title:
Тақырыбы: А .Байтұрсыновтың туғанына 150-жыл!"Ұлттың ұлы ұстазы - А.Байтұрсынұлы"

Мақсаты

text:
Ахмет Байтұрсынұлы. Осы бір есім елге таныс болғалы «Мен-қазақпын» деген азаматтың бір селт етпейтіні жоқ та шығар.
-Ахмет Байтұрсынұлы өмірі туралы не білеміз, қане ортаға салайық. Ол кісі қай жылы, қай өңірде дүниеге келген?
Ахмет Байтұрсынұлы
1-оқушы:
Биылғы жыл халқымыздың көрнекті қоғам қайраткері, кешегі Абай, Ыбырай, Шоқан салған ағартушылық, демократтық бағытты ілгері жалғастырушы ірі ғалым, көсемсөз шебері, әдебиет зерттеуші, тюрколог, дарынды ақын- аудармашы Ахмет Байтұрсынұлының туғанына 145 жыл толған мерейлі жыл.
2-оқушы:
Ахмет Байтұрсынұлы- қыры мен сыры мейлінше мол адам. Біріншіден, ол қазақ тілінің тұңғыш әліппесі мен оқулықтарының авторы. Ол жазған мектеп оқулықтары 1914- 1915 жылдан 1927- 1928 жылға дейін пайдаланылып келді. Қазақ оқушыларының бірнеше буыны сауатын Байтұрсынұлының “Әліпбиімен” ашып, ана тілін Байтұрсынұлының “Тіл құралы” арқылы оқып үйренді.
3-оқушы:
Ахмет Байтұрсынұлы-қазақ ән-күй өнеріне де терең ой жіберген ғалым. А.В.Затаевичтің айтуынша, ол шебер домбырашы, әнші болған. Халық әндерін, күйлерін жинаған және олардың шығу тарихын да білген.
4-оқушы:
Табиғатынан аса дарынды туған талапты бала Ахмет 1882- 84 ж. әуелі көзі қарақты адамдардан өз үйінде хат танып, артынан жақын жердегі ауыл мектебінен сауат ашады да, 1886- 1891 ж. Орынбордағы мұғалімдік мектепте оқып, білім алады.
5-оқушы:
1895 жылы 1 маусымнан бастап мұғалім болады. Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы атырабында бала оқытады, өмір, тіршілік күресіне араласады, әділет үшін күреседі, байларға қарсылық білдіреді, патшаның отаршылық саясатын айыптайды.
6-оқушы:
1901 жылдан бастап қолы бос кездерде өзі ізденіп, сан алуан, кітаптар оқиды, әдебиетпен айналысады, оқу құралдарын жасайды, өлең – жыр тудырады. Ел ішінде жас, оқыған, еркін мінезді батыл ойшыл бедел- атағы өсе бастайды.


title: «Оқуға шақыру» өлеңі - Сабақтыңтүрі: Өздіктеріненжұмысістеу Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық

text: Жүргізуші: Ахмет Байтұрсынұлы- ақын және аудармашы. Оның өлеңдері “Қырық мысал” , “Маса”, “Үзік” деген аттармен 1912 жылдан 1922 жылға дейін бірнеше рет жарияланған. “Масаға” енген өлеңдер қараңғылық, надандық, шаруаға енжарлық, қазақты шағуға дайын тұрған жылан. Оның иесі аяқтары ұзын, сары маса болып ызыңдап, ұйықтап жатқан халқын оятпақшы. (презентация)


title: Көркемсөз оқушы: Нұрлы - Сабақтыңтүрі: Өздіктеріненжұмысістеу Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту,...

text: Ахмет тек өзi ғана жазып қоймай, аудармашылықпен де айналысқан. Ол «Қырық мысал» 1909 жылы Петербург қаласында бастырады. Орыстың классик мысалшысы И.А. Крылов мысалдарының бiр тобын аударған. Крыловтан аудармалары өз елiне тән, жақын екенiн сезiп отырып таңдаған. Бұл тұңғыш аударма едi. Ол «Замандастарыма» деген кiрiспесiнде


Күні: 6.09.2021
Сыныбы: 10 В
Сынып сағаты тақырыбы: «Біздің таңдау - жемқорлықсыз болашақ»
Мақсаты:
Сыбайлас-жемқорлық” деген ұғымды түсіндіріп, пайда болу жағдайлары жайлы түсінік қалыптастыру. Өз көзқарастарын білдіріп, дүниетанымдарын кеңейту. Өз мемлекетіне жауапкершілікпен қарау және әділдікке тәрбиелеу.
Сабақтыңтүрі: Өздіктеріненжұмысістеу
Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық.
Сабақтыңбарысы:
І. Ұйымдастырукезеңі:
2.Сыбайлас-жемқорлықдеген не? (оқушылардың пікірлері тыңдалады)
3.Түсініктеме беру:
“Сыбайлас-жемқорлық” деген “параға сатып алу”, “пара” ретінде, "corruptio" деген латын сөзін алып, анықтауға мүмкіндік береді.Рим құқығында сондай-ақ "corrumpire" түсінік болған, ол жалпы сөзбен айтқанда “сындыру, бүлдіру, бұзу, зақымдау, жалғандау, параға сатып алу” деген түсінік берген де, құқыққа қарсы іс-әрекетті білдірген. Орыс тілінің түсіндірме сөздігі сыбайлас-жемқорлықты пара беріп сатып алу, лауазымды адамдардың, саяси қайраткерлердің сатқындығы ретінде сипаттайды.
ҚР “Сыбайлас-жемқорлықпен күрес туралы” Заңы сыбайлас-жемқорлыққа келесідей анықтама береді. Ол: “...мемлекеттік міндеттерді орындайтын адамдар, сондай-ақ соларға теңелген адамдар, өздерінің лауазымды құзыреттерін және онымен байланысты мүмкіншілікті немесе өз құзыреттерін басқаша пайдаланып мүліктік пайда алу үшін заңмен қарастырылмаған мүліктік жайлылықты және артықшылықты қабылдау, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалармен аталмыш жайлылықты және артықшылықты оларға заңсыз беруге осы адамдарды парамен сатып алу”.
Қазақстан Республикасының № 267 Сыбайлас жемқорлыққа күрес туралыЗаңы 1998 жылы 2 шілдеде қабылданды.
Бұл Заңның мақсаты - азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, сыбайлас жемқорлық көрiнiстерiнен туындайтын қауiп-қатерден Қазақстан Республикасының ұлттық қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың алдын алу, анықтау, олардың жолын кесу және ашу, олардың зардаптарын жою және кiнәлiлердi жауапқа тарту арқылы мемлекеттiк органдардың, мемлекеттiк мiндеттердi атқаратын лауазымды және басқа да адамдардың сондай-ақ оларға теңестiрiлген адамдардың тиiмдi қызметiн қамтамасыз етуге бағытталған және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестiң негiзгi принциптерiн айқындап, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың түрлерiн, сондай-ақ жауаптылықтың пайда болу жағдайларын белгiлейдi. Осы Заң сол сияқты демократиялық негiздердi, мемлекеттi басқарудағы жариялылық пен бақылауды кеңейтуге халықтың мемлекет пен оның құрылымдарына деген сенiм нығайтуға, бiлiктi мамандарды мемлекеттiк қызметке кiруге ынталандыруға, мемлекеттiк мiндеттердi атқаратын адамдардың риясыз адалдығы үшiн жағдайлар жасауға да бағытталған.
4.Әр жұпқа ситуациялық жағдайлар беріледі, оқушылар топ ішінде талқылап, сахналайды, сұрақтарға жауап береді. Әр топ бір-бірлерінің жауаптарын тыңдап, өз ойларын айтады.
1 топтың тапсырмасы:
Компьютер ойнауға ақша таба алмай отырған Ерлан мен Марат біраз ақылдасады. Ерланның есіне асханада ақша майдалатқан Қайрат түседі. Сол Қайратты қорқытып, ақшасын тартып алу керектігін Маратқа айтады. Сол мезетте келе жатқан Қайратты Марат алдап шақырады. Ойында арам ойы жоқ Қайратты Ерлан келіп бас салып, ақша тауып беруін талап етеді. Алғашқыда ойын екен деп ойлаған ол ақшасының жоқ екендігін айтса да, соңынан бұл істің қалжың емес екендігін ұғып, қалтасындағы бар ақшасын бере салады. Аман - есен құтылғанына қуанған ол анасына айтатындығын ескертеді. Ерлан мен Марат егер бұл істі біреуге айтсаң, онда жақсылық болмайтындығын Қайратқа жақсылап ұғындырады.Сұрақтар: 1. Осы көріністе баланың қандай құқығы шектелген? 2. Ерлан мен Марат қандай қылмыс жасады? 3. Ерлан мен Мараттың қылмыс жасауына не себеп болды?
5.«Жемқорлыққа жол жоқ!» видеоролигін көру.
6. Сұрақ-жауап ойыны:
1.Пара беру дегеніміз не?
2.Пара мен сыйлықтың айырмашылығы қандай?
3.Сыбайлас жемқорлық жайлы мәліметтерді қайдан білесіңдер?
4. Мұғалімге мерекелерде гүл шоқтарын сыйлау жемқорлыққа жатады ма?2.
5.Емделіп болған науқас дәрігерге өзінің алғысын белгілі - бір сыйлықты ( гүл, сағат, портрет.....) сыйласа жемқорлыққа жатады ма?
7. Жоғарғы оқу орындарында білім алушылар, емтихан уақытында оқытушыларына үстел жасаса, бағалы сыйлық әперсе, жемқорлыққа жатады ма?
8. Қала ішіндегі автобустардың кейбіреулері тендер ұтып алады да, қала ішінде жолаушыларды тасымалдау барысында көптеген қателіктер жасап жатады. Мысалға автобусқа адамдарды санынан артық отырғызу, аялдамасы жоқ жерлерде тоқтап, адамдарды үсті - үстіне алу жемқорлыққа жата ма? (шофер, басқарушы директор, инженер арасындағы сыбайластық жемқорлықты көрсету)
9. Нашақорлық дамып бара жатыр, себебі шетелдерден әкеледі, кейбір кедендер өз жұмыстарын жауапты орындамай, заң бұзушылыққа барады. Бұл жемқорлыққа жата ма?
10.Видеоролик бойынша «Біз сыбайлас жемқорлықпен қалай күресеміз?» тақырыбында жұптар постер қорғайды.
ҮІІІ. Қорытынды: Сыбайлас-жемқорлықты қалай жоюға болады ?
Пара бермеу және алмау.
Мақсаты нәтижелерге жету үшін,өз мүмкіншілігіңмен жетуге тырыс
Парақорлықты көрсеңіз жергілікті органдарға және ақпаратқа хабар беріңіздер.
Адамгершілік, әділеттілік туралы мақал-мәтелдер .
1.Адамгершілік болмай, Әділдік болмас.2.Адамның ұяты бетінде, Адамгершілігі ниетінде.3.Адамгершілікке арналған үш сауал бар: Шөлге құдық қазған бір сауап, Өзенге көпір салған бір сауап, Жолға ағаш еккен бір сауап. 4.Адалдық — ардың ісі.5.Шындық жоқ жерде сұмдық көп.
6.Адамның әдемілігі шыншылдығында.7.Ақихат сөзде алалық жоқ.8.Әділ айтқан жеңер.9.Әділдікке жығылмайтын адам жоқ.10.Әкімің әділ болмаса жұрт бұзылады, Саудаң әділ болмаса нарық бұзылады.
Құрметті оқушылар әрқашанда адамдық жақсы қасиеттерді сақтап,мақсаты нәтижелерге жету үшін,өз мүмкіншіліктеріңмен жетуге тырысыңдар!Сынып жетекшісі: Мадиярова Б.
Күні: 18.10.2021
Сыныбы: 10 В
Сынып сағаты тақырыбы: "Қазақстанның қасиетті, рухани құндылықтары"
Сабақтыңтүрі: Өздіктеріненжұмысістеу
Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық.
Сабақтыңбарысы:
І. Ұйымдастырукезеңі:
Еліміз жаңа тарихи кезеңге аяқ басты. Елбасы Н.Ə.Назарбаев жыл басындағы халыққа Жолдауында табысты өткен екі жаңғырудың нəтижесінде Қазақстанның үшінші жаңғыруына да табан тірегенін жариялаған болатын. Өздеріңіз білетіндей болашаққа қойған мақсатымыз бен бағытымыз айқын, яғни, ол - әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу. Қазіргі таңда еліміздің мықты, әрі жауапкершілігі жоғары Біртұтас Ұлт болуы үшін бірқатар ауқымды жұмыстар қолға алынуда. Жалпыұлттық қасиетті орындар ұғымын сіңіру. Яғни, бұл дегеніміз - «Қазақстаның қасиетті рухани құндылықтары» немесе «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы. Балалар, біз бүгін ерекше саяхатқа шықпақпыз. Саяхатымыз Түркістанның киелі, көрнекті орындарын аралауға арналады. Біз қазір үш топқа бөлінеміз. Туған жеріміздің көрші ауылдарынан келген балаларға Түркістанның киелі де көрнекті жерлерін көрсетейік.
Қазақстанның қасиетті рухани құндылықтары
«Қазақстанның жалпыұлттық қасиетті нысандары» кітабы үш тілде 1000 данамен жарыққа шықты. Онда 100 киелі нысан «Ерекше бағаланатын табиғи мұра ескерткіштері», «Археологиялық ескерткіштер және ортағасырлық қалалық орталықтар», «Діни және ғибадат орталықтары», «Тарихи тұлғаларға қатысты қасиетті орындар», «Саяси, тарихи оқиғаларға байланысты қасиетті орындар» болып бес топқа жіктеледі.
Қазақтың көне қаласы, саналатын құрылғанына 1500 жылдан асқан Түркістанда әулие ата-бабаларымыздың кесенелері бар. Ол жерге мұсылман халқы жақсылық тілеу үшін барады. Ендеше саяхатымызды Қ.А.Яссауи кесенесінен бастайық. Ол үшін біз берілген тапсырмаларды орындау керекпіз.
Күні: 06.12.2021
Сыныбы: 10 В
Тақырыбы : "Тәуелсіздік - тұғырым"Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30-жыл
Мақсаты:
— Еліміздің тәуелсіздік алу жолындағы ата — бабаларымыздың ерлігін паш ету, оқушыларға желтоқсан құрбандарымен, желтоқсан оқиғасына қатысқан аға — апалардың ерлігін үлгі етіп көрсету.
— Оқушылардың туған өлкемізге деген сүйіспеншілігін, сезімдерін ояту.
— Елін, жерін сүюге, Отанын қастерлеуге, шыншылдыққа тәрбиелеу. Сабақтыңтүрі: Өздіктерінен жұмыс істеу
Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық.
Сабақтыңбарысы:
І. Ұйымдастырукезеңі:
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Тәуелсіздіктің 30 жылдығына байланысты мақаласы жарияланды. "Тәуелсіздік бәрінен қымбат" деп аталатын мақалада Президент егемендіктіктің 30 жылдығына қорытынды жасап, болашаққа бағдарды айқындап берді.
Биыл – Тəуелсіздігіміздің ордалы 30 жылдығы. Біздің уақытымызда өткен оқиғалар бәрімізге өте қымбат. Мемлекеттің саясаты ең алдымен еліміздің рухани дамуы мен патриоттық тәрбиеге бағытталған. "Рухани жаңғыру" негізінде жүзеге асырылып жатқан маңызды жобалардың бірі - "Туған жер". Тәуелсіз қазақ жері - бұл әдемі және еркін ел! Қазақстан -ұлы мемлекет. Бүгін Қазақстан еркін және тәуелсіз мемлекет болуы үшін ата-бабаларымыз ғасырлар бойы мерт болып, зардап шекті. Тәуелсіздік күні-бұл жай ғана мереке емес, ол Қазақстанда тұратын барлық халықтардың еңбекқорлығы мен достығының нәтижесі Тәуелсіздік - ең басты құндылығымыз. Тәуелсіздікке қантөгіссіз, бейбіт түрде қол жеткізгеннен кейін ғана елімізді әлемнің өркениетті мемлекеттерінің қатарына қоса алдық. 30 жыл ішінде тәуелсіз Қазақ елін қалыптастырып, нарықтың қиын өткелектерінен аман өткізіп келеміз. Осы кезеңде Қазақстанды дүние дидарындағы ең мықты мемлекеттер танитындай, сыйлайтындай деңгейге жеткізген Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың көреген саясаткердің ерен еңбегін дәл бүгін және әрқашанда айтып өтеміз. Мемлекет басшысы Қ.К.Тоқаев жаһандық жаңа ахуал жағдайындағы жүрер жолымызды, барар бағдарымызды белгіледі. Халықтық реформалар арқылы жаңа деңгейдегі мемлекетке айналуды көздейтін маңызды бастамалар іске асырыла бастады.
Әлеуеті бүгінгіден əлдеқайда аз болған заманда да егемендік туын еңкейтпеген қабырғалы халқымыз бұл кезеңнен де абыроймен өтеріне бек сенеміз.
Қорытынды
Сонымен балалар, бүгін біз дербес ел болып, уығымызды қадап, шаңырағымызды көтеріп, ерікті еркін мемлекетімізді құрып, Қазақстан Республикасы атанып, көк байрақ туымызды желбіретіп әлемге әйгілі болуымыздың өзі — осы Тәуелсіздікке қол жеткізуіміздің арқасы. Олай болса Тәуелсіздігімізге шаң жұқтырмай оны ең қымбат бұйымымыздай етіп құрметтеп, келер ұрпақтар қолына аманаттап тапсыруға тиіспіз. Елімізді ішкі — сыртқы дұшпандардан қорғауға міндеттіміз. Сонда ғана Тәуелсіздігіміз мәңгілікке мирас болмақ
Хор: Көк тудың желбірегені
Күні: 29.11.2021
Сыныбы: 10 В
Тақырыбы : 1-желтоқсан «Менің тұңғыш Президентім» Мақсаты:
а) Жас ұрпаққа Нұр ағамыздың сан қырлы талант иесі, құдіретті тұлға екенін таныту.
ә) Елімізге еңсе тіктетіп, мемлекетімізді мығымдап берген, халқымызды әлемге танытып, алаш баласының абыройын асқақтатып Елбасының кісілік келбетін меңгеру.
б) Елін сүйген, елі сүйген Елбасынан үлгі алуға тәрбиелеу. Сабақтыңтүрі: Өздіктерінен жұмыс істеу
Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық.
Сабақтыңбарысы:
І. Ұйымдастырукезеңі:
Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаев Әбішұлы сияқты талантты тұлғаның, халқын сүйетін ұлтжанды азаматтың тұрғанын көрмеу, оны сезінбеу мүмкін емес еді.
Мемлекет басшысы бұл тұрғыдағы тұжырымдарын биік мінбелерден сөйлеген сөздерінде қалың елі қазағына тебірене тұрып – «Мен үшін елімді дамыған елдердің сапына тұрғызып, санатына қосудан үлкен мақсат жоқ» десе «Қазақтың өзінің ұлттық қасиеттерінің қайта қалыптасуына қамқорлық жасау Президенттік те, перзенттік парызым» деген болатын.
Мемлекет басқару ісі – машақатты да, мәртебелі міндет. Басшы басқарған ел – ең бай мемлекет, халқы ең бақытты халық.
Қазір тәуелсіздігімізді алдық, біз – бақытты елміз. Елбасымыздың «2030 бағдарламасы» бойынша көптеген істер атқарылып келеді. Қалалар көркейіп келе жатыр.
Тәуелсіздігімізді алғаннан соң халықтың басын біріктіріп Н.Ә.Назарбаев тұңғыш елбасы болды. Елбасының бастауымен менің Отаным әлемге танылды. Елім елдігін көрсетті, ерлігін тантты. Қазақ халқы егемендігін алып, Тәуелсіздікке қол жеткізгенде өз алдымызға ел бола алатындығымызға күмәнданған жандар да болған екен. Бірақ ар-намысты ту еткен Елбасымыз бен үкімет басындағы ел үшін еңбек еткен ағаларымыздың аянбай еңбек етуі осы нұрлы күндерге жеткізді
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 6-шілде 1940 жылы Алматы облысы Қаскелең ауданындағы Шамалған ауылында туған.Балалық шағы кейде айта беретініміздей таршылық жағдайда өтті. Үлкендердің мал бағуына, бау-бақша өсіруіне көмек көрсету керек болды, шөпшек теріп, отын жарды.Өзі еске алғандай, өсірген аз-маз өнімдерін сатып, үй-ішіне қажетті заттар алу үшін есек жеккен арбамен жақын маңдағы теміржол стансасына бару дегенің керемет мереке саналған.Мектепті жақсы оқып, жақсы білім алды.Ата-анасын қатты құрмет тұтты.
Сол жылдары оның басшылық қасиеттері жарқырап көрінді.Қалалық, облыстық және республикалық көлемде басшы органдарда жауапты қызметтер атқарды.Металлургиялық комбинатында партком хатшысы, Теміртау қалалық, Қарағанды облыстық және республикалық партия ұйымдарында экономикалық салаға жауап беретін хатшы болды.
4-оқушы:Ол Қазақстан Үкіметін басқарғанда 44 жаста болды.Осылайша оның саяси өмірбаяны басталады.
5-оқушы.1991 жылы 1-желтоқсанда республика жұртшылығы тұңғыш рет Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевты Республикамыздың Президенті етіп сайланды.
Сынып жетекшісі: Мадиярова Б.
Күні: 4.09.2021
Сыныбы: 10 В
Тақырыбы : А .Байтұрсыновтың туғанына 150-жыл!"Ұлттың ұлы ұстазы -А.Байтұрсынұлы"
Мақсаты:
1.Ахмет Байтұрсыновтың шығармашылығы, кітаптары, ғылыми
еңбектері туралы мағлұмат беру.
2. Ақын өмірін оқушыларға үлгі ете отырып, өз елін сүюге, оның
көркеюіне үлес қосуға тәрбиелеу
Сабақтыңтүрі: Өздіктерінен жұмыс істеу
Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық.
Сабақтыңбарысы:
І. Ұйымдастырукезеңі:
Ахмет Байтұрсынұлының 5 арыстың құрамына кіретінін білеміз ия, балалар?! Ендеше 5 арысқа кіретін ұлт зиялыларын атап шығайықшы:
Ахмет Байтұрсынұлы
Шәкәрім Құдайбердіұлы
Міржақып Дулатов
Жүсіпбек Аймауытов
Мағжан Жұмабаев
Дәуірдің жарық жұлдызы, ұлттың ұлы ұстазы саналатын Ахмет Байтұрсынұлының туғанына 150 жыл толып отыр. Ендігі кезекте Ахмет Байтұрсынұлының өмірбаянымен танысып өтсек.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтыңтүрі: Өздіктеріненжұмысістеу Сабақтыңәдіс-тісілдері: түсіндіру, білім беру, оқыту, оқу, практикалық


title: Сабақтың түрі Практикалық Күні: Жалпы мәліметтер Курс 1 Топ

text:
Модуль /пән атауы:
|
Математика
|
Бөлім
|
15 бөлім. Денелердің көлемі.
|
Бөлімше
|
Айналу денелерінің көлемі
|
Тақырыбы
|
Тақырып 15.2.1. Цилиндр көлемі.
|
Сілтеме
|
|
Педагог
|
Машаева Еркежан Базиолдановна
|
Сабақтың түрі
|
Практикалық
|
Күні:
|
Жалпы мәліметтер
|
Курс 1
|
Топ:
|
Мақсаты (оқу
нәтижесі)
|
Цилиндр конус, қиық конус, шардың көлемін анықтауды игеру.
( барлығына 6 сағат берілді, соның ішінде цилиндрдің көлеміне 2сағат берілген.
2-сағатына алынды)
|
Міндеттері
|
1) Цилиндр көлемін табу формуласын қолданады;
2) Цилиндр көлемін есептеуге берілген тапсырмаларды орындайды .
|
Күтілетін нәтижелер
|
1) Цилиндр көлемін табу формуласын есептер шығаруда пайдаланады.
|
Ойлау дағдыларының деңгейі
|
Қолдану
|
Керекті ресурстар
|
Слайд плакат, есептер Геометгия 10- сынып, авторы В.А Смирнов, Е.А Тұяқов слайдтар Интерактивті тақта. Маркер
|
Уақыты
|
Педагогтің іс-әрекеті
|
Білім алушының
іс-әрекеті
|
Бағалау
|
Ресурстар
|
І.Кіріспе бөлім
Ұйымдастырушылық кезеңі
1- минут
|
1.Білім алушылармен амандасу, түгендеу.
2.Ынтымақ тастық атмосферасын қалыптастыру
1.Оқытушы білім алушыларды түгендейді.
2.Амандасады және тілектерін білдіреді.
|
1.Білім алушылар мұғаліммен амандасады.
2. Сабаққа дайындалады.
Мақсаты: Білім алушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық білім алушылар қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.
|
Білім алушылардың белсенділігі үшін «Жарайсың!», «Керемет!» деген сақтау сөздерімен бағалайды.
Тиімділігі: Білім алушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл-күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Білім алушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.
|
Оқулық, жұмыс дәптері
Кітап, дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима қағаздар топтамасы
ДК экраны
|
2-минут
|
Үй тапсырмасын тексеру «Броундық қозғалыс» №25.3
.
-Үйге берілген есепті оқытушы тексереді жауабын келесі балаға айтады. №25.3 Жауабы:V2˃ V1 екіншісі үлкен
|
Білім алушы жауаппен салыстырып, бір-бірінің тапсырмаларын тексереді
|
Білім алушылардың
белсенділігі үшін «Жақсы!», «Тамаша!» деген сақтау сөздерімен бағалайды.
Сонымен қатар 49-100баллдық жүйе бойынша білім алушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.
|
Интерактивті тақта
11-сынып оқулығы
авторы В.А Смирнов, Е.А Тұяқов
|
1-минут
|
Топқа бөлу: « Асық» әдісі
1-топ . Шар
2-топ. Цилиндр
3-топ. Конус
|
Әр түрлі түске боялған асықты алып топқа бөлінеді.
Қызыл түс Шар
Жасыл түс Цилиндр
Көк түс Конус
|
Топқа бөлудің мақсаты сатылап білім шыңына
шығару
|
|
І І. Негізгі
Бөлім
2-минут
|
(Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыпты еске түсіру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Білім алушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар беріледі.
Сұрақтар:
1.Цилиндр дегеніміз не?
2.Цилиндрдің көлемін қалай табамыз?
Ц илиндрдің көлемі оның табанының ауданы мен биіктігінің көбейтіндісіне тең болады: Vцил. = S·h = πR 2 ·h, (1) мұндағы S – цилиндрдің табанының ауданы, R - табанының радиусы, h - цилиндрдің биіктігі.
|
...Білім алущылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім білім алушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады.
Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.
Тиімділігі: білім алушының танымдық дағдысы артады. Сонымен сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.
|
Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында білім алушыларға ашық сұрақтар қойылады.
Орындау қадамдары:
1. Әр білім алушы өз ойымен бөліседі.
2. Өзгенің пікірін толықтырады.
3. Дәптерінде орындайды
Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан білім алушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру
|
. 11-сынып оқулығы
авторы В.А Смирнов, Е.А Тұяқов
Итерактивті тақта
|
12-минут
|
3-топқа
1-тапсырма беріледі
«Карусель »- әдісі
І топқа:
№25.13
Цилиндр бүйір бетінің жазбасы –қабырғалары 1см және 2см болатын тік төртбұрыш. Цилиндрдің көлемін табыңдар.
Барлық топқа берілген есептің жауабын есептеп шығарғанан кейін дұрыс жаупты топтарға ұсынады.
ЕБҚететін білім алушыға көмек көрсету қадағалауда болады үлкен шрифпен «Жалғасын тап» әдісі бойынша берілген тапсырманы көшіріп жазады. Белсенді білім алушының қасына отырады.
|
Берілген тапсырманы талдайды ортаға салады пікірлерін білдіріп ақылдасады.Есепті шығарады. Бір білім алушыны келесі
2-топқа жібереді.Шығарған өз есептерін 2топқа түсіндіреді. 2-ші топтан бір білім алушы
3-топқа түсіндіреді.
|
«Мадақтау сөз» әдісі арқылы бағалайды «Жарайсың! » «Жақсы!» «Өте жақсы!» «Талпын!»
Орындау қадамдары:
1.білім алушылар осындай жағдайларды қарастыруы қажет: жазбаның бір қабырғасы цилиндрдің табынында жататын шеңбердің ұзындығы, ал биіктігі жазбаның 2-ші қабырғасының ұзындығына тең болады. Бұдан 2 πR =2 теңдеу құрастырады.
2.Одан R=1/ π
V формуласын пайдаланып көлемін табады.
Есептің мазмұнын түсінеді.
Дәптерге цилиндрдің сызбасын салады.
Жауабын анықтайды.
|
Интерактивті тақта
11-сынып оқулығы
авторы В.А Смирнов, Е.А Тұяқов
151 бет. Жұмыс дәптерлері.
Слайд.
2-ші 3-ші топтың есептері Қосымша №1 де.
Кеспе қағаз.
|
12минут
|
|


title: Сабақтың түрі: Практикалық Мақсаты

text:
ЖШС Каспий өңірі «Болашақ» колледжі (білім беру ұйымының атауы)
Оқу сабағының жоспары (теориялық немесе өндірістік оқыту) Жәркен Бөдешұлының өмірі мен шығармашылығы Модуль/пән атауы: ЖБП 02 Қазақ әдебиеті Педагог: Тастемирова Д.Б. дайындады
2023 жылғы
1.Жалпы мәліметтер Курс, топ: 1 курс -
Сабақтың түрі: Практикалық 2.Мақсаты: Жәркен Бөдешұлының өмірі мен шығармашылығы «Жалғыз» поэмасы. Поэма мақмүнымен танысады.
Міндеттері:
Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын анықтау, заманауилығы мен жаңашылдығын әдеби сын жаза отырып бағалау;
Көркем шығармадағы автор бейнесіне талдау жасау, көркем шығарманың тілдік ерекшелігі бойынша шығармашылық жұмыс орындау;
3.Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі: 1) Көркем шығармадағы көтерілген мәселелердің жаңашылдығына баға береді;
2) Шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазады;
3) Ғылыми еңбектерге сүйене отырып әдеби сын жазады, бағалайды.
4.Қажетті ресурстар: Кітаптар, оқулық, ноутбук, мультимедиалық проектор, электронды оқулықтар
5. Сабақтың барысы: 5.1 Ұйымдастыру кезеңі: Топтың сабаққа дайындығын тексеру.
5.2 Үй тапсырмасын тексеру: Берілген тапсырманың орындалуын тексеру, бағалау. Жалпылау сұрақтары мен үй жұмысын қорытындылау.
5.3 Жаңа материалды түсіндіру: Жоспар: Жәркен Бөдешұлы қай өңірде туып-өсті? Жәркен Бөдешұлы 1944 жылы 15 мамырда ҚХР-дың Тарбағатай аймағы Толы ауданындағы Жайыртауында дүниеге келген. Азан шақырып қойған аты – Жармұхаммед. Шешесі: «Пайғамбарымыз Мұхаммедтің қасиетті есімін қайта-қайта айта бермейік, сен Жәркен боп жүрші», – дегеннен кейін Жәркен атанып кетеді. Ол жастайынан өлең-жырға құмар болып, ауылдағы өтіп жататын айтыс жарысынан, ойын-жыр отырыстарынан қалмай, халық ауыз әдебиеті мен салт-дәстүрін ертеден құлағына сіңіріп өседі.


title: Сабақтың түрі: Практикалық сабақ. Мақсаты міндеттері

text:
Cабақтың тақырыбы:OSI стегі.
Модуль/ пән: КМ 08Ақпараттық қауіпсідік бойынша шараларды қамтамасыз ету, тораптық есептеу желісі мен Internet-ті пайдалану және икемдеу.
Педагог: Есенов Б.И. 20__жылғы « » . 1.Жалпы мәліметтер Курс,топ СТ-241.1
Сабақтың түрі: Практикалық сабақ.
2.Мақсаты міндеттері Оқыту мақсатты: OSI модель желісінің әр деңгейдегі тапсырмаларымен танысу,қызмет көрсету.
Сабақ мақсаты:
Барлығы: OSI модель желісінің әр деңгейдегі стандарттары элементтерін жекелеп қарастыру;
Кейбірі:OSI модель желісінің әр деңгейдегі стандарттары элементтерімен жұмыс істеу және олардың мақсатымен танысу.
Көпшілігі Компьютерді кешенді оңтайландыруды үйрену.
Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелержәне(немесе)кәсібидағдылартізбесі: -Есептеуіш техникасы желілерінің негізгі конструктивті элементтері ұғымдарын біледі.
-Компьютерді кешенді оңтайландыруды біледі
-Студенттер компьютерде толық жұмыстана алады
-Тақырып бойынша толық түсінік меңгерді;
-Есептеуіш техникасы құралдарының негізгі конструктивті элементтерімен танысады;
-Өзбеттерімен тапсырмалар орындай алады.
Қажетті ресурстар: С. В. КИСЕЛЕВ И. Л. КИСЕЛЕВ «ЖЕЛІЛІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫҢ НЕГІЗДЕРІ» кітабы. Дербес компьютер, PowerPoint-та дайындалған презентация-слайдтар.
Сабақтың өту барысы: 1.Сабақтың басы(5-7 минут)
2. Сабақтың ортасы( 15-20 минут)
3. Сабақтың соңы (5-7 минут)
4.Сабақты бекіту (5 минут)
5. Қорытындылау (3 минут)
6.Бағалау. (2 минут)
7.Үйге тапсырма беру. (1минут)
I. Сабақтың басы Ұйымдастыру кезеңі:
Психологиялық дайындық.
«Тілек» әдісі. Студенттер шеңбер бойымен тұрып бір – біріне өз тілектерін білдіреді.
Мақсаты: тыңдау дағдыларын дамыту, жағымды ахуал қалыптастыру.
Сәлемдесу, жоқ студенттерді белгілеу, назарын сабаққа аудару. Үй тапсырмасын тексеру. Сұрақ-жауап дәріс бойынша.


title: СЅЅ файлын жасау - Сабақтың түрі: Практикалық сабақ. Мақсаты міндеттері

text:
Атауы
|
Сипаттамасы
|
Мәндері
|
cоlоr
|
мəтін түсі
|
кез келген стандартқа сəйкес түс мəні (RGB түс моделіндегі түс
атауы)
|
bаcкgrоund- cоlоr
|
фон түсі
|
кез келген стандартқа сəйкес түс мəні
|
bаcкgrоund- imаgе
|
фон ретінде сурет
|
файл атауы көрсетіледі bаcкgrоund-imаgе: url(Файл атауы)
|
bаcкgrоund- rеpеаt
|
суретпен берілген фон үшін қайталану
|
көлденең: rеpеаt-x тігінен: rеpеаt-y қайталанбайды: nо-rеpеаt
|
|
|
əдепкі қалпы бойынша қайталау жəне көлденең жəне тігінен.
|
bаcкgrоund-
аttаchmеnt
|
айналдыру кезінде фонның қозғалмауы (əдепкі қалпы бойынша фон
айналады)
|
fixed (фонның қозғалмауы)
|
bаcкgrоund- pоsitiоn
|
суреттің элементтің жоғарғы сол жақ бұрышына қатысты орналасуы
|
элемент өлшемінен пайызбен беріледі (бірінші сан - көлденеңінен жылжу, екіншісі тігінен)
|


title: Сабақтың түрі: Практикалық сабақ. Мақсаты міндеттері 31.01-2

text:
МКҚК «Жоғары агралық техникалық колледжі»
Оқу сабағының жоспары
Cабақтың тақырыбы: Кіріктірілген стиль (inlinе CSS)
Модуль/ пән: КМ 05 Web технологияны қолдана отырып, web парақшаны құру. Педагог: Есенов Б.И. 20__жылғы « » . 1.Жалпы мәліметтер Курс,топ СТ-231.1
Сабақтың түрі: Практикалық сабақ.
2.Мақсаты міндеттері Оқыту мақсатты: Кіріктірілген стиль (inlinе CSS). CSS стильдерінің каскадты кестелерінің технологиясы CSS қызметі. HTML5 тілінің негізгі тәгтері , гипертекстік белгілер тілінде web парақшаларын құру үшін қажетті білімдерді, икемдер мен дағдыларды қалыптастыру.
Сабақ мақсаты:
Кіріктірілген стиль (inlinе CSS). CSS стильдерінің каскадты кестелерінің технологиясы CSS қызметі. CSS тәгтерін орналастыруды оңтайландыру.
Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі:
HTML5 тілінің және XML кеңейтілген тілінің негіздерін; негізгі тэгтерді;
CSS негізгі түсініктерін, қасиеттерін және мәнін; web-дизайн мен бағдарламалау негіздерін;
Сайтты жобалау және жобалау технологиясының негіздерін; түрлі бағдарламалық құралдармен сайтты бағдарлау негіздерін меңгеруі тиіс.
CSS стилінің каскадты кестесін қолдана отырып веб-парақтың шаблондарын құру бойынша жұмыстарды орындауы;
сайттарды жобалау және Web-бағдарламалау технологияларын және оларды практикада қолдана отырып, Webсайтты әзірлеуі тиіс.
Қажетті ресурстар: Дербес компьютер, PowerPoint-та дайындалған презентация-слайдтар. https://html5css.ru/css/css_inline-block.php
Сабақтың өту барысы: 1.Сабақтың басы(5-7 минут)
2. Сабақтың ортасы( 15-20 минут)
3. Сабақтың соңы (5-7 минут)
4.Сабақты бекіту (5 минут)
5. Қорытындылау (3 минут)
6.Бағалау. (2 минут)
7.Үйге тапсырма беру. (1минут)
I. Сабақтың басы
Ұйымдастыру кезеңі:
Сәлемдесу, жоқ студенттерді белгілеу, назарын сабаққа аудару. Үй тапсырмасын тексеру. Сұрақ-жауап дәріс бойынша.
ІІ. Сабақтың ортасы
Сыртқы немесе байланыстырылған стиль кестесі (Extеrnаl CSS). Сыртқы стиль кестесі - бұл hеаd құжаты бөлімінде орналасқан linк тегімен HTML құжатымен байланысты кесте. Стильдер кестесінің осы түріне байланысты кез келген құжат онда анықталған барлық стильдерді алады. Бұл CSS тілін басқарудың артықшылығы.
Мұндай стиль кестесі CSS кеңейтімі бар жеке мəтіндік файлда орналасады. CSS құжаты - бұл мəтіндік редактордың көмегімен жасалатын жəне .css файл кеңейтімі бар, стандартты мəтіндік файл ретінде сақталатын жеке құжат (мысалы styles.css, ол wеb құжат сияқты папкада болуы керек). Сонда стильдер кестесі тегімен бөлімінде қосылады:
Hrеf параметрі CSS файлының жолын анықтайды, егер кесте wеb құжат сияқты папкада болса, онда бұл жай ғана hrеf= « stylеs.CSS», мұнда styles-css файлының аты.
Бұл жолды html файлдарының кез келгенінде жазуға болады. Осылайша, бірыңғай стильдік безендіру бірден бірнеше беттер үшін жазылады.


title: Сабақтың түрі: Практикалық сабақ. Сабақтың әдіс-тәсілі: топтық, жеке жұмыстар, сұрақ жауап

text:
Тақырыбы: MS Word мәтіндік редакторы Мақсаты: MS Word мәтіндік редакторы туралы ақпарат беру. Студенттердің
компьютерлік сауаттылығын дамытуға жағдай жасау.
Міндеттері: Білімділік: Студенттерге MS Word мәтіндік редакторының мүмкіндіктерін, сипаттай
отырып үйрету.
Дамытушылық: Студенттерге MS Word-тың элементтерімен дұрыс жұмыс істей алу
дағдыларын дамыту. Компьютерлік технологияны меңгерту.
Тәрбиелік: Ұжыммен жұмыс істеуге, адамгершілікке және патриоттық тәрбие беру.
Сабақтың түрі: Практикалық сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілі: топтық, жеке жұмыстар, сұрақ — жауап
Технология: «Сын тұрғысынан ойлау» М. М. Жанпейсованың модульдік технологиясы
Сабақтың барысы: 1) Ұйымдастыру.
2) Үй тапсырмасын сұрау.
3) Өткен сабаққа шолу
4) Ертегі әлемі
5) Практикалық кезең (электрондық оқулықпен жұмыс)
6) Сергіту сәті
7) Қорытындылау.
Сабақ барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі:Студенттердің жұмыс орнын дайындау, назарын сабаққа аудару, сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру,қауіпсіздік ережелерін еске түсіру.
2. Үй тапсырмасы. M S Word бағдарламасын оқып келу.
3. Өткен сабақтарға шолу. Сұрақ қою арқылы еске түсіру.
Үй тапсырмасын «Ой шақыру» әдісі бойынша тексеріп, өткен сабақты және техника қауіпсіздік ережесін еске түсіріп аламын.
1 — сұрақ. Мәтіндік файлдың кеңейтілімі (. txt)
2 — сұрақ. Қарапайым графикалық редактор (Paint)
3 — сұрақ. Кесте дегеніміз не? (Кесте — жолдар мен бағандардан реттеліп берген ақпарат)
1 — сұрақ. Мәтінге объект кірістіру (Вставка — Объект)
2 — сұрақ. M S Word кеңейтілімі (. Doc)
3 — сұрақ. Мәтіннің түрлерін ата (Қарапайым, бағдарламалық,кестелік).
4. «Ертегілер әлемі» — Ендеше балалар, біздің бүгінгі сабағымыз ерекше сабақ болғалы тұр. Біз Microsoft Word редакторы бойынша алған білімдерін тереңдету, жалпылау және қорытындылау мақсатында ертегі-сабағы ретінде өткізгелі отырмыз.
Сонымен ертеде Microsoft деген шалдың 5 баласы болған. Олар: Word, Excel, Power Point, Access, Outlook. Солардың ішіндегі үлкені Word 18 толып, әкесінен еншісін алып, өзінің оқып — білгендерін жұртқа көрсету үшін жолға шығады. Оның әкесінің берген еншісін білу үшін мына сұрақтарға жауап берейік.
1. Microsoft Word — ты іске қосу әрекеті?
Пуск — Программы — Microsoft — Microsoft Word командалары арқылы іске қосамыз.
2. Алғашқы төрт жолақты ата.
Тақырып жолы, меню жолы, стандартты панельдер жолы, пішімдеу панельі жолы.
3. Терезенің үш батырмасын ата.
Жималау, жаймалау, жабу.
4. Дайындалған құжат қалай сақталады?
Файл — сохранить как командасын таңдау арқылы сақталады.
Осындай әрекеттер мен батырмаларды Microsoft барлық балаларына еншілеп береді екен. Себебі барлық Microsoft бағдарламаларында осы әрекеттер мен батырмалар орындалады.
Енді біз Word-қа өзін таныстыруына көмектесейік. Мына Word терезесінің элементтерін атап өтейік:
1. Тақырып жолағы
2. Меню жолағы
3. Стандартты панелі
4. Пішімдеу панелі
5. Сызғыш
6. Айналдыру жолақтары
7. Жұмыс аймағы
8. Қалып-күй қатары


title: Практикалық кезең - Сабақтың түрі: Практикалық сабақ. Сабақтың әдіс-тәсілі: топтық, жеке жұмыстар, сұрақ жауап

text:
5. Практикалық кезең Сонымен Word жолға шығып, 1-ші аялдамаға келіп тоқтайды. Ондағы тапсырма мынадай.
1. Аялдама. Диктант Мәтінді қатесіз, шапшаң теріп жазу.
Менің туған жерім Қазақстан. Қазақстан жері кең байтақ. Ол жерінің үлкендігі жөнінде тоғызыншы орында тұр. Біздің Отанымызда жүзге жуық ұлттар мен халықтар өмір сүреді. Қазақстан Еуразия құрылығында орналасқан. Олар Қазақстанды туған жеріміз, Отанымыз деп есептейді.
2. Аялдама. Мәтінмен жұмыс 1) Мәтіннің қатесін тексеру. Оны белгілеп, қарпін — Times New Roman, қаріп өлшемін — 16, орта бойынша туралау.
2) Соңғы сөйлемді қиып алып, төртінші сөйлемнен кейін кірістіріп қою. Бірінші сөйлемнің көшірмесін соңына қою.
3) Мәтінді курсивпен жазып, Қазақстан деген сөздердің бәрін жартылай қалың ету.
Логикалық тапсырмалар:
1. Үстел үстінде үш стакан шие тұр. Марат бір стакан шиені жеп қойды. Неше стакан қалды? Жауабы: үш стакан
2. Көшеде екі әкесі, екі баласы, және атасы немересімен қыдырып жүр. Көшеде неше адам жүр? Жауабы: үшеу
3. Допты лақтырғанда, доп сол ізімен кері қайту үшін оны қалай лақтыру керек? Жауабы: жоғары
5. Менің атым Медет Менің тәтемнің бір ғана інісі бар. Менің тәтемнің інісінің аты кім? Жауабы: Медет
6. Термометр аяз болғасын — үш градус көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді? Жауабы: үш
8. Суға қай кезде қолды кесіп алуға болады? Жауабы: егер оны мұз етіп қатырса
5. Сұрақ қою: Қазір ауылды жерде де, қалалы жерде де сыртта асыр салып жүрген баланы сирек кездестіреміз. Себебі оларды үйге матап тастаған бір дүние бар. Ол — компьютер. Осы ойға пікіріңіз қандай?
6. Сергіту сәті (көз жаттығулары) Вирусты антивирус өлтірер,
Антивирусты уақыт өлтірер.
Ерді намыс өлтірер,
Қоянды қамыс өлтірер.
Антивирус компьютер үшін туады, Компьютер үшін өледі.
Ер жігіт ел үшін туады,
Ел үшін өледі.
Компьютер процессорымен мықты.
Ағаш тамырымен мықты,
Жақсы WORD жарым ырыс.
Жақсы сөз жарым ырыс
3. Аялдама. Безендіру жұмыстары
1) Мәтінге сурет кірістіріп, оны қалауынша орналастыру.
2) WordArt-та ұнатқан безендіруді таңдап, Менің Қазақстаным деп өзгертіп, мәтіннің үстіңгі жағына орналастыру.
4. Аялдама. Кесте құру
Міне сонымен Word әр аялдамаға тоқтап өзінің білетіндерін көрсеткен екен.
Ендеше балалар осы ертегімізге байланысты сөзжұмбақтарымызды шешейік:


title: Сөзжұмбақ сұрақтары - Сабақтың түрі: Практикалық сабақ. Сабақтың әдіс-тәсілі: топтық, жеке жұмыстар, сұрақ жауап

text:
Сөзжұмбақ сұрақтары: 1. Ақпаратты өңдеу, сақтау, жіберу (информатика)
2. Стандартты тақтасына қандай операциялар жатады (мәзір жолағы)
3. Компьютердің маңызды элементтерінің бірі (монитор)
4. «ПУСК» сөзінің аудармасы (Іске қосу)
5. Дүние жүзі бойынша таратылған желі (Интернет)
1. WORD терезесінің төменгі бөлігі қалай аталады (қалып күй жолағы)
2. Терезе түрлерінің бірі (сұхбат терезе)
3. «Абзац» сөзінің аудармасы (еже)
4. Сызбалық өндегіш қалай аталады (PAINT)
5. WORD терезесінің негізгі элементтерінің бірі (тақырып жолағы)
Сонымен балалар, ертегіні қорытындылай келе, үйірме мүшелеріне мынадай сұрақтар қойылады:
— Microsoft Word бағдарламасы дегеніміз не? (- бұл мәтіндік құжаттарды әзірлеуге,қарап шығуға, түрлендіруге және басып шығаруға арналған Microsoft Office қосымшасы)
— Microsoft Word бағдарламасының негізгі қызметін атаңдар? (- бұл мәтіндерді енгізуге түзетуге, пішімдеуге және басып шығаруға мүмкіндік беретін мәтіндік процессор)
— Microsoft Word құжаттарының кеңейтілімі қандай болады? (.doc)
— Word құжатын сақтау кезіндегі әрекетер ретін көрсетіңдер? (файл сақтау)
7. Қорытынды Сонымен балалар бүгінгі сабағымызды осымен аяқтаймыз. Үйге тапсырма Word туралы қосымша материалдар іздеп келу. Сөзжұмбақ, ребус құру.


title: Сабақтың түрі: практикалық сабақ. Сабақтың мақсаты: Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру - бет 2

text:
19 бөлме таңдау, əрбір жұмыс орнына техникалық жабдықтауды тізбелеу
(1.1-кесте).
2. Нұсқа 2. Ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдер өнеркəсібінің
технологиялық кезеңдерін жəне əрбір технологиялық кезеңге өнеркəсіптік
бөлме таңдау, əрбір жұмыс орнына техникалық жабдықтауды тізбелеу
(1.1-кестені қараңыз).
Кесте 1.1. Ұннан пісірілетін және ұннан жасалатын қиын кондитерлік
өнімдерді дайындау үрдісін ұйымдастыру
Өнеркəсіп
үрдісінің
технологиялық
кезеңінің атауы
Өнеркəсіптік
бөлмелер
атауы
Жұмыс
орнының
атауы
Технологиялық
жабдық
Көмекші
жабдық
Керек-жарақтар,
құралдар,
бейімделу
3.
Практикалық
тапсырманың нəтижесін ұсыну.
4. Студенттің жетістік күнделігін толтыру (1-қосымшаны қараңыз).
№ 2 ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚ
Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын
кондитерлік өнімдер үшін қоғамдық
тамақтандыру кәсіпорындары үшін ассортимент
әзірлеу
Сабақтың түрі: практикалық сабақ.
Сабақтың мақсаты: 1. Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру: «Ұннан
пісірілетін май мен сүтке иленген өнімдерді жəне мерекелік нандарды
дайындауды ұйымдастыру жəне жүргізу», «Ұннан жасалатын қиын
кондитерлік
өнімдерді
жəне
мерекелік
торттарды
дайындауды
ұйымдастыру жəне жүргізу», «Ұсақ даналы кондитерлік өнімдерді
дайындауды ұйымдастыру жəне жүргізу» саласында:
■ əртүрлі қоғамдық тамақтандыру кəсіпорындарында Ұннан пісірілетін,
ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің ассортиментін əзірлеу
20 бойынша теориялық білімдерін бекіту жəне іскерлігін көрсету.
2. Студенттердің жалпы құзыреттілігін қалыптастыру:


title: Сабақтың түрі: практикалық сабақ. Сабақтың мақсаты: Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру - бет 3

text:
■ ЖҚ 1-9 (алғы сөзді қараңыз).
ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚҚА ДАЙЫНДАЛУҒА АРНАЛҒАН
СҰРАҚТАР
1. Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын кондитерлік өнімдердің
қайсысы қиын болып саналады?
2. «Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік
өнімдердің ассортименті» түсінігіне не кіреді?
3. Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік
өнімдердің қазіргі заманғы ассортиментінің тізімін жасау.
4. Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары қандай түрлерге
бөлінеді?
5. Әртүрлі түрдегі қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары үшін
өнімнің атауының шамаланған санын қалай анықтайды?
Әдістемелік және материалдық қамтамасыз ету
Компьютер, мультимедиялық проектор, экран; тəжірибелік сабақты
орындау бойынша ұсыныстар, білімін түзетуге арналған электронды жəне
баспа түріндегі материалдар; МЕМСТ 30389—2013 «Қоғамдық
тамақтандыру қызметтері. Қоғамдық тамақтандыру кəсіпорыны. Жіктелуі
жəне жалпы талаптар»; Бурчакова И.Ю., Ермилова С. В.Нан-бөлішке
өнімдерін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік тағамдарды дайындау жəне
дайындау процесін ұйымдастыру: оқулық. — М.: «Академия» баспа
орталығы, 2016; Никуленкова Т. Т., Ястина Г. М. Қоғамдық
тамақтандыру кəсіпорынын жобалау. — М. : Колос С, 2007.
ТӘЖІРИБЕЛІК САБАҚ ҚА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
1. Нұсқа 1. Бірінші класты мейрамхана үшін ұннан пісірілетін, ұннан
жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің еуропалық асханасымен,
мейрамхана ішіндегі кафетерийге (100 кісілік орын) өзінің жеткізетін
азық-түлігінің ассортиментін əзірлеу. Мейрамхана қала орталығында
орналасқан. Шығарылылатын өнімнің көлемі ауысым ішінде 800 дана
өнімді құрайды. Маусым — жаз (шілде).
Нұсқа 2. Бизнес-орталықта тұратын (250 кісілік орын) асхана үшін
ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің
ассортиментін əзірлеу. Асханаға келушілер офистің қызметкерлері болып
саналады. Шығарылылатын өнімнің көлемі ауысым ішінде 1500 дана


title: Сабақтың түрі: практикалық сабақ. Сабақтың мақсаты: Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру - бет 4

text:
21 өнімді құрайды. Маусым — көктем (мамыр).
Нұсқа 3. Мəдени жəне демалыс саябағы саласында орналасқан балалар
кафесі үшін ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік
өнімдердің ассортиментін əзірлеу (50 кісілік орын) Шығарылатын өнімнің
көлемі ауысым ішінде 650 дана өнімді құрайды. Маусым — күз
(қыркүйек).
2. 1.2-кестені толтыру (кестені толтыру үлгісі —1.3-кестені қараңыз).
3. Практикалық тапсырмалар нəтижесін ұсыну.
4. Студенттің жетістік күнделігін толтыру (1-қосымшаны қараңыз).
Тапсырмаларды орындау
бойынша әдістемелік ұсыныстар
Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің
ассортиментін əзірлеудің түрлері өте көп жəне олар өз рецептерімен, түрлі
формасымен, өңделуі жəне дəмімен ерекшеленеді.
Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің
ассортиментін əзірлеу кезінде мынадай факторлар есепке алынады:
■ шығарылатын өнімнің, қоғамдық тамақтандыру кəсіпорыны класы
жəне түрлері, беріктігі, кəсіпорынның мамандандырылуы жəне
орналасқан жері, келушілердің сұранысы жəне құрамы;
■ ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдерді
дайындау технологиясы жəне шикізат түрлері (пісірілген жартылай
фабрикаттардың түлері);
■ тұтынудың маусымдылығы (ұннан пісірілген, ұннан жасалатын қиын
кондитерлік тағамдардың маусымға байланысты креммен жəне кремсіз
қатынасы
);
■ қоғамдық тамақтандыру кəсіпорынының əрбір түрі жəне класы үшін
ассортименттік ең аз шамасы (7-қосымша қар.). Ассортимент
маусымдық, тапсырмалық жəне фирмалық өнімдердің есебінен кеңеюі
мүмкін;
■ келушілердің сұранысына сəйкес жаңа ұннан пісірілетін, ұннан
Кесте 1.2.Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің
ассортиментін әзірлеу (тапсырма бойынша)
Рецептура нөмірі
Өнімнің атауы
Шығыс, г
Ауысымдағы өнімнің
саны, дана.


title: Сабақтың түрі: практикалық сабақ. Сабақтың мақсаты: Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру - бет 5

text:
22 жасалатын қиын кондитерлік өнімдерді енгізу.
Мысалы 1.1. 50 кісілік орны бар кондитерлі кафе үшін ұннан
пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің ассортиментін
əзірлеу. Кондитерлі кафе қала шетінде, тыныш ауданда орналасқан.
Шығарылатын өнімнің көлемі ауысым ішінде 1000 дана өнімді құрайды.
Маусым — қыс (желтоқсан).
Ш е ш і м . Тапсырма бойынша ассортиментті əзірлеу үшін кестеде
келтірілген шамамен берілген деректерді қолданады. Т.7.1 (7-қосымша
қар.). Берілген деректерге сəйкес кондитерлі кафедегі өнімнің атауы
(ассортименттің ең аза шамасы) — 10-15. Кондитерлі кафе үшін ұннан
пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің əзірленген
ассортименті көрсетілген ассортимент шамасынан аз емес, көп болуы
мүмкін. Уақыттың қысқы кезең екенін жəне келушілердің құрамын есепке
алып, ассортиментке көп мөлшерде крем мен ұннан жасалатын қиын
кондитерлік өнімдер кіреді. Сосын ауысым ішінде шығарылатын өнімнің
сандық есебін шамалап өндіреді.
Осыдан кейін ассортименттің əзірлемесін жүргізеді жəне нəтижелерін
есептейді(1.3-кесте).
Кесте 1.3. 50 отырғызатын орны бар кондитерлі- кафе үшін ұннан
пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдердің ассортиментін
әзірлеу
Рецептура
нөмірі
Өнімнің атауы
Шығыс, г
Ауысымдағы
өнімнің саны,
дана.
Май мен сүтке иленген ұннан пісірілетін өнімдер (
ұсақ даналы )
ТТК
Ассортиментте фигуралы май мен сүтке
иленген бөлке
60
100
Май мен сүтке иленген ұннан пісірілетін өнімдер (өлшенетін) 105
Мак қосылған үй пирогы
1 200
25
ТТК
«Қысқы шие» пирогы
1 000
30
ТТК
«Жаңа жыл» пирогы
800
35
Бисквитті торттар 13
«Қар бүршігі» торты
1 000
30
14
«Молодежный» торты
1 000
20


title: Құмды торттар - Сабақтың түрі: практикалық сабақ. Сабақтың мақсаты: Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру

text:
Құмды торттар
22
«Пешт» торты
1 500
15
23
Рецептура
нөмірі
Өнімнің атауы
Шығыс, г
Ауысымдағы
өнімнің саны,
дана.
26
«Ірімшік» торты
1 000
35
Қаттама торттар
29
«Колизей» торты
1 000
25
27
«Креммен қабатталған» торты
2 000
25
Ауа
(
ауа-жаңғақты
)
торттары
31
«Өрмекші» торты
2 000
10
32
«Ұшу» торты
1 000
30
Фирмалық (тапсырыспен жасалатын) торттар
ТТК
«Үйлену тойы» торты
3 000
5
ТТК
«Балалар» фигуралы торты
1 500
15
Бисквитті тәтті нандар
43
«Бисквитті жеміс» тəтті наны
48
40
44
Шоколад помадасымен глазурленген,
«Буше» тəтті наны
40
50
Құмды тәтті нандар
46
«Құмды» белок кремімен тəтті нан
42
30
52
«Әуесқойлық кəрзеңке»
45
45
Қаттама тәтті нандар
ы
56
Алма салынған «Қаттама» тəтті наны
42
60
60
Кремді «Трубалар» жəне «Муфтолар»
тəтті нандары
39
35
Қайнатылған тәтті нандар
ТТК
«Ірімшік кремді қайнатылған сақина»
тəтті наны
50
40
ТТК
«Эклер» фисташкалы кремді тəтті нандар
40
50
24
Рецептура
нөмірі
Өнімнің атауы
Шығыс, г
Ауысымдағы
өнімнің саны,
дана.
Ауа тәтті нандары
65
«Ауа» кремді тəтті нандары (қосарлы)
39
30
Миндальды тәтті нан
67
«Пирамида» тəтті наны
45
45
Ұсақ даналы кондитерлік өнімдер
ТТК
Макарондар
15
60
ТТК
Браундер
20
55
ТТК
Капкейкілер
35
60
Барлығы
1 000
№ 3 ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚ
Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын
кондитерлік өнімдерді дайындау үшін
негізгі және қосымша шикізаттарды
органолептикалық бағалау сапасы
Сабақтың түрі: практикалық сабақ.
Сабақтың мақсаты:
1.
Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қаллыптастыру: «Ұннан
пісірілетін май мен сүтке иленген өнімдерді жəне мерекелік нандарды
дайындауды ұйымдастыру жəне жүргізу», «Ұннан жасалатын қиын
кондитерлік
өнімдерді
жəне
мерекелік
торттарды
дайындауды
ұйымдастыру жəне жүргізу», «Ұсақ даналы кондитерлік өнімдерді
дайындауды ұйымдастыру жəне жүргізу» саласында:
■
Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдерді
дайындау үшін қолданылатын негізгі жəне қосымша шикізаттардың
сортын анықтау, органолептикалық сапасын бағалауды жүргізу
бойынша іскерлігін бекіту жəне көрстеу.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың түрі: практикалық сабақ. Сабақтың мақсаты: Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру

text:
17
2 Бөлім
ТӘЖІРИБЕЛІК
САБАҚТАРДЫ
СИПАТТАУ
№ 1 ТӘЖІРИБЕЛІК САБАҚ
Ұннан пісірілетін өнімдерді, ұннан жасалатын
қиын кондитерлік тағамдарды дайындау
процесін ұйымдастыру
Сабақтың түрі: практикалық сабақ.
Сабақтың мақсаты:
1.
Студенттердің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру: «май мен
сүтке иленіп, ұннан жасалатын өнімдер мен мерекелік нандарды
дайындауды ұйымдастыру жəне жүргізу», «ұннан жасалатын қиын
кондитерлік өнімдер мен мерекелік торттарды дайындауды ұйымдастыру
жəне жүргізу», «ұсақ даналы кондитерлік
өнімдерді дайындауды
ұйымдастыру жəне жүргізу» саласында:
■
технологиялық жабдықтарды таңдау бойынша, ұннан пісірілетін қиын
өнімдерді, ұннан жасалатын кондитерлік өнімдерді дайындау кезінде
технологиялық операцияларды орындау үшін
ыдыстарды, керек-
жарақтарды, құралдарды таңдау бойынша білгендерін бекіту жəне
көрсету;
■
ұннан пісірілетін қиын, ұннан жасалатын кондитерлік өнімдерді
дайындау барысында санитарлық-гигиеналық
талаптарды қолдану
туралы білімдерін бекіту жəне көрсету.
2.
Студенттердің жалпы құзыреттілігін қалыптастыру:
■
ЖҚ 1-9 (алғы сөзді қараңыз).
18
ТӘЖІРИБЕЛІК САБАҚҚА ДАЙЫНДАЛУ ҮШІН
СҰРАҚТАР
1. Нан-бөлішке өнімдерін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік
өнімдерді өндіру кезінде қолданылатын қандай жұмыс
орындары бар?
2. Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорын құрылымы қандай
өнеркәсіптік ғимараттарға кіреді?
3.
Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдерді
дайындау үшін қандай технологиялық және қосымша
жабдықтар қолданады?
4. Ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік өнімдерді
дайындау үшін қандай керек-жарақтарды, құралдарды және
әдістерді қолданады?
5. Нан-бөлішке өнімдерін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік
тағамдарды дайындауға өндірісте қандай технологиялық
кезеңдер кіреді?
6. Қандай цехтар арнайы цехтарға жатады?
7.
Ұннан
пісірілетін
өнімдердің,
ұннан
жасалатын
қиын
кондитерлік
өнімдердің
технологиялық
кезеңдерінің
айырмашылығы неде?
Материалдық және әдістемелік
қамтамасыз ету
Компьютер, мультимедиялық проектор, экран; тəжірибелік сабақты
орындау бойынша ұсыныстар, білімін түзету үшін электронды жəне
баспа
түріндегі материалдар; СанПин 2.3.6.1079-01;
Бурчакова И. Ю.,
Ермилова
С. В. Қиын ұннан пісірілетін, ұннан жасалатын қиын кондитерлік
өнімдерді дайындау процесін ұйымдастыру. Оқулық. — М.: «Академия»
баспа орталығы, 2016;
Усов В. В. Қоғамдық тамақтандыру орындарында
кəсіпорындарда өнеркəсіпті ұйымдастыру жəне қызмет көрсету. — М. :
«Академия» баспа орталығы, 2015;
Золин В. П. Қоғамдық тамақтандыру
кəсіпорынының технологиялық жабдықтары. — М.: «Академия» баспа
орталығы, 2016;
Цыганова Т. Б. Нан-бөлішке тағамдарын өндіру
технологиясы жəне ұйымдастыру. Оқулық. — М.: «Академия» баспа
орталығы, 2014.
ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚҚА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
1.
Нұсқа
1.
Ұннан пісірілетін қиын өнімдер өнеркəсібінің
технологиялық кезеңдерін жəне əрбір технологиялық кезеңге өнеркəсіптік


title: «Мүсін құю» - Сабақтың түрі: Практикалық Сабақтың әдісі: Аралас Өтетін орны: 304,306

text:
1. Жұмыс орнын дайындау( құрал- жабдықтар мен қолданатын материалдарды дайындау)
Құрал- жабдықтар: резиналық колба, ғаныш езетін шпатель, ғаныш, қалып немесе ауыз қуысының үлгісі.
2. Резиналық колбаға қажетті мөлшерде су құйып, аз аздан гипс салып, қаймақ тәрізді болғанша араластырамыз.
3. Қаймақ тәрізді ғанышты, үлгінің биік жеріне аз мөлшерден құйып, үлгіні колбаның қырына жай соғып үлгінің ішін ғанышқа толтырамыз.
4. Содан соң қалған ғанышты тегіс жерге қажетті мөлшерде құямыз, үлгіні алып сол ғаныштың үстіне төңкеріп қоямыз. Шпательмен қырларын тегістейміз( Үлгі тегіс және паралельді орналасу керек).
5. Ғаныштың қатқанын күтеміз.
6. Үлгіні мүсіннен ажыратамыз.
7. Мүсін негізінің биіктігі-1,5-2 см болуы керек.
8. Мүсінге болашақ протездің шекарасын белгілеу.
9. Мүсінді өңдеу(мүсіннің шеті протез шекарасынан 1-2 мм алшақ болуы керек, биіктігі 1,5-2 см)
«Қалып алу»
Іс- әрекет алгоритмі:
1. Жұмыс орнын дайындау( құрал- жабдықтар мен қолданатын материалдарды дайындау)
Құрал- жабдықтар: резиналық колба, шпатель, эластикалық масса, су, қалыптық қасық.
2. Қасық таңдау
3. Қалып –өлшем массаларын әзерлеу.Резиналық колбаға қажетті мөлшерде су құйып, қалып үнтағын салып, тез араластырамыз.
4. Қалып алу.
5. Масса қатқаннан кейін ауыз- қуысынан шығару
6. Алынған қалыпты тексеру.
1. Ғылыми ортопедиялық негізін салушы:
а/ С.С.Тигерштед
b/Николь Андри*
с/М.М. Ванкевич
d/ Н.Андлий
e/М.Макеев
2. Ортопедия термині гректің екі сөзінен шығады:
а / «оrthоs» (тура) және «odontos»- (тіс).
б/ «στόμα» –( ауыз) және «λογος»- (ғылым).
в/ «оrthоs» (тура) және «paiduo» — (тәрбиелеу).*
г/ «στόμα» –( ауыз) және «λογος»- (тіс).
3. Тіс қатарының бүтіндігін қалпына келтіру , жақ, таңдай және бет кемістігіне протез жасаумен айналысатын стоматология бөлігі.
а\Терапия
б\ Хирургия
в\Ортодонтия
г\Ортопедия*
4. Альгинатты қалып материалдар қай түрге жатады:
а/ Қатты кристалды.
б/ Эластикалық.*
в/ Термопластикалық
г/ Химиялық.
5. Табиғи ғаныштың формуласы:
а/ K2O Al2O3 х 6SiO2
б/ Na2O Al2O3 х 6SiO2
в/ СаSО4 х2Н2О*
г/ Na2O Al2O3 х 2Н2О
6. Тістесу:
а\шайнау бұлшық еттерінің көмегімен төмеңгі жақ сүйегінің жоғарғы жақ сүйегіне қатысты барлық бағыттағы қозғалысы мен орналасуы
б\үстіңгі немесе төменгі жақ сүйектерінің томпақтарын оқшалау.
в\ тіс түбірін алмастыру, кейіннен тіс қатарының қалпына келтіру.
г\орталық окклюзияда тістердің түйісуі.*
7. Физиологиялық тістесу:
а\толығымен шайнау қызметін, сөйлеу және эстетиканы қамтамасыз ету.*
б\ Тіс қатарының түйісуінің, шайнау қызметінің, сөйлеу және адамның сыртқы бет әлпетінің бұзылуы


title: Сабақтың түрі: Практикалық Сабақтың әдісі: Аралас Өтетін орны: 304,306

text:
Пән аралық байланыс: « Тіс техникалық материалтану», «Денсаулық сақтау ісін ұйымдастыру негіздері және стоматологиялық аурулар » , «Алынатын протез жасау техникасы» , «Тіс пен жақ сүйек жүйесінің анатомиясы, физиологиясы және биомеханикасы», «Кәсіптік этика және деонтология».
Сабақтың көрнекілігі: Проектор, ноутбук, науқасты қабылдауға арналған стоматологиялық аспаптар жиынтығы, тесттер, слайд, іс әрекет жинағы, ұялы телефондар, үлестірмелі материалдар, видеоролик, сұрақ –жауап, пазл-суреттер,
Сабақтың мақсаты:
Студенттің жеке тәжірибесінің жоқтығын ескере отырып, студенттерге практикалық іс әрекеттерді түсіндіріп, жасап көрсетіп үйрету.
Сабақтың тәрбиелік мақсаты: Студенттердің өздерінің таңдаған мамандығына сүйіспеншілігін арттыру, кәсіби мамандықты құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың дамытушылық мақсаты: Студенттердің ойлау қабілетін, сабаққа деген қызығушылығын , есте сақтау қабылетін дамыту. Іс әрекеттерді тереңдей ашып, шапшан ойлануға, ұтымды жауап беруге баулу.
Сабақтың хронокартасы:
1. Ұйымдастыру кезеңі- 5 мин
2. Іс әрекеттерді түсіндіру-65 мин
3. Өз бетімен жұмыс-90 мин
4. Білімді тексеру-70мин
5. Қорытындылау:- 10 мин
Бағалау-5 мин
Үйге тапсырма- 2 мин
Рефлексия-3 мин
1. Ұйымдастыру кезеңі-5 мин
Студенттермен амандасып, студент санын , сабаққа қатысуын тексеру. Сыртқы келбетіне назар аудару.
2. Жаңа тақырыпты түсіндіру. -60 мин
Тіс протездеудің бірінші клиникалық кезең:«Қалып алу» және бірінші зертханалық кезең: «Мүсін құю»тақырыбы бойынша слайд , суреттер, видео , іс әрекетті көрсетіп сабақты түсіндіру.
1) «Адасқан әріптер» -адасқан әріптерден стоматологиялық термин құрастырып анықтама беру керек.
2) « Стоматология аспаптар әлемі» -үстел бетіне стоматологиялық аспаптар қойылады. Студенттер берілген стоматологиялық аспаптар жиынтығын жинайды. Латоққа салған аспаптын атын атап, сипаттама береді.
3) «Puzzle»-ды құрастыру- тақтаға стоматологиялық аурулар бөлшектеліп беріледі. Студенттер құрастырып сипаттама береді.
4) «Kahoot» программасы арқылы тест сұрақтар беріледі. Студенттер смартфонын қолдана отырып жауаптарын белгілеп беру қажет.


title: Сабақтың түрі: практикалық Тақырыбы

text:
|
Сабақтың түрі: практикалық Тақырыбы
|
Дата | 06.01.2022 | өлшемі | 0,5 Mb. | | #14897 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: Мк-215 09.10 Күні: 06.10.2020 жыл
Тобы: Мк-215
Пәні: Информатика теориясы және оқыту әдістемесі
Сабақтың түрі: практикалық
Тақырыбы: Microsoft Office Excel-дің мәліметтер арасында байланыс орнату мүмкіндіктері.
Тапсырма:
Кітаптар арасында байланыс орнату туралы оқу және конспектілеу.
Парактар арасында байланыс орнату туралы материал іздеу, оқу, конспектілеу.
Excel-де мысал келтіру.
Әдебиеттер:
1.Информатика. О.Камардинов
2. Информатика Г.Жапарова
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


url: http://emirsaba.org/sabati-tri-praktikali-tairibi.html#Тапсырма:__Кітаптар_арасында_байланыс_орнату_туралы_оқу_және_конспектілеу.

title: Сабақтың түрі: практикалық Тақырыбы


title: Жер-Ана - Сабақтың түрі: Рөлдік-ойын сабағы, географиялық кеш

text:
Жер-Ана: Амансың ба қарағым! Амансың ба оқушым! Құрметті қонақтар! Мені бәрің де география пәнінен жақсы танисыңдар деп ойлаймын. Солай ма?.... Дей тұрғанмен де, мен сіздерге қонаққа келген соң, өзім жайлы айта кетейін.
Күн жүйесін 3-ші боп мекендедім,
Көлемім кең, үлкен жүк көтергенім.
Ізімнен ерген менің 6 ұлым бар.
Емессіңдер сендер де бөтендерім.
Және бар менің 240 немерем,
Немерелерім шетінен білгір, көреген.
Жан-жағымдағы Плутон, Шолпан, Марстар,
Дейді маған «бақыттысың не деген!».
Өйткені менің басымдау еді пәрменім
Артықтығым 6 бала көргенім.
Солардан өрген өздерің аман тұрғанда
Әрқашан да тіршілігім бар менің.
Жаршы: Қымбатты Жер-Ана, жаңа бір сөзіңізде 6 балам бар деп едіңіз, Сіз рұқсат етсеңіз, соларды ортаға шақырсақ деп тұрмыз. Жер-Ана: Шақырыңыздар, айналайындар! Мен қарсы емеспін.
Жаршы: Ендеше, алдымен анамыздың үлкен баласы «Еуразияны» шақырамыз. (ортаға Еуразия келеді) Еуразия Орасан зор материкпін,
Төрт мұхит, төрт қабырғам.
Алуан түрлі тірлігімен
Көп халық менен табылған
Исландия - аралым бар,
Фенноскандия – орманым.
Балқан таумен таралынған
Гималай, Альпі қорғаным.
Арбия – үлкен түбек,
Месопотамия – жазық ойпат.
Орта Азия шөлді өлкені
Жылқы, түйе жүрер жайлап.
Тынық мұхит жағасында
Вулканым бар отты алып.
Ұлы Қытай жазығында
Ырзығын терген көп халық.
Архипелаг Малайзия
Тұрады бес мың аралдан.
Күріш пенен шәй бұта
Бұл жерге тән таралған
Жаршы Келесі кезекте Африканы шақырайық.
Африка Мен Африка! Қос мұхит арасында
Еуропадан 3 есе үлкен құрлықпын.
Түп атым «Еуразия» тайпасында,
Белімді экватор кескен құрлықпын.
Маймыл, піл, жираф, зебра мекен еткен,
Какаодан жетістікке жеткен құрлықпын.
Жаршы Келесі кезекте Жер-Анамыздың 3-ші баласы Солтүстік Американы шақырамыз.


title: Солтүстік Америка - Сабақтың түрі: Рөлдік-ойын сабағы, географиялық кеш

text:
Солтүстік Америка Өзім жайлы менде айтып берейін,
Құнды-құнды мәліметтер терейін
Ағаларым өзін айтып мақтанды
Байлығымды мен де мақтап көрейін
Қалың тонды қойбұқам бар,
Қылқанды шырша орманым бар.
Бұлғын, құндыз ондатра –
Ең бағалы аңдарым бар.
Ниагара алып құламадан
Энергия аламын.
Үлкен Антиль, Кіші Антиль
Бағамдай бар аралым.
Гольфстрим ұлы ағысым,
Кордильер таулы тізбегім
Иеллоустон – ұлттық паркке
Барудың жолын іздегін.
Гейзер суы көкке өрлеген,
Секвоялы жасыл орман.
Міне, осы барым менің
Маған мәңгі мақтан болған.
Жаршы Енді Оңтүстік Американы шақырамыз Шығысым менің кең жазық,
Анд тауы батыс жағында.
Амозонка ең сұлу өзен,
Биік таудан соғылған.
Өсімдігім мимоза,
Кебрачо, кактустар.
Мекен еткен жерімді,
Пума, ягуар жыртқыштар.
Жиырмадан астам елім бар,
Титикака көлім бар
ЖаршыКелесі кезекте Антрактиданы мырзыны ортаға шақырамыз. (Антрактида келеді) :Хош келдіңіз мұзды мекен Дейді көп жұрт сізді бекем. Шыныменен сізді ойласам Менің өзім дір-дір етем Антрактида Шынымене мінезім сәл қаттылау
Жақтарым да бар ғой бірақ жақсылау
Мысалы менде ғалымдардың ғылыми
Станциялары жұмыс жасайды бақылау.
Жануарларым тюлень, теңіз мысығы,
Пингвиндердің көрдіңіз талай қызығын
Жаршы: Көп рахмет. Келесі кезекте Жер-Анамыздың ең кенже баласы «Аустралияны» шақырамыз. (оратаға Аустралия келеді) Хош келдіңіз, кенжесі ананың Сіз жайында білгіміз келіп барады. Біздің кеште қонақ болып қайтыңыз, Бірақ сізде өзіңіз жайлы айтыңыз Аустралия Айтар болсам өзімді
Тыңдаңыздар сөзімді
Ағалардан шалғайдамын
Құрғақшылық бар аймағым.
Қос мұхитпен қоршаулымын,
Қалталы келеді жануарым
Әлем бойынша қой өсіріп,
Ең бірінші орын алдым
Жаршы: Тамаша. Жер Анамыздың алты ұлы болған алты материкпен де таныстық. Осы материктерде тұратын елдердің өкілдері өздерінің сән үлгілерімен келіпті. Қазір оны тамашалайық. (әр елдің ұлттық киімдері көрсетіледі) Қазақ елі
Өзбек елі
Араб елі
Испан елі
Түрік елі
Үнді елі
Ия біздің отанымыздығы халықтар ассамблеиясы да осындай ұлттардың басын біріктіріп ,достықтың мекені болып отыр Жаршы: Қасиетті Жер-Ана! Сіздің 240 немереңіздің ішінен 9-шы немереңіз біздің Отанымыз. Енді «Қазақстанды» шақырғымыз келіп отыр. Қазақстан – туған өлкем бағыстан, Бақытымды іздеймін алыстан, Бүгін бізге қонақ болып кетіңіз, Балалардың әнін тыңдап жарысқан. Сіз біз үшін ең киелі мекенсіз. Бізбен бірге мәңгі жасап өтерсіз. Қасиетті Жер секілді ананың 9-шы немересі екенсіз. Отанымыз ортамызға келіңіз Өзіңіз жайлы бізге айтып беріңіз – - деп ортаға Отанымыз Қазақстанды шақырамыз. Қазақстан Белестерден белестерге ұласқан,
Орман, шөлім, өзен-көлім қыр асқан.
Тау мен тасын жауып құмның етегін,
Баурайында сылдыр қаққан бұлақтар
Менің жерім дәнге, малға, кенге бай,
Менің елім жаны жайсаң , көңілі жай!


Жаршы: Сізге шексіз біздің алғысымыз. Әрдайым алға бассын жақсы ісіңіз – деп «Мен Қазақпын» әнін жолдаймыз. Жаршы: Табиғаты қойған сынап кенелте, Қазақстан – байтақ, өлке, кең өлке Қазақстан – ғажапстан бұл күнде, Ағыл-тегіл ақтарылған кең өлке. Отан-Ана қадіріңе жетемін Сенен басқа Отанды мен не етемін! Сен мұңайсаң, мен де бірге мұңаям, Сен қуансаң мәңгі күліп өтемін. «Туған өлкем – қандай көркем» - еді деп, Табынамыз саған, атамекенім!
География патшасы: Ғылымнның сырын ұғына
Шығыңдар биік шыңына
Дарындылық пен тапқырлық
Жеткізеді сіздерді
География сырына -дей отырып балақай география пәнінің үйретері көп саған ,сол себепті сабақты өте жақсыға оқуын қажет.
География патшасы Ал балақай патшалығымның тұрғындары қалай өнерлі ме екен?
Оқушы: Керемет екен. Шетінен өнерлі. Адамзатқа барлығының тигізетін пайдасы зор екен. Патшалықтарыңызда өмір сүру де өте қызықты.
География патшасы Біздің патшалығымыз да өмір сүру қызықты-ау Бірақ экологиялық проблемалар туындап, жағдайымыз нашарлап барады. Сен адамзат баласына айта бар табиғатты аяласын, қорғасын! Себебі табиғат оның үйі ғой. Ал барлық тіршілік иесі үйлерін күтіп, қорғайды емес пе?
Оқушы: Ия мен енді бәрін түсіндім. «Табиғатты сүю парыз, сүю үшін білу парыз» дегендей география сабағын оқуға, табиғатты аялауға уәде беремін!
Жаршы Құрметті география патшалығының тұрғындары бүгінгі кешімізді туған өлкеміз «Атамекен» хорымен аяқтаймыз. Қатынасқандарыңызға рақмет. Хош сау болыңыздар!


title:
Жаршы: Сізге шексіз біздің алғысымыз.
Әрдайым алға бассын жақсы ісіңіз – деп «Мен Қазақпын» әнін жолдаймыз.
Жаршы


url: http://emirsaba.org/sabati-tri-roldik-ojin-sabafi-geografiyali-kesh.html?page=4#География_патшасы_Ал_балақай_патшалығымның_тұрғындары_қалай_өнерлі_ме_екен__Оқушы


url: http://emirsaba.org/sabati-tri-roldik-ojin-sabafi-geografiyali-kesh.html?page=4#Оқушы:_Ия_мен_енді_бәрін_түсіндім._«Табиғатты_сүю_парыз,_сүю_үшін_білу_парыз»_дегендей_география_сабағын_оқуға,_табиғатты_аялауға_уәде_беремін!_Жаршы


География патшалығындағы бір күн Мақсаты: Жер планетасы, материктер туралы сабақта алған білімін жинақтап, одан әрі таным деңгейін арттыру, әр метерикті жете тануға қызығушылығын ояту, актерлік шеберлікке, табиғатты аялап, сүйе білуге тәрбиелеу
Сабақтың түрі: Рөлдік-ойын сабағы, географиялық кеш.
Көрнекіліктер: Карта, Нақыл сөздер жазылған плакаттар, суреттер, тақ, хан сарайына керекті
жабдықтар, домбыра, суреттер, суретті плакаттар т.б.
Мұғалім Саламатсыздар ма ұстаздар, оқушылар! Бүгінгі «География патшалығындағы бір күн атты» кешімізге хош келдіңіздер! География әлемі – қызық әрі тартымды,
Өз сырымен география қызықтырар әркімді..
География патшалығына қонаққа барған оқушының басынан өткізген қызықтарын бірге тамашалайық.
Көрініс барысы: Қоңырау соғылды. Сахнаға үсті-басы олпы-солпы 2 алған оқушы сабақтан шыққан қалпында жабырқау кейіп білдіріп:
Уһ, географиядан да құтылдым-ау! Тағы да 2 алдым. Апырым-ай осы жұрт географияны қалай оқиды екен?! Бәрінен де ағайды айтсайшы - ?! Соншама жер атауларын, бүкіл Жер шарында болып жатқан оқиғаларды қалай ғана кіп-кішкене басына сыйғызып жүргеніне таңмын. «Гидрасфера, атмосфера, биосфера, литосфера ... не бір қиын тапсырмаларды тақта бетіне толтыратынын қайтесің?» Айтыңдаршы балалар, географиядан екі алмағандарың бар ма? Ә, мен білемін, бәрің де 2 алғансыңдар. Озаттарың да, екпінділерің де шамалы бағамен оқитындарың да географиядан екі алмадым деңдерші? Оқығым келмейді географияны ...
Осы кезде сахнаға сиқыршы – География патшасы шығады. Сиқыршыны көргенде оқушыда үрей қалмады, сасқалақтап:
Сіз кімсіз, кім боласыз ? – деді.
Мен бағанадан бері өзің даттап жер-жебіріме жеткен География патшасымын.
Жер бетінің әр бір құмын, әр тасын,
Мен зерттеймін, ей, балақай, байқашы.
Мені білгің, оқығын, сен, азамат,
Сиқыршымын - мен География патшасы
Ал, балақай, жүр, мен сені География патшалығына апарайын, географияның қызығына қандырайын (оқушы жасқанады) Қорықпа, жүр!
Екеуі География патшалығына келеді. Сахна төріндегі таққа География патшасы отырады да, оқушыны қасына шақырады.
Осы кезде Жаршы жарлық оқиды.
«Тыңдаңыздар! Тыңдаңыздар! География патшасының сарайында той болады. Бәріңізді де тойға шақырамыз Келіңіздер, көріңіздер бағаларыңызды беріңіздер.»
География патшасы өз тұрғындарының өнерімен қасиетін таныту мақсатында физикалық география мен экономикалық географияны айтысқа ортаға шақырады.
Экономикалық география
Армысыздар бүгінгі кешті көретіндер.
География десе жанын беретіндер.
География кереметін жыр ғып айтам,
Сөзіме сенетіндер, көнетіндер.
Есімім – экономикалық таныстырсам,
Жеңілер деп ойлама жарыстырсаң,
Географияның тірегі мына менмін
Не қыласың күшіңе қарсы тұрсам?!
Физикалық география
Көруге география кешін жиылғандар
Эротосфенге құдайындай сыйынғандар
Қош келдіңдер бүгінгі ғажайыпты
Тамашалау бақыты бұйырғандар.
Физикалықпын несіне жасырайын,
Сенен достым күшімді асырайын.
Физикалықтың күшіне географияда
Тұра алар дәті шыдап қасымда кім ?
Экономикалық:
Экономика - өмір, тұрмыс тірегі,
Құрамына саясатта кіреді
Халықтар мен елді мекен, нәсілдір
Мен арқылы байланыстар жүреді.
Менен болар халықтардың санағы
Машинаға мен керекпін қараңыз
Талшық, көмір, мұнай мен газ сатамын
Мені оқыңыз жеткенінше санаңыз.
Физикалық
Күн жүйесін Жер шарын зерттеймін мен
Зерттеймін мен жазықтар мен тауларды
Көрікті табиғат, пайдалы қазба беремін
Тұзсыз дәмі кіруші ме еді тағамның?
Мақтанасың сен бекерге бас ұрып
Уланудан дерті кетті асқынып
Мұнай сатып, темір, көмір өндіріп,
Табиғатты ластадың сен қатырып.
Экономикалық
Құдайға шүкір жақсарып жатыр жағдайың
«Ластадың» деп балағаттап қызбағын.
Пайдасы қайсы, мақтағанда тигізген
Аралыңды басып жатыр тұздарың.
Мен арқылы өндірістер басталды
Басталды да ел жағдайы жақсарды.
Пайдам бар менің тағы басқа көптеген
Өз бойыма көп қасиет жиыппын.
Физикалық
Байлығымды адамзат қолданады.
Жұтсаң - ауа, ішсең - су қолда бары
Топырақ пен өсімдік күн сәулесі
Түнып тұрған байлыққа көз болады
Әрқашанда ашық ғылым картасы
Көп мақтанып кеудеңді сен қақпашы
Төрелігін берсін География патшасы
География патшасы: Физикалық және Экономикалық!
Дауласудың қажеті жоқ, екеуің де өмір тірегісіңдер.
Жаршы: География патшалығының үштен екі бөлігіне билігі жүретін премьер-министр - Гидросфера: Гидросферамын, судың нағыз өзімін
Мұхит, өзен, көл, бұлақпын, жаңбырмын.
Түссіз, иіссіз, дәмсізбін мен ежелден
Жер астында да, тау басында да боламын
Толқындарым электр тогын береді
Менімен болар қандай істің есебі
Кемелерің меніменен еседі
Адам суды өмір нәрі деседі.
Каспий бұл көлдерімнің төресі
4 мұхитым жер бетіне таралған
Тіршіліктің тынысы су мен боламын
Ішіп жүрген уақытында қалаған
Жаршы: Тіршілік министрі Биосфера ханзада сөз алады: Мен биосферамын – баға жетпес тіршілікпін
Басты қасиетім - өте тез көбейгішпін.
Аңдар менен өсімдікті түзуші
Тіршіліктің көзі болып кете алдым
Жануарда да, адамда да бармын мен
Тіршілікті өмір сүруге икемді қылып
Өсімдік пен жануар түрін жасадым
Сөйтіп мәңгі тарихта қалдым мен
Қайткенде де болашағым мол менің
Адамзат та артты маған зор сенім
Тіршіліктің тірегімін, көзімін
Дұрыс болар есте сақтап сенгенің
Минералды ресурстар министрі Литосфера ханшайымды тыңдап көрейік. Мантия, ядро, жер қыртысынан құралдым
Өмір бойы керегіңе жете алдым
Литосфералық тақталардың картасы
Венегердің көргенімен ашылдым
Бөлініп тұрған үш түрге тау жынысын
Қыртысымда сен олармен кездесесің
Артық болмас қойным толы байлық десем
Ғарыштағы ракетада, ұшақтан
Қолтаңбамды табасың сен іздесең.
Литосферамын – жердің қатты қабаты
жер бетінің минералды әр тасы
Сан құрылыстың мен сәулеті, негізі
Қаланады менен ғана ойланшы.
Жаршы ортаға Әуе министрі Атмосфера ханшайымды шақырамыз: Бүкіл әлем тыныс алар ауамын
Менсіз ешкім шыдай алмас, дауамын.
«Ауадай қажет» деген сөз осы емес пе?
Пайдасы көп адамзатқа ауаның.
Тропосфера, стротосфера қабаттар,
Ауасыз еш өтпейді әр бір сағаттар.
Болмаса ауа минутта шыдамай
Сондықтан да ластануда ағат бар.
Қорғаңыздар ауа атты қабатын,
Боласың сен осыдан пайда табатын.
Жануар да, өсімдік те, адам да
Тыныс алар ауа деген затымен.
Жаршы: ән «----------------------------------- « Жаршы: Мың сан халқы ізіне ерген Келешекке берік сенген, Қасиетті туған өлкем, Кереметсің қандай көркем! О, Жер-Ана қадіріңе жетейін, Көрерменді сырға қанық етейін Жер-Ананы шақырып ап ортаға, Сіздерге толық таныстырып өтейін – деп ортаға Жер-Ананы шақырайық. О, Жер-Ана бізге жылдам келіңіз Сізге әр кез дайын біздің төріміз. (Жер-Ана келеді) Міне, Жер-Анамыз да көрінді. - Саламатсыз ба Жер-Ана!


title: Сабақтың түрі: Сайыс сабақ

text:
Тақырыбы: «Күзгі бал - 2022»
Мақсаты:
1. «Күзгі бал - 2022» сайысына қатысушылардың тапқырлығын, шеберлігін бақылау.
2. Күз айлары туралы білетіндерін ортаға сала отырып, оқушылардың сайысқа деген қызығушылығын, ынтасын арттыру.
3. Ұйымшылдыққа, өз ойларын ортаға салып көрсете білуге, табиғатты сүюге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Сайыс сабақ.
Мерекелік безендіру: Күзге байланысты қабырға газеттері мен шарлар ілу, жапырақтар, жеміс - жидектер, көкөністер т. б.
Жүргізуші:
Армысыздар, қымбатты ұстаздар, оқушылар! Табиғат - күллі тіршілік атаулының қуатты қонысы, алтын ұя бесігі, құт берекесі. Осы табиғаттың төрт мезгілінің алатын орны ерекше. Күз адам баласына молшылық, береке әкелетін мезгіл. Сондықтанда да, адамдар күзді берекелі күз, алтын күз деп баға береді. Алтын дейтін себебі, біріншіден, айналаның бәрі сап - сары түске боялады, екіншіден, алтын байлықтың белгісі. Күзде егінді жинап алатын болған ата - бабаларымыз «Сабан той» өткізіп, күз берекесін тойлап отырса, әрбір мектепте осы күз мерекесін тойлау, кештер өткізу дәстүрге айналған. Сол дәстүрді жалғастыра отырып, «Күзгі бал-2022» мерекесімен құттықтаймыз.
Ведущий:
Добрый вечер, дорогие друзья! Одно из самых загадочных и непредсказуемых времен года – осень. Про нее так много написано известными поэтами и писателями… Но не только они любят и боготворят эту пору. По всем школам проходят различные мероприятия, посвященные золотому времени, последнему отблеску тепла и радости лета. И Сегодня в этот зал нас пригласила наша чарующая прекрасная госпожа осень!
Алтын күз біз бен сізге шуақ шашсын,
Көңілді серіппелі күйін ашсын.
Бақ пенен шаттық бірге қатар қонып,
Береке бірлікпенен ортақтассын.
Көңіл қойып, құлақ салыңыздар!
Үнсіздік орнап тына қалыңыздар!
Бүгінгі біздің бағдарламамызда:
Келтіретін әрдайым сезім күйін,
Көресіздер қызықтың неше түрін
Әншінің анықтаған әнін естіп,
Көңіліңіз қалары хақ бір серпіліп.
Осылай бәрі - бәрі болып жатса,
Мақсатқа қалар едік біз де жетіп.
Ведущий:
Унылая пора! Очей очарованье!
Приятна мне твоя прощальная краса.
Люблю я пышное природы увяданье,
В багрец и золото одетые леса… - так когда-то выразил своё восхищение осенней природой А.С.Пушкин. А мне захотелось выразить свои чувства именно словами великого поэта.
Жүргізуші:
Қайсысы әнші, кім биші,
Талабына қарайық.
Кімдер зерек, кім жылдам,
Таланттарын табайық! – деп, өнер сүйер қауым бүгінгі сайысымыздың бағдарламасымен таныстырып өтейік
Сайыс 4 бөліммен тұрады:
1. Таныстыру (5минут) Знакомство
2. Музыкалық номер (5 минут) Музыкальный номер
3. Киім үлгісі және шаш үлгісі (5 минут) Осеннее дефиле с нарядом и прической
4. Күзгі композиция, күзгі сый (5 минут) Осенняя композиция
Ведущий: Мы все готовились к этому дню, а где конкурсы там и жюри
Жүргізуші:
Әділқазы , ақ қазыға бір сәлем
Әділдікке бас иеді күллі әлем
Жүйрік озар сайыстарда неше бір
Сарапқа сал, әділдікпен шеше біл,- дей келе бүгінгі сайысымызға қазылық жасайтын әділқазылар алқасымен таныс болыңыздар!
1.мектеп психологі-Айнур Болатовна
2.мектеп психологі-Курмангалиева Айгуль |
3.әлеуметтік педагог-Матайбай Қаламқас
4. жас маман-Сейдахмет Диана
5.көркем еңбек пәнінің мұғалімі-Нүсіпбек Назым
Ведущий: За окном сейчас осень… . По-разному мы называем её: холодной, золотой, щедрой, дождливой, грустной… . Но как бы там ни было, осень - прекрасное время года. Это время сбора урожая, подведение итогов полевых работ, это начало учёбы в школе. Это подготовка к долгой и холодной зиме..И прекрасна , привлекательна , очаровательна! И народная мудрость гласит: «Осень печальна, а жить весело». Так пусть сегодня звучит прекрасная музыка, льётся рекой безудержный весёлый смех, пусть вашему веселью не будет конца!Раз настроение у всех отличное, тогда можно начинать традиционный праздник осени «Осенний бал».
Жүргізуші:
Ақыл – көрік бойларында жетеді,
Әлі талай сынақтардан өтеді.
Мына отырған баршыңызды өзімен
Тез арада таныстырып өтеді.
Ендеше, бірінші шартымыз «Таныстыру» үміткерлеріміздің өздерін таныстыруы.
Ведущий: Давайте поближе познакомимся с нашими командами. Приглашаем на сцену все команды!
Жүргізуші:
Ал кімнің өнері бар қаншалықты,
Би билеп, ал біреуі ән салыпты.
Сұлтандар жарысынан бәйге алуға,
Жігіттер аянбай – ақ жан салыпты,- дей отырып, сайысымыздың.«Музыкалық номер» бөлімін бастаймыз.
Ведущий: Осенний бал – это праздник школьных друзей, а друзья стараются дарить друг другу радость. Например, подарить подарок или просто внимание. Художники дарят свое искусство, композиторы - музыку, поэты-песни, природа - свою красоту, а наши ребята свои таланты. А мы переходим к следующему конкурсу «Музыкальный номер»
Жүргізуші: Бүгінгі кеш өтіп жатыр өз мәнімен,
Әр сұлу әсем болар өз сәнімен.
Күз сәні өнерімен ортаға шығып,
Сән көрсетер сайыскерлер сәнімен- деп қатысушыларымыз өз шығармашылықтарымен жасаған сән үлгілері мен шаш үлгісін тамашалайық.
Ведущий: Сейчас настало время посмотреть на наши команды, оценить насколько хорошо они подготовились и какой осенний след отразился на их нарядах.
Браво, ребята, считайте, что вы размялись перед следующим, очень непростым конкурсом, в котором вы попробуете передать весь осенний дух своей очаровательной композицией.
Жүргізуші: Көрсетеді өнер әр салада сайысып,
Қимылдары жүргендей бір жай ұшып
Мерекелік күзгі сыйды жасапты,
Ұлдарымыз бен қыздарымыз бірлесіп. «Күз сыйы» бөлімінде қатысушыларымыз күзгі сыйдан өз шығармашылықтары бойынша дайындап әкелген туындыларымен таныстырсын. Олай болса, топтарымыздың өздері дайындаған табиғи материалдан әкелген жұмыстарын таныстырып өтсін. Жәнеде әділ қазылар алқасы да қарап бағалап жіберсе.
Ведущий:
Осыпаются астры в садах,
Старый клен под окошком желтеет
И холодный туман на полях
Целый день неподвижно белеет
Ближний лес затихает, и в нем
Показались повсюду просветы
И красив он в уборе своем,
Золотой листвой одетый!
Жүргізуші:
Келешекте әрі талай сайыстар бар,
Өнерлерің шыңдалсын қалыспаңдар
Өнерлілер көбейсін күннен –күнге
Өмір күрес әлі талай жарыстырар- дей отырып , кешіміздің жеңімпаздарын жариялау үшін ортаға әділ қазылар алқасын шақырамыз.
Ведущий: Слово предоставляется нашим строгим, но справедливым жюри.
ӘДІЛҚАЗЫЛАР АЛҚАСЫНЫҢ ҚОРЫТЫНДЫСЫ, МАРАПАТТАУ
Әр номинация бойынша қатысушылар атақтармен марапатталады.
1. «Креативті сынып»-2
2. «Сәнқой сынып»-2
3. «Өнерлі сынып»-2
4. «Шебер қолдар» - 3
5. «Ең белсенді сынып» - 2
Бас жүлде –
1-орын
2-орын
2-орын
3-орын
3-орын
3-орын
Ведущий: Подошел к концу наш праздник.
Спасибо всем участникам нашего мероприятия, а так же зрителям. Болельщикам.
А впереди у нас еще много удивительных праздников.
Жүргізуші:
Демеңіз біз өнерді аяп қалды,
Мезгіл де біраз жерге таяп қалды.
Қош болып тұрыңыздар көріскенше
Осымен концертіміз аяқталды.
Құрметті ұсатздар және оқушылар, Жеңісті күндерде кездескенше!
До новых встреч!!! МУЗЫКА


title: Сабақтың түрі : сайыс сабақ Сабақтың барысы: Мұғалім: Good afternoon, children! Қайырлы күн,балалар! How are you?

text:
Сабақтың тақырыбы: Дене мүшелері (Parts of the body).
Сабақтың мақсаты: Балалардың өткен сабақтардан алған білімдерін тиянақтау; Балалар адамның дене мүшелерін білу үшін танымдық ой-өрісін кеңейту;
Балалардың пәнге деген қызығушылығын арттыру.
Көрнекіліктер: дене мүшелері бейнеленген карточкалар,суреттер,бейнетаспа,
Әдіс-тәсілдері:Сурет бойынша сұрақ-жауап,ойын,түсіндіру,жаттап айту
Сабақтың түрі : сайыс сабақ
Сабақтың барысы:
Мұғалім:Good afternoon, children!
Қайырлы күн,балалар!
How are you?
Қалдарың қалай?
Good afternoon, good afternoon
We are glad to see you
Мұғалім:I am glad to see you, too.
Thank you very much!
Today we have a theme parts of the body.
Балалар, бүгінгі өтетін тақырыбымыз – дене мүшелері Parts of the body. Бүгінгі сабағымызда дене мүшелерінің ағылшын тіліндегі атауларын айтып үйренеміз. Ең алдымен сендерге адамның дене мүшелерін толықтай түсіндіріп өтейін.
ІІ. Name the parts of the body.
Дене мүшелеріне атайық.
Children: Қол, аяқ, бас, көз, ауыз, құлақ, мұрын жатады.
Teacher: Иә, балалар дұрыс айтасыңдар. Құлақты балалар ағылшын тілінде құлақты ear, ал басты head, көзді eyes, ауызды mouth, қолды arm, аяқты foot, мұрынды nose деп атаймыз. Балалар барлығымыз тақтада ілініп тұрған адамның суретіне қарайықта, адамның дене мүшелерін ағылшын тілінде айтайық.
ІІІ. Let’s to divide pupils into two groups.
Біз сыныпты екі топқа бөліп, оларға ат қоямыз.
First team: Wolf
Бірінші топ: қасқыр
Second team: Rabbit
Екінші топ: қоян
IV. Checking up the home task. To learn by heart the last words.
Үй тапсырмасын тексерейін.
(teacher checks the homework by asking in oral form )
Pupils will translate the new words of the last lesson.
Pupil 1 head – бас
Pupil 2 hair – шаш
Pupil 3 eye – көз
Pupil 4 nose - мұрын
Pupil 5 mouth - ауыз
Pupil 6 ear – құлақ
Pupil 7 face – бет
Д\о : « Түрлі-түстерді ағылшын тілінде атап шығу».
Ойын шарты: балаларға түрлі түстердің суреттерін көрсетеді. Балалар дене мүшелерінің санын анықтап, олардың түстерін ағылшын тілінде айтады.
Д\о : “Touch faster”. Іс-қимыл арқылы дене мүшені жылдам көрсете білу.
Екі топтан екі оқушыдан шығып, жарысып отырады.
Head – бас
Eye – көз
Ear – құлақ
Hair – шаш
Foot – табан
Mouth – ауыз
Nose – мұрын
Tooth – тіс
V. Teacher: Have a rest. Сергіту сәті.
Head and shoulders, knees and toes, knees and toes.
Head and shoulders, knees and toes, knees and toes.
Two eyes two ears, one mouth and the nose.
Head and shoulders, knees and toes, knees and toes.
VІ. Teacher. Open your vocabulary and write down please new words.
Ал, қане балалар, сөздіктеріңді ашып жаңа сөздерді жазыңдар,
(Pupils will repeat after teacher and will write down them on the vocabulary)
Оқушылар мұғалімнің артынан қайталап және сөздіктеріне жазып отырады.
“Parts of the body” Дене мүшелері
Finger - [fiŋgə] - саусақ
Body - [bodi] - дене
Foot - [fu:t] – аяқ (тобықтан төмен)
Leg - [leg] - аяқ
Toe - [tou] - башпай
Arm - [a:m] – қол (иықтан төмен)
Shoulder - [ʃouldə:] - иық
Hand - [hᴂnd] – қол (білектен төмен)
Knee - [ni:] – тізе
VII. Parts of the body. Pupils answer the question and translate.
Оқушылар сұрақтарға жауап беріп аударды.
I can see with my…? What is it? (eyes)
I can hear with my…? What is it (ears)
I can eat and talk with him. What is it? (mouth)
VIII. Complete the sentences.
Сөйлемді толықтырыңдар.
This is …/ These are…
Жекеше түрде және көпше түрде
1.These are my shoulders.
Бұлар менің иықтарым.
This is my head.
Бұл менің басым.
This are my toes.
Бұлар менің он саусағым.
This are my hands.
Бұлар менің қолдарым.
IX. Homework.
Үй тапсырма.
To learn by heart the new words and make up sentences.
(If pupils don’t understand the homework they will ask )
X. Evaluation.
Қорытынды
Pupils you are very activity today, your marks are 5.4.3…
Балалар, бүгін сендер өте белсенді болдыңдар.
(They’ll bring their diaries to the teacher to their marks).
XI. The end of the lesson.
The lesson is over
Good – bye pupils
Good – bye teacher
See you on next lesson.
Мұғалім: Балалар, бүгінгі сабағымызда біз қандай тақырыпта өттік?
Балалардың жауабы: «Дене мүшелері мен танысу»
Ағылшын тілінде қандай жаңа сөздер үйрендік?
Балалардың жауабы: ear, heand, leg, eye, mouth, hand, nose.
Мұғалім: Ал, енді балалар осымен сабағымыз аяқталды, good bye everybody!
Достарыңызбен бөлісу: |


NASA ғалымдарының арқасында Күнге ең жақын Меркурий ғаламшары бетінен смайликке қатты ұқсас объект суретке түсіріліп алынды. Сурет NASA ғарыш агенттігінің алып телескопы арқылы түсіріліп алынған екен. Меркурий бетін зерттеумен айналысып жүрген ғалымдар да бұл суреттің нақты не нәрсе екенін айта алмай отыр. Жақында осыған ұқсас жағдай болған еді. Бірақ ол кезде ғалымдар смайликтің емес, Меркурий кратерлерінің бірінен Микки Маустың түрі бейнеленген суретті түсіріп алған.
-Шолпан туралы қандай қызықты мәліметтер білесіңдер?
Шолпанның бетін Жерден оптикалық құралмен бақылау қиын, өйткені ол бұлтқа оранған. Сондықтан ғаламшардың физикалық сипаттары радиометод және ғарыштық зерттеулермен алынған. Шолпанның массасы Жердің 0,815 массасына тең, ал оның радиусы R = 6050км немесе Жердің 0,950 радиусындай, ғаламшар затының орташа тығыздығы 5,24 г/см3 шамасында.
-Жер туралы қандай қызықты мәліметтер білесіңдер?
Күн жүйесіндегіКүннен әрі қарай санағанда үшінші ғаламшар адамзаттың тіршілік ететін бесігі. Жер эллипстік (дөңгелекке жуық) орбита бойымен 29,765 км/с жылдамдықпен 149,6 млн. км орташа қашықтықта 365,24 орташа күн тәулігі ішінде Күнді бір рет айналып шығады. Оның табиғи серігі – Ай.
-Марс туралы қандай қызықты мәліметтер білесіңдер?
Арнайы скафандрсыз Марс бетінде адам да, кез-келген жануар да бір сәт те тіршілік етіп тұра алмас еді. Ғаламшар бетіндегі қысымның төмендігі соншалық, тірі жанның қан құрамындағы оттегі газға айналып кете барады. Бұл дегеніміз адам 5-10 секундтың ішінде жан тапсырады деген сөз.
Мұғалімнің сөзі Планетаның Күн төңірегіндегі жолы орбита деп аталады (латынша – із, жол). Күнге ең жақын орналасқан Меркурий, одан кейін Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун. Олардың өлшемі де түрліше – жерден үлкен, кішісі, сонымен шамаластары бар.
Планета – өзінен жарық шығармайтын салқын дене. Дегенмен, түнгі аспанда олар да жұлдыз сияқты жылтырап, көрінеді. Олай көрінетін себебі: планетаның бетіне күннен түскен сәуленің шағылысуына байланысты. Планета – «кезбе жұлдыз» деген мағынаны беретін грек сөзі. Жұлдыздар сияқты планеталар да белгілі бір орында тұрмайды, үздіксіз қозғалып аспан әлемінде жүреді. Себебі олар күнді айнала қозғалады. Планетаның пішіні шар тәріздес келеді және барлығы да осінен айналады. Күн шығар алдында және кешке күн батқаннан кейін Шолпан жарқырап ерекше көзге түседі.
IV. Оқушыларға алдын ала берілген тапсырмалар бойынша жаңа материалды бекіту.
3 топқа бөлінген тапсырмалар бойынша үйден мағлұмат жинап алып келу.


title: NASA ғалымдарының арқасында Күнге ең жақын Меркурий ғаламшары бетінен смайликке қатты ұқсас объект суретке түсіріліп алынды


title: Ғалымдар - Сабақтың түрі: саяхат сабақ Әдіс тәсілдері: сұрақ жауап, сәйкестендіру, кесте

text:
1.Ғалымдар: Күміс- Николай Коперник – дүниенің гелиоцентрлік жүйесін жасаушы поляк астрономы, математигі, экономисі.
Краков университетінде оқып, 24 жасында каноник (діни қызмет) болып сайланды. Италия мемлекетінде астрономия,философия, заң, медицина, т.б. ғылым салалары бойынша білімін жетілдірді.
Диана - Коперник жүйесінде Әлем кіндігі ретінде Күн алынады. Коперниктің бұл еңбегі ғылымдағы үлкен төңкеріс болды. Коперник бұл жаңалықтарын өзінің “Аспан сфераларының айналуы” атты кітабында баяндайды. Осы кітаптағы кейбір кемшіліктер кейін Иоганн Кеплер мен Исаак Ньютонның еңбектерінде түзетіліп, толықтырылды.
Раушан- Галилео Галилей — итальян философы, математик, физик, механик және астроном, табиғаттану ғылымдарының негізін салушы, өз заманындағы ғылымға өте қатты әсер еткен. Ол ұлы ғалым болумен бірге, музыкант, суретші, ақын, әдебиетші де болған.
Ол Италияның Пиза қаласында 1564 жылдың он бесінші ақпанында кедейленген ақсүйек отбасында туған. 1581 жылы Пиза университетіне түсіп, медицинаны оқып үйренеді. Мұнда ол Аристотель, Евклид, Архимед еңбектерімен танысады.
Қызғалдақ - Галилей өзінің алғашқы телескопын (1609) құрастырады да, осы телескоптың көмегімен Шолпан планетасының фазасын, Күндегі дақты, Юпитердің төрт серігін, Сатурнның сақинасын ашты.
Галилей ашқан жаңалықтар дүниенің гелиоцентрлік жүйесі туралы ілімнің жеңіп шығуына ықпал етті. Галилей 1642 жылдың сегізінші қаңтарында Флоренция маңындағы Арчетри қаласында дүние салды.
Жанаргүл - Циолковский Константин Эдуардович — осы заманғы космонавтика мен ракеталық техниканың негізін қалаған ғалым. Жас кезінде ауыр науқастанып, есту қабілетінен мүлдем айрылған.
Айнамгөз - Циолковскийдің негізгі ғылыми еңбектері реактивті қозғалысқа,космонавтиканы және ракета жасауды дамытудың ең тиімді жолдарын анықтауға, көп сатылы ракета түрін жасауға, ракеталық отын түрлеріне, сұйық отынды ракеталық қозғалтқыш мәселесіне, планетааралық қатынастың даму болашағына арналған. Айдың көрінбейтін жағындағы кратердің бірі Циолковский есімімен аталады.
Айгерім - Королев Сергей Павлович – практикалық космонавтиканың негізін қалаушы, орыс ғалымы, конструктор, КСРО Ғылым Академиясының академигі (1958), 2 мәрте Социалистік Еңбек Ері (1956, 1961). Одессадағы кәсіптік-құрылыс мектебін (1924).
Гүлназ -Мәскеу жоғары техникалық училищесін (1930) бітірген. 1927 жылдан планерде ұшумен айналысты, 1930 – 31 ж. КСРО орталық аэрогидродинамика институтында қызмет істеді. 1932 – 33 ж. Реактивтік қозғалысты зерттеу тобын басқарды. Оның басшылығымен түрлі ракеталар (оның ішінде дүние жүзіндегі тұңғыш континентаралық баллистикалық ракета), ұшқыш басқаратын ғарыштық кемелер (“Восток”, “Восход”), дүние жүзіндегі тұңғыш Жердің жасанды серіктері ұшырылды. Королев көптеген ғалымдар мен инженерлерді тәрбиелеп шығарды. Қазақстанда бірнеше рет болып, өзі жасаған ғарыш кемелерінің ұшу процесін бақылады.
Мұғалім сөзі: Ең алғаш ғарышқа үшқан кім деп ойлайсыңдар? (Лайка) -Дұрыс ең алғаш ғарышқа ұшқан үй жануары ит. Ол 1957 жылы 3 қарашада 06:30 мин біздің жеріміздегі Байқоңыр айлағынан «Спутник-2» кораблімен ұшқан. Сол кезде оған тек 2 жас шамасында болған. Лайканың қайтып жерге оралуы мүлде қаралмаған, бірақта әркім қайтып келуін күткен. Лайка старттан 5-7 сағаттан кейін стресс және температураның жоғарылауынан қайтып кеткен. Дайындаушылар бір жұма өмір сүреді деп есептеген. Москвада Әскери – медициналық институттың ауласында Лайканың құрметіне еркерткіш қойылған. - келесі ғарышкерлер туралы мағлұмат тыңдайық


title: Ғарышкерлер - Сабақтың түрі: саяхат сабақ Әдіс тәсілдері: сұрақ жауап, сәйкестендіру, кесте

text:
2.Ғарышкерлер: Рысгүл - Талғат Амангелдіұлы Мұсабаев — қазақтың 2-ші, ал әлемнің 309-шы ғарышкері, техника ғылымдарының докторы (2008), авиация генерал-лейтенанты (2007). Қазақстанның ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы. 1951 ж. қаңтардың 7-сінде Алматы облысы Жамбыл ауданының Қарғалы ауылында туған.
1994 ж. ғарышқа 1-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-19) 126 күн ғарышта өткізген.
Айдайсұлу - 1998 ж. ғарышқа 2-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-27) 208 күн ғарышта өткізген. Гиннестің үздік табыстар кітабынде бір айдың ішінде 5 рет не бары 30 сағат 8 минут ұзақтығымен ашық ғарышқа шыққаны жазылып алынған. Ол американ ғарышкері Л. Эйартс пен ресей ғарышкері (шуваш ұлтынының өкілі) Николай Бударинмен бірге ұшты. 2001 ж. ғарышқа 3-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-32) 8 күн ғарышта өткізген. Хоббиі - фортепианода, гитарада ойнау, ән айту.
Мейрамгүл - Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров (27 шілде1946 жыл, Қарқаралы ауданы, Қарағанды облысы, Қазақстан) — қазақтан шыққан тұңғыш ғарышкер, ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры (1988), Қазақстан Республикасының Халық Қаһарманы (1995), техника ғылымының докторы (1998), профессор (1997), Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің құрметті профессоры. 1991 Ю.А. Гагарин атындағы ғарышкер дайындау орталығында әзірлігін бастады, сынаушы ғарышкер-ұшқыш, сынаушы. «Союз ТМ» ғарыш кемесінде және «Мир» орбиталды кешенінде сынаушы ғарышкер-ұшқыштың жылдамдатылған машықтануын ұшу бағдарламасы бойынша өтті.
Айкөркем - 1991 жылы қазанның 2-інде Тоқтар Әубәкіров зерттеуші ғарышкер есебінде, Александр Волков және аустрия ғарышкері Франц Фибөк, «Союз ТМ-13» ғарыш кемесімен ғарышқа ұшуға кірісті. Апта бойы «Мир» орбиталды кешенінде жұмыс істеді.
Райхан - 1991 жылы қазанның 10-ында Тоқтар Әубәкіров, Анатолий Арцебарский, аустрия ғарышкері Франц Фибөк «Союз ТМ-13» ғарыш кемесімен Жерге қайтып қонды. Ғарышта өткізген мерзімі — 7 күн 22 сағат 13 минут.
Балауса - Гагарин Юрий Алексеевич (9 наурыз 1934 жылы, Гжат (қазіргі Гагарин) ауданы Клушино ауылы Смоленскоблысы — 27 наурыз 1968 жылы, Владимир облысы) –КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағы батыры, ғарыш кеңістігіне сапар жасаған ең бірінші адам, полковник (1963), Кеңес Одағының Батыры (1961). 1961 жылы 12 сәуірде Восток ғарыш кемесімен Байқоңыр ғарыш алаңынан тарихта тұңғыш рет ғарышқа ұшты. Ол Жерді айналып ұшып, 1 сағат 48 минуттан кейін Жерге қайта қонды.
Татьяна - Валентина Терешкова - 1963 жылдың 16-шы маусымында Совет ғарышкері Валентина Терешкова бірінші әйел косманавт ретінде ғарышқа көтерілген. Ол “Восток-6” ғарыш кемесімен орбитаға көтеріліп, ғарышта барлығы үш күндей болған.
Мұғалімнің сөзі: Қазақ халқының үшінші ғарышкері Айдын Айымбетов - 27.07.1972 Талдықорған облысында дүниеге келген. 2007 жылы Ресейдің Юрий Гагарин атындағы ғарышкерлер дайындау орталығында дайындығын аяқтаған. 2015 жылы 2 қыркүйекте 2-бортинженер ретінде транспорттық пилоттанған «Союз ТМА-18М» кемесінде ЭП-18 саяхаты аясында Байқоңыр ғарыш станциясынан Халықаралық ғарыш станциясына аттанды. Айдын Айымбетов ғарышта он күн болып, маңызды зерттеулер жүргізген болатын. “Жерге сәтті қондық. Оның үстіне туған жерім қосымша күш берді. Дархан даламның хош иісі аңқып тұр. Мен мұнымен тоқтап қалмаймын. Ғарыш саласындағы жұмысымды одан әрі жалғастырамын”, -деген Айдын Айымбетов. - келесі планеталар туралы мағлұмат тыңдайық 3.Планеталар:


title: Сабақтың түрі: саяхат сабақ Әдіс тәсілдері: сұрақ жауап, сәйкестендіру, кесте - бет 5

text:
Бекболат - Болпан (Меркурий, Олпан, Таңшолпан, Кіші Шолпан) — Күнге ең жақын және Күн жүйесінің 1-ші ең кіші ғаламшары. Күнді 88 тәулік ішінде айналып шығады.Ал өз белін ұзақ уақытта айналып шығады, Болпанның бір тәулігі Жердің 176 тәулігіне сәйкес. Болпанды бақылау өте қиын. Бетіндегі температура күндіз +300 дәреже болса, түнде -200 дәрежеге төмендейді. Болпанның үстінде бұлттар жоқ, соңдықтан ғаламшарда жуан атмосфера жоқ. Аспаны қараңғы, жұлдыздар Болпаннан жарық көрінеді, Күн үлкен тәжі бар шар сияқты көрінеді. Болпанды әлемде "Меркурий" деп атайды, бұл атау көне юнанның Гермес құдайының мадағына берілген. Күннен орташа қашықт. 0,387 а.б. (58 млн. км), Күнді айналу периоды 88 тәулік, өз осінен айналу периоды 58,6 тәулік, орташа диям. 4878 км, массасы 3,31023 кг;
Алтынай - Шолпан — Күн жүйесіндегі оған жақын екінші ғаламшар. Көлемі мен массасы жағынан Жерге жуық болғандықтан, ерте кезден-ақ ғалымдардың назарын өзіне аударған. Алайда, оны тұтасқан ақ бұлт қабаты қоршап жатқандықтан, бұл ғаламшардың табиғаты мен қозғалысын оптикалық бақылаулар арқылы анықтау қиындық келтіруде. Дегенмен, радиобақылаулар нәтижесі күтпеген мәліметке қол жеткізді. Шолпан (Уранды есептемегенде) барлық ғаламшарлар айналатын жаққа кері бағытта, яғни өзінің Күнді айнала қозғалатын бағытына өз осі төңірегіндегі қарсы айналатын болып шықты. Ондағы күндік тәулік шамамен Жердегі 118 тәулікке тең. Оның Күннен орташа арақашықтығы 108 млн. км (0,723 астрономиялық бірлігі). Сидерлік айналу периоды 224 тәулік 16 сағат 49 мин 8 с. Жерден қараған бақылаушыға Шолпанның Күннен бұрыштық қашықтығы 48″-тан аспайды. Сондықтан ол Күн батқаннан кейін (кешкі жұлдыз) не Күн шығардың алдында (таңертеңгі жұлдыз) ғана аз уақыт көрініп тұрады.
Жаннат – Жер— Күн жүйесіндегіКүннен әрі қарай санағанда үшінші ғаламшар адамзаттың тіршілік ететін бесігі. Жер эллипстік (дөңгелекке жуық) орбита бойымен 29,765 км/с жылдамдықпен 149,6 млн. км орташа қашықтықта 365,24 орташа күн тәулігі ішінде Күнді бір рет айналып шығады. Оның табиғи серігі – Ай. Ай Жерді 384000 км орташа қашықтықта айналады. Оның өз осінен айналу периоды 23 сағ 56 мин 4,1 с. Жердің өз осінен айналуы себебінен Жерде күн мен түн ауысса, ал оның осінің орбита жазықтығына көлбеулігі мен Күнді айналуы салдарынан Жерде жыл мезгілдері өзгеріп отырады. Жердің жасы шамамен 4,5 млрд. жыл деп есептеледі. Жер Күнді айналып жүрген 8 планетаның ішінде мөлшері мен массасы бойынша 5 орында. Жердің массасы 5,975•1021 т, орташа тығыздығы 5,517 г/см³, көлемі 1,083 млрд. км³, ауданы 510,2 млн. км², сыртқы пішіні 3 осьті эллипсоидқа (сфероидқа) жақын. Осы күнгі космогониялық түсінік бойынша Жер осыдан 4,5 млрд. жыл бұрын Күн айналасындағы кеңістіктен шашыраған газ-тозаң заттан, планеталар тартылыс күшінің әсерінен пайда болған.
М ұғалімнің сөзі: (қызықты мағлұмат)


Ежелгі Русьте жер жұқа формалы киттердің үстінде жатыр деп есептеген.
Ежелгі гректер жерді өзен-теңіздердің арасындағы диск деп ойлаған.
Үндістер үлкен тасбақа үстінде төрт піл жұқа жарты дөңгелекті көтеріп тұр деп есептеген.
Тұрсынай - Марс (Қызыл жұлдыз) — Күн жүйесінің Күннен бастап санағандағы 4-ғаламшары; Жер тобындағы планеталар қатарына жатады. Орташа диаметрі 6800 км, массасы 6,423.1023кг, орташа тығыздығы 3,97 г/см3, бетіндегі ауырлық күшінің үдеуі 3,76 м/с2. Марс Күнді эллипстік орбита бойымен 24,2 км/с жылдамдықпен айналады, Күннен орташа қашықтығы 228 млн км (перигелийінде 206 млн км, афелийінде 249 млн км). Ертеректе Марста судың мөлшері біршама көп болған. Алайда ол кей беймәлім құбылыстарға байланысты жоқ болды. Оған дәлел қазіргі кездегі ғаламшар бетінде қалған өзендердің сағалары. Сондай-ақ, тек қана судың әрекет етуімен түзілетін минералдардың табылуы.
Арнайы скафандрсыз Марс бетінде адам да, кез-келген жануар да бір сәт те тіршілік етіп тұра алмас еді. Ғаламшар бетіндегі қысымның төмендігі соншалық, тірі жанның қан құрамындағы оттегі газға айналып кете барады. Бұл дегеніміз адам 5-10 секундтың ішінде жан тапсырады деген сөз. Марстағы тәуліктік орташа температура шамамен -60ºC құрайды. Марста озон қабатының болмауы себепті Күн шығыстан шыға салысымен ғаламшар беті адамды күйдіріп жіберетіндей радиация дозасын қабылдайды.
Айгүл - Есекқырған (кейде Юпитер) — Күн жүйесінің бесінші ғаламшары.
Қызылжұлдыз бен Сатурн(Қоңырқай) ғаламшарларының арасында орналасқан. Есекқырған Күннен 773 млн. шақырым қашықтығында орналасқан. Есекқырған Күн жүйесінің ең үлкен ғаламшары. Диаметрі бойынша ол Жерден 11 есе үлкен, салмағы бойынша 300 есе үлкен.
Есеккқырғанның бір жылы Жердің 11 жылына сәйкес, Есекқырған Күнді 11 жылда бір айналады. Бірақ Есенқырғанда Жердегідей жыл мезгілдері жоқ, өйткені ғаламшардың белі оның орбитасының жазықтығына перпендикуляр болып тұр. Есекқырғанның Жермен сәйкестегенде, жылы ұзақ болса, тәулігі өте қысқа.
Есекқырғанның бір тәулігі 9 сағат 50 минутқа сәйкес. Ол бар үлкен ғаламшарлар секілді өз белін өте жылдам айналады.
Ғаламшар бетіндегі орта шама температурасы −138 °C. Есекқырғанның табиғи серіктері — Еуропа(серік),Каллипсо, Ио, Ганимед.
Нұржанар - Қоңырқай (Сатурн) — Күннен санағанда алтыншы, салмағы мен үлкендігі бойынша Күн жүйесіндегі екінші ғаламшар.
Қоңырқа Күннен 1429 млн км (9,58 а.б.) қашықтықта орналасқан. Күннен айналу уақыты - 29,46 жыл.
Қоңырқайдың шамамен 30 серігі бар және ең күрделі сақиналар құрылысы бар ғаламшар.
Қоңырқай газды ғаламшарлардың қатарына жатады: ол газдардан тұрғандықтан қатты беті жоқ.
Ғаламшардың экваториялдық радиусы 60300 км тең, полярлық радиусы - 54000 км; Сатурн - Күн жүйесіндегі ең сопақ ғаламшар. Ғаламшардың массасы Жерден 90 есе асады, алайда Сатурнның орташа тығыздығы бар болғаны 0,69 г/см, бұндай шама оны Күн жүйесіндегі ең сирек атмосфералы ғаламшарлардың қатарына жатқызып қоймай, орташа тығыздығы судың тығыздығынан төмен ғаламшарына жатқызады.
Өз осінен Сатурн 10 сағат 39 минутта айналып өтеді.
Сатурнның жоғарғы атмосферасының 90%-ы сутегі және 7 пайызы гелийден тұрады. метан, су буының, аммиак және басқа газдардың қоспалары бар. Аммиак бұлттары Юпитерге қарағанда қоюырақ болады.
Әлия - Уран - Күн жүйесінің жетінші ғаламшары. Күнді 84 жылында бір рет айналады. Уран - күннен алыс жатқан планета. Ол газдан және қатты ядродан тұрады. Оның беткі қабатын көгілдір тұман жауып жатады. Оны тастар мен мұз кесектерінен тұратын 11 жұқа сақина, 15 серігі қоршап жатады. Ежелгі жұлдызшыларға бұл планета белгісіз болды. Планетаны ағылшынның ұлы астрономы В. Гершель телескоптың көмегімен ашқан. Оның Күнді айналу ұзақтығы 84 жердегі жылға тең. Оған гректің аспан құдайының аты берілген. Соңғы екі жүз жылдықта телескоппен бақылау нәтижесінде Уранның сақиналары мен 5 ірі серігі ашылды. Тағы шағындау 10 серігі бар. Олар 1986 жылы "Воджер- 2" автоматты станциясы Уранға ұшып барғанға дейін белгісіз болды. Оберон мен Титания атаулары В.Шекспирдің "Жазғы кештегі ұйқы" комедиясымен байланысты. Миранда мен Ариэль- Уранды айнала қозғалатын серіктері. В.Шекспирдің "Дауыл' пьесасындағы екі кейіпкер осылай аталған. Ал Умбриэль атауы А.Поповтың "Ұрланған бұрым" поэмасынан алынған.
Мейрамгүл - Нептун - Күн жүйесінің сегізінші ғаламшары, Күн Жүйесіндегі күннен ең алыс орналасқан ғаламшар. Диаметрі жөнінен ең үлкені, салмағы бойынша үшінші ғаламшар. Нептун Жерден 17 есе ауыр, Жерден 15 есе ауыр Уран ғаламшарынан сәл ауыр. Ғаламшар Римдік теңіз құдайының атымен аталған. Астрономиялық белгісі, Нептун құдайының үшұшты найзасы.
Нептунның сегіз серігі бар. Оның Тритон деп аталатын серігі мұз жамылғысына оранған. Күннің әлсіз сәулесі мұз қабатынан өте отырып, ішіндегі газды қыздырады. Қызған ыстық газ ағыны сыртқа атқылайды. Уақыт өткен сайын Нептундағы жұмбақтық бірде пайда болады, бірде жоғалып кетеді. Ғалымдардың ұйғаруынша, бұл- осы планетадағы қатты қапталудың белгісі. 1989,1994 жылдары астрономдар Қара дауыл деп аталатын үлкен қара дақты бақылады. 1994 жылы планетадан "Хаббл" телескопы Жердің мөлшеріндей үлкен түтікті байқады. Алып дауыл оны планетаның беткі қабаты бойымен екпіндетіп алып кеткен болу керек.


title: Ежелгі Русьте жер жұқа формалы киттердің үстінде жатыр деп есептеген


title: Мұғалімнің сөзі - Сабақтың түрі: саяхат сабақ Әдіс тәсілдері: сұрақ жауап, сәйкестендіру, кесте

text:
Байланысты: Сабақ жоспары Күн жүйесінің планеталарына саяхат
Мұғалімнің сөзі: Аздаған уақыт бұрын ғана, кез келген білімді адам күн жүйесінде қанша планета бар деген сұраққа ойланбастан 9 деп жауап берер еді. Бірақ бұл дұрыс емес. Мәселе мынада... 2006 жылы, дәлірек айтсақ, 26 тамыз күні, Халықаралық астрономия одағы конгрессінің 2,5 мың қатысушысы таң қаларлық шешім қабылдап, Плутонды күн жүйесіне кіретін планеталар тізімінен алып тастады. Бұған себеп, ғалымдардың әрбір планетаға қойылатын талаптарына Плутонның сәйкес келмеуінде. Күннен 6 миллиард қашықтықта орналасқан, өте салқын, ергежейлі және күнді 248 жылда 1 рет айналып шығатындықтан. V. Қорытынды.
№1 тапсырма
3 топ күн жүйесіндегі планеталарды жарыс түрінде салыстырады.


title: Сабақтың түрі: саяхат сабақ Әдіс тәсілдері: сұрақ жауап, сәйкестендіру, кесте

text:
Тақырыбы: Күн жүйесіндегі планеталарға саяхат
Мақсаты:
Білімділік: Күн жүйесіндегі планеталар туралы алған білімдерін саралап, біліктілігін арттыру. Өз беттерімен жұмыс жасай білу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік: Бірге жұмыс жасай білу мәдениетін қалыптастыру
Дамытушылық: ойлау қабілетін, сөйлеу мәнерлілігін дамыту, қорытынды жасай алуға қалыптастыру. Есте сақтау, елестету дағдыларын жетілдіру. Шапшаңдыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: саяхат сабақ
Әдіс – тәсілдері: сұрақ – жауап, сәйкестендіру, кесте.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру. Оқушыларды түгендеп, топтың сабаққа дайындығын тексеру.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру (оқушылардың 3 топқа бөліп, үй жұмысын ия – жоқ жауаптары арқылы тексеру)
І. Ғалымдар тобына сұрақтар 1. Күн жүйесіндегі планеталар 2 топқа бөлінеді ме? (ия)
2. Күнге өте жақын орналасқан планета Меркурий ме? (ия)
3. Меркурийдің беткі жоғарғы температурасы -4000С па? (жоқ)
4. Жерге ұқсас планета Юпитер ме? (жоқ)
5. Шолпанның жоғарғы температурасы +5000С па? (ия)
ІІ. Ғарышкерлер тобына сұрақтар 1. Жердің серігі Ай ма? (ия)
2. Тіршілігі бар планета Жер ме? (ия)
3. Күн жүйесінде Марс 7 орында ма? (жоқ)
4. Меркурий, Шолпан, Жер, Марс жер тобындағы планеталарға жата ма? (ия)
5. Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун алып планеталарға жата ма? (ия)
ІІІ. Планеталар тобына сұрақтар 1. Тоқтар Әубәкіров тұңғыш қазақ ғарышкері ме? (ия)
2. Алып планеталар күнге жақын жатыр ма? (жоқ)
3. Марстың 2 серігі бар ма? (ия)
4. Дүниенің гелиоцентрлік жүйесін жасаған Коперник пе? (ия)
5. Күн жүйесінде 9 планета бар ма? (жоқ)
ІІІ. Мұғалімнің кіріспе сөзі. Кезең 2-3 мин.
Бейнеролик қарау.
Планеталардың түрлеріне жалпы сипаттама
Күннің төңірегінде оның тарту күшінің әсерінен жерді қоса есептегенде 8 ірі аспан денелері бар. Олар: Меркурий, Шолпан, Жер, Марс. Бұларды жер тобындағы планетар деп атайды.
Алдын ала берілген тапсырмалар:
-Оқушылар Меркурий туралы қандай қызықты мәліметтер білесіңдер?