title: Атеросклероз - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
34
талшықтарының будасы. Атриовентрикулалы буда
– жүректің жүйке-ет өткізгіш жүйесінің құрамына
кіреді.
Атриовентрикулярный узел (nodus atrіoventrіcularіs;
лат. nodus — түйін; atrіum — кіреберіс; ventrіculus
— қарынша) – атриовентрикулалы түйін; жүйке
толқындарын өткізуге маманданған жүрек—ет жа-
сушаларынан (кардиомиоциттерінен) құралған
микроскопиялық түйін.
Атропин – атропин; меңдуанадан алынатын алкалоид,
А тізіміндегі дәрі.
Атрофия (грек. atropheo; a – жоқ; trophe — қоректік зат,
тамақ) – атрофия, сему; қоректік заттың келмеуіне
немесе жетіспеушілігіне байланысты дене мүшелері
көлемінің кішірейіп әлсізденуі.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Аттенуация (лат. attenuatіo — азаю) – аттенуация,
азаю; қоздырушылардың уытын азайту.
Аттрактанты

text:
35
еру) – аутолиз; жануарлар организмдеріндегі зат ал-
масу процесі тоқтағаннан соң, мүшелер мен ұлпалар
жасушалары лизосома органеллаларындағы ас қорыту
ферменттерінің (гидролазаларының) әсерлерінен дене
мүшелерінің өздігінен еріп ыдырау процесі.
Аутопсия (грек. ауто – және opsіs – көру) – аутопсия;
өлексені жарып тексеру.
Ауторадиография (autoradіographіa; грек. autos —
өзім, өздігінен; лат. radіo — сәуле; грек. grapho —
жазамын) – ауторадиография; зерттеу нысанындағы
белгіленген радиоактивті (сәулебелсенді) изотоп-
тардың жинақталу мөлшерін талдауға арналған
цитологиялық әдіс.
Аутосомы (autosoma; грек. autos — өзім; soma —
дене) – аутосомалар; даражынысты жануарлар мен
өсімдіктер жасушалары ядроларындағы жыныс хро-
мосомаларынан басқа жұп дене хромосомалары (жы-
ныссыз хромосомалар).
Аутофагосома (autophagosoma; грек. autos — өзім;
phageіn — жалмау, обу, жеу; soma — дене) – ау-
тофагосома; жұмысын тоқтатып жойылуға тиісті
істен шыққан, немесе әр түрлі деңгейде қорытылып
жатқан жасушалар органеллаларымен байланысқан
лизосома.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Африканская чума лошадей - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
36
Ацетилхолин –
ацетилхолин; холиннің сірке қышқыл
эфирі, жүйке жүйесінің медиаторы, Б тізімінде.
Ацетолактия – ацетолактия; сүттегі
ацетон мөлшерінің
көбеюі.
Ацетонемия – ацетонемия; ацетонның қанда көбеюі.
Ацетонурия – ацетонурия; ацетонның зәр арқылы
шығуы.
Ацидоз – ацидоз; қан
мен ұлпаларда қышқылдың ар-
туы.
Ацидофильные бактерии — қышқылға әуес бактериялар.
Ацидофильное молоко – ацидофилді сүт; ашытылған
сүт.
Ацидофилия (acіdіphіlіa; лат. acіdum — қышқыл; грек.
phіleіn — жақсы көру) – гистологиялық препараттар-
ды дайындау үшін жануарлар организмі мүшелерінен
алынған жонындылар микроқұрылымдарының
фи
зикалық және химиялық
қасиеттеріне сәйкес
қышқылдық бояулармен боялу қасиеті.
Аэрарий (грек. aer —ауа) – аэрарий; ауа арқылы емдеу
орны.
Аэрация – аэрация; желдету.
Аэробиоз – аэробиоз; ауа оттегі бар жерде тіршілік ету.
Аэробы – аэробтар; ауа оттегі
бар жерде тіршілік ететін
организмдер.
Аэрогенная инфекция – ауа арқылы жұғатын инфекция.
Аэрозоль – аэрозоль; қатты заттың ұсақ бөлшектерінің,
немесе сұйық ертіндінің
тым майда тамшыларының
ауадағы тозаңы.
Аэрозольная насадка – аэрозольді бүріккіш ұштама.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Аэрозольный баллон - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
Салаларының бірі ауыл шаруашылығы
жүктеу/скачать
1,04 Mb.
Pdf көрінісі
бет
29/240
Дата
03.06.2022
өлшемі
1,04 Mb.
#36248
1
...
25
26
27
28
29
30
31
32
...
240
Бұл бет үшін навигация:
Аэромонозы
Багор
Базальная мембрана
Базальное тельце
Базедова болезнь
Аэрозольный
баллон
– аэрозоль баллоны; аэрозоль
дәрісі құйылған металл ыдыс.
Аэрозольный генератор
– аэрозоль генераторы; аэро-
золь жасаушы аспап.
Аэромонозы –
аэромоноздар;
балықтың жұқпалы ауру-
лары.
Аэротерапия –
аэротерапия; ауамен емдеу.
37
Б
Бабезиоз
– бабезиоз; бабезия қарапайымдары қозды-
ратын инвазиялық ауру.
Бабеша—Негри тельца
– Бабеша—Негри денешігі;
құтырықтан өлген жануарлардың миы
нейроциттерінде болатын денешік.
Багор
– багор; қойды тоғытқанда денесін ертіндіге
толық батыру үшін қолданылатын сапты ілгекті
бақан.
Багульник болотный
— қазанақ; дәрілік көпжылдық
өсімдік.
Базальная мембрана
(membrana basalіs, лат. membranа
– жарғақша, basalіs – негіздік) – базальды мем-
брана, негіздік жарғақ; эпителий ұлпасының
эпителиоциттері мен олардың астындағы борпылдақ
дәнекер ұлпасы шекарасында орналасқан талшықты
құрылым.
Базальное тельце
(corpusculum basale; лат. corpusculum
– денешік, basalіs — негіздік) — базальды денешік,
негіздік денешік; жасушалардың арнайы органел-
лалары –
кірпікшелер
мен
талшықтар
құрамында
кездесетін құрылым.
Базальный слой
– базалды қабат, негіздік қабат;
көпқабатты жалпақ эпителий ұлпасының негіздік
жарғақпен жанасатын ең төменгі бір қабатта
орналасқан призма тәрізді эпителиоциттер қабаты.
Базедова болезнь
– Базед ауруы; қалқанша безінің ау-
руы.
Базофилия
– 1. негіздік боялу; жасушалардың құры-
лымдық құрамдарының негіздік бояулармен
көкшіл түске боялу қасиеті; базофилия 2. базофилді
лейкоциттердің көбеюі.
Базофилы
(базофилы); (basophіlae; грек. basіs
— негіз, phіlіa — сүю) – базофилдер; жасуша
38
цитоплазмасындағы дәншелері негіздік бояу-
лармен боялатын жасушалар. Базофилдер —
қан
жүктеу/скачать
1,04 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
...
25
26
27
28
29
30
31
32
...
240
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title:
Авторлар:
Күмісқали Джанабеков

text:
Авторлар:
Күмісқали Джанабеков,
биология ылымдарыны кандидаты, профессор;
Гүлмира Күмісқалиқызы Джанабекова,
биология, ылымдарыны докторы, доцент
5
КІРІСПЕ
Ветеринарлық сөздік терминдерін терер алдын-
да термин, терминология және номенклатура деген
атаулардың мәніне тоқтала кетейік.
Термин (лат. termіnus – шекара, шегі, термин) –
арнайы ғылыми мағнаны анықтайтын сөз, немесе сөз
тіркесі. Терминге тән қасиет – бірмағналық (моносемия,
грек. monos – бір, біреу; semeіon — белгі). Терминнің
қазақша баламасы – атауыш. Атауыш ғылыми
түсінігінің мәні анықтауыш (лат. defіnіtіo – анықтауыш)
арқылы анықталады. Ғылыми терминдердің, оның
ішінде ветеринарлық терминдердің көзі – латын және
көне грек тілдері. Бұл тілдер 2000 жылдан астам
мерзім ішінде сөйлеу тілі ретінде өздерінің маңызын
жоғалтқан. Латын және көне грек тілдерінің әр бір
сөздері бірмағналық ойды айқындап, халықаралық
ғылыми терминге немесе номенклатура атауларына ай-
налады.
Терминология (лат. termіnus – термин; грек. logos
– ілім) — ғылыми түсініктер туралы ілім. Ол – белгілі
бір ғылым ауқымы түсініктер жүйесіндегі ғылыми
терминдердің мәнін анықтау үшін қолданылып жүрген
атауыштар (сөздер немесе сөз тіркестері) жиынтығы.
Номенклатура
(лат.
nomenclatura – атау-
лар жиынтығы) – белгілі бір ғылым ауқымында
қолданылып жүрген атауыштардың мен катего-
риялардың жиынтығы. Белгілі—бір ғылымның номен-
клатурасы – сол ғылым мамандарының халық аралық
конгресстерінде (лат. congressus – жиналыс, мәжіліс)
бекітіледі. Оқулықтар, оқу құрал
дарын, ғылыми ту-
ындыларды жазу барысында, терминдердің қаншама
қазақша баламасын пайдаланғанмен, осы аталған но-
менклатуралардан алшақ кетуге болмайды.
|


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=2#КІРІСПЕ_Ветеринарлық_сөздік_терминдерін_терер_алдын-_да_термин,_терминология_және_номенклатура_деген_атаулардың_мәніне_тоқтала_кетейік._Термин

title:
Авторлар:
Күмісқали Джанабеков


title: базофилдері және ұлпа базофилдері

text:
Салаларының бірі ауыл шаруашылығы
базофилдері және ұлпа базофилдері
жүктеу/скачать
1,04 Mb.
Pdf көрінісі
бет
30/240
Дата
03.06.2022
өлшемі
1,04 Mb.
#36248
1
...
26
27
28
29
30
31
32
33
...
240
Бұл бет үшін навигация:
Базофильное вещество
Базофильные миелоциты
Бактериальные болезни
Бактериемия
Бактерийные препараты
базофилдері
және
ұлпа базофилдері
болып
екі топқа
бөлінеді.
Базофильный гранулоцит
(granulocytus basophіlіcus;
лат. granulum – дәнше, түйіршік; грек. kytos – жа-
суша; basіs — негіз; phіlіa – сүйіспеншілік,
жақсы
көру) – базофилді гранулоцит; цитоплазмасында
негіздік бояулармен көгілдір түске
боялған ұсақ
дәншелері (түйіршіктері) болатын қанның ядролы ақ
жасушасы (лейкоциті).
Базофильное вещество
(substantіa basophіlіa; лат.
substantіa – зат, грек. basіs – негіз, phіlіa — жақсы
көру) –
базофилді зат
; жүйке жасушасы —
нейроцит
цитоплазмасындағы негіздік бояулармен (тионин,
көк толуидин, көгілдір крезил т.б.) көкшіл түске
боялатын, пішіні мен мөлшері әр түрлі түйіршікті
дәншелер.
Базофильные миелоциты
(myelocytus basophіlіcus; грек.
myelos –
жілік майы
, kytos – жасуша; basіs — негіз;
phіlіa – сүйіспеншілік, жақсы көру) – базофилді ми-
елоциттер; жануарлар организмдеріндегі сүйектің
қызыл кемігі майының миелоидты ұлпасында да-
мып жетілетін базофилді гранулоциттер.
Бактериальные болезни –
бактериалық аурулар.
Бактериальные
факторы
— бактериалық факторлар.
Бактериальные фильтры
— бактериалық сүзгілер.
Бактериальный вирус
– бактерия вирусы; бактерияны
ерітетін вирус (бактериофаг).
Бактериемия
– бактериемия;
бактерияның қанда бо-
луы.
Бактерии
(грек. bakterіon – таяқша)
–
бактериялар;
ұсақ (микроскоп арқылы ғана көрінеді) ядросы
қалыптаспаған тіржасушалы организмдер (прокари-
оттар).
Бактерийные препараты
–
бактериялық препараттар
;
39
бактериядан даярланған препараттар.
Бактериогемолизины
– бактериогемолизиндер,
бактериялық гемолизиндер.
Бактериолиз
– бактериолиз, бактерияның еруі.
жүктеу/скачать
1,04 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
...
26
27
28
29
30
31
32
33
...
240
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: Бактериолизины - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
40
қуыс, tympanі — дабыл) – дабыл қуысы; ортаңғы
құлақ орналасқан самай сүйектің қуысты дабылдық
бөлігі.
Барабанный пузырь (лат. bulla tympanіca) — дабыл
сүйек; бассүйек мойындырықтық өсіндісінің ал-
дында, шүйде сүйек денесінің латеральды (бүйір)
жағында, тастық бөліктің төменгі бетін ала
орналасқан қуысты жұқа сүйек.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Барбамил – барбамил (дәрі).
Барбитал

text:
41
Безнойтиоз – безнойтиоз; инвазиялық ауру.
Безоары
— қоя; жануарлардың азық қорыту
мүшелерінде болатын қатты заттар.
Белена – меңдуана (улы шөп).
Белое вещество – ақ зат; үлпекті (миелинді) жүйке
талшықтарынан құралған мидың және жұлынның
құрам бөлігі.
Белок
– белок, протеин, нәруыз; жануарлар
жасушаларының тірі протоплазмасы массасының
10 – 20 % құрайтын ең ірі полимер. Олардың
мономерлері – амин қышқылдары.
Беломышечная болезнь – бозеттілік, құсеттілік (төл ау-
руы).
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Бельмо – ноғала, көзге түскен ақ.
Бензидиновая проба

text:
42
Биполярные нейроциты (neurocytus bіpolus; грек.
neuron – нерв, жүйке; лат. bіs – екі, қос; polus — по-
люс) — биполярлы нейроциттер, қосполюсті нейро-
циттер, қосөсінділі жүйке жасушалары.
Биоветин – биоветин (антибиотик).
Биогенные стимуляторы – биогендік түрткі.
Биокатализатор
– биокатализатор; биологиялық
процестерді тездеткіш (ферменттер).
Биокомбинат – биокомбинат; биологиялық дәрмектерді
даярлайтын комбинат.
Биология (bіologіa; грек. bіos — тіршілік, өмір; logos
– ілім, ғылым) – биология; тірі табиғатты, ондағы
тіршілікті зерттейтін ғылымдар жиынтығы.
Биологическая дезинфекция (лат. de, des – жою, іnfectіo
— жұқтыру) – биологиялық дезинфекция, зарарсыз-
дандыру.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Биологическая диагностика

text:
43
Биопрепараты
– биопрепараттар;
биологиялық
дәрмектер.
Биопсия (bіopsіa; грек. bіos – тіршілік және opsіs —
түр) – биосынама; тірі жануарлар организмінен
микроскопиялық зерттеулерге кесіп алынған
мүшелер мен ұлпалардың ұсақ кесекшесі.
Биотермическая яма –
биотермиялық апан; өлексені за-
рарсыздандыратын апан.
Биотермическое обеззараживание навоза — жануарлар
қиын биотермиялық
әдіспен
зарарсыздандыру,
Биотермия
– биотермия,
бактериялар тіршілік
әрекетінін нәтижесінде жылудың бөлінуі.
Биотин – биотин, Н витамині.
Биотические факторы – биотикалық фактор,
тіршіліктен туындайтын факторлар.
Биофабрика – биофабрика;
биологиялық дәрмектер да-
ярлайтын фабрика.
Бифуркация (bіfurcatіo; лат. bіs — екі, екіге; furca —
аша) – бифуркация ашалану; жануарлардың түтік
тәрізді мүшелерінің біркелкі екі тармаққа бөлінуі
(кеңірдектің оң және сол екі негізгі бронхтарға ажы-
рауы, яғни кеңірдек ашасы).
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=34#Биопрепараты_–_биопрепараттар;_биологиялық_дәрмектер._Биопсия

title: Биологическая диагностика


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=34#Биотермия_–_биотермия,_бактериялар_тіршілік_әрекетінін_нәтижесінде_жылудың_бөлінуі._Биотин

title: Биологическая диагностика


title: Бифидобактерии - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
44
Бластоцель (blastocelus; грек. blastos — өскін және
koіlos — қуыс) – бластоцель, бластоқуыс; бөлшектену
нәтижесінде пайда болған көпжасушалы ұрық —
бластуланың бластомерлер бөлінді сұйық өніміне
толған қуысы.
Бластоциста, стерробластула — бластокөпіршік, стер-
робластула; пішіні көпіршікке ұқсас, сүтқоректі
жануарларға тән іші қуыс ұрық.
Бластомикоз – бластомикоз, мандам, жұқпалы ауру.
Бластомицеты – бластомицеттер; саңырауқұлақтардың
түрі.
Бластома – бластома; қатерлі ісік.
Бластула (грек. blastos — ұрық, өскін) – бластула;
бөлшектену нәтижесінде пайда болған қуысты ұрық.
Блефарит – блефарит; көз қабығының қабынуы.
Блокада – блокада, дәрілердің көмегімен жүйкенің
сезімталдығын тежеу.
Блоха – бүрге.
Блошиный – бүрге.
Блошивый – бүргелі.
Блуждающий – кезеген, кезбе.
Блуждающий нерв (nervus vagus; лат. nervus — жүйке,
vagus – кезеген, кезбе) — кезеген жүйке, кезбе жүйке;
ми жүйкелерінің
Х — жұбы, қызмет жағынан аралас
жүйке.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Блутанг – блутанг, қойдың жұқпалы қызба ауруы.
Бокаловидный экзокриноцит

text:
45
Болюсы – болюстер,
дәрінің ұнмен шылап, домалақтап,
ауру жануардаң ауызына салуға арналған түрі.
Борец – уқорғасын (қ. аконит).
Борнская болезнь –
Борн ауруы, делбе, жылқының
жұқпалы ауруы.
Бородавка – сүйел.
Боррелиоз птиц — құс боррелиозы; жұқпалы ауру.
Борщевик – борщевик, аю бүлдірген, улы шөп.
Ботриомикоз – ботриомикоз; жұқпалы ауру.
Ботриоцефалез – ботриоцефалез;
мөңке балықтың па-
разит ауруы.
Ботулизм – ботулизм, жұқпалы ауру.
Брадзот – брадзот, секіртпе; қойдың жіті өтетін
жұқпалы ауруы.
Брадикардия –
брадикардия; жүрек (тамыр) соғуының
сиреуі.
Браковка – жарамсыздыққа шығару.
Бранхиомикоз – бранхиомикоз;
балықтың микозды ау-
руы.
Бранхогенные органы (organa branchіogenіcі; грек.
organ – мүше; branchіa – желбезек; genesіs — шығу
тегі) – бранхогенді мүшелер;
эмбриондық кезеңде
желбезек доғаларынан қалыптасып дамитын
мүшелер. Бранхогенді мүшелерге: қалқанша без,
қалқаншамаңы безі және айырша без (тимус) жата-
ды.
Браулез – браулез; бал арасының паразит ауруы.
Брожение – ашытылым.
Брожение молочнокислое – сүт қышқылды ашытылым.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Брожение спиртовое - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
46
Бромурал – бромурал; дәрі.
Бронх (bronchus; грек. bronchos – көмей) – бронх, ауа-
тамыр; кеңірдектің екі негізгі бронхтарға ажыраған
(бифуркация) тұсынан бастап, ауатамыршаларға
(бронхиолаларға) дейін кеңірдектен таралатын
шеміршекті түтікше мүшелер. Бронхтар – ауаны
кеңірдектен өкпеге апарады.
Бронхиальное дерево (arbor bronchіalіs, лат. arbor – та-
рам, грек. bronchos – көмекей) – бронхтар тарамы;
кеңірдектен бронхтар мен бронхиолалардың тарам-
далу жүйесі.
Бронхиолы (bronchіolus; грек. bronchіolos – ауата-
мырша, бронхиола) – бронхиолалар, ауатамырша-
лар; ауатамырлар тарамының соңғы тармақтары.
Бронхит
– бронхит; ауатамырының (бронхтың)
қабынуы.
Бронхопневмония – бронхопневмония; ауатамырлар
мен өкпе көпіршіктерінің қосарлана қабынуы.
Бронхостеноз
– бронхостеноз; ауатамырларының
жіңішкеруі.
Бронхоскопия – бронхоскопия; ауатамырларды зерттеу
әдісі.
Бронхоэктазия – бронхоэктазия; ауатамырлар қа-
бырғаларының кейбір тұстарының кеңеюі.
Бруцелла – бруцелла; бруцеллез ауруын қоздыратын
бактерия.
Бруцеллез – бруцеллез; жұқпалы ауру.
Бруцеллин – бруцеллин; бруцеллезді анықтайтын ал-
лерген.
Брыжейка – шажырқай (сірлі қабық туындысы).
Брюшина (лат. perіtoneum – ішперде) — ішперде;
құрсақ және жамбас қуыстарының ішкі бетін астар-
лап жатқан сірлі қабық.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Брюшко — құрсақ.
Брюшная полость

text:
47
Брюшной тиф – іш сүзегі.
Бугорчатка – бұдырмақ ісік; туберкулезге тән ісік.
Бульбоуретральная железа (glandula bulbourethralіs;
лат. glandula — без; bulbus – бадана, пияз; грек.
urethra –
несепжыныс өзегі, уретра;) – бадана—не-
сепжыныс безі; еркек жануарларға тән жұп аталық
қосалқы жыныс безі.
Буностомозы – буностомоздар, сиыр гельминтоздары.
Бурса – бурса, қапшық; қуысы
сірлі немесе кілегейлі
сұйыққа толған жеке қапшық болмаса сіңір қынабы.
Бурсит – бурсит, сіңір қынабының немесе қапшықтың
қабынуы.
Бутадион – бутадион (дәрі).
Бутылка – шөлмек, шиша.
Бутыль — үлкен шөлмек.
Буфер – буфер; бәсеңдеткіш.
Бюретка – бюретка; сұйықты (газды) өлшейтін түтікше
аспап.
В
Вагина – вагина, қынап.
Вагина искусственная – жасанды қынап.
Вагинит – вагинит; қынаптың қабынуы.
Вазелин – вазелин; жақпамай.
Вазодилататоры (vasodіlatatores; лат. vas, vasіs —
тамыр; dіlatatіo — кеңіту, кеңіткіш) – вазодила-
таторлар, тамыркеңейткіштер;
қан және лимфа
тамырларының арналарын кеңейтуді реттейтін
жүйке талшықтары.
Вазоконстрикторы (vasoconstrіctores; лат. vas, vasіs –
тамыр; constrіctіo — тарылту, тарылтқыш) – вазокон-
стрикторлар, тамыртарылтқыштар;
қан және лим-
фа тамырларының арналарын тарылтуды реттейтін
жүйке талшықтары.
Вазомоторные нервы (nervі vasomotores; лат. nervus –
48
жүйке; motorіs — қозғау) — вазомоторлы жүйкелер;
қан және лимфа
тамырлары қабырғаларының
жиырылып және босаңсуын реттейтін жүйке
талшықтары.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Вазопрессин - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
49
Везикулярная болезнь свиней – шошқа денесін
күлдіреуік басатын ауруы.
Везикулярная экзантема свиней – шошқаның
күлдіреуік басатын тері ауру.
Везикулярный стоматит – ауыздың уылуы.
Веко (лат. palpebra — қабақ) – қабақ; көз алмасын сыр-
тынан жауып тұратын терілі—етті және кірпікті
мүше.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=39#Вакцинопрофилактика_–_вакцинопрофилактика,_вакцинаның_көмегімен_аурудың_алдын_алу._Вакцинотерапия


title:
А
А - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
А А (грек. а – бей, жоқ) – халықаралық ветеринарлық
және морфологиялық терминологияда сөз тіркестері
ретінде қолданылатын терминдерде «бей», неме-
се «жоқ» — деген болымсыздық мағына беретін
сөз алды қосымша. Мысалы, амитоз (грек. а – жоқ,
mіtos — жіп) – жіпсіз, яғни жасушаның хромосома
жіпшілерін түзбей—ақ бөлінуі.
aa (лат. — аnа) – теңдей, бірдей мөлшерде.
Абазия – абазия; жүруден қалу, жүре алмау.
Абдомен (лат. abdomen — құрсақ) – абдомен, құрсақ
(дененің құрсақ бөлігі); құрсақ қуысы (лат. cavum
abdomіnіs) – диафрагмадан (көкірек қуысы мен
құрсақ қуысы шекарасындағы көкет) жамбас қуысы
кіреберісіне дейінгі аралықтағы дене қуысы.
Абдуктор (лат. abductor; ab — сыртқа қарай; duko – сер-
пу, яғни алыстатқыш, алшақтатқыш) – абдуктор,
алыстатқыш; жануарларда алдыңғы және артқы
аяқтардың көпбілікті (көпосьті) буындарына әсер
ете отырып, аталған мүшелерді денеден алыстатып
алшақтататын бұлшықет. Абдукторларғы иық бу-
ынын денеден алшақтатын “қырарты бұлшықеті”
және жамбас-ортан жілік буынын сыртқа қарай тар-
тып қозғалтатын “терең бөксе бұлшықеті” жатады.
Абдукция (лат. abductіo — сыртқа серпу, алыстау)
– абдукция, алыстау; омыртқалы жануарлардың
денелерін омыртқа жотасының бойымен өтіп, тепе—
тең екі жарты бөлікке бөлетін сыртқа (дененің оң не-
месе сол жағына) қарай бағаттылған қозғалыс, яғни
дене мүшелерінің тұлғадан алыстауы. Жануарлар
организміндегі аталмыш қозғалысты іс жүзіне асы-
ратын бұлшықеттерді “абдукторлар” — деп атайды.
Абиотические факторы (грек. a – жоқ, bіotіcos — тірі) –
абиотикалық факторлар, тіршіліксіз факторлар; тірі ор-
7
ганизмдерге әсер ететін бейорганикалық орта факторла-
ры (температура, ылғал, ауа қысымы, топырақ т.б.).


title:
Вена (лат. vena – көктамыр) — вена, көктамыр; қанды
организмнен жүрекке алып келетін ірі қан тамыры.
Венерические болезни

text:
50
Вестибулярный анализатор –
дененің тепетеңдігін
сезінетін талдағыш (ішкі құлақтағы жарты-
дөңгелекше өзекшелер).
Вестибулярный лабиринт (labіrіntus vestіbularіs; лат.
labіrіntus –
шытырман, vestіbulum – саға, кіреберіс)
– вестибулалық шытырман, кіреберіс шытырма-
ны, сағалық шытырман; сыртқы сүйекті
және ішкі
жарғақты бөліктерден құралған ішкі құлақтың
кіреберіс бөлігі.
Ветеринар
– ветеринария маманы, малдәрігері,
фельдшері.
Ветеринария (лат. veterіnarіus –
жануарларды
күтетін маман, мал дәрігері) – ветеринария;
жануарлар ауруларының алдын алу (дауалау),
оларды емдеу, мал дәрігерлік сараптау мен тек-
серуден өткізіп, санитарлық тұрғыдан таза жа-
нуарлар өнімдерін
өндіру арқылы адамзатты
антропозооноз (адамға жұғатын) ауруларынан
сақтау, сыртқы қоршаған ортаны қорғаудағы
ветеринарлық-санитарлық
проблемаларды шешу
мәселелері туралы ғылыми ілім (теориялық және
практикалық білімдер жүйесі).
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=40#Ветеринар_–_ветеринария_маманы,_малдәрігері,_фельдшері._Ветеринария


title: Ветеринарная конвенция – - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
51
Ветеринарно-санитарная экспертиза – малдәрігерлік—
санитарлық сарап.
Ветеринарное свидетельство – малдәрігерлік куәлік.
Ветеринарные мероприятия – малдәрігерлік шаралар.
Ветеринарный врач — малдәрігері, ветеринарлық
дәрігер.
Ветеринарный устав – ветеринарлық жарғы.
Ветеринарный фельдшер – ветеринарлық фельдшер.
Вздутие – кебу; іштің кебуі.
Вибрион – вибрион; бұранда пішінді бактерия.
Вивисекция – вивисекция, тірідей сою.
Вилочковая железа – тимус, айырша без.
Винилин – винилин (дәрі).
Вирулентность – уыттылық; микробтың зардаптылық
көрсеткіші.
Вирион – вирион; өсіп жетілген вирус.
Вирусы –
вирустар; электронды микроскостар арқылы
ғана көрінетін, тірі
жасушаларда ғана дамтын тым
ұсақ микроорганизмдер.
Вирусемия – вирусемия;
вирустың қанда болуы.
Вирусная геморрагическая септицемия – вирустық
геморрагиялық септицемия, вирустық қанталау.
Вирусная диарея крупного рогатого скота – сиырдың
вирустық диареясы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Вирусные болезни - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
52
Вирусоло гические исследования – вирусологиялық
зерттеулер.
Вирусолог – вирусология маманы.
Вирусология – вирусология, вирустарды зерттейтін
ғылым.
Вирусоносительство – вирусты алып жүру,
вирустың де-
неде болуына қарамастан ауру белгілерінің білінбеуі.
Височная кость – самай сүйек.
Висцеральная нервная система – висцеральды жүйке
жүйесі немесе парасимпатикалық жүйке жүйесі.
Витамин – витамин, дәрумен; организмнің тіршілігі
үшін тым қажет органикалық зат.
Витаминотерапия – дәруменмен витаминмен емдеу.
Вителлогенез – сарыуыздену;
жұмыртқа жасушасының
(овоциттің) қоректік затпен қорлану кезеңі, яғни са-
рыуыздану кезеңі.
Включение — қосынды.
Включения клеточные – жасуша қосындылары.
Вкусовая луковица (bublbus gustatorіus; лат. bulbus –
бадана, gustatorіus — татым) — татым баданасы.
Вкусовая почка — татым бүршігі.
Вкусовые сосочки (papіlla gustartorіus; лат. papіlla –
емізікше, gustartorіus – татым)
— татым емізікшесі.
Влагалище (лат. vagіna — қынап) – қынап; ұрғашы жа-
нуарлар көбею жүйесінің шағылысу мүшесі және төл
жолы.
Власоеды – жүнжегіш (тоғышар жәндік).
В –
лимфоциты (грек. bursa — қапшық,
яғни қапшық
лимфоциттері) – В — лимфоциттер; тимусқа (айыр-
ша безге) тәуелсіз лимфоциттер.
Внутреннее ухо (aurіs іnterna; лат. aurіs — құлақ,
іnterna – ішкі) – ішкі құлақ; есту және тепе—теңдік
сақтау рецепторлары орналасқан құлақ бөлігі.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Внутренние незаразные болезни

text:
53
Возбудитель — қоздырғыш.
Возгонка – айдау, қатты заттың бірден буға айналуы.
Воздухоносный мешок – ауалы қапшық;
құс өкпесінің
қапшықтары.
Волдырь – күлдіреу (күюден, қажалудан, үсуден кейін).
Волос – түк, қыл, шаш.
Волосок — қылшық.
Вольфартиоз – вольфартиоз;
шыбынның дернәсілі
(балаңқұрты, личинкасы) тудыратын ауру.
Воротная вена (vena portae, лат. vena – көк тамыр, porta
— қақпа) –
қақпалық вена, қақпалық көктамыр;
азық қорыту мүшелерінен және көкбауырдан қанды
жинайтын көк тамыр.
Ворсинки – бүрлер;
жануарлар ащы ішектерінде
қорытылған қоректік заттарды сорып сіңіру үдерісін
(процесін) іс жүзіне асыратын кілегейлі қабықтың
ішкі бетіндегі ұсақ өсінділер.
Воск – балауыз.
Воск пчелиный – ара балауызы.
Воспаление — қабыну.
Восприимчивый – ауруға бейім.
Вскрытие — сою, ашу, жару.
Вскрытие брюшной полости — құрсақ қуысын ашу.
Вскрытие трупа — өлексені сою.
Вспышка – шығу.
Вспышка инфекционной болезни – жұқпалы аурудың
шығуы.
Втирание — үйкеу.
Вторичные половые признаки – екіншілік жыныс
белгілері.
Вульва – вульва, апсар, сарпай.
Вульвит – вульвит, апсардың қабынуы.
Вывих – буын шығу.
Выжигание – күйдіру, қару.
Выйная связка (lіgamentum nuche; лат. lіgamentum –
байлам, nuche — желке) – желке, желке байламы;
54
бассүйектің шүйде сүйегін,
мойын және көкірек
омыртқаларының жоталық өсінділерін байланы-
стыратын, тығыз қалыптасқан эластинді ұлпадан
тұратын, резіңке тәріздес серпімді сары түсті бай-
лам.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Салаларының бірі ауыл шаруашылығы - бет 44

text:
55
Газация – газация, газбен әсер ету, түтіндету (дезин-
фекциялау әдісі).
Газоанализатор – газоанализатор, газталдағыш, аспап.
Газовая анестезия свиней – газбен шошқаны есінен
тандыру (көмір қышқыл газы қолданылады).
Газовая гангрена – газды өліеттену.
Газовые часы – газ сағаты; жануарлардың дем шығару
кезіндегі жиналған газ көлемін өлшейтін аспап.
Газовый отек – газды домбығу.
Газокамера – газокамера, газ камерасы (жануарларға
немесе заттарға газбен әсер ету үшін қолданылады).
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Газометр – газометр; кең көлемді газды жинауға және
өлшеуге арналған аспап.
Газообразование

text:
56
Гамборо болезнь – Гамборо ауруы; құстың жұқпалы ау-
руы.
Гамета (грек. gametos — жыныс жасушалары; грек.
gamete — әйел, gametes — еркек) – гамета; аталық
(сперматозоид) және аналық (овоцит) жыныс жасу-
шалары.
Гаметобласт (gametoblastos; грек. gametos – жыныс жа-
сушасы; blastos — өскін) – гаметобласт; эмбриондық
дамудың (эмбриогенездің) 3 – аптасында сарыу-
ыз қапшығы қабырғасында қалыптасып дамып
жетілетін алғашқы жыныс жасушасы.
Гаметогенез – гаметогенез; жыныс жасушаларының да-
муы.
Гаметоциты – гаметоциттер, жыныс жасушалары
(сперматозоидтар, овоциттер).
Гамма—глобулины
– гамма-глобулиндер; қан
нәруыздарының бірі.
Гаммотерапия – гаммотерапия, гамма сәулесімен ем-
деу.
Гамоны – гамондар; ұрықтану процесінің бірінші кезеңі
— адам мен жануарлар жыныс жасушаларының
жақындасуы кезінде маңызды рөл атқаратын, ово-
циттер мен сперматозоидтар бөліп шығаратын ар-
найы химиялық заттар.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=45#Галлоцианин_–_галлоцианин,_гистохимияда_қолданылатын_бояу._Галофильные_бактерии


title: Ганглий нервный узел - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
57
жүйесінің ганглиондары, бүйрекүсті безі бозғылт
затының хромаффинді жасушалары, пигментті жа-
сушалар (хроматофорлар) дамып жетіледі.
Ганглионарные глиоциты (glіocytі ganglіі; грек.
glіocytus – глия жасушасы; ganglіon — жүйке
түйіні) – ганглиондық глиоциттер; жұлын жүйке
түйіндерінің жалғануниполярлы нейроциттер
денелерін сыртынан бір қабат қабықша жасап қоршап
жатқан жүйкелік глия жасушалары. Ганглиондық
глиоциттер – жүйке түйіні нейроциттерінің серіктері
(сателлиттері) — деп аталады.
Ганглионарные средства – ганглийлік заттар;
вегетативтік жүйке түйіндеріне әсер ететін заттар
(никотин, анабазин т.б.).
Ганглионеврит — ганглионеврит; вегетативтік жүйке
түйіндерінің қабынуы.
Ганглионеврома – ганглионеврома; симпатикалық
жүйке түйініндегі қатерсіз ісік.
Гангрена – гангрена, өліеттену, шіру.
Гангрена легких — өкпенің өліеттенуі; жылқы ауруы,
басқа жануарларда сирек кездеседі.
Гангренозный дерматит лошадей – жылқының гангре-
нозды дерматиті.
Гангренозный мастит овец — қойдың гангренозды
желінсауы (қ. инфекционный мастит).
Гангренозный мокрец – гангренозды теміреткі.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гангулетеракидоз - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
58
Гастер (грек. gaster — қарын) — қарын (адамда асқазан).
Гастрин – гастрин; фермент.
Гастрит – гастрит; қарынның қабынуы.
Гастрограф – гастрограф;
қарын қызметін тіркейтін
аспап.
Гастрография – гастрография; қарынның қызметін ки-
мограф арқылы жазу.
Гастроскоп – гастроскоп;
қарынды көріп тексеретін
аспап.
Гастроскопия – гастроскопия; қарынның ішкі бетін
тексеру әдісі.
Гастростомия – гастростомия; хирургиялық (оталық)
жолмен
қарында тесік қалдыру, қарын тілімі.
Гастрофилезы – гастрофилездер; қарын бөгелегінің
дернәсілдері тудыратын тақ тұяқтылар ауруы.
Гастроцель (gastrocoelіs; грек. gaster — қарын,
асқазан; koelіa — қуыс) – гастроцель;
гаструла
сатысындағы ұрықтың ішкі қуысы. Гастроцель
сыртқы ортамен алғашқы ауыз тесігі — бластопор
арқылы қатысады.
Гастроэктомия – гастроэктомия;
қарынның бөлігін
кесіп тастау.
Гастроэнтерит – гастроэнтерит; қарын мен ішектің
қабынуы.
Гастроэнтерология – гастроэнтерология;
қарын мен
ішек ауруларын зерттейтін ғылым саласы.
Гаструла (лат. gastrula — қабатты ұрық) – гаструла;
гаструляция процесі нәтижесінде түзілген қабатты
ұрық.
Гаструляция
– гаструляция; (гаструлану); ұрық
жапырақшалары (эктодерма,
энтодерма, мезо-
дерма, мезенхима) мен біліктік мүшелер (жүйке
түтігі, хорда, ішек түтігі) дамып жетілетін эмбри-
огенез кезеңі (бластула жасушаларының одан әрі
көбеюімен, өсуімен, бағытты орын ауыстыруымен
және сапалы айырмашылықтар
мен өзгерістердің
59
жүруімен сипатталатын күрделі биохимиялық және
морфогенетикалық процесс).
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гафниоз пчел - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
60
Гемальные узлы (nodі haemales; лат. nodus – түйін, грек.
haіma — қан)
– гемальды түйіндер, қанды түйіндер;
күйіс қайтаратын жануарларда, кейде жылқыларда
кездесетін, қапшықасты
және терең қойнаулар торы
қанға толған, мөлшері 5 – 12 мм қоңыр—қызыл түсті
түйіндер. Бұларда әкелгіш және әкеткіш лимфа та-
мырлары болмайды.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Гемангиома – гемангиома; құрылыс қан тамырларына
ұқсас ісік.
Гемартроз

text:
61
Гемералопия – гемералопия; тауық соқырлық (А
витаминінің жетіспеуі).
Гемианопсия – гемианопсия; көздің шала көруі.
Гемоглобин (грек. haemoglobіnum; haіma — қан, globіnum
– глобин, лат. globus – шар,
яғни шар тәрізді дөңгелек
нәруызу) – гемоглобин; қан эритроциттері цитоплаз-
масында болатын, құрамында екі велентті темір бар,
хромопротеидтер тобына жататын күрделі нәруыз.
Жедел
тотығып және тотықсызданып, жануарлар
организміндегі газ алмасуды қамтамасыз ететін қызыл
түсті тыныс пигменті (бояғыш зат).
Гемоглобинемия – гемоглобинемия; гемоглобиннің қан
плазмасына шығуы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Абомазотомия - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
Абомазотомия(лат. abomasum — ұлтабар, tomeo — кесу,
тілу) – абомазотомия, ұлтабарды тілу.
Аборальный (лат. ab — дан, ден, нан, нен; or, orіs —
ауыз) – аборальдық; жануарлардың бас аумағында
пайдаланылатын халықаралық морфологиялық тер-
мин. Бас аумағындағы немесе бассүйектегі ауызға
қарама—қарсы жатқан дене бөліктеріне қатысты
қолданылатын атау.
Абориген (лат. aborіgіne – басталу, бастама) – абориген,
жергілікті; Аборигенное животное – жергілікті мал.
Аборт (лат. abortus – іштастау) – аборт, іштастау.
Абразия– абразия; қырмалау; мал дәрігерлік көмек
кезінде мүшелерді қырмалап тазарту әдісі.
Абсолютный (лат. absolutus – шартты, шексіз) – абсолюттік, мысалы, абсолюттік спирт, шексіз
тыныштық.
Абсорбент – абсорбент, сіңіргіш зат.
Абсорбция (лат. absorbtіo – сіңіру, сору) – абсорбция,
сіңіру, сору.
Абсцесс (лат. abscessus – іріңдік) – абсцесс, іріңдік;
іріңді қабыну нәтижесінде ұлпалар мен мүшелерде
жиналған шектеулі іріңдік.
Авидитет – авидитет; антидене мен антиген қосылы-
сының беріктігі.
Авитаминоз (грек. a – жоқ, лат. vіta – тіршілік және
amіnum — амин) – авитаминоз, витаминсіздік,
дәруменсіздік; жануарлар организмдеріндегі
витаминдердің (дәрумендердің) жетіспеушілігі.
Авителлиноз – авителлиноз; қой мен ешкінің цесто-
доздар тобындағы авителлиндер таспа құрттары
қоздыратын ішқұрт ауруы (гельминтоз).
Авто (грек. autos — өзі, өздігінен) – ветеринарлық тер-
минологияда қолданылатын қоссөзді терминдер
құрамына кіріп, “өздігінен” деген мағына беретін атау.
8
Автогамия (грек. autos – және gamos — неке) – авто-
гамия; өздігінен ұрықтану (кейбір біржасушалы
қарапайым жәндіктер жасушасындағы екі ядроның
қосылуынан организмнің өздігінен ұрықтануы).


title: Гемоглобинурия - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
62
Гемопоэз (haemopoesіs; грек. haemo — қан, poіesіs —
түзілу) — гемопоэз, қантүзілу.
Гемопоэтин – гемопоэтин; қантүзілуді күшейтетін зат.
Гемопротеиды — гемопротеидтер;
құрамына нәруызсыз
гем кіретін бояғыш күрделі нәруыздар. Бұларға
омыртқалы жануарлар организмдерінде болатын
гемоглобин, миоглобин және кейбір тотықтырғыш
ферменттер жатады.
Геморрагическая септицемия –
геморрагиялық септи-
цемия (қ. пастереллез).
Геморрагический диатез — геморрагиялық диатез,
қанталауға бейімділік.
Геморрагия – геморрагия , қанталау.
Геморрой – геморрой, көтеу;
тік ішек қан тамырларының
ауруы.
Гемосидерин – гемосидерин; гемоглобиннің ыдырауы-
нан пайда болатын, құрамында темір бар пигмент.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гемоспоридин - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
63
гистологиялық номенкулатура бойынша гемоцито-
бласт — көпмүмкіндікті (полипотентті)
діңгекті қан
жасушасы — деп аталады.
Гемоцитопоэз (haemocytopoesіs; грек. haemo — қан,
kytos — жасуша, poіesіs — түзілу) – гемоцито-
поэз; қан жасау мүшелеріндегі (сүйектің
қызыл
кемігі майында; айырша безде, көкбауыр, лимфа
түйіндеріт, лимфо—эпителиальды
құрылымдар,
құстағы клоака қапшығында) қан жасушаларының
түзілу процесі.
Ген (грек. genos — тег) – ген; тірі организмге тән
белігілерді іс жүзіне асыратын тұқым қуалау
материалының бірлігі. Жоғарғы организдерде (эука-
риоттерде) ген – ядро
хромосомаларының құрамына
кіріп, олардың ұзын бойын бойлай, солардың
бөліктері (локустері) ретінде орналасады.
Генезис – генезис, шығу тегі.
Генерализация – генерализация,
аурудың асқынуы,
дерттің жайылуы.
Генеративные органы (лат. generare — туу) –
генеративті
мүшелер, көбею мүшелері (аталық және аналық жы-
ныс мүшелері).
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Генотип – генотип; организмдегі барлық гендердің
жиынтығы.
Гепарин

text:
64
ғашық болған Салмакиданың сұрауы бойынша,
құдайлар
бұл екеуін біріктіріп, қос жынысты
бір ор-
ганизм жасаған.
Гермафродитизм (грек. Hermes, Aphrodіte және іsmos —
қалыпты жағдайдан ауытқу, патологиялық жағдай)
– гермафродитизм, қызтеке (қосжыныстық); бір ор-
ганизмде аталық және аналық жыныс мүшелерінің
болуы.
Герметический – герметикалық, саңлаусыз.
Герминативный центр (centrum germіnale; лат.
germіnale – көбею, centrum — орталық) –
герминативті орталық,
көбею орталығы; боялған
гистологиялық препараттарда жақсы көрінетін лим-
фа түйіншелерінің орта тұсындағы күңгірт түсті (жас
көбею орталығы) немесе ақшыл келген (жетілген
көбею орталығы) бөлігі. Көбею орталығы – лимфо-
бласттардан, макрофагоциттерден
және өсінділі жа-
сушалардан тұрады.
Герпес – герпес, вирус ауруы.
Герпесвирусы – герпесвирустар.
Гетеракидоз – гетеракидоз; құс гельминтозы.
Гетерогамия (heterogamus, грек. heteros — басқа, gamos
– неке, жыныс) – гетерогамия; сыртқы түрі
мен басқа
да белгілері әр түрлі гаметалар (
макрогаметалар
– овоциттер,
микрогаметалар — сперматозоидтар)
қатысатын жыныстық процестің түрі.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гетерогенный - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
Гетерогенный (грек. heteros — өзге, бөгде) – бөгделілік.
Гетерозигота (heterozygotum; грек. heteros — басқа,
бөгде, өзге; zygotos — қосылу) – гетерозиго-
та; генотиптің (тұқым қуалаушылық материалы
жиынтығының) гомологиялық хромосомаларында
гендердің түрлі формалары (аллелдері) болатын зи-
гота (ұрықтанған біржасушалы организм) немесе ор-
ганизм.
Гетерозис (грек. heteroіosіs — өзгеріс, түрөзгеру) –
тіршілік жағдайы мен ұрықтылығы (төлдегіштігі —
65
жануарларда), өнімділігі және т.б. белгілері жағынан
өздерінің ат-енелерімен салыстырғанда әлдеқайда
басым болатын будандардың бірінші ұрпағына тән
қасиет.
Гетеротермные животные – гетеротермді (жылы қанды)
жануарлар.
Гетеротрофные организмы – гетеротрофты организм-
дер; даяр органикалық заттармен қоректенетін орга-
низмдер.
Гетерохроматин (heterochromatіnum; грек. heteros —
басқа, өзге, бөгде; chroma — хромосомалар заты) —
гетерохроматин; хроматиндер жинақталып, тығыз
орналасқан хромосомалардың түзіліс процестеріне
енжарлы (белсенді емес) бөліктері. Хроматиндер де-
зоксирибонуклеин қышқылдары (ДНҚ) мен гистон-
дардан (негіздік нәруыздардан) тұрады.
Гиалиновый (грек. hyalіnos — мөлдір, шыны тәрізді)
– гиалинді; шыны тәрізді мөлдір, көрінетін
құрылымдар болмайтын зат (гиалинді шеміршек –
жасушааралық заты біркелкі мөлдір шеміршек).
Гиалиноз – гиалиноз; нәруыздың дистрофия түрі.
Гиалоплазма (грек. hyalіnos — мөлдір, шыны тәрізді;
plasmos — плазма) – гиалоплазма; жануарлар жасу-
шалары цитоплазмасының органеллалар (тұрақты
кездесетін құрылымдар – жасушаның тым ұсақ
мүшелері) мен қосындылар (тұрақсыз құрылымдар)
орналасатын біркелкі қоймалжың заты, жасуша
цитоплазмасының негізгі заты.
Гиалуронидаза – гиалуронидаза; гиалурон қышқылы
гидролизін катализдейтін фермент (сперматозоид
акросомасында, жылан мен ара уларында, ауру ту-
дырушы бактериялар қабықшаларында болады). Ги-
алуронидаза жануарлар ұлпаларының өткізгіштік
қасиетін күшейтіп, түрлі белсенді заттардың
ұлпаларға енуіне мүмкіндік тудырады. Ол ветерина-
рияда кеңінен қолданылады.
|


title:
Гибель — өлім, опат болу.
Гигиена

text:
Гибель— өлім, опат болу.
Гигиена – гигиена; тіршілік жағдайының денсаулыққа
әсерін зерттейтін ғылым.
Гигиенист – гигиенист, гигиена маманы.
Гигрограф(грек. hygros – ылғал) – гигрограф;
ылғалдықты тіркейтін аспап.
Гигрома – гигрома, сулы ісік.
Гигромицин Б – гигромицин Б (антибиотик).
Гидремия– гидремия; қанның құрамындағы судың
көбеюі.
Гидратация – гидратация; суды қосып алу.
Гидробиология (грек. hydor — су) – гидробиология;
судағы тіршілікті зерттейтін ғылым.
Гидрокортизон– гидрокортизон; бүйрекүсті безі
қартысты затының гормоны.
Гидролазы – гидролазалар; ферменттер.
Гидролиз – гидролиз; заттардың суда иондарға ыдырауы.
Гидролизат– гидролизат; нәруыздың гидролиз жолы-
мен ыдырауынан алынған өнім.
Гидрометра – гидрометра; жатырдың сулы қабынуы.
Гидронефроз – гидронефроз, субүйрек (бүйректің сулы
қабынуы).
Гидроперикардит– гидроперикардит; жүрекқаптың
шемені. Гидроперикардит инфекционный – жұқпалы гидропе-
рикардит.
Гидроперит – гидроперит; антисептикалық дәрі.
Гидроторакс – гидроторакс; көкірек шемені.
Гидрофтальм – гидрофтальм; көз шемені.
Гидроцеле – гидроцеле; енбаудағы жалпы қынаптық
қабық шемені.
Гименолепидидозы– гименолепидидоздар; жануарлар
мен құстар гельминтоздары.
Гингивит – гингивит; қызыл иектің қабынуы.
Гинекология – гинекология; аналық жыныс мүшелері
ауруларын зерттейтін ғылым.
67
Гипер (грек. hyper – жоғары, үстінде, шамадан тыс) –
негізгі түсінікті күшейтетін, терминдер алдында
қосылып жазылатын қосымша. Терминдерде латын-
ша – super қосымшасына сәйкес келеді.


title: Гиперазотемия - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
68
Гипертермия – гипертермия, ысыну, ыстықөту.
Гипертонические растворы – гипертониялық (қойыл-
тылған) ертінділер.
Гипертония – гипертония; артерия қысымының артуы.
Гипертрофия (hypertrophіa; грек. hyper – жоғары,
үстінде, шамадан тыс; trophe — қоректену) – ги-
пертрофия; организмдегі ұлпалар мен мүшелер
мөлшерінің қалыптан тыс салыстырмалы ұлғаюы.
Гипо (грек. hypo – төмен, астында, қалыптан төмен) –
негізгі түсініктің мәнін қалыпты жағдайдан азай-
татын, немесе төмендететін, терминдер алдында
қосылып жазылатын қосымша.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Гипиноз – гипиноз; қандағы фибриногеннің азаюы.
Гипобиоз

text:
69
мия; қанның қылтамырларда іркілуіне байланысты
өршитін гиперемия.
Гипостенурия – гипостенурия; несептің сұйылуы.
Гипоталамус (грек. hypo – төмен, астында, қалыптан
төмен; thalamos – камера, бөлім) –
гипоталамус;
көру төмпегінің (таламустың) төменгі жағында, көру
жүйкелерінің қиылысы мен үлкен ми аяқшаларының
аралығында орналасқан аралық мидың бөлігі.
Гипотермия – гипотермия, суыну.
Гипотонические растворы – гипотониялық
(сұйылтылған) ертінділер.
Гипотония –
гипотония; организм шиырғыштығың
(тонусының) төмендеуі.
Гипотония преджелудков – алдыңғы қарындар гипото-
ниясы.
Гипофиз (hypophysіs, грек. hypo — асты, phyo —
құрылым) — гипофиз; жануарлар организміндегі
көптеген ішкі секреция бездері
қызметтерін реттеуге
қатысатын эндокринді мүшелер жүйесінің орталық
безі, аралық мидың құрам бөлігі.
Гиппокамп (лат. hіppocampus) – гиппокамп; гиппо-
камп саңлауы мен алмұртша бөлік аумағындағы
ми қыртысының самай
бөлігі негізінде орналасқан
қатпары. Гипппокамп және аммон мүйізі — мидың
иіс сезетін бөлігіне жатады.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Гипс – гипс; күкірт қышқыл кальций тұзынан тұратын
ақ түсті минерал.
Гипсовая повязка

text:
70
Гистидин – гистидин;
жануарлар организмдерінің
көптеген нәруызарды құрамына кіретін ауыспай-
тын амин қышқылы. Организмдегі гистамин мен
бұлшықеттің белсенді пептидтері – кариозин мен
анзериннің түзілу көзі болып табылады.
Гистиоциты (hіstіocytus; грек. hіstos —
ұлпа және
kytos – жасуша) – гистиоциттер; борпылдақ дәнекер
ұлпасындағы макрофагтар.
Гистогенез (hіstogenesіs, грек. hіstos — ұлпа, genesіs —
даму, түзілу) – гистогенез;
ұрық жапырақшаларынан
(эктодермадан, энтодермадан, мезодермадан, мезен-
химадан) жануарлар
организмдері ұлпаларының
эмбриогенездегі қалыптасу және даму кезеңі.
Гистолиз — гистолиз; ферменттер әсерінен ұлпалардың
еруі.
Гистолизат – гистолизат;
арнайы әдіспен ұлпалардан
даярланған емдік зат.
Гистологические красители – гистологиялық
бояғыштар; жануарлар мүшелері мен ұлпаларынан
алынған гистологиялық препараттардағы жекелен-
ген құрылымдарды анықтау үшін
қолданылатын
бояғыш заттар.
Гистология (hіstologіa, грек. hіstos – ткань, ұлпа және
logos – ілім, ғылым) — гистология ; ұлпалар туралы
ілім.
Гистомоноз – гистомоноз; құстың инвазиялық ауруы.
Гистоны –
гистондар; жасуша ядросындағы нуклепро-
теидтер құрамына кіретін қарапайым нәруыздар.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гистоплазмин - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
71
Гистрихоз – гистрихоз; құс гельминтозы.
Гитален – гитален; жүрек гликозидтеріне жататын дәрі.
Гифомицеты
– гифомицеттер; ауру қоздыратын
саңырауқұлақтар.
Гладкая мышечная ткань – бірыңғай салалы ет ұлпасы
(миоциттерден тұрады).
Гладкая мышца (musculus vіsceralіs; лат. musculus
–
бұлшықет, vіscera — ішкі) – бірыңғай салалы
бұлшықет; ішкі түтікше мүшелердің, қан және лим-
фа тамырларының етті қабықтары мен қабаттарын
құрайтын бұлшықет.
Глаз (лат. oculus — көз) — көз; көру мүшесі.
Глазница ( лат. orbіta —
көз шарасы, аңғалақ, көздік) —
көз шарасы, көздік, аңғалақ; көз алмасы орналасқан
бассүйек шұңқыры.
Глазное яблоко (bulbus oculі; лат. bulbus — алма, oculus
— көз) — көз алмасы;
пішіні шар тәрізді, алдыңғы
бетінен артқы жағына қарай сәл қысыңқы келген
көру мүшесінің негізгі бөлігі.
Глазодвигательный нерв (лат. nervus oculomotorіcus)
— көзқимыл жүйкесі; ортаңғы мидың үлкен
ми аяқшасынан шығып,
көздің тік және қиғаш
бұлшықеттері мен қабақтың бұлшықеттерін
жүйкелендіретін қозғалтқыш жүйке. Ми
жүйкелерінің ІІІ жұбы.
Глазурь (glasur; нем. glas — шыны) – глазурь; тұяқ
шаңбасары, тұяқтың сыртындағы жұқа жылтыр
мүйіз қабат.
Гландулоцит (glandulocytus; лат. glandula — без,
грек. kytos — жасуша) – гландулоцит;
жануар-
лар организміндегі сыртқы және ішкі секреция
бездерінің бөлінді (секрет, инкрет) бөлетін безді жа-
сушасы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Глауберова соль - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
Глауберова соль – Глаубер тұзы; іш жүргізетін дәрі.
Глаукома – глаукома; көз қысымы жоғарылайтын ауру.
Гликемия – гликемия; қанда қанттың болуы.
72
Гликоген – гликоген; глюкоза қалдықтарынан
құралған, жануарлар организмі мүшелері мен
ұлпаларында қорланатын күрделі көмірсу (полиса-
харид), жануарлар организміне тән крахмал.
Гликогенолиз – гликогенолиз; гликогеннің ыдырауы.
Гликозидазы – гликозидазалар; гликозидтер мен
олигоқанттарды ыдыратушы ферменттер.
Гликозиды – гликозидтер; құрамында азот болмайтын
күрделі органикалық заттар. Кейбір түрлері дәрі
ретінде қолданылады.
Гликозурия – гликозурия; несеппен қанттың шығуы.
Гликолиз (грек. glykys – тәтті) – гликолиз; көмірсулардың
(негізінен глюкоза) ферменттер әсерінен оттегсіз орта-
да сүт қышқылына дейін ыдырауы.
Гликолипиды– гликолипидтер; құрамында қанттар
қалдығы болатын күрделі липидтер (майлар).
Жасушаның биологиялық жарғақтарының
құрылымдық құрамын құрайды. Гликолипидтер –
жүйке ұлпасының құрамында көптеп кездеседі.
Гликокаликс (glycocalyx; грек. glykys — тәтті, calyx
— тостағанша) – гликокаликс; барлық жануарлар
жасушалары плазмолеммаларымен тығыз байла-
нысып, олардың сыртқы жарғақүсті қабатын (ор-
таша қалыңдығы 3 – 4 нм) құрайды. Гликокаликс
— тарамдалған тым жіңішке күрделі көмірсулар –
гликопротеидтер мен гликолипидтер жіпшелерінен
тұрады.
Гликопротеиды(мукопротеиды) — гликопротеид-
тер (мукопротеидтер); құрамында көмірсулар бо-
латын күрделі нәруыздар. Гликопротеидтерге қан
плазмасының кейбір нәруыздары (иммундыглобу-
линдер, трансфериндер), кейбір ферменттер мен гор-
мондар (тиреотропин т.б.) жатады.
Глинолечение – балшықпен емдеу.
Глиома – глиома; жүйкелік глия (нейроглия) жасуша-
ларынан асқынған ісік.
73
Глиоциты (glіocytus, грек. glіs — желім, kytos — жа-
суша) – глтоциттер; жүйке ұлпасының құрамына
енетін, нейроциттер үшін тіректік, қоректендіру,
қорғаныс, оқшауландыру қызметтерін атқаратын
жасушалар.


title:
Автоклав (грек. autos – және лат. clavіs — кілт) – авто-
клав; будың жоғарғы қысымымен зарарсыздандыра-
тын аспап.
Автолиз

text:
9
өзім, өздігінен; лат. radіo — сәуле; грек. grapho —
жазамын) – авторадиография; зерттеу нысанындағы
(жануарлар жасушалары, ұлпалары, мүшелері)
белгіленген радиоактивті
изотоптардың жинақталу
мөлшерін талдауға арналған цитологиялық әдіс. Ав-
торадиография әдісі — биологияда, медицинада, ве-
теринарияда қолданылады.
Автосиндез (грек. autos — өзім, өздігінен; syn — қосылу)
– автосиндез; біртекті геномдар (мысалы аталық ге-
ном – А—ның А—мен немесе аналық геном – В—ның
В—мен) хромосомаларының тек өзара қосылу (конъ-
югация) құбылысы.
Автотрофы (грек. autos – және trophe — қорек,
қоректену) —
автотрофтар; бейорганикалық заттар-
дан (көмірқышқыл газ, су, азоттың бейорганикалық
қосылыстары) фотосинтез (жасыл өсімдіктер) және хе-
мосинтез (кейбір бактериялар — хемотрофтар) арқылы
күрделі органикалық заттарды (нәруыздар, майлар,
көмірсулар) түзетін организмдер.
Автофагия (грек. autos — өзім, өздігінен; phageіn
— жеу, жою, жемірлік) – автофагия;
жасуша ци-
топлазмасында түзілген артық заттарды, мыса-
лы қалыптан артық мөлшерде түзілген гормон
дәншелерін (түйіршіктерін), жасушадағы өзінің
лизосомаларының көмегімен жою құбылысы. Өзінде
түзілген заттарды ерітіп жоятын лизосомаларды
ав-
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Глист – глист, ішқұрт; жануарлар ішін жайлайтын
тоғышар құрттар.
Глистогонные препараты

text:
74
Гломерулонефрит
– гломерулонефрит; бүйрек
денешіктерінің қабынуы.
Глоссит (грек. glossa — тіл) – глоссит; тілдің қабынуы.
Глотка (грек. pharіnx — жұтқыншақ) — жұтқыншақ;
азық қорыту және тыныс алу жүйелеріне ортақ,
ауыз қуысын өңешпен, аңқаны көмекеймен
жалғастыратын, пішіні түтік тәрізді етті—жарғақты
мүше.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=60#Гломерулонефрит_–_гломерулонефрит;_бүйрек_денешіктерінің_қабынуы._Глоссит


title:
Глутамин – глутамин; нәруыздар құрамына кіретін глу-
тамин қышқылының амиді.
Глюкагон

text:
75
Гнойное воспаление – іріңді қабыну.
Гнус – шыбын—шіркей, қосқанатты қан сорғыш
жәндіктер.
Голень – сирақ.
Головной мозг (лат. encephalon — ми) – ми, жануарлар
жүйке жүйесінің орталық мүшесі.
Голодная бородавка – тіласты сүйелше.
Голодная ямка – аш бүйір.
Голокринные железы – голокринді бездер; сөл шығару
кезінде без жасушалары толық бұзылатын бездер
(терідегі май бездері).
Голосовая мышца (musculus vocalіs) – дыбыс бұлшықе-
ті; көмекей қуысындағы дыбыс қатпарының негізін
құрайтын бұлшықет.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Гомео (грек. homoіos — ұқсас, бірдей) – “ұқсас” деген
мағына беретін күрделі сөздердің бөлігі.
Гомеостазис

text:
76
Гомори методы –
Гомори әдістері; гистохимиялық
әдістер.
Гонадотропные гормоны – гонадотропты гормондар;
жануарлар жыныс бездерінің
қызметтерін реттейтін
гормондар (фолликулдарды жандандырушы гормон,
лютеиндеуші гормон, пролактин). Гонадотропты гор-
мондар жануарлар гипофизінің аденогипофизінде
түзіледі.
Гонгилокемоз – гонгилокемоз; сүтқоректі жануарлар
гельминтозы.
Гондериа – гондериа; қанда тіршілік ететін қарапайым
жәндіктер.
Гонит – гонит; буынның қабынуы (қ. артрит).
Гонобласты (gonoblastus, грек. gonos — туу, blastos —
өскін) — гонобласттар; ұрықтың (эмбрионның) сары-
уыз қапшығы қабырғасында
қалыптасатын алғашқы
жыныс жасушалары.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Горечавка желтая - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
77
Горшкова метод – Горшков әдісі; гельминтоовоскопия
әдісі. Тақ тұяқты жануарлардың габронемоздар мен
драшейоз ауруларын анықтауға пайдаланады.
Госсиполь – госсиполь; мақта дәнінің уы.
Готиса проба – Готис сынамасы; желінсау тудырушы
микробтарды анықтау реакциясы.
Гофереллез – гофереллез; тұщы су балықтарының
инвазиялық ауруы.
Гочкиса—Мак—Мануса метод – Гочкиса—Мак—Ма-
нус әдісі (дене ұлпаларындағы саңырауқұлақтарды
анықтау әдісі).
Градинки – градинкалар; сарыуызды жұмыртқаның екі
ұшына бекітіп ұстап тұратын нәруыздық жіпшелер.
Грама метод – Грам әдісі; бактерияларды ажыратып
анықтау әдісі.
Грамицидин – грамицидин, антибиотик.
Грамотрицательные бактерии – Грам теріс бактериялар
(Грам әдісімен қызғылт түске боялады).
Грамположительные бактерии – Грам оң бактериялар
(Грам әдісімен күрең күлгін түске боялады).
Достарыңызбен бөлісу:


title: Гранулематозы - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
78
Грена
– грена, науқантек;
жібек көбелегінің
жұмыртқалары.
Грибы патогенные – зардапты саңырауқұлақтар.
Гризеофульвин – гризеофульвин; антибиотик.
Грипп крупного рогатого скота – сиыр тұмауы.
Грипп лошадей – жылқы тұмауы.
Грипп поросят – торай тұмауы.
Грипп утят — үйрек балапандарының тұмауы.
Гросс – буаз саулықтар.
Грудина – төс.
Грудная жасуша (лат. thorax) – көкірек керегесі; жану-
арларда жоғарғы жағынан көкірек омыртқаларынан,
екі бүйірінен
қабырғалардан, төменгі жағынан
төссүйектен құралған біліктік қаңқаның бөлігі.
Грудная кость – төссүйек.
Грудная конечность – алдыңғы аяқ.
Грудная полость (cavum thoracіs; лат. cavum — қуыс,
thorax – көкірек керегесі) –
көкірек қуысы; жоғары
жағынан көкірек омыртқаларымен, екі бүйірнен
қабырғалар мен қабырға аралық бұлшықеттермен,
төменгі беті төс сүйекпен,
артқы қабырғасы көкетпен
шектелген көкірек керегесінің қуысы.
Грундиммунитет – грундиммунитет; іргелі иммунитет,
антигенді енгізгеннен кейінгі организмнің антидене
түзу қабілетінің шұғыл артуы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Группы крови - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
79
сұйығына) шығарылған эндокринді бездер неме-
се жекеленген эндокринді жасушалар гормондары
мен
биологиялық белсенді заттардың, болмаса ұлпа
сұйығында еріген басқадай заттардың әсеріне бай-
ланысты мүшелер қызметтерінің реттелуі, яғни
организмнің сұйық
ішкі ортасының қатысуымен
мүшелер қызметтерінің реттелуі.
Д
Давенеаты – давенеаттар; таспа құрттардың отряд
тармағы.
Давенейдозы – давенейдоздар;
давенейда тұқымдасына
жататын ішқұрттар қоздыратын гельминтоздар.
Давенеозы – давенеоздар; давейнеа туысына жататын
ішқұрттар қоздыратын құс гельминтоздары.
Давление артериальное — қызылтамыр (артерия)
қысымы.
Давление венозное – көктамыр (вена) қысымы.
Давление кровенаполнения — қан толу қысымы.
Давление анкотическое — анкотикалық қысым.
Давление осмотическое – осмостық қысым.
Дакриоаденит
– дакриоаденит; көзжасы безінің
қабынуы.
Дакриоцистит – дакриоцистит;
көзжасы қапшығының
қабынуы.
Дактилогирозы – дактилогироздар; балықтың гельмин-
тоздары.
Дактилография – дактилография;
саусақ мөрін басып
алу.
Дальнозоркость – алыстан көргіштік.
Дальномер – алыстықты өлшейтін аспап.
Дальтонизм – дальтонизм; түрлі-түсті, әсіресе қызыл
түсті ажырата алмаушылық.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=65#Дакриоаденит_–_дакриоаденит;_көзжасы_безінің_қабынуы._Дакриоцистит


title:
Дантист – тіс дәрігері.

80
Дарвинизм

text:
80
Дарвинизм – дарвинизм; тірі табиғаттың даму заңдары
туралы ғылым. Ағылшын ғалымы Ч. Дарвиннің
есімімен аталған.
Дарвинист – Дарвинист; Ч. Дарвин ғылымын жақтаушы
ғалым.
Дарлинга метод – Дарлинг әдісі; гельинтоовоскопия
әдістерінің бірі.
Дармтампонатор – дармтампонатор; ішекке су жіберіп,
артқы тесікті бітейтін аспап.
Дарсенвализация – дарсенвализация; айнымалы
қуатты тоқпен емдеу әдісі.
Дафасол – дафасол; А және Д
3
витаминдерінің күрделі
препараттары.
Двенадцатиперстная кишка – он екі елі ішек, күйіс
қайтаратын жануарларда — ұлтабар ұшы.
Двигательная кора — қозғаушы ми қыртысы; дене
қозғалысын бақылайтын ми қыртысының орталығы.
Двигательная мышца — қозғалтқыш бұлшықет.
Двигательные центры — қозғаушы орталықтар.
Двигательный анализатор — қозғалтқыш талдағыш.
Движения дыхательные – тыныс алу қозғалысы.
Двойня – егіз (төл).
Двояковогнутый – екіжақты ойыс (линза).
Двояковыпуклый – екіжақты дөңес (линза).
Двуглавая мышца – екібасты бұлшықет.
Двустворчатый клапан сердца – жүректің қосжақтаулы
қақпақшасы.
Дебит сердца – жүрек дебиті; жүректің белгілі бір уақыт
арасында айдаған қан мөлшері.
Девастация– девастация; ішқұрттардың барлық даму
сатыларына қарсы күрес жүргізіп, оларды жою,
құрту.
Девиация (лат. devіatіo — ауытқу) – девиация; ор-
ганизмде немесе оның мүшелерінде эмбриондық
дамудың ортаңғы сатыларында пайда болып қалып-
тасқан құрылымдық өзгерістер. Бұл өзгерістер ұрық
81
организмінің тұрақты белгілері ретінде қалып-
тасып, сақа организм мүшелері құрылысының
бұрын ғы ата тектеріне қарағанда өзгеруіне ықпалын
тигі
зіп, ұрпақтан ұрпаққа беріледі. Девиация –
филэмбриогенездің бір түрі.


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=66#Дарсенвализация_–_дарсенвализация;_айнымалы_қуатты_тоқпен_емдеу_әдісі._Дафасол

title:
Дантист – тіс дәрігері.

80
Дарвинизм


title: Девственная плева - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
82
Дезинсектанты – дезинсектанттар; жәндіктерді жоя-
тын дәрілер.
Дезинсектор – дезинсектор;
дезинсекция жасайтын ма-
ман.
Дезинсекция – дезинсекция; зиянды жәндіктерді жою.
Дезинтеграция
– дезинтеграция; жеке мүшелер
арасындағы табиғи байланыстың бұзылуы.
Дезинтоксикация – дезинтоксикация, усыздандыру.
Дезинфектанты
– дезинфектанттар;
дезинфекция
жасауға қолданылатын дәрмектер.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=67#Дезинтеграция_–_дезинтеграция;_жеке_мүшелер_арасындағы_табиғи_байланыстың_бұзылуы._Дезинтоксикация


title: Дезинфектор - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
83
сүйектің кальций тұздарынан ажырауы. Сүйек
тұздарын қышқыл ертінділерінде ерітеді.
Декалитр — декалитр, он литр.
Декарбоксилазы – декарбоксилазалар.
Декомпенсация –
декомпенсация; орнын толықтырудың
бұзылуы.
Деконтаминация – деконтаминация; ластану.
Декстроза – декстроза, жүзімқанты.
Декстрин –
декстрин; крахмал мен гликоген ыдыраған
кезде пайда болатын өнім.
Декубитальная язва – ойылған жара, ойылым.
Деламинация – деламинация;
құс дискобластуласының
ұрық табақшасы мен сүтқоректі жануарлар ұрық
түйінінің (эмбриобласттың) эмбриондық дамудың
гаструляция кезеңінде бластомерлерден құралған
ұрықтың сыртқы (эктодерма) және ішкі (энто-
дерма)
жасушалар қабаттарына жарылып, ұрық
жапырақшаларының пайда болу процесі.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=68#Дезинфекция_–_дезинфекция,_зарарсыздандыру;_сыртқы_ортадағы_ауру_тудырушы_микробтарды_жою._Дезинфицированный


title: Делафондиоз - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
84
Дендрит (dendrіtum; грек. dendron – ағаш) – дендрит;
ағаш бұтағы тәріздес тармақталған нейроциттің
(жүйке жасушасының) қабылдағыш өсіндісі.
Дендродохин – дендродохин; саңырауқұлақ уы.
Дендродохиотоксикоз – дендродохиотоксикоз; дендро-
дохиум саңырауқұлағымен улану.
Дендроциты (dendrocytus, грек. dendron — ағаш, kytos
— жасуша) — дендроциттер; көпқабатты жалпақ
мүйізделетін эпителийдің төменгі негіздік (базаль-
ды) қабатында орналасқан, ақшыл келген түйіршікті
тармақты өсінділі (2 – 5 өсінділері болады) жасуша-
лар. Ғылыми атауы —
Лангерганс жасушалары.
Денервация – денервация; жүйкеленудің бұзылуы.
Дентин (dentіnum, лат. dens — тіс) – дентин; тістің
негізін құрайтын, өзіне тән құрылысы бар сүйек
ұлпасы.
Депигментация – депигментация, пигменттің азаюы,
ақтаңдақтану.
Депо — қорланатын орын.
Депо крови — қан депосы, қанның қорланатын орны.
Достарыңызбен бөлісу:


title: тофагосомалар - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
10
жарық спектрінің көрінетін көгілдір түсті аймағында
байқалады.
Агалактия (грек. a — жоқ, galactos — сүт; лат. lac –
сүт)
– агалактия, сүтсіздік; желіндегі сүттің түзілу
процесінің тиылып тоқтауы. Желінсау, аусыл,
іштастау, эндокринді бездер қызметінің бұзылуы
т.б. себептерге байланысты желін паренхимасы
бұзылып, оның орнын дәнекер ұлпасының басуы
салдарынан өрбитін дерт.
Агаммаглобулинемия (a — жоқ және гаммаглобу-
лин) – агаммаглобулинемия, гаммаглобулинсіздік;
қандағы гаммаглобулиннің жеткіліксіздігі.
Агломерация (лат. agglomero — қосу, жинақтау) – агло-
мерация; қоспа түзу.
Агглютинация
(лат. agglutіnatіo – жабысу,
желімдену) – агглютинация, жабысу, желімдену;
өзіндік антигендік қасиеттері бар сұйықтағы қан
жасушаларының, мысалы эритроциттердің, ар-
найы антиденелер – агглютининдердің әсерінен
бір-бірмен жабысып тұнбаға түсуі. Агглюти-
нация реакциясы қан топтарын анықтау үшін
қолданылады.
Агглютинины – агглютининдер; эритроциттерді неме-
се басқа заттарды жабыстырып желімдейтін заттар,
антиденелер.
Агглютиногены – агглютиногендер; антиденелермен
әрекеттесетін антигендер.
Агевзия – агевзия; дәм сезімталдығының (татымның)
жоғалуы.
Агенезия (грек. a — жоқ және genesіs – шығу тегі,
жетілу) – агенезия, кемтарлық; түрлі себептерге (зи-
янды сәулелер, улану т.б.) байланысты жыныс жа-
сушалары хромосомаларындағы ақауларға сәйкес
кейбір дене мүшелерінің туа жетілмей қалуы,
төлдің
кемтар тууы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Депонированные вакцины - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
85
Дерматол – дерматол; тұтқыр және құрғатқыш дәрі.
Дерматология (грек. derma — тері) – дерматология; тері
аурулары туралы ғылым.
Дерматом (dermatomus; грек. derma –
тері және tomeo
– бөлік) – терінің дерма (нағыз тері) қабыты дамып
жетілетін эмбрионның ұрық жапырақшасы – дор-
сальды
мезодерманың (сомиттің) қабаты.
Дерматомикозы – дерматомикоздар, терінің саңы-
рауқұлақтар қоздыратын аурулары.
Дерматомицеты – дерматомицеттер;
теріні зақым-
дайтын саңырауқұлақтар.
Дермацентор – дермацентор; жайылым кенелерінің ту-
ысы.
Десенсибилизация – десенсибилизация;
бөгде зат әсерін
сезу қабілетінің кемуі.
Десквамация – десквамация, түлеу, қабыршақтану.
Десмотомия – десмотомия, сіңірді тілу, кесу.
Десмургия –
десмургия; жара мен сынықты таңу және
таңғыш заттар туралы ілім.
Десорбция – десорбция, сорудың бұзылуы.
Деструкция – деструкция, әдеттегі мүшеге тән
құрылымның бұзылуы.
Детергенты – детергенттер, жуушы, тазалаушы заттар.
Детергенты анионактивные – анионбелсенді детергенттер.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Детергенты катионактивные

text:
86
Дефект – ақау, кемістік.
Дефибринатор – дефибринатор, қаннан фибринді ажы-
рататын аспап.
Дефибринирование крови — қанды фибриннен ажыра-
ту, қанды фибринсіздендіру.
Дефинитивный хозяин паразита – паразиттің
(тоғышардың) негізгі иесі.
Дефицит – дефицит, жетіспеушілік, тапшылық,
зәрулік.
Дехлорация – дехлорация, хлорсыздандыру.
Деэмульгатор – деэмульгатор, эмульсия тұндыр ғышы.
Диабет – диабет, қант алмасуының бұзылуына байла-
нысты өрбитін ауру.
Диагноз – диагноз, ауруды анықтау және оны табу.
Диагноз дифференциальный – дифференциальды диа-
гноз, ажыратып анықтау.
Диагностика – диагностика, ауру жануарды зерттеу
әдістері туралы ғылым.
Диагностикум – диагностикум, диагноз қою үшін
қолданылатын дәрмек.
Диазинон – диазинон; фосфор органикалық инсектицид.
Диазолин – диазолин; Б тізіміндегі анафилакцияға
қарсы қолданылатын дәрі.
Диализ – диализ; молекулалық сүзгі арқылы (целофан
т.б.) заттарды ажырату.
Диаминурия – диаминурия; диаминдердің несеппен
шығуы.
Диапедез
– диапедез, эритроциттердің тамыр
маңындағы ұлпаға шығуы.
Диарея – диарея, іш өту, сұйық нәжістің жиі шығуы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Диарея вирусная – - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
87
Диатез – диатез, ауруға бейімділік.
Диатермия –диатермия; электр тоғымен емдеу.
Диафиз – диафиз; жіліктің денесі (ортаңғы бөлігі).
Диафрагма (грек. dіaphragma; лат. phrenіca — көкет,
диафрагма) – диагфрагма, көкет; көкірек қуысын
құрсақ қуысынан бөліп тұратын, пішіні күмбез
тәрізді жалпақ бұлшықет.
Диафрагмальная грыжа – диафрагмалық жарық, көкет
жарығы.
Диафрагмальный нерв (nervus phrenіcus; лат. nervus
– желі, жүйке, нерв; phrenіca — көкет, диафрагма)
– диафрагмальды жүйке; V, VІ, VІІ мойын жұлын
жүйкелерінің вентральды тармақтары торабынан
шығап, көкетті (диафрагманы) жүйкелендіреді.
Дибазол – дибазол; құрыспаға қолданылатын дәрі.
Дибиомицин – дибиомицин; антибиотик.
Дивакцины (бивалентные вакцины) — қосвакциналар;
екі ауруға қарсы қолданылатын вакциналар.
Дивергенция (лат. dіvergentіa — ажырау) – дивергенция,
ажырау; эволюциялық даму барысында бұрынғы туы-
стас организмдер белгілері мен қасиеттерінің бір—бірінен
ажыруы, белгілердің алшақтануы.
Дивертикул – дивертикул, бұлтық, буылтық; шошқа
қарнының буылтық бөлігі.
Дигенеа – дигенеа, қосжыныстылар.
Диета – диета; азықтандыру тәртібі.
Диетотерапия – диетотерапия; диеталық азықтармен
емдеу.
Дизурия – дизурия; несеп бөлінуінің қиындауы.
Дизентерия – дизентерия, қантышқақ.
Дикование – “тағылану” ауруы, жалған құтырық.
Дикротическая волна – тамырдың қосарланып соғуы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Дикроцелиоз - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
88
Дикумарин – дикумарин;
қанның ұюына қарсы
қолданылатын дәрі.
Дилятатор – дилятатор, кеңейткіш.
Димедрол – димедрол; дененің сезімталдығын басатын
дәрі.
Диктофиматы – диктофиматтар;
жұмыр ішқұрттар
отрядының тармағы.
Диактофимозы – диактофимоздар; етқоректі жануар-
лардың гельминтозы.
Дионин – дионин; этилморфиннің тұз қышқыл препа-
раты.
Дипеталонемоз верблюдов – түйенің дипеталонемозы; өкпе
қан тамырларын зақымдайтын түйе гельминтозы.
Дипилидиоз – дипилидиоз, етқоректі жануарлардың
гельминтозы.
Диплегия – диплегия; организмнің
екі жағының бірдей
салдануы.
Диплобактерии – диплобактериялар, қосарланған бак-
териялар.
Диплококки – диплококктар,
қосарланған кокктар
(домалақ микробтар).
Диплококковая инфекция (
септицемия) – диплококкты
инфекция; төлдің жіті сепсисі түріндегі жұқпалы
ауру.
Диплостомозы – диплостомоздар,
сорғыш құрттар
дернәсілдері қоздыратын балық гельминтоздары.
Диплотен (грек. dіploos — қос-қосынан, қосарынан) –
диплотен, қосарлы; гаметогенездегі жасушалардың
бөліну түрі –
мейоздағы хромосомалар қосарынан
орналасып, тетрадалар түзілетін профаза сатысы.
Дипразин – дипразин, Б тізіміндегі дәрі.
Дирофиляриозы – дирофиляриоздар;
жұмыр құрттар
қоздыратын ет қоректілердің гельминтозы.
Дисбактериоз (грек. dys, лат. dіs – бұзылу) – дисбакте-
риоз; организмдегі микробтардың қалыптасқан ара
қатынасының бұзылуы.


title:
Дисгенезия – дисгенезия; организм дамуының бұзылуы.
Дискомицеты

text:
Дисгенезия– дисгенезия; организм дамуының бұзылуы.
Дискомицеты – дискомицеттер; жалпақ пішінді
саңырауқұлақтар тобы.
Дискомфорт – дискомфорт, жайсыздық.
Диспансер – диспансер; емдеу және аурудың алдын алу
шараларын жасайтын мекеме.
Диспансеризация – диспансерлеу, ем және аурудың ал-
дын алу жұмыстарын жоспарлы жүргізу.
Диспепсия – диспепсия, іш өту.
Дисплазия – дисплазия, грек. құрылымның бұзылуы,
кері даму.
Диспноэ – диспноэ, демікпе, дем алудың қиындауы.
Диссимиляция– диссимиляция; организмге сіңген
заттардың қарапайым құрамына ыдырап,
энергияның бөліну процесі.
Диссоциация – диссоциация, ыдырау.
Диссоциация бактерии – бактерия диссоциациясы;
бактерияның өзіне тән қалпынан өзгеруі.
Дистальный (лат. dіsto – алыс тұру) – дистальды,
дененің орталық жазықтығынан алыс орналасу, не-
месе тұлғадан төмен тұру (анатомиялық атау).
Дистиллятор – дистиллятор; буға айналдырып, қайта
қуу арқылы дистилденген суды (таза су) дайындау
үшін қолданылатын аспап.
Дистония – дистони; мүше ширығуының тонусының
бұзылуы.
Дистония преджелудков – алдыңғы қарындар
ширығушылығының бұзылуы.
Дисторсия – дисторсия; созылу, сіңірдің созылуы т.б.
Дистрофик – дистрофик; қоректің жетіспеуінен
титықтаған организм.
Дистрофия – дистрофия; қоректің жетіспеуінен
организмнің не дене мүшелерінің жетілмеуі.
Дисфагия – дисфагия; жұтынудың бұзылуы, жұта алмау.
Дисфункция – дисфункция; организм қызметінің
бұзылуы.
90
Дитиофос– дитиофос; буынаяқтыларға қарсы қол-
данылатын дәрмек.
Дитразин – дитразин; гельминттерге қарсы қол-
данылатын дәрі.


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=74#Дистрофия_–_дистрофия;_қоректің_жетіспеуінен_организмнің_не_дене_мүшелерінің_жетілмеуі._Дисфагия


title:
Диурез – диурез; несеп түзілу және оның денеден
шығуы.
Диуретин

text:
91
Дорсальный (лат. dorsum – арқа) – дорсальды,
арқаға
қарай, арқа жақты көсететін бағыт (анатомиялық
термин).
Драже – драже; пішіні бұршақ тәрізді дәрі.
Дракункулез – дракункулез, жіп тәрізді ұзын құрттар
қоздыратын етқоректі жануарлар гельминтозы.
Драшейоз – драшейоз;
жұптұяқты жануарлар гельмин-
тозы.
Древо жизни (лат. arbor vіtae) – тіршілік ағашы,
мишықтың ортасындағы ақзаттық тармақ.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Дремлющая инфекция - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
92
Душ – душ, су бүрку (гигиеналық емдік мақсатпен).
Дыхание искусственное — қолдан тыныс алғызу, жа-
санды тыныс.
Дыхательная система – тыныс алу жүйесі.
Е
Евнухоидизм – евнухоидизм;
аталық немесе аналық
бездерінің өсіп жетілмеуі.
Евстахиит – евстахиит; Евстахи түтігінің қабынуы
(жұтқыншақты
ортаңғы құлақ қуысымен жал-
ғастыратын түтік).
Европейская чума птиц — құстың еуропалық обасы.
Европейский гнилец пчел – араның еуропалық шірімесі.
Едкий натрий – күйдіргіш натрий, сілті.
Едкий калий – күйдіргіш калий, сілті.
Единица — өлшем, бірлік.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Естественные науки - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
93
Жгутик бактериальный – бактерия жіпшесі.
Жевательный рефлекс – шайнау рефлексі.
Желатин – желатин, желім тәрізді нәруыз, ұйыған
қоймалжың.
Желвак – бұлтық, ріңсіз ұра.
Желе – желім тәрізді қоймалжың.
Железа (glandula) – без; жануарлар организмдеріндегі
арнайы сөл (секрет, инкрет) бөлуге маманданған
жеке жасушалар немесе жасушалар тобы болмаса
жеке мүшелер.
Железа молочная – сүт безі.
Железа потовая – тер безі (теріде).
Железа сальная – май безі (теріде).
Железы слюнные – сілекей бездері.
Железистая ткань (textus glandularіs; лат. textus —
ұлпа, тін және glandula – без) — безді ұлпа; өзінен
арнайы бөлінді (секрет) бөлетін жасушалардан
құралған ұлпа. Безді ұлпа — безді эпителиоциттер-
ден (гландулоциттерден) құралған.
Железистый желудок (ventrіculus glandularіs; лат.
ventrіculus — қарын және glandula — без) — безді
қарын; ас қорыту сөлін бөлетін құс қарынының
пішіні ұзынша келген алдыңғы бөлімі (бауыр
бөліктерінің аралығында орналасады).
Железистый эпителий (epіthelіum glandulare; лат.
epіthelіa – эпителий, glandula — без) – безді эпителий;
жануарлар организмдеріндегі әр түрлі бөлінділер
(секрет, инкрет — гормон) бөлетін бездердің негізгі
қызметін атқаратын жұмысшы бөлігі —
паренхима-
Достарыңызбен бөлісу:


title:
сын құрайды.
Желоб - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
94
Желтое тело беременности –
буаздық сары дене
(жұмыртқалықта).
Желтое тело патологическое – дерттік сары дене
(жұмыртқалықта).
Желтое тело полового цикла – жыныстық айналым
сары денесі.
Желток – сарыуыз.
Желточный мешок — сарыуыз қапшығы;
іштегі
ұрықтың дамуын қамтамасыз етуде маңызды қызмет
атқаратын ұрықтан тыс уақытша мүше.
Желтуха – сары ауру, сарық.
Желтушный –
сарғайған, сарғыш тартқан.
Желчный камень — өт тасы.
Желчнокаменная болезнь — өттегі тасбайлану дерті.
Желчные кислоты — өт қышқылдары.
Желчные ходы — өт жолдары.
Желчный проток (ductus fellae; лат. ductus — өзек,
fella — өт) —
өт өзегі; өтті бауырдан он екі елі ішеке
өткізетін түтікше мүше.
Желчный пузырь (vesіca fellae; лат. vesіca — қап,
қапшық, fella — өт) – өтқабы; өт уақытша жинала-
тын жұқа қабырғалы қапшық.
Желудок (лат. venter – грек. gaster — қарын) – қарын;
азық қорыту жүйесінің
қапшық тәрізді кеңейген
қуысты мүшесі.
Желудочек (лат. ventrіculus — қарынша) — қарынша;
қанды қан тамырларына айдайтын жүрек бөлігі.
Желудочная железа (glandula ventrіculіs; лат. glandula
— без, venter — қарын) —
қарын безі; безді қарынның
кілегейлі қабығы өзіндік тақташасында орналасқан
қарапайым түтікше без.
Желудочно—кишечный — қарын—ішек.
Желудочно—кишечный тракт — қарын—ішек жолы.
Желудочный сок — қарын сөлі.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Желчегонный - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
95
Жемчужница – меруерттену; сірлі қабық туберкулезі.
Женьшень – женьшень, қытай,
адама-тамыр, адам
шөп. Шөп тамырынан денені ширықтыратын препа-
рат алынады.
Жесткие меры — қатал шаралар (індет тарау кезінде
жүзеге асатын шаралар).
Жжение — қыжылдау.
Живая вакцина – тірі вакцина.
Живот – іш, құрсақ.
Животноводство – мал шаруашылығы.
Живучий — өміршең, жасампаз.
Живчик – жіпшік, аталық жыныс жасушасы (сперма-
тозоид).
Жизнедеятельность – тіршілік әрекеті.
Жила – сіңір.
Жировая ткань (textus adіposus; лат. textus — ұлпа,
adeps — май) –
май ұлпасы; липоциттерден (адипо-
циттерден) құралған дәнекер ұлпасының бір түрі.
Жировик – май ұрасы.
Жиропот – шайыр, шуаш.
Жмых – күнжара.
З
Забеременеть – буаз болу.
Забинтовать – таңып тастау.
Заболеваемость – ауруға шалдыққыштық.
Забраковать – жарамсыздыққа шығару.
Заворот – түйілу, айналу.
Заворот кишок – ішек түйілуі.
Загноиться – іріңдеу.
Загрязнение микробное – микробтармен ластану.
Задержание последа – шудың түспеуі.
Заживить – тірілту, жазылту.
Закаливание — шынықтыру.
Закисать – аши бастау.
96
Заключение — қортынды.
Законодательство ветеринарное –
ветеринарлық заң
жинағы.
Закупорка – бітелу, тығындалу.
Закупорка вен – көктамырдың бітелуі.
Замша – күдері; бұғы терісінен дайындалады.
Заноза – шөгір, тікен.
Заповедник — қорық.
Запор – ішқату, қаталау, іштоқтау.
Запястье – тізе (жануарлардың алдыңғы аяғының дене
аумағы).
Заражение – жұғу, қағыну.
Зараза – жұқпалы аурудың қоздырғышы.
Заразные болезни – жұқпалы аурулар.
Зародыш (embryon; лат. embryo — ұрық) – ұрық;
аталық және аналық жыныс жасушаларының
қосылып ұрықтануы нәтижесінде
пайда болған жаңа
организм.
Зародышевые листки — ұрық жапырақшалары.
Зарождение – басталу, пайда болу.
Засечка – шалма, тұяқтың жарақаттануы.
Засечка венчика – тұяқ көбесінің жарақаттануы.
Застойная кровь — іркілген қан.
Застонать – ыңырсу.
Застраховать — қамсыздандыру.
Затемнение в легких — өкпенің қарауытуы.
Затхлый – иістенген.
Затылок – шүйде, қарақұс.
Захлебнуться – шашалу.
Зачесать – тарау, қасу.
Защита животных – жануарларды қорғау.
Заявка – мәлімдеу.
Заявление – арыз, өтініш.
Звездчатый узел (ganglіon stellatum; лат. Ganglіon —
түйін, stellatum — жұлдыз тәрізді) —
жұлдызша
түйін; симпатикалық жүйке жүйесінің бағаны
97
құрамындағы жүйкелік түйін. Ол соңғы мой-
ын жүйке түйіні мен алдыңғы үш көкірек жүйке
түйіндерінің бірігуі нәтижесінде пайда болған.
Звездчатый нейроцит (neurocytus stellatus; грек.
neuron – жүйке, kytos — жасуша, лат. stella —
жұлдыз) –
жұлдызша нейроцит; ми қыртысының
сұр затында, мишық қыртысының молекулалы
және дәнше қабаттарында орналасқан,
мөлшері
әр түрлі, пішіні жұлдыз тәрізді нейроцит.
Звено – звено, бөлік (дене бөліктері, морфологиялық
термин).
Зверинец – хайуанхана.
Зверобой – шайқурай.
Достарыңызбен бөлісу:


Агент (лат. agens — себепкер) – агент, себепкер.
11
Агония (грек. agonіa – күрес) – агония; тіршіліктің
соңғы жанталас кезеңі, жантәсілім кезеңі.
Агранулоцитоз – агранулоцитоз; қандағы аграну-
лалы (цитоплазмасында дәншелер болмайтын)
лейкоциттердің қалыптан тыс көбеюі.
Агранулоциты (грек. a – жоқ және лат. granulum –
дән, дәнше, түйіршік; kytos — қуыс ұяшық, жасу-
ша, жасуша) – агранулоциттер, қанның дәншесіз
лейкоциттері (лимфоциттер, моноциттер);
Агранулярная эндоплазматическая сеть (грек. a – жоқ
және лат. granulum – дән, дәнше, түйіршік) – агра-
нулалы (тегіс) эндоплазмалық тор; цитоплазма
ішіндегі биологиялық жарғақтардан құралған тор
қабырғаларында рибосома органелласы болмайтын
жасушаның жалпы органелласы.
Агрессин – агрессин; жануарлар организмінің қорғаныс
қабілетін төмендететін ауру тудырушы микроорга-
низмдер өнімі.
Агрегация (лат. aggregatіo — қосылу, байланысу) –
агрегация, байланысу.
Агрегация клеток – жасушалар агрегациясы; жасу-
шалардың плазмалық жарғақтары арқылы бір-
бірімен өзара жабыса байланысуы.
Агро (лат. agrarіus – ауыл шаруашылығы) — қоссөздік
терминдер құрамына кіріп, ауыл шаруашылығына
байланысты атауларды анықтайды.
Агробиология – агробиология; егіншілік шаруа-
шылығындағы биологиялық заңдылық
тармен
шұғылданатын ілім.
Адамантобласты (грек. adamas, adamantos – кіреуке,
эмаль; blastos — өскін), энамелобласты (enameloblastі;
лат. enamelum — эмаль, кіреуке; грек. blastos — өскін)
– адамантобласттар, энамелобласттар; эктодермадан
дамып, кіреуке (эмаль) мүшесі ішкі қабырғасының
кіреуке эпителиоциттерінен жетіліп, тістің кіреуке
қабатын түзетін пішіні призма тәрізді жасушалар.
|


title:
Агент (лат. agens — себепкер) – агент, себепкер.

11
Агония


title: Звероводство - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
98
Зигота (zygota; грек. zygotos — қосылған) – зигота,
біржасушалы ұрық; ұрықтанған аналық жыныс жа-
сушасы.
Зимоген (zymogenum; грек. zyme – ашытқы, genea —
пайда болу, туу) – безді жасушалардағы түзілген
энзимдердің (ферменттердің)
белсенді емес ізашар
түрі (проэнзим, профермент).
Зияние — үңірею.
Зловонный – сасық иісті.
Злокачественная опухоль —
қатерлі ісік, зілді ісік.
Злокачественный отек — қатерлі домбығу,
зілді
домбығу.
Знание – білім.
Знахарство – балгерлік.
Значение – маңыз, мән.
Значимый – маңызды.
Знобить – түршігу, қалтырау.
Зоб – жемсау (құста).
Зобная железа – айырша без, тимус.
Золотуха – бұлақ (құлақтың қабынуы).
Зона – зона, аймақ.
Зонд – зонд, түтік.
Зондировать – зондтау, түтік салу, түтік жіберу.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Зооантропонозы - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
99
Зоотехния – зоотехния,
мал өнімін арттырудағы
ғылыми және өндірістік тәжірибе жинағы.
Зооферма – зооферма, аң фермасы.
Зрачок (лат. pupіlla — қарашық) — қарашық, көздің
алдыңғы және артқы
камераларын жалғастыратын
нұрлы қабықтағы тесік.
Зрение – көру.
Зримый – көрінетін.
Зрительный анализатор (analіsatorіs vіsae, грек. analysіs
– талдау, лат. vіsa – көру) –
көру талдағышы; жарық
пен түсті ажыратуға бейімделген талдағыш.
Зрительный бугор, таламус (лат. thalamus — көру
төмпегі) – көру төмпегі, таламус;
аралық мидың
бүйір қабырғасын құрайтын ми бөлігі.
Зрительный нерв (nervus optіcus; лат. nervus – жүйке,
optіcum – көру) – көру жүйкесі; көру талдағышының
өткізгіш жолы, мидың ІІ жұбы, сезімтал жүйке.
Зуб (лат. dens, грек. odontos) – тіс;
азықты ұстауға,
тістеп үзуге, шайнап ұсақтауға арналған өте берік
азық қорыту мүшесі.
Зубной прикус – тістің беттесуі,
жоғарғы және төменгі
тіс қатарларының сәйкестілігі.
Зуд — қышу.
Зудень — қышыма кене.
Зычный – ащы.
Зябнуть – мұздау, қалтырау.
И
Игла – ине.
Игла иньекционная – енгізу инесі.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Игла хирургическая - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
100
Идентичность – тақылеттестік, пара-парлық.
Идиозсинкразия – идиозсинкразия;
антиген емес
заттарға сезімталдық.
Идиотип антител – антиденелердің бірегейлігі.
Избежать осложнения — асқындырмау.
Избирательное действие лекарства – дәрінің талғамалы
әсері.
Избыток – артық, шектен тыс:
избыточный вес — артық
салмақ.
Изведанный – тексерілген, байқалған.
Извергать – шығару:
извергать газы – газ шығару.
Известковая вода – ізбест суы, әк суы.
Извилина — қатпар:
извилины мозга – ми қатпарлары.
Извлечение – алу, шығару.
Извне – сырттан.
Извращение – бұзылғандық, бұрмалау:
извращение ап-
петита – тәбеттің бұзылуы.
Изгадить – былғау.
Изгиб – иіліс, бүгіліс.
Изгнать — қуып шығу:
изгнать плода – түсік түсіру, іш
тастау.
Издержки – шығын:
издержки производства — өндіріс
шығындары.
Издохший – арам өлген.
Изжалить – шағу, шағып алу.
Изжога — қыжыл, қыжылдау.
Излечение – сауығу, жазылу, емдеп жазу.
Излечимый – емдеуге болатын, жазылатын.
Излучатель — шығарғыш, таратқыш:
излучатель тепла
– жылу шығарғыш.
Измельчать — ұнтақтау.
Изменчивость — өзгергіштік:
изменчивость видов –
түрлердің өзгергіштігі.
Измерить — өлшеу.
Измождение – шаршап шалдығу, жүдеу.
Изморенный – титықтаған, зорыққан, қиналған.
101
Измученный — қалжыраған, қиналған.
Изнеженный – нәзіктенген, үлбіреген, үпілмәлік.
Изнемогать — әлсіреу,
әлі кету, әлі біту.
Изнурение — қажу, қалжырау, зорығу.
Изоантигены – изоантигендер; бір түрге жататын анти-
гендер, мыс. қан топтарының антигендері.
Изоантитела – изоантиденелер; изоантигендерге қарсы
антиденелер.
Изогнутый – иілген, имек.
Изолированный – оқшауланған, жекеленген, бөлек-
тенген:
изолированный больной – оқшауланған ауру.
Изолировать больного животного – ауру малды
оқшаулау.
Изолятор – изолятор, оқшаухана.
Изомеры – изомерлер, құрамы бірдей, қасиеті әркелкі
заттар.
Изотонический – изотониялық:
изотонический раствор
– изотониялық (физиологиялық) ертінді.
Изощренный – кәнігі болған, құйтұрқы, шегіне жеткен.
Изрыгать — құсу.
Изучать (
изучить) – зерттеу, тану, білу, байқау.
Икота – ықылық.
Икра – уылдырық.
Икраножная мышца – балтыр бұлшықеті.
Иллюзия – елес, сағым.
Иллюстрация – иллюстрация, сыйпаттама, бейнелеме.
Имаго – имаго; жәндіктер
дамуының соңғы жетілген
сатысы.
Иммиграция (лат. іmmіgrans – ішке көшу) –
эмбриондық даму кезеңі.
Гаструляцияның бір түрі.
Иммунизация (лат. іmmunus — бос) – иммундеу;
ауруларға төзімді ету.
Иммунизация пассивная — енжар иммундеу.
Иммунитет (лат. іmmunіtas – босану, босату) – имму-
нитет, әлует; организмнің бөгде заттарға қарсы тұру
қабілеті.
102
Иммунитет активный – белсенді иммунитет.
Иммунитет конституционный – конституциялық
(тұқым қуалайтын) иммунитет.
Иммунитет пассивный – енжар иммунитет.
Иммунитет перекрестный – айқас иммунитет.
Иммунная реакция – иммундық реакция.
Иммунная система – иммундық жүйе.
Иммунный ответ – иммундық жауап.
Иммунноадсорбция – иммунды адсорбция (сору).
Иммунобласт – иммунобласт; иммунды жасушалардың
ізашар бастама жасушасы, лимфоциттерді түзетін
жасушалар.
Иммуногематология – иммундыгематология; иммуни-
тетке негізделген гематология.
Иммуногенетика – иммундыгенетика, иммунитетке
негізделген генетика.
Иммуноглобулины – иммундыглобулиндер,
антидене-
лер.
Иммунодепрессанты
– иммундыдепрессанттар,
иммунитетті тежейтін заттар.
Иммунодиагностика – иммундыдиагностика; иммуни-
тетке негізделген ауруды анықтау.
Иммунологическая ареактивность – иммуно логия лық
енжарлық.
Иммунологическая недостаточность –
иммунологиялық
кемістік.
Иммунологическая реактивность – иммунологиялық
икемділік.
Иммунологическая реакция – иммунологиялық реакция.
Иммунологическая толерантность – иммунологиялық
төзімділік.
Иммунологический паралич — иммунологиялық салдану.
Иммунологический процесс – иммунологиялық про-
цесс, иммунологиялық құбылыс.
Иммунология – иммунология, әлуеттану;
иммунитет
туралы ғылым.
103
Иммунология инфекционная – инфекциялық иммуно-
логия.
Иммуноморфология – иммуноморфология; иммунитет-
ке қатысты морфология.
Иммунопатология – иммунопатология; иммунитетке
қатысты патология.
Иммунопрофилактика – иммунопрофилактика; имму-
нитетке негізделген аурудың алдын алу.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Иммунотерапия - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
104
қынап) – инвагинация, қынаптану; қосқабатты ұрық
— гаструланың пайда болу процесі (гаструляция не-
месе гаструлану процесінің бір түрі).
Инвагинация кишечника – ішектің қынаптануы;
ішектің бір бөлігінің екінші бөлігіне қынаптана май-
ыса енуі.
Инвазивность (лат. іnvasіo — шабуыл, кіру) –
инвазиялық.
Инвазивность микроба – микробтың инвазиялығы, де-
неге бойлау қасиеті.
Инвазионные болезни – инвазиялық аурулар (пара-
зиттік аурулар).
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Инвазия – инвазия; паразиттің (тоғышардың) орга-
низмге енуі.
Инвертаза

text:
105
Индекс заболеваемости – аурудың таралу көрсеткіші,
жыл бойындағы ауырған малдың жалпы мал басына
шаққандағы үлесі.
Индекс инцидиентности – шалдығу көрсеткіші, белгілі
мерзім аралығындағы ауруға шалдыққан малдың
сол мал тобына шаққандағы үлесі.
Индекс контагиозности – жұғымталдық көрсеткіші,
ауырған малдың ауру қоздырушысының бастау-
ымен жанасқан барлық мал санына шаққандағы
пайызы.
Индекс летальности (
смертельности) — өлім—жітім
көрсеткіші, ауырған малдың ішіндегі өлген мал
санының үлесі.
Индекс пораженности (
болезненности) – зардаптану
көрсеткіші, белгілі кезеңдегі 100 малдың ауруға
шалдыққандарының саны.
Индекс смертности – шығын көрсеткіші, бір жыл
ішіндегі өлген мал санының жалпы мал басына
шаққандағы үлесі.
Достарыңызбен бөлісу:


url: http://emirsaba.org/salalarini-biri-auil-sharuashilifi.html?page=84#Ингаляционный_–_ингаляциялық,_тыныс_жолы_арқылы._Ингаляционный_наркоз


title: Индекс эпизоотичности - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
106
Инкубатор – инкубатор, жетілдіргіш,
жұмыртқадан ба-
лапан шығаратын қондырғы.
Инкубационный
– инкубациялық, лат. инкубо-
тыныштық, жасырын
Инкубационный период –
инкубациялық кезең жа-
сырын, жетілу кезеңі, жұқпалы аурудың біліне
қоймаған кезеңі.
Инкубация — инкубация, лат.
инкубацио-жетілдіру,
жұмыртқадан балапанды шығару.
Иннервация – иннервация, нервтендіру, жүйкелендіру,
жүйкемен қамтылу.
Инокуляция – егу, жұқтыру.
Инородный – бөтен, жат, бөгде.
Иноход – жорға.
Инсектарий – инсектарий, жәндіктерді өсіретін орын.
Инсектициды – инсектицидтер,
зиянды жәндіктерге
қарсы қолданылатын химиялық заттар.
Инсоляция – инсоляция; күн сәулесімен сәулелендіру.
Инспектор – инспектор, тексеруші,
бақылаушы,
қадағалаушы.
Инспекция – инспекция, тексеру.
Инспекция ветеринарно-санитарной службы –
ветеринарлық-санитарлық қызмет инспекциясы.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Инспекция по качеству - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
107
безі аралшықтарының бета—жасушалары (В —
инсулоциттері) бөлетін гормон.
Инсульт – инсульт; ми қан айналымының бұзылуы.
Интенсивность — қарқындылық, жеделділік.
Интенсивный –
интенсивті, қарқынды, жедел.
Интенсификация – интенсификация,
интенсивтендіру,
қарқындату, жеделдету.
Интервал – интервал, аралық.
Интерглобулярное пространство (spatіum іnterg-
lobulare; лат. spatіum –
арасында, іnter — аралық,
globulus — кішкене шар) – интерглобулалы кеңістік;
тіс дентині мен кіреукесінің (эмалінің) аралығындағы
ізбестелмеген дентиннің бөлігі.
Интерорецептор (лат. іnterіor — ішкі) (іnteroreceptor;
лат. іnterіor – ішкі, receptor — қабылдағыш) –
интерорецептор,
ішкі рецептор; тітіркеністерді
организмнің ішкі ортасынан қабылдайтын сезімтал
жүйке ұшы.
Интерстициальный рост (лат. іnterstіtіum – аралық) –
интерстициальды өсу; организм мүшелерінің ішкі
жағынан сыртқа қарай түзуші
ішкі жасушалар
есебінен өсуі.
Интерстициоциты (іnterstіtіocytus; лат. іnterstіtіum –
аралық, грек. kytos — жасуша) – интерс тицио циттер;
жануарлар жыныс бездеріндегі (жұмырт
қалықта,
енде) мезенхимадан жетілген эпи
телиоциттер
тәрізді
жасушалар. Жұмыртқалық интер
стициоциттері –
эстрогендер мен прогестерон, ал ен интерстициоциттері
– тестостерон гормондарын бөледі.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Интерфаза (іnterphasіs; лат. іnter — аралық, грек. phasіs
– көріну, пайда болу) — митоздан

text:
108
Интерференция – интерференция;
бір вирустың орга-
низмге әсерін екінші вирустың тежеуі.
Интерферон – интерферон; жануарлар мен құстар
организмдері
жасушаларында вирусқа қарсы
түзілетін қорғаныс нәруыздық зат.
Интерьер (француз. Іnterіeur — ішкі) – интерьер, ішкі
көрініс.
Интерьер животных —
жануарлар интерьері; жа-
нуарлар организмі мүшелері мен ұлпаларының
ішкі құрылыс (анатомиялық, гистологиялық)
және олардың физиологиялық,
биохимиялық
ерекшеліктері.
Интима (лат. іntіmus – ішкі, терең) – интима; қан және
лимфа тамырлары қабырғасының ішкі қабығы.
Интоксикация – улану.
Интонация (лат. іntono — қатты дауыс шығару) – дауыс
ырғағы.
Интравагинальный — қынап ішіндегі.
Интравагинальная грыжа — қынап ішіндегі жарық.
Интраваскулярный
– интраваскулярлық,
тамыр
ішіндегі.
Интраваскулярная анестезия – интраваскулярлық ане-
стезия, ауырсыздандыратын
ертіндіні қан тамырына
жіберу.
Интрадермальная реакция – тері ішіндегі реакция.
Интрапальпевральная реакция – интрапальпевральды
реакция, көз қабағы ішіндегі реакция.
Интраутеринный (лат. uterus — жатыр) –
жатыр
ішіндегі.
Интраутериальная инфекция – жатыр ішіндегі инфекция.
Интубация – интубация; ауыз арқылы көмекейге түтік
салу.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Инфантилизм - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
109
миокард инфаркты;
инфаркт селезенки –
көкбауыр
инфаркты.
Инфекционная агалактия овец и коз — қой мен ешкінің
жұқпалы агалактиясы (жұқпалы сүтсіздігі).
Инфекционная анемия лошадей –
жылқының жұқпалы
анемиясы (жұқпалы қаназдығы).
Инфекционная болезнь – инфекциялық ауру, жұқпалы
ауру.
Инфекционная плевропневмония коз – кебе-
нек; ешкінің жұқпалы ауруы.
Инфекционная энтеротоксемия овец – жыбырлақ;
қойдың жұқпалы ауруы.
Инфекционный бронхит цыплят — балапанның
жұқпалы бронхиты.
Инфекционный гастроэнтерит свиней –
шошқаның
жұқпалы гастроэнтериті.
Инфекционный гепатит собак – иттің жұқпалы
гепатиті.
Инфекционный кератоконъюнктивит – жұқпалы кера-
токонъюнктивит.
Инфекционный ларинготрахеит птиц — құстың
жұқпалы ларинготрахеиті.
Инфекционный лимфангит – мандам (африкалық
маңқа).
Инфекционный мастит – жұқпалы мастит, жұқпалы
желінсау.
Инфекционный процесс – инфекциялық процесс.
Инфекционный ринотрахеит крупного рогатого скота –
сиырдың жұқпалы ринотрахеиті.
Инфекционный синусит утят — үйрек балапанының
жұқпалы синуситі.
Инфекционный энцефаломиелит лошадей – делбе;
жылқының жұқпалы энцефаломиелиті.
Инфекционный энцефаломиелит птиц — құстың
жұқпалы энцефаломиелиті.
Инфекционный эпидидимит баранов — қарақаптал;
қошқардың жұқпалы эпидидимиті.


title:
Инфекция – инфекция; организмге ауру қоздыратын
микробтардың енуі, организмнің ауру жұқтырған
қалпы.
Инфекция алиментарная

text:
Инфекция– инфекция; организмге ауру қоздыратын
микробтардың енуі, организмнің ауру жұқтырған
қалпы.
Инфекция алиментарная – алиментарлық инфекция;
жем—шөп арқылы тарайтын инфекция.
Инфекция анаэробная – анаэробты инфекция; оттегсіз
тіршілік ететін микробтар қоздыратын инфекция.
Инфекция аэрогенная – аэрогенді инфекция; ауа
арқылы тарайтын инфекция.
Инфекция бактериальная– бактериялық инфекция;
бактерия қоздыратын инфекция.
Инфекция бессимптомная – білінбейтін инфекция; жа-
сырын инфекция.
Инфекция вирусная– вирустық инфекция; вирус
қоздыратын инфекция.
Инфекция генитальная – генитальдық инфекция; жы-
ныс жүйесі мүшелерінің инфекциясы.
Инфекция генерализованная— өршіген инфекция
(септицемия).
Инфекция инаппаратная – білінбейтін инфекция (жа-
сырын инфекция).
Инфекция гнойная – іріңді инфекция; іріңдетуші ми-
кробтар қоздыратын инфекция.
Инфекция грибковая (грибная) – саңырауқұлақтық
инфекция; саңырауқұлақтар қоздыратын инфекция
(микоз).
Инфекция искусственная – жасанды инфекция; қолдан
әдейі жұқтырылған инфекция.
Инфекция латентная– латенттік инфекция; белгілері
білінбейтін инфекция (жасырын инфекция).
Инфекция почвенная – топырақтық инфекция;
қоздырғышы топырақта болатын инфекция.
Инфекция пылевая– шаң—тозаңдық инфекция;
қоздырушысы шаң—тозаң арқылы тарайтын инфек-
ция.
Инфекция секундарная (вторичная) — қосалқы инфек-
111
ция; басқа инфекциялармен қабаттасып өрбитін ин-
фекция.
Инфекция скрытная – жасырын инфекция; белгілері
білінбейтін инфекция.
Инфекция случная – жыныстық инфекция; шағылысу
кезінде жұғатын инфекция.


title: Адаптация (лат. adaptatіo — бейімделу) –

text:
13
“жауырынасты бұлшықеті”, жамбас-ортан жілік бу-
ынын қозғалтатын “сымбат бұлшықеті” және “санды
жақындатқыш бұлшықет” жатады.
Аддукция (лат. adductіo – жақындау) – аддукция,
жақындау; организмнің (оң, немесе сол) бүйір
аумағынан омыртқалы жануарлар денелері омыртқа
жотасының бойымен өтіп, оларды тепе—тең екі
жарты бөлікке бөлетін орталық сагиттальды (лат.
sagіtta — жебе) жазықтыққа, яғни, ішкі орталық
жазықтыққа қарай бағытталған қозғалыс. Аддукци-
яны іс жүзіне асыратын бұлшықеттерді “аддуктор-
лар” деп атайды.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Инфекция смешанная - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
112
Инцидентность – инциденттілік, індеттанулық ұғым.
Инцистирование
–
цистаға айналу, цисталану,
паразиттің цистаға айналуы.
Инъекция – инъекция, енгізу, жіберу.
Инъекция внутримышечная лекарства –
дәріні
бұлшықетке жіберу.
Ион – ион, зарядталған бөлшек.
Ионе болезнь – Ионе ауруы (паратуберкулез).
Ионизатор – ионизатор, иондағыш.
Ионотерапия – ионотерапия,
иондалған заттармен ем-
деу.
Ионизация – ионизация, иондау.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Ионофорез – ионофорез, ионмен емдеу.
Ипподром

text:
113
Искусственный отбор — қолдан сұрыптау.
Истинное ребро – нағыз қабырға; төссүйекпен тікелей
байланысатын қабырға.
История болезни – ауру тарихы, аурунама, сырқатнама.
Источник возбудителя инфекции – ауру
қоздырушысының басталуы.
Истощение – арықтау, жүдеу, көтерем болу, әлсіреу.
Истребление — құрту, жою.
Истребление вредителей – зиянкестерді жою.
Исход – нәтиже, ақыры, соңы.
Исход болези – аурудың ақыры.
Исхудание – жүдеу, арықтау.
Ихор – ихор; іріп—шіріген ұлпаның қалдығы.
Ихтиоз – ихтиоз;
тұқым қуалайтын тері ауруы, төл
терісінің балық қабыршақтарына ұқсас мүйізденуі,
“балықтерілі” деген мағынада пайдаланылатын атау.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Ихтиол – ихтиол (дәрі).
Ихтиология

text:
114
К
Каверна (лат. caverna — қуыс) – каверна, қуыс, кеуек;
дерттің әсерінен ұлпалардың
бұзылуы нәтижесінде
мүшелерде пайда болатын қуыс (мыс. туберкулезге
байланысты каверна өкпеде пайда болады).
Кавернозное тело (
пещеристое тело) –
кеуекті дене;
үңгірқуысты дене (жыныстық қатынас мүшесі – пе-
нисте болады).
Кадык — өндіршек, көмекей
қабырғасындағы қалқанша
шеміршектің шығыңқы бөлігі (шодыры).
Каемка – жиек (мыс.
каемчатый эпителий – жиекті
эпителий).
Казеин – казеин, сүт нәруызы.
Казеоз – казеоз, өліеттену.
Кайлык – кайлык, қодас пен сиырдың буданы.
Кайма – көбе, әдіп, жиек.
Кайма копытная –
тұяқ көбесі; терінің мүйіз тұяққа
ауысқан шекарасындағы тері туындысы.
Каймак — қаймақ, піскен сүттің
бетіне жиналатын
майлы қабаты.
Кал – нәжіс, қи.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Калий едкий - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
Калий едкий – күйдіргіш калий.
Калия бромид – бромды калий.
Калия перманганат – калий перманганаты,
антисептикалық зат.
Каломель – каломел, хлорлы сынап (дәрі).
Калорийность – калориялық, құнарлылық .
Калорийность кормов – азықтың құнарлылығы.
Калория – калория, жылу өлшемі.
Кальций хлористый – хлорлы кальций.
Кальцинированная сода – кальцийленген сода, натрий
карбонаты.
Кальцитонин
(лат. calcіtonіum) – кальцитонин;
құрамында йод болмайтын, қандағы кальцийдің
115
сүйекке өтуіне ықпал етіп, оның қандағы деңгейін
төмендететін, қалқанша бездің (К — жасушалары
бөледі) нәруыздық гормоны.
Каменистая кость (os petrosum; лат. os — сүйек,
petrosum — қатты, тастай) – тастай сүйек, қатты
сүйек; бассүйектің самай сүйегі тастық бөлігін
құрайтын сүйек (ішкі құлақ қаңқасы).
Камера – камера, бөлім.
Камера счетная Горяева – Горяевтің санау кемерасы
(қан жасушаларын санау үшін пайдаланады).
Кампилобактериоз – кампилобактериоз (вибриоз); қой
мен сырдың жұқпалы ауруы.
Камфора – камфора (дәрі).
Камфорное масло – камфора майы.
Камфорный спирт – камфора спирті.
Кандидамикоз
– кандидамикоз; құстың
саңырауқұлақтар қоздыратын жұқпалы ауруы.
Капилляры (vasa capіllarіa; лат. vas, vasіs — тамыр,
capіllus – қыл) – капиллярлар, қылтамырлар;
қабырғалары бірқабат жұқа эндотелиоциттерден
тұратын ең жіңішке қан және лимфа тамырлары.
Кардиальные железы (glandula cardіace, лат. glandula
– без; грек. cardіa – жүрек, жүрекке жақын) –
кардиальді бездер; қарынның өңеш тесігі тұсына
жақын жатқан безді аймағы кілегейлі қабығында
орналасқан, секрет бөлетін бөлімдері тарамдалған,
қысқа өзекті қарапайым түтікше бездер.
Кардиомиоциты (cardіamyocіtі; грек. mys – бұлшықет,
kytos – жасуша, kardіa – жүрек) – жүрекет жасу-
шалары; жүректің бұлшықет қабығын (миокардты)
құрайтын жасушалар.
Кариолемма (грек. karyon – ядро, lemma — қабықша) –
кариолемма, ядро қабықшасы; цитоплазмадан бөліп
тұратын жасуша ядросының сыртқы қабықшасы.
Кариология – кариология; жасуша ядросының құры-
лысы мен қызметін зерттейтін цитология бөлімі.
116
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кариоплазма - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
Кариоплазма– кариоплазма, ядро плазмасы; жасуша
ядросының біркелкі қоймалжың сұйық бөлігі.
Кармин – кармин, шымқай қызыл бояу.
Карнуа жидкость – Карнуа (Бельгия ғалымының аты-
мен) сұйығы, гистохимияда қолданылатын сұйық.
Каротидный синус — ұйқы артериясының қойнауы.
Каротин – каротин; А витаминінің алғы заты,
өсімдіктерден алынатын сарғыш түсті пигмент.
Карпальный сустав — тізе буыны.
Карпит – карпит; тізе буынының қабынуы.
Карункулы – карункулалар, сүйелшелер; күйіс
қайтаратын ұрғашы жануарлар жатыры кілегейлі
қабығындағы төрт қатар сүйелшелер.
Касторовый – майсана.
Касторовое масло (касторка) – майсана майы.
Кастрат – азбан, пішпе.
Кастрация – кастрация, пішу.
Катаболизм – катаболизм; организмдегі күрделі
органикалық заттардың қарапайым құрамына ыды-
рауы. Нәтижесінде энергия бөлінеді.
Катаген (katagen; грек. kata — жоғарыдан төмен,
genus — шығу тегі) – катаген; тері түк баданасы
жасушаларының бөліну арқылы көбею процесінің
әлсіреп барып, тоқтау кезеңі. Катаген — жануарлар
тері түктерінің түлеуі алдында жүреді.
Каталаза– каталаза; сутегі асқын тотығын ыдырата-
тын фермент.
Каталазная проба – каталаза сынамасы; желінсауға
сүтті тексеру әдісі.
Катализатор – катализатор; химиялық реакцияға
қатыспай—ақ, оның шапшаңдығын өзгертетін зат,
биологиялық катализатор қызметін ферменттер
атқарады.
Катар — қабыну; кілегейлі қабықтың қабынуы.
Катаракта (грек. katarrhaktes – сарқырама) – катарак-
та; көз бұршағының күңгірттенуі.


title: Катаральный гастроэнтерит

text:
118
Кетонемия – кетонемия; қанда кетонды (ацетонды)
денелердің молаюы.
Кетоновые тела – кетонды денелер (ацетонды денелер);
зат алмасуының толық тотықпаған қалдықтары
(ацетон, ацетон сірке қышқылы).
Кетонурия – кетонурия; несепте кетонды денелердің
молаюы.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Кетоны – кетондар; құрамында карбонильді (кето) тобы
бар органикалық заттар.
Кинины

text:
119
Кишечные инфекции – ішек инфекциялары;
ішектің
жұқпалы аурулары.
Кишечные камни — қата (құм қата, құмақ қата).
Кишечные швы – ішек тігісі (тілінген ішекті тігу әдісі).
Кишка двенадцатиперстная – он екі елі ішек, ұлтабар
ұшы (күйіс қайтаратын жануарларда).
Кишка ободочная – тоқ ішек, жиек ішек.
Кишка подвздошная – мықын ішек.
Кишка прямая – тік ішек.
Кишка слепая – бүйен.
Кишка толстая – жуан ішек.
Достарыңызбен бөлісу:


title: Кишка тонкая - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
120
алмасу процесіне (метаболизмге)
қатысатын жасу-
ша цитоплазмасындағы тұрақсыз гистологиялық
құрылымдар.
Клеточный цикл (cyclus cellularіns; грек. cyclus –
aйналым, лат. cellula – жасуша) –
жасуша айналы-
мы;
кезеңаралықтан (интерфазадан) және
митоздан
тұратын толық жетілген жасушалардың тіршілік
мерзімі. Грекше “цикл”— дөңгелек,
шеңбер деген
мағынаны білдіреді.
Клетчатка – клетчатка, жасұнық (целлюлоза).
Клещ – кене (жәндік).
Клещевина – майсана, үпілмәлік (кастор майы алына-
тын өсімдік).
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Клизма (грек. klysma — жуу) – клизма (тік ішекке
сұйық жіберу).
Климакс

text:
121
Клоакальная (фабрицийевая)
сумка (bursa cloacalіs; лат.
bursa — қапшық, cloaca – клоака, біртесік) — клоака
қапшығы,
біртесік қапшығы; құс ішбалапаны мен
балапаны клоакасының жоғарғы жағындағы эпите-
лий ұлпасы
мен лимфоидты ұлпадан жетілген, іші
қуыс, пішіні қалта тәрізді қапшық (В – лимфоциттер
түзілетін қан жасау мүшесі).
Клостридии – клостридиялар; спора түзетін анэробты
бактериялар.
Клостридиозы
– клостридиоздар; клостридиялар
қоздыратын аурулар (ботулизм, сіреспе, қарасан).
Клоп — қандала.
Клубочек – шумақ;
клубочки почечных телец – бүйрек
денешіктерінің шумақтары.
Достарыңызбен бөлісу:


title:
Клык – сойдақ тіс.
Книжка

text:
122
Коклюш – көкжөтел (ауру).
Кокцидиозы – кокцидиоздар;
кокцидиялар қоздыратын
аурулар.
Кокцидиостатики – кокцидиостатиктер, кокцидияларға
қарсы дәрілер.
Коленная чашка (лат. patella — тақылжар, тобық сүйек)
– тақылжар, тобық сүйек;
ортан жіліктің тобық
шығырымен байланысатын ірі тиек сүйек.
Коленный сустав – тобық буыны.
Коленчатое тело (corpus genіculatum; лат. corpus –
дене, genіculatum – тобықша, имек) – имек дене;
аралық мидағы көру төмпегі (таламустың)
артқы
ядроларының құрамындағы құрылым.
Колибактериоз – колибактериоз; жас төлдің жұқпалы
ауруы.
Коли—индекс, коли—титр – коли—индекс, коли—титр
(судың, сүттің
санитарлық көрсеткіші, нәжістен
түскен ішек таяқшаларының санына байланысты).
Достарыңызбен бөлісу:


title: Адекватный – - Салаларының бірі ауыл шаруашылығы

text:
14
Аденозин – аденозин;
аденин мен дезоксирибоза
көмірсуынан тұратын қосынды, суда еритін түссіз
кристалл, балқу температурасы 229
о
. Жануарлар
денесінде аденил қышқылы ыдыраған кезде түзіледі.
Аденозинфосфорные кислоты – аденозинфосфор
қышқылдары; организм ұлпалары (тканьдері)
жасушаларындағы энергияның (қуаттың) алмасу-
ына қатысатын қышқылдар (аденозиндифосфат –
АДФ, аденозинтрифосфат — АТФ).
Аденозинтрифосфатаза
– аденозинтрифосфатаза;
аденозин —
трифосфат гидролизін, яғни аденозин-
трифосфаттың аденозиндифосфат пен фосфор қыш-
қылы
қалдығына ыдырауын, соның нәтижесінде
химиялық энергияның бөлінуін қамтамасыз ететін
фермент.
Достарыңызбен бөлісу: