title: Сабақтың мазмұны : Дене және мойын бұлшықеттері. Бас бұлшықеттері. Қолдың бұлшық еттері

text:
Тақырыбы №5: Қаңқа бұлшықеттері.
Мақсаты: Қаңқа бұлшықеттерін топтастыра білу
Сабақтың мазмұны:
Дене және мойын бұлшықеттері.
Бас бұлшықеттері.
Қолдың бұлшық еттері.
Аяқтың бұлшықеттері.
Қаңқа бұлшықеті үш негізгі бірі болып табылады бұлшықет түрлері, басқалары жүрек бұлшықеті және тегіс бұлшықет. Бұл формасы жолақты бұлшықет тіні ерікті бақылауында болатын соматикалық жүйке жүйесі.[1] Қаңқа бұлшықеттерінің көпшілігі бекітілген сүйектер байламы бойынша коллаген ретінде белгілі талшықтар сіңірлер.
Скелеттік бұлшықет бірнеше байламға жатады (керемет ) бұлшықет талшықтары деп аталатын жасушалар. Талшықтар мен бұлшықеттер деп аталатын дәнекер тіндік қабаттармен қоршалған фассия. Бұлшық ет талшықтары, немесе бұлшықет жасушалары, дамудың бірігуінен пайда болады миобласттар ретінде белгілі процесте миогенез. Бұлшық ет талшықтары цилиндр тәрізді және біреуден көп ядро. Оларда энергия қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бірнеше митохондрия бар.
Бұлшық ет талшықтары өз кезегінде тұрады миофибриллалар. Миофибриллалардан тұрады актин және миозин деп аталатын бірліктерде қайталанатын жіпшелер саркомерлер, олар бұлшықет талшығының негізгі функционалдық бірліктері болып табылады. Саркомер қаңқа бұлшықетінің жолақты көрінісі үшін жауап береді және қажетті техниканың негізін құрайды бұлшықеттің жиырылуы.Энциклопедия
Дәнекер тін барлық бұлшықеттерде болады фассия. Әр бұлшықетті қоршау - бұл белгілі дәнекер тінінің қабаты эпимизий; әрбір фасцикуланы қоршап тұрған қабат перимизий Әр бұлшықет талшығын қоршау - бұл деп аталатын дәнекер тінінің қабаты эндомизиум.
Бұлшық ет талшықтары
Қаңқа бұлшықет талшығының 3D көрсетілімі
Скелеттік бұлшықет талшықтары саркомерлерді анық көрсетеді.
Негізгі мақала: Миоцит
Бұлшық ет талшықтары - бұл бұлшықет ішіндегі жеке жиырылғыш бірліктер. Сияқты жалғыз бұлшықет бицепс брахии көптеген бұлшықет талшықтарын қамтиды.
Жасушалардың тағы бір тобы миосателлит жасушалары арасында кездеседі жертөле мембрана және бұлшықет талшықтарының сарколеммасы.[2] Бұл жасушалар қалыпты жағдайда тыныш, бірақ бұлшықет өсуіне немесе қалпына келуіне қосымша мионуклеи беру үшін жаттығу немесе патология арқылы белсендірілуі мүмкін.
Даму
Кезінде жеке бұлшықет талшықтары қалыптасады даму миобласттар деп аталатын бірнеше сараланбаған жетілмеген жасушалардың бірігуінен ұзын, цилиндр тәрізді, көп ядролы жасушаларға. Бұл күйге дифференциация, ең алдымен, туылғанға дейін клеткалардың одан әрі ұлғаюымен жалғасады.
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Сабақтың мазмұны - Сабақтың мазмұны «Эссе» жанры мектепте оқыту жүйесінде: шығарма және эссе Эссенің түрлері

text:
Сабақтың мазмұны
«Эссе» жанры мектепте оқыту жүйесінде: шығарма және эссе
Эссенің түрлері
Практикалық тапсырма
Аргументті эссенің құрылымы мен мазмұны жағынан ерекшеліктері
Эссені құрастыруға үйрету технологиясы: қателерге талдау жасау әдісі
Эссе – белгілі бір нақты мәселе бойынша жеке тұлғалық пікірлер мен көзқарастардан құрылған көлемі шағын және еркін композицияға құрылған прозалық шығарма» деген анықтама кең таралған.
Аргументті эссені жазу барысында ерекше назар аударуды қажет ететін түбегейді ерекшеліктер – мәтіннің құрылымының қатаң тәртіпке негізделуі және дәлелділік (аргументация).
Кез келген автор эссені жазуда мынадай басты мәселені естен шығармауы керек: мәтінмен жұмыс жасаудың құндылығы – отырып, эссе жаза салу емес, эссені құру үдерісін басынан бастап ойластыру және жұмыс жасау кезеңдерін дұрыс бөлу.
Кез келген автор эссені жазуда мынадай басты мәселені естен шығармауы керек: мәтінмен жұмыс жасаудың құндылығы – отырып, эссе жаза салу емес, эссені құру үдерісін басынан бастап ойластыру және жұмыс жасау кезеңдерін дұрыс бөлу. Осы үдеріс барысында автор мына сұраққа ұдайы жауап беріп отыруы керек: мәтін эссенің мазмұны мен формасы бойынша талаптарға қаншалықты сәйкес келеді?
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Мазмұны жағынан, эссе былай жіктеледі

text:
Мазмұны жағынан, эссе былай жіктеледі:
философиялық,
әдеби-сыни,
тарихи,
көркемдік,
көркемдік-публицистикалық,
рухани-діни т.б.
Әдеби формасы жағынан, эссе былай бөлінеді:
рецензиялар;
лирикалық миниатюралар; • жазбалар;
күнделік жазбалары;
хаттар т.
Сонымен қатар, эссе былай да жіктеледі:
сипаттамалы;
мазмұндық;
рефлексивті;
сыни;
аналитикалық т.б.
Аргументті эссенің құрылымы мен мазмұны жағынан ерекшеліктері
Аргументті эссе:
эссе авторы өзінің сыни ойлау, яғни аргументті түрде өзінің көзқарасын дәлелдеу, сондай-ақ нақты әлеуметтік, қоғамдық маңызы бар мәселені өз тәсілдерімен шешу қабілетін көрсетуі керек;
мәтіннің құрылымы нақты болуы керек: кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды;
эссенің бөліктері мазмұны мен әрбір абзацының құрылымы бойынша нақты талаптарға сай болуы керек.
Эссе авторы өзінің сыни ойлау, яғни аргументті түрде өзінің көзқарасын дәлелдеу, сондай-ақ нақты әлеуметтік, қоғамдық маңызы бар мәселені өз тәсілдерімен шешу қабілетін көрсетуі керек.
Мәтіннің құрылымы нақты болуы керек: кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды.
Эссенің бөліктері мазмұны мен әрбір абзацының құрылымы бойынша нақты талаптарға сай болуы керек.
Айта кететін жайт эссені жазуға үйрету технологиясында эссені жазуға үйретудің негізгі тәсілі – қателерге талдау жасау, яғни оқушыларға алдымен түзетулер ендіріп, шимай параққа жазып алып, содан кейін эссенің соңғы нұсқасын жазуды ұсыну, содан кейін оқытушының тексеруі мен баға қоюына беру керек. Оқытушы бұл жағдайда, жұмысты сыни бағалаушы ғана емес, туындаған қиындықты шешудің жолдарын студентпен бірлесіп іздеуші рөлін атқарады.
Эссенің мәтінін құрастыруға үйрету барысында оқытушы мен студенттің алдында нақты міндет тұрады – әрбір кезеңге ретті және логикалық түрде өте отырып, эссе мәтінін құрастыру барысын біртіндеп жүзеге асыру (соңғы нәтижесі емес, барысын).
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Осы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз

text:
|
Осы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз
|
бет | 4/7 | Дата | 22.02.2022 | өлшемі | 1,8 Mb. | | #26127 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: ЭссеОсы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз:
Аргументті эссенің құрылымдық элементі ретінде кіріспені жазудың мақсаттарын айқындап алайық;
Кіріспенің құрылымы мен мазмұны жағынан ұйымдастырылу ерекшеліктерімен танысамыз;
Алғы сөзді жазу әдістеріне сипаттама береміз;
Негізгі тезисті құрастырудың тәсілдеріне сипаттама береміз;
Эссенің кіріспесімен жұмыс жасау барысында жіберілетін қателерге талдау жасаймыз.
Сабақтың мазмұны
Кіріспе – эссенің құрылымдық элементі ретінде: жазылу мақсаты, оның мазмұны мен құрылымы
Кіріспенің құрылымдық бөлігі
Эссе тақырыбының өзектілігі – міндетті элемент ретінде
Эссенің негізгі тезисін қалыптастыру
Эссенің кіріспесін жазу барысында жіберілетін негізгі қателерге талдау жасау
Кіріспе – эссенің құрылымдық элементі ретінде: жазылу мақсаты, оның мазмұны мен құрылымы
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


Бұл сызбадан мынадай қорытынды шығаруға болады:
Кіріспе ақпаратты ендіру үшін қатаң тәртіпке бағынады;
Кіріспе бір немесе екі сөйлемнен ғана тұрмауы керек, әйтпесе, өзінің мақсатына жете алмайды – оқырманға / сарапшыға эссенің болашақ мазмұнымен танысуға мүмкіндік бермейді;
Кіріспе бағалаудың мағызды критерийлерінің бірі – тақырыптың ашылуы (кіріспеде эссенің негізгі бөлімінде не туралы айтылатыны нақты айтылуы керек), эссенің бөлімдерінің сәйкестігі (кіріспе мен қорытындының көлемі салыстырмалы түрде бірдей болуы керек);
Кіріспе элементтерінің қозғалысы (алғы сөз, «өту», дефиниция, тезис), оның тілде көрініс беруі эссе мәтінінің маңызды қасиеттерін, айталық байланыстылығын қамтамасыз етеді;
Эссені жазуға үйретудегеніміз–алгоритм: алғысөзден–негізгітезиске қарай өрбуі керек;
Авторедакциялау эссенің мазмұны ғана емес,формаларын жақсартудың сенімді жолы болып саналады.
Кіріспенің алғашқы құрылымдық элементінен – алғы сөзден бастайық. Адам баласы бірнеше уақыт бойы не істерін білмей, бір орнында тұрып қалатын жағдаяттар жиі кездеседі: себебі бастау – қашанда қиын.
Эссенің алғы сөзін жазуға үйрету барысында ерекше назар аударатын жайт – мәтіннің лексикалық деңгейімен жұмыс жасау, нақты айтқанда, сөздерді іріктеу. Себебі бұл мәтіннің жалпы тонына ықпал етеді: егер мәтін лирикалық, эмоционалдықпен басталса, автор осы сезімнен ауытқымай, бүкіл мәтінді жазып шығуы керек. Егер автор сыншыл болса, мәтіннің тоны да соншалықты өткір тілді болуы керек.
Кіріспенің алғашқы құрылымдық элементінен – алғы сөзден бастайық. Адам баласы бірнеше уақыт бойы не істерін білмей, бір орнында тұрып қалатын жағдаяттар жиі кездеседі: себебі бастау – қашанда қиын.
Эссенің алғы сөзін жазуға үйрету барысында ерекше назар аударатын жайт – мәтіннің лексикалық деңгейімен жұмыс жасау, нақты айтқанда, сөздерді іріктеу. Себебі бұл мәтіннің жалпы тонына ықпал етеді: егер мәтін лирикалық, эмоционалдықпен басталса, автор осы сезімнен ауытқымай, бүкіл мәтінді жазып шығуы керек. Егер автор сыншыл болса, мәтіннің тоны да соншалықты өткір тілді болуы керек
Өзектілік, яғни эссе тақырыбының өзектілігін сипаттау – кіріспенің маңызды элементі болып табылады. Бұл арқылы автордың эссе тақырыбын талқылауға қаншалықты деңгейде дайын екенін көруге болады. Эссемен жұмыс жасау барысында сөздіктерді үздіксіз пайдаланып отырудың маңызы зор екенін айта кеткен жөн.
Эссемен жұмысты мүлде басқаша бастау керек: басты мәселені не сұрақты алға қойып алу керек:
Мен еркіндік туралы не білемін осы?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Бұл контекстегі «еркіндігі шектеулі» деген не мағына беріп тұр: құл, қызметші, немесе басыбайлы адам?
Адам ретінде мен үшін «еркіндік»,«азаттық» сөзінің маңызы қандай?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Жоғарыдағы сұрақтардың ретіне назар аударыңыз: еркіндік туралы түсінік пен білімнен – жалпы қоғамға қарай. Бұл – кез келген мәтіннің логикалық құрылымы: автор өзінің жеке тұлғалық сезімдеріне тұйықталып қалмағаны дұрыс.
Еркіндік – адамның немесе жеке ұлттың, халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігінесайәрекететіп,өзқалауынжүзегеасыруы.Адамдарөзәрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар санкциялы нормалар мен құндылықтарды таңдау мүмкіндігін сақтаса, нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие бола алады. Қоғамның тарихи дамуы жеке тұлғаның еркіндік, азаттық аясын кеңейтумен байланысты.
Эссе мәтінімен жұмыс жасау барысында сөздікпен белсенді түрде жұмыс жасау керек, оқушыдан өзінің жеке тұлғалық сезімдері мен әсерлерін көрсете білген мәтінді жазып қоймай (егер мәселе рефлексия туралы болса), тақырыпқа терең еніп, оны және оның аспектілерін жан-жақты меңгеруін талап ету керек.
Эссе тақырыбының өзектілігін ашу үшін дәлелдемелердің белгілі бір құрылымын, өзектіліктің негіздемелік логикасын: жалпыдан жекеге қарай идеясын қолдану керек. Жұмыс жасау барысында «миға шабуыл» тәсілін қолдануға болады: идеялармен алмасу оқушыға көп ойлардың ішінен өзінің «ойын» табуға көмек бере алады.
Өзектілік, яғни эссе тақырыбының өзектілігін сипаттау – кіріспенің маңызды элементі болып табылады. Бұл арқылы автордың эссе тақырыбын талқылауға қаншалықты деңгейде дайын екенін көруге болады. Эссемен жұмыс жасау барысында сөздіктерді үздіксіз пайдаланып отырудың маңызы зор екенін айта кеткен жөн.
Эссемен жұмысты мүлде басқаша бастау керек: басты мәселені не сұрақты алға қойып алу керек:
Мен еркіндік туралы не білемін осы?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Бұл контекстегі «еркіндігі шектеулі» деген не мағына беріп тұр: құл, қызметші, немесе басыбайлы адам?
Адам ретінде мен үшін «еркіндік»,«азаттық» сөзінің маңызы қандай?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Жоғарыдағы сұрақтардың ретіне назар аударыңыз: еркіндік туралы түсінік пен білімнен – жалпы қоғамға қарай. Бұл – кез келген мәтіннің логикалық құрылымы: автор өзінің жеке тұлғалық сезімдеріне тұйықталып қалмағаны дұрыс.
Еркіндік – адамның немесе жеке ұлттың, халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігінесайәрекететіп,өзқалауынжүзегеасыруы.Адамдарөзәрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар санкциялы нормалар мен құндылықтарды таңдау мүмкіндігін сақтаса, нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие бола алады. Қоғамның тарихи дамуы жеке тұлғаның еркіндік, азаттық аясын кеңейтумен байланысты.
Эссе мәтінімен жұмыс жасау барысында сөздікпен белсенді түрде жұмыс жасау керек, оқушыдан өзінің жеке тұлғалық сезімдері мен әсерлерін көрсете білген мәтінді жазып қоймай (егер мәселе рефлексия туралы болса), тақырыпқа терең еніп, оны және оның аспектілерін жан-жақты меңгеруін талап ету керек.
Эссе тақырыбының өзектілігін ашу үшін дәлелдемелердің белгілі бір құрылымын, өзектіліктің негіздемелік логикасын: жалпыдан жекеге қарай идеясын қолдану керек. Жұмыс жасау барысында «миға шабуыл» тәсілін қолдануға болады: идеялармен алмасу оқушыға көп ойлардың ішінен өзінің «ойын» табуға көмек бере алады.
Тезис – кіріспеніің құрылымдық элементі, эссені бағалаудың маңызды элементі. Себебі қалыптастырылған тезис эссені мазмұны жағынан, яғни тезистің негізгі бөлімнің мәтінімен сәйкестігін бағалауға мүмкіндік береді.
Тезис (латынша: thesis – негіздер, тұжырымдар) – 1) кең мағынасында: дәлелденетін кез келген тұжырым, белгілі бір тұжырымдама немесе теорияны дәлелдеу, немесе дауласу үшін қолданылады (айталық, орта ғасырлық пікірталастарда университеттерде ғылыми атақтар үшін). «Тезис» терминін бұлайша түсіндіру – логикада мықтап тұрақтанған, себебі логика дау өнерінде (диалектикада) ең тиімді тәсіл деп танылған.
Эссенің кіріспесін жазу барысында жіберілетін негізгі қателерге талдау жасау
Кіріспеқұрылымғасайжазылуыкерек:алғысөзденэссеніңтақырыбына қарай «өту» – эссе тақырыбының өзектілігін анықтау – эссенің негізгі тезисін анықтау – «көпір». Осы құрылымды сақтау – қатаң талап болуы керек. Құрылымнан ауытқу, «еркін» тұжырымдар жасауды әдетке айналдыру – қате деп танылуы керек.
Жұмыстыңқорытындынәтижесінеқолжеткізу–мәтінніңқолжазбасымен жұмыс жасаудың аяқталғанын білдіреді: сөйтіп эссе авторы белгілі бір ереженің бар екеніне көз жеткізуі керек: мәтіннің бірнеше нұсқасын қайта- қайта қарап, талқылауға болады. Студенттер аудиториясында студенттердің бір бөлігі материалды меңгергенін, сондықтан тапсырманы «бір деммен», қолжазбасын шимайламай, таза параққа жаза алатындай жағдайлар кездесіп отырады.
Сыни талдаудың басы нысаны – идеялар деңгейі ғана емес, эссенің мазмұнын жеткізудің тілдік формасы болуы шарт. Мұнда кіріспе мәтінінің ретті алгоритмі логикалылыққа және мәтіннің бірқалыпты қозғалысына қатаң бағынуы керек (ағылшын тіліндегі flow сөзі «ағым» идеясымен ассоциацияланады).
Кейбір авторлар эссені мәтінмен жұмыс жасай бастағанда емес, мәтінмен толық жұмыс жасауды аяқтаған соң жазады. Олар бұл – уақытты үнемдейді деп ойлайды. Айта кететін жайт – кіріспенің қолжазба бөлігін жазып, түзетулер мен өзгерістер ендірудің маңызы зор.
Мәтінге түзетулер ендіру және редакциялау – мәтінді орфографиялық және пунктуациялық қателерден «тазалауға» мүмкіндік беріп қоймай, автордың мәтінді анық және айқын жеткізуге, оқырманға / сарапшыға бірден әсер ету күшін іздеуге септігін тигізеді. Бірнеше мәрте, өз тәжірибемде мәтінді бірінші кезеңде редакциялау және авторедакциялау (өз бетімен редакциялау және жазғанына өздігімен баға беру) – эссені жазудың сенімді тәсілі екеніне көз жеткіздім.
Достарыңызбен бөлісу: |


|
Эссенің негізгі бөлімін жазуға үйрету технологиясы
|
бет | 6/7 | Дата | 22.02.2022 | өлшемі | 1,8 Mb. | | #26127 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: ЭссеЭссенің негізгі бөлімін жазуға үйрету технологиясы
Осы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз:
Дәйектіліктің (дәлелдер, аргумент, қорытынды) негізгі теориясымен танысамыз;
Негізгі бөлімді эссенің құрылымдық элементі ретінде жазудың басты мақсаттарын айқындаймыз;
Негізгі бөлімді құрылымы мен мазмұны жағынан ұйымдастыру ерекшеліктерімен танысамыз;
Негізгі бөлімнің абзаутарын құрастыру тәсілдеріне сипаттама береміз;
Эссенің негізгі бөлімін жазуда жіберілетін қателерге талдау жасаймыз.
Сабақтың мазмұны
Эсседегі дәйектілік теориясы. Дәйектің құрылымы мен түрлері
Аргументтің құрылымы
Фактілер – эсседегі аргументация бөліктері ретінде
Эссенің негізгі бөлімін жазу барысында жіберілетін қателерге талдау жасау
Эссе қалай жазылады?
Достарыңызбен бөлісу: |
|
|


Эссенің негізгі бөлімін жазуға үйрету технологиясы
Эссенің негізгі бөлімін сәтті жазу үшін біз мынадай жайттарды ескеру керекпіз:
1) идеялар деңгейі – логиканың ұғымдарын нақтылау (тезис, аргумент, қорытынды, дәлелдер);
2) форма / тіл деңгейі – эссенің негізгі бөлігін құрастыру.
идеялар деңгейі – логиканың ұғымдарын нақтылау (тезис, аргумент, қорытынды, дәлелдер); 2) форма / тіл деңгейі – эссенің негізгі бөлігін құрастыру.
форма / тіл деңгейі – эссенің негізгі бөлігін құрастыру.
Аргументтің құрылымы:
тезис (негізгі ой)
ашу, белгілі бір идеяны түсіндіру.
дәлелдеу (негіздеме және тұжырымдама), фактілер, дәйексөздер, беделді тұлғалардың пікірлері, статистикалық мәліметтер арқылы = аргументті мойындау
Дәлел – белгілі бір тұжырымның шынайылығын ақиқат және бір-бірімен байланысты тұжырымдар (логика заңдары) көмегімен негіздеудің логикалық тәсілдерінің жиынтығы.
Осы сызбаны қарастырған соң мынадай бірнеше қорытынды жасауға болады:
Сөйлемдердің саны абзаңтың ортақ мақсаты мен әрбір сөйлемнің міндеттерімен «шектелген»;
Негізгі бөлімнің үш абзацының әрбірінің мазмұны стандартты қалыпта, себебі құрылымға бағынады;
Аргументті эссенің әрбір абзацы біріншіден, екіншіден, үшіншіден (немесе, бірінші, екінші, үшінші) секілді қыстырма сөздерден басталады, басқа тілдік бірліктерді қолдануға тиым салынады;
Негізгі бөлім абзаңтарының орналасуы иерархияға негізделеді: күшті аргументтен – әлсізге қарай.
Осы сызбаны қарастырған соң мынадай бірнеше қорытынды жасауға болады:
Сөйлемдердің саны абзаңтың ортақ мақсаты мен әрбір сөйлемнің міндеттерімен «шектелген»;
Негізгі бөлімнің үш абзацының әрбірінің мазмұны стандартты қалыпта, себебі құрылымға бағынады;
Аргументті эссенің әрбір абзацы біріншіден, екіншіден, үшіншіден (немесе, бірінші, екінші, үшінші) секілді қыстырма сөздерден басталады, басқа тілдік бірліктерді қолдануға тиым салынады;
Негізгі бөлім абзаңтарының орналасуы иерархияға негізделеді: күшті аргументтен – әлсізге қарай.
Фактілер – эсседегі аргументация бөліктері ретінде
Play Video
Белгілі бір аргументті ұсына отырып, біз дәлелдер сызбасын алдын ала ойластырып алу керекпіз. Эссені біздің көзқарасымыз не пікірімізді қолдайтын не мақұлдайтын фактілерсіз (нақты оқиғалар, мәліметтер, фактілі ақпараттар) елестету мүмкін емес.
Айталық, «Ерте үйленудің қаупі қандай?» деген тақырыпта эссе жазып жатырмыз делік. Онда қандай фактілер қолданғанымыз жөн болады? Ең алдымен, үйленудің қаупі бар ма, жоқ па деген мәселені, егер қауіпті болса, оның себебі неде? екенін анықтап алу керекпіз. Мәселен,http://rus.azattyq. org/a/brak-rannie-niger-kazakhstan/24649754.htmlсайтында былай жазылыпты:
«Қазақстанда жыл сайын үш мыңнан астам жасөспірім-қыздар тұрмысқа шығады» – деп жазады ВВС. Бұл әрине, ресми сандар. Қазақстан Әділет министрлігінің статистикасына сүйенсек, соңғы 10 жылда елде 30 мыңнан астам үйлену фактілері тіркелген – деп жазады ВВС. Жас келіншектер мектепті бітіріп те үлгермей жатады.
... UNICEF баяндамасына сүйенсек, әлемде күйеуі мен әйелі – кәмелетке толмаған 50 миллионнан астам отбасы бар. Соңғы онжылдықта бұл сан екі есеге көбейеді. Жыл сайын 15 пен 19 жас арасындағы 14 миллионнан астам қыз балалар өмірге ұрпақ әкеліп жатады. Бұл жаста ананың жүктілік кезінде немесе босану үстінде қайтыс болу қаупі 20 жасар әйелдерге қарағанда, екі есе жоғары.
Екі абзацта да қауіптің ең басты екі себебі қара түспен көрсетілген:
жас келіншектерге білімнің жетіспейтіні
жас аналардың өлу қаупі жасы үлкен әйелдерге қарағанда, екі есе жоғары екені.
Алайда айта кететін жайт: эссе мәтіні – автордың өз бетімен орындаған мәтіні болуы шарт.
Достарыңызбен бөлісу: |


Сабақтың мазмұны «Эссе» жанры мектепте оқыту жүйесінде: шығарма және эссе Эссенің түрлері
жүктеу/скачать
1,8 Mb.
бет
1/7
Дата
22.02.2022
өлшемі
1,8 Mb.
#26127
түрі
Сабақ
1
2
3
4
5
6
7
Байланысты:
Эссе
Эссе – сыни ойлауды
дамытудың аса тиімді тәсілі
Осы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз:
Эссе жанрын мектепте мәтінді
меңгерту ретіндегі ерекшелігін
, жанрдың «шығармадан»
айырмашылығын анықтайық
;
Эссе түрлерінің
классификациясымен танысамыз
;
«Аргументті эссе» жанрының құрылымдық және мазмұндық ерекшеліктеріне
сипаттама береміз
;
Аргументті эссе мәтінінің екі өлшеміне: мазмұны
мен құрылымына тоқталамыз
;
Эссе мәтінін құрастыру үшін жұмыс жасау алогритміне сипаттама береміз: қателерге талдау жасау тәсілі.
жүктеу/скачать
1,8 Mb.
Достарыңызбен бөлісу:
1
2
3
4
5
6
7
©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз
Басты бет
Lessons
Curriculum vitae
Documents


title: Мазмұны жағынан, эссе былай жіктеледі

text:
мәтіннің құрылымы нақты болуы керек: кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды;
эссенің бөліктері мазмұны мен әрбір абзацының құрылымы бойынша нақты талаптарға сай болуы керек.
Эссе авторы өзінің сыни ойлау, яғни аргументті түрде өзінің көзқарасын дәлелдеу, сондай-ақ нақты әлеуметтік, қоғамдық маңызы бар мәселені өз тәсілдерімен шешу қабілетін көрсетуі керек.
Мәтіннің құрылымы нақты болуы керек: кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды.
Эссенің бөліктері мазмұны мен әрбір абзацының құрылымы бойынша нақты талаптарға сай болуы керек.
Айта кететін жайт эссені жазуға үйрету технологиясында эссені жазуға үйретудің негізгі тәсілі – қателерге талдау жасау, яғни оқушыларға алдымен түзетулер ендіріп, шимай параққа жазып алып, содан кейін эссенің соңғы нұсқасын жазуды ұсыну, содан кейін оқытушының тексеруі мен баға қоюына беру керек. Оқытушы бұл жағдайда, жұмысты сыни бағалаушы ғана емес, туындаған қиындықты шешудің жолдарын студентпен бірлесіп іздеуші рөлін атқарады.
Эссенің мәтінін құрастыруға үйрету барысында оқытушы мен студенттің алдында нақты міндет тұрады – әрбір кезеңге ретті және логикалық түрде өте отырып, эссе мәтінін құрастыру барысын біртіндеп жүзеге асыру (соңғы нәтижесі емес, барысын).


title: Осы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз

text:
Осы сабақтың соңында Сіздің білетініңіз:
Аргументті эссенің құрылымдық элементі ретінде кіріспені жазудың мақсаттарын айқындап алайық;
Кіріспенің құрылымы мен мазмұны жағынан ұйымдастырылу ерекшеліктерімен танысамыз;
Алғы сөзді жазу әдістеріне сипаттама береміз;
Негізгі тезисті құрастырудың тәсілдеріне сипаттама береміз;
Эссенің кіріспесімен жұмыс жасау барысында жіберілетін қателерге талдау жасаймыз.
Сабақтың мазмұны
Кіріспе – эссенің құрылымдық элементі ретінде: жазылу мақсаты, оның мазмұны мен құрылымы
Кіріспенің құрылымдық бөлігі
Эссе тақырыбының өзектілігі – міндетті элемент ретінде
Эссенің негізгі тезисін қалыптастыру
Эссенің кіріспесін жазу барысында жіберілетін негізгі қателерге талдау жасау
Кіріспе – эссенің құрылымдық элементі ретінде: жазылу мақсаты, оның мазмұны мен құрылымы
Бұл сызбадан мынадай қорытынды шығаруға болады:
Кіріспе ақпаратты ендіру үшін қатаң тәртіпке бағынады;
Кіріспе бір немесе екі сөйлемнен ғана тұрмауы керек, әйтпесе, өзінің мақсатына жете алмайды – оқырманға / сарапшыға эссенің болашақ мазмұнымен танысуға мүмкіндік бермейді;
Кіріспе бағалаудың мағызды критерийлерінің бірі – тақырыптың ашылуы (кіріспеде эссенің негізгі бөлімінде не туралы айтылатыны нақты айтылуы керек), эссенің бөлімдерінің сәйкестігі (кіріспе мен қорытындының көлемі салыстырмалы түрде бірдей болуы керек);
Кіріспе элементтерінің қозғалысы (алғы сөз, «өту», дефиниция, тезис), оның тілде көрініс беруі эссе мәтінінің маңызды қасиеттерін, айталық байланыстылығын қамтамасыз етеді;
Эссені жазуға үйретудегеніміз–алгоритм: алғысөзден–негізгітезиске қарай өрбуі керек;
Авторедакциялау эссенің мазмұны ғана емес,формаларын жақсартудың сенімді жолы болып саналады.
Кіріспенің алғашқы құрылымдық элементінен – алғы сөзден бастайық. Адам баласы бірнеше уақыт бойы не істерін білмей, бір орнында тұрып қалатын жағдаяттар жиі кездеседі: себебі бастау – қашанда қиын.
Эссенің алғы сөзін жазуға үйрету барысында ерекше назар аударатын жайт – мәтіннің лексикалық деңгейімен жұмыс жасау, нақты айтқанда, сөздерді іріктеу. Себебі бұл мәтіннің жалпы тонына ықпал етеді: егер мәтін лирикалық, эмоционалдықпен басталса, автор осы сезімнен ауытқымай, бүкіл мәтінді жазып шығуы керек. Егер автор сыншыл болса, мәтіннің тоны да соншалықты өткір тілді болуы керек.
Кіріспенің алғашқы құрылымдық элементінен – алғы сөзден бастайық. Адам баласы бірнеше уақыт бойы не істерін білмей, бір орнында тұрып қалатын жағдаяттар жиі кездеседі: себебі бастау – қашанда қиын.
Эссенің алғы сөзін жазуға үйрету барысында ерекше назар аударатын жайт – мәтіннің лексикалық деңгейімен жұмыс жасау, нақты айтқанда, сөздерді іріктеу. Себебі бұл мәтіннің жалпы тонына ықпал етеді: егер мәтін лирикалық, эмоционалдықпен басталса, автор осы сезімнен ауытқымай, бүкіл мәтінді жазып шығуы керек. Егер автор сыншыл болса, мәтіннің тоны да соншалықты өткір тілді болуы керек
Өзектілік, яғни эссе тақырыбының өзектілігін сипаттау – кіріспенің маңызды элементі болып табылады. Бұл арқылы автордың эссе тақырыбын талқылауға қаншалықты деңгейде дайын екенін көруге болады. Эссемен жұмыс жасау барысында сөздіктерді үздіксіз пайдаланып отырудың маңызы зор екенін айта кеткен жөн.
Эссемен жұмысты мүлде басқаша бастау керек: басты мәселені не сұрақты алға қойып алу керек:
Мен еркіндік туралы не білемін осы?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Бұл контекстегі «еркіндігі шектеулі» деген не мағына беріп тұр: құл, қызметші, немесе басыбайлы адам?
Адам ретінде мен үшін «еркіндік»,«азаттық» сөзінің маңызы қандай?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Жоғарыдағы сұрақтардың ретіне назар аударыңыз: еркіндік туралы түсінік пен білімнен – жалпы қоғамға қарай. Бұл – кез келген мәтіннің логикалық құрылымы: автор өзінің жеке тұлғалық сезімдеріне тұйықталып қалмағаны дұрыс.
Еркіндік – адамның немесе жеке ұлттың, халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігінесайәрекететіп,өзқалауынжүзегеасыруы.Адамдарөзәрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар санкциялы нормалар мен құндылықтарды таңдау мүмкіндігін сақтаса, нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие бола алады. Қоғамның тарихи дамуы жеке тұлғаның еркіндік, азаттық аясын кеңейтумен байланысты.
Эссе мәтінімен жұмыс жасау барысында сөздікпен белсенді түрде жұмыс жасау керек, оқушыдан өзінің жеке тұлғалық сезімдері мен әсерлерін көрсете білген мәтінді жазып қоймай (егер мәселе рефлексия туралы болса), тақырыпқа терең еніп, оны және оның аспектілерін жан-жақты меңгеруін талап ету керек.
Эссе тақырыбының өзектілігін ашу үшін дәлелдемелердің белгілі бір құрылымын, өзектіліктің негіздемелік логикасын: жалпыдан жекеге қарай идеясын қолдану керек. Жұмыс жасау барысында «миға шабуыл» тәсілін қолдануға болады: идеялармен алмасу оқушыға көп ойлардың ішінен өзінің «ойын» табуға көмек бере алады.
Өзектілік, яғни эссе тақырыбының өзектілігін сипаттау – кіріспенің маңызды элементі болып табылады. Бұл арқылы автордың эссе тақырыбын талқылауға қаншалықты деңгейде дайын екенін көруге болады. Эссемен жұмыс жасау барысында сөздіктерді үздіксіз пайдаланып отырудың маңызы зор екенін айта кеткен жөн.
Эссемен жұмысты мүлде басқаша бастау керек: басты мәселені не сұрақты алға қойып алу керек:
Мен еркіндік туралы не білемін осы?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Бұл контекстегі «еркіндігі шектеулі» деген не мағына беріп тұр: құл, қызметші, немесе басыбайлы адам?
Адам ретінде мен үшін «еркіндік»,«азаттық» сөзінің маңызы қандай?
Еркіндік бүгінгі қазақстандық қоғам үшін қаншалықты өзекті (маңызды): еркін әрі өзіне сенімді болу ма, әлде тәуелді әрі әлсіз болу ма?
Жоғарыдағы сұрақтардың ретіне назар аударыңыз: еркіндік туралы түсінік пен білімнен – жалпы қоғамға қарай. Бұл – кез келген мәтіннің логикалық құрылымы: автор өзінің жеке тұлғалық сезімдеріне тұйықталып қалмағаны дұрыс.
Еркіндік – адамның немесе жеке ұлттың, халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігінесайәрекететіп,өзқалауынжүзегеасыруы.Адамдарөзәрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар санкциялы нормалар мен құндылықтарды таңдау мүмкіндігін сақтаса, нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие бола алады. Қоғамның тарихи дамуы жеке тұлғаның еркіндік, азаттық аясын кеңейтумен байланысты.
Эссе мәтінімен жұмыс жасау барысында сөздікпен белсенді түрде жұмыс жасау керек, оқушыдан өзінің жеке тұлғалық сезімдері мен әсерлерін көрсете білген мәтінді жазып қоймай (егер мәселе рефлексия туралы болса), тақырыпқа терең еніп, оны және оның аспектілерін жан-жақты меңгеруін талап ету керек.
Эссе тақырыбының өзектілігін ашу үшін дәлелдемелердің белгілі бір құрылымын, өзектіліктің негіздемелік логикасын: жалпыдан жекеге қарай идеясын қолдану керек. Жұмыс жасау барысында «миға шабуыл» тәсілін қолдануға болады: идеялармен алмасу оқушыға көп ойлардың ішінен өзінің «ойын» табуға көмек бере алады.
Тезис – кіріспеніің құрылымдық элементі, эссені бағалаудың маңызды элементі. Себебі қалыптастырылған тезис эссені мазмұны жағынан, яғни тезистің негізгі бөлімнің мәтінімен сәйкестігін бағалауға мүмкіндік береді.
Тезис (латынша: thesis – негіздер, тұжырымдар) – 1) кең мағынасында: дәлелденетін кез келген тұжырым, белгілі бір тұжырымдама немесе теорияны дәлелдеу, немесе дауласу үшін қолданылады (айталық, орта ғасырлық пікірталастарда университеттерде ғылыми атақтар үшін). «Тезис» терминін бұлайша түсіндіру – логикада мықтап тұрақтанған, себебі логика дау өнерінде (диалектикада) ең тиімді тәсіл деп танылған.
Эссенің кіріспесін жазу барысында жіберілетін негізгі қателерге талдау жасау
Кіріспеқұрылымғасайжазылуыкерек:алғысөзденэссеніңтақырыбына қарай «өту» – эссе тақырыбының өзектілігін анықтау – эссенің негізгі тезисін анықтау – «көпір». Осы құрылымды сақтау – қатаң талап болуы керек. Құрылымнан ауытқу, «еркін» тұжырымдар жасауды әдетке айналдыру – қате деп танылуы керек.
Жұмыстыңқорытындынәтижесінеқолжеткізу–мәтінніңқолжазбасымен жұмыс жасаудың аяқталғанын білдіреді: сөйтіп эссе авторы белгілі бір ереженің бар екеніне көз жеткізуі керек: мәтіннің бірнеше нұсқасын қайта- қайта қарап, талқылауға болады. Студенттер аудиториясында студенттердің бір бөлігі материалды меңгергенін, сондықтан тапсырманы «бір деммен», қолжазбасын шимайламай, таза параққа жаза алатындай жағдайлар кездесіп отырады.
Сыни талдаудың басы нысаны – идеялар деңгейі ғана емес, эссенің мазмұнын жеткізудің тілдік формасы болуы шарт. Мұнда кіріспе мәтінінің ретті алгоритмі логикалылыққа және мәтіннің бірқалыпты қозғалысына қатаң бағынуы керек (ағылшын тіліндегі flow сөзі «ағым» идеясымен ассоциацияланады).
Кейбір авторлар эссені мәтінмен жұмыс жасай бастағанда емес, мәтінмен толық жұмыс жасауды аяқтаған соң жазады. Олар бұл – уақытты үнемдейді деп ойлайды. Айта кететін жайт – кіріспенің қолжазба бөлігін жазып, түзетулер мен өзгерістер ендірудің маңызы зор.
Мәтінге түзетулер ендіру және редакциялау – мәтінді орфографиялық және пунктуациялық қателерден «тазалауға» мүмкіндік беріп қоймай, автордың мәтінді анық және айқын жеткізуге, оқырманға / сарапшыға бірден әсер ету күшін іздеуге септігін тигізеді. Бірнеше мәрте, өз тәжірибемде мәтінді бірінші кезеңде редакциялау және авторедакциялау (өз бетімен редакциялау және жазғанына өздігімен баға беру) – эссені жазудың сенімді тәсілі екеніне көз жеткіздім.
Достарыңызбен бөлісу: |


Эссенің негізгі бөлімін жазуда жіберілетін қателерге талдау жасаймыз.
Сабақтың мазмұны
Эсседегі дәйектілік теориясы. Дәйектің құрылымы мен түрлері
Аргументтің құрылымы
Фактілер – эсседегі аргументация бөліктері ретінде
Эссенің негізгі бөлімін жазу барысында жіберілетін қателерге талдау жасау
Эссе қалай жазылады?
Эссенің негізгі бөлімін жазуға үйрету технологиясы
Эссенің негізгі бөлімін сәтті жазу үшін біз мынадай жайттарды ескеру керекпіз:
1) идеялар деңгейі – логиканың ұғымдарын нақтылау (тезис, аргумент, қорытынды, дәлелдер);
2) форма / тіл деңгейі – эссенің негізгі бөлігін құрастыру.
идеялар деңгейі – логиканың ұғымдарын нақтылау (тезис, аргумент, қорытынды, дәлелдер); 2) форма / тіл деңгейі – эссенің негізгі бөлігін құрастыру.
форма / тіл деңгейі – эссенің негізгі бөлігін құрастыру.
Аргументтің құрылымы:
тезис (негізгі ой)
ашу, белгілі бір идеяны түсіндіру.
дәлелдеу (негіздеме және тұжырымдама), фактілер, дәйексөздер, беделді тұлғалардың пікірлері, статистикалық мәліметтер арқылы = аргументті мойындау
Дәлел – белгілі бір тұжырымның шынайылығын ақиқат және бір-бірімен байланысты тұжырымдар (логика заңдары) көмегімен негіздеудің логикалық тәсілдерінің жиынтығы.
Осы сызбаны қарастырған соң мынадай бірнеше қорытынды жасауға болады:
Сөйлемдердің саны абзаңтың ортақ мақсаты мен әрбір сөйлемнің міндеттерімен «шектелген»;
Негізгі бөлімнің үш абзацының әрбірінің мазмұны стандартты қалыпта, себебі құрылымға бағынады;
Аргументті эссенің әрбір абзацы біріншіден, екіншіден, үшіншіден (немесе, бірінші, екінші, үшінші) секілді қыстырма сөздерден басталады, басқа тілдік бірліктерді қолдануға тиым салынады;
Негізгі бөлім абзаңтарының орналасуы иерархияға негізделеді: күшті аргументтен – әлсізге қарай.
Осы сызбаны қарастырған соң мынадай бірнеше қорытынды жасауға болады:
Сөйлемдердің саны абзаңтың ортақ мақсаты мен әрбір сөйлемнің міндеттерімен «шектелген»;
Негізгі бөлімнің үш абзацының әрбірінің мазмұны стандартты қалыпта, себебі құрылымға бағынады;
Аргументті эссенің әрбір абзацы біріншіден, екіншіден, үшіншіден (немесе, бірінші, екінші, үшінші) секілді қыстырма сөздерден басталады, басқа тілдік бірліктерді қолдануға тиым салынады;
Негізгі бөлім абзаңтарының орналасуы иерархияға негізделеді: күшті аргументтен – әлсізге қарай.
Фактілер – эсседегі аргументация бөліктері ретінде
Play Video
Белгілі бір аргументті ұсына отырып, біз дәлелдер сызбасын алдын ала ойластырып алу керекпіз. Эссені біздің көзқарасымыз не пікірімізді қолдайтын не мақұлдайтын фактілерсіз (нақты оқиғалар, мәліметтер, фактілі ақпараттар) елестету мүмкін емес.
Айталық, «Ерте үйленудің қаупі қандай?» деген тақырыпта эссе жазып жатырмыз делік. Онда қандай фактілер қолданғанымыз жөн болады? Ең алдымен, үйленудің қаупі бар ма, жоқ па деген мәселені, егер қауіпті болса, оның себебі неде? екенін анықтап алу керекпіз. Мәселен,http://rus.azattyq. org/a/brak-rannie-niger-kazakhstan/24649754.htmlсайтында былай жазылыпты:
«Қазақстанда жыл сайын үш мыңнан астам жасөспірім-қыздар тұрмысқа шығады» – деп жазады ВВС. Бұл әрине, ресми сандар. Қазақстан Әділет министрлігінің статистикасына сүйенсек, соңғы 10 жылда елде 30 мыңнан астам үйлену фактілері тіркелген – деп жазады ВВС. Жас келіншектер мектепті бітіріп те үлгермей жатады.
... UNICEF баяндамасына сүйенсек, әлемде күйеуі мен әйелі – кәмелетке толмаған 50 миллионнан астам отбасы бар. Соңғы онжылдықта бұл сан екі есеге көбейеді. Жыл сайын 15 пен 19 жас арасындағы 14 миллионнан астам қыз балалар өмірге ұрпақ әкеліп жатады. Бұл жаста ананың жүктілік кезінде немесе босану үстінде қайтыс болу қаупі 20 жасар әйелдерге қарағанда, екі есе жоғары.
Екі абзацта да қауіптің ең басты екі себебі қара түспен көрсетілген:
жас келіншектерге білімнің жетіспейтіні
жас аналардың өлу қаупі жасы үлкен әйелдерге қарағанда, екі есе жоғары екені.
Алайда айта кететін жайт: эссе мәтіні – автордың өз бетімен орындаған мәтіні болуы шарт.


title: Сабақтың мазмұны «Эссе» жанры мектепте оқыту жүйесінде: шығарма және эссе Эссенің түрлері

text:
Эссені құрастыруға үйрету технологиясы: қателерге талдау жасау әдісі
Эссе – белгілі бір нақты мәселе бойынша жеке тұлғалық пікірлер мен көзқарастардан құрылған көлемі шағын және еркін композицияға құрылған прозалық шығарма» деген анықтама кең таралған.
Аргументті эссені жазу барысында ерекше назар аударуды қажет ететін түбегейді ерекшеліктер – мәтіннің құрылымының қатаң тәртіпке негізделуі және дәлелділік (аргументация).
Кез келген автор эссені жазуда мынадай басты мәселені естен шығармауы керек: мәтінмен жұмыс жасаудың құндылығы – отырып, эссе жаза салу емес, эссені құру үдерісін басынан бастап ойластыру және жұмыс жасау кезеңдерін дұрыс бөлу.
Кез келген автор эссені жазуда мынадай басты мәселені естен шығармауы керек: мәтінмен жұмыс жасаудың құндылығы – отырып, эссе жаза салу емес, эссені құру үдерісін басынан бастап ойластыру және жұмыс жасау кезеңдерін дұрыс бөлу. Осы үдеріс барысында автор мына сұраққа ұдайы жауап беріп отыруы керек: мәтін эссенің мазмұны мен формасы бойынша талаптарға қаншалықты сәйкес келеді?


title: Көмірсулардың адам өміріндегі маңызы

text:
Көмірсулар адам ағзасына нәруыз бен майлардың дұрыс алмасуына қажет. Олар нәруыздармен қосылыстарда кейбір гормондар, ферменттер, сілекей секреттері мен басқа да маңызды қосылыстар түзеді. Ерекше рөлді ішекте жартылай қорытылатын, энергия бөлуде аз рөл ойнайтын клетчатка, пектиндер, гемицелюлозалар ойнайды. Бірақтан бұл полисахаридтер ас талшықтарының негізін құрайды және тамақтануда маңызды рөл атқарады. Көмірсулар негізінен өсімдіктектес азық-түліктерде кездеседі.
Моносахаридтер
Глюкоза – миға басты энергия жеткізуші. Ол тұқымдар мен жидектердің құрамында көптеп кездеседі және ағзаны энергиямен қамтамасыз етуге, бауырда гликогеннің түзілуніе қажет.
Фруктоза өзінің сіңуіне инсулин гормонын қажет етпейді, сондықтан оны қант диабеті кезінде шектеулі мөлшерде қолдануға мүмкіндік береді. Сахароза қанттың, кондитер өнімдерінің, тосаптың, балмұздақтың, тәтті шырындардың, сонымен қатар қызылша, шабдалы, сәбіз, тәтті қараөрік және тағы басқа жемістер мен көкөністердің құрамында кездеседі. Ішекте сахароза фруктоза мен глюкозаға ыдырайды.
Дисахаридтер
Лактоза сүт өнімдерінде кездеседі. Лактоза ферментінің туа біткен немесе жүре пайда болған жетіспеушілігінде ішектегі лактозаның глюкоза мен галактозаға ыдырауы бұзылып, адамда сүт өнімдеріне кері әсер пайда болады.
Мальтоза(уыттан жасалған қант) – крахмалдың асқорыту ферменттерімен және мия ферменттерімен ыдырауының аралығындағы өнім. Құрылып келе жатқан мальтоза глюкозаға дейін ыдырайды. Бос күйінде мальтоза балды, мия экстрактында, сырада кездеседі.
Полисахаридтер
Крахмал адам тамақтануындағы барлық көмірсулардың 80% құрайды. Ол ұн, картоп, макарон өнімдері, нан өнімдері кездеседі. Крахмал глюкозаға дейін ыдырай отырып, қатысты түрде жай қорытылады. Күріш, ұнтақ жарма крахмалы бидай, қарақұмық, арпа және картоп, нанға қарағанда тез және оңай қорытылады.
Күрделі көмірсулар адам ағзасында қорытылмайды, бірақ ішек жұмысын жақсартады, пайдалы бактериялардың дамуына жағдай жасайды. Азық-түлік өнімдерінде міндетті түрде болуы қажет(көкөністер, жемістер, бидай кебектері). Көмірсу жетіспеушілігі нәруыз бен майлардың заталмасуының бұзылуына, тағам және ұлпа нәруыздарының шығынына әкеліп соғады. Қанда кейбір аминқышқылдарының және май қышқылдарының толық емес қышқылдануынан зиянды заттар жиналады. Қатты жетіспегенде әлсіздік, ұйқышылдық, бас айналуы, бас аурулары, аштық сезім, жүрек айнуы, терлегіштік пайда болады.
Көмірсудың мөлшерден артық болуы семіздікке әкеліп соғады. Қанттың және тез сіңірілетін көмірсулардың мөлшерден артуы глюкозаның меңгеруіне қажетті инсулин бөлетін ұйқы безі жасушаларына ауырлық түсуінен, содан кейін олардың жойылуынан жасырын қант диабеті пайда болуы мүмкін. Бірақ қант және құрамында қанты бар өнімдер қант диабетін туғызбайды, тек оның даму қаупін арттырады.


title: Сабақтың мазмұны: Жоспары: Көмірсулар қызметі,жіктелуіне сипаттама беру Көмірсулар алмасуы

text:
Тақырыбы:Көмірсулар,майлар,дәрумендер адам өміріндегі маңызы
Сабақтың мазмұны: Жоспары: 1.Көмірсулар қызметі,жіктелуіне сипаттама беру 2.Көмірсулар алмасуы 3.Тарихи анықтама 4.Көмірсулардың адам ағзасына маңызы 5.Дәрумендер 6.Майлар Адамның күнделікті пайдаланатын тағамының құрамында күрделі ағзалык заттар (нәруыздар, майлар және көмірсулар) бар. Бұл заттар сол калпында жасуша жарғакшасы аркылы өте алмайды. Жасуша жарғакшасы аркылы өту үшін карапайым заттарға ыдырау керек. Тағамдық заттар алдымен ерітінді күйге айналып, содан кейін қанға сіңіріледі. Қан аркылы ұлпалар мен жасушаларға жеткізіледі.
Тағам құрамындағы минералдык заттар (тұздар), витаминдер және су ағзаға тікелей сіңіріледі.
Нәруыздар адам пайдаланатын көптеген тағамдардың кұрамында кездеседі. Олар адам ағзасында өздігінен түзілмейді, тек тағаммен бірге қабылданады. Адамның күнделікті қалыпты тіршілігі үшін тәулігіне орта есеппен 100-120 грамм нәруыз қажет. Нәруыз, әсіресе еттің, балықтың, жұмыртканың, асбұршактың, жаңғактың және т.б. тағамдардың құрамында мол болады. Адам ағзасы үшін нәрлі нәруыз жануартекті тағамдарда көптеп кездеседі. Май да - адам ағзасы үшін қажетті ағзалык заттың бірі. Ол сүт өнімдерінің, жұмыртқаның және т.б. тағамдардың құрамында молынан кездеседі. Әсіресе, жануарлардың іш майында және майлы өсімдіктердің құрамында май өте көп болады. Басқа ағзалық заттармен салыстырғанда май ыдыраған кезде энергия екі еседей көп бөлінеді. Адам сұйық (өсімдік) майларды көбірек пайдалануы қажет, әйткені ол ағзаға тез әрі жеңіл сіңеді. Адам тәулігіне орта есеппен 70-100 г май пайдалануы керек. Көмірсулар көбіне өсімдіктекті тағамдардың құрамында мол болады. Адам күнделікті пайдаланатын көмірсулар негізінен крахмал және қант. Крахмал түрлі жармалардың, ұнның, картоптың құрамында көбірек кездеседі. Қант көбіне қант қызылшасында, сәбізде мол болады. Ағза үшін, негізінен, жемістердің құрамындағы қант өте пайдалы, өйткені ол тез сіңеді. Мұндай қант балдың, жеміс-жидектердің құрамында көп кездеседі. Адам денесіне жиналған артық көмірсулар бауырда, бұлшықеттерде қор ретінде жиналады.
Дәрумендер (лат. «vіtа» - тіршілік, «аmin» - химиялық заттар) - тағамның құрамында болатын ағза үшін кажетті зат. Ағзаның өсуі, дамуы, тіршілігі үшін витаминдер (дәрумендер) аз мөлшерде болса да өте қажет. Оларды адам тағамның құрамынан алады, яғни витаминдердің көпшілігі ағзада өздігінен түзілмейді. Адам ағзасындағы витаминдер тапшылығы сан алуан ауруларға шалдықтырады. Дәрумендер майда және суда еритін витаминдер болады. Майда еритін витаминдерден A, D, Е,К, ал суда еритін витаминдерден- В тобының витаминдер, С витамині кездеседі. Витаминдер адам және жануар организмінде маңызды роль атқарады. Адам ағзасында тағамдық заттар көптеген қызмет атқарады. Солардың ішінде екі түрлі кызметін ерекше атап өткен жөн. Біріншіден - тағамдық заттар адам ағзасындағы тіршілігін жойған жасуша құрылымдарының орнын басады. Оны тағамның құрылыстық қызметі дейді. Екіншіден - тағамдық заттар ағзадағы химиялық энергияның бірден-бір көзі болып саналады. Тағамқұрамындағы күрделі ағзалық заттар ыдырағанда энергия бөлінеді де, энергияның басқа түріне (жылу, механикалық және т.б.) айналады. Мұны тағамдық заттардың энергетикалық қызметі дейді.
Қорыта айтқанда, тағамдық заттар ағзаны үнемі құрылыс материалдарымен және энергиямен қамтамасыз етіп отырады.
Көмірсулар – органикалық қосылыстар, көбінесе табиғи шығу тегі, көміртек, сутегі және оттегіден тұрады. Көмірсулар барлық тірі ағзалардың өмірлік белсенділігіне үлкен рөл атқарады.


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-orindau-uaiti-20-minut-tapsirma-sani-4-tapsirma.html#2.Жаңа_заң_бойынша_жалпыға_бірдей_міндетті_8_жылдық_білім_беруге_қай_оқу_жылынан_бастап_көшті_3._6_жастан_бастап_оқыту_туралы_реформа_қашан_қабылданды

title: Сабақтың мазмұны Орындау уақыты-20 минут Тапсырма саны-4 тапсырма №1

text:
Қазақстан тарихы 9 «А» сынып
Желтоқсанның 12-сі
ХХ ғасырдың екінші жартысындағы мәдениеттің дамуы (1945-1985жж) бөлімі бойынша №4 жиынтық бағалау жұмысы
9.2.3.2 білім мен ғылым саласындағы мемлекеттік саясатқа баға беру
9.2.2.1 кеңестік әдебиет пен өнер туындыларында қоғамдық өмірдің бейнеленуін талдау;
Сабақтың мазмұны
Орындау уақыты-20 минут Тапсырма саны--4
тАПСЫРМА №1 ТАПСЫРМАНЫҢ МӘТІНІ-Сұрақтарға жауап беріңіз
1."Қазақ КСР-інде мектептің өмірмен байланысын арттыру және халыққа білім беру жүйесін дамыту туралы" Заң қай жылы қабылданды?
2.Жаңа заң бойынша жалпыға бірдей міндетті 8 жылдық білім беруге қай оқу жылынан бастап көшті?
3. 6 жастан бастап оқыту туралы реформа қашан қабылданды?
4. КСРО Архитектура жәнеқұрылыс академиясыныңҚазақбөлімшесі құрылған жыл?
5. Моноформаларды ашу және зерттеу жұмыстары үшін М.Айтқожин Лениндік сыйлыққа қай жылы ие болды?
БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙІ
Білім мен ғылым саласындағы өзгерістеді анықтайды
ДЕСКРИПТОРЛАР ЕҢ ЖОҒАРЫ БАЛЛ
Білім мен ғылым саласындағы өзгерістеді ажыратады 5
ТАПСЫРМА №2 ТАПСЫРМАНЫҢ МӘТІНІ Сәйкестендіріңіз
1.С.Мұқанов А."Біздің ауылдың қызы"
2.Д.Снегин В."Артымызда Мәскеу
3.Х.Ерғалиев С. «Сырдария"
4.Б.Момышұлы Д."Шалғай шепте"
5..Есенберлин Е."Жазу тілі"
6.О.Сүлейменов Н." Алмас қылыш"
БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙІ Шығармалардың авторларын ажырата біледі
ДЕСКРИПТОРЛАР ЕҢ ЖОҒАРЫ БАЛЛ
Қазақстан жазушыларының шығармаларын ажырата алады 6
ТАПСЫРМА №3ТАПСЫРМАНЫҢ МӘТІНІ
Тұлғаларды таны: Бұл кім? Мәдениеттің дамуына қосқан үлесі туралы жазыңыз:
1.
1 . 2. 3.
1-
2-
3-
БАҒАЛАУ КРИТЕРИйІТарихи тұлғалардың мәдениетке қосқан үлесін бағалайды
ДЕСКРИПТОРЛАР ЕҢ ЖОҒАРЫ БАЛЛ
тарихи тұлғаларды ажыратып жаза алады 3
.
ТАПСЫРМА №4 ТАПСЫРМАНЫҢ МӘТІНІ
1984 жылғы жалпы білім беру және кәсіби мектептегі реформалар неше кезеңмен жүргізілді,сипаттап жазыңыз
---
БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙІ
1984 жылғы реформаның кезеңін анықтап сипаттайды
ДЕСКРИПТОРЛАР ЕҢ ЖОҒАРЫ БАЛЛ
1984 жылғы реформаның кезеңін анықтап сипаттап жазады 2
Жалпы балл-16
Достарыңызбен бөлісу: |


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-orindau-uaiti-20-minut-tapsirma-sani-4-tapsirma.html#4._КСРО_Архитектура_жәнеқұрылыс_академиясыныңҚазақбөлімшесі_құрылған_жыл_5._Моноформаларды_ашу_және_зерттеу_жұмыстары_үшін_М.Айтқожин_Лениндік_сыйлыққа_қай_жылы_ие_болды


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-orindau-uaiti-20-minut-tapsirma-sani-4-tapsirma.html#БАҒАЛАУ_КРИТЕРИЙІ_Білім_мен_ғылым_саласындағы_өзгерістеді_анықтайды_ДЕСКРИПТОРЛАР_ЕҢ_ЖОҒАРЫ_БАЛЛ


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-orindau-uaiti-20-minut-tapsirma-sani-4-tapsirma.html#Сабақтың_мазмұны_Орындау_уақыты-20_минут_Тапсырма_саны--4__тАПСЫРМА_№1_ТАПСЫРМАНЫҢ_МӘТІНІ-Сұрақтарға_жауап_беріңіз


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-orindau-uaiti-20-minut-tapsirma-sani-4-tapsirma.html#ТАПСЫРМА_№4_ТАПСЫРМАНЫҢ_МӘТІНІ___1984_жылғы_жалпы_білім_беру_және_кәсіби_мектептегі_реформалар_неше_кезеңмен_жүргізілді,сипаттап_жазыңыз


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-orindau-uaiti-20-minut-tapsirma-sani-4-tapsirma.html#ТАПСЫРМАНЫҢ_МӘТІНІ___Тұлғаларды_таны:_Бұл_кім_Мәдениеттің_дамуына_қосқан_үлесі_туралы_жазыңыз


|
Сабақтың мазмұны, орналасу, көрнекілік, т б. кезектегі мәселені талқылау, сабақ жоспары, мақсаты, т б
|
Дата | 07.12.2022 | өлшемі | 87,5 Kb. | | #55586 | түрі | Сабақ |
| Байланысты: 22-23 1-2 Математиканы оқыту теориясы мен әдістемесі.
Келесі сабаққа әзірлену нелерден тұрады?
Мақсаты, мазмұны, құрылымы, т.б.
Сабақтың мазмұны, орналасу, көрнекілік, т.б.
кезектегі мәселені талқылау, сабақ жоспары, мақсаты, т.б.
Тақырып мазмұны, мазмұнды бөлу, өз бетіндік
Тақырыбы, мақсаты, түрі, барысы, т.б.
Сабақ қандай бөліктерден тұрады?
жаңа материалды түсіндіру, бекіту, білім- білік- дағдыны тексеру,
үйренгенді жүйелеу- жалпылау, т.б.
Көрнекілік көрсету, қайталау, т.б.
Көрнекілік көрсету, материалды қайталау және т.б.
Жаңа материалмен танысу, өткенді қайталау, кітаппен жұмыс, т.б
Жүйелеу, көрнекілік көрсету, талдау, т.б.
Оқушының есепті шығару кезіндегі мұғалімнің жалпы ұсыныстары қандай?
Есептің түрін анықтау, қажетті формулаға қою, т.б.
Есеп мазмұнын тұжырымдау, басқа есептермен ұқсастығын
көрсету, т.б.
есеп мазмұнын меңгеру, есеп шешу жоспарын құру және іске
асыру, есептің шешімін талдау, дұрыстығын тексеру, т.б.
Есеп мазмұнын талдау, қажетті формуланы іздеу, жауабын орнына қою, т.б.
Есеп шартын қайта тұжырымдау, көрнекілік жасау, жоспар құру
Толық индукция деген не?
Қарастыратын фактілері тым көп, соның бәрін зерттеп қорытынды
жасау
қарастыратын фактілері санаулы, оның барлығын зерттегеннен
соң қорытынды жасау Қарастыратын фактілері жеткілікті, соның кейбіреуін зерттеп
қорытынды жасау
Барлық фактілері ақиқат деп қорытынды жасау
Барлық фактілері жалған деп қорытынды жасау
Математикалық ұғым деген не?
заттар мен нақты құбылыстардың өзара қатынасының процесінің
ойша бейнеленуі
Сезімдік таным ұғымы деп аталады
Логикалық ойлау ұғым деп аталады
Заттарды, формулаларды қабылдау ұғымы деп аталады
Заттар мен құбылыстарды еске түсіру ұғымы деп аталады
Оқушыларды дамытып оқыту әдістері:
Проблемалық, эвристикалық әдістер
әңгімелесу әдісі
синтетикалық әдіс, аналитикалық әдіс
зерттеу, жалпылау әдісі
модельдеу, жинақтау әдісі
Компьютерді қолданып оқыту әдістері:
әңгімелесу әдісі
синтетикалық әдіс, аналитикалық әдіс
Бағдарламалық әдіс
анализ, синтез, аналогия
проблемалық, эвристикалық әдістер
Ұғымның мазмұны дегеніміз:
Ұғымдар класына жататын барлық объектілерге тиісті елеулі
белгілердің жиынтығы
берілген ұғымдар класына жататын барлық объектілер жиынтығы
ұғымдар класына жатпайтын объектілердің жиынтығы
ұғымдар класына жатпайтын елеулі белгілердің жиынтығы
ұғымдар класына жататын барлық объектілерге тиісті емес елеулі
белгілер жиынтығы
Егер параллелограмның диагональдары тең болса, онда ол тіктөртбұрыш болады, бұл...?
аксиома
тура теорема
Кері теорема
қарама – қарсы теорема
лемма
Мектепте оқу процесін ұйымдастыратын және іске асыратын тұлға, бұл...?
Оқу меңгерушісі
мұғалім
директор
оқушы
медбике
Бағасы 300 теңге тұратын тауардың құны екі рет бірдей процентке
арзандап, соңында оның бағасы 192 теңге болды. Тауар құны әр ретте қанша
процентке арзандады?
20%.
17%
19%
21%
15%,
Екі ағаш шебері бір жұмысты бірлесіп 20 күнде бітірді. Егер бірі
екіншісінен 9 күн көп жұмыс істеуге тиіс болса, әрқайсысы жеке- жеке
істегенде осы жұмысты қанша күнде бітірер еді?
44 күн; 35 күн
46 күн; 37 күн
47 күн; 38 күн
45 күн; 36 күн
43 күн; 34 күн,
Пісірген кезде ет өз салмағының 35 % -ін жоғалтады. 520 грамм пісірілген ет алу үшін қанша шикі ет қажет?
800г
780г
790г
900г
820г
Құрамында 40г тұзы бар ертіндіге 200г су қосылды, бұдан соң оның қоюлығы 10%-ке азайды. Ертіндіде қанша су бар еді, оның қюлығы қанша процент еді?
170г; 25%
160г; 20%.
180г; 27%
165г; 22%,
164г; 22%,
Жазықтықтағы геометриялық фигуралар:
Параллелограмм, ромб, үшбұрыш, трапеция
призма, пирамида, тетраэдр
цилиндр, конус, шар
тетраэдр, октаэдр, додекаэдр, икосаэдр, куб
үшбұрыш, шар, төртбұрыш
Айналу денелерін ата:
Цилиндр, конус, шар
призма, пирамида, тетраэдр
параллелограмм, ромб, үшбұрыш, трапеция
тетраэдр, октаэдр, додекаэдр, икосаэдр, куб
үшбұрыш, шар, төртбұрыш
Дұрыс көпжақтарды ата:
Тетраэдр, октаэдр, додекаэдр, икосаэдр, куб
призма, пирамида, тетраэдр
параллелограмм, ромб, үшбұрыш, трапеция
цилиндр, конус, шар
үшбұрыш, шар, төртбұрыш
Төртбұрыштың түрлері:
цилиндр, конус, шар
Параллелограмм, ромб, квадрат, трапеция
призма, пирамида, тетраэдр
тетраэдр, октаэдр, додекаэдр, икосаэдр, куб
үшбұрыш, шар, төртбұрыш
Жазықтықта қандай бұрыштар тең?
Вертикаль бұрыштар
сыбайлас бұрыштар
тік бұрыштар
доғал бұрыштар
айқас бұрыштар
Кеңістіктегі қиылыспайтын түзулер қайсы?
параллель түзулер
жанама түзулер
Айқас түзулер, параллель түзулер
көлбеу түзулер
перпендикуляр түзулер
Қиылысқанда тік бұрыш жасайтын түзулер қайсы?
Перпендикуляр түзулер
көлбеу түзулер
айқас түзулер, параллель түзулер
параллель түзулер
жанама түзулер
Жазықтықта қиылыспайтын түзулер қайсы?
Параллель түзулер
көлбеу түзулер
перпендикуляр түзулер
айқас түзулер, параллель түзулер
жанама түзулер
Бірден басталатын оң бүтін сандар жиыны қалай аталады?
Нақты сандар жиыны
рационал сандар жиыны
натурал сандар жиыны
иррационал сандар жиыны
комплекс сандар жиыны
Бүтін және бөлшек сандар қандай сандарға жатады?
Натурал сандар жиыны
рационал сандар жиыны
нақты сандар жиыны
иррационал сандар жиыны
комплекс сандар жиыны
Рационал және иррационал сандар жиынының бірігуінде шыққан жиын қалай аталады?
рационал сандар жиыны
натурал сандар жиыны
иррационал сандар жиыны
комплекс сандар жиыны
Нақты сандар жиыны
Шексіз периодты ондық бөлшек түрінде өрнектелетін сандар қалай аталады?
Рационал сандар жиыны
нақты сандар жиыны
натурал сандар жиыны
иррационал сандар жиыны
комплекс сандар жиыны
Шексіз периодсыз ондық бөлшек түрінде өрнектелетін сандар қалай аталады?
Иррационал сандар жиыны
рационал сандар жиыны
натурал сандар жиыны
нақты сандар жиыны
комплекс сандар жиыны
Теңдеулер жүйесін шешудің тәсілдері қандай?
Қосу, айнымалыны ауыстыру, графиктік
жинақтау, модельдеу
аналитикалық-синтетикалық, кері жору әдісі
индукция, дедукция әдісі
анализ, синтез
Екі қабырғасы тең үшбұрыш қалай аталады?
әр қабырғалы үшбұрыш
сүйір бұрышты
Тең бүйірлі үшбұрыш
тең қабарғалы үшбұрыш
тік бұрышты үшбұрыш
Тең бүйірлі үшбұрыштың қандай қасиеті бар?
Табанындағы бұрыштары тең
бұрыштары тең
медианалары өз-ара тең
қабырғалары тең
диагоналдары перпендикуляр
Ромбының қандай қасиеті бар?
Диагоналдары перпендикуляр
бұрыштары тең
медианалары өз-ара тең
табандары тең
сыртқы бұрыштары тең
Пифагордың жалпыланған теоремасы -...?
Косинустар теоремасы
синустар теоремасы
тангестер теоремасы
үшбұрыштар теоремасы
қосу теоремасы
Тік бұрышты координаттар жүйесінде түзудің теңдеуі ...?
Бірінші дәрежелі теңдеу
екінші дәрежелі теңдеу
үшінші дәрежелі теңдеу
төртінші дәрежелі теңдеу
бесінші дәрежелі теңдеу
Төмендегі шамалардың қайсысы векторлық шамалар болып табылады?
Жылдамдық, күш
температура, уақыт
аудан, көлем
масса, уақыт
ұзындық, жұмыс
Тік бұрышты үшбұрыштың гипотенузасы 18 см-ге тең. Гипотенузаға жүргізілген медиананы табыңыз.
9 см.
8см,
12см,
10см,
17см,
Оқытудың қандай жабдықтары бар?
оқулық, дидактикалық материал, анықтағыш әдебиеттер
Өлшеу құралдары, тақталар, парталар
Есептеу құралдары, фигуралар
Сызғыштар
Циркуль
Салу есебін шешудің қандай кезеңдері бар?
талдау, салу, дәлелдеу, зерттеу
Зерттеу
Дәлелдеу, зерттеу
Салу, зерттеу
Салу, дәлелдеу
Өспелі және кемімелі функциялар қалай аталады?
Монотонды функция
функцияның анықталу облысы
функцияның өзгеру облысы
жұп функциялар
тақ функциялар
3/16 пен 0,1877 сандарының қайсысы артық?
0,1877.
тең,
3/16,
тең және артық,
тең және кем,
Таңбалары әр түрлі санды қалай қосады?
модулі үлкен саннан модулі кіші санды азайтады, үлкен модулдің
таңбасы алынады
Модулі үлкен саннан модулі кіші санды азайтады, кіші модулдің
таңбасы алынады
Сандардың таңбаларын ескермей азайтады
Таңбаларын ескеріп азайтады
Оң сандарды қосқан сияқты қосады
Алгебралық өрнек деген не?
сандардан, әріптерден және амал таңбаларынан құрастырылған
жазулар
Сандардың қосындысы
Сандардың жиыны
Әріптердің жиыны
Әріптердің айырмасы
Теңдік таңбасымен жалғасқан өрнектер.
айнымалының кез келген мәнінде тең болатын теңдік
Айнымалының мәні ізделетін теңдік
|
|


title: Сабақтың мазмұны Ресустар

text:
Өзін-өзі тану: Танымдық сабақ жоспары
Сабақтың тақырыбы: Жүрегім толы мейірім
Құндылық: Сүйіспеншілік Қасиеттер: Кешірімшіл болу, татулық, отбасындағы сүйіспеншілік , жақсылық жасау .
Сыныптар: 5,6,4.
Сабақтың мазмұны
Ресустар
Сабақтың мақсаты: Оқушыларға мейірімділік ана сүтімен даритынын, асыл қасиет арқылы әрдайым дұрыс әрекет ету керек екенін ұғындыра отырып, сүйіспеншілік құндылығының мәнін ашу.
Міндеттері:
Білімділік: - өмірдің мәні кешірімді болуда екендігін үйрету;
Дамытушылық: - отбасындағы сүйіспеншілік дұрыс қарым-қатынаста екенін түсіндіру
Тәрбиелік: - татулыққа, кішіпейілділікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы: 1.Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен сәлемдесу. Сәлем түзелмей, әлем түзелмейді демекші алдымен сәлемдесіп алайық.
Сәлеметсіңдер ма құрметті оқушылар және жандары жайсаң ұстаздар.
Оқушылар: бастарын иіп сәлемдеседі.
2. Топтар берілген суреттің мәнін ашып, топтың атын қояды.
Сүйіспеншілік 2. Қамқорлық 3. Мейірімділік
Жақсы балар өзін – өзі тану құндылықтарына байланысты етіп ат таңдадыңдар.
Жарайсыңдар балалар адам бойындағы ең жақсы қасиет адамгаршілік, адамгаршілікпен бірге жүретін мейірімділік, қайырымдылық және сүйіспеншілік туралы ой, танымдарымызды ортаға салып отырайық.
Бүгін бізде ерекше күн, ерекше сабақ, әр айтқан сөздерімізді жүрегімізбен үғып, көңілдерімізге тоқиық. Қазах ақыны Қадір Мырзалиев айтқандай Тыңдай білу үғылық, тыңдата білу даналық демекші бір – бірімізді тыңдап, даналығымызды көрсетейік, ойымыздағы бар жақсылық қасиеттерімізді дәріптейік. Күн шуағындай айналамызға шуақ шашып бір - бірімізге тілек айтайық. Топтар бір – біріне тілек айтады.
Сәлем
десу,түгелдеу.
Суреттер,топқа бөліну
Сабақтың барысы: Бейнеролик тамашалау «Отбасы деген не?»
Балалар айтыңдаршы біздің бүгінгі сабағымыз не туралы болмақ, қалай ойлайсыңдар?
Ия отбасы туралы, яғни отбасындағы мейірімділік туралы болмақ.
Адамға өмірде ең қымбаты - отбасы . Отбасында сүйіспеншілік, сыйластық, бауырмалдық болғанда бірлік болады. Бірін - бірі аялап, кешіре білгенде, отбасы берік болатыны анық.
Сабақ жоспары:
Тапсырма: «Отбасы» кластер.
1 топ: отбасы құндылықтары.
2 топ: отбасы бақыты
3 топ: отбасы татулығы
Отбасы – сыйластық, жарастық орнаған орта.
Отбасы – бала тәрбиесінің ең алғашқы ұжымы.
Тапсырма: мақал мәтелді жалғастыр.
4 сынып.
Ананың сүті – бал, Баланың тілі – бал.
Күннің шуағы – жылы, Ананың құшағы – жылы.
Ана – үйдің берекесі, Бала үйдің – мерекесі.
Ана сүтін ақтамағанды, Ешкім мақтамайды.
Ана – өмір себуші.
Қыз ақылы анадан.
сынып.
Баланың бас ұстазы – ата – анасы
Қартың болса, жазып қойған хатпен тең.
Немере етін жеп, сүйегін қалдырады.
Ағасы бардың жағасы бар, Інісі бардың тынысы бар.
Баланың ұяты әкеге, Қыздың ұяты шешеге.
Әкесін сыйламаған кісіні, Баласы сыйламайды.
6 сынып
Өз үйім - өлең төсегім.
Атасыз үй – батасыз, Анасыз үй – панасыз.
Жақсы ата – орман, Жақсы бала қорған.
Анаңа ауыр сөз айтпа, Атаңа ауыр жүк артпа.
Ата – балаға сыншы.
Атаңа не қылсаң, Алдыңа сол келер.
Сергіту сәті: ән
«ӘКЕ ТУРАЛЫ ЖЫР» cөзі: М.Шаханов әні: Н.Тілендиев.
Қазақтың жақсы қасиеттерінің ішіндегі ең асылы – мейірімділік, адамдар бір-біріне жылы сезімін білдіріп, тек жақсылық ойлау, игілік жасау арқылы мейірімділік таныта алады.
Тапсырма: өлең оқу.
Әке – тірек. Ана - жүрек. Бала - тілек. Бала – бақшадағы гүлің ,оны тәрбиелеу үлкен бір ғылым .
Тапсырма: Суреттер сөйлейді. Біз анамызды қалайша сағынамыз?
Суреттер,музыка,
Слайд.
Қорытынды: Құрметті оқушылар, жер бетіндегі барлық отбасыларына деген арман, тілектерімізді стикерге жазып шарға жабыстырып, ғаламшарға ұшырайық.
ән «Ана туралы жыр» Әні: Шәмші Қалдаяқов Сөзі: Ғафу Қайырбеков
Бүгінгі сабақтан игерген жақсы қасиеттерді бойларыңызға сіңіріп,жүректеріңізге түйіп алыңыздар.


url: http://emirsaba.org/sabati-mazmni-resustar.html#Сабақтың_барысы:_1.Ұйымдастыру_кезеңі:_1._Оқушылармен_сәлемдесу.

title: Сабақтың мазмұны Ресустар


title: Сабақты меңгер туге көмектесетін оқу мақсаттары

text:
1.6.2.1 Қозғалыс машықтары бойынша өзінің күшті жақтарын және кемшіліктерін сипаттай біледі.
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың барлығы орындай алады:
Ойын үшін қажетті сап,
қатар, шеңберді қайта құру. Шеңбермен ауыспалы адыммен қозғалу
Шашыраңқы жүгіру.
Зал кеңістігінде бағдарлану.
Құлақ қалқандарына массаж жасау.
Оқушылардың көпшілігі орындай алады:
Қашып құтылу.
Ойын кезнде кеңістік пен ресурстарды бөліскен кездеынтымақтастық пен келісім тактикасын қолдану.
Ойын арқылы денсаулықты нығайтуды ұсынады . Кең шеберге тұрамыз, Оңға жүреміз, Солға да біз жүреміз. Ортасына жиналып, Шыр айнала бұралып, Лүлім қағып, жадырап, Көз қысамыз қуланып. Содан қайта ойынға Кірісеміз құлшынып.
Тақпаққа сәйкес қимылдар жасалады. Ойын кезіндегі қауіпсіз мінез-құлшық ережелері туралы ескертеді.
Динамикалық ширығу жаттығуы. Спорттық сипаттағы жаттығуларды орындай отырып, жүру мен жүгіруді кезектестіру.Әртүрлі бастапқы қалыптарды қабылдау: малдас құрып отыру, жүрелей отырып сүйену , жатып сүйену , оң, сол аяқта тұру, етпеттеп жату, шалқадан жату. Жеткілікті арақашықтықты қадағалау, бастапқы қалыптарды дәл орындауға назар аудару.
Құлақ қалқанын уқалау. 1.Біртіндеп жағымды жылу пайда болғанға дейін құлақ қалқанының арты мен алдын , жоғарыдан төмен қарай сиплаймыз . Бұл ретте психикалық ширығу жоғары балалар терінің жоғары сезімталдығын сезінеді , ал эмоциялық сезімталдығын сезінеді , ал эмоциялық сезімталдығы төменірек балалар терісінің болар болмас басылғанын сезініп , бұл процедураны байсалды қабылдайды.
2. Одан кейін 1,3 және 4- саусақтардың 2. Одан кейін 1,3 және 4- саусақтардың көпшігімен құлақ жарғағын екі жақтан ұстап , шымшылау әдісімен жеңіл уқалаймыз.
3. Қлақ терісі сәл қызарып , бала жылуды сезінгенге дейін құлақты уқалауды жалғастырамыз. «Мұғалімге тигіз » ойыны.
Шарты: Ойын ережесі: Ойнаушылар екі топқа бөлінеді және сапқа бір-біріне қарама қарсы қарап тұрады. Саптың ара қашықтығы 8-10 метр. Ортада орындықта волейбол добы жатады. Әрбір ойыншыда бір-бір кішкентай доптан болады. Мұғалімнің белгісі бойынша, топтың ойыншылары кезекпен волейбол добын қағып түсіру үшін кішкентай доптарын лақтырады. Егер қатысушылардың бірі дәл тигізе алса, ұпай саналады. Бір топ лақтыруларын аяқтаған соң екінші топ лақтыруды бастайды. Көп ұпай жинаған топ жеңген болып саналады. Оқушылар бір-біріне кедергі жасамауын, ретпен жарысқа шығуын қадағалау Ойынның этномәдениетінің бір бөлігі екеніне, басқа ұлттардың балаларына төзімділік және достық тұрғысынан қарау керектігіне балалардың назарын аударады. Айнала досқа толған, Достығы мен татулығы Күннен-күннен нығайған, Отбасындай ұйыған Елде туған мына менің Жолым болған!


title: Сабақ. Тұқымқуалайтын өзгергіштік боөЖ тапсырмалары: Ситуациялық есептер

text:
БОӨЖ тапсырмалары: 1. Ситуациялық есептер: 1. Ата-насының екеуінің де көздері қара отбасында көк көзді бала туылды. Аталған осы жағдайда қандай өзгергіштіктің нәтижесінде болып отыр? Осы өзгергіштіктің мүмкін болатын барлық механизмдерін түсіндіріңіздер.
2. Ауру ер адамның барлық жасушаларынан Х-хромасоманының артық болуы есебінен 47 хромосома анықталған. Мутацияның атын атап, оның пайда болуының мүмкін болатын механизмдерін және оның келесі ұрпақтарына берілу мүмкіндігін көрсетіңіз.
3. 12 жастағы баланың төменгі жақ сүйегінен саркома анықталған. Баланың ата-аналары сау. Аталған патология қандай мутациядан пайда болған?
4. Қызылшамен (вирустық инфекциялық ауру) ауырған әйелден естімейтін бала туылды. Болашақта естімейтін немерелері туылуы мүмкін бе?


title: Уақыты:11.12 - Сабақтың құндылығы Спорт Сабақтың түрі Тәрбие сағаты

text:
Уақыты:11.12
|
Тақырыбы
|
Мектептегі бір күн
|
Класы : 9 «Б»
|
Мақсаты
|
|
Күтілетін нәтиже
|
|
Бағыты
|
Құқықтық тәрбие
|
Сабақтың құндылығы
|
Дұрыс әрекет
|
Сабақтың түрі
|
Тренинг
|
Психологиялық ахуал
|
Психологиялық дайындық
|
Мұғалім бүгінгі конференцияға сәттілік тілейді.
|
|
|
|
Қызығушылықты ояту
|
Оқушыларға тәуелсіздікке байланысты презентация көрсетіледі.
|
Негізгі бөлім
|
|
Ой толғаныс
|
|
Түйін
|
|
Кері байланыс
|
Ән «Көк тудың желбірегені»
|
|
№61 жалпы білім беретін орта мектеп
Тақырыбы: «Мен кәсіпкер әлемінде»
(Эссе байқауы)
9 «Б»класс
Класс жетекшісі:Далабаева.А.Ж
2021-2022 жыл
№61 жалпы білім беретін орта мектеп
Тақырыбы: «Адамзаттың ұлы ұстаздары»
(Әдеби кеш)
9 «Б»класс
Класс жетекшісі:Далабаева.А.Ж
2021-2022 жылы
Бекітемін _________________ А.Ж.Далабаева
Уақыты:13.11
|
Тақырыбы
|
Мен кәсіпкер әлемінде
|
Класы : 9 «Б»
|
Мақсаты
|
Білімділік — оқушыларға кәсіпкерлік туралы түсінік бере отырып бизнес жасау жолдарын үйрету, кәсіптік бағыт — бағдар беру.
|
Күтілетін нәтиже
|
Болашаққа қадам
|
Бағыты
|
Еңбек экономикалық және экологиялық тәрбие
|
Сабақтың құндылығы
|
Дұрыс әрекет
|
Сабақтың түрі
|
Эссе байқауы
|
Психологиялық ахуал
|
Психологиялық дайындық
Оқушылар бір-біріне сәттілік тілейді
|
Мұғалім бүгінгі кешке сәттілік тілейді.
|
|
|
|
Қызығушылықты ояту
|
Кәсіпкер, кәсіпкерлік ұғымын қалай түсінесіңдер?…
Кәсіпкерлік дегеніміз не?
|
Негізгі бөлім
|
Қайырлы күн құрметті қонақтар. Бүгінгі біздің «Кәсіпкерлік және бизнес» атты дөңгелек үстелімізге келгендеріңізге қуаныштымын.
Осы тақырыпты талқыға салмас бұрын ортамызға қонақтарымызды қарсы алайық.
— «Бизнес жол қартасы — 2020» бағдарламасының жетекші маманы:
— «Бизнес жол картасы — 2020» бағдарламасының несиелеу маманы
— «Жылыжай» жобасымен
— «Ірімшік» жобасымен
— «Арнайы киімдер» жобасымен
— «Сиыр фермасы» жобасымен
Ой қозғау
— Кәсіпкер, кәсіпкерлік ұғымын қалай түсінесіңдер?…
— Кәсіпкерлік дегеніміз не?
Жоспары.
1. Кәсіпкер және кәсіпкерлік қызмет туралы түсінік.
2. Кәсіпкердің міндеттері мен құқықтары
3. Шағын және орта кәсіпкерлік
4. Жарнама
5. «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасы
6. Менің бизнес жоспарым
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпкерлік – шаруашылық қызметінің маңызды түрі. Кәсіпкер – өнеркәсіп, сауда, т. б. фирмалардың иесі, тиімді істерді ұйымдастыра білетін іскер адам. Ақылмен қорыта алатын, тәуекелге бара алатын адамдар басқара алады және қойған мақсатына жете алады. Бұларды кәсіпкер деп, ал іс — әрекетін кәсіпкерлік деп атайды.
Кәсіпкерлік – экономикалық іс — әрекет, мақсаты – пайда табу, табысқа ие болу. Кәсіпкерлік өз ынтасымен тәуекелге бел буа алатын, жеке табыс пен пайда табуға ұмтылған азаматтардың қызметтері болып табылады. Кәсіпкерлік кез келген адам айналысуға болатын әрекет түрі. Бірақ құқы бар барлық адам кәсіпкер болуы тиіс емес. Табысты кәсіпкер болу үшін білім, іскерлік, қабілеттілік, күш — жігер, жауапкершілік, табиғи дарын болуы керек.
Кәсіпкерлер әр түрлі іс — әрекетпен шұғылдана алады.
«Әрбір кішкене жұмыстан түпкі мақсатқа жетудің баспалдағын көре білу – адамның идеалы болуының ең жақсы көрсеткіші». (Б. М. Теплов).
Басқару саласындағы ірі маман Макс Вебер бизнесті ақыл — ойдың дәнін себуші ретінде бағалаған. Атақты ортағасырлық араб ғұламасы Ибн Халдун кәсіпкерлікті «Адамдардың өз мүмкіндігі мен адал еңбегі арқылы молшылыққа кенелу іс — әрекеті» деп бағалады.
|
|
Достарыңызбен бөлісу: |


title: Ой толғаныс - Сабақтың құндылығы Спорт Сабақтың түрі Тәрбие сағаты

text:
— Кәсіпкер қандай болу керек?
— Фирмалар қалай құрылады және қандай түрлері бар?
— Шағын және орта кәсіпкерліктің мәні мен маңыздылығы неде?
— Кәсіпкер кез — келген уақытта өз бетінше шешім қабылдайтын, жаңалықтарын белсенді түрде тез іске асыратын, барынша тапқыр, тәуекелшіл, жігерлі, жауапкершілікті адам.
Кәсіпкер оның білімін, біліктілігін, бизнестің мәнін және ерекшеліктерін түсінуін сипаттайтын кәсіби қасиеттерге де ие болуы керек.
1. Қолайлы жағдайды тиімді пайдалана білу.
2. Уақытты пайдалана білу. «Уақыт – ақша» деген сөзді бизнесмен өз мәнінде түсінуі керек. Уақытты жоғалтқанда өз мүмкіндігің мен дәрежеңді де жоғалтасың.
3. Еркі мықты болу. Мақсат қойсаң, оған жет.
4. Өз ісіңді таба білу қабілеті. Әр адамның қабілеті мен біліктілігі әр түрлі, сондықтан қолынан не келетінін өзі анықталған маңызды.
5. Іске бағыттала білу. Соңына дейін беріле істей білу – кәсіпкердің маңызды қасиеті.
6. Құрбандыққа даяр болу. Бизнесте жетістікке жетем десең, өз уақытың мен үйреншікті тұрмыс жағдайларын, ұйқыңды жиі қиюға тура келеді.
Фирма – дербес шешім қабылдай отырып жоғары пайда табуға ынталанатын жеке және заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызметінің ұйымдық – құқықтық формасы. Мұнай, газ, металл барлығы 5 — 7 ғана пайыз адамдарға жұмыс береді. Барлық әлемде 90 пайыз халыққа жұмыс беретін – шағын, орта бизнес. Германияның шайқалмай дағдарыстан өткен себебі: бүкіл өнімнің 80 пайызын кіші және орта бизнес береді.
Түйін
Мемлекет кәсіпкерлердің арқасында, ал кәсіпкерлер өз мемлекетінің қолдауының арқасында өркендейді. Бұл дөңгелек үстел сіздерге үлкен ой салды деген ойдамын, алдағы өмірде белгілі кәсіпкер болуларыңа тілектеспін.
Еліміз бен мемлекетіміздің дамуына үлкен үлес қосады деген сеніммен бүгінгі тәрбие сағатымызды аяқтаймыз.


title: Сабақтың құндылығы Спорт Сабақтың түрі Тәрбие сағаты

text:
Кіріспе сөз. Бүгінгі « Салауатты өмір – көтеріңкі көңіл» атты тәрбие сағатымызды бастаймыз.
I Ұйымдастыру
Оқушылар шеңберге тұрады.
Психологиялық тренинг. Мейірімді жүрекпен,
Ақпейілді тілекпен.
Амандасып алайық.
Бір жадырап қалайық.
Даярлық жұмыстары
а) Балалар қалай ойлайсыңдар адамның көңілді болуға неге байланысты?
Жауап: Дені сау адамның көңілі шат.
Ол бақытты Денсаулық – Зор байлық.
Денсаулық болса, бәрі болады.
ә) Балалар деніміз сау болу үшін не істеуіміз керек?
Аулада жүгірсек те зияны жоқ. Спорт туралы тағы да кім айтады?
Мұғалім: Олай болса. деніміз сау. құрыш білекті. Алып жүректі. қайсар да қайратты, ұқыпты да әдемі қазақ азаматы болу үшін адам денсаулығына не қажет деп ойлайсыңдар? (сызба көрсетіледі. сызбадағы қажеттіліктерді оқушыларға оқыту арқылы әрбір топ өз ойларын ортаға салады).
Денсаулық
Мұғалім: Бүгінгі сабағымыз сайыс түрінде болады. Сондықтан үш топқа бөлініп отырайық
1 – топ « Шымыр»
2 - топ « Денсаулық»
3 - топ « Сымбат»
Денсаулық дегеніміз - жанның, тәннің, рухани ішкі дүниенің үйлесімділігі, бір - біріне мейірімділігі.
«Денсаулық - зор байлық» деген халық мақалы бар.
Денсаулық - табиғи заңдылық, ауру - кездейсоқтық. Сондықтан да ауырғаннан гөрі денсаулықты сақтап, аурудың алдын алған жеңіл.
Бүгінгі сайысымызға қатысушы топтарымыз дайын болса, сайысымызды бастайық!
Сайысымыз бес бөлімнен тұрады.
I бөлім «Таныстыру»
Әр топ өздерін таныстырып, ұрандарын айтады.
«Шымыр» тобының ұраны: «Шынықсаң, шымыр боларсың»
«Денсаулық» тобының ұраны: «Денсаулық - ел байлығы»
«Сымбат» тобының ұраны: «Сымбатты болу өз қолыңда»
Ой толғаныс
Темекіден жүрек, өкпе тамақ аурулары пайда болады.
Темекі ауаны, қоршаған ортаны ластайды.


title: Сұрақтар - Сабақтын мақсаты: білімділік: балалардың«мейірімділік», «қайырымдылық»

text:
Сұрақтар: Сары тауық өз балапандарын қандай жақсы қасиеттерге баулыды?
Сары тауық өз аналық мейірімін қалай көрсете білді?
«Күн ашылып, ана жүрегіндей жадырады» дегенді қалай түсінесіңдер?
Сендер біреуге мейірімділік танытқан кезде қандай сезімге бөлендіңдер?(балалар жауабы)
Мұғалім:
-Сары тауық өзінің бойында бар, қандай жақсы қасиеттерді балапанына үйретті? Сол жақсы қасиеттерді балапанның бойына жабыстырамыз, ал қандай жағымсыз қасиеттер балапанның бойында болмау керек соларды себетке саламыз. –кесте б-ша
«Болады-болмайды» тренингі
(оқушылар шеңберге тұрады, мұғалім болатын нәрселерді айтқанда оқушылар қолдарын үш рет шапалақтайды, ал болмайтын нәрселерді айтқанда қолдарын бір рет шапалақтайды)
-Мейірімді болуға …. (болады), Кешірімді болуға …. (болады),
Қатыгез болуға …. (болмайды), Тәртіпті болуға …. (болады),
Әдепті болуға …. (болады), Ұрысқақ болуға…. (болмайды),
Сыпайы болуға …. (болады), Қайырымды болуға …. (болады),
Бұзық болуға …. (болмайды), Бауырмал болуға …. (болады),
Ақылды болуға ….. (болады), Мақтаншақ болуға …. (болмайды),
Шыншыл болуға …. (болады), Арам болуға …. (болмайды),
Маман болуға …. (болады), Жаман болуға …. (болмайды),
Айтпақшы, Жаман болуға ….! (болмайды).
Мұғалім: -Балалар жаңа өздерің көргендей сары тауық балапандарына бір-біріне адал, қамқор,мейірімді болуды үйретіп жатыр, ал сендерге балалар жақсы болуды, мейірімді болуды кім үйретеді?(оқушылар жауабы)
– Дұрыс балалар, сендерге мейірімді болуды мектепте ұстаздарың, үйде аналарың үйретеді. Ендеше сол өзіміздің аналарымыз туралы айтайық, ол қандай адам? (баяу музыка ойнап тұрады) топтастыру.
кішіпейіл мейірімді бауырмал
сыпайы Ана кешірімді
әдепті жақсы жанашыр
Дәйексөз: Мұғалім тақтадағы «Мейірімділікті анадан үйрен» деген халық даналығын жазып қояды және оның мәнін түсіндіреді. Ана – халық ұғымында жаратушы. Олай дейтініміз табиғаттың жаратқан иесі адамды дүниеге әкелуші – Ана. Ал барлық нәрсенің дүниеге келуі үлкен мейірім мен шапағаттан пайда болады. Табиғаттың барлық жанға бірдей мейірімді болуы сондықтан. Адамның да ананың кіршіксіз мейірінен берілген мейірімділігін сақтап қалуы өз қолында.


«Ана – біздің күніміз, біз ананың гүліміз» тақтаға ілу гүлдерді
Тапсырма:«Кім және не мейірімді?» түсіп қалған сөздерді орнына қою керек. (баяу музыка ойнап тұрады)
Күлімдеген …. мейірімді. (күн) Кіршіксіз ақ …. мейірімді! (қар)
Таза мөлдір…. мейірімді! (су) Бәрімізді көтеріп түрған …. мейірімді! (жер)
Аяулы …. мейірімді! (анам) Қадірлі …. мейірімді! (әкем)
Әлпештеген …. мейірімді! (әжем) Еркелеткен …. мейірімді! (атам)
Жылы жүзді …. мейірімді! (ұстазым) Тату-тәтті …. мейірімді! (достарым)
Жағдаяттарды шешу: 1-жағдаят: Сен аулада ролик теуіп жүрдің, ал сенің досыңның ролигі жоқ, сенің әрекетің?
2-жағдаят: Сенің алдыңнан бір құшақ газет-журнал көтерген хат тасушы апай шықты , сен не істер едің?
3-жағдаят: Сенің анаң ас дайындап жатыр, ал інің мазасызданып кетті,сенің әрекетің?
4-жағдаят: Сенің алдыңнан ауыр сөмкелерін көтерген әже шықты, сен абайсызда ол әжені қағып кеттің, оның сөмкесіндегі заттары шашылып қалды, сен не істер едің?
Мұғалім: -Балалар сендер өздеріңді мейірімді баламын деп санайсыңдар ма? Ендеше бәріміз бірге «Мейірімділік ағашын» өсірейік, ол үшін сендер өздеріңді не үшін мейірімді санайтындарыңды айтып, «мейірімділік ағашына» жемістерді ілеміз.
Сабақты бекіту: -Балалар бүгін сабақта адам бойындағы тағы бір асыл қасиет мейірімділік туралы білдіңдер? Осы сабақта өздеріңе не алдыңдар, не үйрендіңдер? (оқушылар жауабы)
-Дұрыс балалар, адамдар бір-біріне әрқашан қамқоршы, адал, қиын жағдайда қол ұшын беруі керек, әр күнін күлімдеп қарсы алып, өзін қоршаған адамдарға,бауырларына мейірімділік таныта білуі керек.
Жүректен- жүрекке Мұғалім: «Жылы сезім жүректерде сақталады, Мейірімділік тек жүректен басталады».- деп балаларды жүректен жүрекке шеңберіне шақырдым. Балалар шеңбер құрып тұрады. Бір – біріне деген жақсы тілектерін білдіреді , мысалы «Ажар сен ғажайыпсың, Абылай сен ақкөңілсің т.б».
Балалар бәрі қосылып: «Балалардың мейірімді жүрегі,Сіздерге бақыт, шаттық тілейді» – деп қонақтарға өздері жасаған жүрекшелерді ұсынды.
Рахмет осымен сабағымыз аяқталды. Сау болыңыздар.


title: «Ана – біздің күніміз, біз ананың гүліміз» тақтаға ілу гүлдерді


title: Сабақтын мақсаты: білімділік: балалардың«мейірімділік», «қайырымдылық»

text:
Сабақтын тақырыбы:Мерімділік шапағаты» Сабақтын мақсаты:білімділік:балалардың«мейірімділік», «қайырымдылық» құндылықтары туралы түсініктерін кеңейту; дамытушылық: оқушылардың психологиялық ой-өрісін, ойлау қабілеттерін дамыту, өз ойларын еркін жеткізе білуге үйрету;тәрбиелік: оқушыларды мейірімділікке,қайырымдылыққа,кішіпейілдікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі: -оқушылардың назарын сабаққа аударту;
-психологиялық дайындық;
Шаттық шеңбері -Қуанамын мен де, (өзін көрсетеді)
Қуанасың сен де, (көршісін көрсетеді)
Қуанайық достарым, (қолдарынан ұстайды)
Арайлап атқан күнге. (қолдарын көтереді)
Мұғалім: -Балалар бір-бірімізге ризашылығымызды білдіріп қол соғып қояйық.
-Бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбы «Мейірімділік-асыл қасиет», Біз бүгінгі сабақта адамның жақсы қасиеттерінің бірі мейірімділік туралы әңгімелесеміз. Адамдардың бір-біріне деген мейір шапағаты -әдептілік белгісі , сол туралы білеміз.
«Мейірімді адам» бойындағы қасиеттерді атар өтсек: жақсы адам, ақкөңіл, жаны таза, шыдамды, рақымшыл, жылы жүректі. Енді осындай адам деп кімді айтар едіңдер?
– Әрине мейірімді жандардың қатарында ең бірінші біздің аналарымыз тұрады екен.
– Адамзат ненің,кімнің мейіріміне бөленген?
– Күн, табиғат, ана, ұстаз, дәрігер және тағы басқалардың мейіріміне бөленеді. Ендеше мына сұрақтарға жауап беріп көрейікші:
«Мейірімді адам» дегенді қалай түсінесіңдер? Қандай адамды мейірімді адам деп айтасыңдар? Балалардың жауаптары тыңдалады.
Мультфильм көру «Подарок для самога слабога»
«Мейірімділік шуағы» сөзін топтастыру
жақсы адам ақкөңіл жаны таза бірлік
жарастық махаббат
шыдамды Мейірімділік шуағы рақымшыл
ынтымақ бауырмалдық
жылы жүректі сүйіспеншілік қамқорлық достық.
«Мейірімділік» өлеңін оқу: (мұғалім)
Мейірімділік – ғажайып өмір есігі,
Мейірімді болсаң – сазды әуенмен тербетілер бесігің.
Ашық болсын мұқтаждарға көңілің мен есігің,
Мейірімсіз болсаң, алладан болмас кешірім.
Қол ұшын бер жетімдерге жылаған,
Қайтарма қолын, ананың көмек сұраған.
Оу, адамзат, сіңірген бойға мейірімді,
Өтініп соны, сіздерден әркез сұранам.
Мейірімді ізде, таза, аңғал жүректен,
Селт еткізіп, сезімді бойда дір еткен.
Мейірім ана бойында сіңірген бойға, мойында,
Өмірге мына жылылықпен гүл еккен.
-Сурет бойынша жұмыс
Мұғалім: Адамдар бір-біріне жылы сезімін білдіріп, тек жақсылық ойлау, игілік жасау арқылы мейірімділік таныта алады.
Енді балалар мен қазір сендерге «Сары тауық пен балапандары» деген әңгіме бар, сол әңгімені оқып берейін,мына тақта арқылы көреміз, қазір барлығымыз осы тақтаға назар аударайық. (Әңгіме балаларға көрнекілік түрінде көрсетіледі)
-М.Төрежанов-авторымен таныстыру, әңгімені оқу
Күздің бір күні сары тауық балапандарын ертіп, ауылдан ұзап кеткен. Аяқ астынан жаңбыр құйып кетті. Суық жаңбырдың астында қалған сары тауық балапандарын қанша асықса да мекеніне жеткізе алатын емес.
Өйткені балапандарының жылы жүні әлі шықпаған балғын жас еді.Сары тауық қатты састы. Шөжелерін қос қанатының астына алып, бауырына басты. Бір балапаны сыймай сыртта қалды. Ана айла жасап, балапандарын кезектестіріп бір-бірден тыста ұстап, тоңа бастағанда бауырына алып отырды. Кезек ең кенжесіне келгенде ана оны сыртқа шығармады.
- Оны неге шығармайсыз?- деп сұрады бір ақ балапан.
- Ол тым жас.
- Жас болса қайтеді? Кезегі келгенде ол да шықсын.
- Сырқаттанып қалады.Кішімізге өзгеміз қамқоршы болуымыз керек емес пе ?Кәне, мұның орнына кім барады?- деп сұрады анасы.
- Мен,-деді тұңғышы.
- Мен барайын?-деді оған тетелесі.
- Кезекті маған беріңіз!-деді одан кішісі.
- Мен қалам ба сонда?-деді алғашқы қарсылық білдірген балапан.
- Қатесін түсінген сенің барғаның жөн!- деді сары тауық балапанда тысқа қарай ысырып.
- Сары тауық су өтіп қатты жаурады. Бірақ балапандарын тоңдырған жоқ. Балаға деген ыстық махаббатымен жылытып, сақтап қалды.
Күн ашылып, ана жүрегіндей жадырады.


url: http://emirsaba.org/sabatin-masati-bilimdilik-balalardimejirimdilik-ajirimdili.html#Сабақтың_барысы:_Ұйымдастыру_кезеңі:_-оқушылардың_назарын_сабаққа_аударту;_-психологиялық_дайындық;_Шаттық_шеңбері


title: Сабақтын нәтижесі: Барлық тәрбиеленушілер : ажыратады,тындайды, айтады, құрастырады, жапсырады

text:
Арайлап таң атты,
Алтын сәуле таратты.
Қайырлы таң апайлар,
Қайырлы таң достар!
Ізгі тілек:
Нүрай – Кәусар ,саған сәттілік тілеймін!
Кәусар- Інжу, жасың ұзақ болсын!
Інжу – Нияз, бүгінгі күнің сәтті болсын!
Нияз- Жанерке, жақсы баға ал!
Жанерке – Нұрәли, ақылды бол!
Нұрәли – Нұрай,бақытты бол!
3.Топқа бөлу.
Ноутбук, проектор
Жұлдыз пішінді алқа
2- түсті алма суреттері
Ортасы
(3 – мин)
(3 – мин)
(2 – мин)
(10 – мин)
(3 – мин)
Ой қозғау сұрақ – жауап
«Сен маған, мен саған»
Алманың пішіні қандай?
Алма қайда өседі?
Алманың түсі қандай?
Алма жеміс пе , әлде көкеніс пе?
Алманың дәмі қандай?
Алманың жапырағының түсі қандай?
Бағалау :шапалақ
4.Топтық жұмыс. « Мозайка құрастыру»
Тәрбиеші сөзі:Балалар мына көріп тұрғандарын мозайка алма суреті бейнеленген алма сағаты. Сурет бойынша белгілі бір уақытта құрастырып болуларың керек. Мынау құм сағат осы сағат арқылы сендер бір мөлшердегі уақытта құрастырып болуларың керек. Уақыттка бағынып үйрену. Ал мынау не ? Ия балалар бұл қоңырау, мен осы қоңырауды соққанда жұмыстың басталуы мен аяқталғанын білдіреді.Олай болса уақыт кетті.
Жақсы енді осы өздерің дайындаған сағатты күнделікті сабағымызда қолданамыз, жарайсындар. Бас бармақ арқылы бағалайықшы.
Бағалау: бас бармақ арқылы
Тәрбиеші сөзі: Балаларға қауіпсіздік ережелерімен, құралдарды пайдалануды түсіндіру.
Бояуды аузымызға салмаймыз, бояп болған сон дымқыл орамалмен қолымызды сүртеміз.Қолымызға жең қап киіп аламыз.
Балалар біздін бүгінгі оқу қызметіміз ерекше өтеді себебі біз бүгін суретті бастырмамаен бастыру арқылы саламыз.
Ендеше балалар осы дәмді де әдемі алмамызды қағаз бетіне түсірейік.
Алма суретін бояу
Бағалау: смайлик
8.Үш тілде сөздерді қайталау: Балалар енді суретіміз бойынша үш тілде қайталап еске түсірейікші.
Алма - яблоко – apple
Қызыл - красный – red
Жасыл – зелённый – green
Жапырақ- листья- leaf
Бағалау: Тәрбиеленушілерді бағалау
Алма пішінді доп
I-топ қызыл алма
II-топ жасыл алма
«Алма сағаты»
Құм сағат, қоңырау
Ноутбук,проектор
Гуаш краскасы, А-4 беті, губка, дымқыл орамал
Сөздікпен жұмыс
Мадақтау
Аяқталуы:
(2 – мин)
Кері байланыс: Екі түрлі смайлик арқылы
Көңіл күйді білдіретін смайликтер арқылы.
Қосымша ақпарат:
Саралау-Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары тәрбиеленушілерге тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?
Бағалау – Тәрбиеленушілерді үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?
Пәнаралық байланыс Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері АКТ- мен байланыс Құндылықтардағы байланыс.
Рефлексия Сабақ / оқу мақсаттары шынайы ма?
Бүгін оқушылар не білді?
Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?
Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?
Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?
Қорытынды бағамдау: Қандай екі нәрсе табысты болды ( оқытуды да, оқуды да ескеріңіз) ?
1:
2:
Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды ( оқытуда да, оқуды да ескеріңіз)?
1:
2:
Сабақ барысында мен сынап немесе жетелеген оқушылар туралы менің келесі оқу іс- әрекетіне жетілдіруге көмектесетін не білдңм?
Шығыс Қазақстан облысы
Тарбағатай ауданы Шолақорда ауылы
«Майлин атындағы мектеп-балабақша
кешені» КММ
«Айгөлек» шағын орталығы
Білім беру саласы: «Шығармашылық»
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: « Сурет»
Өтілетін топ: «Балапан» /3-4 жас/
Әдіскер: Сламбекова . Ж


url: http://emirsaba.org/sabatin-netijesi-barli-terbielenushiler--ajirataditindajdi-ajt.html#Жоспарланған_уақыт__Жоспарланған_жаттығулар_(төменде_жоспарланған_жаттығулармен_қатар,ескертпелерді_жазыңыз)


url: http://emirsaba.org/sabatin-netijesi-barli-terbielenushiler--ajirataditindajdi-ajt.html#Ынтымастық_атмосфера:__Арайлап_таң_атты,_Алтын_сәуле_таратты._Қайырлы_таң_апайлар,_Қайырлы_таң_достар!__Ізгі_тілек


title: Сабақтың номері : 11 Сабақтың тақырыбы : Санның стандарт түрі

text:
Алгебра пәні бойынша 7 сынып оқушысының өзіндік жұмысының жоспары
I тоқсан
Сабақтың номері : 11
Сабақтың тақырыбы: Санның стандарт түрі
Мақсаты: 1. өте үлкен немесе өте кіші шамаларды жазу үшiн сандарды стандарт түрде жазудың қажеттiлігiн түсiнеді (мемлекет халқының санын немесе молекула өлшемін жазу үшін);
2. санның стандарт түрі ұғымын, оның маңызды бөлігін және ретін біледі;
Бейнеүзінді: https://www.youtube.com/watch?v=ip1A3yLNPzs
Конспект
Оқулық Алгебра 7 Алматы «Атамұра» 2017 авторы Ә.Н. Шыныбеков 1.3.2
Ғылым мен техникада өте үлкен және өте кіші сандарды жиі қолданылады. Мысалы, жуық шамамен Күннің диаметрі 1392000000 м, ал су молекуласының диаметрі 0,00000003 см. Сендер үлкен сандарды стандарт түрде қалай жазуға болатынын білесіңдер: , мұнда . Мысалы, 1390000000 м= 1,39109 м. Өте кіші сандарды да стандарт түрде жазады: , мұнда , яғни берілген а санының бүтін бөлігінде (үтірдің алдында) нөлден өзге бір ғана цифр болуы қажет және n – бүтін сан.
Достарыңызбен бөлісу: |