пайдаланады.
Піскен немесе шикі картопты айналдыра тегістеп, жонып, цилиндр пішінін береді, кейін қалындығы 1-1,5 мм етіп турайды.
Сарымсақшалар. Сорпа дайындау үшін пайдаланады.
Шикі картопты алдымен жонып бөшкешелер жасайды, кейін ұзына бойына турап бірнеше бөлікке бөледі. Әрбір бөліктің қырына кішігірім ойыс жасайды.
Шар пішінділер. Ірі шар пішінділерді майы көп пісіргіде қуыру және суда пісіріп, салқын тағамдар гарнирі үшін пайдаланады.
Шикі картоптан арнайы ойыс жасайтын құралдар арқылы әртүрлі мөлшердегі шар пішіндерін жасайды немесе жону әдісін қолданады.
Жаңқашалар. Майы көп пісіргіде қуыру үшін пайдаланады.
Шикі картопты қарама- қарсы екі жағынан тіліп, биіктігі 2-3 см болатын цилиндр алады, жан жағынан тегістейді, қалындығы 2-2,5 мм, ұзындығы 25-30 см болатын таспа қияды. Содан соң бант пішінін беріп, жіппен байлайды.
Ширатпа. Майы көп пісіргіде қуырады.
Арнайы құралды пайдаланып, картопты ширатпа етіп турайды. Топинамбур мен бататты картоп сияқты өңдеп турайды.
Тамыржемісті көкөністерді өңдеу.
Тамыржемісті көкөністерге –сәбіз, қызылша, тарна, шомыр, шалғам, ақжелкек, желкөк, ботташық, балдыркөк жатады.
Сәбізді, ақжелкекті, ботташықты сорттап, олардан көктерін, тамыршаларын кесіп тастайды да жуады, қолмен тазалайды. Ақжелкек пен балдыркөктің көктерін іріктеп алып, бұзылған, сарғайған және солған жапырақтарын жұлып, жуады.
Тағамдар дайындау үшін тамыржемістілерді турайды.
Сәбізді жай немесе күрделі формада турайды.
Жай формалары:
Сабанша
Томаршалар
Текшешелер
Бөлікшелер
Дөңгелекшелер
Тілімшелер
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Күрделі формалары - Сабақтың тақырыбы: Түйнекжемістілер мен тамыржемістілерді өңдеу және турау тәсілдері

text:
Сабанша. Оларды маринад, борщ (флоттық пен сібірліктен басқа), кеспе сорпа, қышқылтым сорпа, сәбіз котлеттерін дайындауға пайдаланады.
Қолмен немесе көкөніс турағышпен турайды. Сәбізді қолмен турау кезінде жұқалап, жалпақтап кеседі де, оны сабаншаға ұсақтап турайды.
Томаршалар. Жұмыр кеспеден және көкөністен жасалатын сорпалар дайындауға және бүктіруге пайдаланады.
Шикі сәбізді алдымен ұзындығы 3,5-4 см етіп цилиндр пішінде көлденең кесіп, сосын қалындығы 0,5 см болатындай етіп жалпақтап кеседі де томаршаларға турайды.
Текшешелер. Шикі сәбізді орташа текшешелерге турап бөктіруге, бұқтыруға, ұсағын-көже, піскен сәбізден алғандарын- салқын тағамдар үшін, шикі сәбізден алынған өте ұсақтарынан –тәуліктік щи, күріш көже дайындауға пайдаланады.
Сәбізді ұзына бойына тіліп ұзын томаршалар алады, сосын оларды көлденең кесіп текшешелер алады. Мөлшеріне қарай текшешелер орташа, ұсақ және өте ұсақ болып бөлінеді.
Бөлікшелер.Сәбіз бөлікшелерін бөктіру, турам ет, жас орамжапыратан жасалған щи, пештің қақпақты ыстық қуысында пісірілген сиыр етін дайындауға пайдаланады.
Биіктігі 4 см-дей етіп сәбізді көлденең цилиндр пішінге кеседі, олардыұзынынан екіге бөліп, әрқайсысын радиусы бойынша бөлікшелерге турайды.
Дөңгелекшелер. Шикі дөңгелекшелерді шаруа көжесін, пісірілгенінен салқын тағамдар дайындауға пайдаланады.
Диаметрі бірдей (2,5-3см) сәбізді қалындығы 0,1см дөңгелекшелерге турайды.
Тілімшелер. Шикі тілімшелерден флоттық және сібірлік борщ, пісірілгеннен салат, винегрет дайындайды.
Сәбізді ұзынынан екі немесе төрт бөлікке кесіп, сосын қалындығы 2-3 мм болатындай етіп көлденең кеседі.
Сәбізді күрделі формаға турағанда өрнектеп турау тәсілі қолданылады. Сәбіздің бірдей диаметрлерін алып, айналдыра тегістейді, содан соң үшкір немесе арнайы пышақпен өрнектейді.


title: Жұлдызшалар - Сабақтың тақырыбы: Түйнекжемістілер мен тамыржемістілерді өңдеу және турау тәсілдері

text:
Жұлдызшалар. Салқын тағамдарды әсемдеу үшін пайдаланады.
Өрнектелген сәбізді қалындығы 1 мм етіп екіге бөледі.
Айдаршалар. Салқын тағамдарды әсемдеу үшін пайдаланады.
Өрнектелген сәбізді ұзынынан екіге бөліп, кейін қалындығы 1 мм болатындай етіп көлбеу-қиғаш түрде турайды.
Шар тәрізділер. Суда пісірілген салқын тағамдар гарнирін дайындауға пайдаланады.
Әртүрлі мөлшердегі сәбізді арнайы кескішпен немесе қолмен жону тәсілі арқылы турайды.
Тазартылған көкөністер мен шала фабрикаттарды сорттау кезінде олардың сапасы төмендемеу үшін, бірден жылумен өңдеуден өткізу керек.
Тазартылған шикі картопты ашық ауада сақтағанда жайлап қараяды, себебі онда тирозин амин қышқылы болады, ол ауадағы оттек пен полифинилоксидаз ферменті әсерінен тотығады да, басқа химиялық зат меланинге (қара түсті) айналып кетеді. Картоп қарайып кетпес үшін оны мұздай суға салып 2-3 сағ. ұстайды. бұл кезде суға қоректік заттар (көмірсулар, С витамині, минералдық заттар) ерип шығады. Картопты қарайтатын ферменттер қыздырғанда бұзылады да, пісірілген картоп қараймайды.
Картопты қараюдан сақтау үшін сульфитациалау әдісіқолданылады. Бұл жағдайда картопты металл торға салып, 0,5-1%- тік натрий бисульфаты ерітіндісінде 5 мин. тоғытады. Сосын оны алып мұздай суда 2-3 рет жуады.
Тазартылған тамыржемісті көкөністерді себетте, жәшікте 0-ден 4ºС-қа дейінгі температурада 12 сағ. артық емес уақыт сақтайды. Көкөністер қарайып кетпес үшін бетін ылғал матамен жауып қояды. (слайд 14 )
ІІІ. Жаңа материалды бекіту (сауалнама арқылы) (слайд 15 ) Көкөністер қандай топтарға бөлінеді?
Тамыржемісті көкөністерге не жатады?
Тамақтану кәсіпорындарында көкөністерді өңдеу қай жерде жүргізіледі?
Көкөніс цехтарында қандай құрал-жабдықтар қолданады?


IV. Оқушылардың өз бетімен жұмысы: 240 минут.(слайд 16 )
Нұсқау карталарын топтарға таратып беру.
Топ басшылары азық-түліктерді қабылдайды.
Жұмыс орнын дайындау:
а) маркіленген тақтайшалар қою
ә) маркіленген пышақтар қою
б) маркіленген ыдыс-аяқтар қою
Көкөністерді механикалық- аспаздық өңдеуден өткізеді
Тазартылған көкөністерді жай және күрделі формаларда турайды.
Жұмыс орнын жинастыру.
V. Ағымды нұсқау: 1-ші айналым: Оқушылардын жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыруын, техникалық қауіпсіздігін сақтауын қадағалау.
2-ші айналым: Оқушылардын құрал-саймандарының түгелдігін, жұмыс үрдісінің дұрыстығын қадағалау.Әр оқушыға ерекше көңіл аудару.
3-ші айналым: Оқушылардың қатесі болса түзетіп, жекелей нұсқау беріп көрсету. Әр оқушыға ерекше көңіл аудару.
4-ші айналым: Жіберілген қателіктерді топтың көмегімен табу, оны түзеу. Әр оқушыларға ерекше көніл аудару.
VI. Қорытынды нұсқау: 10 минут Оқушылардың жаттығу жұмысына сараптау жүргізу арқылы сабақ мақсатының орындалуын хабарлау.
Жіберілген қателіктерді айтып, болдырмау жолдарын түсіндіру.
Жаттығу жұмыстарындағы жақсы орындаған оқушылардың жетістіктерін айтып, бағалау. Оқушылардың біліміне, белсенділігіне, орындаған жұмысының қиындығы мен сапасына қарай және қойылған сұрақтарға жауап беруіне қарай тиісті баға қою.
Үйге тапсырма беру: «Орамжапырақты және пияз тұқымдас көкөністерді өңдеу және турау тәсілдері» тақырыбына дайындалып келу . (слайд 17 )


title: IV. Оқушылардың өз бетімен жұмысы: 240 минут