title: 20 - Сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық ТӘжірибелік сабақтарына

text:
20
21 22 23
231
2 2
Р0 1: 0! 1!
1
2! 3! 3!(3 2) 3
0,128,
Қызмет көрсетпеу ықтималдылығы:
232
Ротк Рnm 0.128 3!32 0.075 .
Қызмет көрсету ықтималдылығы:
Робс 1 0,075 0,925 .
Себебі Робс
0,925 P*
0,97, m = 3 үшін аналогты есептерді жұргіземіз, сонда аламыз
обс
Р0 0,122 ,
Ротк 0,048 ,
Робс 0,952 .
Себебі Робс
0,952 P*
0,97, m = 4 қабылдаймыз.
обс
Осы жағдай үшін
Р0 = 0,12, Ротк = 0,028, Робс = 0,972,
0,972>0,97, қосалқы бөлмелердiң сыйымдылығын m = 4 дейін өсіру қажет.
Берілген қызмет көрсету ықтималдылығына жету үшін бөлшектеп өлшеушiлердiң санын көбейтуге болады, ол үшін n = 4, 5 кзектесіп СМО есептеулерді жүргізуге болады.
СМО басқа қалған параметрлерін есептелген жағдайлар үшін Р0 = 0,12, Ротк = 0,028, Робс = 0,972 кездегі табамыз.
Абсолюттік өткiзу қабiлетi:
A 0,972 6 5,832 авт./күн.
Бос емес каналдардың (бөлшектеп өлшеушiлердің) орташа мәні:
n3 5,832/ 3 1,944.
Кезектегі өтініштердің орташа мәні:
Lоч
24
3 3!
1 (2 / 3)4 (4 1 4 2 / 3)
(1 2 / 3)2
0,12 0,548..
Қызмет көрсетуді күту орташа уақыты:
tоч 0,548 0,09 дн.
6
Дүкендегі машиналардың орташа мәні:
z 0,548 1,944 2,492авт.
Машиналардың дүкенде болудың орташа мәні:
tсмо 2,492 0,415 дн.
6
Жауап. Дүкендегі қосалқы бөлмелердiң сыйымдылығы 4 машина (m = 4) алып келген тауарларды сиыдыру керек және тауарларды толық өндеу ықтималдылығы Pобс= 0,972 тең болады.
Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылау түрлері (тестілеу, жағдайылық есептерді шешу және т.б.): Бақылау сұрақтарына және атқарылған жұмыс бойынша орындалған есеп бойынша ауызша сұрау.
Әдебиет:
негізгі:
Бралиева Н.Б., Байбулекова Л.А., Тилегенов А.И. Основы информационного менеджмента. - Учебное пособие. Алматы: Экономика, 1998г.
Годин В.В. Управление информационными ресурсами. М.: Инфра - М, 1999г.
Информационные системы в экономике. - Учебное пособие под ред. Дика В.В. - М.: Финансы и статистика 1996г.
қосымша:
Введение в информационный бизнес. под ред. В.П. Тихомирова и А.В. Хорошилова. – М.: Финансы и статистика, 1996.
Костров, А.В. Основы информационного менеджмента: Учебное пособие. – М.: Финансы и статистика, 2001.
Введение в информационный бизнес/Под ред. В.П. Тихомирова и А.В. Хорошилова. – М.: Финансы и статистика, 2000.
Цисарь И.Ф., Нейман В.Г. Компьютерное моделирование экономики. - М.: Диалог - МИФИ, 2002. - 304 с.
Карлберг К. Бизнес - анализ с помощью Excel. - М.: Вильямс, 2001г.
Бақылау (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.):
Тапсырма:
Жасайтын өтiнiштердiң ағыны қарапайым болып табылған жорамалда келесi мiндеттер шешiлсiн.
Бiр өтiнiштi қызмет көрсету ұзақтығы көрнектi заң бойынша үлестiрiлген.
Қала әкімшілігінің кезекшiсінде бес телефон болады. Телефон қоңыраулары бір сағат ішінде 90 өтiнiштер қарқындылықпен түседі, әңгiмелердiң орташа ұзақтығы 2 минут құрайды.
Әкім кезекшiсінде көрсеткiштерi СМО объект ретінде анықталсын.
Дүкен жанындағы автокөлiк тұрақтыда бiр автокөлiк арналған 3 бос орын бар. Автокөлiктер бір сағат ішінде 20 автокөлiк қарқындылықпен тұраққа келеді. Тұрақта автокөлiктердiң болу ұзақтығы орташа 15 минут құрайды. Жүргiншi жерде тұрақ рұқсат етiлмейдi.
Тұрақта автокөлiктерден бос орындардың орташа саның және тұрақтыға келген автокөлiк бос орынның табылмайтын ықтималдылығын анықтау қажет.
Кәсiпорынның АТСы бiр уақытта 5тен аспайтын сөйлесулерді қамтамасыз етеді. Әңгiмелердiң орташа ұзақтығы 1 минут құрайды. Станцияға орташа бір секунд ішінде 10 телефон шақырулар жасалынады.
АТС сипаттамаларын СМО объекті ретiнде анықтау.
Жүк өзеннiң портына бір тәулікте орташа 6 жүк кемелер келеді. Портта 3 кран болады, әрқайсы орташа сегіз сағат ішінде 1 жүк кемеге қызмет көрсетеді. Крандар тәулiк бойы жұмыс iстейді.
Порт жұмыс мiнездемесiн СМО объект ретінде анықтаңыз және оның жұмысының жақсарту бойынша қажеттi нұсқауларды беріңіз.
Ауылдағы «Жедел жәрдем» қызметте 3 диспетчер тәулiк бойы кезекте болады, олар 3 телефон аппарата қызмет көрсетеді. Егер диспетчерлер бос емес кезде науқасқа дәрiгердiң шақыруына өтiнiш жасалынса, онда абонент қабылданбайды. Өтініштердің ағыны минутына 4 шақыруды құрайды. Өтiнiш орташа 1,5 минут рәсiмделедi.
«Жедел жәрдем» қызмет жұмысының негiзгi көрсеткiштерiн СМО объект ретінде анықтаңыз және кемiнде 90% қоңырау шалуларды қанағаттандыру үшін қанша телефон аппараттары қажет екенің есептеңіз.
Шаштараз салонында 4 шебер бар. Келушiлердi кiрiс ағыны бір сағат ішінде 5 адам қарқындылықпен жүреді. Бiр клиентке қызмет көрсету орташа уақыт 40 минут құрайды. Қызмет көрсетуге кезектiң орташа ұзындығын анықтаңыз, кезекті шексiз деп санаңыз.
Жанармайды беру станцияда жанармайды құятын 2 колонка орнатылған. Станцияның жанында құюды күтіп тұрған 2 автомашинағы алаң табылады. Станцияға орташа 3 минутта бiр машина келедi. Бiр машинаға қызмет көрсетiлу уақыты орташа 2 минут құрайды.
Жанармай құятын станцияның жұмыс мiнездемесiн СМО объект ретінде анықтаңыз.
вокзалда тұрмыстық қызмет шеберханасында үш шебер жұмыс iстейдi. Егер клиент шеберханаға шеберлер бос емес кезде кiрсе, онда ол шеберханадан қызмет көрсетуді күтпей кетедi. Бір сағат ішінде шеберханаға келетін клиенттердің саны орташа 20 тең. Клиентке қызмет көрсетуге шебер орташа 6 минут уақытын жұмсайды.
Бір сағат ішінде шеберханада қызмет алатын клиенттердің қабылданбау ықтималдылығын, клиентке қызмет көрсету ықтималдылығын және олардың орташа саны мен орташа бос емес шеберлердің саның анықтаңыз.
Ауылдың АТСы бiр уақытта 5тен аспайтын сөйлесулерді қамтамасыз етеді. Сөйлесулердің уақыты орташа 3 минут құрайды. Станцияға шақырулар орташа 2 минут сайын жасалынады. АТС абсолюттiк өткiзу қабiлетiн, бос емес арналардың орташа мәнің және өтініш қабылданбайтының ықтималдылығын анықтаңыз.
Жанармай құятын станцияларда 3 колонка бар. Станция жанындағы алаңда құюды күтiп тұрған бір ғана машина сияды, егер ол алаң бос емес болса, онда станцияға келген кезектi машина кезекке тұрмай көрші станцияға өтеді. Станцияға машиналар орташа 2 минут сайын келеді. Бiр машинаға қызмет көрсету орташа 2,5 минут құрайды.
Машинаның қабылданбау ықтималдылығын, станцияның абсолюттiк өткiзу қабiлетiн, құюды күтіп тұрған машиналардың орташа санын, кезектегі машинаның құюды күтудің орташа уақытын анықтаңыз.
Шағын дүкенде сатып алушыларға екi дүкеншi қызмет көрсетедi. Бiр сатып алушыға
қызмет көрсетудің орташа уақыты 4 минут. Сатып алушылардың ағынның қарқындылығы 3 адам минутына. Дүкеннiң сыйымдылығы мынандай: кезекте бiр уақытта 5тен аспайтын адамдар бола алады. Сатып алушы толып кеткен дүкенге (кезекте 5 адам тұр) келсе, онда ол сыртта күтпей кетіп қалады.
Дүкенге келген сатып алушы дүкенде қызмет көрсетiлмей шығып кету ықтималдылығын анықтағыз.
Қала сыртындағы темiр жол станциясында екi терезелi касса қызмет көрсетедi. Демалыс күндерi тұрғындар темiр жолымен белсендi пайдаланады, сонда жолаушылар ағынның қарқындылығы 0, 9 адам/минутына құрайды. Кассир бiр жолаушыға орташа 2 минут қызмет көрсетеді.
Кассадағы жолаушылардың орташа санын және жолаушылардың билет алуға кеткен орташа уақытын анықтаңыз.
Нұсқаның өз нөмiрiн анықтаңыз. Excel, Mathcad және Delphi қолданып есептерді шешіңіз, қорытынды жасаңыз.
Достарыңызбен бөлісу: |


Тақырыбы: Фармацевтика өнеркәсібінің санитарлы- техникалық нормативтері
Мақсаты: Практикалық тапсырмаларды шешуде студенттердің өзіндік шығармашылық еңбектену дағдысын қалыптастыру.
Оқыту міндеттері:
студентбілукерек:
Микроклимат
Еңбек негізгі құралдар
студент істей білуі тиіс:
санитарлы- техникалық нормативтер
Өндірістік ғимараттар мен үймереттерге қойылатын талаптар
Тақырыптың негізгі сұрақтары:
негізгібілімбойынша:
Өндірістің классификациялары
-Өндірістің спецификалық ерекшеліктері
Пәннің соңғы ОН қол жәткізудіңнегізгі формалары / әдістері/ технологиялары: Шағын топтардағы жұмыс.
Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылау түрлері (тестілеу,
жағдайылықесептердішешужәнет.б.): Ауызша сұрау
Әдебиет:
негізгі: Косинцев В.И., Михайличенко А.И. Основы проектирования химических производств. М.: ИКЦ
«Академкнига», 2005г.-332с.
Дытнерский Ю.И. Основные процессы и аппараты химической технологии. М.: ВШ., 1991 г.- 408с.
Альперт Л.З. Основы проектирования химических установок. – М.: ВШ., 1976.-272с.4
Беркман Б.Е. Основы технологического проектирования. - М.: Химия, 1970.-320с.5
Бесков С.Д. Технохимические расчеты. - М.: Химия, 1966.-288с.
қосымша:
Брайнес Я.М. Введение в теорию и расчеты химических и нефтехимических реакторов.- 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Химия, 1976.-232с.
Валы и оси. Конструирование и расчет/ Сервисен С.В., Громан М.Б., Когаев В.П., Шнейдерович Р.М. - М.: Машиностроение, 1979.-320с.
Викторов М.М. Методы вычисления физико-химических величин и прикладные расчеты. - Л.: Химия, 1977.-360с.
Кузнецов И., Троицкая Т.М. Защита воздушного бассейна от загрезнения вредными веществами химическихпредприятий. - М.: Химия, 1979.-340с.
Бақылау (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.) 1.Өндірістік ғимараттар мен үймереттерге қойылатын талаптар? 2.Фармацевтика ғимараттарына қойылатын талаптар?


title: базалық білім бойынша - Сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық ТӘжірибелік сабақтарына

text:
Операциондық жүйелердің және желілердің негіздері.
Файылдық жүйелер.
Графика және интернет.
тақырып бойынша:
Микропроцессордың архитектурасы.
Мини ЭЕМ құрылымы.
ДК жүйелік блок.
ДК бағдарламалық қамтамасыз ету.
Пәннің соңғы ОН қол жәткізудіңнегізгі формалары / әдістері/ технологиялары:Практикалық жұмыс. Шағын топтардағы жұмыс.
СТУДЕНТТЕРДІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСЫ.
Зерттеу компьютерінде жұмыс істеу үшін AIDA64 немесе Everest нақты нұсқасын орнату керек.
Бағдарламаны әкімшілік құқықтарымен іске қосыңыз.
компьютертуралыжалпыақпаратпентанысу
Ол үшін "Компьютер" ашылмалы тізіміндегі сол жақ мәзірде "жалпы ақпарат" тармағын таңдаңыз, содан кейін оң жақ терезеде келесі компьютердің негізгі параметрлерінің тізімі пайда болады. Көшіріп алу:
компьютердің түрі;
операциялық жүйенің түрі;
компьютердің аты;
пайдаланушының аты;
орталық процессордың түрі;
жүйелік платаның түрі;
жүйелік плата чипсеттің түрі;
жедел жадтың түрі және саны;
бейнеадаптердің түрі;
монитор түрі;
дискалық тасымалдаушының көлемі және түрі;
зерттелетін ДК бар басқа енгізу – шығару құрылғыларын ата.
Қорытынды жасаңыз және ОЖ Windows ортада осы функцияларды ұсынатын бұйрықтарды жазып
алыңыз.
Зерттелетінкомпьютердіңорталықпроцессорментанысу
Бұл үшін мәзірдің сол жағында ашылған тізбекте "Системная плата" келесі пункті "ЦП" таңдау
қажет, кейнен оң жақтағы терезеде зерттелетін компьютердің орталық процессордың (ОП) негізгі
параметрлердің тізімі шығады:
ОП түрі (тип ЦП);
процессордың аты (название процессора (псевдоним) ЦП);
ядролардың саны (количество ядер);
степпинг ЦП;
нұсқаулардың жиынтығы (наборы инструкций);
бастапқы жиілік (исходная частота);
ОП кэш жадтың сипаттамалары мен көлемі (размер и характеристики кэш-памяти ЦП);
ОП физикалық параметрлері (физические параметры ЦП).
Процессордың реалды жиілігі туралы ақпаратты алу үшін "Компьютер" тізімде "Разгон" пунктті таңдап алу қажет. Бұл пунктте реалды масштаб уақытта процессордың ағымды жиілігі көрсетіледі. Бастапқы мен ағымдағы жиіліктердің мәндерін салыстыр, нәтижелерін шығар.
ДКаналықтақтасыментанысу
Бұл үшін мәзірдің сол жағында ашылған тізбекте "Системная плата" келесі пункті " Системная плата " таңдау қажет, кейнен оң жақтағы терезеде зерттелетін компьютердің аналық тақтаның негізгі параметрлердің тізімі шығады. Көшіріп алыңыз:
аналық тақтаның және жасаушы фирманың атауы;
жүйелік шиналардың қасиеттері (FSB, HT, QPB);
жад шинасының қасиеттері;
чипсет атауы;
жүйелік тақта туралы физикалық ақпарат.
Жеделжадтыңмодульдерініңқасиеттеріментанысу
Бұл үшін мәзірдің сол жағында ашылған тізбекте "Системная плата" келесі пункті " SPD " таңдау қажет. Әртүрлі жиіліктер үшін жедел жадтың модульдерінің қасиеттерін, жадтың негізгі таймингилерін көшіріп алыңыз. Егер жадтың әртүрлі модульдері орнатылса, онда параметрлерді әрқайсына жазып алу қажет. Қорытынды жасаңыз.
қажет.
Аналықтақтаңыңчипсетіментанысу
Бұл үшін мәзірдің сол жағында ашылған тізбекте "Системная плата" келесі пункті " Чипсет " таңдау
Чипсеттің "северный мост" қасиеттерімен танысу. Бұл үшін мәзірдің жоғарғы жағында " северный мост " пункті таңдап алу қажет. "Северный мост"-қа енгізілген контролерлерді атап шығыңыз. Көшіріп алыңыз:
жадтың негізгі таймингилер (CR, tRAS, tRP, tRCD, CL, tREF).
Алдындағы пункте алынған жедел жадтың сипаттамаларын салыстырыңыз. Қорытынды жасаңыз.
Чипсеттің " южны й мост" қасиеттерімен танысу.
Бұл үшін мәзірдің жоғарғы жағында " южный мост " пункті таңдап алу қажет. "Южный мост"-қа енгізілген құрылғыларды атап шығыңыз. Қорытынды жасаңыз.
Дербескомпьютердіңтұрақтыестесақтауқұрылғыныңдеректердісақтаужүйесіментанысу
Бұл үшін мәзірдің сол жағында ашылған тізбекте " Хранение данных" келесі пункті "Хранение данных Windows" таңдау қажет, кейнен терезенің оң жағында зерттелетін компьютердің тұрақты есте сақтау құрылғының тізімі шығады. Жұмыста қатты дисктің және оптикалық DVD жинақтаушының параметрлерін қарап шығып, олардың негізгі сипаттамаларын көшіріп алыңыз:
қатты дисктің атауы;
өнімділігі;
сиымдылығы;
жылдамдылығы;
қосылу интерфейсы;
физикалық параметрлері:
форм-фактор (көлемі дюйммен);
пластиналардың саны (дисктердің);
салмағы;
айналу жылдамдығы. Қорытынды жасаңыз.
Платадағыенгізу–шығарупорттарыментанысу
Бұл үшін "Компьютер" тараудан " DMI" пунктті таңдап алыңыз. Бұл пунктте "Системные разъемы" тараудан аналық тақтада орнатылған разьемдарды көшіріп алыңыз. "Разъемы портов" тараудан сыртқы енгізу – шығару құрылғыларды қосуға арналған разъемдарды көшіріп алыңыз, әрқайсына порт түрін көрсетіңіз.
Жеделжадтыңжылдамдығынтесттенжүргізу
Бұл үшін "Тест" тарауға өтіп, керекті пункттерді таңдаңыз. Тестті бастау алдында "Обновить" батырмасын басыңыз, немесе перне тақтадағы "F5" батырманы. Жедел жадтың келесі тесттерін жүргізіңіз:
жадтан оқу (чтение из памяти) — процессорға жедел жадтан деректерді тарату жылдамдығы тесттен өткізіледі;
жадқа жазу (запись в память);
жадқа көшірме жасау (копирование в памяти) — процессордың кэші арқылы жадтың бір ұйяшықтарынан басқаларға деректерді тарату жылдамдығы тесттен өткізіледі;
жадтың кешігуі (задержка памяти) — жедел жадтан деректерді процессормен оқудың орташа уақыты тесттен өткізіледі.
Тестілеу нәтижесін жазып алыңыз. Зерттелетің жүйенің өнімділігін эталондық жүйелердің өнімділігімен салыстырыңыз. Өнімділігі жағынан жақын жүйелерді көшіріп алыңыз. Қорытынды жасаңыз.
ЖоғарыдағыпукттердіңнәтижелерібойыншаДКқұрылымдықсұлбасынтұрғызыңыз
Сұлбада ДКге кіретін барлық құрылғыларды көрсету қажет және олардың атаулары мен негізгі параметрлерін.
Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылау түрлері (тестілеу,


title: жағдайылық есептерді - Сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық ТӘжірибелік сабақтарына

text:
|
|
бет | 3/25 | Дата | 14.09.2023 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #107186 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: ПЗ 3 курс ИЕЕТ казжағдайылық есептерді шешу және т.б.): Бақылау сұрақтарына және атқарылған жұмыс бойынша орындалған есеп бойынша ауызша сұрау.
Әдебиет:
негізгі:
1. Угринович Н.Д. Информатика и информационные технологии: Учебник для ВТУЗов – М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2002
қосымша:
Угринович Н.Д. Преподавание курса «Информатика и ИКТ»: Методическое пособие. – М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2002.
Кутугина Е.С., Тутубалин Д.К. Информационные технологии: Учеб. пособие. – Томск, 2005.
8. Бақылау (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.):
ЭЕМ тұрғызудың негізгі принциптері, Дж. фон Нейман құрылымы.
ДК құрылымдық сұлбасын салып, олардың барлық компоненттердің қызметін түсіндіріңіз.
Орталық процессор, негізгі сипаттамалары.
Жад жүйесі. Құрамы мен қызметі.
Жүйелік магистраль. Анықтау, тағайындау, параметрлер.
Дербес компьютердің негізгі ішкі шиналары.
"Солтүстік көпір". Құрамы, мақсаты.
"Оңтүстік көпір". Құрамы, мақсаты.
ДК кіріс/шығыс құрылғылары.
ДК жұмысына әсер ететін факторлар.
қандай құрылғылар қай порттарға қосыла алады?
№ 2 Сабақ
Тақырыбы: Процестерді басқару
Мақсаты: Процестерді басқарудың практикалық дағдыларын алу және командалардың құжаттамасымен өзіндік жұмыс істеу
Оқыту міндеттері:
студент білу керек:
процессормен жұмыс істеуге арналған LINUX бұйрықтары.
- студент істей білуі тиіс:
ОЖ Windows бұйрықтық жолдан жүктеу;
ОЖ Linux бұйрықтық жолдан жүктеу.
Тақырыптың негізгі сұрақтары:
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: базалық білім - Сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық ТӘжірибелік сабақтарына

text:
|
|
бет | 4/25 | Дата | 14.09.2023 | өлшемі | 0,63 Mb. | | #107186 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: ПЗ 3 курс ИЕЕТ казбазалық білім бойынша:
Бағдарламалаудың негізгі құрылымы.
Операциондық жүйелердің және желілердің негіздері.
Файылдық жүйелер.
Графика және интернет.
негізгі білім бойынша:
Микропроцессордың архитектурасы.
Мини ЭЕМ құрылымы.
POSIX бұйрықтары.
LINUX бұйрықтары.
Пәннің соңғы ОН қол жәткізудіңнегізгі формалары / әдістері/ технологиялары:
Практикалық жұмыс. Шағын топтардағы жұмыс.
СТУДЕНТТЕРДІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСЫ.
Жұмысты орындау реті
Тапсырма 1
Linux-ті іске қосыңыз.
Жоғарыда көрсетілген командаларға анықтама құрыңыз (орыс тілінде). Қандай параметрлер не үшін қажет екенін көрсетіңіз.
Осы командалармен жұмыс істеңіз: іске қосыңыз, уақыт бойынша іске қосыңыз, приоритеттерің өзгертіңіз, процесстерді жойыңыз.
Нені істей білу керек:
/etc/crontab файлын конфигурациялау
ID бойынша атымен процессті тоқтатуға сигнал жіберу
нақты приоритетпен процессті іске қосу
нақты процесстің приоритетін өзгерту
жұмыс істеп тұрған процесстер туралы ақпарт шығару.
Тапсырма 2
Windows-ты іске қсыңыз
Жоғарыда көрсетілген командаларға анықтамалық құрыңыз. Қандай параметр не үшін керек екендігін көрсетіңіз
Келесі командалармен жұмыс жасаңыз: іске қосу, уақыт бойынша іске қосу, приориттерді өзгерте отырып, процесстерді жоя отырып.
Есептер диспетчерімен жұмыс жасаңызжәне бағандардағы ақпарат нені білдіретінін анықтаңыз (жады туралы ақпараттан басқасының барлығын)
Істей алу керек (командалық жолынан):
-белгілі бір уақытта және белгілі бір басымдықпен процестерді бастау үшін тапсырма қойыңыз, осы тізімді көрсетіңіз, тізімнен жойыңыз, тапсырмаларды өзгертіңіз
бөлек терезеде белгілі бір бағдарламаны немесе команданы іске қосады
процесті аяқтау
жұмыс процестері мен ағындары туралы ақпаратты (жад пен енгізу/шығаруды қоспағанда) шығару (және түсіну)
Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылау түрлері (тестілеу,
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


text:
жағдайылық есептерді шешу және т.б.): Бақылау сұрақтарына және атқарылған жұмыс бойынша орындалған есеп бойынша ауызша сұрау.
Әдебиет:
негізгі:
Угринович Н.Д. Информатика и информационные технологии: Учебник для ВТУЗов – М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2002.
қосымша:
Угринович Н.Д. Преподавание курса «Информатика и ИКТ»: Методическое пособие. – М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2002.
Кутугина Е.С., Тутубалин Д.К. Информационные технологии: Учеб. пособие. – Томск, 2005.
8. Бақылау (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.):
Осы жұмыстағы бұйрықтардың қызметі;
Диспетчер задач қызметі;
Заманаи процессорлардың негізгі сипаттамалары;
Микропроцессордың архитектурасы;
BIOS қызметі
№ 3 Сабақ
Тақырыбы : Бизнес-модельдеу және жоспарлау. Математикалық модельдеудегі графикалық әдіс және ойын теориясы
Мақсаты: Жоспарлау кезінде бизнес-модельдеу әдістерін және экономикалық-математикалық әдістерді дұрыс таңдау. Оңтайлы стратегияны таңдау үшін экономикалық есептерді графикалық әдіспен және ойындардың математикалық теориясы әдісімен шешу дағдыларын алу.
Оқыту міндеттері:
студент білу керек:
-бизнес-модельдер мен экономикалық-математикалық әдістердің сипаттамасы, классификациясы ;
-графикалық әдістің ерекшеліктері және желілік графиктің негізгі элементтері
студент істей білуі тиіс:
Бизнес-модельдер мен экономикалық-математикалық әдістердің жіктелуі;
Бизнес-модельдер мен экономикалық-математикалық әдістердің сипаттамасы;
Графикалық әдіс пен ойындардың математикалық теориясын қолдану.-аналитикалық есептер
Тақырыптың негізгі сұрақтары: негізгі білім бойынша:
Бизнес-модельдердің ұғымдары мен түрлері ("ұстара және жүздер", "Фримиум", "делдалдардан бас тарту", "өзіне-өзі қызмет көрсету", "жазылым"Бизнес-моделі).
Экономикалық-математикалық әдістердің сипаттамасы (графикалық әдістер, корреляциялық- регрессиялық талдау әдісі, сызықтық бағдарламалау әдістері, динамикалық бағдарламалау әдістері, ойындардың математикалық теориясы, жаппай қызмет көрсетудің математикалық теориясы, талдаудың матрицалық әдістері).
Өндірістің желілік кестесін құру;
Оңтайлы стратегияны таңдау үшін ойындардың математикалық теориясын қолдану.
Пәннің соңғы ОН қол жәткізудіңнегізгі формалары / әдістері/ технологиялары:
Практикалық жұмыс. Шағын топтардағы жұмыс.
СТУДЕНТТЕРДІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСЫ.
Студенттер практикалық жұмысты орындауы керек (шағын топтарда):
Тапсырма 1. Фармацевтикалық өндірістің нақты түрі үшін оңтайлы бизнес-модельді таңдау. Тапсырма 2. Желілік диаграмманы құрыңыз.
Тапсырма 3. Мысалы, балалар көйлектері мен костюмдерін шығаратын тігін фабрикасын
алайық, олардың сатылымы ауа-райының жағдайына байланысты (компания өз өнімдерін, мысалы, фирмалық дүкен арқылы сатады).
Фабриканың шығындары сәуір-мамыр айларында өнім бірлігіне шаққанда: көйлектер — 8 ақша бірлігі, костюмдер — 27, ал сату бағасы тиісінше 16 және 48 құрайды. Өткен уақыттағы бақылауларға сәйкес, зауыт осы айларда жылы ауа — райында 600 костюм мен 1975 көйлек, ал салқын ауа-райында 625 көйлек пен 1000 костюм сата алады.
Міндет-ауа-райының құбылыстарын ескере отырып, шығарылған өнімді сатудан түсетін кірістің орташа мөлшерін арттыру. Зауыт осы жағдайларда келесі екі жағдайға ие
стратегиялар бойынша: жылы ауа райына есептегендегі (а стратегиясы); суық ауа райына есептегендегі (в стратегиясы). Кәсіпорынның оңтайлы стратегиясын таңдау қажет.
Достарыңызбен бөлісу: |


Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылаутүрлері(тестілеу,жағдайылықесептердішешужәнет.б.): Бақылау сұрақтарына және атқарылған жұмыс бойынша орындалған есеп бойынша ауызша сұрау.
Әдебиет:
негізгі: Угринович Н.Д. Информатика и информационные технологии: Учебник для ВТУЗов – М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2002.
қосымша: Угринович Н.Д. Преподавание курса «Информатика и ИКТ»: Методическое пособие. – М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2002.
4. Бақылау (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.): Ситуациялық тапсырмалар:
Тапсырма 1. Қазандық құрылысының желілік кестесін құрыңыз. Белгілеулер: әр шеңбер графиктің шыңдарының бірі болып саналады; әр шыңның жоғарғы бөлігіндегі Сан оның реттік нөмірін білдіреді; екі көршілес шыңдардың нөмірлерінен жұмыс шифры жасалады; әр шыңның төменгі секторындағы Сан алдыңғы шыңның реттік нөмірі болып табылады, ал екі шыңның зги-ны байланыстыратын сызық белгілі бір жұмысты білдіреді. Төменде сызық астында
осы жұмыстың жоспарлы ұзақтығы жазылған; әрбір шыңның сол жақ секторындағы цифр барлық алдыңғы жұмыстардың жалпы ұзақтығын білдіреді, оң жақ сектордағы цифр сол жақтағы цифрдан резервтің (уақыт қорының) шамасына ерекшеленеді.
Тапсырма2. Мысалы, балалар көйлектері мен костюмдерін шығаратын тігін фабрикасын алайық, олардың сатылымы ауа-райының жағдайына байланысты (компания өз өнімдерін, мысалы, фирмалық дүкен арқылы сатады).
Фабриканың шығындары сәуір-мамыр айларында өнім бірлігіне шаққанда: көйлектер — 8 ақша бірлігі, костюмдер — 27, ал сату бағасы тиісінше 16 және 48 құрайды. Өткен уақыттағы бақылауларға сәйкес, зауыт осы айларда жылы ауа — райында 600 костюм мен 1975 көйлек, ал салқын ауа-райында 625 көйлек пен 1000 костюм сата алады.
Тапсырма-ауа-райының құбылыстарын ескере отырып, шығарылған өнімді сатудан түсетін кірістің орташа мөлшерін арттыру. Зауыт осы жағдайларда келесі екі жағдайға ие
стратегиялар бойынша: жылы ауа райына есептегендегі (а стратегиясы); суық ауа райына есептегендегі (в стратегиясы). Кәсіпорынның оңтайлы стратегиясын таңдау қажет.
Бизнес-модельдер мен экономикалық-математикалық әдістерді сипаттаңыз;
Графикалық әдіс пен ойындардың математикалық теориясы қайда қолданылады?
Бизнес-модельдердің түрлері туралы түсінік беріңіз және атаңыз
Экономикалық-математикалық әдістерге сипаттама беріңіз (графикалық әдістер, корреляциялық- регрессиялық талдау әдісі, сызықтық бағдарламалау әдістері, динамикалық бағдарламалау әдістері, ойындардың математикалық теориясы, жаппай қызмет көрсетудің математикалық теориясы, матрицалық талдау әдістері);
Желілік өндіріс кестесін қалай құруға болады?
Оңтайлы стратегияны таңдау үшін ойындардың математикалық теориясын қалай қолдануға болады?


Тақырыбы : Есептеу техникасын пайдалана отырып деректерді талдау.
Мақсаты: Бастапқы және қайталама деректерге талдау жасау, сонымен қатар Excel кестесін қолдана отырып Графиктер мен диаграммаларды құру және электрондық кестелерді қолдана отырып, экономикалық мәселелерді шешудің практикалық дағдыларын алу.
Оқыту міндеттері:
студентбілукерек:
Бастапқы және қайталама деректерді анықтау;
Шикізат, материалдар нарығын және өндірістің өзге де факторларын зерттеу және талдау;
Өнімді тұтынушылардың сипаттамасы
Өнімді өткізу бағдарламасы;
студент істей білуі тиіс:
MS Excel бағдарламасын экономикалық есептеулерде қолдану;
Бастапқы және қайталама деректерге талдау жүргізу;
Excel кестесін қолдана отырып Графиктер мен диаграммаларды құру.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: негізгі білім бойынша:
Бастапқы және қайталама деректер.
MS Excel бағдарламасын экономикалық есептеулерде қолдану.
тақырып бойынша
Microsoft Excel Интерфейсі
Жұмыс құжаты болып табылады. Деректерді енгізу және өңдеу.
Есептеу негіздері
Диаграммалармен жұмыс.
Деректермен жұмыс:
Шикізаттың, материалдардың және өндірістің өзге де факторларының құнын есептеу;
Өнімді тұтынушылардың сипаттамасы
Өнімді өткізудің болжамды бағдарламасы;
Пәннің соңғы ОН қол жәткізудіңнегізгі формалары / әдістері/ технологиялары:
Практикалық жұмыс. Шағын топтардағы жұмыс.
СТУДЕНТТЕРДІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСЫ.
Студенттер келесі тапсырмалар бойынша жеке практикалық жұмысты орындауы керек: Тапсырма 1. Жұмыс құжаты болып табылады. Microsoft Excel деректерін енгізу және өңдеу. Тапсырма 2. Microsoft Excel-де схема құрыңыз
Тапсырма 3. Деректермен жұмыс:
Шикізаттың, материалдардың және фармөндірістің өзге де факторларының құнын есептеу;
Фармөндіріс өнімдерін тұтынушылардың сипаттамасы
Фармөндіріс өнімдерін өткізудің болжамды бағдарламасы;
Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылау түрлері (тестілеу,


text:
жағдайылықесептердішешужәнет.б.): Бақылау сұрақтарына және атқарылған жұмыс бойынша орындалған есеп бойынша ауызша сұрау.
Әдебиет:
негізгі: А. А. Гребенников, главный экономист ГК «Резон». «Анализ данных с использованием вычислительной техники: лучшие функции Excel, используемые для решения экономических задач»/ Статья опубликована в журнале «Планово-экономический отдел»
№ 10, 2020
Александр Лобачёв. Применение MS Excel в экономических расчетах/
https://pandia.ru/text/78/310/31048.php
қосымша:
Экономико-математические методы и модели : учеб.- метод. пособие по выполнению расчетных заданий с использованием табличного процессора Excel для студентов экономических специальностей / авт.-сост. Е. А. Шинкевич. — Мн. : БГТУ, 2005. — 74 с.
Методическое пособие: рабочая тетрадь для студентов по курсу «Основы предпринимательской деятельности»/ Е.С.Дуйсенханов, Н.Е. Жулдызбаев, А.С. Успаева, А.С.Утепкалиев, С.Атагельдинова – НПП РК «Атамекен» - Нур-Султан: ОО «Общество молодых инвалидов города Астаны», 2019 г. – 206 с.;
Методическое пособие: руководство для преподавателей технического и профессионального образования по курсу «Основы предпринимательской деятельности» / Е.С. Дуйсенханов,
Н.Е. Жулдызбаев, А.С. Успаева – НПП «Атамекен» – Нур-Султан: 2021 г. – 320 с.
Основы предпринимательства и бизнеса: учебник для 11 класса. 1-2 часть/Е. С. Дуйсенханов, С. А. Щеглов, Д. Ханин, А. А. Гуляева. – Алматы: «Көкжиек-Горизонт», 2020 г.-1 часть-181 с.;
Бақылау (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.):
Бастапқы және қайталама деректердің анықтамасын алу;
MS Excel бағдарламасын экономикалық есептеулерде қолдану;
Бастапқы және қайталама деректерге талдау жүргізу;
Excel кестелерін қолдана отырып Графиктер мен диаграммаларды құру;
Microsoft Excel интерфейсі неден тұрады?
Microsoft Excel құжатымен қалай жұмыс істеу керек?. Деректерді енгізу және өңдеу;
Microsoft Excel-де есептеулерді қалай жасауға болады?
Microsoft Excel-де диаграммаларды қалай құруға болады;
Деректермен жұмыс істеу (шикізаттың, материалдардың құнын және өндірістің өзге де факторларын есептеу; өнімді тұтынушылардың сипаттамасы; өнімді өткізудің болжамды бағдарламасы)


title: Тақырыбы - Сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық ТӘжірибелік сабақтарына

text:
Тақырыбы : Негізгі қондырғының жылулық есептемесі.
Мақсаты: Кәсiпорынның потенциалын тиімді қолдану үшiн инвестицияларды үлестiру есептерін шешу кезінде динамикалық бағдарламалау әдiстi пайдалануға үйрену.
Оқыту міндеттері:
студент білу керек:
инвестицияларды;
кәсiпорынның потенциалын;
динамикалық бағдарламалау әдiсін.
студент істей білуі тиіс:
инвестицияларды үлестiруді;
кәсiпорынның потенциалын тиімді қолдануды;
кәсiпорынның потенциалын тиімді қолдану үшiн инвестицияларды үлестiру есептерін шешуді.
Тақырыптың негізгі сұрақтары:
базалық білім бойынша:
Экономиканың негізгі заңдары.
Шығын мен өзіндік құның есептеу.
Кәсiпорынның тиімділігін есептеу.
Excel бағдарламасымен жұмыс істеу негіздері.
негізгі білім бойынша:
Ресурстардың оптималды таралуы.
Инвестицияны үлестiру есептерін шешу үшін Excel бағдарламаның функциялары.
Пәннің соңғы ОН қол жәткізудіңнегізгі формалары / әдістері/ технологиялары:
Практикалық жұмыс. Шағын топтардағы жұмыс.
Пәнді оқытудың соңғы нәтижелеріне қол жеткізу деңгейін бағалауға арналған бақылау түрлері (тестілеу,
жағдайылық есептерді шешу және т.б.): Бақылау сұрақтарына және атқарылған жұмыс бойынша орындалған есеп бойынша ауызша сұрау.
СТУДЕНТТЕРДІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫСЫ.
Студенттер келесі тапсырмалар бойынша жеке практикалық жұмысты орындауы керек:
Фирманың директорлар кеңесі фирмаға жататын төрт кәсiпорындарда бiркелкi өнiмнiң шығарылымын үлкетю үшiн, өндiрiстік қуаттарын көбейту туралы ұсынысты қарастырады. Директорлардың кеңесі өндiрiстi кеңейту үшiн 120 миллион көлемде 20 миллион теңге дискреттiгiмен ақша бөледі. Кәсiпорындарда өнiм шығарудың өсуi бөлінген ақшаға байланысты, оның мәндері кәсiпорындарымен ұсынылған және 4.1 кестеде көрсетілген.
Өнiм шығарудың максималдық өсуiн қамтамасыз ететін кәсiпорындардың арасында қаражатты үлестiруді табу, және де бiр кәсiпорынға бiр инвестициядан аспауы керек:
Таблица 1
Бөлінетін
қаражаттар,млн. теңге
|
Өнімнің шығару өсімі, млн. теңге
|
Кәсіпорын-
1
|
Кәсіпорын
-2
|
Кәсіпорын
-3
|
Кәсіпорын
-4
|
20
|
8
|
10
|
12
|
11
|
40
|
16
|
20
|
21
|
23
|
60
|
25
|
28
|
27
|
30
|
80
|
36
|
40
|
38
|
37
|
100
|
44
|
48
|
50
|
51
|
120
|
62
|
62
|
63
|
63
|
ШЕШІМ. Кәсіпорындардың санына байланысты есеп шешімін төрт кезеңге бөлеміз, осы кәсіпорындарда инвестициялар орындалуы болжамдалады.
Рекурренттік арақатынастарының түрі № 1 кәсіпорын үшін:
f1 (x) g1 (x1 )
қалған кәсіпорындар үшін
fk (x) max gk xk fk 1 (x xê ),
k 2, n.
Шешімін рекурренттік арақатынастарына байланысты төрт кезеңнен тұрғызамыз.
1-ші кезең. Инвестицияларды тек бірінші кәсіпорынға бөлеміз. Сонда
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық ТӘжірибелік сабақтарына

text:
«Инженерлік-экономикалық есептеулердегі есептеу техникасы» пәні
бойынша тәжірибелік сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулық
ТӘЖІРИБЕЛІКСАБАҚТАРЫНААРНАЛҒАНӘДІСТЕМЕЛІКНҰСҚАУЛЫҚ Пән:«Инженерлік-экономикалық есептеулердегі есептеу техникасы»Пәнкоды:IEEET4201 БББ атауы:6В07201 «Фармацевтикалық өндіріс технологиясы»Оқусағатыныңкөлемі(кредит):120сағат /(4кредит) Оқытылатынкурспенсеместр:3курс,5семестр
Шымкент,2023ж
Тәжірибелік сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулар «Инженерлік-экономикалық есептеулердегі есептеу техникасы» пәнінің жұмыс бағдарламасына (силлабус) сәйкес әзірленген және кафедра мәжілісінде талқыланды
№ 1 Сабақ
Тақырыбы: AIDA64 (Everest) бағдарлама көмегімен дербес компьютердің архитектурасын зерттеу
Мақсаты: AIDA64 (Everest) бағдарламалық утилита арқылы дербес компьютердің (ДК) архитектурасын зерттеу, ДК негізгі құрылғыларымен танысу, ДК құрылғылардың негізгі сипаттамаларымен танысу


Мұғалімдердің өз кәсіби біліктілігін арттырудың ең тиімді әдісі - бір-бірінен үйрену екендігін көптеген ғалымдар дәлелдеген де (М.Барбер, М.Фуллан, Дж.Хэтти, К.Ушаков, т.б.). Мысалы, М.Барбер мен М.Муршед тиімді мектеп жүйелерінде оқу «нәтижелерін жақсартудың жалғыз ғана жолы бар – оқытудың сапасын жақсарту» дей келе, «оқыту мұғалімдер мен оқушылар арасында өзара әрекеттесу орнаған жағдайда жүзеге асырылады» деп жазады. Сол себепті де оқытудың сапасын жақсарту үшін осы өзара әрекеттесуді тиімді жасау керек. Бұл мақсатқа мынандай іс-шаралар арқылы жетуге болады:
1) тәлімгерлік.
2) мұғалімдерді өз жұмыс орнында, яғни сынып бөлмесінде оқыту,
3) мұғалімдердің дамуына көмек бере алатын мықты басшыларды мектеп директорлығына тағайындау,
4) мұғалімдердің бір-бірінен үйренуіне жағдайлар жасау (Как добиться стабильного высокого качества обучения в школах. Уроки анализа лучших систем школьного образования мира//Вопросы образования, 2008).
«Мұғалімдерді өз жұмыс орнында, яғни сынып бөлмесінде оқыту» дегеніміз олардың бір-бірінің сабақтарына тұрақты түрде қатысып, оларды талқылауы болса, «мұғалімдердің бір-бірінен үйренуіне жағдайлар жасау» деген жәйт мектеп басшыларының құзырындағы мәселе: ол мұғалімдердің сабақ кестесін реттеу, сабақты талқылау мүмкіндіктерін жасау, өзара сабақтарға қатысуды қадағалау және нәтижелерін жариялау дегенді білдіреді.
Ал тәлімгерліктің негізінде мұғалімдердің 1) бір-бірінен үйренуі (жас мұғалімнің тәжірибелі мұғалімнен, ал тәжірибелі мұғалімнің жас мұғалімнен) және де бұл жұмыстың басты нысандарының бірі 2) мұғалімдердің бір-бірінің сабақтарына қатысу екендігі (тәжірибелі мұғалімнің жас мұғалімнің сабақтарына қатысу және керісінше), 3) сынып бөлмесінде, яғни өз сабақтарында үйреніп жатқандығы айқын.
Сонымен мен мұғалімдердің өзара сабақтарына қатысуды кәсіби біліктілікті арттырудың ең тиімді құралдарының бірі деп есептеймін. Осы тұрғыда не жасау керек? Мұғалімдердің бір-бірінің сабақтарына тұрақты түрде қатысуын ұйымдастыру керек. Кейбір елдерде мұғалімдердің бұл жұмысын міндетті жасаған. Мәселен, Жапонияда мұғалімдердің барлығы да Сабақты зерттеу (Lesson Study) топтарының жұмысына міндетті түрде қатысады. Шанхайда (Қытай) әр мұғалім бір тоқсанда 8 ашық сабаққа қатысуы керек (жылына 32 сабақ бола ма сонда?).
Бізге де осындай тәжірибе керек шығар. Бірінші кезекте бұрыннан қалған жылына 2 ашық сабақ қана өткізу, екі сабаққа ғана қатысу тәжірибесінен бас тартып, олардың санын күрт өсіру қажет деп есептеймін. Мысалы, мұғалімдерді Сабақты зерттеу (Lesson Study) топтарының құрамында жұмыс жасауға міндеттеу емес, ынталандыру арқылы. Бұл шағын топтардағы мұғалім саны 3-5 болғаны шарт (одан артық болса, мұғалімдердің бірлесе жұмыс жасауы формалды жаққа ауыса береді: көп адамның жұмысын қадағалау қиын). Сонда әр топтағы әр мұғалім аптасына кемінде 1 ашық сабақ өткізеді. Оның сабағына LS тобы құрамынан кемінде бір мұғалім қатысады, демек әр мұғалім аптасына 1-2 ашық сабаққа қатысады. Бұл дегеніңіз әр мұғалімнің ай сайын 4 ашық сабақ өткізіп, кемінде 4-8 сабаққа қатысады дегенді білдіреді. «Өте көп!» десеңіздер, бұл жерде сабаққа қатысуды 20 минутқа дейін қысқартуға болады.
Мұғалімдердің өзара сабақтарға қатысуы – кәсіби біліктілікті арттырудың тиімді құралы.
2019 жылдың қараша айында Педагогикалық шеберлік орталығында өткізген семинарында Солтүстік Каролина (АҚШ) университетінің докторлары К.Скотт пен Дж.Вандивер мынандай зерттеу нәтижесін келтіріп еді:


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html?page=2#Бізге_де_осындай_тәжірибе_керек_шығар._Бірінші_кезекте_бұрыннан_қалған_жылына_2_ашық_сабақ_қана_өткізу,_екі_сабаққа_ғана_қатысу_тәжірибесінен_бас_тартып,_олардың_санын_күрт_өсіру_қажет_деп_есептеймін.

title: Мұғалімдердің өз кәсіби біліктілігін арттырудың ең тиімді әдісі - бір-бірінен үйрену


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html?page=2#Сонымен_мен_мұғалімдердің_өзара_сабақтарына_қатысуды_кәсіби_біліктілікті_арттырудың_ең_тиімді_құралдарының_бірі_деп_есептеймін.


«Мұғалімнің сабақтарын 2 апта бойы бақылап, оған кері байланыс беріп отырса, ол мұғалім бір жылдың ішінде кейбір мұғалімдердің 20 жылда дамитын мөлшерде өседі»
«Мұғалімнің сабақтарын 2 апта бойы бақылап, оған кері байланыс беріп отырса, ол мұғалім бір жылдың ішінде кейбір мұғалімдердің 20 жылда дамитын мөлшерде өседі». Демек, тіпті аз уақыт ішінде жүйелі кері байланыс алып отырған мұғалімнің кәсіби дамуы жедел түрде өседі екен.
Осы идеяға сәйкес мектеп басшылары мұғалімдердің сабақтарына тұрақты қатысуды ұйымдастырғаны орынды. Бұл үшін сабақтарға мектептің көшбасшылар тобы (немесе «Өзгерістер енгізу» тобы) мүшелері қатыстырған дұрыс. Мектепте сабаққа бақылау жасай алатын, сындарлы кері байланыс беру арқылы әріптестерінің дамуына ықпал жасай алатын осындай белсенді мұғалімдердің санын арттырып отыру керек. Ол үшін, әрине, мұғалімдерді бақылау және талдау істеріне үзбей үйреткен жақсы.
Мектеп басшылары әр мұғалімнің барлық сабақтарына жылына бір рет 2 апта бойы қатысу кестесін құруына болады. Егерде мұғалімнің апталық жүктемесі 18 сағат болса, онда екі аптада оның 36 сабағына қатысу қажет. Оның сабағына кем дегенде 2 мұғалімнің және мектеп басшыларының бірі қатысқаны дұрыс. Бұл жұмыс «Сабаққа қатысу – сабақты талқылау (кері байланыс) – рефлексия» ауқымында жүзеге асырылса болады. Осылайша әр мұғалім үшін оқу жылында бір рет 2 аптадағы әр сабағы ашық сабаққа айналады. Әрине, оңай емес 36 ашық сабақ өткізген! Есесіне мұғалім 20 жылда алуға болатын тәжірибені бір-ақ жылда алады.
Тағы да бір ой (қайдан оқығаным есімде жоқ): «Егерде мұғалімдер кері байланыстың құндылығын тереңінен түсінетін болса, онда олар кері байланысты ақылы болса да алуға ұмтылар еді». «Өсемін! Дамимын! Кәсіби шеберліктің шыңына шығамын! Нағыз ұстаз боламын!» деген мұғалімдер кері байланыстың зор пайдасын білген соң, ылғи да оған зәру, мұқтаж болып, кері байланысты алу мүмкіндігін қалт жібермей, оны іздеп тұрады. Осы мақсатта басқа мұғалімдерге үнемі қолқа салып отырады: «Дариға апай, сіздің қолыңыз қазір бос екендігін білемін! Сондықтан да менің сабағыма қатысып, сабағымды талдап бере аласыз ба?..» деп, немесе «Тайжан ағай, ертең сізде бесінші сабақ жоқ екен ғой. Менің сабағыма кіріңізші! Ал сабақты талдауды асханада түскі тамақ кезінде айтасыз. Тамақты мен төлейін!» деп, я болмаса «Серік ағай, сабағыма 20 минутқа болса да кіресіз бе? Ал кері байланысты кешке телефонмен-ақ берсеңіз де болады!» деп.
Кері байланыс өз жұмысыңның, тәжірибеңнің оң тұстары мен осал жақтарын айқындап, оларды дамыту немесе түзету жолдары мен бағыттарын көрсетеді. Осы арқылы біз жақсара түсеміз, дамимыз, өсеміз. Біз кері байланыстың рефлексиямен жалғасатындығын естен шығармауымыз керек. Кері байланыстың құндылығы да оның рефлексия тудыруынла. Мысалы, басқалар мұғалімнің сабағын талдап бергенде, ол мұғалімде рефлексиялық ойлар пайда болады: «Е, шынымен де осылай екен ғой! Мен мына жерлерді дұрыс жасаған екенмін! Ал мына тұстарымды басқашалап орындауым керек екен! Енді оны былайша түзетсем болады екен!» деген секілді. Осындай рефлексия міндетті түрде жақсару мен өркендеуге алып келетіндігі анық.
Сонымен, мұғалімдердің кәсіби біліктілігі олардың өзара әрекеттесуінен (бір-бірінің сабақтарына қатысу және оларды талқылау, бір-біріне кері байланыс беру) өседі деп тұжырымдауға болады. Демек, өзге мұғалімдердің сабақтарына қатысуды және оларды өз сабағыңа келтірудің мүмкіндіктерін қалт жібермеген дұрыс.


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html?page=3#«Егерде_мұғалімдер_кері_байланыстың_құндылығын_тереңінен_түсінетін_болса,_онда_олар_кері_байланысты_ақылы_болса_да_алуға_ұмтылар_еді».

title: «Мұғалімнің сабақтарын 2 апта бойы бақылап, оған кері байланыс беріп отырса, ол мұғалім бір жылдың ішінде кейбір мұғалімдердің 20 жылда дамитын мөлшерде өседі»


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html?page=3#Кері_байланыс_өз_жұмысыңның,_тәжірибеңнің_оң_тұстары_мен_осал_жақтарын_айқындап,_оларды_дамыту_немесе_түзету_жолдары_мен_бағыттарын_көрсетеді._Осы_арқылы_біз_жақсара_түсеміз,_дамимыз,_өсеміз.


title: Сабақтарға қатысу мұғалімдердің кәсіби біліктілігін арттырудың тиімді құралы

text:
Сабақтарға қатысу - мұғалімдердің кәсіби біліктілігін арттырудың тиімді құралы
Мен мектепте сонау 1981-84 жылдары сабақ бердім. Содан кейін 30 жыл ЖОО-да оқытушылық қызмет атқардым. Бірақ мектеппен байланысымды үзген жоқпын. Оншақты жылдай «Сын тұрғысынан ойлауды оқу мен жазу арқылы дамыту» жобасының ауқымында мектептерге барып, сабақтарға қатысып жүрдім. Кейінірек Педагогикалық шеберлік орталығына ауысқаннан соң, мектептерге баруымды тіпті жиілетіп жібердім: кейде жылына 200, 250, тіпті 300-дей сабақтарға қатысатынмын. Бірақ осы жылдары мектепте бір де бір толыққанды сабақ өткізген жоқпын.
Міне, осылайша сабақтарға жиі-жиі қатысу арқылы мен мектепте сабақты қалай жүргізу керектігін аз болса да үйреніп қалдым. Оның айғағы – осы тақырыпта жазған бірнеше кітаптарым («Интербелсенді әдістемені мектепте қолдану», «Табысты сабақ құрылымы», «Қысқа мерзімді сабақ жоспарын (ҚМЖ) қалай құруға болады?», т.б.).
Шындығында да, әріптестеріңнің сабақтарына қатысу арқылы өте көп жәйттерді аңғарып, сансыз мәселелерге назар аударып, біраз сұрақтардың жауаптарын аласың, демек, көп нәрсеге үйренесің!
Сыныпқа кіріп, әдеттегідей артқы партаға жайғасқан соң, саған кең құлашты панорама ашылады: сен мұғалімнің педагогикалық деңгейін де бұлжытпай анықтай аласың, сынып мәдениетін де өлшеуге де қол жеткізесің, әр оқушының мүмкіндігін де айқындайсың. Тамаша педагог Еркін Дүйсенбаев кезінде «Жақсы адамның тамаша қасиеті бар: ылғи да үйрену үстінде болу. Жақсы адам тіпті жаман адамдардан да үйренеді» деуші еді. Осы сөздерге сәйкес сабаққа қатысу – еш ұтылысы жоқ әрекет: әйтеуір бір нәрсені қанжығаңа іліп қайтасың, дидактикалық қоржыныңа титтей де болса бір нәрсені салып шығасың. Жақсы сабаққа кірсең - сабақты қалай тиімді түрде жүргізу керектігін үйренесің, нашар сабаққа кірсең - сабақты қалай жүргізуге болмайтындығын біліп шығасың.
Мұнда ең бастысы: 1) сабаққа мақсатты түрде қатысу, 2) өз ойларыңды жазып алу, 3) сабақты талқылау/талдау. Сабаққа қатысқанда не үшін қатысатындығымызды нақты айқындап алғанымыз жөн. Жалпылама «Үйрену үшін қатысамын!» емес, нақты бір мәселенің, сұрақтың, проблеманың шешімін табу үшін қатысқан орынды. Мысалы, оқушылардың бір-бірімен қарым-қатынас құру ерекшеліктерін, сұрақ қою техникасының қалайша дамығандығын, оқушылардың белсенді әрекеттерге қалайша тартылатындығын, кері байланыстың қандай орын алатындығын, оқушылардың рефлексиясы қалай жүзеге асырылатындығын айқындау мақсатында сабақтарға қатысуға болады.
Осы секілді мәселелерді бақылау барысында туындаған өз ойларыңды қағазға түртіп алып отырған тиімді, өйткені «Жазылмаған ой – ұмытылған ой» деген қағиданы естен шығармайық. Жазғанда да сабақта не болғанын жазбай, сол туралы өз ойларымызды келтіргеніміз дұрыс, өйткені адамның ең басты байлығы да өзіндік ой, пікір, түсінік, тұжырым емес пе? Бұл әрекет рефлексияға негізделгендіктен, «Жаңа білім тек рефлексия негізінде туындайды» деген идеяға сәйкес оның деңгейі де жоғары болады деп есептеуге тұрарлық.
Сол себепті сабаққа қатысу парағының кемінде екі бағаннан тұрғаны орынды болар: 1) Сабақта не болды? 2) Ол туралы менде қандай ой/идея пайда болды? Мен әдетте бір сабаққа қатысқанда дәптерімнің 2-3 бетін жазып тастаймын.
«Адам баласы 3 нәрсеге қарауға жалықпайды: жұлдызды аспан, аққан су, лапылдаған жалын» дейді ғұламалар, ал әзілкештер бұған 4-ші нәрсені де қосқан: «басқа адамның жұмыс жасағанына қараудан шаршамайды». Осыған сәйкес өзге мұғалімнің сабағына қатысуға әуес болған жөн. Сабақты бақылағанда нендей жарқын ой басыңа келеді десеңізші! Бірнеше күннен кейін әлгі жазбаларыңды оқып, өз ойларыңның тереңдігіне, әріптесіңнің сабағынан қаншама көп нәрсені түйгеніңе таңғаласың-ау!
Сабақтан кейін міндетті түрде оны талқылауды/талдауды ұйымдастырған дұрыс. Оған сабаққа қатысқан мұғалімдердің барлығының қатысқаны шарт. Бұл әрекет те рефлексияға негізделетіндіктен, оның маңызы да өте жоғары деп ұйғару керек. Талқылау барысында көп мәселелерді көтеріп, талқылап, жауаптарын өзіміз құрастырамыз. Сабақты талқылаудың мақсаттары мына екі сұрақ ауқымында болуы қажет шығар: «Бұл сабақтан не үйреніп қаламыз? Қайтсек, бұл сабақты жақсарта аламыз?»
Ең бастысы, талқылау шынайы жүргізіліп, көкейіміздегі барлық ойларды ортаға салғанымыз, олардың жауаптарын тапқанымыз дұрыс. Әрине, мұнда бірінші орында жағымды қарым-қатынас екендігін ұмытпау қажет. Сондықтан да келеңсіз мезеттерді сұрақ арқылы жұмсартқан орынды: «Неліктен сіз мына жерде былай жасадыңыз? Мүмкін былайша жасаған дұрыс болар ма еді? Қалай ойлайсыз?» деген сыңайда. Сол себепті де «Турасын айтып, туғанына жақпаған» деген мәтел сабақты талқылауға келіңкіремейтін шығар. Мұнда «Адамның көңілі бір шөкім насыбайдан қалады» деген мәтелді басшылыққа алып, әріптестеріміздің көңіл-күйіне түсіністікпен қарап, талдау барысында ауыр сын айтпай, негізінен сабақта болған жәйттерді сипаттап, олардың не білдіретіндігін бірлесе шешкен дұрыс болар.
Алайда естен мына нәрсені шығармайық: талқылауды формалды түрде жүргізсек («Бәрі жақсы екен. Маған ұнады. Сабақты ойдағыдай жүргіздіңіз. Сізден үйренеріміз мол екен. Ұсынысым: осындай сабақтарыңыз көп болсын!» деген секілді) оның маңызы мен пайдалы әсер коэффициентінің нөлге жуық болатындығы сөзсіз.


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html#«Жақсы_адамның_тамаша_қасиеті_бар:_ылғи_да_үйрену_үстінде_болу._Жақсы_адам_тіпті_жаман_адамдардан_да_үйренеді»


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html#Міне,_осылайша_сабақтарға_жиі-жиі_қатысу_арқылы_мен_мектепте_сабақты_қалай_жүргізу_керектігін_аз_болса_да_үйреніп_қалдым.


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-atisu-mfalimderdi-kesibi-biliktiligin-arttirudi-tiim.html#Мұнда_ең_бастысы:_1)_сабаққа_мақсатты_түрде_қатысу,_2)_өз_ойларыңды_жазып_алу,_3)_сабақты_талқылау/талдау.


title: Әдістемелік нұсқау - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Әдістемелік нұсқау: жоғары мектептегі ғылыми жұмыстарының бағыттарына сай әрбір магистрант іс-шараларының жоспарларын құрастырып, толық жобасын жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
13-тақырып. Қазақстанның ЖОО-дағы оқытудың кредиттік технологиясы Мақсаты: ЖОО сабақтан тыс оқу-тәрбие процесінің мәнін практикалық тұрғыдан ашу. Қарастырылатын мәселелер: 1. Жоғары мектепте бақылауды ұйымдастырудың қағидалары. Бақылаудың негізгі қызметтері. Бақылаудың әдістемелік қызметтері. Білімді бақылау және тексеру жүйесі. Бақылаудың негізгі түрлері. Бағалау өлшемдері және оларға сипаттама.
2. Педагогикалық өлшеу педагогикалық бақылау әдісі ретінде. Отандық білім беру жүйесін реформалау және жетілдіру.
3. Қазақстандағы оқытудың кредиттік технологиясының ерекшеліктері. Оқытудың кредиттік технологиясы жағдайындағы оқу үдерісінің ұйымдастырушылық құрылымы. Оқу үдерісін әдістемелік қамтамасыздандыру. Білім алушылардың білімін бақылауды ұйымдастыру.
4. Оқытудың кредиттік жүйесіндегі кәсіби практика. Кеңсе тіркеушісінің қызметі. Оқытудың кредиттік жүйесі жағдайында оқытушының қызметтері.
5. Кредиттік технология жағдайында бағалауды практикалық тұрғыдан негіздеу. Кредиттік технология жағдайындағы бақылау, өлшеу құралдары.
6. Бақылау жүргізу түрлері: аралық бақылау, коллоквиум, үлгілер мен жобаларды қорғау және т.б.
7. Оқыту сапасының менеджменті.


title: Сабақ түрі – - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Сабақ түрі – интерактивті түсіндірмелі сабақ
Әдістемелік нұсқау: Кредиттік жүйе негізінде жоғары мектепте оқыту үдерісін ұйымдастыруды SWOT талдау жасау. Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
14 -тақырып. Жоғары мектепте тәрбиені ұйымдастырудың теориялық негіздері. Мақсаты: мұғалімнің бірден-бір қызметінің бірі басқару ол процесте өзін-өзі бағалай білуге үйрену.
Қарастырылатын мәселелер: Жоғары мектептің тәрбие жүйесінің ерекшеліктері. ЖОО-дағы тәрбие жұмысы тиімділігінің негізгі өлшемдері.
2.ЖОО-ның білім беру кеңістігін ұйымдастырудағы тәрбие жұмысының рөлін ашып көрсету. ЖОО-дағы тәрбие жұмысының бағыттары. ЖОО-дағы тәрбие жұмысының әртүрлі формаларында болашақ маманның құзыреттіліктерін қалыптастыру. Кесте түрінде көрсету.
Сабақ түрі – іскерлік ойын Әдістемелік нұсқау: Топ бір кіші (3-4 адам) және бір үлкен топтарға бөлінеді. Кіші топ әкімшілік, үлкен топ қызметке қабылданушылар. Әкімшілік топтары болашақтағы бір оқу орнының құрылымын жасайды (Аты, мекен-жайы, факультеттер, вакантты орындар), үлкен топ резюме құрастырып жұмысқа қабылдануға тырысады. Тікелей пікірлесу жүреді. Соңында әркімнің рольге ену барысындағы жетістіктері мен кемшіліктері талқыланады.


title: Ұсынылатын әдебиеттер - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Ұсынылатын әдебиеттер:
Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
15- тақырып. ЖОО-дағы басқару.
Мақсаты: Басқарудың деңгейлерін талдау.
Қарастырылатын мәселелер:
ЖОО-ны, оның мәртебесі мен міндеттері. ЖОО-дағы басқару органдарының құрылымы. ЖОО-дағы әртүрлі деңгейдегі әкімшілік жұмысының өзіндік ерекшеліктері. Оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыру және басқару. ЖОО-дағы өзін-өзі басқару, ұйымдардың негізгі қағидалары.
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де жүзеге асырылатын іс-шаралар. (қоршаған ортаны қорғау, кәсіби бағдар, кәсіби практика, т.б.).
Сабақ түрі: - шығармашылық жұмыс.
Әдістемелік нұсқау : әртүрлі белсенді әдістерге сай педагогикалық жүйені басқару түрлері, негізгі принциптері мен әдістерін ашу.
Ұсынылатын әдебиеттер:
Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т.б.;әл-Фараби атын.ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
Әріптік жүйелер бойынша бағалар
|
Балдардың сандық эквиваленті
|
Балдар (%-тік құрамы)
|
Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар
|
А
|
4,0
|
95-100
|
Өте жақсы
|
А-
|
3,67
|
90-94
|
В+
|
3,33
|
85-89
|
Жақсы
|
В
|
3,0
|
80-84
|
В-
|
2,67
|
75-79
|
С+
|
2,33
|
70-74
|
С
|
2,0
|
65-69
|
Қанағаттанарлық
|
С-
|
1,67
|
60-64
|
D+
|
1,33
|
55-59
|
D-
|
1,0
|
50-54
|
FX
|
0,5
|
25-49
|
Қанағаттанарлықсыз
|
F
|
0
|
0-24
|
Аталған бөлімді толтыру барысында білім алушыда алған бағасы туралы нақты түсінігі болуы үшін әрбір бағаға қойылатын талапқа толық сипаттама беру қажет. 1 кестеде бағалау критериелерінің үлгісі келтірілген
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кесте 1 - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Оқытылған материал бойынша терең әрі толық білімді; қарастырылып жатқан ұғымдардың, құбылыстар мен заңдылықтардың, теориялардың, олардың өзара бйланысының мәнін толық түсінуді көрсете біледі. Оқытылған материал негізінде толық әрі дұрыс жауапты құрастыра біледі; негізгі ережелерді белгілеп, жауапты нақты мысалдармен және деректермен толықтыра алады; қорытындыны жалпылау, дәлелді талдау жасай алады. Пәнаралық және пән ішіндегі (бұрын алынған білім негізінде) байланыстарды орната біледі. Түсіндіруде шығармашылық қабілетін танытады.
А- бағасы
Сұрақтың мазмұны бағдарламаның талаптарына сәйкес толық, жүйелі түрде баяндай алады. Бағдарламада ұсынылған негізгі және қосымша әдебиетті терең игерген, өз ойын жеңіл түрде мазмұндай біледі. Талқыланып жатқан мәселеге кең, әрі жан-жақты талдау жасай біледі. Елеулі нақты қателердің болмауы. Қорытындысы дәлелді және нақты материалға негізделген. Жауап беру кезінде білім алушының өздігінен түзетілген, сұраққа байланысты тақырыптан 1-2 жеңіл-желпі үйлеспеушілік пен қателердің бар болуы.
В+ бағасы
Оқытылған материалды толық біледі. Оқытылған теориялар негізінде толық әрі дұрыс жауаптың болуы; оқытылған материалды баяндауда, ұғымдарға анықтама беруде, ғылыми терминдерді қолдануда немесе қорытынды жасауда кейбір үйлеспеушілік пен қателердің болуы. Студент жіберген қателерін оқытушының көмегімен түзете алады. Жалпы оқытылған материалды меңгеріп, нақты мысалдармен дәлелдей алады.
В бағасы
Оқытылған материалдардан негізгі ережелерді өз бетімен атап көрсете біледі; негізгі ережелердің мағынасын аша алады, жауабында логикалық, жүйелі бірізділік бар. Дәлелдер мен мысалдар негізінде жалпылау, қорытынды жасай білу, пән ішіндегі байланыстарды орната білу. Практикада алған білімді, ғылыми терминдерді қолдана білу. Бірақ әдебиетпен, оқулықпен жұмыс істеуде жеткілікті дағдысы жоқ. Баяндау кезінде кейбір жіберген қателерін оқытушының жетекші сұрақтарына жауап беру арқылы өз жауабын түзей алады.
В- бағасы
Жалпы студент берілген сұраққа дұрыс жауап береді, бірақ жауап беру үдерісінде маңызды басты деректердің жоқтығы, негізгі материалды меңгергенімен, оны саралай талдауда қиналып, мысалдармен нақты дәлелдей алмайды. Баяндау кезінде кейбір жіберген қателерін оқытушының жетекші сұрақтарына жауап беру арқылы өз жауабын түзей алады.
С+ бағасы
Жауабы толық, бірақ жүйелі емес. Жауабында тақырыпқа байланысты елеулі ауытқулар бар. Негізгі ұғымдарды анықтауда жіберген қателерін түзетуге қиналған жағдайда қойылады.
С бағасы
Студент берілген сұраққа толық жауап бермейді, тақырыптың, негізгі ережелердің мағынасын кеңінен аша алмайды. Қосымша сұрақтарға жауап бере алмайды
С- бағасы
Студент берілген сұраққа толық жауап бермейді, жауабында негізгі ережелерді ерекшелей алмайды, сұрақтың басты идеялары ашылмайды. Сөздік қорының жеткіліксіздігі, материалды толық меңгермегендігі байқалады.
D+ бағасы
Көптеген маңызды фактілер келтірілмейді, қорытынды жасалмайды; фактілер қарастырылып жатқан мәселеге сәйкес келмейді, олар салыстырып қарастырылмайды; негізгі мәселені көрсете алмау (қате болса да). Студент жауабында талқыланып жатқан мәселенің іргелі, әрі негізгі мәселелермен байланыс түсінігінің жоқтығы. Білім алушы оқытушының көмегінен кейін ғана жауабын түзетуі.
D бағасы
Студент нашар жауап береді, тақырыпты толық меңгермеген, жауаптарында елеулі қателер байқалады. Қосымша сұрақтарға жауап бере алмайды.
FX бағасы
Студент өте нашар жауап береді, сұрақтың мағынасын түсінбейді. сөйлеу мәнері төмен, көптеген қателер байқалады. Оқытушының жетекші сұрақтарын түсінбейді.
F бағасы
Оқу материалын (пәннің базалық сұрақтарын) меңгермеген жағдайда қойылады.
* Пәннің мазмұны мен бақылау формаларына байланысты критерийлер толықтырылулы мүмкін.


5. Тәжірибелік/семинар және лабораториялық/студиялық сабақтарды өткізу жоспары және тапсырмаларды орындау бойынша әдістемелік нұсқаулықтар
Семинар сабағы тақырып бойынша оқу материалдарын меңгерудің қорытынды кезеңі болып табылады, мұндай сабақта студенттердің өзіндік жұмыстары қорытылып, бағаланады. Дәріспен салыстырғанда, семинар сабағында студенттер теориялық мәселелерді тереңінен қарастырып, оларды практикада қолдану дағдыларын қалыптастырады.
Студенттер талқыланатын мәселелерді түсіндіру, талдау, бағалау, сараптау, ситуацияларды жан-жақты талдау, логикалық тұжырымдау, жүйелі түрде ойлау, негізгі мәселе аясында нақты баяндау, басқаның пікірін тыңдау және сыни тұрғыдан бағалау сияқты белсенді әрекеттері арқылы өз пікірлерін, ұстанымдарын келтіреді. Семинар сабағын топтық талқылау және пікірталас арқылы ұйымдастырған тиімді.
Семинарға дайындық барысында: • семинардың тақырыбын талқылап, талдауға ұсынылатын негізгі мәселелер мен мақсаты туралы ойластырыңыздар; осы тақырып бойынша оқытушының дәрісте берген материалын көңіл қойып оқып шығыңыздар;
ұсынылған әдебиеттерді оқып, оқығаныңыздың ішінен семинарда талқылауға қажеті болатындарынан конспекті жазыңыз;


title: Тәжірибелік/семинар және лабораториялық/студиялық сабақтарды өткізу жоспары және тапсырмаларды орындау бойынша әдістемелік нұсқаулықтар


Тапсырмаларды орындау бойынша әдістемелік нұсқаулықтар
Тезистер – бұл тақырып және оның негізгі мағынасының бірізділікпен қысқартылып, жетекші талаптарының қысқаша берілуі. Тезистердің жоспардан айырмашылығы мәтінде қарастырылатын сұрақтардың атының ғана емес, мәнінің де ашылып берілуімен ажыратылады.
Сондықтан егер жоспар «Мәтінде не туралы айтылады?» деген сұраққа жауап берсе, ал тезис «Мәтінде бір нәрсе туралы не айтылады?» деген сұраққа жауап береді.
Тезистер авторлық және қосымша болуы мүмкін. Авторлық тезистер автормен жазылған, сонымен қатар авторлық мәтінді сөзбе-сөз көшіру болып табылады. Қосымша (вторичные) тезистер авторлық мәтіннің өңделген түрі. Тезисте мәтіннің тақырыбы қысқа және логикалық (түсінікті) даму тұрғысынан айтылады. Тезистердің қысқалығы мысал, үлгі және цитат келтіруге мүмкіндік бермейді. Көбінесе бастауыш пен баяндауыштан тұратын тезистер қолданылады. Бұл тезистер конспектіге қарағанда мәтіннің ең қысқа вариантын ұсынады. Тезис - белгілі бір мәселе туралы қысқаша түрде баяндалған қағида.
Топтық зерттеу (бірлескен жұмыс) –семинар немесе практикалық сабақтарда студенттердің бірлесе отырып белгілі бір проблеманы графикалы түрде шешу тәсілі. Оқытушы тақырып бойынша шешуді талап ететін проблеманы студенттерге ұсынады.
Студенттер шағын топтарға бөлініп, аталған проблеманы шешу жолдарын талқылап, өздерінің шешімін плакатқа түсіреді. Студенттер өздігінен мазмұн мен тапсырма орындаудың формасын таңдайды, ақпарат жинастырады, оларды талдап, бағалайды.
Содан кейін плакат қабырғаға ілінеді де, топ атынан спикер шығып жұмысты қорғайды. Қорғау соңында топ мүшелері басқаларының сұрақтарына жауап береді, олардың өз шешімдеріне түзету енгізуі де мүмкін.
Оқытушы әр топқа жеке тапсырма беруі немес топтар тапсырманы өздері де таңдап алуы мүмкін.
Тест студенттердің оқу жетістіктерін, олардың білім, білік, дағдыларының жиынтығын обьективті түрде өлшеу мүмкіндіктерін береді. Тесттерді әдетте ашық және жабық деп екіге бөледі.


title: Тапсырмаларды орындау бойынша әдістемелік нұсқаулықтар


title:
Жабық тест дегеніміз – келтіріліген жауаптардың ішінде біреуі дұрыс болатын тапсырма, студенттер бұл жауапты таңдап көрсетуі тиіс.
Ашық тесттер

text:
Жабық тестдегеніміз – келтіріліген жауаптардың ішінде біреуі дұрыс болатын тапсырма, студенттер бұл жауапты таңдап көрсетуі тиіс.
Ашық тесттер дайын күйде берілген бір немесе бірнеше дұрыс жауаптарды іздестірмей, шығармашылық тұрғыдан шешім келтіруді талап етіп,келесідей тапсырмалардан тұрады: өзіндік түсінікті келтіру, мәсеелні шешу, ой-өрістерін дамытуға бағытталған шығрмашылық жұмыстары.
Бақылау – қандай да бір фактілерді анықтау үшін ақпаратты жинақтау құралы. Бақылау арқылы студенттің сабақта қалай жұмыс жасағандығын немесе сабақтың қалай өткендігі туралы ақпарат жинап, талдау жұмысын жүргізуге болады.
Глоссарий – белгілі бір шығармада кездесетін, сирек қолданылатын сөздердің түсіндірме сөздігі. Сөз тіркестеріне, қазіргі кезде түсініксіз сөздерге түсінік беріледі. Сирек кездесетін кейбір аударма сөздіктер де глоссарийге жатады.
Глоссалар –түсініксіз сөздерді, сөйлемшелерді түсіндіру.
Контент - талдау – мәтіндік материалды талдау, сол мәтінге мазмұнның сай келуін түсіндіру.
Картотека - анықтама мәліметтер жазылған карточкалардың жүйеге келтірілген жиынтығы.
Түйін, мазмұн -сөйленген, жазылған немесе оқылған сөздің қысқаша түйіні.
Кейс-стади (Case-study – «Оқиғаны зерттеу») әдісі (технологиясы) қолданылады. Сase-study әдісінің тікелей мақсаты – студенттер мен оқытушылардың бірлесіп –
проблема мәнін сөз түрінде құру,
оның құрылымын талдау,
оған баға беру,
оқиғалық мәселеден туындаған проблемалық жағдайдың практикалық шешімін жүзеге асырудың ретін (алгоритмін) жасау. Кейстер әдісі– шынайы экономикалық, әлеуметтік, іскерлік және педагогикалық жағдаяттарды суреттеуді қолданатын оқыту әдісі. Кейстер әдісін қолдану барысында оқушылар жағдаятты талдап, проблеманың мән-мағынасын түсініп, оның болжамды шешімдерін ұсынып, олардың ішінен ең жақсысын таңдайды. Кейстер әдісі шынайы нақты материалдарға негізделеді немесе мазмұны жағынан шынайы өмірден алынған жағдаятқа жақын болуы тиіс.


title: Іс-әрекеттегі зерттеу - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Іс-әрекеттегі зерттеу - оқыту мен оқу тәжірибесін жетілдіру мақсатында бірізді, тізбектелген, жоспарланған іс-әрекеттерді орындауды, сондай-ақ зерттеу барысында алынған нәтижелерге жүйелі түрде мониторинг жүргізуді көздейтін үдеріс.
Ақпараттық сауаттылық– көптеген сандық технологияларды қолдану арқылы ақпаратты тиімді және сыни іріктеп, талдап және құра білу, сонымен қатар сол технологиялардың құрамдас бөліктері мен функцияларын білу.
Әңгіме - оқушылардың ой әрекетін жандандыру мақсатында қолданылатын оқыту тәсілдерінің бірі; әңгімелесу үдерісінде оқушылар мұғалім қойған және құрдастарында пайда болған сұрақтарға жауап бере отырып, жаңа білім алады, бар білімдерін қайталап, бекітеді.
Әңгіме-дебат– оның барысында қатысушылар арасында ой-пікірлерде үлкен алшақтық болады және әрқайсысы өз шешімдерінде қалады. Әңгіме-дебат ынтымақтастыққа бағдарланбаған бәсекелестікке негізделеді.
Диалогтік әңгіме -белгілі бір тақырыпқа бағытталған диалог жүргізуге негізделген вербалды-коммуникативтік әдіс. Диалог барысында идеялар екі бағытта жүріп, оқушының қарқынды білім алуына септігін тигізеді. Диалог барысында оқушылар (сондай-ақ олардың мұғалімдері) тең құқылы серіктестер болып табылады. Олар бар күштерін келісілген нәтиже алуға жұмсайды және Мерсер (2000) айтқандай, бірлескен білім алу немесе «пікір алмасу» үдерісіне тартылады.
Зерттеушілік әңгіме –бұл әңгіме түрінде әркімнің идеясы пайдалы деп қарастырылғанымен, олар егжей-тегжейлі бағалаудан өтеді. Зерттеушілік әңгімеге қатысушылар бір-біріне сұрақ қойып, бір тоқтамға келу үшін оларға негізді жауап береді. Алайда зертеушілік әңгімеде келісімге келу емес, керісінше оны іздеу үдерісі маңызды болып табылады.
Әңгіме жүргізудің сократтық әдісі(майевтика). (грек. Μαιευτική, сөзбе-сөз аудармасы - босанатын әйелге көмек көрсету) - сұрақтарды шеберлікпен қою арқылы адам бойындағы жасырын білімді жарыққа шығару әдісі. Педагогикада Әңгіме жүргізудің сократтық әдісі бағыттаушы сұрақтар мен пікірталастар орталық орын алатын оқыту түрі деп түсіндіріледі. Сократ, мұғалім ретінде, ең алдымен оқушылардың ақиқат туралы түсінігін бұзып, кейін олар өз ұстанымдарын қорғай отырып, оны қайтадан қалыптастыратындай етіп бір сұрақтан кейін бір сұрақты қоя берген. Әңгіме жүргізудің сократтық әдісініңмәні – әңгімелесушінің «барлық нәрсе жайлы білемін» деген орныққан пікіріне қарамастан, шындығына келгенде, көп нәрсені білмейтіндігіне көзін жеткізу. «Ізденіссіз өмір сүрудің қажеті жоқ. Мен ешкімге еш нәрсе үйрете алмаймын, мен оларды тек ойлануға ғана мәжбүрлей аламын» – Әңгіме жүргізудің сократтық әдісін түсіну үшін осы ойды желеу ету қажет болады.


title: Бағдар картасы – - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Бағдар картасы – белгілі бір тапсырма, сондай-ақ жалпы сабақ көлемінде оқудың соңғы нәтижесіне жетуге бағытталған және оқушыларға арналған қадамдап көрсетілген нұсқаулық; оқушылардың өз бетімен жұмыс істеу қабілетін дамытады, оқушыларды шығармашылықпен ойлауға бағыттайды, тапсырмаларды орындауда қолданылатын креативті тәсілдерді дамытады.
Блум таксономиясы –1956 жылы америкалық психолог Бенджамин Блум ұсынған танымдық саладағы оқытудың педагогикалық мақсаттарының жіктелуі. Оған ойлау дағдыларының алты деңгейі кіреді: білу, түсіну, қолдану, талдау, жинақтау, бағалау. Білу - деректерді, жағдайларды, негізгі тұжырымдамалар мен жауаптарды көрсету арқылы өтілген материалдың есте сақталғанын растау.
Түсіну- негізгі идеяларды ұйымдастыру, салыстыру, түсіндіру, сипаттау және бекіту арқылы деректер мен идеяларды түсінгенін көрсету.
Қолдану - жаңа білімдерді, әдістерді және ережелерді түрлі нұсқада қолдану.
Талдау– біртұтас объектіні жақсылап зерттеу немесе оның мән-мағынасын түсініп-білу мақсатында ұсақ құрамдас бөліктерге бөлу үдерісі.
Жинақтау - алғашында бөлінген ұғымдарды біртұтас біріктіру үдерісі.
Бағалау– объектінің құндылықтарын, кемшіліктерін, маңыздылығын және басқа да сипаттамаларын белгілі бір критерийлер мен стандарттар негізінде анықтау үдерісі.
Қорытынды - бір нәрсенің негізінде жасалған қорытынды немесе бір нәрседен туындаған салдар болып табылатын пайымдау, ой-пікір, тұжырым.
Миға шабуыл әдісі -белгілі бір проблеманы қарқынды талқылау – шығармашылық белсенділікті ынталандыру жолы. Бұл тәсіл кезінде қатысушылардың ойлау үдерісі белгілі бір мәселені шешу жөнінде түрлі идеяларды талқылауға және ойлап табуға бағытталған.
Портфолио (итал. portfolio - «құжаттар сақтайтын папка», «маманның папкасы») белгілі бір кезеңде жұмыстың орындалғанын, әртүрлі бағыттағы қызметтер (оқу, шығармашылық, әдістемелік, зерттеушілік) бойынша нәтиже болғандығын растайтын және бір немесе бірнеше бағыттарда өрлеу және жетістікке қол жеткізілгендігін көрсететін дәлелдемелердің толық жинағы.


title:
Портфолио критериалды жүйе бойынша жетістіктерді (мұғалімнің, оқушының) бағалауда әділдік пен айқындықты арттыру мақсатында енгізіледі.
Портфолионы

text:
Портфолиокритериалды жүйе бойынша жетістіктерді (мұғалімнің, оқушының) бағалауда әділдік пен айқындықты арттыру мақсатында енгізіледі.
Портфолионы ресімдеудің критерийлері:
өздік мониторингтің жүйелілігі мен жиілігі;
материалдардың құрылымдалуы, барлық жазбаша түсініктемелердің ықшамдылығы,
қисындылығы;
ресімдеудің ұқыптылығы және әсемділігі;
ұсынылған материалдардың тұтастығы, тақырыптық тұрғыдан аяқталуы;
таныстырылымның негізділігі мен көрнекілігі.
Диалог (грекше – dialogos) – әдеби шығармада екі кейіпкердің немесе бірнеше адамның сөйлесуі, оларды сөйлестіру тәсілі. Драмалық шығарма түгелдей дерлік диалогте сөйлестіруге және жеке кейіпкерді сөйлетуге, монологке негізделіп құрылады.
Диалогтік тілдесім барысында оқушылар жұп болып та, топ болып та, ұжым болып та бір-бірімен тілдік қарым-қатынасқа түседі. Бұл – диалогтік сөйлеудің өзіндік белгілері. Диалогтік оқыту амал-тәсілі оқушыларды сөйлеуге, белсенділікке, өзара пікір алысуға итермелейді. Диалог барысында пікірлесіп тұрған тұлғалар «әрі хабар жеткізуші, әрі хабарды қабылдаушы» қызметін атқарады.
З.Қабдолов өзінің «Сөз өнері» еңбегінде: «Адам сөйлесе дегендей, әркімнің сөзі арқылы өзін танимыз. Себебі, әркімнің сөйлеген сөзінде оның бүкіл ішкі болмысы, өзіне тән психологиялық өзгешелігі – ақылы, ойы, сезімі, ұғымы, танымы, нанымы, білімі, мәдениеті түп-түгел тұнып тұрады»,- деп жазады. М.Бахтин: «Ақиқат жеке адамның ойында пайда болып, жадында жатпайды, ол – диалогтік қарым-қатынас үрдісінде ақиқатты бірлесіп іздеп жүрген адамдардың арасында пайда болады»,– деген.
Монолог (грекше – monologos, mono – бір, logos – сөз) – бір адамның өз ойын, көзқарасын білдіруі. Монологтік сөйлеу дегеніміз – бір адамның өз ойын, пікірін ұзақ уақыт жүйелей, сабақтай баяндауы. Монологтік сөйлеуге оқушылардың белгілі бір тапсырманы түсіндіруі, мұғалімнің жаңа тапсырманы баяндауы, хабарлама, баяндама жасауы жатады.
Диалог сөздің кейбір психологиялық ерекшеліктері төмендегідей: 1.Диалог сөз бөгелмей еркін айтылады, ол ойды кең жайып жатуды тілейді;
2.Үнемі кезектесіп айтылатындықтан ықшам келеді, тек әңгімелесуші адамдардың өздеріне ғана түсінікті болады. Мәселен, «келе жатқан тоғызыншы» деген сөйлемге осындай нөмірлі автобусты күтіп тұрған адамдар ғана түсіне алады.
3.Диалогтік логикалық жағы (жоспарлылығы, дәлелдігі, т.б.) кемдеу болады;
4.Диалог сөз ым-ишаралармен, бет пен көздегі мәнерлі қозғалыстармен (қолдың, ауыздың, көздің, қабақтың қозғалысы т.б.) толықтырылады;


Монолог сөзге тән кейбір психологиялық ерекшеліктер: 1. Монолог алдын-ала даярлықты тілейді. Белгілі жоспар құрылып, сөйлеуші өз сөзін басшылыққа алып, ой-пікірін жүйелі баяндауға тырысады.
2. Монологтің мағыналы жағы мен оның тыңдаушысын баурап алатын тартымдылығы жағына қатаң талаптар қойылады.
3. Монолог сөз адамға әсер ететін сөздің мәнерлілігін (сөзді нақышына келтіріп айту) көбірек қажет етеді.
4. Монологті құрайтын сөйлемдер грамматикалық талаптардан ауытқымайды.
Ассоциограмма әдісі (диаграммалық байланыстар) – графикалық түсініктер мен құрылымдық [зерделік карта, ойлар картасы (ағыл. Mind map) немесе ассоциативтік крата] түрлерге енгізілген білімдерді оңай қабылдауға көмектесетін оқыту тәсілін пайдалантын кешенді әдіс. Ассоциограмма әдісі білімдерді иерархиялық және көрнекті түрлерде құру үшін және де кешенді байланыстарды көз алдында елестету үшін әрқашанда керек
Тренинг(train – оқыту, тәрбиелеу) – білім, білік, дағды және әлеуметтік мақсаттарды дамытуға бағытталған белсенді оқу әдісі. Егер жаңа ақпарат алуды ғана көздемей, мақсат алынған білімдерді тәжірибеде қолдану болған жағдайда тренинг айтарлықтай жиі өткізіледі. Тренингтер -қысқа мерзім ішінде практикалық қолданыста қажетті әрі тиімді біліктер мен дағдыларды игеруге бағытталған оқу сабақтары. Тренингтердің мақсаты – үйренудің ең тиімді жолдарын игеру. Мұнда үйренушілер өз әрекеттерін қалайша тиімді түрде ұйымдастырып, жұмыста оң нәтижеге қалайша жету керектігі мәселесімен айналысады.


title: Монолог сөзге тән кейбір психологиялық ерекшеліктер


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi.html?page=2#3_-тақырып._Қазіргі_заманғы_білім_беру_парадигмалары_:_Мақсаты:_Қазіргі_заманғы_білім_беру_парадигмаларын_талдау

text:
2-тақырып. Заманауи жоғары мектеп педагогикасының әдіснамалық негіздері.
Мақсаты: Жоғары мектеп педагогикасының әдіснамалық негіздерін теориялық тұрғыдан талдау .
Қарастырылатын мәселелер: 1. Жоғары мектеп педагогикасының әдіснамалық негіздерін дәлелдеу.
2. Жоғары мектеп педагогикасының әдіснамалық тұғырларына қысқаша сипаттама беру.
3. Құзыреттілік тұғырдың мәндік сипаттамасын ашып көрсету.
4. Тақырып бойынша презентация дайындау.
Сабақ түрі – шығармашылық жұмыс.пікірталас (салыстырмалы талдау, шағын хабарлама)
Әдістемелік нұсқау: Қазақстан Республикасындағы білім беруді басқару құжаттары негізінде білім берудегі өзгешеліктерді талдау. өзіндік жұмыстардың тапсырмаларын жасауға дағдыланады.
Ұсынылатын әдебиеттер: Ахметова Г.К., З.А.Исаева .Педагогика для магистратуры университетов.Алматы, 2017
Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы/Ж.Р. Баширова, Н.С., Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.- 188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
3 -тақырып. Қазіргі заманғы білім беру парадигмалары:
Мақсаты: Қазіргі заманғы білім беру парадигмаларын талдау 1. Сұрақтарды талқылау: «Парадигма» ұғымы. Білім беру парадигмалары. Парадигманың түрлері. Білім беру парадигмасының психологиялық аспектілері. Интегралды парадигмалар.
2. Тақырып бойынша презентация дайындау.


title: -тақырып. Заманауи жоғары мектеп педагогикасының әдіснамалық негіздері


title:
Сабақ түрі: семинар-пікірталас (салыстырмалы талдау, шағын хабарлама, баяндама, талдау және жинақтау).
Әдістемелік нұсқау

text:
Сабақ түрі:семинар-пікірталас (салыстырмалы талдау, шағын хабарлама, баяндама, талдау және жинақтау).
Әдістемелік нұсқау: топ (4-5адам) топтарға бөлініп, сұрақтар негізінде болашақ жоғары мектеп оқытушысының моделін құрастырады. 10 минут, содан кейін әрбір топ өздерінің құрастырған модельдерін қорғайды. Соңында, барлығы бірігіп, ортақ модель құрастырады.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова, Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.- 188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
4- тақырып. Қазақстандағы жоғары білім берудің дамуы.
Мақсаты: Жоғары мектеп педагогикасының білім беру салаларын талдау
Қарастырылатын мәселелер: 1. Әлемдік білім беру кеңістігіндегі Қазақстанның жоғары білім беру жүйесінің орнын анықтау.
2.Қазақстанның жоғары білімін дамытудың ерекшеліктерін негіздеу. Қазақстанның білім беру жүйесін реформалаудың қағидалары.
3.Қазақстандағы жоғары білімнің құрылымы, бағыттары. Жоғары білімнің көпдеңгейлі сипаты.
4. Жоғары білім беру субъектілері және олардың функционалық қызметтері. Жоғары оқу орындары және оларға сипаттама.
Сабақ түрі- іскерлік ойын(рефератты қорғау, сызбанұсқа құрастыру, конспектілеу


text:
Әдістемелік нұсқау: Берілген сұрақ көлемінде 5-7 минутқа дәріс құрастырып, оқытушы ретінде баяндайды.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы / Ж.Р. Баширова, Н.С. Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.- 188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
5- тақырып. Жоғары мектеп оқытушысы . Мақсаты: Болашақ маман тұлғасын қалыптастыру.
Қарастырылатын мәселелер: Сұрақтарды талқылау: Жоғары мектептегі педагогикалық іс-әрекеттің психологиялық-педагогикалық негіздері. Жоғары мектеп оқытушысына қойылатын талаптар. Педагогикалық іс-әрекеттің негізгі компоненттері. Оқытушы іс-әрекетінің логикасы. Жоғары мектеп жағдайында кәсіби педагогикалық іс-әрекетке дайындығы. Кәсіби құзыреттілік құрылымы. Құзыреттіліктің қалыптасу деңгейі.
Сабақ түрі – ғылыми-шығармашылық жұмыс. Әдістемелік нұсқау: Тәжірибе бойынша жүргізіп жатқан пәндері бойынша 1 кредит көлемінде ОӘК құрастыру.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р. Баширова, Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.]; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.- 188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.


6-тақырып. Жоғары мектептегі білім беру мазмұны. Мақсаты. Білім беру мазмұнын теорияларын талдау, сараптай білу.
Әдістемелік нұсқау: Әртүрлі оқу құралына сай жағдаяттық тапсырма ойластырылып, сондағы қарым-қатынастар сипатталып, талқыланады.
Қарастырылатын мәселелер: 1.Келесі сұрақтарды талқылау: жоғары мектепттегі білім беру мазмұны, құзыреттілік жоғары мектеп педагогикасының негізгі лейтмотиві ретінде, құзыреттіліктердің түрлері, жоғары мектептегі білім беру мазмұнын анықтайтын нормативтік-құқықтық актілер.
2. Білім беру мазмұнының жаратылыстану-ғылыми негіздері. Тұрақты даму үшін білім беру мазмұнының экологиялық, педагогикалық және жаратылыстану аспектілерінің өзара байланысы.
3. Биоалуан түрлілікті теңгерімді қолданудың ұлттық стратегиясы.
4. Қоршаған ортаны қорғау және мемлекеттік бақылау саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі ережелері.
Оқытудың әдістемесі мен формасы: семинар (дөңгелек үстел, -әңгімелесу, баяндама, қысқаша анықтама, презентация).
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы / Ж.Р. Баширова, Н.С. Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.- 188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
7- тақырып. Педагогикалық ғылым жүйесіндегі дидактика.


title: -тақырып. Жоғары мектептегі білім беру мазмұны


Мақсаты: Оқытудың теориялық жалпы заңдылықтарын талдау.
Қарастырылатын мәселелер: 1. 1.Сұрақтарды талқылау: дидактика педагогиканың бөлімі ретінде, дидактиканың категориялық аппараты, дидактиканың әдіснамалық негіздері және категориялары, оқытудың мәні, құрылымы және қозғаушы күштері.
2. Тақырып бойынша презентация дайындау.
Сабақ түрі – баяндау. Әдістемелік нұсқау: дәрістің түрлеріне байланысты әрбір сұрақ бойынша дәріс құрастырып, баяндалады.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
8-тақырып. Оқыту үдерісі тұтас жүйе ретінде. Мақсаты: маманның кәсіби іс-әрекеттерін практикалық тұрғыдан іске асыру.
Қарастырылатын мәселелер: Оқытудың әдіснамалық және психологиялық негіздері. Оқытудың мәні және құрылымы. Оқытудың қызметтері және олардың ара қатынасы. Оқытудың қозғаушы күштері.
Білімдендіру процесінің мәні.
Білім беру мазмұнының компоненттері.
Білімдендіру процесінің қозғаушы күші
Білімдендіру процесінің заңдылықтары мен принциптері.


title:
Мақсаты: Оқытудың теориялық жалпы заңдылықтарын талдау.
Қарастырылатын мәселелер


url: http://emirsaba.org/sabatarfa-edistemelik-nsau-jofari-mektep-pedagogikasi.html?page=7#9-_практикалық_сабақ._Жоғары_мектептегі_оқытудың_заңдылықтары_мен_қағидалары._Мақсаты

title: Сабақ түрі – сұрақ-жауап - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Сабақ түрі – сұрақ-жауап
Әдістемелік нұсқау: Сұрақтар бойынша жеке-жеке дайындалып, баяндалады, толықтырылады. Алынған түсініктері бекітіледі.
Ұсынылатын әдебиеттер:
Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
9- практикалық сабақ. Жоғары мектептегі оқытудың заңдылықтары мен қағидалары.
Мақсаты: болашақ оқытушы ретінде педагогикалық іс-әрекетті ғылым және өнер ретінде бағалау.
Жоғары мектептегі оқытудың заңдары мен заңдылықтары. ЖОО-дағы оқытудың заңдылықтарына сипаттама. Оқыту қағидалары.
2. Презентация дайындау: «Жоғары мектептегі оқыту қағидаларының жүйесі», «Өлкелік материалдарды білім беру үдерісіне пайдаланудың әдіс-тәсілдерін меңгеру», «Қазақстанда жерді ұтымды пайдаланудың ғылыми негіздері».
Сабақ түрі – пікірталас (аналитикалық есеп, қысқаша анықтама, презентация)
Әдістемелік нұсқау: кредиттік технология бойынша бағалауды деңгей бойынша негіздеу. Бағаларды негіздейді.
Ұсынылатын әдебиеттер:
Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
Достарыңызбен бөлісу: |


10-практикалық сабақ. Жоғары мектептегі оқыту әдістері. Мақсаты: оқыту жүйісінің сабақ барысында іске асырылуын әдістемелік талдау.
Қарастырылатын мәселелер: 1. Сұрақтарды талқылау: Оқыту әдістері дидактика категорияларының бірі ретінде.Оқыту әдістерінің жіктемесі.Оқытудың белсенді әдістері. Оқытудың интербелсенді әдістері. Экологиялық аудит.
2. Вен диаграммасының көмегімен оқытудың белсенді әдістері мен интербелсенді әдістерінің айырмашылығын көрсетіңіз
Сабақ түрі – дөңгелек стол Әдістемелік нұсқау: кредиттік технология негізінде жүргізілетін дәріс, семинар, МОӨЖ аудиториялық және МӨЖ –дің технологияларын талқылау, салыстыру, ұсыныстар жасау.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
11- тақырып. Жоғары мектепте оқу үдерісін ұйымдастыру формалары. Мақсаты: Жаңа технологияларды сабақта тиімді пайдаланудың мәнін талдау. Қарастырылатын мәселелер: ЖОО-дағы оқытудың негізгі формаларына сипаттама беру. Оқыту формаларын жіктеу тұғырларының мәнін ашу. Дәрісті, семинарды өткізудің дәстүрлі емес тәсілдері.
Кесте құру: «Жоғары мектептегі оқу үдерісін ұйымдастырудың формалары».


title: -практикалық сабақ. Жоғары мектептегі оқыту әдістері


title: Сабақ түрі- рольдік ойын - СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
Сабақ түрі- рольдік ойын Әдістемелік нұсқау: әртүрлі педагогикалық ситуациялар ойластырып, дұрыс шешім қабылдауға дағдыланады.
Ұсынылатын әдебиеттер: Жоғары мектеп педагогикасы: оқу құралы /Ж.Р.Баширова,Н.С.Әлғожаева, Ұ.Б.Төлешова және т. б.; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.-Алматы: Қазақ ун-ті, 2015.-188
Жоғары мектеп педагогикасы: (оқу құралы) / Ш. Беркімбаева [және т. б.]; ҚР білім және ғылым м-гі, Қаз. мем. қыздар пед. ун-ті.- Алматы: Rond&A, 2009.- 167
Мыңбаева А.К., Айтбаева А.Б., Құдайбергенова Ә.М. Жоғары мектеп педагогикасы негіздері. Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
Әлғожаева Н.С. Педагогика (оқу құралы)-Алматы, 2016.
Молдасан Қ.Ш., Бектурганова Ж.М., Педагогика: Оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 380 бет.
Касымова Р.С., Шағырбаева М.Д. Педагогика курсы бойынша тапсырмалар жинағы. Оқу-әдістемелік құрал.Алматы: ҚУ.,2016ж, 192 б.
12-тақырып. ЖОО-дағы оқыту технологиясы Мақсаты: болашақ оқытушы ретінде студенттермен жүргізілетін ғылыми жұмыстарды ұйымдастыруға дағдыланады.
Қарастырылатын мәселелер: 1 Оқыту технологиясының мазмұны. Жоғары мектептегі оқыту технологиясының жіктелуі. Оқытудың технологиясының жіктемесі. Дамыта оқыту технологиясы. Ақпараттық оқыту технологиясы. Қашықтан оқыту технологиясы. Белсенді оқытудың ерекшеліктері. Оқыту әдістерін белсендендіру. ЖОО-дағы проблемалық оқыту. Проблемалық оқытудың формалары мен әдістері. Оқу әрекетін жобалауды ғылыми негіздеу. ЖОО-дағы оқу үдерісін жобалаудың ерекшеліктері. ЖОО-дағы білім беру технологиялары және олардың ерекшеліктері. Мемлекеттік экологиялық мониторинг. ЖОО-дағы ақпараттық технологиялар.
2. Г.Селевконың «Современные технологии обучения» оқулығын конспектілеу. Ұсынылған технологияның қайсысы жоғары мектеп үшін ыңғайлы? Негіздеу.
3. Сабақтың тақырыбы бойынша реферат жазу.
4. Сабақ түрі – дөңгелек үстел.


title: СабақтарғА Әдістемелік нұСҚау «ЖОҒары мектеп педагогикасы»

text:
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ БІЛІМ БЕРУ МЕНЕДЖМЕНТІ КАФЕДРАСЫ
ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚТАРҒА ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ
«ЖОҒАРЫ МЕКТЕП ПЕДАГОГИКАСЫ» ПӘНІ
Мамандықтар:
Алматы, 2022
« ЖОҒАРЫ МЕКТЕП ПЕДАГОГИКАСЫ» ПӘНІНЕН СЕМИНАР САБАҚТАРЫНА ДАЙЫНДАЛУДЫҢ ЖОСПАРЫ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК ҰСЫНЫСТАР
1- тақырып. Педагогика – тәрбие мен оқыту жөніндегі ғылым.
Мақсаты: Педагогика ғылымының жүйесі және жоғары мектеп педагогикасының кәсіби маман дайындаудағы орнын, педагогика туралы теориялық білімдерін практикалық тұрғыдан негіздеу.
Қарастырылатын мәселелер:
Педагогикалық ғылымдардың адам жайлы ғылымдар жүйесіндегі орнын негіздеу.
Педагогикалық ғылымдардың негізгі категорияларының маңызды сипаттамасын ашып көрсету.
Педагогиканың саласы ретінде жоғары мектеп педагогикасының өзіндік ерекшелігін бөліп көрсету.
Бұл ғылымның нысаны мен пәніне, оның негізгі міндеттеріне сипаттама беру.
Жоғары мектеп педагогикасы бойынша ғылыми әдебиеттердің библиографиялық тізімін құрастыру.
Сабақ түрі – пресс-конференция (талқылау, ауызша шағын хабарлама, презентация, конспектіні тексеру)
Әдістемелік нұсқау: әрбір магистрант әр сұрақ бойынша ой-пікірлерін қағаз бетіне түсіріп, қысқаша сөйлейді. ( 3-4 минут). Сөз соңында барлығы ортақ бір пікірге келіп, сұрақтар бойынша жалпы сабақ бойынша тұжырым жасап, ұсыныстар жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер:
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. - Астана: //Егеменді Қазақстан, Ақорда, 2007.07.27.
ҚР жоғары білім берудің даму стратегиясы –Алматы, 1998
ҚР гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы // Егемен Қазақстан, 26 тамыз, 1994
ҚР педагогикалық білім беру тұжырымдамасы - Алматы, 2003
Достарыңызбен бөлісу: |


4. Пəн бірлестігіндегі мұғалімдердің міндеттері.
пəн бірлестігінің отырысын оку > Пəн бірлестігінің шешімі жəне ұсынысынын
орындалуы, құжаттардың жүргізілуі
> Пəн бірлестігіндегі мұғалімдердің озық іс-тəжірибелерімен танысып,
мəжірибелерінде қолдану. Пəн апталыгын откiзу жəне одан дайындық жүргізу
Конференция семинар, донгелек стол, іскерлік жүргiзу ойын откізу, дайындық
жұмыстарым
Сабақтар, факултатив сабақтар, уйірме сабақтарына ему ушылардың пəндік
олимпиадасын, интеллект білім сайыстарын откізу. Пəн бойынша сабақтан тыс
іс-шаралар откiзу
Пəн бірлестігінің отырысын өткізу
Пэн бiрлестiгiнiң шешiмi жəне ұсынысынын орындалуы, құжаттардын Пəн
бiрлестiгiндегi мугалімдердің озық іс-тəжірибелерімен танысып мəжірибелерінде
колдану.
жүргiзiлу
Пəн апталыгын откiзу жəне одан дайындық жүргізу Конференция семинар, донгелек
стол, іскерлік ойын откiзу, дайындык жумыстарын
жүргізу
Сабақтар. факултатив сабақтар, үйірме сабақтарына ену ушылардын пəндік
олимпиадасын интеллект білім сайыстарын откізу. > Пан бойынша сабақтан тыс
іс-шаралар еткізу.
Агылшын тілі пəні бірлестігінің тақырыбы :


title: Сабақтары Әдістемелік құрал Исабаева Айман Турсымбековна Балқаш қаласы Шахмат сабақтары

text:
Сәкен Сейфуллин атындағы №7 мектеп-гимназиясы Шахмат үйрену сабақтары
Әдістемелік құрал Исабаева Айман Турсымбековна
Балқаш қаласы Шахмат сабақтары Сабақтың тақырыбы:Кіріспе Сабақтың мақсаты:Шахмат ойыны жайлы түсінік беру.Мақсатымен таныстыру.Сабаққа қажетті шахматпен таныстыру.Ойын кезіндегі тәртіппен,ережесімен таныстыру. Көрнекілігі:Шахмат,жазулар,шахмат тақтасы. I.Ұйымдастыру кезеңі. II. Кіріспе әңгіме. Шахмат сабағы аптасына бір рет жүргізіліп отырады. Қарама-қарсы отырған екі ойнаушыда бір шахмат тақтасы, 16 ақ, 16 қара фигуралары болуы қажет. Үйірмеге келген оқушы тәртіп сақтауы қажет. Сабақты себепсіз босатпау, сабақта артық сөйлемеу. Айғайлап сөйлеп, шулауға болмайды, ойланып ойнау керек. Шахмат-өте қызық ойын, оның бойында ғылым, өнер, және спорт элементтері астасып жатыр. Ойын нәтижесі тек бір нәрсеге-ой мықтылығына байланысты. Шахмат ақыл-ойды, математикалық қабілетті дамытады, назар аударуды жинақтайды, қиындықты жеңе білуге баулиды. Шахмат ойнағанда қарсыласты сыйлай білу керек, дауласуға болмайды. Шахмат ойнасаңдар сабақты,оның ішінде математиканы жақсы оқи бастайсыңдар. Шахмат-бұл күрес, ақыл-ой күресі, егер сен жеңбесең, онда ол сені жеңеді. Шахматты жақсы ойнау-қиын, алдымен жеңіле білуді үйрену керек, содан кейін жеңе білуді үйрену керек. Ал ол үшін шыдамдылық қажет. III. Шахмат ойынын үйрету. IV. Қорытынды.
Сабақтың тақырыбы: Шахмат ойыны туралы аңыз Сабақтың мақсаты: Шахмат ойынының шығуы туралы, шахматты ойлап табу жөніндегі қызықты аңызды айту арқылы шахмат ойнауға деген қызығушылықтарын арттыру. Ойлау қабілеттерін дамыту. Көрнекілігі: Шахмат тақтасы, шахмат фигуралары. I.Ұйымдастыру кезеңі. Оқушыларды отырғызу, шахматты тарату. II.Жаңа сабақ.


title: Мысалы: Ақ жағы: d2-d4 Қара жағы: е7-е6

text:
Мысалы: Ақ жағы: d2-d4 Қара жағы: е7-е6 Шахмат ойнауды үйрену жеңіл, ал оны жетік те жақсы меңгеру ұиын екені баршаға мәлім. Ол үшін қызығушылық пен шыдамдылық керек. Жаңадан үйренушілер диаграммалардағы ойынды ынтамен қайталап отырғаны жөн. Шахмат нотациясын, фигуралардың жүрістерін және олардың салыстырмалы күшін жетік меңгергеннен кейін қарапайым мат беру жолдарын үйрену қажет. Осындай белгілі мақсатты жүзеге асыру жолында қарсылас жақтың короліне шабуыл жасағанда тақта үстіндегі фигуралардың аз-көптігіне қарай оларды өзара тиімді байланыста ұстау бірден-бір қажет жағдай. Бұл қарсылас жақтың бас фигурасына мат беруде үстеме күш береді. Міне, осындай жаттығулар шахмат әуесқойларының қиялын дамытып, ойынға құмарлығын арттырады. Әрине, сан жағынан көп фигуралар қатысқан позициялардан гөрі, аз фигуралар болған жағдайда ойнау жеңілге соғады. III. Шахмат ойынын үйрету. IV. Қорытынды.
Сабақтың тақырыбы: Пат және тең ойын Сабақтың мақсаты:Пат деген не екенін түсіндіру.Қай кезде тең ойын болып саналатынын ұғындыру. Көрнекілігі:шахмат,шахмат тақтасы. I.Ұйымдастыру кезеңі. II. Кіріспе әңгіме. Қиян кескі тартыста қарсы жақтың бірінің шах берілмей тұрған королін жүретін бос шаршы болмай қалады және сол король өрісінде фигуралар мен пешкалардың жүретін мүмкіндіктері қалмаған жағдай пат деп аталады. Осындай ойын тепе-тең аяқталған болып есептеледі. №№18, 19, 20, 21, 22 диаграммаларда паттық жағдайдың бірнеше түрлері көрсетілген. Тең ойынға кейде бір жүрісті қатарымен үш рет қайталауға мәжбүр ететін бітпейтін үздіксіз шах беру арқылы да жетуге болады. Мысал ретінде №23 диаграммадағы позицияға назар салыңыз.Басым-дылық қара жағында және қара ферзі мен ат қарсыласына мат беру қаупін төндіріп тұр. Алайда ақ жағы өзінің кезекті жүрісінде атпен g6 және f8 шаршыларынан ізбе-із шах беріп, ойынды теңестіреді. Ал мына №25 диаграммадағы жағдайда ақ жағының күшінің басымдылығына қарамастан қара жағы өзінің һ4-тегі ферзісімен һ4-е4-е1 шаршыларынан үздіксіз шах беріп, қарсыласын тең ойынға келісуге мәжбүр етіп отыр. Ойын тәжірбиесінде көптеген ойнаушылар өз королінің жүріс жолын тарылтып, оның жанындағы фигура немесе пешканың жүрістерін ескермей, жоғарыда көрсетілген паттық жағдайға душар болады. Алайда корольдің жүрісі болмай, бірақ оның өзі түстес басқа фигураның жүруге мүмкіндігі болса, онда пат болмайды. Мұндай жағдайда сол фигура тиімсіз де ұтылысқа ұшырататын жүріс болса да міндетті түрде жүруі керек. Жүрістің міндеттілігі жөніндегі осындай жағдай «цугцванг» (неміс тілінен келген «цуг»-жүріс, «цванг» -еріксіз көндіру, мәжбүр ету) деп аталады. Мысалға №24-диаграммадағы позицияға қысқаша талдау жасайық. Онда ақ жағының королінің жүрісі жоқ, бірақ d2-дегі өзі түстес пешканы алға жүруге міндетті. Егер осы пешкамен d3 немесе d4 шаршыларына жүрсе онда пат болады. Бірақ қара жағының мығым да жеңіс әперетін ойыны бар. Ол пешканы алмай 1. ...с4-с3-ке жүріп келесі кезекті жүрісінде с3-с2 ге жылжып, ақ корольге мат береді. Міне, осын-дай сирек те болса кездесетін жағдайды аса дәл есептеп, сақ болған жөн. Қорыта айтқанда, тақта үстіндегі бәсеке мынандай жағдайда да тең аяқталған болып есептеледі: 1) екі жақтың бір-бірден корольдері ғана қалғанда; 2) екі жақ бір позицияны үш рет қайталай бергенде; 3) екі жақтың да күші қарсыласының короліне мат бере алмайтын болғанда; 4) екі жақ 50 жүріс жасап бір-біріне фигура желінбесе және бірде-бір пешка орнынан жылжымаса, 5) екі жақ тең ойынға өзара келіскенде.


title: III. Шахмат ойынын үйрету - Сабақтары Әдістемелік құрал Исабаева Айман Турсымбековна Балқаш қаласы Шахмат сабақтары

text:
III. Шахмат ойынын үйрету.
IV. Қорытынды.
Сабақтың тақырыбы: Алғашқы партиялар
Сабақтың мақсаты: Шахмат партияларын жазып алуды үйрету.Шахматты қалай ойнаудың қажеті жоқ екенін түсіндіру.
Маттың түрлерімен таныстыру.
Сабақтың көрнекілігі:Шахмат тақтасы,шахматтар,қалам,қағаз.
Сабақ барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. «Ақымақтар маты»
f 3 е5
g4 Фһ4х-бұны «ақымақтар маты» деп атайды.Екі жүріспен аяқталған рекорд ойын!
Бұдан да аз жүріс жасап мат қоюға болмайды.Ал үш жүрісте ше?
Болады!
ІІІ. «Нақұрыстар маты»
е4 е5
Фһ5 Кре7
Ф:е5х-мұны «нақұрыстар маты»деп атайды.Қараның королін е7-ге жүруге кім мәжбүрледі? Егер ол е8-де тұра бергенде, шахтан үш түрлі әдіспен қорғана алар еді.
ІV. «Балалар маты»
е4 е5
Сс4 Кс6
Фһ5 Кf6
Ф:f 7х-бұл «балалар маты» деп аталады. Шахматты бұлайша ойнауға болмайды!
Шахмат нотациялары өте қарапайым болады. Фигуралардың аты өз атының алғашқы әріптерімен белгіленеді.Мысалға, король-Кр, ферзі-Ф, тұра (ладья)-Л, піл (слон)-С, ат (конь)-К. Ал пешкілер ешқашан белгіленбейді.
Шахмат партияларын жазғанда тағы мынадай шартты белгілерді біліп алу керек:
+ -шах. + + -қосарлы шах.
0-0–қысқа рокировка х –мат
! -күшті жүріс.
!! -өте күшті жүріс ? –әлсіз жүріс.
-ұзын рокировка ??-дөрекі қателік «есінемек».
+ -ақтардың позициялары жақсы.
-
- -қаралардың позициялары жақсы.
+
V.Шахмат ойынын үйрету.Қорытынды.
Интерактивтік тақтада шахмат тақтасы, шахмат тастарының суреттері, жеке-жеке слайд.
Шахмат — (ағыл. Chess, түрікше Satranç) ақыл-ой спорт түрі. Шахмат сөзінің мағынасы парсышадан патша (шах) өлді (мат) дегенді білдіреді.
Шахмат екі ойыншы арасында шахмат тақтасында ойналады.
Ойын тақтасы 64 шаршыдан тұрады.
Ойының басында әрбір ойыншының иелігінде ақ немесе қара түсті он алты тас (шахмат фигурасы) болады:
бір патша,
бір уәзір,
екі піл,
екі ат,
екі тура және
сегіз пешка.
Ойынның мақсаты қарсыластың тастарын шабуылдай отырып, патшаға мат қою.
Бастапқы жайғасым: бірінші қатар: тура, ат, піл, уәзір, патша, піл, ат, тура; екінші қатар: пешкалар
Шахмат тастарының жүрістері:
Патша – ең маңызды тас. Патша «өлді» – ойын аяқталды. Ойын мақсаты – қарсыластың патшасына мат қою (мүмкінсіздік жағдайында қалдыру). Патша кез-келген көрші алаңқайға жүре алады және тек бір қадам жасай алады.
Уәзір – ең мықты тас. Уәзір барлық бағытта және қалағанынша қадам жасай алады.
Тура – уәзірден кейінгі ең мықты тас. Ол вертикаль және гаризонталь бағыттарда жүреді.
Ат «Г» әріпін жасап жүреді, күші пілмен теңдес бірақ олар екеуі де турадан әлсіз.
Ат - өз жақтастар және қарсыластары үстінен аттап өте алатын бірден – бір тас.
Піл. Ақ шаршыдағы піл ақ шаршы бойымен, қара шаршыдағы піл қара шаршы бойымен диагонал бойынша жылжып отырады.
Пешка. Ойын басында екі адым ілгерілей алады, одан кейін бір – ақ қадам ілгері жылжып отырады. Ойын басында бір адым бастаса да, сол бір адыммен жылжиды. Пешка өз лагерінен соңғы 8 – ші шаршыға жете алса, патшадан басқа кез-келген өзі түстес таспен ауыстырылады.
Ойындағы жеу әдістері: Жүру жолында өзі түстес тас тұрса – жол жабық! Жолында қарсылас тасы болса орын басу арқылы жеуге болады, алайда жеу міндет емес. Тек пешка тіке жүргенмен қиғаш бағытта жейді.
Достарыңызбен бөлісу: |