title: ЖІГІТПЕН ҚАЛАЙ - Сабира Нурпеисқызы

text:
сыйлап жүріңіздер, үнемі аффирмация айтыңыздар. Ер адам
барлық кезде де дұрыс айтады, сіз өзіңізді өзгертіңіз, ер
адамды тыңдаңыз, қазіргі қарым- қатынас алғашқы және
соңғы”, - осы секілді кеңестерді күтпеңіздер. Мен мүлдем
ондайды айтпаймын. Менің айтатын сөздерім тек қана
шындық. Қатты, тіке және шындық! Сіздерге кейбір айтатын
сөздерім ұнамауы да мүмкін. Себебі, ер адаммен контакт
тұрғысында қиын тапсырмалар болады.
Сізбен кез-келген жігіт танысқысы келетін бикеш болуыңыз
керек. Ол сізге қарағанда, сіздің бір сөзіңізді естігенде,
көзқарасыңызды көргенде, сондай сәттерде сізге жақындап,
танысып, кездесуге шақырғысы келетіндей болуыңыз керек.
Қалай сондай бикеш боламыз? Оны мен алдағы тақырыптарда
міндетті түрде толықтай айтып беретін боламын. Қазіргі
әңгіме әлі де жігітін кездестіре алмай жүрген қыздарға
арналады.
Ал уақыты келмеген болса ше? Яғни ешқандай жігіт сізді
қағып кетпейді, көріп қалмайды, түртіп қалмайды, танысып
қалмайды, тіпті танысқан күннің өзінде ол сіздің мүлдем
көңіліңізге толмайтын, талаптарыңызға келмейтін жігіт.
Мұндай жағдайда не істейсіз? Қашан осы күн келеді деп
жұмысыңызды істеп, өзіңізбен-өзіңіз жүре бересіз бе? Осылай
жылдар өтеді, күндер өтеді, уақыт зымырайды. Сіз бір күні
оянасыз да, ойлайсыз: «Менің өмірімде әлі бірде-бір жігіт жоқ,
мен тұрмысқа шығуым керек, мен біреумен танысып, махаббат
болып, қол ұстасып жүруім керек. Ал менің өмірімде ешкім
жоқ, маған не істеу керек? Қалай бұны өзгертуге болады?".
Біздің көбіміздің ойлайтынымыз ол уақыт өзі келуі керек.
Мысалы, сіз бағдаршамда тұрасыз, сол кезде кездейсоқ бір
жігіт келіп сізге қарап, аяқ астынан ғашық болып: «Қарындас,
сондай сұлусыз! Номеріңізді беріңізші, мен сізге ғашық болып
қалдым», - деп, осылай қарым-қатынас басталып кетеді деп
ойлайсыз. Кей жағдайлар болады, ер адамның алдында келе
жатасыз, сіздің танысқыңыз келеді. Бірақ әйел адам ондай
бірінші қадам жасамауы керек қой деп көбісі айтады. Мен бұл
кітапта ондай нәрсені айтпауым мүмкін.
Некеге дейін...
7
Достарыңызбен бөлісу:


title: КОМПЛИМЕНТ - Сабира Нурпеисқызы

text:
КОМПЛИМЕНТ
Егер сіздің жігітіңіз манипулятор болса, былай деп қорқытуы
мүмкін:
•Егер мені тыңдамасаң, онда айырылысайық.
•Егер ол жерге баратын болсаң, онда қоя салайық.
•Егер мына нәрсені істемейтін болсаң, онда мен саған
хабарласпаймын.
Міне, осы сияқты манипуляциялары бар.
Енді сіз не істеу керексіз?
Егер ең алғашқы манипуляциядан кейін өзіңізді тыңдайтын адам
ретінде көрсетсеңіз, яғни “жарайды, жарайды, мен сені
тыңдаймын, бастысы ешқайда кетпе, жарайды, мен сенің
айтқаныңды орындаймын, бастысы манипуляцияңды жасама”
дейтін болсаңыз, онда жігіт әрқашан, кез-келген жағдайда осы
манипуляцияны қолданатын болады. Кез-келген іс-әрекетті
осылай істеткісі келетін болады.
Еркелегіңіз келсе "Сен басыма шығып кеттің, есіріп кеттің",- деп
тиісе бастайды. Хабарласпай кетсеңіз "Өзінше болып кетіпсің,
өзінше болсаң, менде сондай боламын",- деп манипуляция
жасайды. Ал сіз көнетініңізді көрсетпеңіз. Егер: -Достарыңмен
баратын болсаң, онда осы жерден доғарайық,- деп айтатын болса,
сіз не деп жауап бересіз?
-Жаным, егер біздің осыншама уақыттағы жылы жақсы қарым-
қатынасымызды менің бір қыдырғаным үшін ғана бәрін
тоқтатқың келетін болса, жарайды, сенің айтқаныңдай болсын,-
деп айтыңыз. -Қазір менің қыдырғаным үшін мені осылай
қорқытып жатырсың. Егер ертең саған тұрмысқа шығатын
болсам, мен қалауымды істей алмай қалатын боламын. Демек, сен
маған одан да артығын көрсетесің, одан да артығымен
қорқытатын боласың.
Некеге дейін...
126
ЖІГІТІҢІЗ ҚОРҚЫТА БЕРСЕ,
НЕНІ БАЙҚАУ КЕРЕК?
Осылай айту керек және қалауыңызды жасайсыз. Сіздің
қыдырғыңыз келеді, бірақ ол "қыдырмай-ақ қойшы, жаным, мен
сені қызғанамын,- деп емес, "егер қыдыратын болсаң мен сені
тастап кетемін", "егер қыдыратын болсаң мен сені анаңа айтып
беремін" тағы да осы сияқты сөздерді айтып манипуляция
жасайтын болса, "жарайды" деп жауап беру керек. Жігіт қалай
сіздің манипуляцияға көнбейтініңізді көреді, екінші рет олай
істемейтін болады. Екінші рет сізді қорқытпайды.
Дәл осы манипуляцияны менің күйеуім жасайтын. Бір күні
базарға барғанбыз. Базарда маған “Болшы тез-тез кеттік, не
тезірек сатып ал, не үйге қайтамыз",- дейді. Үнемі сол сөзді
қайталай береді. Ал мен болсам қазір кетіп қаламыз-ау деп
уайымдағаннан, соның манипуляциясынан қорқып, заттарды тез
алуға тырысатынмын. Мен бір күні шаршап: -жарайды кеттік,-
дедім. Ол таңқалып қалды. Ылғи тез-тез заттарды сатып алатын
мен, қолыма бір наннан басқа ештеңе алған жоқпын, "жарайды
кеттік" дей салдым. Неге бәрін сатып алдың ба?- деп шошып
кетті. Мен:
-Сатып алған жоқпын, бірақ сен мені қайта-қайта қорқыта бересің
ғой, жарайды, сенің айтқанындай болсын,- дедім. Екінші рет тағы
солай істедік.
Менің туысқандарыма қонаққа баратын кезде, ол тағы да қорқыта
бастады. Бір сөзге келіспей қалдық, сосын ол:
-Менің ашуыма тие бермеші, әйтпесе мүлдем ешқайда бармай
қоямын,- деп мені қорқытты. Бұл да манипуляция. Мен:
-Жарайды, барғың келмесе бармай-ақ қояйық, Эльдар барғысы
келмеді деп айтамын,- дедім.
Осыдан кейін ол ешқашан манипуляцияны қолданған жоқ. Сіздің
де жігітіңіз солай істейтін болса, жарайды деп келісуге
тырысыңыз. Бір рет келісіңіз, екі рет келісіңіз, үш рет келісіңіз.
Ол сосын сізге манипуляцияның өтпейтінін түсінеді.
Некеге дейін...
127
Бұл тақырып жігітімен айырылысқысы келіп, бірақ айырылыса
алмай жүрген қыздарға арналады. Яғни жігітіңіз сізді бағаламай,
құрметтемей, қалай болса солай қарым-қатынас құрып жүрсе, сіз
онымен әлі де айырылысып кетпесеңіз, онда бұл тақырып дәл
сізге арналады.
Біздің планетамызда 3,5 миллиард ер адам бар екен. Қазақстанда
18 миллион адам бар. Оның 9 миллионы ер адам. 9 миллион адам
еркек, ал біз болсақ өзімізге ұнамайтын қасиеттері бар немесе
түзегіміз келіп, одан жалынып, жалбарынып жүретін ер адаммен
әлі де біргеміз. Не үшін біз солай жасаймыз? Біз түкке тұрғысыз
жігітпен қосыламыз да, ол бізді адам құрлы көрмейді. Ол бізді
бағаламайды. Ал біз оны жақсы көріп, оның мәселелерін шешуге
тырысамыз. Ол бірде жоқ болып кетіп, мәселесі пайда болса
қайтып келеді. Ал біз әйел адам соған мәзбіз. Ол қиыншылық
кезде басқа қыздарға емес, тек сізге ғана келеді. Сосын біз
өзімізді ерекше сезінеміз. "Ол маған келіп қиыншылығын айтып,
ашылып жатыр, жүрегін ашып жатыр, демек мен оның өмірінде
ерекше орын алып жатырмын,- деп ойлаймыз. Жоқ олай емес.
Білесіз бе, не үшін ер адамдар көңіл-күйі де, өмірі де, қыздармен
қарым-қатынастары да керемет болып жатқан кезде сізге
келмейді, ал басына іс түскенде сізді іздеп, құшағыңызға жайыла
кетеді. Не үшін? Себебі, сіздің ыңғайлы болғандығыңызда және
ер адам өзінің самооценкасын көтеріп, өзінің біреуге керектігін
сезінуде.
Қарым-қатынасыңыз керемет, егер жігіт жақтан сізге күшті сезім
бар болып жатса, әрине, қолдау көрсету өте жақсы нәрсе.
Ал егер жігітіңіз бірде бар, бірде жоқ, бірде көл, бірде шөл,
қиындық туғанда ғана келіп, күшті болып 1 апта жүріп, қайтадан
сол әдетіне басса, онда ер адам сол қиыншылық кезінде өзінің
біреуге керектігін сезінгісі келеді. Есіне кім бірінші түсетінін
білесіз бе? Ол үнемі қабылдай білетін, үнемі күліп қарсы алып:
Некеге дейін...
128
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ҚАЙ КЕЗДЕ ЖІГІТТЕН БАС - Сабира Нурпеисқызы

text:
ҚАЙ КЕЗДЕ ЖІГІТТЕН БАС
ТАРТУ КЕРЕК БОЛАДЫ?
"Жаным, барлығы жақсы болады, сен маған керексің",- деп айта
алатын қызды есіне алады екен. Сосын жағдайы жақсарады.
Көңіл-күйі көтеріледі. Басқа қыздар бар екенін түсінеді.
Солармен таныстық басталады. Сізбен іші пысады, тағы әдетіне
басып, жоқ болып кетеді.
Егер жігітіңіз қазір сізге бақытсыздық әкеліп жатса, ол
манипулятор болуы мүмкін. Енді не үшін сіз оны үнемі
қабылдап, кешіріп, сөзіне сенесіз? Көп әйел адамдар "Мен оны
жақсы көремін",- деп махаббаттарына ысыра салады. Бұл
махаббат емес. Бұл әйел адамның табиғатында бар, біреу үшін
уайымдау, бауыр басқаннан кейін ол адамды уайымдайсың, сіз де
сол адамды түзу жолға қойып, түзеп алғыңыз келеді. Ресейдің
фильмдерінде болады ғой, басында жігіт бабник болады,
қыздармен көп жүреді, өтірік айтады, сосын аяқ асты қызының
сондай керемет, күшті екенін түсініп, қайтып келіп, 180°-қа
өзгеріп, отбасыны бірінші орынға қоятын адамға айналады. Міне,
біздің сондай арманымыз бар сияқты.
Біздің ойымызда тұратыны ол жаман адамнан жақсы адамды
шығару керек. Егер біз өмірімізде бір керемет, барлық қасиеттері
біздің арманымыздағы жігітке сәйкес келіп тұратын болса, неге
екені белгісіз ол адамға қарағымыз келмейді. Бізге керісінше
жаман адамды түзеген ұнайды. Ал жақсы адамның түзететін жері
жоқ қой, жақсы адам тым іш пыстырарлық, сізді ренжітпейді,
жылатпайды, айтқаныңызды істейді, артыңыздан жүгіреді. Қарап
тұрсаңыз керемет еркек. Сол сіздің күйеуіңіз болса,
арманыңыздағы
күйеуіңіз
болады.
Бірақ
біздің
бір
қырсықтығымыз бар және төмен самооценка. Егер біз ер адамды
қабылдай алатын болсақ, кешіре берсек немесе өзіміз бірінші
қадам жасай берсек, демек біздің самооценкамыз өте төмен.
Егер бірде бар, бірде жоқ жігітпен айырылыспасаңыз, сіздің
алдағы бірнеше жылыңыз қалай өтетінін айтайын.
Біріншіден, сіздің барлық уақытыңыз, минутыңыз ол жігітті
түзеумен өтеді.
Некеге дейін...
129
Екіншіден, түзеп жатқан уақыттың барлығында айналаңыздағы
бүкіл керемет, красавчик, сіз десе жанын беретін жігіттердің
ешқайсысын көре алмай қаласыз. Себебі, сіздің назарыңыз тек
қана сізді бағаламайтын жігітте. Сосын жігіт сізді жақсы көремін,
екеуміз үйленеміз деп, сізді әйел қылып алады.
Әрі қарай не болатынын айтайын. Егер ол жігіт намаз оқымаса,
Алладан кешірім сұрамаса, түзелемін деген ниеті болмаса,
үйленгеннен кейін жігіт екі есе жаман жақтарын көрсете
бастайды. Тойға дейін жақсы болған адам, тойдан кейін сол
жақсы болған қасиеттерінің, жақсы амалдарының жартысын жоқ
қылады. Тек қана жартысы ғана қалып қалады. Тойға дейін сізге
көрсетпеген жаман қылықтарын, тойдан кейін барынша көрсетуге
тырысатын болады. Барынша сізден құтылуға тырысатын жігіт
сияқты көрінетін болады.
Енді ойланыңыз. Қазір сіз қиналып, жылап жатырсыз.
Араларыңыз суып кетіп, ол артыңыздан жүгірмек түгілі сізді
жүгіртіп қойған. Тойға дейін сіз осындайсыз. Сіз "ертең бір үйде
тұрамыз, ол мені күнделікті көреді, таңертең шайын беремін,
түнде басқа нәрсесін беремін, сол кезде менен айналшықтап
шыға алмай қалады, күнде боянамын,- деп ойлайсыз. Иә, негізі,
бұл ойыңыз дұрыс. Бірақ сіз үнемі жаман қасиетке жақсылықпен
жауап бере алмайтын боласыз. Неге екенін білесіз бе? Тіпті қазір
мен айта аламын, менің күйеуіммен тұрып жатқаныма аз уақыт
өтті, соның өзінде ол мені ренжітіп қойса, аяқ асты ашуланып
кетсе, сабыр сақтап оған "таспен ұрғанды, аспен ұр" деген
мақалды қолдана алмай қаламын.
Сіздің қазіргі нашар жігітіңіз ертең тура осы нашар қылықтарын
көрсетуді жалғастырады. Сол кезде бетіне күліп, жақсы болып,
идеально әйел бола аласыз ба? Тойдан кейін одан сайын истерика
басталады. "Неге достарыңа кете бересің? Неге үйде
отырмайсың?" - деген сияқты жылайтын сөздеріңіз пайда болады.
Некеге дейін...
130
Не істеу керек?
Біріншіден,
егер
жігітіңізді
қазір
тастай
алмасаңыз
самооценкаңызды көтеру керек. Қалай сіздің планкаңыз сол
жігіттің дәрежесінен сәл жоғары көтеріліп, өзіңіздің
самооценкаңыз түзелген кезде, басыңызда идея пайда болады. Өз-
өзіңізге күле бастайсыз. "Қалай мен осы жігітпен сөйлестім,мен
өзімді соншалықты ұмытқаным ба?"- деп күле бастайсыз.
Егер де сіздің самооценкаңыз төмен болып, ол жігітпен "болды,
мен айырылысамын"деп нүктесін қойсаңыз, мұндай қарым-
қатынастан құтылғаныңызға әзірге қуанбайсыз. Себебі, сіз
салдарынан құтылдыңыз, ал себептен құтылған жоқсыз. Себебі
қандай? Ол төмен самооценка. Қазір жігітіңіз өтірікші, бабник,
сізді мүмкін ұратын шығар, мүмкін боқтайтын шығар, мүмкін
жоқ болып кететін шығар. Осының барлығын түзетіп, артыңыздан
жүгіртетін керемет жігіт қылғыңыз келсе, оданда барлығын қазір-
ақ тастаңыз. Себебі, бұл бос уақыт өткізу. Өтірікшілер әрқашан
өтірікші болады. Манипуляторлар әрқашан манипулятор болып
қала береді. Бабниктер бабник болып қала береді. Ғасырлар бойы
әйел адамдар ер адамды өзгерткісі келетін. Бірақ менің
байқауымша әйел адам өзі өзгермесе, өзінің көзқарасы өзгермесе
бұдан ешқашан нәтиже шықпаған. Яғни өзі бір қалыпта қалып
қалады. Төмен самооценка, сенімсіздік, тәуелділік осының
барлығы бар, бірақ жігітті өзгерткісі келеді. Бұл нәрседен
ешқашан нәтиже шықпаған.
Бұл адамнан бас тарту керектігін қалай түсінуге болады?
Біріншіден, жүріп жүрген жігітіңізді ата-анаңызға таныстыруға
қорқасыз. Жігітіңізді достарыңызға таныстыруға қорқасыз.
Таныстарыңызға айтатынын айтып, бетпе-бет кезіктіріп, бір жерде
отыруға ұяласыз, қысыласыз, қорқасыз. Сізде қорқыныш бар
немесе сіздің жігітіңіз шынымен де ұнамауы мүмкін. Әйтеуір бір
жерін, қасиетін ата-анаңыз да, достарыңыз да құптамайды.
Барлығының айтатын сөзі бір. Сол кезде сізге ойлану керек. Не
үшін оларға бұл жігіт ұнамауы мүмкін? Бірақ сіз жігітті ақтап
алуыңыз мүмкін. «Менің ата-анам оны жақын танымайды, олар
түсінбейді оны»,-деп ойлауыңыз мүмкін. Сыртынан барлығы
жақсы болып көрінеді. Сіз қарым-қатынастың ішінде жүріп,
Некеге дейін...
131
махаббатқа көзіңіз байланып жүрген кезде, олар да сіздің
жігітіңізге ғашық емес қой? Сондықтан жігітіңізбен танысқан
адамдар "ақты ақ, қараны қара" деп айта алады. Факттарға
көзіңізді жұмбаңыз. Көзіңізді жаппаңыз. Сүйікті ер адам, сізді
жақсы көретін ер адам ешқашан қызды артынан жүгіртіп
қоймайды. Жылатпайды, тіпті қыздың жылап жатқанын көрсе
жүрегі жарылып, ашуланған түрін жұмсартып, сізді бірден
тынышталдыруға тырысады. Егер ұрыс кезінде ол еркекпен
ұрсысып жатқандай ауыр сөздер айтып "мен сенімен ұрсысып
жатқанда ештеңе көрмей қаламын, өз-өзімді ұстай алмай
қаламын" деген сияқты сөздерді айтса, онда бұл ер адам ертеңгі
күні қатты ашуына тисе қол көтере алатын адам деп айта аламын.
Себебі, сіз өзіңізді ұстап жатырсыз ғой онымен ұрсысқанда,
боқтағыңыз келсе де боқтамайсыз, ұрғыңыз келсе де ұрмайсыз.
Тіпті жыласаңыз да оны кемсітіп, намысына тиетін сөздер
айтпайсыз ғой? Егер сізді жақсы көрсе, ашуына тиіп тұрсаңыз да
өз-өзін неге ұстай алмайды? Демек ол сіздің көңіліңізге қарағысы
келмейді деген сөз. Оған сіздің көңіліңіз, сыйластығыңыз,
құрметіңіз әзірге маңызды емес деген сөз.
Немесе тағы бір нұсқа бар. Ұрыстан кейін сіз ешқайда кетпейсіз,
көңіліңіз қалса да бәрібір жақсы көріп, әрі қарай татуласып
кешіре салатыныңызды біледі. Мүмкін дәл солай сіз бағаңызды
түсіріп алдыңыз. Мен түсініп тұрмын, жақсы көремін деген
сезіміңіз бар, бауыр басып қалдыңыз, қаншама уақыт өтті,
қаншама энергияңызды жұмсадыңыз, байланып қалдыңыз.
Сізге қазір сұрақ қойғым келеді. Сізге депрессияда болған
ұнайды ма? Стрессте үнемі жүрген, үнемі жылаған, ашуланған
сізге ұнайды ма? Кешке жақын ол қоңырауды алмаса, сізге жауап
бермесе жынданып, уайымдап, не істеп жатыр, кіммен жүр, қайда
жүр, неге хабарласпайды деген сұрақтарға үнемі жауап іздеп,
соның аузына қарап отырған ұнайды ма?
Сонымен бұл жігітпен айырылысқыңыз келмейтін екі себеп бар.
Біреуі төмен самооценка, екіншісі оның махаббатын, сізді
құрметтеуін күту. Аяқ астынан ол өзгеріп, сіз жеңетін сияқтысыз.
Көп әйел адамдар жалғыздықтан қатты қорқады. Біз жек көреміз
жалғыздықты. Бұл жігіттен айырылып қалсақ, басқа ешкімді
Некеге дейін...
132
таба алмайтын сияқтымыз. 40-50 жастағы үлкен кісілер емеспіз
ғой. Балаларымыз жоқ. Мүмкін беріліп қойған шығарсыз, "мен
қазір бұл жігіттен айырылып қалсам, мені ешкім әйел қылып
алмайды"- деп ойлайтын шығарсыз. Сол үшін барлық отына да,
суына да төзіп жүрген шығарсыз. Немесе ол сізге өтірік айтты:
міне 1-2 айдан кейін той,-деп қыздығыңызды алып қойды. Сіз ата-
анаңызға айтып қойдыңыз. Айырылысқыңыз келеді, бірақ
жанындағы себептер өте көп.
Мен сізге барлығы уақытша деп айтқым келеді. Біз дәл қазіргі
сәттен қорқамыз. Дәл бүгін бізге анамыз ұрысады, дәл қазір бізге
туысымыз сөйлейді. Дәл қазір мен қиналамын жігіттен айырылып
қалсам. Бірақ біз бір жылдан кейінгі, екі жылдан кейінгі уақытты
ойлағымыз келмейді. Ойлаңызшы екі жылдан кейін не болады
өміріңіз? Дәл осы жігітпен қиналып жүргендей, әлі солай
қиналып жүресіз ба? Не өзгереді? Егер қазір сізге жаман қарым-
қатынасы бар, сізді қинайтын адамнан бас тартсаңыз, екі жылдан
кейін сіз өміріңізді қалай өзгертесіз? Мүмкін осы жігіттен бас
тартқаннан кейін, алдыңызға керемет жігіт кездесетін шығар.
Сізді бағалайтын, көңіліңізге қарайтын, алақанында ұстайтын,
сұратпай-ақ көңіл бөлетін, сізді уайымдап жүретін, сіздің кез-
келген арманыңызды орындауға дайын жігіт кездесетін шығар.
Дәл қазіргі уақытпен өмір сүрудің қажеті жоқ сізге. Себебі,
қазіргі нәрседен қорқатын болсаңыз, ертеңгі керемет бақыттан
айырылып қалуыңыз мүмкін.
Қазіргі сөйлесіп жүрген жігітіңіз сізбен бірге болуға тұрарлық
емес екенін қалай түсінуге болады?
Біріншіден, өтірігін көп айтады. Сіз, мысалы, оны тексеруіңіз
мүмкін. Қайда болды, кіммен болды? Ал ол сіздің сол шындықты
білетініңізді білмей жатып, өтірік айтады. Мүмкін досымен
клубта болған шығар. Ал сізге: «Анама көмектестім, телефонды
алған жоқпын»,- деп айтады. Мүмкін сізге "жұмыста болдым" деп
айтқан шығар. Ал сіз бүгін оған демалыс екенін білесіз. Мүмкін
сізге: телефон батарейкасы өшіп қалды,- деуі мүмкін. Ал сіз
досыңыздан білдіңіз, қолы бос, сізге хабарласа алады. Яғни сіз
біліп қойған кез-келген өтірік.
Некеге дейін...
133
Екіншіден, изменадан ұстасаңыз, тіпті төсек қатынасы оларда
болмаса да, жай ғана телефонмен танысса, лайк басып, оған
"танысайық қарындас" деп жазса, жай кездесіп қалса, кафеде
екеуі қол ұстасып отырса, жалпы измена деген - кез-келген басқа
қызбен сөйлесіп, қарым-қатынас құруға тырысуы. Бұның
барлығын біліп қойып, ол сізге: «мен сені тексердім, сен түсінбей
қалдың»,- деген әңгімелерінің барлығы бос сөз. Барлық жігіт
100% бірнәрсені ғана айтады. Ол менікі емес, ол досымдікі. Мен
сөйлескен жоқпын, досым сөйлесті. Маған хабарласқан жоқ,
досыма хабарласты. Немесе сізге керісінше жау шаптыруы
мүмкін. "Не үшін телефонымды ақтарасың? Не үшін менің
атымнан кіресің? Қандай құқығың бар мені тексеруге? Мен
білгенмін солай жасайтыныңды, әдейі сөйлестім ол қызбен",-
деген сияқты әңгімелер айтады.
Тұрмысқа дейін бір рет сізді алдап, басқа қызбен ұсталып қалса,
мен сізге 200% айта аламын, ол тұрмыс құрғаннан кейін сізді
алдап, басқа қыздармен сөйлесетін болады. Әрине, егер дінге
жақын болып, Алладан кешірім сұрап, ойын толықтай өзгертсе,
сондай кезде ғана түзеледі деген ойым бар. Ал басқа нұсқаларда
жоқ. Жігіт міндетті түрде әдемі қыздарға бір қараса, үнемі
қарайтын болады. Басқа қызбен бір сөйлессе, үнемі сөйлесетін
болады. Сіз мұны өзгерте алмайсыз.
Өзіңізге сұрақ қойыңыз. Егер сіз бір жігітпен сөйлесіп, жігітіңіз
жасаған қылықты сіз жасасаңыз, жігітіңіз біліп қойғанда
ашуланар ма еді? Қызғанар ма еді? Сізбен айырылысып кетер ме
еді? Егер иә деген жауап болса, онда бұл 100% измена. Егер ер
адам сізге ештеңе бере алмаса, тіпті уақытын бере алмаса, оның
көлігі жоқ 27-ге келді, 30-ға келіп қалды, сізге ойлану керек.
Студент болса онда көп нәрсе кешірімді. Себебі, студент
жігіттердің өмірлері әлі алда. Ол сізге кішкентай сағыз берсе де
оған қуануға болады. Артық нәрсені сұрау әзірге керек емес. Ал
егер ол оқуын бітіріп, жұмыс істеп жүрген адам болса немесе
оқуын бітіріп жұмыс істемейді, ақшасы жоқ, анасымен бірге
тұрады, өзіне жауапкершілігін алғысы келмейтін адамнан бас
тарту керек. Ақшаны достарынан, картадан, ойыннан, қарыздан,
әйтеуір, бір жерден тауып, өз еңбегімен емес біреудің жеңіл
табылған
Некеге дейін...
134
ақшасымен жүретін жігіт болса, ондай адамнан бас тарту керек
болады. Өз таңдауыңыз, өз қалауыңыз.
Бірақ мен үнемі айтатын нәрсем - жігітпен жүргенде
потенциальды түрде күйеуім деп қарайсыз, иә? Жайдан-жай
жүріп жатқан жоқсыз ғой. Егер сіз өзіңізге күйеу таңдап
жатсаңыз, міндетті түрде миды қосу керек, жүректі өшіру керек.
Ойланатын кезде жүректі, сезімді, махаббатты, бауыр басып
қалдым деген нәрсенің бәрін өшіру керек. Тек миды қосу керек.
Ол ертең сізге не бере алады? Сіздің жігітіңіз бұрын ажырасқан
болса, балалары болса, ал сіз әлі қызсыз. Негізі Құранда да "тең-
теңімен" делінген. Егер сіз қазір ажыраспаған қыз, таза болсаңыз,
ал жүріп жүрген жігітіңіз ажырасып кеткен, баласы бар, алимент
төлеп жүрген біреу болса, онда ондай адамнан бас тарту керек.
Өмір бойы қиналғыңыз келмесе, бас тартыңыз.
Егер сіздің жігітіңіз ешқашан сізге ақшасын жұмсамаса одан бас
тартыңыз. Сіз бір жыл жүріп жүрсіз, жарты жыл жүріп жүрсіз,
тіпті сізге бір тиын да жұмсаған жоқ. Кешірім сұрағанда да,
кездескенде де далада жүресіздер. Әрине, егер студент болмаса.
Бірақ менің күйеуім студент кезінде де қайдан ақша табатынын
білмеймін, әйтеуір тиын-тебен тауып, маған келіп, кішкентай
дүниелерді жасаса да, арзан болса да менің көңіліме қатты
жағатын. Сыйлық болмаса да асханада отырып тамақ жеуіміздің
өзі мен үшін өте керемет болатын. Себебі, бұл жігіт жұмысы жоқ
студент болса да, ақша тапты.
Ал егер жігітіңіз сізден аяйтын болса, қазірдің өзінде аяйтын
болса, елестетіңізші, тойдан кейін не істейді? Жалындырып
қояды. Қазіргі кейбір еркектерге тіпті керек заттарыңды алдырту
қиын. Сондықтан ойланыңыз.
Некеге дейін...
135
Сізді қолданып жүрген жігітті қалай тануға болады? Қалай
түсінуге болады?
Бұны түсіну қиын емес. Біріншіден, ол екеуіңіздің қарым-
қатынастарыңызға ешнәрсе бермейді. Яғни барлық амалдың
инициаторы сіз боласыз. Ол сізге не уақыт бермейді, не сыйлық
бермейді, не көңіл бермейді, жалпы айтқанда сіз үшін талпыну
болсын, тырысу болсын ештеңе жоқ.
Сіз іздесеңіз ғана әңгіме болады. Сіз сұрасаңыз ғана келеді. Сіз
жоқ болып кетсеңіз, сізді іздемейді, сұрамайды. Мысалы, оған
ренжіп, күні бойы оған хабарласпай қоясыз немесе екі-үш күнге
жоқ болып кетесіз. Сол сәтте ол сіздің қырсығып жатқаныңызға
екі-үш есе қырсығып, жауап қатпай қояды.
Егер ол сізді көндірсе, "өлердей жақсы көремін, сен үшін
барлығын жасаймын, қолымнан келгенін жасаймын, үлде мен
бүлдеге ораймын"- деген әңгімелерді айтады. Бірақ ісіне келген
кезінде ешнәрсе жоқ. Ол тек қана сөзбен сізді жақсы көреді. Ол
айтады "мен сені жақсы көремін, ал сосын көлігіңді бере тұршы"
немесе "мен сені жақсы көремін, 5000 теңге жібере тұршы, кешке
жақын қайтарып беремін" дейді де, мүлдем қайтармауы мүмкін.
"Мен сені жақсы көремін",- деп бір көмек сұрайды. Егер сіз
көмектеспесеңіз, ренжіп, қабағын түйіп, қырсығып жоқ болып
кетеді.
Мұндай сәттерде сізде интуицияңыз оянады. Интуиция міндетті
түрде сізді қолданып жатқанын айтады. Мүмкін сіздер қазір
төсек қатынасына түсіп қойған шығарсыздар. Мен сені жақсы
көремін, біз екеуміз үйленеміз, мен ата-анама айтып қойдым,-
деп көндіруі мүмкін. Мүмкін ата-анасына айтқан шығар.
Мынандай жігіттер болады, әрбір сөйлескен қыздың барлығын,
анасына айта береді. Бұл ол үшін қалыпты. Ал сіз: "анасына
айтты ғой, мені таныстырды ғой, демек шынымен де жақсы
көреді, шынымен де екеуміз үйленеміз",- деп ойлайсыз. Ол "Мен
сені жақсы көремін, мен еркекпін, маған керек ол нәрсе. Сенімен
болмасам онда басқа біреумен боламын",- деп манипуляция
басталады.
Некеге дейін...
136
Достарыңызбен бөлісу: |


title: СІЗДІ ҚОЛДАНЫП ЖҮРГЕНІН - Сабира Нурпеисқызы

text:
СІЗДІ ҚОЛДАНЫП ЖҮРГЕНІН
ҚАЛАЙ БІЛУГЕ БОЛАДЫ?
Сіз беріліп қоясыз. "Егер сен қыз болсаң, онда маған дәлелде",-
деген манипуляциясы болады. Қалай сіз оған жыныстық
қатынаста беріліп қоясыз, ол бірден сізді қолданатын болады. Не
үшін кездеседі? Тек қана өзіне керек нәрсесін алу үшін.
Ешқандай кездесу, киноға бару, кафе, ресторан, сыйлықтар, 8
наурыздағы құттықтау, түнгі 00:00-де келіп сізді туған күніңізбен
құттықтау, ешнәрсе жоқ. Тіпті уақыт бөлмейді. Ол сізді есіне тек
қана төсек қатынасы керек болып қалған кезде түсіреді. Ал сіз
одан бас тарта алмайсыз. Сіздің құлағыңызға өтірік әңгімелерді
құятын болады. "Менікі ешбір қызға қозбайды, тек саған ғана.
Қанша қыздармен болып көрдім, мен сондай жаман жігіт болдым.
Бірақ саған келген кезде мен өзгердім. Басқаларға қарай
алмаймын. Сені көрсем миым өшіп қалады. Басқа қыздардың
барлығы маған жеккөрінішті, төсек қатынасынан кейін мүлдем
жек көріп кетемін ондай қызды. Ал сенімен олай емес. Сені
құшақтағым келеді. Сені сүйгім келеді"- деген сияқты неше түрлі
сөздерді құлағыңызға құюы мүмкін.
Мен не үшін қазір төсек қатынасы туралы тақырып қозғап
жатырмын? Себебі, маған бірнеше қыз жазды. "Болып қойдым,
қазір өкінемін. Болып қойғанның өзінде қазір жігітім келіп
тұрады, көрісіп тұрамыз. Мен түсінбеймін мені жақсы көреді ме,
әлде қолданып жүрме?". Дәл осы тақырыпты қозғаған себебім
осы.
Егер сізбен тек төсек қатынасы үшін ғана кездесіп жатса, мысалы,
зайырлы көзқарасты жігіттер бар. Сіздің қыз емес екендігіңізге
мүлдем көңіл аудармайтын, оларға маңызды емес. Бірақ ондай
емес жігіт болса, егер ол өзінің әйелі таза, қыз болғанын қаласа,
онда сізді қолданып-қолданып тастап кетеді.
Қазіргі жігіттердің екі көзқарасы бар. Біріншісі - зайырлы
көзқарас. Яғни оған тойға дейін бола ма, тойдан кейін бола ма
маңызды емес. Ал екінші көзқарас- тек қана таза қызды әйел
қылып үйге алып келеді. Үйде оның ақ төсегін тексереді. Қыз
болып келгендігіне жеңгелері көрімдік сұрайды. Сондықтан егер
Некеге дейін...
137
сізге "Мен сені жақсы көремін, екеуміз үйленеміз",- деген
әңгімелерді айтып, тіпті бір жыл уақыт өтпей ол жігітпен болып
қойсаңыз, бірден сізде "мені қолданып жүр" деген ой пайда
болады.
Қалай тексеруге болады? Алпыс күн бойы оған кешке шықпай,
тек қана күндіз шығу. Соны қолданып көруге болады. Бірақ егер
қазіргі жігітіңіз жай ғана жарты сағат отырып әңгімеңізді тыңдау
үшін келмесе, тек қана жыныстық қатынас үшін ғана келіп, тіпті
бір кездесуіңіз ондай қатынассыз бітпесе, онда бұл адам сізді
қолданып жүр деген сөз. Яғни оның өмірінде басқа беретін әйел
жоқ. Оңай, тегін берілетін тесік ол сіз (сізге жету үшін осылай
грубо айтайын).
Ертең ол сізді әйел қылып алса да, тұрмысқа шыққанда бетіңізге
басады. "Сен маған беріліп қойдың, мен болмасам басқа жігітке
де беріліп қояр едің". Немесе "қан болған жоқ" деген сияқты
әңгімелері басталып, сізден күмәндана бастайды.
Тойға дейін сіз шыдаған жоқсыз. Бағаңызды, құндылығыңызды
түсіретін, кінәлайтын сөздерді айта бастайды. Тойға дейін өзінің
қыздығын сақтаған қыз бала, еркек үшін өмір бойы бағалы болып
өтеді. Біздің қазақи менталитетімізде сол.
Сізді қолданып жүргенін тағы қалай түсінуге болады?
Егер сіз жұмыс істеп жүрген қыз болсаңыз, ол жұмыс істемей
жүрген жігіт болса немесе ақшасы бар, жұмыс істейді, бірақ сізге
ешқандай ақша жаратпайды. Кафеге барған кезде не бөліп
төлейсіздер немесе сіз ғана төлейсіз. Ол: "Менің ақшам бітіп
қалды, мен ұялып жүрмін сенімен кездесуге",- деп айтуы мүмкін.
Менде бар ғой, менікі сенікі деген болмай-ақ қойсын, біз
отбасыдай болып кеттік,- деген сияқты сөзіңізді күтеді. Ол үнемі
сіздің көлігіңізді сұрауы мүмкін. Немесе сіздің пәтеріңіз бар және
азаматтық неке болып жатса, сіздің үйіңіз үшін сізді қолданып
жүруі мүмкін. Ол сізден ақша сұрауы мүмкін. Ақшаны
бермесеңіз ренжиді. Немесе жүріп жүргеніңізге 5 жылдан асып
кетті, бірақ әлі күнге дейін ол сізге "маған тұрмысқа шықшы,
Некеге дейін...
138
үйленейік" деген сияқты ұсыныс жасап жатқан жоқ. Қазіргі кез
ол үшін ыңғайлы. Немесе сіз оның запасной вариантысыз.
Сізге 100% көмектесетін үш вариант бар, яғни түсінуге
көмектеседі.
Біріншіден, бұл интуицияңыз. Егер интуицияңыз "бұл ер адам
сізді қолданып жатыр, бұл адам сізді жақсы көрмейді, тек бос
уақыты үшін ғана сенімен жүріп жүр",- деп айтып жатса,
тыңдаңыз интуицияңызды. Интуиция бостан бос айтпайды.
Екіншісі, егер қарым-қатынастың бүкіл жұмысын сіз жасап
жатсаңыз, 80%-ын сіз жасайсыз, ал 20%-ы оның келісуімен ғана
өтетін болса, онда ойлану керек.
Үшіншісі, егер сізге ешқандай нәзік, жұмсақ махаббатын
көрсетпесе, ойланыңыз. "Мен сондай қатты адаммын",- дейді.
Ешқандай көңіл бөлу жоқ. Ешқандай достарымен кездесуге бірге
шығару, үнемі сізді достарынан тығады, ешкімге көрсеткісі
келмейді, өтірік қызғанамын дейді, ал негізінде ол сіз туралы
ешкімге айтқан жоқ. Сырттай ғана біледі немесе ол сіз туралы
айтқандай болады да, бірақ негізінде бірінші қызы туралы
айтатын шығар.
Сондықтан ойлану керек. Мүмкін мынандай сұрақ туындайтын
шығар:
Егер оған бәрібір болса, онда неге ол менімен айырылысып
кетпейді?
Неге ол мені тастап жай ғана нүкте қоя салмайды.
Менің жалғыз жауабым: жай ғана оған аяқ асты керек болып
қалуыңыз мүмкін. Сондықтан сізді запасной вариант ретінде
ұстап отырады. Не үшін керек болып қалатыныңыз маңызды
емес. Төсек үшін ба? Эмоцияналды дәрежеде ма?Қиыншылық
туғанда сізге келеді, көмек сұрайды. Мүмкін осы үшін керек
болып қалатын шығарсыз. Ал сізбен айырылысатын болса, "басқа
қызым бар"-деп тастап кетіп қалса, ол оған керек кезде қайтып
оралмауы мүмкін. Орала алмауы мүмкін, яғни сіз оны
қабылдамайсыз. Сол үшін сізді алдап, бүгін-ертеңімен тойдырып
жүре береді. Ол оған бәрібір емес сияқты өтірік түр жасауы
мүмкін. «Мен сені бүгін түсімде көрдім»,- деп айтуы мүмкін.
Бірақ мұның барлығы өтірік.
Некеге дейін...
139
Бұл тақырыбымыз самооценка жайлы болады. Яғни біз өзімізге
деген сенімділік, ер адаммен қарым-қатынастың ең маңызды
факторы жайлы сөйлесеміз. Ер адаммен қарым-қатынас құрғанда
90% нәтижелі қарым-қатынас қайдан шығады? Ол әйел адамның
самооценкасының күшті болуына байланысты. Егер сіздің қарым-
қатынасыңызда нәтиже шықпай, не болып жатқаны түсініксіз
болса немесе өміріңізге үнемі измена жасайтын жігіттер, сіздің
ойыңыздан шықпайтын немесе ренжіте беретін жігіттер кездесе
берсе, ең бірінші ойланатын нәрсе не? Ол сіздің самооценкаңыз.
Қаншалықты ол жоғары? Қаншалықты өзіңізді жақсы көресіз?
Қаншалықты өзіңізге сенімдісіз? Адамның өзін бақытты,
бақытсыз сезінуі самооценкаға байланысты деп айтар едім. Неге
екенін білесіз бе? Себебі, бақытсыз адамның сөзін тыңдасақ, олар
не деп айтады? Менің қолымнан ештеңе келмейді, үнемі
нәтижесіз амалдар шығады, бірнәрсені бастасам аяғына дейін
жеткізе алмаймын, мені тастап кете береді, мына жігіттен
айырылып қалсам басқа ешкім менде болмайды. Жалпы
самооценкасы төмен адамның сөздерін айтады. Сол сөздер
арқылы ол адам өзін бақытсызбын деп есептейді. Ал бақытты
адам не істейді? Айналамдағы самооценкасы ұшып тұрған
қыздарға қарап, мен олардың бақытты екенін көремін. Олар
ешнәрседен күмәнданбайды. Әрнәрсеге жеңіл қарайды. Ештеңені
қиындатпайды. Мысалы, самооценкасы төмен адамның өмірі
үнемі қиыншылыққа толы болады, әр кішкентай нәрсеге
ашуланып, ренжіп, "неге менімен үнемі осындай болады"- деп,
сондай сөздер арқылы самооценкасында, бақытсыздығында
арттырады. Ал бақытты адам не істейді? Мысалы мен өте сирек
ашуланамын. Мені ашуландыратын тек қана менің шекарамнан
біреу өтсе, сол мені ашуландыруы мүмкін. Ал ол дұрыс нәрсе.
Самооценкасы жоғары адам тек сол нәрсе үшін ғана ашулана
алады. Ал өзіне байланысты емес, сырттағы мәселелерге адам
жеңілірек қарауы керек. Мысалы мен талай жағдайларды естідім.
Пойызға үлгермей қалды, автобусқа үлгермей қалды, сол
үлгермей қалғанның есебінен ол өмірін сақтап қалды немесе
жолдан махаббатын кездестіріп қалды, жолдан ақша тауып алды.
Некеге дейін...
140
Достарыңызбен бөлісу: |


title: САМООЦЕНКАНЫҢ - Сабира Нурпеисқызы

text:
САМООЦЕНКАНЫҢ
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСҚА
ӘСЕРІ
Кеше бір фраза оқып қалдым: "Екі алған қыз басын төмен
түсіріп, көшеде келе жатты. Ал бес алған қыз секіріп қуанып,
мектептен қайтып келе жатқан. Күннің аяғында қуанып секіріп
жүрген қыз аяғын сындырып алды. Ал екі алған қыз басын төмен
түсіріп келе жатып жолдан ақша тауып алды". Әр мәселеге
осылай қарайтын болсаңыз, бұл да сіздің самооценкаңызға әсер
етеді. Яғни бірінші самооценканы көтеру керек. Соның
салдарынан қаласаңыз да, қаламасаңыз да жеңіл қарайтын
боласыз.
Сіздерге өзімнің отбасымның мысалында түсіндірейін. Күйеуім
екеуміз бір-бірімізге қарама-қайшы сияқтымыз. Мен машина
айдасам ешқандай жаман нәрсені көрмеймін, яғни менің
жолымды біреу кесіп жатыр ма, артымнан біреу сигнал беріп
жатыр ма немесе үнемі бағдаршамға түсіп қалдым ба, жоқ, мен
ондайды көрмеймін. Менің ашуыма ол тимейді. Себебі, мен
бақытты адаммын. Менің самооценкам жоғары. Ал күйеуімді
байқасам, ол нәрсе оны шаршатады екен. Әкемде де сондай. Ал
анамда самооценкасы сондай жоғары. Ол өзіне қарамайды.
Косметологқа барып, әдемі киімдер алып, яғни өзіне ақшаны
жұмсамайды. Мен үнемі "самооценкасы төмен адам, ақшасын
өзіне аяйды"- деп айтатынмын. Бірақ менің анамда ондай емес
екен. Мен сіздерге мұны мысал ретінде келтіріп жатырмын.
Самооценканың әрнәрседен пайда болып және жанында ер адам
өмір бойы септігін тигізетінін айтқым келіп жатыр. Анам үйде
бірнәрсені қаласа істейді, қаламаса істемейді. Әкеммен қырылып,
ұрсысып қалса да "мен істегім келмейді"- деп отыра береді. Яғни
"қас-қабағына қарап, өз-өзін жұлып жеп, шаршап тұрса да істеу
керек, күйеуінің көңіл-күйі түсіп кетеді" деген нәрсе жоқ. Менің
әкем соны біледі. Сол мінезін қабылдаған. Сол үшін осы күнге
дейін әкемнің біреумен сөйлескенін, басқаға көз салғанын немесе
көңіл жарастырғысы келгенін мен естіген жоқпын. Ондай
ешқашан болған жоқ. Анамды өте жақсы көреді, бір жерге кетіп
қалса іздеп отырады. Мен солай салыстырғым келеді.
Некеге дейін...
141
Самооценканың жоғарылығы сіздің жаныңыздағы адамды
тартады, себебі сіздің жаныңыздағы адам өзін ерекше сезінеді.
Сіздің күйеуіңіз немесе сөйлесіп жүрген жігітіңіз сіздің
жаныңызда өзін бағалы, құнды, ерекше екенін сезінеді.
Самооценка деген өзіне деген сенімділік. Әр сөзіңізде,
жүрісіңізде, көзқарасыңызда, сөйлеп жатқан кездегі дауысыңызда
ешқандай діріл, күмән, ойыңыз жеткізе алмау жоқ, оның барлығы
сызылып тасталу керек. Тіпті ер адамға қараған кезде, егер ол
сізбен танысқысы келсе, екі аяғыңызда нық тұрсыз, ер адамның
алдында соншалықты өзіңізге сенімдісіз. Самооценканың
жоғарылығы осы.
Өзіне деген сенімділік әйел адамға көп нәрсе береді. Өзіне
сенімді әйел деген ол құштарлы әйел. Самооценкасы жоғары адам
міндетті түрде өзінің кемшілігін басқа адамдарға ерекшелік
ретінде көрсете алады. Мысалы, менің бір таныс адамым бар. Ол
кішкене "р" әріпіне тілі келмейді, кекештеніп сөйлейді. Ол сол
кемшілігінен ұялады. Көп адамдар соның олай сөйлейтініне
күледі, мазақ қылады. Ол одан сайын комплекс етіп қабылдай
береді. Сол үшін өте аз сөйлейді. Тек таныс, жақын адамдарының
арасында ғана сөйлейді. Ал менің дәл сондай туысқан әпкем бар.
Ол ешқашан өзінің солай сөйлейтініне сөз қылған жоқ, ұялған
жоқ, өзін сондай сенімді ұстайды. Мен ол сөйлеп жатқанда
қызығамын. Әдемі сөйлейді. Соған қарап менің түсінгенім, екі
адамның қасиеті бірдей, бірақ өзінің сондай қасиетінен ұялатын
адамға қарасаң аяп кетесің. Ал екінші адамға қарасаң, өзіне
сондай жарасымды етіп көрсетеді. Сондай әдемі етіп көрсетеді.
Кемшілік деп те айта алмаймын. Өзіне жарасады. Дәл солай
самооценкаңыз жоғары болса, сіз кез-келген кемшілікті
ерекшелік ретінде көрсете аласыз. Сіздің сол кемшілігіңізді
айтқан кезде, қуанып, риза болып, соны өзіңізге тұрарлықтай етіп
қабылдайсыз. Ол кез-келген нәрсе болуы мүмкін. Томпақ
болсаңыз, демек формаларыңыз күшті. "Арық қыздарға
қарағанда менің етім бар, төсім бар, бұлшық еттерім бар"- деп
ерекшелік табыңыз. Томпақ қыздар өзінің ернін, дәу көзін,
әйтеуір, бір ерекшелігін тауып жақсы көреді.
Некеге дейін...
142
Егер сіздің самооценкаңыз төмен болса, сіз ер адамға дұрыс емес
сигнал жібересіз. Ол қандай сигнал? "Мені қолданып, тастап
кетуге болады" деген сигнал. Ер адам сізге қарағанда, сіз өзіңізге
сенімсізсіз, күмәндісіз, өзіңізге деген махаббатыңыз әлсіз екенін,
әр айтқан сөзіңізде дірілдесеңіз, жанында тұрғанына қарап ол
бәрін сезіп қояды. Оның ойынша "бұрын жігіттері де болмаған
шығар, бірінші болып сөйлесіп жатқан мен шығармын, оның
тәжірибесі де жоқ",- деп өзімен-өзі анализ жасай бастайды, сіздің
бағаңызды төмен түсіретін ойлары пайда бола бастайды. Сізді
қолдануға болады деген сигнал оянады. Сол сигналдардың
жанында қатар жүретін қандай сөздер? Мен оңай қолға түсетін
табыспын, мені оңай қолға түсіруге болады, менімен ойнауға
болады, мен барлығына келісе беремін, мен сені кез-келген
қателігің үшін кешіре саламын, себебі мен өз-өзімді
сыйламаймын. Міне, осындай сигнал ер адамға барады.
Ең үлкен қателік - біз сол кемшілігімізді жасырғымыз келеді, сол
кемшілігімізді ешкімге көрсеткіміз келмейді және соны жасыру
үшін, керісінше, адамдарға сол жайлы айта бастаймыз.
Толықтығымыздан ұялатын болсақ, соны жасырғымыз келсе
бетіне айта саламыз: "Арықтау керек еді, бірнеше кг. тастау керек
еді",- деп, өзіңіздің кемшілігіңізді оның көз алдына айта берсеңіз,
ол тек қана сол кемшіліктерді көре бастайды. Сіздің
толықтығыңызды, сіздің бетіңіздегі безеуді, сіздің орысша
сөйлеген кезде қателіктер жіберетініңізді барлығын байқай
бастайды. Себебі, сіз өзіңіз соған акцент қойдыңыз, яғни үлкен
көңіл бөліп, оған соны жеткіздіңіз.
Бізде қандай қателік және қалай жөндеуге болады?
Біріншіден, ешқашан өзіміздің ұялатын қасиетімізді адамдарға
айтпау. Мысалы, өзіңіз маңдайыңызда безеу тұрғанын көріп
тұрсаңыз, ешкімге оны айтпаңыз. Ұялып тұрған нәрсені өзіңіз
жеткізесіз ғой айтып, бұл төмен самооценканың белгісі. Ол адам
сіз айтпасаңыз оны байқамауы мүмкін. Мысалы, менің құрбым
өзінің тісінен және жағынан ұялады. Сондықтан күлген сайын ол
аузын жауып күледі. "Не үшін сен қолыңды жауып күлесің?"- деп
сұрадық. Ол: "Мен тісімнен ұяламын, менің тісім кішкентай,
Некеге дейін...
143
менің жағым кішкене алдыға шыққан",- деп айтты. Солай
айтқаннан кейін, ол күлген сайын, сөйлеген сайын менің көзім
оның жағы мен тістеріне түсіп кетеді ғой. Автоматты түрде
рефлекс сияқты. Содан кейін мен байқай бастаймын соның бәрін.
Сіз қалай кемшілігіңізді айтасыз және оның не үшін олай екенін
айтасыз, адамдар өмір бойы соған көңіл бөліп өтеді.
Ер адам әйелге қарағанда не ойлайды? "Фигурасы күшті екен
мына қыздың",- дейді. Ал фигураға дейін ең бірінші ер адамның
көзіне түсетін нәрсе не? Киім. Киім адамды өзіне тартымды етеді.
Басқалардан ерекшелендіреді. Өзіне жарасатын киім болса көркін
аша түседі. Егер бір ер адаммен танысқыңыз келіп тұрса, ер
адамның көңілін өзіңізге аударғыңыз келіп, ерекшеленгіңіз келсе,
ең бірінші өзгертетін нәрсе ол сіздің киімініз және киімнің түсі.
Ашық, қызыл, көк, күлгін, ақ пен қара түсті, әйтеуір бірнеше
киім белгілерінің түстері ортақ болуы, тіпті өзіңізді әдемі емеспін
деп есептесеңіз де, ер адам сіздің киінген стиліңізге қарап-ақ
ұнатып қалуы мүмкін. Себебі сіз ерекшесіз.
Ер адам әйелге қарағанда "немене тісі кішкентай, жағы қисық,
мынау 70 кг ғой, 10 кг артық шығар" деп ойламайды. Тіпті томпақ
қыздарға қараған кезде, ең бірінші өзінің ұнататын қасиеттеріне
қарайды екен. Кемшілікті емес, тек қана артықшылығын.
Әйел адамдар басында тек кемшілігін байқайды. Ал ер
адамдардың психологиясы ондай емес. Олар көзбен әдемілікті
көріп үйреніп қалған. Кез-келген әйел затына қарағанда, өзіне
ұнайтын қасиетін іздейді екен. Мүмкін көздері әдемі, мүмкін
шашы ұзын, мүмкін бойы немесе фигурасы, кеудесі, қылша белі,
әйтеуір, бір ұнайтын қасиетін ғана байқайды екен.
Некеге дейін...
144
Самооценканың тым жоғары болуы да жаман. Сіз өзіңізден
басқа ешкімді байқамайсыз. Тым жоғары самооценкасы бар
адамдар менің өмірімде сирек кездеседі. Неге екенін
білмеймін. Мүмкін ол жақсы шығар. Жұлдыздар, танымал
адамдар, блогерлер, мүмкін соларда "жұлдыз ауруы" бар
шығар. Тым жоғары самооценка деген. Бірақ өзімнің
айналамда әлі кездестірген жоқпын.
Ал тым жоғары самооценка неге жаман? Себебі ер адам ондай
әйелден қашады. Ол өзін оның жанында ешкім еместей
сезінеді, жақындауға ұялады, сөйлеуге ұялады. Ол ең алдымен
"Маған қарамайтын шығар",- деп ойлайды. Сондықтан сіздің
самооценкаңыз жоғары болып, өзіңізге сенімді болып тұрсаңыз
да, шіреніп ешкімді байқамай, бәрін өзінен төмен санау ол
дұрыс емес нәрсе. Тым жоғары самооценка өзімшілдік,
менмендікке жатады.
Самооценкасы тым жоғары, өзімшіл болып кеткен әйел адам
өзін еркектің жанында қалай ұстайды?
Тек қана идеалды ер адамдарды ғана таңдайды. Сөйлескен
кезде, өтініш айтатын кезде, дос ретінде, тіпті көшеде уақытты
білгісі келіп тұрса, әдемі емес, өзіне ұнамайтын жігіттен
сұраудан қашады. Себебі, өзін соншалықты жоғары сезінеді.
Ол адаммен сөйлесу маған тұрарлық емес деп ойлайды. Оның
дәрежесі емес деп ойлайды.
Айнаға қарағанда барлық әйел адамдарды өзінен төмен
санайды. Айнаға қарап "Мен ең әдемімін, менен әдемі ешкім
жоқ",- дейді. Өзінің құрбыларының жігіттерін өзін ұнататын
сияқты сезінетін болады. Сіз құрбыңызбен және оның
жігітімен кездестіңіз делік. Егер сіздің самооценкаңыз тым
жоғары болатын болса, оның жігіті, оның күйеуі, сізге бір-екі
рет кездейсоқ қараса, сіз өзіңіз туралы тым керемет ойлап,
жігіті
Некеге дейін...
145
Достарыңызбен бөлісу: |


title:
ТЫМ ЖОҒАРЫ
САМООЦЕНКАНЫҢ ЗИЯНЫ

text:
мені ұнатып қалыпты ғой деген
сияқты артық дұрыс емес
ойларыңыз пайда болады. Тым жоғары самооценкасы бар әйел,
өзінен төмен деп есептейтін әйелдердің кемшіліктерін айтып
отырады. Мүмкін өсек ретінде немесе әңгіме ретінде
құрбыларына айтып отырады.
Фигурасын, көзін, түрін,
жұмысын барлығын мақтанып айтып отырады. Басқа адамды
жамандаумен энергетикасы толады.
Самооценкасы қалыпты жоғары әйел:
1.Барлық ер адамға сыйластықпен қарайды. Тіпті ер адамның
бетін қайтарса да сыпайы жауап береді. Ешқашан дөрекі, суық
болмайды. Яғни, онымен танысқысы келген ер адам өз амалы
үшін өкініп қалмайды.
2.Айнаға қарағанда өте әдемі әйелді көреді.
3.Барлык әйел затына комплимент айтуға асық болады. Өзінен
әдемірек әйелдерге тамсанып қарайды және өзін олардан кем
сезінбейді.
4.Ондай әйел тәкаппар емес, оған қадам жасаған ер адам сұлу
болмаса да, оған мүмкіндік бере алады. Ол
өзінің
мүмкіншіліктерін шектемейді.
5.Өзінің бойында өзгертуге болатын, өзіне дәл қазір ұнамайтын
жерін өзгертуге тырысады. Жай ғана өзін кемсітіп қарап
отырмайды, оның әр қадамы өзін жақсартумен болады.
6.Әдетте оның ер адаммен қарым-қатынасы "дұрыс бағытта".
Яғни әйел өзінің кемшіліктерін қабылдай біліп, ер адамның да
өзгерте алмайтын қасиеттерін толық қабылдай алады.
7.Самооценкасы төмен ер адамдардан алшақ жүреді.
8.Айналасында ер адамдардан "внимание" көңіл, көзқарас өте
көп болады. Себебі ол ешкімді кемсітпейді, ондай әйелмен кез-
келген жігіт бір рет болсын сөйлесіп көргісі келеді.
Некеге дейін...
146
Самооценка жайлы жалпылама түрде айтып өткім келеді.
Самооценканың керегі не? Яғни оған не әсер етеді?
Самооценка қарым-қатынасқа қандай септігін тигізеді? Осы
жайлы талқылап көрейік.
Қарым-қатынастың үш факторын алдыңғы тақырыптарда
айтып өткен болатынмын. Оның ең
біріншісі - өз-өзіңе деген
қарым-қатынас, яғни самооценка. Осы терминнің өзін
дұрыстап қарау керек. Самооценка-өзіңді бағалау,
құрметтеу
деген мағынадағы сөз. Яғни менің айтып өткім келгені, әр
адамның өзінің самооценкасы бар, бірақ дәрежесі әртүрлі.
Мысалы, сізге біреу "Вечер" деген конфет берсе,
сіз оған
"рахмет" деп жегіңіз келсе алып, жей саласыз. Бірақ сізге
"Merci" берсе, 80
мың теңге тұратын италияндық, әлемде екі
ғана түрі бар шоколадты беретін болса, сіз қуана-қуана аласыз
ба? Сіз ұялып кетесіз, оны ұят қой деген сипаттамамен жауып
қоя саласыз. Ол сізге ұсынып тұр ғой. "Ала ғой, жей ғой",- деп
ұсынып тұр. Бірақ сіз ол кезде: "Қойшы ұят қой, қымбат емес
па",- дейсіз. Сіздің өзіңізде ой болады: "Мен бұл шоколадты
алатын болсам,
орнына бірдеңе қайтару керек, не мен оған
ақша беру керекпін, мен оған әлі көмектескен жоқпын немесе
қазір алып қойсам, ертең оған көмектесу керекпін. Миымызда
сонша сөздер, ойлар, пікірлер қалыптасып кетеді,
біз өзімізге
бұл шоколадты алмауымыз керек деген сияқты ой
қалыптастырамыз. Немесе қарым-қатынаста қыз бен жігіт
жүріп жүреді ғой, әлі үйленген жоқ.
Жас қыздарға көбінесе
айтамын. Егер жігіт бір ерлік қадамға барамын десе, ешқашан
жолын кеспеу керек. Жоқ деп айтпау керек.
Менің бір жақын құрбым бар. Жігіті сондай романтик, аузын
аштыртпайды, кез-келген нәрсені алып береді. Бірақ ол қыз
соның барлығын қабылдауға ұялады.
Некеге дейін...
147
Достарыңызбен бөлісу:


title: САМООЦЕНКАНЫ КӨТЕРУДІҢ - Сабира Нурпеисқызы

text:
САМООЦЕНКАНЫ КӨТЕРУДІҢ
ЖОЛДАРЫ
Мысалы, қыз айтады:
-Маған құжаттарды реттестіруге қаланың шет жағына бару
керек, мен соған барамын.
-Мен сені апарып тастаймын.
-Ой, жоқ, керек емес, жұмысың бар ғой.
-Сен үшін жұмысымнан сұранып кетемін.
-Мен үшін жұмысыңнан сұранбай-ақ қой.
Қыз неге бұлай деп жатқанын білесіз бе?Қыз өз-өзіне бағаны
төмен қылып қойды. Жігіт кешке жақын жолай апарып
тастаймын десе, онда қыз келіседі. Себебі, оның бағасы сол. Ал
егер жігіт "Мен сен үшін жұмысымнан сұранып кетемін, сені
сол жаққа апарып тастаймын",- деп айтса, қыз бұл баға мен
үшін тым жоғары, тым қымбат деп ойлайды. Мен мұндайға
тұрмаймын дейді. Ешқашан жолды кеспеңіздер. Сол арқылы
сіздің самооценкаңыз жоғарылайды.
Бірінші ой - мен бұл нәрсені қабылдаймын. Мен бұған
тұрарлықпын. Маған бұл нәрсе керек. Мені бұл қуантады. Не
үшін мен жоқ деп айтуым керек?
Мысалы, енеңіз: -Мен саған келесі айлығымнан көйлек алып
беремін,- дейді. Ал сіз: -Жоқ, керек емес, мама, қойыңыз,-деп
айтасыз.
Әрине бұл бір жағынан тәрбие. Бірақ екінші жағынан сіз бұл
бағаны жоғары етіп қабылдауыңызда. Яғни сіздің ойыңыз сізге
айтады: «Бұл сен үшін тым жоғары, сенің дәрежең ондай
жоғары емес». Себебі, үнемі біз өзімізді бағаламай, өзімізден
аяп жүреміз. Аяу неден? Өзімізге деген қуаныштан,
еркелетуден.
Мысалы, күйеуіңіз торттың соңғы тілімін қалап тұр. Сіз де
оны қалап тұрсыз. Сіз өзіңізден аяйсыз да, күйеуіңізге бересіз.
Бұл керісінше болуы керек. Әрине, күйеуіңізге қамқор қолу,
оны жақсы көру өте дұрыс нәрсе. Бірақ күйеуіңізге оны
көрсетпеу керек. Сіз өзіңіз қалап тұрсаңыз да күйеуіңізге бере
салдыңыз. Егер бұны көрсететін болсаңыз, ол өзіңізге
қарағанда, мені қаттырақ жақсы көреді деп ойлайды. Әйелдің
басына шығып кету деген сияқты нәрселер осы кезден
басталады. Сіз
Некеге дейін...
148
күйеуіңізге беру үшін, өзіңізден бас тартасыз. Анда-санда
өзіңізді жақсы көретініңізді күйеуіңізге көрсету керек. Сіз
өзіңізге тортты да аласыз, көйлекті де аласыз. Егер күйеуіңіз
сізге балаға ойыншық алуға ақша берсе, сіз ойыншық сатып
аласыз, қалған ақшасына өзіңізге косметика алыңыз. Қалған
ақшаны қайтарып беру міндетті емес.
Маған қыздар айтады "Күйеуім өзіңе көйлек ал",- деп ақша
береді. Бірақ мен өзіме қимаймын. Одан да үйге керек зат
алайын. Ал көйлекті келесі жолы алайын, бәрібір ешқайда
шығып жатқан жоқпын ғой. Міне осындай нәрсені кейбір
қыздар айтады. Неге олай? Себебі самооценка, өзіңізді бағалау,
өзіңіздің бағаңыз төмен деген сөз. Осыны түзеу керек. Өзімізге
шешім қабылдаймыз.
Менің бағам бұл конфетка емес, менің бағам Merci. Менің
бағам арзан балмұздақ емес, менің бағам Mагнат. Мысалы,
кейбір қыздар айтады: -Күйеуім ұрмайды, ішпейді, осыған да
шүкір.
Бірақ ол жұмыс істемейді немесе боқтайды, қыздармен
сөйлеседі. Әйел өзінің бағасын белгілеп қойған. -Ең бастысы,
ұрмайды ғой, ішпейді ғой. Менің бағам осыншалықты, маған
осы ер адам тең,- деп бағасын шешіп қойған.
Ал кейбір әйелдер айтады: "Маған ұрмау, шекпеу, ішпеу бұл
қалыпты, еркек осындай болуы керек. Оның бағасы жоғары. Ер
адам жұмыс істеп, маған үй сатып алып беруі керек. Айына бір
рет маған сыйлық жасап тұруы керек. Менің бағам осыдан
төмен болмайды. Өз-өзін сыйлайтын әйел адам, қаншалықты
ер адамның қарым қатынасы бұл жететінін ойлайды.
Біз кейде самооценканы шүкіршілікпен шатастырамыз.
"Осыған да шүкір" деген сөзді қолданбайтын жерге
қолданамыз. Шүкір, Алла тағала бізге беріп жатқан нәрсеге
шүкір. Алла Тағаланың бізге берген денсаулығына шүкір, тірі
екенімізге, құлшылық жасап жатқанымызға шүкір. Бірақ ер
адамның іс-әрекеттері ер адамның таңдауында. Ер адамнан
талап ету керек. Оны аямау керек.
Некеге дейін...
149
Менің "Еркекті аямау керек" және "Әйел адамның қателіктері"
деген постым бар еді. Қарап шықсаңыздар болады. Осы постты
шығарғанда оқырмандар қырылды. Қыздар екі топқа бөлінді.
Бір тобында қыздар: -Сонда еркек кешке дейін жұмыс істеп,
бізді бағады, ал біз оны аямау керекпіз, ол қалай болғаны?
Әйел адам керісінше аяу керек, баптау керек,- деген сияқты
сөздер айтты. Ал екінші топ: -Дұрыс, еркекті аямау керек, одан
талап ету керек,- деген сияқты нәрселерді айтты.
Әр нәрсенің өз шегі және нормасы бар. Еркекті аяу керек деп,
толықтай өзіңіз ақша тауып, шеге қағып кететін болсаңыз, онда
бұл нормадан төмен. Немесе еркек күні-түні жұмыс істеп жүр.
Ал сіз оған тамақ жасағыңыз келмейді. Не үшін? Себебі, мен
еркекті аямаймын. Бұл нормадан тым жоғары кетіп қалған.
Еркек өз парызын істеу үшін, әйел өзіндік парызынан артық
басқа дүниені жасап қоймау керек және талапшыл болу керек.
Өзіңіздің бағаңызды нақты ұстап тұру керек. Мысалы, сіз
күйеуіңізге немесе жүріп жүрген жігітіңізге айттыңыз:
-Мен қазір саңырауқұлақпен пицца жегім келіп тұр,-деп оны
жібересіз.
Сосын күйеуіңіз немесе жігітіңіз барады да, саңырауқұлақпен
пицца емес (ол мүмкін қымбаттау болған шығар немесе
мүлдем болмаған шығар), басқасын әкеледі. Ол айтады:
-Маргарита бар екен, жаным, маргарита да дәмді ғой,- дейді.
Бағасы жоғары, өзіне нық сенімді, самооценкасы жоғары қыз
бала не деп айтады?
-Жаным, мен маргаританы онша ұнатпаймын. Мен
саңырауқұлақпен дедім ба, онда саңырауқұлақпен жегім
келеді. Маған ренжіме, өзің маргарита жей бер,-дейді да
жемей-ақ қояды.
Сонда еркек не ойлайды? Келесі жолы сіз саңырауқұлақпен
сұрасаңыз, ол соны әкеліп береді. Себебі, сіздің келісе
салмайтыныңызды біледі.
Ал бағасы төмен қыздар:
-Ештеңе етпейді, бола береді, тіпті, алмай-ақ қойсаң да болады,
магазиннен бургер ала саламыз,- деген сияқты сөздер айтып,
Некеге дейін...
150
өзінің бағасын төмендетіп тастайды. Сонда ер адам немесе
жігітіңіз не деп ойлайды? Келесі жолы сіз сұраған нәрсені
алмай-ақ қойса да болады. Сізден сұрамай-ақ қойса да болады.
Сіз кез-келген нәрсені жей бересіз. Себебі, самооценка төмен,
өзіңіздің бағаңызды төмендетіп тастадыңыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабира Нурпеисқызы - бет 46

text:
Самооценканы көтеру үшін не істеу керек?
Самооценка өзі бірнеше түрге бөлінеді. Ішкі дүние, сыртқы
дүние, келбетке байланысты, адамдармен қарым-қатынасқа
байланысты осылай бөлінеді.
Ішкі жан дүниедегі самооценка рухани жағынан. Егер сіздің
біліміңіз төмен болса, таяз болса самооценкаға әсер етеді.
Кейбір қыздар болады, мектепті бітіре салып, күйеуге шығып
кетеді, сосын өз-өзін әрі қарай дамытқысы келмейді. Мен
күйеуге ерте шығып кету дұрыс емес деген жоқпын. Үйде
отырып дамуға болады. Курстардан өтіп, тренингтен өтіп,
кітаптар оқып, ер адамға ұнайтын, онымен ортақ тіл табыса
алатын тақырыптарда ақпараттар оқып деген сияқты. Қонаққа
келген адамдардың кез-келгенімен сөйлесуге болатындай
білімге ие болу керек. Ішкі жан дүниенің самооценкасы
жақсылап көтеріледі.
Есіңізге түсіріңізші, сізде мынандай жағдай болды ма?
Бір топ достарыңызбен жиналасыздар. Мысалы, группаластар
дейік. Сіз тұрсыз, жаныңызда екі-үш қыз тұр және екі-үш жігіт
тұр. Екі-үш қыздың арасында сіз үндемей тұрсыз, ал
жаныңыздағы қыз сөйлесіп жатқан тақырыпқа кіріп кетіп,
күштілеп әңгіме айтып жатыр, барлығы аузына қарап тыңдап
отыр. Ішіңізде қандай сезім болады? Мен де бірдеңе айтқым
келеді. Мені де біреу тыңдаса екен деген сияқты бір ойлар
болады, иә? -Мыналар не туралы сөйлесіп жатыр екен, осы
тақырып туралы оқып алуым керек еді,- деп ойлайсыз.
Мысалы, "Алхимик" кітабы дейікші.
-Паула Коэльоның "Алхимик" кітабын оқыдыңдар ма?- деп бір
жігіт сұрайды.
Некеге дейін...
151
Жаныңыздағы қыз:
-Иә, оқыдым, керемет философиялық кітап. Мен сол кітапты
оқығаннан кейін философия, психология дегенге махаббатым
ашылды. Әсіресе мына бетіндегі жерлері,- деп, сол кітапты
түсіндіріп кетеді.
Сосын ол жігіт пен қыздар бір-бірімен керемет әңгіме құрады.
Ал сіз ақымақ болып түсінбей тұрасыз. Сонда ішкі жан
дүниеңіз деградацияға ұшырағанын сезінесіз. Бірақ сіз өзіңізге:
-Болды, мен енді кітап оқимын, мен енді дамимын, білім
жинаймын,- деп өзіңізге айтпайсыз, айтқан күннің өзінде
практика жоқ. Әрі қарай жылжымайсыз. Міне осындай
сәттерде бір топ адамдар жиналғанда, үйге қонақ келгенде
немесе күйеуіңіз екеуіңіз отырғанда сөйлесетін ештеңе жоқ. Не
үшін? Себебі, ішкі жан дүниеңіз дегредацияға ұшыраған.
Жаңалықтар көрмейсіз, кітаптар оқымайсыз, газеттер
оқымайсыз, айналаңыздағы сөйлесетін араласатын адамдар жоқ
деген сөз.
Деградацияға ұшырамау үшін, жаңа адамдармен танысу керек,
әр саладан жаңа адамдармен сөйлесіп, тіл табысу керек. Біреуі
дүкенде жұмыс істесін, біреуі бухгалтер болсын, біреуі
психолог болсын, біреуі мұғалім болсын, әрқайсысымен
сөйлескенде сіз өмірлік тәжірибе жинайсыз. Осы кезде ішкі
жан дүниеңіздің самооценкасы жоғарылайды. Сонда сіз мынау
не нәрсе екен деп отырмайсыз. Сізбен мұғалім сөйлессе, сізбен
дүкенші сөйлессе, сіз оның не айтып тұрғанын біліп тұрасыз.
Сіз онымен қандай байланыс орнату керек екенін білесіз.
Өзіңізді ыңғайсыз сезінбейсіз
Тағы қалай көтеру керек?
Рухани жағын дінге жақын болу арқылы көтеруге болады. Өте
көп қыздар маған айтады: -Менің ішкі дүнием мазасыз болып
жүр. Түнім тыныш емес, күнім тыныш емес, үнемі бірнәрсені
уайымдап жүремін, ертеңгі күнім не болмақ, балаларым қалай
өседі,-деген сияқты әрнәрсені уайымдап жүремін. Бұл неден?
Себебі бұл рухани азықтың жоқтығынан. Рухани азық Құран
оқудан, Алла Тағалаға жақын болудан, тахаджуд намаздан,
намазда дұға тілеуден жиналады.
Некеге дейін...
152
Сіздер өздеріңізге ереже қоя аласыздар ма? Таңертең тұрғанда,
ең бірінші, дұға оқу, түнде жатқанда Instagram-ды қоя тұрып,
бірінші дұға оқу. Ол дұғада қандай сөздер болу керек? Өзіңізге
тілеген және отбасыңызға тілеген сөздер. Яғни "Я Раббым,
Алла Тағалам, сен кешірімшілсің, мейірімдісің, рахымшылсың,
менің күнәларымды және отбасымның күнәларын кешіре көр
және менің рухани азығымды ұлғайта көр. Білімімді арттыра
көр. Менің отбасыма бақыт бере көр".
Негізі бақыт сөзі өте жалпылама сөз. Алла Тағаладан бірнәрсе
сұрағанда, нақты-нақты нәрсе сұрауға тырысыңыздар. Себебі,
Алла Тағала бәрін білуші, барлық жағдайымызды жасауға күші
бар. Сіз кез-келген нәрсені сұрай аласыз және Алла тағала
көмек сұрағанды жақсы көреді. Сол үшін "Я Алла Тағалам,
мен жұмыс таба алмай жатырмын, менің бухгалтерлік
дипломым бар, менің бухгалтерлік жұмыс табуыма
көмектесші"- деген сияқты нақты сұраңыздар. "Таңғы жетіде
оянуға күш бере көрші, Алла Тағалам". Міне, осындай
дұғаларды айтуға тырысып отырыңыздар. Ішкі жан дүние
самооценкасын жаптық.
Екінші - сыртқы келбеттің самооценкасы. Егер біздің
келбетіміз өзімізге ұнамаса, ол самооценканы бірден
төмендетіп жібереді. Көбісі айтады, "менің бетім безеу-безеу,
менің бетім түсі мынандай, шашымның қайраттылығы жаман,
үнемі орамал тағып жүремін, менің тырнақтарым үнемі
өспейді,
сынып
қала
береді,
толықпын",-
дейді.
Самооценканың жоғарылығы өз-өзімен жұмыс істеуден
басталады. Құр сөзбен ол көтеріліп кетпейді. Егер сіз өз-
өзіңізге ұнасаңыз ғана, өзіңізді жақсы көресіз.
Сізге тырнақтарыңыз ұнамаса, күнде тұзды суға салып
тұрыңыз, йодпен бояп қойыңыз, Е витаминін ішіңіз, А
витаминін ішіңіз, кальций ішіңіз, өзіңіздің денсаулығыңызға
қараңыз. "Үнемі ауырамын да жүремін",- деп үнемі шағым
айтып, жыламсырап жүргенше, өз денсаулығыңызды өз
қолыңызға алыңыз. Қара тмин алып ішіңіз, сіздің
денсаулығыңызды жақсартуға септігін тигізетін нәрселерді
ғаламторды ашып, оқып пайдаланыңыз.
Некеге дейін...
153
Бет терісі сізге ұнамайды ма? Е витаминін міндетті түрде
ішіңіз, сутегі тотығымен сүртіп тұрыңыз, крем, маскалар
жағыңыз. Неше түрлі бьюти-видеолар қараңыз. Өзіңізге ұнау
үшін кішігірім боянып тұрыңыз. Егер өзіңіздің кейпіңізде
кемшілік болса, ол кемшілікті түзетуге мүмкіндік бар болатын
болса, құр сөзбен емес, іспен соны өзгертуге тырысыңыз.
Толықпын, салмағым ұнамайды десеңіз диетаға отырыңыз.
Әрбір килограмм тастаған сайын, сіздің самооценкаңыз өседі.
Не үшін? Себебі, сіз алдыңызға мақсат қойдыңыз және сол
мақсатқа бірте-бірте жетіп жатырсыз.
"Мен ақымақпын, мен ағылшын тілін оқығым келеді, бірақ
күшім жоқ",- деген сияқты сөздер болады. Ағылшын тілін
оқимын деп мақсат қойдыңыз ба, күніне 2-3 сөзден жаттап
тұрыңыз. Әр күн сайын, алдыға қойған мақсаттарға жеткен
сайын сіздің самооценкаңыз өсетін болады.
Үй жинадым, күйеуіме тамақ істеп қойдым,- деген сияқты
сөздер күнделікті әр адамның істейтін нәрсесі. Бұл ешқандай
сылтау емес. Уақытым жоқ деген - сылтау.
Сонымен сыртқы келбет тазалықтан басталады. Егер
аяғыңызды үнемі кешке жуып, бетіңізге күнде таңертең және
кешке 5-10 минут уақытыңызды бөліп, күтім жасап тұрсаңыз
самооценкаңыз көтеріледі. Тырнағыңызды дұрыстап, лакпен
бояп, өзіңізге қарап жүрсеңіз самооценка көтеріледі.
Үйде жүргенде созылып кеткен халат киіп, өзіңізге
жараспайтын, бірақ үйде жүрмін ғой деген сияқты жүрсеңіз,
ол дұрыс емес. Айнаға қарағанда "шіркін-ай, қандай сүйкімді
келіншек"-деп айта алатындай, өзіңізге ұнауға тырысыңыз. Сол
кезде самооценка көтеріледі.
"Тісім ауырып жүр, қарайып кеткен",-
деп те айтатын қыздар бар. Содан самооценка, әрине,
төмендейді. Жай сөздермен де төмендейді. Тамаққа ақша
табасыз ғой, сол сияқты тісіңізді емдетуге де ақша табыңыз.
Өз-
Некеге дейін...
154
өзіңізден аямаңыз. Бір түскен ақшадан бірден барып жасатып
келіңіз. Самооценка бірден көтеріледі. Не үшін? Себебі, сіз
өзіңізге жұмсадыңыз. Самооценканы көтеретін нәрсе ол өз-
өзіңізге жұмсау, өзіңізге құю (ақшалай, энергиямен,
эмоциямен).
Самооценканың үшіншісі - адамдармен қарым-қатынасқа
байланысы. Кейбір қыздар "Мен өзімді жақсы көремін, өзіме
деген бағам жоғары, бірақ күйеуім боқтайды, шегеді, менің
көзімше дөрекі сөздер айтады, ұрады, мен не істеймін?"-деп
айтады. Ал қашан соны бастады? Меніңше, ондай еркектер
тойға дейін ондай нәрселерін көрсетіп қойды. Арасында бір-екі
боқтап қалды, ал сіз үндемедіңіз немесе ондай-ондай нәрселер
болып тұрады ғой деп жаба салдыңыз. Ол үйленгеннен кейін
ұратын болса, демек тойға дейін сізді итеріп қалды немесе ол
жайлы сіздер мүлдем сөйлескен жоқсыздар, оны танымадыңыз.
Жай ғана ол сондай адам. Ол сізге байланысты емес, оның
тәрбиесі сондай болып тұр. Сіз сондай нашар адамды өзіңіз
таңдадыңыз. Таңдау жасадыңыз. Мен барлығына топырақ
шашпаймын. Адамдардың әр түрлері болады. Кейбір
адамдардың
қарым-қатынасы
құрметке,
сыйластыққа
байланысты. Ал кейбір адамның қарым-қатынасы тәрбиеге
байланысты. Сіз өзіңізді қанша жерден құрметтеп, сыйлап
тұрсаңыз да, сізге боқтаған, қол көтергісі келген адам ол өзінің
тәрбиесіздігінен соны жасап тұр. Егер сіз шектеу қойсаңыз,
мысалы, күйеуіңізге айтасыз: "Маған бір саусағыңның ұшы
тиетін болса, айтпады деме, мен сені соттап жіберемін". Ол
сенетіндей нақты түрде айтыңыз. Солай десеңіз, ол сізге қолын
тигізбейді. Немесе ұрып-жығып тастағаннан кейін, барып арыз
жазып тастасаңыз, екінші рет ол сізге жақындамайды.
Себебі,ол сіздікі құр сөз емес, жай ғана қорқытпайсыз, сіздің
дегеніңізді істейтініңізді біледі. Айттыңыз ба, шарт қойдыңыз
ба істеме деп, бірақ ол істеп қойса, демек ол жазаланады.
Боқтық сөздер немесе қыздармен сөйлесу де дәл сол сияқты.
Қарым-қатынастағы
самооценка
қоршаған
ортадағы
адамдардың бар жоғына байланысты. Жаныңыздағы
достарыңыз үнемі сізге: "Толып кетіпсің ғой, толып кетіпсің
ғой",- деп айта берсе, сіздің
Некеге дейін...
155
самооценкаңыз төмен түседі. Немесе жаныңыздағы күйеуіңіз:
"Саған мына қара көйлегің жараспайды, ол сені қап-қара
қылып көрсетеді, жасыл көйлек киші",- деп сізге айтатын
болса, онда самооценкаңыз төмендейді. Немесе жаныңыздағы
құрбыңыз: "Қалай-қалай сөйлейтін болып кеткенсің, жағымсыз
иіс шығып тұр ғой, мына иіссу жаман екен",- деп айтса, содан
сіздің самооценкаңыз төмен түсіп кетеді. Не үшін? Себебі,
адамды шыныменде критика өзгертеді. Не істеу керек? Ол
адамдармен қарым-қатынасты алшақтату керек. Қайта-қайта
критика жасайтын достарыңыз болса, ең бірінші онымен
сөйлесесіз: "Иә, маған қара түс жараспайтынын білемін, бірақ
маған қара түс ұнайды, мен сол көйлекті киемін, маған олай
жараспайды деп айтпай-ақ қой, жарайды ма?". Болды. Ол
адамның есі дұрыс болса, түсінігі бар болса, ол сізге екінші рет
айтпайды. Солай келісімшартқа отырасыздар. Түсінікті ғой?
Егер
ол
өзінің
тәрбиесіздігі
болса,
қайта-қайта
кемшіліктеріңізді айта беретін болса онда айту керек: "Сен
ренжіме, иә, мен энергиямды құртатын адамдармен араласқым
келмейді",- деп тіке айтасыз. Немесе жай ғана қоңырауды
көтермейсіз, кездесуге шақырмайсыз, ол шақырса бармайсыз.
Алшақ жүресіз.
Мен не айтқым келіп тұр? Қанша жерден самооценка тек өзіңе
байланысты десек те, ол өтірік. Себебі, жанымыздағы
адамдардың сөздері бізге әсер етеді. Бөтен адамдардың сөздері
сізге әсер етпеуі керек. Танымайтын көшедегі біреу: "Мына
қызды қарашы, не киіп алған",- деп, айтып өтіп бара жатса, сіз
оны естіп қойып көңіл-күйіңіз түсіп, жылағыңыз келіп, басқа
киім киіп алсаңыз, демек сіздің сенімділігіңіз жоқ. Бұл
нәрсемен жұмыс жасау керек.
Ал сіздің күйеуіңіз немесе анаңыз сізге критика айтатын болса,
сіздің көңіл-күйіңіз түсіп кетсе, бұл қалыпты. Бұл тым жаман,
дұрыс емес нәрсе деп айта алмаймын. Әрине, кез-келген
адамның көңіл-күйі осы үшін түсіп кетеді. Көңілсіз жүреміз,
бірақ ұзақ уақыт болмауы керек. Жай ғана кейде шектеу қою
керек, келісу керек.
Некеге дейін...
156
Қағазға жазып шығасыз, мысалы: менің күйеуім маған балаға
қарап көмектескенін қалаймын, асханада мен картоп тазалап
жатсам, ол пияз ашып жатқанын қалаймын, екеуміз бірге тамақ
жасағанымызды қалаймын. Мен өзім сондай нәрсені қаладым.
Ал кейбір қыздар керісінше, "күйеуім нағыз ер азамат, әйелдің
үй шаруасына араласпағанын қалаймын, тек түздің адамы,
ақшаны тауып беретін және мәселені сырттай шешетін адам
болса екен",- деп ойлайды. Барлығының талғамы әртүрлі.
Біреуі үйдің шаруасына араласқанын қалайды, біреуі
қаламайды. Соны жазып шығасыз.
Бала тәрбиесінде нені қалайтыныңызды міндетті түрде жазып
шығыңыз. Ата-енемен тұрғыңыз келеді ма? Біраз жыл өткен
соң бөлек шыққыңыз келеді ма? Үйде ақшаны еркек ұстағанын
қалайсыз ба немесе әйел ма, енеңіз ба? Тойдан кейін "мына
нәрсені өзгерткім келеді",- деп психологтарға жазбас үшін,
әрбір кішігірім нәрсені жазып шығыңыз.
Материалдық жағдайды міндетті түрде. Бизнес ашқанын
қалаймын немесе ең бастысы, тамағымды тауып берсе, киімімді
алып берсе болды, маған жеткілікті. Немесе сіздің жұмыс
істегіңіз келсе, менің күйеуім таңертеңнен кешке дейін төрт
қабырғаға қамамай, сыртқа шыққаныма рұқсат беріп, жұмыс
істегім келсе істейтіндей, баламен сыртқа шығып, өз білгенімді
істеп жүргенімді қалаймын. Міне осылай жазсаңыз болады.
Немесе керісінше "мен жұмыс істегім келмейді, тек күйеуім
ақша тапқанын қалаймын, ал мен үйде отырамын, үй
шаруасымен айналысқым келеді". Оны жазасыз. Күйеуіңіз сізді
қатты еркелеткенін қаласаңыз, оны жазыңыз.
Мысалы, мен өзім күйеуім мені қатты еркелеткенін, нәзік,
жұмсақ, ерке қарым-қатынасты қаладым. Ал қазір менде
Аллаға шүкір, сондай қарым-қатынас.
Некеге дейін...
156
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ТАҢДАУ ЖАСАУДА ҚАЛАЙ - Сабира Нурпеисқызы

text:
ТАҢДАУ ЖАСАУДА ҚАЛАЙ
ҚАТЕЛЕСПЕУ КЕРЕК?
Ал кейбіреулердікі керісінше. Менің әпкем бар, ол мүлдем
олай еркелеткенді жақсы көрмейді. Өзі қатты адам болған соң,
жігітінің де сондай адам болғанын қалайды. Сіз ол нәрсені де
анықтау керексіз. Себебі, ертеңгі күні сіздің жігітіңіз 25 жыл
бойы қатты мінезді, ешкімді еркелетпейтін, Шымкенттік
(Шымкенттің жігіттері қатал болады деп естідім, практикада
көргенмін), жұдырықты, мен еркекпін деген сияқты атауы бар
жігіт, ал сіз оған: "Маған жаным, күнім деп айт, мені еркелет,
күнде сүйіп, күнде құшақта, алақаныңда ұста",- деген сияқты
сөздерді айтып тағы психологқа жазасыз. Бұл мәселеде де
алдын-ала нені қалайтыныңызды білу керексіз.
Мінезіне келген кезде бірінші кешірім сұрағанын қалайсыз ба?
Әлде қырсығып қалатын ер адамның мінезіне көне аласыз ба?
"Менен кешірім сұрағанын қаламаймын",-деп ешкім айтпайды
ғой. Кейбір қыздар бар, қырсықтығына көнеді. Себебі, әйел
адамның өздері жұмсақ болады. Ал егер әйел адамның өзі
қырсық болса, еркек те қырсық болса, онда 2-3 апта өтіп
кетеді, екеуі де бір-біріне қырсығып жүреді. Себебі,
жұмсаратын адам жоқ. Сондықтан егер ол қырсық болса, сізде
көну керексіз. Қазір оның мінезін білесіз ғой, сондықтан
өзіңізге түсінуге мүмкіндік беріңіз, ер адамның мінезі сіздің
мінезіңізге сәйкес келеді ма? Соны да қағазға жазасыз.
Оның бірінші кешірім сұрағанын қалаймын. Бірінші мені
жақсы көрді. Бірінші қадам жасады тағы сол сияқты. Тойға
дейін жігіт қыздың артынан жүгіреді, бірінші кешірім сұрайды,
бірінші қадам жасайды, ал тойдан кейін, бала туғаннан кейін
өзгеріп кетеді. Мәселе туындайды. Әйел адамның өзі қарым-
қатынасты өзгертеді.
Тойға дейін әйел адамның ештеңе ойламайтын, әдемі балалық
кезі, жастық шағы, гүлдей құлпырған кезі, сондықтан еркек
сол әйеліне ғашық еді. Ал бала туылғаннан кейін мәселелер
пайда бола бастайды. Тұрмыстық мәселелер, материалдық
жағдай,
Некеге дейін...
157
қабағы түйілу, ұнамайтын заттардың көбеюі және тағы сол
сияқты. Сондықтан осындай себептерден қарым-қатынастың
бұзылуы басталады. Сол үшін еркек өзгерді дейді.
Бірақ мен сіздерге айтайын, еркек өзгерді себебі, бірінші әйел
адам өзгерді. Неге екенін білесіз бе? Себебі, әйел адам бала
туады, үйде отырады, әйел адам бүкіл үйдің мәселелерін
ойлайды, сол себепті бірінші әйел өзгереді. Еркекке бәрібір
болады. Еркек түздің адамы. Келеді, тамағын ішеді,
ұйықтайды, жұмысқа кетеді, онда мәселе жоқ. Сондықтан
еркекке қандай қарым-қатынас берсеңіз, көзіне нені
көрсетсеңіз, соған сеніп, еріп жүре береді.
Өмір критикасыз болу керек. Қағазға осының барлығын жазып
аласыз да, бастысы жазып жатқан кезде қазіргі кездесіп жатқан
жігітіңізді ойламау керек. Себебі, көбінесе жақсы көрген
адамның қасиеттері сізге ұнамаса да қағазға жазып қоясыз. Ол
жігітке қатты бауыр басып қалдыңыз, жақсы көресіз. Әр күн
сайын, сөйлескен сайын, кездескен сайын ұрсыса бересіз,
себебі ол да артқа бармайды, сіз де артқа бармайсыз, ешкім
кішіреймейді, ешкім жұмсармайды, бәрі қырсық, бәрі дөрекі,
көнетін адам жоқ. Сондықтан әйтеуір бірнәрсе сізге ұнамайды,
бірақ айырылысқыңыз келмейді. Міне, осындай кезде сізге
қағазға барлығын жазып шығу керек.
Мұның барлығы не үшін керек? Сіз тұрмысқа шығардың
алдында қателік жасамауыңыз үшін.
"Мен оны жақсы көремін, барлығына көнемін",- дейсіз.
Маған қатты ұнайтын бір фраза бар: ер адам тойдан кейін
әйел адам өзгермейді деп ойлайды. Әйел адам тойдан кейін
еркекті өзім өзгертіп аламын деп ойлайды. Бұл шындық.
Өмірлік тәжірибемнен білемін. Практикада кездескен
қыздардың әңгімесінен білемін. "Тойға дейін де ол сондай
бабник болған, қыздармен хат жазысқанын ұстап алғанмын,
бірақ ол әрқашан кешірім сұрайтын, мені қайтарып алатын.
Мен үйленгеннен кейін қоятын шығар деп ойладым. Себебі біз
төсекте боламыз ғой. Оның баласы туылады ғой. Бір үйде
тұрамыз"- деп, өзі
Некеге дейін...
158
үшін еркекті ақтап алады. Біз қыздар сондаймыз. Қанша
жерден көзімізге кемшіліктері тұздай себіліп тұрса да
көрмейміз.
Не үшін әйел адам өз-өзін солай құрбан етіп жатыр? Басынан-
ақ соған көнген. Жігіті телефонын алады, галереяға кіреді,
WhatsApp- қа кіреді, қыздармен сөйлескендерін оқиды,
суреттерін ақтарады, инстаграмға кіреді, не нәрсеге лайк басты,
не нәрсеге лайк басқан жоқ бәрін тексереді. Қысқасы өмір
емес, азап. Соған көніп отыр.
Маған айтады: -Мен курсыңызға қатысайын деп едім, не
істесем болады?-дейді. Мен айттым: -Біріншіден, сөйлесу
керек. Ол тексерте ма?
Ер адам мен әйел адамда айырмашылық бар. Әйел адам өзінің
самооценкасын бір адам үшін түсіре алады, өзгерте алады,
жұмсарта алады, шекарасын сызып тастай алады немесе
мүлдем шекарасын алып тастай алады. Жақсы көретін адамы
үшін өзін ұмытады. Ер адамдар ондай емес. Ер адамның
шекарасы "қытай қорғаны" ғой. Оны жарып шыға алмайсың,
қанша ұрыс-керіс, төбелес болып жатса да жылап, көз жасың
ағып кетсе де еркек өзінің қалауынан ешқашан бас тартпайды.
Мысалы, сол телефонға келетін болсақ. Сіздің телефоныңызды
тексереді, ал сіз соның көзінше: -әкелші маған, телефоныңды
тексерейін, сенде не бар, не жоқ",- деп, соның көзінше
телефонын алып, достарымен сөйлескен хаттарын оқып,
галереяға кіріп, суреттерін қарайсыз, кімге лайк басты, кімді
қабылдады, "мына қызды неге қабылдағансың, өшіріп таста",-
деп отырсаңыз, қай еркек ондайға рұқсат береді? Еркек өзінің
шекарасын нақты тұрғыза алады. Қызды өліп жақсы көрсе де,
ешкімді өткізбейді. Немесе рөлдері ауысып кеткен жұптар
болады. Қыз жігіт сияқты, ал жігіт қыз сияқты. Сондай кезде
тексертуі мүмкін. Ер адамды телефонын тексеру жағынан
болсын, басқа жақтан болсын оны ештеңеге күштей алмайсың.
Шарт қоя алмайсыз. Ол өте қиын нәрсе. Ол одан сайын
қырсыға бастайды.
Некеге дейін...
159
Жай ғана сөйлесіп жатқан кезде: -Сен не үйге кешкі 19:00-де
келесің, не мынадай нәрсе болады (өз шартыңызды)",- деп
айтып көріңізші, әрине олар көнбейді. Сондықтан бірінші
еркектен көру дұрыс емес. Бірінші өзіңізден көріңіз,
кемшіліктеріңізді, шекараңызды, самооценкаңызды, онымен
бірге өзіңізді қалай ұстайсыз?
Көп мәселелерде сіз қандай нәрсеге жол берсеңіз, жігіт сізбен
сондай қарым-қатынасты ұстанады. Сіз жол берсеңіз, ол сол
жолмен жүре береді. Рұқсат берген нәрсені еркек жасай береді.
Сіз: -Мен рұқсат берген жоқпын, мен одан олай істемеуін
өтіндім, ол бәрібір де қоймайды,- деп айтуыңыз мүмкін. Неге
қоймайтынын білесіз бе? Себебі, ол сізге ұнамайтын нәрсені
істесе де, сіз бәрібір оны жақсы көріп, жалғастырып жатырсыз,
бәрібір де оны кешіресіз, бәрібір оның жанында қаласыз, сіз
бәрібір онымен бірге екеніңізді көріп тұр. Яғни ешқандай
айырмашылық жоқ. Сізге ұнамайтын нәрсені жасаса да,
жасамаса да айырмашылығы жоқ. Алдын-ала жақсылап
ойланыңыздар!
Некеге дейін...
160
Бұл тақырыпта ер адамға нені бере алатыныңыз жайлы сөз
қозғаймыз. Не үшін бұл жайлы айтамын? Себебі, екі жақтан
теңдік болу керек және әйел адамның артында өзіне деген
сенімділігін арттыратын қасиеттер болу керек. Мысалы, сіз
әдемі емес, кейбір жерлерінде кемшіліктері бар жігітпен
сөйлесіп жүріп, бірақ оның көлігі, жақсы жұмысы болса,
көзіңізге оның кішкентай кемшіліктері ілінбейді. Тіпті
өзгерткіңіз келетін жақтары болса да, сізге бере алатыны
көбірек болған соң, әрі қарай сөйлесе бересіз. Дұрыс па? Ер
адамдарда да сондай ой болады екен.
Мүмкін сіздің бет келбетіңіз, дене бітіміңіз немесе
дауысыңызда бір кемшілік бар болуы мүмкін. Бірақ сіздің бере
алатын тұстарыңыз көбірек болса, ер адам кемшіліктеріңізге
көзін жұма қарайды.
Оның ішіне не кіруі мүмкін? Сұлулықтан басқасының бәрі
кіреді. Дене бітіміңіз, бетіңіздегі ямочкаңыз, әдемі тіс - оның
ешқайсысы кірмейді. Оған тек қана сіздің қасиетіңіз, мінезіңіз
және материалдық тұрғыдағы жағдайыңыз. Оның ішінде
карьераңыз керемет болуы мүмкін. Мамандығыңыз қызықты
болуы мүмкін. Немесе сіз балаларды қатты жақсы көруіңіз
мүмкін, көлігіңіз бар, мүмкін жеке үйіңіз бар шығар. Мүмкін
сіз махаббатты ерекше бере алатын шығарсыз. Кейбіреулері
жақсы көрсе де білдіре алмайды. Бұл адамның кемшілігі деп
білемін. Ал сізде мүмкін махаббат сезімі ерекше амалмен
көрсетілетін шығар. Мүмкін тамақты керемет дайындайсыз.
Мүмкін көңілдісіз, тез тіл табысасыз, адамдармен тез танысып
кетесіз, отбасыңыз керемет шығар. Тағы да мұның ішіне
келтіре беретін нұсқалар өте көп. Бүгінгі тақырыптың
тапсырмасы дәл осы орайда болады.
Некеге дейін...
161
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ЖІГІТІҢІЗДЕН АЛУДЫ ЕМЕС - Сабира Нурпеисқызы

text:
Самооценка тақырыбын жалғастырып, ер адамның төмен
самооценкасы және өзіне сенімсіздігі жайлы тақырыпты
қозғаймын. Ең біріншіден, ондай ер адам не істейді? Оның
мақсаты - сөйлесіп жүрген қыздың самооценкасын төмен
түсіру, қазір екеуі тең тұр ғой, әйел адамның самооценкасы
оныкінен төмен болуы керек.
Бұл не үшін жасалынады? Ер адам өзінің сенімділігін қыз
баланың алдында көтермелеу үшін. Ол сонымен не істейді? Ол
барынша сөйлесіп жүрген әйел басқа ешкімге керек емес
екенін көрсеткісі келеді. Ешкім оған қарамайтынын, оған
ешкім қызықпайтынын миына құя бастайды. Дәл осы арқылы
ол әйел адамның өзіне сенімсіздігін, самооценкасын төмен
түсіріп, өзінің сенімділігін арттырады. Оның сөздері өтірік.
Егер сіздің жігітіңіз дәл осылай төмен самооценкасы бар жігіт
болса, оның сөздеріне сенбеуіңіз керек. Не үшін? Егер оның
сөздері рас болса, ол сізбен жүрмес еді. Ол сізбен сөйлеспес
еді. Көбінесе төмен самооценкасы бар ер адамдар сол
тұстарын отбасы құрғаннан кейін көрсете бастайды. Әйел
адамды ешқайда шығармайды, ештеңемен айналысқызбайды,
құрбыларымен сөйлескізбейді, жұмыс істеткізбейді, үйде
отырғызып қояды. Барлық жерден шектеу қояды. Қызғанамын
деп өтірік айтуы мүмкін. Бірақ барлық жерден шектеу қойып,
әйел адамның дамуына, самооценкасына әсер ететін сөздер
айтатын болса, демек ер адам өзіне сенімсіз. Оның ең басты
мақсаты - әйел адамды деградацияға ұшырату. Себебі ол
қорқады. Егер әйел адамның таныстары көп болса,
самооценкасы жоғары болып кетсе, "маған қарамай қояды, ол
мені тыңдамай қояды, ол жаңа таныстарды көру арқылы менің
шынайы бейнемді көріп, мені ұнатпай қалуы мүмкін, менің
авторитетім түсіп кетеді", - деп ойлап, содан қорқады екен.
Дәл осы нәрсе тұрмысқа шықпай жатып, сізді әйел қылып
алмай жатып көрініп қалуы мүмкін. Себебі қазір маған көп
Некеге дейін...
164
Достарыңызбен бөлісу:


title: СЕНІМСІЗ, ТҰРАҚСЫЗ - Сабира Нурпеисқызы

text:
Байқаған шығарсыздар, әр топта, компанияда әдемі емес, бойы
кішкентай немесе толық ер адам болса да, өзіне сенімділігі
арқылы сексуально көрінеді және кез-келген адам соның
жанында болғысы келеді. Менің группамда ондай ер адамдар
көп болатын. Сабақты оқымайды, үнемі кешігіп келеді, бет
әлпеті де ондай бір әдемі деп айтпайсың. Бірақ оның өзіне
деген сенімділігі мол. Кез-келген адаммен кез-келген жағдайда
ойын ашық жеткізеді. Бір мәселе туындап қалса, ең бірінші сол
адамға барып, мәселеңді айтып, одан кеңес сұрағың келіп
тұрады. Ондай адамның жанында өзіңізді ерекше сезініп
қаласыз. Адам өзіне сенімді болса, өзінің статусын
компанияда, топта өзгерте алады екен.
Өзіне сенімсіз ер адам тіпті сізді ұнатып тұрса да, алғашқы
қадам жасауға тырыспайды. Оны бірнәрсе ұстап тұрады, оның
ойы бойынша сіз бас тартасыз немесе алғашқы қадам жасайды,
бірақ сенімсіз болып тұрады. Сіз бір рет бас тартқаннан кейін
сізге екінші рет қайтып келмейді. Мен айтамын ғой, қоян мен
қасқыр болу керек деп. Сіз қоян болып өз позицияңызды
күшті ұстанып бастайсыз, бірақ ер адам ол позицияны "мені
ұнатпай қалды, мені жақтырмай қалды",- деп қабылдайды.
Сіздің бағаңыз жоғары деп ойлаудың орнына "мына әйел
өзінше, тәкаппар екен, мені жақтырмайды, қырсығып қалған",-
деп қабылдап, артыңыздан жүгіргісі келмей қалады. Яғни
мүмкіндікті қолданбайды. Әрі қарай жалғастырудың орнына,
дәл сол қиындықтан қашып кетеді.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Сіз қандай бикеш болуыңыз керек?

text:
қанағатты болып келісе салатын нұсқа болып тұр. Сізге бір
жері ұнамай тұрса да, сіз келісіп, көніп жүрсіз. Себебі, сізде
салыстыратын ешкім жоқ. 5-6 жігіт сізді ұнатып, қамқор
болып жүрген (ухажер) болса, біреуі күндіз-түні алақаныңда
ұстайды, біреуі өмір бойы үлде мен бүлдеге ораймын дейді,
үшіншісі ауырған кезде хабарласып, түрлі дәрілерді әкеледі,
төртіншісі қыдырғыңыз келген жерге апарады, жалпы 5-6
нұсқаның ішінен ең нашары сол болса сіз түсінетін едіңіз. «Бұл
маған боқтайды, басқа қыздармен ұстап алдым» немесе «мен
бұдан сыйлық күтемін, ал ол сыйлық сыйламайды, мүлдем
өзгермеймін деп айтады. Мен ойланайыншы, анау 4 жігіт менің
асты-үстіме түседі, олар әлдеқайда жақсы. Үйленгеннен кейін
мен үшін өзгергісі келмейтін мына жігітпен боламын ба?
Немесе 4 жігіттің біреуін таңдайын ба?» деген сияқты әңгіме.
Мен тек мысал келтіріп жатырмын. Міндетті түрде солай
болуы керек деп тұрған жоқпын.
Сізге бір сүйкімді, сізге ұнайтын, көрікті бір жігіт танысқысы
келген кезде, сізде түсініксіз сезім пайда болады. Ұялып,
қысылып, «жоқ, мен таныспаймын» деп майысып қалуыңыз
мүмкін. Не үшін сізде осындай сезімдер пайда болады? Себебі,
практика жоқ. Жаңа адамдармен сөйлесу, танысу практикасы
жоқ. Менде бүгін сіздерге тапсырма болады. Жаңа әдетті
қалыптастырамыз. Қандай әдет? Ол - жаңа адамдармен
сөйлесу, социалды шеберлік, адамдармен керемет сөйлесе білу,
тіл табыса білу, жағымды, тартымды бола білу әдеті. Мұның
барлығы тек қана кітап оқудан, лекция тыңдаудан ғана емес,
көп адамдармен сөйлесу арқылы пайда болатын шеберлік.
Сізбен жігіт танысқан кезде өзіңізді жеңіл, ашық, көңілді,
флиртовать ете алатындай қасиетіңіз болғанын қаласаңыз, өте
көп жаңа адамдармен таныса білуіңіз керек. Тек қана ер адам
емес, оның ішінде әйел адам, аталар, әжелер, кішкентай
балалар, кез-келген жаңа таныс. Адамның өмірде жаңалықтары
болмаса, жаңа нейрондар оянбайды. Адамда өзгеріс болмайды.
Ол су сияқты бір орында тұрып қалады. Жаңа жерге бару
керек. Орталық кітапхана, мәдениет үйі, цирк, парк, зоопарк,
кафе,
Некеге дейін...
10
Достарыңызбен бөлісу:


title: Тапсырма - Сабира Нурпеисқызы

text:
Бұл тақырып ер адамның материалдық жағдайы туралы
болады. Мені де бұрын бұл тақырып қызықтырды және
тұрмысқа шықпаған кез-келген қыздың, әйелдің ойында
осындай сұрақтар болады. Тіпті жігіт жақсы, қарым-қатынасы
да ұнайды, жұмыс істеп жүр. Бірақ кедей немесе қазір студент
деген сияқты ойландыратын сұрақтар сіздерді мазалауы
мүмкін.
Мен ер адамдардың әйел адамдарды кінәлайтын сөздеріне
жауап қатқым келеді. Сіз, мысалы, бір жігітпен сөйлесіп
жатқан кезде, егер ол сізге "қыздардың барлығы қазір ақшаға
қарап кетті, машина қарап кетті, барлық қыздар сондайға
қарайды",-деп айтып бастағанда қалай жауап беруге болады?
Маған сондай ұнамсыз, кінәлайтын сөздерді айтып бастағанда
бірден орындарына қойып тастайтынмын. Әйел адамның ер
адамның жағдайына қарауы ол өте дұрыс нәрсе. Неге екенін
білесіз бе? Себебі, әйел адам өзін ойлап тұрған жоқ.
Болашақты, ертеңгі күнін, отбасыда пайда болатын баланың
жағдайын арнайы ойлайды. Сол үшін ер адамның жағдайына
қаласа да, қаламаса да қарау керек.
Ер адамдар "әйелдер ақшаға қарайды, ақшасы бар жігітке
тұрмысқа шығады, ақшасы жоқтарға тіпті басын бұрмайды",-
деп айтады. Бұл сөздер әлі де ешқандай нәтижеге жетпеген
және нәтижеге жеткісі келмейтін еркектің сөзі деп білемін.
Мен дәл осылай кез-келген ер адамға айтар едім. Егер жігіт
әйел адамды дәл солай кінәлайтын болса, демек ол өзінің
жағдайына көңілі толмады деген сөз. Мүмкін қолын ұнататын
әйелге әлі жеткізе алған жоқ. Біреуді өзіне қаратқысы келеді.
Біреумен қарым-қатынас құрғысы келеді. Бірақ дәл оған
ұнайтын қыздар қарамайды.
Неге екенін білесіз бе? Себебі, ол тек қана "жақсы көремін,
бақытты боламыз",- деген сияқты сөзбен ғана қаратқысы
Некеге дейін...
167
Достарыңызбен бөлісу:


title: МАТЕРИАЛДЫҚ ЖАҒДАЙҒА - Сабира Нурпеисқызы

text:
МАТЕРИАЛДЫҚ ЖАҒДАЙҒА
НЕГЕ ҚАРАУ КЕРЕК?
Ал қазіргі қыздар, әйелдер өте ақылды және мен бұны дұрыс
нәрсе деп есептеймін. Ақылды болу керек. Құр сөзге, құр
әңгімеге сенуге болмайды.
Ер адамның жағдайына қанша жаста қарау керек?
Потенциалына қарау керек пе?
19-20 жастағы жігітке: -Неге машинаң жоқ, неге үйің жоқ?- деп
айта алмаймыз ғой. Себебі ол өмірге енді ғана қадам басып
келе жатыр. Алда әлі оқуы бар, бітіруі бар, жұмысқа орналасуы
бар. Бірақ осы жерде бірнәрсені қарап кету керек. Ер адам
мектеп бітіргеннен шамамен 25 жасқа дейін студент қатарында
жүреді. Бірақ сол қатарда жүргеннің өзінде ол ата-анасынан 18
жасқа толса болды, ақша алмауы керек деп есептеймін. Бұл
менің өмірлік принципіме айналды. Қандай да бір
потенциалды күйеу бола алатын нұсқаны қарастырып
жатсаңыз да, міндетті түрде сізде бір ереже тұру керек. Ол
қандай ереже? 18 жастан бастап, өз күнін өзі көре алуы. Бұл не
деген мағынаны білдіреді? Бұл ер адамның өзі үшін
жауапкершілікті алуы. Егер ол сол жастан бастап өзіне
жауапкершілікті алатын болса, өзіне жауап бере алса, демек
біраз жыл өткеннен кейін өзінің қасына келетін әйеліне де,
болашақта туылатын балаларға да жауап бере алады деген сөз.
Менімен келісесіз бе? Қазіргі жігітіңіз жұмыс істеп жүрсе де
ата-анасынан ақша алса немесе жап-жас 20 жастағы студент
"менде оқу бар ғой",- деп сылтауратып, ақшаны анасынан алса
немесе құр шәкіртақыға қарап отырса, онда ойланатын жайт.
Ойланып қарап отырсам, менің группаластарымның
ешқайсысы ата-анасынан ақша алмапты. Барлығының жұмысы
болды. Оқуға үлгеріп жатты, бірақ бірінші кезекте олардың
ойларында "ата-анама тәуелді болып қалмау" деген ой тұрды.
Олар оқып жүріп, ақшасын қарындасына, бауырына, үйдегі
кішкентайларына жіберуге тырысатын. Ер адам былай тұрсын,
менің құрбыларым үшінші курста даяшы болып жұмыс істеп
жүріп, ақша тауып, ата-анасына тәуелді болмауға тырысатын.
Некеге дейін...
168
Бұл дегеніміз өзі үшін жауап бере алатын және
жауапкершілікті алатын адам деген сөз. Менің принципіп дәл
осындай болды. Мектеп кезінен бастап мен осы нәрсені
ойлаймын. Сіздерге де осы жайлы ойлану керек.
Егер қазір сөйлесіп жүрген жігітіңіз болса немесе танысып
жатсаңыз, дәл осы мәселені байқаңыз. Жігіт 26 жастан асты
дейік. 25-26 және әрі қарай жастар қосыла берген кезде, ер
адамның қандай нәтижеге жеткеніне қарау керек. Себебі, ер
адам тіпті 40 жасқа келіп айтуы мүмкін: -Мен бизнес бастайын
деп жатырмын, осындай жоспарым бар, ертең бәрін шашып
тастаймын, ақша деген көп болады,- деп, құр сөзбен алдап
жүруі мүмкін. Ал негізінде оның ешқандай жылжуы жоқ.
Бүгінгі күніндегі тауып жатқан тамағына шүкір деп, сонымен
шектеліп отыр. Маған ол ұнамайды.
27 жасқа толған жігіттің міндетті түрде, ең болмағанда, ескі
болса да көлігі болуы керек. Қаланың ішінде жүретін, ауылдан
ауылға баратын деген сияқты. Себебі оның 27 жаста әлі отбасы
жоқ, баласы жоқ, бар-жоғы өзіне ғана жауап беріп жатыр. Өз
басын ғана алып жүр. Ертең сол жаста сізді әйел қылып алуы
мүмкін. Екеуіңіз үйленесіздер, сол кезде жалғыз болған кезде
ештеңеге жетпеген адамның мойнына әйелі, баласы, анасы,
әкесі, арасында туыстары бар, міне, солар мойнына артылған
кезде қолынан бірдеңе келіп, керемет нәтижеге жетеді деп
ойлайсыз ба?
30-ға келіп қалған жігіттен мен кемінде тұрақты жұмысты
күтемін. Қайта-қайта ауыса бермейтін, бірде анда, бірде мұнда
жүріп ақша тауып жүргенді мен құптамаймын. Ол
тұрақсыздық. Тұрақтылық міндетті түрде болуы керек.
Некеге дейін...
169
"Материнский инстинкт" жайлы айтып кетейін. Ол әр қыз
балада кішкентай кезінен бастап бойында сіңірілген және өмір
бойы өзімен бірге болып кететін инстинкт. Ол ер адаммен
сөйлесіп жүрген кезде көз алдында екі жігіт тұрса, тіпті егер
кедей жігітті жақсы көріп тұрса да оған кішкене материалдық
жағдайы дұрыс, жұмысы тұрақты, кішкене бизнесі бар жігіт
сөз салып тұрса әйел адам ойланады. Көбісі айтады: -Егер сен
жігітті жақсы көріп тұрсаң, сен ойланбас едің. Сен бірден
кедейді таңдайтын едің. Ақшасы бар адамға мүлдем қарамас
едің,- деп, қыз баланы кінәлай бастайды. Бұл жағдай сенің
басына түспегенше сен түсінбейсің. Сенің алдыңда: -Жақсы
көремін кедей жігітті, бірақ ертеңгі күніміз қандай болады?-
деген қорқыныш тұр.
Ал екінші жағында ақша мәселесі тұр. "Ертең мен баламды
мектепке бере аламын, балабақшаға бере аламын, курстарға
жазылады, ертең балам не ішем, не жеймін демейді, қосымша
жұмыс істеп, баламды қиналып өсірмеймін. Құдай сақтасын,
бір жағдай болып қалатын болса, артымда тым болмаса бір
нәрсе қалады",- деген сияқты мүмкіншіліктерді алдын ала
ойлап отырады. Тіпті сөзбен, тілмен жігітке айтпаса да бұл
оның ойының дәрежесі. Инстинкт деген сол нәрсе.
Өзіңізді кінәлаудың қажеті жоқ. Егер сізге ақшасы бар жігіт
қаттырақ ұнап тұрса, жағдайы жоқ ер адам ұнамай тұрса, бұл
нәрсенің жамандығы жоқ.
Ер адамның жағдайына қарау дұрыс. Не үшін? Себебі, ер
адам жағдайын өзі дұрыстай алса, ол автоматты түрде біздің
көз алдымызда авторитеті өседі. Автоматты түрде біздің көз
алдымызда құрметті, сыйлы, жауапкершілігі мол ер адам
болып көрінеді.
Ер адамдар да әйел адамдарды солай кінәлайды. Олар да әйел
адамды дәл солай таңдай алады. Мысалы, ауылда ешнәрсеге
қол жеткізбеген, оқымаған қыз бала тұрса немесе карьера
Некеге дейін...
170
қуған, өз көлігін сатып алған, өзінің үйі бар әйел адам тұратын
болса, ер адам кімді таңдайды деп ойлайсыз? Кімге бірінші
көзі түседі? Әрине, карьера қуған, өз-өзіне жауап бере алатын,
сенімді әйел адамға қарайды. Біз де: -Ер адамдардың барлығы
түрге ғана қарайды, дене бітімге ғана қарайды,- деп айта
аламыз. Ол расында да солай. Ер адам, ең біріншіден, әйелдің
дене бітіміне және бет әлпетіне қарайды екен. Бұл рас нәрсе.
Себебі әйел адамның бойында да бұл нәрсе бар .
Осы тақырыпты қозғағаннан кейін сұлулыққа, еркектің
түріне қарау керек пе, бұл маңызды нәрсе ме?
Кез-келген адам өзінің жанындағы сүйіктісі сұлу болғанын
қалайды. Бір жағынан бұл да инстинкт. Ертеңгі сіздің
ұрпағыңыз сұлу болады. Іштей сіздің күйеуіңіз әдемі болса
балаларымыз екеуміздің сұлулығымызды алып әдемі болады
деп ойлауыңыз мүмкін. Бірақ менің ойымша, егер жігіт
жағдайы жақсы, сіздің асты-үстіңізге түсетін болса,
потенциальды күйеу ретінде барлық шарттарыңызға келіп
тұрса, түріне қараудың керегі жоқ. Себебі, сіздің түріңіз
орнында тұрған жоқ. Жылдар бойы ол өзгереді. Ер адамның
түрі де өзгере бастайды. Бірақ қарым-қатынас ер адамның бет
әлпетіне қарағанда 4-5 есе маңыздырақ келеді. Арман
Қуанышбаевтың уағызында ер адам маймылдан сәл әдемірек
болса жетеді деп айтып еді. Мен соған келісемін. Ер адамның
қатты әдемі болуы керегі жоқ. Өзіңізге сұлу болғаны
жағымды, әрине. Бірақ тіпті әдемі емес күйеуіңіз болса да оған
көзіңіз үйреніп кетеді, сізге бәрібір болады. Ең бастысы
қарым-қатынасы дұрыс болса болды.
Достарыңызбен бөлісу: |


Сіздерге тапсырма. Қағазға жазуыңызға болады.
Қазір сөйлесіп жүрген жігітіңіз болса, оның қанша жаста
екенін жазасыз және оның материалдық жағдайын, қандай
нәтижеге қол жеткізді соны жазасыздар. Себебі, жазған кезде
ойланатын түйсік пайда болады. Тақырыпты қозғамағанша көз
Некеге дейін...
171
қуған, алдыңызда ақпарат ретінде, ойландыратын дүние
ретінде көрінбейді. Жазу керек. Өзіңіз жақсы көргеннен кейін
"ештеңе етпейді, екеуміз қол жеткіземіз",- деп ойлайсыз. Бірақ
маған көп қыздар, әйелдер, келіншектер жазады. Махаббатты
ойлап, "екеуміз бәріне қол жеткіземіз, мен оған көмектесемін,
мотивация беремін" - деген ой әйел адамның ойы. Ал еркек
қаламаса ше? Егер оған бәрібір жеткілікті болса ше? Егер ол
ата-анасына үйреніп, сеніп қалған болса ше? Ондайлар көп
қой. Бәрін қатырамын, бәрін істеймін, бәріне жетемін,-деп
қызды алып алады да, үйіне отырғызып қояды.
Қыз бала миына ой тастайды:
Қашан бөлек шығамыз?
Қашан ақша жинаймыз?
Қашан үйге бастапқы ақша саламыз?
Қашан көлік аламыз?
Қашан жұмысыңды ауыстырасың?
Қашан карьералық өсу болады?
Осының барлығы басталған кезде арада ұрыс пайда болады. Не
үшін? Себебі, әйел адам алға ілгері жылжығысы келеді де, ал
ер адам алға жылжығысы келмейді. Ер адамға барлығы
жеткілікті болып саналады. Осы тұрғыда екеуара мәселелер
пайда болады.
Сол үшін тұрмысқа дейін:
Бұл ер адамда потенциал барма?
Өзіне жауап бере алады ма?
Сөзінде тұрады ма?
Қандай нәтижеге жетті?
Материалдық жағдайы қандай?
Ертең бізді асырай алады ма?
Жұмысы тұрақты ма?
Осындай тағы да басқа дүниелік сұрақтарға жауабыңызды алу
керексіз. "Махаббат болса болды, екеуміз қол ұстасып
барлығына бірге жетеміз",- деген ол керемет сөздер. Ол өте
күшті сөздер. Маған бұл сөздер әрқашан ұнайтын. Бірақ
уақыт өте келе бұл сөздің мән-мағынасы жойылып келе
жатқандай.
Некеге дейін...
172
Иә, біздің ата-анамызға бұл сөздер кәдімгідей мотивация
болатын. 20-30 жыл бұрын біз туылмай жатып, ата-анамыздың
қолында түкте болған жоқ қой? Қазір ондай жағдай емес.
Адамдар өзгерді, жастар өзгерді.
Біз қазір сол 50 жастағы адамдардың әңгімесін тыңдасақ айтуы
мүмкін: -бірге жетесіңдер, барлығына да бірге жетесіңдер,- деп
айтуы мүмкін. Ал қазіргі жас жігіттердің түрлеріне қарасаң
сенімділік жоқ. Мен осы адамға 100% сенемін, ол ертең мені
аштан қалдырмайды,- деп айтуға қорқамыз. Қазір тіпті ата-
анамыз да бізге не деп айтады? "Оқып ал, дипломыңды ал,
ертең Құдай біледі не болып қалатынын, өз күніңді өзің
көретіндей бол, ешкімге сенбе,бір өзіңе ғана сен",- деп бізге
қазірдің өзінде миымызға құйып жатыр. Сондықтан сіздерге
берер кеңесім, ер адамның жағдайына қарау дұрыс. Жасына
қарай оның жеткен жетістігіне қарау керек. Ол сіздердің ең
бірінші принципіңіз болуы керек.
Мен айтатын ереже - тұрмысқа шығар алдын жүрекпен,
сезіммен, эмоциямен ойламау керек. Тұрмысқа шығатын
кезде ең біріншіден мимен, оймен, санамен шешім қабылдау
керек.
Себебі, жүрек Құдай біледі ертең не істеп қоятынын. Жүрекке
сенім жоқ. Егер ер адам сізді тым болмаса бір рет сатып кетсе,
сіздің жүрегіңіз де сөніп қалады. Адамға 100% сенуге
болмайды. Бір Аллаға ғана сену керек. Тәуекел ететін кезде де,
артықшылықтары мен кемшіліктерін қарау керек, салыстыру
керек. Көзді жұма кете салу ол менің ойымша үлкен қателік.
Ойлану керек. Тапсырманы орындап жазыңыздар.
Жігіті жоқ қыздар бар болса, бөлек тапсырма. Ер адамның
жағдайына қатысты шарттарды жазу керек. Мысалы: сіздің
қазір жасыңыз 22-де немесе 23-те болса, жағдайына қарай
шартты жазасыз. Ер адам менен үш жасқа үлкен болу керек.
26-да. Оның тұрақты жұмысы болу керек. Көлігі, үйі болмаса
бұл қалыпты. Немесе міндетті түрде болуы керек, мен үшін
бұл шарт. Соның бәрін жазып шығыңыз.
Некеге дейін...
173
Манипуляторлардың 7 приемы бар.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Үнемі кешігу - Сабира Нурпеисқызы

text:
көмектесіп жатырмын деп ойлауыңыз мүмкін. Бірақ олай емес.
Сіз оған көмектесіп жатқан жоқсыз, сіз оның көңіліне таласып
жатырсыз. Егер бұл қайталана беретін болса,
сіз оның
орнындағы міндеттерін үнемі орындап жүресіз, ал
манипулятор әрқашан қолжетімсіз болады, өміріңізге келмейді
немесе өте сирек пайда болатын болады. Ақыр соңында
истерика, айқай-шу, ұрыстар болады. "Неге келмейсің? Неге
көңіл бөлмейсің?"- деген сияқты әңгімелер пайда болады. Ал
манипулятор өзінің жоқтығымен сізді жазалайтын болады.
Тым жақсы сөйлесіп жатқан кезде оған ұнамсыз нәрсені
жасасаңыз, мүмкін ол сізге бір өтініш айтады:
-Маған мына
нәрсе керек болып тұр жасап берші.
Сіздің бас тартқаныңызға ол бірден 2-3 күнге жоқ болып
кетеді. Телефонды бір көтермесеңіз, керісінше ол 1 күнге
хабарласпай немесе телефонды көтермей жоқ болып кетеді. Ал
егер оған ұнайтын, оның сұраған
өтініштеріне дұрыс жауап
бере алсаңыз, өтініштерін орындасаңыз, онда манипулятор
сізді өзіне жақын тарта бастайды. Яғни сөйлесіп, жылы сөздер
айтып, арасында кездеседі. Бірақ бір қателік жасасаңыз немесе
ол манипулятордың өтінішіне көнбесеңіз немесе бір
қоңырауын
көтермей қойсаңыз, ол сізді жоғалып кетіп
жазалайды.
Достарыңызбен бөлісу:


Манипулятордың келесі приемы - симуляция болезни.
Яғни манипулятор не істейді? Ол ауырған адамның кейпін
танытады. Не үшін олай істейді? Оның мақсаты кішкене үзіліс
алып, сізбен араласпай, жаңа адамды тауып сонымен уақыт
өткізу үшін. Бірақ сізге не деп айтады? Ол сізді алдайды. -Мен
ауырып жатырмын, менің қызуым көтеріліп үйдемін, кешкі
сағат 20:00-ге таман мен дәрі іштім, мен ұйықтаймын,- дейді.
Егер 20:00-ден кейін сіз оған хабарлассаңыз ол телефонын
көтермейді. Егер ол хабарлама жазып "жатамын" демесе де, ол
оянған соң "мен ұйықтадым"- деп айта салады. Негізінде ол
жай ғана сізге ауырып жатқанын жібереді де, ал өзі жаңа
қызбен сөйлесіп, приемдарын қолданып бастайды.
Некеге дейін...
175
Симуляцияның екінші техникасы. Сіз онымен кездескеңіз
келсе: "Мен дәріңді аламын, жеміс-жидек алып сені емдеймін,
сорпа қайнатып беремін, қызуыңды түсіремін",- деген сияқты
көмегіңізді ұсынасыз. Ал манипулятор не дейді? -Жоқ, керек
емес, жаным, менің мұндай түрімді көргеніңді қаламаймын.
Мен өзім жалғыз болғым келеді. Әйтпесе сағанда жұғып
кетеді,- деп, қашқақтай бастайды.
Ер адам ешқашан жалғыз ауырмайды. Ер адам ауырса жанында
міндетті түрде әйел адамдар жүреді. Анасы, әпкесі, әйелі, қызы
бәрі жүреді. Бұл манипулятордың өтірік маскасы. Сіз үйіне
барып, есіктің алдында тұрып, тамақпен келіп есігін қақсаңыз,
ол үйде болса да есікті ашпайды. Кейін сіз кетіп қалған соң:
-Сен келдің ба, мен білмедім, қаттырақ ұйықтау үшін дәрі ішіп
едім, мүлдем ештеңе естіген жоқпын,- дей салады. Немесе
үйінен кетпей қойсаңыз жарты сағат күттіріп қойып, жарты
сағаттан кейін есікті ашады. -Ұйықтап жатырмын,- деп айта
салады.
Келесі манипулятордың приемы - үнемі сөз беру
арқылы сізді үміттендіру. Сөйлесіп жүрсіз, кездесіп жүрсіз,
бірақ әлі де үйленбейсіздер, әлі де ата-анасымен таныстырған
жоқ немесе сіздің ата-анаңызбен танысқысы келмейді. Не
үшін? Себебі үнемі бірнәрсе жетіспей жатыр немесе бір шарт
орындалу керек. Оның айтатын сөздері мынандай: "Кішкене
карьералық өсу болсын, кішкене айлығымды көтерейін
үйленеміз, машинамды алайын үйленеміз, оқуымды бітірейін
ата-анаммен таныстырамын, сен оқуыңды бітір сосын
танысамын",- деген сияқты үнемі алдағы бір кедергілерді
айтып сіздің қалауыңызды орындамайды. Яғни қашқақтай
бастайды. Басында ол тек қана қол жеткізбейтін шарттар болуы
мүмкін. "Көлігімді алайын, ақшамды жинап алайын, үйге
ремонт жасап алайын",- деген сияқты әңгімелерді айтады.
Немесе "Менің інім үйленсін, ағам үйленсін, жеңгеміз баласын
тусын",- тағы сол сияқты сөздерді айтады. Әрі қарай ол шарт
қоюы мүмкін. Мысалы, ол ұзын көйлек кидіруі мүмкін, ал сіз
ондайға қарсысыз, дінге жақын емессіз. Ол мынандай
шарттарды айтуы
Некеге дейін...
176
мүмкін: "Ұзын көйлек кимесең мен сені әйел қылып
алмаймын. Себебі маған ондай әйел керек емес. Менің
айтқанымды тыңдау керек",- дейді. Әйел адам манипулятордан
шаршап, айырылысқысы келіп, құрбыларына шағым айтып:
-Мен шаршап кеттім, нүкте қоямын, күш жоқ, бізден ештеңе
шықпайды, мен онымен бірге бола алмаймын, бәрібір ол
өзгермейді,- деген сияқты сөздерді айтып айырылысып кетуі
мүмкін. Құрбылары мынандай сөздер айтады: -Сен соншама
жақсылық жасадың, талай көмектестің, сен үнемі қолдау
көрсеттің, онда мәселе болған кезде оның жанында табылған
тек қана сен болдың, сен онымен айырылысып кетесің, ол 1-2
аптадан кейін түсінеді сенен жақсы қыз жоқ екенін, сенен
жақсы қызды ол таба алмайды, ол саған қайтып келеді,- дейді.
Сол арқылы біз өз-өзімізді тыныштандырамыз. "Менің қандай
жақсылық жасағанымды ол түсінер. Мені жоғалтып алғаннан
кейін ол түсінеді",- деп ойлаймыз. Бірақ білесіз бе?
Манипулятор үшін орнын баса алмайды дейтіндей қыздар жоқ.
Манипуляторлар сізді тастап екіншісіне баруы мүмкін. Себебі
оларда үнемі қосалқы нұсқалар (запасной вариант) бар.
Манипуляторлар тіпті телефондарын ұстатпайды, қаратпайды.
Үнемі блокқа қойып қояды немесе сіздің жаныңызда болғанда
белгісіз номерлерді, сақталмаған номерлерді көтермейді.
Үнемі кім хабарласып жатыр деп қорқады. Мүмкін оның басқа
қыздары шығар хабарласып жатқан. Сіздің жаныңызда
болғанда телефоны үнемі дыбыссыз режимде тұрады. Себебі
оның сізден жасыратын дүниесі өте көп.
Ондай адамды сіз тастап кетсеңіз, ол сізге: "оралшы, қайтып
келші",- деп артыңыздан жүгірмейді. Ол манипуляциясын әрі
қарай жалғастырады. Қандай манипуляция? Ең бірінші іс-
әрекеті- сізді елемеу. Ол осы арқылы сіздің эмоцияңызды
бақылайды.
Некеге дейін...
177
Көбісімізді
қызықтыратын
нәрсе
-
жігітімізді
туысқандарымызбен қашан таныстыруға болады? Өзіміз жігіт
жақпен қашан танысуымызға болады? Бұл негізі өте күрделі
сұрақ деп айтпаймын. Жай ғана белгілі бір ережелерді ұстану
керек болады.
Ол қандай ереже? Біріншіден, сіз өзіңіздің сезіміңізге емес, ер
адамның сезіміне 100% сенімді болуыңыз керек. Ал біз әдетте
қалай істейміз? Ер адам бізге қатты ұнайды, біз оны 100%
жақсы
көретінімізді
білеміз,
ол
адаммен
айырылыспайтынымызды білеміз және бұл адамнан басқа
ешкімді өзіміздің күйеуіміз ретінде көре алмаймыз. Тек қана
осы себеп үшін жігітті өзіміздің туысқандарымызбен
таныстыруға тырысамыз. Яғни осындай қадам жасаймыз. Бірақ
бұл дұрыс емес. Тіпті сіз 100% өзіңіздің ол жігіттен бас
тартпайтыныңызға, махаббат мәңгі болатынына және осы адам
сіздің идеальды күйеуіңіз болатынына сондай бір ой-
пікірлеріңіз, сезімдеріңіз айтып тұрса, бірінші кезекте сіз не
істеу керексіз? Ең басында сіз жігіттің сізге деген нақты сезімін
білу керексіз. Яғни ол сізді 100% таңдап тұр ма, сізді сатып
кетпейді ме, алдамайды ма, сіз үшін жаман қасиеттерін өзгерте
ма немесе өзгертпесе де сіз оны өзгерткіңіз келіп, ертең сіз
ойлағандай болмай шыға ма? Соның барлығын бірінші ойлау
керек.
Араларыңызда ең аз дегенде 6-8 ай өту керек. Егер сіз қыз бен
жігіт болып жүріп жүріп, күнделікті сөйлесіп, кездесулер
болып жатса, кемінде 6 немесе 8 ай өту керек. 6-8 айдың өзі аз.
Көбісі 1-2 айдың өзінде танысуға жақсы көзқараспен қарайды.
Бұл жерде жігіт тезірек үйленгісі келеді немесе үй іші қайта-
қайта үйлен деп қоймаған соң, ата-анасымен таныстырғысы
келеді.
Некеге дейін...
178
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabira-nurpeisizi.html?page=54#Келесі_манипулятордың_приемы_-_үнемі_сөз_беру_арқылы_сізді_үміттендіру.

title: Манипулятордың келесі приемы - симуляция болезни