title: Мазмұны - Сабақ түрлері бойынша бөлінісі Модульдің (курстың) мақсаты, міндеті, қысқаша мазмұны

text:
Мазмұны: Пушкин жайлы кӛркем әдеби туындалыр да,
әдебиеттанушылық шығармалар да Ресейде және жалпы
әлемде күннен күнге кӛбею үстінде. Осыған орай
Пушкинтануда айқындауды қажет ететін мәселелерді
қарастыру үшін аталмыш еңбектерді толықтай кешенді
зерттеу қажеттігі туады, мұндай мәселелер қатарында:
ақынның ӛмірбаяны әдебиеттанушылық зерттеудің ерекше
типі
ретінде
(Т.Цявловская,
Б.Мейлах),
Пушкиннің
әлеуметтік-саяси және тарихи кӛзқарастарының сараптамасы
(С.Абрамович, Е.Тарле), Пушкиннің әдеби әдісінің ӛмір сүру
кезеңіндегі отандық әдебиетіне қатысымдығы (А.Соколов, Л.
Гинзбург, М.Гилельсон), пушкиндік реалистік синтездің әлем
әдебиетіндегі ӛзге де әдеби бағыттар мен кӛркем әдістерімен
байланысы (Н.Пиксанов, Д.Благой, П.Берков), әдебиеттану
мен орыс шетелдік критикасында Пушкиннің шығармашылық
мұрасын
оқытудағы
тарихи-функционалды
кӛзқарас
(В.Холдасевич,
Н.Трубецкой),
қазіргі
ресейлік
пушкинтанудың жетістіктері (Ю.Лотман, В.Непомнящий)
және т.б.
Студент білуге міндетті:
кӛркем мәтіннің поэтикалық анализіндегі басты ережелер
мен қағидалар; кӛркем мәтіннің поэтикалық анализінің
принциптері; кӛкем мәтіннің субъектілі және уақыт
кеңістігіндегі құрылымын зерттеудің басты бағыттары;
Студент жасай алуға міндетті: алған білімдерін әдеби
шығарма анализінде пайдалану, толығырак айтсақ, мәтінді
лингвистикалық
аспектіде
жанры
мен
табиғаты,
семантикалық
спецификасы
мен
комозициялық
құрылымына қарай сипаттама беру;
Студент ие болуға міндетті:
әдеби мәтіннің филологиялық сараптамасының жаңашыл
тәсілдері, толығырак айтсақ, шығарманың жазылу тілін
тарихи - әдеби контекстіде қарастыру; шығарманың тілдік
және метрикалық айырмашылықтары, табиғаты мен
жанрына тәуелділігі;
интертекстуалды баланыстарды анықтау методикасы;
KKA 3508
Күміс кезең ақындары
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар AK1402
1+2+0
Курстың мақсаты:
күміс кезең поэзиясы жайлы жалпылай түсіндірме беру; күміс
кезең поэзиясының жанрлық жүйесімен таныстыру; игерілген
білімді мамандық бойынша белгілі мәселелерді шешуде
қолдануға баулу;
Курстың міндеттері:
әдебиеттануда қолданысқа ие қағидалар мен қолданбалы
әдістер негізінде күміс кезең поэзиясында қанат жайған
құбылыстар мен үрдістерді сараптап, интерпретация жасау;
ақындардың шығармашылық дарашылдықтары бойынша
Студент білуге міндетті:
күміс кезең поэзиясының негізгі ерекшеліктері; орыс күміс
кезеңі поэзиясының жанрлық жүйесі, олардың атқаратын
қызметтері, поэтикасы және оқу бағдарламасымен
мақұлданған шығармалар мәтіндері;
Студент жасай алуға міндетті:
әдебиеттану ғылымында қабылданған мәтіндердің басты
ұғымдары,
терминдері,
және
сараптау
мен
интерпретацияда қолданылатын амал-тәсілдерін қолдана
отырып, күміс кезең поэзиясы туындыларының қызметі,
ӛзіндік зерттеулері мен талдаулары жӛнінде ауызша, жазбаша
және виртуалдық түрде түсінік беру.
мазмұны және сипатын тану; кӛркем әдебиеттің
құрылымы
мен
поэтикасы
бойынша
ӛзіндік
қорытындылары мен зерттеулерін ауызша әрі жазбаша
жеткізу;
Студент ие болуға міндетті:
кӛркем әдебиет үлгілерін сараптау облысындағы зерттеу
және тәжірибелік жұмыстарында қолданатын негізгі әдіс -
тәсілдерін.
TMDHA 4509
ТМД халықтарының әдебиеті
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар AK1402
1+2+0
Курстың мақсаты − ұлттық әдебиеттің негізгі даму кезеңдері
жайлы кешенді білім беру, ұлттық әдебиеттер арасындағы
байланыс заңдылықтарын оқыту.
Курстың міндеттері:
студенттердің
гуманитарлық
ғылымдарға
деген
қызығушылығын ояту; ұлттық шығарманы сараптау тәсілдерін
үйрену;
кӛпмәдениетті ТМД кеңістігіне деген қызығушылықты
тәрбиелеу.
Оқу пәні әлеуметтік-педагогикалық, тәрбиелік, мәдени-
ағартушылық іскерлікке бағыттайды. Оны оқыту келесідей
профессионалды іскерлік мәселелеріне алып келеді: оқу
пәнінің спецификасына байланысты студенттерді үйрету және
тәрбиелеу; тұлғаның жалпы мәдениетін қалыптастыру; әр
түрлі оқу құралдары мен әдістемелерін пайдалану.
Студент білуге міндетті: ТМД әдебиетінің кӛрнекі
ӛкілдерін; ТМД елдерінің мәдениеті мен әдебиетінің ӛзара
байланысы;
Студент жасай алуға міндетті:
шығарманың
кӛркем
идеялық
мазмұнынан
жалпыадамзаттық
және
ұлттықты
ажырата
білу;
әдебиеттанушылық сараптамада қолданылатын негізі
тәсілдерді үйрену; ғылыми, анықтамалық, методикалық
әдебиетті пайдалану;
ТМД
халықтарының
әдебиетінің
бір
ӛкілінің
шығармашылық жолын не шығармасына ӛз бетінше
сараптама жасау;
Студент ие болуға міндетті: жалпы ТМД халықтарының
әдебиетінің даму кезеңдерін.
ShKA 4510
Шығыстың классикалық әдебиеті
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар AK1402
1+2+0
Курстың мақсаты: ежелгі дәуір мен орта ғасырдағы әлем
әдебиетінің тарихы жүйесіндегі Шығыс әдебиеттерінің тарихы
жайлы, классикалық Шығыс әдеби дәстүрлерінің калыптасуы
мен дамуының негізгі заңдылықтары, олардың кезеңдерге
бӛлінуі мен типологиясы туралы жалпы түсініктеме беру;
аймақтық дәстүрлерінің (Таяу және Орталық Шығыс, Оңтүстік
Азия) қалыптасуының спецификасын анықтау; аталмыш
әдебиеттердің жанрлық және стильдік дамуындағы ең кӛрнекі
деген философиялық және діни ағымдар ӛкілдерінің әдеби
іскерлігінен туындаған басты мәселелерімен танысу; Батыс
пен
Шығыстың
ӛзара
әдеби
байланысын
түрлі
методологиялық бағыттарда қарастыру;
Студент білуге міндетті: әлемдік әдеби дамудың негізгі
кезеңдері, негізгі дәуірлердің хронологиялық шекаралары,
Шығыс әдебиеттерінің әлем әдебиеті сандықшасына
қосқан үлестері және Батыс пен Шығыстың ӛзара әдеби
байланысы; ежелгі және ортағасырлық Шығыстың әдеби
дәстүрлерінің ең негізгі кезеңдері, кӛрнекі авторлары мен
танымал шығармалары;
Студент жасай алуға міндетті: әр түрлі дәстүрге жататын
әдеби құбылыстарды салғастыру; әр дәстүрдің жалпы және
жеке белгілерін анықтап, алынған білімдерін ӛз
зерттеуінде пайдалану; әдеби шығарманы оның ұлттық
ерекшелігі, ӛзге де ұлттық әдебиеттер туындыларымен
салыстыра
сараптау
(генезис,
құрылымы
және
функционалдығы);
Студент ие болуға міндетті: тілдік-типологиялық, тілдік-
функционалдық, салыстырмалы-типологиялық және тб
ежелгі және ортағасырлық Шығыстың әдеби үрдісінің
интерпретациясына
арналған
әдебиеттанушылық
сараптаманың заманауи әдістері.
KOA 4511
Қазіргі орыс әдебиеті
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар AK1402
1+2+0
Курстың мақсаты: қазіргі заман әдеби үрдісі, әдебиет
дамуының басты тенденциялары және әр түрлі әдеби
бағыттардың кӛрнекі ӛкілдері жайлы жүйеленген білім беру,
ХХ-ХХІ орыс әдебиетінің ғылыми-критикалық рецепциясын
құруға дайындау.
Студент білуге міндетті: аталмыш әдеби дәуірдің тарихи
- әдеби фактілері мен белгілерін; аталмыш әдеби дәуірдің
ақын-жазушыларының
шығармашылығы
мен
биографияларын; аталмыш әдеби дәуірдің жанрлық және
стильдік үрдістері;
Студент жасай алуға міндетті:
әдеби үрдісті аталмыш әдеби дәуірдің әлеуметтік-мәдени
контекстінде қарастыру; тарихи-әдеби құбылыстардың
даму тенденциялары мен хронологиясын айқындау; әр
түрлі эстетикалық бағыттарға жататын шығармаларды
салғастыра отырып, олардың типологиялық және жеке
авторлық қатыстылығын дәлелдеу; жеке жазушылардың
шығармашылық жолын немесе шығармашылығындаңы бір
кезеңіне мінездеме беру; эстетикалық табиғаты мен
жанрлық айырмашылықтары бойынша ерекшеленетін
мәтіндерді
сараптау
барысында
терминологиялық
аппаратты сауатты пайдалану;
Студент ие болуға міндетті: кӛркем әдеби, критикалық
және ғылыми мәтіндермен зерттеу, аналитикалық және
практикалық жұмыс барысында қолданылатын әдіс-
тәсілдер.
KBA 3512
Классикалық балалар әдебиеті
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар AK1402
1+2+0
Курстың мақсаттары: балалар әдебиетін орыс және әлем
әдебиетінің кӛркем және педагогикалық құрамдас бӛлігі,
әмбебап компетенциялар базасы әрі мамандандырылған
компетенциялар дамуының негізі ретінде қарастырып, оның
ӛзгешеліктерімен байланысты білім, ұстаным және қабілеттер
жүйесін қалыптастыру.
Курстың міндеттері:
• классикалық орыс, қазіргі және ӛзге тілден аударылған
балалар әдебиетін зерттеу;
• балалар әдебиетінің ӛзгешеліктерін түсінуге себепші
болатын пәнаралық білімдерді қарастыру;
• балалар әдебиетінің тарихи даму заңдылықтарын түсінуге
бағытталған, сонымен қатар балалар және жасӛспірімдер
әдебиетіндегі жанрлық формалар эволюциясын зерттеуге
қажетті арнайы білім мен қабілеттер жүйесін қалыптастыру;
• оқу бағдарламасына енгізілген және мектептен тыс
оқытылатын кітаптарды бӛлу және таңдауға мақсатталған
арнайы білім мен қабілеттер жүйесін қалыптастыру;
• студенттердің танымдық әрекеттерін белсендендіретін
жағдайлар
туғызып,
олардың
санасында
балалар
әдебиеттерінің авторлары шығармашылығы мен арнайы
балаларға арналған кітаптарды критикалық бағалауға баулып,
сараптау тәжірибелері арқылы аталмыш қабілеттерін бекіту;
• оқу пәнінің мазмұнын ӛз беттерінше меңгеріп,
мамандықтарына қажетті спецификалық компетенцияларының
қалыптасуына ықпал ету;
Студент білуге міндетті: балалар әдебиетін отандық және
әлем әдебиеті мен мәдениетінің қалыптасуының жалпы
даму тенденцияларын айшықтайтын ӛз бетінше тарихи әрі
әдеби құбылыс ретінде тану; орыс және әлем әдебиеті мен
мәдениетіндегі
кӛрнекі
балалар
жазушыларының
монографиялық шығармашылығы;
Студент жасай алуға міндетті: белгілі бір мәселені
шешу үшін қажетті ақпаратты іздеп, талдау; ӛзіндік
теориялық және әдеби біліміне сүйене отырып, ӛзгеше
түрлер мен жанрларға жататын балалар әдебиетінің
шығармаларына ӛз бетінше сараптама жасау; кез-келген
балалар әдебиетіне жататын шығарманы алып, оның қай
жас аралығына арналғанын, қандай тәрбиелік мәні мен
эстетикалық маңызы бар екендігін, тіпті шамамен
мазмұнын анықтау;
Студент ие болуға міндетті: балаларға немесе
жасӛспірімдерге арналған кӛркем шығарманы сараптау
қабілеті; негізгі әдеби-критикалық жазбаша жанрлармен
жұмыс: аннотация, рецензия; кӛркем жанрлармен жұмыс:
әдеби ертегі, жұмбақ, әңгіме.
OAKHA 4513
Қазақстан және Орта Азия халықтары
әдебиеті
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар KOA3421
1+2+0
Курстың мақсаты: Орта Азия және Қазақстан халқының
әдеби үрдісін ежелгі дәуірден қазіргі күнге дейін оқыту,
кӛркем мағыналық кеңістігінің сипаттамасын, Орта Азия және
Қазақстан халқының әдеби мұраларын, олардың әдеби
бағыттарының спецификасын, ішкі даму заңдылықтарын, Орта
Азия
және
Қазақстанның
ұлттық
жазушыларының
шығармашылық даралығын анықтау.
Студент білуге міндетті: қазақстан және Орта Азия
әдебиетін ӛз алдына бӛлек тарихи-әдеби құбылыс ретінде;
кӛрнекі
қаламгерлердің
монографиялық
шығармашылығын; тарихи - әдеби үрдістің негізгі
кезеңдерін;
Студент жасай алуға міндетті теориялық әдеби біліміне
сүйене отырып, ӛз бетінше шығармаларға сараптама
жасау;
Студент ие болуға міндетті: кӛркем шығармаға деген
аналитикалық кӛзқарас.
ЖББТ 2 Орыс тілі
SW 3501
Scientific writing (қаз/орыс/ағыл.)
1 кредит / 2 ECTS
Алғышарттар жоқ
0+1+0
Пәнді
игерудің
басты
мақсаты:
студенттерді
ұстанымдарымен
таныстырыпып,
ғылыми-зерттеу
жобаларының жузеге асу әдістеріне үйрету
Пән тапсырмалары:
Қазіргі
ғылымның
негізгі
ұстанымдарын
әлеуметтік
белсенділіктің тӛл пішіні сияқты гуманитарлық білім
контекстінде ұсыныс жасау;
академиялық мансаптың ұсыныс бағыттарымен және ғылыми
коммуникация пішіндерімен ұсынылған ғылыми одақты
қалыптастырумен байланысты ғылыми қызметтің ереже негізі
ретінде қарастыру;
Зерттеу жобасы ұйымының тәртібі туралы ұсынысты белгілі
нысанға келтіру, әр кезеңге қажетті дағдыларды кӛрсету,
тақырып тұжырымынан және бастама таңдаудан текст жазуға
дейін оны ғылыми одаққа ұсынып, жузеге асыру.
Студент білуге міндетті: орыс әдебиетінің тарихын, оның
кезеңдерге бӛлінуін айқындайтын орыс әдеби үрдісінің
заңдылықтары,негізгі
терминдері
мен
теориялық
ұғымдары, «дәстүр» ұғымының мағынасы мен әдеби
үрдістегі оның функционалдық заңдылықтары, орыс
жазушыларының
шығармашылық
биографиясындағы
негізгі
фактілер
мен
олардың
шығармашылық
эволюциясындағы негізгі кезеңдері.
Студент
жасай
алуға
міндетті:
авторлардың
философиялық-эстетикалық
жаңалықтарын
ескере
отырып, әр түрлі жанрға жататын мәтіндерді құрылымы
мен мазмұны жағынан сараптау; мәтіннің құрылымдық
компоненттерін, әр түрлі тіл деңгейінің бірліктерін талдап,
олардың мәтіндегі функциясы мен орнын анықтау;
мәтіндерді салыстыра отырып, олардың жалпы орыс әдеби
тілінің тарихындағы рӛлін сипаттау;
Студент ие болуға міндетті: орыс әдеби тілінің ұғымдық
аппаратын мәтіндерді сараптау кезінде қолдану. Мақсаты
мен міндеттері: орфография мен пунктуацияның ең
күрделі деген бӛлімдері бойынша білімдері мен
қабілеттерін бекіту, жүйелендіру және кемелдендіру.
OTPK 3502
Орыс тілінің практикалық курсы
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар TBK1401
1+2+0
Курстың мақсаты мен міндеттері: орфография мен
пунктуацияның ең күрделі деген бӛлімдері бойынша білімдері
мен қабілеттерін бекіту, жүйелендіру және кемелдендіру.
Студент білуге міндетті: тілдік шығармаларды құру
ережелері, әдеби тілді қалыптастырудың теориялық
негіздері;
Студент жасай алуға міндетті:
тыныс белгілері мен тілдік нормалардың барлық түрлерін
ӛз бетінше құрылған мәтінде қолдану;
Студент ие болуға міндетті: контекстідегі тілдік
құралдарды сараптау, зерттеу жұмыстарын ӛз бетінше
жүргізу.
OATT 3503
Орыс әдеби тілінің тарихы
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар TBK1401
1+2+0
Пәннің мақсаты: студенттерді басты проблемалармен және
орыс әдеби тілінің пайда болып қазіргі кезге дейін жазбаша-
кітаптың дамуының құрылым ӛзгешеліктерімен таныстыру.
Пәннің міндеттері: студенттерді орыс әдеби тілінің халық
тарихымен байланысының басты кезеңдерінің дамуымен
таныстыру. Әр түрлі тарихи кезеңдердегі әдеби тілдің негізгі
үрдістегі
дамуын
және
әдеби
текстердің
ӛзіндік
ерекшеліктерін кӛрсету. Жалпытілдік және стилистика
ішіндегі норманың қалай пайда болып, қалай дамығанын және
норманың лайықты себептері мен шарттарының орналасуын
кӛрсету. Әдеби шығарма тілінің талдау дағдыларын дайындау,
Студент білуге міндетті:
әдебиеттанушылардың
белсенді
меңгеріліп
жатқан
моральді-философиялық
ізденістерімен
тығыз
байланыстағы орыс романының үздік үлгілеріндегі
мазмұндық-композициялық тұтастығын анализдеу.
Студент жасай алуға міндетті: ӛркем шығарманың
негізгі
мазмұнын
интерпретациялап,
тілдік
және
кӛркемдеуіш құралдарын зерттеу; кӛркем шығарманың
негізгі мазмұнын жеткізіп, бағалау;
Студент ие болуға міндетті: ӛркем және семантикалық
жоспарлаудың роман структурасына, сипаттамасына деген
орыс әдеби тілінің негізгі үрдістерін кӛрсететін, авторлардың
әдеби тілге қосқан талдау текстері.
қатыстық спецификасын айқындай түсу;
OOP 3504
Орыс орфографиясы және пунктуациясы
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар TBK1401
1+2+0
Курстың
мақсаты:
орфография
және
пунктуация
бӛліктерінің барынша күрделі ережелерін қолдануға үйрету
Студент білуге міндетті: тілінің орналасу ережесін, әдеби
тілдің орнығуының теориялық негізін;
Студент жасай алуға міндетті: тыныс белгілерін дурыс
қолдану, ӛзіндік мәтін дайындауда тілдік нормалардың
барлық түрлерін;
Студент ие болуға міндетті: зерттеу саласын жүргізе алу;
контексттерде тілдік құралдарға талдау жасай алу;
TKKLS 3505
Тәуелсіздік кезеңіндегі Қазақстанның
лингвомәдени символдары
2 кредит / 3 ECTS
Алғышарттар TBK1401
1+1+0
Курстың мақсаты: оқу курсы орыс тілін үйренудегі
лингвомәдениеттану мен әлемтанудағы базалық білімдерге
негізделген. Қазақстан жайлы лингвомәдениеттану мен
әлемтанудағы ақпаратты игеру.
Курстың міндеттері:
• ОШТ оқу жүйесіндегі тіл мен мәдениеттің ӛзара тығыз
байланысын айқындау;
• Қазақстан жайлы лингвомәдениеттану мен әлемтанушылық
білімге РКИ оқу барысында ие болу;
• Еуразияландырудың басты лингвомәдени концептілерін
ұғыну;
Студент
білуге
міндетті:
Қазақстан
жайлы
лингвомәдениеттану
мен
әлемтанушылық
білім;
Еуразиялық мәдениеттің негізгі қағидаларының мазмұны;
Студент жасай алуға міндетті:
ағартушылық
мақсатта
лингвомәдени
лакуналарды
түсіндіре
алу;
тілдік
материалды
ұлттық-мәдени
семантиканы анықтау мақсатымен сараптау;
Студент ие болуға міндетті: әлемнің тілдік бейнесін
сараптай білу.
OTFG 3506
Орыс тілінің функционалдық грамматикасы
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар TBK1401
1+2+0
Курстың мақсаты: бакалавр-филологтар санасында тілге
деген коммуникативті негізделген бағытты, әдістемелік
білімдер, орыс тілінің функционалдық грамматикасындағы
қабілеттері мен ұстанымдарын қалыптастыру; функционалдық
грамматиканың аспектілерімен таныстыру; тілдегі атқаратын
қызметіне байланысты грамматикалық формалар мен
синтаксистік құрылымдарға сипаттама беру;құрылымдық-
жүйелік және функционалдық қарастыру негізіндегі орыс
грамматикасының спецификасына түсініктеме беру; болашақ
орыс тілінің ұстаздарын әдістемелік тәсілдермен таныстыру;
Студент білуге міндетті: құрылымдық-жүйелік және
функционалдық
қарастыру
негізіндегі
орыс
грамматикасының
спецификасына
түсініктеме;
функционалдық грамматиканың негізгі бӛлімдері;
Студент жасай алуға міндетті: орыс грамматикасын
спецификасын оның функционалдық потенциалы мен
жүйесінде сипаттау; тілдік жүйе мен сӛйлеу кезіндегі әр
түрлі тілдік бірліктердің ӛзара әсері мен байланыстарын
ажырату; грамматиканың функционалдық сипаттамасын
«формасынан бастап қызметіне қарай» принципі бойынша
саралау;
Студент ие болуға міндетті: сӛйлеудегі атқаратын
қызметтеріне байланысты грамматикалық формалар мен
синтаксистік құрылымдары жайлы теориялық және
тәжірибелік негіздері; игерген білімдері мен қабілеттерінің
педагогикалық
тәжірибедегі
дәлелдемесі;
ғылыми
мақалалар, аннотациялар, рефераттар жазып, берілген
тақырып бойынша әдебиет тізімін дайындау.
OATT 3507
Орыс әдеби тілінің тарихы
3 кредит / 5 ECTS
Алғышарттар TBK1401
1+2+0
Оқу пәнінің мақсаттары: студенттерді орыс әдеби тілінің
пайда болуынан қазіргі кезге дейінгі негізгі мәселелері мен
қалыптасу айырмашылықтарымен таныстыру.
Оқу пәнінің міндеттері:
• орыс әдеби тілінің халық тарихымен байланысындағы
негізгі даму кезеңдеріне шолу;
• әдеби мәтіндердің типтік айырмашылықтары мен әр түрлі
тарихи кезеңдегі дамуының басты тенденцияларын кӛрсету;
• жалпытілдік және жекестилистикалық нормалардың пайда
болу және әрі қарай даму ерекшеліктерін, аталмыш
Студент білуге міндетті: орыс әдебиетінің тарихын, оның
кезеңдерге бӛлінуін айқындайтын орыс әдеби үрдісінің
заңдылықтары,негізгі
терминдері
мен
теориялық
ұғымдары, «дәстүр» ұғымының мағынасы мен әдеби
үрдістегі оның функционалдық заңдылықтары, орыс
жазушыларының
шығармашылық
биографиясындағы
негізгі
фактілер
мен
олардың
шығармашылық
эволюциясындағы негізгі кезеңдері.
Студент
жасай
алуға
міндетті:
авторлардың
философиялық-эстетикалық
жаңалықтарын
ескере
нормалардың қалыптасуының себептері мен жағдайларын
ұғындыру;
• әдеби шығармаларды сараптау қабілеттерін уйренуге, жеке
авторлардың енгізген жаңашылдықтарын ажырата білуге
баулып, орыс әдеби тілінің басты тенденцияларын анықтай
білу.
отырып, әр түрлі жанрға жататын мәтіндерді құрылымы
мен мазмұны жағынан сараптау; мәтіннің құрылымдық
компоненттерін, әр түрлі тіл деңгейінің бірліктерін талдап,
олардың мәтіндегі функциясы мен орнын анықтау;
мәтіндерді салыстыра отырып, олардың жалпы орыс әдеби
тілінің тарихындағы рӛлін сипаттау;
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ түрлері бойынша бөлінісі Модульдің (курстың) мақсаты, міндеті, қысқаша мазмұны

text:
5B020500 - Филология: қазақ филологиясы мамандығы
Пәннің коды
Пәндердің атауы, кредиттер саны, сабақ
түрлері бойынша бөлінісі
Модульдің (курстың) мақсаты, міндеті, қысқаша мазмұны
Оқыту нәтижесі (білімі, қабілеті, дағдысы)
МЕМЛЕКЕТТІК МІНДЕТТІ МОДУЛЬ
KT1101
Қазақстан тарихы
3 кредит/ 5 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
2+1+0
Мақсаты: білім алушыларды тарих негіздері мен тәуелсіз
Қазақстан мемлекетінің қалыптасу кезеңдерімен нақты
деректер мен тарихи айғақтарды оқыту арқылы жаңа теориялық
және әдіснамалық кӛзқарастар тұрғысынан таныстыру.
Қысқаша мазмұны. Тарих негіздері және Қазақстан
мемлекетінің қалыптасу кезеңдері. Әртүрлі ӛткен тарихи
кезеңдерімен қалыптасқан Қазақстан мемлекетінің қазіргі
жетістіктеріне тарихи-салыстырмалы талдау жасау.
- бүкіләлемдік және еуразиялық тарихи үдеріс контексінде
тәуелсіз Қазақстан мемлекетінің қалыптасу кезеңдері мен
тарихи негіздерін білу;
-
қазақстандық
даму
моделінің
имманенттік
басымдылықтарын, ерекшеліктері мен маңызын шынайы
және жан-жақты білу;
- күрделі тарихи үдерістерді, құбылыстар мен қазіргі
Қазақстанның тарихи тұлғаларын оқыту барысында
аналитикалық және аксиологиялық талдау жасау дағдысын
меңгеру;
KBK(O)T1102
Кәсіби бағдарлы қазақ (орыс) тілі
3 кредит/ 5 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
0+3+0
Мақсаты: студенттерді қазақ тілінде (орыс тілінде)
тұрмыстық, ғылыми және кәсіби қарым-қатынаста диалогтық
және монологтық сӛйлеуге үйрету.
Қысқаша
мазмұны.
Қазақ
тілінде
(орыс
тілінде)
тұжырымдамалық негізделген филологиялық білім беру;
Қазақстандағы және әлемдегі әлеуметтік-экономикалық,
тарихи-мәдени, саяси жағдайлармен, ҚР конституциялық-
құқықтық негіздерімен қазақ тілінің қызмет ету мен даму
үдерістерінің қатынасы.
– қазақ тілінің жүйесі, құрылымы және оның бірліктерінің
қызмет етуі туралы іргелі білімдерді кәсіби дүниетанымын
қалыптастыру мақсатында мамандық бойынша мәтіндермен
жұмыс жасау үшін қолдана білу;
- қосымша ғылыми мәтіндерді – аннотация мен рефераттық
сипаттамаларды құрастыра білу; мәселелерді тезис
түріндегі ғылыми ақпаратты қорытындылай білу.
-
KBShT1103
Кәсіби бағдарлы шетел тілі
3 кредит/ 5 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
0+2+1
Мақсаты: студенттерді шет тілінде кәсіби қарым-қатынас
жасай білуге үйрету.
Қысқаша сипаттамасы. Шет тілінінің сӛздік қорын
толықтыра және кәсіби терминдер мен клишелерді енгізе
отырып, тыңдап жауап беру дағдыларын дамыта отрып байыту,
студенттердің қабілеттерін жетілдіру, түпнұсқадағы кәсіби
дереккӛздерінен
берілген
тақырыптар
бойынша
жарияланымдарды оқу барысында және кәсіби тақырыптарда
серіктестермен іскери қарым-қатынас жүргізу дағдыларын
дамыту. Курс тілдің орташа және жоғары деңгейін (Pre-Interme-
diate, Intermediate, Upper-Intermediate, Advanced) меңгерген
студенттерге арналған.
- шет тілін тыңдай отырып қабылдай білу;
- шет тілінде қарым-қатынас жасау дағдысының және кең
сӛздік қорының болуы;
- оқи білу дағдысы мен оқыған материалды талдай білу
дағдысын меңгеру.
GTF2104
Ғылыми таным философиясы
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: студенттердің әдіснамалық және зерттеу мәдениеті,
философия ғылымы саласында іргелі білімдерге сүйене
отырып, ғылыми ізденіс алгоритмі мен ғылыми мәселелерді
ӛзбетінше тұжырымдай білу, сонымен қатар пәнаралық
әдіснама мүмкіндіктерінің болуы. Ғылым мен техника,
инженерлік-техникалық
білімдер
мен
шығармашылық
мәселелеріне, қоғамдық ілгерілеуде ғылымның рӛліне, сонымен
қатар генезиске және қазіргі заманның жаһандық мәселелерін
шешуге барынша кӛңіл бӛлінеді.
Қысқаша мазмұны. Қазіргі заманның түйінді идеялары мен
категорияларын, танымдық әрекеттің негізгі қағидалары мен
- дүниетаным мен ғылыми білім негіздері ретінде
философияның рӛлін, әлемнің философиялық және жалпы
ғылыми бейнесінің болмысы мен ӛзарабайланысын білу;
- танымдық қызметтің негізгі қағидаларын, заңдарын және
механизмдерін білу;
- қазіргі заманның ӛзекті этикалық мәселелерін және оның
кәсіби қызметтегі маңызын білу;
- сыни ойлау әдіснамасы тұрғысынан қазіргі әдеуметтік-
мәдени жағдаяттардың шынайылығын дұрыс қабылдай
білу;
- кәсіби ғылыми мәселелерді шешуде философияның
заңдарын, механизмдерін білу. Ғылым мен техника дамуының
этикалық мәселелерін, олардың кәсіби қызметтегі маңызын
қарастыру. Студенттердің ғылымның эвристикалық және
әдіснамалық саласында қазіргі философияның ғылыми-
әдіснамалық әлеуетін меңгеру арқылы кеңейту және жетілдіру.
Социумның, мемлекеттің, азаматтық қоғамның және тұлғаның
даму мен ӛмір сүру заңдылықтары, қазіргі жаһандық қоғамның
ӛмір сүру шарты ретіндегі тӛзімділік қағидалары мен
мәдениаралық диалог туралы түсініктерін қалыптастыру.
Студенттерде сыни ойлау мәдениеті мен ӛзбетінше
әдіснамалық
мәселелерді
шешуде
ӛзіндік
рефлексия
дағдыларын қалыптастыру.
қағидаларын, заңдарын және категорияларын қолдана білу;
- шығармашылық, сыни ойлау дағдыларын меңгеру, сыни
ойлау инструментарийлерін ғылыми, мәдени, әлеуметтік-
саяси құбылыстар мен үдерістерді талдауда қолдана білу.
ӘЛЕУМЕТТІК-КОММУНИКАТИВТІ МОДУЛЬ
TKP2201
Тұлғааралық коммуникацияның
психологиясы
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: Қазіргі әлемде тұлғааралық коммуникация туралы
психологиялық білімдердің орны мен рӛлін студенттерге
түсіндіру, таңдаған мамандығы бойынша кәсіби қалыптасу
үдерісінде олардың маңызын анықтау.
Қысқаша
мазмұны.
Студенттердің
тұлғааралық
коммуникацияның
қазіргі
психологиясының
негізгі
парадигмаларын, теориясы мен концепцияларын оқытуда
білімдерін
жүйелеу.
Тұлғааралық
коммуникацияның
психологиялық мәселелерін танымдық үдерістерді, психикалық
жағдайлар мен тұлғаның жеке-психологиялық ерекшеліктері
негізінде теориялық және эмпирикалық зерттеу. Әлеуметтік
психологияның
негізгі
категориялары
мен
ұғымдары,
әдіснамалық негіздері, негізгі теориялары, тұжырымдамалары
мен түрлері, даму заңдылықтары, әдістері мен тұлғааралық
коммуникацияны зерттеу тәсілдері, жаңа психологиялық
әдістер
мен
тұлғааралық
коммуникацияны
зерттеу
технологиясы.
- тұлғааралық коммуникацияның психикалық құбылыстар
жүйесін танымдық үдерістер мен реттеуші жағдайлар
бірлігінде білу;
- тұлғааралық коммуникацияның қазіргі психологиясының
теориялық-әдіснамалық негіздерін білу;
-
тұлғааралық
коммуникацияның
қазіргі
психологиясыныңнегізгі ұғымдары мен категорияларын
білу;
-
тұлғааралық қарым-қатынас жағдайында алынған
психологиялық білімдерді нақты қолдана алу;
- тұлғааралық қарым-қатынас жағдайында оның жеке
тұлғалық қабілеттерін анықтау мен психологиялық
мінездемесін қалыптастыруда адамның жеке ӛзіндік
ерекшеліктерін зерттей алу;
- тұлғааралық қарым-қатынас жағдайында және топтық
ӛзараәрекеттесуде ӛзге адамдармен қарым-қатынас жасау
жүйесін сауатты түрде орната білу;
- тұлғааралық қарым-қатынаста психологиялық зерттеу
жүргізудің дағдыларын меңгеру, оны ӛткізу, алынған
мәліметтерді ӛңдеу мен нәтижелерін сауатты түрде кӛрсете
білу;
-
тұлғааралық қарым-қатынас жағдайында тұлғаны
жетілдіруге септігін тигізетін практикалық ұсыныстарды
жасаудың дағдыларын меңгеру;
- тұлғаның үйлесімді дамуы мен сыртқы ортамен қарым-
қатынас мақсатында тұлғааралық қарым-қатынасты бағалау
мен түзету дағдыларын меңгеру.
TKS2202
Теориялық және қолданбалы саясаттану
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: қазіргі қоғам туралы жалпы түсінігін қалыптастыру;
әлемде
және
Қазақстанда болып
жатқан әлеуметтік
(стратификация мәселелерін, әлеуметтік теңсіздік, кедейлік пен
байлық, әлеуметтік, діни, экономикалық және саяси
қақтығыстарды) үдерістерді білу;
Қысқаша мазмұны. Адамдар арасындағы әлеуметтік
ӛзараәрекеттер, олардың арасындағы әлеуметтік және топтық
ӛзгешеліктер сипаттамасы. Қоғам дамуының заңдылықтары,
- қоғамда болып жатқан үдерістер мен құбылыстарды
ӛзбетінше талдай жасай алу;
- кәсіби мәселелерді шешуде балама, жаңа немесе
инновациялық тұғырларды тұрақты қолдана білу;
- ӛз ойын ауызша және жазбаша дұрыс және дәлелді түрде
тұжырымдай білу;
- игерген білімдерін нақты жағдаяттарда қолдана білу;
- әлеуметтік ӛзара қарым-қатынас дағдыларын меңгеру:
негізгі социологиялық ұғымдар, социологиялық зерттеу
әдістері, қазіргі социологиялық категориялар,
Әлеуметтану саласындағы негізгі бағыттар мен қазіргі
зерттеулер нәтижесі.
серіктестік, тӛзімділік пен сыйласымдылық және т.б.
- әлеуметтік болжау және жобалау, кӛпшілікке сӛйлеу,
дәлелдеу, пікірталас жүргізу және пікірталас тудыру
дағдыларын меңгеру.
ZhAOE2203
Жеке және әлеуметтік ӛрлеу этикасы
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: студенттерді адамның әлеуметтік іс-әрекетіндегі
этика нормаларымен, адамгершілік қағидаларымен және
құндылықтарымен таныстыру.
Қысқаша мазмұны. Кәсіби қызметтің әр түрлі саласында
этика нормаларының қалыптасу мен жетілдіру жолдары
туралы түсінігін жүйелеу. Болашақ мамандарда негізгі этика
нормалары,
тұлғаның
әлеуметтенуі
үдерісінде
этика
нормаларының қалыптасу заңдылықтары туралы білімдерін
қалыптастыру. Этика дамуының негізгі кезеңдері мен
беталысымен таныстыру, тұлғаның адамгершілік кӛзқарасын
қалыптастыратын іргелі этикалық бағдарлардың мазмұнын
ашу.
- негізгі этикалық ұғымдар мен категорияларды білу;
- этикалық жетілудің жеткілікті деңгейі туралы социумдағы
адамгершілік жағынан ӛзбетінше бағдарлау дағдыларын
меңгеру;
- күнделікті ӛмірдің қиын жағдаяттарында ең қолайлы
этикалық шешімдерді іздеудің қағидалары мен әдістемесін
білу;
- ӛз қылықтары мен қоршаған орта адамдарының
қылықтарын этикет және мораль нормалары тұрғысынан
бағалау.
MD2204
Мәдениет және дін
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: Қазақстанның мәдениеті мен дінінің негізгі
ерекшеліктерімен таныстыру, Қазақстан халықтарының мәдени
және діни эволюциясын қарастыру.
Қысқаша мазмұны. Қазақстан аймағының мәдениет пен дін
құбылыстарын зерттеу үшін мәдениеттану мен дінтану
әдістерін, «диалог» ұғымын 20-21 ғасырдың гуманитарлық
ғылымының басты категориясы ретінде түсіну, сонымен қатар
теориялық тілдің ӛзіндік ерекшелігін оның негізгі
экзистенциалдық және әлеуметтік-мәдени параметрлерін, шегі
мен кӛкжиегінің сипаттамасын білу.
Диалогтың
онтологиялық
негізі
ретіндегі
адамның
метафизикалық және діни тәжірибесінің арнайы сипаттамасы.
-
ғылыми дүниетанымды, этикалық және мәдени
тӛзімділікті білу;
- ӛткен және бүгінгі діни немесе діни емес дүниетанымның
базалық құндылықтарының иерархиясына салыстырмалы
талдау жасай алу;
- негізгі дүниетанымдық мәселелерді шешуде философия,
ғылым, дін және ӛнердің мүмкіншілік ӛзараәрекеттесу
перспективасын болжай алу;
- аймақтық мәдени құбылыстардың синхрондық және
диахрондық байланысын анықтай алу, олардың себептері
мен салдарын кӛрсете білу;
- этномәдени және кәсіби ерекшеліктерін ескере отырып
тӛзімділік
мінез-құлық,
әлеуметтік
және
кәсіби
ӛзараәрекеттестік дағдыларын меңгеру.
ZhKA2205
Жалпы және қолданбалы әлеуметтану
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: қазіргі қоғам туралы жалпы түсінігін қалыптастыру;
әлемде
және
Қазақстанда болып
жатқан әлеуметтік
(стратификация мәселелерін, әлеуметтік теңсіздік, кедейлік пен
байлық, әлеуметтік, діни, экономикалық және саяси
қақтығыстарды) үдерістерді білу;
Қысқаша мазмұны. Адамдар арасындағы әлеуметтік
ӛзараәрекеттер, олардың арасындағы әлеуметтік және топтық
ӛзгешеліктер сипаттамасы. Қоғам дамуының заңдылықтары,
негізгі социологиялық ұғымдар, социологиялық зерттеу
әдістері, қазіргі социологиялық категориялар,
Әлеуметтану саласындағы негізгі бағыттар мен қазіргі
зерттеулер нәтижесі.
- қоғамда болып жатқан үдерістер мен құбылыстарды
ӛзбетінше талдай жасай алу;
- кәсіби мәселелерді шешуде балама, жаңа немесе
инновациялық тұғырларды тұрақты қолдана білу;
- ӛз ойын ауызша және жазбаша дұрыс және дәлелді түрде
тұжырымдай білу;
- игерген білімдерін нақты жағдаяттарда қолдана білу;
- әлеуметтік ӛзара қарым-қатынас дағдыларын меңгеру:
серіктестік, тӛзімділік пен сыйласымдылық және т.б.
- әлеуметтік болжау және жобалау, кӛпшілікке сӛйлеу,
дәлелдеу, пікірталас жүргізу және пікірталас тудыру
дағдыларын меңгеру.
ATK2206
Адам тіршілігінің қауіпсіздігі
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: адамның еңбек ету аймағында жайлы жағдай жасау
үшін қажетті практикалық дағдылар мен теориялық білімдерді
меңгеру,
тіршілік
ету
ортасының
жағымсыз
әсерін
сәйкестендіру және адамның, ӛмір сүру ортасының жағымсыз
әсерлерден қауіпсіздік шараларын жасау және жүзеге асыру.
Қысқаша мазмұны. Негізгі табиғи және техносфералық
- адамның еңбек ету аймағында қолданылатын табиғи
және техносфералық қауіптерден қорғану әдістерін білу;
- тӛтенше жағдайлар (ТЖ) туындаған кезде ӛзінің
ӛкілеттілігі щеңберінде шешім қабылдай алу;
- адамның тіршілік ету аймағындағы негізгі қауіптерді
теңестіре білу және оны жүзеге асыруда қауіптілігін
қауіптер, олардың қасиеттері мен сипаттамасы, адамға және
табиғи ортаға, зиянды және қауіпті факторлардың әсер ету
сипаты, олардан қорғану әдістері. Қауіпті құбылыстар мен
үдерістердің негізгі теориялық талдауы мен болжамы.
бағалай алу;
-
тӛтенше
жағдайларда
қорғану
тәсілдері
мен
технологияларын меңгеру.
ETD2207
Экология және тұрақты даму
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: экология мен тұрақты даму бойынша білім
алушыларды кең профильдегі білікті мамандарды дайындау
үшін жүйелі теориялық және практикалық білімдермен
қамтамасыз ету, қоршаған ортаны қорғау мен табиғатты тиімді
пайдалану.
Қысқаша мазмұны. Тірі организмдердің қоршаған ортамен
ӛзараәрекеттесудің негізгі заңдылықтары; экожүйе мен
биосфераның тұрақтылығы мен қызмет ету механизмдері;
қазіргі экономикалық, саяси және әлеуметтік мәселелерді
шешуде экологияның орны мен рӛлі; қазіргі заманның
жаһандық экологиялық мәселелері, себептері, қалыптасу
кезеңдері мен салдары. Пәнде ең маңызды орынды табиғат пен
қоғамның тұрақты дамуы мен қоршаған ортаны қорғау
бойынша халықаралық серіктестік туралы мәселелер алады..
- табиғи және анторпогендік экологиялық үдерістерді және
оны реттеудің мүмкіндік жолдарын анықтай алу мен талдау
жасай алу ;
- биосфераның тұрақтылығын сақтау мен социумды
катастрофиялық
тығырықсыз
дамыту
мақсатында
шаруашылықтың және адамдардың ӛмір сүруінің дәстүрлі
түрлерін жоспарлы ӛзгертуге бағытталған адамзаттың
тұрақты
дамуында
қазіргі
тұжырымдамада
және
стратегияда шешім таба білу;
- тірі организмдер мен қоршаған ортаның ӛзараәрекеттесу
заңдылықтары туралы білімдерін тұрақты дамуды сақтау
үшін практикалық қызметте қолдана білу;
- экологиялық үдерістерді талдау, нақты міндеттерді,
табиғат пен қоғамның түрақты даму басымдылықтарын қоя
білу дағдыларын меңгеру.
KK2208
Қазақстандық құқық
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: Қазақстанның құқықтық жүйесінің ерекшеліктерін
қарастыру, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық
актілер базасының негізігі ережелерін қарастыру.
Қысқаша мазмұны. Қазақстанның құқықтық жүйесі,
Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілер
базасының
негізгі
ережелері.
Құқықтық
мемлекет,
демократиялық қоғам және әлеуметтік мемлекет құрудың
теориялық негіздері. Қазақстанның 2010-2020 жж. арналған
Тұжырымдамалық құқықтық саясатының негізгі бағыттары мен
«Қазақстан – 2050 «Стратегиясы».
- қазіргі жағдайларда тарихи-құқықтық контексте отандық
заңнамалардың құқықтың әлемдік жүйесіне кірігуінде
қазақстандық құқықтық жүйе ерекшеліктерін білу.
- ғылыми-теориялық білімдерді конституциялық құқық пен
бостандықты қорғау және ӛміршеңдік жағдайында еркін
қолдана білу.
EN2209
Экономика негіздері
2 кредит/3 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+1+0
Мақсаты: экономиканың қызметіндегі негізгі категориялар,
ұғымдар мен заңдылықтар туралы ғылыми түсініктерін
қалыптастыру.
Қысқаша
мазмұны.
Әлеуметтік-экономикалық
қарым-
қатынастар.
Негізгі
микро-
және
макроэкономикалық
кӛрсеткіштер, оны есептеу әдістері. Нарықтық бағалау-білім
беру, бәсекеге қабілеттілік механизмі; экономикалық даму
беталысы. Халықаралық экономикалық қарым-қатынастың
қазіргі жүйесінің және әлемдік нарықтың даму беталысының
экономикалық негіздері.
- қоғамдағы экономикалық қайтақұрылымдардың, логика
мен қоғам ӛміріндегі құбылыстар мен үдерістердің
ӛзарабайланысын білу;
- кәсіби қызметте жүйелі экономикалық білімдерді қолдана
білу.
ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ (STEM) МОДУЛІ
KMAA1301
Кәсіби мақсаттарға арналған ақпараттық
технологиялар
3 кредит/ 5 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
1+0+2
Курстың мақсаты – филологиялық ғылымдар дамуының
инновациялық технологиялары және жаңа үрдістері туралы
түсінікті қалыптастыру, сонымен бірге ғылыми-зерттеу және
білім берудің жаңа әдістерін мен ақпараттық технологияларды
пайдалана білу қабілетін дамыта білу.
Курстың міндеті:
- ақпараттық технологияларды пайдалана білудің әдіснамалық
«Кәсіби мақсаттарға арналған ақпараттық технологиялар»
пәнін меңгеру негізінде студенттер міндетті:
- білуі тиіс: заманауи филологиялық ғылым мен білім беру
үдерісіндегі ақпараттық технологиялардың негізгі әдістері
мен тәсілдерін; компьютерлік оқулықтарды жасау
концепциясын;
- жасай алуы тиіс: технологиялық бағдарламаларға
негізін белгілеу және оның ғылыми-білім беру қызметіндегі
әлеуетін анықтау;
- ақпараттық қоғамға ӛту және жаһандану жағдайында ғылыми
ұтқырлық
негізінде
кәсіби
құзіреттілікті
кӛрсететін
инновациялық технологияны қалыптастыру;
- жүйелік база ұғымы негізінде студенттердің зерттеушілік
қызметінің интелектуалдық-технологиялық базасын, сонымен
бірге қазақ тіл білімі мен әдебиеттануындағы заманауи
ақпараттық технологияларды пайдалана білу қабілеті мен
дағдысын қалыптастыру.
- ақпараттық кеңістікте бағдарлай алу қабілетін меңгерту;
алдыңғы зерттеу және білім беру технологияларының
трансфертін қабілетін қалыптастыру;
- ақпараттық ресурстарды пайдалануды үйрету, алдыңғы
зерттеу және білім беру қызметі үшін ақпараттық-ресурстық
ортаны моделдеуді меңгерту;
- түрлі жанрдағы мәтіндер мен стильдік ӛңдегі ақпараттарды
кодсыздандырудың
когнитивті
жолдарын
жасау
және
пайдалана білуге үйрету; мәтінді сапартаудың лингвистикалық
және әдебиеттанушылық интерпретациялық жаңа әдістерін
меңгерту.
диагностика жасау және зерттеудің құралдары мен
әдістерін таңдай алуды; ақпараттық ресурстар жүйесінде
бағдар жасай алу қабілетін; оны іс жүзінде ғылыми зерттеу
және ғылыми-білім беру қызметінде пайдалана білуді;
филологиялық зерттеу мен білім берудің ақпараттық-
ресурстық ортасын моделдеу қабілетін; олардың әзірлемесі
жағдайын бағалау және оны ғылыми пікірлесу ортасына
шығаруды;
- игеруі тиіс: қазақ тілі мен қазақ, шетел әдебиеті бойынша
оқу материалдары алгоритмдеу және компьютерлік оқу
материалдарының сценарийін құруды; ақпаратты алу,
сақтау, ӛңдеудің әдістері мен құралдарын, ақпаратты
басқару құралы ретінде компьютерде жұмыс істеу
дағдыларын; филологиялық зерттеулерді ұйымдастыру
және жүргізу; ғылыми зерттеу және ғылыми-білім беру
қызметінде ақпараттық ресурстарды пайдалану және
іздестіруді.
KZhK2302
Қазіргі жаратылыстану концепциялары
(биология және география негіздері)
3 кредит/ 5 ECTS
Пререквизиттер: жоқ
2+1+0
Пәннің мақсаты заманауи жаратылыстану саласындағы
білімдарлық деңгейі мен жаратылыстану мәдениетін таныстыра
отырып жалпы мәдени мәртебені кӛтеру болып табылады.
Пәнді оқудың негізгі міндеттері – табиғи жүйелердің әрекеті
мен қасиетін түсіндіру үшін география мен биологияның іргелі
заңдылықтарын пайдалана білу түсінігін қалыптастыру.
- танымдық қызметтің гуманитарлық және табиғи ғылымдық
түрлері туралы түсікті игеру, оның қоршаған орта туралы
біртұтас кӛзқарас негізінде рухани ішкі келісім мен
ықпалдасуға қажеттілігі;
-
әлемнің биологиялық бейнесі, табиғи ресурстардың
артықшылығы, жансыздан жандыға қарай (клеткаға, ағзаға,
адамға, биосфера мен қоғамға) даму туралы түсінікті
қалыптастыру.
«Қазіргі
жаратылыстану
концепциялары»
пәнін
оқу
студенттерде әлемге, табиғатқа, қоғам мен адамға деген
парасатты қатынас құндылығы мен түсінігін, бағдарын
қалыптастыруға ықпал етеді. Бұл әсіресе мәдениет
мифологиясының кезекті толқына алдында тұрған біздің қоғам
үшін ӛте маңызды.
Курсты нәтижесінде студенттер мәдениеттің гуманитарлық
және табиғи ғылыми құрамдас бӛліктерін және оның
ойлаудың ерекшелігімен байланысын білуі тиіс;
Табиғи ғылыми ойлаудың негізгі шешуші ерекшелігі
туралы дағдысы болуы;
Қоғам мен экологияның мәселелерін жаратылыстанудың
негізгі концепцияларымен байланыстыра білуі керек.
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/saba-trleri-bojinsha-bolinisi-moduledi-kursti-masati-mindeti-i.html#ӘЛЕУМЕТТІК-КОММУНИКАТИВТІ_МОДУЛЬ_TKP2201_Тұлғааралық_коммуникацияның_психологиясы_2_кредит/3_ECTS_Пререквизиттер:_жоқ_1+1+0_Мақсаты


url: http://emirsaba.org/saba-trleri-bojinsha-bolinisi-moduledi-kursti-masati-mindeti-i.html#Модульдің_(курстың)_мақсаты,_міндеті,_қысқаша_мазмұны_Оқыту_нәтижесі_(білімі,_қабілеті,_дағдысы)_МЕМЛЕКЕТТІК_МІНДЕТТІ_МОДУЛЬ_KT1101


title: Сабақ түрлері Игенбаева Р. Т. Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік

text:
Инновациялық білім мазмұнын құрудағы дәстүрлі емес сабақ түрлері
Игенбаева Р.Т. – Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік
университетінің доценті
Мукашева Б.С. - Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік
университетінің магистранты
Бүгiнгi тaңдa eлiмiздe бiлiм бepудiң жaңa жүйeci жacaлып, әлeмдiк бiлiм
бepу кeңicтiгiнe eнугe бaғыт aлудa. Oның нeгiзгi epeкшeлiгi – oқытудың
дәcтүpлi түpiнeн жaңa иннoвaциялық oқыту түpлepiнe aуыcу. Бұл пeдaгoгикa
тeopияcы мeн oқу тәpбиeci үдepiciндeгi eлeулi өзгepicтepгe бaйлaныcты бoлып
oтыp: бiлiм бepудiң мaзмұны жaңapып, жaңa көзқapac, бacқaшa қapым-
қaтынac, өзгeшe мeнтaлитeт пaйдa бoлудa.
«XXI ғacыpдың бacындaғы қaзaқcтaндық бiлiм зaмaнaуи өpкeниeткe тән,
«aқпapaттық» нeмece «пocтиндуcтpиaлдық қoғaм» дeгeн aтaу aлғaн, жaңa
пapaдигмaлapдың пaйдa бoлу кeзeңiндe тұp. Мeктeптi peфopмaлaу пpoцeciндe
бiлiм бepудiң aлдынa ұлттық aғapтудың жaқcы cипaтын жoғaлтпacтaн, әлeмдiк,
жaһaндық бiлiм бepу жүйeciнe eну мiндeтi қoйылды. Peфopмa бapыcындa бiлiм
бepудi iзгiлeндipугe, oқытудың иннoвaциялығынa қoл жeткiзiлдi, бaлaның
epкiн, жaуaпты тұлғa peтiндe дaмуынa жaғдaй тудыpуғa күш caлынудa» [1,3].
Жaһaндaну жaғдaйындa ғылыми aқпapaт көлeмiнiң ұлғaюы, мeктeптeгi
бiлiм бepу мaзмұнын жәнe ic-әpeкeт қaғидaлapын қaйтa құpылуының бәpi
мұғaлiмнiң кәciби бiлiктiлiгi мeн тұлғacынa, бүкiл пeдaгoгикaлық үдepicтiң
тұлғaлық бaғдapлaнуынa қoйылaтын тaлaптapдың cөзciз apтa түcуiнe aлып
кeлeдi. Бүгiнгi тaңдa кeз-кeлгeн oқу opындapындa oқу үдepiciн жeтiлдipу үшiн
жaңa пeдaгoгикaлық тeхнoлoгиялap, caбaқтың дәcтүpлi eмec түpлepiн
қoлдaнудың тиiмдiлiгiн пpaктикaның өзi дәлeлдeп oтыp. Мұның өзi aтaлғaн
мәceлeнiң тeopиялық нeгiздeмeciн жacaу қaжeттiлiгiн туындaтaды. Бiлiм бepу
жүйeci дaмуының қaзipгi кeзeңi жaңa пapaдигмaғa өтудiң жoлдapын
iздecтipумeн, яғни бiлiм бepудiң жaңa мaқcaтының жeтicтiктepiмeн
бaйлaныcты.
Жас ұрпақтың жаңаша ойлануына, олардың біртұтас дүниетанымының
қалыптасуында әлемдік сапа деңгейіндегі білім, білік негіздерін меңгеруіне
ықпал ететін жанаша білім мазмұнын құру жалпы білім беру жүйесіндегі өзекті
мәселе. Бүгінгі таңда білім беру ісіне қойылар талаптар қай кездегіден де
күрделі маңызды. Өйткені бізді дамудың жаңа кезеңі күтіп тұр. Сол кезеңге
лайық ұлттық санасы жаңғырған жаңа ұрпақ тәрбиелеу міндеті мойынымызда.
Білім беру саласында жаңа технологиялардың енуі оқушының ойлану стилін,
мұғалімнің оқыту әдістемесін өзгертеді. Сабақта жаңа технологияларды
тиімді пайдалану, оқытудың дәстүрлі емес түрлерін қолдану педагогика
ғылымның шығармашылылық сипатын айқындайды. Ол оқушылардың пәнге
деген қызығушылығын арттырады, шығармашылық қабілетін дамытады,
қоршаған ортаны танымдық зерттеу барысында дидактикалық мақсаттар іс
жүзінде асырылады.
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасында білім беру саласының алдына шешілуге
тиісті біраз міндеттер қойылды [2]. Жас ұрпақ - ел тірегі, ертеңіміздің кепілі.
Педагогтың басты міндеті оқушылардың ақыл-ойын жан-жақты дамытуға,
шығармашыл тұлға ретінде қалыптастыру. Қазіргі танда елімізде білім берудің
жаңа жүйесі дайындалып, әлемдік білім беру кеңістігіне енуге батыл қадамдар
жасалынуда. Білім берудің мазмұны жаңарып, оларды инновациялық тұрғыдан
жетілдіру қажеттігі туындауда. Білім беру деңгейіндегі жаңашыл
технологияларды пайдаланудың мақсаты білім саласында бәсекелестікке жауап
беретін шығармашыл тұлға тәрбиелеу.
Педагогикалық ізденіс барысында оқушыларды тәрбиелеу мен оқытуда
дәстүрлі емес оқыту түрлерін қолданудың маңызы ерекше. Қазақстан
Республикасының «Білім туралы Заңында»: «Білім беру жүйесінің негізгі
міндеттерінің бірі – оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді
ақпараттандыру, халықаралық, ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» –
деп көрсетілген [3,37]. Бұл міндеттерді жүзеге асыру барысында білім
ордаларында жаңа педагогикалық технологияларды пайдаланудың негізгі
мақсатын айқындап алуда, яғни «берілген үлгі бойынша өнім алу», оқытудың
тиімділігін, сапасын көтеру.
Қазіргі кезде мектеп тәжірибесінде сабақтың қалыптасқан дәстүрлі
түрлерінен басқа, дәстүрлі емес түрлерін қолдану кеңінен етек жаюда. Оқыту
жұмысын ұйымдастырудың мұндай дәстүрлі емес түрлері көбінесе оның жеке
әдістеріне негізделіп құрылуда. Ондағы мақсат - әрбір сабақтың оқу-тәрбиелік
мүмкіндіктерінің мол екенін көрсете отыра, оны жаңа сапалық сатыға көтеру.
Осындай инновациялық үрдістің бірі оқыту процесінде дәстүрлі емес
сабақтарды қолдану болып табылады.
Сабақтың дәстүрлі емес түрлерін пайдалану - өмірлік жағдаяттарды
моделдеуді, ролдік ойындарды қолдануды, мәселені бірлесіп шешуді
қарастырады. Оқу процесінің қандайда бір қатысушысын немесе идеяны
ерекшелеуді шектейді. Бұл моделге адамгершілікпен, демократиялық жолмен
келуді үйретеді.
Сабақтың дәстүрлі емес түрлері – бұл ұжымдық, өзін-өзі толықтыратын,
барлық қатысушылардың өзара әрекетіне негізделген, оқу процесіне
оқушының қатыспай қалуы мүмкін болмайтын оқыту процесін ұйымдастыру.
Сабақтың дәстүрлі емес түрлерінің аса көп мөлшері белгілі. Әр ұстаз өз
бетінше сыныппен жұмыстың жаңа формаларын ойлап таба алады. Оқушылар
бір-біріне сұрақ қойып және оған жауап беруді үйрететін, жұптасып жұмыс
істеу әдісін сабақтарда жиі қолданылады.
Білім беруде ғылымның және ақпараттық технологияның заманауи
жетістіктерін қолданатын және бұрын білім беру үрдісінде қолданылмаған
әдістер инновациялық әдіс болып саналады. Оның қағидаларына орта
қалыптастыру, әрекет арқылы үйрету, өмірмен байланыстыру, өзіндік пен
дербестікке баулу жатады. Сабақтың дәстүрлі емес түрлерінің негізгі
мақсаттары - оқушылар арасында еркін, ашық шығармашылық қарым-қатынас
Кесте-1 И. П. Подласый бойынша дәстүрлі емес сабақ түрлері
Дәстүрлі емес сабақ түрлері
Сабақ – іскерлік ойын
Сабақ-аукцион
Сабақ-фантазиялар
Сабақ- жарыстар
Оқушылар өткізетін
сабақ
Сабақ-ойындар
Сабақ – пресс-
конференция
Сабақ-сынақтар
Сабақ-«соттар»
Сабақ – КТК типтес
«Күдік»-сабақ
Ақиқатты іздеу
сабақтары
Театрландырылған
сабақ -
«Бойлау»-сабақ
Сабақ-Парадокстар
Шығармашылық есеб-
сабақ
Сабақ-кеңес
Сабақ-концерт
Компьютерлік сабақ
Сабақ-формулалар
Сабақ – «тергеуді
білгірлер жүргізеді»
Жұмыстың топтық
формасындағы сабақ
Сабақ- байқаулар
Сабақ- ролдік
ойындар
Оқушылардың өзара
оқыту сабағы
Бинарлық сабақтар
Сабақ-конференция
Шығармашылық сабақ
Интегралды сабақтар
Сабақ-семинарлар
Дөңгелек жаттығу
сабағы
Пәнаралық сабақ
Сабақ-саяхат
«сыйқырлар алаңы»
сабағы
Жалпылау сабақ
Сұхбат сабақтар
орнату; оқушыға білімді өз бетімен ізденуге бағыт-бағдар сілтеу; оқушыға
қажетті білік-дағдыларды қалыптастыру.
Сабақтың дәстүрлі емес түрлері – бұл танымдық әрекеттің арнаулы
ұйымдастыру формасы. Ол толық айқындалған және мақсатын алдын-ала
болжауға болатын оқыту түрі. Осындай мақсаттардың бірі оқушы өзінің
жетістіктерін, интелектуалдық белсенділігін сезетіндей, оқу барысының
өнімділігін арттыратын оқытудың жинақы, тиімді шарттарын жасау. Сабақтың
дәстүрлі емес түрлерінің мәнісі сыныптағы барлық оқушы таным процесімен
қамтылады, олар өздерінің білетін және ойлайтын нәрселері арқылы түсінуге
және қарсы әсер етуге мүмкіндік алады. Таным процесінде, оқу материалын
игеруде, оқушылардың біріккен әрекеттері мынаны білдіреді; әр оқушы өзіне
тән ерекше еңбегін сіңіреді, білім, идея, әрекет ету тәсілдерін алмасу үздіксіз
жүреді. Сонымен қатар, бұл процес өз-ара қолдау және қайырмыдылық
атмосферасында жүреді. Яғни, жаңа білім алып қана қоймайды, танымдық
процестің өзін дамытады, оны әлдеқайда жоғары топтасу мен еңбектесу
дәрежесіне көтереді.
Сабақтың дәстүрлі емес түрлерін пайдалану кезінде білім алушылар мен
мұғалімдер арасында тығыз қарым-қатынас орнайды; ондай қарым-қатынас
білім алушылар әлдебір мәселені талқылап, соның шешімін табуға тырысқан
кезде қалыптасады; білім алушылардың жауабынан гөрі мәселенің шешімін
табуға талпынғаны маңызды болады. Себебі сабақтың дәстүрлі емес
түрлерінің басты мақсаты - білім алушыларды өз бетінше ой қорытып, жауап
табуға үйрету. Ол өзара қарым-қатынастың мол ауқымын қамтиды, сонымен
қатар, оқушы лардың бұған дейін алған өмірлік тәжірибелері білім берудің
негізгі көзі болып табылады. Сабақтың дәстүрлі емес түрлерін пайдалану
барысында білім алушы мыналармен қарым-қатынасқа түседі: мұғаліммен
(сұраққа жауап берген кезде); өзге оқушылармен (қосақталып жұмыс істеген
кезде); шағын топтармен (топпен жұмыс істеген кезде); белгілі бір топпен,
аудиториямен (сауалнама алғанда).
Сабақтың дәстүрлі емес түрлерін пайдаланудың тиімділігі – оқушы
өзгелермен араласу барысында ашыла түседі, көбірек оқып, тәжірибе
жинайды. Тәжірибе интеллектуалдық тәуелсіздіктің негізі болып табылады
және барлық өркениетті азаматтың қажетті құралы десек те болады. Сабақтың
дәстүрлі емес түрлерін пайдалану білім алушылардың мынадай мақсаттарына
жетуге мүмкіндік береді: олар мол мағлұмат алып, өздері айтқан пікірге
логикалық түсініктеме беруге жол ашады; өз пікірлерін терең ойланып айта
алатын болады; мәселені талқылаған кезде бұған дейін алған, тәжірибеде
жинақтаған білім қорын пайдалана алады; бір-бірінен жаңа мағұлматтар ала
отырып, білімін толықтыра алады; шындыққа көз жетуі үшін дәлел іздеп,
ойын анықтап көрсете алады [4].
Сабақтың дәстүрлі емес түрлерін пайдалану барысында таным
қабілеттерінің мынадай түрлері қолданылады: фактілерді еске алу; ойлану;
алған білімін жаңа жағдайға пайдалану; талдап, синтездеп үйрену (бір ортақ
шешімге жету үшін, барлық идеяларды біріктіру); баға беру (сапасын анықтау).
Бұл әдіс осылай оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына
жол ашады. Бұл ретте ең алдымен оқытудың формалары мен түрлерін,
әдістерін түрлендіріп, жаңартып отыру, білім беру ісін технологияландыру
(озық техникаларды мысалы: ғаламторды, интерактивті тақтаны, электронды
оқулықтарды т. б. пайдалану) керек. Ең бастысы білім алушыларды оқу
әрекетінің субьектісі ретінде дамуын қаматамасыз ету керек. Дәстүрлі емес
сабақтардың өтілу нұсқасы мен мақсат-міндеттеріне қарай қарай 3 топқа бөлуге
болады: ой қорыту сабағы, ойын сабағы, жарыс сабақтары[5].
Сабақтың дәстүрлі емес түрлері кезінде тұлғаның еркіндігі мен құқықтары
сақталуы; тұлғаның өзін көрсете алуына жағдай жасау; оған өзіндік даралығын
көрсетуге мүмкіндік жасау; педагогикалық қолдау көрсету қажеттігі ескерілуі
керек. Бұл мақсатқа жетудің тиімді жолының бірі – сабақта оқытудың
интерактивті әдісін қолдану болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.
Жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтар мен педагогтердің жаңашыл
тәсілдері негізінде тәрбие жүйесін жаңарту жолдары. Әдістемелік құрал. –
Астана, 2013.
2.
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасы. 07.12.2010 ж.,ҚР Президентінің № 1118
Жарлығы, Астана
3.
Қазақстан Республикасының 2007 жылы 27 шілдеде № 319-III ҚРЗ
бұйрығымен бекітілген «Білім туралы» заңы, Астана, Ақорда және 2011
жылғы 24 қазанында бұйрыққа толықтырулар мен өзгертулер енгізілген №
487–ІV ҚРЗ, Астана, Ақорда.
4.
Подласый И.П. Педагогика: Новый курс: Учеб. для студ. высш. учеб.
заведений: в 2 книгах. – М.: Гуманит. Изд. Центр Владос, 2002.
5.
http:bilimsite.kz/adistemelik
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ түрлеріне тоқталыңыз

text:
Қазақтың ағартушы-демократтарының халық санасын оятуға қосқан тарихи үлесіне тоқталыңыз (А.Байтұрсынов, М.Дулатов, Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев, т.б.)
Әдебиет бойынша сыныптан тыс оқу және сыныптан тыс жұмыстарды жіктеңіз.
Кеңестік дәуірдегі әдебиетті оқыту әдістемесінің дамуындағы үш кезеңіне тоқталыңыз.
Кіріспе сабақтар.Ерекшеліктері. Сабақ үдерісіндегі алатын орны. Оларды ұйымдастыруға койылатын әдістемелік талаптарды жіктеңіз.
Әдебиетті оқыту әдістемесінін негізін қалаған Ә.Қоңыратбаев пен А.Көшімбаевтың ғылыми-әдістемелік мұрасыне тоқталыңыз.
Көркем мәтінмен жұмыс кезеңіне тоқталыңыз.
Оқулыққа көмекші оку кұралдары мен әдістемелік нұскаулардың мұғалім кітапханасына, т.б. сериялы ғылыми- әдістемелік, ғылыми танымдық әдебиеттердің оқушыға әдеби білім берудегі пайдасын дәлелдеңіз.
Образ бойынша талдау, оның өзіндік ерекшелігн жүйелеңізі
Оқытудың жаңа технологиясына тоқталыңыз.
Оқытудың ауызекі әдістері: әңгіме, дәріс, пікірлесу, т.б. түрлерін жіктеңіз.
Проблемалық талдау. Проблемалық талдаудың оқушыны көркем туындының ішкі әлеміне бойлатудағы айрықша қызметіне тоқталыңыз.
Педагогикалық практика кезіндегі теория мен тәжірибенің ұштасуын анықтаңыз.
Жазушы өмірбаянын оқыту жолдарын көрсетіңіз.
Әдебиет теориясы мәселелерін оқытуға тоқталыңыз.
Мұғалімнің оқьггу әдістерін таңдауына, оны шығармашылықпен колдана білуіне койылатын талаптарға тоқталыңыз.
Эпикалық шығармаларды оқытуды ұйымдастыру жолдарын көрсетіңіз
Шағын, орта, кең көлемді эпикалык түрге жататын шығармаларды оқыту әдістемесіндегі өзгешеліктерін көрсетіңіз
Сабақта әдеби-сын мұраларды пайдалану жолдарын айқындаңыз.
Драмалык шығармаларды оқыту жолдарына тоқталыңыз.
Тіл дамыту жұмыстарының оқушының сөйлеу мәдениетін қалыптастырудағы кызметіне тоқталыңыз.
Көркем мәтінмен жүргізілетін ауызша жэне жазбаша тіл дамыту жұмыстарынын түрлеріне тоқталыңыз.


title: Ойын сабақтары - Сабақ түрлерін ұйымдастыру және жіктеу Студент: Уәлихан Кәусар, Мамырхан Мерей, Салжан Мөлдір

text:
Ойын сабақтары – дәстүрлі емес сабақтардың ең көп тараған түрлері. Ойын сабақтары оқушыларды қайырымдылыққа, достыққа үйрете отырып, олардың бойындағы белсенділік қатынастардың дамып, шығармашылықтарының артуына себебін тигізеді. Ойын сабақтарына: саяхат, театр, концерт, тренинг, жұлдызды сағат, ғажайыптар алаңы, ойлан, тап!, аукцион, бақытты сәт және т.б. сабақтар жатады.
«Жұлдызды сағат» сабағы қайталау-пысықтау сабақтарында, әрі білімді тексеру үшін, әрі білімді жүйелеу мақсатында өткізілетін дәстүрлі емес сабақтың көптеп тараған түрі. «Жұлдызды сағат» сабағы белгілі бір тақырыпқа арналады. Ойыншылардың саны алғашқыда 5-7 болады да, әр бөлім сайын ұпайы аз ойыншы ойыннан шығып отырады, ең соңында білімі терең, жеңімпаз ойыншы «Жұлдызды сағат» төрінен орын алып, ойынның жүргізілуі барысы, келешек туралы өз ойын білдіреді. Ойын оқушылард ізденушілікке, шығармашылыққа баулиды.
Театр сабағы – сабақтағы өтілетін материалдарды рөлдерге бөліп, кейіпкерлерді сомдауы. Театр сабағы сырт көзге қарағанда оңай болып көрінуі мүмкін. Ал іс жүзінде бала үшін ойынға қатысты басқалармен тіл табысып, өзінің ойлаған ойын іске асыру оңай емес.
Тренинг сабақ – белгілі бір тақырыпқа өткізілетін ойын сабақтарының бірі. Тренинг сабақтың ерекшелігі – тренингке қатысып отырған оқушылар өз ойларын айтып, өз еркімен белсене қатысу керек. Тренинг сабақтар оқушылардың белсенділіктерін, танымдық қызығушылықтарын, шығармашылық қабілеттерін дамуына өз үлесін қосады, арттыра түседі.
Саяхат сабағы – белгілі бір мақсатқа жету үшін, аялдамаларға тоқтап, көздеген жерге серуендеп бару негізіне құрылған сабақ.
Аукцион сабақ. Аукцион сабақ дәстүрлі емес сабақтардың негізгі түрлерінің бірі. Аукцион сабақтары көбінесе қайталау-пысықтау сабақтарында пайдалану қолайлы. Аукцион сабағының негізіне-бәсеке жүргізу жатады. Аукцион сабағында әртүрлі заттар көрмеге қойылады, оқушылардың ол заттарды сатып алу үшін, ол заттардың қасиеттерін айтып, артындағы тапсырмаларды орындаулары керек.
Аукцион сабақ бір нәрсені сату арқылы өткізіледі. Сабақтың құрылымы: өткен сабақты тексеру, аукцион төртібін түсіндіру, зат сату, финал, қорытынды. Сабақ кезінде сатылатын бірнеше заттар тұрады. Затты ол туралы көп білетін оқушы сатып алады. Мысалы: киіз үй, қолөнер бұйымдары.
«Ғажайыптар алаңы» - дәстүрлі емес сабақтардың ерекше түрі. «Ғажайыптар алаңы» сабағы көбінесе қайтала-пысықтау сабақтарын өткізгенде пайдалануға тиімді. Бұндай сабақтарға оқушылардың қызығушылығы өте жоғры, өйткені жеңімпаз оқушыны шағын «сыйлықтар» күтіп тұрады. Сабақ 3 турдан және ақтық ойыннан, көрермендерден (тыңдаушылармен, жанкүйерлекрмен) ойындардан тұрады. Әр турға 3 оқушыдан қатысқанда, бір сабақта оқушылардан түгел сұрауға мүмкіндік туады.
Жарыс сабақтары – дәстүрлі емес сабақтарының ең көп тараған түрі. Жарыс сабақтарының ерекшелігі – оқушылардың бойында ізгілік, адамгершілік қасиеттерінің қалыптасып, олардың жеке тұлға болып қалыптасуына өз үлестерін қосады.Жарыс сабақтарына жататындар: сайыс сабағы, Не ? Қайда ? Қашан? КТС және т.б. сабақтар жатады. Барлық жарыс сабақтарының құрылымы бірдей. Жарыс сабақтарында сыныпқа 2 топ бөлінеді, әр топтың өзінің жанкүйерлері және топ басшылары болады. Жарысқа қатысатын әр топтың сабақтың тақырыбына байланысты, аты, ұраны болады. Жарыс сабақтары: сәлемдесу, топ басшыларының сайысы, жанкүйерлер сайысы сияқты бөлімдерді міндетті түрде қамтиды, ал қалған бөлімдері сабақтың тақырыбы мен сыныптың біліміне қарай таңдалынып алынады. Жарыс сабақтары оқушыларды ұйымшылдыққа, бірлікке, татулыққа, жолдастық көмекке үйретеді.


title: Дәстүрлі емес сабақтың үлгісі - Сабақ түрлерін ұйымдастыру және жіктеу Студент: Уәлихан Кәусар, Мамырхан Мерей, Салжан Мөлдір

text:
Дәстүрлі емес сабақтың үлгісі. Саяхат сабағы - дәстүрлі емес сабақтың бір түрі. Саяхат сабағы бақылауға алынған объектіні жан-жақты зерттеуді жүзеге асыратын білім беруді ұйымдастыратын сабақ түрі.
Саяхат сабақ ерекшелігі - бұл сыныпта емес табиғат құбылыстарын қоршаған ортаның тылсым сырын ұғуға бағытталған, оқушының табиғат аясында өткізілетін сабақ. Саяхат сабақ балалар үшін тәрбиелік мәні бар.Табиғат сұлулығын түсіну одан үндестік табу оқушылардың эстетикалық сезімін, эмоциясын, мейірімділігін, қоршаған ортаға деген қамқорлығын оятады. Сонымен қатар оқушылардың өзара дұрыс қарым – қатынас жасауына ықпал етеді.
Саяхат сабағының басты әдіс-тәсілі табиғаттың тылсым сыры мен құбылыстарын бақылау болып табылады. Саяхат сабағы оқу пәні мазмұнының көлемі ( бір тақырыпты, бірнеше тақырыпты) және бөлімдерді оқып, үйрену құрылысының орынына байланысты (кіріспе бөлім, ағымдағы, қорытынды бөлім) сияқты белгілерден тұрады.
Саяхат сабағының тиімділігі - ең алдымен мұғалімнің дайындығына байланысты.
Ол жұмыс төмендегі жүйемен өткізіледі:
1.Сыныпты ұйымдастыру.
2.Меңгерілген білім қабілеті және дағдылардың тексерілуі.
3.Сабақтың мақсаты мен міндеттері. Жалпы мотивация.
4.Жаңа тақырыпты меңгеру дағдылары.
5.Меңгерілген білім мен дағдылардың жүйелілігі және қорытындысы.
6.Меңгерілген білімнің ,дағдылардың өзара байланысы.
7.Үй тапсырмасы.
8.Қорытынды.
Саяхат сабағының мақсаты :Оқушылардың қоршаған орта мен оның тылсым сырлары туралы ұғымын оқушылар зердесінде қалыптастыру. Олармен тығыз байланыста болу. Оқушыларға пәндік материалдарды меңгерту және аталмыш тақырып бойынша олардың өз ойларын дұрыс жеткізіп, дәлелді сөйлеуге үйрету.Саяхат сабағы табиғаттың шынайы объектілерін қабылдаудан басталады. Бұл сабақ құрылысы болып табылады. Сыныпта өткізілетін сабақтарда берілген тақырыпты өмірмен байланыстырмай жеткізу қиынға соғады. Мәселе кеме, электр станциялар туралы берілген есептерді шығаруда оқушыларға олар туралы жеткізу қиын, өйткені олар оны көрмеген, . Балалар берілген Сонымен қыту технологиясының мақсаты-бұл берілген қасиеттері бар тұлғаны тәрбиелеу.


title: Сабақ түрлерін ұйымдастыру және жіктеу Студент: Уәлихан Кәусар, Мамырхан Мерей, Салжан Мөлдір Дәстүрлі емес сабақ Ворд

text:
Курс:3-курс,301-топ Факультет:Жаратылыстану институты
Жоспары: 1.Сабақ жайлы түсінік
2.Дәстүрлі емес сабақ
3.Дәстүрлі емес сабақ түрлері
4.Дәстүрлі емес сабақ үлгісі
5.Қортынды
6.Пайдаланылған әдебиеттер
Сабақ — бір пәнді оқытуға арналған оқу сағаты; мектептегі оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі.Сабақ арнаулы бөлмелерде, оқу кабинеттері мен зертханаларда, оқу шеберханалары мен мектептің оқу тәжірибе үлескілерінде өтеді. Тұрақты оқушылар құрамы, кесімді уақыт көлемі (45 мин) және оқу кестесі бойынша жүреді. Оқыту әдістері, ұжымдық және жеке-дара жұмыстар сабақтың негізгі белгілері болып табылады.
ДӘСТҮРЛІ ЕМЕС САБАҚТАР - БҰЛ ОЙДАН ШЫҒАРЫЛҒАН САБАҚТАР. ОНЫҢ НЕГІЗГІ ҚҰРЫЛЫМЫ АНЫҚТАЛМАҒАН, ЕШБІР ДИДАКТИКАЛЫҚ ҚАҒИДАЛАРҒА НЕГІЗДЕЛМЕГЕН. САБАҚТА ҚОЛДАНЫЛАТЫН КОНКУРС, САЙЫС, КӨКПАР, ОЙЫН, БӘЙГЕ, АУКЦИОН, Т.Б. ЖЕКЕ ТӘСІЛДЕРДІ САБАҚТЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІ ДЕП ҚАРАУ КЕРЕК. ДӘСТҮРЛІ ЕМЕС САБАҚТАРДЫҢ, ДӘСТҮРЛІ САБАҚТАР СИЯҚТЫ, МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ, ЖОСПАРЫ БОЛАДЫ. САБАҚТЫҢ МАЗМҰНЫ, БАРЫСЫ МҰҒАЛІМНІҢ ШЕБЕРЛІГІНЕ, БІЛІМІНЕ, ТӘЖІРИБЕСІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ
Дәстүрлі емес сабақтарды өтілу нұсқасы мен мақсат-міндеттеріне қарай 3 топқа бөлуге болады: ой қорыту сабағы, ойын сабағы, жарыс сабақтары.
Ой қорыту сабақтары оқушылардан нақты тұжырым, қорытындыларды, ой-түйіндерді талап ететін дәстүрлі емес сабақтардың түрлері.Ой қорыту сабақтарына: дәріс, семинар, сынақ сабақтар, ХХI ғасыр көшбасшысы сабағы, қосар сабақ, модульдік сабақтарды жатқызуға болады.
Семинар сабағы – Семинар сабақтары көбінесе оқылған дәріс тақырыбына байланысты негізгі өзекті мәселелерді талқылау, оқушылардың танымдық ойлау қабілеттерін дамыту, өзіндік шығармашылық белсенділіктерін шыңдау мақсатын көздейді.
Қосар сабақ – іліктестірілген сабақтың бір түрі, мұнда бір тақырыпты өзара байланыста қарап, 2 мұғалім береді.
Модульдік сабақ. Модульдік сабақ бірнеше артықшылықтарымен ерекшеленеді. Біріншіден, сабақ басталысымен оқушы өзінің не істеу керектігі, яғни сабақтың соңында өзінің нені біліп шығуы керектігі жөнінде толық мағлұмат алады. Екіншіден, топ болып жұмыс істеу дағдылары қалыптасады. Үшіншіден, өзінің жеке басының мүмкіндіктері мен қабілетәін ескере отырып, үлкен көлемдегі жазба жұмыстарын өз бетінше шығаруға кететін уақытын жоспарлауға дағдыланады. Төртіншіден, әр оқушының білім деңгейіне қарай тапсырмаларды әртүрлі деңгейде алуға болады. Модульдік сабақ өтілген тақырып бойынша сыныптағы барлық оқушының білімін тексеріп бағалауға мүмкіндік береді.


title: Сабақ түрлерін ұйымдастыру және жіктеу Студент: Уәлихан Кәусар, Мамырхан Мерей, Салжан Мөлдір


title: CDR-форматы - Сабақ түсіндіру Бекіту Үйге тапсырма Бағалау

text:
WMF векторлық форматы Windows-тың форматы болып табылады. Бейнелерді алмастыру буфері арқылы жіберу үшін қолданылады. Windows-тың барлық бағдарламалары қабылдай алады.
WMF-форматы
Растрлік графика электрондық (мультимедиялық) және полиграфиялық
Растрлік графика электрондық (мультимедиялық) және полиграфиялық басылымды жасау кезінде пайдаланылады. Растрлік графикамен дайындалған иллюстрацияларды компьютер программасы арқылы қолдан сирек жасайды. Осы мақсатпен суретшінің қағазға салған суретін, немесе фотографияны көбінесе сканерлейді. Соңғы уақыттарда комьпютерге растрлік кескінді енгізу үшін цифрлық бейнекамералар кеңінен қолданылуда. Осыған орай, растрлік иллюстрациямен жұмыс жасауға арналған графикалық редакторлардың көбі олардың бейнені соншалфықты жасауына емес, олардағы қанша өңделуіне лайықталып бағдарланған. Интернетте әзірше тек қана растрлік иллюстрация пайдаланылып жүр.
Фракталды кескіндер - қазіргі таңда қарқындап дамып келе жатқан кескіндердің бірі болып табылады. Фрактал, фракталды геометрия және фракталды графика түсінігі, 70 - шы жылдардың аяғынан бастап, бүгінге дейінгі математика ғылымы мен компьютерлік суретшілердің кең қолданысына ие. Фрактал сөзі латынның «fractus» «фрагменттерден тұратын» деген мағынаны береді. Мағынаны «фракталды кескін» деп айтуды математика саласының әйгілі ғалымы Бенуа Мандель - Брот 1975 жылы ұсынған. Фракталдық кескін математикалық есептеулерге негізделген. Негізгі элементі математикалық формула болып табылады. Компьютерлік графикада фракталды кескіндер табиғи құбылыстарды, мысалы бұлттар, қарлар, жағалаулар және т.с.с. күрделі кескіндерді салу үшін пайдаланылады. Фракталды графикамен жұмыс жасау үшін келесідей программалар қарастырылған: Fracplanet 4. 0, Art Dabbler, Ultra Fractal, Fractal Explorer, ChaosPro Apophysis, Mystica.


Растрлық кескін дегеніміз – түрлі түсті нүктелердің (пиксельдердің) жиынтығы. Олардың саны бейненің өлшемі мен шешімі арқылы анықталады.
Растрлық графикада кескіндер түрлі-түсті нүктелердің жиынтығынан тұрады. Растрлық кескінді құрайтын әрбір пиксельдің өз орны мен түсі болады және әр пиксельге компьютер жадында бір ұяшық қажет.
Растрлық кескіннің сапасы сол кескіннің өлшеміне (тігінен және көлденең орналасқан пиксельдердің саны) және әр пиксельді бояуға қажетті түстердің санына тәуелді болады.
Векторлық кескіндер, бұл — сызық, доға, шеңбер және тікбұрыш сияқты геометриялық объектілер жинағынан тұратын кескіндер. Бұл жерде вектор дегеніміз — осы объектілерді сипаттайтын мәліметтер жиынтығы. Бейнені айналдырудағы және басқа да түрлендірудегі қиындықтар, себебі растрлік бейне бір тұтас объект түрінде беріледі.
Масштабтаудағы, яғни пикселдеудегі қиындықтар, яғни бейнені үлкейткенде бейненің бұзылуы.
Растрлік бейне сақталған файлдың көлемінің үлкен болуы.
Векторлық графиканың басты артықшылығы оған кескін сапасын жоғалтпай өзгеріс енгізуге, оңай кішірейтуге және үлкейтуге болатындығы. Келесі артықшылығы — векторлық кескіндердің ақпараттық көлемі растрлық кескіндермен салыстырғанда әлдеқайда аз болады. Векторлық кескіндер СorelDRAW, Adobe illustrator, Micrografx Draw секілді векторлық графикалық редакторларда жасалады.
векторда сурет математикалық формулалар, кесінділер арқылы сипатталып жазылады. Яғни былай. Төрт бұрышты кескін, ұзындығы 10мм, ені 10мм, түсі қара. Өздеріңіз де байқаған шығарсыз векторлы кескінді сипаттап жазу әлдеқай оңайғ әрі қысқа. Сондықтан векторлы кескіннің салмағы да жеңіл, әрі оңай маштапталады.
RGB – модель (аддитивті). Бұл модель экранда бейнелерді ұсыну үшін қолданылады. Кез келген түс негізгі үш түстің қосындысынан алынады (Red - қызыл, Green - жасыл, Blue – көк). Ақ түс үш түстің араласуынан алынады.
CMYK-модель (субтрактивті немес азайтушы)
Бұл модель баспалық бейнелерді әзірлеу үшін қолданылады. Бұл модельде негізгі түстер ақ түстен RGB моделінің негізгі аддитивті түстерін азайту жолымен алынады.


Ақ түс – бұл қағазда түстің болмауы. Полиграфияда қара түс үлкен қиындықтар туғызады. Сондықтан CMYK түстік моделінде төртінші компонент – қара қосылған
Ақ түс – бұл қағазда түстің болмауы. Полиграфияда қара түс үлкен қиындықтар туғызады. Сондықтан CMYK түстік моделінде төртінші компонент – қара қосылған.
Ақ түс – бұл қағазда түстің болмауы. Полиграфияда қара түс үлкен қиындықтар туғызады. Сондықтан CMYK түстік моделінде төртінші компонент – қара қосылған.


title: Сабақ түсіндіру Бекіту Үйге тапсырма Бағалау

text:
Растрлік графика дайын бейнелерді өңдеу үшін және Интернетте қолданылады.
Векторлық графикакөбінесе жаңа бейнелерді жасау үшін, ал кейбір жағдайларда оларды өңдеу үшін қолданылады.
Фрактальдік графикаматематикалық есептеулер жолымен бағдарламала құрудан тұрады.
Фрактальдік
Растрлік
графика
Векторлық графика
Фрактальдік
графика
Векторлық графика
Кемшілігі
Векторлық кескін
компьютерде
Артықшылығы
Растрлік графиканың негізгі элементі нүкте болып табылады.
Растрлік графиканың негізгі элементі нүкте болып табылады.
Нүктелерден тұратын растрлік бейнелер үшін оның рұқсаттылығы аса маңызды.
Рұқсаттылық дегеніміз ұзындық бірлігіндегі нүктелер саны.
1) Түпнұсқаның рұқсаттылығы. Ол дюймдегі нүктелер санымен (dpi) өлшенеді.
Пикселдену
Егер растрлік бейненің масштабын үлкейтсе, онда оның айқындылығы жоғалады және онда пиксельдер пайда болады. Оны пикселдену деп атайды.
Растрлік
Векторлық
Фрактальдық
Art Dabbler Paint, Fractal Explorer,Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Word, Ultra Fractal ,CorelDraw,
Берілген Графикалық редактор – компьютердің көмегімен бейнелерді құру және өңдеу мүмкіндігін беретін бағдарлама.
Үш өлшемді графика (3D Graphics) — көлемді объектілерді бейнелеуге арналған тәсілдер мен құралдардың жиынтығынан тұратын компьютерлік графиканың бөлімі.
Үш өлшемді графика (3D Graphics) — көлемді объектілерді бейнелеуге арналған тәсілдер мен құралдардың жиынтығынан тұратын компьютерлік графиканың бөлімі.
Үш өлшемді графикамен жұмыс істеуге арналған бағдарламалар:


title: Пәнаралық байланыс - Сабақт тақырыбы: Жасөспірімдердің қарым қатынасы, таным процестерінің дамуы туралы

text:
Пәнаралық байланыс:
|
Философия, педагогика, физиология
|
Оқыту құралдары:
|
Слайд, Оқулықтар, әдістемелер, плакат, маркер
|
Сабақтың барысы:
|
Оқытушының қызметі
|
Студенттің қызметі
|
Күтілетін нәтиже
|
І. Қызығушылықты ояту:
Ұйымдастыру бөлімі:
|
Амандасу, түгендеу. Оқушыларды сабаққа дайындау.
|
Амандасады. Оқулық, дәптерлерді әзірлейді.
|
Сабаққа әзірлігін, жұмысқа даярлығын ұйымдастырады.
|
2. Үй тапсырмасын сұрау
|
Өткен тақырып бойынша топқа сұрақ қою:
Жасөспірімдік жас қай жас аралығын қамтиды?
Жасөспірімдік кезеңнің өзге жас кезеңнен ерекшелігі?
|
Студенттер қойылған сұраққа жауап береді:
14-17 жастан 15-18 жасқа дейін.
Биологиялық толысу, тәуелсіздікке ұмтылу, еліктеу, құрдастарымен жақын қарым-қатынас, мамандық таңдау.
|
Жасөспірімдік кезеңнің ерекшелігіне өз ойларын ұсына отырып, білімдерін бекітеді.
|
ІІ. Мағынаны тану:
Өзбетіндік жұмыстарын ұйымдастыру
|
Тапсырма №1
Топтық жұмыс.
Рольдік ойын әдісі арқылы студенттерге рольді бөліп, жасөспірім жастың психологиялық-физиологиялық ерекшеліктерін талдау. Рольдер: педагог, психолог, сынып жетекші, ата-ана, оқушы, дәрігер.
Тапсырма №2
Ұжымдық жұмыс.
Сызба негізінде өзара талдау жасап, өз пікірлерін айтады:
Оқу – кәсіби іс - әрекет – жоғары мектеп жасындағылардың негізгі әрекет түрі.
Жоғары мектеп жасындағылардың оқуы және ақыл-ой әрекетінің ерекшеліктері.
Сергіту сәті
Тапсырма №3.
Жеке жұмыс.
А) «Мағыналы есте қалдыру» әдістемесі (К. Бюллер)
Ә) «Ойлау қабілетін бағалау» әдістемесі
Б) «Психогеометриялық типология тестісі»
Мақсаты: Тұлғаның қандай психологиялық типке жататынын анықтау.
Көрнекі құралдар: шеңбер, шаршы, тіктөртбұрыш, үшбұрыш, зигзаг бейнеленген.
Нұсқауы: Берілген геометриялық фигураларды ұнату ретіне қарай орналастырыңыз. Өзіңізге ұнайтын фигураны бірінші орынға қойыңыз. Бірінші орынға қойылған фигура бойынша тұлғаның басым ерекше түрін, мінез-құлқын анықтауға болады.
|
Тапсырма №1
Топтық жұмыс.
Студенттер рольдерді ала отырып, алған білімдері бойынша өзгелерге жасөспірімдік шақтың ерекшелігін түсіндіреді.
Студенттер берілген рольде ойнап, өз ойларын талқылап проблеманы шешеді.
Тапсырма №2
Ұжымдық жұмыс.
Сызба негізінде өзіндік ойларын айтады
Оқу – кәсіби іс - әрекет – жоғары мектеп жасындағылардың негізгі әрекет түрі.
Жоғары мектеп жасындағылардың оқуы және ақыл - ой әрекетінің ерекшеліктері.
Сергіту сәті
Тапсырма №3.
|
Достарыңызбен бөлісу: |


Жеке жұмыс.
А) «Мағыналы есте қалдыру» әдістемесі (К. Бюллер)
Ә) «Ойлау қабілетін бағалау» әдістемесі
Б) «Психогеометриялық типология тестісі»
Мақсаты: Тұлғаның қандай психологиялық типке жататынын анықтау.
Көрнекі құралдар: шеңбер, шаршы, тіктөртбұрыш, үшбұрыш, зигзаг бейнеленген.
Нұсқауы: Берілген геометриялық фигураларды ұнату ретіне қарай орналастырыңыз. Өзіңізге ұнайтын фигураны бірінші орынға қойыңыз. Бірінші орынға қойылған фигура бойынша тұлғаның басым ерекше түрін, мінез-құлқын анықтауға болады.
Рольге ене білу қабілеті қалыптасады, теориялық білім мен практикалық білімді ұштастыра біледі. Көпшілік алдында сөйлеп, сөзін дайындауға үйренеді.
Практикалық түрде жұмыстанып, өмірлік жағдаяттарды рольге ене отырып шеше білуге үйренеді. Практикалық тәжірибе жинақтап, топпен жұмыстану дағдысын қалыптастырады.
Нақты дәлелдер келтіруге мүмкіндік алады.
Оқушылар өз ойларын ұсына отырып түсіндіреді немесе топтың өзге де мүшелерінің идеяларын өз қарым-қатынастарын дәйектейді.
Психологиялық ахуалды реттейді, бойларын сергітеді.
Таным процестерінің дамуы анықталады.
Тұлғаның қандай психологиялық типке жататынын анықталады.
Әдістемелермен жұмыстану дағдысы қалыптасады.
|
ІІІ. Ой толғаныс:
4. Рефлексия
|
Рефлексия парағын ұсынады
|
Рефлексия парағын толтырады
|
Жоспарланған және алынған өнімнің сипаттамаларын салыстырады және өнім сапасына сәйкес қорытынды жасайды
|
5. Қорытынды, Бағалау.
|
Жауап берген студенттерді белсенділігі бойынша бағалайды.
|
Өзіндік бағалау жүзеге асады.
|
Өздерінің және өзге студенттердің іс- әрекеттерінің күшті және әлсіз жақтарын көрсетеді;
Өз қызметіндегі қызығушылығын анықтайды.
Өз жұмыс нәтижесін бағалай алады, өзгенің пікірін ескереді.
|


title:
Жеке жұмыс.
А) «Мағыналы есте қалдыру» әдістемесі (К. Бюллер)


title: Сабақт тақырыбы: Жасөспірімдердің қарым қатынасы, таным процестерінің дамуы туралы

text:
Жасөспірімдердің қарым – қатынасы, таным процестерінің дамуы туралы.
Құзыреттілікке жеткізетін сабақтың мақсат-міндеттері: а) ақпараттық құзыреттілік:
б) коммуникативті құзыреттілік: с) проблеманы шешу құзыреттілігі:
Жасөспірімдердің қарым – қатынасы, таным процестерінің дамуы, психологиялық ерекшеліктері психикалық - әлеуметтік дамуы және тұлға ретінде қалыптасуы, мамандық таңдауы туралы логикалық операцияларды қолдана отырып ақпараттарды өңдеу, әдістемелермен жұмыстану
Жасөспірімдерге тән ерекшеліктерге сәйкес қоршаған ортадағы мінез-құлқымен танысу, ауызша және жазбаша коммуникацияның түрлі құралдарын қолдану.
Жасөспірімдердің мінез-құлықтың ерекшеліктерін ескеріп, олардың жан-жақты дамуына оң әсер ету, өз іс-әрекетінде белсенділік көрсете білу, өз қызметіне мақсат қоюға, жетістікке жетуге дайын болу, өзіндік бағалау мен қорытынды жасауға, өзінің әрекеті мен оның нәтижесін бағалауды жүзеге асыруға дайын болу.
Сабақ түрі:
Практикалық сабақ
Сабақта қолданылатын педагогикалық технологиялар:
Оқу мен жазу арқылы сыни тұрғысынан ойлауды дамыту технологиясы, таным белсенділігі деңгейіне қарай топтастырылған әдістер:
түсіндірмелі-иллюстративті, репродуктивтік, проблемалық, ішінара зерттеу, эвристикалық
Сабақтың әдісі:
Сұрақ – жауап, ойын элементтері, ішінара ізденіс, практикалық, талдау


url: http://emirsaba.org/sabat-tairibi-jasospirimderdi-arim-atinasi-tanim-procesterini.html#Құзыреттілікке_жеткізетін_сабақтың_мақсат-міндеттері:_а)_ақпараттық_құзыреттілік:___б)_коммуникативті_құзыреттілік


Мектеп талаптарына байланысты балада қандай өзгешеліктер болады?
Мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасында негізінен баланың мінезі қалыптасады. Оның негізгі белгілері мен ерекшеліктері қаланады. Ол бала кейінгі практикалық іс - әрекетте және адамдармен қарым – қатынасына әсер етеді. Заттық практикалық іс - әрекет кезінде, айқындалатын жағымды мінез белгілері ретінде, мақсатты талпынысын, еңбекке қабілеттілігін табандылығын, жауапкершілігін, адалдығын айтса болады, ал өзара жеке қарым – қатынас сферасына жататын салаларға мысал ретінде ұласу немесе қатынасу (контактность), көңіл жықпастық (покладность), мейірімділік, берілген адалдық және орындаушылықты, атқарғыштықты келтіруге болады.
Баланың мінезінің қалыптасуы ойында, үй жұмыстары мен еңбектік өзара жеке даралық қарым – қатынасында, ал мектепте білім алуынан бастап бұл іс - әрекеттерге оқу қосылады. Аталған іс - әрекеттердің бәрінің екі аспектісі бар: заттық және өзара жеке даралық.
Сәйкес келетін іс - әрекеттің заттық мазмұны ойын іс - әрекеттегі сапалар тобын қалыптастырып бекітеді. Ал өзара жеке даралық еңбекте және оқуда байқалады. Мұндай сапалар тобы балада едәуір қиындықтар тудырады. Заттық мінездің проблемасын шартты түрде “материалдық кереғарлығы„ деп атаса болады. Бұл баланың қандай да бір іске кіріседі бірақ, оның қандай да бір себептен атқарылмайтыны кезінде пайда болады. Мысалы мектепке дейінгі бола өз қолымен: құрастырғысы келсе, сурет салуда, бірдемені жасауда (слепить) сәтсіздікке ұшырады дейік. Бірақ ол қайта – қайта іске кірісіп ақырында өз дегеніне жетеді. Бұл жағдайда балада өз мінезі бар деп айтамыз. Ал басқа, бала бір сәтсіздіктен кейін – ақ жұмысты тастай салады. Мұндайда балада мінезі қалыптаспаған деп айтамыз.
Оқытуда педагогикалық қараусыз қалған балалар кездесетін болса, ондай балалар тәрбиелеуде де кездеседі. Бұл баланың мінезіне де қатысты. Педагогикалық қараусыз қалған балалармен қалай жұмыс істесе танымдық дамуы қараусыз қалған балалармен де солай жұмыс істеу керек, яғни өткен кейінгі даму сатысына қайта оралу, жіберген кемшіліктерді түзету және қалып кеткен есесін толтыру керек. Бұл әрине баланың мінезін дамытуда арнайы жұмыстар жүргізу мен ұйымдастыру қажеттілігін көрсетеді. Ол қарапайым іс - әрекеттің түрлерімен өзара жеке даралық қарым – қатынас кезінде жұмыс жүргізу деген сөз.
Мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балаларды тәрбиелеуде маңызды орын алатын іс - әрекет бұл үй жұмысына, еңбегіне баланың қатысуы. 4 – 5 жастан бастап, бала үйде ылғи да істейтін жұмыс жүктелуі тиіс және бұны норма деп қарастыру керек. Ол баланың жеке даралық дамуына зор ықпал етеді. Үй жұмысы кезінде балада мұқияттылық, жауапкершілік, еңбекқорлық және т.б. пайдалы сапалары тәрбиеленеді. Бұл тек қана ата – анасына көмектесу үшін ғана қажет емес, сонымен қатар болашақта сәтпи үйрену үшін де қажет.
Бастауыш мектеп жасындағы балалар бұл тірлікті әжептеуір өздігінен дербес орындай алуы мүмкін. Тек кейде ғана ересектерден көмек сұрауына болады. Ересек адам балаға қажет көмегін көрсетіп, болған соң, оның ары қарай ойлауына, барлық қол жетерлік тәсілдердің әрекетіне өзі жетуі керек.
Осы уақытқа дейін біз мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балаларды тәрбиелеудегі “ересек„ іс - әрекеті туралы әңгіме еттік. Енді баланың іс - әрекетіндегі ең маңыздысы ойын туралы сөз қозғайық. Бала өз уақытының көп бөлігін оқу мен еңбекке емес, ойынға бөледі, және де іс - әрекеттің ішіндегі тәрбие процесінің дамуына зор ықпал жасайтын, басқасынан еш кем түспейтін түрі болып табылады.
Мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балаларда ойын және еңбек іс - әрекет арасындағы ауысулар едәуір келісім шартты болып келеді, өйткені балада бір іс - әрекет түрі байқаусыз жайлап екінші түріне және керісінше ауысып отырады. Егер тәрбиелеуші баланың оқуында, қарым – қатынасында және еңбегінде қандай да бір жеке даралық сапаның жеткіліксіздігін аңғарса, онда ең алдымен баланың ойынын ұйымдастыруда сәйкес сапалардың пайда болуы мен қалыптасуына көңіл бөлу керек. Егер баланың оқуында, қарым – қатынасында және еңбегінде кейбір жеке даралық сапалар байқалса, онда осы сапаларды басқара отырып едәуір күрделі жағдайында жаңа сапаларды құрудың дамуын жоғарылататын ойындарды ұйымдастыруға болады.
Бастауыш мектеп жасындағы балаларда едәуір дамыған рефлекстік сезімді байқауға болады, яғни баланың дұрыс бағалауы мен түсіну қабілетінің болуы мысалы өзінің сырттай қалай көрінетінін өзінің қылығын сынау, әлеуметтік нормада адамгершілік қасиетіне жататынын, жатпайтынын аңғару, сонымен қатар ұят, намыс, адалдық т.б. өнегелі жеке даралық сапаларды түсінеді және өзінде едәуір қалыптасады.
Оқу іс - әрекетті қарым – қатынасты және өзара әрекетті болжайтын болғандықтан жеке даралық әсер: баланың жеке даралығына үлкен ықпал жасайды. Олай болса, оқу іс - әрекетінде тек қана оқыту мен үйрету ғана емес, сондай – ақ нақты бір жеке даралық сапалары: қабілеті, қызығушылығы, қажеттілігі, мінез белгілері және т.б. асып бекиді.
Достарыңызбен бөлісу: |


Тақырыбы: Кіші мектеп жасындағы балалардың психологиялық ерекшеліктері.
Пәні: Психология
Тобы: ШТ-305
Күні: 15.10.2020
Сабақттипі: теориялық.
Аты-жөні Құрманғали Бағлан
Сұрақтар мен тапсырмалар.
Кіші мектеп жасындағы балалардың психологиялық ерекшеліктері.
Кіші мектеп балалық кезеңі — бұл 7-11 жас арасындағы жеке тұлғаның әріқарай дара-психологиялық дамуы және әлеуметтік-адамгершілік сапаларының қалыптасуы процесі. Бұл кезеңге тән:
— баланың материалдық, коммуникативтік, эмоционалдық мұқтаждарын қанағаттандыруда отбасы жетекші (доминация) роль атқарады;
— әлеуметтік-танымдық қызығушылығын дамыту және қалыптастыруда мектеп жетекші рольді мектеп атқарады;
— отбасы мен мектептің басты қорғаушы қызметі сақтала отырып, балада ортаның жағымсыз ықпалына қарсы тұра алу қабілеті арта түседі. Әлеуметтік статустың өзгеруі: оқушыға айналуы. Жас және педагогикалық психологияда бастауыш мектеп жасының өзіндік орны бар. Бұл жаста оқу іс-әрекетін меңгереді, психикалық функцияның еріктілігі құрылады, рефлексия туындайды, өзін-өзі бақылауы ерекшеленеді, ал әрекет ішкі жоспарға ара-қатынаста болуды бастайды. Бастауыш мектептің оқу жұмысының әр саласына бейімделу балада бірден қалыптаспайды, оған біраз мерзім үйренуі керек. Егер мектеп жасына дейінгі балалардың негізін әрекеті ойын болып келсе, оқуға кіргеннен кейін оқу іс-әрекеті шешуші рольді атқарады. Осыған орай баланың психикалық дамуы үлкен өзгерістерге ұшырайды. Себебі: ойынға қарағанда оқу талабы бала үшін қиын. Сонымен қатар, жаңа ортаға үйреніп, мұғаліммен, құрбыларымен қарым-қатынас жасауына психологиялық көмек қажет. Бастауыш мектептің оқу жұмысының әр саласына бейімделу балада бірден қалыптаспайды. Осыған біраз мерзім үйрену керек. Сонымен қатар балалардың оқуға белсенділігі сабақтарда әр түрлі.
Қазіргі балалар психологиясының негізгі мәселелерінің бірі – бастауыш оқушыларының психикасын дамыту мәселесі. Бала психикасының дамуын зерттейтін констатациялық серияның міндеттері:
1. Проблемалы жағдайларды шешуді талап ететін тапсырмаларды жасау.
2. Оқытуға дейінгі сақталу принципінің деңгейін анықтау.
3. Көрнекті көріністің алдында заттарды бағалау мен сөздік ой-пікірлердің байланысын зерттеу.
Әр жастағы, оның ішінде бірінші сынып жасындағы баланың психологиялық ерекшеліктері бірден қалыптаспайды, керісінше, бұл ерекшеліктер баланың бұдан 18 бұрынғы дамуында жинақталып, оны өз кезегімен дамудың келесі сатысына көшуге даярлап отырады, Сондықтан бастауыш мектеп мұғалімі бастауыш сынып оқушысының ерекшеліктерін зерттей отырып, сол ерекшеліктерді мектепте дейінгі шағында қалыптасқан ерекшеліктерден бөлек алып қарамайды және бұдан былайғы даму перспиктиваларын көрмей тұра алмайды. Дамудың өзі денелердің кеңестікпен уақытта жай өзгеруі ғана емес, ол өзінің үдемелілігімен, төменнен жоғарғыға, азырақ ұйымдасқаннан неғұрлым үйымдасқанға, қарапайымнан күрделіге ауысымен көзге түсетін жаңадан кері айналмайтын үрдіс. Даму үздіксіз жүреді, ойлау, қорытынды шығару үрдістері қалыптастырады. Мектепте оқыту баланың жан-жақты дамуын қамтамсыз етеді және ол бала дамуының негізі болып табылады. Сондықтан оқыту мен дамудың арасында тығыз байланыс болады. Бұл ретте көрнекті психолог Л.С.Выготский дамудың өзекті және іргелі деп екіге бөлді. Өзекті дамуда оқушы мүғалімнің түсіндіргенін ары қарай өзі жалғастырып меңгерсе,іргелі дамуда оқушы өз бетімен білімді меңгере алмайды.
Психологтардың, педагогтардың (Н.Лейтес, А. Люблинская, Я.Пономарев, Ж.Пиаже, А.Зак. т.б.) зерттеулерінше оқушының мектептегі кезеңдерінің ішінде, әсіресе, бірінші сынып кезеңінде оқушылардың танымдық әрекеттерінің психологиялық негізі және елестету, армандау, шығармашылық ойлау және ойлау операциялары: талдау, жинақтау, жалпылау, салыстыру және т.б. қалыптасады. Сонымен қатар әрекетті бағалау, қорытынды шығару және өз пікірін айту сияқты керекті негізгі қабілеттер де көріне бастайды. Бастауыш сынып оқушыларының маңызды тағы бір ерекшелігі — оларды эмоционалдық көңіл-күйінің көтеріңкілігі. Жарқын айтылған бір ауыз сөз, көрілген фильм, оқылған кітап не әңгіме балаларды баурап алады, олардың жан сарайында жаңғырық тудырады. Бұл жастағы балалар айтқанға оп-оңай көнгіштігімен ерекшеленеді, олар ересек адамдардың, әсіресе, мұғалімнің тәрбиелеу ықпалына тез беріледі.
Бастауыш сынып оқушылары әдетте әр түрлі тапсырмаларды ұқыпты орындайды, іс үстінде зор табандылық көрсетеді. Тапсырмалар беру жүйесін қүру, оның орындалу сапасын бақылау, қол жеткен табыстары үшін балаларды мадақтап отыру жолымен танымдық әрекетті қалыптастырудың маңызы зор.
Баланың өз мінез-құлқына, өз ақыл-ой әрекетіне ие болуы осы әрекет тәсілдерін меңгеру үрдісінде өтеді. Сондықтан мүғалімнің міндеті бастауыш сынып оқушысына оқу жұмысының неғүрлым жетілген әдістерімен мұғалімді тыңдай білу, бақылау, оқулықты оқи білу, мән-мағына есте сақтау, оқылған нәрсені есте қалдыру, жатқа білу, есептерді талдап, шешу, дәптердегі оқу материалына ынта қою, тағы осылар сияқты әдістерімен қаруландыру керек.
Танымдық әрекетті қалыптастыруда баланың биологиялық, физиологиялық ерекшеліктері маңызды рөл атқарады. С.Г.Хорошавина мидың үлкен жарты шарларының функцияналдық асеметриясын ескере отырып, адамда жарты шардың біреуі жұмыс жасайды, сондықтан біреулер дәл ғылымға, келесілері бейнелік ойлауға икемді келеді деген пікірді айтады. З.И.Калмыкова адамдарды мидың сол жақ жарты шары дамыған, оң жақ жарты шары дамыған, екі жарты бірдей дамыған деп бөліп қарайды.
Мектепке барғанға дейін балалардың психологиялық даму деңгейінің жеке айырмашылықтары жоғарылайды. Балалардың бір-бірінен интелектуалдық, моральдық, персонааралық даму жағынан айырмашылықтары болады. Олар әр психодиагностикалық жағдайларға әр түрлі әрекет жасайды, бірдей нұсқауларға әр түрлі қарай бастайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақттипі: теориялық. Аты-жөні Құрманғали Бағлан Сұрақтар мен тапсырмалар


title: Сабақ уақытының 10 үлесі

text:
9. Оқу қызметін жүзеге асыру үшін негізгі нормативтік жəне негізгі құжаттарды атаңыз
жəне анықтама беріңіз
Типтік бағдарлама, жоспар , күнделік ,оқулық, оқу əдістері
14) Сабақтың құрылымын жəне оның əр кезеңіндегі əрекеттеріне сипаттама беріңіз
1. Уəж туындату, оқушыларды сабаққа ынталандыру, жаңа тақырыпты жариялау –
сабақ уақытының 10 % үлесі
2. Өткен тақырыпты бекіту (қайталау) - 20 % үлесі
3. Жаңа материалды игеру -сабақтың 50 % үлесі
4. Бағалау – сабақтың 10 % үлесі
5. Сабақты қорытындылау (дебрифинг, рефлексия) - сабақтың 10 % үлесі.
(*Дебрифинг* - сабақты қорыту, кері байланыс алу, сабақ соңы)
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақ: Қуат көзін үнемдей білеміз бе? Мектеп: "№187 жббм" кмм күні: 07/11/2022

text:
САБАҚ: Қуат көзін үнемдей білеміз бе?
|
Мектеп: “№187 ЖББМ” КММ
|
Күні: 07/11/2022
|
Мұғалімнің аты-жөні:Әмірбек Н.О.
|
СЫНЫП: 6
|
Қатысқандар:
|
Қатыспағандар:
|
Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары
|
6.1.2.1 – тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, негізгі және қосымша ақпараттарды анықтау; Назарларын шоғырландырып тыңдау;
|
Сабақ мақсаттары
|
Барлық оқушылар орындай алады:
|
Электр үнемдейтін шамдар мәтінін тыңдайды, мәтіннің мазмұнын тісінеді;
|
Оқушылардың көпшілігі орындай алады:
|
Мәтіннің мазмұны бойынша негізігі және қосымша ақпараттарды анықтайды;
|
Кейбір оқушылар орындай алады:
|
Назарларын шоғырландырып тыңдайды, мәтіннен тірек сөздерді, жаңа сөздерді меңгереді;
|
Сабақтың критерийі
| |
Тілдік мақсат
|
Оқушылар орындай алады:
Жаңа сөздермен сөз тіркестерді құрастыра алады,сұрақтарға жауап бере алады
|
Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:
|
тұтыну, пайдалану, үнемдеу, шамдар.
Электр, энергия, қуат.
|
Диалог құруға / шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер:
|
Талқылауға арналған сұрақтар:
|
Біз қуат көздерінен не аламыз?
|
Не себепті …. деп ойлайсыз?
|
Не себепті қуат көздерін үнемдеу керек?
|
ишара:
|
|
Құндылықтарға баулу:
|
Электр энергиясын үнемді қолдана білу; ЭКСПО – 2017 көрмесі.
|
Пәнаралық байланыс:
|
Жаратылыстану, физика
|
Алдыңғы оқу:
|
Оқушылар электр энергиясымен таныс, қуат көздерін үнемдеп пайдалану керек екенін біледі.
|
Жоспар
|
Жоспарланған уақыт
|
Жоспарланған жаттығу түрлері
|
Ресурстар
|
Басы
|
Ұйымдастыру кезеңі. Амандасу.
Топқа бөлу. (Кофе араластырғыш тәсілі бойынша топқа бөлу)
Сөздікпен жұмыс:
|
|
Ортасы
|
1 – тапсырма. Ақпаратты тыңдаңдар.Мәтіннің мазмұнын түсініңдер.
Бүгінде электр үнемдейтін шамдар көп кездеседі.Қарапайым шамдардың орнына энергия үнемдеуші шамдарды қолданған жөн.Өйткені энергия үнемдеуші шамдар қарапайым шамдарға қарағанда электр қуатын 5-6 есеге аз тұтынып, бірдей жарық береді.Сонымен қатар энергия үнемдеуші шамдардың пайдалану мерзімі қарапайым шамдармен салыстырғанда сегіз есеге артық.Энергия үнемдеуші шамдар электр қуатын 80 пайызға жуық үнемдейді.
2 – тапсырма. Сұраққа жауап беріңдер.ойларыңды өзара толықтырыңдар.
Қуат көзі дегеніміз не?
Оны қайдан аламыз?
|


3 –тапсырма. Жауап жазып, онымен алмастыруға арналған қима – қағаздар (тәсіл)
Сөйлемдерді аяқтаңдар:
1)Қарапайым шамдардың орнына ... қолданған жөн.
2)Энергия үнемдеуші шамдар электр қуатын ... үнемдейді.
|
|
Соңы
|
Ой толғаныс (рефлексия)
Білемін Білгім келеді Білді
|
|
Дескриптор
|
Ақпаратты тыңдайды;
Мәтіннің мазмұнын түсініп, сұрақтарға жауап береді;
Мәтін бойынша өз ой- тұжырымдарын келтіре алады;
|
|
Бағалау
|
Оқушылар тарапынан: Бас бармақ әдісі
Мұғалім тарапынан: Мадақтау:
Тамаша!Жарайсың!
|
|
Қосымша ақпарат
|
Саралау – оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз?
|
Бағалау – оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
|
Пәнаралық байланыс –Денсаулық және қауіпсіздік, АКТ-мен байланыс. Құндылықтармен байланыс (тәрбие элементі).
|
Жеклеген тапсырмалар беру арқылы;
|
Мадақтау арқылы:
Тамаша! Жарайсың!
Керемет!
|
Индустрияландыру мен инновация негізінде экономикалық өсу
|
Рефлексия
Сабақтың мақсаты мен оқу міндеттері орындалды ма?
Бүгін оқушылар не үйренді?
Сабақ қалай өтті, қандай деңгейде өтті?
Жоспарланған саралау жақсы іске асты ма? (тапсырмалар сәйкес болды ма?)
Уақытты қалай пайдаландым?
Жоспарыма қандай өзгеріс енгіздім және неге?
|
|
|
|


title: Қорытынды бағалау - Сабақ: Қуат көзін үнемдей білеміз бе? Мектеп: "№187 жббм" кмм күні: 07/11/2022

text:
Қорытынды бағалау
Ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)
1:
2:
Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1:
2:
Осы сабақтың барысында барлық сынып немесе жекелеген оқушылар жөнінде келесі сабағыма қажет болуы мүмкін қандай ақпарат білдім?
1:
2:
|


22. Тексеру нүктесінің митоздың метафаза циклдың тоқтау себебі? Бөліну ұршығының дұрыс қалыптаспауы 23.Бір хроматидтік хромосомалардың ажырауын қамтамасыз етеді? Анафазаны реттеуші фактор арф 24. Төменде көрсетілген комплекстердің қайсысы митоздық цикл бастауға қолайлы ? Циклин D –Cdk4,6 25. Белгілі бір белоктардағы аминқышқылдары туралы ақпарат транскрипция нәтижесінде....?
Бір аминқышқылын 26. Дәрігерге 46 жастағы науқас М үнемі аз мөлшерде қақырықтың бөлінуімен құрғақ жөттелдің ....? Сомалық 27. Эукариоттар гендері экспрессиясының посттрансляциялық деңгейдегі реттелуін бақылайтын факторлар? Фолдаза 28. Гендер активтілігінің транскрипциялық деңгейінде синтезделеді ? Ақуыз 29. Пигменттік ксеродерма ауруымен ауыратындардың терілері күн сәулесіне .... ? Нуклеза 30. ДНҚ молекуласында тиминдік димерлердің түзілуіне алып келеді ? Ультракүлгін сәулелер 31. Төменде келтірілген гендік аурулардың қайсысы репарация жүйесінің ақаулықтарымен байланысты ? Пигменттік ксеродерма 32. 3 жасар ер бала күн сәулесіне айқын сезімталдық және терісінде көптеген ....? Репарация 33. ДНҚ –да зақымдалулар көп болғанда жасуша эксцизиялық репарация арқылы оларды
толығымен жөндеп үлгермейді...? SOS
1.ДНҚ репликациясы нәтижесінде комплементарлық пртнцип сақталмай жұптаспаған негіздер орналасуы мүмкін.Жұптаспаған негіздер тек жаңа тізбекті ғана қамтиды.....
-Метилаза
2.Жедел лейкозбен ауыратын науқаста сүйек кемігін биопсиясын иммуноцитохимиялық зерттеуде ДНҚ фрагментациясы апоптозға тән белгілері бар жасушалардың саны көп мөлшерде кездесті.Апоптозда....
-Эндонуклеаза
3.Төменде келтірілген гендік аурулардың қайсысы репарация жүйесінің ақаулықтарымен байланысты
-пигменттік ксеродерма
4.Қатерлі ісік жасушалары жасушааралық байланысқа жауап беретін,беткейлік ақуыздардың байланысты жоғалтып,негізгі ісіктен бөлініп,қан тамырларына еніп және оның....
-метастаз беру
5.Геннен синтезделеді
-бір полипептитік тізбек
6.Дәрігерге 46жастағы науқас М үнемі аз мөлшерде қақырықтың бөлінуімен құрғақ жөтелдің ,бас айналуының әлсіздіктің....Ісіктің пайда болуының себебі нақты қандай мутация болуы мүмкін
-сомалық
7.Ядролық ақуыз-апоптоздың реттеуші немесе транскрипциялық факторы ДНҚ зақымданулары баржасушаның бөліну үрдісін тоқтатып,апоптозды іске қосады.Қандай ақуыз....
-р53
8.Митоздық циклдің қай кезеңінде D-Cdk4.6 комплексі белсенді?
-Пресинтетикалық
9.Апоптоз үрдісіндегі ультракүлгін сәулесінің әсерінен болатын ДНҚ зақымдануларды танитын фермент қандай?
-казеинкиназа
10.а-РНҚ жаңадан байланысқан пептидилі бар –РНҚ-мен бірге солға бір кодонға жылжып отырады.Бұл кезең аталады
-трансляция
11.Гендік мутациялар қандай ауруға алып келеді
-фенилкетанурия
11.Промотор қандай қандай қызмет атқарады.
-РНҚ –полимеразамен байланысады
12.ATGCGA ATACGA Гендік мутация типін анықтаңыз
-транзиция
13.Постранскрипциялық деңгейдегі про-а-РНҚ-ға тән
-экзондардың әр түрлі ретпен және әртүрлі комбинацияланып тігілуі
14.Гендер активтілігінің транскрипциялық деңгейінде синтезделеді
-ақуыз
15.ЦАГ триплетінің қайталанулары экспанциясы гентингтон ауруына алып келеді.Бұл мутацияның қандай типі?
-динамикалық
16.ДНҚ репликациясы нәтижесінде комплементарлық принцип сақталмай жұптаспаған негіздер орналасуы мүмкін.Жұптаспаған негіздер....Мисмэтч-репарациясы кезінде жаңа тізбекті танитын фермент?
-метилаза
17.Эукарито генінің активтілігінің реттелу деңгейлері
-транскрипциялық
18.Эукариот гендері экспрессиясының посттранскрипциялық деңгейдегі реттелуінің бұзылуы,қандай аномальдық заттардың түзілуіне әкеледі
-ақуыздардың
19.Химиялық мутагендер ДНҚ молекуласының химиялық құрамын өзгертеді;аденинді тиминге,гуанинді цитозинге алмастырады.Бұл қандай мутация.
-Трансверсия
20.Эукариоттар гендері экспрессиясының посттрансляциялық деңгейдегі реттелуін бақылайтын факторлар;
-фолдаза
21.ДНҚ молекуласының тиминдік димерлердің түзілуіне алып келеді
-ултьтракүлгін сәулелер
22.Темекі түтінінің құрамындағы химиялық элементтер ДНҚ молекуласының химиялық құрамын өзгертеді:аденинді тиминге немесе гуанинді цитозинге алмастырады.Бұл қандай мутация
-трансверсия
23.Эукариоттағы гендер экспрессиясының реттелу типтері
-қайтымды
24.ДНҚ-да зақымданулар көп болғанда жасуша эксцизиялық репарация арқылы оларды толығымен жөндеп үлгермейді.....
-рекомбинативтік
25.ГАЦ триплетінің қайталанулары экспанциясы гентингтон ауруына алып келеді.Бұл қандай мутация типі?
-дингамикалық
26.Бұл репарация жүйесі ДНҚ молекуласында зақымданулар көп болып,жасуша тіршілігіне қауіп төнгендеи қосылады
-SOS
27.Зертханалық жағдайларда сайленсерлерді зерттеу үшін эксперимент жүргізілді.Эукариттоағы сайленсер генінің гендер белсенділігінің рөлі
-транскрипция жылдамдығын төмендетеді
28.Рентгенмен жұмыс жасайтын дәрігерлерде қанның,сүт безінің,қалқанша безінің және терінің қатерлі ісігінің даму қаупі болады.Қандай фактор туралы сөз болды?
-канцерогендік
29.Қандай репарация типіне жаңа синтезделген өзгеістердің жөнделуі,ал бастапқы тізбектегі зақымданулардың сақталып қалуы тән
-қараңғылық
30.3-жасар ер бала күн сәулесіне айқын сезімталдық және терісінде көптеген дақтардың пайда болуына бавйланысты.....
-репарация
31.Төменде келтірілген комплекстердің қайсысы митоздық цикл бастауға қолайлы
-Циклин D-Cdk4.6
32.Белгілі бір белоктардағы аминқышқылдары туралы ақпарат транскрипция нәтижесінде ДНҚ молекуласынан а-РНҚ-ға триплеттер түрінде көшіріледі.Бір триплет кодтайды
-бір аминқышқылды
33.ДНҚ-ны құрайтын пиримидиндік негіздер
-цитозин мен тимин
34.БЛум синдромы-бұл жоғары фотосезімталдық және репарацияның бұзылуымен сипатталатын ауру......
-пострепликативтік
35.Рактың көпшілік формасында гендік мутация нәтижесінде репликация қателігінен пайда болған жұптаспаған негіздердің репарациясы дұрыс жүрмейді....
-тоқ ішектің
36.SOS репапциясының ерекшкелігі
-мутацияның көзі болуы мүмкін
37.Тексеру нүктесінің митоздың метафазада циклдың тоқтау себебі
-бөліну ұршығының дұрыс қалыптаспауы
38.Төменде келтірілген қайсы ісік қатерлі емес болады
-меланома
39.Ер адам А 54 жаста 25жыл бойы темекі шегеді,бояу шығаратын салада 10жыл жұмыс істеп.....
-химиялық факторлар
40.Сплайсинг үдерісінің өзгеруі қай деңгейдегі реттелуге мысал бола алады
-посттранскрипциялық
41.Қазіргі уақытта тегіс бұлшықет жасушалар тамырларының қабырғаларының тотықтырғыштармен тотығуы,атеросклероздың дамуына ықпал етеді....
-Некроз
42.Бір хроматидтік хромосомалардың ажырауын қамтамасыз етеді
-анафазаны реттеуші фактор(АРФ)
43.Гендер активтілігінің транскрипциялық деңгейінде синтездедеді
-ақуыз


2-бөлім 1. Транскрипция жылдамдығын жоғарылататын нуклеотидтер қатары +энхансер 2. Гендер арасын бөліп тұратын ақпаратсыз бөлігі +спейсер 3. Бір полипептидтік тізбектің синтезіне жауап беретін геннің бөлігі +цистрон 4. Промотор, оператор, аттенуаторы бар және олар транскрипцияланбайтын геннің бөлігі +реттеуші 5. ДНҚ молекуласындағы реттеуші қатарлар +сайлансер, энхансер, промотр, оператор, аттенуатор 6. Реттеуші ақуызбен байланысатын геннің бөлігі +экзон_мен_интрон,_терминатор_8._Прокариоттар_гендері_сипатталады'>+оператор 7. Эукариот генінің кодтаушы бөлігіне кіреді: +экзон мен интрон, терминатор 8. Прокариоттар гендері сипатталады: +кодтаушы, реттеуші, полицистрон 9. Транскрипция жылдамдығын төмендететін нуклеотидтер қатары +сайленсер 10. Геннің кодтаушы бөлігіндегі ақпаратты бөлігі +экзон 11. Транскрипцияны аяқтау үшін қажет геннің бөлігі +терминатор 12. Транскрипция кезінде нуклеотидтік қатарлар жүйесі РНҚ – полимеразамен байланысады. Олар структуралық гендердің алдында орналасады. Осы реттеуші қатарды анықтаңыз? +промотор 13. Транскрипция басталатын нүктеден жоғары, сол жағында, промотордан 100-200 жұп, кейде мың жұпқа дейінгі арақашықтықта орналасады, реттеуші қатарда транскрипция жылдамдығын арттырады. Осы реттеуші қатарды анықтаңыз? +энхансер 14. Олар да өздері бақылайтын геннен едәуір алыс орналасқан және транскрипция жылдамдығын төмендететін нуклеотидтік қатарлардың арнайы жүйесін анықтаңыз? +сайленсер 15. РНҚ-полимеразамен байланысатын және 7жұп нуклеотидке (ТАТААТГ) сәйкес келетін арнайы нуклеотидтік қатарлар жүйесі. Геннің бөлігін анықтаңыз? +Принов-боксы-10, промотр ТАТА-бокс 16. Прокариоттарда полипептидтік тізбектердің синтезделуі санын анықтау үшін ақпаратты болатын геннің бөлігі +цистрон 17. Адам жасушасында транскрипция процесі жүріп жатыр. РНК-полимеразаға тәуелді ДНК бойымен жылжитын фермент белгілі бір нуклеотидтер тізбегіне жеткенде транскрипция процесі тоқтады. Осы ДНК бөлігі қалай аталады?


+Терминатор
18. Полипептидтік тізбегінде аминқышқылдарының қатарлары анықталды. Бұл нуклеотидтердің орналасуы ДНК-ның мына бөлігіне сәйкес келеді:
+Кодтаушы
19. Эукариот гендерінің құрылымдық бөлігі мағыналы және мағынасыз учаскелерден тұратыны белгілі. Полипептидтік тізбектегі аминқышқылдарының реті жайында ақпарат бермейтін геннің бөлігі қалай аталады?
+интрон
20. Эукариот гендерінің құрылымдық бөлігі мағыналы және мағынасыз учаскелерден тұратыны белгілі. Полипептидтік тізбектегі аминқышқылдарының реті жайында ақпарат беретін геннің бөлігі қалай аталады?
+экзон
21. Тірі ағзалардағы тұқым қуалау ақпаратының тасмалдануының типтері
+арнайы
1) РНК-РНК (РНК репликация)
2) РНК-ДНК (кери транскрипция)
3) ДНК-БЕЛОК (ДНК трансляция),
жалпы
1) ДНК-ДНК репликация
2)ДНК-а-РНК транскрипция
3)А-РНК-белок трансляция
22. Репликация анықтамасы
+ДНҚ екі еселенеді
23. Тұқым қуалау ақпаратының тасмалдануының берілу типі: ДНК-аРНК-акуыз
24. ДНҚ-полимераза қандай үдеріске қатысады?
+репликация: жаңа тізбек синтездеу
25. Крик постулаты анықтайды
+ Биологиялық жүйедегі тұқым қуалау ақпаратының берілу типтері мен бағытын анықтайды
26. ДНҚ ілісуші тізбегінің синтезінің лидерлік тізбектің синтезделуінен ерекшелігі
+үзік үзік оказаки фрагменттерынен туралы, лигаза
5-3 бағытында қозғалады
РНК қозғышы яғни РНК праймерлер бос орындарды толықтырады
27. Табиғаттағы тұқым қуалау ақпараттың тасмалдану түрі
+1) Репликация
2) Транскрипция
3) Трансляция
ЖАЛПЫ; АРНАЙЫ
ДНК -аРНК-ақуыз
28. Репликация үдерісін тән генетикалық ақпараттың тасмалдануының типін көрсетіңіз
Достарыңызбен бөлісу: |


title: +жалпы ДНК-ДНК - Сабақ Вектор дегеніміз не: генді бөлек клеткаға тасымалдай алатын құрылым

text:
+жалпы ДНК-ДНК 29. Әрбір бастапқы ДНҚ тізбегінің жаңа түзілетін ДНҚ тізбегіне матрица болатын ұстанымы +Жартылай консервативті 30. Репликацияның бір мезгілде ДНҚ ның бірнеше жерден басталу ұстанымы +Үзілмелігі 31. Жаңа ДНҚ тізбегінің 5'- тан 3' бағытына қарай синтезделу ұстанымы +униполярлы 32. ДНҚ тізбегінің босаңсытуын (деспиралдануын) қамтамасыз ететін фермент +топоизомераза
33. Репликацияның аяқталуын көрсететін фермент++лигаза 34. Репликациялық айырдың тұрақтылығын қамтамасыз ететін фермент++SSB белоктар 35. ДНҚ-ның жаңа тізбегінің синтезделуін бастайтын фермент++ДНК полимераза, хеликаза, пролимаза 36. Репликациялық айырдың пайда болуын қамтамасыз ететін фермент++геликаза, топоизомераза, SSB сутектік байланыс 37.ДНК тізбегін бөлетін фермент қандай нөмермен белгіленгенін анықтаңыз және қалай аталады?++9(геликаза)
38. Репликативті айырды тұрақтандыратын фермент қандай нөмермен белгіленгенін анықтаңыз және қалай аталады? ++10(SSB белоктар)
39. Аденин 600 000 , ал гуанин— 2 400 000 тең болғанда, ДНҚ молекулаларының репликациясына қанша және қандай бос нуклеотидтерді қажет етеді?++гуанин-2 400 000,аденин-600 000 40. Адамның бір сомалық жасушасының 46 хромасомадағы ДНҚ молекуласының барлық массасы 9⋅10−9мг. Репликациядан кейін ДНҚ моллекуласының массасы неге тең болады? ++18⋅10−9 41.Теломер құрлысы нені сипаттайды?++көп қайталанатын нуклеотидтен 42. Хромосомалар ұштарын ұзартатын фермент++теломераза 43. Теломераза активті++бағаналы, жыныс, ісік жасушаларында 44. Жаңа ДНҚ молекуласының ұштарының репликацияланбай қалу мәселесі байқалады++Адамда, эукариоттарда, сызықты ДНҚда