title: Сапалық және мәтінді есеп шығару

text:
Тапсырмалар PQ стержені вертикаль қабырғаға Р нүктесінде суретте көрсетілгендей бекітілген.
Стерженнің ұзындығы 1,60 м. P нүктесінен 0,64 м қашықтықта стерженьге ауырлық күші әсер етеді. Стержень қабырғаға бекітілген QR сымының көмегімен горизонталь қалыпта тепе-теңдікте орнатылған. Сымның керілу күші F = 44 Н горизонтпен 300 бұрыш жасайды.
Анықтаңыз:
F күшінің вертикаль құраушысын;
F күшінің горизонталь құраушысын.
Р нүктесіне қатысты моменттер ережесін пайдаланып, ауырлық күшінің мәнін анықтаңыз.
Неліктен қабырға тарапынан стерженьге Р нүктесінде қысым түсірілетінін түсіндіріңіз.
Қабырға тарапынан стерженьге Р нүктесінде түсірілетін қысым күшінің бағытын көрсетіңіз және ол күшті N әрпімен белгілеңіз.
Массасы 2,0 г оқ горизонталь бағытта ұшып, массасы 600 г ағаш білеушеге тиеді. Білеуше вертикаль жіптердің көмегімен төбеге бекітілген және еркін қозғалады. Оқ білеушенің ішіне енеді. Оғы бар білеуше вертикаль бағытта 8,6 см биіктікке суретте көрсетілгендей көтеріледі.
Оқ пен білеушенің гравитациялық потенциалдық энергиясының өзгерісін анықтаңыз.
Оқ пен білеушенің бірге қозғалар алдындағы бастапқы жылдамдығын есептеңіз.
Импульстің сақталу заңын пайдаланып, оқтың білеушемен соқтығысар алдындағы жылдамдығын есептеңіз.
Оқтың білеушемен соқтығысар алдында ие болған кинетикалық энергиясын есептеңіз.
Оқ пен білеушенің әрекеттесуінің түрін сипаттап, қорытынды жасаңыз.
Ламинарлық және турбуленттік ағыстардың екі айырмашылығын көрсетіңіз. Өз түсіндірулеріңізде сызба қолдануға болады.


title: Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

text:
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. А.Г. Сушанский, В.Г. Лифландский. Дұрыс тамақтану энциклопедиясы. T. I, II. Санкт-Петербург: «Нева» баспасы»; М.: «ОЛМА-ПРЕСС», 2007 ж.
2. Рольф Унсорг. Денсаулық энциклопедиясы. Салауатты тамақтану. М .: «Кристина және К», 2008 ж.
3. Н.Ф. Магпи. Тамақтану және денсаулық. Минск, 2008 ж.
4. В.И. Гарбузов. Адам, өмір, денсаулық. СПб., 2009 ж.
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ТАРИХ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ
БАСТАУЫШТА ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ КАФЕДРАСЫ
ПОРТФОЛИО
« 6В01301 Бастауышта оқыту педагогикасы мен әдістемесі
мұғалімін даярлау» білім беру бағдарламасы
Орындаған: 1301-82 тобының студенті
Султаналиева Д.М.
Қабылдаған: Уристенбекова Г.К.
Шымкент2022ж
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ТАРИХ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ
РЕФЕРАТ
тақырыбы: «Сапалы тағам - саламатық өмір салтының басталуы»
Орындады: 1 курс студенті, топ 1301-82
Султаналиева Д.М.
Тексерді: Уристенбекова Г.К.
Шымкент2022ж
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Сапалы тағам саламатық өмір салтының басталуы»

text:
Жоспар: 1.Сапалы тағам және салауатты өмір салты.
2. Тамақтану анықтамасы.
а. Салауатта тамақтанудың көмегі.
ә. Дұрыс тамақтану.
б. Дұрыс тамақтанудың принціптері.
3. Сапалы, дұрыс тамақтанудың тәжірибесі.
«Сапалы тағам - саламатық өмір салтының басталуы» Салауатты өмір салты — бұл ең әуелі денсаулықты сақтауға және нығайтуға бағытталған сауықтыру жолындағы белсенді іс-әрекет. Өмір Адамның өмір салты өздігінен қалыптаспайды, ал салауатты өмір салты өмір сүру барысында мақсатты түрде қалыптасады. Қазіргі мәліметтер бойынша денсаулық 53-55%- ға салауатты өмір салтына тәуелді болады екен. Бұдан салауатты өмір салтын ұстанудың қаншалықты маңызды екендігі айқын. Салауатты өмір салты - адам үшін аса маңызды, денсаулықпен тікелей байланысты құнды форма. Ол адам мәдинетінің бір бөлігі. Ал денсаулық адам бақытының негізгі бөлігі. Қоғамның болашағы әрбір адам денсаулығына байланысты. Денсаулыққа тек дененің сыртқы бүтіндігі ғана деп қарау ағаттық, жалпы алғанда оны организмнің жан-жақты дамуымен бүкіл қызметтердің жүзеге дұрыс асырылуы деп ұққан жөн. Тамақтану – адамның өмірлік қажеттілігі. Қазіргі уақытта тағамның адамға айтарлықтай әсер ететіндігі туралы түсініктің айтарлықтай артуы байқалады. Ол қуат, күш, даму және дұрыс пайдалану - және денсаулық береді. Адам денсаулығы 70% тамақтануға байланысты деп сенімді түрде айтуға болады. Азық-түлік көбінесе көптеген аурулардың негізгі көзі болып табылады, бірақ оның көмегімен сіз ұзақ мерзімді аурулардан арыла аласыз. Азық-түлік өнімдері мен олардан жасалған дайын өнімдердің түрлі-түсті палитрасы қаншалықты еліктірер болса, қазіргі өркениет тудырған азық-түлік өндірісіне байланысты проблемалар да үлкен Қандағы холестериннің жоғарылауы, семіздік, кариес, қант диабеті, липидтер алмасуының бұзылуы, гипертония, іш қату, қандағы зәр қышқылының жоғарылауы немесе подагра - бұл дұрыс тамақтанбаудан туындаған «өркениет аурулары» деп аталатындардың толық емес тізімі. Салауатты тамақтану және салауатты өмір салты (жаттығулар, стресстік жағдайлардан аулақ болу, темекі шегуді тоқтату) көмегімен сіз:
- мүмкін болатын аурулардың алдын алу;
- денсаулықты және тартымды келбетті сақтау;.
- сымбатты және жас болып қалу;
- физикалық және рухани белсенді болу.
Қалай болғанда да, дұрыс тамақтану дегеніміз не? Ол:
- өнімдердің әртүрлілігі;
- теңдестірілген тамақтану;
- дәмді;
- арзан;
- барлығына пайдалы.
Олай болса, дұрыс тамақтануды ұстансақ, біз неге қол жеткіземіз?
Біріншіден, дұрыс тамақтану - бұл көптеген ұзақ уақыт бойы зардап шегетін көптеген созылмалы аурулардың алдын алу шарасы. Мысалы, ыдыстарыңыздағы ыстық дәмдеуіштердің мөлшерін азайтсаңыз, гастрит пен күйдіруді ұмытуға болады. Жастар елемейтін ережелер әрқашан болды, бірақ аға ұрпақ ұстанады. Өйткені жастардың кез келген тағамды дерлік жеуге мүмкіндік беретін сау ас қорыту жүйесі бар. Бірақ, соған қарамастан, мәзірді әртараптандыру және өнімнің кез келген түріне сүйенбеу керек. Бірақ аға ұрпақ көптеген тағамдарға ұсынылмайды. Мысалы, гипертониялық кризді болдырмау үшін тұзды қабылдамаңыз. 50 жастан асқан адамдарға остеопороздың алдын алу үшін диетада кальций бар тағамдарды көбейту ұсынылады. Денсаулыққа пайдалы тағамдарды жеу және дұрыс тамақтануды білу және терінің күйі үшін бірдей маңызды. Егер сіз диетада тұтынылатын май мен кофе мөлшерін азайтсаңыз, бұл сізді тітіркендіргіш безеулерден құтқарып қана қоймайды, сонымен қатар өңіңізді жақсартуға көмектеседі.
Дұрыс тамақтанудың негізгі принциптері:
- пісіру тәсілі;
- тағамның тұтыну құрылымы, қасиеттері, құрамы және дәмі;
- тағамды қабылдаудың тәсілдері мен шарттарын;
- қоршаған орта және организмнің ішкі жағдайы.
Пісіру әдістері:
Пісіру бірден тұтыну алдында болуы керек. Бір уақытта тамақтанар алдында 3 сағаттан артық емес пісірген жөн (қайнатылған тағамдар үшін), өйткені пісірілген тағамда микроорганизмдер тез дами бастайды, бұл олардың нашарлауына әкеледі. Қайта қыздырылған тағамды тіпті тоңазытқышта да пайдалану ұсынылмайды, өйткені бастапқы дайындықтан кейін қалған пайдалы заттар ондағы күрт азаяды. Өнім неғұрлым жаңа болса, соғұрлым ол дененің энергия шығындарын жақсы толтырады. Тамақтанудан көп бұрын дайындалған тағамды үнемі пайдалану асқазанның, ішектің, қан тамырларының, бауырдың әр түрлі біртіндеп дамып келе жатқан ауруларына, шаршауға, шаршауға, сонымен қатар мінез-құлық қасиеттерінің өзгеруіне әкелуі мүмкін, өйткені ол жалқаулыққа, күңгірттікке, ұйқышылдыққа әкеледі. , төмен физикалық және психикалық өнімділік.
Тым ыстық және өте суық тағамдарды, сондай-ақ температуралары қарама-қарсы тағамдарды бір уақытта жеуге болмайды. Жоғары және төмен температуралар ас қорыту бездерінің секреторлық қызметін төмендетеді, сөйтіп шырын бөлінуін және асқазанның ас қорыту қабілетін төмендетеді.
Асқорыту жүйесінің қалыпты жұмыс істеуі үшін бір сағатта тамақтану маңызды - диетаны сақтау. Диетаны ұстанатын адамдарда ас қорыту шырындары тамақтанар алдында ерекшелене бастайды. Асқазанға және ас қорыту жүйесінің басқа бөліктеріне енгеннен кейін тағам бірден қорытыла бастайды. Диетаны сақтау ас қорытуды және тағамның жақсы сіңуін қамтамасыз етеді.
Пісіру жақсы көңіл-күйде жасалуы керек. Теріс тербеліс тағамға қабаттасып, оны бұзады, дәмсіз және тіпті улы етеді. Ал жақсы көңіл-күймен пісірсеңіз, тағам шипалы, қанағаттанарлық және дәмді болады. Күніне 4 рет тамақтанған дұрыс. Ересектер күніне 3 рет жеуге болады. Тәулігіне төрт мезгіл тамақтану кезінде тағамды қабылдау келесідей бөлінеді: таңғы ас - 25%, түскі ас - 40%, түскі ас - 15%. Кешкі ас - 20%.
Тамақтану арасындағы ұзақ аралық, құрғақ тағам асқазан ауруларына әкеледі. Кешкі ас ұйқыға дейін 2 сағат бұрын болуы керек. Осы уақыт ішінде асқазандағы тағамның қорытылатын уақыты болады.
Тамақтану алдында қолыңызды сабынмен жақсылап жуыңыз. Мұқият тамақтану керек, тамақты мұқият шайнау керек. Тамақтану кезінде кітап оқуға, радио тыңдауға, теледидар қарауға, әңгімелесуге болмайды.
Тамақтанғаннан кейін ауызды шаю керек, тістерді тамақ қалдықтарынан тазарту керек.
Қорытындыға келе, болашақ өмірді жалғастыру үшін бүкіл әлем бойынша әр халық өзінің ұлттың бейнесін және денсаулығын сақтауды қарастыруда.
Салауатты тамақтану деп құрамында қажетті дәрумендер мен микроэлементтер – микроэлементтер, белоктардың, майлардың және көмірсулардың теңдестірілген мөлшері бар және құрамында зиянды заттар: ауыр металдар, нитраттар, радионуклидтер, дәрілік заттар, дәрілік гормондар жоқ өнімдерді пайдалану түсініледі. Адам өміріндегі салауатты тамақтанудың теориялық негіздерін зерттей отырып, олар дұрыс тамақтану ұғымын ашты, тағам дайындау әдістерін қарастырды. Олар тағамның тұтыну құрылымын, қасиеттерін, құрамы мен дәмін, тағамды жеу әдістері мен шарттарын, қоршаған орта мен ағзаның ішкі күйін ашты. Салауатты (дұрыс) тамақтануды қамтамасыз ету үшін дененің біздің ерік-жігерімізге тәуелді емес биологиялық қажеттіліктерін ескеру қажет. Егер режим сақталса, біраз уақытқа шартты рефлекс дамиды. Тиісті уақытта тәбет пайда болады және ас қорыту жүйесінің барлық органдары тағамды қабылдауға және өңдеуге дайын. Тәжірибе көрсеткендей, бұрын ауырған көптеген адамдарды емдеуде, күнделікті тамақтануды түзету кез келген жаста көптеген ауруларды қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Сондықтан жеке адамды да, жалпы қоғамды да жақсартудың ең тиімді жолдарының бірі – зиянды өнімдерді алып тастау немесе айтарлықтай азайту және емдік-профилактикалық қасиеттері бар өнімдерді айтарлықтай көбейту арқылы тұтынылатын өнімдердің құрылымын өзгерту.


url: http://emirsaba.org/sapali-tafam-salamati-omir-saltini-bastalui.html#«Сапалы_тағам_-_саламатық_өмір_салтының_басталуы»__Салауатты_өмір_салты


title: Фазалық ауысулар - Сапалық талдауда гетерогендік жүйелерді қолдану Орындаған: базарбай д тобы: еп20-4к

text:
Фазалық ауысулар Мұз блогы біртекті жүйені құра алады, бірақ ол еріген кезде сұйық судың қосымша фазасын құрайды. Сондықтан заттың фазалық ауысулары да гетерогенді жүйелер болып табылады. Сонымен қатар, кейбір молекулалар мұз бетінен бу фазасына өте алады. Бұл сұйық суда будың қысымы ғана емес, аз мөлшерде болса да мұздың болуымен байланысты.
Фазалық ауысудың гетерогенді жүйелері кез-келген затқа (таза немесе таза емес) қолданылады. Сонымен, балқитын барлық қатты заттар немесе буланатын сұйықтықтар жүйенің осы түріне жатады.
Қатты және газдарХимияда гетерогенді жүйелердің өте кең тараған класы - әртүрлі компоненттері бар қатты заттар немесе газдар. Мысалы, суреттегі пицца осы классификацияға жатады. Ал егер ірімшік, паприка, анчоус, ветчина, пияз және басқалардың орнына онда күкірт, көмір, фосфор және мыс болса, онда тағы біртекті емес қатты зат болар еді. Күкірт өзінің сары түсімен ерекшеленеді; қара қатты зат үшін көмір; фосфор қызыл; және металдан жасалған мыс. Барлығы қатты, сондықтан жүйе фазадан тұрады, бірақ бірнеше компоненттерден тұрады. Осы типтегі жүйенің мысалдары күнделікті өмірде есепсіз.
Ерігіштік көбейтіндісіарқылы алдын-ала қандайда бір заттың ерітіндісінен тұнбаны түзуге болатындығын анықтау мүмкін болады.
Мысалы, АgСl-нің қаныққан ерітіндісінде (1 л) 1,86•10-3 г осы 0,00186 г
1 г
10-10 BaSO4
340 г / 1 л
34 г 100 г суда
тұз болады. Одан артық мөлшері болған жағдайда ерітіндінің динамикалық тепе-теңдігін сақтау үшін жүйеде қатты фаза пайда болады, яғни тұнба түзіледі.
Осы тұздың ерігіштік туындысы келесі жолмен есептеледі. Алдымен осы тұздың қаныққан ерітіндісіндегі тұздың молярлық концентрациясын анықтайды:
Күмістің хлориді ерігіштігі төмен тұздардың қатарына жатады. Осы тұзға сумен әсер еткенде, оның құрамындағы Аg+ және СІ– иондары судың молекуласының жақын жердегі дипольдерінің әсерін сезінеді. Нәтижесінде олар кристалдың бетінен жұлынып гидратталған иондар түрінде ерітіндіге өте бастайды. Осы үрдіске қарама-қарсы бағытта керісінше Аg+ иондары және СІ- иондары өзара қосылып тұнбаға өте бастайды.


title: Тұздық әсер - Сапалық талдауда гетерогендік жүйелерді қолдану Орындаған: базарбай д тобы: еп20-4к

text:
Тұздық әсер Нашар еритін тұздардың ерігіштігіне тек қана олармен біртектес иондары бар электролиттер ғана әсер етіп қоймайды, сонымен қатар біртектес иондары жоқ электролиттер де әсер етеді. Кейбір нашар еритін тұздардың ерігіштігі басқа жақсы еритін, бірақ тұнбамен ешқандай біртектес иондары жоқ электролиттердің әсерінен де артады. Мысалы Қорғасын сульфатының ерігіштігі натрий нитраты соғұрлым және калий нитратты әсерінен артады, неғұрлым бұл тұздардың концентрациялары жоғары болса, қорғасын сульфаты тұзының ерігіштігі арта түседі. Бұл құбылыс тұздық әсер деп аталады. Өзге иондарды қосқан кездегі ерігіштіктің артуын ерітіндінің иондық күшінің жоғарлауымен түсіндіруге болады = Ci Zi2 Дебай мен Гюнкельдің теңдеуі бойынша -lg=0,5∙Z2 электролиттерді қосқан кезде активтілік коэффициенттерінің төмендейтінін көруге болады. АККnAn = akt∙ aAn = [Kt]∙[An]∙fkt ∙fAn , [Kt]∙[An] = Бұл теңдеуден активтілік коэффициентінің төмендеуі ерітіндіде Kt және An концентрацияларының өсуіне әкеліп соғатынын көруге болады. Әртүрлі электролиттер нашар еритін тұздардың ерігіштігіне әртүрлі әсер етеді, себебі ерітіндінің иондық күші тек қана тұздардың концентрациясына ғана емес, сонымен қатар иондардың зарядтарының шамасына да байланысты.
А + В ↔ АВ↓ Жалпы алғанда тұнба түзілу процессі реакцияға қарасақ оңай сияқты болғанымен, ол өте күрделі процесс.
Жалпы тұнба түсу – нашар еритін қосылысты құрайтын иондар концентрациясының (активтілігінің) көбейтіндісі сол заттың ерігіштік көбейтіндісінен артық болған кезде тұнба түзілетіндігі белгілі, яғни:
мұндағы, - иондардың ерігіштік константасы, сан мәні жөнінен ерігіштік көбейтіндісіне жуық шама;
[K], [A] – катион және анион концентрациясы.
(немесе басқаша айтсақ Тұнба пайда болуы, ерігіштік көбейтіндісінің ережесіне сәйкес, тұнбаға түсетін иондардың ерігіштік көбейтіндісі (ЕК) сол температурада тұнбаға түсетін қосылыстың ерігіштік көбейтіндісінен жоғары болуы қажет. Сол кезде тұнба толық түседі.
Тұнбалардың түзілуі. Әр түрлі факторлардың тұнбалық толық түзілуіне әсері. Тұнба қатты зат күйінде түседі, бұл тек екі ионнан ғана құралмайды, себебі бұл күрделі процесс. Барлық уақытта да белгілі бір периоды бар құбылыс, реагенттердің ерітінділерінің бір-бірімен араласқанынан бастап, түзілетін тұнбаның ең алғашқы түйіршіктерінің пайда болғанына дейін. Мұндай майда бөлшектердің (зародыши, өзектер) пайда болуын – түйіршік түзілу процессі дейді. Бұл майда бөлшектердің пайда болу уақыты индукция мерзімі деп аталады. Пайда болған түйіршіктердің тұнбаға түсу жылдамдығы көптеген жағдайларға тәуелді болады, сондықтан ол өзгеріп отырады. Ондай жағдайлар: әрекеттесін бөлшектердің табиғаты мен концентрациясы, бөгде заттардың концентрациясы, температура және т.б..
Тұнбалардың көпшілігі лезде тұнбаға түседі, енді біреулерінің түзілуі өте баяу жүреді. Тұнбаға түсу жылдамдықтарына байланысты кристалды немесе аморфты тұнбалар түседі. Кристалды тұнбалар түскен кезде ең бірінші пайда болған түйіршіктердің беткі қабатына келесі түйіршіктер жиналады, ал аморфты тұнбалар түскенде түйіршіктердің механикалық қосылысы, өздерінің салмағы арқылы тұнба болып астына жиналады. Басқа сөзбен айтқанда ең алғашқы пайда болған коллоидты ерітіндінің ұю (коогуляция) процесі жүреді.


title: Тұнбаның түзілу шарттары - Сапалық талдауда гетерогендік жүйелерді қолдану Орындаған: базарбай д тобы: еп20-4к

text:
Тұнбаның түзілу шарттары: 1. Әр түрлі ерітінділерден тұнбаға түсіру. Q – бұл кезде өте аз.
2. Өте тез араластыра отырып, аздап тұнбаға түсіргіш ерітіндіні құю. Өте аз құя отырып Q аз шамасын сақтау, ал араластыра отырып тұнбаға түсіргіш ерітіндінің концентрациясын азайту.
3. рН өте аз болған жағдайда тұнбаның толық түсуі мүмкін. Көптеген тұнбалар рН аз кезде ерігіш келеді, демек өте қышқыл ортада, сондықтан тұнбаның пайда болу жылдамдығы аз болады.
4. Ыстық ерітіндіден тұнбаға түсіру. S - тұнбаның ерігіштігі, t – ұлғайған сайын артады, себебі, S ұлғайған сайын ерітіндінің аса қанықтығы азайады.
5. Тұнбаға түсетін ерітіндінің ескіруі (тұнбаның жетілуі). Тұнбаның жетілуі ерітіндіні қыздырғанда немесе көп тұрған кезде пайда болады. Тұнбаның түзілуі жалпы беттік ауданының азайуына және бөлшектердің орташа мөлшерлерінің (размер) үлкеюіне әкеліп соғады. Үлкен кристалдар өте майда кристалдардың есебінен үлкейеді, мұның бәрі тұнбаның кристалдарының структурасының іріленіп өсуіне әкеліп тірейді.
Бөлшектеп тұндыру.
Бөлшектеп тұндыру дегеніміз түзілетін қосылыстардың ерігіштік көбейтінділерінің мәндерінің айырмашылықтарын қолданып, бір тұндырғышпен бірнеше ионды біртіндеп бөлу әдісі. Бұл әдісті сапалық анализде тұнбаларды сыртқы белгілері арқылы айыруға болатын жағдайларда қолданады, мысалы, тұнбалардың түсі әртүрлі болғанда. Ерітіндіде валенттілігі бірдей және концентрациялары тең, бір реагентпен нашар еритін қосылыстар түзетін бірнеше ион болса, онда тұнбаға бірінші кезекте ерігіштік көбейтіндісі кіші қосылыс түседі, себебі бұл қосылыстың түзілуіне тұндырғыштың аз концентрациясы жұмсалады. Мысалы, концентрациялары тең, құрамында хлорид-, иодид-иондары бар ерітіндіге тамшылатып күміс нитраты ерітіндісін біртіндеп қосса, онда бірінші кезекте AgI тұнбасы түзіледі, себебі оның түзілуіне жұмсалатын күміс ионының концентрациясы: (1) (1) (2)
ал AgCl тұнбасы түзілу үшін жұмсалатын күміс ионының концентрациясы(2)


title: Сапалық талдауда гетерогендік жүйелерді қолдану Орындаған: базарбай д тобы: еп20-4к

text:
3.Тұнбалардың түзілуі. Әр түрлі факторлардың тұнбалық толық түзілуіне әсері.
4.Бөлшектеп тұндыру.
5.Пайдаланылған әдебиеттер
Гетерогендік жүйелердегі тепе-теңдік. Ерігіштік көбейтіндісі. Гетерогендік жүйе – бірнеше фазалардан құралған жүйелерде болатын химиялық және физикалық-химиялық үрдістер. Фазалардың түрлері: 1.Қатты денелер 2.Сұйықтар 3.Газ
Жіктелуі
Қаныққан ерітінділер - еріген зат ери алмай, еріткіштен бөлек фаза түзетін химиялық гетерогенді жүйенің түрі. Су мен қант кристалдарының мысалы осы классификацияға жатады.
Еріткіш молекулалары еріген затты орналастыра немесе еріте алмайтын деңгейге жетеді. Содан кейін қатты немесе газ тәрізді қосымша еріген зат тез қайта жиналып, қатты немесе көпіршік түзеді; яғни сұйық-қатты немесе сұйық-газ жүйесі.
Тұнбаға түскен ерітінділер Кейбір тұздар ерігіштік тепе-теңдігін орнықтырады, өйткені олардың иондары арасындағы өзара әсерлесу өте күшті және олар су диссоциацияланбайтын кристалдарға қайта топтасады.
Гетерогенді жүйенің бұл түрі сонымен қатар сұйық және қатты фазадан тұрады; Бірақ, қаныққан ерітінділерден айырмашылығы, еріген зат тұнбаға түсудің көп мөлшерін қажет етпейтін тұз. Мысалы, қанықпаған тұздардың екі сулы ерітіндісін араластырған кезде біреуі NaCl, екіншісі AgNO3, ерімейтін тұз AgCl тұнбаға түседі. Күміс хлорид еріткіште ерігіштік тепе-теңдігін орнатады, ақ түсті қатты зат сулы ыдыста байқалады.


title: Сапалы тамақтану-денсаулық кепілі Орындаған: Әшірбек Аружан Тамақтану

text:
Орындаған: Әшірбек Аружан Тамақтану - ағзаның қуат шығынының орнын толтыруға, тіндер құрылуына және жаңартылуына және қызметтерін реттеп отыруға кажетті, ағзаға түсетін заттардың қорытылу, сіңу және сіңірілу үрдістері. ағзаның өмір сүруге, денсаулықты және жұмысқа қабілеттілікті сақтауға қажет нәрлі заттарды (ақуыз, май, көміртегі, дәрумендер, минералды тұздар) бойға сіңіру процесі. Тиімді тамақтану Тиімді тамақтану адам біраз ауру-сырқауға ұшырамай, оларды оңай жеңіп отырады. Тиімді тамақтану мезгілсіз, ерте қартаюдан алдын-ала сақтандырады. Асқазаны, жүрек-қан тамыры т. б. сырқатқа ұшырағанда тамақтанудың арнайы ойластырылып жасалған ас үлесі (рацион) мен режимі емнің бір түрі болып табылады. Тамақтану бүкіл организмнің бір қалыпты дамуы мен үйлесімді қызметін қамтамасыз ететіндей болып ұйымдастырылуы тиіс.
Дұрыс тамақтану
Адамның кәсібіне, жасына, жынысына сәйкес, тіршілік әрекетіне қарай қажет тамақтық рационы оның құрамындағы ақуыз, май,көмірсулар т. б. заттардың сапасы мен мөлшері жағынан реттелу керек. Организмнің физиологиялық қажеті көптеген жағдайға байланысты, олар ұдайы өзгеріп отырады. Организмнің тамақтан жұғымды заттарды дәл осы сәтте қажетті мөлшерде бойына сіңіріп зат алмасу процесінде бір затты екінші түрге айналдыратын, керекті кезінде пайдалануға болатындай қор жасайтын, реттеуші механизмі болады. Бірақ организмнің реттеу мүмкіндігінің белгілі шегі бар; ол мүмкіндік бала кезде және егде тартқан шақта көбірек шектеледі. Бірқатар заттарды, кейбір витаминдер, алмастырылмайтын амино қышқылын адам организмі зат алмасу процесінде жинақтай алмайды, ол дайын күйінде тамақпен бірге берілуі тиіс, өйтпеген күнде кісі тамақ жұқпайтын ауруға ұшырайды.
Адамдар күніне 3-5 рет тамақтанады.
Негізгі тамақтану мезгілі үшке бөлінеді:
- таңертеңгі ас (сағат 7.00-9.00 аралығы) - ас үлесі (рацион) қант қосылған ботқа, сүт тоқаш, сары май т.б. - организмде қант құрамын тұрақтандырады, тәбетті ретке келтіреді, сонымен қатар күні бойы тамақты шамадан тыс көп жеуден жәнесеміруден сақтайды;
- түскі ас (сағат 13.00-14.00 аралығы) - ас үлесі (рацион) құнды - әр түрлі тағамдар жиынтығы, организмді керекті құнарлы заттармен қанықтырады;
- кешкі ас (сағат18.00-19.00) - ас үлесі (рацион) жеңіл тағамдар - ұйқы кезінде адам организмін жайландырып, қорытылуына көп қуат кетпейтін тағамдар;
Аралық тамақтану:
- таңертеңгі ас пен түскі ас ортасында - екінші таңетртеңгі ас (ланч) - жеміс-жидек немесе тоқаш, сусын немесе шырын;
- түскі ас пен кешкі астың ортасында - түстік - көмеш немесе ашыма, сусын немесе шырын, айран.
I.
Сүтті тағамдар
II.
Жұмыртқа, балық, ет
III.
Жаңғақ және бұршақтар, картоп
IV.
Көкеністер
V.
Жеміс-жидектер
VI.
Дәнді-дақыл
VII.
Майлар
- Тамақ құрамындағы қоректік заттар, дәрумендер, минералды заттар ағзамыздың өсуіне, дамуымызға қажет. Тамақтың пайдалы жағымен қатар, кейбір тамақ түрлерін шектеу қажет екенін білдік. Қазіргі заманда балалар арасында түрлі-түрлі чипсы, қытырлауықтарды, «роллтон» сияқты тез дайындалатын сорпалар көп тұтыну әсерінен панкратит сияқты аурулар кең тарап отыр.
Қорытынды:
- О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл.
- Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы.
- www.bonduelle.kz
- katon-karagay.vko.gov.kz/kz/files/medicine3_07.doc
- www.zdrav.kz/sites/default/files
- О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл.
- Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы.
- www.bonduelle.kz
- katon-karagay.vko.gov.kz/kz/files/medicine3_07.doc
- www.zdrav.kz/sites/default/files
Пайдаланылған әдебиеттер:
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сапалық зерттеудің артықшылықтары Сапалық зерттеудің шектеулері

text:
Сапалық зерттеу процесінде басқа зерттеу әдістеріне қарағанда іріктеу көлемі аз болады.
Сапалық зерттеу процесі дәстүрлі зерттеулерге қарағанда басқа бағытта жүреді. Бұл формат респонденттер сұрақтарға зерттеушіге ұнайтындай жауап беруге тырысқанда, жинақталған деректер арқылы келуге бейімділікті жояды. Респонденттерге жеке болуға шақырылады. Олардың шығармашылығы тауарға айналады. Өз кезегінде, респонденттерден жинауға болатын мәліметтер дәлірек болады.
Сапалық зерттеудің шектеулері мысал ретінде дауыс беруді алайық бұл ретте субьектінің ойы маңызды, яғни сандық зерттеуді қажет етеді. Жалпы сапалық зерттеуді талдау үшін сандық зерттеу керек.
Сандық зерттеудің бағыты- бұл адам өмірін анықтайтын индивидуалды обьективті формациялар ретіндегі әлеуметтік құрылымдар
Сандық зерттеулердің шектеулері бұл белгілі бір адамның субьективті көз қарасын ғана айтады. Бұл өз тұрғысынан ауқымды мәселені шешуге қатыса алмайтынын ол үшін сапалық зерттеу әдісін пайдалану керектігін айтады. Жалпы айтқанда сандық зерттеуді кез келген субьектіге жүргізе аласың, бірақ ол субьекті бірнешеу болатын болса онда ол жағдайда сапалық зерттеуге жүгінуге тура келеді


title: Сандық зерттеулер - Сапалық зерттеулерде жалпы көзқарасты дамыту. Сандық зерттеудің нақты түрлері

text:
Сандық зерттеулердің бір ерекшелігі - олардың бейтараптығы және стандартталған өлшемдерді қолдану. Сандық зерттеушілер жеке бейімділік пен субъективтіліктің әсерін азайту үшін ақпаратты жинау мен талдаудың қатаң әдістерін қолданады. Бұл әдіс зерттеушілерге гипотезаларды тексеруге, себеп-салдарлық байланыстарды анықтауға және кең популяцияға қатысты статистикалық қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Гипотеза-бұл айнымалылар арасындағы байланыс туралы болжам. Сапалы зерттеулерде зерттеушілердің априорлық гипотезасы жоқ,ішінара гипотезаны дәлелдейтін деректер тым аз болғандықтан. Бұл ішінара сапалы зерттеушілер қалағандықтан болады зерттеу қатысушылардың өз болжамдары емес, көзқарастары негізінде жүргізілді.
Сандық зерттеудегі гипотезалардың
Зерттеу сұрақтары әдетте айнымалылар арасындағы байланыстар туралы сұрақтар болып табылады. Гипотезалар-бұл болжамды жауаптар. Мысалы, зерттеу сұрағы келесідей болуы мүмкін: балалық шақтағы жыныстық зорлық-зомбылық (I) әйелдердегі ішек тітіркену синдромының дамуына әсер ете ме (P) (O)? Зерттеуші мыналарды болжай алады: балалық шақта жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшыраған әйелдерде Мұндай зорлық-зомбылыққа ұшырамаған әйелдерге қарағанда тітіркенген ішек синдромының жоғары жиілігі.
Деректердің байлығы мен тереңдігі: сапалы зерттеулер зерттеушілерге зерттелетін құбылыстар туралы толық түсінік бере алатын қатысушылардың тәжірибесі, көзқарасы және көзқарасы туралы бай, егжей-тегжейлі деректерді жинауға мүмкіндік береді.
Икемділік: сапалы зерттеу бейімделгіш және икемді, бұл зерттеушілерге жаңа немесе күтпеген жаңалықтарға жауап ретінде өз әдістерін өзгертуге мүмкіндік береді.Қатысушыларды түсіну: сапалы зерттеулер көбінесе адамдармен тікелей қарым-қатынасты қамтитындықтан, зерттеушілер олардың жеке тәжірибесі мен көзқарасын жақсырақ түсіне алады.
Контекстуализация: сапалы зерттеулер контексттің маңыздылығын және адамдардың белгілі бір жағдайларда өз тәжірибесін қалай түсінетіні туралы түсінік бере алатын деректерді субъективті түсіндірудің маңыздылығын көрсетеді.
Гипотезаны қалыптастыру: деректердегі заңдылықтар мен тақырыптарды анықтау арқылы сапалы зерттеуді қосымша зерттеулер үшін гипотезаларды әзірлеу үшін пайдалануға болады.


Кемшіліктері Жалпылау қабілеті шектеулі: сапалық зерттеулер кейде үлгінің кішігірім мөлшеріне сүйенетіндіктен, олар кеңірек популяцияның өкілі болмауы мүмкін, олардың жалпылау қабілеті шектеулі
Кемшіліктері Жалпылауқабілеті шектеулі: сапалық зерттеулер кейде үлгінің кішігірім мөлшеріне сүйенетіндіктен, олар кеңірек популяцияның өкілі болмауы мүмкін, олардың жалпылау қабілеті шектеулі.
Кемшіліктері Жалпылау қабілеті шектеулі: сапалық зерттеулер кейде үлгінің кішігірім мөлшеріне сүйенетіндіктен, олар кеңірек популяцияның өкілі болмауы мүмкін, олардың жалпылау қабілеті шектеулі.
Субъективтілік: сапалы зерттеулер зерттеушінің біржақтылығы немесе оның жеке көзқарасы әсер етуі мүмкін деректерді субъективті түсіндіруді ұсынады.
Уақыт шығындары: сапалы зерттеу деректерді терең жинауды және өңдеуді қамтитындықтан, бұл уақытты қажет етуі мүмкін.
Талдау қиындықтары: сапалы деректерді талдау қиын және қиын болуы мүмкін, әсіресе фотосуреттер немесе аудио жазбалар сияқты мәтіндік емес материалдар қамтылған болса.
Деректермен қанықтыру: сапалы зерттеу жаңа ақпарат айтарлықтай нәтиже бермейтін деңгейге жетуі мүмкін, бұл деректерді одан әрі жинаудың орындылығын шектейді.
Қорытынды
Зерттеудің бұл екі әдісі бір — біріне қайшы келмейді, керісінше-олар бірге әлдеқайда жақсы жұмыс істейді. Үлкен деректер әлемінде сіздің шешімдеріңіздің берік негізін құрайтын көптеген статистикалық ақпарат пен сандар бар. Бірақ негізгі деректер нақты адамдардан алынған ақпаратсыз толық болмайды.
Артықшылықтары Жалпылау: сандық зерттеулер көбінесе үлгінің үлкен көлеміне негізделгендіктен, олар кеңірек популяцияға жалпылауға болатын статистикалық сенімді қорытындыларға мүмкіндік береді.
Объективтілік: сандық зерттеулерде объективтілік пен стандартталған өлшемдерге ерекше назар аударылады, бұл жеке бейімділік пен субъективтіліктің әсерін азайтады.
Репродуктивтілік: сандық зерттеулер белгіленген әдісті және стандартталған өлшемдерді қамтамасыз етеді, бұл басқа зерттеушілерге зерттеу нәтижелерін қайталауға мүмкіндік береді.
Статистикалық талдау: сандық зерттеулерде зерттеушілерге гипотезаларды бағалауға және себеп-салдарлық байланыстарды анықтауға көмектесетін статистикалық талдау мүмкін.
Деректерді тиімді талдау: сандық зерттеулер көбінесе статистикалық құралдардың көмегімен тез зерттелетін сандық деректерді пайдаланады.


title: Кемшіліктері Жалпылау қабілеті шектеулі: сапалық зерттеулер кейде үлгінің кішігірім мөлшеріне сүйенетіндіктен, олар кеңірек популяцияның өкілі болмауы мүмкін, олардың жалпылау қабілеті шектеулі


Сапалық зерттеулерде жалпы көзқарасты дамыту. Сандық зерттеудің нақты түрлері
Кіріспе
Зерттеулер жүргізудің бірнеше әдістері бар, олардың ішінде ең көп таралған сапалық және сандық зерттеулер. Сапалы зерттеулер бақылау және сұхбат арқылы адамның тәжірибесі мен көзқарасын түсінуге бағытталған, ал сандық зерттеулер сандық деректерге негізделген талдайды және қорытынды жасайды. Екі стратегияның да артықшылықтары мен кемшіліктері бар және сәйкес әдіснаманы таңдау зерттеу нәтижесіне айтарлықтай әсер етуі мүмкін.
Сапалы зерттеу дегеніміз не?
Сапалы зерттеу-бұл табиғи ортадағы адамдардың тәжірибесін, көзқарастарын және мінез-құлқын түсінуге бағытталған зерттеу әдісі. Бұл әдіс көбінесе сенімдер, көзқарастар және сезімдер сияқты қиын болатын күрделі құбылыстарды зерттеу үшін қолданылады. Сапалы зерттеулерге арналған деректер көбінесе бақылау, сұхбат және фокус-топтар сияқты әдістер арқылы жиналады. Жиналған ақпаратта көбінесе сандық өрнек болмайды және мәтіндік, аудио және визуалды жазбалар болуы мүмкін.
Сапалы зерттеу
Сапалы зерттеулердің бір ерекшелігі-деректердің контекстіне және субъективті интерпретациясына баса назар аудару. Нәтижелерді кеңірек популяцияға жалпылауға тырысудың орнына, сапалы зерттеушілер алынған деректердің мәні мен маңыздылығын контексте бағалау арқылы түсінуге тырысады.
Бұл стратегия зерттеушілерге зерттелетін адамдардың тәжірибесі мен көзқарасын жақсырақ түсінуге, сондай-ақ басқа зерттеу әдістерін қолдану арқылы анық көрінбейтін үлгілер мен тақырыптарды анықтауға көмектеседі.
Сандық зерттеулер дегеніміз не?
Сандық зерттеулер-бұл сандық деректерді жүйелі түрде жинауға және талдауға бағытталған зерттеу әдісі. Бұл стратегия көбінесе айнымалылар арасындағы корреляцияны зерттеу үшін және іріктеме негізінде кеңірек популяцияны болжау немесе жалпылау үшін қолданылады. Сандық зерттеулер көбінесе сауалнамалар, эксперименттер және құрылымдық бақылаулар сияқты әдістер арқылы деректерді жинауды, содан кейін оларды статистикалық әдістер арқылы бағалауды қамтиды.


title: Сапалық зерттеулерде жалпы көзқарасты дамыту. Сандық зерттеудің нақты түрлері


title: ПРОЦЕСС СИПАТЫ - Сапа менеджменті жүйесі Құжаттандырылған процедура

text:
7.1 Қамтамасыз етуші процестер
7.1.1. Құжаттарды қамтамасыз етуші процестер қолданыстағы құжаттарды (8-бапта көрсетілген) яғни, оқу-ұйымдастыру жұмыстарын регламенттейтін, қажетті ұйымдық-құқықтық құжаттарды дайындауды, бекітуді және университетттің құрылымдық бөлімдерінің жұмысын қамтиды.
7.1.2 Жазбаларды басқару ҚП СМАМБ –008/05-2015 жазбаларды басқаруға сәйкес жүзеге асырылады.
7.1.3 Оқу-ұйымдастыру жұмыстары факультет деканаты және кафедралары, оқу-әдістемелік басқарма, тіркеу офисі сонымен қатар құрамына мемлекеттік емтихан қабылдайтын мемлекеттік емтихан комиссиясы мен диплом жобаларын (жұмысын) (ДЖ(Ж) қорғау жөніндегі мемлекеттік емтихан комиссиясы (МЕК) және сала бойынша (мамандық) мемлекеттік аттестаттау комиссиясы (МАК) тарапынан жүзеге асырылады.
7.1.4 Идентификация және бақылау студенттер туралы қажетті ақпараттарды жүйелі және уақытылы алуды қамтамасыз ететін ақпараттық процестерді ұйымдастыруға бағытталған. Идентификация және бақылауды ұйымдастыру деканат және университет деңгейінде оқу-ұйымдастыру жұмыстарының барлық процестерінде жүзеге асырылады.
7.1.4.1 Студенттерді қабылдау туралы бұйрық негізінде Студенттік бөлім студенттің жеке құжатының нөмірімен жеке нөмірі көрсетілген студенттік билет және сынақ кітапшасын дайындайды. Студенттің әрбір жеке құжатына алты нөмір жазылады. Нөмір төмендегіше беріледі:
ХХ ХХХХ
Жеке құжаттың реттік нөмірі
Оқуға түскен жылы
Әрбір студентке нөмірі жеке құжат нөмірімен сәйкес келетін (қабылданған студенттің жеке мәлімет парағы оқуға қабылдану кезінде толтырылады) және студенттің жеке парағы ашылады. Студенттің жеке парағы оның жеке құжатында СБ сақталады. Оқу процесі барысында сессия, емтихан және әр түрлі іс-тәжірибе нәтижелері ведомостарда, сынақ кітапшасында көрсетіледі. Студентке қатысты аралық бұйрықтар (академиялық демалысқа шығару және академиялық демалыстан қайта қабылдау, басқа мамандыққа ауысу (факультет, ЖОО), курстан курсқа көшіру, студент қатарынан шығару және т.б.) Студенттік бөлімде дайындалады. Студент қатарынан шығару туралы бұйрық негізінде Тіркеу офисі төмендегі құжаттарды дайындап, (егер студент университетті бітіргеннен кейін оқудан шығарылған болса, МАК хатшысы арқылы) Студенттік бөлімге тапсырады:
сынақ кітапшасы;
диплом қосымшасы т.б.
Студенттік билет Студенттік бөлім тарапынан беріледі.
МАК хаттамасы негізінде студенттік бөлім тарапынан біліктілік беру және диплом беру туралы бұйрық дайындалады. Аталмыш бұйрық бекітілгеннен кейін ОӘБ диплом бланкілерін, Тіркеу офисі диплом қосымшаларын толтырады. Диплом нөмірі диплом бланкісінің нөмірімен сәйкес келу керек. Диплом мен қосымшасының тіркеу нөмірі дипломға ҚР БҒМ тарапынан бекітілген, диплом беру журналында көрсетілген реттік нөмірмен сәйкестендіріле қойылады.
Тіркеу офисі факультеттермен біргелікте академиялық күнтізбеге сәйкес мерзімге мемлекеттік емтихандар мен ДЖ(Ж) қорғау кестесін түзеді. Қорғау болатын күнге дейін қорғауға шығатын бітірушілердің төменде көрсетілген құжаттары Тіркеу офисі тарапынан дайындалып, МАК хатшысына ұсынылады:
– сынақ кітапшасы;
– қорытынды ведомость;
– МАК хаттамасы;
– ДЖ(Ж) қорғауға жіберілгені туралы бұйрықтың көшірмесі.
Емтихан ведомостары Тіркеу офисінде студенттің барлық оқу мерзімі бойынша сақталады.
Идентификация және бақылауға Тіркеу офисінің басшысы жауапты болып табылады.
7.1.4.2. Барлық оқу мерзімі ішінде студенттің жеке құжаты Студенттік бөлімде сақталады. Қабылдау комиссиясынан алынған студенттің жеке құжаты келесілерден тұрады:
– өтініш;
– жеке куәлік көшірмесі
– талапкердің білімі туралы құжат (аттестат немесе диплом);
– ҰБТ немесе КТ сертификаты;
– медициналық анықтама № 086 У;
- медициналық анықтама № 063
– мемлекеттік білім гранты иегерінің куәлігі;
– 6 фотосурет (3 х 4);
Сонымен қатар, бар болған жағдайда еңбек кітапшасының көшірмесі, оқуға жолдама.
Студенттің жеке құжатына Студенттік бөлім тарапынан студентке қатысты ағымдық бұйрықтардың көшірмесі салынады. Қабылдау туралы бұйрық негізінде Студенттік бөлімде студенттің жеке құжаты және оқуға қабылданғаны туралы бұйрықтың көшірмесі болады, студенттің аты-жөні және студенттердің қозғалысына қатысты басқа да ақпараттар «Platonus» ААЖ-не енгізіледі.
Бітірушінің өтініші бойынша Студенттік бөлім бітірушінің еңбек кітапшасына оқу мерзімі туралы мәлімет көрсетеді.
Оқу-ұйымдастыру жұмыстарында университет деңгейіндегі идентификация және бақылау процесі 1-суретте көрсетілген.
Идентификация және бақылау процесіне университет деңгейінде студент білім алып жүрген кезде ТО басшысы және Студенттік бөлім меңгерушісі жауапты, ал оқуды бітіргеннен кейін мұрағат меңгерушісі жауапты болып табылады.
7.2 Оқу-ұйымдастыру жұмыстары төмендегі процестерді қамтиды:
– оқу-ұйымдастыру құжаттарын даярлау;
– білім беру процесін ұйымдастыру.
Оқу-ұйымдастыру құжаттарын даярлау және білім беру процесін ұйымдастыру процестері кезеңдері, олардың өзара байланыстары, кірісі, шығысы мен ресурстары 2-3-суреттерде, ал оларды жүзеге асыру тәртібі 4-16-суреттерде көрсетілген.
Оқу-ұйымдастыру жұмыстарының әрбір кезеңіне қатысушы және жауаптылар жауапкершілік матрицасында көрсетілген (1-кесте).
7.3 Менеджмент процестері
7.3.1 Деминг (жоспарла-істе-қадағала-жақсарт) басқару цикліне негізделген менеджмент процестері оқу-ұйымдастыру жұмыстарының кезеңдерін құрайтын бөліктер болып табылады (4-16 сурет).
7.3.2 Оқу-ұйымдастыру құжаттарын даярлау процесіне жауаптылар:
– басшылық тарапынан жоспарлау және талдау жұмыстарына ТО, ОӘБ басшылары жауапты;
жұмысты ұйымдастыру, мониторинг ұйымдастыру және өнімдер мен процестерді өлшеу, процестерді талдау және олардың нәтижелері, сәйкессіздіктерді жою, реттеу және алдын алу әрекеттерін ұйымдастыру жұмыстарына факультет деканы және кафедра меңгерушісі жауапты.
7.3.3 Білім беру процесін ұйымдастыруға жауапты:
басшылық тарапынан жоспарлау және талдау жасау жұмыстарына оқу істері жөніндегі проректор жауапты;
жұмысты ұйымдастыру, мониторинг ұйымдастыру және өнімдер мен процестерді өлшеу, процестерді талдау және олардың нәтижелері, сәйкессіздіктерді жою, реттеу және алдын алу әрекеттерін ұйымдастыру жұмыстарына ТО, ОӘБ басшылары жауапты.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ПРОЦЕСТІ ҚҰЖАТТАУ - Сапа менеджменті жүйесі Құжаттандырылған процедура

text:
8 ПРОЦЕСТІ ҚҰЖАТТАУ
8.1 Оқу-ұйымдастыру жұмыстарын регламенттейтін процедураларды құжаттау:
УЕ-ОӘБ-007/03-2015 Бакалавриат туралы ереже
УЕ- 04-18 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі
УЕ- 03-18 Қашықтықтан білім беру технологиялар бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі
УЕ- 05-18 Кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта дайындау туралы ереже
УЕ- 06-18Іс-тәжірибе ережесі
УЕ-ОӘБ-007/09-2015 Мамандықтың оқу-әдістемелік кешені туралы ереже
УЕ-ОӘБ-007/10-2015 Пәннің оқу-әдістемелік кешені туралы ереже
УЕ-ОӘБ-007/11-2015 Дипломдық жұмыстың (жобаның) мазмұны мен ұйымдастыру туралы ереже
УЕ-ТО-009/01-2015 Білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау өткізудің ережелері
УЕ-СБ-025/01-2015 Білім алушыларды ауыстыру,оқудан шығару және қайта қабылдау ережелері
УЕ-СБ-025/02-2015«Білім алушыларға академиялық демалыс беру» ережесі
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ПРОЦЕСТІҢ БЛАНКТЕРІ МЕН ЖАЗБАЛАРЫ

text:
9 ПРОЦЕСТІҢ БЛАНКТЕРІ МЕН ЖАЗБАЛАРЫ
Оқу-ұйымдастыру жұмысының бланк және жазбалар тізімі «Сырдария» университеті формуляры тізімінде қамтылады; бланк және жазбалар формасы «Сырдария» университетінің бланктері, формулярлар және журналдар реестрлерінде қамтылады.
10 ӨЗГЕРТЕРТУЛЕРДІ ЕНГІЗУ ТӘРТІБІ
10.1 Университеттің осы стандартын басқару, сонымен қатар өзгерістер енгізу
ҚП-СМАМБ-008/06-2015 Құжаттаманы басқару ҚП сәйкес жүргізіледі.
10.2 СМЖ құжатына енгізілген өзгерістер “өзгерістерді тіркеу парағына” жазылуы керек (Б-қосымшасы).
Достарыңызбен бөлісу: |


title: КЕЛІСУ, САҚТАУ ЖӘНЕ ЖІБЕРУ

text:
11 КЕЛІСУ, САҚТАУ ЖӘНЕ ЖІБЕРУ
11.1 Университеттің осы процедураның талқылау және келісімге келу жұмыстары Ғылыми кеңесі отырысында жүзеге асырылады
11.2 Университеттің осы процедурасын қолданушыларға таратуға СМАМБ жауапты болып табылады. Университеттің процедурасының тіркелген жұмыс нұсқасы төменде көрсетілген тұлғаларға жіберіледі: Оқу істері жөніндегі проректорға, бөлімше басшыларына (қол қойып алады).
11.3 Университеттің осы процедурасын СМАМБ-не беру үшін СМАМББ жауапты, ал сақтау үшін СМАМББ әдіскері жауапты болып табылады.
КЕЛІСІЛДІ
Оқу істері жөніндегі проректор, доцент: С.Д. Мамраймов
Заңгер: А.С. Малдыбекова
Достарыңызбен бөлісу: |


Оқу ұйымдастыру жұмыстарын басқару журналы:
Студенттердің жеке іс-құжаттарын тіркеу журналы (қосымша 1)
Сурет 1 Университет деңгейінде идентификация және бақылау процесі
Сурет 2 Оқу-ұйымдастыру құжаттарын жасау процесінің кезеңдері
Сурет 3 Оқу процесін ұйымдастыру процесі кезеңдері
1-кесте Оқу-ұйымдастыру жұмысына жауаптылар матрицасы
-
|
Ректор
|
Оқу ісі жөніндегі проректор
|
ОӘБ басшысы
|
ОӘБ әдіскері
|
Іс-тәжірибе жетекшісі
|
Факультет деканы
|
Кафедра меңгерушісі
|
Бас бухгалтер
|
Оқытушылар
|
МАК төрағасы
|
МАК хатшысы
|
Рецензент
|
ТО меңгерушісі
|
ТО менеджері
|
ТО маманы
|
Оқу үдерісінің кестесі жасау
|
|
|
|
Қ
|
|
|
Ж
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Кафедраға тиісті сабақтар тізімін дайындау және бекіту
|
|
|
Ж
|
|
|
|
ПИ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Кафедра штаты мен жалпы оқу жүктемесі есебін жасау және бекіту
|
ПИ
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
|
Қ
|
Ж
|
Қ
|
|
|
|
|
|
|
|
Кафедрада оқу жүктемесін бөлу процесі
|
|
Қ
|
|
Қ
|
|
|
ПИ
|
|
Қ
|
|
|
|
|
|
|
Сабақ кестесін жасау
|
|
Қ
|
ПИ
|
Ж
|
|
Ж
|
Қ
|
|
Қ
|
|
|
|
|
|
|
Бір оқу жылына теориялық курстарды ұйымдастыру
|
|
Ж
|
Қ
|
Қ
|
|
Қ
|
Қ
|
|
Қ
|
|
|
|
|
|
|
Өндірістік тәжірибені (диплом алды) ұйымдастыру
|
|
|
ПИ
|
|
Ж
|
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
|
|
|
|
|
|
Сала (мамандық) бойынша диплом жобасын (жұмысын) дайындауды және қорғауды ұйымдастыру
|
|
Ж
|
ПИ
|
Қ
|
|
Қ
|
Ж
|
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
Қ
|
ПИ – процесс иесі, Ж-Жауапты, Қ - қатысушы
|
Сурет 4 Оқу үдерісінің кестесін жасау процесі
Сурет 5 Кафедраға тиісті сабақтар тізімін дайындау және бекіту
Сурет 6 Кафедра штаты мен жалпы оқу жүктемесі есебін жасау және бекіту
Сурет 7 Кафедрада оқу жүктемесін бөлу процесі
Сурет 8 Сабақ кестесін жасау процесі
Сурет 9 Бір оқу жылына арналған теориялық курстарды ұйымдастыру процесі
Сурет 10 Оқу-әдістемелік басқарма тарапынан аудиториялық сабақтарды тексеру процесі
Сурет 11 Өндірістік (диплом алды) тәжірибені ұйымдастыру процесі
Сурет 12 Мемлекеттік аттестаттау комиссиясы төрағасын тағайындау және Мемлекеттік аттестаттау комиссиясын құру процесі
Сурет 13 Сала (мамандық) бойынша мемлекеттік емтиханды ұйымдастыру процесі
Сурет 14 Сала (мамандық) бойынша диплом жобасын (жұмысын) дайындауды және қорғауды ұйымдастыру
Сурет 15 Диплом жобасын (жұмысын) қорғау процесі
Сурет 16 Диплом жобасын (жұмысы) қорғау нәтижесін бағалау және талдау
ҚОСЫМША А
(міндетті)
Танысу парағы
Р/с
|
Аты-жөні
|
Қызметі
|
Қолы
|
Күні
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ҚОСЫМША Б
(міндетті)
Өзгерістерді тіркеу парағы
№
Р-н
|
Өзгерістерді енгізу туралы шешім
|
Парақ нөмері
|
Жалпы парақ саны
|
өзгерісті енгізген мерзім
|
Өзгерісті жүзеге асыратын тұлға
|
Құжат
|
№ бұйрық
|
өзгертілген
|
ауыстырылған
|
жаңа
|
жарамсыз
|
Аты-жөні
|
Қолы
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ҚОСЫМША В
(міндетті)
Мерзімді тексерулерді тіркеу парағы
№ р/н
|
Тексеру мерзімі
|
Тексеру жүргізуші тұлға
|
Ескерту
|
Аты-жөні
|
Қолы
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
қосымша 1
«Сырдария» университеті
САПА МЕНЕДЖМЕНТІ ЖҮЙЕСІ
СТУДЕНТТІК БӨЛІМ
СТУДЕНТТЕРДІҢ ЖЕКЕ ІС-ҚҰЖАТТАРЫН ТІРКЕУ ЖУРНАЛЫ
Басталу мерзімі 2019
Аяқталу мерзімі 2021
Сақталу мерзімі - 5 жыл
№
|
Студенттің аты-жөні
|
Тобы
|
Түскен жылы
|
Студенттің жеке іс қағаз номері
|
Ескерту
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Оқу ұйымдастыру жұмыстарын басқару журналы


title: Сапа менеджменті жүйесі Құжаттандырылған процедура

text:
«Cырдария» университеті
|
ҚП-03-18
|
Сапа менеджменті жүйесі
|
Құжаттандырылған процедура
|
2-нұсқа
|
Оқу-ұйымдастыру жұмыстарын басқару
|
35 беттің беті
|
Бекітемін
«Сырдария» университетінің ректоры, _______п.ғ.к., доцент С.С. Дайырбеков
____ ________________ 201_ жыл
|
САПА МЕНЕДЖМЕНТІ ЖҮЙЕСІ
ҚҰЖАТТАНДЫРЫЛҒАН ПРОЦЕДУРА
ҚП-03-18
ОҚУ-ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖҰМЫСТАРЫН
БАСҚАРУ
АЛҒЫ СӨЗ
1.
| Сапа менеджменті, аккредиттеу және мониторинг бөлімімен ӘЗІРЛЕНДІ ЖӘНЕ ЕНГІЗІЛДІ |
2.
| Әзірлегендер |
-
-
|
Сапа менеджмент, аккредиттеу және мониторинг бөлімі басшысы А.А. Алтыбаева
|
| |
-
|
Тіркеу офисінің басшысы Т.Ф.Ахмед
|
|
|
|
Студенттік бөлім меңгерушісі Б.У. Абуова
|
3.
|
Келісілді
|
-
|
Оқу істері жөніндегі проректор С.Д. Мамраймов
|
|
|
|
Заңгер А.С. Малдыбекова
|
4.
|
«Сырдария» университетінің Ғылыми кеңесі ___ ____2018 № ___ мәжілісінде талқыланып мақұлданды
|
5.
| Енгізілді |
–
|
2018
|
6.
|
Тексерілу мерзімі
|
–
|
2019
|
Қызмет бабында пайдаланатын басылым
Жетісай, 2018
Мазмұны
Мазмұны
|
2
|
1 Мақсаты
|
3
|
2 Қолдану саласы
|
3
|
3 Сілтемелік құжаттар
|
3
|
4 Атаулар, анықтамалар және қысқартулар
|
3
|
5 Жауапкершілік және өкілеттілік
|
4
|
6 Жалпы ережелер
|
4
|
7 Процесс сипаты
|
5
|
7.1 Қамтамасыз етуші процестер
|
5
|
7.2 Оқу-ұйымдастыру жұмыстары
|
6
|
7.3 Менеджмент процестері
|
7
|
8 Процесті құжаттау
|
7
|
9 Процестің бланктері және жазбалары
|
7
|
10 Өзгертулерді енгізу тәртібі
|
7
|
11 Келісу, сақтау және жіберу
|
8
|
Суреттер 1
|
9-11
|
Суреттер 2
|
12
|
Суреттер 3
|
13-14
|
Суреттер 4
|
15
|
Суреттер 5
|
16
|
Суреттер 6
|
17
|
Суреттер 7
|
18
|
Суреттер 8
|
19
|
Суреттер 9
|
20-21
|
Суреттер 10
|
22
|
Суреттер 11
|
23
|
Суреттер 12
|
24
|
Суреттер 13
|
25-26
|
Суреттер 14
|
27-29
|
Суреттер 15
|
30
|
Суреттер 16
|
31
|
Қосымша А Танысу парағы
|
32
|
Қосымша Б өзгертулерді тіркеу парағы
|
33
|
Қосымша В Мерзімі тексерулерді тіркеу парағы
|
34
|
1 МАҚСАТЫ
Университет процедура негізгі мақсаты оқу-ұйымдастыру жұмыстарын басқаруға қойылатын талаптарды орнату.
ҚОЛДАНУ САЛАСЫ
Осы құжаттандырылған процедура (ары қарай ҚП) ИСО 9001:2015 ХС 9.3 бабында келтірілген талаптарға сәйкес басшылық тарапынан талдау процедурасын тағайындайды.
Осы процедура «Сырдария» университетінің оқу-ұйымдастыру жұмыстары процесінде СМЖ талаптарын жүзеге асыруда негізгі құжат болып табылады.
Университеттің осы процедурасы «Сырдария» университетінің мемлекеттік білім беру бағдарламасын жүзеге асыратын Оқу-әдістемелік басқармада, факультеттерге, кафедраларда, мемлекеттік аттестаттау комиссиясы мен басқа да құрылымдарында міндетті түрде енгізілуі және орындалуы керек.
Университет стандарты «Сырдария» университеті СМЖ ІІ деңгейдегі құжаттарының құрамына кіреді.
3 СІЛТЕМЕЛІК ҚҰЖАТТАР
Университеттің осы процедурасында төменде көрсетілген нормативті құжаттарға сілтеме жасалған:
1. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III Заңы (ҚР 21.07.2015ж. №337-V Заңымен берілген өзгерістер мен толықтырулар).
2.Жоғары оқу орны қызметін ұйымдастырудың Типтік Ережесі» (№ 499 бұйрық, 20. 05. 2013 ж.)
3.Жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты» ҚР Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы № 1080 қаулысы;
4.Жоғары білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгі қағидалары» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 19 қаңтарында №111 қаулысымен бекітілген.
5.Жоғары оқу орындарында білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау өткізудің үлгі ережесі» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 13 сәуір 2010 жылғы №168 бұйрығы, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 1 қараша 2011 жылғы №506 бұйрығы, ҚР БҒМ 16 наурыз 2011 жылғы №94 бұйрығы, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 4 қарашадағы №445 бұйрықтарымен өзгертулер мен толықтырулар енгізілген);
6.Кредиттік оқыту технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастырудың ережелері» ҚР БҒМ 20 сәуір 2011жылғы №152 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 2 маусымдағы №198 бұйрығымен өзгерістер мен толықтыру енгізілген);
7.Оқу-әдістемелік жұмысты ұйымдастыру және жүзеге асыру Ережесі. ҚР Білім және ғылым Министрінің 2007 жылғы 29 қарашадағы № 583 бұйрығымен бекітілген
8.Оқу-әдістемелік және ғылыми-әдістемелік жұмысты ұйымдастыру және жүзеге асыру қағидалары. ҚР Білім және ғылым Министрінің 2015 жылғы 27 шілдедегі № 488 бұйрығымен бекітілген;
9.ҚП СМАМБ- 008/06-2015 «Құжаттаманы басқару»;
10.ҚП СМАМБ-008/05-2015 «Жазбаларды басқару».
4 АТАУЛАР, АНЫҚТАМАЛАР ЖӘНЕ ҚЫСҚАРТУЛАР
4.1 Университеттің осы стандартында ХС ИСО 9001:2008 келтірілген терминдер мен анықтамалар қолданылған.
4.2 Университеттің осы нұсқауында төмендегі қысқартулар қолданылады:
СУ – «Сырдария» университеті;
ҚР СТ – ҚР стандарты;
УС – Университет стандарты;
ҚП – құжаттандырылған процедура
СМЖ – Сапа менеджменті жүйесі;
НҚ – Нормативтік құжаттар;
СМЖҚ – Сапа менеджменті жүйесі құжаттары;
ОӘБ – Оқу-әдістемелік басқармасы;
СМАМБ – Сапа менеджменті, аккредиттеу және мониторинг бөлімі;
ТО – Тіркеу офисі
ОӘББ – Оқу-әдістемелік басқарма басшысы;
СМАМББ – Сапа менеджменті, аккредиттеу және мониторинг бөлімінің басшысы;
СБ – Студенттік бөлім;
МАК – Мемлекеттік аттестаттау комиссиясы
МЕК – Мемлекеттік емтихан комиссиясы
ДЖ(Ж) – Дипломдық жоба (жұмыс)
4.3 Универитеттің осы стандартында төмендегі белгілер қолданылады:
5 ЖАУАПКЕРШІЛІК ЖӘНЕ ӨКІЛЕТТІЛІК
5.1 Университеттің осы процедурасы «Сырдария» университетінің Ғылыми кеңесінің отырысында талқыланады және қарастырылады.
5.2 Университеттің осы процедурасын университет ректоры бекітеді.
5.3 Университеттің осы процедурасы талаптарының енгізілуіне оқу істері жөніндегі проректор жауапты болып табылады.
5.4 Университеттің осы процедурасының жасау сапасына СМАМБ басшысы жауапты болып табылады.
6 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
6.1 Процестің мақсаты: оқу процесіне қажетті оқу-ұйымдастыру құжаттарын дайындау және жоспарлау, сонымен қатар оқу процесін сапалы түрде ұйымдастыру.
6.2 Процесс нәтижелері:
6.2.1 Оқу-ұйымдастыру құжаттары: оқу үдерісінің кестесі, кафедра үшін бекітілген пәндер тізімі, жалпы оқу жүктемесі және кафедра штаты, кафедрада оқу жүктемесін бөлу және оқу кестесі
6.2.2. Оқу процесін ұйымдастыру нәтижелері төмендегілерде көрсетіледі:
– сынақ және емтихан кестелерінде;
– ауыстыру туралы бұйрықтарда;
– университетті бітіргені туралы бұйрықта;
– оқу-ұйымдастыру жұмыстарында, студенттер қозғалысына қатысты және басқа да құжаттарға қатысты әр түрлі бұйрықтар мен нұсқауларда;
6.3 Оқу-ұйымдастыру жұмыстарына оқу істері жөніндегі проректор жауапты болып табылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sapa-menedjmenti-jjesi-jattandirilfan-procedura.html#Сапа_менеджменті,_аккредиттеу_және_мониторинг_бөлімімен_ӘЗІРЛЕНДІ_ЖӘНЕ_ЕНГІЗІЛДІ


5.4 Модульдік білім беру бағдарламаларын әзірлеу тәртібі
5.4.1 Модульдік оқытудың әдіснамалық негізі ретінде модульдік білім беру бағдарламаларын
әзірлеу принциптері, әдістемесі және тәртібі саналады.
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 12-беті
Оқыту нәтижелерінің тиімділігіне кешенді тәсілдерді сақтау арқылы қол жеткізуге болады.
Модульдік принцип бойынша білім беру бағдарламалары да, оқу жоспарлары мен оқу пәндері де
құрастырылады.
5.4.2 Оқыту нәтижелері білім берудің деңгейіне сәйкес Дублин дескрипторлары негізінде
анықталады және құзыреттілік арқылы кӛрінеді. Бұл ретте оқытудың бес негізгі нәтижесі
кӛрсетіледі:
- білім және түсіну;
- білім мен түсінгенін қолдану;
- пікір айтуды қалыптастыру;
- коммуникативтік мүмкіндіктер;
- оқу дағдылары немесе оқуға деген қабілеттілік.
Оқыту нәтижелері барлық бағдарлама бойынша да, жеке модуль мен жеке пән бойынша да
анықталады.
5.4.3 Модульдік оқытудың мазмұны дегеніміз оқытудың мазмұнын жеке ұйымдастыру-
әдістемелік модульдерге айналдыру болып табылады. Олардың мазмұны мен кӛлемі дидактикалық
мақсаттарға, білім алушылардың бейіндік және деңгейлік саралануына қарай ӛзгеріп отыруы
мүмкін.
Модульдердің бірігуі білім алушылардың белгілі санаттарының оқуы (және ӛздігінен оқуы)
үшін және арнайы дидактикалық, кәсіби мақсаттарда іске асуы үшін талап етілетін нақты оқу
материалын таңдау және құрастыру еркіндігі мен икемділігінің қажетті деңгейін қамтамасыз етеді.
5.4.4 Модульдік оқытудың негізгі принциптері мыналар:
1) білім беру бағдарламаларын, нақты пәндерді құрастырудың және олардың мазмұнын
анықтаудың жүйелі тәсілдері;
2) білімді жеке элементтерге бӛлшектеу және білім берушілер мен білім алушылар
ынтымақтастығының нақты кӛрінуі;
3) әр модуль ішінде және олардың арасында оқу сабақтары түрлерінің әдістемелік тұрғыдан
дұрыс үйлесуін қамтамасыз ету;
4) модульдік курс пен білім беру бағдарламалары құрылымының икемділігі;
5) білім алушылардың білімін бақылаудың тиімділігі мен бақылау іс-шараларының семестр
барысында дұрыс бӛлінуі;
6) студенттердің шығармашылық қызметі үшін алғышарттар құрылатын дамыта оқытудың
әдістемелік принциптерін іске асыру мүмкіндіктері болып табылады.
5.4.5 Білім беру бағдарламасының әрбір модулі оқытудың белгілі нәтижелеріне, яғни
құзыреттілікке қол жеткізуге бағытталған. Бұл ретте модульдер пәндердің мазмұндық бірлігі
негізінде «кӛлденең» немесе «тік» сызба бойынша құрастырылуы мүмкін.
5.4.6 «Кӛлденең» модульде барлық құрамдас пәндер параллель оқытылуы мүмкін білім беру
нәтижелеріне тең дәрежеде және біршама тәуелсіз қызмет етеді.
«Тік» модуль іргелі және жалпы кәсіби деңгейден арнайы тар қолданбалы деңгейге дейін
белгілі бір білім беру нәтижесіне қол жеткізуге бағытталған бірінен кейін бірі (ретімен)
оқытылатын пәндерді қамтиды.
5.4.7. Модульдік білім беру бағдарламалары мамандарды даярлаудың құзыреттілік моделінің
контексінде әзірленеді. Бұл жағдайда жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру
барысында қалыптастырылатын құзыреттіліктер пән саласына қатысты және әмбебап (жалпы
және пәннен тыс) құзыреттіліктерге бӛлінеді.
5.4.8 Құзыреттіліктер білім мен түсінікті (академия саласындағы теориялық білім, білу және
түсіну қабілеті), қалай әрекет етуді білуді (нақты жағдайларға білім мен дағдыларды практикалық
және жедел қолдану) және қалай болатынын білуді (әлеуметтік контексте ӛзгелермен ӛмірдің
ажырамас бӛлігі ретіндегі бағалық аспект) қамтиды.
5.4.9 Модульді білім беру бағдарламасының құрылымы мыналарды кӛздейді:
1) оқу пәндерінен қайталау фрагменттерін алып тастау мақсатында қолданыстағы білім беру
бағдарламаларының мазмұнын алдын ала терең пәнаралық тексеру;
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 13-беті
2) МББ кіретін оқу модульдерінің тізбесін анықтау;
3) бір МББ аясында ықтимал білім беру траекторияларын белгілеу (бағыттарды, магистрлік
бағдарламаларды, элективті пәндер мен қосымша білім беру бағдарламаларын есепке ала отырып);
4) профессорлық-оқытушылық құрамның еңбек шығынын және ЖОО-ның материалдық-
техникалық,
ақпараттық-кітапханалық
және
баспа-полиграфиялық
базасының
сапалы
жаңартылуын талап ететін оқу модульдерін іске асыру жүйесін әзірлеу;
5) оқу үдерісінің қазіргі заманға сай жаңаруына жауап беретін жаңа қағидаттарда әкімшілік-
басқару қызметін іске асыру.
5.4.10 Білім беру бағдарламаларының модульдері нақты салалар немесе пәндер бойынша
оқыту бағдарламаларының логикалық ӛзара байланыстағы компоненттерін білдіреді.
5.4.11 Бір модульдің кӛлемі 5 және одан да кӛп қазақстандық кредитті немесе 8 және одан да
кӛп ECTS кредиттерін құрайды және екі немесе одан да кӛп оқу пәндерін қамтиды.
5.4.12 Кәсіптік практикалардың түрлері, дипломдық жұмыстар және магистрлік/докторлық
диссертациялар ӛзара байланысына және оқу пәндерімен мақсаттарының бірлігіне қарай білім
беру бағдарламаларының тиісті модуліне қосылады. Сонымен қатар, кәсіптік практиканың әрбір
түрі әртүрлі модульдерге жатуы мүмкін.
5.4.13 Модульдің құрамында кредиттегі әрбір құрамдас компоненттің модульдің жалпы
еңбек кӛлеміндегі оның тікелей пропорционалдық үлесі анықталады.
5.4.14 Модульдік қағидаттарға сәйкес білім беру бағдарламасын және оқыту пәндерін ӛзге
нұсқалық бӛліктерден (міндетті оқыту үшін модельдер) және вариативті, яғни еңбек нарығының,
жұмыс берушілердің және студенттердің қажеттілігін есепке алатын ауыспалы модульдерден
құрау мақсатты болып табылады.
Сонымен бірге білім беру бағдарламасының оқу пәндері үш топқа бӛлінеді:
А тобы - міндетті пәндер, олар қатаң берілген бірізділікпен оқытылады;
В тобы - міндетті пәндер, олар еркін бірізділікпен оқытылады;
С тобы таңдау бойынша пәндер, кез келген академиялық мерзімде оқытылады.
5.4.15 Модульдер мынадай түрлерге бӛлінеді:
1) жалпы модульдер – мамандығымен, сондай-ақ әлеуметтік-этикалық, мәдени
құзыреттілікпен (тұлғааралық, мәдениетаралық, азаматтық), экономикалық (кәсіпкерлік) және
ұйымдастыру-басқару құзыреттілігіне тікелей байланысы жоқ жалпы білім беретін
құзыреттіліктерді қалыптастыратын жалпы білім пәндері (бұдан әрі – ЖБП) және базалық пәндер
(бұдан әрі – БП) кезеңдерінің пәндерін қамтиды;
2) мамандық модульдері – мамандықтың негізін құрайтын және нақты жалпы білім беру
бағдарламасының, сондай-ақ жалпы құзыреттіліктердің (сын тұрғысынан ойлау, креативті,
шығармашылық), белсенді ӛмірлік ұстаным, инновациялылық) шеңберінде жалпы кәсіптік және
арнайы құзыреттіліктерді қалыптастыруға бағытталған БП және кәсіптік пәндер (бұдан әрі – ПП)
кезеңдерінің пәндерін қамтиды;
3) біліктілік шеңберінен шығатын қосымша модульдер – мамандығына қатысы жоқ және
қосымша құзыреттіліктерді (ақпараттық технологиялар, шетел тілдері және т.б.) қалыптастыруға
бағытталған пәндер кезеңдерін қамтиды;
5.4.16 Модульді білім беру бағдарламасының құрылымы мынадай компоненттерді қамтиды:
1) білім беру бағдарламасының атауы;
2) білім беру бағдарламасының деңгейі: (бакалавриат/магистратура/PhD докторантура);
3) білім беру бағдарламасының паспорты, сондай-ақ білім беру бағдарламасының
бітірушілері меңгеруі тиіс негізгі құзыреттер:
- ана тілі саласында;
- шет тілдері саласында;
- іргелі математикалық, жаратылыстану-ғылыми және техникалық дайындық;
- компьютерлік;
- оқу;
- әлеуметтік (тұлғааралық, мәдениетаралық, азаматтық);
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 14-беті
- кәсіпкерлік, экономикалық;
-
мәдени, сондай-ақ қосымша қабілеттер: сын тұрғысынан ойлау, креативті,
(шығармашылық), инновациялық ӛлшем, белсенді ӛмірлік ұстаным);
4) әрбір модуль бӛлінісінде қалыптасатын құзыреттіліктерді, қазақстандық кредиттердегі
және ECTS кредиттердегі кӛлемін, оқыту кезеңін, модуль компоненттерін (құрамдас модульдің
(пәндер, практикалар және т.б.) коды және атауы), пәндер топтамасын (ДБП, БП, ПП), міндетті
компонентке немесе таңдау бойынша компонентке тиістілігін, кредиттердің санын және әрбір
құрамдас модульге қатысты бақылау формасы) кӛрсете отырып, модуль түрлерінің шеңберінде
білім беру бағдарламасының мазмұны;
5) білім беру бағдарламасының модульдері бӛлінісінде игерілген кредиттердің кӛлемін
кӛрсететін жиынтық кестесі.
5.4.17 Оқу пәндеріне модуль құруда оның бағдарламасы білім алушылардың қажетті білім,
іскерлік, дағды және құзыреттілік алуына бағытталған модульге (кіші модульдер, бӛлімдер)
құрылады.
Сонымен қатар, оқыту пәндерінің модульдік бағдарламасы білім алушылардың дәрісханалық
пен ӛзіндік жұмысы ретінде оқытылады және оқытушыларды ақпараттық функциялардан
босатады.
5.4.18 Модульдік оқу бағдарламасы мыналарды қамтиды:
1) оқу пәндерінің мақсаты мен міндеттерінің тізбесі;
2) білім алушылардың «түсу алдындағы» және пәндерді меңгергеннен кейінгі
(пререквизиттер және постреквизиттер) дағдыларына (құзыреттілігіне) қойылатын талаптар;
3) пәндердің әрбір модуліне сипаттама (модульдік бірліктер тізбесі, яғни олардың қысқаша
мазмұны, семинарлық және зертханалық-практикалық сабақтардың жоспарлары, студенттердің
ӛзіндік жұмысының тақырыптары мен сұрақтары, оның ішінде оқытушының жетекшілігімен,
тапсырманы орындау және тапсыру кестесі);
4) қысқаша ұйымдастыру-әдістемелік сипаттама (оқыту мен оқу жетістіктерін бақылаудың
негізгі формалары мен әдістері, оқытушының талаптары, курстың саясаты мен рәсімі);
5) білім алушылардың оқу жетістіктері нәтижелерін бағалау жүйесі.
5.4.19 Білім бағдарламалары жалпы білім беру және қосымша құзыреттіліктер
қалыптастыруға бағытталған ӛзіндік оқыту модульдерінен (кіші модульдер, бӛлімдер,
тақырыптар) тұратын пәнаралық модульдерді қамтиды. Бұл ретте мақсаттары бір болған жағдайда
бірнеше пәндер бір модульге бірігуі мүмкін.
5.4.20 Модульдік тәртіппен жасалған оқу жоспары: ЖББП, БП, ПП кезеңдерінің пәндерінде
қалыптасатын, жалпы мамандықтардан, қосымша және пәнаралық модульдерден, қосымша оқыту
модульдерінен тұратын білім беру мазмұнының моделін кӛрсетеді және міндетті компонент пен
таңдау бойынша компонент пәндерін қамтиды.
5.4.21 Модульді зерделеп аяқтаған соң қорытынды бақылау модуль бойынша кешенді
емтихан нысанында не әрбір компонент – оқу пәні бойынша ӛзіндік емтихан нысанында
ӛткізіледі.
Егер кешенді емтихан ӛткізілген жағдайда қорытынды бақылау бағдарламасына негізгі
компонент бойынша сұрақтар кіреді, ал басқа компоненттер бойынша қорытынды бақылау
нысаны реферат, эссе немесе курстық жұмыс (жоба) болып табылады.
Кешенді емтихан кезінде баға тұтас модуль бойынша да, оның әрбір компоненті – оқу пәні
бойынша да жеке қойылады.
5.4.22 Модуль бойынша кредиттер алудың шарты әрбір компоненттегі жұмыстың барлық
түрлерін орындау және қорытынды бақылау бойынша оң баға болып табылады.
Егер тұтас бір модуль бойынша қорытынды бақылаудан қанағаттанарлықсыз деген баға
алған жағдайда, білім алушылардың оның жеке компоненттері – оқу пәндері бойынша оң бағасы,
онда олар қайта есептеледі. Келесіде білім алушылар бұл пәнді оқымайды.
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 15-беті
5.5 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу ҥдерісін ҧйымдастыру ережесін
дайындау және бекіту тәртібі
5.5.1 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесінің
жобасын құрастырушы ОӘБ басшысы оқу істері жӛніндегі проректормен, сапа менеджменті,
аккредиттеу және мониторинг бӛлімі басшысымен келісіледі.
5.5.2 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі
Ғылыми кеңес мәжілісінде талқыланып мақұлданады.
5.5.3 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі
университет ректорымен бекітіледі.
5.5.4 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі
университет ректорының бұйрығымен қолданысқа енгізіледі.
5.5.5 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі сапа
менеджменті, аккредиттеу және мониторинг бӛлімінде тіркеледі, бақылау данасы СМАМБ-де
сақталады. Ереженің ксерокӛшірмесі орнатылған тәртіп бойынша тиісті құрылымдық бӛлімдерге
таратылады.
5.6 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу ҥдерісін ҧйымдастыру ережесіне
ӛзгеріс енгізу тәртібі
5.6.1 Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ережесі
жойылғанға дейін қызмет етеді немесе жаңасымен ауыстырылады.
5.6.2 Осы ереже атауы ӛзгерген жағдайда қайта бекітіліп ауыстырылады.
5.6.3 Ережеге енгізілген ӛзгертулер негізгі мәтінімен бірге сапа менеджменті, аккредиттеу
және мониторинг бӛлімінде сақталады.
6 ЖАУАПКЕРШІЛІК
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру ереже талаптарының
негізділігі мен мазмұнына ОӘБ басшысы жауапты.
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 16-беті
1-қосымша
Білім алушылардың оқудағы жетістіктерін тӛрт балдық
жүйе бойынша сандық эквивалентке сәйкес бағалаудың
әріптік жүйесі
Әріптік жүйе
бойынша бағалау
Балдардың
сандық
эквиваленті
Пайыздық
мазмұны
Дәстүрлі жүйе
бойынша бағалау
А
4,0
95-100
Ӛте жақсы
А-
3,67
90-94
В+
3,33
85-89
Жақсы
В
3,0
80-84
В-
2,67
75-79
С+
2,33
70-74
Қанағаттанарлық
С
2,0
65-69
С-
1,67
60-64
D+
1,33
55-59
D
1,0
50-54
F
0
0-49
Қанағаттанарлықсыз
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 17-беті
2-қосымша
__________________________________________________________________
(жоғары оку орнының атауы/ the name of High Educational Estabishment/
__________________________________________________________________
/наименование высшего учебного заведения)
__________________________________________________________________
Транскрипт /The transcript/ Транскрипт
Серия №
Аты- жӛні/Name/Ф.И.О.________________________________________________
__________________________________________________________________
Факультеті/Faculty/Факультет
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Мамандығы/Specialty/Специальность_____________________________________________
Түскен жылы/Year/Год поступления______________________________________________
Оқу тілі/Language/Язык_________________________________________________________
№
п/п
Пәндердің
атауы/
Courses/
Наименование
дисциплины
Кредит саны/
Credit hours/
количество
кредитов
Бaғa/ Grade/Оценка
Пайызбен/
In persent/
в
процентах/
Әріптік/
Аlphabetіс/
Буквенная
Балмен/
In points/
в баллах
Дәстурлі
жүйемен/
Traditional/
традиционная
1
2
3
4
5
6
7
Кәсіптік практиканы ӛтті/Has passed professional practice/
Прошел профессиональные практики
Кәсіптік
практикаларды
түрлері/
The form
of professional
practice/
Виды
профессиональны
х
практик
Практика
ӛту кезеңі/
the period
of passage
of practice/
Период
прохождени
я
практики
Кредит
саны/
Credit
hours/
Количеств
о
кредитов
Баға/Grade/Оценка
пайызбен/
inpersent/
В
процента
х
Әріптік/
alphabetic/
Буквенна
я
Балмен/
inpoints
/
В
баллах
Дәстурлі
жүйемен/
Traditional/
Традиционна
я
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 18-беті
Білім алушыларды қорытынды аттестаттау/Final state attestation/Итоговая аттестация
обучающихся
Мемлекеттік
емтиханды
тапсырды/
Has passed
the state
examinations/
Сдал
государственные
экзамены
МАК-тың
хаттамасының
күні және
нӛмірі
Дата и номер
протокола ГАК/
date and number
of the report
of SAC
Баға/Grade/Оценка
пайызбен/
in persent/
В
процентах
Әріптік/
alphabetic/
Буквенная
Балмен/
in points/
В баллах
Дәстурлі
жүйемен/
Traditional/
Традиционная
Мамандығы
бойынша/
On a
speciality/
По специальности
Пәндер
бойынша/
On disciplines/
По дисциплинам:
Қорытынды жҧмысты орындады және корғады/Has executed and has defended degree
work/Выполнил(а) и защитил(а) выпускную работу
Қорытынды
жұмыстың
тақырыбы/
Theme of
degree
work/
Тема
выпускной
работы
МАК
хаттамасының
күні
және
нӛмірі/
date and
number of
the report
of SAC/
Дата и номер
протокола
ГАК
Кредит
саны/
Credit
hours/
Количество
кредитов
Баға/Grade/Оценка
пайыз-
бен/
in persent/
В
процентах
Әріптік/
alphabetic/
Буквенная
Балмен/
in points/
в баллах
Дәстурлі
жүйемен/
Traditional/
Традиционная
Жалпы кредит саны/ Total Hours Passed/Общее число кредитов__________
_______________________________________________________________
GPA __________________________________________________________
РЕКТОР/RECTOR /РЕКТОР(қолы/signature/подпись)
ДЕКАН/the DEAN /ДЕКАН (қолы/signature/подпись)
ХАТШЫ/SECRETARY/СЕКРЕТАРЬ (қолы/signature/подпись)
«Сырдария» университеті
УЕ-ОӘБ-007/04-2015
Сапа менеджменті жүйесі
Ереже
2-нұсқа
Оқытудың кредиттік технологиясы бойынша оқу үдерісін
ұйымдастыру ережесі
19 беттің 19-беті
М.О М.П. Tipкeу №/vegistration №/регистрационный №
«___» ____________20___г.
ТАНЫСУ ПАРАҒЫ
Р/с Аты-жӛні
Қызметі
Мерзімі
Қолы
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Достарыңызбен бөлісу: |