Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31 мин.
|
(Ұ) Мәтінмен жұмыс.
Тапсырма: Оқушылар оқулықта берілген мәтінді оқып, бір-бірімен түсінген, білген жаңа ақпараттарымен бөліседі.
|
Жаңа сабақтың ақпаратын оқиды. Талқылайды, пікір алмасады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
--Жоба және жобаның түрлері туралы айтады.
-Тәжірибелік жоба анықтамасын айтады.
-Зерттеу жобасы анықтамасын айтады.
-Ақпараттық жоба анықтамасын айтады.
-Шығармашылық жоба анықтамасын айтады.
|
4-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері.
|
|
(Ж) «Бірлескен жұптық жұмыс» әдісі
Тапсырма:
1-кестедегі берілген тақырыптар қай жоба түріне жатады анықтап төмендегі кестеге жазыңдар. Олардың арасынан немесе өздеріңды қызықтырған тақырып бойынша бейнеролик жобасын жоспарлаңдар. Осы кестеге өздерің тағы қандай жоба тақырыптарын қосқан болар едің?
|
Тәжірибелік жоба
|
Зерттеу жобасы
|
Ақпараттық жоба
|
Шығарма-шылық жоба
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
-1 кестеге жоба түрлерін анықтап бөліп жазады.
-Арасынан өздеріне ұнаған тақырыпқа бейнеролик жобасын жоспарлайды.
-Кестеге өздері ойланып жоба тақырыптарын қосады.
|
4-сынып оқулығы
Жұмыс дәптерлері
|
|
(Ұ) Талдау!
Сабақты қорытындылау сұрақтарын қояды.
|
Бейнекамера объектісі арқылы әлемді тану дегенді қалай түсіндің?
Бейнероликтерді қандай мақсатта жасайды деп ойлайсың?
Жоба жұмысын орындаудағы маңызды деп қай тұстарын көрсеткен болар едің?
|
Дескриптор: Жалпы - 4 балл.
-Бейнекамера объектісі арқылы әлемді тану туралы өз ойын айтады.
- Бейнероликтерді қандай мақсатта жасайтынына өз ойын айтады.
- Жоба жұмысын орындаудағы ненің маңызды екенін айтады.
|
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: «Еркін микрофон» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
Үй тапсырмасы:
Цифрлық құрылғылар көмегімен таңдаған тақырыбың бойынша 3 минуттық бейнероликті дайында.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Қысқамерзімді жоспар - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
Барлық оқушылар: Презентация программасында слайдқа макет таңдауды үйренеді.
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып реттілігін қадағалау.
2.Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
«Қарлы кесек» әдісі. Тапсырма: Оқушыларға арнайы интерактивті тақтаға төмендегі сұрақтар беріледі. Өздері параққа сұрақ жазып бір-біріне лақтырады, қағып алған сұраққа жауап жазып, кері қайтарады. Жауап жазылған парақты ашып оқиды.
Экология дегеніміз?
Елімізде қандай экологиялық мәселелерден хабардарсын?
Қоршаған ортаның қорғаудың ересектер мен балаларға арналған ортақ экология ережесін құрастыруға бола ма?


title: (Ұ). «Атаулар туралы үш сұрақ» әдісі

text:
Мақсаты: Жаңа сабақта кездесетін сөздіктермен танысады. Бұл үш тілділік білім беру жүйесіне өз септігін тигізеді. Тиімділігі: Балалар үш тілділікке дағдыланады.
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау:Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31 мин.
(Ұ) Компьютермен жұмыс. Тапсырма:Интернетті іске қосып, Google Chrome браузерін ашыңдар. «Қоршаған ортаны қорғау мәселелері» тақырыбында қажетті ақпаратты ізде.
Ол үшін:
Іздеу серверін таңда. Мысалы, yandex.kz іздеу алаңына «Қоршаған орта мәселелрі» тақырыбын жазып, іздеуді жүзеге асыр. (1-сұлба. 3-әдіс).
Қажетті деп тапқан сайттарды Google Chromeбраузерінің Бетбелгісіне(Закладка)қос (5-сурет). Ол үшін, браузерінің оң жақ жоғарғы бұрышындағы Настройка браузера...-Закладка командаларын орында (4-сурет).
Қажеттісайт адресі браузердің пайдаланушыға қолжетімді жеріне орналасқанын көресің.


text:
4 бөлім - Презентациялар
(ортақ тақырыбы: «Қоршаған ортаны қорғау»)
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Презентациядағы бейне
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
4.3.1.1 ақпарат іздеу (компьютердегі файлдар мен бумалар, құжаттағы мәтін үзіндісін);
4.2.3.2 презентациялардағы нысандар анимациясын келтіру;
4.2.4.2 белгілі бір тақырыпта фотосуреттер, дыбыстар және бейнелерді пайдалану;
4.2.3.3 презентацияға дыбыс пен бейнені кірістіру;
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар: Презентацияға ақпарат (компьютер және Интернет) іздеу және бейне кірістіруді үйреніп, белгілі бір тақырыпта фотосуреттер мен сәндік мәтін кірістіруді қолданады.
Құндылықтарға баулу:
1. “Мәңгілік ел” идеясы бойынша “Жалпыға бірдей еңбек қоғамы” дағдысы қалыптасады.
2. Ынтымақтастық: топтық жұмыс барысында жылулық қарым- қатынастар дамиды, ынтымақтастық дағдылары қалыптасады және сындарлы көзқарас дамиды, қарым-қатынастарды қалыптастыру кезінде сыни ойлау қабілеті дағдыланады.
3. Академиялық адалдық: өзгелердің идеялары мен ойларын құрметтейді, яғни академиялық адалдық принциптерін сақтайды.
4. Өмір бойы оқу дағдысы қалыптасады.


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Бейнекамера немесе телефоныңмен қандай көріністерді жиі түсіресің?
Бейне көріністерді түсіруде қандай әдеп нормаларын ұстану керек?
Жаратылыстану сабағында қай табиғи құбылысты видеоға түсіріп, зерттеуіңе пайдаландың? (ауа райы, судың ластануы т.б)
Бейнежазбаларды компьютерде өң-деуге арналған қандай программалар жұмысымен таныссың?


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-bejnejazba-1-saba-bolim.html?page=2#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыру_Мақсаты


text:
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі:Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
(Ұ) Ой қозғау!
Өзің өмір сұретін жердің (ауыл, қала) қандай экологиялық мәселелері бар?
Адамның өмір сүретін ортасы: жер, ауа, су және өсімдіктердің ластануынан қандай қауіп - қатерлер туындайды (1-сурет)?
Қоршаған ортаны қорғау мәселелелеріне көпшілік назарына қалай аударуға болады ?


title: (Ұ) Сөздікпен жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31 мин.
|
(Ж) «Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі
Тапсырма: Оқушыларға оқулықтағы жаңа ақпаратпен танысуға яғни мәтінді оқуға нұсқау беремін. Содан кейін жұптасып бір-бірімен қабылдаған ақпараттары жайлы ой бөліседі.
|
Берілген тапсырманы дұрыс орындау үшн мұғаліммен бірлесіп жасайды.
|
Дескриптор: Жалпы – 3балл.
-Оқулықтағы мәтінді оқиды.
-Жұбымен жаңа ақпарат жайлы ой бөліседі.
-Бейнені өңдеу жолдарын айтады.
-Ойнату батырмасының қызметінмен таныстырады.
- Презентацияға бейне кірістіру командасымен таныстырады.
|
Оқулық жұмыс дәптерлері, ДК
|


title: (Ұ) Компьютермен жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
(Ұ) Компьютермен жұмыс.
Тапсырма:
Жаңа білімді практикалық тұрғыдан қолдану мақсатында 2 слайдтан тұратын «Ағаш отырғызу» презентациясын дайындауды қарастырайық. Ағаш отырғызу сәтін анимация арқылы көрсетіп 1 слайдтан тұратын презентация дайында. Презентацияға Интернеттен немесе компьютерден балалардың немес үлкендердің сенбілігі жайлы видео енгіз.
|
Берілген тапсырманы дұрыс орындау үшн мұғаліммен бірлесіп жасайды.
|
Дескриптор: Жалпы –3балл.
-«Ағаш отырғызу» тақырыбындағы презентацияны жасайды.
-Презентацияға анимация орнатады.
-Презентацияға балалардың немес үлкендердің сенбілігі жайлы видео енгізеді.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
|
|
(Т) Дәптермен жұмыс.
Тапсырма:
Өзің тұратын аймақтағы экологиялық мәселелердің бірін таңдап ал. Осы мәселе бойынша «Біздің аймақтың экологиялық мәселелері» тақырыбындағы жобаның 4 слайдтан тұратын презентациясын жоспарлаңдар. Көтерілген осы мәселенің шешу жолы бойынша ұсыныстар дйындаңдар. Презентацияға видео және анимция кірістіруді жоспарлаңдар.
|
Берілген тапсырманы дұрыс орындау үшн мұғаліммен бірлесіп жасайды.
|
Дескриптор: Жалпы – 4 балл.
-«Біздің аймақтың экологиялық мәселелері» тақырыбындағы жобаның 4 слайдтан тұратын презентациясын жоспарлайды.
-Көтерілген осы мәселенің шешу жолы бойынша ұсыныстар дйындайды.
-Презентацияға видео және анимция кірістіруді жоспарлайды.
-Топ арасында бір-бірімен жоспарлары бойынша пікір алмасады.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31 мин.
|
(Ұ) Сөздікпен жұмыс: Түртіп алу.
|
Термин сөздермен толык танысады.
Мақсаты: Жаңа сабақта кездесетін сөздіктермен танысады. Бұл үш тілділік білім беру жүйесіне өз септігін тигізеді.
Тиімділігі: Балалар үш тілділікке дағдыланады
|
Дескриптор: Жалпы - 2 балл.
-терминдермен танысады.
-жұмыс дәптерлеріне жазып алады.
|
Жұмыс дәптерлері, оқулық, ДК
|
|
№2-тапсырма:
Оқулықпен жұмыс.
Төменде берілген тақырыпшалар бойынша екі топ оқулықты оқып, топ ішінде талқылайды.
|
Топ арасында бір-біріне баяндайды.
1.«Камера» тобы: «VideoPad программасы»
2. «Бейнекамера» тобы: «Бейнежазба»
|
Дескриптор: Жалпы – 2балл.
-Оқулықты оқып, топ ішінде талқылау жүргізеді.
-Бір-бірімен топ арасында өз тақырыптары бойынша баяндама жасайды.
|
Жұмыс дәптерлері, оқулық, ДК
|
|
|


title: «Бір ауыз сөз» әдісі - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


text:
4 бөлім - Презентациялар
(ортақ тақырыбы: «Қоршаған ортаны қорғау»)
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы:
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:
Презентациядағы анимация
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты
4.2.3.2 презентациялардағы нысандардың анимациясын келтіру;
4.2.1.2 құжатқа сурет енгізу;
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар: Презентациялардағы нысандардың анимациясын келтіруді қолданып, оны баптауды үйренеді.
Құндылықтарға баулу:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
Ұйымдастыру кезеңі: (Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
(Ұ) «Миға шабуыл»әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Анимация дегенеміз не?
Презентация слайдтарындағы суреттерді және мәтіндерді қозғалтуға бола ма?
1-суретте қарап не байқауға болады? Суретте қай кәсіп иесінің жұмысы бейнеленген?
Мақсаты: Жаңа сабақта кездесетін сөздіктермен танысады. Бұл үш тілділік білім беру жүйесіне өз септігін тигізеді. Тиімділігі: Балалар үш тілділікке дағдыланады.


Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
31 мин.
|
(Ұ) Мәтінмен жұмыс.
Тапсырма: Оқулықтағы «Жаңа ақпарат» бөлімін оқиды. Арнайы таратылған стикерлерге өз ойларын жазып, тақтадағы Жаңа ақпарат тақтасына оқып, жабыстырады.
|
Мәтінді оқып, берілген тапсырманы орындайды
|
Дескриптор: Жалпы – 2 балл.
- Слайдтағы нысандарға( мәтін, сурет, ..) анимация қолдану
- Слайдтарды ретімен ауыстырып суреттерді қозғалысқа келтіру
- Анимациялық әсерлердің төрт түрі
- Анимация қызметін
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері, ДК
|
|
(Т) Ой бөлісу!
Тапсырма:
Шауып бара жатқан жылқының анимациялық суретін қағазға салыңдар. Анимацияны қолмен салудағы қандай қиындықтарға кездестіңдер? Ой бөліс.
|
Берілген тапсырманы бірлесіп, мұғалімнің көмегімен орындайды.
|
Дескриптор: Жалпы - 2 балл.
- Жылқының анимациялық суретін қағазға салады.
- Анимацияны қолмен салудағы қандай қиындықтарға кездескендігін айтады.
|
Оқулық, жұмыс дәптерлері.
|
|
|


title: (Д) Компьютермен жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
Дескриптор: Жалпы - 3 балл. -Мақалдарды слайдқа енгізіп анимациялайды. - Ұшып шығу (Вылет) анимациясын пайдаланады.
- Түсті толқын (Цветовая волна) анимациясын пайдаланады.
- Шеңбер бойынша қозғалу (Фигуры) анимациясын пайдаланады.
- Кішірейіп(Уменшения) барып жоқ болу анимациясын пайдаланады
(Ж) «Құрастыр, одан кейін жауап бер» әдісі. Тапсырма: Сандар тізбегімен су толқынының қозғалысын анимациялауға болады.
1) Берілген сандар тізбегінен неше толқынның жалын байқауға болады?
2) Ең биік және ең кіші толқын жалдарына сәйкес сандар тізбегін көрсет.
3) Толқын жалдарын ең төменгі нүктелері нешеу?
3 5 8 4 6 9 3 4 5 3 6 7 8 9 7 6 3 5
7 6 3 1 4 9 4 2 6 5 4 3 1 2 1 3 4 5 4 3


title: Дескриптор: Жалпы - 3 балл

text:
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
- Берілген сандар тізбегінен неше толқынның жалын байқауға болатынын анықтайды.
-Ең биік және ең кіші толқын жалдарына сәйкес сандар тізбегін көрсетеді.
-Толқын жалдарын ең төменгі нүктелерінің санын анықтайды.
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
Сабақты бекіту:
(Ұ) Талқылау сұрақтары!
Презентацияда анимациялар қолдану несімен тиімді деп ойлайсың?
Суреттерді қозғалысқа келтіру қандай өнердің пайда болуына ықпал етті?
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі. 1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title:
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі


title: (Т) Дәптермен жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
(Т) Дәптермен жұмыс.
Тапсырма: Топ ішінде алдымен жеке-жеке өздері ұсыныстарын жазады. Топ мүшелерімен пікір алмасып, ұсыныстарын біріктіріп, қағазға жазып, келесі топқа ұсынады.
|
Бейнекамераға түсірумен айналысатын әрбір адамға қажетті қандай әдептіліктер тізбесін ұсынар едіңдер? Ұсыныстарыңды қағазға түсіріңдер.
|
Дескриптор: Жалпы – 3 балл.
-Бейнекамераға түсірумен айналысатын әрбір адамға қажетті әдептіліктер тізбесін ұсынып, қағазға түсіреді.
|
Жұмыс дәптерлері, оқулық, ДК
|
|
(Ж) «Сұрақты қағып ал» әдісі.
Тапсырма: Төмендегі берілген тапсырма бойынша сұрақ байындап, келесі жұптарға ұсынады. Сұрақты қабылдаған жұп жауап беруі керек.
|
VideoPad программасының құрал саймандарының қызметі бойынша сұрақтар құрастырып, басқа жұптарға ұсыныңдар
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
- VideoPad программасының құрал саймандарының қызметі бойынша сұрақтар құрастырады.
-Сұрақтарды
басқа жұптарға ұсынады.
|
Жұмыс дәптерлері, оқулық, ДК
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
|


title:
(Ұ) Талдау!
VideoPad - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
(Ұ) Талдау!
VideoPad-тың бейнені өңдеудегі өзіңе ұнаған қандай тұстарын айта аласың?
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөз» әдісі.
1-10 баллдық жүйе бойынша бағаланады.
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title: Сабақтың тақырыбы - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
|
І.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Жаңа сабаққа кіріспе
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
«Конверттегі сұрақ» әдісі.
Кез-келген оқушы конвертті ашып сұрақты оқиды. Қалған оқушылар
Табиғат құбылыстарына қандай мы-салдар келтіруге болады? Табиғатта су айналымы деген не (1-сурет)?
Табиғатта су айналымын көрсететін қандай құбылыстарды мысалға кел-тіре аласың?
Үй жағдайында су айналымын қа-лай бақылауға болады?
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-bejnejazba-1-saba-bolim.html?page=6#«Конверттегі_сұрақ»_әдісі._Кез-келген_оқушы_конвертті_ашып_сұрақты_оқиды._Қалған_оқушылар


text:
(Ұ) Сөздікпен жұмыс: Түртіп алу.
|
Мақсаты: Жаңа сабақта кездесетін сөздіктермен танысады. Бұл үш тілділік білім беру жүйесіне өз септігін тигізеді. Тиімділігі: Балалар үш тілділікке дағдыланады.
|
Дескриптор: Жалпы – 3 балл.
-терминдермен танысады.
-жұмыс дәптерлеріне жазып алады.
|
Слайд 3
|
«Түртіп алу» әдісі.
|
(Ұ) «Кинометафора» әдісі бойынша тапсырма орындатады.
|
А) «VideoPad программасында бейнені өңдеу» тақырыбына кіріспе жасау мақсатында интерактивті тақтадан бейнежазба көрсетемін.
Б) Оқушылар бейнежазбаны көріп, тыңдап стикерге бейнежазбадан түсінгендері бойынша 2 сөйлем жазып, тақтаға оқып іледі.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл.
-бейне ролик көреді.
-талқылайды.
|
Слайд 4
|
|
(Ж) Дәптермен жұмыс.
VideoPad программасындағы бейнені өңдеуге қолданған құралдар тізбесін жасатады.
|
VideoPad программасындағы бейнені өңдеуге қолданған құралдар тізбесін жасаңдар. Бұл құралдардың қызметін жазыңдар.
|
Дескриптор: Жалпы - 4 балл.
- VideoPad программасындағы бейнені өңдеуге қолданған құралдар тізбесін жасайды.
- Құралдардың қызметін жазады.
|
Слайд 5
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


text:
«Бір ауыз сөз» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Жеке жұмыс:
Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, үйрендім, қызықтым, ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б.
|
Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін
«Қошеметтеу» әдісі арқылы бағалайды.
|


title: Барлық оқушылар - Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
Ұйымдастыру кезеңі: (Ұ) “Гүлмен тілек” әдісі арқылы оқушылардың бір-біріне жақсы тілек айту арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.
Мақсаты: оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай-ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру.
Тиімділігі: оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады.
(Ұ) «Миға шабуыл»әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Бір-біріне сұрақтар қояды.Сыныптастырының пікірін толықтырады.
Өз ойымен бөліседі.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.


title: Сабақтың тақырыбы: Бейнежазба №1-сабақ. Бөлім

text:
Барлық оқушылар: VideoPad программасының бейнежазу құралдарымен танысды.
Бейне камерамен белгілі бір тақырыпқа бейнеклиптерді жазуды үйренеді
Құндылықтарға баулу:
1. “Мәңгілік ел” идеясы бойынша “Жалпыға бірдей еңбек қоғамы”, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі және Астана» құндылығы қалыптасады.
2. Ынтымақтастық: топтық жұмыс барысында жылулық қарым- қатынастар дамиды, ынтымақтастық дағдылары қалыптасады және сындарлы көзқарас дамиды, қарым-қатынастарды қалыптастыру кезінде сыни ойлау қабілеті дағдыланады.
3. Академиялық адалдық: өзгелердің идеялары мен ойларын құрметтейді, яғни академиялық адалдық принциптерін сақтайды.
4. Өмір бойы оқу, Қазастандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік дағдысы қалыптасады.


title: Тілдік мақсаттар - Сабақтың тақырыбы: Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс

text:
Бейорганикалық қосылыстарға анықтама.
Бейорганикалық қосылыстардың негiзгi кластары
арасындағы генетикалық байланыс
Металдар,бейметалдар,оксидтер, негіздер, қышқылдар, тұздар. Оксидтер .... Негіздер.... Қышқылдар... Тұздар...
Құндылықтарға баулу:
Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.
Алдыңғы білім
7.2.1.2 -периодтық кестенің құрылымын білу және сипаттау: топтар мен периодтар
Сабақтың барысы:
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту
7 мин.
І.Ұйымдастыру кезеңі: а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Өрмекшінің торы» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы жіпті лақтырады.
ә). Топ ережесін еске түсіру.
б). Топтастыру.
Сап түзеп тұру арқылы 1, 2 санын реттілікпен саналу арқылы екі топқа бірігеді.
І-топ:
ІІ-топ
Топтың ережесі: ТҚЕ сақтау.
Топ басшысына бағыну.
Белсенді болу.
Бір-бірін тыңдау, өз пікірімен ашық бөлісу, басқалардың пікіріне құрметпен қарау.
Уақыт шегінде жұмыс жасау.
Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.


title: Жаңа сабаққа кіріспе - Сабақтың тақырыбы: Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс

text:
Жаңа сабаққа кіріспе
5 мин
|
«Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
«Генетикалық байланыс дегеніміз - жай және күрделі заттардың өзара байланысы және бірін-біріне айналуы.»
K- K2O – KOH – KCl
2К+O2=2К2O
2К2О+2HOH=2КOH + H2
2КОН+2HСІ=2КСІ + H2O
Р -P2O5- H3PO4 - Na3PO4.
P2O5 +O2= P2O5
Р2O5+ЗН2O=2Н3РO4
H3PO4 +ЗNaОН = Na3PO4 +ЗН2O
|
Алдыңғы білім мен жаңа сабақты байланыстыру үшін «Аre you ready?» ойыны ойнатылады. Оқушылар тұздардың жіктелуі бойынша көрсетілген формула түсіне сәйкес карточканы көтереді.
1.Бейорганикалық қосылыстар дегеніміз?
2.Олардың жіктелуі
«Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс»
Тақырыпты дәптерге жазады
|
Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу.
26 мин.
|
«Телерадио эфир» әдісі. Тақырып ашылады
Жаңа сабақтың мазмұнын ашу үшін АКТ-ны кеңінен қолдана отырып «Телерадио эфир» әдісі арқылы фосфордың, темірдің, күкірттің оттекте қарқынды жану үрдісін көрсетеміз.
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады
|


title: Топтық жұмыс - Сабақтың тақырыбы: Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс

text:
Топтық жұмыс
Топқа қосылыстар формулалары жазылған үлестірмелер таратылады. Оқушылар берілген қосылыстарды бейорганикалық қосылыстардың негізгі класстарына жіктейді.
генетикалық қатардағы өзгерістерді жүзеге асыруға болатын реакция теңдеулерін жазады.
Na, P, AlCl3, CaCO3 H3 PO4 CO2, H2O, HCl, Al2O3 Ca(OH)2 KOH, Al(OH)3 , P2O5 Al , Li3 PO4
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары арасындағы генетикалық байланысты анықтайды
|
Тақырып бойынша интернет желісін пайдалану
|
|
Тапсырмалар айдарындағы 1-тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
Жұптық жұмыс
Генетикалық қатарды сипаттайтын белгілерді ата.
Мынадай айналу қатары берілген:
1.a) Br2 → HBr → NaBr → NaNO3
б) Fe → FeCl2 → Fe(OH)2 → FeO → Fe
2. в) Ca→ CaO → CaCО3
г) Si→ SiO2 → Na2SiO3 → H2SiO3
3. P→ P2O5 →H3 PO4 → Li3 PO4
Cl2 → HCL → NaCL → NaNO3
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1. Генетикалық қатарды сипаттайтын белгілерді атайды.
|
ДК экраны
8-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
|
Оқулықта берілген тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
Жеке жұмыс
Деңгейлік тапсырмалар
1. Оксидтерге сәйкес келетін қышқылдарды жаз:
күкірт (IV)оксиді, азот (V) оксиді, көміртек (IV) оксиді,
2. Al2O3 – Құрамындағы оттектің массалық үлесін есептеу
3. 16 магний оксиді түзілу үшін оттектің қандай массасы реакцияға түседі?
|
Дескриптор: Жалпы - 4 балл
1.Тапсырманы орындайды
|
ДК экраны
8-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
|


title: Сабақты бекіту - Сабақтың тақырыбы: Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс

text:
Сабақты бекіту:
Семантикалық карта
Кері байланыс жасау: Білім қоржыны
- Не үйрендіңіз?
- Қандай қиындықтар болды? Неліктен?
- Сізге қандай қолдау қажет?
- Тағы не білгіңіз келеді?
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|


title: Сабақтың тақырыбы: Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс

text:
8.3.4.12-бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары арасындағы генетикалық байланысты зерттеу
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластарын біледі
Көпшілік оқушылар үшін: Бейорганкалық қосылыстардың әртүрлі класына жататын заттардың құрамын, қасиеттерін салыстыра сипаттайды.
Кейбір оқушылар үшін: Химиялық реакция теңдеулерін жаза отырып, реакция типтерін анықтайды. Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары арасындағы генетикалық байланысты қолдана отырып есептер шығарады.


title: Ұйымдастыру кезеңі - Сабақтың тақырыбы: "Бәйтерек" монументі. Кәсіби сөздер Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
. Ұйымдастыру кезеңі.Сәлемдесу, сабаққа дайындық.
Қызығушылықты ояту. 1. Елорданы неліктен жастар қаласы дейді?
2. Қазақстанның кереметтеріне кірген ғимараттар туралы не білесің?
3. Неліктен «Астана келбеті-ұлт келбеті» деп ойлайсың?
4. Бүгінгі Астананың өркендеуі, сендердің ойларыңша, кімнің арқасы?
«Сиқырлы сандықша»
Бүгінгі сабақтың тақырыбын табуға ой тастау.
- Қымбатты, оқушылар, менің қолымда тұрған сандықшаның ішінде құпия зат жасырылған. Ол қандай зат екенін анықтау үшін маған бірнеше сұрақ қоясыздар. Мен сіздердің сұрақтарыңызға тек "иә", "жоқ" деп жауап беремін.
Дұрыс-ақ, сіздер, сандықша ішіндегі Бәйтерек монументін таптыңыздар. Қалай ойлайсыздар, бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбы не болуы мүмкін?
Сабақтың мақсаттары мен бағалау критетийлерімен танысу.
Оқушылар сұрақтар арқылы жаңа сабақтың тақырыбын анықтайды.
Сұрақтарға жауап береді.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтайды.
Алдыңғы тақырыпта өтілген мәтін мазмұндарына қатысты мәліметтерді ауызекі сөйлеу стилінде талдайды;
Бөлім бойынша сұрақтарға жауап береді.
Термин және неологизм сөздерді анықтайды;
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Мағынаны тану ІІ ОҚЫЛЫМ ТАПСЫРМАСЫ. Мәтіндерді оқыңдар. Қолданылған тілдік құралдары арқылы стилін анықтаңдар. 1-тапсырма.1-мәтін 2-мәтін. – Сәлем,Жайна! – Сәлем,Арман! – Қалың қалай? Нұр-Сұлтанда жайша жүрсің бе? – Жаман емес,өзіңде ше? Ия,қыдырып келгем. – Менде де бәрі жақсы.Керемет!Ендеше біздің үйге қонақ боп кет. – Жоқ,ниетіңе рахмет!Қонақ үйде аялдауды жөн көрдім. – Онда жүр жақын жерде Бәйтерек монументі бар,соны таныстырып қайтайын. – Жарайды. – Бәйтерек – қаламыздағы сәулет құрылыс кешені, сәулет өнерінің бірегей туындысы. Елорданың ең көрнекті ғимараттарының бірі. – Бұл ғимараттың авторлары кім екен? – «Бәйтерек» кешенін жобалаушы архитекторлар тобы:А.Рүстембеков, С.Базарбаев пен Ж.Айтбалаев, инженер-конструкторы М.Вахштейн, интерьер дизайншысы А.Оспанов. – Шебер адамдар екен. – Ия.Ал сен білесің бе Бәйтеректің биіктігі неге 97 м екендігін? – Жоқ,неге? – Астана қаласының елорда статусына ие болған жылға байланысты таңдалған. – Мәссаған! – «Бәйтерек» нысаны үш бөліктен тұрады; жер асты бөлігі ұлттың тамыр жаюы, ал одан кейінгілері өркендеу кезеңдерінің нышандарын білдіреді. Ең жоғарғы жағында «Аялы алақан» композициясы орын тепкен. – Керемет!Мен оны тезірек көргім келеді. – Олай болса жүр,асығайық!


title:
-мәтін

Мәтіндердің тақырыбы

2-мәтін

text:
1-мәтін
|
Мәтіндердің тақырыбы
|
2-мәтін
|
|
|
|
|
Мәтін
дердің құрылымы
|
|
|
Стилі
|
|
|
Тілдік ерекшеліктері
|
|
2-тапсырма._Сөздіктерге,_емле_ережелеріне_сүйеніп,_мәтіндегі_орфографиялық_және_пунктуациялық_қателерді_түзетіңдер.___ІІІОҚЫЛЫМНАН_КЕЙІН._ӘТН.'>2-тапсырма. Сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп, мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді түзетіңдер.
ІІІОҚЫЛЫМНАН КЕЙІН. ӘТН.
2-тапсырма. Мәтіндерден терминдер мен кәсіби сөздерді тауып жазыңдар. Олардың қай салаға қатысты екенін дәлелдеңдер.
|
Мәтінді мұқият тыңдаңыз. Мәтінде көтерілген мәселені анықтап, жұпта талқылаңыз.
Грамматикалық тақырыпты меңгереді.
Грамматикалық тапсырмалар орындайды.
Неологизм сөздерді қатыстырып, тақырыпқа қатысты 7–8 сөйлем жазады;
Неологизм сөздердің жасалу жолдарын түсіндіреді.
Тақырып бойынша ой қорытындылайды.
|
Дескриптор:
-Екі мәтінді салыстырады;
-Құрылымын анықтайды;
-Мәтіндердің стилін анықтайды;
-Тілдік ерекшелігін анықтап, түсіндіреді.
-Сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп, мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді түзетеді.
Дескриптор:
-Мәтіндерден терминдер мен кәсіби сөздерді тауып жазады;
-Олардың қай салаға қатысты екенін дәлелдейді;
|
6-сынып
Қазақ тілі
|
Сабақ
тың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
|
Кері байланыс:
Менде бәрі сәтті шықты ...
Мен үйрендім ...
Сабақта мен орындай алдым ...
Бәрінен маған ұнағаны ...
Бәрінен маған қиыны...
|
Тақырып бойынша ой қорытындылайды.
|
-Кәсіби сөздердің қолданысына қатысты ойларын айтады;
-Емле ережелерін талдайды.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-bejterek-monumenti-kesibi-sozder-ou-bafdarlamas.html?page=3#2-тапсырма._Сөздіктерге,_емле_ережелеріне_сүйеніп,_мәтіндегі_орфографиялық_және_пунктуациялық_қателерді_түзетіңдер.___ІІІОҚЫЛЫМНАН_КЕЙІН._ӘТН.

title:
-мәтін

Мәтіндердің тақырыбы

2-мәтін


title: Сабақтың тақырыбы: "Бәйтерек" монументі. Кәсіби сөздер Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

text:
6.2.3.1. ауызекі сөйлеу этикеттері мен көркем сөйлеудің құрылымдық және жанрлық ерекшеліктерін ажырату.
6.3.6.1 мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп, түзету, редакциялау;
6.4.3.1 неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсіну және ажырата білу.
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушылар:жанрлық ерекшеліктерін ажырата алады, мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді анықтайды, неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын ажырата біледі;
Көптеген оқушылар:құрылымдық ерекшеліктерін түсіндіріп бере алады, мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп, түзетеді, неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын ажырата біледі;
Кейбір оқушылар:ауызекі сөйлеу мен көркем сөйлеу стилінің ерекшелігін түсіндіріп бере алады, мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп, түзетіп, редакциялайды, неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын ажырата біледі.
Сабақ кезеңі/Уақыты
Педагогтің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақтың басы Қызығушылықты ояту .
І.Ұйымдастыру кезеңі: а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады. Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады. Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі қолданылады. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.


title: Сабақтыңтақырыбы Бекіту(Неүйрендім? Небілдім?) Оқубағдарла

text:
Білімділік: дыбыстық талдау дағдылары (мәтіннен сөйлемді, сөйлемнен жаңа үйретілген дыбысы бар сөзді, сөзден буынды,буыннан дыбысты бөліп алу) қалыптасады; әріпті таниды, дыбыс пен әріпті бір-бірінен ажыратады; дыбысты дұрыс айтуғажаттығады; оқу түрлерін (буындап оқу, тұтас оқу, мәнерлеп оқу, түсініп оқу) қолданады; дыбыстың мағына ажыратушы қызметінтүсінеді; жазу жолын, жоларалықты, жолдың жоғарғы және төменгі сызықтарын сақтап, әріп элементтерін, әріптерді, әріптердіңбір-біріменбайланысынкөркемжазу талаптарынасайжазады.
Осы сөйлемдердің ішіндегі бірсөйлемді ( Әсем қағазға өрнек салды)сөздерге талдайды: Бұл сөйлемде 4 сөзбар.
Өтілетін жаңа дыбысы бар «өрнек»сөзіне дыбыстық талдау жасайды:алдымен«өр-нек»депбуынғабөледі.
«Өр-» бірінші буынын айтып, қайдыбыс созылып айтылып тұрғанынтабады.
«Ө» дыбысының айтылуерекшелігіментанысады.
Жіптен «ө»әрпінің сұлбасынжасайды.
Қолдау
Қолдауды қажетететіноқушыларғакөмекберу.
Суреттер, оқулықСызба
Жіп.
(МК, Ұ) Дыбыстық жинақтау дағдысындамытужұмысы.
(МК,Ұ, Ө)Оқылым. Оқулықтың 76-бетінде берілген сөздер менмәтінді мұғалімнің оқушылармен біргебуындап,тұтастайоқуы.
«Ө» дыбысының сөз алдында, ортасындакелетінорнын оқушылардың өздіктерінентабуынамүмкіндікжасау.
Сөз мағынасымен жұмыстыберілгенсөздерменұйымдастыру.Сөздіңсоңына (өнер
– өнерлі), сөз алдына (бөрік – көрік), сөзортасына (өрнек – өрмек) тиісті дыбыстынемесе буындықосу арқылы оның мағынасыөзгеретінінтүсіну.
(МК,Ө)Жазылым Оқулықтағы «ө» әрпінің таңбалануынаназар аудару.
«Ө» әрпін тақтағажазыпкөрсету.
«Ө» әрпінауадажазыпкөрсету.
Жазудәптеріменжұмыстыұйымдастыру.
Әр буындағы дыбыстардытұтастырып, «бір дыбыс» сияқтықосып, яғни дауыссыздан дауыстығақарай және дауыстымен үндестіріпоқиды.
Буындарды жеке тұтас сөздегіайтылуыменоқиды.
Әрбір дыбысты естіп, әріпті көріп,өздігіненсаналы оқиды.
Оқушылар жазу дәптеріндегітапсырмаларды орындайды:сызықтардыбастырыпжазуарқылы
«ө» әрпінің бас және кіші әрпінжазады. Үлгі бойынша сөздер менсөйлемдердіжазады.
Әр сабақ соңында өз іс-әрекетіне(каллиграфиялық талапқа сай дұрысжәне сауатты жазу) кері байланысжасап, өзін-өзі бағалауы үшін әрбеттің соңында берілген дөңгелек-шартты белгілерді бояйды: «жасыл»түс – «Бәрекелді!», «көк»түс–
Қолдауды қажетететіноқушыларғакөмекберу.
Мақтау, қолдау
Әріптің баспажазылутүрі
Оқулық
ОқулықЖазудәптері
Сабақтың соңы(7мин)
Бекітужәнесаралау
Саралау тапсырмасымен жұмысұйымдастыру:
деңгей:
Дыбыссызбасындағыжасырынғансөзді тап.
деңгей:
Оқушылар өздеріне берілген саралаутапсырмаларынорындайды.
1-деңгейдегі оқушылар дыбыссызбасындажасырынғансөздітабады:
төл.
«Ө» дыбысы сөздің қай жерінде келетінінанықта.
3-деңгей:
Төлдерсөзіменсөйлемқұра.
«Сөз тану» тыңдау материалымен жұмысМұғалімнің мақалмен жұмысты QR немесеүнтаспадан тыңдату арқылы ұйымдастыруы.Бүгінгі сабақтың тәрбиелік мәні ашылатындаймазмұнда сұрақтар қойып, жауапалу.
Сабақты «Өнерлі бала сүйкімді» дегенқорытындыпікірменаяқтау.
деңгейдегі оқушылар «ө»дыбысының сөздегі орнын(ортасында, алдында, соңында)анықтайды.
деңгейдегіоқушылартөлдер
сөзімен сөйлемқұрайды.
Оқушылармақалдытыңдайды.
Мақалдың мағынасын өзойларыментүсіндіругетырысады.
Адамға пайда әкелетін, қуанышсыйлайтынөнерменшұғылдануға
талпынады.
Саралаутапсырмалары
Әліппе.Үнтаспа.
«Атамұра»,2020
Рефлексия. «Бағдаршам» әдісі». Әр сұраққатүстерді көрсетіп отырады. Сол арқылымұғалім оқушылардыңбүгінгі материалдымеңгерудеңгейінанықтап, бағалайалады.
– Балалар, сендер бүгін берілген сөзді,сөйлемді, мәтінді тұтас оқисыңдар. Әріпэлементтерін, әріптердің бір-біріменбайланысын көркем жазу талаптарына сайжазасыңдар.
Сызба-модель арқылы сөйлемдер құрапоқисыңдар.
Оқулықта жазуға берілген тапсырмалардыдәптергеөздіктеріңненкөшіріпжазасыңдар.
Күтілетіннәтижені мұқияттыңдайды.
Қолдау
(МК, Ұ, Ө) Дыбыстық жинақтау дағдысындамытужұмысы.
Оқылым.
1-тапсырма.
Оқулықтың 77-бетінде оқуға берілгенсөздерді оқушылардың түсініпоқуынақолдаужасау.
Әрбуындағыдыбыстардытұтастырып,
«бір дыбыс» сияқты қосып, яғнидауыссыздан дауыстыға қарай жәнедауыстыменүндестіріпоқиды.
Сөздердітұтасайтылуыментүсініпоқиды.
Әрбір дыбысты естіп, әріпті көріп,өздігіненсаналы оқиды.
Қолдауды қажетететіноқушыларғакөмекберу.
Оқулық
Жазылым.2-тапсырма.
1.Оқушылар жазу дәптеріндегітапсырмалардыорындайды:
Оқулық
Мәтін
Суреттегі заттарды салыстыра отырып, мәтінқұрап оқу. Құраған мәтінді дәптерге көшіріпжазу.
қара, ал ақ.
тәтті, ал қышқыл.
Көмір қара, ал бор ақ. Өрік тәтті, ал лимонқышқыл.
3-тапсырма.
«Меніңалғашқысөздігім»кітабынан
«өркеш», «өріс» сөзінің түсіндірмесін тауыпоқуынақолдаукөрсету.
Орны ауыстырылып берілгенсөйлемдерден мәтінқұрап оқу.
суреттегі заттардың атауын сөзбен жазып,дәптерге мәтінді көшіріпжазады.
Сурет мазмұны бойынша сызбаменсөйлемдерқұрайды.
Әр сабақ соңында өз іс-әрекетіне(каллиграфиялық талапқа сай дұрыс жәнесауатты жазу) кері байланыс жасап, өзін-өзібағалауы үшін әр беттің соңында берілгендөңгелек-шарттыбелгілерді бояйды:


«Математика» пәні бойынша 3-сынып оқушысының 4-тоқсанға арналған
өзіндік жұмысының жоспары
132-сабақ
Сабақтың тақырыбы: Бекіту. Судың адам өміріне қажеттілігі
Сабақтың мақсаты: Үш таңбалы санды бір таңбалы санға көбейту және бөлу алгоритмінің жаңа түрін қолданасың
1.Өзектендіру
Су жүргізер тіршіліктің тамырын,
Су жоқ болса тіршілік тамам бауырым.
Судың біз біле тұра маңызын,
Көп болған соң ұмытамыз қадірін.
- Осы өлең жолдарын жазған ақынды білеміз бе?
- Ендеше оны табу үшін оқулықтағы 1-тапсырманы орындап, тауып көрейік. Өрнектердің мәнін өсу ретімен қойсаң, ақынның аты шығады.
360 : 3 = (М) 640 : 2 = (Х) 240 × 2 = (Ж)
390 : 3 = (А) 130 × 3 = (А) 110 ×5 = (А)
840 : 4 = (Р) 210 × 2 = (К) 220 ×3 = (Н)
660 : 3 = (И) 110 ×4 = (І) 430 × 2 = (О)
480 : 2 = (Я) 230 ×2 = (М) 220 ×4 = (В)
620 : 2 = (М) 110 ×9 = (А)
2. Амалдарды баған түрінде жазып, өрнектің мәнін тап.
220 × 2 – 880 : 8 = 330 860 : 2 – 930 : 3 = 120
990 : 3 + 120 × 4 = 810 640 : 2 + 220 × 2 = 760
3. Теңдеулерді шеш.
4 × Х = 787 – 347 654 – у = 310 × 2 240 + х = 340 × 2
4. Есепті шығар:
Алғашқы шыққан кіржуғыш мәшине 1рет кір жуу үшін 120 литр су жұмсады.Қазіргі мәшине 10рет кір жууға қанша литр су жұмсаса ,алғашқы мәшине 4рет кір жуу үшін сонша литр су жұмсады. Қазіргі кіржуғыш мәшине бір рет кір жуғанда неше литр су жұмсайды?
Кері байланыс:
Менің қолымнан келеді
|
Ия
|
жоқ
|
Үш таңбалы санды бір таңбалы санға көбейту және бөлу алгоритмін қолдана аламын
|
|
|
Амалдарды баған түрінде жазып,өрнектің мәнін таба аламын
|
|
|
Күрделі теңдеулерді шеше аламын
|
|
|
Есептің шартын құрып , шығара аламын
|
|
|
Үйге: 8-бет №8 тапсырма
Дескриптор:
Белгісіз санды табу арқылы көбейту және бөлу алгоритмін орындайды
Әзірлеуші: Жақашбаева Н.Т., Ы.Алтынсарин атындағы №159 гимназияның бастауыш сынып мұғалімі.
Алматы қаласы Білім басқармасының ҚББЖТҒӘО қолдауымен ұсынылып отыр.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ДНҚ – ға қатысты бірнеше қағидалар

text:
ДНҚ – ға қатысты бірнеше қағидалар:
ДНҚ –кез келген тірі жасуша құрамында болатын химиялық зат.
ДНҚ тіршіліктің ядросыз формасы – вирустарда да бар.
Ағзалар неғұрлым жақын туыс болса, олардың ДНҚ молекуласының құрамы соғұрлым ұқсас болады.
ДНҚ –да ағзаның бүкіл тұқымқуалау ақпараты жазылған.
ДНҚ тұқымқуалау ақпаратын сақтап қана қоймай, келесі ұрпаққа тасымалдайды.
ДНҚ өздігінен екі еселенеді – өзін –өзі көшіре алады.
ДНҚ молекуласы өзгеруі мұмкін. Мұндай өзгеріс –муьация деп аталады.
ДНҚ – химиялық зат. Бұл жасуша ядросында болатын хромосомалар.
Тұқымқуалау ақпараты дегеніміз ағзадағы барлық нәруыздардың аминқышқылдары ретінің жазбасы.
Яғни ДНҚ барлық жасушада болады. Сондықтан әрбір жасушада нәруызды қалай жасауға болатыны жазылған. Бұл – тұқымқуалау ақпараты.
|
Жаңа тақырыпты меңгеру
|
|
|
Презентация
Слайд 3
Слайд 4
Слайд 5
Слайд 6
|
3-4
минут
03:00-03:30
03:30-04:30
|
Тәжірибе
|
Тапсырма №1. Төменде берілген терминдердің айырмашылығын анықтаңыз:
Тапсырма №2. ДНҚ- ның 3,4,6 қағидаларын атап, сипаттама беріңіз:
|
Жаңа тақырыпты тәжірибе арқылы меңгеру
|
|
Дескриптор:
* Төменде берілген терминдердің айырмашылығын анықтайды
Дескриптор:
ДНҚ- ның 3,4,6 қағидаларын атап, сипаттама береді
|
Слайд 7
Слайд8
Слайд 9
Слайд 10
|
3-4 минут
04:50-05:00
05:00-05:10
05:10-05:20
|
Бекіту
|
Тапсырма №3 Төменде берілген терминге анықтама беріңіз
|
Тақырыпты меңгергенін анықтау
|
|
Дескриптор:
Төменде берілген терминге анықтама береді
|
Презентация
Слайд 11-12
|
05:50-06:50
|
Қорытынды
|
Рефлекция.
«Мен бүгінгі сабақта....................,
(.........білдім)
(.............толықтырғым келеді)
(................сұрағым бар)
|
|
|
Эмоциялық суретті қолданып өз-өзіңізді бағалайды.
|
Слайд 13
|
|
Үйге тапсырма
|
§50-51 Біліміңді тексер:
Синтез сұрағы -1 және 2
Сау болыңыздар!
|
|
|
|
Слайд 14
Оқулық
15
|


title: Сабақтың тақырыбы: Белгілердің тұқымқуалаудағы днқ-ның рөлі Оқу мақсаты

text:
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Өкенова Назым Ерболқызы
|
Пән/Сынып:
|
Биология 7 сынып, оқулық авторылары: А.Р.Соловьева, Б.Т. Ибраимова, Ж. Алина
|
Қай аптаның нешінші сабағы
|
1 апта
|
Тарау немесе бөлім атауы:
|
10-тарау. Тұқымқуалаушылық және өзгергіштік
|
Сабақтың тақырыбы:
|
Белгілердің тұқымқуалаудағы ДНҚ-ның рөлі
|
Оқу мақсаты:
|
7.2.4.1 адам ағзасындағы тұқымқуалайтын және тұқымқуаламайтын белгілерді зерттеу, белгілерді анықтаудағы гендердің рөлін түсіндіру;
|
Бағалау критериі:
|
адам ағзасындағы тұқымқуалайтын және тұқымқуаламайтын белгілерді зерттеу, белгілерді анықтаудағы гендердің рөлін түсіндіру
|
Саралап оқыту тапсырмалары
|
Ұжымдық жұмыс
Жаңа тақырыптың түсіндірілуі
|
Бірлескен жұмыс (1,2-тапсырма)
|
Жеке жұмыс (3-тапсырма)
|
Уақыты
|
Кезең-дері
|
Тапсырма
|
Тапсыр-маның мақсаты
|
Мұғалім-нің бақылауы-мен зерттеуі не?
|
Бағалау
|
Ресурс-тар
|
1 минут
1 мин
|
Ұйымдастыру
|
Сәлеметсіздерме, оқушылар!.
Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Белгілердің тұқымқуалаудағы ДНҚ-ның рөлі
Бүгінгі сабақта:
Сіздің білетініңіз:
• Белгілердің тұқымқуалаудағы ДНҚ-ның рөлін білесіңдер;
Сіздің меңгеретініңіз:
• Белгілердің тұқымқуалаудағы ДНҚ-ның рөлімен танысасыздар;
|
|
|
|
Оқулық, Презентация Слайд 1
Слайд 2
|
7-8 минут
1 мин
5 мин
02:30 –
03:00
03:00-04:30
04:00-
05:00
|
Жаңа сабақ
|
Тұқымқуалаушылық– ағзалардың өз ататегіне ұқсау қабілеті.
Өзгергіштік – ағзалардың өз ататегінен ерекшелену қасиеті.
Көпбалалы отбасында ағасы –інісі және әпкелі –сіңлілер арасында бір ұқсастық, ерекшеліктері де бар. Бала ата –анасына ұқсайды, бірақ ерекше де болады.
ДНҚ(дезоксирибонуклеинді қышқылы) – тұқымқуалаушылық заты. ДНҚ –ның молекуласы спиральды екі тізбектен тұрады.
1953 жылы ғалымдар қатысуымен ДНҚ молекуласының құрылысын аДж. Уотсон мен Ф. Крик, М. Уилкинстің ашты.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-belgilerdi-timualaudafi-dn-ni-roli-ou-masati.html#Тұқымқуалаушылық–_ағзалардың_өз_ататегіне_ұқсау_қабілеті._Өзгергіштік_–_ағзалардың_өз_ататегінен_ерекшелену_қасиеті.


8-бөлім. Жеңіл атлетика арқылы белсенді өмір салты
Сабақтың тақырыбы
Белгілерге бірден жауап қайтару ойындары.
Оқу мақсаттары
7.2.5.5 Өзінің және өзгелердің шығармашылық қабілеттерін қолдана білу, сондай-ақ оны шешудің балама жолдарын ұсыну
Сабақ мақсаттары
Өзінің және өзгелердің шығармашылық қабілеттерін сыни тұрғыдан бағалау, сондай-ақ оны шешудің балама жолдарын ұсыну
Бағалау критерийі
Шығармашылық қабілеттерін көрсетіп, шешу жолдарын ұсынады
Тілдік мақсаттар
Оқушылар: атлетикадағы қозғалыс белсенділігіне қатысты өз түсініктерін сипаттай, талқылай және көрсете алады. Пәндік лексика және терминология Мыналарды қамтиды: екпін алу, итерілу, ұшу, қону; физикалық қасиеттер: күш, жылдамдық, төзімділік; лақтырулар: итеріп лақтыру, итеру, жоғары лақтыру; ұшу сатысы; қауіпсіздік, қауіп-қатер; сөрелік екпін алу, қашықтық бойымен жүгіру, мәреге жету.
Талқылауға арналған сұрақтар:
- секіру біздің жүрек соғысымызға қалай әсер етеді?
- сабақтарда қандай қауіпсіздік ережелеру болуы тиіс?
- оқушылар лақтыруларды орындайтын жаттығуларда қауіп-қатерлерді қалай қысқарта аласыңдар?
Құндылықтарды дарыту
Ынтымақтастық: өзара жақсы қарым-қатынас орнатады, ынтымақтастық дағдыларын қалыптастырады, бір-біріне көмек көрсетеді.
Академиялық әділдік: бір-бірін әділ бағалайды, идеялары мен ой-пікірлеріне құрметпен қарайды.
Өмір бойы оқу: алған білімін өмірмен байланыстырады, кері байланыс орнатады, білім алуға деген сүйіспеншілікті қалыптастырады.
Патриотизм және азаматтық борыш: отанға деген сүйіспеншілікті, адалдықты, өз іс-әрекеттерімен дәлелдейді.
Өзіне және өзгеге құрмет: топтық жұмыс, жұптық жұмыс кезінде жүзеге асырады.
Еңбек пен шығармашылық: альтернатив ойынды ұйымдастырады, ойын барысында жеңіске талпынады.
Пәнаралық байланыстар
Биология, физика, математика, қазақ тілі, өзін-өзі тану, музыка
АКТ қолдану дағдылары
Ұялы телефон, планшет, ноутбук
Бастапқы білім
САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ
Сабақтың кезеңдері
Оқушының әрекеті
Педагогтің әрекеті
Оқу ресурстары
Сабақтың
басы
10 минут
Дайындық бөлімі: Оқушыларды қатарға тұрғызу. Сәлемдесу. Рапорт қабылдау. Оқушылардың спорттық киімдеріне назар аудару. Сабақтың тақырыбымен және мақсатымен таныстыру. Бағалау критерийлерін анықтау. Техника қауіпсіздігін ескерту. Бой жазу жаттығуларын орындау. Тыныс жолдарын қалпына келтіру.
Оқушылардың қатарда түзу тұруың қадағалау. Келмеген оқушылардың себебін анықтау. Оқушылардың сабақтың тақырыбы мен мақсатын мұқият тыңдауын қадағалау. Бой жазу жаттығуларын ережеге сай орындалуын қадағалау.
Ысқырық, секунд өлшегіш
Конустар.
Іргелі қимыл дағдылары бойныша мына ресурсты қараңыз (2-кітап, сприн, 21-24-бб.):
(С, Т) Сынып бірнеше командаға бөлінеді. Және «үй» сызығында сапқа тұрады. Команда ойыншылары сапта тұрып, отырады және қолдарын тізелеріне қояды. Белгі бойынша барлық ойыншылар терең жүрелеп отырған күйде секіріп, қарама-қарсы «үйдің» сызығын тезірек кесіп өтуге тырысып, алға қарай қозғалады. Содан кейін кері қарай секіреді, бірақ барлық қатысушылардың ішінде соңғы болып «үй» сызығын кесіп өткен ойыншы ойынға әрі қарай қатыспайды. Ойын алаңда ең төзімді 2-3 ойыншы қалғанға дейін жалғасады. Ойын аяқталған соң көп секірушілерін сақтаған команда жеңіске жетеді.
Екі команданың ойыншылары саптарда бір-біріне қарама-қарсы тұрып (өз «үйлерінің» сызықтарынан тыс) отырады және қолдарын тізелеріне қояды.
Ойын жетекшінің белгісі бойынша басталады. Қолды тізеден алуға болмайды. Тек терең отыру қалпынан секіруге рұқсат беріледі.
(С, К) Кез келген нөмірді атап, жетекші допты алға қарай барынша алыс лақтырады. Осы нөмірі бар ойыншылар допқа қарай жүгіреді. Осыдан кейін доп жетекшіге қайтарылады, ол жаңа нөмірді атап, допты қайта лақтырады және т.с.с. Белгіленген уақыт ойнайды. Көбірек ұпай жинаған команда жеңімпаз болып есептеледі.
Ойыншылар екі тең командаға бөлінеді, олар алаңның бір тұсында сапқа тұрады. Әрбір команда рет нөмірі бойынша есептеледі. Командалардың алдынан сөре сызығы жүргізіледі. Қолына доп ұстаған жетекші командалардың арасына тұрады.
Жүгіруді жоғарғы немесе төменгі сөреден бастауға болады (келісім бойынша). 2. Егер екі ойыншы допқа бір уақытта қол тигізсе, әрбір команда бір ұпайдан алады.
Жапалақтар мен қарлығаштар» ойынын ойнаңыз. https://kk.wikipedia.org/wiki/ Қазақтың ұлттық ойындары.
Дескриптор
- ойын ережесін сақтайды;
- қимыл іс–әрекеттерді орындайды.
Сабақтың
соңы
5 минут
Сабақты қорытындылау:
Мақсаты: Қол жеткен нәтижелер туралы ойлану, өзіндік талдау жүргізуге дағдыландыру. Тақырыпты меңгеру деңгейін анықтау.
Сипаттама: Оқушылар өз беттерінше сабақтың басында қойылған сұраққа жауап береді. Өткен тақырып туралы кері байланыс беру үшін мұғалім сұрақ қояды, оқушылар ауызша жауап береді.
Мұғалім әрекеті: Сұрақ-жауап арқылы кері байланыс жүргізеді. Сабақ басында қойылған сұрағына әр оқушыдан жауап сұрайды. Жақсы нәтижеге қол жеткізген оқушылар мен үздіктерді атайды. Жетілдіру жаттығуларын ұсынады.
Оқушының әрекеті: Қиын болған немесе жүзеге асыра алмаған мәселелер бойынша сұрақ қояды. Үздік нәтиже көрсету үшін өзіндік ойлармен бөліседі. Сабақ басындағы мұғалім сұрағына жауап береді.
ҚОСЫМША АҚПАРАТ
Саралау-оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлау?
Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлау?
Бағалау-оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?
Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы
Саралау барысында оқушылардың деңгейін анықтап, деңгейлері бойынша тапсырмалар бердім. Сабаққа белсенді қатысып тапсырманы дұрыс орындаған оқушыларды ауызша мадақтау арқылы бағаладым. Деңгейі жоғары оқушылармен араластырып білім деңгейлерін көтердім.
Оқушылар бір-біріне кері байланыс берді. «Қолмен белгі беру», «Бір минуттық эссе», «Ауызша бағалау» әдісі арқылы рефлексия жасалды.
Тапсырмаларды орындау кезінде спорттық құралдардың дұрыс орналасуына көңіл бөлу. Дене қыздыру жаттығуларының орындалуына аса көңіл бөлу, икемділікті дамытуға септігін тигізеді. Дене қуатын үнемдеу шарттары. Дұрыс тыныс алу. Сабақтың барысында техника қауіпсіздік ережелерін сақтау
Сабақ бойынша рефлексия
-Сабақ мақсаттары, оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба?
-Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?
-Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
-Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?
-Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
Сабақ мақсаттары, оқу мақсаттары жоспар бойынша нақты қойылған. Сабақ соңында барлық оқушы оқу мақсатына қол жеткізді. Сабақ соңында саралау жүргізіліп, сабақ қорытындыланды. Кіріспе бөлім 10 минут, негізгі бөлім 25 минут, қортынды 5 минут регламент сақталды. Сабақ жоспарынан ауытқулар болған жоқ
Жалпы баға
Caбaқтың жақсы өткен eкi acпeктici (оқыту туpaлы дa, oқу туpaлы дa ойланыңыз)?


title: Ақуыздардың жіктелуі - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text:
Ақуыздардың жіктелуі Пішініне байланысты ақуыздардың жіктелуі Олар екі топқа бөлінеді: сфералық және талшықты. Глобулярлы немесе корпускулалық ақуыздар
Глобулярлық ақуыздардың осьтік қатынасы 10-нан кем болады. және салыстырмалы түрде сфералық немесе овоидті пішінді болады. Олар әдетте суда және сулы ортада ериді. Мысал: инсулин, плазмалық альбумин, глобулин ферменттері.
Талшықты немесе фибрилярлы ақуыздар
Бұл белоктардың осьтік қатынасы 10-нан асады, сондықтан олар пішінді ұзын ленталарға немесе талшықтарға ұқсайды. Олар негізінен жануарларда болады және суда немесе сұйылтылған қышқылдардың ерітіндісінде болмайды. Бұлшықет ақуыздары қорғаныс пен құрылымды қолдауға көмектеседі.
Мысал: коллаген, кератин, эластин, фиброин.


Ақуыздардың құрамы мен ерігіштігі бойынша жіктелуі Қарапайым белоктар немесе холопротеидтер
T HESE ақуыздары аминқышқылдарының тек бір түрінен жасалады, өйткені құрылымдық компонент қышқылдармен ыдырауға қатысты олар аминоқышқылдар түзеді. Бұл табиғатта талшықты болып табылатын склеропротеидтерді қоспағанда, негізінен глобулярлы ақуыздар.
Қарапайым белоктар олардың ерігіштігіне қарай әрі қарай жіктеледі. Протаминдер мен гистондар - Бұл ақуыздар тек жануарларда кездеседі және негізгі белоктар болып табылады. Олар қарапайым құрылымға ие және төмен молекулалық салмағы бар, суда ериді және ыстыққа ұшырағанда коагуляция болмайды. Олар лизиннің, аргининнің көп болуына байланысты табиғатта өте маңызды. Мысал: протаминдер - сальмин, клупин, циприн; Гистондар - нуклеоистондар, глобиндер.
Альбумин - олар табиғатта кең таралған, көбінесе тұқымдарда кездеседі. Олар суда ериді және қышқылдардың, негіздердің және тұздардың ерітінділерін сұйылтады. Мысал: лейкозин, бұршақ сызығы, сарысулық альбумин.
Глобулиндер - Олар екі түрлі: суда еритін псевдоглобулиндер, басқалары суда ерімейтін эвглобулиндер. Олар ыстықтан коагуляцияланады. Мысал: псевдоглобулин, қан сарысуы, глицин. және т.б.
Склеропротеидтер немесе альбуминоидтар - олар негізінен жануарларда кездеседі және жануарлардың қаңқалық ақуыздары ретінде белгілі, олар суда ерімейді және қышқылдардың, негіздердің және тұздардың ерітіндісінде болады.


Тұтасқан немесе күрделі белоктар немесе гетеропротеидтер Бұл аминқышқылдары мен басқа органикалық қосылыстардан тұратын белоктар. Аминқышқылдар тобы протездік топ деп аталады.
Күрделі протеиндер қазіргі протез тобының түріне қарай жіктеледі. Металлопротеидтер - T h In - бұл әртүрлі металдармен байланысқан ақуыздар. Мысал: казеин, коллаген, церулоплазмин т.б.
Хромопротеиндер - бұл түсті пигментпен біріктірілген ақуыздар. Мысал: миогубин, гемоцианин, цитохромдар, флавопротеидтер және т.б.
Гликопротеиндер мен мукопротеиндер - Бұл ақуыздарда протездік топ ретінде көмірсулар болады. Мысал: гликопротеидтер - жұмыртқа альбумині, қан сарысуындағы глобулиндер, сарысуыз альбуминдер; Мукопротеидтер - овомукоид, муцин және т.б.
Фосфопротеидтер - Бұл ақуыздар фосфор қышқылымен байланысады. Мысал: казеин.
Липопротеидтер - липидтермен кешендер құрайтын ақуыздар - липопротеидтер. Мысал: липовителлин, қандағы липопротеидтер.
Нуклеопротеидтер - бұл нуклеин қышқылдары мен ақуыздардан тұратын қосылыстар. Мысал: нуклеопротеидтер, нуклеогистондар, нуклеиндер.
Туынды ақуыздар
Бұл жылу, фермент немесе химиялық заттардың әсерінен болатын ақуыздар.
Туынды ақуыздар екі түрлі, негізінен алынған ақуыздар және белоктардың қайталама туындылары. Бастапқы туынды ақуыздар - ақуыздардың туындылары, оларда ақуыз молекуласының мөлшері айтарлықтай өзгермейді, ал гидролиз қайталама туынды ақуыздарда жүреді, нәтижесінде бастапқы ақуыздарға қарағанда аз молекулалар пайда болады.
Бастапқы алынған ақуыздар үш түрге бөлінеді - ақуыздар, инфрапротеиндер және коагуляцияланған ақуыздар. Мысал: ісіну, жұмыртқаның коагуляциясы.
Екінші реттік туынды ақуыздар да 3 түрге бөлінеді - протеоздар, пептондар және полипептидтер.
Ақуыздардың биологиялық қызметі бойынша жіктелуі Ақуыздар физика-химиялық құрылымына және клетка ішіндегі орналасуына байланысты әртүрлі функцияларды орындайды. Ақуыздар олардың метаболикалық қызметіне байланысты келесідей топтастырылады
орындау. Ферменттік ақуыздар Бұл әр түрлі және каталитикалық белсенділігі жоғары мамандандырылған ақуыздар. Ферменттер әртүрлі реакцияларды катализдейді. Мысал: уреаз, каталаза, цитохром С және т.б. Құрылымдық ақуыздар Бұл белоктар биологиялық құрылымды нығайтуға немесе қорғауға көмектеседі. Мысал: коллаген, эластин, кератин және т.б. Ақуыздарды тасымалдаушы немесе тасымалдаушы.Бұл ақуыздар организмдегі иондар мен молекулаларды тасымалдауға көмектеседі. Мысал: миоглобин, гемоглобин және т.б. Қоректік заттар мен сақтау ақуыздары.Осы белоктар өсіп келе жатқан эмбриондар мен қорларды иондармен қамтамасыз етеді. Шартты немесе қозғалмалы ақуыздар Бұл белоктар контрактильді жүйеде қызмет етеді. Мысал: актин, миозин, тубулин және т.б. Протеиндер.Бұл ақуыздар басқа ағзалардан қорғайды. Мысал: антиденелер, фибриноген, тромбин. Реттеуші ақуыздар Олар жасушалық немесе метаболикалық белсенділікті реттейді. Мысал: инсулин, G-белоктар және т.б. Улы протеиндер.Бұл ақуыздар ферменттерді гидролиздейді немесе ыдыратады. Мысал: жыланның уы, рицин.
Ақуыз құрылымы Молекуланың күрделілік дәрежесіне негізделген күрделі ақуыздық макромолекуланы сипаттайтын төрт құрылымдық деңгей бар. Бұл бастапқы құрылым, екінші құрылым, үшінші құрылым және төрттік құрылым.


title: Тұтасқан немесе күрделі белоктар немесе гетеропротеидтер


title: Ақуыздың бастапқы құрылымы

text:
Ақуыздың бастапқы құрылымы Ақуыздың негізгі құрылымы - полипептидтер тізбегін құрайтын аминқышқылдарының түзу тізбегі.
Оның реттілігі генетикалық кодтағы ДНҚ-ның нуклеотидтік негіздерінің реттілігімен анықталады.
Амин қышқылдарының тізбегі бір-біріне қатысты әр түрлі R топтарының орналасуын анықтайды.
Орналастыру ақуыздың жиналуы мен молекуланың соңғы құрылымын анықтайды.
Ақуыздардың қайталама құрылымы Екінші құрылым - полипептидтік тізбекті спиральға ретке келтіру (кеңейтілген серіппе сияқты). Спиральдың катушкалары карбоксил топтары мен амин топтары арасында пайда болған сутегі байланыстарымен күшейтіледі. Барлық СО және NH топтары сутегі байланысын қалыптастыруға қатысады. Олар пептидтерге қарағанда әлсіз, бірақ бірнеше рет қайталанса, бұл конфигурацияның тұрақтылығы мен қаттылығын береді. Екінші деңгейлі құрылымда ақуыздар бар: фиброин (жібек, қылшық), кератин (шаш, тырнақ), коллаген (сіңір).


title: Үшінші реттік құрылымы - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text: Үшінші реттік құрылымы Үшінші құрылым - бұл полипептидтік тізбектердің глобулаларға химиялық байланыстардың пайда болуы (сутегі, ион, дисульфид) және амин қышқылы қалдықтарының радикалдары арасында гидрофобты өзара әрекеттесу. Үшінші құрылымды қалыптастыруда негізгі рөлді гидрофильді-гидрофобты өзара әрекеттесу атқарады. Су ерітінділерінде гидрофобты радикалдар судан жасырынып, глобула ішінде топтасады, ал гидрофильді радикалдар гидратацияның нәтижесінде (су дипольдерімен әрекеттесу) молекула бетіне шығады. Кейбір ақуыздарда екі цистеин қалдықтарының күкірт атомдары арасында туындайтын дисульфидті ковалентті байланыс арқылы үшінші деңгейдегі құрылым тұрақтандырылады. Үшінші құрылым деңгейінде ферменттер, антиденелер, кейбір гормондар бар.


title: Төртінші реттік құрылымы - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text:
Функция
|
Мысалдары мен түсіндірмелері
|
Құрылыс
|
Ақуыздар жасушалық және жасушадан тыс құрылымдарды қалыптастыруға қатысады: олар жасуша мембраналарының бөлігі (липопротеиндер, гликопротеиндер), шаш (кератин), сіңірлер (коллаген) және т.б.
|
Тасымалдау
|
Қандағы ақуыз гемоглобині оттегімен байланысады және өкпеден барлық ұлпалар мен мүшелерге, ал олардан көмірқышқыл газын өкпеге тасымалдайды; жасуша мембраналарының құрамына белгілі бір заттар мен иондардың жасушадан сыртқы ортаға және керісінше белсенді және қатаң таңдамалы берілуін қамтамасыз ететін арнайы ақуыздар кіреді.
|
Реттегіш
|
Ақуыз гормондары метаболизм процестерін реттеуге қатысады. Мысалы, инсулин гормоны қандағы глюкоза деңгейін қалыпқа келтіреді, гликоген синтезін жоғарылатады және көмірсулардан майдың түзілуін жоғарылатады.
|
Қорғаныс
|
Бөгде ақуыздардың немесе микроорганизмдердің (антигендердің) ағзаға енуіне жауап ретінде арнайы ақуыздар түзіледі - оларды байланыстыратын және бейтараптандыратын антиденелер. Фибриногеннен түзілген фибрин қан кетуді тоқтатуға көмектеседі.
|
Қозғалтқыш
|
Жиырылғыш белоктар актин мен миозин көп клеткалы жануарларда бұлшықеттің жиырылуын қамтамасыз етеді.
|
Сигнал
|
белок молекулалары жасушаның беткі қабығына еніп, олар қоршаған орта факторларына жауап ретінде олардың үшінші құрылымын өзгерте алады, сол арқылы қоршаған ортадан сигнал қабылдап, клеткаға командалар жібереді.
|
Қор
|
Жұмыртқа альбуминін, сүт казеинін қоспағанда, жануарларда белоктар әдетте сақталмайды. Бірақ ағзадағы ақуыздардың арқасында кейбір заттарды резервте сақтауға болады, мысалы, гемоглобиннің ыдырауы кезінде темір денеден шығарылмайды, бірақ ферритин ақуызы бар кешен түзеді.
|
Энергетикалық
|
1 г ақуыздың дайын өнімге бөлінуімен 17,6 кДж шығады. Алдымен белоктар аминқышқылдарына, содан кейін соңғы өнімдерге - су, көмірқышқыл газы және аммиакқа дейін ыдырайды. Алайда, ақуыздар энергия көзі ретінде басқа көздер (көмірсулар мен майлар) пайдаланылған кезде ғана пайдаланылады.
|
Каталитикалық
|
Ақуыздардың маңызды қызметтерінің бірі. Ол ақуыздармен қамтамасыз етіледі - жасушаларда жүретін биохимиялық реакцияларды тездететін ферменттер. Мысалы, рибулоза бисфосфаты карбоксилаза фотосинтез кезінде СО2 түзілуін катализдейді.
|


title: Белоктардың аминқышқыл құрамы

text:
Белоктардың аминқышқыл құрамы Ақуыздар - периодты емес полимерлер, олардың мономерлері α-аминқышқылдары. Әдетте, а-аминқышқылдарының 20 түрі ақуызды мономерлер деп аталады, бірақ олардың 170-тен астамы жасушалар мен ұлпаларда болады.
Аминқышқылдарын адамдарда және басқа жануарларда синтездеуге болатындығына байланысты олар мыналарды ажыратады: алмастырылатын аминқышқылдары - синтезделуі мүмкін; маңызды аминқышқылдары - синтезделмейді. Эфирлі аминқышқылдарын тамақ ішу керек. Өсімдіктер аминқышқылдарының барлық түрлерін синтездейді.
Аминқышқылдарының құрамына қарай ақуыздар: толық - аминқышқылдарының барлық жиынтығын қамтиды; төмен - құрамы бойынша кейбір аминқышқылдары жоқ. Егер белоктар тек амин қышқылдарынан тұрса, оларды қарапайым деп атайды. Егер ақуыздарда амин қышқылдарынан басқа аминқышқыл емес компонент болса (протездік топ), оларды күрделі деп атайды. Протездік топқа металдар (металлопротеиндер), көмірсулар (гликопротеиндер), липидтер (липопротеиндер), нуклеин қышқылдары (нуклеопротеидтер) ұсынылуы мүмкін.
Көбінесе екі негізгі топ бөлінеді - бір-бірін алмастыратын және алмастырмайтын. Ауыстырылатын компоненттердің ішінде барлық заттар - 12 дана. Олардың айырмашылығы қажетті «құрылыс материалы» болған жағдайда, ағзадағы жеткілікті мөлшерді игеруден тұрады. Ауыстырылмайтын санын анықтау оңай - 8 дана. Олар ең маңызды, өйткені олар тек сыртқы ортадан келеді: тамақ, қоспалар немесе инъекциялар.
Белокта қанша маңызды аминқышқылдары бар екенін анықтайтын уақыт келді:
Лейцин бұлшық еттерді қорғайды және қалпына келтіреді. Бұлшықет массасының жиынтығына ықпал етеді;


title: Белоктардың ерекшеліктері (презентация)

text:
Белоктардың ерекшеліктері (презентация)
Ақуыздар жасушадағы маңызды молекулалар болып табылады. Ақуыздар жасушалардың құрғақ массасының негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Ақуыздың атауы грекше Proteios сөзінен шыққан, ол көрнекті немесе бірінші дегенді білдіреді. Бұл атауды алғаш рет 1838 жылы швед химигі Берзелиус ұсынған. Ол оны голландиялық химик Мюлдерге ұсынды және оны тірі организмдердің жасушаларында кездесетін күрделі органикалық заттарға жіберді.
Ақуыздар - бұл ең көп таралған жасушаішілік макромолекулалар. Ақуыздар жасуша тіршілігін құрайтын барлық химиялық және физикалық белсенділіктермен тығыз байланысты. Ақуыздар барлық тірі жасушалар үшін өмірлік маңызы бар. Олар тері, шаш, жүгері, шеміршек, байламдар, бұлшықеттер, сіңірлер түрінде көп жасушалы ағзаның құрылысын, қорғанысын қамтамасыз етеді. Ақуыздар организмнің химиясын гормондар, ферменттер, иммуноглобулиндер және т.б. түрінде реттейді және катализдейді.
Ақуыздар тіршіліктің негізі ретінде белгілі. Ақуыздар - биомолекулалар, әдетте үлкен, аминқышқылдарының бір немесе бірнеше тізбегінен тұрады. Ақуыздар метаболикалық реакцияларды катализдеу, ДНҚ репликациясы, қоздырғыштарға реакция және молекулаларды тасымалдау сияқты түрлі функцияларды орындайды. Ақуыздар бір-бірінен негізінен аминқышқылдарының тізбегінде ерекшеленеді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Ақуыздардың сипаттамасы - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text:
Ақуыздардың сипаттамасы Ақуыздардың жалпы сипаттамасы төмендегідей:
Ақуыздар - азоттан, оттектен, көміртектен және сутектен тұратын органикалық заттар.
Ақуыздар - бұл жасуша цитоплазмасының негізгі құрамдас бөлігі болып табылатын биомолекулалар.
Ақуыздар - бұл дене тіндерінің құрылымдық элементтері.
Ақуыздар аминқышқылдарынан тұрады.
Ақуыздар денеге жылу мен қуат береді, сонымен қатар құрылыста және жөндеуде көмектеседі.
Ағзада ақуыздардың аз ғана бөлігі ғана сақталады, өйткені оларды тез қолдануға болады.
Ақуыздар кірпіш болып саналады, олар сүйектен, бұлшық еттерден, шаштан және дененің басқа бөліктерінен тұрады.
Белоктар, мысалы ферменттер метаболикалық реакцияларға қатысатын функционалды элементтер болып табылады.
Антиденелер, қанның гемоглобині ақуыздардан тұрады.
Ақуыздардың молекулалық салмағы 5-тен 300 килодалтонға дейін.


title: Белоктардың элементарлық құрамы

text:
Белоктардың элементарлық құрамы 1810 жылы Джей Гей-Луссак пен Л.Тенард алдымен ақуыздық заттардың элементарлық құрамын анықтады. 1833 жылы Дж.Гей-Луссак азоттың ақуыздарда міндетті түрде болатындығын дәлелдеді, ал ағылшын химигі Д.Далтон ақуыздық заттардың алғашқы формулаларын сол құрамда, бірақ қазіргі кезде изомерлік деп аталатын молекулалардың әртүрлі кескіндерімен бейнелеген (1-сурет). Алайда, бұл күндері изомерия ұғымы болған жоқ.
Ақуыздардың құрамында орта есеппен 1-6% азот, 50-55% көміртек, 21-23% оттегі, 15-17% азот, 6-7% сутек, 0.3-2.5% күкірт бар, сонымен қатар жеке ақуыздардың құрамында кездеседі. фосфор, йод, темір, мыс және басқа да макро- және микроэлементтер, әр түрлі, көбінесе өте аз мөлшерде. Ақуыздардағы негізгі химиялық элементтердің мөлшері азотты қоспағанда, өзгеруі мүмкін, олардың концентрациясы ең үлкен тұрақтылықпен сипатталады.
3. Әр түрлі факторлардың әсерінен (химиялық заттардың әсерінен, қыздыру және т.б.) ақуыздар оңай денатурацияланады: ақуыздардың табиғи құрылымы бұзылады, бұл кейбір табиғи қасиеттердің жоғалуына әкеледі, мысалы, ерігіштігі, биологиялық белсенділігі. Сондықтан ақуыздарды оқшаулау үшін арнайы әдістер қолданылады.
1. Гомогенизация - бұл биохимиялық зерттеу нысандарын біртекті, яғни біртекті күйге дейін ұсақтау, яғни ақуыздар жасуша қабырғасының жойылуына дейін мұқият ыдырауға ұшырайды.
Бұл жағдайда мыналарды пайдаланыңыз:
а) Warring типті пышақ гомогенизаторлары;
б) Поттер-Элвегхайм пистилді гомогенизаторлар;
в) шар және илемді диірмендер - тығыз объектілер үшін;
г) мұз кристалдарының әсерінен жасуша қабырғаларының жыртылуы кездейсоқ мұздату мен еріту әдісі;
д) «азоттық бомба» әдісі - жоғары қысыммен жасушалар азотпен қанықтырылады, содан кейін қысым күрт төмендейді, азот газы шығарылады, олар жасушаны ішінен жарып жібереді;
2. Белоктардың экстракциясы, яғни оларды ерітілген күйге аудару; көбінесе экстракция бір уақытта ұнтақтаумен бірге жүзеге асырылады. Шығару жүзеге асырылады:
а) 8-10% тұз ерітінділерінде еріту;
б) қышқылдан сәл сілтілікке дейін рН бар буферлі ерітінділерді қолдану (борат, фосфат, цитрат, трис буфері: тризаминометанның NH2 - CH3 + HCl қоспасы;
в) ақуыздардың органикалық еріткіштермен (этанол, метанол, бутанол, ацетон және олардың қосындылары) тұнбасы, ал ақуыз-липидті және ақуыздық-ақуыздық компоненттер бұзылады, яғни, CSB бұзылады.
3. Белоктарды тазарту және бөлу. Экстракциядан кейін қоспаны жеке ақуыздарға бөледі немесе бөліп алады, әрі қарай тазартады:


title: а) тұздану дегеніміз - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text:
а) тұздану дегеніміз - белоктардың сілтілік және сілтілі жер металдарының бейтарап тұз ерітінділерімен тұндыру процесі.
Тұздау механизмі - қосылған аниондар мен катиондар белоктардың гидратталған белок қабығын бұзады, бұл ақуыз ерітінділерінің тұрақтылық факторларының бірі болып табылады. Көбінесе Na және аммоний сульфаттарының ерітінділері қолданылады.
б) хроматография әдістері. Биохимиядағы электрофоретикалық әдіс - электр өрісіндегі (аминқышқылдары, пептидтер, белоктар, нуклеин қышқылдары) молекулалардың қозғалу жылдамдығының айырмашылығына негізделген.
4. Молекулалық массалық ақуыз өте үлкен, 60 000 күннен 100000 күнге дейін.Мысалы, гемоглобиннің молекулалық массасы - 68000 күн, альбумин сарысуы - 66000 күн, рибонуклеаза - шамамен 14000 күн, миозин - 500 000 д.
Ақуыздардың молярлық массасын анықтау әдістері ақуыз молекулаларын бұзбай, жұмсақ болуы керек. Мысалы, ерітінділердің қайнау температурасын өлшеуге негізделген эбиоскопиялық әдіс ақуыздарға қолданылмайды. Ақуыздардың молекулалық салмағын анықтаудың ең дәл әдістері - ультрацентрифуация және рентгендік дифракция.


title: Ультрацентрифуация әдіс - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text:
Ультрацентрифуация әдісі (тұндыру) белок ерітінділерінің жоғары жылдамдықпен айналуы кезінде центрифугациялық күштердің әсерінен әртүрлі молекулалық салмақтардағы белоктардың түсу жылдамдығының өзгеруіне негізделген. Ультрацентрифугаларда құрылған қуатты центрифугациялық күштердің әсерінен табылған белоктардың молекулалық массасы Шведберг бірліктерінде көрінеді (S = 10-13c.).
мұндағы v - еріткіш-ақуыз интерфейсінің қозғалыс жылдамдығы, см / с; ω - ротордың бұрыштық жылдамдығы, рад / с; r - ротордың ортасынан ақуыз ерітіндісімен жасушаның ортасына дейінгі қашықтық, қараңыз: Тұндыру тұрақтысы уақыт өлшеміне ие (ол секундтармен көрсетіледі). Тұндыру тұрақтысының мәні 1 • 10–13 с-қа тең, шартты түрде бірлік ретінде қабылданады және Сведберг (S) деп аталады. Көптеген ақуыздардың тұнба тұрақтылығының мәні 1-50 С аралығында болады, дегенмен кейбір жағдайларда бұл мәндер 100 С.-тан асады.
Молекулалық салмақты есептеу үшін (М) тұндыру тұрақтысынан басқа, Сведберг теңдеуіне сәйкес еріткіш пен ақуыздың тығыздығы және басқалары туралы қосымша ақпарат қажет:
мұндағы R - газ тұрақты, erg / (моль град); T - абсолютті температура (Келвин шкаласы); s - тұндыру тұрақтысы; ρ - еріткіштің тығыздығы; v - ақуыз молекуласының ішінара үлес салмағы; D - диффузиялық коэффициент.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Рентгендік дифракция әдісі

text:
Рентгендік дифракция әдісі ақуыз молекуласының көптеген рентгендерін талдау арқылы молекулалық салмақты есептеуге мүмкіндік береді.
Гельді фильтрациялау әдісі әртүрлі белоктардың Сефадекс деп аталатын молекулалық гельдер арқылы «електен» өту жылдамдығына негізделген.
Гельді сүзу схемасы
Гельдің кеуек мөлшерінен асатын үлкен молекулалар гельдің түйірлерінде жатқан белоктың кіші молекулаларына қарағанда гельден тез өтеді.
Электронды-микроскопиялық әдіс ақуыз молекуласының мөлшерін белгілі массаның анықтамалық үлгілерімен салыстыру арқылы жүзеге асырылады.
Химиялық әдістер белоктардың химиялық құрамының ерекшеліктерімен байланысты.


title: Ақуыздың қасиеттері - Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты

text:
Ақуыздың қасиеттері Ақуыздардың жалпы қасиеттері аминқышқылдарының қасиеттеріне ұқсас:
Ақуыздардың физикалық қасиеттері
Ақуыздар түссіз және дәмсіз.
Олар біртекті және кристалды.
Ақуыздар әр түрлі болады, олар қарапайым кристаллоидты құрылымы немесе ұзын фибриллярлық құрылымы болуы мүмкін.
Ақуыз құрылымдары екі түрлі құрылымға ие - глобулярлы ақуыздар мен фибриллалар ақуыздары.
Глобулярлық ақуыздар сфералық пішінді және өсімдіктерде кездеседі. Фибриллалар ақуыздары пішінді пішінді, олар негізінен жануарларда кездеседі.
Әдетте, ақуыздар 5 молекулалық салмағы 5 x 10 3-тен 1 x 10 6 аралығында болады.
Белоктардың үлкен мөлшеріне байланысты көптеген коллоидтық қасиеттерге ие.
Ақуыздардың таралу жылдамдығы өте баяу.
Ақуыздар Tyndall әсерін көрсетеді.
Ақуыздар денатурация сияқты қасиеттерін өзгертуге бейім. Көбінесе денатурация процесі коагуляциямен бірге жүреді.
Денатурация физикалық немесе химиялық заттардың әсерінен болуы мүмкін. Физикалық агенттерге шайқау, мұздату, жылыту және т.б. жатады. Химиялық агенттер рентген, радиоактивті және ультрадыбыстық сәулелену болып табылады.
Ақуыздар, мысалы аминқышқылдары, амфотериялық қасиетке ие, яғни олар қышқылдар мен сілтілер ретінде әрекет ете алады.
Ақуыздар табиғатта амфотериялық болғандықтан, олар жалпы заряд негізінде катиондар мен аниондармен тұз түзе алады.
Ақуыздардың ерігіштігі рН-ға тәуелді. Төменгі ерігіштігі изоэлектрлік нүктеде байқалады, ерігіштік жоғарылайды, қышқылдық немесе сілтілік жоғарылайды.
Барлық ақуыздар сол жақта поляризацияланған жарық жазықтығын көрсетеді, яғни леворотаторлы.


title: Ақуыздардың химиялық қасиеттері

text:
Ақуыздардың химиялық қасиеттері Ақуыз молекуласының амин қышқылы мен құрылымы оның қасиеттерін анықтайды. Ақуыздар аминқышқыл радикалдарымен анықталатын негізгі және қышқылдық қасиеттерді біріктіреді: ақуыздағы қышқыл аминқышқылдары қаншалықты көп болса, соғұрлым оның қышқылдық қасиеттері айқын болады. Н + беру және бекіту мүмкіндігі белоктардың буферлік қасиеттерін анықтайды; ең күшті буферлердің бірі - қанның рН-ны тұрақты ұстап тұратын қызыл қан клеткаларындағы гемоглобин. Еритін белоктар бар (фибриноген), механикалық функцияларды атқаратын ерімейтін ақуыздар бар (фиброин, кератин, коллаген). Онда химиялық белсенді емес белоктар бар (ферменттер), химиялық белсенді емес, әртүрлі экологиялық жағдайларға төзімді және өте тұрақсыз.
Сыртқы факторлар (қыздыру, ультракүлгін сәуле, ауыр металдар мен олардың тұздары, рН өзгерісі, сәулелену, сусыздандыру) ақуыз молекуласының құрылымдық ұйымдастырылуын бұзуға әкелуі мүмкін. Берілген ақуыз молекуласына тән үш өлшемді конформацияны жоғалту процесі денатурация деп аталады. Денатурацияның себебі ақуыздың белгілі бір құрылымын тұрақтандыратын байланыстардың үзілуі болып табылады. Бастапқыда ең әлсіз байланыстар жыртылады, ал жағдай күшейтілген кезде, мықтылар да бұзылады. Сондықтан, алдымен Төрттік, содан кейін Үштік және қайталама құрылымдар жоғалады. Кеңістіктік конфигурацияның өзгеруі ақуыздың қасиеттерінің өзгеруіне әкеліп соғады, нәтижесінде белоктың биологиялық функцияларын орындауға мүмкіндік бермейді. Егер денатурация бастапқы құрылымның бұзылуымен қатар жүрмесе, онда ол қалпына келуі мүмкін, бұл жағдайда ақуызға тән конформацияның өзін-өзі емдеуі жүреді. Мұндай денатурация, мысалы, мембрана рецепторларының ақуыздары. Денатурациядан кейін ақуыз құрылымын қалпына келтіру процесі ренатурация деп аталады. Егер ақуыздың кеңістіктік конфигурациясын қалпына келтіру мүмкін болмаса, денатурация қайтымсыз деп аталады.
Ақуыздардың амфотеректілігі (молекулалардағы қышқылдық және негізгі қасиеттердің болуы) олардың молекулаларында бос карбоксил топтарының (қышқыл топтар) және амин топтарының (негізгі топтардың) болуына байланысты. Бұл топтар аминқышқыл радикалдарының құрамына кіреді және жоғарыда айтылғандай, пептидтік байланыстардың түзілуіне қатыспайды. Ақуыздардың қышқылдық немесе негізгі қасиеттерінің көрінісі ортаның қышқылдығына байланысты.
Қышқыл ортада (рН <7) сутегі иондарының (протондардың) көп болуынан карбоксил топтарының диссоциациясы тоқтатылады. Еркін амин топтары артық протондарға оңай қосылып, протондалған формаға өтеді.
Осылайша, қышқыл ортадағы ақуыздар негізгі (сілтілі) қасиеттерді көрсетеді және катион түрінде болады (олардың молекулалары оң зарядталған).
Сілтілі ортада (рН> 7) гидроксил иондары (OH-) басым, сутегі иондары аз. Бұл жағдайда карбоксил топтарының диссоциациясы оңай жүреді, амин топтарының протонизациясы іс жүзінде болмайды:
Сондықтан сілтілі ортада белоктар қышқылдық қасиетке ие және анион түрінде болады (олардың молекулалары теріс зарядталған).
Алайда белгілі бір қышқылдықпен ақуыз молекуласында диссоциацияланған карбоксил топтары (-COO-) және протондалған амин топтары (-NH3 +) бірдей болуы мүмкін. Мұндай ақуыз молекуласында заряд болмайды және бейтарап.
Белок молекулалары бейтарап болатын рН мәні ақуыздың изоэлектрлік нүктесі деп аталады және pI немесе pHiet арқылы белгіленеді.Әр белок үшін изоэлектрлік нүктенің қатаң анықталған мәні бар.


title: Сабақтың тақырыбы: Белоктар Сабақтың мақсаты Белоктар

text:
Сабақтың тақырыбы: Белоктар
Сабақтың мақсаты:
Оқыту: студенттердің белоктардың жіктелуі, құрамы мен қасиеттері, олардың қолданылуы туралы білімдерін қалыптастыру.
Тәрбиелік: дене құрылымы мен қызметі негізінде жаратылыстану ғылымдарының интеграциясы мысалында студенттердің ғылыми дүниетанымын қалыптастыру; салауатты өмір салтын ұстануға, жауапкершілікке, тәртіптілікке және дәлдікке; пәнге және өз кәсібіне қызығушылық.
Дамытушылық: талдау, жинақтау, қорыту, қорытынды жасау дағдыларын дамытуға ықпал ету. «Құрылым-қасиеттер-қолдану» себеп-салдарлық байланыстарды орнатыңыз.
Сабақта қолданылатын әдістер: оқытудың интерактивті әдістері
I. Оқушылардың білімін актуализациялау және оларды жаңа материалды қабылдауға дайындау.
Қалыптастырушы бағалау әдістері бойынша тапсырма (келесі тұжырым бойынша өз пікіріңізді білдіріңіз)
Сіз бұл идея туралы не ойлайсыз ...
А) биохимия - бұл биологиялық және физиологиялық химия?
B) биохимияның 3 бөлімі бір-бірімен байланысты екенін?
С) биогендік элементтер - химиялық элементтер, онсыз жасушалардың тіршілік әрекеті мүмкін емес.
** Организмдердің негізгі химиялық элементтері?
- сутегі; - оттегі; - фосфор; - күкірт; - азот; - көміртегі. ** Тірі организмдер құрамындағы бейорганикалық қосылыстар? - карбонаттар; - фосфаттар; - аммоний тұздары; - сульфаттар.
ІІ. Жаңа білімді қалыптастыру.
1. Белоктардың ерекшеліктері
2. Белоктардың элементарлық құрамы
3. Белоктарды бөлу және тазарту әдістері
4. Молекулалық салмақ ақуыздары
5. Белоктардың құрылысын зерттеудің химиялық әдістері
6. Белок молекулаларының формасы
7. Белоктардың аминқышқыл құрамы
8. Ақуыз молекуласының құрылымы
9. Белоктардың қасиеттері
10. Белоктардың номенклатурасы және жіктелуі
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың барысы - Сабақтың тақырыбы: Бензол молекуласының құрылысы. №1 зертханалық тәжірибе "Бензол және толуол...

text:
Сабақтың басы
Қызығушылықты ояту.
7 мин.
|
(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:
1. Оқушылармен амандасу, түгендеу.
2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады.
3. Оқушыларды топтарға біріктіру.
|
Топқа кітап, дәптер және қаламсап оқу құралдарының суреттері бар қима қағаздар беріледі. Әр оқушы қима қағаздарды таңдау арқылы ұқсас құралдармен 3 топқа бірігеді.
1 топ: Кітап
2 топ: Дәптер
3 топ: Қаламсап
|
Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
Кітап, дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима қағаздар топтамасы
(Қазіргі жағдайда) ДК экраны
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-benzol-molekulasini-rilisi-1-zerthanali-tejirib.html?page=2#(Ұ)._Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_амандасу,_түгендеу._2._Ынтымақтастық_атмосферасын_қалыптастыруда_шаттық_шеңбері


title: (Ұ) «Миға шабуыл» - Сабақтың тақырыбы: Бензол молекуласының құрылысы. №1 зертханалық тәжірибе "Бензол және толуол...

text:
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Өзгенің пікірін толықтырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
|
1.Бензол молекуласының құрамында қанша -байланысы бар?
2.Бензол молекуласының құрамындағы байланыстың қай түрі
локализацияланған?
3.Неліктен бензол молекуласындағы көміртек атомдары арасындағы байланыс ұзындығы бір және қосарланған болып кезектесіп орналасқан?
|
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.
|
Сабақтың ортасы
Мағынаны ашу 26 мин.
|
Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді
|
Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады.
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Бензол формуласының құрылымын және ароматтығын сипаттайды..
|
Тақырып бойынша интернет желісін пайдаланып видеоролик көру.
|


1-тапсырма
Қай суретте бензол молекуласында - байланыс түзілу схемасы дұрыс көрсетілген?
2-тапсырма
5.Бензол молекуласындағы -электрон бұлттың орналасуын қай диаграммада дұрыс көрсететілген?
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Суретті талдау
.
|
ДК экраны
11-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Жеке жұмыс
|
Оқулықта берілген тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді.
|
№1 зертханалық тәжірибе "Бензол және толуол молекуласының моделін құрастыру"
Жұмыстың барысы:
Атом модельдерін қолдану арқылы төмендегі заттардың молекуласын жасап шығарыңыз.
а) бензол
б) метилбензола (толуола)
в) этилбензол
Кестені толтырыңыз:
№
|
Қосылыс аты
|
Қосылыстың молекулалық формуласы
|
Қосылыстың құрылымдық формуласы
|
1
|
|
|
|
2
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
Дескриптор: Жалпы - 3 балл
1.Тәжірбиені орындайды
|
ДК экраны
11-сынып оқулығы.
Жұмыс дәптерлері.
|
Сабақтың соңы
Ой толғаныс.
Рефлексия
7 мин.
|
«Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.
Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.
Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді.
|
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.
|
Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
|
Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз?
|
Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?
|
Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау
|
«Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», «Жіктеу».
Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды.
|
«Мадақтау сөзі» әдісі
|
Денсаулық сақтау технологиялары.
Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын.
Осы сабақта қолданылатын
Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
|
Жалпы бағалау
Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз.
1:
2:
Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек?
1:
2:
|


title:
-тапсырма
Қай суретте бензол молекуласында  - байланыс түзілу схемасы дұрыс көрсетілген?

2-тапсырма


title: Сабақтың тақырыбы: Бензол молекуласының құрылысы. №1 зертханалық тәжірибе "Бензол және толуол молекуласының моделін құрастыру "

text:
11.4.2.12 бензол молекуласының құрылымын түсіндіру
Сабақтың мақсаты:
Барлық оқушылар үшін: Көміртегі атомын будандастыру түрін және бензол молекуласының құрылымын анықтайды
Көпшілік оқушылар үшін: Бензол формуласының құрылымын және ароматтығын сипаттайды.
Кейбір оқушылар үшін: Молекуланың құрылымдық ерекшеліктерін және бензолдың қасиеттерін анықтайды


title: Сабақ барысы - Сабақтың тақырыбы Бердібек Соқпақбаев. Менің атым Қожа хикаяты

text:
Сабақтың басы
|
І. Ұйымдастыру кезеңі. Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру:
Тренинг «Мен досымды....теңеймін. Себебі....»
Не үшін қолдандың ? Несімен ұқсаттың
Шығармадан өзіңне қандай әсер алдың?
Қызығушылықты ояту
Тапсырма. “Кластер құра” әдісі
Суреттегі адамдар туралы не білесің?Кластерге жаз.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты айқындалады.
|
Оқушылар назарын сабаққа аудару. Оқушылар жағымды ахуал қалыптастырады.
Суреттерге қарап кластер құрайды.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты айқындалады.
|
Қалыптастырушы бағалау
ҚБ
|
5-сынып
Қазақ әдебиеті оқулығы
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-berdibek-sopabaev-meni-atim-oja-hikayati.html?page=2#Мағынаны_тану._Тапсырма._“Фишбоун”_әдісі_Шығармадағы_Қожаның_сотқарлығының_себебі_не_деп_ойлайсың__Дескриптор


title:
ҚБ
Тапсырма. «Кейіпкерге хат»

text:
ҚБ
Тапсырма. «Кейіпкерге хат». Оқушылар шығармадан алған әсерлерін бөлісе отырып, шығарма авторына хат жазады.
Дескриптор:
• хат құрылымын сақтайды;
• алған әсерлерін сипаттайды;
шығарма авторына хат жазады.
Ой қозғау.
«Серпілген сауал» әдісімен оқушылар бір біріне бөлім бойынша сұрақтар қояды.
Шығармадан
Қожаның сотқарлық
жасаған жерлерін табады,себептерін іздейді.
«Кейіпкерді таны» әдісімен бір оқушы шығып, кейіпкердің қасиеттері мен іс-әрекеттерін айта бастайды. Басқа оқушылар оның қай кейіпкер екенін табады.
Сабақты бекіту мақсатында ойларын қорытындылайды.
|
«Смайлик»
Өте жақсы Жақсы Орташа
ҚБ «Одағайлар» әдісі
Оооооо! – тамаша жауап;
Оййййй! – төмен жауап
Смайлик»
Өте жақсы Жақсы Орташа
|
5-сынып
Қазақ әдебиеті оқулығы
Оқулықпен жұмыс
А3 парағы,оқулық, маркер
стикер
|
Сабақтың соңы
|
Кері байланыс
|
|
Үй жұмысы
|
Бөлімді оқу.
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-berdibek-sopabaev-meni-atim-oja-hikayati.html?page=3#Ой_қозғау.__«Серпілген_сауал»_әдісімен_оқушылар_бір_біріне_бөлім_бойынша_сұрақтар_қояды.

title:
ҚБ
Тапсырма. «Кейіпкерге хат»


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-berdibek-sopabaev-meni-atim-oja-hikayati.html?page=3#«Смайлик»__Өте_жақсы_Жақсы_Орташа___ҚБ_«Одағайлар»_әдісі_Оооооо!_–_тамаша_жауап;__Оййййй!_–_төмен_жауап

title:
ҚБ
Тапсырма. «Кейіпкерге хат»


title: Сабақтың тақырыбы Бердібек Соқпақбаев. Менің атым Қожа хикаяты

text:
Бөлім: Адамгершілік-асыл қасиет
|
Мектеп: Пәні: қазақ әдебиеті
|
Күні:
|
Мұғалімнің аты-жөні:
|
Сынып: 5
|
Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Бердібек Соқпақбаев . Менің атым Қожа хикаяты
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
5.1.1.1. Әдеби шығарманың жанрын,фабуласын,сюжетін анықтау.
5.2.4.1.Көркем шығармадан алған әсерін сипаттап авторға хат, өлең жазу
5.3.2.1.Кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстыра бағалау
|
Сабақтың мақсаты
|
Бердібек Соқпақбаевтың Менің атым Қожа шығармасының жанры повесть екенін,қысқаша мазмұны кішкентай Қожаның мектеп жасындағы бастан кешкен әр түрлі қызықты оқиғалар желісімен өрбитінін анықтайды,көркем шығармадан алған әсерін сипаттап авторға хат, өлең жазады,Қожаның өзінің қателегін мойындау қасиетін қазіргі заманғы оқушылар бойында барын анықтайды.
|
Бағалау критерийі
|
Шығарманың жанрын,сюжетін,фабуласын анықтайды;
Көркем шығармадан алған әсерін сипаттап авторға хат, өлең жазады.
Шығармадағы кейіпкерлердің бойында қасиеттерін шынайы өмірмен салыстыра бағалайды.
|
Құндылық
| |
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-berdibek-sopabaev-meni-atim-oja-hikayati.html#Бердібек_Соқпақбаев_._Менің_атым_Қожа_хикаяты__Оқу_бағдарламасына_сәйкес_оқыту_мақсаттары