title: §31-34 оқу - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Мағананы тану Жаңа сабақ Уьтрадыбыстар, физикалық және технологиялық әдістерде кеңінен қолданылыс тапқан. Бұл дыбыстарды адамдар арнайы құралдардың көмегімен естиді және қабылдай алады. Ультрыдыбыс толқындарының басты ерекшелігі – оларды дыбыс көзінен белгілі бір бағытта таралатындай етіп бағыттауға болады.
Дыбыстың шағылу құбылысына теңіз тереңдігін өлшеуге арналған құрал-эхолоттың және су астындағы нысаналарды табу үшін қолданылатын сонардың құрылысы негізделген. Шағылған ультрадыбысты пайдаланып, нысананың орнын анықтау тәсілі эхолокация деп аталады. Кеме ттабанына орнатылған құралдардың көмегімен белгілі бір бағытта ультрадыбыстар жіберіледі. Бұл дыбыстар теңіз түбінен немесе ізделінген нысанадан шағылып, бір мезеттен кейін кемеге қайта оралады. Кемедегі өте сезімтал аспаптардың көмегімен тіркелетін бұл толқындар электр импульстеріне түрлендіріледі де, экранда, мысалы, сүңгуір қайықтың кескіні пайда болады. Теңіз судағы дыбыс жылдамдығын және дыбыстың жіберілген мезеті мен қабылданған мезеті арасында өткен уақытты біле отырып, теңіз тереңдігі немесе су астындағы нысанаға дейінгі қашықтық анықталады.
Ультрадыбыстың көмегімен тастар ұнтақталады, металдарды және аса қатты материалдарды кесу және дәнекерлеу жүзеге асырылады. Алайда ультрадыбысты адамның ұзақ уақыт бойы қабылдауы нерв жүйесіне әсер етеді, қанның құрамының, сапасының және қысымының өзгеруін, бас ауруын тудырады, құлақ та естімей қалуы мүмкін.
Қуатты ультрадыбыс шығару балқыған және кристалл күйлердегі металдар мен шынылардың қасиеттерін өзгерту үшін металлургияда қолданыс тапқан, бұл берілген қасиеттері бар материал жасауға мүмкіндік береді. Кейбір металдар (мысалы, алюминий мен кадмий) қалыпты жағдайларда араласпайды, ультрадыбысты пайдалану олардан қорытпа алуға мүмкіндік береді.
Егер кристалдану күйінді металл қуатты ультрадыбыспен өңделсе, онда бұл-түйіршіктен ұсақталуына әкеліп соғады да, құйманың структурасы анағұрлым біркелкі болады.
Ультрадыбысты қолдану аса маңызды технологиялық мәселені шешуге – алюминий немесе алюминий қорытпаларын біріктіруге мүмкіндік береді. Басқа металдарға қолдануға болатын дәнекерлеу әдісін алюминийге қолдану мүмкін емес, себебі алюминийдің оттегімен жанасатын бетінде қалыңдығы 0,001 мкм кәдімгі флюстер арқылы ажыратылмайтын тотық қабаты пайда болады.
Ультрадыбысты пайдалана отырып, алюминий мен алюминий қорытпаларының мүлтіксіз жұмсақ дәнекерленуін жүзеге асыруға болады. Сұйық дәнекерде тотықтың пленкасы бұзылады да, балқығкан дәнекер тотықталмаған алюминий бетімен жанасады. Ультрадыбыс дәнекерлегішінің ұштығы тек қызып қана қоймайды, сонымен бірге 20 кГц-ке жуық жиілікпен тербеліс жасайды. Дәнекерлеудің ультрадыбыстық әдістің жалғанған жердің беріктілігін жоғарылататыны соншама үлгілер (мысалы, дәнекерленген сым) жалғастырылған жерден емес, мүлдем басқа жерден үзіледі.
Қазіргі кезде медицина саласы көптеген табыстарға жетті. Жетілдірілген техникалардың көмегімен жеке мүшелердің (бронхылар, бүйректер, асқазан және т.б.) ауруларының белгілерін дәл анықтауға болады.
Ультрадыбысты қолдану арқылы денедегі бөгде заттардың қай жерде тұрғаның анықтайды. Ультрадыбыс аурудың белгісін анықтаумен бірге ауру мүшелерді де емдейді. Жаңа шыққан ерекше аспаптарды қолданып, отаны кеспей жасайтын әдіс кенінен қолданылуда.
Медицинада ультрадыбыс адам денесін ультрадыбыстық (сканерлеу) үшін пайдаланылады. Сүйек, май және бұлшық еттер ультрадыбысты түрліше шағылдырады. Электр импульстеріне түрлендірілген бұл шағылған толқындар экранда кескін береді. Ультрадыбыстық тексеру жолымен сырқат адамның денесіндегі әртүрлі ауытқулар-қатерлі ісіктерді анықтайды.
Ультрадыбысты диагностикалық мақсатта медицинада қолдану оның денелермен әсерлесу нәтижесінде денелерде жұтылу, жылдамдығының өзгеруі, шағылысқан толқын жиілігінің өзгеруі, энергияның кемуі, және физикалық, химиялық құбылыстарға негізделген.
Инфрадыбыстар – жиілігі 20 Гц-ке дейін болатын тербелістер. Төмен деңгейлік акустикалық тербелістердің максимум деңгейі өнеркәсіп және транспорт көздерінде 100-110 дб (децибел) жетеді. 110-150 децибел не одан көп жиілікте адам ағзасына жағымсыз әсерін тигізеді: жүйке жүйесіне, вестибулярлық анализаторға, жүрек соғысына кері әсер тигізеді.
Инфрадыбыс – «акустикалық нейтрино» — еш кедергісіз бетон қабырғалардан, шыны заттардан оңай өте алады. Инфрадыбыстың ең биік диапазоны 15-40 Гц-ке тең болады. Қазіргі кезде оның min таралу жиілігі 0,001 Гц дейін. Сонымен, инфрадыбыстың жиілігінің диапазоны 15 октав.
Табиғаттағы инфрадыбыс кездері – дауылдар, жанартаулар, электр разрядтар және атмосфералық қысым тербелісі. Ғарыштық ракеталарды ұшырғанда ғаршыкерлер инфрадыбыс әсерінің деңгейі 140 дб (децибел), ал қызмет көрсететін адамдарға 120 децибел. Екі пойыздың кездесуі тоннель ішінде инфрадыбыстық шлейфтің пайда болуына әсер етеді.
Инфрадыбыс біздің күнделікті тіршілігімізде…Осы тақырып бойынша ағылшын акустигі, Рэлия сыйлығының лауреаты, Стефенс дәрігер халықаралық форумдарда ғылыми баяндамалар жазған. Инфрадыбыстық тербелістер, шулар жылуэлектроцентраль арқылы жасалады, олар естілмейді, бірақ зияны зор.
Жалпы айтқанда, инфрадыбыс көздері өте көп. Ал енді инфрадыбыстың адам ағзасына қандай әсер тигізеді, онымен күресуге мүмкін бе?
Инфрадыбыс толқынының таралуы үлкен десек те болады (3,5 Гц жиілікте таралуы 100 метрге тең), адам ағзасына кіруі не таралуы да кең. Адам инфрадыбысты бар денесімен естиді деуге де болады. Оның қандай зиянды әсері бар? Әрине, бұл туралы тек қысқа мәліметтер ғана бар.
Қазіргі ғылым адамның ойларын, қимыл-қозғалысын қадағалауға бірнеше әдіс қолданады. Жиі қолданатындар:
Аудиовизуалдық тіркендіру;
Электрошок;
Ультрадыбыс;
Инфрадыбыс;
Торсиондық сәулелендіру.
Адамға әсе ететін инфрадыбыстың резонанстық тербелісінің жиілігі 16 Гц-тен төмен. Ең қауіптісі 6 Гц-тен 9 Гц-ке дейін. Психотрондық әсер жиілік 7 Гц болғанда білінеді. 7 Гц-ке тең инфрадыбыс әсер еткенде адам миы жұмыс істеуден бас тартады.
1 Гц не одан төмен жиілік жүрек айныйды, құлақ шыңылдауы, қорқыныш пайда болады, көру қабілеті нашарлайды. Орташа интенсивті инфрадыбыс ас-қорту жүйесін бұзып, соқырлық пен параличке әкеліп соғады. Серпінді, күшті инфрадыбыс жүректі тоқтата алады. Жағымсыз түйсік 12 Гц жиілікте, 85-110 децибел күште болады, травмалық 130 децибелден жоғары.
1950 –ші жылыдардың басында француз ғалымы Гавро инфрадыбыстың ағзаға деген әсерін терең зерттеді. Оның айтуы бойынша 6 Гц жиілікте қорқыныш, әлсіреу болады, 7 Гц-те ағза жүйкесі құрып, жүрек параличі болуы әбден мүмкін.
Әрине, адамзат әлі «инфрадыбыс» деген толық зерттелмеген құбылыстың толықтай бет пердесін ашпады, дегенмен бұл жұмбақтың да ақырғы жауабы ашылады, — деп ойлаймын.
Кезінде Роберт Кох былай деген: «Ерте ме, кеш пе адамзат өзіне жағымсыз, зияны зор дыбыстардың әсерін оба ауруларын жойғандай жояды.»
Бұл расында да солай. Әлемдегі көптеген мемлекеттердің ғалымдары шумен күресуде, себебі ол инфрадыбыстың көзі болып келеді. Инфрадыбыс пен шуды жоюға көптеген әдістер қолдануда. Мысалы, кеме жасау кәсібінде, кеме бағасының 70-80% — құрылуында, ал 20-30% шу изоляциясына арналған жұмыстар.
Қазіргі кезде ғалымдар арасында «Инфрадыбыс қауіпті ме?» — деген сұрақ туындап отыр, мен еш күмәнсіз ия деп айталамын, ол өте қауіпті. Оған бақылау жүргізбесе тіпті үлкен қатер үлкен әкелуі ғажап емес. Мен, осы тақырыпқа байланысты көптеген әдебиеттерді, мағлұмат-мәліметтер оқып, мынадай қортынды жасадым: американдықтар бүкіл әлемді «инфрадыбыстың зияны жоқ» — деген ойға көндірмекші, бірақ өздері шумен, инфрадыбыспен күресу жұмыстарын өткізіп, инфрадыбысты қолданып қару өндеумен айналысады.
Қазір инфрадыбыстың әсерімен қару прототипімен сияқты қорғанып, сақтау және күресу жұмыстарын өткізуде. Ультрадыбысты шығару және қабылдауды меңгергеннен кейін адамдар оны түрлі зерттеулер үшін ғылым мен техникада кеңінен пайдалана бастады. Ультрадыбыстың көмегі арқылы тастарды ұнтақтап, металдарды, өте қатты материалдарды бұрғылайды және кеседі, сондай-ақ араласуы қиын сұйықтарды араластырады.
Ультрадыбысты пайдалану аясы жылма-жал кеңею үстінде. Қазір ультрадыбыс арқылы кір жуып, киім тігуге, дәнекерлену мен кесудің сапасын тексеруге болады. Ультрадыбыс медицинада да кеңінен пайдаланылады. Ультрадыбыспен массаж, ота жасауға, тісті емдеуге, тіпті сырқат диагнозын анықтауға болады. Осылайша ультрадыбыс адамдардың сенімді көмешісіне айналды.


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=79#Үй_тапсырмасын_пысықтау_Қызығушылығын_ояту____Үй_жұмысы_дәптерлерін_тексеремін_Үй_тапсырмасын_сұрау


title: Сабақты бекіту - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Физика
|
Уақыты:
|
Кабинет:
|
Сабақ3
|
Сабақтың аты
|
§4,5 Түзу сызықты тең айнымалы қозғалыс. Үдеу. Түзу сызықты теңайнымалы қозғалыс кезіндегі жылдамдық және орын ауыстыру
|
Жалпы мақсаты
|
Түзусызықты тең айнымалы қозғалыс. Үдеу. Түзу сызықты теңайнымалы қозғалыс кезіндегі жылдамдық және орын ауыстыру жайлы мағлұмат беру
Түзусызықты тең айнымалы қозғалыс. Үдеу. Түзу сызықты теңайнымалы қозғалыс кезіндегі жылдамдық және орын ауыстыру формулаларын есеп шығаруда қолдана білуге үйрету
|
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау парақшасымен таныстыру
|
Топқа бөлу
|
Оқушыларға кесілген суреттер үлестіріледі.
|
Қолдарына алған қиындыларды құрастырып,сол бойынша топқа бөлінеді. Суреттерді тақтаға іледі.
|
Ынтымақтастық атмосферасы
|
Оқушылар шеңбер жасап тұрады. Мұғалім келесі оқушыға үлкен жүректі ұсынып тұрып,бүгінгі күніне сәттілік тілейді.
|
Оқушылар бір-біріне жақсы тілек тілеп, сыныпта жақсы ахуал қалыптастырады.
|
Үй тапсырмасын пысықтау
Қызығушылықты ояту
|
Үй тапсырмасын тексеру:
Үй тапсырмасын сұрау (4 минут)
1. Векторлық шамалар дегеніміз не?
2. Скаляр шамалар дегеніміз не?
3. Векторларға амалдарды қалай қолданамыз?
4. Векторлар проекциясы дегеніміз не?
Оқушылардың үй жұмысын тексеру мақсатында білімдерін тиянақтау
№1.
Суретте кескінделген орын ауыстыру векторының х осіндегі
проекцияларының таңбаларын анықтаңдар. Осылай орын
ауыстырғанда дененің координаталары қалай өзгереді?
№2. Дененің жүрген жолының мәні тым үлкен болып, ал орын ауыстыру векторының модулі өте аз болуы
мүмкін бе? Мысал келтіре отырып дәлелдеңдер.
№3. Суретте Г.Х.Андерсеннің «Түймеқыз»
ертегісі бойынша диафильмнің кадры көрсетілген. Кадрдегі текстің физика
тұрғысынан дұрыс емес екендігін
түсіндіріңдер.
Түймеқыз ағыспен аға берді. Ағыс қатты
болғандықтан, бақа Түймеқызды қуып жете алмады
|
Жаңа сабақ
|
Теңайнымалы қозғалыс деп дененің жылдамдығы кез келген бірдей уақыт аралығында бірдей шамаға өзгеріп отыратын қозғалысты айтады.
Үдеу дегеніміз – жылдамдықтың өзгеру шапшаңдығын сипаттайтын шама; ал жылдамдық өзгерісінің осы өзгеріс болған уақыт аралығына қатынасына тең.
ХБЖ-да үдеу бірлігі 1м/с2.
формуласынан жылдамдықты табайық:
-бұл бастапқы жылдамдығы бар, үдеуі оң таңбалы, яғни жылдамдығы артып отыратын қозғалыс теңдеуі.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=7#Үй_тапсырмасын_пысықтау_Қызығушылықты_ояту__Үй_тапсырмасын_тексеру:_Үй_тапсырмасын_сұрау


title: Сергіту сәті - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Әр қатардан бір оқушы тұрып,көбейту кестесін айтады
Ой толғаныс
Топтық жұмыс Есептер шығару. Топ пікірлерін тыңдау.
Ү. Топтық жұмыс (5 минут)
28-жаттығу, №1.
Ультрадыбыс дегеніміз не?
Ультрадыбыс қандай құбылыстарда көрініс береді?
28-жаттығу. №2
Ультрадыбыс пен инфрадыбысты салыстыр?
Ультрадыбыстың қандай ерекшелігі эхолокацияда қолдануға болады?
Ультрадыбысты білу біз үшін маңызы қаншама?
Сабақты бекіту
Үй тапсырмасы
№
Оқушылар күнделіктеріне жазады
Бағалау
Бүгінгі сабақ ұнады ма?
Өз көңіл күйлерін стикерге жазу.
Бағалау парақшасын толтырады
Физика
Уақыты:
Кабинет:
Сабақ 32
Сабақтың аты
§36,37 Электромагниттік толқындар. Радиобайланыс
Жалпы мақсаты
Электромагниттік толқындар. Радиобайланыс жайлы мағлұмат беру
Электромагниттік толқындар. Радиобайланысты күнделікті тұрмыста және формулаларын есептер шығаруда қолдана білуге үйрету
Күтілетін нәтиже
Электромагниттік толқындар. Радиобайланыс жайлы мағлұмат алады
Электромагниттік толқындар. Радиобайланысты тұрмыста және формулаларын есептер шығаруда қолдана білуге үйренеді


title: Мұғалімнің әрекеті - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау парақшасымен таныстыру
|
Топқа бөлу
|
Оқушыларға кесілген суреттер үлестіріледі.
|
Қолдарына алған қиындыларды құрастырып,сол бойынша топқа бөлінеді. Суреттерді тақтаға іледі.
|
Ынтымақтастық атмосферасы
|
Сабаққа даярлық, амандасу, түгендеу.
Сабағымыз басталды, балаларға пайдалы.
Бәрін ұғып алыңдар, санауға зер салыңдар
|
Оқушылар бір-біріне жақсы тілек тілеп, сыныпта жақсы ахуал қалыптастырады.
|
Үй тапсырмасын пысықтау
Қызығушылығын ояту
|
Ауызша жұмыс. Зейінділік ойыны: жаппай жұмыс.
Үй тапсырмасы бойынша сұрақтар:
Акустикалық резонанс деген не?
Камертон орнатылған жәшікті неліктен резонатор деп атайды?
Акустикалық резонансты қалай байқауға болады?
Неліктен домбыра шанағында немесе басқа ішекті аспаптарда ойық жасалады?
Жаңғырық деген не?
Үй ішіндегі дыбыс даладағыға қарағанда неліктен қаттырақ естіледі?
Жазық далада жаңғырық пайда болу мүмкін бе?
Адам жаңғырықты есту үшін бөгет қандай қашықтықта болу керек?
Неліктен тау баурайында жаңғырық бір емес бірнеше қайтара естіледі?
Ультрадыбыс, инфрадыбыс дегеніміз қандай дыбыстар?
Ультадыбыстың қанадй ерекшелігі оны эхолокацияда қолдануға мүмкіндік береді?
Ультрадыбыстарды, инфрадыбыстарды пайдалануға мысалдар келтіріңдер?
|


title: Талқылау үшін сұрақтар беріледі

text:
Мағананы тану Жаңа сабақ.
Бүгінгі негізгі мақсатымыз оқулық бойынша радиобайланыс толқындармен танысамыз.
1. Электромагниттік өріс дегеніміз не?
2. Электромагниттік толқындардың қасиеттері қандай?
3. Электромагниттік және серпімді толқындардың ұқсастықтары мен айырмашылықтары қандай?
V. ДК.Жаңа материалды меңгерту: Ашық тербелмелі контур
Электромагниттік толқындардың тұңғыш рет қалай алынғанымен танысалық. Бұл толқындардың пайда болу процесі күрделі, біз оларды жалпы сипатта ғана қарастырып өтеміз.
Электромагниттік толқын айны¬малы электр және магнит өрістерінің өзара байланыстары арқылы пайда болады. Бір өрістің өзгерісінен келіп екіншісі туады. Неғұрлым магнит индукциясы уақыт бойынша шапшаңырақ өзгеретін болса, өнетін электр өрісінің кернеулігінің соғұрлым жоғары болады. Өз кезегінде электр өрісінің кернеулігі неғұрлым тез өзгеретін болса, онда магнит индукциясы да соғұрлым жоғарырақ болады. Ендеше, интенсивті электромагниттік толқындар туғызу үшін жиілігі мейлінше жоғары электромагниттік тербелістер жасау керек. Осы шарт орындалғанда, электр өрісінің Е кернеулігі мен магнит өрісінің В индукциясы шапшаң өзгеретін болады.
Өнеркәсіптік тоқтың жиілігінен (50Гц) жиілігі анағұрлым жоғары тербелістерді тербелмелі контурдың көмегімен шығарып алуға болады. Контурдың индуктивтігі мен сыйымдылығы неғұрлым кіші болса, тербеліс жиілігі соғұрлым үлкен болады:
Дж. Максвелл электромагниттік толқындардың бар екендігін теория жүзінде айтты.
1888 ж. Г.Герц электромагниттік толқындардың бар екендігін эксперименттік түрде дәлелдеді.
1895 ж. А.С. Попов бірінші радиоқабылдағыш жасады.
1895 ж. 7 мамырда «Орыстың физика-химия қоғамының» отырысында радиоқабылдағыштың жұмысын демонстрациялады.
Алғашқы радиобайланыс 250 м қашықтыққа жасалды. 1899 ж.-20 км; 1901 ж.-150 км. қашықтыққа жеткізілді.
Ақпарат таратуда шығатын радиотолқынның қуаты жиіліктің төртінші дәрежесіне тура пропорционал, яғни Р~ν4 .
Ақпаратты өте алысқа жіберерде радиотолқындар пайдаланылады.
Жиілігі 0,2 МГц-тен асатын радиотолқындар ұзын, 1МГц-тен асатыны орта, 12 МГц аймағындағылар қысқа, одан үлкен жиіліктегілер ультра радиотолқындар деп аталады.
Электромагниттік тербелістерді тербелмелі контур шығарады.
Мұндай тербелмелі контурда электромагниттік тербеліс пайда болғанымен, олар кеңістікте толқын түрінде тарай алмайды. Себебі электр өрісі конденсатор астарларының арасында, ал магнит өрісі катушканың ішінде жинақталады. Сондықтан оларды жабық тербелмелі контур деп атайды.
Элктромагниттік тербелістер кеңістікті толқын түрінде таралу үшін ашық тербелмелі контур пайдаланылады.
АҚШ-та жасаған радиотелескоп антеннасының диаметір 20 м, Ресейде жасалған ралиотелескоп антеннасының диаметрі 22 м-ге жетеді.
Ғарыш кеңістігін Жерге келген радиосигналдардың көзі пульсарлар мен квазарлар.
Радиотолқындар арқылы объектіні тауып, оның тұрған орнын дәл анықтау радиолокация деп атайды.
|


title: V. Есептер шығару - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
V. Есептер шығару. Рымкевич есептер жинағынан: №987, №991, 992.
Әр топ 3 сұрақтан тұратын карточка алады да, жауаптарын презентациялайды.
I топ
1. Электр өрісінің пайда болу себебі?
2. Магнит өрісінің пайда болу себебі?
3. Механикалық толқындардың жылдамдығының жиілік арқылы формуласы?
II топ
4. Механикалық толқындардың қандай түрлері болады?
5. Механикалық толқындар зат тасымалдай ма?
6. Механикалық толқындардың жылдамдығының период арқылы формуласы?
III топ
7. Механикалық толқындар энергия тасымалдай ма?
8. Механикалық толқын деген не?
Механикалық толқындардың жылдамдығының жиілік арқылы формуласы?
9. Период пен жиіліктің байланысы қандай?
Сергіту сәті
Ой толғаныс
Әр қайсы топқа сұрақтар.
Жаңа материалды меңгеруін тексеру. Деңгейлеу тапсырмалар орындау. Әр топқа 3 есептен құрылған карточка ұсынылады.
I топ
1. Ұзындығы 5 см электрмагниттік толқынның түрі қандай болады?
2. Судан өткен күлгін сәуленің толқын ұзындығын анықтаңдар.
3. Радиотолқынның ұзындығы 30 м, оның ауадағы таралу жылдамдығы
3× м/с. Толқын көзінің жиілігі неге тең?
II топ
1. Ақ жарық сәулесінің ұзындығы 1 м болуы мүмкін ба?
2. Ауыр шыныдан өткен жасыл түсті суленің ұзындығын анықтаңдар.
3. Тербеліс жиілігі 1 МГц электрмагниттік толқынның ұзындығы қандай болады? Толқынның таралу жылдамдығы 3× м/с.
III топ
1. Ұзындығы 5 нм электромагниттік толқын қандай толқындарға жатады?
2.Ас тұздан өткізген көк түсті сәуленің ұзындығы қандай болады?
3. Ұзындығы 5 мкм инфрақызыл толқынның таралу жылдамдығы 3× м/с.
Толқын көзінің жиілігін анықтаңдар..


title: Ү. Топтық жұмыс - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Ү. Топтық жұмыс (5 минут)
29-жаттығу, №1
Электромагниттік толқын дегеніміз не?
Электромагниттік толқын қандай құбылыстарда көрініс береді?
29-жаттығу, №2
Электромагниттік толқын мен радиобайланыстың қандай ұқсастықтары бар?
Радиобайланысқа мысал келтір?
Электромагниттік толқынды білу біз үшін маңызы қаншама?
Сабақты бекіту
Үй тапсырмасы
№
Оқушылар күнделіктеріне жазады
Бағалау
Бүгінгі сабақ ұнады ма?
Өз көңіл күйлерін стикерге жазу.
Рефлексия: Не білдім?
Не қызық болды?
Бағалау парақшасын толтырады
Сабақ 33
Сыныбы: 9
Пәні:физика
Сабақтың аты
№4 зертханалық жұмыс
Сілтеме
Жоспар
Жалпы мақсаты
Беттік толқындардың таралу жылдамдығы жайлы мағлұмат беру
Беттік толқындардың таралу жылдамдығы формулаларын есептер шығаруда қолдана білуге үйрету
Топта бағалауға баулу
Күтілетін нәтиже
Беттік толқындардың таралу жылдамдығы жайлы мағлұмат алады
Беттік толқындардың таралу жылдамдығы формулаларын есептер шығаруда қолдана білуге үйренеді
Топта бағалай алатын болады
Негізгі идеялар
λ-вакуумдағы толқын ұзындығы;
λ/-заттағы толқын ұзындығы;
Тапсырмалар
Топтық жұмыс
Жеке жұмыс «Блум таксономиясы»
Сабақ бойынша мұғалімнің жазбалары: (мұғалім және оқушы немен айналысады) І.Ұйымдастыру (2 минут)
Сәлемдесу
Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу
Түгелдеу
1.2. Топқа бөлу (1,2,3 сандарына байланысты 3 топқа бөлінеді)
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау(4 минут) Электромагниттік толқын дегенді қалай түсінесіңдер?
Радиобайланыс жайлы не білеміз?
ІІІ. Талқылау үшін сұрақтар беріледі(3 минут)
Тербеліс тарауына шолу жасау?
Жылдамдық өлшемдеріне шолу жасау?
ІҮ. Топтық жұмыс (15 минут)
Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді:
Берілген тапсырманы оқып, топпен бірлесе отырып, талқылайды және әр топтың бақылаушысы жасаған жұмыстарға сәйкес бақылау парағын жүргізеді.
Бақылаушының бағалау парағы
№
Бағалау өлшемдері
Көш
басшы
Хатшы
Баяндамашы
Уақыт сақшысы
1
Тақырыптың ашылуына үлес қосу
2
Міндетін атқару
3
Топтық жұмысқа атсалысуы
Әр оқушы өзіне жүктелген рөлдің міндеттерін атқарады. Топ пікірлерін тыңдау.
1-тапсырма. Тербеліс периодын есептеуге арналған формуланы тексеру.
Суретке сәйкес қондырғы құрастырамыз. Серіппенің созылуы мен жүк массасы бойынша серіппе қатаңдығын анықта. Жүкті тепе-теңдік күйден шығарыңдар да динамомердің серіппесіне не жиынтықтың кез келген серіппесіне ілінген массасы 0,1 кг (0,2 кг) жүктің тербеліс периоды мен тербеліс жиілігін өлшеңдер.
Жиіліктің есептелген мәнінің өлшенген мәннен ауытқуын бағалаңдар. Қателікті есепетп шығарыңдар. Өлшеу нәтижелерін кестеге түсіріңдер.
№
Ғ,Н
∆х, м
k, Н/м
m,кг
T=2π√m/k, с
∆Т,с
ε=∆Т/Т0∙100%
ν0, Гц
2-тапсырма. Тербеліс периодының жүк массасына тәуелділігін зерттеу.
Қажетті өлшеулер жүргізіп, тербеліс периодының жүк массасына тәуелделегі графигін салыңдар. Содан кейін период квадратының массаға тәуелділік графигін салыңдар. Қайсы график тербеліс периодының жүк массасына тәуелділігін жақсы анықтауға мүмкіндік береді: Т0=f1(m) функция графигі немесе y=T02=f2(m) функциясы?
3-тапсырма. Тербеліс жиілігінің серіппе қатаңдығына тәуелділігін зерттеу.
Жук массасы бірдей болғанда қатаңдығы әр түрлі серіппелердегі жүк тербелістерінің жиілігін өлшеңдер. Мәліметтерді кестеге жазыңдар.
Электромагниттік толқындарды тарату орталықтары...........................................................
Жасаған жұмыстарын 2 жұлдыз, 1 ұсыныспен бағалау.
ҮІ. Кері байланыс (не үйрендім, не қиын болды, сұрақ.) (3 минут)
Кейінгі тапсырмалар
қайталау
Кейінгі оқу
қайталау
Сабақтың аты
§38,39 Жұлдызды аспан. Аспан сферасы сабақ 34
Жалпы мақсаты
Жұлдызды аспан. Аспан сферасы жайлы мағлұмат беру
Оқушы білімін, іскерлігін, дағды деңгейін бақылау, бағалау. Жұлдызды аспанның жылжымалы картасын пайдалануды үйрету негізгі ұғымдармен таныстырып солар жайлы түсінік қалыптастыру.
Күтілетін нәтиже
Жұлдызды аспан. Аспан сферасы жайлы мағлұмат алады
координаталардың экваторлық жүйелері, еңістік, тура көтерілуін қолдана білуге үйренеді
Бір-біріне жақсы тілек білдіріп, көңіл- күйлерін орнықтырады.
«Алтын ереже»
Оқушылардың көңіл-күйлері көтеріледі.
Балауыз шам, интерактивті тақта.
Қызығушылығын ояту
Топқа бөлу сабақтың тақырыбын ашу Астронворд шешу.
3 топқа бөлінеді.
Ж
Ұ
Л
П
А
З
Ы
Д
С
Н
Д
Ы
Ғ
А
Ж
Жұлдыз, Күн, Ай кеспе -суреттер арқылы топтасады.
Оқушының қызығушылығы оянады.
Астронворд-интерактивті тақта
БІЛУ:
1. «Жұлдызды шеру» сұрақтарға жауап беру;
2.Шығармашылық тапсырмалар.
1-тапсырма: 1.Шоқжұлдыздар дегеніміз не? Аспанда неше шоқжұлдыз бар?
2.Аспан сферасы дегеніміз не?
3.Аспан сферасының негізгі элементтерін ата?
4.Аспан координаталары нені анықтайды?
5.Азимут деген не? т.б.
2-тапсырма: Эссе;
3-тапсырма: фото жарнама.
1-тапсырма: 1.Шоқжұлдыз дегеніміз –аспанның нақты шекарасы анықталған белгілі бір бөлігі.
2.Аспанда 88 шоқжұлдыз бар.
3. Аспан сферасы –радиусы анықталмаған жорамал сфера.
4.Аспан шырақтары әр түрлі қашықтықта болғандықтан, оның бетіне бақылаушы белгілі бір уақытта өзі орналасқан орыннан көретін бүкіл аспан шырақтары проекцияланады.
5. Азимут – көкжиек сызығы бойымен өлшенетін шырақ вертикалына дейінгі бұрыш.т.б.
2тапсырма: Жұлдызды аспан: қылқалам және түс.
3-тапсырма: «Қиялымдағы жұлдызды аспан»
Үздік эссе тыңдалады.
Негізгі ұғымға байланысты мәліметтер алады.
Слайд,
Блум- түймедағы:
Түсіну:
«Планталар тізбегі»
(Әр топқа түрлі-түсті конверттер тарату арқылы тақырып анықталады ).
«Жұлдыз» тобы: Жұлдыздардың планеталық жүйесі
«Ай» тобы: Ай — Жердің серігі.
«Күн» тобы: Күн жер бетіндегі атом реакторы іспетті.
(Интернет желісінен тақырыптар бойынша материалдар тауып, түсініктемелер жасайды)
Алған білімдерін тәжірибеде қолданады.
Оқушылар ойы тыңдалады.
Ұялы телефондар, интернет желісі.
Қолдану:
Салу есептерін береді.
Ой сергіту: Бірлік, бекінген, күш, төрткүл, әбестік, қалтырау, жетіген, сегізаяқ, тоғызқұмалақ.
Үш топтан бір-бір оқушы шығып интерактивті тақтада салу жұмыстарын жасайды:


title: Жұмбақтар шешу - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Жасылмен бөркін тастады. (Жер)
Ай тобы: Қонақтап күнде қонар су бетіне,
Сүйсінер барлық адам келбетіне.
Тұлғасы су ішінде көрінеді,
Таңырқап қарап тұрсам суретіне. (АЙ)
Күн тобы:Дүниеде бір қарбыз бар солмайтұғын,
Жаз шіріп, қыста үсіп тоңбайтұғын.
Жаһанның жерін, суын, жәндіктерін,
Іші кең бәрін салса толмайтұғын. (Көк, аспан)
2. Осы аптадағы гороскоп туралы ұялы телефондарын желіге қосып,айту.
3. Жетіқарақшы, темірқазық жұлдыздары туралы аңыз.
Интернет желісі
Бағалау:
Мұғалім мен оқушылар арасындағы кері байланыс.
Тақтада қажетті плакаттарды ұсынады.
1-топ: «Білім ағашы», 2-топ: «Бес саусақ» , 3-топ: «Нысана» : (не үйрендім, не қиын -болды, ұнады,ұнамады, үлес қостым , қызықты тұстары, сұрақ.т.б.)
Оқушылар ойын білу.
Интерактив ті тақта.
Үйге тапсырма:
Тарау бойынша .
Ұсынады
Реферат, баяндама,қызықты мағлұматтар жинақтау.
Жердің өз осінен айналатындығынан жұлдыздар аспанда орын ауыстырып қозғалып жүрген сияқты болып көрінеді. Егер бетімізді горизонттын оңтүстік жағына беріп, Жердің солтүстік жарты шарының, орталық ендіктеріндегі жұлдыздардың, тәуліктік қозғалысын бақылайтын болсақ, онда мынаны байқауға болады: жұлдыздардың, горизонттың шығыс жағында туып, оңтүстігіне қарай ең, жоғары көтеріліс, батыс жағында бататынын, яғни олар сағат тілі бағытында солдан онға карай қозғалатынын байқауға болады. Назар салып қарасак, Темірқазық жұлдызы горизонтқа қатысты өзінің орнын онша өзгертпейтінін байқауымызға болады. Ал басқа жұлдыздар бір тәулік ішінде толык, дөңгелек (центрі Темірказықтың маңында) сызып шығады. Бұған айсыз түні қойылған мынадан тәжірибе арқылы оңай көз жеткізуге болады. Фотоаппаратты «шексіздікке» оңтайлап, оны Темірқазықка бағыттайық та, осы қалпынан тапжылтпай бекітейік. Объектив түгел ашылып тұратын етіп, затворды (қалқан) жарты не бір сағат ашайық. Осылайша түсіріліп алынған суретті айқындағаннан кейін, одан біз концентрлі доғаларды - жұлдыз жолынын. іздерін көреміз. Осы доғалардың ортақ центрі, яғни жұлдыздардың тәуліктік қозғалысы кезінде мызғымай өз орнында калатын нүкте - шартты түрде солтүстік дүние полюсі деп аталады. Темірқазық оған өте жақын. Оған диаметральды қарамақарсы нүкте дүниенің оңтүстік полюсі делінеді. Солтүстік жарты шарда ол горизонттан төмен орналасады.
Аспанның тәуліктік айналысы кұбылысын аспан сферасы делінетін математикалық салуды пайдаланып зерттеу ыңғайлы. Ол центрі бақылау нуктесінде болатын, кез келген радиуспен алынған жорамал сфера. Оның бетіне барлық шырақтардың көрінерлік орындарын проекциялайды да, ыңғайлы болу ушін бірқатар нуктелер мен сызықтар жүргізіледі. Бақылаушы арқылы өтетін LCZ¢тік сызығы, біздің нақ төбемізде, аспанды Z зенит нуктесінде қиып өтеді. Оған диаметральды қарамақарсы нукте LCZ', надир деп аталады. Z' сызығына перпендикуляр жазықтық (NESW) горизонт жазықтығы болып табылады, бұл жазықтық жер шарының бетімен бақылаушы тұрған нүктеде жанасады.
Ол аспан сферасының бетін екі жарты сфераға бөледі: барлық нүктелері горизонттан жоғары орналасқан көрінерлік және нүктелері горизонттан төмен орнаяасқан көрінбейтін жарты сфералар.
Дүниеніқ екі полюсін (Р және Р') қосатын жэне бақылаушы (С) арқылы өтетін аспан сферасынық көрінетін айналу осін дүние осі деп атайды. Кез келген бақылаушы үшін дүние осі Жердің айналу осіне әрқашан параллель болады. Горизонтта дүниенің солтүстік полюсі астында солтүстік нүктесі N жатыр, оған дйаметральды қарамақарсы нүкте S - оңтүстік нүктесі. NCS сызығы талтүстік сызық деп аталады, өйткені тал түсте вертикаль қойылған стерженьнің горизонталь жазықтықтағы көлеңкесі әлгі сызықтың бойымен түседі. Шығыс Е және батыс W нүктелері горизонт сызығының бойында жатады. Олар солтүстік N және онтүстік S нүктелерінен 90° қашықтықта тұр. N нүктесі, дүние полюстері, Z зенит және S нүктс арқылы аспан меридианының жазықтығы өтеді де, ол бақылаушы үщін оның географиялык. меридиан жазықтығымен беттеседі. Ақырында, сфера центрі арқылы дүние осіне перпендикуляр өтетін аспан экваторы жазықтығын құрайды, ал ол Жер экваторы жазықтығына параллель болады. Аспан экваторы аспан сферасыньщ бетін екі жарты шарға төбесі дүниенің солтүстік полюсінде жататын солтүстік жарты шарға жәңе төбесі дүниенің оңтүстік полюсінде жататын онтүстік жарты шарға бөледі.


Астрономиялық бақылаулар бойынша географиялық ендікті анықтау Дүние полюсінің горизонттан биіктігі. Дүние полюсінің горизонттан биіктігі һр=ÐРСN, ал бақылаушы тұрған орынның географиялық ендігінің =ÐСОR екенін көреміз. Бұл екі бұрыш (ÐРСN және ÐСОR) өзара тең, өйткені олардың қабырғалары өзара перпендикуляр: [ОС] [СМ], [ОК] [СР]. Осы бұрыштардың теңдігі орынның географиялық ендігін оңай тәсілмен анықтауға мүмкіндік береді дүние полюсініқ горизонттан бұрыштық қашықтығы орынның географиялықлық ендігіне тең. Бір орынның географиялық ендігін анықтау үшін дүние полюсінің горизонттан биіктігін өлшесе болғаны өйткені:
Шырақтардың әр түрлі ендіктердегі тәуліктік козғалысы. Бақылау орнының географиялық ендігі өзгеруіне байланысты аспан сферасының айналу осінің горизонтқа қатысты бағдарының өзгеретіндігін біз енді білеміз. Аспандағы шарықтардың жердің Солтүстік полюс, экватор және орта ендіктеіндегі аудандарында көрінетін қозғалысы қандай болатындығьн қарастырайық.
Жер полюсінде дүние полюсі зенитте тұрады да, жұлдыздар горизонтқа параллель дөңгелектер бойымен қозғалады(1, а-сурет).Бұл жерде жұлдыздар тумайды да, батпайды да, олардыц горизонттан биіктігі өзгеріссіз қалады.
Орта ендіктерде бататын да, туатын да және горизонттан төмен түспейтін де жұлдыздар болады (1, б-сурет). Мысалы, полюс маңындағы шоқжұлдыздар (1, б-сурет) КСРОның географиялық ендіктерінде ешкашан батпайды. Дүниенің солтүстік полюсінен жыракта орналаскан шокжұлдыздар горизонт үстінен азғана уақыт көрінеді. Ал одан гөрі оңтүстікке бейімдеуі тумайтын шокжұлдыздар.
Бірақ бақылаушы оңтүстікке карай бет алып жүрген сайын, соғұрлым ол оңтүстіктегі шоқжүлдыздарды көбірек көре алады. Жер экваторында бір тәулік ішінде бүкіл аспандағы шоқжұлдыздарды көруге болар еді, бірақ оған күндіз Күн бөгет жасайды.
Экватордағы бақылаушы үшін барлық жұлдыздар горизонт жазықтығына перпендикуляртауды және батады. Мұнда әрбір жұлдыз горизонт үстінде өз жолының дәл жартысын өтеді. Ол үшін дүниенін солтүстік полюсімен солтүстік нүкте, ал дүниенің оңтүстік полюсімен оңтүстік нүкте беттеседі. Дүние осі горизонт жазықтығында жатады (1, в-сурет).


title: Астрономиялық бақылаулар бойынша географиялық


§40,41 Аспан сферасының координаттары. Аспан жұлдыздарынң жылжымалы картасы
Сабақ 35
Жалпы мақсаты
|
Аспан сферасының координаттары. Аспан жұлдыздарынң жылжымалы картасы жайлы мағлұмат беру
Аспан сферасының координаттары. Аспан жұлдыздарынң жылжымалы картасын қолдана білуге үйрету
|
Күтілетін нәтиже
|
Аспан сферасының координаттары. Аспан жұлдыздарынң жылжымалы картасы жайлы мағлұмат алады
Аспан сферасының координаттары. Аспан жұлдыздарынң жылжымалы картасын қолдана білуге үйренеді
|
Сабақтың
барысы:
|
Сабақтың
кезеңдері
|
Мұғалімнің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
|
Ұйымдастыру
кезеңі
2 мин
|
Оқушыларды түгелдеп, назарын сабаққа аударады.
Психологиялық көңіл күйді реттейді
Оқушыларды топқа бөледі
|
Мұғаліммен сәлемдесіп, сабаққа дайындалады.
|
Білу
|
Үй тапсырмасын сұрау
5мин
|
Үйге берілген тапсырма
Ой қозғау
Деңгейлік есептер, әр топқа
Тақырыпқа байланысты есептер беріледі
Өткенді пысықтау:
Шоқжұлдыздар дегеніміз не?
Аспанда қанша шоқжыұлдыз бар?
Көрінерлік және абсолют жұлдыздық шамалар қалай белгіленеді?
5-кестедіг жұлдыздардың қайсысы ең жарық, қайсысы ең солғын?
Аспан сферасы дегеніміз не?
Аспан сферасының негізгі элеменеттерін атаңдар.
Аспан экваторы мен аспан меридианы қандай нүктелерде қиылысады?
Эклиптика аспан экваторына қатысты қалай орналасқан?
Эклиптика мен аспан экваторының қиылысу нүктелері қалай аталады
|
Топ мүшелері өз тобының сұрақтарына жауап береді және есептер шығарады
|
Түсіну
|
Жаңа сабаққа дайындық
2мин
|
Оқушылардың жұлдызды аспан аспан сферасы және аспан координаталарының жүйелері жайлы не білетіндіктерін сұрайды.
|
Оқушылар өздерінің ойларын ортаға салады
|
Қолдану
|
Жаңа сабақ
Оқушыларға бейне таспа арқылы жаңа сабақты толықтырып, кеңінен түсіндіреді.
Мағынаны тану
Сұрақ жауап.
Жұлдыздық карталар және аспан координаттары
Жазықтықта шоқжұлдызды кескіндейтін жүлдыздық карта жасау үшін жұлдыздардың координаты білу керек Жұлдыздардың горизонтқа қатысты координаттары, мысалы, биіктік көрнекі болғанмен карта жасау үшін жарамайды, өйткені ылғи өзгеріп отырады. Жұлдызды аспанмен коса айналатын координатъар жүйесін пайдалану қажет. Өндай крординаттар жүйесі экваторлық жүйе деп аталады.Оның бүлай аталу себебі координаттар басталып саналатын жазықтық ролін онда экватор атқарады. Бұл жүйедегі шырактын аспан экваторынан d ауысу деп аталатын бұрыштық, қашықтығы бір координат болып табылады. Ол солтүстікке қарай он, оңтүстікке қарай теріс деп саналады және өзі 90° аралықтарында өзгереді. Ауысу географиялық ендікке ұқсас.
Екінші координат географиялық бойлыққа үқсас және ол тік шарықтау деп аталады.
|


title: §40,41 Аспан сферасының координаттары. Аспан жұлдыздарынң жылжымалы картасы


title: М шырақтың тік шарықтауы үлкен дөңгелектер жазықтық

text:
М шырақтың тік шарықтауы үлкен дөңгелектержазықтықтарының арасындағы бурышпен өлшенеді, оның біреуі дүниенің, полюстері және М шырақ арқылы, ал екіншісі—дүние полюстері мен экваторда жататын vжазғытұрымғы күн теңелу нүктесі арқылы өтеді. Бұл нүктенің бұлай ійгалу себебі, жазғытүрым 20—21 мартта күн мен түн тенелгенде Күн осы нүктеде (аспан сферасында) болады.
Тіжлнарықтауды аспан экваторы доғасының бойымен, солтүстік полюстен қарағандағы, сағат тілінің бағытына қарамақарсы жарытұрымғы күн теңелу нүктесінен бастап санайды. Ол 0-ден 360-қа дейін өзгереді және оның тік шарықтау деп аталу себебі — аспан эваторында орналаскан жұлдыздар өздерінің тік шарықтауының өсуі қалпымен (ретімен) туады (батады). Бұл қүбылыс Жердің айналуымен байланысты болғандықтан, тік шарықтауды градустармен емес, уақыт бірліктерімен өрнектеу қабылданған. 24 сағатта Жер бір айналым жасайды (бізге жұлдыздар айналған тәрізді болып көрінеді). Демек, 360°—24 сағатқа, онда 15°—1 сағ, Г—4 мин, 15'—1 мин, 15—1°-қа сәйкес келеді. Мәселен, 90°—6 сағатқа, ал 7 сағ 18 мин— 109°30' тен. Жұлдыздық карталардың координаттык торында, атластарда және глобустарда, соның ішінде окулыққа косымша «Мектеп астрономиялық календарында» тік шарықтау уақыт бірліктерімен белгіленеді.
Оқушылар жаңа тақырыпқа байланысты өз ойларын түсіндіреді.
Әр топ өзіне берілген тақарыпты қорғап шығады.
Талдау
3 мин
4 мин
Аспанда барлығы 88 шоқжұлдыз белгіленген. Шоқжұлдыздардың 31-і аспанның солтүстік жарты шарында, 48-і оңтүстік жарты шарында, ал қалған 9-ы аспан экваторының бойында екі жарты шарғада ортақ орналасқан.Аспан сферасы- радиусы анықталмаған жорамал сфера. Аспан шырақтары әр түрлі қашықтықта болғандықтан, сфераның бетіне бақылаушы белгілі бір уақытта өзі орналасқан орнынан көретін бүкіл аспан шырақтары проекцияланады.Аспан сферасының негігі элементтері Зенит Надир. Аспан координаталары аспан денелерінің аспан сферасында орналасуын анықтайды.Жұлдызды аспанның жылжымалы картасы еі бөліктен құралған: жұлдыздар картасы және қондырма дөңгелек. Жазғы күннің тоқырау нүктесі торпақпен егіздерге келеді.
Әр топ берілген тапсырманы оқулықтан оқып дәптерлеріне жазып алады және оқушылар берілген тапсырманы қорғап шығады, өз ойларын плакатка түсіріп қорғап айтып береді.


title:
Сабақтың
барысы - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Сабақтың
барысы:
|
Сабақтың
Кезеңдері
|
Мұғалімнің іс-әрекеті
|
Оқушының іс-әрекеті
|
Жинақтау
|
Жаңа сабақты пысықтау
5 мин
Сұрақ-жауап
1.Шоқжұлдыз дегеніміз не?
2.Аспанда неше шоқжұлдыз бар?
3. Аспандағы ең жарық жұлдыз
қалай аталады?
4.Аспан сферасы дегеніміз не?
5. Аспан сферасының негізгі элементтері?
6.Эклиптика дегеніміз не?
7.Көктемгі және күзгі күнмен түннің теңелуі?
8.Жазғы күннің тоқырау нүктесі?
9.Қысқы күннің тоқырау нүктесі?
10.Жұлдызды аспанның жылжымалы картасы?
Топ пікірлерін тыңдау.
Топтық жұмыс (5 минут) суретпен жұмыс
ЖАЖК дегеніміз не?
Координаталардың экваторлық жүйесі бөліктерін ата?
Күн мен түннің теңелуін түсіндір?
Аспан экваторы мен дүние осінің орналасуын салыстыр?
Жұлдыздар қозғалысының өзгеруіне мысал келтір?
ЖАЖК білу біз үшін маңызы қаншама
|
Әр топ өзіне берілген тапсырманы орындап шығады.
|
Бағалау
|
2 мин
|
Топтық және жекелей жетістіктерді бағалау.
Ұпай саны бойынша бағалау.
10-12 ұпай – «5»
7-8 ұпай – «4»
6-5 ұпай – «3»
|
Топ көшбасшысы
жиынтық бағаларды шығарады.
|
INSERT
|
1мин
|
Білемін
Білгім келеді
Маған түсініксіз
|
Оқушылар жаңа сабақты түсінгендерін стикерлер арқылы жазып тақтаға іледі.
|
|
Үйге тапсырма
|
|


title: Мұндай қозғалыстың графигі

text:
Енді бастапқы жылдамдығы нөлге тең, ал үдеу оң таңбалы болсын. Мұндай қозғалыс кезіндегі жылдамдық формуласы:
Мұндай қозғалыстың графигі
бастапқы жылдамдық нөлден өзгеше және таңбасы оң болсын. Бірақ үдеу теріс таңбалы, яғни жылдамдық кеміп отырады делік. Мұндай қозғалыс жылдамдығы
Мұндай қозғалыстың графигі
Түзу сызықты қозғалыстағы орын ауыстыру векторының модулі жүрілген жолмен сәйкес келеді.
Қозғалыстың басталу мына шартқа сәйкес келеді: Осы кездегі жылдамдық графигі:
уақыт ішінде жүрілген жол сан жағынан графикпен
шектелген фигураның, яғни трапециясының ауданына тең. График бойынша
немесе
-теңүдемілі қозғалыс үшін. Ал теңбаяулайтын қозғалыс үшін Ал бастапқы жылдамдығы нөлге тең болғанда
Үдеу, жылдамдық және жүрілген жол графиктері
Графиктерден бұл шамалардың бір-бірімен байланысты екенін көреміз.
а) §4 сұрақтарын талдау
- тең айнымалы қозғалыс деп қандай қозғалысты айтады?
- тең айнымалы қозғалыс кезінде жылдамдық қалай өзгереді?
- үдеу дегеніміз қандай физикалық шама?
- үдеу қандай формуламен өрнектеледі және оның өлшем бірлігі қандай?
- үдемелі қозғалыстың баяулайтын қозғалыстан айырмашылығы неде?
-Үдеумен қозғалатын дененің жылдамдығы нөлге тең бола ала ма?
- Үдеу нөлге тең болғанда (а=0), қозғалыс қандай сипат алады?
ә) Есептер шығару. 3-жаттығу
№1. Бер: a=1.5 м/с2 Шешуі: ; Есептелуі:
v=54км/сағ=15 м/с t =15:1,5=10 с;
Табу керек: t=? ;
№2. Бер:v=36 км/сағ=10м/с Шешуі: Есептелуі:
t=4 с м/с2;
Табу керек: a=?
№3. Бер: a=0,3 м/с2 Шешуі: Есептелуі:
v0=4 м/с v=v0 + at v=4+0.3·20 = 10 м/с
t= 20 с
Табу керек: v=?
№4. Бер: a=0,8м/с2 Шешуі: Есептелуі:
v0 = 2 м/с v=v0 + at v=2 + 0,8·10=10 м/с.
t =10с
Табу керек: v = ?


title: §38-39-40 тақырыпты оқу - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
§42 Әр түрлі географиялық ендіктегі аспан сферасының қозғалысы
Жалпы мақсаты
Әр түрлі географиялық ендіктегі аспан сферасының қозғалысы жайлы мағлұмат беру
шоқжұлдыздар; аспан сферасы, негізгі элементтері; жұлдызды аспанның жылжымалы картасы, жұлдыздардың экваторлық координаталары, шырақтардың шарықтауы (кульминациясы); жер бетінде географиялық координаталарды (ендікті) анықтау; есептер шығару;
Күтілетін нәтиже
Әр түрлі географиялық ендіктегі аспан сферасының қозғалысы жайлы мағлұмат алады
Әр түрлі географиялық ендіктегі аспан сферасының қозғалысы бақылай білуге үйренеді
Мұғалімнің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау парақшасымен таныстыру
Топқа бөлу
Оқушыларға кесілген суреттер үлестіріледі.
Қолдарына алған қиындыларды құрастырып,сол бойынша топқа бөлінеді. Суреттерді тақтаға іледі.


title: Ынтымақтастық атмосферасы

text:
Ынтымақтастық атмосферасы
бет 91/172 Дата 25.11.2023 өлшемі 5,17 Mb. #126753 түрі Сабақ
Байланысты:
Ñàáà?òû? àòû ?îç?àëûñ ìàòåðèÿíû? àæûðàìàñ á?ë³ã³ Æàëïû ìà?ñàòû Ынтыма қтастық атмосферасы
Сабаққа даярлық, амандасу, түгендеу.
- Балалар, терезеге қараңдаршы. Далада күн сәулесі жарқырап тұр. Бізге сәулесін шашып тұр. Сәуле сендердің тұла бойларыңа тарап , жандарыңды жадыратып тұр.
- Кәне, айналамызға жылу сыйлайық , жүздеріңнен күннің көзіндей күлкі кетпесін.
Оқушылар бір-біріне жақсы тілек тілеп , сыныпта жақсы ахуал қалыптастырады.
Үй тапсырмасын пысықтау
Қызығушылығын
ояту
Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгерегндерін тексеру.
Шоқжұлдыздар дегеніміз не?
Аспанда қанша шоқжыұлдыз бар?
Көрінерлік және абсолют жұлдыздық шамалар қалай белгіленеді?
5-кестедігі жұлдыздардың қайсысы ең жарық , қайсысы ең солғын?
Аспан сферасы дегеніміз не?
Аспан сферасының негізгі элеменеттерін атаңдар.
Аспан экваторы мен аспан меридианы қандай нүктелерде қиылысады?
Эклиптика аспан экваторына қатысты қалай орналасқан?
Эклиптика мен аспан экваторының қиылысу нүктелері қалай аталады?
Көкжиектік координаталарды атаңдар.
Азимут дегеніміз не?
Шырақ биіктігі дегеніміз не?
Экваторлық координаталарды атаңдар.
Еңістік дегеніміз не?
Тура көтерілу дегеніміз не?
Физикалық диктант «Аспан сферасы. Аспан координаталар жүйесі»
1т оп
Радиусы анықталмаған жорамал сфера - ...... деп аталады.
Сферадағы екі нүктенің арасындағы доғамен өлшенетін қашықтықты немесе оған сәйкес орталық бұрыш шамасын.................... деп атайды.
Аспан сөзі ежелгі үнді тілінен айдарғанда .................. деген мағына береді.
Зенитке қарама – қарсы орналасқан нүкте .................. деп аталады.
Зенит пен надирді қосатын нүкте .................. деп аталады.
Тік сызықққа перпендикуляр әрі аспан сферасының орталық нүктесі арқылы өтетін жазықтық ............................. деп аталады.
Төңірегінде аспан сферасының айналысы сағат тілінің айналу бағытына кері болатын полюс ..... деп аталады.
Зенит және дүние осі арқылы өтетін жазықтық ............. деп аталады.
Аспан сферасының орталық нүктесі арқылы өтетін және дүние осімен тік бұрыш жасайтын жазықтық ..... деп аталады.
Жер экваторына параллель бағытталған жазықтық аспан сферасымен қиылысқанда пайда болатын үлкен дөңгелек ................. деп аталады.
Дүние полюстері және шырақ арқылы өтетін үлкен дөңгелек .............. деп аталады.
............... – Күннің зодиак шоқжұлдыздары бойымен жылдық қозғалысы атқарылатын үлкен дөңгелек.
.............. аспан денелерінің аспан сферасында орналасуын анықтайды.
Достарыңызбен бөлісу:


Физикалық диктант «Аспан сферасы. Аспан координаталар жүйесі» 2 топ Аспан сферасында тек ......... өлшеулер қолданылады.
Түркі халықтарының ежелгі ұғымы бойынша аспан ....................... қабаттан тұрады деп есептелінген.
Бақылаушының дәл төбесінде орналасқан нүкте................. деп аталады.
Көкжиек аспан сферасын нешеге және қалай бөледі?
Зениттен М шырақ арқылы надирге дейін өтетін үлкен дөңгелек ............... деп аталады.
Аспан сферасы және шырақтарының тәуліктік айналысы ................. төңірегінде өтеді.
Дүние осінің аспан сферасымен қиылысатын нүктелері .......... деп аталады.
Төңірегінде аспан сферасының айналысы сағат тілінің айналу бағытында болатын полюс ..... деп аталады.
Аспан меридианының аспан сферасымен қиылысқан кезінде пайда болатын үлкен дөңгелек ............ деп аталады.
Аспан экваторы аспан сферасын ............ және ................. бөледі.
Кез – келген шырақ аспан сферасының тәуліктің айналысына қатыса отырып ............... деп аталатын кіші дөңгелектер бойымен қозғалады.
Күннің эклептика бойымен қозғалуы .............. туындайды. Эклептика жазықтығы аспан экваторының жазықтығына ................ бұрыш жасай орналасқан.
Көкжиек сызығы бойымен өлшенетін шырақ вертикалына дейінгі бұрыш - ..................
Мағананы тану Жаңа сабақ Шырақтардың әр түрлі ендіктердегі тәуліктік козғалысы. Бақылау орнының географиялық ендігі өзгеруіне байланысты аспан сферасының айналу осінің горизонтқа қатысты бағдарының өзгеретіндігін біз енді білеміз. Аспандағы шарықтардың жердің Солтүстік полюс, экватор және орта ендіктеіндегі аудандарында көрінетін қозғалысы қандай болатындығьн қарастырайық.
Жер полюсінде дүние полюсі зенитте тұрады да, жұлдыздар горизонтқа параллель дөңгелектер бойымен қозғалады(1, а-сурет).Бұл жерде жұлдыздар тумайды да, батпайды да, олардыц горизонттан биіктігі өзгеріссіз қалады.
Орта ендіктерде бататын да, туатын да және горизонттан төмен түспейтін де жұлдыздар болады (1, б-сурет). Мысалы, полюс маңындағы шоқжұлдыздар (1, б-сурет) КСРОның географиялық ендіктерінде ешкашан батпайды. Дүниенің солтүстік полюсінен жыракта орналаскан шокжұлдыздар горизонт үстінен азғана уақыт көрінеді. Ал одан гөрі оңтүстікке бейімдеуі тумайтын шокжұлдыздар.
Бірақ бақылаушы оңтүстікке карай бет алып жүрген сайын, соғұрлым ол оңтүстіктегі шоқжүлдыздарды көбірек көре алады. Жер экваторында бір тәулік ішінде бүкіл аспандағы шоқжұлдыздарды көруге болар еді, бірақ оған күндіз Күн бөгет жасайды.
Экватордағы бақылаушы үшін барлық жұлдыздар горизонт жазықтығына перпендикуляртауды және батады. Мұнда әрбір жұлдыз горизонт үстінде өз жолының дәл жартысын өтеді. Ол үшін дүниенін солтүстік полюсімен солтүстік нүкте, ал дүниенің оңтүстік полюсімен оңтүстік нүкте беттеседі. Дүние осі горизонт жазықтығында жатады (1, в-сурет).
1. Үлкен және кіші уақыт аралықтарын өлшейтін табиғи бірліктер.
2. Нақты және орташа күн тәулігі.
3. Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік уақыт.
4. Жұлдыздық уақыт
5. Күнтізбе.
6. Ай күнтізбесі.
7. Тоғыс күнтізбесі.


title: Физикалық диктант «Аспан сферасы. Аспан координаталар жүйесі»


title: Жаңа сабақты түсіндіру - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Жоғары деңгей ЖАЖК-ты бақылау орындалатын күні 0 сағ, 6 сағ, 12 сағ және 18 сағ уақыттарына келтіріп, осы кездерде төмендегі шоқжұлдыздардың Темірқазықтың қай тұсында (шығыс, батыс, оңтүстік, солтүстік) орналасқандарын анықтап, кестені толтырыңыздар. Жұлдызды аспан көрінісінің өзгеру себебі жөнінде тұжырым жасаңдар.
Шоқжұлдыздардың_аспан_тұстарында_орналасуы'>Шоқжұлдыздардың аспан тұстарында орналасуы
Шығармашылық тапсырма.
Топтық жұ Сен білесің бе? Астрономиялық оқиғалар 1. 2009 жыл – ХАЖ (Халықаралық астрономия жылы. )
2. Қазақстандағы алғашқы планетарийге – 43 жыл. Ақтөбе қаласы “Үркер” үйірмесі.
3. В.Г.Фесенков атындағы астрофизика институты. Алматы қаласы
4. Алматы обсерваториясы. Ай тұтылуы – 2010 жыл, 00 сағ 50 мин.
5. “Үркер, Үшарқар – Таразы және Сүмбіле үш айда туып, бір айда батар” жұлдыз ережесі
Топ басшылары саяхатымыздың негізгі бөлігінің ұпайларын хабарлайды.
Төмендегі сызбалар қандай құбылыстарды бейнелейді? Гиперсілтемемен алынған аспан сферасының қозғалысы бейнеленді.
2. 3.
Бүгінгі саяхатымыздың мәре сызығына келіп жеттік.
мыс (5 минут) суретпен жұмыс
Географиялық ендік дегеніміз не?
Аспан сферасының координаталарын ата?
Аспан сферасының географиялық ендіктерін түсіндір?
Шырақтардың координаталық өзгеруін салыстыр?
Географиялық ендіктің өзгеруіне мысал келтір?
Географиялық ендікті білу біз үшін маңызы қаншама?
Саған қайсы тапсырма қиын болды?


title:
Сабақ 37

Физика - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік уақыт жайлы мағлұмат беру
Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік уақытты бақылай білуге үйрету
Жұлдызды аспанның жылжымалы картасымен жұмыс жасайды, жер бетінде географиялық координаталарды (ендікті) анықтайды, талдау жасап салыстыру қабілеттерін дамытады
Сілтеме:
ЖАЖК интернет материалдары, интербелсенді тақта, қосымша материалдар, 9 сынып оқулық
Оқушылар үшін оқу нәтижелері:
Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік уақыт жайлы мағлұмат алады
Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік уақытты бақылай білуге үйренеді
Жұлдызды аспанның жылжымалы картасын пайдаланып, шоқжұлдыздардың бағытын анықтау арқылы оқушылардың іскерлік дағдысы қалыптасады, жер бетіндегі географиялық ендікті анықтау арқылы есептеуге дағдыланды, теориялық білімін нығайтады, логикалық талдау жасауға үйренеді
Негізгі идеялар:
Сын тұрғысынан ойлауы дамиды, топпен жұмыс жасау қабілеттері қалыптасады, өз бетімен жұмыс жасауға шығармашылықтарын дамытуға дағдыланады, өзіндік қор жинауға дағдыланады


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=94#Жұлдызды_аспанның_жылжымалы_картасымен_жұмыс_жасайды,_жер_бетінде_географиялық_координаталарды_(ендікті)_анықтайды,_талдау_жасап_салыстыру_қабілеттерін_дамытады


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=94#Сабақта_қолданылатын_материалдар:__Таратпа_материалдар,_ЖАЖК,_плакат_беттер,_А4_қағазы,_маркерлер


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=94#Сілтеме:__ЖАЖК_интернет_материалдары,_интербелсенді_тақта,_қосымша_материалдар,_9_сынып_оқулық


title: Оқыту әдістері - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Ай-Күн күнтізбесі Вавилонда, Қытай, Грек, Римде қолданылған. «Үш жұлдыз-үшеуі үш айда туып, бір айда батыр», «Үркер туды, сорпа ас болды», «Сүмбіле туар қылтиып, ат семірер құнтиып»
Тапсырмалар
Диалогтік әдіс бойынша – үй тапсырмасын ауызша сұрақтарға сәйкестендіру арқылы жауап береді, географиядан жергілікті белдеулік бойынша мағлұматтарды қайталайды, таратпа материалдары бойынша жұптасып қорытынды жасайды. Постермен және ЖАЖК мен жұмыс жасайды
Сабақ бойынша мұғалім мен оқушының әрекеті
Мұғалімнің іс-әрекеті
Оқушының іс-әрекеті
Оқушыға психологиялық ахуал туғызу (3 мин)
Сыныпты күн мен түннің теңелу айлары бойынша топқа бөлу «Наурыз»,«Маусым», «Қыркүйек», «Желтоқсан»
Оқушылар ай аттары бойынша топқа бөлінеді, топ ережесіне бағынады
Үй тапсырмасын сұрау (5 мин)
Сәйкестендіру интербелсенді тақтадан сұрақтар көрсетіледі, ауызша жауап береді


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=95#Ай-Күн_күнтізбесі_Вавилонда,_Қытай,_Грек,_Римде_қолданылған._«Үш_жұлдыз-үшеуі_үш_айда_туып,_бір_айда_батыр»,_«Үркер_туды,_сорпа_ас_болды»,_«Сүмбіле_туар_қылтиып,_ат_семірер_құнтиып»


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=95#Оқушыға_психологиялық_ахуал_туғызу_(3_мин)__Сыныпты_күн_мен_түннің_теңелу_айлары_бойынша_топқа_бөлу_«Наурыз»,«Маусым»,_«Қыркүйек»,_«Желтоқсан»


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=95#Оқушылар_ай_аттары_бойынша_топқа_бөлінеді,_топ_ережесіне_бағынады__Үй_тапсырмасын_сұрау_(5_мин)


title: Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру

text:
Тақырыпқа байланысты топтарға ассоциация құру тапсырылады, соның бір сөзі бойынша тапсырма беріледі, кітаптан жауап іздейді Әр топқа ЖАЖК бойынша Қазақстанда көрінетін жарық жұлдыздарды тауып, жарқырауын анықтау тапсырмасы беріледі(әр топқа әр түрлі жұлдыздардың атаулары беріледі) Астрономиялық бақылаулар бойынша уақыттың негізгі бірліктері: тәулік, ай, және жыл.
Тәулік дегеніміз – Жердің аспандағы белгілі бір санақ денесіне қатысты өз осінен толық бір айналым жасауға кететін уақыт аралығы.
Күн шарығының орталық нүктесінен жоғарғы шарықтау сәті нақты талтүс деп, ал төменгі шарықтауы нақты түн ортасы деп аталады.
Күннің аттас екі шарықтау аралығы нақты күн тәулігі деп аталады.
Орташа күн тәулігі ретінде аспан экваторы бойымен бірқалыпты қозғала отырып бір жылдам толық айналым жасайтын жормала нүктенің аттас екі рет шарықтауға қажет уақыт аралығы қабылданады.
Күннің меридиан арқылы өтуі жергілікті орынның күн уақытын береді.
Гринвич меридианындағы жергілікті орташа күн уақыты бүкіләлемдік уақыт ретінде қабылданады.
Tn=T0+n
Tn –белдеулік уақыт
Т0-бүкіләлемдік уақыт
n- берілген орынның белдеуінің реттік саны
Tλ=T0+λ
Tλ—георграфиялық бойлығы λ болатын орындағы Tλ жергілікті орташа күн уақыты
Жұлдыздық тәулік күн мен түннің теңелу нүктесінің қатарынан екі рет жоғары шарықтауына қажет уақыт мөлшері.
Кез келген мезетте берілген орындағы жұлдыздық уақыт мәні осы кезде жоғары шарықтауда орналасқан жұлдыздың тура көтерілу координатасының мәніне тең.
Күнтізбе – ұзақ уақыт аралығын есептеудің санақ жүйесі.
Есеп. Марс орбитасының үлкен жарты осі 1,5 а.б. оның Күнді айналу периодын есептеп шығарыңдар.
Берілгені:
a1=1.5 а.б.
a2=1 а.б.
T2 = 1 жыл
Шешуі:
жыл
ж/ы: T1 =1,9 жыл
т/к: T1 - ?
Топтық жұмыс (5 минут)
1 топ жергілікті уақыт
2 топ белдеулік уақыт
3 топ бүкіләлемдік уақыт
Уақыт дегеніміз не?
Уақыт өлшемдерін ата?
1 жылда- қанша тәулік, сағат, секунд бар
Жергілікті және бүкіләлемдік уақытты салыстыр?
Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік уақытқа мысал келтір?
Жергілікті, белдеулік және бүкіләлемдік білу біз үшін маңызы қаншама?


title: Оқушылар суреттерді пайдаланып тақырыпты өздері ашып жазады

text:
Күнтізбе жайлы мағлұмат беру
Шығармашылық жұмысқа жетелеу. Мәтін мазмұнын өз сөздерімен жеткізіп, өз бетімен жұмыс жасауға дағдыландыру. Оқушылардың ой-өрісін дамытып, дүниетанымдарын кеңейту
Топта бірігіп жұмыс жасауға, бір-бірінің пікірін сыйлауға,ауызбіршілікке итермелеу.
Күтілетін нәтиже
Күнтізбе жайлы мағлұмат алады
Күнтізбені бақылай білуге үйренеді
Сәлемдесу
Ұйымдастыру кезеңі.
Сабақтың мақсатымен таныстырады.
Топтарға бөлу
Бағалану тәртібімен таныстырады
Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне комплимент сөздер айтады.
экран
Үй тапсырмасын қайталау
Қызығушылығын ояту
Үй тапсырмасын сұрау(4 минут) Уақыт жайлы не білеміз?
Уақыт өлшемдері жайында не білеміз?
Талқылау үшін сұрақтар беріледі (3 минут)
Күнтізбе жайында не білесіңдер?
Күнтізбенің қандай түрлері бар?
Жаңа сабақ Мағнаны тану
Сабақтың тақырыбымен таныстырып,оқулықтағы мәтінді оқытып, мазмұны бойынша сұрақтарға жауап алады. топтарға тапсырма бередін
Оқушылар өз бетімен мәтіннің мазмұнын игеріп, сұрақтарға жауап береді.
Қосымша ресурстар
Күннің меридиан арқылы өтуі жергілікті орынның күн уақытын береді.
Гринвич меридианындағы жергілікті орташа күн уақыты бүкіләлемдік уақыт ретінде қабылданады.
Tn=T0+n
Tn –белдеулік уақыт
Т0-бүкіләлемдік уақыт
n- берілген орынның белдеуінің реттік саны
Tλ=T0+λ
Tλ—георграфиялық бойлығы λ болатын орындағы Tλ жергілікті орташа күн уақыты
Жұлдыздық тәулік күн мен түннің теңелу нүктесінің қатарынан екі рет жоғары шарықтауына қажет уақыт мөлшері.
Кез келген мезетте берілген орындағы жұлдыздық уақыт мәні осы кезде жоғары шарықтауда орналасқан жұлдыздың тура көтерілу координатасының мәніне тең.
Күнтізбе – ұзақ уақыт аралығын есептеудің санақ жүйесі.
Слайд
Бейнежазба
оқулық
Слайдтағы мәтін бойынша 3 топ тапсырмалар орындайды. 1топ – көне Рим күнтізбесі
2 топ- Майя күнтізбесі
3топ- Гри горий күнтізбесі
4топ- Мұсылман күнтізбесі туралы постер дайындап қорғайды.


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=97#ЖАЖК_–_н_пайдаланып_жұлдыздардың_орнын,_жарқырауын_қандай_жарты_шарда_орналасқанын,_салыстырып_картадан_көрсетіп_анықтайды.


title: Топтық жұмыс - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Топтық жұмыс (15 минут)
1 топ Ай күнтізбесі
2 топ Жыл күнтізбесі
3 топ Ежелгі күнтізбесі
Күнтізбе дегеніміз не?
Күнтізбе өлшемдерін ата?
Күнтізбе түрлерін және түсіндір
Күнтізбе түрлерін салыстыр?
Күнтізбе түрлеріне мысал келтір?
Күнтізбені білу біз үшін маңызы қаншама
Әр оқушы берілген уақыт аралығында аталған тақырып бойынша мәлімет
Жазады.Уақыт өткен соң топтағы әр оқушы тізбекпен 1минут аралығында өз әңгімесін ортаға салады.
Әрі қарай 1 оқушы ортаға шығып, өзіне ұнаған әңгімені ортаға салады.
Жазу дәптерлері
«Авторлық орындық»
Сабақты қорытындылау:
Күнтізбе дегеніміз не?
Күнтізбеге нелер кіреді?
Ең бірінші күнтізбе қайда пайда болған?
Олар қалай аталған?
Ортаға өз еркімен 1оқушы шақырылып, оқушылардың тақырып бойынша қойған сұрақтарына жауап бер.
Мұғалім тақтаға бағалау парақтарын іліп,шолу жасайды. Қорытынды жасау,
Бағалау.


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=99#1_а.б._=_149_600_000_км.__Кеплердің_екінші_заңы_–_аудандар_заңы_планета_қозғалыстарының_бірқалыпты_емес_екендігін_анықтайды

title: Оқушының аты - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Физика
|
Уақыты:
|
Кабинет:
|
Сабақ 39
|
Сабақтың аты
|
§45 Күн жүйесі планеталары қозғалысының заңдары
|
Жалпы мақсаты
|
Күн жүйесі планеталары қозғалысының заңдары жайлы мағлұмат беру
Күн жүйесі планеталары қозғалысының заңдары туралы оқушыларға алғашқы түсініктер беру, жаңа білімді қалыптастыру.
|
Күтілетін нәтиже
|
Күн жүйесі планеталары қозғалысының заңдары жайлы мағлұмат алады
Күн жүйесі планеталары қозғалысын бақылай білуге үйренеді
|
|
Мұғалімнің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау парақшасымен таныстыру
|
Топқа бөлу
|
Оқушыларға кесілген суреттер үлестіріледі.
|
Қолдарына алған қиындыларды құрастырып,сол бойынша топқа бөлінеді. Суреттерді тақтаға іледі.
|
Ынтымақтастық атмосферасы
|
Сабаққа даярлық, амандасу, түгендеу.
Сабағымыз басталды, балаларға пайдалы.
Бәрін ұғып алыңдар, санауға зер салыңдар
|
Оқушылар бір-біріне жақсы тілек тілеп, сыныпта жақсы ахуал қалыптастырады.
|
Үй тапсырмасын пысықтау
Қызығушылығын дамыту
|
Миға шабуыл әдісі арқылы үй тапсырмасын қайталау
Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін тексеру.
Нақты және орташа күн тәуліктерінің бір-бірінен айырмашылығы неде?
Бүкіләлемдік уақыт Жер бетінде қай орынның жергілікті уақытына сәйкес келеді?
Қазақстан жері арқылы қанша және қандай сағаттық белдеулер өтеді?
Астан уақыты ендік мәні қанша градус болатын орынның жергілікті уақытан дәл келеді?
Алматы мен Астана жергілікті уақыттары бірдей ме?
Астана мен Алматы белдеулік уақыттары бірдей ме?
Өліаралық және жұлдыздық ай астрономиялық жолмен қалай анықталады?
Тропиктік жыл ұзақтығы қалай анықталады?
Ежелгі Мысыр күнтізбесінде жыл ұзақтығы неше тәулік болған?
Юлиан күнтізбесінің ұзақ уақыт қолданыста болуы қандай қателік тудырды?
Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарды жазып сандықшаға салады. Әр оқушы сандықтан сұрақ алып жауап береді.
Домино ойыны
|
Уақыттың негізгі бірліктері?
|
Тәулік, ай, жыл
|
Өліаралық ай ұзақтығы қаншаға тең?
|
29,53 тәулік
|
Тропиктік жыл дегеніміз не?
|
Жер орбита бойымен Күнді 365 тәул. 5 сағ 48 мин 46с айналып шығуын
|
Күнтізбе түрлерін ата?
|
Ай, Күн, жұлдыз, Ай-күн
|
Декреттік уақыт қай кезде ендіріледі?
|
1930 жылы
|
Қазіргі кезде халықаралық деңгейде қолданылып жүрген күнтізбені кім, қашан енгізді?
|
Рим папасы Григорий, 1582 ж
|
Тәулікті тең 24 сағатқа бөлген кім?
|
Грек астрономы Птоломей
|
Юлиан күнтізбесі бойынша бір жылдың ұзақтығы қандай?
|
365 күн 6 сағ
|
Не орнынан қозғалмай жүреді?
|
Уақыт
|
|
|
Жаңа сабақ
Есептер шығару. Топтық жұмыс
Иоганн Кеплер (1571-1630) заңдары:
1. Кеплердің бірінші заңы – планета орбитасының пішінін анықтайды: барлық планеталар Күнді эллипс бойымен айналады, оның фокустарының бірінде Күн орналасады.
Элипстің симметрия центрі – О, үлкен АА1 = 2 a және кіші ВВ1 = 2 b екі симметрия осі бар, мұндағы а – үлкен жарты ось, b – кіші жарты ось деп аталады. Оның фокусы центрден OF1 = OF2 = C = a2 – b2 қашықтықта орналасқан.
Эллипстің негізгі қасиеті: эллипстің кез келген нүктесінің фокустардан қашықтықтарының қосындысы үлкен ось ұзындығына тең болатын тұрақты шама:
MF1 + MF1 = 2 a .
e = c/a қатынасы эллипстің эксцентрисиенті деп аталады.
Астрономияда Жердің күннен орташа қашықтығы Күн жүйесінде қолданылатын қашықтық өлшеу бірлігі ретінде қабылданған. Ол астрономиялық бірлік (а.б.) деп аталады: 1 а.б. = 149 600 000 км.
Кеплердің екінші заңы – аудандар заңы планета қозғалыстарының бірқалыпты емес екендігін анықтайды: планетаның радиус-векторы бірдей уақыт аралығында шамалары бірдей уақыт аралығында шамалары бірдей аудандар сызып шығады.
3. Кеплердің үшінші заңы планеталардың орбиталық периодтары мен олардан Күнге дейінгі қашықтық арасындағы байланысты анықтайды: кез келген екі планетаның Күнді айналу периодтары квадраттарының қатынасы олардың орбиталарының үлкен жартыосьтерінің кубтарының қатынасына тең болады.
Топтық жұмыс Есептер шығару
Есеп. Марс орбитасының үлкен жарты осі 1,5 а.б. оның Күнді айналу периодын есептеп шығарыңдар.
Берілгені:
a1=1.5 а.б.
a2=1 а.б.
T2 = 1 жыл
Шешуі:
жыл
ж/ы: T1 =1,9 жыл
т/к: T1 - ?
|
Сергіту сәті
|
|
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=99#3._Кеплердің_үшінші_заңы_планеталардың_орбиталық_периодтары_мен_олардан_Күнге_дейінгі_қашықтық_арасындағы_байланысты_анықтайды


url: http://emirsaba.org/sabati-ati-ozfalis-materiyani-ajiramas-boligi-jalpi-masati.html?page=99#Жаңа_сабақ_Есептер_шығару._Топтық_жұмыс_Иоганн_Кеплер_(1571-1630)_заңдары:__1._Кеплердің_бірінші_заңы_–_планета_орбитасының_пішінін_анықтайды


title: Ой толғаныс - Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Ой толғаныс . «Сиқырлы шаршы» ойыны ( А тобының оқушыларына берілетін тапсырмалар, онда шаршының әр
беттерінде физикалық шаманың белгіленуі көрсетілген, оқушы оның
анықтамасын, өлшем бірлігін және формуласын тақтаға жазып, айтуы
керек )
ҮІ.Жекелеген оқушыларға қосымша тапсырмалар беру (Ж.Терлікбаев, С.Тілеубай. «Механика
деңгейлік есептері «Алматы» 2008)
№ 33. Автомобиль жылдамдық алып қозғала бастаған кезіндегі жылдамдықтың уақытқа тәуелділігі vx=0.8t теңдеуімен берілген. Жылдамдықтың графигін салыңдар және автомобильдің бесінші секундтың аяғындағы жылдамдығын табыңдар. v (м/с)
Шығарылуы: 100
Берілгені: vx =0,8 t; to = 5с Шешуі: vx(to )=0,8·5=4 м/с
Табу керек: vx(to ) - ? 50
Жауабы: vx(to )=4 м/с t(с)
20 40 60 80 100 120
№34. Поездың жылдамдығы 20 с ішінде 72-ден 54 км/сағ –қа дейін кеміді. Жылдамдықтың уақытқа тәуелділігінің формуласын жазыңдар және осы тәуелділіктің графигін салыңдар.
v(м/с)
t(с) №35.
Суреттегі жылдамдық графигін пайдаланып бастапқы жылдамдықты, төртінші секундтың бас кезіндегі және алтыншы секундтың аяқ кезіндегі жылдамдықты табыңдар. Үдеуді есептеп шығарыңдар және
vx = vx(t) тәуелділігінің теңдеуін жазыңдар.


title: Сабақтың аты Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі Жалпы мақсаты

text:
Сабақ 1
|
Физика 9 сынып
|
Сабақтың аты
|
Қозғалыс материяның ажырамас бөлігі
|
Жалпы мақсаты
|
қозғалыс материяның ажырамас бөлігі жайлы мағлұмат беру
Оқушыларға материя, материяның негізгі қасиеті- қозғалыс туралы түсінік беру.
.Оқушыларды өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.
|
Күтілетін нәтиже
|
қозғалыс материяның ажырамас бөлігі жайлы мағлұмат алады
қозғалыс заңдарының формуласын есеп шығаруға үйренеді
|
Түйінді идеялар:
|
Топтық жұмыс орында барысында оқушылар жалпы биологияның ерекшелігін түсініп, жалпы биология курсындағы кейбір ерекшеліктерді практикалық тұрғыда орындай біліп, сыни тұрғыдан ойлауға дағдылану.
|
Уақы
ты
|
Тапсырма
|
Мұғалімнің іс-әрекеті
|
Оқушының іс әрекеті
|
1
мин
|
Сергіту сәті
«Қызыл өрік»
|
|
|
1
|
Топқа бөліну
Сынып 3 топқа бөлінеді
1-
|
Ұйымдастыру топқа бөлу
Үстелдің үстінде топ аттары жазылып қойылған
|
Топқа бөлінді
Әр оқушы өз орнын тауып отырады
Ынтымақтастық қарым-қатынас орнату
|
3
мин
|
Қызығушылығын арттыру
Үй жұмысын тексеру
« Миға шабуыл»
Үй тапсырмасын сұрау (5 минут)
8-сынып курсын еске түсіріп шолу жасау
Талқылау үшін сұрақтар беріледі (2 минут)
Физика ғылымында дененің қозғалғанын қалай білеміз?
Механикалық қозғалыс дегенді қалай түсінесіңдер?
Материя дегенді қалай түсінесіңдер?
|
Постер құруға
А3қағаздар,түрлі-түсті маркерлер, стикерлермен қамтамасыз етілген
|
Миға шабуыл арқылы сыни тұрғыда ойланып, жүйке жүйесі туралы не білетінін
Өз ойларын ортаға салады.
|
7
мин
|
Жаңа сабақ Мағананы тану
Денелердің қозғалысын физиканың негізгі бөлімі – механика зерттейді. Механика кинематика және динамика деген бөлімдерден тұрады.
Кинематика – механиканың қозғалыстарды сипаттайтын шамалар арасындағы байланысты қарастыратын бөлімі.
Кинематикада денелердің қозғалысын анықтайтын себептер қарастырылмайды,
оларды динамика қарастырады.
Дене кейбір дегене қатысты тыныштықта болғанымен, басқа бір денеге қатысты қозғалыста болады, сондықтан денелердің тыныштығы салыстырмалы болып табылады.
Материяның негізгі қасиеттерінің бірі –қозғалыс. Материясыз қозғалыс, қозғалыссыз – материя болмайды.
Материяның қасиеттерін, оның өзгерістерін зерттеу барысында көптеген физикалық шамалар енгізіледі. Бұл шамларадың арасындағы ең маңызды байланыстар ашылады да, олар математикалық қатынастар арқылы өрнектеледі. Сөйтіп, материя қасиеттерін сипаттайтын заңдар тағайындалады.
Материяның ажырамас қасиеті? – Қозғалыс.
2. Жол қандай шама? – Скаляр.
3. Векторлық шамалар деп қандай шамаларды айтамыз? – Сандық мәнімен, бағытымен сипатталатын және геометриялық әдіспен қосылатын физмкалық шамаларды векторлық шамалар дейміз.
4. Бір қалыпты қозғалыс дегеніміз қандай қозғалыс? – Дене кез келген бірдей уақыт аралығында бірдей қашықтық өтетін болса, ондай қозғалысты бір қалыпты қозғалыс деп атайды.
5. ХБЖ жылдамдықтың бірлігі? –
6. Жылдамдық қандай әріппен белгіленеді? – v
7. Үдеу дегеніміз не? – Үдеу деп жылдамдықтың өзгеру шапшаңдығын сипаттайтын физикалық векторлық шаманы айтады.
8. Еркін түсу үдеуінің мәні неге тең? – 9,8 м/с2
9. Материялық нүктенің айналу центрінің маңында бір секунд ішінде жасайтын айналым саны? – Жиілік.
10. Период қандай әріппен белгіленеді? - T
11. Бұрыштық жылдамдықтың бірлігі? -
12. Cызықтық жылдамдық пен бұрыштық жылдамдықтың арасында қандай байланыс бар? -
13. Центрге тартқыш үдеу қалай бағытталады? – Центрге қарай.
14. y=ax2 ненің графигі? – Парабола.
15. Қозғалып бара жатқан дененің таңдап алынған санақ жүйесіне қатысты жасаған үздіксіз сызығын не деп атайды?- Траектория.
|


title: §2 сұрақтарын талдау - Сабақтың аты температура. Температураны өлшеу тәсілдері Жалпы мақсаты

text:
§2 сұрақтарын талдау.
1) Молекулалық теория негізінде жылы су мен салқын судың айырмашылығы неде екенін түсіндіріңдер.
2) Абай болмаған жағдайда медициналық термометрді сындырып алуға болады. Неліктен бұл жағдайда төгіліп қалған сынапты бір түйір тамшысы қалмастай жинап алу қажет?
Қандай да бір уақыт мезетінде ауадағы оттегінің бір молекуласы 900м/с жылдамдықпен, ал екінші молекула 1200 м/с жылдамдықпен қозғалады. Екінші молекуланың температурасы жоғары деген ұйғарым дұрыс бола ма?
Жұмыс туралы алған білімдерін жинақтайды Топтарға тапсырма беру.
Сәскестендіру кестесі
Еру
960 F
Қайнау 00 С
Адам денесінің темп 2120 F
Судың қайн.нүк 1000 С


Әр оқушы өзіне жүктелген рөлдің міндеттерін атқарады.
Топ пікірлерін тыңдау.
Ү. Жұптық жұмыс «Пилот - Штурман» (5 минут)
(Штурман – басқарушы, пилот – орындаушы)
Жұптар формуланы қолдана отырып мысал есеп шығарады.
Жұптың пікірлерін тыңдау,барлық айтылған ой-пікірлерді бағалаудың мақсатына сәйкестендіру
Температура дегеніміз не?
Кельвин шкаласынан Цельсий шкаласына айналдыратын формуланы жаз?
Күн бетінің температурасы 6000 К-ге дейін қызады. Осы температураны Цельсий шкаласына айналдыр?
Кельвин шкаласы мен Цельсий шкаласын салыстыр?
Суретті қысқаша түсіндір?
Адам баласының өмірі үшін температураның маңыздылығы қаншама?
Сабақты бекіту
|
Бүгінгі сабақта біз не істедік?
|
Үй тапсырмасы
|
№ 8. 5 бет.
|
Бағалау
|
Бүгінгі сабақ ұнады ма?
Өз көңіл күйлерін стикерге жазу.
Кейінгі тапсырмалар
|
Күнделікті өмірде тапсырмаға байланысты өзің байқаған құбылыстар
жайлы шағын эссе жазу.
Тақырыбы: Температура қавндай болады
|
Кейінгі оқу
|
§2.Температура. Температураны өлшеу тәсілдері
|
|


title: Сабақтың аты температура. Температураны өлшеу тәсілдері Жалпы мақсаты

text:
Дене температурасын өлшеуде термометрдің маңызы қаншалықты?
Судың қатаюы мен еруінде термометрдің қандай қатысы бар?
. Топтық жұмыс «Ассоциация құру
Температура
Оқушыларға пікірталас кезеңін өткізу, автордың өлнеңдегі сипаттамасы бойынша сипаттау Берілген мәтінді оқып, топпен бірлесе отырып, талқылайды және әр топтың бақылаушысы жасаған жұмыстарға сәйкес бақылау парағын жүргізеді.
Жаңа сабақ
Бізді қоршаған ортадағы жылулық құбылыстар - температураның өзгеруіне байланысты құбылыстар. Салқын және жылы денелер. Температура - дененің жылулық күйін сипаттайтын физикалық шама. Температура дене бөлшектерінің орташа кинетикалық энергиясының өлшеуіші. Температура скаляр шама. Жылу алмасу - екі дене жанасқанда, жылу берілу жолымен энергияның қатты қыздырылған денеден азырақ қыздырылған денеге өту процесі.
Жылулық тепе теңдік.
Жылу алмасу денелер арасында жылулық тепе - теңдік орнағанға дейін жүреді.
Дененің температурасын өлшеуге арналған құрал - термометр. Оның жұмыс істеуі денелердің жылулық ұлғаюына негізделген.
Термометр - температурасы өлшенетін денемен жылулық байланыста болатын дене.
Термометрлердің түрлері. I. Сұйық термометрлер.
а) сынапты, өлшеу шегі - 38°С - тан 260 °С - ка дейін;
б) спиртті термометр, өлшеу шегі
в) термопара (- 269 °С - тан 2300 °С - қа дейін)
г) термисторлар кедергісі температураның өзгеруіне негізделген құралдар.
2. Газды термометрлер.
Цельций шкаласы - негізгі екі нүктесі ретінде мұздың еру (0°С) және судың қайнау (100°С) температуралары алынған шкала.
Абсолют нөл температура - табиғаттағы ең төменгі шекті температура ол - 273, 15 0°С - қа тең.
Кельвин шкаласы - халықаралық бірліктер жүйесі бойынша қабылданған температураның абсолюттік термодинамикалық шкаласы. Бұл шкала бойынша есептеу - 273 0С - қа тең абсолют нөлден басталады.
1 Кельвин - Цельций шкаласы бойынша температура бірлігіне, яғни 1 градусқа тең:
1 К =1 °С.
Цельций шкаласы бойынша температура 1°(С) мен абсолюттік температураның Т(К) арасындағы байланыс:
Т = (t+273) К немесе t = (Т - 273) °С.
Ремюр, Фарангейт шкалалары.
Температураны өлшеу әдістері (тәжірибе көрсету)
Термометрді қолда ұстап тұрып, ондағы сынап (спирт) бағанасының көтерілуін бақылау. Сынап (спирт) бағанасының көтерілу себебін айқындау. Сынап (спирт) бағанасы көтерілуін қашан тоқтатады? Термометр нені өлшейді? Термометрді температурасы өлшенетін ортадан алып қарауға бола ма? Неліктен? Түтікше бойымен көтерілген кезде сынап (спирт) молекулаларының орташа кинетикалық энергиясы жөнінде не айтуға болады?
V. Оқытылып отырған оқу материалын қабылдаудағы оқушы түсінігін тексеру.


title: «Логика» пәні 2-сынып - Сабақтың № Ауыспалы тақырыптар Сабақтың тақырыбы Оқу мақсаты Cағат саны

text:
Сабақтың
№
|
Ауыспалы тақырыптар
|
Сабақтың тақырыбы
|
Оқу мақсаты
|
Cағат саны
|
Мерзімі
|
Ескерту
|
|
|
|
|
|
2 А
|
2 Ә
|
2 Б
|
|
1
|
Ғажайыппен танысу. Оқушылардың зияткерлік, зейін қоя алушылық қабілетін дамыту.
|
«Ғажайыппен кездесу»
Танысу және кіріспе сабағы
«Қағаз сыры»
|
Қызықты деңгейлік тапсырмаларды орындауға жаттықтыру, ой-өрісін кеңейтіп, логикалық ойлауды жеделдетуге баулу, танымдық қабілетін, қызығушылығын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
2
|
«Кәне, кім тапқыр!»
«Seklini bul animals» ойыны
|
Балаларға хайуанаттар бағы туралы түсінік беру, жабайы аңдар туралы білімдерін тиянақтау. Аңдардың кейбір ерекшеліктерін салыстыра айту арқылы ойлау қабілеттерін дамыту. Логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
3
|
Оқушының зейінін, бақылаушы қабілетін анықтау
«DOT» кітабы 1-5 тапсырмалар
|
Балаларды жіктеу, орналастыру сияқты логикалық амалдарды ғана емес,ойнату пайымдауды қажет ететін логикалық тапсырмаларды орындату: заттарды әртүрлі белгілері бойынша салыстыру дағдыларын жетілдіру.
|
1
|
|
|
|
|
4
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 1-4 тапсырмалар
|
Тапсырмалар арқылы логикалық ойлау қабілеттеін арттыру,
ынтамен дұрыс орындауға үйрету,ой-өрісін кеңейту.
|
1
|
|
|
|
|
5
|
Оқушының зияткерлік қабілетін дамытып, ойлану дағдысын қалыптастыру
|
Көру арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
«DOT» кітабы 6-9 тапсырмалар
|
Геометриялық пішіндерді ажырата отырып,логикалық ойлау қабілетін
дамыту, қызықты тапсырмаларға деген қызығушылықтарын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
6
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 5-10 тапсырмалар
|
Балалардың зиінін ойлау қабілеттерін
сандардың таңбаларын танып ажыратуды, геометриялық денелерді, олардың түстерін ажыратуды ойын арқылы жетілдіре түсу.Тапқырлыққа, ептілікке,жылдамдыққа, достыққа тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
7
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 10-15 тапсырмалар
|
Балаларды тапқырлыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу. Ойлау, көріп - тану, зейін, есте сақтау қабілеттерін дамыту. Тапқырлыққа, ептілікке, жылдамдыққа, достыққа тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
8
|
Көру арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
«DOT» кітабы 10-14 тапсырмалар
|
Танымдық қызығушылықтарын арттыру. Пішіндерден бейне құрастыруды одан әрі жалғастыру. Көп білуге , ізденуге ұмтылдыру , білімдерін жан жақты дамыту ,ұшқыр ойлауға баулу .
|
1
|
|
|
|
|
9
|
Оқушының зейін шоғырландыру және есте сақтау қабілетін дамыту
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 1-5 тапсырмалар
|
Мақсаты: Ойлай отырып, санауды үйретуді жалғастыру, есте сақтау қабілеттерін арттыру. Логикалық ойлау қабілеттерін, зейінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
10
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 6-10 тапсырмалар
|
санау ұғымдарын одан әрі жалғастыру, логикалық ойлау қабілеттерін шыңдау,белеснділікке баулу.
|
1
|
|
|
|
|
11
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 11-15 тапсырмалар
|
Балаларды есте сақтау қабілеттерін қызықты жаттығулар арқылы арттыру. Логикалық есептер шығару арқылы ойлау қабілетін, ұзын,қысқа,биік,аласа ұғымдарын бекіту,
байқампаздығын сабаққа қызығушылығын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
12
|
«Қызықты логика»
«Colours» ойыны
|
Логикалық ойлау қабілеттерін, білім-білік дағдыларын,ойнай отырып ойлауға бағыт беру. Есте сақтау қабілеттерін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
13
|
Оқушының логикалық ойлауын дамыту
|
Оқушының төзімділігі мен логикалық ойлауын дамыту «Nasreddin Hoca pazzle» ойыны
|
Балалардың зейінін шоғырландыру,ой-өрісін , танымдық белсенділіктерін арттыру. Балалардың логикалық қабілетін, пәнге қызығушылығын, белсенділігін дамыту. жинақылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу. Заттарды белгілі бір қасиеттері бойынша салыстыруға, топтастыруға үйрету
|
1
|
|
|
|
|
14
|
T-Tangram ойыны 16-20 тапсырмалар
|
сандар туралы өткенді пысықтау, ойындар арқылы ұзын-қысқа, жуан-жіңішке, үлкен-кіші ұғымдарын бекіту. логикалық тапсырмаларды шешу арқылы ойлау қабілеттерін, зиінін тұрақтандыру.
|
1
|
|
|
|
|
15
|
«DOT» кітабы 15-20 тапсырмалар
|
заттың қасиеттерін, геометрикалық фигуралар мен олардың белгілері туралы білімдерін қайталау, сандар құрамын бекіту, саусақ қимылын дамыту, логикалық тапсырмалар арқылы ақыл-ойын, зиінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
16
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 16-25 тапсырмалар
|
Ойлау, көріп тану, есте
сақтау қабілеттерін арттыру.Белсенділікке шапшаңдыққа,кеңестікті бағдарлай білуге үйрету
|
1
|
|
|
|
|
17
|
Оқушының жылдам және сыни ойлауын дамыту
|
«Қисық мұнара»
«Cek-up» ойыны
|
Балалардың
логикалық тапсырмалар арқылы білімін бекітіп, сезімталдық , есте сақтау қабілеттерін дамыту, ойыншықтардың түр-түсін,пішінін,сипаттап айтып бере білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
|
|
|
18
|
Кім жылдам? Кім тапқыр?
«VIZ-VIZ» 1-бөлім
|
Балалардың ойлау қабілеттерін, зеиінін тапсырмалар арқылы тұрақтандыру, байқампаздыққа баулу.
|
1
|
|
|
|
|
19
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 1- бөлім
|
Балалардың заттардың белгілеріне қарай салыстыру,кеңістікте орналасу қалпын анықтау.Топтастырыл-ған бейнені таба білуге машықтандыру.
|
1
|
|
|
|
|
20
|
Кім жылдам? Кім тапқыр?
«VIZ-VIZ» 2-бөлім
|
Балалардың ақыл-ой қабілеттерін тапсырмалар арқылы арттыру. Логикалық тапсырмалар арқылы зейінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
21
|
Оқушының сыни, аналитикалық ойлауын дамыту
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 2- бөлім
|
Балаларды сөзжұмбақтарды шеше білуге дағдыландыру,заттардың ұқсастығын ажырата білу,ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
22
|
T-Tangram ойыны 21-30 тапсырмалар
|
Балалардың зиінін қызықты тапсырмалар арқылы жетілдіру, логикалық есептерді орындай білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
|
|
|
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 25-35 тапсырмалар
|
Ғажайып саяхат арқылы балалар қиялдарын шыңдау. Баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлығын арттыру.
|
|
|
|
|
|
23
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 3- бөлім
|
Балалардың есте сақтау қабілеттерін арттыру,логикалық ойлау қабілеттерін дамыту. Қисынды есептерді шығара отырып, баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлығын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
24
|
«Ойнаймыз, ойлаймыз» «Nasreddin Hoca yolda» ойыны
|
Балалардың ретімен орналастыра білу түсініктерін арттыру,санамақтар арқылы сандарды айта білуге,логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
25
|
Байқампаздық, IQ қабілеттерін арттыру
|
«Кім тапқыр?»
«GO ON» ойыны
|
Геометриалық денелерді атау,ажырата білулерін қалыптастыру, берілген жолақшаларды ,кейін тура санау қабілеттерін бекіту.
Балалардың логикалық ойлау қабілеттерін,тапқырлықтарын дамыту,достыққа тәрбиелеуге, ойын түрде білімдерін тиянақтау.
|
1
|
|
|
|
|
26
|
«Ақылды жолаушы»
“The road game” ойыны
|
Балаларды санау
дағдыланрын одан әрі дамыту, уақыт жайында қарапайым, түсініктерін бекіту.
|
1
|
|
|
|
|
27
|
T-Tangram ойыны 31-50 тапсырмалар
|
Сан құрайын ажыратудың әр түрлі тәсілдері;ақыл-ой белсенділігін күшейту,шапшандылыққа,дәлдікке тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
28
|
|
«Судоку жұмбағы»
«SOLVE» кітабы 1-бөлім
|
сандар , пішіндер туралы білімдерін жетілдіру.Логикалық есептерді шығару дағдыларын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
29
|
«Судоку жұмбағы»
«SOLVE» кітабы 2-бөлім
|
кеңістікте бағдарлай алуға , зейіндерін,
қиялдарын логикалық тапсырмалар арқылы дамытуға,белсенділікке,тапқырлыққа үйрету.
|
1
|
|
|
|
|
30
|
«Түріне қарай сәйкестендір»
«Алгоритм» кітабы 1- бөлім
|
Түс пен сандар туралы білімдерін жетілдіру,логикалық есептерді шығару дағдыларын жетілдіру.
|
1
|
|
|
|
|
31
|
«Түріне қарай сәйкестендір!»
«Алгоритм» кітабы 2- бөлім
|
заттарды салыстыра білу ұғымын бекіту.Логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
32
|
«Кескінді толықтыр»
«CUBE» кітабы
|
Пішіндер жайлы білімдерін бекіту,логикалық ойлауларын,қиялдарын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
33
|
«Жас ғалым» зияткерлік және өнертапқыштық қабілетін дамыту
|
«Сиқырлы қолдар» жас ғалым тапсырмалары
|
логикалық ойлау қабілеттерін,
қиялдарын дамыту.ойын тапсырмаларға деген қызығушылықтарын дамыту
|
1
|
|
|
|
|
34
|
«Менің алғашқы өнертабысым »
|
логикалық ойындар мен шытырман жолдарды пайдалану арқылы балалардың есте сақтау қабілетін дамыту. Балалардың тәулік
мезгілдерін, апта күндерінің жыл айларының реті туралы білімін бекіту.
|
1
|
|
|
|
|
35
|
«Заттардың қасиеттерімен танысамын»
|
Қызықты тапсырмалар арқылы алған білімдерін қайталау; есептеу дағдыларын жаттықтыру; баланың тілін, ойын танымдық қабілетін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
36
|
Білімін анықтауға деңгейлік тапсырмалар
|
Қызықты тапсырмалар арқылы алған білімдерін қайталау; есептеу дағдыларын жаттықтыру; геометриалық пішіндер және геометриялық денелер туралы білімдерін бекіту; баланың тілін, ойын танымдық қабілетін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|


title: «Логика» пәні 3-сынып - Сабақтың № Ауыспалы тақырыптар Сабақтың тақырыбы Оқу мақсаты Cағат саны

text:
Сабақтың
№
|
Ауыспалы тақырыптар
|
Сабақтың тақырыбы
|
Оқу мақсаты
|
Cағат саны
|
Мерзімі
|
Ескерту
|
|
|
|
|
|
3 А
|
3 Ә
|
3 Б
|
|
1
|
Ғажайыппен танысу. Оқушылардың зияткерлік, зейін қоя алушылық қабілетін дамыту.
|
«Ғажайыппен кездесу»
Танысу және кіріспе сабағы
«Қағаз сыры»
|
Қызықты деңгейлік тапсырмаларды орындауға жаттықтыру, ой-өрісін кеңейтіп, логикалық ойлауды жеделдетуге баулу, танымдық қабілетін, қызығушылығын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
2
|
«Кәне, кім тапқыр!»
«Seklini bul animals» ойыны
|
Балаларға хайуанаттар бағы туралы түсінік беру, жабайы аңдар туралы білімдерін тиянақтау. Аңдардың кейбір ерекшеліктерін салыстыра айту арқылы ойлау қабілеттерін дамыту. Логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
3
|
Оқушының зейінін, бақылаушы қабілетін анықтау
«DOT» кітабы 1-5 тапсырмалар
|
Балаларды жіктеу, орналастыру сияқты логикалық амалдарды ғана емес,ойнату пайымдауды қажет ететін логикалық тапсырмаларды орындату: заттарды әртүрлі белгілері бойынша салыстыру дағдыларын жетілдіру.
|
1
|
|
|
|
|
4
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 1-4 тапсырмалар
|
Тапсырмалар арқылы логикалық ойлау қабілеттеін арттыру,
ынтамен дұрыс орындауға үйрету,ой-өрісін кеңейту.
|
1
|
|
|
|
|
5
|
Оқушының зияткерлік қабілетін дамытып, ойлану дағдысын қалыптастыру
|
Көру арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
«DOT» кітабы 6-9 тапсырмалар
|
Геометриялық пішіндерді ажырата отырып,логикалық ойлау қабілетін
дамыту, қызықты тапсырмаларға деген қызығушылықтарын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
6
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 5-10 тапсырмалар
|
Балалардың зиінін ойлау қабілеттерін
сандардың таңбаларын танып ажыратуды, геометриялық денелерді, олардың түстерін ажыратуды ойын арқылы жетілдіре түсу.Тапқырлыққа, ептілікке,жылдамдыққа, достыққа тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
7
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 10-15 тапсырмалар
|
Балаларды тапқырлыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу. Ойлау, көріп - тану, зейін, есте сақтау қабілеттерін дамыту. Тапқырлыққа, ептілікке, жылдамдыққа, достыққа тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
8
|
Көру арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
«DOT» кітабы 10-14 тапсырмалар
|
Танымдық қызығушылықтарын арттыру. Пішіндерден бейне құрастыруды одан әрі жалғастыру. Көп білуге , ізденуге ұмтылдыру , білімдерін жан жақты дамыту ,ұшқыр ойлауға баулу .
|
1
|
|
|
|
|
9
|
Оқушының зейін шоғырландыру және есте сақтау қабілетін дамыту
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 1-5 тапсырмалар
|
Мақсаты: Ойлай отырып, санауды үйретуді жалғастыру, есте сақтау қабілеттерін арттыру. Логикалық ойлау қабілеттерін, зейінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
10
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 6-10 тапсырмалар
|
санау ұғымдарын одан әрі жалғастыру, логикалық ойлау қабілеттерін шыңдау,белеснділікке баулу.
|
1
|
|
|
|
|
11
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 11-15 тапсырмалар
|
Балаларды есте сақтау қабілеттерін қызықты жаттығулар арқылы арттыру. Логикалық есептер шығару арқылы ойлау қабілетін, ұзын,қысқа,биік,аласа ұғымдарын бекіту,
байқампаздығын сабаққа қызығушылығын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
12
|
«Қызықты логика»
«Colours» ойыны
|
Логикалық ойлау қабілеттерін, білім-білік дағдыларын,ойнай отырып ойлауға бағыт беру. Есте сақтау қабілеттерін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
13
|
Оқушының логикалық ойлауын дамыту
|
Оқушының төзімділігі мен логикалық ойлауын дамыту «Nasreddin Hoca pazzle» ойыны
|
Балалардың зейінін шоғырландыру,ой-өрісін , танымдық белсенділіктерін арттыру. Балалардың логикалық қабілетін, пәнге қызығушылығын, белсенділігін дамыту. жинақылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу. Заттарды белгілі бір қасиеттері бойынша салыстыруға, топтастыруға үйрету
|
1
|
|
|
|
|
14
|
T-Tangram ойыны 16-20 тапсырмалар
|
сандар туралы өткенді пысықтау, ойындар арқылы ұзын-қысқа, жуан-жіңішке, үлкен-кіші ұғымдарын бекіту. логикалық тапсырмаларды шешу арқылы ойлау қабілеттерін, зиінін тұрақтандыру.
|
1
|
|
|
|
|
15
|
«DOT» кітабы 15-20 тапсырмалар
|
заттың қасиеттерін, геометрикалық фигуралар мен олардың белгілері туралы білімдерін қайталау, сандар құрамын бекіту, саусақ қимылын дамыту, логикалық тапсырмалар арқылы ақыл-ойын, зиінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
16
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 16-25 тапсырмалар
|
Ойлау, көріп тану, есте
сақтау қабілеттерін арттыру.Белсенділікке шапшаңдыққа,кеңестікті бағдарлай білуге үйрету
|
1
|
|
|
|
|
17
|
Оқушының жылдам және сыни ойлауын дамыту
|
«Қисық мұнара»
«Cek-up» ойыны
|
Балалардың
логикалық тапсырмалар арқылы білімін бекітіп, сезімталдық , есте сақтау қабілеттерін дамыту, ойыншықтардың түр-түсін,пішінін,сипаттап айтып бере білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
|
|
|
18
|
Кім жылдам? Кім тапқыр?
«VIZ-VIZ» 1-бөлім
|
Балалардың ойлау қабілеттерін, зеиінін тапсырмалар арқылы тұрақтандыру, байқампаздыққа баулу.
|
1
|
|
|
|
|
19
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 1- бөлім
|
Балалардың заттардың белгілеріне қарай салыстыру,кеңістікте орналасу қалпын анықтау.Топтастырыл-ған бейнені таба білуге машықтандыру.
|
1
|
|
|
|
|
20
|
Кім жылдам? Кім тапқыр?
«VIZ-VIZ» 2-бөлім
|
Балалардың ақыл-ой қабілеттерін тапсырмалар арқылы арттыру. Логикалық тапсырмалар арқылы зейінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
21
|
Оқушының сыни, аналитикалық ойлауын дамыту
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 2- бөлім
|
Балаларды сөзжұмбақтарды шеше білуге дағдыландыру,заттардың ұқсастығын ажырата білу,ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
22
|
T-Tangram ойыны 21-30 тапсырмалар
|
Балалардың зиінін қызықты тапсырмалар арқылы жетілдіру, логикалық есептерді орындай білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
|
|
|
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 25-35 тапсырмалар
|
Ғажайып саяхат арқылы балалар қиялдарын шыңдау. Баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлығын арттыру.
|
|
|
|
|
|
23
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 3- бөлім
|
Балалардың есте сақтау қабілеттерін арттыру,логикалық ойлау қабілеттерін дамыту. Қисынды есептерді шығара отырып, баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлығын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
24
|
«Ойнаймыз, ойлаймыз» «Nasreddin Hoca yolda» ойыны
|
Балалардың ретімен орналастыра білу түсініктерін арттыру,санамақтар арқылы сандарды айта білуге,логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
25
|
Байқампаздық, IQ қабілеттерін арттыру
|
«Кім тапқыр?»
«GO ON» ойыны
|
Геометриалық денелерді атау,ажырата білулерін қалыптастыру, берілген жолақшаларды ,кейін тура санау қабілеттерін бекіту.
Балалардың логикалық ойлау қабілеттерін,тапқырлықтарын дамыту,достыққа тәрбиелеуге, ойын түрде білімдерін тиянақтау.
|
1
|
|
|
|
|
26
|
«Ақылды жолаушы»
“The road game” ойыны
|
Балаларды санау
дағдыланрын одан әрі дамыту, уақыт жайында қарапайым, түсініктерін бекіту.
|
1
|
|
|
|
|
27
|
T-Tangram ойыны 31-50 тапсырмалар
|
Сан құрайын ажыратудың әр түрлі тәсілдері;ақыл-ой белсенділігін күшейту,шапшандылыққа,дәлдікке тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
28
|
Логикалық ойлау қабілеттерін, білім-білік дағдыларын дамыту
|
Сыни, аналитикалық ойлауын дамыту Игра “Istif”
|
сандар , пішіндер туралы білімдерін жетілдіру.Логикалық есептерді шығару дағдыларын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
29
|
Зейін шоғырландыруын дамыту
«Mancala» ойыны
|
кеңістікте бағдарлай алуға , зейіндерін,
қиялдарын логикалық тапсырмалар арқылы дамытуға,белсенділікке,тапқырлыққа үйрету.
|
1
|
|
|
|
|
30
|
Сыни, аналитикалық ойлауын дамыту «Ahsap Mancala» ойыны
|
Түс пен сандар туралы білімдерін жетілдіру,логикалық есептерді шығару дағдыларын жетілдіру.
|
1
|
|
|
|
|
31
|
Сыни, аналитикалық ойлауын дамыту
«Surakarta»
ойыны
|
заттарды салыстыра білу ұғымын бекіту.Логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
32
|
T-Tangram
30-50 тапсырмалар
|
Пішіндер жайлы білімдерін бекіту,логикалық ойлауларын,қиялдарын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
33
|
«Жас ғалым» зияткерлік және өнертапқыштық қабілетін дамыту
|
«Сиқырлы қолдар» жас ғалым тапсырмалары
|
логикалық ойлау қабілеттерін,
қиялдарын дамыту.ойын тапсырмаларға деген қызығушылықтарын дамыту
|
1
|
|
|
|
|
34
|
«Менің алғашқы өнертабысым »
|
логикалық ойындар мен шытырман жолдарды пайдалану арқылы балалардың есте сақтау қабілетін дамыту. Балалардың тәулік
мезгілдерін, апта күндерінің жыл айларының реті туралы білімін бекіту.
|
1
|
|
|
|
|
35
|
«Заттардың қасиеттерімен танысамын»
|
Қызықты тапсырмалар арқылы алған білімдерін қайталау; есептеу дағдыларын жаттықтыру; баланың тілін, ойын танымдық қабілетін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
36
|
Білімін анықтауға деңгейлік тапсырмалар
|
Қызықты тапсырмалар арқылы алған білімдерін қайталау; есептеу дағдыларын жаттықтыру; геометриалық пішіндер және геометриялық денелер туралы білімдерін бекіту; баланың тілін, ойын танымдық қабілетін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|


title: «Логика» пәні 4-сынып - Сабақтың № Ауыспалы тақырыптар Сабақтың тақырыбы Оқу мақсаты Cағат саны

text:
Сабақтың
№
|
Ауыспалы тақырыптар
|
Сабақтың тақырыбы
|
Оқу мақсаты
|
Cағат саны
|
Мерзімі
|
Ескерту
|
|
|
|
|
|
4 А
|
4 Ә
|
4 Б
|
|
1
|
Ғажайыппен танысу. Оқушылардың зияткерлік, зейін қоя алушылық қабілетін дамыту.
|
«Ғажайыппен кездесу»
Танысу және кіріспе сабағы
«Қағаз сыры»
|
Қызықты деңгейлік тапсырмаларды орындауға жаттықтыру, ой-өрісін кеңейтіп, логикалық ойлауды жеделдетуге баулу, танымдық қабілетін, қызығушылығын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
2
|
«Кәне, кім тапқыр!»
«Seklini bul animals» ойыны
|
Балаларға хайуанаттар бағы туралы түсінік беру, жабайы аңдар туралы білімдерін тиянақтау. Аңдардың кейбір ерекшеліктерін салыстыра айту арқылы ойлау қабілеттерін дамыту. Логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
3
|
Оқушының зейінін, бақылаушы қабілетін анықтау
«DOT» кітабы 1-5 тапсырмалар
|
Балаларды жіктеу, орналастыру сияқты логикалық амалдарды ғана емес,ойнату пайымдауды қажет ететін логикалық тапсырмаларды орындату: заттарды әртүрлі белгілері бойынша салыстыру дағдыларын жетілдіру.
|
1
|
|
|
|
|
4
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 1-4 тапсырмалар
|
Тапсырмалар арқылы логикалық ойлау қабілеттеін арттыру,
ынтамен дұрыс орындауға үйрету,ой-өрісін кеңейту.
|
1
|
|
|
|
|
5
|
Оқушының зияткерлік қабілетін дамытып, ойлану дағдысын қалыптастыру
|
Көру арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
«DOT» кітабы 6-9 тапсырмалар
|
Геометриялық пішіндерді ажырата отырып,логикалық ойлау қабілетін
дамыту, қызықты тапсырмаларға деген қызығушылықтарын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
6
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 5-10 тапсырмалар
|
Балалардың зиінін ойлау қабілеттерін
сандардың таңбаларын танып ажыратуды, геометриялық денелерді, олардың түстерін ажыратуды ойын арқылы жетілдіре түсу.Тапқырлыққа, ептілікке,жылдамдыққа, достыққа тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
7
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 10-15 тапсырмалар
|
Балаларды тапқырлыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу. Ойлау, көріп - тану, зейін, есте сақтау қабілеттерін дамыту. Тапқырлыққа, ептілікке, жылдамдыққа, достыққа тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
8
|
Көру арқылы есте сақтау қабілетін дамыту
«DOT» кітабы 10-14 тапсырмалар
|
Танымдық қызығушылықтарын арттыру. Пішіндерден бейне құрастыруды одан әрі жалғастыру. Көп білуге , ізденуге ұмтылдыру , білімдерін жан жақты дамыту ,ұшқыр ойлауға баулу .
|
1
|
|
|
|
|
9
|
Оқушының зейін шоғырландыру және есте сақтау қабілетін дамыту
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 1-5 тапсырмалар
|
Мақсаты: Ойлай отырып, санауды үйретуді жалғастыру, есте сақтау қабілеттерін арттыру. Логикалық ойлау қабілеттерін, зейінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
10
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 6-10 тапсырмалар
|
санау ұғымдарын одан әрі жалғастыру, логикалық ойлау қабілеттерін шыңдау,белеснділікке баулу.
|
1
|
|
|
|
|
11
|
«Фигураны құрастыр»
T-Tangram ойыны 11-15 тапсырмалар
|
Балаларды есте сақтау қабілеттерін қызықты жаттығулар арқылы арттыру. Логикалық есептер шығару арқылы ойлау қабілетін, ұзын,қысқа,биік,аласа ұғымдарын бекіту,
байқампаздығын сабаққа қызығушылығын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
12
|
«Қызықты логика»
«Colours» ойыны
|
Логикалық ойлау қабілеттерін, білім-білік дағдыларын,ойнай отырып ойлауға бағыт беру. Есте сақтау қабілеттерін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
13
|
Оқушының логикалық ойлауын дамыту
|
Оқушының төзімділігі мен логикалық ойлауын дамыту «Nasreddin Hoca pazzle» ойыны
|
Балалардың зейінін шоғырландыру,ой-өрісін , танымдық белсенділіктерін арттыру. Балалардың логикалық қабілетін, пәнге қызығушылығын, белсенділігін дамыту. жинақылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу. Заттарды белгілі бір қасиеттері бойынша салыстыруға, топтастыруға үйрету
|
1
|
|
|
|
|
14
|
T-Tangram ойыны 16-20 тапсырмалар
|
сандар туралы өткенді пысықтау, ойындар арқылы ұзын-қысқа, жуан-жіңішке, үлкен-кіші ұғымдарын бекіту. логикалық тапсырмаларды шешу арқылы ойлау қабілеттерін, зиінін тұрақтандыру.
|
1
|
|
|
|
|
15
|
«DOT» кітабы 15-20 тапсырмалар
|
заттың қасиеттерін, геометрикалық фигуралар мен олардың белгілері туралы білімдерін қайталау, сандар құрамын бекіту, саусақ қимылын дамыту, логикалық тапсырмалар арқылы ақыл-ойын, зиінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
16
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 16-25 тапсырмалар
|
Ойлау, көріп тану, есте
сақтау қабілеттерін арттыру.Белсенділікке шапшаңдыққа,кеңестікті бағдарлай білуге үйрету
|
1
|
|
|
|
|
17
|
Оқушының жылдам және сыни ойлауын дамыту
|
«Қисық мұнара»
«Cek-up» ойыны
|
Балалардың
логикалық тапсырмалар арқылы білімін бекітіп, сезімталдық , есте сақтау қабілеттерін дамыту, ойыншықтардың түр-түсін,пішінін,сипаттап айтып бере білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
|
|
|
18
|
Кім жылдам? Кім тапқыр?
«VIZ-VIZ» 1-бөлім
|
Балалардың ойлау қабілеттерін, зеиінін тапсырмалар арқылы тұрақтандыру, байқампаздыққа баулу.
|
1
|
|
|
|
|
19
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 1- бөлім
|
Балалардың заттардың белгілеріне қарай салыстыру,кеңістікте орналасу қалпын анықтау.Топтастырыл-ған бейнені таба білуге машықтандыру.
|
1
|
|
|
|
|
20
|
Кім жылдам? Кім тапқыр?
«VIZ-VIZ» 2-бөлім
|
Балалардың ақыл-ой қабілеттерін тапсырмалар арқылы арттыру. Логикалық тапсырмалар арқылы зейінін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
21
|
Оқушының сыни, аналитикалық ойлауын дамыту
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 2- бөлім
|
Балаларды сөзжұмбақтарды шеше білуге дағдыландыру,заттардың ұқсастығын ажырата білу,ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
22
|
T-Tangram ойыны 21-30 тапсырмалар
|
Балалардың зиінін қызықты тапсырмалар арқылы жетілдіру, логикалық есептерді орындай білуге дағдыландыру.
|
1
|
|
|
|
|
|
«Кескінді құрастыр»
«Kare-Tangram» ойыны 25-35 тапсырмалар
|
Ғажайып саяхат арқылы балалар қиялдарын шыңдау. Баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлығын арттыру.
|
|
|
|
|
|
23
|
«Кескінді жылдам тап»
«Renkkat» ойыны 3- бөлім
|
Балалардың есте сақтау қабілеттерін арттыру,логикалық ойлау қабілеттерін дамыту. Қисынды есептерді шығара отырып, баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту, тапқырлығын арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
24
|
«Ойнаймыз, ойлаймыз» «Nasreddin Hoca yolda» ойыны
|
Балалардың ретімен орналастыра білу түсініктерін арттыру,санамақтар арқылы сандарды айта білуге,логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
25
|
Байқампаздық, IQ қабілеттерін арттыру
|
«Кім тапқыр?»
«GO ON» ойыны
|
Геометриалық денелерді атау,ажырата білулерін қалыптастыру, берілген жолақшаларды ,кейін тура санау қабілеттерін бекіту.
Балалардың логикалық ойлау қабілеттерін,тапқырлықтарын дамыту,достыққа тәрбиелеуге, ойын түрде білімдерін тиянақтау.
|
1
|
|
|
|
|
26
|
«Ақылды жолаушы»
“The road game” ойыны
|
Балаларды санау
дағдыланрын одан әрі дамыту, уақыт жайында қарапайым, түсініктерін бекіту.
|
1
|
|
|
|
|
27
|
T-Tangram ойыны 31-50 тапсырмалар
|
Сан құрайын ажыратудың әр түрлі тәсілдері;ақыл-ой белсенділігін күшейту,шапшандылыққа,дәлдікке тәрбиелеу.
|
1
|
|
|
|
|
28
|
Логикалық ойлау қабілеттерін, білім-білік дағдыларын дамыту
|
Сыни, аналитикалық ойлауын дамыту Игра “Istif”
|
сандар , пішіндер туралы білімдерін жетілдіру.Логикалық есептерді шығару дағдыларын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
29
|
Зейін шоғырландыруын дамыту
«Mancala» ойыны
|
кеңістікте бағдарлай алуға , зейіндерін,
қиялдарын логикалық тапсырмалар арқылы дамытуға,белсенділікке,тапқырлыққа үйрету.
|
1
|
|
|
|
|
30
|
Сыни, аналитикалық ойлауын дамыту «Ahsap Mancala» ойыны
|
Түс пен сандар туралы білімдерін жетілдіру,логикалық есептерді шығару дағдыларын жетілдіру.
|
1
|
|
|
|
|
31
|
Сыни, аналитикалық ойлауын дамыту
«Surakarta»
ойыны
|
заттарды салыстыра білу ұғымын бекіту.Логикалық ойлау қабілеттерін арттыру.
|
1
|
|
|
|
|
32
|
T-Tangram
30-50 тапсырмалар
|
Пішіндер жайлы білімдерін бекіту,логикалық ойлауларын,қиялдарын дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
33
|
«Жас ғалым» зияткерлік және өнертапқыштық қабілетін дамыту
|
«Сиқырлы қолдар» жас ғалым тапсырмалары
|
логикалық ойлау қабілеттерін,
қиялдарын дамыту.ойын тапсырмаларға деген қызығушылықтарын дамыту
|
1
|
|
|
|
|
34
|
«Менің алғашқы өнертабысым »
|
логикалық ойындар мен шытырман жолдарды пайдалану арқылы балалардың есте сақтау қабілетін дамыту. Балалардың тәулік
мезгілдерін, апта күндерінің жыл айларының реті туралы білімін бекіту.
|
1
|
|
|
|
|
35
|
«Заттардың қасиеттерімен танысамын»
|
Қызықты тапсырмалар арқылы алған білімдерін қайталау; есептеу дағдыларын жаттықтыру; баланың тілін, ойын танымдық қабілетін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|
36
|
Білімін анықтауға деңгейлік тапсырмалар
|
Қызықты тапсырмалар арқылы алған білімдерін қайталау; есептеу дағдыларын жаттықтыру; геометриалық пішіндер және геометриялық денелер туралы білімдерін бекіту; баланың тілін, ойын танымдық қабілетін дамыту.
|
1
|
|
|
|
|