title:
Ортасы

Жаңа сабақты меңгеру - Сабақтың тақырыбы Минералды ресурстарды өндіру және өңдеу орталықтары

text:
Жаңа сабақты меңгеру.
Мұғалім оқушылардың назарын бейнематериалға аударады.
Миға шабуыл
Пайдалы қазбалар дегеніміз не?
Пайдалы қазбалардың қандай түрлері бар? Т.с.с.
Түсіндірме жұмыс. Мұғалім оқушыларға Қазақстанның пайдалы қазбалар картасы арқылы елімізде таралған минералды ресурстарға мысалдар келтіреді.
Пайдалы қазбалар таралу бойынша жіктеледі:
Жанатын ( мұнай, газ, көмір, тақтатас, шымтезек);
Кенді ( темір, мыс, мырыш, қорғасын, никель, кобальт, хром, алтын, күміс, боксит т.б);
Кенсіз ( фосфорит, асбест, тұз);
1-тапсырма. (Топтық жұмыс)
Мәтінмен жұмыс, “Джигсо әдісі” арқылы топта талдау.
І топ. Қара металдар
ІІтоп.Түсті металдар
ІІІ топ. Сирек кездесетін металдар
Оқушылар тақырып бойынша мәтінмен танысады. Кестені толтырады
Минералды ресурс салалары
|
Өнімі
|
Өндіру орталығы
|
Өңдеу орталығы
|
|
|
|
|
Бағалау критериі
|
Дескриптор
|
Минералды ресурс салаларының ерекшеліктерін біледі
|
Өнімін біледі
|
Өндіру орталығын біледі
|
Өңдеу орталығын біледі
|
2-тапсырма. Жұптық жұмыс. «Карталар сөйлейді». Пайдалы қазбалар картасын пайдалана отырып пайдалы қазбалар таралған аумақтарды кескін картаға түсіру
Бағалау критериі
|
Дескриптор
|
Пайдалы қазбалардың өндіру орталықтарын анықтайды
|
Қара металл кен орындарын анықтайды
|
Түсті металл кен орындарын көрсетеді
|
Сирек металл кен орындарын анықтайды
|
Көмірсутекті шикізат өндіру орындарын анықтайды
|
3-тапсырма.«Географиялық диктант» Сөйлемді оқушылар толықтыруы керек
1 Темір кені қоры жөнінен Азия елдерінің ішінде...,дүниежүзінде ... орын алады
2.Қазақстандағы хромның ірі кен орындары Ақтөбе облысындағы....,.....
3.Сирек кездесетін металдардың ішінде Қазақстан аумағында біршама көп таралғаны-...мен ...
4....-жеңіл,серпінді жіне иілгіш металл
5.Жер қойнауынан қазылып алынатын көмірдің үш түрі бар.Олар:технологиялық жағынан бір-бірінен ажыратылатын ...., ....,. ...
Бағалау критериі
|
Дескриптор
|
Көп нүктенің орынына қажетті сөздерді қойып,сөйлемді толықтырады.
|
Темір кенінің қоры бойынша Азияда және дүниежүзінде алатын орнын анықтайды
|
Ақтөбе облысындағы хромның үлкен кен орнын анықтайды
|
Қазақстанда сирек кездесетін металл түрлерін анықтайды
|
Жеңіл,иілгіш металл түрін анықтайды
|
Технологиялық жағынан көмірдің үш түрін ажыратады
|
|
Оқушылар бейнематериалмен танысып, сұрақтарға жауап береді
Джигсо әдісі”
Сыныптағы белсенді оқушы басқаларға бағыт беріп отырады. Топтық талқыға салады,ойланады.
Өзгелерді тыңдай отырып , өз білімін толықтырады. Ізденеді.
Тапсырмалар бойынша әр топқа тапсырмалар беру
Топтар тапсырманы орындап қорғайды
Оқушылар жұп бойынша кескін картаға пайдалы қазбалардың таралған аумақтарын кескін картаға түсіреді.
Оқушылар географиялық диктантты орындайды
|
Бағалау парағы
Бағалау парағы
Бағалау парағы
Өзара бағалау
Өзін-өзін бағалау
Бағалау парағы
|
https://www.youtube.com/watch?v=GIfAUe3W6nc
үлестірмелі материалдар, оқулық
Кескін карталар
Презентация
Үлестірмелі материалдар
|


Сабақты қорытындылау. Мұғалім сабақ барысы бойынша қорытынды шығарады. Кері байланыс: «Бес саусақ» әдісі арқылы мұғалім оқушылардың ойын тыңдап, қорытынды шығарды. Үйге тапсырма беру: Қандай себептер Жер табиғатыныың дамуы мен үздіксіз өзгерісіне алып келеді?
Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.


title: Сабақты қорытындылау. Мұғалім сабақ барысы бойынша қорытынды шығарады


title: Сабақтың тақырыбы Минералды ресурстарды өндіру және өңдеу орталықтары

text:
Басы
|
Ұйымдастыру кезеңі. Сыныппен сәлемдесу.
Мұғалім оқушыларды топқа бөлу мақсатында үлестірмелі қағаз қиындыларын ұсынады.
1-топ. Қара металдар
2-топ. Түсті металдар
3-топ. Сирек кездесестін металдар
Психологиялық ахуал орнату.
Оқушыларға берілген қағаз қиындыларында бүгінгі сабаққа деген жылы лебіз тілектері жазылған.
Оқушыларға топ басшысын сайлау тапсырылады. Мұғалім топ басшыларына бағалау парақтарын ұсынады.
Мұғалім интербелсенді тақтаға суреттер шығарып, сұрақтар қояды:
1)Тақтада не көріп тұрсыздар?
2)Бірінші суретте не бейнеленген?
3)Екінші суретте не бейнеленген? Т.с.с.
4)Осы минералдар еліміздің қай өңірлерінде кездеседі?
Картаға назар аударыңыздар. Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы?
Минералды ресурстарды өндіру және өңдеу орталықтары
Оқу мақсаты: 9.3.1.5 Қазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудіңбасты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды
|
Оқушылар қағаз қиындылары арқылы 3 топқа бөлінеді.
Оқушыларды тілектерді оқып, сабаққа сәттілік тілейді.
Оқушылар топ басшысын сайлайды. Топ басшылары оқушыларды бағалап отырады.
Оқушылар сұрақтарға жауап береді
Оқушылар тақырыпты анықтап, оқу мақсатымен танысады
|
Мұғалімнің мадақтауы
Бағалау парағы
|
Қағаз қиындылары
Бағалау парақтары
Презентация
|


title: Сабақ бойынша рефлексия - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
|
|
бет | 10/10 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 0,75 Mb. | | #12897 | түрі | Сабақ |
| Сабақ бойынша рефлексия
Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?
Жеткізбесе, неліктен?
Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?
Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
|
Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.
|
|
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-mineraldi-tiajtishtardafi-azot-kalij-fosfordi-o.html?page=10#Сабақ_барысында_сынып_туралы_немесе_жекелеген_оқушылардың_жетістік/қиындықтары_туралы_нені_білдім,_келесі_сабақтарда_неге_көңіл_бөлу_қажет


title: Диалогқа арналған сөздер - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
|
|
бет | 2/10 | Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 0,75 Mb. | | #12897 | түрі | Сабақ |
| Диалогқа арналған сөздер:
Топырақтық қоректену дегеніміз...........
Өсімдіктердің қорегіндегі ең басты элементтер ......., .......... және ............ болып табылады.
Тыңайтқыштар ............... және .............. болып екіге бөлінеді.
Құндылықтарға баулу
|
Салауатты өмір салтын ұстануға, денсаулық сақтауға, қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу.
Қоршаған ортаны қорғауға, экологиялық білім беруге, денсаулық сақтауға тәрбиелеу.
|
Пәнаралық байланыс
|
Ағылшын тілінде терминдерді кіргізу, химия, математика
|
Алдыңғы білім
|
7.4.1.3 – азық түліктерде көмірсулар, нәруыздар және майлардың бар екендігін дәлелдеу.
|
Сабақ барысы
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


title: Сабақтың жоспарланған кезеңдері - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
Сабақтың басы
1 минут
2 минут
|
Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық ахуал туғызу.
Топқа бөлу: 3 топқа топтастыру мақсатында 3 түрлі құттықтау қағаздарын (открытка) оқушы санына қарай қиып, үлестіру. Оқушылар қиықтардан бүтін құрастырып, сол бойынша топ құрайды.
Үй тапсырмасын пысықтау. Жекелей-іздену әдісі.
Балалар, өткен сабақтан алған білімімізді қайталау үшін біз
ТЭЙК ОФ-ТАЧ ДАУН тәсілі арқылы - тұрып – отыру ойыны (Органикалық заттар болса оқушылар отырады, ал бейорганикалық заттар болса оқушылар тұрады).
Дескриптор
Тірі ағзалардың құрамындағы органикалық және бейорганикалық заттарды біледі
органикалық және бейорганикалық заттардың айырмашылығын ажыратады
Кері байланыс:дұрыс жауап үшін жұлдызшалар беріледі
|
Әр оқушы өз бетімен орындайды.
Бірінші орындаған оқушыларға жұлдызша беріледі (ҚБ)*.
|


title: Сабақтың ортасы - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
Тапсырма 1.Зерттеу әдісі.
Stop-кадр арқылы оқушыларға «Минералды тыңайтқыштар» бейне фильмінен үзінді .
Кадрда не көрсетілген?
Көріністі сипаттап берсеңіздер? ...
Сонымен бүгін біздің сабағымыздың тақырыбы не туралы деп болжайсындар?
Жұмбақ
Өсімдікке нәр беріп, қуат болған
Өнімі артып, егістің қырман толған.
Бұл қандай зат: қанындай өсімдіктің,
Беретұғын химиктер жасап қолдан. (Тыңайтқыш)
Сабақта ол туралы қандай мәлімет білгілерің келеді?
Бағалау критерийі
Білім алушы • Сабақтың тақырыбын айкындайды
Сабақтың мақсатымен танысады.
Дескриптор
Тақырыпты айкындайды
Сабақтың мақсатымен танысады.
Кері байланыс:
Сабақтың тақырыбы, мақсаттары мен бағалау критерийлері таныстырылады
Жаңа тақырып туралы айтылып, оның мақсаты түсіндіріледі және сабақтың оқу мақсаты айтылады.
|


title: Тапсырма 2 - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
Тапсырма 2. Мәтінмен жұмыс. «Джигсо» әдісі. Репродуктивті әдіс.
Үлестірме қағаздағы және кітаптағы мәтінмен жұмыс жасату.
Топпен жұмыс.
Міне, балалар! Мына суреттердегі өсімдіктер элементтердің жетіспеуінен қурап қалған.
Демек жапырақтардың қай элементтердің жетіспеуінен осы күйге ұшырауын білу үшін оқушыларға, қосымша деректер ретінде арнайы мәтіндер беремін. Әр топ осы мәтінмен жұмыс жасайды. Алдымен, топ ішінде жұптық жұмыс (бір-біріне түсіндіреді), топта талқылайды. Әр топтан 1 оқушы ДЖИГСО әдісі арқылы өз мәтіндерін басқа топта түсіндіреді, оларға тыңдаушы топ мүшелері смайлик береді.
І топ. Өсімдіктерде элементтердің жетіспеуі
ІІ топ. Бейорганикалық тыңайтқыштар
ІІІ топ. Тыңайтқыштарды себу ережелері
Бағалау критерийі Білім алушы • Бейорганикалық (минералды) тыңайтқыштың құрамындағы элементтердің жетіспеушілігін түсінеді
Өсімдіктің мүшелеріне қарап қандай қандай тыңайтқыш себу ережелерін ажырата алады
Дескриптор:
Бейорганикалық (минералды) тыңайтқыштың құрамындағы элементтердің жетіспеушілігін түсінеді
Өсімдіктің мүшелеріне қарап қандай қандай тыңайтқыш себу ережелерін ажырата алады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кері байланыс - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
Кері байланыс
1.Кереметсіңдер!!!
2. Жақсы жұмыс жасадыңдар!!
3. Әлі жұмыс жасау керек!
Тапсырма 3 . әдіс тәсілін табу
Код арқылы сәйкестендіру жұмысы.
Мына сипаттамаларға тән тыңайтқыш түрлерін тұсына рет санын қою арқылы анықтаңыздар.
Жемістің пісу мерзімін қысқартады. (Р)
Суыққа төзімділігін арттырады. (К)
Қант мөлшерін арттырады. (Р, К)
Сабақ пен жапырақтың өсуін күшейтеді (N)
Тамыр мен түйнектің өсуіне әсер етеді (К)
6. Жетіспеуінен жапырақ бозғылт түске айналады (N)
7. Жетіспеуінен жапырақ астында көк-жасы, көгілдір түс пайда болады (Р)
8. Жетіспеуінен қою жасыл түс, кеін шеті сарғайып, күреңденеді (К)
9. Фотосинтез қарқындылығы төмендейді (N)
І.
|
Азот тыңайтқышы
|
|
ІІ.
|
Фосфор тыңайтқышы
|
|
ІІІ.
|
Калий тыңайтқышы
|
|
Бағалау критерийі
• Бейорганикалық (минералды) тыңайтқыштың түрлерін ажыратады. Өсімдіктерге қандай элементтердің жетіспейтінін нақты айтады.
Өсімдіктің мүшелеріне қарап қандай минералды тыңайтқыштың (азот, калий және фосфордың) өсімдіктер үшін маңызы неде екенін ажырата алады
Дескрипторлар:
Минералды тыңайтқыштарды біледі, түрлерін ажыратады.
Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий және фосфордың өсімдіктер үшін маңызы неде екенін біледі.
Өсімдіктерге қандай элементтердің жетіспейтінін нақты айтады.
Мұғалім сабақты қорытуда дебрифинг жүргізеді, топ мүшелерін бағалайды. Әр топқа кері байланыс береді.
|
Бейнефильм
Кестемен жұмыс
|


title: Сабақтың соңы - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
Біліміңді тексер!
Мына суреттерден не көріп тұрсындар. Ойларыңды қорытып, дәлелдеңдер:
Кестемен жұмыс
І топ. Тізімдегі органикалық тыңайтқыштарды бөліп жазыңыздар: азот селитрасы, күл, құс саңғырығы, торф, қарашірік, суперфосфат, қи, көмір, шымтезек, нитраген, сүйек ұны.
ІІ топ. Тізімдегі бейорганикалық (минералды) тыңайтқыштарды бөліп жазыңыздар: азот селитрасы, күл, құс саңғырығы, торф, қарашірік, суперфосфат, қи, көмір, шымтезек, нитраген, сүйек ұны.
ІІІ топ. Тыңайтқыштардың өсімдік үшін рөлі неде? (оқулықпен жұмыс)
Тыңайтқыш
|
органикалық
|
Бейорганикалық
|
|
|
|
|
Кері байланыста рефлексия парағын толтырады
|


title: « +, -, қызықты;» - Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
« +, -, қызықты;»
+ - «маған бәрі түсінікті!»
Қызықты - «бұл тақырып маған өте қызық болды...»
Үйге тапсырма: оқу, соңында берілген тест жұмысын орындау;
; өз стикерлерін жабыстырған оқушыларға зерттеу жұмысы: «Бөлме өсімдіктерімен жұмыс жүргізу»
|
Бағалауы жүреді.
Кері байланыс арқылы өздерінің бүгінгі сабақ бойынша түйгендерін және тапсырмаларды орындау кезіндегі қиындықтар мен оны қандай жолдармен еңсергендігімен бөліседі.
Оқушылар жаңа сабақ бойынша өз пікірлерін стикерге жазып, жабыстырады.
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-mineraldi-tiajtishtardafi-azot-kalij-fosfordi-o.html?page=8#Саралау_–_оқушыларға_қалай_көбірек_қолдау_көрсетуді_жоспарлайсыз_Қабілеті_жоғары_оқушыларға_қандай_міндет_қоюды_жоспарлап_отырсыз


title: Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

text:
Сабақ мақсатын оқушылардың қажеттіліктеріне байланысты сараланып алынды. Барлық тапсырмалар оқушылардың білім деңгейіне жас ерекшеліктеріне байланысты дайындалды. Білім деңгейі жоғары оқушыларға дерек көздерімен жұмыс істеу ұсынылады. Көмек қажет ететін оқушыларға білім деңгейі жоғары оқушылар және мұғалім көмектеседі және бағыт береді.
|
Сабақ барысында оқушылардың материалды игеру деңгейін бағалау үшін келесі кері байланыстарды жоспарладым: «Бас бармақ » әдісі, « Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі, ауызша мадақтау, «+,-, қызықты» әдісі.
|
«Көңілді күн» сергіту сәті. Бөлмені желдету, сыныптың тазалығы, қауіпсіздік ережесі.
|


title: Сабақтың тақырыбы Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызы

text:
2. Осы минералды тыңайтқыштардың түрлерінің жетіспеушілігінен, өсімдіктерде қандай өзгеріс болатынына болжам жасай алса. Тыңайтқыштардың түрлерін,қасиеттерін және өсімдіктер үшін маңызын анықтай алса.
3. Адам өміріндегі, табиғаттағы маңызының ерекшеліктерін ажырата алса.
Бейорганикалық (минералды) және органикалық тыңайтқыштар;
Оқытудың тілдік мақсаты: Минералды тыңайтқыштардағы азот, калий, фосфордың өсімдіктер үшін маңызын танып білу үшін топта жұмыс істей (айтылым, тыңдалым және жазылым, оқылым дағдылары) алады.


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-mineraldi-tiajtishtardafi-azot-kalij-fosfordi-o.html#Сабақтың_тақырыбы___Минералды_тыңайтқыштардағы_азот,_калий,_фосфордың_өсімдіктер_үшін_маңызы


title: Сабақтың тақырыбы: Мінез-ақылдың сауыты Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

text:
Ортасы
7-мин
4-Мин
8-мин
5-Мин
Мин
2-мин
|
тапсырма 141-бет
Мәтінді оқы. Мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды анықта. Мәтінге ат қой.
тапсырма 142-бет
Мәтін мазмұнын қамтитындай 5 сұрақ жаз. Сұрақтардың ішінде антоним сөздер болсын.
тапсырма 142-бет
Жұптық жұмыс. Кластер жасап, сол бойынша түсініктеріңді айтыңдар. Кластерде дерексіз зат есім сөздерді қолданыңдар.
11-тапсырма 142-бет
Мәтіндегі күрделі сөздерді теріп жаз.
Тапсырма 142-бет
Төменде берілген ережелерді оқы. Әр ережеден түсінгендеріңді ,мысалмен жаз .
Сыпайылық пен сөйлеу мәдениетінің ережелері:
1. Сыпайылық басқа адамдарға деген қатынастың көрінісі. Сыпайы адам басқаларды ынғайсыз жағдайда қалдырмайды.
2. Сыпайы адам ылғи да сәлемдесіп, қоштасып жүреді. Сәлемге жауап бермеу әдепсіздік.
3. Бөлмеге, сыныпқа үлкен кісі кірсе, оған сәлем беру үшін орнынан тұру керек.
4. Сәлем бергенде амандасқан адамның бетіне тура қарау керек.
5. Үлкен кісі саған қарап сөйлесе, отырған орныңнан тұрып сөйлесуің керек.
6. Өз жолдастарыңмен сыпайы бол. Оларіа ат қойып, айдар тақпа, әрдайым сыпайы сөйлес. Алғыс сөздерді айтуды ұмытпа.
7. Өсек, өтірік айтпа. Досың қателік жасаса, өзіңе сыпайы түрде айт. Сыпайы адам дөрекі түрде жауап бермейді.
|
Ықтимал жауап
Негізгі ақпарат- осының бәрі тәртіпсіздіктің мінез құлқымның нашарлығының кесапаты.
Қосымша ақпарат- ақымақтықты енді доғаруым керек.
Мәтіннің аты - “Қожаның ойы”
Сұрақтар құрастырады.
Ықтимал жауап
Отбасылық тәрбие ,өмір сүру ортасы, ұлттық салт-дәстүр, жақсы әдеттер.
Ықтимал жауап
Бара жатыр, қолқа-жүрегімді,ап-айқын, мінез- құлқымның өзімді-өзім, қас -дұшпаным
Ықтимал жауап
1. Кез-келген жерде сыпайы бола білу керек. Сонда ғана өзінде сыйлы бола аласың.
2. Сәлемдесу - бұның өзі сыпайылықтың белгісі. Сәлемге жауап беру әдептіліктің белгісі.
3. Үлкен кісіге, сен бірінші болып сәлемдесуің керек, бірак бірінші болып қол ұсыну дұрыс емес. Егерде үлкен кісі қол ұсынса, сенде қолынды бер.
4. Сәлемдескенде алдындағы адамға тіке бетіне қарау кажет. Қол беріп амандасқанда бетті бөтен жаққа бұрып немесе теріс қарап тұрып амандасуга болмайды. Амандасушылар бір-бірінің көзіне тура қарап шын пейілмен, жылы жузде амандасқандары жен.
5. Үлкен кісі саған қарап сейлесе, міндетті түрде сен орныңнан тұрып сөйлесуін кepek.
6. Алғыс айту көрегендіктің белгісі. Өз жолдастарыңмен сыпайы бол оларга ат койып, айдар тақпа, айқаламай сөйлес, жылы сөздерді айтуды ұмытпа. Дөрекі болма, айқалама. Жолдастарыңмен ұсақ-түйекке дауласпа, ұрысып-керіспе, ойын үстінде тату болуға тырыс.
7. Өсек өтірікке жақын болмау қажет. Дөрекі болма, айқайлама. Досың қателік жасаса, бірден өзіне айт.
|
Дескриптор: - мәтінді оқиды;
-негізгі және қосымша ақпараттарды анықтайды;
-мәтінге ат қояды.
Дескриптор:
- 5 сұрақ құрастырады.
Дескриптор:
-кластер жасайды;
-дерексіз зат есімдерді қолданады.
Дескриптор:
-күрделі сөздерді теріп жазады.
Дескриптор:
-ережелерді оқиды;
-түсінгендерін мысалмен жазады.
|
Тақта, дәптер
Дәптер, қалам
Дәптер, қалам
Дәптер, қалам
|


title: Сабақтың тақырыбы: Мінез- құлықтың рефлекстік сипаты Ішкі мүшелер жұмысының жүйелік реттелуі

text:
Сабақтың мақсаты:
|
• Шартсыз рефлекстердің қалыптасуын түсіндіру.
• Шартты рефлекстердің тежелуін сипаттау.
• Вегетативті (автономды) жүйке жүйесінің құрылысымен таныстыру
• Рефлекстік доға: рецептор, сезгіш, аралық, қозғалыс нейрондары, жұмыс мүшесі.
|
Ұжымдық жұмыс
Жаңа тақырыптың түсіндірілуі
|
Бірлескен жұмыс (1,2 тапсырма)
Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету
|
Жеке жұмыс
Тапсырманы ұсыну, оқушылар өз бетімен орындауы
|
1 минут
|
Ұйымдастыру
|
Сәлеметсіздер ме, оқушылар.
Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Мінез- құлықтың рефлекстік сипаты. Ішкі мүшелер жұмысының жүйкелік реттелуі.
Оқушылармен амандасып, көңіл – күйлерін қалыптастыру.
|
Назарын сабаққа аудару
|
Оқушының қызығушылығын тарту
|
Қалыптастырушы бағалау
|
Слайд 1-4
|
5 мин
10 мин
9 мин
5мин
|
Жаңа сабақ
Мағынаны ашу.
Сабақты
қортындылау
|
I.«Ой қозғау» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау.
Әр оқушы өз оймен бөліседі.
Рефлекс доғасы рецептордан - бұл жүйке импульстері өтетін жол.
Ең қарапайым рефлекс -тізе рефлексі.
Рефлекс доғасының бір бөлігі орталық жүйке жүйесінің белгілі бір бөлігінде орналасқан.
Жұлын омыртқа жотасының өзегінде орналасқан.
Жұлынның атқаратын негізгі екі қызметі - рефлекстік және өткізгіштік.
ІI. Мұғалімнің сабақты түсіндіруі.
Жүйке жүйесі адам мен жануарлар организмдерінің қоршаған ортаға бейімделуін реттейтін жүйе
Жүйке жүйесін зерттейтін морфологияның бөлімін гр. neurologia (грек, neuron — жүйке, жүйке жасушасы; logos — ілім) деп атайды.
Рефлекс – бұл ағзаның рецепторлардың тітіркенуіне ессіз жауап реакциясы.
Кез-келген тітіркендіргіш ағзаның кері жауап қайтаруын тудырады.
Мысалы: ыстық заттан қолымызды бірден тартып аламыз. Бұл реакция «рефлекс» деп аталады. Рефлекс болу үшін жүйке импульсі тітіркендіргішті сезу мүшесінен эффектор мүшеге өтуі тиіс. Жүйке импульсінің рецептордан эффекторға өтетін ара қашықтығын «рефлекторлық доға» деп атайды.
Рефлекс туралы түсінікті алғаш рет ұсынған француз философы Р.Декарт (1596— 1650).
Бұл ілімді орыс ғалымдары
И.М. Сеченов пен И.П. Павлов одан әрі дамытты.
Шартты рефлекс
1 тапсырма: Суретте шартсыз және шартты рефлекс көрсетілген.
Шартсыз және шартты рефлексті сипаттаңыз.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды
|
Жаңа тақырыпты меңгеру
Жаңа тақырыпты толық түсінуге арналған тапсырма
Сабақты қалай, қаншалықты меңгергеніне қортынды жасау
|
Жаңа тақырыпты түсінгенін бақылау.
Тақырыпты қаншалықты түсінгенін білу
Сабақ қаншалықты мақсатына жеткеніне көз жеткізу
|
Қалыптастырушы бағалау
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
https://youtu.be/ws7RkrNUjkg
https://youtu.be/GV-HE8YtErg
Қалыптастырушы бағалау.
Кері байланыс беру
Мұғалім оқушыларды «Мен бүгінгі сабақта ....» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!
Жақсы!
Талпын!
|
Презентация
Слайд 3
Слайд 4
Слайд 5-6
Слайд 7-8
Слайд 9-10
Слайд 11-12
Слайд 13
Слайд 14
Слайд 15
Слайд 16
Слайд 17
Слайд 18
|


title: Сабақтың басы - Сабақтың тақырыбы Митоз бен мейоздың биологиялық маңызы. Жануарлардың көбею түрлері.

text:
4-17 мин
|
Оқушыларға митоз бен мейоздың маңызы туралы ақпарат ұсынылады.
Оқушылар ақпаратты пайдалана отырып, митоз бен мейоздың маңызын ауызша сипаттайды.
Оқушылар митоз және мейоздың маңызы туралы қысқаша сипаттамалар жазу тапсырмасы беріледі.
Оқушылардан митоз бен мейоздың маңызы туралы жазған сипаттамаларды оқу сұралады.
Критерийлер:
митоз бен мейоз үдерістеріне анықтама беру;
митоз бен мейоздың маңызын түсіндіру;
Оқушыларға тізімдегі жануарлардың бөлінуін жыныссыз және жынысты көбею деп екі топқа бөлу тапсырмасы ұсынылады. Жануар түрлері: гидра, кірпікшелі кебісше, теңіз жұлдызы, жасыл эвглена, актиния, балық, кесіртке, тасбақа, бүркіт, қой.
Оқушылар өз таңдауларын түсіндіреді.
Оқушылардан көбеюдің жынысты және жыныссыз түрлерінің айырмашылықтарын атау сұралады.
Мұғалім таныстырылымда жануарлардың көбеюінің әр түрлі тәсілдерін көрсетіп, оқушылардан әрбір тәсілді сипаттауды сұрайды.
Оқушылар жануарлардың көбею жолдары туралы ақпараттар қойылған станцияларды аралай жүріп жануарлардың көбею тәсілдерімен танысады.
Критерий:
жануарлардың жыныссыз көбею жолдарын сипаттау;
жануарлардың жынысты көбею жолдарын сипаттау.
Дескрипторлар:
|
1-3 қосымша
4- слайд
|


Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?
|
Оқушыларға ресурстың барлық мүмкін түрлері ұсынылғанда олардың өз қабілеттеріне қарай ресурс түрін таңдап алып қолдануы кезінде ресурс түрлері сараланады
Оқушылардың сызба, кластер, модель сияқты әртүрлі жолмен өздерінің түсінгенін көрсетуі арқылы тапсырма түрлері сараланады.
Сұрақтарға жауап беру кезінде оқушылардың өз деңгейлерінде жауап беру арқылы іс-әрекет сараланады.
Кейбір жылдам жұмыс жасайтын оқушыларға қосымша тапсырма орындауды ұсыну саралауды қолдайды.
Кейбір оқушыларға ағылшын тіліндегі терминологиямен жұмыс ұсынуға болады
|
Бағалау – оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?
|
Оқушылардың түрткі және жағдаяттық сұрақтарға жауап берулері кезіндегі өмірмен, өз тәжірибесімен байланысты көрсете алу деңгейлері арқылы
Сабақ барысында бағалау критерийлеріне сай тапсырмалардың орындалуы, талқылаулар кезіндегі жауаптары арқылы
Топта, жұпта жұмыс жасай білу дағдылары арқылы
Дескрипторлар арқылы
|
Денсаулықты сақтау және қауіпсіздік ережелері
|
Сабақ барысында биология кабинетіндегі қауіпсіздік ережелерін сақтау.
Партада дұрыс отыруына назар аудару.
Ақпаратпен танысу үшін «галереяға саяхат» жасау кезінде абай болу.
|


title: Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?


title: Сабақтың тақырыбы Митоз бен мейоздың биологиялық маңызы. Жануарлардың көбею түрлері.

text:
жасушаның митоз және мейоз арқылы бөліну жолдарының маңызын;
жануарлардың жыныссыз және жынысты көбею жолдарын тиісті терминологияны пайдалана отырып, ауызша жазбаша түрде сипаттай алады.
споралы өсімдіктердің ұрпақтарын сызбада атап көрсетіп жаза алады.
Пәнге қатысты лексика мен терминология: Митоз, мейоз, еншілес хроматидтер, жасушаның тіршілік циклі, гаметалар, диплоидты, гаплоидты хромосома жиынтығы, бөлшектену, вегетативті көбею, партеногенез.
Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы: Митоз (мейоз) –бұл ...жасушаның бөлінуі, осы кезде ...
Митоздың нәтижесінде...жасуша пайда болады.
Митоздың (мейоз) нәтижесінде ...
Митоздың (мейоз) биологиялық маңызы ...
Жыныссыз көбею жынысты көбеюден ерекшеленеді ...
Бөлшектену ...жануарларда жүреді.
Партеногенез ...көбею тәсіліне жатады.
Жынысты көбею тәсіліне ... жатады.
Құндылықтарды дарыту
Оқу тапсырмасын орындау кезде қоғамдық өмірге дайын болу, өзін бақылауда ұстай білу, бәсекеге қабілетті бола білу құндылықтары дамытылады.
Жазбаша жұмыстар арқылы академиялық шыншылдық, нақтылық, өзін өзі реттей білу құндылықтары дамытылады.
Ауызша жұмыстар арқылы ойды реттей білу, сенімділік, дәлелдерді қолдана білу құндылықтары дамытылады.
Таныстырылым кезінде өзіне деген сенімділіқ, талдау жасау, ойды жинақтау, идеяларды үйлестіру тыңдаушылармен байланыс орнату құндылықтары дамытылады.
Жеке жұмыс кезінде өзіне деген сенімділік, өзін-өзі көрсету құндылықтары дамытылады.
Пәнаралық байланыс
Жануарлардың таралуы туралы түсініктер арқылы география пәнімен, көбеюдің популяция санының өзгеруіне әкелуі туралы қарастыру арқылы математика пәнімен байланыс орнатылады.
Алдыңғы білім
Оқушылар 6 сыныптан жаратылыстану курсынан өсу мен даму арасындағы айырмашылықты, жыныссыз және жынысты көбеюді, 7-сыныптағы «Көбею» тарауынан өсімдіктің жыныссыз және жынысты көбеюін, өсімдіктегі вегетативті көбею тәсілдерін, хромосомадағы ДНҚ –ң генетикалық материалының рөлін, жыныстық және сомалық жасушалардағы хромосома санын, ағзалардың өсу және даму үдерістерін біледі.


Дәйексөз: «Табиғатты сүйем, сұлулыққа бас ием» (Джордж Гордон Байрон)
(Оқушылар хормен оқиды, әрі мағынасы талданады)
Осы дәйексөздің мағынасын кім қалай түсінді?
Осыдан қандай ой түюге болады? (Оқушылар өз пікірін айтады).
Мұғалім: Балалар, адам – табиғат перзенті. Дүниеде екі ана бар: бірі – тіршіліктің анасы табиғат ана, екіншісі адам баласының анасы, біздің аналарымыз. Екеуі де мейірімді. Осы екі анаға да қаталдық көрсетуге, қиянат жасауға, жанын жаралауға болмайды. Оларға үнемі мейірімділік танытып, қиянат жасамауды үйренейік.


title: Бекіту: Ақынның тіл шеберлігі

text:
Бекіту: Ақынның тіл шеберлігі. Әдеби – теориялық ұғымдарға талдау, тілдік теңеулерді табу.
№
Поэмадан үзінді
Эпитет
Кейіптеу
Теңеу
Дәйектеме
1.
Тәтті үн, аппақ нұр...
+
+
2.
Маужыраған түн, салбыраған шымылдық...
+
Сабақты қорыту:
Поэма неліктен «Аққулар ұйықтағанда» деп аталған?
Себебі Жетімкөлдегі оқиға қараңғылық басып, айнала маужырап ұйқыға кеткен кезде болған.
Сонымен шығарманың басты идеясы не?
Адамзатты сұлулықтың символы болған аққу құстты атпауға, табиғаттағы үйлесімділікті сақтауға шақырады.
Мұғалім:Поэмада екі бірдей сабақтастық идея бар. Оның бірі қасиетке оқ атпау, тәтті тыныштықтың шырқын бұзбау, адамгершілік пен ізгілікті дәріптеп уағыздау болса, екіншісі қоршаған ортаны қорғау, табиғатты қамқорлықпен аялап, сүю. Қорыта айтар болсақ ақын Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы қазақ әдебиетіндегі орнаған сұлу да, биік мұнара іспеттес.


title:
Рефлексия:

Осы сабақтан не алдым?  Тест интервью

text:
Ертегі әлем шертеді әуен,
Қиялым көкте салады асыр.
Аққудай арман күйге ертіп алуан,
Ақтарар үнсіз жағаға сыр.
Қайырмасы:
Ақ қанат арман белден асып,
Қалықтап бара жатыр. 2 рет
Адамдар күтіңдер аңсағаның,
Оралар қара да тұр.
|
Арманын іздей үмітін үзбей,
Тағдырлар талмай жағада тұр.
Өмірден озбай жүректі қозғай,
Толқынмен ойнап шағала тұр.
Ақ дидар арман ақ таңдай алдан,
Күледі көктен төгіліп нұр.
Қарашы қырға малынып нұрға,
Арманым сол бір көрініп тұр.
|


title:
Білемін

Үйрендім - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
Білемін
|
Үйрендім
|
Білгім келеді
|
|
|
|
Семантикалық карта
Кейіпкерлер сөзі
|
Ана
|
Әке
|
Жылқышы
|
Тәуіп шал
|
-Мана, күндіз тәуіп шал не деп кетті?
|
|
|
|
|
-Атармын аққу құсты қалай ғана?!
|
|
|
|
|
-Аққумен баланы аластаңдар.
|
|
|
|
|
«Берекесін бұл жердің кім қашырған?...»
|
|
|
|
|
-Тұрсаңшы, таяу қалды таң атуға
|
|
|
|
|
-Аққуды атарда ырымдап саусағыңды қанаттың ба?
|
|
|
|
|
Аққулар (лат.Cygnus) — қаз тәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген.
Денесі созылыңқы, басы онша үлкен емес, тұмсығы тік әрі жалпақтау келеді. Қысқа сирағы денесінің арт жағында орналасқан. Қауырсыны тығыз әрі үлпілдек мамықты шымқай ақ түсті (тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана шымқай қара). Салмағы 5 – 10 кг, ең ірісі 13 кг-ға жетеді. Қанатының ұзындығы 150 – 180 см.
Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Олардың мойындары 20—25 омыртқадан тұрады. Аққулар адамдар бара алмайтын, су жағалауларының түк-пірін көбірек мекендейді. Олар қосарланып жүреді. Әрбір ұрғашысы жылына 3—5 жұмыртқа салады. Жұмыртқаларын 30—40 күн басады, оларға жұптасып қамқорлық жасайды. Жылына бір рет түлейді. Ересектері су өсімдіктерімен, кейде судағы омыртқасыз жәндіктермен, ал балапандары су жәндіктерімен қоректенеді. Аққулар судың тайыз жерлершен қоректерін аулайды. Олар су өсімдіктерінің тамырын және жұмсақ түйіндерімен қоректенеді. Түлеу кезінде бірнешеуі бір жерге жиналады. Ол кезде олар ұша алмайды.
Аққу үш-төрт жасқа дейін аққа емес, сұр қу (егер осылай айту мүмкін болса) боп өседі. Түсі көктен, көгілдірден гөрі күлге не шаңға аунатып алғандай сұрғылттанып тұрады. “Бесік баласы бес түлейді” деген мақалға сай ол да үш-төрт түлеп барып, шын аққуға айналады.
Аққулар (лат. Cygnus) — қаз тәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Денесі созылыңқы, басы онша үлкен емес, тұмсығы тік әрі жалпақтау келеді. Қысқа сирағы денесінің арт жағында орналасқан. Қауырсыны тығыз әрі үлпілдек мамықты шымқай ақ түсті (тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана шымқай қара). Салмағы 5 . 10 кг, ең ірісі 13 кг.ға жетеді. Қанатының ұзындығы 150 . 180 см. Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Ұясына (су жағалауындағы өсімдіктердің арасындағы) 3 – 7-ге дейін жұмыртқа салады, оны көбіне аналығы басады. 29 – 40 күнде ширақ балапандар шығады, оларға жұптасып қамқорлық жасайды. Жылына бір рет түлейді. Ересектері су өсімдіктерімен, кейде судағы омыртқасыз жәндіктермен, ал балапандары су жәндіктерімен қоректенеді. Аққу . жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік.шығыс жағалауында . Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған ешуақытта оқ атпайды. Аққудың аталығын «сапар», балапанын «көгілдір», мойнын «сұңғақ» деп дәріптейді. Сәкен Сейфуллиннің «Аққудың айырылысуы», Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда», Қорқыт бабаның, Қожеке Назарұлының, Тоқа Шоңмаңұлының, Ықылас Дүкенұлының, Нұрғиса Тілендиевтің «Аққу» күйлері, Болат Аюхановтың «Аққу биі» халқымыздың аққуға деген сүйіспеншілігінің белгісі болып есептелінеді. Аспан әлеміндегі шоқжұлдыздың бірі «Аққу жұлдызы» деп аталады. Халқымыздың ауыз әдебиетінде аққуға байланысты даналық ұғымдар, аңыз.әңгімелер, мақал.мәтелдер, теңеулер жиі кездеседі: «Аққу . құстың төресі, жалғыз жатып оттамас», «Сүйріктей аққу мойын», «Аққудай ару», т.б. Аққудың қауырсыны әсемдік үшін пайдаланылады.
Аққудың алты-жеті түрі бар, оның бесеуі Солтүстік жартышарды мекендесе, біреуі экватордың оңтүстік бетін қоныс етеді. Қазақстанды мекендейтін екеуі . сыбырлақ және сұңқылдақ аққулар. Кіші аққу тундрадан қыстайтын жерлеріне ұшқан кезде Қазақстанда кездеседі.
Қазақтар аққуды киелі құс деген:
Достарыңызбен бөлісу: |


Тақырып: «Сабақта қолданылатын интербелсенді әдіс - тәсілдің түрлері»
«Сабақта қолданылатын интербелсенді әдіс - тәсілдің түрлері» тақырыбындағы аймақ мұғалімдерімен жүргізілген шеберлік сыныбы
«Маған айтшы - мен ұмытып қаламын; маған көрсетші - менің есімде қалады; өзіме істетші - мен сонда түсінемін»(Қытай мақалы)
Мақсаты:
• Сабақ өткізуде оқушы белсенділігінің әсерін арттыруда,
• әр оқушының мүмкіндіктерін, қабілеттерін, қызығушылықтарын анықтауда,
• жеке тұлғаға бағытталған білім беру жүйесіне көшуде мұғалімдерге көмек ретінде интербелсенді әдістерді ұсыну;
Достарыңызбен бөлісу: |


Интербелсенді оқыту әдістерін пайдалану кезінде
• тиянақты білім;
• қиялдау мен шығармашылық;
• тез тіл табысу;
• белсенді өмірлік көзқарас;
• командалық рух;
• жеке; дербестік құндылық;
• өз пікірін білдіру, еркіндік;
• іс - әрекетке ерекше назар аудару;
• өзара сыйластық дағдылары дамиды
Әдіс түрлері:
Ойын түрлері;
Жеке және жұптық, топтық жұмыстар;
Оқушылардың өз бетінше іс - әрекеттері;
Нақты жағдайлар, олардың нәтижесін жасау;
Сұрақтар қоюда ынталандыру(СТО - ға үйрету);
Оқыту мәселелері.
1.“ Ыстық орындық” әдісі. Берілген тапсырмаға байланысты қойылған сұрақтарға жылдам жауап беру керек, себебі, орындық ыстық.
2.“Автор орындығы” оқушының өзі жазған шығарма, эссесін оқытқанда отырғызып оқытуға болады.
Бұл әдістер үй тапсырмасын сұрауда, өткен сабақты бекітуде тиімді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Интербелсенді оқыту әдістерін пайдалану кезінде


title: «Миға шабуыл» стратегиясы

text:
3. «Миға шабуыл» стратегиясы
(Мұғалімдермен жұмыс)
Тақырыпқа байланысты идеяларды көбірек жазыңыз. Уақыт аяқталғанда кезектесіп өз идеяларыңызды оқисыз, идея қайталанбау керек. Қайталанған идеяларды сызып тастап отырыңыз. Мысалы: “оқушылар мектепті тастамас үшін не істеу керек?”
4. “3 таяқша” әдісі
(мұғалімдермен жұмыс)
Берілген тақырыпқа байланысты
1 сұрақ
1 жауап
1 идея әр топ даярлап, көпшілікке салады.
Мысалы: “деңгейлі оқыту туралы”
5.«Бинго» ойыны. (Мұғалімдермен жұмыс)
Лотоға түскен сандарға байланысты сұрақтар беру. Мысалы: 16 - сұрақ.
Семинарға не үшін келдіңіз?
Алдымен мұғалімдерге жауап бергізіп, соңынан дайын жауапты ашу, салыстыру.
«Әдіс алмасу үшін.»
6.«Өзіңізді тексеріңіз» әдісі
Бұл мәлімет ШЫНДЫҚ па немесе ЖАЛҒАН ба?
Өтілген мәтін бойынша мысалдар келтіріледі. Мысалдарды оқу кезінде
оқушылар ол келтірілген мысалдың өтілген мәтінде бар, жоғын анықтайды.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Он сұрақ!» әдісі - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
7. «Он сұрақ!» әдісі.
(мұғалімдермен жұмыс, гүл, семинар, сабақ, оқу сөздерін келтіру)
Мұғалім бір оқушыны таңдап алады және оның маңдайына негізгі сөз жазылған стикерді жапсырады – қатысушы сыныпқа 10 сұрақ қоя алады, оған жауап не ИӘ, не ЖОҚ деп беріледі.
8.«Серпілген сауал» әдісі
Тақырыптың түсіну деңгейін арттыруға және талқылау дағдыларын дамытуға қол жеткізу үшін сыныптағы оқушылардың арасында сұрақтарды лақтырыңыз.
Мысалы,
“Самат Рахаттың жауабы туралы сен не ойлайсың?”
“Самал, Айгүлдің жауабын барынша кеңейту үшін оны қалай дамытуға болады?”
“Қанат, естігеннің барлығын бір жауапқа қалай біріктіруге болады?”
9. «Құпия зат»
– мына зат бойынша 5 сұрақ құрастырыңыз:
Бұл не? деп СҰРАМАҢЫЗ
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Лездеме!» әдісі - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
10. «Лездеме!» әдісі.
Сіздің топтың екі қалған оқушысына бүгінгі сабақтың негізгі сөздерін түсіндіру үшін сізде бір минут бар:
Конверттен бір сөзді бір рет алу
Сөздің өзін атамай түсіндіру
Сөзді тапқан бірінші адам конверттен келесіні таңдайды және қалғандарына түсіндіреді!
11.«9 - ромб» әдісі
Қатысушыларға айтарлықтай маңыздысын анықтап, талқылау үшін тізім беріледі. Тізімнің әрбір тармағын үлкен ромбылы торға орналастыру қажет. Маңызды тармақтарды әдетте ромбының жоғарғы жағына, ал оншалықты маңызды еместерін төменгі бөлігіне орналастырады. Әр қатарда орналасқан тармақтардың маңызы бірдей. Кейбір топтар ең маңызды карточкаларын орталықта орналастыра алады (екі нұсқасы сәйкес келеді, себебі тапсырманың маңызды элементі топтағы талқылау үдерісі болып табылады). Ромбының нысаны топқа бірқатар басымдықтар мен перспективаларды қамтуға мүмкіндік береді.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Бірге ойлаймыз» әдісі - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
12. «Бірге ойлаймыз» әдісі. Бұл әдістің тиімділігі сыныптағы елеусіз оқушыны сабаққа тартуда.
• көршілеріңіз естімейтіндей етіп, сіздің сұрағыңызға жауапты талқылаңыз.
• мұғаліміңіз 1 – 4 дейін санды таңдайды;
• осы санға сәйкес келетін оқушы жауап береді;
• талқылау және саралау үшін тамаша тәсіл.
13. «Детальдарын қосу» әдісі.
(мұғалімдермен жұмыс. Оқушы сабақтан көп қалады.)
Командада жұмыс істеу кезінде сізге алынған білімдерін көрсету үшін сөйлемді кеңейтуіңіз қажет. Сөйлемі барынша дұрыс және нақты команда сыйлық алады!
Бастапқы сөйлемнің мысалы:
Бүгін біз мектепке жиналдық.
Кеңейтілген сөйлемнің мысалы:
Бүгін біз Шона Сымаханұлы атындағы мектепке, семинар - кустаға келдік.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Кері байланыс түрлері - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
14. Кері байланыс түрлері
«Алма ағашы» әдісі
• Оқушыларға сабақ басында екі түсті “алма” беріледі. Сабақ соңында оны алма ағашына ілу керек. Жасыл түсті алма – мен бүгін бәрін жақсы орындадым деп ойлаймын: менің көңіл – күйім көтеріңкі. Қызыл түсті алма – мен тапсырманы орындай алмадым, көңіл – күйім жоқ.
«Бір сөзбен» әдісі - Оқушылар өздеріне берілген 12 сөздің ішінен, өздерінің бүгінгі сабақтағы жағдайын сипаттайтындай 3 сөзді таңдап айтады.
• Төзімсіздік, Ашу, Қуаныш, Немқұрайлылық, Қанағаттану, Шабыт, Зерігу, Алаңдау, Тыныштық, Сенімділік, Сенімсіздік, Рахаттану.
Достарыңызбен бөлісу: |


«Табыс сатысы» әдісі: кәдімгі сатының суреті, сатының
1 - баспалдағы Мен.............. БІЛЕМІН
2 - баспалдағы Мен.................. ТҮСІНЕМІН*,
3 - баспалдағы Мен............. ЖАСАЙ АЛАМЫН
• «Таңдау» әдісі.
• 1. Мен сабақ қызықты _____________ қызықсыз болды деп ойлаймын.
• 2. Мен сабақта: үйрендім көп нәрсені _____________ үйренгенім аз болды.
• 3. Мен басқаларды мұқият ______________ зейінсіз тыңдадым.
• 4. Мен пікірсайыстарға жиі ______________ сирек қатыстым
• 5. Мен сабақтағы өз жетістіктеріме ризамын ____________ риза емеспін.
• Бұл карточканы таратып бергенде оқушылар өздерінің сабаққа қатысу деңгейі мен сабаққа деген ынтасын білдіретін сөйлемдердің бірінің тұсына « +» белгісін қою тапсырылады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: «Табыс сатысы» әдісі: кәдімгі сатының суреті, сатының


Кері - байланыс әдістерінің бірі: «Тазалық» ойыны
• Қатысушыларға бір парақ беріледі. Онда мыналар салынған:
1. Чемодан(суреті)
2. Қоқыс жәшігі (суреті)
3. Еттартқыш (Суреті)
- Құрметті әріптестер, бүгінгі тақырып бойынша алған керекті ақпараттарыңызды чемоданға салыңыздар (жазыңыздар), бүгіні сабақтағы керек емес болған, артық дүниені қоқыс жәшігіне салыңыздар (жазыңыздар). Ал бүгіні ақпараттың ішінде әлі оқуым керек, толықтыруым керек дегендері болса, еттартқышқа салыңыздар (жазыңыздар)
1.Аққулар (лат.Cygnus) — қаз тәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана – шымқай қара.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Тіршілігінің - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
2.Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Олардың мойындары 20 – 25 омыртқадан тұрады. Аққулар адамдар бара алмайтын, су жағалауларының түкпірін көбірек мекендейді. Олар қосарланып жүреді. Кіші аққу Тундрадан қыстайтын жерлеріне қайтқан кезде Қазақстанда кездеседі.
3.Аққу – жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған еш уақытта оқ атпайды.
1.Аққулар (лат.Cygnus) — қаз тәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана – шымқай қара.
2.Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Олардың мойындары 20 – 25 омыртқадан тұрады. Аққулар адамдар бара алмайтын, су жағалауларының түкпірін көбірек мекендейді. Олар қосарланып жүреді. Кіші аққу Тундрадан қыстайтын жерлеріне қайтқан кезде Қазақстанда кездеседі.
3.Аққу – жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған еш уақытта оқ атпайды.


title: Пәнаралық байланыс - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, тарих, биология, өзін-өзі тану, география.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру. Оқушылармен сәлемдесу. Бүгін ерекше сабақ екенін айтып, қонақтармен сәлемдесу. Түрлі-түсті суреттер арқылы топқа бөлу.(«Азамат», «Аққу», «Табиғат»)
Тыныс алуға зейін қою жаттығуын өткізу.
Мұғалім: Сіздерден аяқ-қолыңызды айқастырмай, түзу отыруыларңызды өтінемін. Біз қазір тыныс алу жаттығуын жасаймыз. Тыныс алуға зейін қойған кезде, біздің ақылымыз дем алады. Ауаны ішке жұту кезінде тыныштық пен қуаныш қабылдаймыз. Демді сыртқа шығарған кезде өзіміздегі мазасыздықтарды сыртқа шығарамыз.
Кәне, дайындалайық, балалар. Көзімізді жұмамыз...,арқамызды тіктейміз..., қолдарыңды тізеге қоюға болады... 1 дегенде дем аламыз, 2 дегенде демді сыртқа шығарамыз (5 – 6 рет).


title: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау

text:
Мұғалім: Бүгін М.Мақатаевтің «Аққулар» ұйықтағанда поэмасының екінші сағатын өтеміз. Яғни, поэманың басты идеясы мен композициясы және құрылымы туралы ой қорытамыз.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.Поэманы түсініп оқып келу. Аққулар тіршілігі туралы ізденіс жұмыстары.
Қане, аққулар туралы қандай ізденіс жұмыстарын жасадыңдар? (Оқушылар өз жұмыстарымен таныстырады)
1.Аққулар (лат.Cygnus) — қаз тәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана – шымқай қара.


text:
2.Тіршілігініңкөп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Олардың мойындары 20 – 25 омыртқадан тұрады. Аққулар адамдар бара алмайтын, су жағалауларының түкпірін көбірек мекендейді. Олар қосарланып жүреді. Кіші аққу Тундрадан қыстайтын жерлеріне қайтқан кезде Қазақстанда кездеседі.
3.Аққу – жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Мұғалім: -Тамаша, керемет деректер тауып келіпсіңдер, рақмет! Бұл деректер арқылы қандай ой түйдіңдер? (Оқушы жауабы тыңдалады).
Бұл халқымыздың табиғи бастауларға деген адалдығын, сүйіспеншілігін білдіреді. Қазақ киелі деп санаған нәрселерге ешқашан қиянат жасамаған. Шын мәнінде сұлулықтың бәрі табиғатта кездеседі. Енді сабағымыздың негізгі кезеңіне көшейік. Алдымен осы аққу сөзінің аудармаларын айтыңдаршы:


title: Аққу – лебедь – swan - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
Аққу – лебедь – swan
ІІІ. Топтастыру стратегиясы.
Мұқағали кім? → Ақын, данышпан
«Ыстық орындық» тәсілі. Бұл тапсырмада оқушылар Мұқағали туралы мәліметтерден берілген сұрақтарға 1 минут ішінде жауап беру керек.
«Азамат» тобына:
1. Мұқағалидың азан шақырып қойған аты кім? – Мұқаметқали
2. Мұқағалидың әкесінің, атасының аты кім? – Сүлеймен, Мақатай
3. Ақын қай жылы, қай жерде дүниеге келген? – 1931ж. 9 ақпан, Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Қарасаз ауылында.
4. «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы қай жылы жазылды? /1973 ж. /1721/ 7
«Табиғат» тобына:
1. Ақынның әжесінің аты? – Тиын, келіндері оны «Мақпал апа» деген. Ол «Мені сөзге, жырға үйір еткен – әжем» дейді.
2. «Аққулар ұйықтағанда» поэмасындағы көлдің аты? (Жетімкөл)
3. Мұқағалиға алтын қаламын сыйға тартқан кім? – Ғ. Мүсірепов
4. Ақын өзінің өмірбаянын қай өлеңінде жазды? – Менің анкетам.
«Аққу» тобына:
1. Қарасазда Мұқағали мұражайы қашан ашылды? – 5 шілде 1991 жыл
2. Мұқағалидың прозалық шығармасы – «Қош, махаббат»
3. Ақынның алғашқы өлеңдері – «Қырман басында», «Қойшы бала – Әкітай»
4. Қандай жыр жинақтарын білесің? – «Қарлығашым келдің бе?», «Өмір – өзен», «Дариға жүрек» т.б.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: ІІІ. Қызығушылықты ояту - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
Мұғалім: Ақынның поэмасындағы негізгі арқау болған тақырып не?
Тақырып Сұлулық, Махаббат, Табиғаттағы үйлесімділікке жасалған қиянат.
Балалар, біз табиғаттан нені үйренеміз?
Біз табиғаттан сұлулықты, әсемдікті үйренеміз.
Мұғалім:Табиғатта кез келген заттардың өз орны, өз үйлесімділігі бар. Ендеше сол үйлесімділікке қиянат жасамауымыз керек. Табиғатты да көзіміздің қарашығындай сақтауға тиіспіз.
Категориялық топтастыру.
Басты кейіпкерлер кімдер? (Ана – Аққу – Бала – Тәуіп шал – Әке – Жылқышы)
Басты кейіпкерлерге сипаттама беріңдер.
Ана – баласына деген махаббатын төгетін жан, шарасыз бейне. Ержүрек, батыл, өзінің баласына деген махаббатынан киелі аққу құсқа қиянат жасады, әрі баласынан да айырылды.
Бала – сырқат, шарасыз жан. Оның өмірі қыл үстінде тұр.


title:
Тәуіп шал – ертеректе емшілікпен айналысқан адам.

Әке

text:
Халқымыз неліктен табиғатты жырлаған деп ойлайсыңдар?
Өйткені адамзатқа өзіне керек заттың бәрін табиғаттан алған.
Мұғалім: Дұрыс айтасыңдар, шығарма кейіпкерлерін өмірдің шынайы суреті деп түсінгеніміз абзал. Біздің халқымыз көшпелі халық болғандықтан табиғаттың тылсым күші мен құпияларын үнемі зерттеуге талпынған, табиғат заңдылығын жақсы білген, табиғатпен үйлесімділікте өмір сүрген. Әдет-ғұрып пен сал-дәстүрді берік ұстанған халық. Өз ұрпағын үнемі жақсылқ жасауға, үйлесімділікті сақтауға, адамгершілікке баулып отырған.


title: Проблемадан шығу сұрақтары

text:
Балалар, қалай ойлайсыңдар, адамзат қиянат жасамау арқылы неге қол жеткізетін болады?
Бақытты өмірге, сыйластыққа қол жеткізуге болады.
Өздерің табиғатты қорғап, сақтап қалу үшін қандай іс-әрекеттер істеп жүрсіңдер? (Оқушылар өз пікірін айтады).
Не нәрсені болса да ойланбай, ақылға және жүрекке салмай істеген әрекет қандай жағдайға душар етеді? (Оқушылардың пікірі).
Мұғалім:Ана бұл жерде өзінің жеке басының қамын ғана ойлады. Тек баласына деген махаббаты оны осындай қиянат жасауға итермеледі. Ол жаратылыстағы үйлесімділікті естен шығарып алды. Бұл жерде ананың ішкі тыныштығы бұзылды, ақиқатқа көз жеткізе алмады. Біздің барлық ісіміз сүйіспеншілікпен басталса, әрекетіміз дұрыс болады. Дұрыс әрекет орын алған жерде ішкі тыныштық бұзылмайды. Тыныштық бар жерде ақиқаттың мәні ашылады, ақиқатқа көз жеткізген адам қиянат жасауға бармайды. Өмірде не істесең де бәрі өзіңе қайтып оралады. Сондықтан қиянат жасамай тек жақсылық жасауды үнемі естен шығармайық.


title: «Аққу» тобына - Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»

text:
2. «Азамат» тобына: Табиғаттың көркемдігін білдіретін сөздерді жазу.
3. «Табиғат» тобына: Поэма бойынша сурет салу.
Сергіту сәті: Қима жолақшаларда жазылған сөздерден сөз тіркесі мен сөйлем құрастыру. (Сөздер: аққу, орманда, балық, көлде, бұлбұл, суда Сонда табиғатта үйлесімділік болады.)
Мұғалім: Аққудың аталығын «сапар», балапанын «көгілдір», мойнын «сұңғақ» деп дәріптейді. Сәкен Сейфуллиннің «Аққудың айырылысуы», Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда», Қорқыт бабаның, Қожеке Назарұлының, Тоқа Шоңмаңұлының, Ықылас Дүкенұлының, Нұрғиса Тілендиевтің «Аққу» күйлері, Болат Аюхановтың «Аққу биі» халқымыздың аққуға деген сүйіспеншілігінің белгісі болып есептелінеді. Аспан әлеміндегі шоқжұлдыздың бірі «Аққу жұлдызы» деп аталады. Халқымыздың ауыз әдебиетінде аққуға байланысты даналық ұғымдар, аңыз-әңгімелер, мақал-мәтелдер, теңеулер жиі кездеседі: «Аққу – құстың төресі, жалғыз жатып оттамас», қыздарымызға «Сүйріктей аққу мойын», «Аққудай ару», т.б. деп сұлулыққа теңейді. Аққудың қауырсыны әсемдік үшін пайдаланылады.
Мұғалім: Сұлулықты жанымен сүйген Мұқағали ақынның аса құрметтеген адамының бірі – сазгер Нұрғиса Тілендиевтің «Аққу» күйін тыңдайық. Н.Тілендиевтің «Аққу» күйін тыңдау
Аққуға сипаттама киелі құс әдемі құс ақ түсті аққуға теңеген
жұптасып өмір сүреді сұлулыққа теңеген


Әдебиет және өзін-өзі тану пәнін интеграциялау сабағының жоспары Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы
Сабақтың мақсаты: Оқушыларды ақын шығармасының тақырыбы мен идеясын, көркемдік тілін өздігінен ізденуге үйрету.
Сабақтың міндеттері: Білімдік: Мазмұнға байланысты ақын шығармасын оқи отырып, композициялық құрылысымен танысу, шығармадағы ой тереңдігін, тіл шеберлігін сипаттау.
Дамытушылық: Өлеңмен берілген шығармалардағы басты идеяна түсініп өз сөзімен айтуға, әдеби тілде сөйлеу дағдыларын дамыту. Ой қорыту, тұжырымдама жасауға баулу.


title: Сабақтың тақырыбы: М. Мақатаев. «Аққулар ұйықтағанда»


title: Күні: 31 01 2023 ж - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
Оқушыларға әдеби-теориялық ұғымдар сөздігінен қысқаша мәлімет беріледі. Олар оны оқып, жұпта, топта талдайды.
Мінездеу – әдеби кейіпкерді таным-түсінігі мен мінез-құлқын таныта даралай суреттеу.
Тура мінездеу кейіпкердің мінез-құлқын айнытпай, сол қалпында баяндаса, жанама мінездеу оған қатысты құбылыстар мен заттарды суреттеу арқылы қаһарман бейнесін ашып көрсетеді.
1. Бауыржан Момышұлы кім? Ол ту ралы не білдің дер?
2. «Ұш қанұя» шы ғармасы кімнің атынан баяндалған?
3. Бауыржанның атасы кім? Әкесі кім? Қандай адам болған?
4. Анасы туралы не айтасыңдар?
5. Бала Бауыржан кішкентай кезінде қандай болды? 6. Бала Бауыржанға Имаш бабасы қандай бата берген?
7. Әңгімеде әжес і туралы не айт ылғ н? Ол қанд ай кісі болғ ан?
8. Әжесі айтқан аңыз-әңгі мелер, ертегілер мазмұны қандай еді?
9. Жазушы бала кездерінің қандай елестерін есіне түсіреді?
10. «Ұш қанұя» қандай шығармаға жатады? Үзіндіден ұлттық тәлім-тәрбиенің қандай үлгісін байқадыңдар?


title: Сабақ тақырыбы, мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады

text:
Дескриптор: -мазмұны өз сөзімен баяндай алады; -сұрақтарға жауап береді 2 балл
Сабақтың ортасы
ЖЖ. 1-тапсырма.
КЕЙІПКЕР
ШЫҒАРМАДАН ҮЗІНДІ
МІНЕЗ-ДЕУ ТҮРІ
Момыш
Әкем өз жанынан өлең шығарып, жиын-тойда айтысқа да түсіп жүріпті. Ескі ақын, жыраулардың термелерін, қиссаларын жақсы көріп тыңдайтын. Бірақ жатқа айта алмаушы еді.
ҚБ: Мұғалімнің бағалауы
2-тапсырма. Т. Бауыржанның үлкендермен аманасуын оқу, мінездеме беріңдер. Қабілеті жоғары оқушылар мәтіннен тура және жанама мінездеулерге мысалдар келтіріп дәлелдесе, ал қабілеті төмендеу оқушылар тура мінездеулерді табуы мүмкін.
ҚБ: Өзара бағалау
Оқушылар кейіпкер бейнесін ашатын концептуалды кестемен жұмыс жасайды.
Оқушылар кесте бойынша жауаптарын келесі жұппен, олар өзге жұптармен араласып бөліседі. Өзара талқылап барып тура/жанама мінездеулердің дұрыс нұсқасымен сыныпты таныстырады.
Үзіндіні табады.
Дескриптор:
-шығармадан үінді келтіреді;
-мінездеу түрін ажыратады
6 балл
Дескриптор:
-үзіндіні тауып оқиды;
-кейіпкерге мінездеме береді
8.1.2.1 әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу;
8.2.2.1 автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау
Сабақтың мақсаты
әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашады
автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдайды
Құндылықтарға баулу
Адамгершілік қасиеттерге баулу
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурс-тар
Сабақтың басы
Оқушылармен амандасу Оқушылардың назарын сабаққа аудару Үй тапсырмасын сұрау Оқу мақсатын хабарлау
Ж.«Ұшқан ұя» сөзіне кластер құрыңдар.
салт-дәстүр
Ұшқан ұя
этнографиялық
энциклопедия қазақ
руханиятының
қазынасы
балалық шақ
естеліктері
әже құшағы
Бауыржан Момышұлының өмірі туралы слайд көрсету
Мұғаліммен амандасады Үй тапсырмасын айтады Оқу мақсатымен танысады Оқушылардың жауаптары тыңдалып, толықтырылады.
Ауызша мадақтау
Сабақтың ортасы
Шығарманың қысқаша фабуласы баяндалады. Оқиғаның басталуы: Бауыржан Момышұлының отбасы туралы баяндама
Оқиғаның байланысы: Бауыржан Момышұлының дүниеге келуі және атасынан бата алуы
Оқиғаның дамуы: Атасы мен немересінің алғаш дидарласуы және Бауыржан Момышұлының әкесі туралы ақпараттар
Оқиғаның шиеленісуі: Бауыржан Момышұлына әжесі мен әкесінің айтқан өсиеттері .
Оқиғаның шарықтау шегі: Бауыржан Момышұлының өз отбасын жақсы көруі және сыйлауы
Оқиғаның шешімі:Бауыржан Момышұлына әжесінің керемет ертегілер айтуы
1-тапсырма. Шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтайды.
Дәл осы үлгі бойынша Қызтумас әжесіне, Момыш әкесіне қатысты суреттелген тұстарын анықтайды. Кестенің 1-бөлігіне кейіпкердің отбасына, бала тәрбиесіне т.б. қатысы, 2-бөлігіне шығармадан дәлел болатын үзінділер, 3-бөлігіне белгілі бір ой-тұжырымы жазылады. Оқушылар үзінділерді топ ішінде талқылап, қорытынды жасайды.
Дескриптор: -тақырыбын анықтайды; -идеясын жазады.
Дескриптор: -Кейіпкерлерді талдайды; -Шығармадан үзінді жазады; -өз көзқарасын білдіреді.
Сабақтың соңы
Үйге тапсырма: шығарманың мазмұнын толық оқу
Сабаққа кері байланыс береді
1-10 балл аралығында бағалау
Кері байланыс-қа арналған суреттер
Бекітілді:
Бөлім:
Махаббат және абырой
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
Ермекова Гулназира Кенжесовна
Күні: 24.01.2023 ж.
Пәні: қазақ әдебиеті
Сынып: 8 «В»
Қатысушылар саны: 30
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы
М.Дулатов «Бақытсыз Жамал» романы 5
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
8.3.2.1 шығармадағы материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру
Сабақтың мақсаты
шығармадағы материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға береді
Құндылықтарға баулу
Адамгершілік қасиеттерге баулу
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурс-тар
Сабақтың басы
Оқушылармен амандасу Назарын сабаққа аудару Үй тапсырмасын сұрау «Бір минут» әдісі: 1.Қазақтың тұңғыш романы (Бақытсыз Жамал)
2.Романдағы Жұманның әкесі (Байжан)
3.Байжанның мінезі қандай? (қатігез)
4.Шығармадағы салт-дәстүр (ұрын бару)
5.Жамал мен Ғалидың қашып барған үйі (Фатихолла)
6.Жамалдың әкесі (Сарсенбай)
7.Жамал Жұманның үйінен қай мезгілде қашып шықты? (қыс)
8.Жұманды ауылда қалай атайды? (Таз Жұман)
9.Екі жастың қашып кетуіне кім көмектесті? (Жүніс)
10 Шығарманың бас кейіпкері (Жамал)
11.Жамалдың оқытушысының аты кім? (Ғазиз)
12 .Жамалдың сүйген жары (Ғали)


title: Шығармадағы мақал-мәтелдердің мағынасын ашады

text:
Сабақтың басы
|
Оқушылармен амандау
Үй тапсырмасын сұрау
«Бір минут» әдісі:
Ел аузында жүрген ақын, сөзге шешен Жамал, ақылына көркі сай сұлу Жамал неге бақытсыз болды?
Жазушы неге оны бақытсыз етіп суреттеді деп ойлайсыңдар?
Ғали сауатты бола тұра, неліктен саудамен айналысып кетті деп ойлайсыңдар?
Ғали өз бақыты үшін қаншалықты күресе алды?
Қазақ және әлем әдебиетінде осы тектес қандай шығармаларды білесің?
Міржақып Дулатовтың «Алаш маршы» туындысының құндылығы неде?
Махаббат жолындағы күресті әлеуметтік теңсіздік үшін күрес қарастыруға бола ма? Шығарма оқырманға қандай ой тастайды?
Қазақтың алғашқы романы туралы не білесіз?
Роман жанрлық тұрғыдан қалай ерекшеленеді?
«Жамал – өз тағдыры үшін күресуге дайын, сауатты, саналы қыз» деген тұжырыммен келісесіз бе? Неге?
Жамал бейнесі арқылы жазушы нені көрсетуді көздейді?
|
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
|
Дескриптор:
-мазмұнын айтады;
-сұрақтарға жауап береді;
|
|
Сабақтың ортасы
|
1-тапсырма
«Сюжеттік кесте»
Кім?
|
Не?
|
Қашан?
|
Қайда?
|
Неге?
|
|
|
|
|
|
ҚБ: Мадақтау
2-тапсырма.
Маған қатты әсер етті
|
себебі ..............................................................................................................................................
|
Мені таңғалдырды
|
себебі ..............................................................................................................................................
|
ҚБ: Өзара бағалау
2-тапсырма. «Проблемалық- жағдаяттық сұрақ» әдісі
«Бақытсыз Жамал» романы бойынша қайғымен аяқталған оқиғаны қайта өңдеп, өз ойыңызды креативті жазыңыз.
Ескілік көлеңкесіндегі психологияға шырмалған халық пен ата-ана. Ескілік шымылдығына тұмшаланған халық арасында жап-жарық жұлдыздай дараланған алдыңғы қатарлы Жамал мен Ғали. Сіз олардың жанашырысыз, оларға қолдау көрсетіп, арашалау үшін күш саласыз. Байжан сияқты алпауытпен тартысқа түсіп, екі жасты бақытты ету мүмкін бе? Жазушы болсаңыз, кейіпкеріңізге бақытқа жетудің қандай жолын ұсынар едіңіз немесе шығарманы қалай аяқтар едіңіз?
ҚБ: Мұғалімнің бағалауы
|
Оқушылар шығарманы оқиға желісі бойынша «сюжеттік кестені» қолдана отырып талдайды.
Шығарма бөлшектерін талдау кезіндегі өзіне айрықша әсер еткен тұстары бойынша шығармаға баға беріп, кестені толтырады.
«Бақытсыз Жамал» романы бойынша қайғымен аяқталған оқиғаны қайта өңдеп, өз ойын креативті жазады
|
Дескриптор:
-оқиға желісін еске түсіреді;
-сюжеттік кестені толтырады.
2 балл
Дескриптор:
-шығарманың қатты әсер еткен тұсын жазады;
-таңғалдырған оқиғаны жазады;
-себебін дәлелдейді.
3 балл
Дескриптор:
-Оқиғаны қайта өңдейді;
-өз ойын жазады;
-сауатты жазады
3 балл
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=12#Дескриптор:_-оқиға_желісін_еске_түсіреді;_-сюжеттік_кестені_толтырады._2_балл___Дескриптор


title: Таратпа материалдары - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
Таратпа материалдары
Сабақтың соңы
|
Үйге тапсырма:
|
Сабаққа кері байланыс береді
|
1-10 балл аралығында бағалау
|
Кері байланыс-қа арналған суреттер
|
Бөлім:
|
Махаббат және абырой
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
|
Ермекова Гулназира Кенжесовна
|
Күні: 17.01.2023 ж.
|
Пәні: қазақ әдебиеті
|
Сынып: 8 «В»
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
М. Дулатов «Бақытсыз Жамал» романы 3
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
8.1.3.1көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанама мінездеулерді жіктеу;
8.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау
|
Сабақтың мақсаты
|
көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанама мінездеулерді жіктейді;
шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтайды;
|
Құндылықтарға баулу
|
Адамгершілік қасиеттерге баулу
|
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурс-тар
|
Сабақтың басы
|
Оқушылармен амандау
Үй тапсырмасын сұрау
«Бір минут» әдісі:
1.Қазақтың тұңғыш романы (Бақытсыз Жамал)
2.Романдағы Жұманның әкесі (Байжан)
3.Байжанның мінезі қандай? (қатігез)
4.Шығармадағы салт-дәстүр (ұрын бару)
5.Жамал мен Ғалидың қашып барған үйі (Фатихолла)
6.Жамалдың әкесі (Сарсенбай)
7.Жамал Жұманның үйінен қай мезгілде қашып шықты? (қыс)
8.Жұманды ауылда қалай атайды? (Таз Жұман)
9.Екі жастың қашып кетуіне кім көмектесті? (Жүніс)
10. Жамалдың руы (Атығай)
11 Шығарманың бас кейіпкері (Жамал)
12.Жамалдың оқытушысының аты кім? (Ғазиз)
13.Жамалдың сүйген жары (Ғали)
|
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
|
Дескриптор:
-мазмұнын айтады;
-сұрақтарға жауап береді; 2 балл
|
|
Сабақтың ортасы
|
Тура және жанама мінездеу дегеніміз не?
Жазушы кейіпкердің сыртқы портретімен қатар ішкі портретін, яғни мінез-құлқын, наным-сенімін, дүниеге көзқарасын суреттейді. Әдебиетте мұны мінездеу дейді. Тек мінездеу жағына ғана назар аударатын болсақ, осының өзін жазушы әртүрлі тәсілмен жасайды. Бірі-тура мінездеу,тағы бір тәсіл-жанама мінездеу. Тура мінездеу кейіпкердің мінез-құлқын айнытпай, сол қалпында баяндайды. Жанама мінездеу оған қатысты құбылыстар мен заттарды суреттеу арқылы қаhарман бейнесін ашып көрсетеді.
Алдымен шығарма кейіпкерлеріне тоқталайық.
|
Достарыңызбен бөлісу: |


1-тапсырма. Шығарма кейіпкерлерін топтастыру.
Байжан
Сәрсенбай Ғали
Шолпан Жамал Жұман таз
2-тапсырма. Сәйкестендіру. Үзіндідегі кейіпкерлер бейнесінің тура немесе жанама мінездеуге сәйкестігін анықтаңыз
Үзінді
Тура
Жанама
1 Бұл жігіт орта бойлы,қияпатты, бетінде азырақ қорасан дағы
бар,жаңа мұрт шығып келе жатқан, ноғайшалау
Ғали есімді бір зат еді.
2 Бір Алла болсын өзі жалғыз айғақ, Тұрарлық уағданы бекем байлап. Сен үшін бір басымды еттім құрбан,
Шынжырлап жіберсе де Сібірге айдап.
3 Енді тәуекел деп, атыңызды бір шығарып қалсаңыз қайтер екен?
Міне, сайлауға да үш ай қалды. Кѳп болса, үш жүз теңге шығар.
Сіз мақұл кѳрсеңіз, біз ѳзімізге қараған Құрман болып билікке
сайлағымыз келеді, халық сѳзді бір сапарға қалай тастап кете қояр
екен деп ойлаймын. Сәрсенбай біраздан соң: «Ѳздерің біліңдер», - депжауап қайтарды.
4 - Жамалды ѳзінің теңіне береміз. Байжанның баласы жаман дейді,атасының байлығы не керек. Екі дүниеде Жамалдың обалы саған болсын,би болмақ тұрсын, патша болатын болсаң да Жамалды неғып сондай жаманға
қиып бермекші боласың?
3-тапсырма Автордың көркемдегіш құралдарды қолдану ерекшелігі туралы сіздің пікіріңіз қандай?


title:
-тапсырма. Шығарма кейіпкерлерін топтастыру.
  Байжан


title: Көркемдегіш құралдар - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
Үзіндідегі кейіпкерлер бейнесінің тура немесе жанама мінездеуге сәйкестігін анықтайды
Шығармадан көркемдегіш құрал түрлерін табады
Дескриптор:
-кейіпкерлерді топтастырады 1 балл
Дескриптор:
-кейіпкер бейнесінің тура немесе жанама екенін анықтайды; 4 балл
Дескриптор:
-көркемдегіш құралдарды табады
Оқулық
Сабақтың соңы
Үйге тапсырма: 7
Сабаққа кері байланыс береді
1-10 балл аралығында бағалау
Кері байланыс-қа арналған суреттер
Бөлім:
Махаббат және абырой
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
Ермекова Гулназира Кенжесовна
Күні: 13.01.2023
Пәні: қазақ әдебиеті
Сынып: 8 «А»
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы
М. Дулатов «Бақытсыз Жамал» романы 2
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
8.1.3.1 көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанама мінездеулерді жіктеу;
Сабақтың мақсаты
Көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанама мінездеулерді жіктейді
Құндылықтарға баулу
Қазақстандық патриотизм
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақ-тың басы
Оқушылармен амандау
Үй тапсырмасын сұрау
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
Дескриптор: -мазмұнын айтады;
-сұрақтарға жауап береді; 2 балл
Сабақтың ортасы
Тура және жанама мінездеу дегеніміз не?
Жазушы кейіпкердің сыртқы портретімен қатар ішкі портретін, яғни мінез-құлқын, наным-сенімін, дүниеге көзқарасын суреттейді. Әдебиетте мұны мінездеу дейді. Тек мінездеу жағына ғана назар аударатын болсақ, осының өзін жазушы әртүрлі тәсілмен жасайды. Бірі-тура мінездеу,тағы бір тәсіл-жанама мінездеу. Тура мінездеу кейіпкердің мінез-құлқын айнытпай, сол қалпында баяндайды. Жанама мінездеу оған қатысты құбылыстар мен заттарды суреттеу арқылы қаhарман бейнесін ашып көрсетеді.
Алдымен шығарма кейіпкерлеріне тоқталайық.
1-тапсырма. Шығарма кейіпкерлерін топтастыру.
Байжан
Сәрсенбай Ғали
Шолпан Жамал Жұман таз
2-тапсырма. Сәйкестендіру. Үзіндідегі кейіпкерлер бейнесінің тура немесе жанама мінездеуге сәйкестігін анықтаңыз
Үзінді
Тура
Жанама
1 Бұл жігіт орта бойлы,қияпатты, бетінде азырақ қорасан дағы
бар,жаңа мұрт шығып келе жатқан, ноғайшалау
Ғали есімді бір зат еді.
2 Бір Алла болсын өзі жалғыз айғақ,
Тұрарлық уағданы бекем байлап.
Сен үшін бір басымды еттім құрбан,
Шынжырлап жіберсе де Сібірге айдап.
3 Енді тәуекел деп, атыңызды бір шығарып қалсаңыз қайтер екен?
Міне, сайлауға да үш ай қалды. Кѳп болса, үш жүз теңге шығар.
Сіз мақұл кѳрсеңіз, біз ѳзімізге қараған Құрман болып билікке
сайлағымыз келеді, халық сѳзді бір сапарға қалай тастап кете қояр
екен деп ойлаймын. Сәрсенбай біраздан соң: «Ѳздерің біліңдер», - депжауап қайтарды.
4 - Жамалды ѳзінің теңіне береміз. Байжанның баласы жаман дейді,атасының байлығы не керек. Екі дүниеде Жамалдың обалы саған болсын,би болмақ тұрсын, патша болатын болсаң да Жамалды неғып сондай жаманға
қиып бермекші боласың?
3-тапсырма Жамалдың мінезіне байланысты берілген анықтамаларды дәлелдеу үшін шығармадан үзінділерді тауып жазу
Мінез
Шығарма-дан үзінді
Менің ойымша...
Мақсаты
Зерек, оқуға бейім
Ақылды
Ақын
Тура және жанама мінездеу туралы ақпарат алады
Шығарма кейіпкерлерін топтастырады Тура және жанама мінездеуді ажыратады
Жамалдың мінезіне байланысты берілген анықтамаларды дәлелдеу үшін шығармадан үзінділерді тауып жазады
Дескриптор:
-кейіпкерлерді топтастырады 1 балл
Дескриптор:
-кейіпкер бейнесінің тура немесе жанама екенін анықтайды; 4 балл
Дескриптор:
-зерек екенін анықтайды;
-ақылды екенін табады;
-ақын екенін дәлелдейді 3 балл
Тарат-па материалдары
Сабақтың соңы
Үйге тапсырма: 7
Сабаққа кері байланыс береді
1-10 балл аралығында бағалау
Кері байланыс-қа арналған суреттер
Бөлім:
Махаббат және абырой
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
Ермекова Гулназира Кенжесовна
Күні: 9.01.2023 ж
Пәні: қазақ әдебиеті
Сынып: 8 «А»
Қатысушылар саны:
Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы
М. Дулатов «Бақытсыз Жамал» романы 1
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
8.1.2.1 әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу;
8.2.2.1 автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау
Сабақтың мақсаты
шығарманың идеясын анықтайды;
шығарманың пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан талдайды;
автор бейнесі мен кейіпкердің қарым-қатынасының тілдік көрінісіне талдау жасайды.
Құндылықтарға баулу
Қазақстандық патриотизм. Өмір бойы білім алу
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
Педагогтің әрекеті
Оқушының әрекеті
Бағалау
Ресурстар
Сабақ-тың басы
Оқушылармен амандасу
Өткен сабақтарға шолу жасау
М.Дулатұлы туралы бейнефильм көрсетеді
Мұғаліммен амандасады
Сұрақтарға жауап береді
Жарайсың!
Тамаша!
Керемет!
Сабақ-тың ортасы
1-тапсырма Шығарманың композициялық құрылысы 1.Шығарманың басталуы: Көктал қыстаған Құрман атаның ауылы жайлауға қонып, көптен көріспеген ел мәре-сәре болып жатқанда ауылға екі адам келіп түседі. Ертесіне ауылға крестьянский начальник келеді. Бәрі соның келуін тамашалап отырғанда топ ішінде Сәрсенбайдан біреу Шолпан жеңешем «тақия тігіп беретін» тапты деп сүйінші сұрайды.
2. Шығарманың дамуы: Ары қарай оқиғаны жалғастырмас бұрын Сәрсенбайдың кім екеніне тоқталып өтеді. Ол еш оқымаған, момын адам. Бәйбішесі Қалампыр бала көтермей бір күні қу бас деген сөз естіп, үйленуге бел буып, ағайындарын жинап, Жарас молданың Шолпан атты қызын алады. Сәрсенбай 45-ке, Шолпан 17-ге келгенде манағы топ ішінде сүйіншілеген Жамал дүниеге келеді. Бірінші көрген баласы болған соң Сәрсенбай үлкен той жасайды.
3. Шығарманың байланысы: Жамал сағынып көрген баланың алды болған соң бетінен қақпай, ұл балаша тәрбие береді. Бірде Сәрсенбайдың үйіне молда келеді. Жамалжан деп әкесі жұмсап жібереді. Сонда молда мырзаңызға қыздың есімін қойғансыз ба? – деп таңданады. Сонда ұл баладан кем екендігін айтқанында, молда қыз балаға тұлым қойып, оқыту керектігін ескертіп кетеді. Содан кейін Сәрсенбай Ғазиз деген татар оқытушысын ұстап, Жамалды оқытады, қызша киіндіреді. Қалампыр: «Жамал әлі кішкентай, өссін, сосын тұлым қойып, оқытамыз» - дейді. Сыртқа жаны ашып тұрғандай болғанымен ішінен тоқалдың қызын жақтырмайды. Ғазиз Жамалдың зеректігін байқап, сабақ соңынан алып қалып, әріп таныта бастайды. Жамал қазақтың қисса-жырларын жатқа білетін болады.
4. Шығарманың шиеленісі: Сәрсенбай болыстыққа сайлауға түседі де жеңіліп қалады. Кеткен шығынын ойласа намысына тиетін болады. Сөйтіп жүргенде болыспен құда Байжан таз Жұман баласына қыз іздеп, Сәрсенбаймен құда болады. Жамал өсе келе атастырылған жарының жаман, таз, ақылсыз екенін біледі. Өз көңілін көтеру үшін үнемі жиын-тойларға барып жүреді. Сондай тойлардың бірінде Ғалимен танысады.
5. Шығарманың шарықтау шегі: Ғали мен Жамал арасында махаббат оты орнап, үнемі хат жазысып жүріп, бір күні екеуі қашып кетеді. Қаладағы саудадас досы Фатихолла байдың үйін паналайды. Бұларды іздеп маза бермегендіктен Ғалидың нағашылары жаққа кетеді. Онда Ғали бара сала 13 күн ауырып, бейсенбі күні түс кезінде көз жұмады. Жамалды шешесі келіп алып кетеді. Ғалидің өлімі Жамалдың Байжан босағасына баруына себеп болады.
6. Шығарманың шешімі: Байжанның үйінде Жамал еш бақыт таба алмайды. Боранды түнде қалаға барып, Фатихолланың үйінде самауыр қайнатсамда, Байжанның таяғынан құтылайын деп боранды түнде адасып өледі.
2-тапсырма. Шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтайды Шығарманың тақырыбы: Шығармаға арқау болған оқиғалар ХХ ғасырдың басындағы қазақ өлкесінде жиі кездесетін жас қыздардың қалың малға сатылып, сүймеген адамдарына ұзатылуы, олардың теңдік үшін күрес мәселелері суреттеледі. 1910 жылы «Бақытсыз Жамал» романы Қазанда басылып шықты
Шығарманың идеясы: Сол кездегі шындық өмірді көрсету, сол шындық арқылы оқырманына ой салу. Қазақ қыздарының тағдырын көрсету.
3-тапсырма Кейіпкерлер келбеті. 1. Басты кейіпкер Жамал - өз тағдыры үшін күресуге дайын, сауатты, саналы қыз. Бақыт жолында қандай қиышылық болса да күресуге дайын.
2. Ғали – медресе бітірген, мұғалім болып қызмет атқарған. Саудамен айналысады. Ынталы жігіт. Сүйгені үшін жанын құрбан етуге дайын.
3. Сәрсенбай – жүздеген жылқысы, үш жүздей қойы бар бай, момын адам. Байлықтың буы басын айналдырып, болыстыққа таласады. Байлығын босқа шашып, сайланбай қалады. Өзіне жақтас іздеп, болыстың інісі Байжанмен құда болуды ойлайды.
4. Байжан – құбылмалы, қатаң адам.
Әдеби теориялық ұғымдар. 1. Тақия тігіп беретін – қыз бала
2. Мырзаңыздың есімі кім? – ұл баланы айтады.
3. Суреттеу, жұмбақтау бар. 4. Мақал-мәтелдер көптеп қолданылған. Мысалы, «Үмітсіз - шайтан», «Мал бітпес жігіт болмас, құрарына қара, ұл таппас қатын болмас, тұрарына қара»,
Шығарманың композициялық құрыысы арқылы романның қысқаша мазмұнымен танысады.
Шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтайды Шығармадағы кейіпкерлерге талдау жасайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=2#1-тапсырма._Өзіңіз_қалаған_үзіндіні_алып,_өз_көзқарасыңызды_ділелдеу_үшін_төмендегі_сөз_тіркестерін_қолданыңыз

title: Сабақтың кезеңі/ уақыт - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
1-тапсырма. Өзіңіз қалаған үзіндіні алып, өз көзқарасыңызды ділелдеу үшін төмендегі сөз тіркестерін қолданыңыз Бірінші сөйлем: «Менің ойымша,….»
Екінші сөйлем: «Себебі, мен оны былай түсіндіремін…»
Үшінші сөйлем: «Оны мен мына фактілермен, мысалдармен дәлелдей аламын….»
Соңғы сөйлем: «Осыған байланысты мен мынадай қорытынды шешімге келдім…»
ҚБ: Мұғалімнің бағалауы
2-тапсырма Берілген үзіндіні өңдеп, өзге жанрда (өлең, әңгіме, монолог т.б.) жазыңыз. Креативтілікті ескеріңіз. _Ермек. Бұрын мына жерде Ом, мына жерде Тим отыратын еді. Енді бәрі жоқ. Олар бізді енді сағынбайды.
Қамажай. Неге? Олар келеді. Жұмыстан қолдары босаған бойы келеді. Бар, жуына ғой, тамақ ішеміз. (Ермек басқа бөлмеге кетеді. Көрші әйел кіреді.) Олар әлі жоқ... Қайтеміз, тойды өзіміз өткіземіз де. Бүгін көңілденетін күн еді, ән салатын күн еді. Амал бар ма! Нәзила да кешігіп жатыр, қазір барам деп телефон соғып еді. Мейлі, бастай берейік. Әйел. Ойбай-ау, саған не болған?! Қазір бәрі жиналады. Менің шалым да киініп жатыр. Қамажай. Келсе, келе жатар. Ашшы ана шампанды. (Көрші әйел шампанды ашады).
Қамажай. Құй. Өзіңе де. Маған да! (Қамажай бокалдағы шампанды түгел ішіп салады. Әйел оған таңданып қарап қалған. Сол кезде барып жерде жатқан телеграмманы көріп, оны қолына ала береді. Үнсіз оқып шығады).
Қамажай. Өзіміз-ақ өткіземіз. Өзімізақ! Олардың қолдары тимейді. Өзіміз-ақ... Өзіміз-ақ! ______________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=2#ҚБ:_Мұғалімнің_бағалауы___2-тапсырма_Берілген_үзіндіні_өңдеп,_өзге_жанрда_(өлең,_әңгіме,_монолог_т.б.)_жазыңыз._Креативтілікті_ескеріңіз.__Ермек.


title: Дескриптор - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
Дескриптор :
- үзіндіні қайта өңдейді;
- шығармашылығын танытады;
- креативті жазады.
ҚБ:Дескиптор арқылы бағалау
Саралау (қолдауды көп қажет ететін оқушылармен диалог жүргізу арқылы жүзеге асырылады)
|
«ПОПС формуласын» қолдана отырып өз көзқарасын білдіреді
Берілген үзіндіні қайта өңдейді. Өзге жанрда шығырмашылығын танытады.
|
4 балл
4 балл
|
Оқулық
Таратпа материалдары
|
Сабақтың соңы
|
Қызық
Қиын
Қажет
Үйге тапсырма:
|
Сабаққа кері байланыс береді
|
1-10 балл аралығында бағалау
|
|
Бөлім:
|
Махаббат және абырой
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
|
Ермекова Гулназира Кенжесовна
|
Күні: 17 02 2023
|
Пәні: қазақ әдебиеті
|
Сынып:8 «А»
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Д. Исабеков «Әпке» драмасы 2
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
8.1.1.1әдеби шығарманың жанрына байланысты сюжеттік желілерін, эпилог,прологтарды анықтау;
8.2.1.1 композицияны тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай талдау;
|
Сабақтың мақсаты
|
Оқушылардың бойына адамагершілік, бауырмалдық қасиеттерді сіңіру
|
Құндылықтарға баулу
|
«Әпке» драмасының жанрына байланысты сюжеттік желілерін, эпилог,прологтарды анықтайды
композицияны тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай талдайды
|
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Оқушылармен амандасу
Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Үй тапсырмасын сұрау
|
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
|
Ауызша мадақтау
1 балл
|
https://wordwall.net/resource/52562961/копия-еды-и-напитков-что-это-что-это-назовите-это
|
Сабақтың ортасы
|
1-тапсырма. Оқушылар шығарманың композициялық құрылысына қарай талдаңыз
Оқиғаның басталуы Қабен мен Қамажайдың телефон арқылы әңгімесі
Оқиғаның байланысы Үй ішіндегі жиналыс
Оқиғаның дамуы Тимурдың үйленуі
Оқиғаның шиеленісі Үйдегі «жынойнақ»
Оқиағаның шарықтау шегі Сүйінші хабар
Оқиғаның шешімі Ананың мерейтойы
Дескриптор:
-шығарманың мазмұнын біледі;
-оқиға желісін реттілік бойынша анықтайды.
2-тапсырма.Автор шығарма прологі мен эпилогі арқылы оқырманға қандай ой салғысы келді? Шығарма түйініндегі негізгі айтар ой не деп ойлайсыздар?
Пролог
|
Эпилог
|
(Қабеннің дауысы)
«Мен сені үш күн бойы күттім. Адамды осылай қорлауға бола ма? Балалар оянып кетеді деп, телефон соқтырмайтын өзің. Сондықтан, бір парақ қағаз жазып отырмын. Қымбаттым-ау, күттірудің де, шыдамның да шегі болады ғой. Неге келмейсің? Мені ұнатпайтын болсаң, күндіз телефонмен сөйлескенде оныңды ашып айт. Кісіні әуре-сарсаңға салып қойғаның не? Бүгін тағы да күтем. Екеуміздің әуелгі келіскен жерде. Өтінемін, жүздесіп кет. Бүгін, сөз жоқ келгейсің. Өтінемін, асыға күтем. Соңғы рет».
Қамажай:
Бір алапат сезім кіріп кеудеме,
Жұлқынғанда айта алмадым деп “неге?”
“Өмір деген жалғыз сенің үйің бе?
Халат тастап, далаға жүр киін де”, -
Деді маған ыдыс жуып жатқанда.
Ән естілді,
Көктем кеткен жатқан ба?, ..
Дала кезген самал болып кеттім мен,
Оралдым ба баяғы бір шақтарға,
Толқын болып тулап шықтым далаға.
|
(Үйде той. Ұзын үстел лық толы. Қарсы беттегі қабырғада Ана портреті. Оның астында “60 жас” деген жазу көрініп тұр. Көрші әйел кіреді. Қолындағы гүлін үстел үстіндегі вазаға қояды)
| |
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=3#Сабақтың_мақсаты__Оқушылардың_бойына_адамагершілік,_бауырмалдық_қасиеттерді_сіңіру


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=3#Саралау_(қолдауды_көп_қажет_ететін_оқушылармен_диалог_жүргізу_арқылы_жүзеге_асырылады)


title: Қамажай - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1
8-класс қазақ әдебиеті ҚМЖ 3-тоқсан
Дескриптор: -прологте айтылған ойды анықтайды -эпилогте айтылған ойды анықтайды. 3-тапсырма. Автор осы үзіндіде қандай қасиетке ерекше мән береді? Драманың өн бойынан аңғарылатын автор позициясына талдау жасаңыз Үйдегі төртеуі азамат болмай,мен өз басымның қамын ойлауға хақым жоқ. Өз жөнін тауып, әке кетті, талқаны тауысылып , шеше байғұс арманда ол кетті. Тағдырдың соққысынан есеңгіреген естерін енді жинап, көкіректерінен қайғы ұмытп бола бастағанда «Не болсаң ,ол бол» деп өзө жөнімен мен кетсем, олардың күні не болмақ? Жо-жоқ, Қабен. Кешір мені . Бақытыңа кедергі болғым келмейді.Сенің жолың басқа. Інілерімнің біреуі шығып қалса, ұят болады. Сау бол. Таңертең ерте жұмысқа баруым керек. Дескриптор: - үзіндідегі қасиеттерді анықтайды; - автор позициясын талдайды. 4-тапсырма «Бір минуттық эссе» Мені таңғалдырғаны... Мені ойландырды... Мені уайымдатты..
| Сюжеттік желілерін анықтап, тақырып қояды Өзіңді тексер! Пролог – көркем шығарманың оқиға мазмұны мен мәнін оқырманға таныстыратын кіріспе бөлімі. Ол – шығарма идеясын дұрыс түсіндіру. Автор Қабен мен Қамажайдың монологы арқылы оқырманға түйінді ой тастайды. Қамажайдың алдына екі таңдау қояды. Не бауырлары, не сүйіктісі. Шығарманың прологі оқырманды еріксіз қызықтырып, басты кейіпкер Қамажайдың таңдауын білгенше асықтырады Өзіңді тексер! Эпилог – көркем шығарманы қорытындылап, негізгі оқиға желісінен бөлек тұрса да авторлық идеяны толықтыра түсіп, шығарманың басты кейіпкерлері жайында қысқаша мәлімет береді, олардың кейінгі іс-әрекеттерінің жалғасын көрсетеді. Бұл күн Қамажайдың отбасы үшін қуанышты күн еді. Қамажай осы мерекеге барлық отбасының басы қосылғанын қалады. Әйтсе де үзіндіден оқып көргеніміздей, барлық нәрсе біз күткендей бола бермейді. Шығарманың негізгі түйіні де бауырларын бақытты етсем деген әпкенің тілегі мен өз бақытын құрбан етуін көрсету және шығарма соңында жалғыз қалған Қамажай бейнесі арқылы басқаларға ой салу
| жүктеу/скачать 4,82 Mb. Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=4#Дескриптор:_-_үзіндідегі_қасиеттерді_анықтайды;_-_автор_позициясын_талдайды.__4-тапсырма_«Бір_минуттық_эссе»


title:
балл
1 балл - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
2 балл
1 балл
1 балл
2 балл
3 балл
|
Интерактивті тақта
Таратпа материалдары
|
Сабақтың соңы
|
Қызық
Қиын
Қажет
Үйге тапсырма «Аман болшы, әпкетай!» Қамажайға хат
|
Сабаққа кері байланыс береді
|
1-10 балл аралығында бағалау
|
Кері байланыс-қа арналған суреттер
|
Бөлім:
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
|
Ермекова Гулназира Кенжесовна
|
Күні:14.02.2023
|
Пәні: қазақ әдебиеті
|
Сынып: 8 «В»
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Д. Исабеков «Әпке» драмасы 1
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
8.1.2.1 әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу;
8.2.2.1 автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау
|
Сабақтың мақсаты
|
«Әпке» драмасының идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашады
«Әпке» драмасындағы автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдайды
|
Құндылықтарға баулу
|
Оқушылардың бойына адамагрешілік, бауырмалдық қасиеттерді сіңіру
|
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Оқушылармен амандасу
Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Үй тапсырмасын сұрау
Драма жанры және драманың кейіпкерлері туралы
|
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
Драма жанрының ерекшелігімен танысады
Кейіпкерлерін біледі
|
Ауызша мадақтау
|
|
Сабақтың ортасы
|
1-тапсырма Шығарманың пафосы мен идеясын , тақырыбын сәйкестендіру
Тақырыбы: бауырмалдық, мейірімділік
Идеясы: Әпкенің бауырларына деген қамқорлығын насихаттау, бауырлар арасында жақсы қарым –қатынас сақтап қалу
ҚБ: Мұғалімнің бағалауы
ҚБ: Өзара бағалау
3-тапсырма. Оқушылар шығарманың басты кейіпкерлеріне берілген ақпараттың дұрыс-бұрыс екенін анықтау
Кейіпкер
|
Кейіпкерге
|
Қамажай
|
Пьесаның темірқазығы. Ол – жаны нәзік, үлкен сезімнің адамы. Автор бейнелеген кейіпкер жеке басының қамы емес, бауырларын көбіре ойлайтын, жар сүю мен махаббат сезімін аналық сезімге құрбан еткен, соларды жеткізу жолына мүлде берілген, адамгершілік парасаты биік, қоғам алдындағы азаматтық борышын ақтаған замандасымыздың бейнесі.
|
Омар
|
Үй ішіндегі дау-шарға араласпай, үнемі өзінің ғылыми жұмысынан бас көтермейтін кейіпкер- пьесада оқшау шыққан бейне. Ол өзінің ғылыми идеясына біржола берілген, көздеген мақсатына жетпей тынбайтын, уақытын зая жібермейтін, кісіге жаманшылығы жоқ, ойланбай қимылға бармайтын, артық сөйлемейтін, өзімен-өзі жүрген тұйықтау жан.
|
Нәзила
|
Әпкесін көбірек «әбігерге» түсіріп, кейде уайымға салып жүреді. Әке-шешесіз кешкен тірліктің қыспағын арқалап, жұмыс істеп, үйге кіретін азды-көпті тиын-тебенді табатын да осы. Ол қанша бұлқан-талқан болып жатса да кек тұтпайтын, барынша адал, сөзіне берік, досын сүйіндіретін, дұшпанын күйіндіретін кесек қимылдың адамы.
|
Тимур
|
Пьесадағы екінші қыз бейнесі де сәтті өрнектелген. Ол – еркелеу, тілі удай, бір адамға жетер мінезі бар, өмірге өзіндік түйсік-түсінігі қалыптасып қалған студент жас. Оның әпкесіне болысуы, кейде «мамуля» деп еркелеуі, Темірді ызаландыруы, Омардың қызға икемсіздігіне ренжуі, т.б. көріністердегі әрекеті сәтті шыққан.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=5#Құндылықтарға_баулу__Оқушылардың_бойына_адамагрешілік,_бауырмалдық_қасиеттерді_сіңіру


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=5#Мұғаліммен_амандасады_Үй_тапсырмасын_айтады_Драма_жанрының_ерекшелігімен_танысады_Кейіпкерлерін_біледі


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=5#Сабақтың_соңы__Қызық_Қиын_Қажет_Үйге_тапсырма_«Аман_болшы,_әпкетай!»_Қамажайға_хат


title: ҚБ: Өзін-өзі бағалау - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
ҚБ: Өзін-өзі бағалау
|
Шығарманың пафосы мен иедясын анықтайды
Ұлттық мүдде тұрғысынан талдайды
Басты кейіпкерлерді сәйкестендіреді
|
Дескриптор:
-идеясын анықтайды;
-пафосын табады
-тақырыбын жазады.
3 балл
Десриптор:
Шығарма пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан талдайды
3 балл
Дескриптор:
-кейіпкерлерді сәйкестендіреді
4 балл
|
Интерактивті тақта
|
Сабақтың соңы
|
Үйге тапсырма: мазмұнын айту
|
Сабаққа кері байланыс береді
|
1-10 балл аралығында бағалау
|
Кері байланыс-қа арналған суреттер
|
Бекітілді:
Бөлім:
|
Махаббат және абырой
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
|
Ермекова Гулназира Кенжесовна
|
Күні: 10.02.2023 ж.
|
Пәні: қазақ әдебиеті
|
Сынып: 8 «А»
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
Б. Момышұлы «Ұшқан ұя» әңгімесі 5
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
8.3.3.1 шығарманың көркемдік-идеялық құндылығын гуманистік тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазу;
|
Сабақтың мақсаты
|
«Ұшқан ұя» шығармасының көркемдік-идеялық құндылығын гуманистік тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазады.
|
Құндылықтарға баулу
|
Адамгершілік қасиеттерге баулу
|
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурс-тар
|
Сабақтың басы
|
Оқушылармен амандасу
Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Үй тапсырмасын сұрау
|
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
|
Ауызша мадақтау
|
|
Сабақтың ортасы
|
1-тапсырма.
Шығармада ұлттық тәрбие арқылы әке тәрбиесі қалай көрініс тапқан?
Дала философиясында ер баланы тәрбиелеуде әкенің рөлі ерекше болған. Повестің өн бойынан аңғарылатын автор позициясы да осы қастерлі ұғымды үнемі алға ұстайды. Әкесінің баласын үлкенді сыйлау, сәлем беру дағдысына қалай тәрбиелегені шығармада шынайы көрініс тапқан. Үлкендерге амандасу рәсімін меңгерту нәтижесінде олардың аузынан бала Бауыржанға «жақсы азамат, жігіт болып қалыпты» деген көтерме баға берудің өзі тек жақсы болуға жетелеу екенін танытады.
Әкесінің бала Бауыржанға шежіре жаттатқызуы да - тамыры терең тәрбие құндылығы.
2-тапсырма. «Төрт сөйлем» тәсілімен ой тұжырымда.»
«Дәстүрді сыйламайтын балалардың өсіп келе жатқанынан қорқамын...» дейді Бауыржан. Сендер қалай ойлайсыңдар, не себепті Бауыржан атамыз қорықты?
Өзіңді тексер!
Менің ойымша, Бауыржан тәрбие бастауы тал бесікте екеніне көңіл бөледі, себебі Бауыржанның қалыптасуына әсер еткен - ұшқан ұясы. Оның сезімтал, елгезек болып өсуіне әже тәрбиесі ықпал еткен.
Оны мен жазушының: «бесікте жатқанда құлағына анасының әлди әні сіңбеген баланың көкірегі кейін керең боп қалмаса деп қорқамын» деген сөздерімен дәлелдеймін. Қорыта келе, жазушы көненің көзіндей болған ұлттық құндылықтарымызды насихаттай білді.
Эссе
Эссе – бұл еркін композицияға құрылған, көлемі шағын
прозалық шығарма. Нақты бір мәселеге байланысты адамның жеке әсерін, түсінігін және ой толғанысын бейнелейді.
Эссе жазудың талаптары
Реттілікті сақтай отырып жоспарлаңыз.
Кіріспе бөлімін жазыңыз, тезис ойлап табыңыз.
Негізгі бөлімді бірнеше абзацқа бөліңіз.
Дәлелдерді, ақпараттарды жинаңыз.
Қорытынды бөлімін жазыңыз.
Жазғаныңызды оқыңыз, қателеріңізді түзетіңіз.
Тақырыптан ауытқымаңыз
Эссенің құрылымдық бөлімдері
Кіріспе. Тақырыптың негізгі мәні мен негіздемесі тезис түрінде көрсетіледі.
Негізгі бөлім. Тақырыпты дамыту, фактілер, идея, ақпараттар,сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеу (аргументтеу)
Қорытынды. Жалпылау мен аргументтеріңіздің логикалық қорытындысы.
3-тапсырма. Эссе
«Ел боламын десең, бесігіңді түзе» (90-100 сөз).
Өзіңді тексер!
Отбасының бала тәрбиесінде алар орны ерекше, баланың қалыптасуы отбасынан бастау алады, сондықтан да туған үйдің жылуы – оның көкірегінде көп жылдар бойы сақталып, мәңгі есінде жүреді. Ата мен ананың тәрбиесі қатар жүрген жерде жақсы азамат қалыптасатыны сөзсіз. Бауыржан Момышұлы өз шығармасында «Отбасының өнегесі – Отан өнегесі» деп, ұл баланың да, қыз баланың да тәрбиесі тал бесіктен басталатындығын насихаттайды. Сондықтан, отбасы өте қажетті, басқадай ешнәрсемен өзгертуге болмайтын баспалдақ. Отбасы – адам ғұмырының тірегі ғана емес, қоғамның да басты негізі. Отбасының адамзат ұрпағына деген ықпалы мен әсер күшін өмірдегі басқа еш нәрсенің күшімен салыстыруға болмайтындай.
Қорыта айтқанда, Отанның бір бөлшегі – отбасыңа ештеңе де жетпейді! Өйткені отбасы – табиғаттың әр адамға сыйлаған керемет бір сыйы! Соны мәңгі есте сақтап, ұмытпаған жөн!
Қорытынды:
Бауыржан Момышұлы «Ұшқан ұяда» ата-баба шежіресі, жан-жануарлар болмысы, әлемнің пайда болуы, тірлік, өмір туралы алғашқы мағлұматтарды, аңыз-әңгімелерді әжесінен естігенін үлкен сүйіспеншілік сезімімен есіне алған, сондай-ақ ненің жақсы, ненің жаман екенін, нені сүйіп, неден аулақ жүруді әжесінен үйренгенін мақтан етеді. Автор бата беру дәстүрінің үлкен рухани мәнін ашып көрсетеді. Ұлтымыздың біртуар тұлғасы Бауыржан Момышұлының «Ұшқан ұя» повесі қай жағынан алып қарасақ та, бүгінгі жас ұрпақ үшін құнды шығарма. Мұнда елдік намыс та, ұлттық тәрбие де, отаншылдық өнегелік істер де бар. «Ұшқан ұя» - өскелең ұрпақты патриоттық рухта тәрбиелейтін туынды
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=6#Сабақтың_мақсаты__«Ұшқан_ұя»_шығармасының_көркемдік-идеялық_құндылығын_гуманистік_тұрғыдан_талдап,_әдеби_эссе_жазады.


Сұраққа жауап бере отырып, ұлттық құндылықты анықтайды.
Ойын жазады.
Себебін айтады.
Дәлел келтіреді
Қорытынды шешім шығарады
Әдеби эссе жазу
|
Дескриптор:
шығармадағы әке тәрбиесінің ұлттық құндылығын анықтайды.
Дескриптор:
Шығармадан алған әсеріне өз тұжырымын жазады.
Дескриптор:
- шығарманың маңызын түсінеді;
- әдеби эссе жазады.
|
Оқулық
|
Сабақтың соңы
|
Үйге тапсырма: -тапсырма
|
Сабаққа кері байланыс береді
|
1-10 балл аралығында бағалау
|
Кері байланыс-қа арналған суреттер
|
Бөлім:
|
Махаббат және абырой
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)
|
Ермекова Гулназира Кенжесовна
|
Күні: 07.02.2023 ж
|
Пәні: қазақ әдебиеті
|
Сынып: 8 «В»
|
Қатысушылар саны:
|
Қатыспағандар саны:
|
Сабақтың тақырыбы
|
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
|
8.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау
8.3.2.1 шығармадағы материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға беру
|
Сабақтың мақсаты
|
шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтайды;
шығармадағы материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыда салыстырып, жаңашылдығына баға береді;
|
Құндылықтарға баулу
|
Адамгершілік қасиеттерге баулу
|
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт
|
Педагогтің әрекеті
|
Оқушының әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
Сабақтың басы
|
Оқушылармен амандасу
Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Үй тапсырмасын сұрау
|
Мұғаліммен амандасады
Үй тапсырмасын айтады
|
Ауызша мадақтау
|
|
Сабақтың ортасы
|
Әдебиет теориясын еске түсіру
Перифраз — құбылыстар мен заттардың атын атап, түсін түстемей, айрықша белгі-қасиеттеріне негіздей отырып ауыстыру тәсілі.
Психологиялық параллелизм - екі ұдай нәрсені, құбылысты, ұғымды, сезімді қатар қойып, жұптап суреттеу.
Гротеск - шынайы өмір мен қиял-ғажайыптың шарпысуынан құрылатын көркемдік бейнелеу тәсілі.
Сарказм - күлкі етудің бір түрі, зілді кекесінмен әжуалау. Құрылымы жағынан иронияның ұлғайған түрі. Иронияда зілсіз, көбіне іштарта әжуалау басым болса, Сарказмда ол шарықтау шегіне жетіп, батыл, ашық әшкерелеуге көшеді.
Теңеу – екі затты немесе құбылысты салыстыра отырып, әдеби көркемдеп айту. Теңеу -дай, -дей, -тай, -тей жұрнақтары жалғану арқылы жасалады.
Метафора – бір зат пен екінші затты ұқсастығына байланысты ауыстырып айту.
Метонимия – белгілі бір заттар мен құбылыстардың сыртқы және ішкі мән-мағынасының ұқсастығына байланысты ауыстырып қолдану.
Эллипсис — сөйлемнің бір мүшесін алып тастау арқылы құрылған сөз үлгісі. Элипсис сөйлемнің, ойдың ықшамдылығын, әсерлілігін, өткірлігін арттырады. Элипсисті сөйлемдердегі түсіп қалған сөздердің мәні белгілі болады.
Ирония - адамға зат пен құбылысқа сырттай жақсы баға берсе де, ішкі мағынасы қарсы келіп, келекеге айналдыратын құбылту құралы.
Эпитет – заттың, не құбылыстың айрықша белгісін, қасиетін білдіретін бейнелі сөз.
1-тапсырма. Шығармадағы көркемдегіш құралдарды мысалдарымен сәйкестендіріңіз
Шығармадан алынған сөз тіркестері
|
Көркемдегіш құрал түрі
|
Орта бойлы , орақ мұрын, от жанарлы, шымыр шал
|
Гротеск
|
Түп күйесіндей
|
Сарказм
|
Мә3-мейрам болып, қуаныштары қойнына сыймай, Байтоққа сүйіншіге беріп
|
Теңеу
|
Қолын ұзартып
|
Эпитет
|
Имаш бабамнан бастап, есін енді –енді біліп келе жатқан баласына
|
Психологиялық паралеллизм
|
Масадай болған бейшара, мазамды алмай көзіңді жоғалтшы. Сенің бойың шөптен де аласа, шөңгемен тең емессің бе? Кейдесінде жаның бар демесең, кесек құрлы мыжып кетуге жарамайтын сорлы, сен жылдан дәметпей-ақ, жайыңа жүрсең қайтеді...
|
Метонимия
|
ҚБ: Мұғалімнің бағалауы
Саралау(Қолдауды аз көрсететін оқушыларға сәйкестендіру түріндіе шығарып беру)
2-тапсырма.Шығарма үзінділеріндегі көріністерді талдаңыз. Заманауи тұрғыда салыстыру жасаңыз
Шығарма үзіндісі
|
Шығармадағы (рухани, материалдық) құндылықты анықтап, бүгінгі өмірмен байланыстырыңыз
|
Біздің апаларымыз алма, алқоры алғаннан гөрі, сол құрғыр айна, тарақ, ине-жіп алғанды пайда көреді. Тек әкем Момыш қана бала құмарлығын түсінетін еді. Әке-шешесі ақша бермей, бұртиып тұрған балалардың бәрін қаз- қатар тізіп қояды да бақалшыға: - Әй, сарт, өрігіңнен бір қадақ, мейізіңнен бір қадақ, мәмпәсиіңнен бір қадақ тарт, - дейді. Соның бәрін тепе-тең бәрімізге бөліп береді.
|
|
Әкем маған жастайымнан қазақша жыл қайыруды, күн мен ай аттарын, жыл аттарын жаттатты. Бірде әкеме жаттағандарымды айтып бердім. Ол мені мақтап арқамнан қақты.
|
|
Әкем маған ата-тегіміздің аты-жөнін үйретуші еді. - Кімнің баласысың? – деп сұрайтын ол. - Мен Момыштың ұлымын. - Момыш кімнің баласы? - Момыш – Имаштың баласы. Осылай жеті атаға дейін жетелеп отырып санататын Сонан соң менің жеті атаға дейінгі білімімді тексеретін. Ел танудың басы ең алдымен осылай басталатынын ол кезде кім білген.
|
|
Менің кәрі апам Қызтумас маған ертекті көп айтатын, әлди әнді көп айтатын. Арада неше заман өтті! Қызтумас апамның сүйегі әлдеқашан қурап кетті, ал әлди ән айтқан үні әлі құлағымда.
|
|
ҚБ: Өзара бағалау
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сұраққа жауап бере отырып, ұлттық құндылықты анықтайды


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=7#Әдеби_эссе_жазу__Дескриптор:_шығармадағы_әке_тәрбиесінің_ұлттық_құндылығын_анықтайды.__Дескриптор


title: Әдебиет теориясынан - Сабақтың тақырыбы М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы 1

text:
Дескрип-тор : - шығарма үзінділеріндегі көріністерді талдайды;
- заманауи тұрғыда салыстыру жасайды;
- материалдық, рухани құндылықтарға баға береді.
4 балл
Интеракивті тақта
Таратпа материалдары
Сабақтың соңы
Үйге тапсырма: 7-тапсырма
Сабаққа кері байланыс береді
1-10 балл аралығында бағалау
Кері байланыс-қа арналған суреттер
.
Шығармадан алынған сөз тіркестері
Көркемдегіш құрал түрі
Орта бойлы , орақ мұрын, от жанарлы, шымыр шал
Гротеск
Түп күйесіндей
Сарказм
Мә3-мейрам болып, қуаныштары қойнына сыймай, Байтоққа сүйіншіге беріп
Теңеу
Қолын ұзартып
Эпитет
Имаш бабамнан бастап, есін енді –енді біліп келе жатқан баласына
Психологиялық паралеллизм
Масадай болған бейшара, мазамды алмай көзіңді жоғалтшы. Сенің бойың шөптен де аласа, шөңгемен тең емессің бе? Кейдесінде жаның бар демесең, кесек құрлы мыжып кетуге жарамайтын сорлы, сен жылдан дәметпей-ақ, жайыңа жүрсең қайтеді...


title:
Бөлім:

Махаббат және абырой

text:
Сабақтың ортасы
|
1-тапсырма. Шығармадағы кейіпкерлердің
образдарымен сәйкестендіріңіз.
Кейіпкерлердің есімі
|
Шығармадағы кейіпкерлер образы
|
Имаш
|
Бауыржанның әкесі, жұрт Момыш деп кеткен. Жасынан өлеңге жақын, еті тірі,орысша хат таныған.ағаш ұста, зергер, етікші, аймаққа әйгілі сыйлы адам.
|
Қызтумас
|
Бауыржан Момышұлының анасы,Байтана руынан Әбдірахманның қызы, Бауыржанның үш жасында қайтыс болыпты.
|
Момыналы
|
Әкесінің кенже інісі, ұзын бойлы, дөңгелек қара көзді, кертпе мұрындау, астыңғы ерні дүрліктеу, аққұба жігіт.Қыңыр мінезді, епті, алаңғасар, қаракүш, "Таубұзар", әжесінің айтуынша Серкебай нағашысына тартқан.
|
Момынқұл
|
Бауыржан Момышұлының атасы, орта бойлы, орақ мұрын, от жанарлы, шымыр шал Имаш 1911 жылы 92 жасында дүниеден өткен.
|
Разия
|
Әжесі, ертегіші, салт жоралғыны көп білетін, ел анасы.
|
Өзіңізді тексеріңіз!
2-тапсырма.Б.Момышұлының «Ұшқан ұя» шығармасын Б.Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» шығармасымен салыстырыңыз
Б.Момышұлы «Ұшқан ұя»
|
Ұқсасты-ғы
|
Б.Соқпақбаев «Менің атым Қожа»
|
|
|
|
3-тапсырма. «Ұшқан ұя» шығармасының тарихи және көркемдік құндылығына баға беріңіз
Тарихи/ көркемдік құндылық
|
Мысалдар
|
|
Ұлттық өнеге негізінің дәріптелуі
Жазушының ұлттық салт-дәстүрімізді суреткер көзімен көріп, соны сақтауға деген көзқарасы байқалады. Әдет-ғұрыптарымыздың ұмытылған түрлерінің мән-маңызы
ашылады және ұлт ретінде сақталуымызға әсері көрсетіледі.
|
|
Аңыз әңгімелер, ертегілер, мақал-мәтелдердің қолданылуы
Повесте автордың бала көкейіне тез сіңетін аңыз әңгімелер, ертегілер, мақал-мәтелдерді молынан қолдануы адами құндылықтың ұялауына ерекше мән беруінде деп ойлаймын. Өйткені өзі айтқандай, оны білмеген адам – «рухани мүгедек»
|
|
Тарихи шындық пен тарихи оқиғалардың суреттелуі
Автор шынайы өмір көріністерін суреттей отырып, кейіпкерлерді де өз айналасынан таңдаған.
Мұнда ойдан шығарылған оқиғалар да, образдар да жоқ, сондықтан шығарма өте әсерлі шыққан.
|
|
Шығармадағы кейіпкерлерді сәйкестендіреді
Өзін-өзі тексереді
Екі шығарманы салыстырады
Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтайды
|
Дескрипторы:
кейіпкерлер образын түсініп оқиды.
-Кейіпкерлердің есімі мен образдарын сәйкестендіреді
5 балл
Дескриптор:
-ерекшелігін анықтайды;
-ұқсастығын табады
3 балл
Дескриптор:
-көркемдік құндығын табады ;
-тарихи құндылығын табады.
2 балл
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=9#3-тапсырма._«Ұшқан_ұя»_шығармасының_тарихи_және_көркемдік_құндылығына_баға_беріңіз

title:
Бөлім:

Махаббат және абырой


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=9#Разия__Әжесі,_ертегіші,_салт_жоралғыны_көп_білетін,_ел_анасы.__Өзіңізді_тексеріңіз!

title:
Бөлім:

Махаббат және абырой


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=9#Сабақтың_ортасы__1-тапсырма._Шығармадағы_кейіпкерлердің_образдарымен_сәйкестендіріңіз.

title:
Бөлім:

Махаббат және абырой


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=9#Сабақтың_соңы___Үйге_тапсырма:_шығарманың_мазмұнын_толық_оқу__Сабаққа_кері_байланыс_береді

title:
Бөлім:

Махаббат және абырой


url: http://emirsaba.org/sabati-tairibi-m-maataev-aular-jitafanda-poemasi-1.html?page=9#Шығармадағы_кейіпкерлерді_сәйкестендіреді___Өзін-өзі_тексереді___Екі_шығарманы_салыстырады

title:
Бөлім:

Махаббат және абырой